Zamieni stryjek siekierkę na… lepszy model? - Wiadomości Rolnicze Polska\nStrona główna Pozostałe Firmy i produkty Zamieni stryjek siekierkę na… lepszy model?\nZamieni stryjek siekierkę na… lepszy model?\nW grudniowym numerze WRP polecamy, czym kierować się przy wyborze pilarki idealnej. Tym razem, zapraszamy na krótki poradnik, jak dobrać odpowiednią siekierę.\nJesień to czas przygotowania naszego ogrodu do zimowego snu. Należy jak najlepiej wykorzystać ten okres, uporządkować narzędzia, zadbać o glebę i porąbać drewno na opał. Radzimy, jak najlepiej przygotować się do rąbania drewna i których narzędzi w tym celu użyć. Niezwykle istotny jest tu wybór odpowiedniej siekiery.\nAby móc rozkoszować się czasem spędzanym z rodziną przy kominku lub móc napalić w piecu i ogrzać dom, należy najpierw porąbać drewno. Przed rozpoczęciem rozłupywania drewna musimy je stosownie przygotować. Aby nasza praca była wydajna, szybka i bezpieczna, musimy wybrać odpowiednie narzędzia.\nKażdy, kto rąbał kiedykolwiek drewno, wie, jak łatwo można przy takiej czynności nabawić się kontuzji. Jeśli chcemy tego uniknąć, konieczna jest odzież ochronna, odpowiednia postawa i dobra siekiera. Koniecznie należy pamiętać o nałożeniu okularów ochronnych, aby żaden odłamek drewna nie oczu uszkodził nam oczu. Pamiętajmy również o butach. Powinny być solidne, zabudowane i twarde. Dzięki temu będziemy czuć się stabilnie w trakcie pracy, a spadające kawałki drewna nie uszkodzą nam stóp. Drewno należy rąbać, stojąc na nogach ugiętych w kolanach, narzędzie trzymając pewnie w obu rękach. Siekiera powinna być ostra i mieć dobrze wyprofilowaną głowicę. Aby chronić stawy dłoni, należy wybierać siekiery, których specjalna konstrukcja uchwytów przejmuje energię wytworzoną podczas uderzenia. Garden poleca więc swoje siekiery – ich uchwyty są wykonane z tworzywa sztucznego, wzmocnione włóknem szklanym i wyposażone w elementy miękkie. Dzięki temu narzędzie optymalnie dopasowuje się do dłoni, zapewniając odpowiedni chwyt.\nKażdego roku w okresie jesienno-zimowym wiele osób rozważa zakup łuparki do drewna. – Rosnąca popularność elektronarzędzi i ich dostępność sprawia, że ogrodnicy próbują odejść od tradycyjnych metod pracy z drewnem. Należy jednak pamiętać, że cena łuparki do drewna znacznie przewyższa koszty siekier. Siekiera rozłupująca powinna mieć dodatkowo głowicę szlifowaną na wklęsło oraz w kształcie klina, co dodatkowo rozpiera drewno i gwarantuje lekkie i wydajne rozłupywanie – radzi Jarosław Soboń, ekspert marki GARDENA. Wybierając siekierę do swojego ogrodu należy się upewnić, aby jej głowica lekko wchodziła w drewno, a ciężar był rozłożony tak, aby przyspieszał cięcie. Najwygodniej nam będzie, kiedy siekiera będzie urządzeniem wielofunkcyjnym. Jeśli trzon siekiery będzie po odwrotnej stronie powleczony specjalną osłonką, nasze narzędzie stanie się również młotkiem. Umożliwi to wbijanie klinów wykonanych z drewna, tworzywa sztucznego bądź aluminium. Do prac, takich jak rąbanie drewna, Gardena w swojej ofercie poleca siekierę rozłupującą 1600S.\nSiekiera jest narzędziem, które przyda się podczas aktywnego wypoczynku do czynności takich, jak przygotowanie drewna do ogniska czy wycinanie gałęzi. Do takich prac odpowiednia będzie siekiera uniwersalna Gardena 1000A. Składa się ona z obustronnie szlifowanego ostrza i wydłużonej głowicy, dzięki czemu jej ostrze z łatwością wbija się w drewno.\nRenata Struzik, za: Gardena Polska


Online Thanksgiving Doll. Zagraj w gry online za darmo Thanksgiving Doll. Pobierz grę Thanksgiving Doll. Gry Gry dla dziewczyn - pl.gamegame24.com\nNasza wielka gra na lalki Dziękczynienia Rhythm lalka - to jest coś nie do pomyślenia. W tej grze znajdziesz wspaniałe ubrania dla postaci na dzień Dziękczynienia.\nOpis gry Thanksgiving Doll linii. Jak grać w gry online Nasza wielka gra na lalki Dziękczynienia Rhythm lalka - to jest coś nie do pomyślenia. W tej grze znajdziesz wspaniałe ubrania dla postaci na dzień Dziękczynienia. Nasza gra z doskonałą grafikę, dźwięk dobry i bardzo łatwy w obsłudze kontroli. W tej grze dostaniesz zastrzyk energii i dużo pozytywnych emocji na miesiąc następny.\nThanksgiving Doll ( Głosów7, Wtórne Ocena: 4.14/5)


Inteligentne miasta SMART CITY. Tarnów miasto pilotaży. Klaster Inteligentnego Budownictwa. Forum Klastrów Małopolski - PDF\nInteligentne miasta SMART CITY. Tarnów miasto pilotaży. Klaster Inteligentnego Budownictwa. Forum Klastrów Małopolski\nDownload "Inteligentne miasta SMART CITY. Tarnów miasto pilotaży. Klaster Inteligentnego Budownictwa. Forum Klastrów Małopolski"\n1 INNOWACJE DLA MAŁOPOLSKI nr 1 (36) 2015 KWIECIEŃ ISSN Periodyk wydawany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Inteligentne miasta SMART CITY Tarnów miasto pilotaży Klaster Inteligentnego Budownictwa Forum Klastrów Małopolski Inteligentne miasta w Horyzont 2020 imalopolska.eu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego\n2 OD REDAKCJI Inteligentne miasta (Smart City) Mimo iż często możemy spotkać się z pojęciem inteligentnego miasta (smart city), to jednak nasze wyobrażenia o tym, co kryje się pod nim, oparte jest raczej na własnej intuicji. W artykule otwierającym niniejszy numer Innowacyjnego Startu Wojciech Przybylski z Krakowskiego Parku Technologicznego podjął próbę uporządkowania wiedzy w tym zakresie. Przytoczony przez niego przykład swoistej adopcji hydrantów w Bostonie, po to, aby je odśnieżać, dobitnie pokazuje, iż koncepcji inteligentnego miasta nie można sprowadzać jedynie do wymiaru technologicznego. Z tekstu wywiadu z Januszem Różyckim, Dyrektorem Wydziału Informatyzacji Urzędu Miasta Tarnowa mogą Państwo dowiedzieć się jak w praktyce rozwiązania z zakresu inteligentnego miasta wykorzystywane są w sytuacjach kryzysowych. Ciekawym i perspektywicznym rozwiązaniem jest również Tarnowska Karta Miejska, która uzyskuje coraz więcej funkcjonalności. Ciekawym rozwiązaniem z zakresu rewitalizacji miejskiego obszaru poprzemysłowego w duchu koncepcji inteligentnego miasta jest opisany przez Jakuba Kruszelnickiego dyrektora Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej, przykład projektu Cieszy, że również w Krakowie prowadzone są przez Klaster Zrównoważona Infrastruktura prace nad zeroenergetycznymi w bilansie rocznym budynkami. Upowszechnienie tego typu obiektów nie tylko obniżyłoby koszty utrzymania ale również poprawiło stan jakości powietrza w Krakowie, które jest jednym z najgorszych w całej Unii Europejskiej. Należy także podkreślić fakt, iż w Krakowie w ramach aktywności Klastra Inteligentne Budownictwo powstaje laboratorium DLJM Lab, gdzie znajdą zastosowanie m.in. algorytmy wykorzystujące sztuczną inteligencję, po to, by mogły one uczyć się, jak sterować urządzeniami przy konkretnych użytkownikach i charakterze powierzchni. Jest o co zabiegać, ponieważ koszt wybudowania budynku o standardzie niskoenergetycznym jest wyższy od technologii tradycyjnej o ok. 10%-20%, a taki budynek odznacza się trzykrotnie mniejszym zapotrzebowaniem na energię potrzebną na ogrzewanie i wentylację w stosunku do technologii tradycyjnej. Tym, którzy chcą mieć gwarancję optymalnych warunków eksploatacji obiektów, warto polecić ubieganie się o Certyfikat Małopolskiego Budynku Energooszczędnego opracowany przez Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego Politechniki Krakowskiej wspólnie z ekspertami Narodowej Agencji Poszanowania Energii. Warszawa ze względu na nieprzewidziane zamknięcie Mostu Łazienkowskiego spowodowane jego pożarem stanęła wobec istotnego wyzwania w zakresie zmniejszenia udziału transportu indywidualnego mieszkańców. W Krakowie tego typu działania projektowane są w sposób systemowy o czym mogą Państwo przeczytać w zamieszczonym tu artykule pt. SmartMove. Tytuł tekstu pochodzi od nazwy projektu mającego na celu wprowadzenie i rozwój innowacyjnych rozwiązań wspierających mobilność mieszkańców obszarów podmiejskich poprzez zachęcenie ich do korzystania z transportu publicznego. Przykładem niestandardowego podejścia do projektowania przestrzeni miejskiej jest laboratorium Modular R&D LAB, przygotowane koncepcyjnie przez zespół z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Zlokalizowane przy ul. Podchorążych na okres trzech lat ( ) będzie pełnić funkcję innowacyjnej pracowni ukierunkowanej na poszukiwanie nowatorskich rozwiązań z zakresu budownictwa modułowego Z zadowoleniem witamy działającą od lipca 2014 roku oddolną inicjatywę, jaką jest Forum Klastrów Małopolski, o której działalności mogą dowiedzieć się Państwo więcej z lektury zamieszczonego tekstu Edyty Pęcherz. Wszystkich zainteresowanych pogłębieniem wiedzy na temat koncepcji inteligentnego miasta zapraszam do udziału w konferencji podsumowującej projekt SMART_KOM, organizowanej przez Krakowski Park Technologiczny 28 maja 2015 w Pałacu Krzysztofory. Już teraz zapraszam Państwa do udziału w ostatnim tygodniu maja 2015 w kolejnej edycji Małopolskiego Festiwalu Innowacji. Tegoroczną nowością będzie towarzyszący temu wydarzeniu tydzień dizajnu Dizajn- -Biznes-Kraków (dizajnbiznes.pl), podczas którego obok szeregu wystaw polskiego dizajnu czy warsztatów planowane są dizajnowe dni dziecka. Jednym z celów Dizajn-Biznes-Kraków jest zwrócenie uwagi na rolę wzornictwa przemysłowego w budowaniu przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw. Całość otwierają targi dizajnu na terenie hali sportowo-widowiskowej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Łukasz Mamica [redaktor naczelny] SPIS TREŚCI 1 Smart City, czyli więcej niż technologie 2 Tarnów miasto pilotaży 5 Inteligentne budynki klastra ZI 7 Klaster Inteligentnego Budownictwa 9 Smart building 12 SmartMove 14 South Poland Cleantech Cluster 16 ModularLab SMART_KOM. 21 Forum Klastrów Małopolski 22 Małopolski system innowacji 23 Inteligentne miasta w programie Horyzon Digital Dragons Wirtualne Muzea Małopolski 3 str. okładki Wdrożenie idei Smart Cities wywiad z Łukaszem Frankiem REDAKTOR NACZELNY: dr hab. Łukasz Mamica (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) SEKRETARZ REDAKCJI: dr Piotr Kopyciński (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) ZESPÓŁ REDAKCYJNY: Tomasz Bluszcz (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego), Agnieszka Bachórz (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego), Joanna Domańska (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego), Monika Machowska (Krakowski Park Technologiczny Sp. z o.o.), Wojciech Przybylski (Krakowski Park Technologiczny Sp. z o.o.), Jadwiga Widziszewska, Anna Armuła (Centrum Transferu Technologii, Politechnika Krakowska), Leszek Skalny (Tarnowska Agencja Rozwoju Regionalnego), Piotr Żabicki (Centrum Innowacji Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego), Elżbieta Sztorc (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego), Adelina Kasprzak (Centrum Transferu Technologii Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie) KONTAKT Z REDAKCJĄ: Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, tel.: (12) , (12) ; fax: (12) , NAKŁAD: egz. OPRACOWANIE GRAFICZNE: Krzysztof Sanecki DRUK: Drukarnia Kolejowa Kraków Sp. z o.o.\n3 INTELIGENTNE MIASTO SMART CITY czyli więcej niż technologie WPROWADZENIE DO IDEI SMART CITY W dyskursie publicznym ostatnich lat niewiele pojęć zrobiło tak spektakularną karierę, jak smart city. Każde miasto chce być smart, moda na bycie smart ogarnia już nie tylko metropolie, trafia również do mniejszych miast i miasteczek. Zbitka smart city nie zdążyła się jeszcze zużyć i znudzić jak choćby słowo innowacje a równocześnie rozumiemy pod nią bardzo różne rzeczy. Bywa, że jest używana w znaczeniu tak szerokim, że oznacza właściwe wszystko (czyli nic). Warto zatem przyjrzeć się ewolucji znaczenia tego pojęcia i zapytać, co właściwie znaczy ono obecnie na świecie a znaczy coś zdecydowanie innego, niż najczęściej rozumiemy pod nim w Polsce, czyli technologie w zarządzaniu miastem. Korzenie smart city mają rzeczywiście technologiczny kontekst. Smart city pierwotnie odnosiło się bowiem do zastosowania nowych rozwiązań technologicznych (przede wszystkim ICT) w środowisku o wysokiej gęstości, jakim jest miasto. Zauważono, że sprawne zbieranie i zarządzanie informacjami może podnieść efektywność funkcjonowania różnych twardych wymiarów miasta, od sieci ciepłowniczej po komunikację miejską. Działo się to równolegle z wdrożeniem narzędzi informatycznych do zarządzania przedsiębiorstwami, stąd w uproszczeniu możemy sobie wyobrazić smart city jako wielki system ERP. W KPT dla ilustracji takiej wizji smart city używamy czasami zdjęcia sali kontroli lotów NA- SA: grupka osób wpatrzona w ścianę pełną płaskich ekranów, wyświetlających terabajty informacji w formie łatwych do monitorowania wykresów obrazujących funkcjonowanie poszczególnych podsystemów. Smart city jako zintegrowana i skomputeryzowana sala sterowania miastem jest w dalszym ciągu wizją aktualną (częściej w młodych niż dojrzałych demokracjach) i marzeniem wielu polityków i urzędników. Nie jest też wizją całkowicie pozbawioną sensu: w jakiejś mierze taka integracja jest zasadna i daje spodziewane efekty. Jest to jednak zaledwie ułamek tego, co rozumie się pod smart city w krajach (i miastach) naprawdę rozwiniętych. Drugie i bardziej współczesne rozumienie smart city jest o bowiem wiele szersze i bardziej kompletne. Jego źródeł szukać można z jednej strony w rosnącej wrażliwości środowiskowej społeczeństw wielkich miast, z drugiej zaś w rozwoju ruchów miejskich i innych NGO, które forsowały partycypacyjne modele zarządzania publicznego. W uznawanym za referencyjny benchmarkingu miast inteligentnych sieci European Smart Cities, koordynowanym przez zespół prof. Giffingera z Uniwersytetu Technicznego w Wiedniu, miasta podlegają ocenie w sześciu obszarach smart, od people (ludzie), przez environment (środowisko), living (jakość życia), economy (gospodarka), mobility (mobilność) po governance (zarządzanie publiczne). W tym podejściu smart mogą być nie tylko technologie, ale i instytucje oraz procedury. Dodatkowo bardzo ważnym punktem przecięcia różnych aspektów funkcjonowania miasta jest planowanie przestrzenne, które pełni rolę zwornika pomiędzy poszczególnymi politykami miejskimi i areny, na której Klasycznym przykładem zastosowania nowego paradygmatu smart city jest historia systemu odśnieżania ulicznych hydrantów w Bostonie. W mieście, w którym czętrzeba pogodzić różne częściowo wykluczające się z uwagi na gęstość miast cele. Zasadnicza różnica pomiędzy tymi koncepcjami dotyczy kierunku i logiki komunikacji. W wąskim, technologicznym rozumieniu smart city mamy do czynienia z typowym dla tradycyjnej administracji podejściem top-down, gdzie sposób załatwiania spraw petentów/klientów administracji jest usprawniony w duchu cyfryzacji istniejących usług. Nie ma to wiele wspólnego z tym, co obecnie dzieje się w wiodących pod tym względem miastach Europy: Helsinkach, Barcelonie, Wiedniu, Kopenhadze, Manchesterze itd. Tam technologie, procedury i instytucje są reformowane w taki sposób, aby miasto mogło w inteligentny sposób reagować na informacje i potrzeby komunikowane przez mieszkańców, np. tworząc nowe produkty i usługi, dostarczane w różnych modelach (niekoniecznie przez sektor publiczny). Dodatkowym profitem jest z jednej strony przejrzystość zarządzania miastem, z drugiej zaś możliwość rozwoju lokalnych biznesów: przede wszystkim firm (w tym startupów), ale modeli biznesowych w duchu ekonomii społecznej. Stąd ważnym składnikiem polityk smart jest Open Data oraz Big Data. sto zdarzają się srogie zimy, było to istotne wyzwanie dla bezpieczeństwa publicznego. Pługi odśnieżające ulice zasypywały hydranty, zaś miejskie pomysły na ich odśnieżanie były w skali wielkiego miasta bardzo kosztowne. Problem rozwiązał dwudziestoletni informatyk, odbywający staż w ramach programu Code for America. Stworzył prostą aplikację mobilną, umożliwiającą adopcję hydrantu i nadanie mu imienia na wirtualnej mapie miasta w zamian za regularne odśnieżanie (dwa dodatkowe ruchy łopatą dla osoby i tak odśnieżającej chodnik). Kluczem do sukcesu był wbudowany mechanizm grywalizacji: nieodśnieżony hydrant może paść ofiarą wrogiego przejęcia, włącznie z nadaniem nowego imienia (!). Rozwiązanie wieloletniego problemu kosztowało dwa tygodnie pracy jednej osoby, pozwala rocznie zaoszczędzić miliony dolarów dając radość tysiącom mieszkańców, a przy okazji stał się podstawą jednego z najbardziej popularnych TED talks w historii. W ciągu ostatnich lat bostońską aplikację zaadoptowano do wielu innych kontekstów (np. systemu powiadamiania o tsunami na Hawajach). W projekcie SMART_KOM realizowanym w partnerstwie koordynowanym przez Krakowski Park Technologicznym nazywamy to miastem adaptatywnym. Miasto adaptatywne (inteligentne) to miasto, które jest otwarte na różne efektywne modele rozwiązywania problemów i świadczenia usług publicznych tak, aby zapewnić jak najwyższą jakość życia mieszkańców jak najniższym kosztem. Wojciech Przybylski Krakowski Park Technologiczny 1\n4 TARNÓW Rozmowa z Januszem Różyckim, Dyrektorem Wydziału Informatyzacji Urzędu Miasta Tarnowa TARNÓW PRZYKŁAD MIASTA WDRAŻAJĄCEGO INTELIGENTNE ROZWIĄZANIA 2 Miasto pilotaży oo W październiku zeszłego roku brał Pan udział w międzynarodowej konferencji Smart Citizen, podczas której Tarnów był prezentowany jako przykład miasta wdrażającego inteligentne rozwiązania. Dzięki czemu miasto jest tak postrzegane? Zacznijmy od tego, że rozmawiamy o technikach, narzędziach i metodach wspomagania zarządzania miastem. Tarnów jest pod tym względem specyficzny, ponieważ wypełnia jednocześnie obowiązki gminy i powiatu. Łącząc te dwie kompetencje, a przy tym nie będąc za dużym ani za małym, nasze miasto jest dobrym miejscem do przeprowadzania pilotaży różnych rozwiązań. Myślę więc, że Tarnów słusznie jest nazywany miastem pilotaży i dobrze się w tej roli sprawdza. To właśnie leżało u podstaw zaproszenia na konferencję, podczas której prezentowane były rozwiązania typu smart a my mogliśmy podzielić się swoimi doświadczeniami. oo Jakie inteligentne rozwiązania wdrożono do tej pory w Tarnowie? Ostatnio dużo mówi się o ZSIP. Staramy się, aby uczynić miasto bardziej smart, uwzględniając wszystkie aspekty życia w Tarnowie. Zaczęliśmy mniej więcej dziesięć lat temu. Nasz pierwszy wybór padł na edukację. Tak powstał projekt Edunet I, czyli elektroniczny system zarządzania edukacją. Samorząd przeznacza znaczną część budżetu na oświatę, ważna jest więc jej dobra organizacja, dzięki której środki są efektywnie wykorzystywane. Użytkownikami Edunetu są pracownicy szkół, dyrektorzy, ale też rodzice i uczniowie. Nowa jakość to również wdrożony i Zintegrowanym Systemem Informacji Przestrzennej. Urząd często jest postrzegany jako archaiczna instytucja, która gromadzi dane w papierowych rejestrach. Każda informacja, która dotyczy danego punktu w Tarnowie ma określone parametry przestrzenne. Elementem systemu jest portal udostępniania i publikacji gromadzonych informacji i danych przestrzennych dla internautów. Główną funkcją portalu jest prezentowanie lokalizacji podstawowych obiektów użyteczności publicznej (np. urzędów i instytucji, oświaty i nauki, służb i straży, szpitali i aptek), ale także wielu innych istotnych z punktu widzenia podniesienia jakości życia mieszkańców (np. mapa komunikacyjna miasta). Wszystkie te dane prezentowane są na tle kolorowej ortofotomapy oraz warstwy adresowej umożliwiając użytkownikom łatwą lokalizację w terenie. oo Mógłby Pan podać przykład praktycznego zastosowania tego rozwiązania? Można na przykład zobaczyć jak wysoki jest budynek, w którym ma być przeprowadzona akcja ratunkowa, można zdalnie sprawdzić, ile osób taki budynek zamieszkuje. Bez wcześniejszej wizyty na miejscu można określić, jakie siły trzeba zaangażować, aby sytuację kryzysową opanować. Jeśli zbliża się fala powodziowa, można oszacować przy pomocy odpowiednich programów, czy fala określonej wysokości dotrze do granic Tarnowa i w których punktach będzie powodowała zagrożenie. W te miejsca możemy skierować worki z piaskiem, podjąć akcję ostrzegawcza, zabezpieczyć teren. Oczywiście, różni użytkownicy mają dostęp do różnych baz. My w wydziale informacji korzystamy na przykład z jednej warstwy systemu, na którą naniesiona jest infrastruktura infokiosków, czy zasięg wi-fi na terenie miasta. Pewne dane mogą być także udostępniane np. geodetom. oo Kolejny projekt to Tarnowska Karta Miejska. Tak. Trzeci element, którym się zajmujemy, to szeroko pojęte usługi komunalne: usługi transportowe, gospodarowanie odpadami komunalnymi, parkingi, media, a więc usługi świadczone nie tylko bezpośrednio przez urząd. Organizację tych usług zapewnia system, który nazywa się właśnie Smart city. Ten system podobnie jak poprzednie\n5 był współfinansowany z działania 1.2. Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. Jego centralnym elementem jest Tarnowska Karta Miejska. Karta jest kluczem do systemów informatycznych, dających dostęp do rozmaitych usług. Może służyć jako bilet miesięczny, na karcie gromadzimy środki, którymi płacimy za parkingi. Karta jest użyteczna także dla polityki społecznej miasta: służy jako karta dużej rodziny czy karta seniora. System ma także zaimplementowaną usługę rezerwacji miejsc. Chcemy to narzędzie wykorzystać do umożliwienia mieszkańcom rejestracji u lekarza w podobny sposób, jak rezerwuje się bilety do kina. Przykładem zastosowania karty jest też budżet obywatelski. Stwierdziliśmy, że należy procedurę głosowania uczynić nowoczesną i wygodną. Karta daje nam dostęp do internetowego systemu, który weryfikuje naszą tożsamość i pozwala oddać głos za pośrednictwem interentu. oo Z tego, co Pan mówi, wynika, że ten system można swobodnie rozwijać. Tak. System jest skalowalny i można go rozszerzać o nowe funkcjonalności. Obecnie jesteśmy w fazie wdrażania biletu jednoprzejazdowego. Wiele możliwości dają też Karta daje nam dostęp do internetowego systemu, który weryfikuje naszą tożsamość i pozwala oddać głos za pośrednictwem interentu kupony rezerwacyjne, o których mówiłem. W przyszłości można na bazie tego rozwiązania współpracować z przedsiębiorcami oferującymi mieszkańcom usługi wymagające wcześniejszej rezerwacji. Kolejna rzecz to podatki. Jeżeli mieszkaniec zaloguje się za pośrednictwem strony internetowej, otrzyma informację, jaki jest aktualny stan jego rozliczeń. Będziemy chcieli rozszerzyć zakres usług elektronicznych o informację na temat procedur administracyjnych. Jeżeli ktoś złoży wniosek o wydanie pozwolenia, będzie mógł z domu sprawdzić, na jakim etapie jest jego sprawa poprzez podanie unikalnego numeru, który otrzymał w urzędzie lub danych karty. To, oczywiście, będzie wymagało wdrożenia bardzo wysokich standardów bezpieczeństwa danych. Karta w przyszłości mogłaby być wykorzystywana przy udzielaniu świadczeń socjalnych. Pomoc byłaby przyznawana w postaci punktów na karcie, które można następnie wymieniać np. na opał czy darmowe obiady. Idąc dalej, taka karta może dawać kontrolowany dostęp do zamkniętych stref w mieście, może pełnić funkcję identyfikatora, może też służyć do rozliczania czasu pracy w urzędzie, otwierania pewnych drzwi, sejfów, udostępniania materiałów dla określonych grup użytkowników. Taka karta weryfikowałaby, czy dana osoba ma konkretne uprawnienia. W karcie mógłby być tez zaszyty system bonusów, inteligentny identyfikator szkolny, karta biblioteczna. Możliwość rozbudowy tego systemu jest praktycznie nieograniczona, chociaż oczywiście wszystkie pomysły trzeba zderzyć z obowiązującymi przepisami i możliwościami organizacyjno-finansowymi. oo Tarnowska Karta Miejska ma swoją wersję podstawową i rozszerzoną. Skąd wziął się ten podział? Karta występuje w wersji standard i premium. Ta druga jest przeznaczona wyłącznie dla osób zameldowanych w Tarnowie i daje większy komfort. Karta premium ma wbudowany nowoczesny procesor. Dzięki temu ktoś, kto ma podpięty do komputera czytnik stykowy, może pewne operacje wykonać z domu, np. zakupić bilet okresowy przez Internet i przenieść go na kartę. Posiadacze karty standard muszą skorzystać z punku obsługi klienta. To rozróżnienie jest spowodowane kosztami. Karta premium wyposażona w taki procesor jest dużo droższa, ale chcieliśmy naszymi działaniami objąć szerszą grupę ciąg dalszy na stronie 4 3\n6 TARNÓW 4 dokończenie ze strony 3 niż tylko mieszkańców Tarnowa, np. ludzi, którzy tu uczą się lub pracują. oo Jak w praktyce wygląda praca nad tego typu projektami? Czy rozwiązania, o których Pan mówi to gotowe produkty, które miasto kupuje od firm informatycznych, czy produkty szyte na miarę? Kiedy startowaliśmy z pierwszymi wdrożeniami, pewne rozwiązania były przygotowywane specjalnie na nasze zamówienie. W przypadku systemu Smart City niektóre jego części już funkcjonowały, np. w Rybniku, ale my staraliśmy się go udoskonalić, obudować go portalem z wirtualnym konsultantem. Sam proces wdrażania, w dużym uproszczeniu, wygląda tak, że najpierw ogłaszamy przetarg. Mamy wtedy pewną koncepcję, która jest dołączona do dokumentacji postepowania. Po wyłonieniu wykonawców powstaje zespół projektowy, spotykamy się z wykonawcą i przedstawiamy swoją wizję. W toku wspólnych prac powstaje produkt zeskalowany wg naszych potrzeb. Ten produkt się upublicznia i z naszych doświadczeń mogą korzystać inni. Wdrażanie systemów informatycznych wymaga też postawienia w mieście pewnej infrastruktury: parkometrów, kasowników w autobusach, terminali dla kontrolerów, terminali do doładowania karty miejskiej w kioskach itp. Ciekawym rozwiązaniem są stosowane w niektórych miastach czujniki mierzące natężenie ruchu. One pozwalają na lepsze planowanie inwestycji gdzie poszerzyć drogę czy chodnik. To również świadczy o inteligencji miasta. oo Czy spotkał się Pan z problemem wykluczenia cyfrowego albo nieufności starszych ludzi do nowych technologii? Można powiedzieć, że wśród starszych ludzi są pionierzy osoby zainteresowane nowymi technologiami, które, czasem z pomocą swoich wnuków, zdobywają wiedzę i umiejętności. Potencjał takich osób można wykorzystać np. poprzez uniwersytety III wieku. Tutaj widać, że te bariery w przypadku grupy zorganizowanej są mniejsze słuchacze uniwersytetu mają kartę miejską, korzystają z niej. Grupa aktywizuje osoby bardziej nieufne. Oczywiście, w każdej populacji niezależnie od wieku są osoby podchodzące z rezerwą do nowych technologii. Kryterium decydującym o przełamaniu tych oporów jest wygoda. Dzięki karcie miejskiej nie jesteśmy uzależnieni chociażby od czasu otwarcia urzędu, możemy skorzystać z komputera i docelowo załatwiać sprawy zdalnie. oo Wspominał Pan już o planach na przyszłość. Czy dalsze prace nad inteligentnymi rozwiązaniami będą polegać na rozwijaniu wymienionych przez Pana projektów, czy tworzeniu czegoś zupełnie nowego? Na pewno będziemy rozwijać system karty miejskiej tak, aby wspomagał on wszystkie dziedziny życia w mieście. Myślimy też, jak zastosować to rozwiązanie do usprawnienia pracy urzędu automatyzacji pewnych zadań. Kolejny temat to bezpieczeństwo i system monitoringu, w tym koordynacja już istniejących systemów. Chcielibyśmy zaoferować pewne narzędzia spółdzielniom mieszkaniowym, które dzięki temu zapewnią bezpieczeństwo na swoim terenie. Rozwijamy też temat transmisji na żywo. Ostatnio rozpoczęliśmy transmitowanie w internecie sesji Rady Miasta Tarnowa, ale pracujemy jeszcze nad jakością obrazu. Więcej o rozwiązaniach opisanych w tekście: EduNet: Dzięki karcie miejskiej nie jesteśmy uzależnieni od czasu otwarcia urzędu, możemy skorzystać z komputera i załatwiać sprawy zdalnie Zintegrowanym Systemem Informacji Przestrzennej: Tarnowska Karta Miejska i platforma zintegrowanych e-usług: Portal miejski: JANUSZ RÓŻYCKI urodzony w 1963 roku w Tarnowie. Absolwent Informatyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Specjalista ds. nowych technologii, analityk systemowy, projektant, programista, autor oprogramowania specjalistycznego z zakresu zarządzania gminami oraz przedsiębiorstwami, doświadczony wykładowca współpracujący z uczelniami i firmami szkoleniowymi. W latach Dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Informatyki w Tarnowie. W okresie jako wiceprezes, Dyrektor Serwisu Terenowego Banku Danych w Kraków, pełnił obowiązki krajowego koordynatora szkoleń i wdrożeń projektów w jednostkach samorządowych. W kadencji sekretarz Rady Dyrektorów Ośrodków Informatyki Urzędów Wojewódzkich. Wieloletni pełnomocnik Komisarza Wyborczego ds. informatyki w Delegaturze KBW w Tarnowie. Od 2007 roku Dyrektor Wydziału Informatyzacji Urzędu Miasta Tarnowa odpowiedzialny za informatyzację przestrzeni usług miejskich w tym realizację projektów IT współfinansowanych z MRPO. oo Na koniec chciałbym zapytać, czy miasto w oparciu o wdrożone rozwiązania współpracuje z innymi gminami? Czy inni korzystają (lub skorzystają) z wypracowanych w Tarnowie rozwiązań. To bardzo istotne, przyszłościowe pytanie, mówiłem o tym, że Tarnów jest miastem pilotaży i chcemy dzielić się doświadczeniami z innymi gminami. Chcemy wykorzystać nasze doświadczenia do zbudowania regionalnego ośrodka, który będzie służył temu celowi. Obecnie pracujemy nad dokumentacją dla tego przedsięwzięcia, na co otrzymaliśmy dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 9.3. Docelowo myślimy o stworzeniu Centrum Usług Wspólnych dla Tarnowa i gmin ościennych. Celem centrum będzie wspólne realizowanie zadań wg pewnego modelu opartego o nowoczesne rozwiązania. Dzięki wspólnemu centrum do przetwarzania danych nie potrzeba będzie kilkudziesięciu serwerów do każdej aplikacji. Będzie można te procesy odpowiednio zagregować, scentralizować. Będzie to tańsze i szybsze. oo Dziękuje za rozmowę. Rozmawiał: Maciej Łata Tarnowska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.\n7 INTELIGENTNE BUDYNKI Inteligentne miasto, inteligentne budynki klastra ZI Inteligentne miasto (ang. Smart City) to wg definicji miasto, które wykorzystuje technologie informacyjno-komunikacyjne w celu zwiększenia interaktywności i wydajności infrastruktury miejskiej i jej komponentów. Miasta stają się inteligentne, gdy podejmują inwestycje w kapitał społeczny oraz infrastrukturę w celu aktywnego promowania zrównoważonego rozwoju i wysokiej jakości życia, w tym mądrego gospodarowania zasobami naturalnymi. Inteligentne miasta to jednak przede wszystkim inteligentne budynki. Miasta smart otwierają ogromne możliwości, stanowią również spore wyzwania, które na świecie chętnie podejmuje jak dotąd wiele innowacyjnych firm oraz instytucji naukowo-badawczych. Nowoczesne obiekty wraz z ich wyposażeniem stanowią oprócz infrastruktury transportowej i telekomunikacyjnej podstawowe ogniwo tworzące sieć inteligentnego miasta. Technologia budowy budynków autonomicznych, opracowana w ramach Klastra Zrównoważona Infrastruktura, idealnie wpisuje się w definicję elementów składowych inteligentnej infrastruktury. Autonomiczne, zeroenergetyczne w bilansie rocznym budynki Klastra realizowane pod Krakowem nie tylko pozwalają racjonalnie zarządzać energią, ale dzięki wyposażeniu w autorski system zarządzania budynkiem, zapewniają komfort użytkowania oraz bezpieczeństwo jego mieszkańcom. Co sprawia, że budynek staje się inteligentny? Autonomiczne obiekty Klastra Zrównoważona Infrastruktura są przyjazne zarówno środowisku naturalnemu, jak i użytkownikowi. Budynki wzniesione z nowoczesnych, ekologicznych materiałów wyposażone są w instalacje wykorzystujące odnawialne źródła energii takie jak wentylacja mechaniczna z rekuperacją i gruntowym wymiennikiem ciepła oraz pompą ciepła zabudowaną na rekuperatorze. Zastosowano również ogniwa fotowoltaiczne oraz powietrzną pompę ciepła do podgrzewania ciepłej wody użytkowej. Dodatkowym atutem, wpływającym na innowacyjność, oszczędność a zarazem inteligencję naszych budynków, jest zautomatyzowane przewietrzanie naturalne naszych obiektów, czyli ciąg dalszy na stronie 6 5\n8 INTELIGENTNE BUDYNKI nie energią. Sterowanie to zapewnia bezpieczny, webowy, inteligentny system zarządzania budynkiem pozwalający na jego uruchomienie na popularnych mini platformach PC. Komunikacja rozwiązania z urządzeniami automatyki została osiągnięta poprzez otwarty protokół komunikie wykonane pomiary w hurtowni danych, co umożliwia prowadzenie dalszych prac badawczo-rozwojowych nad utworzoną technologią Autonomicznych Budynków oraz sprawia, że system ma zdolność do uczenia się i predykcji zachowań użytkowników. 6 dokończenie ze strony 5 rezygnacja z wentylacji mechanicznej przy sprzyjających ku temu warunkach zewnętrznych, jak również pasywne chłodzenie nocne budynków. Takie rozwiązania wpływają na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery i prowadzą do poprawy jakości powietrza. Nasza technologia zawiera również instalację do odzysku i wykorzystania wody deszczowej, co przy powszechnym zastosowaniu może przeciwdziałać zjawisku pojawiania się deficytu wody pitnej w Polsce. Wysoka precyzja wykonania takich obiektów, jak również zastosowanie innowacyjnych rozwiązań konstrukcyjnych sprawiają, że wykonawcy budynków autonomicznych muszą zapomnieć o wykonywaniu prac szybko, byle jak systemem gospodarczym, bez nadzoru i kontroli jakości. Wszystkimi instalacjami, jak również wyposażeniem inteligentnego budynku steruje unikatowy system zarządzania, dzięki któremu można w sposób bardziej efektywny wykorzystać infrastrukturę obiektu i zapewnić optymalne zarządzakacyjny KNX. System jest dostosowany do rozdzielczości komputera, tabletu oraz smartfonów, dzięki czemu użytkownik ma dowolność w wyborze urządzenia do sterowania, również zdalnego. Rozwiązanie zostało wyposażone w innowacyjne algorytmy do analizy głosu i gestu oraz system identyfikacji użytkownika, co pozwala osobom niepełnosprawnym, niedowidzącym czy starszym na łatwe sterowanie. System umożliwia monitorowanie aktualnego stanu budynku, posiada inteligentny mechanizm automatycznego sterowania warunkowego, który aktywuje sekwencje akcji sterujących w ściśle określonych sytuacjach. Współpracuje również z urządzeniami wchodzącymi w skład instalacji budynku i pozwala nimi zdalnie zarządzać. Odwzorowanie struktury własnej budynku jest możliwe poprzez podział pomieszczeń na strefy. Dedykowane urządzenia KNX umożliwiają pomiar parametrów (m.in. temperatury, wilgotności, jakości powietrza, nasłonecznienia, ruchu) oraz komunikację systemu zarządzania budynkiem z magistralą KNX. Aplikacja gromadzi ponadto wszyst- Zastosowanie takich rozwiązań sprawia, iż budynki Klastra Zrównoważona Infrastruktura są przyjazne zarówno użytkownikowi, jak i otoczeniu. Ponadto, cena technologii ich wykonania jest niewiele większa (ok 5-10%) niż budynków w standardzie tradycyjnym, a w zamian za to koszty eksploatacyjne takich obiektów są niemal zerowe. Zrównoważony rozwój i rozwiązania inteligentne właśnie w Małopolsce ze względu na poziom zanieczyszczenia stanowią szczególnie istotne wyzwanie. Rozwiązania typu smart wdraża się z powodzeniem w wielkich europejskich aglomeracjach tj. w Londynie, Wiedniu czy Amsterdamie oraz w skali mikro na poziomie inteligentnych osiedli. Inicjowane w Małopolsce działania pozwalają żywić nadzieję, że Kraków oprócz inteligentnych mieszkańców będzie wkrótce mógł pochwalić się również inteligentną infrastrukturą Irena Łobocka Magdalena Szczerba Klaster Zrównoważona Infrastruktura\n9 KLASTER INTELIGENTNEGO BUDOWNICTWA Foto: DLJM System/iStock Nie od dziś wiadomo, że Małopolska stawia na technologie ICT i energooszczędne budownictwo. Nasz region staje się też stolicą dziedziny, która łączy te tematy inteligentnego budownictwa. To tutaj naukowcy z całego kraju wymieniają się wiedzą i praktyką z systemów zarządzania budynkami podczas ogólnopolskich konferencji naukowych, tutaj działa jedyny w Polsce branżowy klaster Klaster Inteligentnego Budownictwa. Tutaj też już wkrótce powstanie unikatowe na skalę europejską laboratorium automatyki budynkowej. Inteligentne budynki, czyli jakie? Czym są inteligentne budynki? To obiekty, które dzięki zastosowaniu najnowszych technologii budowlanych i informacyjnych są przyjazne człowiekowi i środowisku, a przy tym efektywne energetycznie i ekonomicznie. Dla użytkowników biurowców inteligencja budynku to przede wszystkim wysokiej klasy infrastruktura i system zarządzania budynkiem, bo to zapewnia dobre warunki do pracy i oszczędności w eksploatacji budynku. Mieszkańcom inteligentnych domów bardziej zależy na domowym cieple oraz bezpieczeństwie. W obu przypadkach dobry projekt i dobrą konstrukcję musi uzupełnić system automatyki budynkowej. To dzięki tej instalacji sterowanie obiektem odbywa się automatycznie. Po co? Nie tylko by odciążyć ludzi, ale przede wszystkim by podnieść efektywność działania instalacji. Od zakresu KRAKÓW KLASTER INTELIGENTNE BUDOWNICTWO stolica inteligentnego budownictwa automatyzacji, a nawet od tego, jak szczegółowo zaprogramujemy system, zależy gros wydatków na energię i inne media. Sztuczna inteligencja budynków pod lupą Z myślą o tym w Krakowie powstaje nowe laboratorium DLJM Lab, w którym już od końca 2015 roku naukowcy będą optymalizować oprogramowanie dla systemów automatyki budynkowej. Usprawnienie oprogramowania sterującego budynkami to najtańszy sposób na podniesienie jego efektywności. Nie musimy do tego stosować lepszej jakości materiałów, nie musimy kupować dodatkowych urządzeń, po prostu wymieniamy jeden zestaw algorytmów na drugi. Brzmi prosto, ale oczywiście jego opracowanie to wynik długoletniej pracy mówi Dariusz Miziński, prezes spółki DLJM System tworzącej laboratorium. W DLJM Lab zostaną wdrożone m.in. algorytmy wykorzystujące sztuczną inteligencję. Czyli takie, ciąg dalszy na stronie 8 DLJM Laboratorium inteligentnego budownictwa DLJM Lab będzie poligonem doświadczalnym dla automatyki budynkowej. 7\n10 KLASTER INTELIGENTNEGO BUDOWNICTWA 8 dokończenie ze strony 7 które same uczą się, jak sterować urządzeniami przy konkretnych użytkownikach i charakterze powierzchni. To przyspieszy i uprości proces programowania systemów, który obecnie trwa od pół nawet do jednego roku. Ponadto algorytmy będą energooszczędne umożliwią do 15% dodatkowych oszczędności energii w porównaniu do standardowej automatyki. Budynek laboratorium będzie energooszczędny, wyposażony m.in. w 2 pompy ciepła, kolektory słoneczne, żaluzje fasadowe z fotoogniwami i kompleksowy system BMS. Na 1200 m kw. powierzchni zostaną odtworzone warunki przestrzeni o różnym przeznaczeniu modelowy hotel z recepcją, mieszkanie z kuchnią i łazienką oraz sale audytoryjne. DLJM Lab będzie pierwszym takim otwartym laboratorium w Europie, bo dotąd największy potencjał rozwojowy branży był zamknięty w laboratoriach firmowych. Z krakowskiej infrastruktury będą mogli korzystać zarówno producenci, zwłaszcza mali i średni wytwórcy, którym nie opłaca się utrzymywać własnego zaplecza badawczego, jak i wynalazcy opracowujący prototypy urządzeń oraz naukowcy. Szczególną grupą odbiorców usług laboratorium będą członkowie działającego w Małopolsce Klastra Inteligentne Budownictwo, dla których DLJM Lab stanie się nieoficjalną siedzibą. Klaster dla rozwoju inteligentnych miast Klaster Inteligentne Budownictwo łączy potrzeby i kompetencje firm i instytucji naukowych uczestniczących we wszystkich etapach procesu budowlanego. Należą do niego biura architektoniczne, producenci komponentów budowlanych i urządzeń energooszczędnych, wykonawcy, a także zarządcy nieruchomości. Pełnoprawnym członkiem porozumienia jest też Centrum Transferu Technologii Politechniki KNX City Teraz budynki z siecią KNX będą mogły się łączyć z systemami transportu miejskiego, infrastruktury i systemami wytwarzania energii. Promos FM Specjalizuje się również w wykonywaniu natryskowych izolacji pianką poliuretanową jednego z najlepszych materiałów izolacyjnych. Krakowskiej, które działając na styku uczelni i biznesu wspiera realizację ich wspólnych projektów badawczych i komercjalizacyjnych. Jednym z ważnych obszarów rozwojowych Klastra są rozwiązania budowlane dla smart cities. Z punktu widzenia zarządcy czy administratora nowe technologie, to przede wszystkim systemy poprawiające wygodę i wydajność obsługi budynków. W naszej firmie wykorzystujemy m.in. zdalne odczyty liczników, bieżącą kontrolę stanu urządzeń poprzez urządzenia mobilne, ciągły i zdalny nadzór nad nieruchomością mówi Magdalena Zbroja-Nowak z firmy PROMOS zarządzającej nieruchomościami biurowymi, magazynowymi, mieszkalnymi i budynkami użyteczności publicznej na terenie Polski południowej. Takie rozwiązania to krok w stronę inteligentnego miasta. Następnym jest połączenie zarządzania energią w budynkach z systemami sterowania budynkowego, systemami transportu miejskiego, infrastruktury i systemami wytwarzania energii, również tej zdecentralizowanej, w oparciu o inteligentne sieci przesyłowe (smart grid). Tego typu rozwiązania oferuje już firma El-Team dostarczająca urządzenia KNX, czyli uznawanego na całym świecie otwartego standardu automatyki budynkowej. Do tej pory za pomocą sieci KNX łączyliśmy wszystkie instalacje budynkowe. Teraz w ramach KNX city udostępniamy urządzenia, które pozwolą zarządzać globalnie m.in. poborem mocy, kontrolować systemy np. klimatyzacyjne czy zarządzać nadwyżkami i niedoborami energii zapowiada Łukasz Zemła, przedstawiciel El-Team. Dzięki współpracy w Klastrze, firmy mogą nie tylko rozwijać innowacje, ale też wdrażać nowe na rynku technologie w bieżących inwestycjach. Współpraca w klastrze daje nam sprawdzonych partnerów, którzy są dla nas wsparciem w wyzwaniach projektowych. Jesteśmy w stanie zbudować najlepszy zespół projektowy pod konkretne zadanie, od hotelu czy biurowca poprzez halę produkcyjną, na obiekcie sportowym kończąc, gwarantując najwyższe standardy pracy i spełnienie często bardzo wyżyłowanych wymagań podkreśla Artur Wiąk z APP Architekci, firmy członkowskiej Klastra, projektant laboratorium DLJM Lab. I dodaje W inteligentnym budownictwie nic nie może być pozostawione przypadkowi. Alina Szastok Klaster Inteligentne Budownictwo\n11 SMART BUILDING Smart building Inteligentne, zrównoważone energetycznie miasta, miasta przyszłości są symbolem oszczędności i racjonalnego wykorzystywania zasobów energetycznych. Nierozerwalnie wiążą się ze zrównoważonym, energooszczędnym budownictwem, optymalnie zaprojektowanym procesem dystrybucji energii i maksymalnym wykorzystaniem energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych takich jak słońce, wiatr czy ziemia. Budując energooszczędne domy możemy w prosty sposób zmniejszyć zapotrzebowanie miasta na energię. Według światowych danych budownictwo odpowiada za zużycie ok 40% zużycia energii w całkowitym bilansie energetycznym oraz za znaczny procent emisji gazów cieplarnianych. Unia Europejska ze względu na globalne ocieplenie, które ma bezpośredni związek ze wzrostem ilości dwutlenku węgla, podjęła szereg działań mających na celu zahamowanie tego zjawiska, m.in. przez Kraje Członkowskie został opracowany i przyjęty pakiet 3x20 (czyli 20% redukcja emisji gazów cieplarnianych, 20% poprawa efektywności energetycznej, oraz podniesienie o 20% wykorzystania energii odnawialnej). W świetle tych przepisów efektywność energetyczna budynków stała się sprawą ważną i przedmiotem wielu zmian w sektorze budownictwa. Zmianom uległo również podejście do projektowania nowych energooszczędnych budynków, a nawet całych miast i przestrzeni życia człowieka. Aby osiągnąć optymalne korzyści energetyczne ważne jest, aby proces projektowy zarówno w skali mikro (budynek) jak i makro (przestrzeń) był zintegrowany ze wszystkimi branżami projektowymi takimi jak urbanistyka, architektura, konstrukcja, materiałoznawstwo, instalacje, automatyka, elektryka ze szczególnym uwzględnieniem symulacji energetycznych, które pozwolą na optymalny dobór parametrów projektowanych obszarów i budynków. ciąg dalszy na stronie 10 9\n12 SMART BUILDING 10 ciąg dalszy ze strony 9 Każdy może być smart Rozwój energooszczędnego budownictwa w miastach nie powinno być jednak spowodowane wyłącznie wymogiem prawnym. Najważniejsza jest świadomość społeczna i wspólna odpowiedzialność wszystkich mieszkańców miasta. Władze miejskie, krajowe czy unijne nie stworzą same inteligentnych miast, bez pomocy mieszkańców. Idea ta wymaga odpowiedniego nastawienia pojedynczych ludzi, zmiany mentalności i współdziałania. Nie oczekujmy gotowych rozwiązań od decydentów, bo żadna uchwała czy dekret nie rozwiąże kompleksowo problemu (np. nie zlikwiduje smogu). Postarajmy sami przyczynić się do tworzenia inteligentnego miasta. W temacie budownictwa możemy to zrobić na wiele sposobów, choćby podejmując świadomą decyzję: Kupuję energooszczędne mieszkanie, Uszczelniam okna, w domu, biurze, żeby nie tracić energii, Termomodernizuję, Buduję ekodom. Warto uwierzyć, że budynek energooszczędny to tylko pozytywy dla jego użytkownika począwszy od zdrowia, przez lepszy komfort mieszkania, ochronę środowiska po konkretne oszczędności dla właściciela. Taki budynek charakteryzuje się przynajmniej trzykrotnie mniejszym zapotrzebowaniem na energię potrzebną na ogrzewanie i wentylację w porównaniu z technologią tradycyjną, w dużej mierze korzysta z wyprodukowanego ciepła z różnych odnawialnych źródeł energii, wykorzystuje naturalne światło mówi dr inż. Małgorzata Fedorczak-Cisak dyrektor Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego Politechniki Krakowskiej. Panuje powszechna opinia, że budownictwo energooszczędne jest drogie i się po prostu nie opłaca. Natomiast koszt wybudowania budynku o standardzie niskoenergetycznym jest wyższy od technologii tradycyjnej o ok. 10%-20% oczywiście w zależności od doboru jakości materiałów i instalacji. Automatyka budynkowa Chcąc chronić środowisko (a przy okazji czyniąc oszczędności w budżecie) warto pójść krok dalej stosując różnego rodzaju systemy wpływające na poprawę efektywności energetycznej. Jednym z nich jest automatyka budynkowa czy inteli- Warto uwierzyć, że budynek energooszczędny to tylko pozytywy dla jego użytkownika gentne zarządzanie energią w tym ze źródeł odnawialnych. Systemy zarządzania energią, tak zwane BMS (Building Management System), do niedawna stosowane w ochronie i zabezpieczaniu budynków np. przeciwpożarowej lub przeciw włamaniom, mają obecnie coraz większy wpływ na optymalizację zużycia energii w budynku. W skali makro jest to smart city (inteligentne miasta) czy smart metering (system inteligentnego opomiarowania). Pojęcia te oznaczają sterowanie źródłami ciepła, przepływami energii w taki sposób, aby zapewnić najwyższą efektywność energetyczną. Podobnie jak budynek, tak samo całe miasta mogą być zarządzane energetycznie w sposób ekologiczny, nowoczesny, efektywny i oszczędny zapewniając komfort życia ich mieszkańcom. W skali mikro smart building, czyli systemy inteligentnego sterowania procesami zachodzącymi w budynku, powiązane są np. z instalacjami technicznymi budynku oraz systemem monitorującym komfort wewnętrzny. Informacje o panującej wewnątrz temperaturze, wilgotności czy stężeniu CO 2 przekładają się na regulację ogrzewania czy wielkość strumienia wentylacyjnego. Natomiast informacje o natężeniu promieniowania słonecznego, mają wpływ na system zacieniający pomieszczenia i na przykład sterowniki w żaluzjach automatycznie regulują ilość wpadającego przez okna promieniowania słonecznego, tym samym wpływają na optymalne wykorzystanie zysków ciepła i nie dopuszczają do przegrzewania pomieszczeń.\n13 Naukowcy z PK oferują doradztwo w opracowaniu projektów budynków energooszczędnych, dostosowaniu projektów standardowych do poziomu energooszczędnego Małopolska pionierem O tym, czy budynek jest energooszczędny decyduje wiele czynników: projekt architektoniczny wykonany zgodnie z zasadami energooszczędnego, zintegrowanego projektowania, jakość materiałów wykorzystanych do jego wybudowania, oraz staranność wykonawstwa. Kompleksowa weryfikacja całego procesu, zarówno projektowego jak i wykonawczego jest trudnym zadaniem, wymaga bowiem wiedzy z wielu dziedzin inżynierskich. Niewiele firm na rynku dysponuje multidyscyplinarnym zespołem uprawnionych fachowców i specjalistycznym sprzętem, aby rzetelnie zweryfikować i sprawdzić wszystkie etapy mówi dr inż. Małgorzata Fedorczak-Cisak. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom inwestorów naukowcy z Politechniki Krakowskiej oferują doradztwo w opracowaniu projektów budynków energooszczędnych bądź dostosowaniu projektów standardowych do poziomu energooszczędnego. Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego Politechniki Krakowskiej, Małopolskie Laboratorium Budownictwa Energooszczędnego wspólnie z ekspertami Narodowej Agencji Poszanowania Energii oraz i Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk opracowały Certyfikat Małopolskiego Budynku Energooszczędnego. Naukowcy i eksperci wzięli pod uwagę regionalne warunki klimatyczne i określili wytyczne jakie powinien spełniać taki budynek, aby był uznany za energooszczędny. Certyfikat MCBE PK jest pierwszym opracowanym w Polsce certyfikatem budynków energooszczędnych, spełniających założenia budynków o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię, których wdrożenie nakładają na Polskę dyrektywy UE. Polska, jak i inne kraje członkowskie, ma czas do roku, aby przejść na taki standard budownictwa. Firmy i Inwestorzy w Małopolsce projektując i budując budynki, które uzyskają Certyfikat MCBE, mają szanse być liderem europejskich trendów w obszarze budownictwa energooszczędnego. Certyfikat MCBE mogą uzyskać zarówno budynki nowoprojektowane, jak i już istniejące. Domy z dobrym klimatem Certyfikacja rozpoczyna się od weryfikacji projektu architektonicznego, sprawdzamy wszystkie parametry, wykorzystując wiedzę ekspertów Małopolskiego Laboratorium Budownictwa Energooszczędnego PK. Następnie obliczany jest ślad węglowy (to całkowita ilość wyemitowanych gazów cieplarnianych podczas pełnego cyklu życia budynku dodaje dr inż. Małgorzata Fedorczak-Cisak. Po zakończeniu budowy przeprowadzane są badania w budynku z użyciem specjalistycznego sprzętu (m.in. termowizja, badanie szczelności, pomiar mikroklimatu). Wykonywane jest także badanie jakości powietrza wewnętrznego. Tak jak mówimy o zanieczyszczeniu powietrza na zewnątrz, tak samo ważna jest jakość powietrza wewnętrznego: w domu lub miejscu pracy, gdzie przebywamy przez największą część dnia. Bóle głowy, senność, przemęczenie tłumaczymy przepracowaniem lub stresem, tymczasem może okazać się, że farba na ścianach lub wykładzina albo meble emitują szkodliwe związki lotne. Brak wymiany powietrza w takim pomieszczeniu sprawia, że stężenie szkodliwych związków lotnych lub dwutlenku węgla może mieć wpływ na nasze samopoczucie informuje dyrektor MCBE. Wszystkie badania jednostka Politechniki Krakowskiej wykonuje także pojedynczo w mieszkaniach i domach w całej Małopolsce. Inwestorzy (tj., osoby fizyczne, przedsiębiorcy czy samorządy), których budynki posiadają certyfikat MCBE mogą być pewni, że inwestycja jest energooszczędna, będą niskie koszty użytkowania, a przede wszystkim osoby tam przebywające lub mieszkające będą czuły się zdrowo i komfortowo. Uzupełnieniem Certyfikatu MCBE może być ekologiczna analiza w cyklu życia obiektu (LCA). LCA jest doskonałym narzędziem do identyfikacji i oceny wpływu obiektu na jakość środowiska. Podstawowym założeniem LCA jest badanie wpływu budynku na aspekty środowiskowe w całym okresie życia obiektu (pozyskanie surowców, projektowanie, realizację, użytkowanie, recykling). Taka analiza pozwala na dobór materiałów, z których wykonamy nasz budynek w sposób świadomy w jak najmniejszym stopniu przyczyniając się do eksploatowania surowców energetycznych i minimalizując emisje zanieczyszczeń środowiska powstałych w procesie produkcji materiałów oraz budowy i użytkowania budynków. Będąc świadomymi, energooszczędnymi właścicielami budynków mamy szansę nie tylko realizować ogólnoświatowe trendy, ale także tworzyć wspaniałe warunki do życia. Monika Firlej-Balik Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego Politechniki Krakowskiej 11\n14 MAŁOPOLSKA SMARTMOVE NOC NAUKOWCÓW 2013 SmartMove 12 Projekt Unii Europejskiej Smart- Move współfinansowany przez program UE: Intelligent Energy Europe ma na celu wprowadzenie i rozwój innowacyjnych rozwiązań wspierających mobilność mieszkańców obszarów podmiejskich, poprzez dostarczenie mieszkańcom niezbędnych informacji na temat podróżowania i zachęcenie ich do korzystania z transportu publicznego. Ze względu na rozproszone struktury osadnicze na tych terenach, gęstość sieci transportu publicznego jest często niska, a częstotliwość kursowania mało atrakcyjna. Nawet tam, gdzie istnieje atrakcyjna oferta transportu publicznego, jest on często postrzegany negatywnie. Dzięki Dzięki zastosowaniu stosunkowo prostych metod można istotnie zmniejszyć udział podróży odbywanych samochodem zastosowaniu stosunkowo prostych metod można istotnie zmniejszyć udział podróży odbywanych samochodem. Projekt jest realizowany w ośmiu obszarach europejskich, umiejscowionych w sześciu krajach europejskich. Koordynatorem projektu SmartMove jest Institute for Transport Studies na wiedeńskim University of Natural Resources and Life Sciences, a jednym z partnerów projektu jest Instytut Inżynierii Drogowej i Kolejowej na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej, kierowany przez dr. inż. Marka Bauera. Do zadań zespołu krakowskiego należy między innymi wdrożenie rozwiązań wspierających mobilność mieszkańców zamieszkujących obszary peryferyjne po południowo-zachodniej stronie Krakowa oraz ocena efektów projektu dla wszystkich ośmiu obszarów wdrożeń. W projekcie biorą udział również następujące jednostki: Energy Agency of Almada, Burgos City Council, Transport Association of Rhein-Sieg VRS GmbH, Aristotle University of Thessaloniki, Transport Federation Oberlausitz- -Niederschlesien, Public transport authority of Saxony-Anhalt, Engineering, Planning and Consulting Bureau (ISUP), Rupprecht Consult, Regional Environmental Center oraz Stockholm Environment Institute at the University of York. Projekt SmartMove promuje korzystanie z transportu publiczne-\n15 W ramach dotychczasowych prac zidentyfikowano szereg innowacyjnych i atrakcyjnych sposobów zwiększania atrakcyjności systemu transportowego (Tabela 1). Integralną częścią kampanii są tak zwane instrumenty aktywne, których przykłady przedstawiono w Tabeli 2. Tabela 1. Możliwości zwiększania atrakcyjności systemu transportowego w podróżach realizowanych w obszarach peryferyjnych Podróże z wykorzystaniem transportu zbiorowego Autobusy na wezwanie, minibusy, taksówki Elastyczne rozwiązania transportowe, takie jak giętkie linie autobusowe i wspólne taksówki Konwencjonalne linie autobusowe Podróże niezmotoryzowane Systemy wypożyczania rowerów Parkingi przesiadkowe Bike & Ride Możliwość przewozu rowerów w pojazdach transportu zbiorowego Piesze dojścia do przystanków Podróże z wykorzystaniem transportu indywidualnego Parkingi przesiadkowe Park & Ride Wydzielone miejsca do podwożenia pasażerów Kiss & Ride System wypożyczalni samochodów (carsharing) System wspólnego korzystania z samochodów (carpooling) go oraz niezmotoryzowanych form transportu poprzez tzw. kampanię doradztwa w zakresie mobilności. Celem kampanii jest przesunięcie części podróży obecnie odbywanych samochodem w stronę transportu zbiorowego oraz niezmotoryzowanego. W kampaniach marketingu bezpośredniego, obecni i potencjalni pasażerowie otrzymują informacje na temat różnych form podróżowania, za pośrednictwem różnych kanałów komunikacji. Jednak celem kampanii AMC jest nie tylko dostarczanie informacji, ale dialog z mieszkańcami, poprzez wydarzenia tematyczne, doradztwo osobiste, oraz bezpo- Transport niezmotoryzowany Organizacja dojścia do przystanku z przewodnikiem Organizacja podróży rowerowych z przewodnikiem Organizacja spacerów dla zdrowia Promocja rowerów elektrycznych Tabela 2. Instrumenty aktywne w kampaniach mobilności Transport publiczny Ogólne Oddziaływanie na mobilność osób starszych Wydarzenia promujące transport autobusowy na wezwanie Zapewnienie możliwości przejazdów próbnych Szkolenia dla pasażerów Szkolenia dla osób starszych na temat korzystania z usług transportu publicznego Dostarczanie spersonalizowanych informacji o usługach z wykorzystaniem istniejących narzędzi elektronicznych Audyty mieszkańców Organizacja warsztatów dla mieszkańców Organizacja grup dyskusyjnych dla zaangażowania mieszkańców Wykorzystanie potencjału mediów społecznościowych oraz aplikacji na urządzenia mobilne Organizacja gier dotyczących zagadnień mobilnościowych Dostarczenie informacji nowym mieszkańcom Dystrybucja przewodników o podróżowaniu Osobiste wsparcie w zakresie podróżowania Osobiste wsparcie w zakresie podróżowania dostępne w głównych punktach przesiadkowych Wsparcie w zakresie ustalania trasy ności zmniejszenia liczby podróży odbywanych samochodami. Niezwykle istotny jest też wpływ realizowanych działań na środowisko, obejmujący ilość zaoszczędzonej energii czy wielkość emisji gazów cieplarnianych. Dane do oceny są pozyskiwane za pomocą badań ankietowych oraz pomiarów liczby pasażerów transportu zbiorowego i indywidualnego przeprowadzanych przed i po wdrożeniu kampanii mobilności. dr inż. Marek Bauer rów, przydatnych w dalszym uatrakcyjnianiu oferty transportu zbiorowego i niezmotoryzowanego. Kampania mobilności jest oceniana głównie pod kątem zmian w zachowaniach komunikacyjnych mieszkańców, a w szczególśrednią pomoc konsultantów, których zadaniem jest uświadamianie mieszkańcom dostępnych, alternatywnych opcji podróży. Kampania jest też użytecznym narzędziem do zbierania informacji zwrotnych od potencjalnych i obecnych pasaże- mgr inż. Katarzyna Nosal Politechnika Krakowska Wydział Inżynierii Lądowej, Instytut Inżynierii Drogowej i Kolejowej Strona internetowa instytucji: Strona internetowa projektu SmartMove: 13\n16 SOUTH POLAND CLEANTECH CLUSTER South Poland Cleantech Cluster jest organizacją w formie poczwórnej helixy stworzoną przez firmy cleantech, instytucje naukowo-badawcze, jednostki publiczne oraz organizacje pozarządowe z regionu Polski Południowej. Region Polski Południowej jest makroregionem w skład którego wchodzą dwa województwa: Małopolska i Śląsk. Oba regiony koncentrują się na rozwoju kapitału intelektualnego, nauki i badań, infrastruktury (w tym transportu), środowiska, rewitalizacji miast, współpracy transgranicznej, współpracy przedsiębiorstw i promocji regionów za granicą. Dzięki 9 mln mieszkańców region jest 6 największym regionem przemysłowym w UE. 14 Wizja Wizją SPCleantech jest stworzenie wiodącego cleantech klastra w Europie Środkowej oraz jednego z bardziej konkurencyjnych klastrów na świecie poprzez zbudowanie ponadprzeciętnego środowiska innowacyjnego i badawczego w celu wprowadzania technologii i usług cleantech do różnych sektorów i łańcuchów wartości. Dzisiejsze główne globalne wyzwania wynikające z ocieplenia klimatu, urbanizacji, wzrostu populacji i zwiększenia zużycia energii nie mogą być rozwiązane za pomocą pojedynczych technologii. Raczej połączenie technologii i kompetencji, w tym systemów wodnych, odnawialnych energii, inteligentnych sieci, inteligentnych rozwiązań miejskich i systemów utylizacji odpadów, jest potrzebne do wypracowania nowych, zrównoważonych multibranżowych rozwiązań. Rola klastra SPCleantech przyczynia sie stworzenia zrównoważonego rozwoju w regionie poprzez uczestnictwo w projektowaniu i implementacji dobrze zaplanowanej i włączającej Wizją SPCleantech jest stworzenie wiodącego cleantech klastra w Europie Środkowej oraz jednego z bardziej konkurencyjnych klastrów na świecie polityki zielonego wzrostu, mającej na celu poprawę sytuacji społecznej mieszkańców, promującej odpowiedzialne gospodarowanie surowcami naturalnymi i respektującej delikatną równowagę na naszej planecie. Cleantech klastry na całym świecie odgrywają wiodącą rolę w realizacji tej polityki. SPCleantech jest motorem rozwoju gospodarczego i promotorem innowacji w regionie. Tworzy aktywne środowisko biznesowe dla przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, do współpracy z instytucjami badawczymi, dostawcami, klientami i konkurentami działającymi na terenie Polski Południowej. Co to jest Cleantech? Cleantech oznacza działania, które rozwijają (także konsulting oraz badania), produkują oraz wdrażają nowe lub ulepszone procesy czy produkty przyczyniające się do: produkcji energii odnawialnej lub materiałów ekologicznych redukcji eksploatacji zasobów naturalnych poprzez wykorzystanie tych zasobów oraz energii w bardziej efektywny sposób redukcji szkód spowodowanych przez paliwa kopalniane redukcji problemów związanych ze skażeniem poprzez promocje nowych produktów, procesów i/ lub konsultingu. Dzięki członkowstwu w SPCleantech przedsiębiorstwa, uniwersytety, instytucje badawcze, organizacje i władze publiczne osiągają wiele korzyści jak np.: konkurowanie na arenie międzynarodowej zwiększenie innowacyjności i prowadzenie działalności badawczo- -naukowej podejście sektorowe inicjowanie i organizacja wspólnych przedsięwzięć pomiędzy grupami podmiotów w klastrze powiązania kooperacyjne\n17 integracja procesów produkcyjnych, dystrybucyjnych, zakupowych członków klastra integracja wertykalna zapewnienie działań długoterminowych kształtowanie i wzmacnianie marki regionu jako centrum kompetencji w obszarze cleantech smart specialization. Działalność South Polanad Cleantech Cluster skupia się zwłaszcza na następujących pięciu obszarach: Innowacje i przedsiębiorczość SPCleantech katalizuje innowacyjność w południowej Polsce poprzez zwiększenie komercjalizacji nowych produktów i technologii, wspieranie przedsiębiorczości i start-upów oraz stymulowanie dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka dla przedsiębiorstw we wczesnej fazie ich działalności. Kojarzenie i sieci b2b SPCleantech łączy w procesie kojarzenia przedsiębiorstwa z uzupełniającymi się zasobami R&D, technologiami czy innymi mocnymi stronami, które mają zamiar odkrycia wzajemnych korzyści ze współpracy R&D czy partnerstwa biznesowego. Coaching i mentoring Coaching i mentoring są bardzo ważną częścią w budowaniu biznesu. SPCleantech współpracuje z szeroką grupą doświadczonych trenerów i mentorów, którzy są w stanie zaoferować swoją wiedzę w celu szybszej implementacji zrównoważonych rozwiązań. Testy i demonstracje SPCleantech ułatwia dostęp do state-of-the-art instalacji testowych i demonstracyjnych w regionie. Start-upy i firmy innowacyjne mogą wykorzystać te miejsca na prowadzenie R&D, budowanie prototypów, czy testowanie istniejących SPCleantech działa aktywnie na rzecz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami wiedzy produktów, które odpowiadają zapotrzebowaniom rynku. Zasięg międzynarodowy SPCleantech działa aktywnie na rzecz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami wiedzy i sieciami. Wyzwania globalizacji wymuszają zmianę w kierunku bardziej otwartych, sieciowych i międzynarodowych sposobów organizowania procesów innowacyjnych. South Poland Cleantech Cluster Sp. z o.o. NordicHouse ul. św. Anny Kraków tel.: Dyrektor Janusz Kahl kom.:\n18 MODULARLAB ModularLAB jako efekt współpracy Nauki z Przemysłem Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej i Diamond Module Współpraca Nauki z Przemysłem stanowi istotne zagadnienie dla obu środowisk, gdyż jest koniecznym warunkiem wdrożenia nowoczesnych rozwiązań w gospodarce. Zarówno Nauka jak i Przemysł potrzebują innowacji celem podnoszenia atrakcyjności i konkurencyjności na arenie międzynarodowej. Relacja B+R ma także bezpośrednie przełożenie na kształcenie studentów oraz rozwój kadry naukowej. Przykładem dobrej praktyki współpracy Nauki z Przemysłem jest Laboratorium badawczo-rozwojowe budownictwa modułowego. Modular R&D LAB realizowany jest w ramach współpracy Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej (WA PK) z przedsiębiorstwem Brilliant Module Sp. z o. o. (twórcą marki Diamond Module). Podstawą współpracy jest umowa ramowa z dnia 25 lipca 2014 roku zawarta między Spółką Brilliant Module i Politechniką Krakowską. Ponadto część prac nad projektem (IX 2014 I 2015) zrealizowano w ramach udziału WAPK i Spółki BrilliantModule w projekcie Małopolska Sieć Transferu Wiedzy finansowanym z Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanym przez Klaster Zrównoważona Infrastruktura z siedzibą w Krakowie. Przedsiębiorstwo BrilliantModule zajmuje się projektowaniem i produkcją obiektów w nowatorskiej technologii modułowej (obiekty w konstrukcji stalowej). Wśród oferowanych produktów są hotele, biura i domy. Spółka operuje przede wszystkim na rynkach zachodnich. Będące w trakcie przygotowań Laboratorium, będzie pierwszą realizacją firmy na terenie Polski, a także pierwszą, będącą wynikiem współpracy Spółki z instytucją naukową. Modular R&D LAB, którego koncepcja przygotowana została przez zespół z Wydziału Architektury (sześciu studentów i pracownika naukowego), zostanie zlokalizowany na terenie Wydziału Architektury PK przy ul. Podchorążych 1, na okres trzech lat ( ). Laboratorium pełnić będzie funkcję innowacyjnej pracowni ukierunkowanej na 16 Wizja wnętrza X X Wizualizacja wariantu formy\n19 TT Poniżej: Projekt koncepcyjny przygotowany został w ramach studenckich warsztatów projektowych organizowanych przez WA PK i Spółkę, we wrześniu 2014 roku, na terenie siedziby firmy. Studenci architektury (Aleksandra Prawda, Aleksandra Tomaka, Katarzyna Sawica, Jan Piziak, Dariusz Dziwak, Mateusz Smoter) pracowali pod opieką dr. inż. Arch. Eweliny Woźniak-Szpakiewicz (koordynatora współpracy miedzy WAPK i Spółka), pracownika Katedry Kompozycji Urbanistycznej Instytutu Projektowania Urbanistycznego Wydziału Architektury PK. poszukiwanie nowatorskich rozwiązań z zakresu budownictwa modułowego. W ramach trzyletniego programu koordynowanego przez pracowników Politechniki Krakowskiej oraz firmy Brilliant Module, zostanie opracowany szereg innowacyjnych projektów, o różnorodnym przeznaczeniu, w tym także obiekty dedykowane Miastu Kraków i Województwu Małopolskiemu. Do głównych celów niniejszego przedsięwzięcia należą: integracja i stymulacja dialogu i współpracy środowiska nauki, biznesu i sektora kreatywnego, Powyżej hale produkcyjne BrilliantModule zwiększanie atrakcyjności oraz efektywności nauczania projektowania, poprzez współpracę B+R, transfer wiedzy i technologii, współtworzenie atrakcyjnego laboratorium badawczego budownictwa modułowego, wspieranie kreatywności i innowacyjności wśród studentów. Z racji zastosowanej technologii modułowej, montaż oraz demontaż obiektu trwa zaledwie kilka godzin. Ponadto nowatorska technologia pozwala na nieinwazyjne zlokalizowanie obiektu na terenie zabytkowego dziedzińca budynku Wydziału Architektury (obiekt nie jest trwale związany z gruntem). Złożony proces produkcji obiektu zostanie przeprowadzony na terenie siedziby Spółki w Skawinie (w hali produkcyjnej), skąd gotowe laboratorium (wraz z wyposażeniem) zostanie przetransportowane w zadane miejsce, gdzie przez okres trzech lat będzie sceną i katalizatorem dla szeregu przedsięwzięć naukowo- -badawczych i dydaktycznych. Laboratorium charakteryzują innowacyjne rozwiązania w technologii modułowej, wysoka jakość rozwiązań architektonicznych, wysokie parametry energooszczędne (współczynnik przenikania ciepła wynosi ok. 0,12W /m 2 K) oraz zaawansowane technologie fotowoltaiczne. Instalacja obiektu na terenie Politechniki Krakowskiej zaplanowana jest na przełom maja i czerwca 2015 roku. Wszystkich zainteresowanych przedsięwzięciem serdecznie zapraszamy do kontaktu. Dr inż. arch. Ewelina Woźniak-Szpakiewicz Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej Koordynator projektu Laboratorium badawczo-rozwojowe budownictwa modułowego\n20 18 to projekt przekształcenia 200 hektarów dzielnicy przemy- słowej w Barcelonie w innowacyjny, przeznaczony do koncentracji i rozwoju działań opartych na wiedzy produktywnej obszar. W tym przypadku miasto wykorzystuje wyjątkową okazję, aby odzyskać produktywne powołanie zabytkowej dzielnicy przemysłowej Poble Nou w Barcelonie i stworzyć ważny biegun naukowej, technologicznej i kulturalnej aktywności, która przeobraża to miasto w główną platformę dla innowacji i gospodarki opartej na wiedzy, wyjątkową na międzynarodową skalę. Za pomocą tego projektu, Barcelona przeobraża swoją dzielnicę przemysłową, która od ponad stu lat była główną siłą napędową gospodarki regionu, w nowy model przestrzeni bazującej na wiedzy, która promuje współpracę i synergię między uniwersytetami, technologią i przedsiębiorczością w celu wspierania rozwoju innowacyjnej kultury i talentu. przedstawia model miasta kompaktowego i bazującego na zrównoważonej infrastrukturze poprzez promowanie współistnienia przestrzeni produkcyjnej, szkoleniowej i badawczej z dużą ofertą mieszkaniową, która łączy tradycyjne domy, lofty w zrehabilitowanych budynkach poprzemysłowych oraz mieszkania wynajmowane przez miasto powiązanym z filozofią firmom i hotelom. Od początku projektu w 2000 roku, spółka miejska przeprowadziła projekt rewitalizacji miasta obejmujący stworzenie zróżnicowanego i zbilansowanego środowiska, w którym najbardziej innowacyjne firmy mogłyby współistnieć w otoczeniu ośrodków badawczych, akademickich i transferu technologii, jak i wśród infrastruktury handlowej, mieszkaniowej i terenów zielonych stymulujących dynamikę społeczną i gospodarczą. Plan przewiduje, że właściciele terenów, aby egzekwować swoje prawa budowlane powinni włączać działania innowacyjne w programy funkcjonalnej rewitalizacji miast, w ilości nie mniejszej niż 20%. W ten sposób projekt Barcelona promuje obecność innowacyjnych działań, które w koegzystencji z tradycyjnymi działaniami Dzielnica definiuje się jako platforma dla innowacji w biznesie, nauce i kulturze Dzielnica Innowacji sąsiedztwa, tworzą bogaty i zróżnicowany klimat, sprzyjający produktywnej konkurencyjności biznesu. Dodatkowo zapewnia również, że 10% przekształconych terenów ma się stać własnością publiczną i jest przeznaczone do promocji działań związanych z systemem produkcyjnym, takich jak hosting, dydaktyka, badania i rozpowszechnianie nowych technologii. Dzięki tej nowej koncepcji organizacji, promuje synergię między uniwersytetami, instytutami badawczymi, ośrodkami badawczymi, działalności produkcyjnej i instytucji otoczenia biznesu. Podobnie inwestycje prywatne stają się w coraz większym stopniu kluczowe dla procesu transformacji dzielnicy. Po fazie impulsu odnowy obszarów miejskich, projekt wchodzi w nową fazę intensywnej odnowy gospodarczej i kulturalnej. Obecnie trwają prace dotyczące około 40 projektów ukierunkowanych na to aby tworzyć obszary doskonałości europejskiej w różnych sektorach, w których Barcelona może otrzymać status międzynarodowego lidera, takich jak sektor audiowizualny, informatyki i komunikacji, technologii medycznej lub energii. Aby tego dokonać, zwiększa się na tym terenie koncentrację przedsiębiorstw, agencji rządowych, referencyjnych ośrodków naukowych i technologicznych w tych strategicznych dziedzinach wiedzy. promuje również odnowę społeczną i sprzyja współpracy między profesjonalistami pracującymi w a mieszkańcami dzielnicy bazując na możliwościach oferowanych przez nowe technologie tworzone w Poble Nou. Podsumowując, dzielnica definiuje się jako platforma dla innowacji w biznesie, nauce i kulturze, gdzie około 1000 nowych firm i instytucji postanowiło osiedlić się w tym nowym środowisku wiedzy. Transformacja napędzana przez projekt może utworzyć do m 2 nowej powierzchni gospodarczej w centrum miasta, oraz m 2 nowych terenów pod infrastruktury badawcze, 4000 mieszkań socjalnych i m 2 nowych terenów zielonych przekształcając stare obszary przemysłowe w środowisko o wysokiej jakości życia miejskiego i ochrony środowiska. Ponad 180 milionów euro inwestycji w infrastrukturę W momencie przyjęcia planu obszary przemysłowe Poblenou cierpiały na wyraźny niedostatek nowoczesnej infrastruktury; w związku z tym, projekt, jako priorytet stwodokończenie na stronie obok\nZapraszamy na pokład! Wykorzystanie aktywnych instrumentów mobilności w promocji transportu publicznego w obszarach podmiejskich www.smartmove-project.eu Projekt wspo łfinansowany z programu Unii Europejskiej\nUSŁUGA CERTYFIKACYJNA MCBE\n1 USŁUGA CERTYFIKACYJNA MCBE 1 MAŁOPOLSKIE CENTRUM BUDOWNICTWA ENERGOOSZCZĘDNEGO POLITECHNIKA KRAKOWSKA NARODOWA AGENCJA POSZANOWANIA ENERGII S.A. IV WARSZTATY BPIE - WARSZAWA 09.2017 2 PLAN PREZENTACJI


Profil użytkownika Lena\nImię: Lena Deneb z klanu Mohave\nCiepło i łagodność biją od tej emanacji, choć jest ona płochliwa i nieco nieufna niczym nieokiełznane, dzikie stworzenie. Podczas jej czytania, wszystkie charakterystyki zmieniają się i mieszają między sobą, umykając na podobieństwo rozbrykanego źrebaka, zmuszając do większego skupienia i uwagi. Barachitowy wiatr bezgłośnie pędzi w dal. Ścigając się sam ze sobą, muska, trąca i zaczepia rozciągnięte wokół cynowe bezmiary łąk. Olśnione szafirem bujne łany roztaczają słodki zapach kwiatów. Nie widać tu żywej duszy, ale pośród nieskazitelnego na pierwszy rzut oka absolutu, można dostrzec ślady kopyt i wydeptane nimi ścieżki. Głębokie wgniecenia odcinające się ostrymi krawędziami od podłoża. Widać odsłonięte w ten sposób twarde kamienie, podczas gdy nietknięte, giętkie źdźbła traw kołyszą się na wietrze. Aksamitna gładkość łąki kusi do gonitwy aż po sam horyzont, podczas gdy sama aura jakby dodatkowo zachęca do beztroskiego rajdu przed siebie. Bryza przynosi ze sobą ostry i charakterny posmak wraz ze skrytymi w nim kwaśnymi niuansami. Ten zaś, podobny do miodu, przez chwilę pozostaje w ustach swoją lepkością.\nTwarz dziewczyny w ogóle nie zwiastuje rasy innej niż zwykły człowiek. Nawet uszu nie posiada końskich, lecz drobne, ludzkie płatki, ozdobione kilkoma kolczykami. Owalną buzię o delikatnych rysach zamieszkują ciemnoróżowe usta i lekko zadarty nosek a brązowe oczy, ozdobione złotymi plamkami, otoczone są lasem gęstych, czarnych rzęs, spoglądając spod prostych, ciemnych i cienkich brwi.\nKońska część jej ciała jest proporcjonalna do sylwetki dziewczyny, jednak widocznie potężniejsza. Jej srokate umaszczenie od zawsze wyróżniało ją spośród innych. Nieregularne plamy sierści w kolorze bieli i soczystego brązu zajmują całą jej końską sylwetkę, przez co jej dwie przeciwstawne nogi (lewa przednia i prawa tylna) pokryte są ciemnobrązową sierścią, kończąc się czarnymi kopytami, a pozostałe dwie są białe, a ich kopyta lekko kremowe. Lena jest bardzo dumna ze swoich silnych nóg i nietrudno namówić ją do wyścigów. Szeroki, zgrabnie zaokrąglony zad pokrywa ciemnobrązowa łata sprawiając, że i bujny ogon, spleciony przy samej końcówce rzemykiem, ma taki sam kolor, odróżniając się mocno od złotych loków na głowie dziewczyny.\nPrzy obcych jest zdystansowana, ostrożna i po ostatnich doświadczeniach dość nieufna. Cechy te jednak nie mają znaczenia, gdy deptane ciężkimi kopytami ciekawości nikną gdzieś z tyłu głowy. Potrafi wiele zaryzykować by zaspokoić głód wiedzy, który często wpędza ją w kłopoty, jednak z tych ratuje ją jej prostolinijność i życzliwe nastawienie do każdej istoty. Nie jest zbyt pewna siebie, zbyt wiele razy podcinano jej skrzydła, jednak nadal potrafi uparcie bronić swojego zdania, jeśli uważa że sprawa jest tego warta.\nGdy jest sama lub w zaufanym towarzystwie, jej postawa potrafi zmienić się o pełen obrót. Staje się wówczas beztroska i wesoła, a ruchliwa jak wiecznie skore do zabawy źrebię. Zaczepia, droczy się i szuka towarzystwa do wyścigów.\nJest pomocna, uczciwa i nieco naiwna, przez co zdarza się, że zostanie wykorzystana. Stara się jednak nie zmieniać swojego nastawienia, uważając że lepiej dać się oszukać kilka razy niż stać się podejrzliwym i przez całe życie wypatrywać podstępów i złych intencji u innych.\nDoskonale rozróżnia dobro i zło, lecz nie ma zwyczaju nazywać czegokolwiek tym określeniem, a przy ocenie nie kieruje się obowiązującym prawem czy czyimś rozkazem, ale własnym umysłem i sercem. Nie jest żadną buntowniczką, po prostu akceptuje prawo tak długo, jak nie wchodzi jej w drogę. Nie znosi bezsensownych ograniczeń, głupiego lub co gorsza źle funkcjonującego prawa i tyranii, a na przejawy chamstwa, głupoty i arogancji reaguje dość gwałtownie. Stara się jednak nie szufladkować ludzi na podstawie kilku ich zachowań, zanim ich dobrze nie pozna.\nUwielbia biegać i każdy kto podziela jej zainteresowania oraz jest skłonny towarzyszyć jej w zabawie szybko znajduje miejsce w sercu dziewczyny. Lubi być sama, albo w wąskim gronie, nie przepada za tłumami. Chociaż będzie się śmiać i doskonale bawić wśród innych, odetchnie z ulgą, gdy znajdzie się sama, pod gołym niebem, z własnymi myślami. Nie stroni jednak od towarzystwa żadnej rasy, chociaż ze względów praktycznych lepiej dogaduje się z naturianami i elfami.\nKrzepa: Raczej silny, Niezłomny, Odporny,\nZwinność: Zręczny, Błyskawiczny, Precyzyjny,\nPercepcja: Dobry wzrok, Kiepski węch,\nMowa zwierząt [Z] Cecha rasowa pozwalająca jej na prostą komunikację z większością zwierząt, przy czym z ssakami porozumiewa się bezproblemowo, z ptakami z małym trudem (zwierzęta o wyjątkowo specyficznym umyśle, doprawdy), z pozostałymi na zasadach prostych i jasnych komunikatów, często niewerbalnych. Z tego powodu zwierzęta też naturalnie ufają jej i nie okazują wrogości.\nUwaga, idę! [W] Widzieliście kiedyś skradającego się konia lub inne kopytne stworzenie? No właśnie. Jak się ma cztery nogi i dwie ręce, sięga się ponad większość krzewów, a do tego ma całkiem ciężkie cielsko, niełatwo jest przemykać niepostrzeżenie. Chociaż stara się jak może, nie zmieni faktu, że pod jej kopytami zawsze szeleszczą liście i trzaskają gałązki, a budowa ciała nie zawsze pozwala na uchylenie się pod gałęzią. Innymi słowy, słychać ją, gdy się zbliża lasem.\nBłyskawiczna [Z] W jej wypadku stwierdzenie, że staje się w biegu smugą kolorów nie jest przesadzone. Lena posiada wiele prędkości, ale jeśli naprawdę jej zależy na tym by przed czymś uciec, kogoś dogonić, lub po prostu pędzić przed siebie, potrafi tak wyrwać z kopyta, że nawet najszybsze centaury i inne kopytne istoty nie mogą jej dogonić. Niezwykle wytrwała w biegu, po nim jest mocno wyczerpana, ale tak samo szczęśliwa.\nWalka włócznią [P] Zna podstawy, standardowe chwyty i ciosy, jednak władanie bronią nie przychodzi jej naturalnie. Zdaje jej się zbyt długa, nieporęczna i zdecydowanie zbyt ciężka by nią ciskać.\nSkradanie się [P] ważąc 650 kg, trudno być bezszelestnym, ale się stara. Najłatwiej przychodzi jej to na pustyniach, gdzie jest zaznajomiona z charakterem terenu.\nTropienie [P] węch ma kiepski, ale równoważy to spostrzegawczością i inteligencją. Na razie tropiła tylko zwierzęta, jednak okazuje się, że na zielonych ziemiach łatwiej odczytać ślady pozostawione przez podróżnych, więc i na ludziach trenuje.\nPrzywództwo [P] kształcona w kierunku dowodzenia ludźmi twardą ręką, lecz ona sama nie czuje się właściwą osobą do przewodzenia kimkolwiek\nPolowanie [O] jako doskonała łuczniczka świetnie radzi sobie z polowaniem na każde zwierzę.\nBiegi przełajowe [O] nie ma dla niej czegoś takiego jak trudny teren, jest tylko ten ciekawszy. Nie zwichnie nogi na stromych skałkach, nie potknie się o zdradliwe korzenie w lesie i nie poślizgnie na błocie.\nGarbarstwo [O] jeden z podstawowych produktów przenaczonych na handel w oazie. Sprawnie oprawi zarówno węża i królika, jak i wielbłąda.\nPrzetrwanie [O] wychowała się w bardzo niesprzyjających warunkach i pod surowym przywódctwem.. Potrafi radzić sobie w trudnych sytuacjach i zazwyczaj wychodzi cało z opresji.\nPoliglotyzm [W] do oazy przybywało wielu handlarzy z całej Alaranii, więc siłą rzeczy podłapała różne języki. Od zawsze porozumiewała się w mowie naturian, jednak nieobca jest też jej mowa elfów i powoli uczy się wspólnej mowy, chociaż czasem miewa jeszcze drobne pomyłki językowe.\nŚpiew [W] mocny, lecz nigdy nie rozwijany talent. Śpiewa tylko, gdy sądzi, że nikt jej nie słyszy.\nTargowanie się [W] handel był podstawowym źródłem bytowania Mohave, każdy członek klanu miał targowanie się we krwi.\nSkoki przez przeszkody [W] nie tylko powalone w lesie drzewa, ale i snopy siana na polu czy nawet własnoręcznie zbudowane barykady\nŁucznictwo [W] doskonale wyszkolona łuczniczka o dobrym oku. Poza tym, jak to cenatury mają w zwyczaju, nie stanowi dla niej problemu nawet celowanie i ostrzał w pełnym galopie.\nKopanie [W] ludzie walczą wręcz, a Luna wie za to, jak sprzedać kopniaka, by poważnie uszkodzić nawet osobnika o wiele większego od siebie. Sądzisz, że trzeba stać za nią, by oberwać z kopyta? Jesteś w błędzie.\nJazda wyczynowa [M] Luna eksploatuje swoje ciało jak tylko może, sprawdzając własne granice i naginając je, by osiągnąć jeszcze więcej. Jej ludzka i końska część stanowią dla niej jedność, doskonale kontroluje całe swoje ciało i zmusza je do największych dziwactw. Same wyścigi nie wystarczą, ona chce ścigać się wokół beczek, kręcić się wokół własnej osi nie odrywając kopyt od podłoża, hamować w miejscu z galopu i zmieniać w biegu nogę jak kobieta zdanie.\nŁuk i kołczan ze strzałami [ZAC] Odziedziczone po matce dwa skórzane karwasze, które dzięki regulacji mogą być noszone zarówno na przedramionach jak i nadpęciach. W jednym skrywa się łuk, a w drugim kołczan, oba magicznie przemienione do momentu, w którym Lena zdecyduje się ich użyć.\nUrodziłam się w klanie Mohave, jako córka Jacoba Deneb, naszego przywódcy. Moja matka zmarła przy porodzie, a i ojciec zginął w walkach gdy miałam zaledwie pięć lat. Po nim, Ojcem klanu został jego brat, a mój wuj – Elijah Deneb, który wziął mnie pod opiekę.\nMohave liczą od piętnastu do czterdziestu osobników, w zależności od pomyślności, więc nie jest nas zbyt wielu. Nasze terytorium obejmuje Martwą Oazę na Wielkiej Pustyni Słońca oraz znaczną dla nas część piasków, kończącą się na Lwim Wąwozie. Nie jest to naturalne miejsce bytowania centaurów, jednak Ojciec mówi, że to tutaj przegoniono nas po walkach i ostatecznie zapałaliśmy miłością do tych nieprzyjaznych ziem. Jak można się domyślić zarówno żywność, jak i woda są towarem deficytowym, na szczęście nieufność Ojca do obcych nie rozciąga się na wędrownych handlarzy, z którymi wymieniamy skóry i broń na zapasy żywności i inne produkty. Hodujemy wielbłądy, konie i trochę bydła z wytrzymalszego gatunku. Wychowani na pustyni nie boimy się upałów, lecz w błędzie jest ten, kto sądzi, że nam nie przeszkadzają. Palące bezustannie słońce jest dla nas męczące tak samo, jak dla każdej innej istoty, jednak my po prostu nauczyliśmy się z tym żyć. Dzięki temu jesteśmy twardsi i wytrzymalsi, chociaż nieco drobniejsi niż centaury z zielonych ziem. Czasami niektóre odwiedzały nas z różnych powodów, nieliczne zostały, jednak nadal byliśmy raczej odizolowani od świata. Może dlatego, gdy kiedyś poznałam Nessusa tak uderzyła mnie nasza zaściankowość. Należał właśnie do tych nielicznych przedstawicieli naszego gatunku, którzy zapuszczali się na nasze tereny, mimo że pochodzili z zielonych ziem. On wówczas czegoś szukał, więc nie został długo, ale wystarczająco, by skusić mnie opowieściami o świecie, tak odległym mi i nieznanym. Był w moim wieku, więc szybko złapaliśmy wspólny język, a i znalazł sympatię w moim klanie, jako silny wojownik. Podejrzewam, że Elijah chętnie by go wciągnął do stada, nawet kosztem wydania mu za to jednej z dziewcząt, ale Nessus miał jakąś misję, o której był wówczas bardzo tajemniczy i w końcu ruszył dalej. Obiecał wpaść w drodze powrotnej, ale wówczas minęliśmy się z jakiegoś powodu, więc więcej go już nie zobaczyłam.\nDorastałam w okresie pokoju, nie zaznawszy nigdy wojny, jednak jej cień przenikał całą naszą codzienność. Nieustanne treningi i walki miały przygotowywać nas na nadejście wroga, którego nigdy nie widziałam. Powtarzano wciąż historie o najeźdźcach, okresie głodu, ucieczce z poprzedniego terytorium. Uczono nienawiści do ludzi, gdyż to oni byli winni śmierci mojego ojca, jednak ja nigdy nawet żadnego nie widziałam. Gdy patrzę na to wszystko z perspektywy czasu to widzę, jak bardzo wrogo nastawiony był mój klan to każdego intruza. Odizolowani na pustkowiach i tak rzadko mieliśmy nieproszonych gości, jednak każdy traktowany był z ogromną nieufnością i eskortowany do Ojca w celu wytłumaczenia swojej wizyty. Nie uczono mnie historii, tylko powtarzano opowieści o najeźdźcach, nie szkolono z geografii tylko kazano grodzić terytorium, a mową wspólną zaczęłam posługiwać się dopiero po.. dopiero później. Właściwie całe moje wykształcenie sprowadzało się do walki i strategii, a także przygotowywaniu mnie do przejęcia z czasem przywództwa nad klanem.. a właściwie do małżeństwa z kimś, kto będzie nim przewodził. Moje nazwisko miało jednak zachować ciągłość linii, a Elijah, chociaż był opiekunem surowym, dbał też o mnie jak o własną córkę i pilnował bym nie skończyła tylko jako żona.\nNa męża wybrano mi młodego centaura, raptem kilka lat ode mnie starszego. Nazywał się Rafael Hadar i był naprawdę fajnym facetem. Sami rozumiecie, aranżowane małżeństwa różnie się toczą, z zasady wywołując niechęć u obu stron już z samego faktu przymuszenia do związku. Mój przyszły narzeczony okazał się być jednak miłym, odważnym, przystojnym i całkiem zabawnym mężczyzną i, z tego co mi wiadomo, on również nie wzbraniał się wcale przed wzięciem mnie za żonę. Jak każdy centaur w klanie, od dziecka uczył się władania włócznią i tarczą, taki był nasz styl walki. Oprócz tego szkolono jednak łuczników i po kilku nieudanych próbach opanowania przydługiej włóczni, jako dziecko ja również zgłosiłam się do grupy strzeleckiej, co okazało się być strzałem w dziesiątkę.\nW wolnym czasie.. cóż, zazwyczaj nie spędzałam go z rówieśnikami, chyba że sami mnie znaleźli, a ja nie miałam dobrej wymówki by im odmówić. Jednak gdy byłam sama to biegałam. Biegałam tak daleko, jak nogi mnie mogły ponieść w jedną stronę, by zdążyć z powrotem przed zachodem słońca. Dorastając na pustyni przyzwyczajona byłam do niepewnego gruntu pod nogami, więc gdy później opuściłam te ziemie, okazało się że jestem jeszcze szybsza niż wcześniej, gdy ziemia nie umyka mi spod kopyt. Dodatkowo, gdy pewnego razu grupa handlarzy zatrzymała się w oazie na dłużej, poznałam pewien zachodni sposób jazdy wyczynowej. Polegało to głównie na pracy w pełnej kontroli ciała, zwłaszcza przy szybkich zwrotach i zrywach do galopu. Kryłam się z tym okropnie, gdyż okazało się że trenuje się w tym tylko konie, a Ojciec złoiłby mnie batem gdyby dowiedział się, że zniżam się do takich rozrywek. Sport ten urzekł mnie jednak od razu i na stałe zagościł w moim sercu. Sprawiał, że musiałam stawiać mojemu ciału nowe wyzwania, biec szybciej, być bardziej zwrotna, mieć idealną równowagę. I byłam w tym świetna. Nadal jestem, nieskromnie mówiąc.\nMohave osiągają pełnoletniość w wieku 20 lat, jednak pełnoprawnymi członkami klanu zostają dopiero po przekroczeniu 30 roku życia. Miałam 28 lat, gdy na poważnie zaczęto planować moje zaręczyny z Rafaelem i szczerze mówiąc zaczynałam się trochę denerwować. Coraz więcej czasu spędzałam więc sama. Gdy tylko wykonałam wszystkie swoje obowiązki i odbębniłam codzienny trening walki, uciekałam na pustynię. Brakował mi już tylko rok do stania się pełnoprawną członkinią klanu, gdy wpadłam w kłopoty. Nie zdarzało mi się to rzadko, jednak tym razem zrobiło się poważnie.\nAby sprawa była jasna, zasady w naszym klanie są dość.. surowe. Coś w stylu: oko za oko, ząb za ząb i śmierć za śmierć. Ja co prawda nikogo nie zabiłam, a jedynie poważnie zraniłam, jednak był to mój przyszły niedoszły narzeczony, a strzałę posłałam w niego umyślnie, w obronie człowieka. Nie wyglądało to najlepiej. Sama nie wiem jak dokładnie do tego doszło, wiem tylko, że trafiłam na niego i kilkoro innych cenaturów, gdy znęcali się nad jakąś ludzką dziewczyną. Wszystkich ich znałam i pierwszy raz widziałam taką agresję, taką pogardę i brak litości. I tak miała szczęście, bo pojawiłam się zanim w ruch poszły kopyta, ale dziewczyna była już ledwie przytomna, leżała w piachu, a oni krążyli wokół niej jak sępy. Nie wiem o co poszło, nie interesowało mnie to. Stającego dęba Rafaela powstrzymałam najpierw słowem, a później posłaniem pierwszej strzały w piach koło jego kopyt. Nie mogli mi zarzucić, że nie ostrzegałam. Kiedy jednak ponownie uniósł kopyta nad głowę drobnej niewiasty, strzeliłam. Dostał lekko w zad, do wesela (które się nie odbędzie) się zagoi, ale dramat zrobili z tego nieziemski. Na szczęście nie mieli przy sobie włóczni, bo z pewnością wymierzono by mi sprawiedliwość na miejscu. Uratował mnie element zaskoczenia i szybkość. Złapałam przestraszone dziewczę, przerzuciłam sobie przez grzbiet i puściłam się galopem przez piaski. Ostrzeżona karawana porzuciła niemalże puste wozy, konno uciekając z pustyni. Mieli szczęście, że pozbawione zdobyczy centaury najpierw poszły naskarżyć, nim zaczęli ich ścigać, nie wiem czy w ogóle do tego doszło, gdyż uwaga całego klanu skupiła się na mnie.\n- Wygnanie? – powtórzyłam raz jeszcze, jakbym pierwszy raz słyszała to słowo. – Przecież jestem..\n- Wiem kim jesteś, ale nie masz nawet 30 lat, w przeciwieństwie do Rafaela – Elijah przerwał mi z gniewem. Krążył wokół mnie po swoim domostwie, a ja jeszcze nigdy nie widziałam go takiego wściekłego. – Poza tym to, że jesteś moją bratanicą nie daje ci wcale więcej uprawnień, wręcz przeciwnie! Masz dawać przykład! Miałaś rządzić u boku Rafaela!\n- Rafael to idiota, nie uprzedzałeś mnie o tym…\n- To jest centaur! Postrzeliłaś Mohave w obronie człowieka! Niosłaś go na grzbiecie, jak jakiś muł!\n- Zakopaliby ją na śmierć! – krzyknęłam w proteście, gdy wibrująca wokół wściekłość zaczęła mi się udzielać.\n- No to co!? – wrzasnął mi w twarz, zatrzymując się w końcu, a ja zdębiałam.\n- „No to co”? – spytałam już cicho, ale Ojciec tylko wpatrywał się we mnie wściekle, a ja miałam wrażenie, że pierwszy raz widzę go na oczy.\nNa początku czułam się zdradzona. Na granicę ziem odprowadzały mnie wszystkie centaury, w tym ten idiota z ostentacyjnie obandażowanym zadem. I Ojciec. Mimo wszystko był moją jedyną rodziną i chyba do ostatniej chwili łudziłam się, że zmieni zdanie. Nie zmienił. A ja nie obejrzałam się drugi raz. I tak zawsze chciałam zwiedzić świat, a teraz wreszcie miałam do tego okazję.\nDane gracza: Lena\nCallisto, Leila, Avellana, Sonea, Mathias, Emma, Cat, Lexi, Maia, Ananke, Eva, Rakel, Rain, Kimiko, Kiki, Astarte, Segen, Mimosa,\nŚr lip 19, 2017 9:51 pm\nN lut 25, 2018 6:48 pm\nWt wrz 25, 2018 12:49 pm\n(Posty: 9 / 81.82% postów użytkownika)


Boże Narodzenieciasteczkaciasteczka krucheciasteczka z marcepanemkakaomarcepanmasa marcepanoważółtka wykorzystanie Przyg: 30 min\nMasło posiekać z mąką, dodać cukier puder, żółtka i masę marcepanową, zagnieść gładkie ciasto. Podzielić je na połowę, do jednej części dodać ekstrakt migdałowy, ponownie krótko wyrobić. Do drugiej połowy dodać kakao i mleko. Wyrobić do połączenia się składników. Obie połowy ciasta zawinąć oddzielnie z folię spożywczą, schłodzić około 1 h w lodówce.Każde z ciast rozwałkować na oprószonej mąką stolnicy na jednakowe prostokąty o długości około 40 cm (grubość około 5 mm). Ciasto jasne ułożyć na cieście kakaowym i lekko docisnąć wałkiem, żeby się połączyły (nie za mocno, żeby prostokąty się nie zdeformowały). Połączone jasno-ciemne ciasto zwinąć wzdłuż w wałeczek (roladkę). Ponownie owinąć folią spożywczą i włożyć do lodówki na minimum 1 h. Schłodzone ciasto wyjąć z folii, pokroić w plastry o grubości ok. 8-10 mm. Ułożyć na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, nie trzeba zachowywać dużych odstępów. Piec 10-12 minut w piekarniku nagrzanym do 180°C (grzałka góra/dół). Studzić na kratce. Smacznego :) Kruche ślimaczki marcepanowe - Marcepanki\nBoże Narodzenieciasteczkaciasteczka krucheciasteczka z marcepanemkakaomarcepanmasa marcepanoważółtka wykorzystanie Ocena:\nMasło posiekać z mąką, dodać cukier puder, żółtka i masę marcepanową, zagnieść gładkie ciasto. Podzielić je na połowę, do jednej części dodać ekstrakt migdałowy, ponownie krótko wyrobić. Do drugiej połowy dodać kakao i mleko. Wyrobić do połączenia się składników. Obie połowy ciasta zawinąć oddzielnie z folię spożywczą, schłodzić około 1 h w lodówce.Każde z ciast rozwałkować na oprószonej mąką stolnicy na jednakowe prostokąty o długości około 40 cm (grubość około 5 mm). Ciasto jasne ułożyć na cieście kakaowym i lekko docisnąć wałkiem, żeby się połączyły (nie za mocno, żeby prostokąty się nie zdeformowały). Połączone jasno-ciemne ciasto zwinąć wzdłuż w wałeczek (roladkę). Ponownie owinąć folią spożywczą i włożyć do lodówki na minimum 1 h. Schłodzone ciasto wyjąć z folii, pokroić w plastry o grubości ok. 8-10 mm. Ułożyć na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, nie trzeba zachowywać dużych odstępów. Piec 10-12 minut w piekarniku nagrzanym do 180°C (grzałka góra/dół). Studzić na kratce. Smacznego :) Start


Cyfrowy Polsat bogatszy o Polkomtel - GazetaPrawna.pl\n27 stycznia 2014, 08:59\nPo zakończeniu transakcji Cyfrowy Polsat wraz z Polkomtelem stanie się niekwestionowanym liderem rynku medialno-telekomunikacyjnego w Polsce pod względem osiąganych wyników finansowych, / ShutterStock\nKiedy wznowiono obrady, okazało się, że CP wypłaci akcjonariuszom co najmniej 100 mln zł dywidendy z zysku za 2013 r. lub z tytułu zaliczki za zysk z bieżącego roku. To ustępstwo ze strony Zygmunta Solorza-Żaka, głównego akcjonariusza CP, który wcześniej zapowiadał, że Grupa CP będzie mogła wypłacić dywidendę dopiero, gdy spadnie jej zadłużenie. W listopadzie, gdy Cyfrowy Polsat ogłosił przejęcie Polkomtelu, łączne zadłużenie netto obu podmiotów wynosiło 12 mld zł.\nW listopadzie 2013 r. Cyfrowy Polsat zawarł umowę przejęcia większościowego pakietu (83,8 proc.) w spółce Metelem Holding Company Limited, w całości kontrolującej Polkomtel, w zamian za akcje Cyfrowego Polsatu. W grudniu kupił 16,2 proc. udziałów w Metelem od Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. W zamian za to EBOiR otrzymał akcje reprezentujące 7,3 proc. kapitału zakładowego CP.\nPo zakończeniu transakcji Cyfrowy Polsat wraz z Polkomtelem stanie się niekwestionowanym liderem rynku medialno-telekomunikacyjnego w Polsce pod względem osiąganych wyników finansowych, z szacowanymi przychodami w wysokości niemal 10 mld zł. Obie spółki będą miały łącznie 17 mln klientów w 6 mln polskich domów. Dzięki efektowi synergii mają wypracować łącznie 2 mld zł dodatkowych przychodów w ciągu 5 lat.\nTELEFONIA MOBILNA Plus Polkomtel TDNDGP FORSAL BRANZE I FIRMY


Cristiano Ronaldo zarażony koronawirusem | ANGLIA.today\nOpublikowano: 15 października 2020 o 14:31\nFederacja piłkarska Portugalii poinformowała, że Cristiano Rolando otrzymał pozytywny wynik testu na Covid-19.\nKapitan portugalskiej kadry czuje się dobrze, nie ma objawów. Mimo że okres kwarantanny powinien spędzić w Portugalii, postanowił wrócić do Włoch. Włoskie media podają, że Ronaldo został odwieziony na lotnisko w Lizbonie, a tam wsiadł w prywatny samolot. We Włoszech ma kontynuować kwarantannę.\nPojawia się wiele pytań dotyczących tego, gdzie portugalski piłkarz mógł zarazić się wirusem. Przebywał wyłącznie z osobami z reprezentacji, a oprócz niego nikt nie otrzymał pozytywnego wyniku testu.\nKibice zastanawiają się czy dojdzie do konfrontacji Cristiano Ronaldo i Lionela Messiego. Za dwa tygodnie ma odbyć się spotkanie Juventusu z Barceloną. UEFA wymaga, aby wszyscy piłkarze na siedem dni przez meczem roboli testy na obecność koronawirusa. We Włoszech czas kwarantanny dla osób zakażonych, ale nie chorujących, wynosi już nie 14, ale 10 dni.


Witold Zalewski "Niedaleko spadło jabłko od jabłoni"\nWitold Zalewski - urodził się w Brzesku i tu ukończył Szkołę Podstawową Nr 3. Jego niedawno zmarły ojciec Krzysztof Zalewski, był przez 50 lat organistą w kościółku pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Brzesku.\nNaukę gry na organach rozpoczął w Państwowym Liceum Muzycznym w Krakowie u Mieczysława Tulei. W 1992 roku ukończył Akademię Muzyczną w Krakowie – w klasie organów prof. Jana Jargonia. Swoje umiejętności doskonalił podczas kursów interpretacji muzyki organowej prowadzonych m.in. przez J. Laukvika i G. Schneidera. W roku 1987 był stypendystą kursu mistrzowskiego w Zurichu, pod kierunkiem J. Guillou.\nOd roku 1995 Witold Zalewski pełni funkcję organisty w Królewskiej Katedrze na Wawelu. Jako solista koncertuje w kraju i za granicą (m.in.: Czechy, Niemcy, Hiszpania, Finlandia, Rosja, Szwajcaria, Turcja, Szwecja, Ukraina i USA).\nW kwietniu 2007 r. wystąpił w katedrze św. Patryka na Manhattanie w Nowym Jorku.\nW październiku 2009 r. odbył tournee po Ameryce Południowej (Maldonado, Montevideo, Buenos Aires, Porto Alegre, Kurytyba, Rio de Janeiro i Petropolis).\nW październiku 2010 r. zagrał koncert w Tokio Metropolitan Art Space.\nW czasie pielgrzymek papieskich w liturgiach sprawowanych przez Ojca św. Jana Pawła II i Benedykta XVI pełnił rolę organisty (Katedra Wawelska, Sanktuarium w Łagiewnikach oraz Błonia Krakowskie).\nWitold Zalewski jest autorem Śpiewnika pieśni kościelnych wydanego nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 1997 r. oraz współredaktorem i współautorem wielu innych publikacji (m.in.: Śpiewnik Wawelski). Witold Zalewski jest m.in.: dyrektorem Międzynarodowego Festiwalu Organowego w Zakopanem oraz współorganizatorem koncertów na terenie Południowej Polski (Katedra Wawelska oraz Rabka-Zdrój, Skawina, Oświęcim, Nowy Targ, Bukowina Tatrzańska i Czarny Dunajec).\nW roku 2011 wyróżniony został przez papieża Benedykta XVI odznaczeniem "Pro Ecclesia et Pontifice" (Dla Kościoła i Papieża)\nW 2012 otrzymał stopień naukowy doktora sztuki.\nDr hab. Witold Zalewski obecnie jest Dyrektorem Międzyuczelnianego Instytutu Muzyki Kościelnej w Krakowie przy uniwersytecie Papieskim JP II w Krakowie, więcej >>\nArtykuły na portalu brzesko.ws związane z działalnością Witolda Zalewskiego\nAktualizacja: czerwiec 2017r.