ANALIZA RYNKU I WYNIKÓW FUNDUSZY EMERYTALNYCH FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU OPCJE WALUTOWE. KULISY GRY W WALUTOWĄ RULETKĘ - PDF\nANALIZA RYNKU I WYNIKÓW FUNDUSZY EMERYTALNYCH FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU OPCJE WALUTOWE. KULISY GRY W WALUTOWĄ RULETKĘ\nDownload "ANALIZA RYNKU I WYNIKÓW FUNDUSZY EMERYTALNYCH FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU OPCJE WALUTOWE. KULISY GRY W WALUTOWĄ RULETKĘ"\n3 / Deal Kwiecień 2009 FUNDUSZE HEDGINGOWE SZTUKA SPEKULACJI strona 12 POSZUKIWANIE TRWAŁOŚCI W CZASIE KRYZYSU strona 6 ANALIZA RYNKU I WYNIKÓW FUNDUSZY EMERYTALNYCH strona 24 FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU strona 20 OPCJE WALUTOWE. KULISY GRY W WALUTOWĄ RULETKĘ strona 22 EFEKT DOMINA strona 31 W CZTERY OCZY POSZUKIWANIE TRWAŁOŚCI W CZASIE KRYZYSU 6 STUDENT POTRAFI INFORMATYZACJA RECEPTĄ NA SUKCES? 8 STUDENT POTRAFI CZYM SĄ AKADEMICKIE INKUBATORY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI? 9 STUDENT POTRAFI GALA BIZNESU STUDENT POTRAFI WSPOMNIENIA Z PROGRAMU PRAKTYK LETNICH W MARS POLSKA 11 TWOJE INWESTYCJE FUNDUSZE HEDGINGOWE SZTUKA SPEKULACJI 12 WARTO WIEDZIEĆ OD BERNARDA DO MADOFF A - HISTORIA PIRAMID FINANSOWYCH 16 WYDARZENIA W SKN NEWSLETTER SKN INWESTOR 17 STUDENT POTRAFI KWIECIEŃ MIESIĄCEM INWESTYCJI WARTO WIEDZIEĆ FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU 20 STUDENT POTRAFI SPRAWDŹ, CZYM JEST AUDYT W INFOSYS BPO POLAND 23 FELIETON OPCJE WALUTOWE. KULISY GRY W WALUTOWĄ RULETKĘ 24 BADANIE NAUKOWE ANALIZA RYNKU I WYNIKÓW FUNDUSZY EMERYTALNYCH 26 WARTO WIEDZIEĆ POTRZEBUJESZ ŚRODKÓW NA WŁASNY BIZNES? ZNAJDŹ SWOJEGO ANIOŁA. 29 MAKROEKONOMIA GOSPODARKA POLSKI W IV KWARTALE FELIETON EFEKT DOMINA 33 MAKROEKONOMIA CZY STARY NIEDŹWIEDŹ MOCNO ŚPI? 34 WARTO WIEDZIEĆ OPCJA MENEDŻERSKA A KONFLIKT AGENCJI 36 W CZTERY OCZY KROK W PRZYSZŁOŚĆ 38 PORTRET TWÓRCY LARRY PAGE 40 FELIETON THE NOBEL MEMORIAL PRIZE IN ECONOMIC SCIENCES FOR THE YEAR\n4 4 Deal Kwiecień 2009 Deal Redakcja Od redakcji MAGAZYN DEAL NR 2 (7) kwiecień 2009 WYDAWCA: Studenckie Koło Naukowe Inwestor, Uniwersytet Łódzki Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, P.O.W. 3/ Łódź / Z wielką satysfakcją składamy w Wasze ręce kolejne, siódme już wydanie magazynu Deal. Znajdziecie w nim m.in. opis i wnikliwą analizę efektywności funduszy hedgingowych, wywiad z prof. Leszkiem Balcerowiczem oraz szereg felietonów i analiz na temat aktualnej sytuacji gospodarczej w kraju i na świecie. Jak zawsze staraliśmy się również uważnie śledzić najciekawsze inicjatywy studenckie oraz działania na rzecz promocji na- Redaktor naczelny Adam Adamiak szego Uniwersytetu i Wydziału. Od ostatniego numeru sporo się zmieniło. Wydanie, które trzymacie teraz w rękach jest dla nas (i dla Was, mamy nadzieję) z wielu względów wyjątkowe. Zdecydowaliśmy się na wprowadzenie istotnych zmian w strukturze redakcyjnej. Ich celem ma być podniesienie jakości merytorycznej i wizualnej naszego czasopisma oraz powiększenie grupy jego odbiorców. Grono redakcyjne rozrosło się. Dołączyły do nas osoby bezpośrednio odpowiedzialne za kontakty z partnerami, dogłębną weryfikację i nadzór nad wyborem zamieszczanych artykułów oraz opiekę Redaktor naczelny Szymon Rybarkiewicz nad szatą graficzną, którą wraz z nadejściem wiosny postanowiliśmy odświeżyć. Wdrożyliśmy też nowy, kompleksowy model dystrubucji, dzięki któremu Deal dociera już nie tylko do studentów szkół wyższych w Łodzi, ale także do licznych organizacji studenckich w największych ośrodkach akademickich w Polsce w Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie i Katowicach. Pragniemy Was również (nie ukrywam - z satysfakcją) poinformować, że zakończyliśmy pracę nad witryną internetową Redaktor naukowy Piotr Grzeliński Będziemy sukcesywnie zamieszczać na niej nieopublikowane i archiwalne artykuły. Dzięki tej witrynie mamy także nadzieję utrzymywać z Wami stały kontakt. Tego wszystkiego nie byłoby jednak gdyby nie firmy partnerskie i władze uczelni. Chcemy więc podziękować za wsparcie, pokładane w nas nadzieję i wyciągniętą, pomocną dłoń. Dziękujemy też i pozdrawiamy serdecznie wszystkich czytelników. Dzięki Waszemu, stale rosnącemu zainteresowaniu czujemy sens wkładanej w wydawanie kolejnych numerów pracy. Czekamy na Wasze pomysły, sugestie Redaktor do spraw kontaktów i komentarze. Wierzymy, że nasza wspólna energia do poszukiwania zewnętrznych co raz lepszych rozwiązań oraz zapał jaki towarzyszy poznawaniu Małgorzata Skibińska tajników świata biznesu, pozwolą wyjść na przeciw chyba już nieco zmęczonemu swoją aktywnością kryzysowi. Podziękowania Wszystkie materiały chronione są prawem autorskim. Przedruk lub rozpowszechnianie w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku bez pisemnej zgody wydawcy jest zabronione. Nadzór nad kolportażem Grzegorz Dziemanowicz Slawomir Szymanski Korekta edytorska Katarzyna Kowalczyk sweat Malwina Wadas Projekt okładki: Szymon Rybarkiewicz ISSN: W imieniu swoim i całej redakcji, Adam Adamiak Redaktor Naczelny Podziękowania Adamowi Mazurowi za bezcenne rady i wskazówki związane z redagowaniem. Pawłowi Burzyńskiemu i Wiktorowi Ruszkowskiemu za pomoc w pozyskiwaniu sponsorów. Krzysztofowi Baranowskiemu za poświęcony czas i kluczowe wsparcie przy tworzeniu nowej szaty graficznej. SPROSTOWANIE W wyniku niezamierzonego błędu podczas prac edytorskich nad artykułem Euro w Polsce, czyli studenckie spojrzenie na wspólną walutę, który ukazał się w styczniowym wydaniu magazynu Deal (nr 1/2009), pominięte zostały przypisy w następujących fragmentach tekstu: Trwała eliminacja ryzyka kursowego wiąże się z redukcją premii za ryzyko, zawartej w stopach procentowych kraju nie będącego członkiem unii walutowej. Premia za ryzyko kursowe jest rekompensatą dla inwestorów, którzy decydując się na zakup aktywów denominowanych w walucie krajowej, narażeni są na niekorzystne zmiany kursu walutowego prowadzące do spadku rzeczywistych zysków poniżej ich wartości oczekiwanej (J. Borowski, Czy warto przyjąć euro w Polsce, Zeszyty FOR, Zeszyt 4, FOR, Warszawa 2008, s. 14) jest to wynikiem restrykcyjnej regulacji podatkowej na poziomie ponadnarodowym (P. Krugman, M. Obstfeld, Ekonomia międzynarodowa. Teoria i polityka, PWN, Warszawa 2007, s. 410) Za powstały błąd serdecznie przepraszamy zarówno autorkę tekstu Ewę Stawasz jak również autorów cytowanych tekstów J. Borowskiego oraz P. Krugmana i M. Obstfelda. Redakcja magazynu Deal\n5 2009 KPMG Sp. z o.o. jest polską spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i członkiem sieci KPMG składającej się z niezależnych spółek członkowskich stowarzyszonych z KPMG International, podmiotem prawa szwajcarskiego. Wszelkie prawa zastrzeżone. Swoją wiedzą przerastasz innych Swoją wiedzą przerastasz innych Reklama, rozrywka, FMCG, bankowość, ubezpieczenia, finanse, transport, turystyka, motoryzacja, nieruchomości, telekomunikacja... Zastanawiasz się, którą branżę wybrać, żeby dobrze pokierować swoją karierą? Wybierz KPMG i pracuj dla nich wszystkich! KPMG to międzynarodowa sieć firm świadczących usługi z zakresu audytu, doradztwa podatkowego i doradztwa gospodarczego. Naszymi klientami są polskie przedsiębiorstwa różnej wielkości, międzynarodowe koncerny, banki i instytucje finansowe. Obsługujemy ponad firm ze wszystkich sektorów gospodarki, wielu naszych klientów jest notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Potężny pracodawca to potężne perspektywy. W KPMG tworzymy przyjazne miejsce pracy i środowisko, w którym pracownicy mogą w pełni rozwijać swój potencjał. Potwierdzają to wyniki naszego badania opinii pracowników: 86% osób zatrudnionych w KPMG uważa, że na obecnym stanowisku ma możliwość rozwoju osobistego i podnoszenia swoich kwalifikacji, zaś 70% uważa KPMG za dobre miejsce na rozwój kariery zawodowej. * W roku 2009 oferujemy 150 miejsc pracy i na praktyki we wszystkich działach firmy. Przekonaj się, co mamy do zaoferowania Tobie. * Źródło: KPMG Global People Survey, Poland, September October 2008 (Badanie opinii pracowników KPMG w Polsce, wrzesień październik 2008 r.)\n6 6 W CZTERY OCZY Deal Kwiecień 2008 wywiady POSZUKIWANIE TRWAŁOŚCI W CZASIE KRYZYSU Rozmowa z profesorem Leszkiem Balcerowiczem o obecnej sytacji sektora finansowego i o jego dalszej ewolucji Jakie scenariusze dla Polski widzi Pan po teoretycznym upadku i utracie płynności przez Ukrainę? Po pierwsze ten czarny scenariusz dla Ukrainy nie jest jeszcze całkiem pewny. Bardzo wiele zależy od tego, czy rząd Ukrainy zaakceptuje rozwiązania naprawcze przedstawione przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy. W związku z tym nie ma powodu, abym teraz snuł jakieś katastroficzne, choć na szczęście mało realne prognozy dla Polski w związku z sytuacją Ukrainy. To, co w Polsce będzie się działo zależy w dużym stopniu od czynników zewnętrznych, na które nie mamy wpływu. Ale zależy też od tego, czy ludzie w Polsce bardziej zmobilizują się do produktywnego działania. Sytuacja Polski na pewno ulegnie zmianie na lepsze w chwili, gdy zmniejszymy poparcie dla propozycji złych, populistycznych, a skupimy się na propozycjach korzystnych dla rozwoju demokracji. Jaka jest Pańska opinia na temat aktualnej polityki monetarnej Narodowego Banku Polskiego? Czy zgodzi się Pan ze stwierdzeniem, że tylko pozornie jest to polityka taniego pieniądza? Mając na względzie fakt, że byłem prezesem NBP, powstrzymam się od wydawania szczegółowej opinii. Mogę natomiast powiedzieć, że z uwagą śledzę wypowiedzi niektórych ekspertów ukazujących, że stopy procentowe, przy których udziela się kredytów są dużo wyższe niż stopy procentowe NBP. Wypowiedzi ekspertów sugerują, że NBP mógłby na przykład rozszerzyć katalog papierów wartościowych, które mogą służyć jako zastaw. To jest bardzo istotna dyskusja. Jak ocenia Pan efektywność obecnego systemu nadzoru finansowego? Chciałbym zacząć od tego, że mieliśmy już w Polsce bardzo dobry nadzór bankowy zbudowany po 1990 roku przez młodych Wypowiedzi ekspertów sugerują, że NBP mógłby na przykład rozszerzyć katalog papierów wartościowych, które mogą służyć jako zastaw. To jest bardzo istotna dyskusja. ludzi, którzy uczyli się od najlepszych m.in. w USA i we Francji. Udało nam się zbudować od podstaw sprawną instytucję, jaką niewątpliwie była Komisja Nadzoru Bankowego. Niestety, z przyczyn niemerytorycznych za rządów PIS podjęto decyzję o rozwiązaniu tego nadzoru. Spowodowało to, że duża część wykwalifikowanych ekspertów odeszła, a w jej miejsce powstała Komisję Nadzoru Finansowego. Mogę tylko wyrazić nadzieję, że będzie ona nawiązywać do bardzo dobrych doświadczeń, które już w Polsce mieliśmy. Czy uważa Pan, że warte rozważenia jest stworzenie paneuropejskiej organizacji która będzie kontrolować operacje transgranicznych instytucji finansowych? Właśnie zakończyłem prace w grupie niezależnych ekspertów kierowanej przez byłego szefa MFW Jacquesa de Larosiere a, która dla Unii Europejskiej przygotowała raport, w którym proponujemy stworzenie europejskiego systemu nadzoru finansowego. Ale nie jest to centralistyczna instytucja, która miałaby zastąpić dotychczas istniejące nadzory w poszczególnych krajach Unii. Podstawą systemu mają być nadal nadzory krajowe. Co więcej, sugerujemy, aby zostały one wzmocnione. Na szczeblu europejskim miałby natomiast powstać organ, który wykonywałby funkcje niemożliwe do wykonania na szczeblu krajowym. Chodzi np. o sytuację, gdy jeden bank ma siedzibę i swoje oddziały w różnych krajach. Wtedy istotne byłoby, aby istniały odpowiednie mechanizmy mediacji pomiędzy dwoma niezależnymi systemami nadzoru. Taka właśnie propozycja jest obecnie dyskutowana przez rządy państw UE. W wielu krajach plan dofinansowania sektora bankowego nie spowodował zakładanego wzrostu akcji kredytowych tych instytucji. Obecnie banki preferują inwestować w bezpieczne instrumenty, niż ryzykować swoje środki poprzez udzielanie kredytów. Jakich instrumentów może użyć polski rząd, aby nakłonić bankowców do pożyczenia pieniędzy przedsiębiorcom oraz zwykłym obywatelom? Zacznę od tego, że na szczęście mamy daleko mniejsze problemy w naszym sektorze bankowym niż niektóre kraje zachodnie, takie jak USA, Wielka Brytania, Irlandia, Belgia. Nie musimy więc podejmować tu działań, jakie podjęły w tej sytuacji państwa z większymi problemami. Dodam do tego, że w Polsce toczy się fachowa dyskusja od-\n7 W CZTERY OCZY Deal Kwiecień nośnie ewentualnych czy faktycznych barier ograniczających udzielanie kredytów i na tym tle proponuje się pewne rozwiązania. Jeżeli banki ograniczają akcję kredytową, bo mają za mało płynnych środków, wówczas powstaje pytanie co zrobić. I w tym wypadku sugeruje się, żeby np. NBP rozszerzył zakres papierów wartościowych, które traktuje jako zastaw pod udzielane pożyczki. Jeżeli w jakichś przypadkach banki ograniczają akcję kredytową, z powodu niewielkiego kapitału, jaki mają do dyspozycji - rozwiązaniem jest zwiększenie kapitałów. Rząd powinien się skupić się na dokapitalizowaniu banku, który jest największy jeśli w grę wchodzą aktywa, a mianowicie PKO BP, będący bankiem głównie publicznym. Uważam, że minister skarbu już dawno powinien umożliwić zwiększenie kapitału tego banku i powinien zrobić to w jak najkrótszym możliwie czasie. Jest to bowiem wielki bank i jeżeli zwiększyłby on akcję kredytową w racjonalny sposób, to być może inne banki postąpiłyby podobnie nie chcąc stracić udziału w rynku. Ostatnio głośny stał się temat ataków inwestycyjnych zagranicznych banków na polską złotówkę. Czy możliwe jest zabezpieczenie naszego kraju przed takimi atakami? Przede wszystkim trzeba dowiedzieć się, o co tak naprawdę chodzi. Ci, którzy twierdzą, że jest coś na rzeczy, powinni powiedzieć co dokładnie, a jeżeli rzeczywiście maja podstawy, by twierdzić, że dochodziło Nie można ulegać przekonaniu, że każde osłabienie złotego musi być rezultatem naruszenia prawa - działają przecież siły rynkowe, a złoty osłabia się z bardzo wysokiego poziomu z lipca Ponadto, nie tylko złoty się osłabia, ale waluty wszystkich mniejszych krajów się osłabiały. Zachęcałbym do umiaru i opierania się na uprzednio zweryfikowanych informacjach w dyskusji o przyczynie osłabienia się złotego. do przekroczenia prawa, to niech zwrócą się do prokuratury. Sprowadzanie działalności rynkowej do działań przestępczych jest grubą przesadą. Nie można ulegać przekonaniu, że każde osłabienie złotego musi być rezultatem naruszenia prawa - działają przecież siły rynkowe, a złoty osłabia się z bardzo wysokiego poziomu z lipca Ponadto, nie tylko złoty się osłabia, ale waluty wszystkich mniejszych krajów się osłabiały. Zachęcałbym do umiaru i opierania się na uprzednio zweryfikowanych informacjach w dyskusji o przyczynie osłabienia się złotego. Jakie instrumenty należałoby zastosować, aby ustabilizować kurs naszej waluty? Znam jeden instrument należy przystąpić do strefy euro. Kurs euro względem euro nie podlega wahaniom. Fachowe raporty mówią, że korzyści z posiadania przez Polskę euro byłyby większe niż koszty. Czy polskie banki w odpowiedni sposób zarządzają ryzykiem? Nie mogę tutaj wystawiać cenzurek. Z publicznie dostępnych informacji wynika, że polski system bankowy jest zdrowy. Jesteśmy w zdecydowanie lepszej sytuacji niż np. kraje nadbałtyckie, czy Ukraina. Wywiad został przeprowadzony 4 marca 2009 Adam Adamiak Paweł Burzyński\n8 8 STUDENT POTRAFI Deal Kwiecień 2009 wyzwanie INFORMATYZACJA RECEPTĄ NA SUKCES? ci rozwiązywali podczas jednej z edycji programu Uniwersytet Ernst & Young, realizowanego na dziewięciu uczelniach w Polsce. Ten i podobne mu problemy są prawdziwym w y z w a n i e m w doradztwie inf o r m a t y c z n y m a ich rozwiązywanie cenną umiejętnością. Wszystkie firmy chcące sprostać dynamice rozwoju rynku potrzebują nie tylko zaawansowanych technologii, lecz przede wszystkim wiedzy, jak skutecznie je wykorzystać. Rynek pracy jest otwarty dla tych, którzy posiadają zdolność łączenia wiedzy informatycznej z ekonomiczną. Należy więc umiejętność tę rozwijać. Najlepiej oczywiście w praktyce. Uniwersytet Ernst & Young pokazuje Wielkie kasyno w Las Vegas. Ogromną popularnością cieszy się tu loteria liczbowa Lucky Shots, w której co tydzień można wygrać USD. Loterię organizuje spółka Fortunate & Co, która obserwując rosnące zainteresowanie grami liczbowymi, postanawia rozwinąć działalność. Prezes spółki rozważa, w jaki sposób rozszerzyć zasięg loterii i jak zdobyć nowych klientów. Po długim namyśle decyduje się postawić na innowacyjność, wykorzystać internet oraz elektroniczne kanały sprzedaży. Ambitne plany obejmują pozyskanie nowych klientów nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także za granicą, a nowe technologie mają być narzędziem do realizacji strategii globalnej ekspansji. Od czego zacząć? Co jest potrzebne, aby przekształcić firmę o zasięgu lokalnym w międzynarodowego dostawcę zakładów liczbowych? Jakie technologie należy wdrożyć, aby odnieść sukces? Jak oszacować koszty i przeorganizować przedsiębiorstwo, aby sprostać wymogom rynku? Nie jest to rzeczywista sytuacja ale przykład zadania konkursowego, jakie postawili studentom informatyki i ekonomii eksperci z Ernst & Young. Takie zadanie studenstudentom, jakie zadania czekają ich po podjęciu pracy. Pozwala też uzupełnić teoretyczną wiedzę o praktyczne aspekty funkcjonowania przedsiębiorstw. W ramach Uniwersytetu eksperci z Ernst & Young prowadzą szereg wykładów, podczas których studenci zapoznają się z najnowszymi trendami w dziedzinie zaawansowanych technologii i dostosowują umiejętności zdobyte na uczelni do konkretnych sytuacji biznesowych. Z początkiem marca rusza kolejna, piąta już edycja programu Uniwersytet Ernst & Young. Biorą w niej udział studenci z 9 uczelni: Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Uniwersytetów: Jagiellońskiego, Śląskiego i Warszawskiego oraz Politechnik: Gdańskiej, Szczecińskiej, Śląskiej, oraz Warszawskiej. Pod koniec maja najlepsze zespoły z każdej z uczelni spotkają się na uroczystym finale w Warszawie. Będą walczyć o tytuł zwycięzców i nagrody. Wezmą też udział w debacie na temat upowszechniania nowych technologii w Polsce, wraz z uznanymi autorytetami z tej dziedziny, ekspertami Ernst & Young, praktykami z branży IT oraz dziennikarzami. Mirosław Ryba Manager Ernst & Young\n9 STUDENT POTRAFI Deal Kwiecień wyzwanie CZYM SĄ AKADEMICKIE INKUBATORY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI? Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości (AIP) to największy studencki projekt ostatnich lat, realizowany przez Fundację AIP z inicjatywy Studenckiego Forum BCC, mający na celu zwiększenie zainteresowania przedsiębiorczością wśród polskiej młodzieży. AIP są tworzone przy współpracy z najlepszymi w kraju szkołami wyższymi, dzięki czemu wykorzystują zarówno wiedzę reprezentowaną przez kadrę naukową danej uczelni, jak i wiedzę praktyków gospodarczych skupionych w największej w Polsce organizacji pracodawców Business Centre Club. Obecnie na najlepszych uczelniach w całej Polsce działa 31 współpracujących ze sobą Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości. To połączenie teorii i praktyki przekłada się na sukces podmiotów uczestniczących w projekcie. Jednocześnie działalność w ramach inkubatora, który pomaga swoim beneficjentom pokonać biurokratyczne bariery, przejść przez zawiłe procedury oraz uniknąć licznych pułapek, umożliwia młodym przedsiębiorcom kontrolowane starcie z otaczającą ich rzeczywistością gospodarczą. Ideą inkubatora jest umożliwienie młodym, kreatywnym i ambitnym ludziom założenia własnej firmy przy minimalnych nakładach finansowych, po to by po okresie inkubacji mogli już samodzielnie funkcjonować w normalnych warunkach gospodarczych, wykorzystując zdobyte w inkubatorze doświadczenia oraz niezbędną wiedzę do prowadzenia własnej firmy. Porównanie działalności gospodarczej z firmą w AIP: Działalność gospodarcza Założenie firmy: 3-4 tyg. Koszt rejestr. firmy: ok.200 PLN ZUS: 280 PLN Wynajęcie pomieszczenia biurowego: ok.400 PLN Prowadzenie księgowości (do 20 dok/m-c): 150 PLN Szkolenia: ok PLN Porada prawna: 1h 100 PLN Promocja firmy: od 500 PLN - Telefony, internet itp.: 250 PLN Suma = min PLN Firma w AIP Założenie firmy: 1 dzień Koszt rejestr. firmy: 0 zł ZUS : 0 zł Wynajęcie pomieszczenia biurowego: 0 zł Prowadzenie księgowości (do 30 dok/m-c) 0 zł Szkolenia: 0 zł Porada prawna: 0 zł Promocja firmy: 0 zł Telefony, internet itp.: 0 zł Suma = 200 PLN / miesiąc W pierwszych, najtrudniejszych, miesiącach funkcjonowania młody przedsiębiorca zmuszony jest do przebrnięcia przez gąszcz obowiązków formalnych, pociągających za sobą znaczące koszty: opłata rejestracyjna, składka na ubezpieczenie społeczne, wynajem biura. Do tych wydatków, często należy doliczyć koszty związane z księgowością oraz poradami prawnymi - łącznie minimum zł. Największą korzyścią dla beneficjentów projektu jest fakt, iż działając w strukturach AIP jako pion inkubatora, nie muszą zakładać działalności gospodarczej i ponosić związanych z tym kosztów oraz ryzyka. DZIAŁALNOŚĆ AIP Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości są jednostkami organizacyjnymi Fundacji AIP, tworzonymi przy współpracy ze szkołami wyższymi w całej Polsce. Udzielają one pomocy działającym w ich obrębie podmiotom na mocy Regulaminu oraz Umowy z beneficjentem. Osoba zainteresowana pomocą AIP powinna na samym początku złożyć wniosek na stronie (można go wypełnić dosłownie w 15 minut), a następnie umówić się na spotkanie z Dyrektorem AIP i podpisaniem umowy o współpracy z fundacją. na tym kończą się procedury biurokratyczne. Prawda, że proste? W okresie inkubacji koszty związane z rozwojem firmy pokrywa w większości Fundacja. Wysokość opłat pobieranych od osób działających na zasadzie pionu w inkubatorze jest ustalona z góry i wynosi 200 zł/mc, przy czym na wniosek beneficjenta Dyrektor AIP może podjąć decyzję o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z opłat. Pomoc AIP jest udzielana maksymalnie na okres dwóch lat, w którym to beneficjent rozwija swoją firmę i nabywa umiejętności niezbędnych do prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Działalność inkubatora nastawiona jest na możliwość utworzenia firmy przez beneficjenta w przyszłości, dlatego też AIP pomaga zakładać jednoosobowe działalności gospodarcze, spółki cywilne i spółki prawa handlowego. Forma prawna jest zawsze dobierana pod względem wielkości prowadzonego przedsięwzięcia. Osoba działająca w inkubatorze może w każdej chwili opuścić inkubator, jednak nie może w nim przebywać dłużej niż 2 lata. Inkubatory w całym kraju pozostają w czynnym kontakcie z centralą Fundacji, która wspiera, ale też nadzoruje rozwój poszczególnych inkubatorów. Fundacja sprawuje nieustanną opiekę merytoryczną nad pracami inkubatorów, co zapewnia wysoką jakość usług. Jeśli nie boisz się wyzwań i masz pomysł na własny biznes, ale jednocześnie chcesz zaoszczędzić wiele czasu oraz środków podczas zakładania swojej pierwszej firmy, to działalność w ramach Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości jest właśnie dla Ciebie. Nie czekaj, umów się na spotkanie! Radosław Szwugier Dane inkubatora: Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Ul. Kilińskiego 109, sala 11, Łódź Dane dyrektora:radosław Szwugier\n10 10 STUDENT POTRAFI Deal Kwiecień 2009 wyzwanie GALA BIZNESU 2009 Celem organizowanego przedsięwzięcia jest promocja przedsiębiorczości wśród młodych osób, a także tworzenie sprzyjającego klimatu dla podejmowania nowych inicjatyw. 21 maja w Pałacu Poznańskich w Łodzi, odbędzie się już 3 edycja Gali Biznesu organizowana przez Studenckie Forum Business Centre Club oraz Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości w Łodzi przy współpracy z SKN Inwestor. Poprzednie edycje imprezy zakończyły się sporym sukcesem. W związku z powyższym organizatorzy liczą na to, że w tym roku zainteresowanie będzie jeszcze większe. Głównym celem organizowanego przedsięwzięcia jest promocja przedsiębiorczości wśród młodych osób, a także tworzenie sprzyjającego klimatu dla podejmowania nowych inicjatyw. Impreza adresowana jest do wszystkich studentów wyższych uczelni działających w naszym regionie. Skierowana jest również do przedstawicieli świata biznesu, władz, mediów oraz środowisk akademickich. Podczas Gali Biznesu zostaną wręczone statuetki, które są uwieńczeniem trwającego konkursu, mającego na celu zaprezentowanie osób i instytucji związanych z rozwojem przedsiębiorczości w naszym regionie. Nominacje do poszczególnych kategorii zostaną ogłoszone podczas oficjalnej konferencji prasowej, która odbędzie się dwa tygodnie przed Galą Biznesu. Nad częścią konkursową czuwać będzie kapituła złożona z przedstawicieli organizacji studenckich, działających w naszym regionie (samorządy studenckie wyższych uczelni, koła naukowe, biura karier, studenckie organizacje międzynarodowe). Nad częścią merytoryczną całego projektu czuwa Business Centre Club. W tym roku każdy student może oddać głos na swojego faworyta. Głosować można od 20 kwietnia do 8 maja na stronie internetowej projektu Gorąco zapraszamy do głosowania! Radosław Szwugier W ubiegłym roku zwyciężyli: Polityk roku Krzysztof Kwiatkowski Uczelnia roku Uniwersytet Łódzki Dziennikarz roku Robert Sakowski Młoda firma VHB Sp. z o.o. Firma wspierająca młodych Raiffeisen Bank przedsiębiorców Firma roku Dell Instytucja promująca przedsiębiorczość Bełchatowsko Kleszczowski Park Przemysłowo Technologiczny Zasługi dla rozwoju miasta Final Four Najważniejsza inwestycja roku Dell Osobowość środowiska naukowego prof. zw. dr hab. Jan Gajda\n11 STUDENT POTRAFI Deal Kwiecień wyzwanie WSPOMNIENIA Z PROGRAMU PRAKTYK LETNICH W MARS POLSKA Patrząc z kilkumiesięcznej perspektywy nie mam wątpliwości, że ubiegłoroczne wakacje były najbardziej inspirującym czasem w moim życiu. W okresie od początku lipca do drugiego tygodnia września brałem udział w Programie Praktyk Letnich organizowanych przez MARS Polska. REKRUTACJA Wszystko zaczęło się w kwietniu zeszłego roku kiedy zdecydowałem się aplikować na praktyki w MARSie, zamieszczając na stronie internetowej pl swoje CV i list motywacyjny. Jasność i prostota aplikacji, były dla mnie bardzo pozytywnym zaskoczniem. Kilka tygodni później otrzymałem telefoniczne zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną w Warszawie. Trzeci i ostatni etap rekrutacji - Assesment Center, odbył się w siedzibie firmy w Kożuszkach Parcele (miejscowości znajdującej się w dystansie godziny drogi samochodem od Warszawy). W ciagu kilku intensywnie spędzonych godzin brałem udział w grupowej pracy nad studium przypadku, poszukiwaniu faktów indywidualnie rozwiązywanym casie o szeroko pojętej tematyce biznesowej oraz rozmowie z managerem z działu do którego aplikowałem. Tego dnia po raz pierwszy poczułem specyficzny klimat panującym w świecie MARSa nastawienie na ciągłe podejmowanie wyzwań i otwartość na nowe pomysły. WARUNKI I BENEFITY W ubiegłorocznym Programie wzięło udział trzynastu praktykantów. Poza atrakcyjnym wynagrodzeniem, firma zapewniła nam zakwaterowanie w pobliskim hotelu oraz transport do pracy. W bieżącym roku praktykanci zostaną podzieleni na dwie grupy w związku z przeniesieniem działów rynkowych do nowego, warszawskiego biura w Złotych Tarasach. Tak jak wszyscy współpracownicy MARSa, korzystać mogliśmy z szeregu pozapłacowych benefitów darmowy wstęp na siłownię, zajęcia jogi i fitness, dostęp do aktualnej prasy i literatury biznesowej oraz prywatna opieka medyczna to tylko część z nich. Braliśmy też udział w kilku całodniowych szkoleniach m.in. z zarządzania projektami i konstruowania oraz prowadzenia prezentacji. Od początku Programu bardzo widoczne było to, że MARS stawia na rozwój naszych kompetencji, widząc w tym bezpośrednie przełożenie na sukces firmy. PROJEKTY W pierwszym tygodniu praktyk każdemu z nas został przedstawiony projekt, nad którym mieliśmy pracować przez następne dwa miesiące. Ich geneza wynikała z rzeczywistych potrzeb biznesowych, a od skutecznego rozwiązania zależało często wiele istotnych z punktu widzenia całej firmy decyzji. Pracując w dziale Service and Finance analizowałem opłacalność wdrożenia nowego systemu rozliczeń wydatków służbowych na podstawie ofert zaprezentowanych przez potencjalnych kontrahentów. Efektem mojej pracy była końcowa rekomendacja wygłoszona przed przedstawicielami zarządu i dalsze koordynowanie prac nad wprowadzaniem nowej aplikacji. Drugą częścią projektu było przygotowanie procedur przeprowadzania zamówień w odpowiednich dla danego działu środowiskach oraz analiza sald kont wykorzystywanych przy tworzeniu zamówień i ich realizacji. Zadania stojące przed pozostałymi praktykantami również były złożone, a ich tematyka bardzo różnorodna. MARS I JEGO KLIMAT Praca nad poszczególnymi etapami projektów wymagała częstych konsultacji z współpracownikami. Nastawienie na współpracę z jakim codziennie się spotykałem było jednym z kluczowych czynników wpływających na końcowy efekt mojej pracy. W MARSie wierzy się, że budowanie bliskich relacji, otwartość i rodzinna atmosfera są podstawą sukcesu. To co wcześniej słyszałem o wyjątkowym klimacie panującym w MARSowskim świecie szybko znalazło potwierdzenie w rzeczywistości. Work-life balance jest tam jedną z najważniejszych wartości, a przekonanie, że pozytywne nastawienie i uśmiech powinny zawsze towarzyszyć rozwiązywaniu najtrudniejszych problemów biznesowych jest powszechne, niezależnie od działu i stanowiska zajmowanego przez współpracownika. Nad pracą każdego z praktykantów czuwał bezpośrednio Line Manager, z którym podczas regularnych spotkań omawialiśmy bieżące problemy, weryfikowaliśmy osiągnięcie założonych wcześniej celów i wyznaczaliśmy następne etapy działania. Zarówno z jego strony jak i ze strony współpracowników odpowiedzialnych za Program Praktyk Letnich w Dziale Personalnym, mogliśmy liczyć na szczegółowe feedbacki dotyczące naszej pracy wartość płynąca z tych analiz była dla nas nie do przecenienia. PRAKTYKI TO NIE TYLKO PRACA Wspólne imprezy, mecze piłki nożnej, turnieje pokera czy wyjścia na basen. Wszystko to i przede wszystkim dwa miesiące spędzone pod jednym dachem, są drugim czynnikiem, obok pracy nad własnym projektem, dzięki któremu Program Praktyk Letnich w MARSie jest wyjątkowy. Organizowane przez nas imprezy integracyjne dawały możliwość bliższego poznania pozostałych współpracowników, zaś zawody sportowe firm branży FMCG, w których nasza cała trzynastka wzięła udział, były miłym sposobem na zacieśnienie więzi zespołowej. Prawie udało nam się wygrać! DLACZEGO WARTO Udział w Programie Praktyk Letnich w MARS Polska wzbogacił mnie o szereg nowych doświadczeń. W ciągu zaledwie dwóch miesięcy zobaczyłem jak wygląda praca projektowa w wielkiej międzynarodowej firmie, poznałem szereg inspirujących ludzi i znacząco poszerzyłem swoje horyzonty. Dzięki praktykom w MARSie jestem już dużo bliżej określenia swoich zawodowych ambicji i planów. Perspektywa dalszej współpracy z MARSem? Jak najbardziej tak! Adam Adamiak\n12 12 TWOJE INWESTYCJE Deal Kwiecień 2009 STRATEGIE INWESTYCYJNE Podstawowym założeniem inwestycyjnym funduszy hedge jest uzyskanie wysokiej i stabilnej stopy zwrotu niezależnie od sytuacji rynkowej. Do tego celu wykorzystują m.in. instrumenty niedostępne dla klasycznych towarzystw funduszy inwestycyjnych: dźwignie finansową oraz krótką sprzedaż. Obydwa instrumenty mogą być efektywnie stosowane zarówno do spekulacji, jak i do zabezpieczania otwartych pozycji. Wykorzystanie lewarowania w procesie inwestycyjnym może przyjmować różne postacie: instrumenty pochodne, które wymagają zabezpieczenia środków w postaci depozytu lub premii, dzięki czemu można konfundusze FUNDUSZE HEDGINGOWE SZTUKA SPEKULACJI W dobie dzisiejszego kryzysu finansowego, który obecnie jest już również odczuwalny w sferze realnej gospodarki - i nikt z pewnością nie jest w stanie ocenić jego ostatecznego wpływu na światowe rynki - bardzo trudno jest podejmować decyzje inwestycyjne. Wyniki światowych giełd akcyjnych i towarowych za okres ostatniego półtora roku prezentują się bardzo niekorzystnie. Czy w takiej sytuacji rozwiązaniem może być zwrot w stronę alternatywnych form inwestowania jakimi są fundusze hedgingowe? Jakie wyniki uzyskują zarządzający tych funduszuy zarówno w okresie hossy, jak i bessy oraz jakie są możliwości rozwoju funduszy hedgingowych w Polsce? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym artykule. ISTOTA FUNDUSZY HEDGINGOWYCH W odróżnieniu od tradycyjnych funduszy inwestycyjnych, których działalność oraz elementy polityki inwestycyjnej ściśle normowane są prawem, fundusze typu hedge działają na pograniczu rynku regulowanego. Często rejestrowane są w tzw. rajach podatkowych (w celu obniżenia kosztów funkcjonowania) jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, bądź spółki komandytowe. Pomimo to swoje siedziby mają w najbardziej prestiżowych i znanych centrach finansowych na świecie: Nowy York, Londyn, czy Hong Kong. Dodatkową cechą odróżniającą fundusze hedgingowe od klasycznych funduszy inwestycyjnych jest fakt, że te drugie zobligowane są prawnie do ujawniania swoich sprawozdań finansowych oraz założeń dotyczących polityki inwestycyjnej, czego nie można powiedzieć o funduszach typu hedge. Powoduje to stosunkowo niską transparentność, co z pewnością jest czynnikiem podwyższającym ryzyko inwestycyjne. Zazwyczaj do danych dotyczących portfeli aktywów jakie są w posiadaniu danego funduszu mają dostęp tylko główni inwestorzy (w szczególności instytucjonalni) oraz firmy zajmujące się doradztwem, czy opracowywaniem indeksów branżowych. W swojej działalności fundusze hedgingowe wykorzystują cały wachlarz strategii inwestycyjnych. Co więcej, nie są one ograniczone koniecznością stosowania jednego wybranego podejścia przez cały okres istnienia (jak to ma miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych), a mogą dostosowywać strategie w odpowiedzi na zmieniające się warunki na rynku. Z tego właśnie powodu, celem zarządzającego jest osiągnięcie jak najbardziej pozytywnej absolutnej stopy zwrotu, czyli stopy zwrotu przy której ocenie nie bierze się pod uwagę warunków rynkowych. Menedżer funduszu oceniany jest za wielkość stopy zwrotu i jej stabilność w czasie. Dodatkową ważną cechą odróżniającą fundusze hedgingowe od inwestycyjnych jest procentowy udział w zyskach ich menedżerów. Często zdarza się również, że zarządzający są istotnymi inwestorami w danym funduszu. Fakt ten sprawia, że osoby te mają dodatkową silna motywację do uzyskiwania jak najlepszych wyników. Jednak wyżej wymienione cechy pociągają za sobą pewne ograniczenia związane z płynnością i dostępnością funduszy typu hedge. Są one przeznaczone dla wąskiego grona zamożnych inwestorów (często instytucjonalnych) minimalna wpłata waha się od kilkudziesięciu tysięcy do nawet kilkuset milionów dolarów. Dodatkowo wiele krajów wprowadziło regulacje prawne dotyczące potencjalnych inwestorów, np. w Stanach Zjednoczonych aby móc korzystać z tej formy alternatywnego inwestowania należy posiadać status Accredited Investor lub Qualified Purchasers (odpowiednio wysoki stan aktywów). Inna niedogodność związana jest z ograniczoną płynnością. Z powodu dużego stopnia komplikacji wykorzystywanych strategii fundusze hedge posiadają bardzo często bariery wejścia i wyjścia. Duża część z nich ogranicza możliwość wchodzenia nowych inwestorów tylko do fazy założycielskiej. Natomiast wycofanie środków może być możliwe np. raz na kwartał lub nawet (jeśli fundusz posiada klauzulę lock-up) po upływie okresu 3-5 lat. Tego typu rozwiązania wprowadzane są świadomie i znacznie ułatwiają efektywne zarządzanie środkami funduszu. Dzięki nim menedżerowie mogą inwestować w aktywa o bardzo niskiej płynności, bez konieczności utrzymywania części środków niezaangażowanych w inwestycje (tzw. środki płynne), które przeznaczane są na wykup umarzanych jednostek inwestycyjnych, jak to ma miejsce w klasycznych funduszach.\n13 TWOJE INWESTYCJE Deal Kwiecień trolować znaczny pakiet instrumentów bazowych za pomocą relatywnie niewielkich środków kredytowanie działalności inwestycyjnej w bankach komercyjnych linia kredytowa zapewniana przez brokerów umożliwiająca np. prowadzenia transakcji na rynku walutowym przy depozycie zabezpieczającym na poziomie 5-20% Natomiast wykorzystanie krótkiej sprzedaży, choć może być dość ryzykowne (teoretycznie nieograniczone straty), jest niezwykle pomocne podczas budowy dobrze zdywersyfikowanego portfela. Posługując się klasyfikacją firmy Credit Suisse/Tremont można wyróżnić 10 podstawowych strategii inwestycyjnych stosowanych przez fundusze hedgingowe: Equity market natural polega na otworzeniu dwóch przeciwstawnych pozycji (na rynku kasowym lub terminowym), których kwota jest do siebie bardzo zbliżona. Zakupywane są niedowartościowywane, a sprzedawane przewartościowane akcje spółek z tego samego sektora o podobnym profilu. Zarządzający dąży do uzyskania neutralności na rynku. Convertible arbitrage typowa transakcja obejmuje zajęcie długiej pozycji w obligacjach zamiennych na akcje oraz krótkiej (o takiej samej wartości) w akcjach danej spółki. Fixed income arbitrage zarządzający wykorzystuje nieprawidłową wycenę instrumentów dłużnych (obligacji rządowych lub korporacyjnych). Najczęściej spotykanym typem operacji jest otwarcie długiej pozycji w obligacji rządowej oraz sprzedaż kontraktu terminowego na nią. Konieczna jest dość wysoka dźwignia finansowa, ponieważ wykorzystywane są bardzo niewielkie różnice w wycenie rzędu kilku lub kilkunastu punktów bazowych. Jest to najbardziej skomplikowana strategia stosowana przez fundusze hedge. Event driven - strategia bazuje na wykorzystywaniu zdarzeń takich jak fuzje, przejęcia lub reorganizacja dotyczące konkretnego przedsiębiorstwa. Inwestycja może rozpocząć się gdy, tylko pojawią się pogłoski o planowanych zmianach w spółce. W ramach tego podejścia wyróżnia się dwie strategie: risk (merger) arbitrage polega na kupnie akcji spółki przejmowanej i krótkiej sprzedaży spółki przejmującej oraz distressed securities kupno akcji lub długów firmy zagrożonej upadłością, w której planowana jest restrukturyzacja pozwalającą na dalszą działalność i dająca szansę na wzrost cen akcji. Global macro zarządzający nie analizuje pojedynczych spółek, a całe klasy aktywów i regiony geograficzne. W portfelach funduszy, oprócz akcji, znajdują się również waluty oraz instrumenty dłużne. W strategii wykorzystywane są silne trendy panujące na danym rynku (z tego powodu bardzo rzadko stosuje się zabezpieczone pozycje). Fundusze stosujące to podejście uznaje się za najbardziej Wykres 1 Wyniki z inwestycji w poszczególne aktywa agresywne, ale są one również w stanie wygenerować najwyższą stopę zwrotu. E m e r g i n g markets kryterium inwestycyjnym jest położenie geograficzne. Menedżer alokuje środki w krajach zaliczanych do grupy rynków wschodzących (słabo rozwiniętych o dużym potencjale wzrostowym). Tego typu fundusze charakteryzują się stosunkowo wysoką zmiennością wyników spowodowaną niską kapitalizacją i płynnością rynków, w które są zaangażowane. Long/short equity najpopularniejszy Źródło: Credit Suisse/Tremont, Opracowanie własne MSCI World S&P500 T-BILLS Hedge Fund Index rodzaj strategii polegający na kupnie niedowartościowanych oraz krótkiej sprzedaży przewartościowanych akcji (najczęściej na bazie analizy fundamentalnej). Wynik jest silnie uzależniony od odpowiedniego doboru oraz oszacowania faktycznej wartości wewnętrznej danej spółki. Fundusze tego typu cechują się stosunkowo wysoką zmiennością wyników (choć niższą od zmienności rynku) oraz ulegającą częstym zmianom siły, a nawet kierunku korelacji względem indeksów giełdowych. Managed futures polega na inwestowaniu w kontrakty terminowe, których instrumentami bazowymi może być wiele różnych aktywów, np. indeksy giełdowe, akcje, waluty, towary. Decyzja o tym czy warto otwierać pozycję i o jakim kierunku może być podejmowana na dwa sposoby: systematyczny sygnał generowany przez systemem transakcyjny oparty o analizę techniczną, model ekonometryczny lub matematyczny, dyskrecjonalny zarządzający funduszu podejmuje decyzje w oparciu o analizę fundamentalną. Zazwyczaj stopy zwrotu funduszy managed futures są ujemnie skorelowane z rynkiem. Dedicated short bias głównym założeniem strategii jest krótka sprzedaż przewartościowanych akcji w oparciu o analizę rynku. Wybór walorów może bazować na informacjach o pojawieniu się silnego konkurenta w branży lub słabych przyszłych wynikach danej spółki. Stopy zwrotu charakteryzują się wysoką zmiennością i bardzo silną ujemną korelacją z rynkiem. Multi strategy fundusz stosuje kilka z wymienionych strategii starając się uzyskać dodatnią stopę zwrotu w długim i krótkim okresie. Niestety\n14 14 TWOJE INWESTYCJE Deal Kwiecień 2009 z tego powodu fundusz jest mało przejrzysty oraz charakteryzuje się wysoką zmiennością wyników. OCENA EFEKTYWNOŚCI Do oceny efektywności sektora funduszy hedge zastosowany został indeks publikowany przez Credit Suisse/Tremont skupiający blisko funduszy tego typu działających na całym świecie (obecnie istnieje około 10 tys. funduszy hedgingowych). Należy jednak pamiętać, że zróżnicowanie wyników poszczególnych instytucji wchodzących w skład całego indeksu może być znaczne, a sam indeks jest próbą syntetycznego przedstawienia kondycji dla całego sektora. Firma Credit Suisse/Tremont publikuje zarówno łączny indeks funduszy typu hedge, jak również subindeksy dla funduszy stosujących poszczególne strategie inwestycyjne. Ponieważ charakterystyka oraz działalność samych funduszy jest globalna, jako benchmark wybrany został indeks S&P 500 oraz MSCI World będący miernikiem łącznej światowej kondycji rynku akcji. Natomiast na aktywo bezpieczne, reprezentujące rynek długu, wybrane zostały 52-tygodniwe bony skarbowe emitowane przez Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych (Treasury Bills). Wyniki inwestycyjne z alokacji środków w poszczególne klasy aktywów za okres od początku 1994 do końca 2008 roku przedstawia Wykres 1. Już po wstępnej analizie wykresu łatwo dojść do wniosku, że fundusze hedge bardzo dobrze poradziły sobie w okresie pęknięcia bańki internetowej. Wydaje się, że w czasie, gdy amerykańskie, jak i światowe rynki akcji odnotowywały znaczące straty, fundusze hedgingowe były w stanie tak dostosować swoje strategie inwestycyjne, aby nie tylko nie odnieść straty, ale wygenerować stabilne zyski. Jednak taka pozytywna sytuacja nie powtórzyła się już podczas obecnej bessy, gdzie również szeroki indeks funduszy typu hedge, podobnie jak indeksy akcyjne, zaliczył znaczący spadek wartość (choć niższy niż indeksy giełdowe). Aby dokonać bardziej szczegółowej oceny wyników oraz profilu ryzyka poszczególnych funduszy należy przeprowadzić analizę statyczną stóp zwrotu. Do tego celu obliczone zostały charakterystyki dla miesięcznych stóp zwrotu, a samo badanie podzielono na 3 okresy: Tabela 1 Charakterystyki stóp zwrotu Całkowita stopa zwrotu Średnia Odchylenie stand. Semiodchylenie stand. Wsp. zysku względnego Zmodyfikowany wsk. Sharpe a Hedge Fund Index Convertible Arbitrage Dedicated Short Bias Emerging Markets Event Driven Equity Market Neutral Multi- Strategy Global Macro Long/ Short Equity Fixed Income Arbitrage Managed Futures MSCI World S&P500 T- BILLS cakowity 2,51 1,22-0,11 1,64 1,25 2,96 2,71 0,67 4,83 3,02 1,84 0,54 0,94 0,79 Hossa 2,54 1,17-0,37 2,02 1,71 2,56 2,37 0,82 2,34 3,93 0,67 3,30 3,92 0,58 Bessa -0,01 0,02 0,42-0,13-0,17 0,11 0,10-0,08 0,74-0,19 0,70-0,64-0,61 0,13 cakowity 0,01 0,00 0,00 0,01 0,01 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,01 0,00 0,00 0,00 Hossa 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,00 Bessa 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 0,01-0,02-0,01 0,00 cakowity 0,02 0,02 0,05 0,05 0,03 0,02 0,02 0,02 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,00 Hossa 0,02 0,01 0,05 0,05 0,01 0,02 0,02 0,01 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,00 Bessa 0,02 0,03 0,05 0,04 0,05 0,02 0,02 0,03 0,02 0,03 0,04 0,05 0,05 0,00 cakowity 0,02 0,02 0,03 0,03 0,03 0,01 0,02 0,02 0,02 0,02 0,02 0,03 0,03 0,00 Hossa 0,02 0,01 0,03 0,04 0,01 0,01 0,02 0,01 0,02 0,02 0,02 0,02 0,03 0,00 Bessa 0,02 0,03 0,04 0,03 0,05 0,01 0,01 0,02 0,02 0,02 0,03 0,04 0,04 0,00 cakowity 0,32 0,23 0,01 0,14 0,16 0,44 0,40 0,17 0,34 0,28 0,19 0,08 0,11 n.d. Hossa 0,45 0,48-0,06 0,21 0,92 0,63 0,54 0,43 0,31 0,46 0,14 0,38 0,39 n.d. Bessa 0,00 0,03 0,14-0,04-0,02 0,11 0,10-0,05 0,46-0,12 0,27-0,31-0,28 n.d. cakowity 0,24 0,08-0,09 0,09 0,06 0,31 0,28-0,01 0,33 0,24 0,13 0,00 0,04 n.d. Hossa 0,42 0,25-0,21 0,18 0,74 0,48 0,42 0,12 0,29 0,48 0,04 0,35 0,38 n.d. Bessa -0,13-0,05 0,15-0,13-0,06-0,01-0,02-0,14 0,43-0,27 0,29-0,47-0,44 n.d. M 2 Hossa 0,01 0,01 0,00 0,01 0,02 0,02 0,02 0,01 0,01 0,02 0,00 0,01 0,01 n.d. cakowity 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,01 0,01 0,00 0,01 0,01 0,01 0,00 0,00 n.d. Bessa 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,02-0,01 0,01-0,02-0,01 n.d. cakowity -0,04-0,02-0,07-0,07-0,01-0,02-0,02-0,02-0,04-0,03-0,05-0,07-0,08 n.d. VaR Hossa -0,02-0,02-0,07-0,07-0,01-0,01-0,01-0,01-0,04-0,03-0,05-0,04-0,04 n.d. Bessa -0,04-0,04-0,07-0,07-0,01-0,03-0,03-0,06-0,03-0,05-0,05-0,09-0,09 n.d. cakowity 0,29 0,17-0,83 0,56 0,18 0,25 0,24 0,13 0,18 0,43-0,12 0,92 1,00 0,01 β Hossa 0,35 0,09-1,01 0,64 0,11 0,28 0,26 0,04 0,33 0,53 0,12 0,85 1,00 0,00 Bessa 0,22 0,23-0,75 0,51 0,21 0,21 0,20 0,20 0,08 0,31-0,34 0,97 1,00 0,00 Korelacja z S&P500 Korelacja z MSCI World cakowity 0,55 0,37-0,73 0,52 0,24 0,61 0,54 0,33 0,26 0,63-0,15 0,94 1,00 0,16 Hossa 0,52 0,24-0,75 0,45 0,45 0,59 0,49 0,12 0,34 0,62 0,13 0,90 1,00 0,05 Bessa 0,58 0,42-0,75 0,71 0,20 0,60 0,59 0,42 0,19 0,61-0,48 0,97 1,00-0,05 cakowity 0,58 0,41-0,71 0,59 0,23 0,66 0,60 0,38 0,25 0,68-0,09 1,00 0,94 0,10 Hossa 0,52 0,26-0,75 0,55 0,43 0,64 0,55 0,13 0,29 0,66 0,21 1,00 0,90-0,06 Bessa 0,67 0,48-0,71 0,77 0,18 0,67 0,67 0,49 0,29 0,70-0,39 1,00 0,97-0,08 Źródło: Credit Suisse/Tremont, Opracowanie własne\n15 TWOJE INWESTYCJE Deal Kwiecień Całkowity - od początku 1994 do końca 2008 roku (15 lat) Bessy okres pęknięcia bańki internetowej (kwiecień 2000 do wrzesień 2003) oraz obecny kryzys finansowy (październik 2007 do grudzień 2008) Hossy hossa lat 90-tych oraz era dotcom ów (styczeń 1994 do marzec 2000) oraz ostatnia giełdowa hossa (październik 2003 do wrzesień 2007) Jako miary zmienności zostały wybrane odchylenie i semiodchylenie standardowe oraz współczynnik zysku względnego (stosunek średniej stopy zwrotu do odchylenia standardowego), natomiast jako miary wrażliwości współczynnik β oraz współczynnik korelacji liniowej. Z a s t o s o w a n ą w analizie miarą zagrożenia jest Value at Risk (VaR), a miarami efektywności inwestycji skorygowanymi o ryzyko są zmodyfikowany wskaźnik Sharpe a (wykorzystujący semiodchylenie) oraz Modigliani & Modigliani (w skrócie M 2 ). Wyniki analizy zawarto w Tabeli 1. Ogólnie można przyjąć, że cały sektor funduszy hedge, jak i większość strategii przez nie wykorzystywanych cechuje się lepszymi wynikami oraz profilem ryzyka niż rynki akcyjne. Tylko strategia dedicated short bias odnotowała w badanym łącznie okresie stratę. Jednak z drugiej strony, należy podkreślić fakt jej bardzo silnej i stabilnej ujemnej korelacji z rynkiem zarówno w okresie bessy, jak i hossy. Aktywo o takich właściwościach jest bardzo cenne z punktu widzenia klasycznej analizy portfelowej. Bardzo dobrymi wynikami wyróżniają się strategie global macro oraz event driven. Pomimo, że ta pierwsza uważana jest za bardzo agresywną (co świetnie odzwierciedla najwyższa całkowita stopa zwrotu) to jednak charakteryzuje się również korzystną relacją zysku do ryzyka oraz stosunkowo słabą korelacją z rynkiem akcji. Podkreślić należy również pozytywne wyniki podejścia managed futures. Mimo że łączny rezultat może nie jest imponujący, to fundusze tego typu zdają się przynosić stabilną stopę zwrotu niezależnie od warunków rynkowych, przy rozsądnym poziomie prezentowanego ryzyka oraz rosnącej ujemnej korelacji wraz z przechodzeniem rynków akcji w fazę bessy. Zdecydowanie rozczarowujące rezultaty z działalności inwestycyjnej prezentuje natomiast podejście fixed income arbitrage, którego łączna stopa za badany okres jest niższa od stopy zwrotu wygenerowanej przez bony skarbowe. Pomimo że fundusze tego typu faktycznie cechują się niską zmiennością stóp zwrotu, to już inny, pierwotnie zakładany ich atut bardzo niska korelacja z rynkiem nie wydaje się być prawdziwy w świetle przedstawionych wyników. Dodatkowo, przeświadczenie o bardzo bezpiecznym charakterze tej strategii zostało już raz w historii funduszy typu hedge silnie podważone. Podejście fixed income arbitrage było jednym z podstawowych strategii stosowanych przez Long Term Capital Management fundusz, w którego skład zarządu wchodzili m.in. nobliści M. Scholes oraz R. Merton, a który spektakularnie upadł na skutek kryzysu finansowego w Rosji w 1998 roku. FUNDUSZE HEDGINGOWE W POLSCE Główną przeszkodą stojącą na drodze do utworzenia rodzimych funduszy typu hedge (oprócz kwestii podatkowych oraz kosztów ich powstania) są uwarunkowania prawne, a mianowicie ustawa o funduszach inwestycyjnych. Określa ona w dość restrykcyjny sposób rodzaje aktywów, w jakie mogą inwestować krajowe FI, wyłączając z tej grupy w znacznej mierze instrumenty tak chętnie wykorzystywane przez fundusze hedgingowe, jak np. kontrakty terminowe, czy opcje. Dodatkowo stopień rozwoju nie tylko naszej giełdy, ale również giełd w regionie (niska dostępność i płynność zaawansowanych instrumentów finansowych) w znacznej mierze odbiega od tego w zachodniej części Europy oraz w Stanach Zjednoczonych. Zawęża to liczbę możliwych do zastosowania strategii inwestycyjnych. Niemniej jednak, zgodną z polskimi normami prawnymi formą są fundusze funduszy hedgingowych (alokujące środki w jednostki uczestnictwa oraz certyfikaty inwestycyjne innych funduszy hedge). Z tej właśnie formy korzysta jedyny istniejący w Polsce Fundusz typu hedge, czyli Superfund TFI. Daje on możliwość pośredniego inwestowania w luksemburskie fundusze Quadriga Superfund SICAV o różnych profilach ryzyka, zarządzane za pomocą strategii managed futures. Jak pokazują wyniki za 2008 rok produkty oferowane przez Superfund wygenerowały najwyższe stopy zwrotu spośród dostępnych w naszym kraju funduszy (np. Superfund SFIO C zarobił 62,05%). Jednak, w czasie, gdy na światowych rynkach akcji panowała hossa w latach , rezultaty uzyskiwane przez fundusze Superfund nie były już tak korzystne, np. w 2007 roku gdy większość funduszy akcji mogła pochwalić się wzrostem wyceny swoich jednostek o ok % (choć zróżnicowanie wyników jest znaczne),to najlepszy fundusz z grona produktów Superfund zarobił tylko 5,52%. Pomimo tego w najbliższych latach, zważywszy na stosunkowo ubogą ofertę krajowych FI, należy spodziewać się rozwoju w Polsce alternatywnych form inwestowania, włączając do tej grupy fundusze hedgingowe. Należy podkreślić fakt, że fundusze typu hedge nie są na pewno skierowane do każdego: często bardzo wysokie progi wejścia, ryzykowne strategie inwestycyjne, niska płynność oraz transparentność. Z drugiej strony, biorąc pod uwagę ocenę efektywności inwestycyjnej oraz niską korelację ze światowymi rynkami akcji, dla zaawansowanych uczestników rynku, fundusze hedgingowe mogą stanowić świetną klasę aktywów skutecznie dywersyfikujących portfel inwestycyjny. Piotr Grzeliński\n16 16 WARTO WIEDZIEĆ Deal Kwiecień 2009 fundusze OD BERNARDA DO MADOFF A - HISTORIA PIRAMID FINANSOWYCH TY DO MNIE, JA DO CIEBIE Mechanizm piramidy finansowej wydaje się być zawsze bardzo prosty obejmuje wypłaty dla odchodzących klientów powiększone oczywiście o fikcyjne zyski realizowane z wpłat nowych inwestorów. Funkcjonowanie tego typu modelu uzależnione jest od stałego dopływu dużych ilości kapitału i co ważniejsze, wcześniej czy później skazane jest na porażkę. Wydawałoby się, że schemat znany od wielu lat w pewnym momencie stanie US federal prosecutors seeking to recover money from Bernard Madoff are making little distinction between assets held in the name of the convicted former broker and those belonging to his wife Ruth, who has not been charged with any crime. Financial Times March 2009 się na tyle czytelny, iż ewentualny pomysłodawca wprowadzenia takiego procederu nie znajdzie inwestorów, którzy omamieni wysokimi zyskami będą gotowi zaryzykować. A jednak... PONZI SCHEME Piramidy finansowe często nazywane są zamiennie schematem Ponziego. Nie bez przyczyny, gdyż to właśnie Charles Ponzi był jednym z pierwszych (lata 20. ubiegłego wieku) i zarazem najbardziej znanym oszustem w dziejach USA. Obiecywał 50-procentowe zyski w 45 dni, zatem nie dziwi fakt, że skusił wiele osób. Zwracając pieniądze powiększone o wysokie procenty, stawał się bardziej wiarygodnym i przyciągał kolejnych klientów. W rzeczywistości to z ich pieniędzy spłacał odchodzących inwestorów. Oszustwo wyszło na jaw, sprawą zajęło się FBI, natomiast pomysłodawca został skazany na 14 lat pozbawienia wolności. Przed Ponzim piramidę stworzył William F. Miller. Jego firma Franklin Syndicate w 1899 roku obiecała inwestorom 10 procent zysku tygodniowo. Po tym, jak zdefraudował milion dolarów, został skazany na 10 lat więzienia. Pomysł miał się okazać przysłowiowym strzałem w dziesiątkę Przypadki opisane powyżej nie zraziły jednak potencjalnych naśladowców i przez dziesiątki lat kolejni inwestorzy na własnej skórze przekonywali się, co tak naprawdę kryje się pod nazwą piramidy finansowej. HISTORIA LUBI SIĘ POWTARZAĆ Bernard Madoff urodził się w rodzinie żydowskiej w Nowym Jorku 29 kwietnia 1938 roku. Był jednym z założycieli i co warte podkreślenia na początku lat 90. pełnił przez trzy lata funkcję przewodniczącego rady nadzorczej Nasdaq Stock Market. Prywatnie zapalony filantrop jego wszystkie dotacje na rzecz fundacji wynoszą około 50 milionów USD. Nieskazitelny życiorys był kluczem do sukcesu. Madoff ze swymi nienagannymi manierami i urokiem dżentelmena był ostatnią osobą, na którą mógłby paść cień podejrzenia ze strony szacownej klienteli. Wszystko zaczęło się w 1960 roku, kiedy założył firmę Bernard L. Madoff Investment Securities LLC (BMIS). Stworzył wokół swojej działalności inwestycyjnej aurę ekskluzywności. Nie każdy miał wstęp do jego elitarnego klubu tylko wybrańcy mogli liczyć na obiecywane 15 procent rocznie. Wg Madoff a idealny klient to osoba, która na wejściu była gotowa powierzyć mu 10 milionów USD. Dostęp do firmy, oprócz funduszy hedgingowych, mieli przede wszystkim zamożni członkowie elitarnych klubów. Najważniejsza była rekomendacja wystarczyło by The $50 billion fraud that federal authorities say Bernard L. Madoff perpetrated has been called the largest Ponzi scheme in history. Though the magnitude, scale and details are different, Mr. Ponzi s scheme and the fraud that Mr. Madoff has been charged with each reflect their respective, super-heated financial eras. The New York Times March 2009 jedna osoba zainwestowała swój kapitał, a kilka innych szło w jej ślady. Madoff ściągał pieniądze także od społeczności żydowskiej, w której był mocno zakorzeniony. Innymi słowy okradał znajomych... DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA Regularność i stabilność stanowiły znak firmowy Madoff a w latach odnotowywał zyski wynoszące od 7,3 do 18 procent rocznie. Niezwykle utalentowany gracz? Od stycznia 1991 roku do października 2008 inwestorzy zarobili 488 proc. więcej niż zyskał w analogicznym okresie rynek akcji, mierzony indeksem S&P 500. Geniusz? Największa miesięczna strata o jakiej poinformował Madoff swoich klientów w latach to -0,6 proc. A może więc hochsztapler...? Jako jedyny walkę z potencjalnym oszustwem prowadził Harry Markopolos. Pierwsze starcie miało miejsce w 1999 roku, kiedy zgłosił swoje wątpliwości, pracując wówczas dla firmy doradzającej w inwestycjach Rampart Investment Management. Wysłał do SEC (Securities and Exchange Commission) list, w którym zasugerował, iż Madoff oszukuje w sprawie inwestycyjnych osiągnięć. Dwa lata później osobiście pojawił się w biurze komisji nadzorującej rynek, aby jeszcze raz zwrócić uwagę na niesłychaną stabilność wyników inwestycyjnych BMIS. Pod koniec 2005 roku Harry Markopolos podjął trzecią próbę. Dostarczył SEC obszerny raport, w którym przedstawił działalność Madoff a jako prowadzony na gigantyczną skalę schemat Ponziego. Komisja, która dopiero skończyła kontrolę w BMIS, zdecydowała się przeprowadzić kolejną. SEC nie dopatrzył się w działalności Bernarda Madoffa znamion piramidy finansowej... BERNIE I JEGO RODZINA Kluczowe stanowiska w firmie BMIS piastowali najbliżsi: brat Peter, synowie Andrew i Mark oraz bratanica Shana. Będąc\n17 WARTO WIEDZIEĆ Deal Kwiecień dalekim od teorii spiskowych, warto zauważyć, iż w 2005 roku wcześniej wspomniana bratanica Shana wyszła za mąż za jednego z urzędników SEC - prawnika Erica Swansona... Kluczem w ujawnieniu całej afery miała być podobno rodzinna kolacja. To właśnie podczas jej trwania 10 grudnia 2008 roku, Bernerd Madoff wyznał synom, iż jego firma jest jednym wielkim oszustwem i gigantycznym schematem Ponziego, który kosztował inwestorów 50 mld USD. Zapewnił, że w ciągu tygodnia odda się w ręce władz. Ale synowie podobno nie czekali sami zawiadomili FBI. STRATY INWESTORÓW Największe straty ponieśli klienci jednego z wiodących funduszy hedgingowych Fairfield Greenwich, który stracił łącznie 7,5 mld dolarów. Tuż za nimi plasują się inwestorzy z Kingate Management z inwestycjami rzędu 3,5 mld USD. Jako kolejny na liście znalazł się brytyjski fundusz hedgingowy Tremont Capital z zaangażowaniem wynoszącym 3,3 mld dol. Wśród banków największą stratę poniósł Banco Santander, który powierzył Madoff owi 2,33 mld EUR. Austriacki Bank Medici zainwestował łącznie 2,1 Tabela1 Największe straty Firma Rodzaj działaności Strata (mln USD) Fairfield Greenwich Group fundusze hedgingowe Kingate Management fundusze hedgingowe Tremont Group Holdings fundusze hedgingowe Banco Santander zarządzanie aktywami Bank Medici zarządzanie aktywami Fortis Bank Netherlands bank Union Bancaire Privee zarządzanie aktywami Źródło:Opracowanie własne mld USD, brytyjski HSBC Holdings 1 mld EUR, identycznie holenderski Fortis Bank Netherlands, natomiast szwajcarski Union Bancaire Privee stracił 1 mld USD. W piramidzie finansowej Bernarda Madoff a poważne straty zanotowały również fundacje słynnego reżysera Stevena Spielberga oraz laureata pokojowej nagrody Nobla Elie Wiesela. Wśród oszukanych jest także amerykański miliarder Mortimer Zuckerman magnat rynku nieruchomości i właściciel dziennika New York Daily News. Oprócz wcześniej wspomnianych osób straty ponieśli ponadto: bejsbolista Sandy Koufax, biznesmen Arpad Busson, aktorzy Kevin Bacon i John Malkovich, a także prawnik Bernarda Madoff a Iry Sorkin. BERNIE THE MOST HATED MAN IN NY Jest wiele niejasności w kwestii funkcjonowania piramidy finansowej utworzonej przez Madoff a. Czy możliwe jest wprowadzenie w życie tak gigantycznego schematu Ponziego przez jedną osobę? Czy kluczowe osoby w firmie, będące jednocześnie rodziną pomysłodawcy, mogły nie wiedzieć o całym p r o c e d e r z e? I w końcu, czy o k o l i c z n o ś c i z a t r z y m a n i a Madoff a (wydanie go FBI przez synów) nie są przypadkiem sprytnym wybiegiem mającym chronić rodzinę (czyli wartości w życiu każdego człowieka priorytetowej) przed odpowiedzialnością? Choć pytania nasuwają się same, a zagadki mnożą, całą prawdę zna tylko jedna osoba na świecie... Minie wiele miesięcy, zanim świat pozna odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące piramidy finansowej Bernarda Madoff a. Krzysztof Świeszczak WYDARZENIA W SKN przegląd NEWSLETTER SKN INWESTOR tłumy okazały się atrakcje przygotowane przez sponsorów. Przy wejściu na każdego czekał darmowy drink, a przy barze zachęcające promocje i gadżety. Ciekawi ludzie przysporzyli wielu okazji do interesujących dyskusji, a znakomita muzyka porywała do tańca i podgrzewała nadzwyczajną atmosferę. Parkiet zaczął pustoszeć dopiero w godzinach porannych, co tylko potwierdza, że zabawa dostarczyła wielu niezapomnianych wrażeń. Szczególne podziękowania należą się Ewelinie Sochackiej za pozyskanie sponsora oraz Pawłowi Burzyńskiemu i Damianowi Kaźmierczakowi. To oni wzięli na swoje barki cały trud organizacyjny. Między innymi pozyskali sponsora, naryjne, lecz ich zestawienie pozostawiono dowolności i wyobraźni imprezowiczów. Zabawa odbyła się w listopadzie w klubie Rezydencja w Łodzi. Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo. Wystrój lokalu doskonale wpisał się w klimat całego wydarzenia. Biało-czarna aranżacja wnętrza była świetnym tłem dla oryginalnych strojów gości. Trzeba przyznać, że prawie wszyscy, z drobnymi, rzucającymi się w oczy wyjątkami, zastosowali się do obowiązujących reguł ubioru. Sprzedaż wejściówek trwała trzy dni. Na początku zainteresowanie imprezą było nikłe. Pomimo tych perturbacji, frekwencja przerosła nasze najśmielsze oczekiwania. Klub pękał w szwach. Być może wabikiem na przybyłe INWESTOR PO GODZINACH Czyli Black&White party W myśl znanego i jakże prawdziwego przysłowia: Nie samą pracą człowiek żyje powstał pomysł na zorganizowanie nietypowej imprezy. Podobne wydarzenia zawsze są znakomitym pretekstem do zacieśnienia więzi między członkami naszej organizacji i pogłębienia procesu integracji. Wodze fantazji zostały popuszczone i narodziła się idea nocy w klimacie Black&White. Początkowe założenia przewidywały białe stroje dla pań i czarne dla panów. Po wielu stanowczych protestach przedstawicielek płci pięknej dress code został złagodzony. Kolor biały i czarny nadal były obligato-\n18 18 WYDARZENIA W SKN Deal Kwiecień 2009 wiązali współpracę z klubem Rezydencja, a także zajęli się promocją i dystrybucją biletów. Bez wątpienia dołożyli wszelkich starań, aby ten szczególny wieczór zapadł wszystkim obecnym głęboko w pamięć. tować się wigilijnymi potrawami i dobrym winem. Uroczysta i sympatyczna atmosfera towarzyszyła ciekawym rozmowom przez cały wieczór. Miejmy nadzieję, że ten wspaniały zwyczaj będzie kultywowany tak długo, jak będzie istniała nasza organizacja. Wśród przyjaciół Boże Narodzenie to nie tylko czas spotkań z rodziną, ale także z przyjaciółmi. Stąd też w ostatni czwartek przed tą oficjalną, odbyła się Wigilia Project Team u. Po raz pierwszy wspólnie postanowiliśmy spotkać się w mniej oficjalnej atmosferze, aby poczuć magiczny nastrój świąt. Frekwencja była stuprocentowa. Oczywiście, nie mogło się obyć bez życzeń i symbolicznego łamania się opłatkiem. Samodzielnie przygotowane, tradycyjne potrawy cieszyły oczy i podniebienia wszystkich zebranych. Pierogi, ciasta, pierniczki... jednym słowem same smakołyki, wśród których każdy znalazł coś dla siebie. Po kolacji nastąpił moment uroczystości, który zawsze wzbudza największe emocje. Święty Mikołaj (a może raczej Prezes) rozdał prezenty. Każdy przyniósł ze sobą niespodziankę dla innej osoby. Ustalony limit pieniężny był - delikatnie mówiąc - niski, co dało pole do popisu naszej wyobraźni i pomysłowości. Źródłó: Opracowanie własne Podarunek niejednokrotnie pozytywnie zaskoczył obdarowanego. Z pewnością w przyszłym roku także uda nam się oderwać na moment od ferworu świątecznych przygotowań i zasiąść wspólnie do wigilijnego stołu. PANEL VIP Dla tych, którzy bacznie obserwują sytuację społeczno-gospodarczą w naszym kraju, nazwisko Robert Gwiadowski nie kryje żadnych tajemnic. Prawnik, ekspert centrum im. Adama Smitha, częsty gość programów telewizyjnych o tematyce bizne- Celem uczestników było zainwestowanie wirtualnych 10 tyś złotych na rynku Forex za pomocą platformy transakcyjnej X-Trader i osiągnięcie jak najwyższej stopy zwrotu. I miejsce II miejsce III miejsce Wynik PLN PLN PLN Stopa zwrotu 502,37% 362,79% 339,14% Transakcje Przeciętny wolumen 0,95 lota 5,79 lota 1,4 lota Pozycje długie Pozycje krótkie Zysk na transkację 1 168,29 PLN 843,70 PLN 233,89 PLN KOLACJA WIGILIJNA Tradycyjnie 5 grudnia 2008 w restauracji Tradycja w Łodzi po raz trzeci odbyła się kolacja wigilijna. Aby tradycji stało się zadość, spotkanie swoją obecnością uświetnili goście, którzy na co dzień wspierają działalność SKN Inwestor. Mieliśmy wielką przyjemność gościć przedstawicieli kadry naukowej naszego wydziału, a także dyrektora Gabinetu Wojewody pana Marcina Szmaję. Podczas kolacji nie mogło zabraknąć Alumnów, członków obecnego Zarządu i Project Team u. Ci najbardziej aktywni i wyróżniający się swoim zaangażowaniem zostali uhonorowani symbolicznym dyplomem, który z pewnością zmobilizuje i zachęci do podejmowania dalszych wysiłków podczas realizacji nowych projektów. Naszym partnerom zostały wręczone podziękowania za owocną współpracę w minionym roku. W ten sposób kolejny sezon działalności został podsumowany. Wszelkie świąteczne konwenanse zostały zachowane. Wszyscy obecni mogli deleksowej odwiedził nasz wydział pod koniec października Licznie zgromadzeni studenci i wykładowcy mieli okazję wysłuchać wykładu na tak popularny dziś temat, jakim jest kryzys finansowy. Pan Gwiazdowski w obrazowy i zrozumiały sposób przedstawił swój punkt widzenia. Między innymi porównał obecne realia, do tych z lat 30-tych XX wieku. Wyjaśnił, z jaką siłą suma błędnych decyzji pojedynczych osób oddziaływuje na kształtowanie się sytuacji makroekonomicznej. Za podstawowe przyczyny recesji podał błędne założenia o przewidywalności ludzkiego działania oraz wyparcie gospodarki realnej przez wirtualną gospodarkę pieniądza. Jako ekspert w dziedzinie podatków, reprezentujący poglądy wolnorynkowe, wielokrotnie nawiązywał do negatywnego wpływu obecnego systemu podatkowego na rozwój polskich przedsiębiorstw. Nasz gość udzielił wyczerpujących odpowiedzi na wszystkie zadane pytania. Należy dodać, że styl retoryczny prelegenta, obfitujący w zabawne anegdoty sprawił, że przekazywane treści stały się bardziej przystępne. Spotkanie udało nam się zorganizować dzięki współpracy z Fundacją Projekt Łódź. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: Wojewoda Łódzki Jolanta Chełmińska, Rektor Uniwersytetu Łódzkiego prof. zw. Włodzimierz Nykiel oraz Dziekan Wydziału Ekonomiczno Socjologicznego prof. zw. dr hab. Jan Gajda. Szczególne podzięko wania kierujemy do dr Jarosława Marczaka i Igora Szlaskiego. FOREX GRA Tegoroczna Forex Gra zagościła na naszej uczelni jeszcze na długo przed jej rozpoczęciem. Naszym celem było dotarcie z wiedzą o rynku Forex do tych, którzy po raz pierwszy zetknęli się z tym pojęciem. Zainteresowanie szkoleniami przekroczyło nasze najśmielsze oczekiwania. Przekonaliśmy się tym samym, że możliwości\n19 WYDARZENIA W SKN STUDENT POTRAFI Deal Kwiecień Sali T006 nawet z pomocą wszystkich ławek z holu są niewspółmierne z liczbą chętnych, którzy chcieli poznać arkana inwestowania na największym i najpłynniejszym rynku świata. Szkolenia: ABC rynku forex, Analiza Techniczna oraz Elementy zarządzania kapitałem wyposażyły uczestników w wiedzę niezbędną do podjęcia rywalizacji w konkursie, a było o co walczyć. Główną nagrodą był laptop, a dla całej dziesiątki finalistów DM X-Trade Brokers przewidział płatne praktyki. Dnia 12 listopada ruszyła V edycja Forex Gry. Na uroczystym wykładzie inauguracyjnym gościliśmy pracowników Domu Maklerskiego X-Trade Brokers - Pana Jakuba Paturalskiego profesjonalnego dealera oraz panią Monikę Charytonik wyzwanie KWIECIEŃ MIESIĄCEM INWESTYCJI 2009 Kwiecień Miesiącem Inwestycji 2009 to już piąta edycja projektu realizowanego przez Organizację Studencką PANEUROPA Akademii Ekonomicznej w Katowicach. - Human Resources Manager. Pan Jakub podzielił się z nami swoją praktyczną wiedzą z zakresu inwestowania na rynku Forex, zaś Pani Monika przedstawiła ofertę praktyk. Od 13 listopada do 9 grudnia 225 uczestników gry zmagało się z nie (do końca) przewidywalnym rynkiem, inwestując wirtualne 10 tyś złotych w kontrakty na waluty, towary, surowce i światowe indeksy. Rankingi przewracały się do góry nogami z tygodnia na tydzień, a z każdym upływającym dniem gry napięcie rosło. Zwycięzców poznaliśmy 10 grudnia, a Pani Monika Charytonik zaskakując nas mile - wręczyła nagrody rzeczowe całej dziesiątce finalistów. Poznaliśmy także strategie najlepszej trójki uczestników, które istotnie różniły się od siebie. Także w tym roku rynek Forex okazał się niezwykle wymagającym rynkiem. Średnia stopa zwrotu wszystkich uczestników ukształtowała się na poziomie -37%. Przy takiej średniej wyniki zwycięzców tym bardziej zasługują na szczególne uznanie. Hanna Ulańska Piotr Kowalczyk W tym roku projekt obchodzi swój jubileusz, stąd też organizatorzy zadbali, by był wyjątkowy. Przyjmując za cel promowanie wiedzy o rynkach finansowych, ze szczególnym uwzględnieniem Giełdy Papierów Wartościowych oraz rynku walutowego, stwarzają ku temu możliwość studentom z całej Polski. Tegoroczna edycja przedsięwzięcia opiera się na nieodzownie towarzyszącemu inwestowaniu zjawisku, a mianowicie na podejmowaniu ryzyka. O jego minimalizowaniu decyduje rzetelna wiedza, umiejętności, praktyka. Ich tajniki poznają osoby, które zdecydują się wziąć udział w projekcie. W tym roku, podobnie jak w poprzednio realizowanych edycjach, nie może zabraknąć Ogólnopolskiej Internetowej Gry Inwestycyjnej dającej możliwość inwestowania wirtualnej kwoty pieniężnej na GPW oraz na rynku Forex. Uczestnicy Gry mogą wykorzystywać instrumenty takie jak: akcje, kontrakty CFD, waluty oraz towary, aby osiągnąć jak najwyższą stopę zwrotu. Udział w grze pozwala na podjęcie ryzyka bez realnego angażowania środków finansowych, nabycie umiejętności pomnażania kapitału oraz na uświadomieniu sobie, jak wiele możliwości lokowania środków daje obecnie rynek. Co więcej, udział w Ogólnopolskiej Grze Giełdowej stwarza okazję do zdobycia nagród, a w finale uczestnicy przystąpią do rywalizacji o laptopa oraz nagrody pieniężne. Kolejnym elementem projektu są szkolenia realizowane w bloku tematycznym podejmującym zagadnienie ryzyka. Rozbudowany cykl szkoleń jest odpowiedzią na cieszące się ogromną popularnością zeszłoroczne warsztaty prowadzone przez fachowców. Podobnie będzie i w tym roku, a wśród prelegentów znajdą się specjaliści Michał Wojciechowski i Grzegorz Zalewski. Mając na uwadze ubiegłoroczne zainteresowanie wycieczką na Giełdę Papierów Wartościowych, zdecydowaliśmy się powtórzyć ją podczas nadchodzącej, jubileuszowej edycji KMI. Jesteśmy przekonani, że wizyta na GPW umożliwi studentom spojrzenie na rynek kapitałowy z punktu widzenia jego pracowników. Dodatkowo zdecydowaliśmy się na wprowadzenie elementu współzawodnictwa, pracy w grupie i ponoszenia realnego ryzyka podczas Magazone Laser Games, jedynej w Polsce grze z wykorzystaniem laserów. Zwieńczeniem projektu będzie debata ekonomiczna z udziałem autorytetów świata biznesu. Tematem tegorocznej debaty będzie kryzys w ujęciu historycznym: czynniki wpływające na zachowania rynku, aktualna sytuacja oraz prognozowanie o stanie gospodarki światowej. Podczas akcji marketingowych spotamy w Poznaniu, Krakowie, Warszawie, Lublinie oraz w Łodzi. Cała akcja ma na celu rozbudzić w polskich studentach pasję inwestowania. Zapraszamy na spotkanie z nami w Twoim mieście oraz na stronie projektu: Joanna Morawiec\n20 20 WARTO WIEDZIEĆ Deal Kwiecień 2009 edukacja FUZJE I PRZEJĘCIA NA GPW W 2008 ROKU Według Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach współczynnik przeżywalności nowopowstałych firm wynosi ok. 67%. W świetle istniejących turbulencji na rynku światowym można się spodziewać, że w najbliższym czasie wzrośnie liczba likwidowanych małych i średnich przedsiębiorstw. Wielu właścicieli zastanawia się, jakie działania podjąć, by ich firma przetrwała ciężkie czasy, a ponieważ nie wynaleziono jeszcze złotego środka, problem wciąż jest otwarty. Jednak zdaniem Michaela Portera istnieją trzy potencjalnie skuteczne strategie, które mogą zapewnić przewagę konkurencyjną, a tym samym uchronić przed upadkiem. Są to: budowanie czołowej pozycji pod względem kosztów, zróżnicowanie, oraz koncentracja. Warunkiem pierwszej procedury jest intensywne inwestowanie, zastosowanie nowoczesnych technologii a także ścisły nadzór nad kosztami. Z kolei zróżnicowanie wymaga poniesienia wysokich nakładów na marketing, zdobycia czołowej pozycji firmy w dziedzinie techniki oraz silnej, często długoletniej pozycji w danym sektorze gospodarczym. Trzecia ze strategii narzuca konieczność skoncentrowania się na określonej grupie nabywców, na określonym produkcie lub na rynku geograficznym. Powstaje pytanie, czy teoria Portera jest dla przedsiębiorstw nowością, czy też może istnieje w praktyce gospodarczej już od wielu lat, a jeśli tak, to w jakiej postaci i z jakim rezultatem. Okazuje się, że do jednego z najpopularniejszych w ostatnich czasach sposobu przeżycia na rynku należy proces łączenia przedsiębiorstw. Zwykle przebiega on na drodze kapitałowej, zazwyczaj poprzez nabycie przez jedną spółkę akcji lub udziałów innej jednostki, w ilości umożliwiającej sprawowanie jednolitego kierownictwa. Podział na fuzje i przejęcia jest w dużej mierze umowny, gdyż biorąc pod uwagę wielkość i różnorodność trudno jest wskazać dokładnie granice pomiędzy nimi; określić, na ile decyzja jest dobrowolna, a na ile wymuszona. W przypadku przejęć transfer kontroli jest jednoznaczny, jednakże w przypadku fuzji wachlarz możliwości znacznie się rozszerza. Jako zasadniczą różnicę między tymi procesami wskazuje się utratę osobowości prawnej przez przynajmniej jeden z podmiotów biorących udział w fuzji. Często zdarza się, że połączenie ma początkowo charakter przejęcia, by ostatecznie doprowadzić do pełnej integracji i zakończyć się fuzją. Proces połączenia podmiotów przebiega różnorodnie, jednak można wyróżnić w nim trzy fazy, pojawiające się w każdym z nich. Wybór fuzji i przejęć jako metody rozwoju implikuje określone konsekwencje (jak choćby prawne), a ich znajomość jest jednym z czynników powodzenia transakcji. Proces połączenia należy poprzedzić wszechstronnymi analizami, zaczynając od przeanalizowania szans i zagrożeń. W większości przypadków udany mariaż jest konsekwencją drobiazgowych przygotowań, dużych kosztów oraz znacznych nakładów czasu. Nadrzędnym zadaniem jest stworzenie profilu idealnej firmy, spełniającej ustalone warunki. Można zatem powiedzieć, że pierwsza faza, nazywana etapem przed nabyciem, ma na celu pozyskanie wiedzy poznawczej i stworzenie odpowiedniego gruntu pod mariaż podmiotów. Dla wielu osób odpowiednio dokładne przygo-


Taśmy do pakowania godne naszej uwagi - Darmowe ogłoszenia z katalogiem firm - najlepsze oferty sprzedaży\nTaśmy do pakowania godne naszej uwagi\nLudzie są coraz bardziej zabiegani. Nie mają czasu na chodzenie po sklepach i wybór odpowiednich urządzeń do domu czy ogrodu. Nie mają chęci na chodzenie po sklepach w poszukiwaniu odzieży a sklepy chętnie przenoszą się na działalność online.\nGdy dojdzie już do transakcji zaczyna się proces pakowania. Jak wykonać go prawidłowo? O czym trzeba pamiętać pakując bluzkę, telewizor albo krzesło?\nPakowanie produkty w kartony to najprostsza metoda przygotowania wysyłki do transportu. Odpowiedni karton trzeba odpowiednio zabezpieczyć taśmą. Lecz pośród wielu firm i rodzajów warto postawić na taśmy konturowe z logo oraz odpowiedni dyspenser. Jeśli chodzi o taśmy konturowe z logo możesz zdecydować się dla klejenie kauczukiem naturalnym lub sztucznym.\nStosowanie kauczuku naturalnego oraz sztucznego\nOba rodzaje zabezpieczeń są przeznaczone do transportu opakowań. Kauczuk charakteryzuje dobra przyczepność na powierzchniach kartonowych. W zależności od wyboru kauczuku możemy liczyć na zabezpieczenia taśmy konturowe z logo w różnych zakresach temperatur. Dobre taśmy konturowe z logo wykonane z kauczuku sztucznego zwanego hot melt możemy pakować o kartony, które doskonale radzą się z temperaturą rzędu do – 5 stopni. Innym rodzajem taśmy konturowe z logo jest solvent. Działania kauczuku naturalnego pozwala na przechowywanie zapakowanych kartonów w temperaturze od -10 do nawet 60 stopni Celsjusza. Czynność naklejania taśm z klejem kauczukowym warto wykonać w temp. dodatniej.\nDo innych metod pakowania należy plomba. Podczas otwarcia pudełka zabezpieczenie zmienia napis na „Otwarto”. Nawet ponowne zamknięcie pudełka jest szczególnie widoczne. Nie ma możliwości zamazania napisu oraz wymiany taśmy bez naruszenia zewnętrznej warstwy tektury.\nSerwisowanie regałów magazynowych\nZalety badań gruntu


Atrakcyjne urodzenia na przeprowadzki oraz transport | Tue\nAtrakcyjne urodzenia na przeprowadzki oraz transport\nAutor: tue 14 sierpnia 2020\nDialog kwalifikacyjna owo główny kolejność w kompletnym systemie badania zatrudnienia. Prawidłowo, nie utrzymuje płeć nadobna dłużej aniżeli zaś owo przed momentem w tym płytkim czasie figura przeprowadzająca interlokucję diagnozuje pretendenta a decyduje o jego dalszym przypadku. Z tej przyczyny, rzeczywiście ważne jest, aby podczas gdy najpoprawniej kontrować na wszystkie zadane przy użyciu sondowanie, nawet jeżeli denuncjuje się ono jak gdyby niedrobiazgowego. W prawdziwości, często istnieje owo ogromnie dobra przesłanka, iżby zaprezentować swoje wprawie tudzież eksperyment nawet odpowiadając na niekliniczne dochodzenie. Gdyby sprawimy owo zmyślnie, istnieje ewentualność, że popadniemy na pogawędce korzystniej i istnieć może otworzą się poprzednio nami nowiutkiego siła. W celu większości pretendentów najtrudniejsze dochodzenia owo takie, jakiego potrzebują bałakania o swoich zaletach, tudzież jednakowoż istnieje to posada powodzenia na konwersacji o rywalizację. Niżej naświetlamy duet z reguły napotykane zagadnienia tudzież sugerujemy kiedy sobie spośród nimi doradzić iżby ulec korzystnie. Co czyni, iż istnieje Przedwieczny najlepszym kandydatem na to stanowisko?\nOwo badanie może sycić na jakby wszystkiej konwersacji kwalifikacyjnej w następstwie tego należałoby, ażeby nim spotkaniem wyszczególniać respons gwoli se dlatego że wprost przeciwnie w owym czasie będzie to wymieniało ewidentnie, natomiast tym tymże zajdziemy o sporo lepiej aniżeli figura, która wówczas poszukuje sposobnych argumentów w makówki. Pamiętaj o tym, że pracodawcy niepotrzebnie potrzebują słyszeć, że owo funkcja byłoby niewulgarną możnością na twój nasz przyspieszenie. Na pewno preferowaliby się zdobyć poklask, iż ich firma to pozycja, w którym twoje punktacje zrealizują żądania klasycznego usposobienia, natomiast dodatkowo, iż jesteś w stanie dokonać inicjacji przemiany oraz nowości, jakich potrzebuje ich firma.


Odbudowujący krem do ciała Snow Tsarina Biała Syberia - sklep Natura Siberica\nOdżywia i odbudowuje uszkodzenia w strukturze skóry.\nLuksusowy krem do ciała, który odżywia i odbudowuje uszkodzenia w strukturze skóry. Organiczny olej z wiesiołka dostarcza jej kwasów tłuszczowych, malwa koi podrażnienia, a oliwa z oliwek nawilża. Kompozycja witamin B5, F, A i E zmiękcza skórę, chroni ją przed negatywnym wpływem czynników zewnętrznych oraz stymuluje procesy regeneracji. Dzikie syberyjskie zioła dostarczają witamin, saponin i tanin, a algi z Wysp Owczych są źródłem witamin A, B1, B2, B6, B12, C i E, oraz minerałów, dzięki czemu nawilżają, zmiękczają i odżywiają.\nAplikuj niewielką ilość balsamu na oczyszczoną, suchą skórę ciała i masuj aż do wchłonięcia.\nAqua, Isopropyl Palmitate, Polyglyceryl-3 Methylglucose Distearate, Olea Europaea Fruit Oil, Panthenol, Glycerin, Cetearyl Alcohol, Glyceryl Linoleate, Glyceryl Oleate, Glyceryl Linolenate, Tocopheryl Acetate, Retinyl Palmitate, Alaria Esculenta Extract**, Rhodiola Rosea Root ExtractWH, Pinus Pumila Needle ExtractWH, Cetraria Nivalis ExtractWH, Sorbus Sibirica ExtractWH, Juniperus Sibirica Needle ExtractWH, Hesperis Sibirica ExtractWH, Agrostis Sibirica ExtractWH, Oenothera Biennis Oil*, Glycine Soya Oil*, Malva Sylvestris Flower Extract*, Sodium Carbomer, Dehydroacetic Acid, Benzyl Alcohol, Sodium Stearoyl Glutamate, Xanthan Gum, Sodium Benzoate, Potassium Sorbate, Citric Acid, Parfum.


Fundusze unijne małopolska - artykuły | Dziennik Polski\nFundusze unijne małopolska\nRząd: Małopolska zakładnikiem sukcesu, ale pieniądze unijne nadal mają płynąć dużym strumieniem. Fundusze będą m.in. na walkę ze smogiem\nWaldemara Buda, wiceminister funduszy i polityki regionalnej, przedstawił plan dla Małopolski związany z rozdzieleniem środków unijnych w nowej perspektywie na lata 2021-2027. Przedstawiciele opozycji krytykują rząd PiS i władze województwa za niekorzystne rozdysponowanie unijnych środków na najbliższe lata dla Małopolski. Rządzący odpowiadają, że biorąc pod uwagę różne możliwości unijnego wsparcia, funduszy w Małopolsce powinno być nawet więcej.\nFundusze unijne Kraków\nPrzedsiębiorcy dostaną bony na szkolenia\nUnijne fundusze. Małopolska rozpoczyna nowatorski sposób wydawania unijnych dotacji na szkolenia. Przedsiębiorcy będą sami decydować, jakie kursy i u kogo zostaną zorganizowane.\nunijne dotacje szkolenia\nKraków. Tropikalna dżungla w środku miasta. Bezogródek powraca w nowej lokalizacji przy Błoniach [WIZUALIZACJE]\n"Wszystko wskazuje na to, że zobaczymy się już w kwietniu w nowym miejscu i zupełnie nowej odsłonie naszego Bezogródka" - poinformowali na Facebooku organizatorzy tego foodtrackowego centrum, które funkcjonowało przy Cichym Kąciku. Teraz Bezogródek Food & Music Tropical Spot ma zostać otwarty przy ul. Focha 40 (przy hali 100-lecia KS Cracovia).\nKraków. Drzewa na bulwarach wiślanych uwięzione w asfalcie. Kto je uratuje? [ZDJĘCIA]\nKorzenie drzew na bulwarach wiślanych w Krakowie przebijając się przez alejki rozsadzają asfalt. Ekolodzy przekonują, że konieczna jest wymiana nawierzchni na taką, która uwolni korzenie od betonowego uścisku. Urzędnicy przyznają, że potrzebna jest interwencja, ale nie dadzą rady przeprowadzić prac w najbliższym czasie.\nDrzewa bulwary wiślane\nKraków. Nowe bulwary wiślane za ponad 42 mln zł. Zobacz, jak mają wyglądać [WIZUALIZACJE] 26.02.2021\nMiasto planuje nowe zagospodarowanie salonu Krakowa, jakim są bulwary wiślane. Mają na nich powstać m.in. wydzielone trasy dla rowerzystów, zasadzone zostanie więcej zieleni, zaplanowano nowe miejsca rekreacji i wypoczynku. Zarząd Zieleni Miejskiej przedstawił koncepcję nowego zagospodarowania nabrzeża na odcinku od ujścia Rudawy do mostu Kotlarskiego. Rozpoczęły się właśnie konsultacje społeczne dotyczące tej inwestycji nad Wisłą. Bulwary mają się tam zmienić za ok. 42,5 mln zł. Przejdź do GALERII, by zobaczyć, jak będą wyglądać po przebudowie.\nNowa Huta Przyszłości: dzielnica Krakowa na miarę XXI wieku. W planach biurowce, laboratoria i... termy. Są tu gorące źródła? 25.02.2021\nKraków. Trwają pierwsze prace związane z budową Nowej Huty Przyszłości, czyli centrum nowych technologii, biznesu i wypoczynku, które ma powstać na terenach poprzemysłowych. W ramach prac w Przylasku Rusieckim powstaje nowe kąpielisko. Planowane są także inne duże przedsięwzięcia, m.in. termy, takie jak na Podhalu. Przejdź do GALERII, by zobaczyć na wizualizacjach, jak ma wyglądać nowoczesna dzielnica miasta i zdjęcia z terenu budowy i prac w Przylasku Rusieckim. Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.\nNowa Huta Przyszłości Kraków\nNajwyższy budynek Krakowa. To był kiedyś Szkieletor? Niemożliwe! Zobaczcie wnętrza i widoki ze szczytu Unity Tower [ZDJĘCIA] 25.02.2021\nPrzestronny hol z ozdobami oraz taras z niesamowitymi widokami - to duże atrakcje wnętrz wieżowca Unity Tower (102,5 m). Budowa tego najwyższego budynku w mieście zakończyła się pod koniec zeszłego roku. Teraz trwa zagospodarowywanie pomieszczeń na poszczególnych piętrach. Weszliśmy do środka, by zobaczyć, jak wieżowiec wygląda od wewnątrz i jakie można podziwiać widoki z jego szczytu. Przejdź do GALERII, by zobaczyć co kryje w sobie dawny "szkieletor", który zamienił się w nowoczesny obiekt. Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.\nKraków. Przygotowują budowę linii tramwajowej na Azory. Trwa audyt rowerowy [WIZUALIZACJE]\nMiasto przygotowuje budowę linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju z Krowodrzy Górki na Azory. Trwa audyt rowerowy dotyczący rozwiązań projektowych dla tego zadania.\nTramwaj Krowodrza Górka Azory\nKraków. Kolejarze zmieniają miasto. Powstają dodatkowe tory, nowe estakady kolejowe i mosty nad Wisłą. Zobacz [ZDJĘCIA]\nW Krakowie prowadzone są prace związane z dobudową dodatkowych torów dla kolei aglomeracyjnej. Powstają nowe estakady kolejowe, budowane są mosty nad Wisłą, nowe przystanki kolejowe. Przejdź do GALERII, by zobaczyć, jak postępują kolejowe inwestycje w Krakowie. Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.\nSzybka Kolej Kraków\nKraków. Remontują torowisko na ul. Ujastek Mogilski. Później prace zaplanowano na ul. Ptaszyckiego [ZDJĘCIA]\nTrwa naprawa torowiska na ul. Ujastek Mogilski. Ta inwestycja poprzedza modernizację torowiska na ul. Ptaszyckiego.\nUlica Ujastek Mogilski\nUjastek Mogilski Kraków\nKraków. Dokończą przebudowę placu Biskupiego. Może uda się do jesieni\nZarząd Dróg Miasta Krakowa kończy inwentaryzację na placu Biskupim, którego przebudowa nie została dokończona, bowiem pod koniec 2020 r. miasto zerwało umowę z wykonawcą. Teraz w drugiej połowie marca urzędnicy zamierzają ogłosić przetarg na dokończenie prac. Do zrobienia pozostało 30 procent robót. W magistracie przyznają, że może uda się wreszcie zakończyć tę inwestycję do jesieni 2021 r.\nPrzebudowa placu Biskupiego\nKraków. Kleparz z parkingiem, biurami i apartamentami? Jak powinny wyglądać miejskie targowiska?\nStary Kleparz nadbudowany piętrowo z hotelem i biurami? Plac na Stawach z parkingiem i częścią rekreacyjną na dachu? W Krakowie odbyła się debata dotycząca przyszłości placów targowych. Radny Łukasz Wantuch z prezydenckiego klubu "Przyjazny Kraków" przedstawił koncepcję, by na targowiskach stawiać wielopiętrową zabudowę (np. w formie kamienicy), na parterze pozostawałby handel warzywami i owocami, a na pozostałych kondygnacjach byłyby biura i funkcje mieszkalne. A mieszkańcy dopytują, na jakiej podstawie miasto funduje prywatnej spółce kupieckiej przebudowę targowiska w centrum miasta za 8 mln zł.\nKraków. Miasto ma plany rozwoju szybkiej kolei, a NIK krytykuje\nWładze Krakowa w tym roku i kolejnych latach planują budowę kolejnych przystanków dla Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej (SKA). Obiekty mają powstać m.in. na Prądniku Czerwonym, w rejonie Branic, Luboczy, na os. Piastów. Tymczasem krytycznie o SKA w aglomeracji krakowskiej wypowiedziała się Najwyższa Izba Kontroli, zwracając uwagę, że pociągi jeżdżą po nieukończonych trasach, nadal brak pełnej integracji z pozostałą komunikacją publiczną (nie wszędzie np. zbudowano bezpłatne parkingi) i w efekcie liczba pasażerów nie rośnie, a liczba samochodów na drogach aglomeracji krakowskiej nie maleje. Przejdź do GALERII, by zobaczyć warianty rozbudowy szybkiej kolei uwzględnione w studium rozwoju SKA przygotowanym na zlecenie miasta.\nSzybka Kolej Aglomeracyjna Kraków\nKraków niczym Monte Carlo! Port Płaszów zmieni się w osiedle z drogimi jachtami? 22.02.2021\n"Rewitalizacja 130 ha terenu, przywrócenie historycznego portu, organizacja życia miejskiego przy Wiśle oraz stworzenie jednego z najbardziej wyjątkowych i inteligentnych pod względem „smart” nowej dzielnicy Krakowa" – tak swój pomysł opisują przedstawiciele spółki Capital High, która za pomocą Spółki Alkyon High będzie realizował proces związany z zagospodarowaniem Zabłocia i rejonu portu w Płaszowie. Dziś funkcjonuje tam stocznia Namarol, gdzie wodowane są barki. Instytucja nie jest jednak w najlepszej formie finansowej. Czy zniknie?\nKraków. Pięć firm złożyło oferty w przetargu na opracowanie koncepcji linii tramwajowej na osiedle Rżąka i dalej do Wieliczki\nKraków. Na zlecenie miasta ma powstać wielowariantowa koncepcja budowy linii tramwajowej pomiędzy skrzyżowaniem ulic Wielickiej, Teligi, Kostaneckiego a osiedlem Rżąka wraz z pętlą tramwajową i parkingiem park&ride. Projekt ma także wziąć pod uwagę wydłużenie trasy do Wieliczki. W przetargu na wykonanie tego opracowania wpłynęło pięć ofert. Trzy z przetargowych propozycji są niższe od kwoty 1 mln zł, jaką miasto maksymalnie zaplanowało przeznaczyć na to przedsięwzięcie.\nKraków. 3 lata budowy Trasy Łagiewnickiej. Zobacz, jak przez ten czas zmieniała się ta inwestycja [ZDJĘCIA]\nBudowa Trasy Łagiewnickiej rozpoczęła się 22 lutego 2018 r. Mijają więc trzy lata od rozpoczęcia prac związanych z tą inwestycją. Przejdź do GALERII, by zobaczyć jak zmieniał się w tym czasie plac budowy. Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.\nKraków. Radni nie zgodzili się na oddanie bez przetargu bulwaru na budowę plaży\nKomisja Mienia Rady Miasta Krakowa nie wyraziła zgody na oddanie bez przetargu części bulwaru Wołyńskiego pod budowę plaży. Inwestor jest rozgoryczony, bowiem wcześniej za ponad 1,6 mln zł uporządkował teren po dawnej plaży, licząc na to, że będzie mógł tam postawić nowy obiekt.\nKomisja Mienia Rady Miasta Krakowa\nunia europejska fundusze


Archiwum 08 05 2019 w temacie Dobry stomatolog - http://dobry-stomatolog.autoster.com.pl/\nArchiwum 08 05 2019 w temacie Dobry stomatolog\nSpis poradników Indeks porad Spis arykułów\nDobry stomatolog Gliwice Najważniejsze cechy stomatologa Pierwszą cechą jaką musi posiadać dobry stomatolog jest cierpliwość. Druga cecha to wytrwałość – tyczy się to zarówno praktyki zawodowej, jak i etapu trudnych studiów zawodowych połączon idź tutaj\nKilka porad dla zdrowych zębówJak wybrać dobrego stomatologa? Poradnik dla pacjentów z ZabrzaWizyta u dentysty - nie ma powodów do obawBoisz się wizyty u stomatologa? Nie ma powodów do obawTekst o stomatologii - poradnik pacjentaDentysta zabrzeZdrowe zęby. Kilka poradNowoczesne zabiegi w gabinetach dentystycznychWizyta u dentysty - kilka poradBoisz się wizyty u dentysty? NiepotrzebnieProtezy stałe, ruchome- jak wybraćStomatolog - specjalista od uzębieniaLeczenie zębów, czyli stomatologia. Czego o niej nie wiesz?Dentyści, stomatolodzy i ...Protezy zębów stałychKilka porad - o wizycie u stomatologaProtezy zębów stałychCo wiesz o nowoczesnej stomatologii - implantologia Gdzie do dentysty w Zabrzu?Czy sposób na to jak w 2020 leczyć zęby jest trudny?Znaleźć dentystę w Cieszynie dobrze?Artykuł o współczesnej stomatologiiDla pacjentów - przygotuj sie do wizyty u dentystyDbanie o uzębienieCo wiesz o nowoczesnej stomatologii - implantologiaJak mieć ładny uśmiech?Szukamy stomatologaTekst o stomatologii - poradnik pacjentaO protetyce zębowejDobry dentysta Zabrze


Zalety wczesnego rozpoczęcia nauki angielskiego - BLOG jest częścią novakid.pl\nAutor novakid_polska 22.07.2020 22.07.2020\nZamieść komentarz we wpisie Zalety wczesnego rozpoczęcia nauki angielskiego\nO zaletach znajomości języka angielskiego w dzisiejszym, szybko rozwijającym się i globalnym świecie chyba nikogo nie trzeba długo przekonywać. Prawda jest taka, że nawet nie wyjeżdżając często z kraju, język angielski i tak otacza nas z wielu stron. Każdego dnia spotykamy się z angielskimi nazwami firm i produktów, oglądamy anglojęzyczne filmy, słuchamy angielskich piosenek, a także mamy nieograniczony dostęp do anglojęzycznych informacji i wiadomości z całego świata za pośrednictwem Internetu. Dodatkowo, dzisiejszy świat jest bardzo różnorodny, a granice państw pozostają wzajemnie otwarte. To powoduje, że na ulicach polskich miast coraz częściej słyszymy język angielski i możemy spotkać obcokrajowców. Mało tego, nasze dzieci równie często uczą się w przedszkolach i szkołach wraz z dziećmi, których rodzice na co dzień posługują się innymi niż polski językami.\nWobec tych wszystkich okoliczności, logicznym wydaje się argument, że znajomość języka angielskiego jest konieczna, aby odnieść sukces we współczesnym świecie. Nie od dziś również wiadomo, że naukę języka angielskiego i innych języków obcych warto jest zacząć już od najmłodszych lat. Dzieci o wiele szybciej niż dorośli przyswajają nową wiedzę, a dzięki nauce przez zabawę chłoną masę nowej wiedzy, bez większego wysiłku.\nW Novakid uczymy dzieci już od 4 roku życia. Dzięki specjalnemu trybowi nauki, dzieci nie nudzą się i nie stresują. Nauczyciele stosują różnego rodzaju zabawy i aktywności, które pomagają im przełamać barierę językową. U nas nie ma kar, więc nasi młodzi studenci nie martwią się, że popełnią błąd i nie blokują. Jeżeli zależy Ci, by Twój maluch zaczął naukę jak najwcześniej, ale w przyjaznej atmosferze – koniecznie zapisz się do Novakid!\nWarto wykorzystać ogromny potencjał rozwojowy dzieci na początkowym etapie ich życia i przekuć go w realny sukces w przyszłości. Dowiedz się dlaczego warto wysłać pociechę na zajęcia z angielskiego od najmłodszych lat i poznaj wszystkie zalety wczesnego rozpoczęcia nauki angielskiego. Czytaj dalej!\nKiedy najlepiej rozpocząć naukę angielskiego?\nIstnieje wiele różnych teorii na ten temat. Niektórzy rodzice są zdania, że zbyt wczesna nauka języka angielskiego może zaszkodzić dziecku i spowolnić jego naturalny proces uczenia się języka ojczystego. Jednak znacząca większośc rodziców (w tym również rodziców dwujęzycznych) i nauczycieli jest zdania, że im wcześniej dziecko rozpocznie równoległą do nauki języka ojczystego naukę języka obcego, tym łatwiej i szybciej będzie przyswajać nową wiedzę.\nNiektóre metody nauki języka angielskiego wśród najmłodszych zakładają, że już 3-miesięczne dzieci, na długo przed rozwinięciem umiejętności mówienia w ojczystym języku, mogą rozpocząć naukę języka angielskiego. Taka nauka może polegać po prostu na mówieniu do dziecka po angielsku, śpiewaniu anglojęzycznych piosenek oraz czytaniu książeczek po angielsku. Jeżeli zaś interesuje nas bardziej efektywna nauka angielskiego wśród małych dzieci, szerokie grono nauczycieli twierdzi, że edukację w tym zakresie warto zacząć po ukończeniu przez dziecko wieku 3 lat. Przedszkolak może już spokojnie uczęszczać na łatwe zajęcia z angielskiego w przedszkolu lub w domu z rodzicami uczyć się angielskiego poprzez wspólną zabawę.\nKluczowe w podjęciu decyzji o rozpoczęciu przez malucha wczesnej nauki angielskiego jest obserwowanie jego zachowania i wyłapywanie na bieżąco ewentualnych niepokojących nas sygnałów. Jeżeli zauważymy, że dziecko nie jest zainteresowane poznawaniem angielskich zwrotów albo nie robi w tej kwestii widocznych postępów, nie zmuszajmy go do nauki. Poczekajmy na dogodniejszy dla pociechy czas do nauki angielskiego.\nW chwili, gdy dziecko osiąga wiek 6, 7 lat jego aparat mowy staje się mniej elastyczny, a umysł nieco mniej chłonny, niż ma to miejsce w wieku przedszkolnym. Wówczas pociecha inaczej reaguje na nowe słowa i całkowicie nieznane zwroty w języku obcym. Nauka języka angielskiego w tym wieku wciąż jest możliwa, jednak nauczyciele są zdania, że opanowanie podstaw nie nastąpi już tak szybko i naturalnie jak w przypadku dzieci w wieku od 3 do 6 lat.\nWczesne rozpoczęcie nauki angielskiego – zalety\nMłody umysł jest najbardziej chłonny. Małe dziecko nastawione jest od urodzenia na dogłębne i wszechstronne poznawanie otaczającego je świata. Dziecko odkrywa świat wszystkimi możliwymi zmysłami, ma ogromną ciekawość świata i na początkowym etapie swojego rozwoju robi gigantyczne postępy z tygodnia na tydzień. To właśnie w tym okresie umysł dziecka jest najbardziej otwarty i chce dowiedzieć się absolutnie wszystkiego o wszystkim. Warto wykorzystać ten wyjątkowy czas w życiu dziecka na wprowadzanie pierwszych zasad funkcjonowania w społeczeństwie, na naukę emocji oraz na bardzo podstawową naukę języka obcego. Wcześnie zasiane “angielskie ziarno” pozwoli dziecku zbierać owocne żniwa w przyszłości.\nSzybszy czas przyswajania wiedzy, to niezaprzeczalny fakt związany z naturalnym cyklem rozwoju dziecka od najmłodszych lat. Maluchy nastawione są na poznawanie otaczającego je świata i chcą dowiedzieć się jak najwięcej, w jak najkrótszym czasie. Nauka języka obcego od najmłodszych lat jest taka efektywna, ponieważ dziecko na początkowym okresie swojego życia robi ogromne postępy z tygodnia na tydzień. Warto wykorzystać ten drzemiący w pociesze potencjał rozwojowy i obok nauki emocji, pierwszych słów po polsku czy chodzenia, uczyć jednocześnie języka angielskiego i obserwować szybkie postępy w nauce.\nMniejszy wysiłek podczas nauki, związany jest z tym, że nauka angielskiego u maluchów prowadzona jest głównie w formie nauki przez zabawę. W przypadku kilkulatków, które skupiają swoją uwagę jedynie przez bardzo krótki okres czasu, nie ma mowy o nauce z książek i zeszytów, powtarzaniu w kółko określonych zwrotów i wyrazów oraz nauce pamięciowej. Najmłodsze dzieci najefektywniej uczą się mimowolnie, poprzez oglądanie anglojęzycznych bajek, słuchanie angielskich rymowanek i bajeczek, a także poprzez wspólne anglojęzyczne zabawy ruchowe z rodzicami i rówieśnikami.\nBrak bariery językowej i wstydu, to kolejna niesamowicie wielka zaleta rozpoczęcia nauki języka angielskiego w młodym wieku. Jak już wcześniej wspomnieliśmy, małe dzieci na początkowym etapie swojego życia nastawione są na poznawanie świata na wszystkie sposoby i nie znają uczucia wstydu. Są również śmiałe i ufne. To sprawia, że nawet jeśli maluch nie wie do końca jak powiedzieć coś po angielsku, będzie niestrudzenie się starał przekazać określony komunikat. A o to właśnie chodzi w nauce języka angielskiego od podstaw! Jednym z najczęściej spotykanych problemów wśród dorosłych uczących się języka obcego jest właśnie bariera językowa, którą z wiekiem coraz trudniej jest przełamać.\nŁatwość w opanowaniu dobrego akcentu, wynika z faktu, iż małe dziecko nie ma jeszcze w pełni wykształconego aparatu mowy. Oznacza to, że kilkulatek z powodzeniem może na równi uczyć się wymowy języka polskiego i angielskiego i robić w tym zakresie porównywalne postępy, poniewaz jego aparat mowy nie jest już sztywno ukierunkowany wyłącznie na dominującą wymowę w języku polskim, tak jak ma to miejsce w przypadku dorosłych.\nWczesna nauka języka angielskiego sprzyja nauce innych języków. Potwierdzają to liczne przykłady dzieci, które po skutecznym opanowaniu we wczesnym wieku języka angielskiego, zdecydowały się później na doszkalanie pierwszego języka i dodatkową naukę innych języków obcych. Obecnie nikogo już zbytnio nie dziwi widok dziecka w wieku szkolnym, które potrafi wypowiadać się w języku angielskim oraz niemieckim i hiszpańskim. Internet, liczne aplikacje oraz lekcje języka online dodatkowo ułatwiają naukę. współczesnym uczniom.\nPonadto, wczesne rozpoczęcie nauki angielskiego wpływa na szybszy rozwój umiejętności koncentracji i zapamiętywania wśród dzieci i zapewnia maluchom dobry start w przyszłość. Znajomość języków obcych pomaga obecnie dostać się na lepsze studia i zdobyć lepszą pracę. Wczesna nauka języka angielskiego to również możliwość patrzenia przez pociechę szeroko na świat, dostęp do światowych dzieł kultury i sztuki w oryginalnym języku, a także łatwość zawierania ciekawych, międzynarodowych znajomości, które mogą zaprocentować w przyszłości dziecka.\nPrzeczytaj też nasze wcześniejsze wpisy: Od jakiego wieku można zacząć naukę języków obcych?, Jak uczyć małe dzieci angielskiego? oraz Czy warto uczyć się języków obcych?\nWcześniejszy element Wakacje z dzieckiem – najlepsze miejsca dla rodzin z dziećmi\nNastępny element Rodziny językowe część 1: Czym różnią się od siebie języki europejskie?