NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ. Nr 9 / Grudzień 2012 odpowiedzialny biznes. Kompendium CSR - PDF\nNIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ. Nr 9 / Grudzień 2012 odpowiedzialny biznes. Kompendium CSR\nDownload "NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ. Nr 9 / Grudzień 2012 odpowiedzialny biznes. Kompendium CSR"\n1 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Bilans 2012 Najważniejsze wydarzenia roku Otwarci na komunikację? Relacje z interesariuszami Współpraca rządu i biznesu Rozwój polskiego CSR Nr 9 / Grudzień 2012 odpowiedzialny biznes Kompendium CSR Lech Wałęsa Dochodzimy do kluczowego pytania: na jakich wartościach mamy zbudować przyszłość? Wartości te mają pomóc w stworzeniu nowego systemu, dzięki któremu będą mogły pokojowo i dostatnio żyć nasze dzieci. 5 COP odsłon polskiego CSR Odsłony społecznej odpowiedzialności i zaangażowania 20 lat Polskiej Akcji Humanitarnej Polacy chcą 19 za rok w Polsce Szczyt klimatyczny ONZ w Warszawie pomagać Janina Ochojska Marcin Korolec REKLAMA\n2 2 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ europa i świat Na jakich wartościach mamy zbudować przyszłość? Można powiedzieć, że wystarczy spisać kilka zasad i wszystko będzie dobrze funkcjonować. Musimy pamiętać jednak, że wspólnota narodów to również wiele różnych systemów wartości. Rewolucje epoki Lech Wałęsa, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach , laureat Pokojowej Nagrody Nobla rzed laty wydawało mi się, że zostanę ostatnim współczesnym rewolucjonistą. Było moim marzeniem, aby wywalczyć wolność, demokrację i budować świat na solidarności. Wydawało się, że rewolucje będą już tylko pieśnią przeszłości. Dziś jednak, kiedy obserwuję i analizuję współczesne problemy, dochodzę do wniosku, że najprawdopodobniej zastąpią mnie nowi rewolucjoniści, bo problemy, przed jakimi dzisiaj stajemy, trudno będzie rozwiązać bez cywilizacyjnej rewolucji na miarę tej epoki. To epoka globalna, w której nie ma już odwiecznych historycznych podziałów i granic, nie ma dwóch zwalczających się bloków. To nasze pokolenie dokonało tych nieprawdopodobnych rzeczy. Jesteśmy jednak w połowie drogi. Stoi przed nami wiele pytań dotyczących sposobu funkcjonowania nowego ładu. Pierwsze pytanie, jakie sobie stawiam, dotyczy ekonomii. Większość z nas zgadza się z tym, że najważniejszą zasadą ekonomii jest gospodarka wolnorynkowa i własność prywatna. To są fundamenty Obecna forma kapitalizmu nie wytrzyma tego stulecia. systemu ekonomicznego, ale musimy jednocześnie sobie zdawać sprawę, że obecna forma kapitalizmu nie wytrzyma tego stulecia. Jaki zatem kształt systemu kapitalistycznego pasuje do dzisiejszej zjednoczonej Europy i coraz bardziej kurczącego się globalnego świata? Najbardziej alarmującym sygnałem bezradności tego systemu jest galopujące bezrobocie. Ciągle brakuje recepty na rozwiązanie tego globalnego już problemu, który niesie ze sobą wiele nieszczęść i poważnych konsekwencji. Nie znajdą tej recepty ani politycy, ani związkowcy, ale mogą znaleźć właściciele kapitału i środków produkcji. Szukając takiej odpowiedzi, dochodzę do wniosku, że jedyną szansą jest możliwie powszechne uwłaszczenie, aby jak najwięcej osób stawało się właścicielami, aby tym samym jak najwięcej osób mogło brać na siebie odpowiedzialność za rozwój świata. Politycy i związkowcy powinni wspierać te działania. Drugim bardzo dla mnie ważnym problemem jest obecny system demokratyczny. Dzisiaj nikt poważnie nie patrzy już na demokrację, jaką znamy. Stara demokracja dawała nam prawa. Nowa musi dopisać do tego obowiązki. Różne obowiązki na różnych poziomach organizacji. Jednocześnie demokracja musi zmieniać postrzeganie państwa. Powinniśmy przestawić się z perspektywy państwa-kraju na państwo-europa. Dotychczasowe programy i struktury pozwalały nam się rozwijać w ramach państw, jednak nie pasują już do współczesnego świata. Państwo-kraj nie daje już nam takich możliwości rozwoju. Musimy stworzyć nowe zasady działania pasujące do dzisiejszej, bardziej złożonej rzeczywistości. Europa uczyniła już pewne kroki w tym kierunku, ale jeszcze wiele pracy przed nami. Pracy nad jednością, solidarnością i sprawnością działań. I w tym momencie dochodzimy do fundamentalnego pytania: na jakich wartościach mamy zbudować przyszłość? Można powiedzieć, że wystarczy spisać kilka zasad i wszystko będzie dobrze funkcjonować. Musimy pamiętać jednak, że wspólnota narodów to również wiele różnych systemów wartości. W tym wielkim europejskim państwie ludzie są przywiązani do swoich krajowych i narodowych tradycji, religii i kultur. Wartości, jakie powinniśmy zdefiniować, muszą być uniwersalne dla wszystkich. Wartości te mają nam pomóc w stworzeniu nowego systemu i struktur, dzięki którym będą mogły pokojowo i dostat- Lech Wałęsa Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach , laureat Pokojowej Nagrody Nobla, FOT. K.Kuczyk 3 lata Green Cross Poland rowadzenie dialogu między biznesem, administracją, organizacjami pozarządowymi i ośrodkami naukowymi wspiera od blisko trzech lat Green Cross Poland. To polski oddział międzynarodowej organizacji Zielonego Krzyża, trzeciej co do wielkości organizacji ekologicznej non-profit na świecie. Swoją działalność rozpoczął on dokładnie w lutym 2010 roku. Od początku skupia się na wypracowaniu nowych rozwiązań na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. Ale jego celami szczegółowymi obok rozwijania dialogu między stroną polityczną, gospodarczą i społeczną są także: kształtowanie proekologicznych postaw wśród przedsiębiorców, aktywny udział w opiniowaniu projektów aktów prawnych związanych z ochroną środowiska, realizowanie projektów służących ochronie środowiska w Polsce i na świecie. Przedstawiciele organizacji są przy tym zdania, że polityki innych krajów dotyczące ochrony środowiska muszą być spójne z prawem międzynarodowym i jednocześnie brać pod uwagę potrzeby krajów rozwijających się. Choć nadal odpowiedzialność za zieloną gospodarkę spoczywa na rządzie danego kraju, jak podkreślają. W sposób szczególny Green Cross koncentruje działania na trzech kierunkach: zielona gospodarka, gospodarka wodna oraz zielone miasta i gminy. Podejmuje on w tym celu m.in. współpracę z polskimi i zagranicznymi partnerami, organizuje warsztaty strategiczne i debaty wysokiego szczebla, jak np. Międzynarodowa Konferencja Narodów Zjednoczonych dotycząca zrównoważonego rozwoju w Rio de Janeiro, powszechnie znana jako Rio+20, i Europejskie Forum Nowych Idei EFNI. Punktem wyjścia do ostatnich spotkań, których gościem był m.in. Lech Wałęsa, od maja 2010 roku członek i przewodniczący rady fundacji Green Cross, stały się m.in. twarde dane pokazujące dynamiczny wzrost liczby ludności świata w ostatnich 40 latach liczba ludności uległa podwojeniu do 7 mld, i wzrost zużycia paliw kopalnych i surowców statystyczny mieszkaniec UE zużywa 16 ton surowców, z czego aż 6 ton staje się odpadami. Ale organizacja dyskutuje także o kwestiach m.in. zielonego współzawodnictwa czy ekologicznej innowacyjności. Green Cross International został założony przez Michaiła Gorbaczowa w 1993 roku. W tej chwili mamy możliwość dogonienia gospodarczo krajów starej Unii, co nam się coraz lepiej udaje Lech Wałęsa podczas V Kongresu Etyki Biznesu w Warszawie, lipiec 2012\n3 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ europa i świat 3 polecamy globalizacji strona 14 Pietro Bertazzi Global Reporting Initiative Global Reporting Initiative (GRI) dostarcza kompleksowych wytycznych do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju i jest to standard powszechnie stosowany na całym świecie. Dzięki niemu można łatwo ocenić i porównać działalność oraz wpływ firm. W imię wspólnoty szans, nadziei i również interesów stać nasze pokolenie na taki zryw na miarę rewolucji, nie na ulicach, ale w głowach i strukturach Lech Wałęsa dla Odpowiedzialny Biznes - Kompendium CSR nio współistnieć nasze dzieci. Bez tych fundamentów trudno będzie nam zbudować naprawdę trwałą formułę, odpowiadającą globalnym uwarunkowaniom. Nasze pokolenie było świadkiem końca epoki historycznych podziałów, granic, konfrontacji i tradycyjnych wojen. Stworzyliśmy epokę intelektu, informacji i globalizacji. Żadne pokolenie nie miało tak wielkiej szansy, jaką my mamy w tej chwili. Szansy na pokój, rozwój i dobrobyt. To także szansa dla Polski. W tej chwili mamy możliwość dogonienia gospodarczo krajów starej Unii, co nam się coraz lepiej udaje. Możemy nawet powiedzieć, że nie tylko nadrabiamy dystans, ale też jesteśmy jednym z tych krajów, które wypracowały własną receptę na kryzysy. Nie możemy zapomnieć o krajach, z którymi ostatni globalny kryzys ekonomiczny nie obszedł się tak łagodnie jak z nami. Na tym polega europejska solidarność, abyśmy wspólnie uporali się z problemami strefy euro, aby impas, jaki mamy obecnie, udało się przełamać, i aby nigdy więcej się nie powtórzył. Nikogo nie możemy z problemami zostawić, bo wtedy przegrają wszyscy. Dlatego tak ważne jest wypracowanie wspólnych wartości, aby mieć trwałe punkty odniesienia, dobrze się rozumieć oraz widzieć nasze wspólne zagrożenia i szanse. Jedziemy przecież na tym samym wózku, a świat na nas nie czeka. Ostatnie z ważnych pytań, jakie stawiam sam sobie, brzmi: czy mamy wystarczająco dużo doświadczenia i mądrości, by podołać tym wyzwaniom? Czy może raz jeszcze musimy dostać potężną nauczkę, aby zrozumieć, że bez wzajemnego szacunku i współpracy niczego nie zbudujemy? Ja wierzę, że w imię wspólnoty szans, nadziei i również interesów stać nasze pokolenie na taki wysiłek, na taki zryw na miarę rewolucji, ale rewolucji nie na ulicach, ale w głowach i strukturach. Gdy w beznadziejnych okolicznościach zakładaliśmy Solidarność, też mało kto wierzył w sukces. A jednak kilkudziesięciu robotników rzuciło wyzwanie potężnemu potworowi blokowi sowieckiemu. Szybko się okazało, że potrafimy się jednoczyć, że za nami idą inni, dziesięć milionów w Polsce, a następnie rzesze w kolejnych ciemiężonych krajach. A było to możliwe tylko dlatego, że sięgnęliśmy po wartości, z których wyrosła idea Solidarności. Życzę Państwu sukcesów w zmienianiu rzeczywistości w imię dobra wspólnego. Wierzę, że razem osiągniemy sukces. Wierzę, że to pokolenie dobrze wykształcone, przygotowane do podejmowania wyzwań, otwarte na innych sprawi, że ten świat będzie się rozwijał w dobrym kierunku. Kiedy to się uda, to rzeczywiście będę mógł ze spokojem zostać ostatnim rewolucjonistą. Warszawa gospodarzem szczytu klimatycznego str. 4 COP 19 w Warszawie European CSR Award Scheme w Polsce str. 4 Europejska nagroda CSR Podsumowanie roku str. 5 Najważniejsze wydarzenia 2012 Zaplanuj czas w 2013 roku str. 5 Przyszły rok najciekawsze wydarzenia CSR w badaniach: rzeczywistość vs. deklaracje str. 6 Jak analizować badania? Otwarci na komunikację? str. 7 Kontakt z interesariuszami w praktyce 20 lat Polskiej Akcji Humanitarnej str. 8 Wywiad z Janiną Ochojską Fundacje korporacyjne najnowsze dane str. 9 Dojrzałość zaangażowania społecznego Kalendarz filantropa 2013 str. 9 Pierwsze półrocze dobroczynności Polscy inwestorzy jeszcze nie gotowi na CSR? str. 10 Etyczne inwestowanie w Polsce Zaangażowanie na wyższym szczeblu str. 12 Oczekiwania menedżerów Docenione raportowanie społeczne str. 14 Jak przygotować dobre sprawozdanie pozafinansowe? Partnerzy Medialni Na tym polega europejska solidarność, abyśmy wspólnie uporali się z problemami strefy euro, aby impas, jaki mamy obecnie, udało się przełamać Lech Wałęsa podczas V Kongresu Etyki Biznesu w Warszawie, lipiec 2012 Kongres Etyki Biznesu V Kongres Etyki Biznesu, zorganizowany przez International Society of Business, Economics and Ethics (IS- BEE) i Akademię Leona Koźmińskiego, odbył się w lipcu w Warszawie. To wydarzenie na skalę światową zgromadziło ponad 350 uczestników z 46 krajów. Kongres, który odbywa się co cztery lata, został zorganizowany pod hasłem: Tradition and New Horizons: Towards the Virtue of Responsibility. Spotkanie kręgów akademickich i biznesowych zostało poświęcone wspólnemu wypracowaniu nowej, bezpiecznej wizji rozwoju światowych gospodarek. W trakcie Kongresu odbyło się blisko 70 sesji dyskusyjnych z udziałem ponad 200 zaproszonych ekspertów z całego świata w zakresie etyki i odpowiedzialności biznesu. Gościem specjalnym pierwszego dnia Kongresu był Lech Wałęsa, były prezydent, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Jednym z postulatów Kongresu jest wprowadzenie na studiach MBA przysięgi menedżerskiej, która zobowiązywałaby do etycznego działania. Wzorem dla niej ma być przysięga Hipokratesa składana przez lekarzy. Przysięga byłaby tylko pierwszym krokiem. Patricia Werhane, prezydent ISBEE, wskazuje, że potrzebna jest także profesjonalna organizacja, która określiłaby kodeks zasad, przyznawała akredytacje i dyscyplinowała tych, którzy przyjętych zasad nie będą przestrzegać. Celem zobowiązania i dalszych działań jest profesjonalizacja zawodu menedżera. Podobną przysięgę menedżerską, na razie nieobowiązkową, wprowadziła po ostatnim kryzysie finansowym Harvard Business School. Następny, VI Światowy Kongres Etyki Biznesu planowany jest na 2016 rok. 9 edycja Grudzień 2012 Key Projects Manager: Marek Kłopotowski Tel.: Managing Director: Adam Jabłoński Piszą: Joanna Gabrysiak-Wadowska, Katarzyna Jędrzejewska, Magdalena Krukowska Dystrybuowane z: Rzeczpospolita Druk: Presspublica Sp. z o.o. Skład: Graphics & Design Studio, Michał Ziółkowski, Fotografie: shutterstock.com, istockphoto.com, zasoby własne Mediaplanet jest wiodącym domem wydawniczym na rynku europejskim. Mediaplanet nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam.\n4 4 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ nowości Rok 2013 będzie dla Ministerstwa Środowiska przebiegał pod znakiem przygotowań i organizacji Konferencji ONZ w sprawie Zmian Klimatu. Dla Polski, jako organizatora szczytu, to okazja do promocji wśród kilkunastu tysięcy uczestników z całego świata. Polski CSR w mijającym roku Warszawa gospodarzem szczytu klimatycznego W przyszłym roku Warszawa będzie gościć szczyt klimatyczny ONZ COP19/CMP9, a Polska obejmie przewodnictwo w globalnych negocjacjach w sprawie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Czytelnicy Kompendium CSR z pewnością rozumieją, że na ograniczanie wpływu człowieka na środowisko składają się nie tylko polityczne porozumienia, ale przede wszystkim działania poszczególnych firm i ludzi. W listopadzie 2013 roku Warszawa będzie gościć 19. Konferencję ONZ w sprawie Zmian Klimatu COP19 wraz ze spotkaniem stron Protokołu z Kioto - CMP9. To coroczne, globalne forum, podczas którego negocjuje się decyzje dotyczące globalnej polityki klimatycznej. W konferencjach bierze zazwyczaj udział kilkanaście tysięcy uczestników: ministrów, szefów rządów, przedstawicieli agend ONZ, organizacji międzyrządowych i pozarządowych, reprezentantów biznesu, nauki oraz ekologów. Wraz z Konferencjami Stron odbywa się przeszło sto imprez towarzyszących: konferencji, debat politycznych, seminariów i warsztatów. European CSR Award Scheme w Polsce Marcin Korolec Minister Środowiska Fot. PAP/EPA Forum Odpowiedzialnego Biznesu będzie koordynować polską edycję nowego europejskiego konkursu, w którym nagrodzone zostaną partnerstwa pomiędzy przedsiębiorstwem a organizacją spoza sektora biznesu, przynoszące korzyści społeczne. W roku 2013 rozpocznie się pierwsza edycja ogólnoeuropejskiego konkursu European CSR Award Scheme, nagradzającego partnerstwa pomiędzy przedsiębiorstwem i przynajmniej jednym interesariuszem spoza sektora biznesu. Jest to nowatorska koncepcja na rynku konkursów CSR, które zwykle skupiają się wyłącznie na działaniach indywidualnych przedsiębiorstw. W Polsce konkurs koordynuje Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Dwie największe europejskie organizacje zajmujące się społeczną odpowiedzialnością biznesu CSR Europe i Business in the Community poprowadzą konsorcjum złożone z 29 krajowych organizacji przy wsparciu ze strony Komisji Europejskiej. Nagrody w każdym z krajów będą przyznawane w dwóch kategoriach partnerstwa z udziałem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz partnerstwa z udziałem dużych firm. W każdym zgłaszanym do konkursu partnerstwie, poza firmą, musi uczestniczyć partner spoza sektora biznesu, np. organizacja pozarządowa lub wolontariacka. Ta pionierska inicjatywa ma na celu promowanie takich partnerstw, które tworzą nowatorskie rozwiązania biznesowe w kwestiach związanych Polska prezydencja Organizując COP19/CMP9, Polska otrzymuje przywilej zarządzania procesem i moderowania globalnych negocjacji klimatycznych. Największym wyzwaniem będzie zapewnienie postępu w rozpoczętych w 2012 roku negocjacjach nowego, światowego porozumienia klimatycznego. Postanowienia tej umowy, która ma zostać uzgodniona do 2015 roku i wejść w życie w 2020 r., po raz pierwszy w historii nałożą na wszystkie kraje świata, zwłaszcza największe gospodarki, prawne zobowiązania do redukcji emisji. Będzie ono obejmować między innymi USA, Chiny, Indie czy Brazylię. ze zrównoważonym rozwojem i wywierają faktyczny wpływ na społeczeństwo i na przedsiębiorstwo. Wszystkie zgłoszenia będą oceniane przez panel niezależnych ekspertów, a zwycięzcy nagrodzeni zarówno podczas krajowej ceremonii wręczenia nagród, jak i w trakcie ceremonii europejskiej, która odbędzie się w Brukseli w czerwcu 2013 roku, organizowanej przez Komisję Europejską. Zgłoszenia do konkursu są bezpłatne, zostaną otwarte 10 stycznia 2013 roku na stronie odpowiedzialnybiznes.pl/pl/europeancsraward. 5 powodów, aby wziąć udział w programie: Zyskasz uznanie w Twoim środowisku jako lider w dziedzinie CSR. Podniesiesz swoją reputację i wiarygodność na poziomie krajowym i europejskim. Zielone przedsiębiorstwa Same negocjacje i decyzje polityczne nie zapewnią jednak redukcji emisji CO2 do atmosfery. W ciagu ostatnich 20 lat polskie przedsiębiorstwa znacząco ograniczyły emisję zanieczyszczeń i wdrożyły bardziej czyste technologie. Polska gospodarka nadal powinna rozwijać się i unowocześniać tak, aby ich wpływ na środowisko przyrodnicze i oddziaływanie na zdrowie ludzi były jak najmniejsze. Prowadzenie w przedsiębiorstwach polityki społecznej odpowiedzialności biznesu przynosi wymierne korzyści. Nie chodzi tylko o funkcjonowanie w bardziej czystym środowisku, ale również o oszczędność energii i innych zasobów, a także możliwość uzyskania dofinansowania prac modernizacyjnych. Nie do przecenienia jest także pozytywny wizerunek, który firma dbająca o środowisko buduje wśród swoich klientów. Wartości ekologiczne mogą stanowić cenną przewagę konkurencyjną i otwierać dostęp do atrakcyjnych rynków. Rok 2013 będzie dla Ministerstwa Środowiska przebiegał pod znakiem przygotowań i organizacji szczytu klimatycznego. Jestem przekonany, że będzie to także rok intensywnego rozwoju ekologicznego CSR w Polsce. Pokażesz innowacyjność i zaangażowanie w kwestie zrównoważonego rozwoju. Zyskasz możliwość wymiany dobrych praktyk i wpłyniesz na rozwój CSR. Zwycięskie partnerstwa zostaną nagrodzone podczas prestiżowych ceremonii. Konkurs został objęty patronatem ministra pracy i polityki społecznej. Poza Polską członkami konsorcjum są: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czarnogóra, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Kosowo, Luksemburg, Macedonia, Norwegia, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Turcja, Ukraina, Węgry, Wielka Brytania i Włochy. karolina szlasa Koordynatorka ds. promocji i portalu, Forum Odpowiedzialnego Biznesu Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu, Akademia Leona Koźmińskiego W tym roku CSR stał się podstawą poważnej dyskusji globalnej o nowej roli biznesu w społeczeństwie, co w praktyce gospodarczej zaowocowało gwałtownym przyspieszeniem procesu powstawania radykalnych rozwiązań prowadzących do innowacji społecznych. Coraz rzadziej podkreślano opłacalność CSR, koncentrując się raczej na konieczności podejmowania wspólnej odpowiedzialności. W Polsce zaś kilkudziesięcioosobowa grupa społecznie odpowiedzialnych nadal próbuje zmieniać swoje firmy od wewnątrz, czasem przy wsparciu kilkuset ofiarnych wielbicieli. Może spodziewany wkrótce koniec świata coś zmieni i u nas. Zbigniew Gajewski Zastępca Dyrektora Generalnego, PKPP Lewiatan Rok był udany. 1 marca PARP ogłosił wyniki największego jak dotąd badania nt. percepcji i stanu CSR w polskich firmach. Jedna trzecia z nich zetknęła się z tą ideą, 60 proc. dostrzega płynące z niej korzyści. To dużo czy mało? W moim przekonaniu to jednak sukces, choć umiarkowany, wszystkich promotorów CSR. W końcu roku z kolei ogłoszono polską edycję normy ISO Bardzo się przyda w porządkowaniu wyobrażeń o idei społecznej odpowiedzialności oraz w poszerzeniu grupy jej adresatów. Ważnym przedsięwzięciem z końca roku była też dobrze zorganizowana w grupach roboczych Zespołu ds. SOP debata nad tym, jak wydawać środki publiczne na CSR w nowej perspektywie. Grażyna Henclewska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Działający w MG Zespół ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw współuczestniczył w opracowaniu wizji zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu, której zwieńczeniem było podpisanie deklaracji biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju przez przedstawicieli polskich przedsiębiorców. Resort wspierał spółki Skarbu Państwa, organizując szkolenia na temat zarządzania ryzykiem oraz wydając publikacje o raportowaniu danych pozafinansowych. Zaangażowaliśmy się także w finalizację prac nad normą PN-ISO , która stanowi kompleksowy przewodnik dla organizacji w kwestii społecznej odpowiedzialności.\n5 OBSZARÓW ODPOWIEDZIALNOŚCI POLSkA I ŚWIAt NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Grażyna Henclewska Sekretarz Generalny ONZ: Pragnę zachęcić polskich ludzi biznesu i przedsiębiorców, aby pokazali światu, co Polska potrafi. Zwracam się do Was z prośbą o pomoc w dążeniu do zrównoważonej przyszłości dla wszystkich ludzi przyszłości, jakiej pragniemy. Stefan Crets REKLAMA NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 5 Podsumowanie roku Styczeń Ogłoszenie obowiązującego od 1 lutego nowego składu RESPECT Index na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Nagrody Public Eye 2012 dla firm za najbardziej nieodpowiedzialne działanie roku. Globalna nagroda przypadła w tym roku brytyjskiemu bankowi Barclays. Spotkanie w Warszawie z Muhammadem Yunusem, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, twórcą mikrofinansów i innowatorem społecznym. LUTY Inauguracja polskiej wersji Karty Różnorodności przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu (FOB). Seminarium nt. mierzenia efektywności programów i działań społecznych przez firmy, czyli model LBG w praktyce, zorganizowane przez PKPP Lewiatan i CSR Consulting. MARZEC IV edycja Targów CSR organizowanych przez FOB, podczas których miała miejsce prezentacja 10. Edycji raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki Konferencja Cała prawda o polskim CSR, podczas której przedstawiono wyniki badania małych, średnich i dużych przedsiębiorstw w oparciu o normę ISO , organizowana przez PARP. KWIECIEŃ Global Reporting Initiative udostępnił w języku polskim wytyczne do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju dla organizacji pozarządowych. Publikacja VI Rankingu Odpowiedzialnych Firm organizowanego przez Dziennik Gazetę Prawną. Na podium: Nutricia, Schenker, Danone. VII edycja konferencji Akademia Odpowiedzialnego Biznesu Trendy CSR adresowanej do środowiska studenckiego. MAJ Podpisanie deklaracji polskiego biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju podczas prezentacji raportu Wizja zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu Koordynatorem projektu w Polsce jest PwC. Finał XV konkursu Dobroczyńca roku Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce. Zwycięzcami zostały m.in. firma Żywiec Zdrój, Program 3 Polskiego Radia, koalicja firm Danone, Lubella, Biedronka oraz Instytutu Matki i Dziecka i NUTRICIA. Lista 500 Polityki po raz pierwszy wzbogacona o wyniki ankiety dotyczącej społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju w polskich przedsiębiorstwach. Konferencja Odpowiedzialna energia. Inwestycje energetyczne od protestu przez dialog do współpracy. Wyniki konkursu dla firm Mama w pracy. Na podium stanęły Danone, DOW Polska i Hay Group. CZERWIEC Finał konkursu Kampania społeczna roku 2011 Fundacji Komunikacji Społecznej i portalu Kampaniespoleczne.pl. IV Kongres Relacji Inwestorskich Spółek Giełdowych SEG poświęcony tematowi wpływu pozafinansowych czynników na wartość spółki publicznej. Publikacja 8. wydania Kompendium CSR, niezależnego dodatku do dziennika Rzeczpospolita. Konferencja Rio+20 Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju (w 20. rocznicę Szczytu Ziemi). LIPIEC V Światowy Kongres Etyki Biznesu organizowany przez International Society of Business, Economics and Ethics (ISBEE) oraz Akademię Leona Koźmińskiego w Warszawie. XV Akademia Letnia Wyzwania zrównoważonego rozwoju Fundacji Sendzimira. Prezentacja rezultatów Screeningu CentrumCSR.PL, w którym oceniono zaangażowanie 120 największych polskich przedsiębiorstw w działalność z zakresu odpowiedzialności społecznej. Ogłoszenie nowego składu RE- SPECT Index. Do Indeksu dołączyło siedem nowych spółek. WRZESIEŃ Gala finałowa konkursu Liderzy odpowiedzialnego biznesu 2012 organizowanego przez Pracodawców RP. Laureatami konkursu zostały: Coca-Cola HBC Polska, Diageo Polska, Jumarpol, PKN Orlen, PKO Bank Polski, Velux Polska oraz Volkswagen Poznań. Konsultacje nowych wytycznych raportowania Global Reporting Initiative G4 zorganizowane przez CSR Consulting, FOB i PwC. Panel dedykowany odpowiedzialnemu biznesowi na Europejskim Forum Nowych Idei w Sopocie. Konferencja Społeczna odpowiedzialność biznesu żywnościowego w praktyce zorganizowana przez Polską Federację Producentów Żywności Związek Pracodawców. PAŹDZIERNIK Międzynarodowa konferencja CSR 2.0 KOMUNIKACJA, EDUKACJA, TECHNOLOGIA organizowana przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Konferencja Od CSR komunikacyjnego do sustainability zorganizowana przez magazyn CR Navigator i firmę Henkel Polska. Rozpoczęcie studiów podyplomowych dedykowanych CSR, m.in. w Akademii Leona Koźmińskiego oraz na Wydziale Nauk Ekonomicznych SGGW w Warszawie. Targi Odpowiedzialnej Mody WearFair w Łodzi. VI Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. Społeczna odpowiedzialność organizacji. W poszukiwaniu paradygmatów, metodologii i strategii. LISTOPAD Wyniki konkursu Liderzy Filantropii 2012 organizowanego przez Forum Darczyńców. Na podium PZU i Grupa Atlas. Inauguracja polskiej wersji normy ISO na konferencji zorganizowanej przez Ministerstwo Gospodarki. Ogłoszenie wyników IV edycji konkursu Pracodawca godny zaufania. Konferencja Future 4 Build poświęcona zrównoważonemu rozwojowi w budownictwie. Ogłoszenie wyników badań Decyzje inwestycyjne a odpowiedzialny biznes przeprowadzonych przez GPW oraz Deloitte. GRUDZIEŃ Ogłoszenie wyników 6. edycji konkursu Raporty społeczne organizowanego przez FOB, PwC oraz SGS Polska (wcześniej CSR Consulting). Publikacja 9. wydania Kompendium CSR, niezależnego dodatku do dziennika Rzeczpospolita. 12. edycja Międzynarodowego Festiwalu Filmowego WATCH DOCS. Prawa człowieka w filmie. Konferencja Zielone biuro zielone standardy w biznesie organizowana przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska. Zgłoś się i wygrywaj Co roku odbywają się konkursy i są tworzone rankingi dla firm mogących się pochwalić dobrymi praktykami w obszarze odpowiedzialnego biznesu. W 2013 roku wyślij zgłoszenie swojej firmy: 1. edycja europejskiego konkursu European CSR Award Scheme (czytaj więcej na stronie 4). Raport Odpowiedzialny biznes w Polsce Dobre praktyki wydawany już po raz 11. przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Zgłoszenia do 9 stycznia. Ranking Odpowiedzialnych Firm tworzony przez dr. Bolesława Roka, eksperta z Centrum Etyki Biznesu Akademii Leona Koźmińskiego, skierowany do 500 największych polskich przedsiębiorstw (ankieta wysyłana na początku roku). Giełda Papierów Wartościowych zaprasza do udziału w badaniu spółki notowane na głównym rynku, którego celem jest wyłonienie aktualnego składu RE- SPECT Index. Ogłoszenie składu następuje w styczniu i lipcu. Konkurs Dobroczyńca roku, którego organizatorem jest Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, przyjmuje zgłoszenia do 31 stycznia. Więcej informacji: Konkurs Liderzy odpowiedzialnego biznesu organizowany przez Pracodawców RP. Zgłoszenia przyjmowane są do sierpnia. Szczegóły: Konkurs Liderzy filantropii ogłaszany przez Forum Darczyńców w Polsce zaprasza do wypełnienia ankiety zgłoszeniowej do sierpnia. Szczegółowe informacje: Konkurs Raporty społeczne organizowany przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Grupę SGS oraz PwC. Zgłoszenia raportów przyjmowane są we wrześniu. Więcej informacji: Zaplanuj czas w 2013 roku Wydarzenia dedykowane społecznej odpowiedzialności wpisały się już w kalendarz biznesowy. Co roku przybywa entuzjastów tej idei i tym samym poświęconych im konferencji czy publikacji. Planując terminarz na 2013 rok, warto pamiętać o kluczowych datach w obszarze CSR (corporate social responsibility). Konferencje i seminaria W pierwszym kwartale roku wydawany jest raport Odpowiedzialny biznes w Polsce, który dostarcza przeglądu najlepszych praktyk CSR z poprzedniego roku. Zgłoszenia do publikacji, weryfikowane pod kątem merytorycznym, przyjmowane są na początku roku. Publikacji towarzyszy tradycyjnie, bo już od 10 lat, spotkanie, podczas którego eksperci i gospodarz (Forum Odpowiedzialnego Biznesu) podsumowują najistotniejsze wydarzenia i trendy. To właśnie FOB jest również organizatorem konferencji i seminariów dedykowanych CSR, których zapowiedzi znajdziemy na portalu Dla zainteresowanych etyką biznesu, szczególnie w perspektywie akademickiej, kluczowym wydarzeniem są z kolei konferencje organizowane przez Akademię im. Leona Koźmińskiego w Warszawie i działające tu Centrum Etyki Biznesu (CEBI). Konkursy dla tych, którzy mają czym się pochwalić Firmy, które mają doświadczenie w odpowiedzialnym biznesie, mogą zgłaszać się do licznych rankingów i konkursów odbywających się przez cały rok. Większość z nich kierowana jest zarówno do dużych firm, jak i do sektora MŚP. Wydarzenia te wspierają promocję najlepszych praktyk CSR, ale także inspirują inne firmy do podejmowania działań w tym obszarze. Wśród nowych konkursów już w styczniu zostanie ogłoszony European CSR Award Scheme for Partnerships, Innovation and Impact, w Polsce koordynowany przez FOB. Oprócz wydarzeń o charakterze ogólnym część konkursów dedykowana jest wybranemu aspektowi CSR, m.in. tworzeniu atrakcyjnego miejsca pracy (konkursy: Lider zarządzania zasobami ludzkimi, Pracodawca godny zaufania czy Mama w pracy ), odpowiedzialności środowiskowej (konkurs ministra środowiska Lider polskiej ekologii czy europejski konkurs Biznes dla środowiska ) czy zaangażowaniu społecznemu ( Dobroczyńca roku czy 100 PROCENT. Nagrody Wolontariatu Pracowniczego ). Większość konkursów ma zasięg ogólnopolski, ale warto zwrócić też uwagę na wydarzenia organizowane z myślą o przedsiębiorcach z danego regionu, jak np. Wielkopolskie Grand Prix CSR. Ciągły rozwój czyli studia podyplomowe i szkolenia Dla tych, którzy chcą poszerzać wiedzę dotyczącą różnych aspektów odpowiedzialnego biznesu, skierowana jest oferta szkoleń i studiów podyplomowych. Te ostatnie można znaleźć na uczelniach nie tylko w stolicy (organizuje je m.in. Akademia Leona Koźmińskiego czy Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW), ale także we Wrocławiu (Uniwersytet Ekonomiczny) czy w Opolu (Instytut Socjologii Uniwersytetu Opolskiego). Joanna Gabrysiak-Wadowska Jubileusz Kompendium CSR Odpowiedzialność Rio+20 argumentem dwadzieścia lat dla inwestorów? po Szczycie Ziemi 7 Strategiczna Wizja 2050 Sektor prywatny a zrównoważony rozwój Polski Angażowanie interesariuszy na drodze do innowacyjności odpowiedzialny biznes Kompendium CSR Ban ki-moon Polska na światowej mapie odpowiedzialności i zaangażowania biznesu interakcja dla identyfikacji ryzyka i szans W czerwcu 2013 roku ukaże się 10. edycja publikacji Odpowiedzialny Biznes Kompendium CSR, w grudniu 2013 roku zaś minie pięć lat od 1. edycji. Kompendium od 2008 roku ukazywało się regularnie co pół roku z Gazetą Prawną (później Dziennikiem Gazetą Prawną ), a następnie z Rzeczpospolitą. W tej chwili Kompendium jest najszerzej dystrybuowaną publikacją na temat społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce.\n6 6 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje Deklaracje firm Większość badań dotyczących CSR, to badania ankietowe, oparte na deklaracjach, a nie sprawdzające stan faktyczny. CSR ROSNĄCY TREND Badania pokazują, że coraz więcej firm w Polsce podejmuje działania z zakresu CSR, jakość tych działań jest niezwykle zróżnicowana. CSR w badaniach: rzeczywistość vs. deklaracje 1proc. konsumentów twierdzi, że chętniej kupuje produkty firm odpowiedzialnych społecznie (badanie Effective PR i programu Bizon Radia PiN, 2012). 74 proc. małych i średnich firm uważa, że zatrudnianie pracowników na umowę o pracę jest korzystniejsze niż na umowę-zlecenie (raport Agencji Rozwoju Innowacji SA, 2012). 27 proc. firm w Polsce deklaruje stosowanie (dopiero co opublikowanego w wersji polskiej) standardu ISO (badanie przeprowadzone dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości przez MillwardBrown SMG/KRC oraz PwC). Skąd takie optymistyczne liczby? Otóż większość badań, które obecnie cytuje się w kontekście CSR, to badania ankietowe, oparte na deklaracjach, a nie sprawdzające stan faktyczny; ten z kolei sprawdzić trudno (pomaga w tym np. audyt), z drugiej strony jednak są też analizy weryfikujące niektóre fakty niestety, choć nie są to pogłębione badania, obraz odpowiedzialności społecznej polskich firm, jaki się z nich wyłania, już nie jest taki różowy. Jak patrzeć, żeby widzieć? Nie przekreślajmy ostatecznie badań ankietowych, mają one swoją wartość o tyle, że są dobrym punktem wyjścia do dyskusji i pogłębionej rozmowy (badania jakościowe, towarzyszące niekiedy ilościowym, dają już dużo szerszy obraz rzeczywistości). Poza tym, widząc, iż z roku na rok procent pozytywnych deklaracji wzrasta, można się domyślać, że mówić o sobie w tym kontekście dobrze jest w modzie. Bądźmy jednak czujni i mówmy sprawdzam. Niejednokrotnie okazuje się bowiem, że to, co firmy deklarują na papierze lub w rozmowie, albo podlega różnorakiej interpretacji (okazało się np. niedawno, że część Polaków wysyłanie esemesów charytatywnych uznaje za działalność wolontariacką), albo jest dalekie od stanu faktycznego. Ponadto, co stale potwierdza się w różnorakich badaniach głównie sektora MŚP, przedsiębiorcy w Polsce nadzwyczaj pozytywnie myślą o sobie, trwając w nieuzasadnionym samozadowoleniu wynika to m.in. z tego, że nie dostrzegają, jaki wpływ na otoczenie ma działalność firmy. Zwłaszcza firmy usługowe, sądząc, że skoro niczego nie produkują (w kontekście wydobywania i przetwarzania surowców), są środowiskowo neutralne. Mamy zatem do wykonania pracę u podstaw jeśli CSR oznacza odpowiadanie za wpływ, trzeba najpierw firmom ten wpływ wskazać, wtedy może wyniki badań autopercepcji będą inne. Podobnie zresztą sprawa ma się z konsumentami gdyby faktycznie ponad 60 proc. z nich świadomie i celowo wybierało produkty firm odpowiedzialnych społecznie (pytanie, w jaki sposób by to sprawdzali?), mielibyśmy nieprzeciętne wyniki sprzedaży niektórych przynajmniej firm niestety tak (na razie?) nie jest, choć świadomość konsumentów z roku na rok rośnie. Istotniejsze od liczb jest wyciąganie z badań odpowiednich wniosków i pogłębianie analiz. Reality check Co nam zatem mówią takie badania sprawdzające? Mówią, że choć coraz więcej firm w Polsce podejmuje działania z zakresu odpowiedzialnego biznesu, jakość tych działań jest niezwykle zróżnicowana. Pamiętajmy, że mamy w kraju ok. 1,8 mln aktywnych przedsiębiorstw (z czego ponad 90 proc. to małe i średnie firmy), kilka dobrych przykładów bardzo pokrzepia, ale jesteśmy jeszcze na początku drogi. Na podstawie analizy Screening CentrumCSR.PL przeprowadzonej w tym roku przez Fundację CentrumCSR.PL oraz firmę DNV zbadano poziom i jakość informacji na temat najważniejszych aspektów CSR, dostępnych na stronach internetowych 120 największych firm w Polsce. Ilość można powiedzieć, że imponująca, bo aż 75 proc. firm takie informacje na stronach posiada, jednak, jak stwierdzono w analizie, ich poziom jest ogólnikowy, a interpretacje tego, czym np. jest dbałość o środowisko różne. Spośród tych firm tylko 20 społecznie raportuje, z czego 10 proc. wedle standardów Global Reporting Initiative (GRI), a tylko co czwarta firma w ogóle odnosi się do kwestii praw człowieka i relacji z dostawcami. Nieco lepszy poziom przejrzystości zaobserwować można wśród spółek giełdowych tam przynajmniej kwestie ładu korporacyjnego przedstawiane są na bieżąco, czego wymaga sama giełda, brakuje jednak często klarownych danych dotyczących wpływu środowiskowego i społecznego, jak wskazuje Analiza ESG spółek w Polsce przygotowana przez Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych, GES oraz Accreo Taxand. W tej analizie znowu pokutuje sprawa praw człowieka podobnie jak w corocznych raportach Forum Odpowiedzialnego Biznesu ( Odpowiedzialny biznes w Polsce ) praktyk w tym obszarze jest najmniej. Mamy więc część wskaźników, którymi należy się cieszyć, i kilka, w kwestii których firmy wciąż powinny nadrabiać. To, co najistotniejsze dla tych, którym zależy na promowaniu zrównoważonego rozwoju, to wyciąganie z badań odpowiednich wniosków i wykorzystywanie ich do dalszych działań nie pozostawanie na poziomie deklaracji, ale wnikanie głębiej. W badaniach jakościowych przedsiębiorcy często przedstawiają problemy, z jakimi borykają się na co dzień w firmach, próbując realizować zasady społecznej odpowiedzialności w praktyce, a te problemy możemy rozwiązywać, podpowiadając przykłady i rozwiązania czasem są to kwestie siły wyższej (brak zaangażowania zarządu, brak zachęt rynkowych, niepewność przyszłości), a czasem sprawy bardziej prowizoryczne (brak czasu, środków, komunikacji między menedżerami). CSR w Polsce rozwija się, ale bez merytorycznego i systemowego wsparcia rozwój ten będzie powolny. Natalia Ćwik Menedżerka ds. Zarządzania Wiedzą Forum Odpowiedzialnego Biznesu czy wiesz, że... Skąd czerpać twarde dane? Wiele osób zadaje pytanie: ile jest w Polsce firm społecznie odpowiedzialnych? Nie sposób precyzyjnie na to pytanie odpowiedzieć odpowiedzialność to proces, nie stan, nie można przypisać jakiejś organizacji miana odpowiedzialnej na zawsze. Jeśli szukamy badań i twardych danych, warto sięgnąć po te, które zawierają element zewnętrznej weryfikacji np. audyt. Wówczas mamy większą pewność, że badanie oparte jest nie tylko na deklaracjach. Cennymi źródłami wiedzy są w tym przypadku działający od 2009 r. na warszawskiej giełdzie RE- SPECT Index (uaktualniany co pół roku indeks spółek giełdowych zweryfikowanych pod kątem CSR) oraz tworzony od 2007 r. Ranking Odpowiedzialnych Firm (publikowany przez Dziennik Gazetę Prawną pod patronatem Forum Odpowiedzialnego Biznesu, a tworzony przez Bolesława Roka z Centrum Etyki Biznesu Akademii Leona Koźmińskiego i weryfikowany przez PwC), czyli zestawienie największych spółek w Polsce ocenianych pod kątem jakości zarządzania społeczną odpowiedzialnością biznesu.\n7 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje odsłona 1 Relacje z interesariuszami 8 7 Wnioski nt. transparentności 1 CSR zakłada dobrowolną transparentność firmy. W praktyce zaś w wielu przypadkach okazuje się, że deklaracje takie jak Prowadzimy bardzo otwartą politykę komunikacji naszych działań czy Zawsze chętnie dzielimy się wiedzą nie są adekwatne do rzeczywistej sytuacji. Otwarci na komunikację Firmy deklarują działanie zgodnie z zasadą przejrzystości. Jak w praktyce wygląda kontakt z zewnętrznymi interesariuszami? Otwarci na komunikację? Pytanie: Czy firmy odpowiedzialne społecznie w Polsce nie są gotowe na kontakt z interesariuszami? Odpowiedź: Wiele wskazuje na to, że interesariusz znikąd jest lekceważony. W poprzednim wydaniu Kompendium CSR (edycja z czerwca 2012 roku) poruszałam m.in. aspekt oddolnych inicjatyw interesariuszy, zastanawiając się, czy stanowią one zagrożenie dla firm na rodzimym rynku. Tym razem postanowiłam sprawdzić w praktyce, jaka jest polityka firm raportujących społecznie w zakresie kontaktowania się z zewnętrznymi interesariuszami zadającymi organizacji pytanie dotyczące jej działalności. Dialog deklarowany Wiele bowiem mówi się na temat tego, iż firmy odpowiedzialne społecznie działają zgodnie z zasadą przejrzystości, a coraz więcej organizacji także na polskim rynku prowadzi dialog z interesariuszami zgodnie z wytycznymi międzynarodowego standardu AA1000 / AA1000 SES (AccountAbility Stakeholder Engagement Standard). Jednocześnie klienci/konsumenci należą do jednej z czterech, obok pracowników, dostawców i społeczności, najczęściej wskazywanych grup interesariuszy w raportach nagrodzonych lub wyróżnionych podczas pięciu edycji konkursu Raporty społeczne organizowanego przez FOB, PwC i SGS. Zaproszenie do kontaktu Część firm umożliwia czy ułatwia czytelnikom swoich raportów społecznych kontakt z organizacją. Dzieje się to poprzez podanie w publikacji adresu lub rzadziej kontaktu do odpowiedniej osoby przedstawionej z imienia i nazwiska wraz z nazwą zajmowanego stanowiska. Na pewno na miano dobrych praktyk z tego obszaru szczególnie na obecnym etapie znajomości zagadnień związanych z CSR na polskim rynku i w związku z brakiem oddolnych inicjatyw konsumenckich czy praktyki rozliczania firm z zadeklarowanych przez nie zobowiązań społecznych zasługuje także zachęcenie interesariuszy do podzielenia się opinią na temat raportu społecznego przygotowanego przez daną organizację. W wydanych w tym roku publikacjach tego typu prawie w ogóle nie spotyka się jednak formuły zachęcającej do zadawania organizacji fakty Czy wiesz, że... Klienci/konsumenci należą do jednej z czterech, obok pracowników, dostawców i społeczności, grup interesariuszy, najczęściej wskazywanych w raportach społecznych. Jednym z elementów przejrzystości działań spółek odpowiedzialnych społecznie jest raportowanie społeczne. Jedynie 8 na 100 największych firm w Polsce z Listy 500 Rzeczpospolitej raportowało w 2011 roku według standardu GRI (według 5 lat raportowania CSR w Polsce. Badanie CSRinfo ). dodatkowych pytań związanych z jej działalnością i strategią CSR. Wprost do skrzynki Mimo braku otwartego zaproszenia do zadania pytań, przed przygotowaniem tego tekstu wysłałam 21 i do wybranych firm, które w tym roku opublikowały swoje raporty społeczne. Na adresy podane w publikacji skierowałam pytanie dotyczące aspektu środowiskowego (stopnia zmniejszenia całkowitej emisji CO 2 przez firmę w bieżącym roku) bądź raportu społecznego jego papierowego nakładu i sposobu dystrybucji oraz tego, czy spółka offsetuje przygotowanie publikacji, czyli rekompensuje negatywny wpływ na środowisko związany z tworzeniem raportu. Drugie z pytań pojawiło się ze względu na fakt, iż większość raportów społecznych zgłaszanych do wspominanego już konkursu jest przygotowywana Firmy komunikujące o CSR na swojej stronie WWW stanowią: 95 proc. spółek należących do Respect Index, 75 proc. z WIG20 oraz 53 proc. należących do indeksu WIG40 (źródło: jw, stan na r.). Analiza stron internetowych emitentów, zakres informacji, dostępność stron, inne wersje językowe, czas odpowiedzi na zapytanie itd. to elementy brane pod uwagę podczas badania spółek chcących znaleźć/utrzymać się w składzie Respect Index na GPW w Warszawie. w formie papierowych publikacji, oraz dlatego, iż zarówno w samych raportach, jak i wypowiedziach przedstawicieli firm można spotkać się ze stwierdzeniem, iż publikacje te stanowią platformę komunikacji firmy z jej interesariuszami. Efekt Po tygodniu od wysłania wspomnianych pytań efekt nie był zadowalający i nie świadczy dobrze o podejściu do kontaktu z interesariuszami wśród firm, które deklarują transparentność działań i otwartość na komunikację z otoczeniem. A z całą pewnością należy do niego interesariusz zadający spółce konkretne pytanie, mimo iż nie jest przedstawiony z imienia i nazwiska, co nie pozwala firmie zakwalifikować go do konkretnej z grup interesariuszy. W efekcie otrzymałam pięć autoodpowiedzi informujących, że adresat przebywa na urlopie lub skrzynka pocztowa adresata jest pełna i nie może w tej chwili przyjmować wiadomości. Zdarzyło się także, że adres kontaktowy podany w raporcie nie istniał. Następnie w ciągu tygodnia od wysłania zapytania otrzymałam siedem odpowiedzi, spośród których jedną można uznać za w pełni kompletną. Szczegóły przedstawiam w ramce obok. Do myślenia daje jednak fakt, że na rynku, w którym nadal niewiele firm działa zgodnie z zasadami CSR, nawet te deklarujące otwartość i przejrzystość nie odpowiadają na pytanie pochodzące od interesariuszki zainteresowanej działalnością firmy. katarzyna jędrzejewska 2 Firmy nie odpowiedziały dziennikarce na pytanie, jak często interesariusze proszą o udostępnienie danych nt. wybranych aspektów strategii CSR oraz które grupy interesariuszy najczęściej inicjują tego typu kontakt. Nie dostają takich pytań, nie prowadzą statystyk czy nie chcą się dzielić taką informacją? 3 Na 21 zapytań skierowanych do firm jako anonimowy interesariusz na adres podany w raporcie społecznym otrzymałam siedem odpowiedzi oraz pięć autoodpowiedzi. Na e przesłane na podane w tych ostatnich adresy w ciągu tygodnia nie otrzymałam odpowiedzi. 4 Żadna z odpowiedzi dotyczących raportu społecznego nie wyczerpała tematu. Nie można też wskazać firmy, która odniosła się do zawartej w pytaniu kwestii offsetowania przygotowywania publikacji, a tylko jedna firma podała konkretny nakład drukowanego raportu. 5 Pozytywne jest to, iż sześć na siedem nadesłanych odpowiedzi zawierało podpis z imienia i nazwiska. W czterech przypadkach dodatkowo podano nazwę stanowiska osoby wysyłającej odpowiedź. Tyle też i zawierało w stopce numer telefonu kontaktowego. 6 Tylko jedna firma udzieliła wyczerpującej odpowiedzi na temat emisji CO 2. Ponieważ pytanie było niekonkretne oraz zadane w trakcie roku, dostałam podsumowanie minionych trzech lat i zaproszenie do zapoznania się z kolejnym raportem rocznym na stronie WWW. 7 Przedstawiciel jednej z zapytanych firm nie udzielił informacji dotyczącej minionych lat i nie poinformował, kiedy dostępne będzie podsumowanie tego aspektu za 2012 rok, ale przytoczył zobowiązanie koncernu w tym zakresie do 2020 roku w odniesieniu do roku Trzy na siedem firm podało w odpowiedzi link do raportu opublikowanego online, trzy zaś odesłało mnie jedynie na swoją stronę główną.\n8 8 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ nowości Polacy chcą pomagać, chcą się dzielić. Świadomość problemów globalnych rośnie. Także wśród firm. Coraz więcej z nich angażuje się w taką pomoc. Czują się odpowiedzialne za wsparcie krajów potrzebujących. A nawet więcej - biorą odpowiedzialność za wizerunek Polski. odsłona 2 Zaangażowanie społeczne 20 lat Polskiej Akcji Humanitarnej Wywiad z Janiną Ochojską, założycielką oraz prezesem PAH W tym roku PAH obchodzi dwudziestolecie swojej działalności. 1 Jakie Pani zdaniem największe sukcesy odniosła w ciągu tych lat? Największym sukcesem jest to, że przez 20 lat mogliśmy udzielić pomocy aż w 44 krajach. W niektórych z nich programy Polskiej Akcji Humanitarnej trwały sześć siedem lat. Trudno mi wybrać, co dla mnie jest największym sukcesem, każdy program jest inny. Dla mnie ogromną wartość ma zarówno program dożywiania dzieci w Polsce, jak i w krajach, gdzie dzieci umierają z głodu. Tę samą wartość ma wybudowanie studni w Sudanie Południowym, których jest już ponad 250. Cieszę się, że mogliśmy pomóc uchodźcom syryjskim, ale mnie to nie zadowala chcemy dotrzeć na teren Syrii i tam pomagać. PAH należy do największych 2 organizacji pozarządowych w Polsce. Czy może Pani przybliżyć Waszą filozofię działania? Działamy w przypadku katastrof naturalnych, konfliktów, a także w sytuacjach ich długotrwałych skutków. Pomagamy ludziom stworzyć takie warunki życia, aby mogli się uniezależnić od pomocy humanitarnej, aby mogli samodzielnie się rozwijać. To jest coś więcej niż dawanie wędki, to nauczenie, jak jej używać i o nią dbać. Przykładem jest tutaj budowanie pomp głębinowych w Sudanie Południowym, gdzie uczymy lokalną społeczność, jak z nich korzystać i dbać o ich funkcjonowanie. Pomoc musi być dostosowana do realnych potrzeb, ale też możliwości i stopnia rozwoju społeczności. To szczególnie ważne w regionach słabo rozwiniętych. Czy firmy działające w Polsce 3 chcą angażować się w programy pomocowe skierowane do potrzebujących w dalekich krajach? Podejście firm do współpracy zmienia się z latami. Wtedy kiedy wysyłaliśmy konwoje i potrzebowaliśmy głównie darowizn rzeczowych, firmy przekazywały nam dużo produktów odpowiadających na tamte potrzeby. Taka forma pomocy, np. krajom byłej Jugosławii czy Czeczenii, spotykała się ze zrozumieniem. Na większe trudności natrafiliśmy, kiedy zaczęliśmy organizować dostawy wody czy prowadzić programy wymagające nakładów finansowych. Przykładem jest tu pomoc na Sri Lance po tsunami, gdzie problemem był brak środków, nie brak materiałów ratunkowych na miejscu. W taką pomoc angażowali się przede wszystkim ofiarodawcy indywidualni. W tamtym czasie firmy działające w Polsce chciały przede wszystkim angażować się dobroczynnie, wspierając lokalne organizacje czy domy dziecka, tak aby budować swój dobry wizerunek. A jak to się zmieniało? Kiedy 4 firmy bardziej się otworzyły na inne formy współpracy? Pomału firmy zaczęły zdawać sobie sprawę, że ograniczanie się tylko do jednorazowych darowizn czy pomocy indywidualnej dla osób w Polsce może być niewystarczające. To był etap rozwoju firm. Większość odeszła od jednorazowych aktów odruchu serca do przemyślanych decyzji o zaangażowaniu w rozwiązywanie konkretnego problemu społecznego. Ludzie zajmujący się biznesem zaczęli też patrzeć szerzej, poza własne podwórko. Firmy, które chcą wychodzić za granicę, eksportują, kwestie rozwiązywania problemów społecznych traktują globalnie. Według mnie We współpracy biznesu z trzecim sektorem według mnie kluczowe jest zaufanie. obecność w Unii Europejskiej, rozwój technik telekomunikacyjnych, dostęp do informacji sprawiają, że jesteśmy obywatelami świata, a nie tylko obywatelami naszego kawałka ziemi. Bierzmy odpowiedzialność za swoje miejsce, ale nie ograniczajmy się tylko do niego. Niektóre firmy zaczęły to już rozumieć. Udaje się Państwu nawiązywać partnerstwa z firmami dla 5 programów humanitarnych za granicą? Jest wiele firm, które angażują się w taką pomoc. Czują się odpowiedzialne za wsparcie krajów potrzebujących. A nawet więcej biorą odpowiedzialność za wizerunek Polski. Włączają się w budowę wizerunku Polski jako kraju, który jest gotowy i rozumie problemy świata, zaangażowanego w pomoc najbiedniejszym. Mamy partnerów finansujących budowę studni w Sudanie Południowym i są to międzynarodowe koncerny, ale także niewielkie polskie firmy. Moim zdaniem takie otwarcie się na wyzwania świata jest postawą nowoczesną. Można wspierać swoje lokalne otoczenie, jednocześnie wspierając rozwiązywanie problemów globalnych. Przedsiębiorca jest przykładem dla innych, buduje postawy obywatelskie. Zaangażowanie firm umożliwia pomoc potrzebujących na miejscu, w ich krajach. Pozwala to zmniejszyć skalę migracji w poszukiwaniu lepszego życia, także do Polski. To też jest ważny element społecznej odpowiedzialności biznesu. Jakie formy współpracy oferuje PAH? 6 W ciągu 20 lat wypracowaliśmy wiele mechanizmów współpracy z firmami. Oprócz przekazania darowizny na konkretny program firmy korzystają też z innych narzędzi. Zapraszają do udziału klientów, oferując produkty o charakterze dobroczynnym. W ten sposób działają karty płatnicze dostępne w bankach czy karty lojalnościowe partnerów programu Pajacyk. Są też produkty, z których część dochodu przeznaczona jest na wsparcie programu PAH. Konsument ma zatem możliwość wyboru towaru, który pomaga innym. Nową inicjatywą jest Klub SOS dla biznesu, w którym firma deklaruje comiesięczne zaangażowanie finansowe. Na podstawie tych przewidywalnych wpłat budujemy rezerwę dla pomocy ofiarom wojen i katastrof naturalnych, co pozwala nam zareagować natychmiast po katastrofie. Może to być wsparcie kierowane również do potrzebujących w Polsce, np. po powodzi. Czy dla działalności PAH kluczowe jest wsparcie ze strony 7 firm czy też polegacie na innych formach finansowania? Patrząc na nasze dochody, większość z nich pochodzi z wpłat indywidualnych. Polacy chcą pomagać, chcą się dzielić. Świadomość problemów globalnych rośnie i ludzie decydują się przeznaczać pomoc właśnie na programy humanitarne w krajach biedniejszych. Dobrym przykładem jest tutaj zbiórka dla Afryki podczas suszy, kiedy zmobilizowało się wiele osób i w ciągu dwóch trzech miesięcy zebraliśmy 2,5 mln złotych. Jednocześnie wsparcie firm jest dla PAH bardzo ważne. Pozwala to zachować częściową niezależność od takich form finansowania jak granty czy dotacje. Decyzja o przekazaniu pieniędzy zarówno przez osoby indywidualne, jak i firmy jest dla nas istotna, pokazuje, że dobrze działamy i że kierujemy pomoc do potrzebujących. To ofiarodawcy wskazują beneficjentów, np. w Somalii czy w Palestynie. To pokazuje pewną dojrzałość społeczeństwa. Dlaczego Pani zdaniem biznes 8 wybiera do współpracy PAH? Co decyduje o powodzeniu partnerstwa organizacji pozarządowej i firmy? Moim zdaniem podstawą jest tutaj zaufanie. Budujemy je, prowadząc programy w sposób efektywny, z myślą o najbardziej potrzebujących i pokazując efekty działań. Jestem dumna, że cieszymy się tak dużym zaufaniem społecznym i to na pewno zachęca firmy do współpracy właśnie z nami. Jesteśmy jedną z najbardziej rozpoznawalnych organizacji w Polsce, co pomaga w pozyskaniu partnerów wśród biznesu. Cieszę się, że wiele firm wspiera nas od lat. Pozwala to na rozwój projektów, a także samej organizacji. Zachęcam firmy, które chcą wesprzeć organizację, aby sprawdzały jej działalność. Warto zajrzeć do sprawozdań, opisów programów, tak aby mieć pewność, że realizowana pomoc jest potrzebna, projekty prowadzone są wydajnie i przyczyniają się do rozwiązywania problemów społecznych. Rozmawiała Joanna Gabrysiak-Wadowska 1 Janina Ochojska Działania PAH można wspierać wpłatami na konto lub zapisując się do Klubu PAH SOS. Więcej informacji: fot. Bart Pogoda 2 Studnia w Maper Sudan Południowy Budując pompy głębionowe uczymy lokalną społeczność jak o nie dbać źródło: PAH 3 Program dożywiania dzieci w Mogadiszu Somalia Ogromną wartość ma dla mnie zarówno program dożywiania dzieci w Polsce, jak i w krajach, gdzie dzieci umierają z głodu fot. Marcin Suder\n9 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 9 Fundacje korporacyjne to najbardziej dojrzała forma zaangażowania społecznego firm. Założenie fundacji przynosi firmom wiele korzyści na poziomie wizerunkowym i organizacyjnym, wiąże się też z długookresowym zobowiązaniem i niesie pewne wyzwania. Filantropia w mijającym roku Fundacje korporacyjne najnowsze dane Liczba fundacji korporacyjnych w Polsce porównywalna jest z ich liczebnością w krajach Europy Zachodniej, gdzie zaczęły one powstawać znacznie wcześniej niż w Polsce. Należy jednak podkreślić, że fundacje korporacyjne w Europie i w Stanach Zjednoczonych na dużą skalę zaczęły być tworzone począwszy od lat 90-tych ubiegłego stulecia, wraz z rozwojem koncepcji odpowiedzialnego biznesu i popularyzacji koncepcji obywatelskiej roli firm w społeczeństwie. W badaniu przeprowadzonym w tym roku na zlecenie Forum przez Stowarzyszenie Klon/Jawor zidentyfikowano 117 fundacji korporacyjnych, w tym aktywnie działających jest około 90, z czego w badaniu udział wzięło 55 organizacji. W Polsce, podobnie jak w większości krajów z rozwiniętą filantropią instytucjonalną, branżą najczęściej zakładającą fundacje jest finansowa (36% fundacji). Specyfiką polską jest duża popularność fundacji w branży mediowo-wydawniczej, przy czym wiąże się to z faktem, iż (w przeciwieństwie do światowych trendów), polskie fundacje medialne w dużym stopniu bazują na środkach pozyskiwanych od osób indywidualnych. Mimo, że środki od fundatora są nadal najbardziej znaczącym źródłem przychodów polskich fundacji korporacyjnych, to zbudowanie stabilnych i efektywnych mechanizmów finansowania jest wyzwaniem dla wielu firm. Budżety, jakimi dysponują fundacje korporacyjne są niezwykle zróżnicowane: przeciętny roczny budżet to 1 mln 250 tys. zł, choć czasem jest to poniżej 100 tys. zł, a budżety 1/5 fundacji przekraczają 5 mln zł. Pod względem zatrudnienia są to na ogół niewielkie organizacje, 36% zatrudnia 2-4 osoby, a 24% fundacji korporacyjnych nie zatrudnia nikogo, bazując wyłącznie na pracownikach firmy założycielskiej. Aż 55% fundacji deklaruje, że angażuje pracowników firmy w wolontariat pracowniczy i zaangażowanie to przyjmuje różne formy: od wsparcia fundacji, poprzez pracę na rzecz innych organizacji i akcyjne działania pracowników. Wolontariat pracowniczy zyskuje na Zbudowanie stabilnych i efektywnych mechanizmów finansowania fundacji jest wyzwaniem dla wielu firm. Fundacje korporacyjne pełnią ważną rolę społeczną. Większość z nich zaliczyć można do niewielkiego w Polsce grona organizacji grantodawczych. popularności i z pewnością trend ten będzie się rozwijał. Fundacje korporacyjne spełniają ważną rolę w społeczeństwie. Większość z nich (73%) zaliczyć można do niewielkiego w Polsce grona organizacji grantodawczych (przekazują środki innym podmiotom). Ze względu na zróżnicowanie zasobów finansowych fundacji, kwota przeznaczona na granty waha się od 2 tys. zł do 16 mln zł. Niektóre fundacje przyznają tylko kilka dotacji rocznie, rekordziści ponad tysiąc! Prawie połowa fundacji udziela też wsparcia rzeczowego, trochę ponad ¼ świadczy bezpłatne usługi. Kalendarz filantropa 2013 Pierwsze półrocze STYCZEŃ Na początku roku, na Charytatywnym Balu, rozstrzygany jest konkurs Gwiazdy Dobroczynności. Do 6 stycznia 2013 r. można oddawać głosy na najbardziej zaangażowane społecznie Gwiazdy polskiego showbiznesu. Do 31 stycznia przyjmowane są zgłoszenia firm do konkursu Dobroczyńca roku, organizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce. LUTY Portal chcepomagac.org łączy darczyńców z potrzebującymi organizacjami obchodzi 2 lata działalności. 23 lutego obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym. MARZEC 7 marca rozpocznie się cykl bezpłatnych seminariów Forum Darczyńców dla fundacji korporacyjnych i firm planujących założenie fundacji. KWIECIEŃ Przekazujemy 1% podatku dochodowego od osób fizycznych na działalność organizacji pożytku publicznego (OPP). Pamiętaj o tym wypełniając roczne rozliczenie podatkowe. Na rzecz organizacji pozarządowej można również przekazać darowiznę (przez cały rok). Najczęściej środki z fundacji korporacyjnych trafiają do placówek publicznych: szpitali, szkół (78% fundacji), drugim z kolei odbiorcą są organizacje pozarządowe (69%). Ponad 2/3 fundacji korporacyjnych udziela też pomocy bezpośrednio osobom indywidualnym, przekazując środki na leczenie, rehabilitację, stypendia. Grupa, która w największym stopniu korzysta z działalności fundacji korporacyjnych to dzieci i młodzież (71%). Ochrona zdrowia i pomoc społeczna stanowią główny obszar działania 1/3 z nich. Niewiele mniej, bo 30% fundacji zajmuje się głównie edukacją, m.in. prowadzi programy stypendialne. Niektórym fundacjom korporacyjnym brak spójnej strategii, jasno określanych celów i metod ich realizacji. Fundacje powinny też działać w sposób przejrzysty, uporządkowany i otwarty, partnersko traktować swoich beneficjentów, do czego konieczne są jasno określone reguły i kryteria udzielania wsparcia. Dla wielu największym wyzwaniem jest mierzenie efektów swojej działalności i komunikowanie ich do społeczeństwa. Wzmocnieniu potencjału fundacji założonych przez firmy służy realizowany od maja 2012 roku 3-letni projekt Forum Darczyńców pt. Podwyższenie jakości realizacji zadań publicznych przez fundacje korporacyjne w Polsce współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt ma na celu wypracowanie standardów działania przez fundacje korporacyjne w toku seminariów edukacyjnych, warsztatów i indywidualnych spotkań doradczych. Badanie, którego wyniki są cytowane powyżej zrealizowane zostało w ramach Projektu. Magdalena Pękacka Dyrektorka Forum Darczyńców w Polsce O kwotę darowizny pomniejszana jest podstawa do opodatkowania przy rozliczeniu rocznym. MAJ Zainteresowani sposobami pozyskiwania pieniędzy dla organizacji wybiorą się chętnie na Międzynarodową Konferencję Fundraisingu, organizowaną przez Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu. XVI Gala wręczenia tytułów Dobroczyńca Roku dla zaangażowanych społecznie firm. CZERWIEC Rozpoczęcie konkursu Liderzy Filantropii 2013, organizowanego przez Forum Darczyńców. Magdalena Pękacka dyrektorka Forum Darczyńców w Polsce Magdalena Krukowska Największą satysfakcją w mijającym roku przyniosło nam zrealizowanie już drugiego badania fundacji korporacyjnych, które dostarczyło aktualnych informacji nt. tego sektora. Pozytywne dane płyną z tegorocznej edycji konkursu Liderzy Filantropii, jego uczestnicy przekazali na cele społeczne łącznie kwotę 83 mln zł i jest to kwota najwyższa w 6-letniej historii Konkursu. Jednocześnie mniejsza liczba firm w Konkursie to efekt trwającego kryzysu ekonomicznego. W 2012 kończy działalność CEE Trust powołany przez grupę amerykańskich fundacji z kapitałem ok. 70 mln dolarów, z którego wsparł około 1000 projektów w naszym regionie Europy! W dowód uznania przedstawiciele amerykańskich fundacji zaangażowanych w Polsce 12 grudnia zostali odznaczeni przez Prezydenta RP. Optymizmem napawają prace w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji nad nową ustawą o zbiórkach publicznych, która pozwoli na rozbudzenie drobnej filantropii indywidualnej wśród Polaków. Paweł Łukasiak prezes Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce Z roku na rok obserwujemy coraz silniejsze zaangażowanie świata biznesu w działalność społeczną. Rozwijają się nowe formy pomagania, jak na przykład wolontariat kompetencji oraz osobiste zaangażowanie menedżerów wysokiego szczebla. To trendy, które będą przybierać na znaczeniu w kolejnych latach Dziś wiedza jest najcenniejszym zasobem. Z tej perspektywy również zaangażowanie społeczne przybiera nowe oblicze. Ogromny potencjał, jaki drzemie w dzieleniu się wiedzą, doświadczeniem i umiejętnościami czyli tzw. wolontariacie kompetencji, dostrzegł także świat biznesu. Wolontariat kompetencji z powodzeniem realizowany przez pracowników firm. Udzielają oni porad, realizują projekty, prowadzą warsztaty i konsultacje dla organizacji pozarządowych i instytucji publicznych. Przykładem zaangażowania liderów biznesu jest Koalicja Prezesi-wolontariusze To projekt, w którym szefowie firm promują wolontariat i filantropię poprzez osobisty przykład. Prezesi poświęcają czas, by swoje umiejętności przekazywać innym m.in. poprzez prowadzenie warsztatów biznesowych dla studentów oraz zajęć edukacyjnych w szkołach.\n10 10 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje odsłona 3 Odpowiedzialne inwestycje Polscy inwestorzy Nacisk ze strony klientów i akcjonariuszy zwiększyłby skalę etycznego inwestowania. Czy odpowiedzialność w biznesie przekłada się na decyzje inwestorów? Doświadczenia światowe pokazują, że coraz częściej tak. W Polsce to, czy firma jest odpowiedzialna społecznie czy nie, wciąż nie ma większego znaczenia dla giełdowych graczy. Wskaźniki finansowe nadal są dla nich bardziej wiarygodne niż deklaracje społeczne czy środowiskowe. Polscy inwestorzy jeszcze nie gotowi na CSR? Wydawałoby się, że kryzys światowy to najmniej odpowiedni moment, by oceniać atrakcyjność spółek pod kątem ich odpowiedzialności społecznej. Powinno liczyć się, czy firma potrafi utrzymać wyniki mimo gospodarczej zapaści. Tymczasem okazuje się, że podczas gdy większość uczestników rynku skrupulatnie liczy kryzysowe straty, inwestorzy w najbardziej rozwiniętych krajach coraz więcej pieniędzy lokują w przedsiębiorstwach, które mogą się wykazać najwyższym poziomem odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Analiza firmy pod względem czynników ESG (environment, social, governance), czyli aspektów środowiskowych, społecznych i przestrzegania ładu korporacyjnego, powinna być punktem wyjścia do oceny jakości jej zarządzania twierdzi Christopher Greenwald, dyrektor w SAM Sustainable Asset Management (szwajcarska firma zajmująca się inwestowaniem w aktywa firm zrównoważonych ). A to ma najprawdopodobniej największy wpływ na wycenę przedsiębiorstwa w długim okresie. Dowodem mają być badania naukowe, z których większość potwierdza pozytywną relację między spełnianiem wysokich standardów ESG a wynikami finansowymi w dłuższym okresie. Na takich założeniach opiera się zresztą światowy rynek funduszy typu SRI (socially responsible investments inwestycje odpowiedzialne społecznie). W USA tego typu inwestycje stanowią już ponad 11 procent wszystkich zarządzanych aktywów, a ich wartość sięga prawie 4 bilionów dolarów. W Europie, jak wynika z najnowszych badań Europejskiego Forum Zrównoważonego Inwestowania (Eurosif), wartość inwestycji w firmy przestrzegające zasad Corporate Social Responsibility wzrosła w 2011 roku o 54 procent, aż do 2,3 bln euro. Podobnie jak tych inwestycji, które wykluczają nieetyczne branże, z wartością sięgającą niemal 4 bln euro. To dowód, że do tzw. inwestowania odpowiedzialnego społecznie zabierają się niekoniecznie tylko miłośnicy ekologii czy ci, którzy chcą głosować swoimi pieniędzmi na słusznie społecznie sprawy, ale również standardowi, długoterminowi inwestorzy, którzy patrzą przede wszystkim na stopy zwrotu. W Polsce takie podejście to wciąż rzadkość. Jedyną popularną strategią odpowiedzialnego inwestowania jest wyłączanie z portfeli inwestycyjnych energetyki jądrowej, produkcji i handlu bronią, branży alkoholowej i tytoniowej czy hazardu. Dotyczy to głównie instytucji finansowych i wynika z przykazań zagranicznych centrali, które dbają o swój pozytywny wizerunek na arenie międzynarodowej. Co ciekawe, już ponad połowa polskich inwestorów zgadza się z tym, że firmy, które uwzględniają w swojej działalności czynniki ESG, uzyskują dzięki temu wymierne korzyści przekładające się na wyniki finansowe. Większość działających na rynku kapitałowym widzi, że CSR może ograniczyć ryzyko biznesowe. Tak przynajmniej wynika z badań Decyzje inwestycyjne a odpowiedzialny biznes przeprowadzonych jesienią 2012 roku przez Giełdę Papierów Wartościowych i firmę doradczą Deloitte wśród przedstawicieli inwestorów instytucjonalnych aktywnych na warszawskim parkiecie. Zależności pomiędzy działalnością opartą na zasadach odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw a ich przychodami i zyskami są najbardziej oczywiste dla funduszy emerytalnych. W mniejszym stopniu rozumieją je analitycy z działających w Polsce domów maklerskich. Niektórzy twierdzą, że CSR może negatywnie przekładać się na funkcjonowanie firm, co prawdopodobnie wynika z niezrozumienia tematu i utożsamiania odpowiedzialnego biznesu z darowiznami lub kosztownymi inwestycjami proekologicznymi wymuszonymi przez regulacje prawne tłumaczy Jacek Kuchenbeker, starszy menedżer w dziale zarządzania ryzykiem Deloitte. Większość działających na rynku kapitałowym dostrzega jednak, że strategie odpowiedzialnego biznesu mogą ograniczyć ryzyko biznesowe. Niemal wszyscy jak wynika ze wspomnianego badania słyszeli też o tym, że na polskim parkiecie funkcjonuje specjalny indeks spółek odpowiedzialnych RESPECT Index. Indeks, pierwszy tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej, obejmuje swoim portfelem polskie spółki giełdowe, które na podstawie weryfikacji przeprowadzanej przez GPW i Deloitte mają przestrzegać zasad ładu korporacyjnego, informacyjnego i najlepszych standardów w relacji z inwestorami, a także uwzględniać w swojej działalności czynniki ekologiczne, społeczne i pracownicze. Od pierwszej publikacji w listopadzie 2009 roku w ciągu trzech lat stopa zwrotu indeksu RESPECT Index wyniosła aż 43 procent. Świadomość, że odpowiedzialność biznesu może się opłacać, rzadko przekłada się jednak na konkretne decyzje inwestorów w Polsce. Ponad 80 procent respondentów w badaniu GPW przyznało, że nie analizuje składu RESPECT Index i nie stanowi on żadnego punktu odniesienia w procesie podejmowanych przez nich decyzji inwestycyjnych. Inwestorzy, w ogromnej większości nie są też w stanie wymienić nazw nawet pięciu spółek wchodzących w jego skład, pomimo że niektóre z nich zaliczają się do grona największych polskich firm. Niewielu zdaje też sobie sprawę z istnienia w Polsce funduszy etycznych, które lokują swoje aktywa w zgodzie z kryteriami ESG, choć w ostatnim roku liczba takich instytucji na naszym rynku znacznie wzrosła. Mimo że sam RESPECT Index nie ma w tej chwili większego znaczenia przy podejmowaniu decyzji przez inwestorów, to okazuje się, że część z nich już teraz bierze pod uwagę pewne kwestie środowiskowe, społeczne czy pracownicze. Przyznają też, że w ciągu czterech siedmiu lat zainteresowanie tymi kwestiami, w tym indeksem RE- SPECT, będzie zapewne dużo większe. Co ciekawe, polscy inwestorzy deklarują, że to, co najbardziej skłoniłoby ich do zwracania większej uwagi na etyczne inwestowanie, to nacisk ze strony klientów i akcjonariuszy. W porównaniu z ubiegłym rokiem zmalała rola czynnika legislacyjnego. To pokazuje, że w walce o odpowiedzialny biznes bardziej niż jakiekolwiek narzucanie norm prawnych ze strony instytucji państwowych istotniejsza i skuteczniejsza jest edukacja i propagowanie idei odpowiedzialnego biznesu. Warto promować wśród firm transparentność dotyczącą odpowiedzialnej sfery ich biznesu, a wśród ich klientów wrażliwość na zrównoważone podejście firm zarówno w wymiarze produktowym, jak i operacyjnym podkreśla Jacek Kuchenbeker. Zwłaszcza gdy za klientami i akcjonariuszami będą szły konkretne pieniądze. Wówczas raporty społeczne okażą się, być może, ważniejszą i ciekawszą lekturą niż same sprawozdania finansowe. magdalena krukowska\n11 wywiad NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Otwarci na dyskusję i współpracę 11 WYWIAD Z PARTNEREM PUBLIKACJI WYWIAD Z PARTNEREM PUBLIKACJI Rozmowa z Grażyną Piotrowską-Oliwą, prezes zarządu Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa SA Firma odpowiedzialna 1 społecznie jest zobowiązana być transparentna. Które grupy interesariuszy wymagają szczególnej aktywności ze strony PGNiG? PGNiG jako spółka notowana na GPW od 2005 roku wypełnia obowiązki informacyjne wobec akcjonariuszy i innych uczestników rynku kapitałowego, publikując raporty finansowe, bieżące, okresowe, organizując konferencje prasowe oraz uczestnicząc w spotkaniach z inwestorami. Zarząd poświęca również wiele uwagi budowaniu właściwych relacji ze stroną społeczną wewnątrz PGNiG. Dobra współpraca i zrozumienie celów biznesowych są szczególnie istotne w okresie zmian, które przechodzi obecnie Grupa Kapitałowa PGNiG i które są nieuniknione również w przyszłości w związku z otwarciem rynku. Co do zasady, PGNiG prowadzi transparentną politykę informacyjną wobec wszystkich interesariuszy, są jednak tematy, które wymagają od nas zwiększonej aktywności komunikacyjnej. Dotyczy to zwłaszcza tych projektów, które rodzą pytania lub wątpliwości. Takim przedsięwzięciem są obecnie poszukiwania gazu z łupków, dlatego bardzo ważnym adresatem naszych działań są społeczności lokalne. Ogromne możliwości wspólnych działań stwarza temat poszukiwań gazu z łupków. Jesteśmy otwarci na dyskusję i współpracę Gaz z łupków to temat, 2 który wywołuje wiele emocji. Jak spółka widzi tu swoją rolę? Dyskusja toczy się nie tylko w Polsce, również na forum europejskim. W listopadzie, w Parlamencie Europejskim odrzucono próbę wprowadzenia moratorium dotyczącego wydobycia gazu z łupków, niemniej temat nie jest zamknięty. Tym bardziej, że grupy przeciwników gazu z łupków są aktywne i często posługują się po prostu nieprawdziwymi informacjami. Przykładem krytyczny wobec gazu z łupków raport AEA przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej. Autorzy dokumentu odnoszą się do Europy, ale bazują na przykładach amerykańskich. To utwierdziło nas w przekonaniu, że trzeba pokazać polskie doświadczenia w tym zakresie. PGNiG, jako spółka posiadająca najwięcej w Polsce, bo 15, koncesji poszukiwawczych dotyczących gazu z łupków, wystosowała więc zaproszenie do członków Komisji Europejskiej do odwiedzenia Lubocina, w którym prowadzimy najbardziej zaawansowane poszukiwania. Szeroka informacja potrzebna jest również w Polsce. Co prawda, jak wynika z badań CBOS, zdecydowana większość Polaków akceptuje wydobycie gazu z łupków. Podobnie myślą mieszkańcy najbardziej perspektywicznego w tym zakresie województwa pomorskiego (74 proc. poparcia). Jednak poparcie społeczności lokalnych dla poszukiwań gazu z łupków w pobliżu miejsca ich zamieszkania wynosi 61 proc. Takie informacje uzyskaliśmy w tegorocznym badaniu PBS, realizowanym w czerwcu dla PGNiG. Dlatego dotarcie z rzetelną informacją do społeczności z terenów, na których prowadzimy lub planujemy prowadzić poszukiwania, jest dla PGNiG priorytetem. Przed przystąpieniem do prac, przede wszystkim kontaktujemy się z władzami samorządowymi. Informacje nt. naszych planów można znaleźć na stronach WWW gminy. Jesteśmy przekonani, że większość wątpliwości wynika z niewiedzy, a najlepszą odpowiedzią jest otwartość na dialog. Kultura dialogu to jeden 3 z elementów ładu korporacyjnego PGNiG. Jakimi metodami i z jaką częstotliwością prowadzony jest dialog ze społecznościami lokalnymi? Przede wszystkim są to spotkania i dyżury, podczas których nasi pracownicy odpowiadają na pytania mieszkańców. Organizujemy również spotkania otwarte z udziałem ekspertów PGNiG i naukowców reprezentujących niezależne instytuty badawcze oraz warsztaty edukacyjne dla przedstawicieli samorządowców i mediów lokalnych. Tylko w tym roku odbyło się kilkadziesiąt takich dyżurów i spotkań. Dużym zainteresowaniem cieszyły się też wyjazdy studyjne mieszkańców m.in. do kopalni gazu w Dębkach i Żarnowcu oraz na wiertnię w Lubocinie. Ich uczestnicy sami mogli się przekonać, jak wyglądają poszukiwania i co naprawdę oznacza kopalnia gazu. W Dębkach od kilkudziesięciu lat działa ona tuż przy plaży, pomiędzy pensjonatami, pozostając w swoistej symbiozie z turystyczną gminą. Ważnym źródłem wiedzy są również badania opinii publicznej. Będziemy je powtarzali, kolejne planujemy już w styczniu 2013 roku. Uruchomiliśmy dedykowaną stronę działa też specjalny adres mailowy pl, na który zainteresowani mogą kierować pytania. Jednak wciąż poszukujemy nowych, lepszych rozwiązań. Kilka dni temu w Gminie Krokowa, na której terenie znajduje się Lubocino, formalnie rozpoczęła prace unikalna w skali kraju Gminna Rada Konsultacyjna. Będzie ona stałym reprezentantem lokalnej społeczności w relacji z PGNiG. Formuła jej działania została wypracowana wspólnie z władzami samorządowymi. Rada pracuje z mandatu społecznego, a jej członków wybierali sami mieszkańcy. Tworzą ją przedstawiciele mieszkańców, organizacji społecznych, a także mediów lokalnych i władz samorządowych. Co ważne, Rada, będzie Kilka dni temu w gminie Krokowa formalnie rozpoczęła prace unikalna w skali kraju Gminna Rada Konsultacyjna. Uważamy, że kluczem do pomyślnej realizacji inwestycji jest ścisła współpraca firmy z mieszkańcami miała także wgląd do dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji oraz możliwość wizyt na wiertni podczas prac. Dodatkowym wsparciem w jej pracach będzie możliwość korzystania z opinii niezależnych ekspertów dzięki współpracy z Izbą Gospodarczą Gazownictwa. A jak oceniają Państwo 4 współpracę branżową na rzecz promowania idei CSR na polskim rynku? W jakim zakresie PGNiG współpracuje z konkurencją? Dotychczas największą tego rodzaju inicjatywą branżową i jedną z niewielu w Polsce jest Deklaracja na rzecz zrównoważonego rozwoju w branży energetycznej w Polsce. Grażyna Piotrowska-Oliwa Prezes Zarządu Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa SA Po raz pierwszy firmy podpisały ją w 2008 roku, podczas konferencji PGNiG Odpowiedzialna Energia. Od tego czasu w gronie sygnatariuszy są już 23 spółki, zarówno polskie, jak i zagraniczne działające na naszym rynku. Każda z nich co roku raportuje na temat tego, jakie podjęła działania, by wdrażać zapisy deklaracji. Mamy możliwość dyskusji na ważne dla środowiska tematy w kontekście odpowiedzialności społecznej firm, zarówno na poziomie odpowiedzialnych za te kwestie pracowników, jak i na szczeblu członków zarządów spółek. PGNiG jest również, obok m.in. Orange Polska i GlaxoSmithKline, jednym z inicjatorów powołania Koalicji na rzecz odpowiedzialnego biznesu realizowanego przez Pracodawców RP. W ramach tego projektu firmy poddawały się m.in. weryfikacji, w jakim stopniu wdrażają idee CSR, uczestniczą też w ich promocji i w procesie edukacji. Ogromne możliwości wspólnych działań stwarza temat poszukiwań gazu z łupków. Jesteśmy otwarci na dyskusję i współpracę. Rozmawiała Katarzyna jędrzejewska\n12 12 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ nowości Sektor publiczny dostrzega potrzebę angażowania się w promocję idei CSR na polskim rynku, przedstawiciele biznesu zaś chcą być traktowani jako partner rządu, z którym możliwa jest współpraca przy projektach realizowanych w oczekiwaniu na potrzeby społeczne. odsłona 4 Współpraca i partnerstwo Zaangażowanie na wyższym szczeblu Zaangażowanie jako element społecznej odpowiedzialności dotyczy nie tylko grup interesariuszy. Powinno mieć miejsce także na poziomie rządowym, ponieważ to m.in. od warunków do prowadzenia biznesu zależy rozwój idei CSR i zrównoważonego rozwoju na polskim rynku. W opinii społeczeństwa administracja winna odgrywać rolę lidera w promowaniu CSR. ( ) Realizacja oczekiwań społecznych wymaga od rządu przede wszystkim działania w roli partnera i pośrednika między biznesem a społeczeństwem, celem tworzenia sprzyjających warunków do podejmowania dobrowolnych zobowiązań na rzecz zrównoważonego rozwoju można przeczytać na stronie Ministerstwa Gospodarki. W odpowiedzi na tę potrzebę od 2009 roku istnieje w nim bowiem Zespół ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw. Ministerstwo zaangażowało się m.in. w wypracowywanie Wizji zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu Zaangażowanie na wyższym szczeblu Zaangażowanie rządu jest ważne, ponieważ to m.in. od warunków do prowadzenia biznesu zależy rozwój idei CSR na polskim rynku. Współpraca i dialog Menedżerowie pytani o to, jakie postulaty sformułowaliby do rządu, organizacji branżowych czy innych przedstawicieli rynku, by móc swobodnie i efektywnie realizować strategię CSR firmy, wymieniają przede wszystkim partnerskie podejście. Ze strony władz na ogół spotykam się z otwartością i wolą współpracy, jednakże niekiedy bywa inaczej. Wówczas życzyłbym sobie przede wszystkim zmiany nastawienia władz wobec biznesu. Zdarza się, że firmy traktowane są jak organizacje, które przede wszystkim są koszmarnie bogate, cyniczne i bezduszne, a jeśli czegoś się domagają, to na pewno mają złe intencje. Takie nastawienie znacznie utrudnia dialog i współpracę, a często ją wręcz uniemożliwia zauważa jeden z przedstawicieli branży browarniczej w Polsce. Zaznacza on także istotną rolę szerszej współpracy z władzami sektora zdrowotnego. Dostrzegamy potrzebę powołania forum umożliwiającego dialog z wszystkich zainteresowanych stron i wspólne rozwiązywanie problemów związanych z nieodpowiedzialnym spożyciem alkoholu. Tego typu rozwiązania znane są od lat w Europie, a ich skuteczność wynika z umiejętnego wykorzystywania doświadczeń, a także efektu skali różnych instytucji i różnych sektorów dodaje. Podobne postulaty wymienił inny przedstawiciel tej branży: Dobrze by było, abyśmy jako firma odpowiedzialna społecznie mogli być traktowani jako kompetentny partner, który jest zaangażowany w promocję odpowiedzialnej konsumpcji alkoholu. Oczekiwałbym od państwa polskiego, na szczeblu rządowym, że zmobilizuje swoje agendy zajmujące się profilaktyką alkoholu do współpracy w tym zakresie z firmami branży piwowarskiej można usłyszeć odpowiedź reprezentanta drugiej największej firmy z tego segmentu. Promowanie dobrych praktyk Z kolei przedstawiciel branży paliwowej zaznacza, że raczej mówiłby o promowaniu dobrych praktyk z tego obszaru i tworzeniu płaszczyzn współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami, organizacjami i instytucjami, czyli mówiąc ogólniej różnymi grupami interesariuszy. Z pewnością dobrym krokiem w tym kierunku było powołanie w Ministerstwie Gospodarki Zespołu ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw mówi. Jednocześnie zwraca on uwagę na istnienie przestrzeni dla rozwoju branżowych i ponadsektorowych inicjatyw pozwalających na wymianę wiedzy i doświadczeń oraz tworzenie partnerstw i koalicji. Pozytywny sygnał stanowi fakt, że zarówno przedstawiciele biznesu, jak i sektor publiczny są zainteresowani współpracą, a kolejne inicjatywy wykraczają poza działania branżowe. Jednocześnie warto czekać na pierwsze efekty podpisania przez przedstawicieli biznesu Wizji katarzyna jędrzejewska CASE STUDY PARTNERA PUBLIKACJI Innowacyjność i odpowiedzialność społeczna d początku swojego istnienia Procter & Gamble kieruje się w codziennej działalności misją poprawy jakości życia ludzi na całym świecie. Misję tę firma realizuje zarówno poprzez najwyższej jakości produkty i usługi, jak i zaangażowanie w działalność społeczną i odpowiedzialność ekologiczną. P&G szczyci się tym, że we wszystkich obszarach działalności a więc także w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu nieustannie poszukuje innowacyjnych rozwiązań. 175 lat innowacji Jeszcze w latach 80. XIX wieku P&G jako jedna z pierwszych firm na świecie wprowadziła program akcjonariatu pracowniczego funkcjonujący również od początku działalności w Polsce. P&G była też światowym pionierem pod względem publikacji raportów odpowiedzialności społecznej i ekologicznej. Wśród innowacyjnych rozwiązań znalazły się m.in. pierwsze jednorazowe pieluszki Pampers czy pasta do zębów z fluorem Crest, znana w Polsce jako Blend-a-Med. Jedną z największych innowacji jest Pur produkt do uzdatniania wody, który każdego roku pomaga ratować 10 tys. dzieci przed chorobami zakaźnymi, zwłaszcza w trakcie klęsk żywiołowych, takich jak powodzie w Pakistanie czy trzęsienie ziemi na Haiti. Innowacje z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu P&G wprowadziła także w Polsce, m.in. w postaci pierwszego ogólnopolskiego programu marketingu społecznie zaangażowanego Podaruj Dzieciom Słońce, który funkcjonuje do dziś, niosąc pomoc chorym dzieciom, podopiecznym Fundacji Polsat. Ideę pomagania w sposób innowacyjny P&G realizuje także poprzez partnerstwo z Ruchem Olimpijskim. Dzięki tej współpracy firma wysłała kilkaset dzieci na organizowany wspólnie z PKOL obóz sportowy, krzewiąc w ten sposób ducha olimpizmu i wspierając rozwój młodzieży poprzez aktywność fizyczną. Akcja objęła także dzieci w potrzebie, które miały szansę na nowe doświadczenia i być może początek nowej pasji. Służba konsumentowi Poszukując innowacyjnych rozwiązań pozwalających lepiej docierać do konsumentów w Polsce i im służyć, P&G zwróciła się do społeczności start-upów i zorganizowała Dzień Innowacji Cyfrowej, przyczyniając się jednocześnie do pobudzenia przedsiębiorczości wśród małych, lokalnych firm i podniesienia innowacyjności polskiej gospodarki. Misję poprawy życia konsumentów realizujemy nie tylko poprzez innowacje w dziedzinie produktów. Chcąc podążać za potrzebami i upodobaniami naszych odbiorców, stale poszukujemy przełomowych rozwiązań, także w zakresie komunikacji. Wykorzystując technologie cyfrowe, stwarzamy konsumentom coraz więcej okazji, by w dowolnym miejscu i w dowolnym czasie mogli poznać nasze marki, korzyści wynikające z ich użytkowania, a także skorzystać z wiedzy ekspertów, dzięki której powstają. Dlatego właśnie w ramach obchodów 175-lecia zainicjowaliśmy w Polsce Dzień Innowacji Cyfrowej mówi Marek Kapuściński, dyrektor generalny i wiceprezydent P&G na Europę Centralną. Doceniani za zaangażowanie społeczne W październiku P&G została wyróżniona tytułem Lidera Filantropii 2012 w kategorii dóbr konsumpcyjnych. Dla firmy, której misją i celem jest dostarczanie najwyższej jakości produktów i usług poprawiających jakość życia ludzi na całym świecie, tegoroczne wyróżnienie w kategorii FMCG jest szczególnie ważne w działalności społecznej P&G zawsze bowiem wykorzystuje popularność swoich marek wśród konsumentów. Przykładem, oprócz programu Podaruj Dzieciom Słońce, w ramach którego trzynastu edycji udało się zebrać ponad 61 MLN złotych, jest akcja Pampers-UNICEF 1 paczka = 1 ratująca życie szczepionka. Inicjatywa ta pozwala konsumentowi zaangażować się w zbieranie środków na zakup szczepionek przeciwko tężcowi noworodkowemu. W trakcie trzech zorganizowanych dotychczas w Polsce edycji akcji zakupiono ponad 13 milionów szczepionek przeciwtężcowych.\n13 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 13 case study CASE STUDY PARTNERA PUBLIKACJI Eko-efektywność podstawą zrównoważonego rozwoju Jednym z kluczowych obszarów odpowiedzialności Ferrero jest minimalizacja wpływu na środowisko. Firma jako lider zrównoważonego rozwoju stawia na efektywność energetyczną, w tym produkcję własnej energii ze źródeł odnawialnych, ograniczenie zużycia wody i dążenie w kierunku bardziej ekologicznych opakowań. Potwierdzeniem sukcesów na tym polu jest przyznana fabryce Ferrero w Belsku Dużym nagroda Energy Efficiency Leader Award. errero, od lat stawiając na rozwój biznesu w oparciu o społeczną odpowiedzialność, wyznacza sobie ambitne cele, godne lidera. W obszarze ochrony środowiska jednym z nich jest 40-proc. redukcja emisji CO 2 w procesie produkcyjnym do 2020 roku (w porównaniu z rokiem 2007). Firma patrzy na swoje oddziaływanie na otoczenie w perspektywie całego łańcucha wartości, stąd wyznaczenie celów również w dziedzinie transportu i składowania oraz dążenie do 30-proc. redukcji emisji gazów cieplarnianych w stosunku do roku 2009 w tych obszarach. Aby zrealizować swoje zamierzenia, Ferrero podejmuje szereg działań w obszarze efektywności energetycznej. Inne cele dotyczące minimalizacji wpływu na środowisko obejmują ograniczenie zużycia wody oraz zmiany w opakowaniach. Dążymy do zielonej produkcji W każdym procesie produkcji, niezależnie od profilu działalności firmy, korzysta się z zasobów naturalnych, takich jak woda czy gaz, zużywa energię. Ferrero dba o wysoką jakość procesu produkcji, starając się ograniczać do minimum swój wpływ na środowisko. Co roku w zakładach produkcyjnych Grupy Ferrero podejmowane są różnorakie inicjatywy, które pozwalają firmie osiągnąć założenia dotyczące zmniejszenia naszego wpływu na otoczenie. W tym celu wprowadzono plan efektywności energetycznej, opracowany na podstawie przeprowadzonych audytów energetycznych. Efektywność energetyczna W ramach Grupy Ferrero powstała także specjalna jednostka o nazwie Energhe, zajmująca się produkcją energii metodami ekologicznymi na własne potrzeby. Takie podejście przynosi wiele korzyści przede wszystkim to dbałość o środowisko, ale także bezpieczeństwo energetyczne zakładów i oszczędność kosztów. W ramach tej inicjatywy w polskiej fabryce w Belsku Dużym koło Grójca powstały dwie instalacje do produkcji energii skojarzonej. W tej jednej z największych fabryk produkujących słodycze w Europie firma wytwarza energię na własne potrzeby za pomocą silnika gazowego o mocy 1 MW oraz turbiny gazowej o mocy elektrycznej 4,6 MW i mocy cieplnej około 6 MW. Fabryka wykorzystuje spaliny z silnika oraz ciepło odpadowe z chłodzenia bloku silnika do produkcji energii cieplnej na potrzeby zakładu. W przyszłości firma zamierza zastosować ciepło odpadowe także do produkcji chłodu. fakty Działające od ponad 60 lat Ferrero buduje biznes w oparciu o zrównoważony rozwój. Hasłem przewodnim wizji odpowiedzialności społecznej Ferrero jest Podzielać wartości, by tworzyć wartość. Firma tym samym zobowiązuje się do dzielenia wartościami ze swoimi interesariuszami: pracownikami, konsumentami, społecznościami, na terenie których jest obecna, i ze współpracującymi z nią organizacjami. Ferrero działa w oparciu o trzy filary odpowiedzialności społecznej: wspieranie społeczności lokalnych, zdrowy tryb życia oraz zrównoważone praktyki rolnicze. W stronę energii odnawialnej Fabryka w Belsku korzysta także ze źródeł energii odnawialnej. Obecnie funkcjonują trzy turbiny wiatrowe, wybudowane po przeprowadzeniu odpowiednich analiz, a także konsultacjach ze społecznością lokalną. Firma planuje budowę kolejnych instalacji wiatrowych, o większej Celem Grupy Ferrero jest 40-proc. redukcja emisji CO2 w procesie produkcyjnym oraz 30-proc. redukcja CO2 w transporcie i składowaniu do 2020 roku. Czy wiesz, że... mocy. W 2013 roku ma być oddana do użytku turbina wiatrowa o mocy 3 MW. Prowadzone są też analizy dotyczące możliwości powstania biogazowni. Zakłada ona wykorzystanie Pierwszy filar to działalność społeczna i kulturalna Fundacji Ferrero, a także tworzenie przedsiębiorstw społecznych, obecnie funkcjonujących w Indiach, RPA i Kamerunie. Zdrowy tryb życia opiera się na trzech podstawach: zrównoważonej diecie, małych porcjach oraz regularnej aktywności fizycznej. W ramach zrównoważonych praktyk rolniczych Ferrero zobowiązało się, że do 2020 roku 100 proc. dostaw kakao, kawy, oleju palmowego oraz orzechów laskowych będzie pochodziło z certyfikowanych i zrównoważonych źródeł. odpadów produkcyjnych do produkcji bioenergii. To ostatnie rozwiązanie pozwala na znaczącą redukcję emisji CO 2. Ambicje na przyszłość W Polsce Ferrero zainwestowało dotychczas kilka milionów euro w budowę instalacji do produkcji energii skojarzonej, a kolejne środki przeznaczyło na ekonomiczną gospodarkę energetyczną w zakładzie. Na tym jednak nie koniec. Grupa Ferrero planuje budowę kolejnych instalacji wytwarzania energii we własnym zakresie (kogeneracja z gazu ziemnego lub ze źródeł odnawialnych) zarówno w Polsce, jak i w pozostałych zakładach produkcyjnych (między innymi w Irlandii, Indiach, Turcji, Meksyku). Do 2020 roku 100 proc. energii elektrycznej zużywanej w zakładach produkcyjnych Grupy Ferrero będzie produkowane we własnym zakresie w instalacjach kogeneracji lub ze źródeł odnawialnych. Przy podejmowaniu decyzji o realizacji kolejnych inwestycji ważne są konsultacje z interesariuszami, a w szczególności ze społecznością lokalną. Także w Belsku firma prowadzi dialog z mieszkańcami gminy, a jednocześnie wspiera lokalne projekty inwestycyjne czy angażuje się w projekty aktywizacji zawodowej młodzieży. Cenimy wodę W fabryce w Belsku prowadzone są również projekty, których celem jest bardziej racjonalne wykorzystanie wody. W ramach tych działań powstała instalacja umożliwiająca oczyszczanie wody i ponowne wykorzystywanie jej w chłodniach deszczowych. Przyczynia się to do realizacji celu 20-proc. redukcji zużycia wody na jednostkę produktu we wszystkich zakładach Ferrero do 2020 roku. Czy wiesz, że... Odpowiedzialność w łańcuchu wartości Jako lider w zrównoważonym rozwoju Ferrero określa swój wpływ na otoczenie nie tylko w produkcji, ale w całym łańcuchu wartości. Obejmuje on takie obszary jak zakup surowców pozyskiwanych ze źródeł zrównoważonych i etycznych, jakość, bezpieczeństwo i ochrona środowiska w produkcji, dbałość o pracowników, ekologiczną logistykę, relacje z partnerami biznesowymi, odpowiedzialność za opakowania, zadowolenie konsumentów czy zobowiązania wobec społeczności. Dostrzegając swoją odpowiedzialność w całym łańcuchu dostaw, Ferrero dąży do podzielenia się zasadami zrównoważonego rozwoju z dostawcami i partnerami biznesowymi. W firmie powstał plan ABCDE (A Business Code Dialogue Engagement), którego celem jest wdrożenie do 2013 roku kodeksu postępowania w biznesie Ferrero przez wszystkie firmy, z którymi współpracuje na poszczególnych etapach produkcji i dostaw. Jest to odpowiedź na jeden ze strategicznych celów odpowiedzialności firmy. Kodeks postępowania w biznesie określa zasady, jakimi kieruje się Ferrero w działalności handlowej. Wyznacza standardy w takich obszarach jak jakość i bezpieczeństwo produktów, poszanowanie praw człowieka, ochrona środowiska, środowisko pracy czy uczciwość w biznesie.\n14 14 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje Tegoroczna, szósta już edycja konkursu Raporty społeczne ukazała rosnące zainteresowanie sprawozdawczością wśród firm realizujących praktyki odpowiedzialnego biznesu. Popularność raportów w Polsce rośnie, a czy razem z nią polepsza się ich jakość? Jak przygotować dobre sprawozdanie pozafinansowe? Docenione raportowanie społeczne Pytanie: Jak przygotować raport społeczny, który będzie czytany przez otoczenie firmy? Odpowiedź: Ważna jest wiarygodność raportu, pokazanie sprawdzonych wskaźników i rezultatów działań, także tych, które nie zakończyły się sukcesem. Zadbajmy też o atrakcyjną formę przekazu. oraz więcej firm decyduje się na wydanie raportu przedstawiającego działalność pozafinansową. W tym roku do konkursu Raporty społeczne zostało zgłoszonych 28 publikacji, a szacuje się, że do tej pory w Polsce zostało ich przygotowanych ponad 120. Pojawiają się różne nazwy tych sprawozdań, takie jak raport odpowiedzialności społecznej, CSR (corporate social responsibilty) czy zrównoważonego rozwoju. Ważne jest, że prezentują one kwestie społeczne, środowiskowe i etyczne w działalności firmy. Jak napisać dobry raport Przygotowując się do publikacji raportu społecznego, warto przyjrzeć się kryteriom ich oceny w konkursie, wypracowanym według europejskich wytycznych raportowania The European Sustainability Reporting Association (ESRA) oraz zaadaptowanym do warunków polskich. Najistotniejsze są tutaj trzy cechy raportów kompletność, wiarygodność i komunikacja. Pierwsza z nich obejmuje przedstawienie przez firmę takich informacji, które pomogą czytelnikowi zrozumieć działalność firmy i jej kluczowy wpływ na otoczenie. Oprócz prezentacji przedsiębiorstwa oczekiwane jest przedstawienie strategii odpowiedzialnego biznesu lub jeśli firma jej dotąd nie wypracowała, pokazanie najważniejszych obszarów wpływu firmy w aspekcie ekonomicznym, środowiskowym i społecznym. Raportowanie powinno obejmować najistotniejsze tematy z punktu widzenia funkcjonowania firmy, a także jej branży. Każdy sektor mierzy się bowiem z innymi tematami, przykładowo dla branży spożywczej wyzwaniami są bezpieczeństwo produktów i zdrowie konsumentów. Ważny jest również sposób doboru tych tematów do raportu. Wiarygodność sprawozdania buduje zaangażowanie w ten proces interesariuszy firmy, czyli przedstawicieli jej otoczenia. Dzięki temu raport obejmuje także tematy, które dla samej firmy mogą nie być kluczowe, jednak z punktu widzenia skutków jej działania zostały wskazane jako ważne. Wiarygodność kluczem do sukcesu Sam fakt wydania raportu społecznego świadczy o chęci otwarcia się firmy na otoczenie i bycia przejrzystą. Jednak jeśli chcemy, aby publikacja została odebrana jako rzetelna, powinniśmy zadbać o przedstawienie sprawdzonych wskaźników i rezultatów prowadzonych działań. Porównywalności prezentowanych danych pomaga zastosowanie standardów raportowania, które ujednolicają sposób rozumienia wskaźników. Pozwala to również na przyjrzenie się wynikom działania firmy na przestrzeni lat. Wiarygodność buduje również przedstawienie celów raportowanie 6. edycja konkursu Raporty Społeczne Nagroda główna: Kompania Piwowarska Raport Zrównoważonego Rozwoju 2012 Przyznana po raz pierwszy nagroda dziennikarzy: raport PKN ORLEN Najlepszy debiut: raport Nestle Polska Wybór internautów: raport Danone Nagroda Ministerstwa Gospodarki, patrona konkursu: raport KGHM Polska Miedź Wyróżnienia jury: raporty firm Budimex, Danone i Orange Polska na przyszłość w kluczowych obszarach odpowiedzialności firmy oraz ujawnienie efektów poprzednich zobowiązań. Zaufanie czytelników zdobędziemy, prezentując nie tylko sukcesy, ale także obszary do poprawy. Zadbanie o całościowy obraz Zaufanie czytelników zdobędziemy, prezentując nie tylko sukcesy, ale także obszary do poprawy. funkcjonowania przedsiębiorstwa jest podstawą wiarygodności. Pietro Bertazzi Global Reporting Initiative Global Reporting Initiative (GRI) dostarcza kompleksowych wytycznych do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju i jest to standard powszechnie stosowany na całym świecie. Dzięki niemu można łatwo ocenić i porównać działalność oraz wpływ firm. odsłona 5 Przejrzysta prezentacja rezultatów RAPORTOWANIE Dobry raport społeczny wyróżniają trzy cechy: kompletność, wiarygodność i komunikacja. Aby czytelnik chętnie zajrzał O atrakcyjności raportu decydują często nie tylko względy merytoryczne, ale także sposób prezentacji treści. Ponieważ sprawozdania obejmują wiele obszarów działalności firmy, pojawia się pytanie, jak je pokazać, aby nie znudziły potencjalnego czytelnika. Pomaga tutaj atrakcyjna forma graficzna, rysunki, mapki czy schematy, które językiem obrazkowym przekazują ważne dla firmy treści. W wersjach drukowanych pojawiają się też zdjęcia ze zrealizowanych projektów czy wypowiedzi zaangażowanych osób, z firmy i jej otoczenia. Coraz więcej firm decyduje się także na przygotowanie internetowej wersji raportu. Niekiedy jest to jedynie wersja PDF publikacji, ale pojawiają się też specjalnie dedykowane strony z raportami. Jednym z ciekawszych rozwiązań, odpowiadających na oczekiwania dzisiejszego odbiorcy, jest zamieszczenie filmów z wypowiedziami pracowników czy innych interesariuszy zaangażowanych w działania CSR firmy. Dodatkowo pojawiają się interaktywne schematy, prezentujące na przykład łańcuch dostaw i wpływ firmy na każdym z etapów. Raport na stronie internetowej umożliwia też indywidualne skomponowanie treści. Osoba zainteresowana jedynie działalnością ekologiczną przedsiębiorstwa z łatwością odnajdzie tę sekcję na stronie. Ta wersja ułatwia również zebranie opinii czytelników poprzez zachęcenie do udziału w ankiecie czy konkursie. Jest to niewątpliwie element dialogu z interesariuszami firmy, w którym zachęcamy do podzielenia się sugestiami odnośnie do prowadzonych działań czy wydanego raportu. Joanna Gabrysiak- -Wadowska mediaplanet.com 5 Raportowanie wg standardów Global Reporting Initiative 1 Na świecie funkcjonuje kilka standardów raportowania wyników pozafinansowych, jednak najpopularniejsze wytyczne stworzyła organizacja Global Reporting Initiative (GRI). Pozwalają one na przedstawienie wyników ekonomicznych, środowiskowych i społecznych firmy. Inne standardy do raportowania to między innymi zasady Global Compact stworzone w ramach inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Popularność standardu 2 Na świecie rok do roku rośnie popularność raportowania według GRI. Używa ich 80 proc. największych firm według rankingu Global Fortune 250. W bazie raportów GRI znajduje się ich już ponad 10 tys. Najczęściej sprawozdania przygotowują firmy z branży finansowej, energetycznej oraz spożywczej. W Polsce standard GRI również należy do najczęściej wybieranych. Wśród zwycięskich i wyróżnionych raportów w pięciu edycjach konkursu Raporty społeczne aż 16 było przygotowanych według wytycznych tej organizacji. Nowe wytyczne 3 Obecnie obowiązuje trzecie wydanie ramowych zasad raportowania (G3.1). W maju br. GRI ogłosiło pierwszą wersję kolejnej edycji G4. Konsultacje nowych wytycznych w Polsce przeprowadziły we wrześniu FOB, PwC i CSR Consulting (obecnie SGS), organizatorzy konkursu Raporty społeczne. Premiera nowego wydania wytycznych odbędzie się w 2013 roku i będzie przez okres przejściowy funkcjonować razem z poprzednią edycją. Kategorie wskaźników 4 Wytyczne GRI dostarczają firmom uniwersalnych wskaźników wyników, podzielonych na sześć kategorii: ekonomiczne, środowiskowe, wskaźniki w zakresie praktyk dotyczących zatrudnienia i godnej pracy, w zakresie respektowania praw człowieka, wpływu na społeczeństwo oraz w zakresie odpowiedzialności za produkt. Wytyczne GRI to nie tylko zestaw wskaźników, ale także wskazówki i zasady, jakimi powinny kierować się firmy w procesie raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju. Suplementy sektorowe 5 Oprócz ogólnych wytycznych do raportowania GRI przygotowuje również we współpracy z firmami i organizacjami suplementy sektorowe. Zawierają one wskaźniki wyników charakterystyczne dla danego sektora i stosowane są razem z podstawowymi wytycznymi. Obecnie obowiązują suplementy dla branży finansowej, urządzeń elektrycznych, spożywczej, hutnictwa i górnictwa oraz dla organizacji pozarządowych.\n15 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 15 CASE STUDY Zdrowy dialog CASE STUDY PARTNERA PUBLIKACJI Według Światowej Organizacji Zdrowia do zaleceń lekarskich nie stosuje się ponad połowa pacjentów. Jedną z głównych przyczyn jest nieprawidłowa komunikacja na linii lekarz pacjent. Aby to zmienić, firma farmaceutyczna Teva we współpracy z teatrem IMKA Tomasza Karolaka zainaugurowała program edukacyjny Zdrowy dialog. Na specjalnej platformie internetowej prezentuje scenki filmowe, w których pokazuje wybrane problemy komunikacyjne i wskazuje, jak lekarze mogą sobie z nimi radzić. Obie strony mają do odegrania w tym zakresie bardzo ważne role. Obie powinny być świadome określonych mechanizmów. Lekarz w roli widza Celem programu edukacyjnego Zdrowy dialog jest przyczynienie Warto stać się darczyńcą i pomagać regularnie przez cały rok. Głęboko wierzymy, że czynione dobro powraca. Każdy może obrać sobie cel, na którym najbardziej mu zależy. My zachęcamy do wspierania chorych dzieci, które los potraktował okrutnie. Ich choroba, oprócz samego bólu i cierpienia w wymiarze fizycznym, przynosi także kłopoty w wymiarze materialnym. Wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją są nie do udźwignięcia dla wielu rodzin. Partnerzy i eksperci projektu Zdrowy dialog : Tomasz Karolak, Teatr IMKA, Jacek Kaczyński, Teva, Mariola Kosowicz, Przemysław Kardas. Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą Masz szansę pomóc w dwojaki sposób wspierając konkretne dziecko spośród naszych podopiecznych, których mamy prawie 19 tysięcy, lub wpłacając pieniądze na cele statutowe naszej Fundacji. Wpłacając na konkretne dziecko, sam decydujesz, do kogo trafią Twoje pieniądze. Każdy podopieczny w naszej Fundacji ma swój numer ewidencyjny środki finansowe w całości przekazujemy na jego subkonto, z którego pokrywa się koszty związane z leczeniem i rehabilitacją. W tytule przelewu podaj numer ewidencyjny, imię KRS i nazwisko podopiecznego Fundacji i dopisz darowizna na pomoc i ochronę zdrowia. Można także przekazać wpłatę na cele statutowe Fundacji w ten sposób finansujemy bezpłatną działalność Ośrodka Rehabilitacyjnego AMICUS dostępnego dla podopiecznych Fundacji z całego kraju. W tej chwili Ośrodek Rehabilitacyjny jest rozbudowywany, ponieważ potrzeby dzieci związane z dostępem do bezpłatnej, specjalistycznej opieki są ogromne. Pomóż nam pomagać! Każda wpłata jest niezwykle cenna. się do wzrostu przestrzegania przez pacjentów zaleceń terapeutycznych za pośrednictwem efektywniejszej rozmowy z lekarzem. Co i jak mówić? Po jakie argumenty sięgać? Jaką przyjąć postawę? Jakiego użyć języka? Jak wypracować partnerską relację, by być autorytetem i sprzymierzeńcem w walce z chorobą? Jak sprawić, by pacjent przejmował odpowiedzialność za własne zdrowie i przebieg terapii? to tylko kilka pytań, na które padają konkretne odpowiedzi. Różni pacjenci różne role Przy wsparciu merytorycznym ekspertów: prof. dr. hab. Przemysława Kardasa (ekspert compliance, Uniwersytet Medyczny w Łodzi) i mgr Marioli Kosowicz (psycholog, psychoterapeuta, kierownik Zakładu Psychoonkologii Centrum Onkologii w Warszawie), oraz we współpracy z Teatrem IMKA przygotowano zestaw scenek filmowych i platformę edukacyjną. Na stronie Zdrowydialog.pl pokazano dobre zdaniem praktyków rozwiązania i najczęściej występujące błędy komunikacyjne. Dodatkowo filmy opatrzono wstępem i komentarzami ekspertów. Zaangażowaliśmy się w projekt Zdrowy dialog, ponieważ komunikacja między ludźmi jest fundamentem rozwoju i działania: wspólnego działania mówi Tomasz Karolak, dyrektor teatru IMKA. Teatr daje możliwość spojrzenia na tę samą sytuację oczami aktora i widza, co sprawia, że widzimy inaczej i więcej dodaje. Będą kolejne edycje Tegorocznej, pilotażowej edycji programu patronuje Polskie Towarzystwo Onkologiczne. I to do tej grupy docelowej jest on teraz przede wszystkim skierowany. W kolejnych latach będzie adresowany do lekarzy innych specjalności. Trwają też prace nad działaniami kierowanymi bezpośrednio do pacjentów. Projekt realizowany jest w ramach działań CSR i misji firmy Teva Pomagamy społeczeństwu. REKLAMA Nr konta: Nr konta: Na pomoc i ochronę zdrowia dzieci Na konkretne dziecko REKLAMA zobacz raport! czytaj więcej na:\n16 16 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje ARTYKUŁ SPONSOROWANY Ogród Saski dawniej i dziś Zdecydowanie najbardziej reprezentacyjnym parkiem Lublina jest Ogród Saski. Nie sposób nie doceniać wartości tego obiektu dla naszego miasta i to nie tylko ze względu na walory rekreacyjne, ale przede wszystkim na historyczne i przyrodnicze. Ogród Saski powstał na płaskowyżu dawnych Pól Dominikańskich, przy trakcie warszawskim w 1837 roku, a jego głównym założycielem i koordynatorem prac przy jego budowie był Feliks Bieczyński. Do roku 1837 Lublin nie posiadał parku miejskiego, a powstały w 1827 roku 3 hektarowy skwer zieleni nie spełniał swojej roli przede wszystkim ze względu na częste podtapianie. Bieczyński planując małą architekturę oraz układ przyrodniczy parku opierał się na projektach parków istniejących w innych miastach ze szczególnym uwzględnieniem parku Czartoryskich w Puławach, który był już wtedy w pełni ukształtowany i należał do najpiękniejszych tego typu obiektów na ziemiach polskich. Największym walorem powstającego parku było ukształtowanie powierzchni z licznymi naturalnymi dolinkami stwarzającymi możliwość wprowadzenia wielu gatunków roślin zielnych oraz drzew i krzewów. Zamysłem Feliksa Bieczyńskiego było wkomponowanie w typową dla Lubelszczyzny roślinność nowych, czasem zupełnie egzotycznych roślin. Już w 1840 roku koncepcja Bieczyńskiego musiała ulec pewnym modyfikacjom gdyż park został przecięty nowym traktem prowadzącym w kierunku Wieniawy, który przebiegał wzdłuż obecnej ulicy Długosza. Zdaniem historyków park uzyskał stan pełnej dojrzałości po roku 1870 jednak swój największy rozkwit przeżywał w latach Park stał się wtedy modny. Lubelskie elegantki prezentowały nowe kreacje podczas niedzielnych spacerków do Ogrodu Saskiego. Właśnie tu pod pergolami młodzieńcy wyznawali miłość swym oblubienicom i tu wreszcie służące w czasie wolnym przychodziły podpatrywać wyższe sfery. W parku i na jego obrzeżach powstało wiele nowych obiektów tzw. małej architektury, do których można zaliczyć: kameralny zwierzyniec, ośmioboczną altanę, nową fontannę, plac zabaw dla dzieci, a nawet tor saneczkowy w rejonie kurhanu z kapliczką. Zarówno kampania wrześniowa jak i sam okres wojny nie wyrządził w parku większych szkód. Niemcy, którzy wykorzystywali go dla własnych celów rekreacyjnych prowadzili ciągłą pielęgnację klombów i zieleńców oraz wprowadzali nowe nasadzenia zieleni wysokiej. Gwałtowne zniszczenia nastąpiły dopiero podczas wycofywania się Niemców, którzy wybudowali tu okopy, stanowiska artyleryjskie i magazyny amunicji. W latach prowadzona była przez Zarząd Zieleni Miejskiej rewaloryzacja parku. Wprowadzono nowe nasadzenia oraz korektę alejek. W następnych latach nie obyło się bez poważnych strat w cennym starodrzewie. Największe z nich spowodowała budowa Domu Partii w 1953 roku na terenie dawnych magazynów solnych, kawiarni Pod Jesionem w 1960 roku oraz muszli koncertowej w północno zachodniej części parku. Dzisiejszy dzień Ogrodu Saskiego to 12,8 hektara powierzchni, ok drzew, wiele krzewów i bylin. Na terenie Ogrodu Saskiego znajduje się prawdopodobnie najokazalsze drzewo Lublina. Jest to topola biała o obwodzie 625 cm rosnąca w południowej części parku w odległości 70 m na północ od głównego budynku KUL. Niestety stan zdrowotny większości drzew w Ogrodzie Saskim jest zły, a niektóry nawet bardzo zły. Jest to efektem kilku czynników. Przede wszystkim brakiem kompleksowych zabiegów pielęgnacyjnych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku. W tym okresie prace były prowadzone wyrywkowo i polegały na doraźnym wycinaniu drzew obumarłych, a posusz usuwany był tylko wtedy, gdy wiszące konary stwarzały bezpośrednie zagrożenie dla osób spacerujących alejkami. Pierwszy krok w kierunku rewaloryzacji ogrodu zrobiono w połowie lat dziewięćdziesiątych. Na zlecenie Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego powstała dokumentacja Szczegółowa gospodarka istniejącym drzewostanem. Dzięki staraniom miejskich służb ochrony środowiska, biorąc za podstawę to drugie opracowanie, rozpoczęto prace przy leczeniu i konserwacji najcenniejszych okazów starodrzewu. To pozwoliło przedłużyć żywotność kilkudziesięciu dębom, lipom, jesionom i kasztanowcom. Duże znaczenie miały na ten cel dotacje z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Niestety nie ominęły Ogrodu Saskiego wichury jakie nawiedziły Lublin w ostatnich latach. M. in. zaistniała konieczność usunięcia potężnych jesionów rosnących nieopodal nowego oczka wodnego. Prace jakie poczyniono w ostatnich latach (budowa nowego oczka wodnego, redukcje muszli koncertowej, zmiana nawierzchni niektórych alejek) jeszcze bardziej uatrakcyjniła ten teren. Chociaż nie wszystkie inwestycje można uznać za w pełni trafione w Ogrodzie Saskim coraz trudniej można było znaleźć wolną ławeczkę nie mówiąc o cichym zakątku dla zakochanej pary. Nieskromnie przyznam, że przyczyniła się do tego w pewnym zakresie moja osoba gdyż byłem orędownikiem odkomarzania parku co znacznie zredukowało populację tego uciążliwego krwiopijcy. Jutro Ogrodu Saskiego rysuje się w jaśniejszych barwach. W 2011 roku ogród został ogrodzony i chwilowo zamknięty. Park przeistoczył się w jeden wielki plac budowy. Miasto otrzymało ze środków unijnych 10 milionów złotych na rewitalizację parku co po dodaniu środków własnych daje pokaźną kwotę zł. Pieniądze przeznaczono m.in. na: dokumentację techniczną dotyczącą zieleni, gospodarkę drzewostanem, nowe nasadzenia pielęgnację istniejących drzew budowę nowej nawierzchni budowę nowej architektury ogrodowej i schodów budowę ogrodzenia monitoring ogrodu Ponowne otwarcie planuje się na połowę 2013 roku. Mam nadzieję, że Ogród Saski jeszcze bardzo długo będzie spełniał funkcję parku miejskiego, ominą go wichury i nawałnice, a drzewa będą poddawane zabiegom wyłącznie przez doświadczonych chirurgów. Mam wreszcie nadzieję, że zachłanni developerzy nie uszczkną z parku ani piędzi, tego sobie i państwu życzę. Józef Piotr Wrona Wydział Ochrony Środowiska, Urząd Miasta Lublin REKLAMA Strona objęta honorowym patronatem Ministra Skarbu Państwa