Za króla Olbrachta : powieść historyczna [Teodor Tomasz Jeż] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00096 017386 20915544 na godz. na dobę w sumie\nZA KRÓLA OLBRACHTA.\nZA KRÓLA OLBRACHTA\nPowieść historyczna przez Teodora Tomasza Jeża. Odbitka z Niwy. Warszawa. W Drukarni Władysława Dębskiego, Senatorska, Nr. 20, wprost Kościoła Ś-go Antoniego. 1876. Дозволено Цензурою. Варшава, 28 Октября 1876 года. W Drukarni Władysława Dębskiego, Senatorska, Nr. 20.\nI. MNICH NIE MNICH. We Lwowie na rynku trębacze trąbili. Trąbili trębacze i muzyki się odzywały, a odzywały się tak ponętnie, że gdzie jeno odgłos onych doszedł, wszędzie ludzie się zatrzymywali, zastanawiali, zasłuchiwali i, słuchając, doznawali tego nieokreślonego uczucia, dzięki któremu człek staje się zaczarowanym niby. Coś wywierało na nich magnetyczną siłę pociągu, jakby byli żeglarzami i do słuchów ich zalatywał daleki śpiew syreny. I ściągali się zewsząd na rynek, na którym formowała się kupa jedna, kupa druga i kupa trzecia, każda gęsta i każda przed gospodą, naznaczoną wiechą a przyozdobioną w lekko wiatrem poruszany sztandar. Wiech na rynku sterczało więcej, lecz sztandarów tylko trzy, każdy barwy innej, a na każdym herb rycerski, otoczon malowaniem, przedstawiającem dzidy, halabardy, buławy, miecze i wieńce. Jeden sztandar żółty, na nim tarcza, na tarczy panna na niedźwiedziu, u panny ręce rozkrzyżowane, włosy rozpuszczone i korona na głowie. Drugi sztandar błękitny, na nim tarcza, na tarczy podkowa, na podkowie krzyż, na krzyżu ptak ze skrzydłami wpółpodniesionemi i z pierścieniem w dziobie. Trzeci sztandar czerwony, na nim tarcza, na tarczy czasza, a z tej głową i łapami przedniemi wyłazi pies. Panna na niedźwiedziu, ptak na krzyżu i pies w czaszy, wyginając się w fałdach sztandarów, poruszały się, jakby żywe. Sądząc po ruchu, sztandary wydawać musiały szelest, ten atoli ginął, głuszony zgiełkiem, jaki panował na rynku a pochodził od rozmów, od muzyki i od trąbienia. Trąbienie nie brzmiało ustawicznie; odzywało się jeno kiedy niekiedy i, gdy się odzywało, to było zaprawdę co, nie tylko słyszeć, ale i widzieć. Wychodziło z gospody trzech ludzi w strojach dziwnie pięknych, różnobarwnych, błyszczących, w kołpakach połyskujących od galonów, blaszek i szkiełek, z długiemi w rękach mosiężnemi trąbami przybranemi w sznury, frendzle i kutasy i w płachty kwadratowe koloru takiego samego co sztandar, z takim samym jak na sztandarze herbem. Ludzie ci stawali rzędem, instrumenta razem podnosili, do ust je przykładali, policzki nadymali i wygrywali: tra ra, tra ra, tra ra ra… Trąby od ust odejmowali, w prawo się zwracali i znów wygrywali. Zwracali się następnie w lewo, w ostatku w tył i grali. Zwracanie się ich miało na widoku cztery świata strony, w które stali odzew i ten szedł het… daleko, daleko. Miarkując po potędze onego, nikt nie wątpił, że się dostawał: z tej strony za Karpaty na panońskie stepy, z tej na rozłogi ukraińskie, z tej na piaski mazowieckie i bory litewskie, z owej na pagórki małopolskie, na niwy wielkopolskie, na trzęsawiska szlązkie, że uderzał o grzbiety gór, o brzegowiska mórz. – Tra ra ra… tra ra ra… Po wydaniu odzewu trębacze cofali się. Wówczas zaczynała muzyka, która zapełniając przestanki pomiędzy trąbieniem jednem a drugiem, wciąż się słyszeć dawała. Muzyka składała się z piszczałek, z rzeszota i z wielkiego tarabana. Piszczałki szczebiotały, rzeszoto wydawało odgłos furczący, taraban huczał, wszystko zaś razem brzmiało w takt, od którego nogi słuchaczów same się podrywały, bądź do dreptania lub podskakiwania w miejscu, bądź też do wyciągania się pod miarę rachunku: raz, dwa, trzy, raz, dwa, trzy… W cieniu sztandarów stały na kozłach stoliki drewniane, zastawione dzbanami i kuflami; przed stolikami ławy i stołki, a na tych mężowie rycerscy, poważni, groźni, zadumani. Patrząc na nich rzekłbyś: losy świata na barkach swoich dźwigają. Mężowie ci siedzieli i z kuflów popijali, raz miód, znów piwo, naprzemian; popijając, wąsy sobie rękawami obcierali. Ten co się znajdował pod sztandarem żółtym, trzymał dłonie przed sobą palcami splecione; ten co siedział pod sztandarem błękitnym, oparł się o stół łokciem i usta sobie zagryzał; ten z pod sztandaru czerwonego rękę prawą wyciągnął i na stole palcami bębnił. Względem otaczającej ich, a ciekawie się im przypatrującej ciżby zachowywali obojętność jaknajzupełniejszą. Ciżba wszakże względem nich wcale się obojętną, nie okazywała, owszem, zajmowała się nimi żywo, o czem następująca przekona nas rozmowa. – No… więc?… było zapytanie, zadane przez niemłodego, na mieszczanina z pozoru wyglądającego człowieka, młodemu – wybrałeś?…. – Hm… – odparł zapytany, ramionami rzucając. Licho wie… Dobrym wydaje mi się i ten i ten i ten, najlepiej jednak patrzy niby… ten, z pod psa. – Z pod Korczaka.,… – poprawił wnet niemłody – nie z pod psa, ale z pod Korczaka… – Powiadam ci przecie Ignasiu: klejnot w żółtem polu to Rawicz, w błękitnem Ślepowron, w czerwonem, to Korczak… – Trzeba, żebyś dobrze o tem pamiętał… – Kto tam by spamiętał!…… – odrzucił młodzieniec od niechcenia. – Trzeba, żebyś poranił… – powtórzył stary z naciskiem. – Zachciewa ci się wojaczki, iść musisz pod chorągiew. – Idąc pod chorągiew, wiedzieć powinieneś pod jaką. – Rycerskie godło, to rzecz… hm… Chyba, żeś się rozmyślił i wolisz pozostać przy łokciu ojcowskim. – Za nic!…… – krzyknął młody człowiek. – I!…. nie zarzekaj się… Łokieć jednak czekać będzie na ciebie… – powrócisz to dobrze, nie powrócisz, drugie dobrze… – tymczasem zaś, pamiętaj sobie – tu, mówiąc, palcem kolejno ukazywał – to Rawicz, to Ślepowron, to Korczak… Pod Rawiczem rotmistrzuje imćpan Mikołaj Kruczek… – Kruczek?…… – zapytał młodzieniec ze zdziwieniem niejakiem. – Ten zadumany?… – Ten sam… nazywa się jak pies, to mu jednak nie przeszkadza być animuszu bardzo rycerskiego… Pod Ślepowronem, nie wiem kto rotmistrzuje, musi to być wszakże człek znaczny z Mazowsza, kiedy mu tameczne książę nad hufcem mazowieckim dowództwo powierzyło… – Toć hufiec ten nie nader sutym jest chyba,.… – zauważył młody człowiek. – Hm… – mruknął stary. Mazowszanie nie pogarnęli się pod chorągiew i nie dziwota… Droga im daleka i nie o ich chodzi skórę… wybrało się ich, jak słychać, setek ze trzy, a powinnoby być najmniej sześć… Dlatego to chorągiew mazowiecka w grodzie naszym braki dopełnić usiłuje… Rusini do wojaczki pochopniejsi aniżeli Mazury… – I dopełni?…… – było młodzieńca zapytanie od niechcenia rzucone. – Hm.… – była odpowiedź starego. Ten zaś – ciągnął dalej – co rotmistrzuje pod Korczakiem, to imć Roman Czuryło, człek wielce zasłużony i w potrzebach bywały… – Nie darmo też coś mnie do niego ciągnie… – rzekł młodzieniec. I zdaleka na rotmistrza spoglądał wzrokiem, w którym się malowało spółczucie w połączeniu z ochotą. Obok dwóch tych rozmawiających stał zakonnik, ubraniem wydający braciszka należącego do jednego z klasztorów założonych wedle modły podanej przez św. Franciszka – habit na nim bury, biodra otoczone pasem w kształcie powrozu, zaopatrzonym w węzły zwane pospolicie ogórkami. Głowę miał pochyloną i oczy przymróżone. Pół oblicza osłaniała mu broda gęsta ciemna. Zdawało się, jakoby pogrążonym był całkowicie w sobie; wszakże lekkie w stronę rozmawiających głowy podanie, znamionowało, że ucho nadstawiał i za pomocą słuchania brał w rozmowie udział. Na wymówienie nazwiska "Czuryło", poruszył się, drgnął niby i chrząknął. Podniósł głowę, przez chwilę w rotmistrza się wpatrywał i przez nos westchnął. Podniesienie głowy odsłoniło oblicze jego, nacechowane szczególnym jakimś wyrazem, budzącym ciekawość, jeżeli nie co innego. Był to wyraz połączonych w jedno: sprzeczności, dumy i pokory, zuchwalstwa i bojaźni, dzikości i słodyczy. Zpoza gęstego zarostu, przez zjeżone brwi, przeglądały siwe zielonawe w głębi barwą, połyskujące oczy, które równocześnie pozór miały wzroku drapieżnika i ofiary. Patrzała z nich dwoistość dziwna jakaś, zastanawiająca i podziw sprawiająca. Ze spojrzenia w te oczy rodziło się mimowolnie zapytanie – Wzrok-że to człowieczy?…. Zapytanie to z równą słusznością odnieśćby się dało i do oblicza, nacechowanego znamieniem niesamowitości jakowejś. Czoło wysokie, w tył uciekające; głowa łysa całkowicie – na czaszcze całej włosa ani jednego, za to na twarzy zarost, pozostawiający w niezakryciu tylko części policzków pod oczami i nos mały, w górze wąski, w osadzie szeroki i nakształt dziobu ptasiego zakrzywiony. Zarost pod nosem miał kierunek skośny, oznaczający usta krzywe. Ogólny oblicza pozór przypominał ptaka nocnego a raczej puchacza leśnego, sprawiając wrażenie tak niemiłe, że ludzie mimowolnie odsuwali się od zakonnika. Ten jednak nie zważał na łudzi. Zważał jedynie na pana Czuryło, któremu przez chwilę przypatrywał się pilnie; następnie, głowę, pochyliwszy i ukośny kierunek oczom nadawszy, spojrzał zpodełba na młodego w zawodzie rycerskim ochotnika i głową wstrząsnął. Wstrząśnienie to niewiadomo coby oznaczać miało. Czy było ono zakarbowaniem sobie w myśli postrzeżenia jakiegoś? czy oznaczało powzięcie postanowienia pewnego? czyli też służyło poprostu na to, ażeby poprawić kaptur, który od ruchu tego osunął się na czoło i zasłonił je zupełnie. Zakonnik postał przez chwilę jeszcze, o czemeś myślał, głową kiwał, następnie oddalił się, mrucząc pod nosem słowa jakieś niezrozumiałe. Modlitwy szeptał zapewne. A na rynku muzyki wciąż brzmiały i lud się wciąż tłoczył. Działy się rzeczy niezwyczajne. Stolicę Rusi Czerwonej zapełniał lud orężny, który w pewnych dnia momentach bitkiem miasto nabijał. Za miastem, na błoniach ciągnących się na północo-wschód, roztaczały się, jak okiem sięgnąć, obozy, albo raczej, rozlegał się obóz jeden olbrzymi bezładnie rozrzucony. Obóz ten stanowił wielki niby rezerwuar człowieczy, który miastu dosyłał ludność, napełniającą, je szczękiem i wrzawą. W ciasnych, mimo wznoszącego się na górze zamku prowadzących, a ku rynkom skierowanym ulicach, tłum w dwóch przeciwnych płynął kierunkach: jedni cisnęli się do wnętrza miasta, drudzy się z miasta wydobyć usiłowali: porządku nie przestrzegał i nie trzymał się nikt; często się też tak zdarzało, że następowało zatkanie, i ruch w ulicy całej ustawał nagle, zmieniając się w deptanie na miejscu, któremu towarzyszyła wrzawa nie do opisania. Na wrzawę składały się ludzkie i zwierzęce głosy. Ludzie krzyczeli, klęli, konie rżały, nierzadko przyłączało się do tego jeszcze skowyczenie psów i beczenie, kwiczenie, ryczenie, co razem tworzyło zgiełk, który, zdawało się, w niebiosa bił, aż jakiś wypadek nadzwyczajny, wynik konwulsyjnego szarpania się ciżby, mur raptem otworzył, ruch przywrócił. W taki właśnie zgiełk, w ciżbę gęstą, która się tłoczyła w ulicy, zabudowanej w domy z owemi krużgankami i frontonami, które stanowiły charakterystyczną budownictwa XV wieku cechę, wcisnął się zakonnik nasz i przebijał się powoli, popychany w kierunkach różnych. Raz znajdował się na stronie ulicy prawej, znów na lewej; raz szedł naprzód, znów cofać się musiał. Niekiedy, przyciśnięty do muru, z wysiłkiem wielkim wydobywał się na miejsce swobodniejsze nieco. Przychodziło mu to z trudnością ogromną. Każdy krok naprzód zdobywać sobie musiał i krok każdy tem więcej go kosztował, że postawa jego nie znamionowała człowieka do wysiłków fizycznych uzdolnionego. Zatrzymywał się też kiedy niekiedy, oddychał głęboko, czoło z potu ocierał i znów parł się naprzód. Aż dostał się do nawpół otwartych drzwi, na progu których stał człowiek lat średnich, dobrej tuszy, silnej budowy i wesołej twarzy, rozparty w odźwierkach w ten sposób, ażeby osobą własną wejścia bronić. Ciżba naciskała na niego; on ciżbę odpychał i śmiał się głośno – widocznie, pasowanie się to, przyjemność mu sprawiało. W ulicy całej pozamykano domy wszystkie; on jeden trzymał swój wpółotwarty. Wyglądało to na osobliwość w swoim rodzaju. Docisnąwszy się do niego, zakonnik zatrzymał się, zmierzył stojącego we drzwiach okiem od stóp do głowy, z głębi piersi odetchnął i obu dwoma rękawami pot z oblicza obtarł. – Ah!…… – z ust mu się wydarło. Podniósł na rozpartego oczy, a w oczach miał wyraz taki, jakby zanieść do niego pragnął żądanie jakieś. – Dalej, ojcze, dalej!…… – odezwał się tenże tonem wesołym… Płyńcie z Bogiem… – Wszak to handel odzieży gotowej?…… – zapytał zakonnik. – Płyńcie z Bogiem – odrzekł zapytany powtórnie. Tu się nie wpuszcza nikogo… Dość wpuścić jednego, ażeby mi się wnet do sklepu zwaliło tylu, iżby ściany nie wytrzymały… – Ależ ja… – zaczął zakonnik głosem zadyszanym – idę do was właśnie… – Płyńcie z Bogiem… – po raz trzeci człowiek odpowiedział. – Ależ ja… do was. umyślnie do was. – powtórnie z naleganiem odparł zakonnik, chwytając się ręką, za odrzwi, od których go tłum odrywał – do was. do… W rodzaju uwagi powiedzieć należy, iż zgiełk był tak wielki, mówienie zaś zakonnika tak było niewyraźne, że kupiec nie rozumiał wcale o co mu chodzi. Przypuszczając, iż z ciżby wydobyć się usiłuje i innego zamiaru nie ma, bronił mu wstępu, i byłby go nie wpuścił, gdyby nie koń jakiś, który, popychany i szturchany, wierzgnął nagle z zamachem wielkim. Wierzgnął wprost na kupca. Ten się raptem w głąb sklepu cofnął, a cofając się drzwi szerzej nieco otworzył i pociągnął niejako za sobą mnicha, który w oliwili tej był prawie do niego przytulony. Mnich potoczył się, kupiec zaś, szybkim a silnym rzutem drzwi ramieniem podparł, zamknął i na szufrygiel je zasunął. W momencie tym wstrząsnęło niemi potężne podwójne uderzenie. Były to ciosy kutych kopyt wierzgającego konia. Kupiec, którego to bawiło, śmiał się grubo i mówił: – Chochocho… Byłoby po Kapuzińskim, gdyby się Kapuzińskiemu te razy w brzuch dostały… Oto, panie!…. A toć, od kiedy Lwów Lwowem, niczego podobnego nie widziano… nieprawdaż ojcze?…. Zakonnik chrząkał, odkaszliwał i habit na sobie poprawiał. – Takiego napływu ludu, chyba jeszcze w grodzie naszym nie bywało nigdy?…. co?…. Zamiast z odpowiedzią się kwapić, zakonnik rozglądał się po sklepie, oświeconym nie nader suto dwoma gęsto okratowanemi oknami, umieszczonemu w grubym murze a złożonemi z mnóstwa drobnych szybek szkła zielonawego, zamatowanego kurzawą, zewnątrz i wewnątrz i ocienionego festonami pajęczyny czepiającej się futryn i krat. Z tego powodu wnętrze sklepu zalewał półcień, który zwiększało jeszcze zamknięcie drzwi. Zakonnik rozglądał się, wszedłszy atoli z blasku słonecznego, nie mógł od razu widzieć dobrze. Rozwieszona na szaragach i na kołkach odzież przedstawiała się oczom jego niewyraźnie. Na zapytanie kupca, po chwili odpowiedział: – Potrzebuję uoońcy, półżupanka, sarlawarów, pasa i kołpaka… Kupiec ucha nadstawił, wysłuchał i odparł: – Lichoż was, ojcze, z przeproszeniem, wie, co wy tam pod nosem bełkoczecie… Pytam raz, odpowiadacie milczeniem; pytam znów i dostaję w odpowiedzi: brłm brłm bam bum… – Potrzebuję… – zaczął zakonnik – uońcy… – Uońcy?…. hm?…. – Tak… to jest… o… – i giestem uwyraźnił. – A no… tak, to co innego!…. Potrzebujecie odzieży, także i powiadajcie!…… – zawołał kupiec, zwracając się i idąc powoli ku składom obficie zaopatrzonym. Kiej dyjabeł!…. Niedogodnie wam w habicie, chcecie więc go cisnąć do licha… Korci was do obozu.. hę?…. Oj ho!…. Wesołożbo w obozie, wesoło…. hej!…. nie weselej na jarmarku… A jakiejże opończy wam potrzeba?…. To mówiąc, zdjął z kołka pierwszą lepszą i zakonnikowi podał. – Macie… a przypatrzcie się jeno, co za materyjał! co za robota!…. Wojewodaby się wystąpić w niej nie powstydził… Na was w sam raz, jakby na miarę… – To nie drla mnie… – odparł mnich. – Co?…. co?…. – To nie drla mnie… – powtórzył powoli. – Mówcie bo wyraźnie… – rzekł kupiec od niechcenia. Zdaje się, jakbyście kłaków pełną gębę mieli… Jeżeli tak bełkotać będzie – cie, to się nie porozumiemy i nie będziem mogli, ani ja sprzedać, ani wy kupić… Zakonnik, trzymając w ręku podany sobie przedmiot, ramionami ścisnął. – Powiedzcie tedy, że to nie dla was?…. – Nie… to drla… – zaczął zapytany, usiłując mówić wyraźnie. – Mnie tam zresztą wszystko jedno, dla kogo by nie było.. przerwał kupiec. Dla was, nie dla was, nie obchodzi mnie to zgoła… Jeżeli pytam, to dla tego jedynie, że odzież idzie wedle wzrostu, inna na chłopa dużego, inna na małego… Powiedźcież mi, ojcze, jeno, potrzeba wam odzieży, na większego od was, na mniejszego, czy na takiego jak wy? – Na takiego, jak ja.., – była odpowiedź, dana po zawachaniu się niejakiem. – I wzrostem i tuszą?… – Na takiego… – Ot… i dobrze… Wiem już wszystko co potrzeba… Macie więc, oto: szarawary na urząd, żupan jak obszył, opończa suta, pas wspaniały, kołpak, w którymby sam król dobrze wyglądał, gdyby jeno takich patłów nie nosił… Sprobójcie jeno… A no… Wyciągnął rękę w zamiarze podniesienia kaptura i włożenia zakonnikowi czapy z lisią, obwódką na głowę, ten atoli skwapliwie kaptur dłonią, przytrzymał, i tonem protestacyi odpowiedział; – Nie… nie… to nie drla mnie… – Ej… chwackobyście, ojcze, wyglądali!… – Nie trlzeba… nie… A cóż to kohstuje?… – Co, coż… – Co to kohstuje?… – Wszystko razem?… Skinieniem głowy dał zakonnik odpowiedź potwierdzającą. – Wszystko razem….. hm: opończa, żupan, hajdawery, pas, kołpak… Począł kupiec w myśli obliczać, dodawać, I po chwili podał kwotę ogólną, którą, zaokrąglił przez potrącenie tynfów kilku. Zakonnik wsunął rękę w zanadrze i odwrócił się. Przez chwilkę, pochylony, ruszał rękami, jakby operacyją jaką chiurgiczną pod habitem odbywał na osobie własnej, i w końcu, zwracając się ku kupcowi, wypłacił mu kwotę żądaną, bez targu i bez objekcyi najmniejszej. – Tak, to ale!… były słowa tego ostatniego, wymienione z zadowoleniem. Zapłaciwszy, zwinął zakonnik odzież, i pod habitem ją… ukrył. Pakiet spory znikł tak, że kupiec od wyrażenia podziwu, powstrzymać się nie mógł. – A!… – zawołał, głową przy słowach następnych kręcąc. – Bodaj to habit!… a toć w potrzebie możnaby pod nim uchować barana, cielaka, albo i co większego… No, no… Teraz zaś, ojcze, wyjśćby nam potrzeba… Poczekajcie, zobaczymy, czy się też was wypuścić da… Odsunął szufrygiel, uchylił drzwi nieco, wyjrzał i powiedział: – A no… od biedy… Ścisk ściskiem, ludzie przecie idą… toć przepchać się można… A może, ojcze, sprobujcie teraz, podkasawszy poły… Zakonnik zgiął się i po pod ramię kupcowi wysunął przez na wpół otworzone drzwi, które się wnet za nim z trzaskiem zamknęły. Znalazł się znów w ciżbie, szczęściem trafił na moment, w którym wóz jakiś obładowany z miasta wyjeżdżał, robiąc miejsce dla tych, co z nim w jednym podążali kierunku. Sformował się niby nurt. W nurt ten zakonnik wpadł i dał mu się unosić. W ten sposób wydostał się na przedmieście, gdzie ulica przestronniejsza pozwalała iść swobodnie. Zakonnik kroku przyspieszył i niebawem wydostał się za miasto, za miastem zaś zeszedł z drogi do obozu prowadzącej na pole, wyszedł na ścieżkę wzdłuż rowu udeptaną, i ścieżką, tą zdążał ku lasom, które do Lwowa południowo-wschodniej przymykały strony. Pospieszał. Zdawało się, zamiarem jego było, zejść ludziom z oczu, oglądał się bowiem i szedł wciąż dalej a dalej, aż nakoniec do lasu się dostał. Szukał ustronia, i znalazł takowe w głuchym ustępie, w jarze głębokim, wierzchem którego porastała paproć obficie, stanowiąc podszycie rzadkiego w tem miejscu boru, w głębi zaś sączył się strumień, formujący tu i owdzie malutkie, o dnie błotnistem sadzawki, służące za zwierciadełka, w których odbijały się brzegi, drzewa i niebo. Ustroń ta, zdaje się, nie była mu obcą. Spuścił się w głąb jam, usiadł nad jedną z sadzawek, łokcie na kolanach, głowę na na dłoniach oparł, i, w zadumaniu, przez czas jakiś wpatrywał się w odbicie postaci własnej. Na posępnem obliczu jego błądził uśmiech kiedy niekiedy. Po upływie chwil kilku, obejrzał się i okiem powiódł. – Och! paprocie… paprocie,.… – westchnął. Głową pokiwał, następnie wstrząsnął nią i szydersko-złośliwie się uśmiechnął. – O tak… – rzekł sam do siebie – pod nieszczęśliwą snadź przyszedłem na świat gwiazdą… Potęgi tajemnicze, spieszące na usługi tym co je wzywają, odemnie stronią… Tyle razy zaklinałem je nadaremnie!… Tyle razy nadaremnie zwracałem się do piekła i do nieba!… Niebo!… piekło!… cha, cha, cha!… Echo leśne powtórzyło chychot dziki. – Piekło we mnie, w duszy mojej… W duszy?… – zapytał po chwilce – czyż ją posiadam?…,. Czemuż jej nikt nie chce: ani szatan, któremu ją oddawałem w zamian za rozkosze świata tego, ani Bóg, przed którym się czołgałem, błagając o uspokojenie wewnętrzne!… Niebo?… piekło?… Dla mnie piekło i niebo w spojrzeniu jej jednem, w spojrzeniu, które mnie ściga wszędzie… wszędzie… w celi klasztornej, na chórze kościelnym, przed ołtarzem, w nocy, we dnie, w samotności, w tłumie ludzi, pod kapturem mniszym, pod zbroją rycerską…. widzę ją!… " słyszę ją!… Maryno!… Maryno!… Po ewokacyi tej, wymówionej głosem od wzruszenia wewnętrznego drżącym, rozwiązał z gorączkowym pośpiechem pas, roztworzył habit, zrzucił go i przebierać się począł w odzież kupioną. Włożywszy hajdawery, wydobył z zanadrza nożyczki, i, w wodzie się przeglądając, brodę sobie przystrzygł, wąsy zaś do góry podniósł, nadając im kształt pokrętny. Przystrzyżenie brody i podniesienie wąsów, zmieniło fizyjonomiję jego zupełnie. Stał się nie do poznania, zwłaszcza gdy głowę kołpakiem przykrył, a na grzbiet żupan wdział i pasem się podpasał. W obliczu pozostała dzikość wyrazu, dzikość atoli nie mnisza już, nie bezwzględna, a jakaś łagodniejsza niby, bardziej ludzka. Twarz jego nie wypiękniała, zmieniła się jednak, i zmiana ta zadowolnienie mu snadź sprawiała, przypatrywał się bowiem sam sobie w wody przezroczu z upodobaniem, poprawiając kołpak i pogładzając wąs. Usta krzywe, stały się proste, co się też wielce do zmiany wyrazu fizyjonomii przyczyniało. – "Nie suknia człowieka, ale człowiek suknię zdobi…" – rzekł z ironii akcentem. Jak ze słów się tych pokazuje, wypiękniał w przekonaniu własnem. Było to jednak przekonanie fałszywe. Jak był spetnym, takim pozostał; pozostały bowiem rysy te same, oświecone tym samym wyrazem z oczu bijącym. Zrzucił skórę jedną i wziął na siebie drugą" natem polegała zmiana cała, która nie tyczyła się ani duszy, ani też organu tego, w którym się dusza odzwierciedla. – Consummatum est… – odezwał się lekkiego tonem przekąsu, gdy przebranie ukończył zupełnie. Braciszek pogrzebion, natomiast wskrzeszon… kto?… – zapytał. Wpadł w chwilową, zadumę. – E!… – wstrząsnął głową, – Nosiłem już imion i nazwisk tyle, że przybranie nowego, będzie stanowiło tylko… jedno więcej… Cóżto zresztą, imię i nazwisko?… nie… Będę przeto nazywał się – pomyślał – Maciej Kołtun… Może też – tu westchnął – nowemu temu nazwisku szczęście zabłyśnie… Maciej Kołtun?… Zarywa to nieco z litewska, ale… tem ci i lepiej… Litewska maska osłoni Szlązaka pewniej, aniżeli inna jaka… Byłem już Polakiem, Czechem, Włochem; ubierałem się w pióra różne, sprobuję też i litewskich jeszcze… Stracić… cóż stracę?… Podam się za Litwina, co zagrodzie ojczystej wydarty, wojaczką od lat dziecinnych po świecie chodził, i świadomość o domu własnym postradał… Pozostaje mi tylko zaopatrzeć się w konia, zbroję i oręż. Domawiając słów ostatnich, powiódł sobie dłoniami obiema po biodrach, jakby sprawdzić chciał obecność, na gołem opasanego ciele szerokiego trzosa, dzięki któremu, tworzyć mógł projekta, mające kupno na celu. Sprawdził i przez nos odsapnął. Następnie jął się do uprzątnięcia odzieży zakonnej. Zwinął habit i związał go pasem i ogórkami. Przy pomocy gałęzi odłamanej, wykopał śród wrzosów dół głęboki. W dół ten włożył zwitek, ziemią, go starannie zasypał, nogami przydeptał, i, ukończywszy czynność tę, odezwał się z uśmiechem na poły szyderczym: – Hic jacet pater Deodatus. requiescat in pace… Chodźmy, panie Macieju… puszczajmy się na to morze burzliwe, które do naszych podpłynęło wybrzeży… Przekrzywił kołpak na bakier i posuwistym ruszył krokiem. Z lasu wychodząc, ujrzał wdali przed sobą… w lewo, miasto z piętrzącym się na górze zamkiem królewskim, w prawo obóz tonący w mgle kurzawy. Zatrzymał się, westchnął i zawołał: – Hej, świecie, świecie!… nie bądź prześladowcą dla pana Macieja, jak byłeś dla Bartosza, zabitego pod murami stołecznego Białogrodu, dla Bieniasza, wtrąconego do ciemnicy podziemnej; dla Lasoty, skazanego na śmierć na szubienicy; dla ojca Deodata, pożeranego ogniem wewnętrznym… Cha, cha, cha!… – zaśmiał się w głos – byłem najprzód dwa razy jednym, potem trzy, potem cztery, potem pięć, dziś zaś jestem już sześć razy jednym i tym samym… Ol Maryno!… Maryno!… I dodał, ku miastu się puszczając: – Czuryło… Nazwisko to miało, jak się zdaje, osobliwsze jakieś dla niego znaczenie, powtarzał je bowiem często, i to tak w rodzaju męzkim jak żeńskim, zaś nadawał mu zakończenie, nie na "ina", a na "nka", jakby myślał o córce, lub siostrze rotmistrza. Tymczasem, wiadomo było powszechnie, że rotmistrz Czuryło, miał wprawdzie siostrę, ale wydaną od lat tylu, iż już srebrne obchodziła wesele, miał i córkę, dwie nawet, ale pędraki jeszcze; ożenił się bowiem po powrocie z wyprawy wołoskiej, posyłanej przez króla Kazimierza Jagiellończyka, w pomoc sławnemu w dziejach Stefanowi-wodzie, zwanemu wielkim. Nie mogła więc to być ani siostra, ani córka rotmistrza, Czurylanka owa, która mnichowi wciąż na języku wisiała. A dodawał i jeszcze jedno nazwisko, brzmiące z cudzoziemska: ni to włoskie, ni to węgierskie. Wymawiając je, głos mu drżał gniewem, złością, i szyderstwem. Stawał, oddychał z piersi głębi i powiadał: – Chwila jedna i… nie on, a ja… – wzdychał – nie on, a ja… Ha!… Ramię podnosił, pięść zaciskał, czoło fałdował, i minę wyzywającą przybierał.\nII. DWAJ OCHOTNICY. We Lwowie na rynku trębacze trąbili, zwracając się na wschód i zachód, na północ i południe. Odzywali się na wszystkie cztery świata strony, i ze wszystkich czterech stron wzywali ochotników pod horągwie, które nad gospodami z wiatrami igrały. I ochotnicy spieszyli. Co moment z tłumu wydobywał się człowiek, przed rotmistrzem stawał, kłaniał się i oświadczał ochotę wstąpienia w szeregi. W ten sposób formowały się wojska królewskie, mające pozór bardziej regularny, aniżeli ziemskie, do których kontyngiens dostarczała szlachta po województwach. W czasie onym kwarciani nie istnieli jeszcze; zastępowały ich poniekąd zaciągi, których podejmowali się rotmistrze, posiadający wziętość rycerską i zaufanie władzy wyższej. Rotmistrze owi, byli to w rodzaju swoim przedsiębiorcy, zakontraktowani do wystawiania chorągwi, stosownie do umowy i prowadzenia takowej do boju. Zwyczaj ten dostał się do Polski z Zachodu. Posiadali chorągwie własne możni panowie, posiadali i królowie. A jak w ziemskich, tak i w tych ostatnich, główną siłę stanowiło rycerstwo, występujące sumptem własnym, w wojewódzkich hufcach szlachta rodowa, w zacieżnych rabiać ochocza, niezdolna wykazać się przodkami, a przystająca do herbu, który na chorągwi świecił. Rotmistrze brali niejako ochotników na odpowiedzialność własną, okrywali ich klejnotem swoim. W zasadzie powinni byli klejnotnych stowarzyszać; zasadzie tej jednak czynić zadość nie mogli, gdyby się bowiem takowej trzymali, mieliby pustki pod chorągwiami. Szlachta rodowa wolała służyć w szeregach wojewódzkich. Przyjmowali przeto każdego co się trafił, byle po rycersku wystąpił, to jest, byle był uzbrojony jak należy, siedział na dobrym koniu i miał ze sobą poczet z ludzi dwu przynajmniej złożony, używanych do posługi pochodnej, obozowej, a nawet, w razie potrzeby, i bojowej. Rycerstwo służyło li tylko do biciu się, i potrzebowało obsługiwanem być przez pacholików, ciurów i luzaków. Ci więc, co byli w stanie na ten zbytek pozwolić sobie i czuli w duszy animusz rycerski, a nie posiadali klejnotów szlacheckich, kupili się pod chorągwie zaciężne. Pod wystawione na rynku lwowskim chorągwie, ochotnicy przybywali co moment. Co moment imć pan Roman Czuryło zawieszać musiał bębnienie palcami na stole i witać nowego przybysza, wydobywającego się z ciżby. Przyjmował jednego po drugim, a każdego poczęstował i z każdym rozmówić się musiał. Tak przeminęło ludzi sporo, aż dopchało się do stolika dwu razem, jeden stary i jeden młody. – Uf!… – westchnął pierwszy, i czapki przed rotmistrzem uchylił. – Witam waszmości….. a jak na honor?…. – Czuryło zapytał od razu. – To nie ja… – była starego odpowiedź. – Nie waszmość?… hę?… Pytam, jak na honor, to znaczy, jak się nazywasz… zdaje się, koniecznie waszmość nazywać się musisz jakoś?… – Nie inaczej, mości rotmistrzu; miarkuję jednak, iż zapytanie waszmościne ściąga się nie do mnie, a do młodziana tego – tu skinieniem głowy i palcem na towarzysza ukazał – któremu do wojaczki serce skacze… Rotmistrz zmierzył wzrokiem młodego człowieka od stóp do głowy. Stary prawił: – Mnie już tam nie do tego… Za młodu inaczej bywało, młodość jednak przeminęła, i tyle jeno po niej pozostało, że człek drogę pokazać umie.,. Pokazuję drogę młodzianowi temu… Tu znów na towarzysza ukazał. – Jakże jemu?… – Ignacy Kapuziński… – Uhm… – skrzywił się Czuryło, usłyszawszy nazwisko, pachnące niejako zdaleko mieszczuchostwem. Kapuziński?… od kapuzy?… – Od kapuzy, mości rotmistrzu… Chłopiec z rodu dobrego, i dobrze w okrywaniu grzbietów i głów zasłużony… – Na ileż koni?…. – Na pięć… – Ii!… – zawołał rotmistrz akcentem podziwu lekkiego – tatuńcio, jak widać, tynfów synalowi nie skąpi… – Tatuncia Ignasia, w maleńkości jeszcze jego, Pan Bóg do chwały swojej powołał… świeć Panie duszy jego… Pozostała fortunka niezgorsza, i ta zawiaduje stryj, człek ze wszech miar poważny… Rotmistrz się uśmiechnął, jakby słowa te wywołały w umyśle jego uwagę jakąś, i on uwagę tę sobie dla własnej zakarbował wiadomości. Po uśmiechu zapytał: – W potrzebach bywał?… – Ta zkąd!… – zawołał stary – bijał się w palcaty, ale od dzieciństwa okazywał animusz tak rycerski, że przy igle utrzymać go sposobu nie było… Rzemiosło ojcowskie nie w smak mu szło, strugał sobie miecze z drzewa, giął łuki, wycinał strzały i rwał się do konia… Stryj strofował, jam namawiał… nie nie pomagało… Teraz zaś, gdy się okazyja przytrafiła… chi!…. zakipiało w chłopcu… nie utrzymałby go na łańcuchu… – Czy i waszeć z nim razem?… – Ja?… broń Boże… – Cóż waszeć dla niego?… – Niegdyś najstarszy ojca jego, nieboszczyka panu Jakóba, a obecnie najstarszy stryja, imć pana Błażeja Kapuzińskiego, czeladnik… – Siadajże, waszeć… – skinął rotmistrz z giestem zapraszającym, ukazując miejsce naprzeciwko. – Siadaj i Waszmość… Ta ostatnia inwitacyja, odnosiła się do młodego człowieka, mającego minę taka, jak ten, co – jak to powiadają, – trzech zliczyć nie mnie. Oblicze jego oznaczało zmieszanie, które bynajmniej przeciwko niemu, co się władz jego umysłowych tyczy, nie świadczyło. Owszem. Z oczu młodzieńca świeciły i pojętność i odwaga – pojętność i odwaga w tym stanie, który porównać się da do stanu młodego ptaka w chwili, gdy po raz pierwszy w życiu z gniazda wylatuje. Podnosi skrzydła i składa, znów podnosi i znów składa, nie śmie lotu rozwinąć, nie zna jeszcze sam siebie, z bojaźnią niemal spogląda za orłem ojcem i orlicą matka, szybujacemi po powietrznych szlakach. Jest to obawa nie czynu, lecz próby, pochodząca z miłości własnej, budzącej nieufność w siły własne. Młody Kapuziński stał zmieszany i zarumieniony; na zaproszenie rotmistrza, przysunął się i usiadł na krawędzi stołka; o mało się nie wywrócił, co go zmieszało bardziej jeszcze, poprawił się – szczęściem dla niego grunt pod stołkiem był równy i twardy, poprawka przeto nie wypadła z pieca na łeb. Usiadł i w pana Czuryło wpatrzył się, niby w obraz cudowny. – Cóż waszmoście pozwolicie: piwo, miód, czy też miód i piwo?;.… – zapytał ten ostatni. – Hm… – odparł czeladnik, miejsce zajmując – jak jedno nie zaszkodzi, tak drugie nie zawadzi… – Napijmy się tedy… za zdrowie króla jegomości… Klasnął, kazał świeżego z piwnicy natoczyć napoju. Ten, któremu rozkaz dał, był to chłopak piwni czy, posługacz w gospodzie. Wraz z tym jednak wynurzyła się z wnętrza gospody postać, godna pendzla malarskiego szkoły flamandzkiej. Brwi krzaczyste, wąsy rzadkie, na twarzy gęste ślady ospy naturalnej, twarz niby obrzękła, nos potężny, zakończony jak buława i mocno fioletowym okraszony kolorem, na grzbiecie kaftan łosiowy, buty duże z ostrogami, około bioder pas skórzany, za pasem puginał, a w ręku laska jesionowa, wydająca się graniastą od karbów, któremi poznaczoną była z góry do dołu. Wzrost słuszny, postawa nieco przygarbiona. Co jednak w postaci tej najbardziej w oczy się rzucało, to nos i laska. Pierwszy niósł się sam, wystając naprzód, druga prezentowała się w ten sposób, jakby właściciel onej miał ją dla wszech w obec i dla każdego z osobna na pokaz. Właściciel laski wyszedł, przed stołem stanął i głośno a grubo chrząknął: – Hrrm!… Rotmistrz spojrzał na niego i rzekł: – Towarzysz, na pięć koni… – Na pięć?… a… jakże mu?…,. – Ignacy Kapuziński… oto ten, młody… – Nie ten stary?… – Nie… – Ignacy Kapuziński… na pięć koni… To mówiąc, właściciel nosa fioletowego wydostał z zapasa puginał i laskę podniósłszy, wyrżnął na takowej puginałem karb jeden długi a głęboki; wyrżnąwszy, przypatrywał się przez chwilkę karbowi temu okiem zadowolnienia, następnie dodał jeszcze pięć mniejszych. – Ignacy Kapuziński… – powtórzył – jest… zakarbowany… Ton mowy i giesta, z jakiemi czynność swoją odbywał, znamionowały przejęcie się głębokie ważnością obowiązku i pełnienie takowego z namaszczeniem. Wyrazowi zwłaszcza "zakarbowany" towarzyszyło także ruszenie głową i dłonią, jakby wyrazić chciał dokonanie aktu, równającego się podpisaniu cyrografu na duszę. Dodał jeszcze – No!… Jeszcze raz głową kiwnął, włożył puginał do pochwy, ujął laskę wpół i oddalił się. – Za zdrowie króla jegomości!… – odezwał się pan Czuryło podnosząc kufel pełny, okryty pianą białą. – Za zdrowie!… – odparł czeladnik. – Za zdrowie… – powtórzył ciszej nieco Ignacy. – Za pomyślność wyprawy… – Za pozwoleniem… – podchwycił stary, odejmując kufel od ust i obcierając gębę. – Jeżeli wolno, to… radbym zapytać, co się wyprawy tyczy… Rotmistrz głowy skinieniem dał odpowiedź zezwalającą. – Bo to, mości rotmistrzu, ludzie różnie bąkają, a o prawdzie dowiedzieć się trudno… – No cóż?… – Jedni powiadają to, drudzy owo… – Przecię? – Powiadają, że król jegomość ma na myśli co innego, aniżeli wyprawę na bisuraana. – Cóż by innego? – To, bo to, że niewiadomo… Ludzie jednak… gadają… – Chodzisz waszeć do kościoła?… – zagadnął rotmistrz… – No… jakże!… Czyż można, żeby człek do kościoła nie chodził!…. – Słyszałeś więc, co słudzy bozi z kazalnicy głoszą?… – E… – odparł stary tonem lekceważenia. – Toć wiadomo, że sługa boży od tego, ażeby prawił tak, a nie inaczej, jak ja, na ten przykład, jestem od tego, żebym robił kapoty a nie buty… Z ołtarza żyje, to i wszystko ku temu nakręca… To jednak nie przeszkadza, że ludzie gadają…. – Cóż tedy gadają?… podchwycił rotmistrz. – Ktoby to tam wszystko spamiętał!… Jakoś jednak nie bardzo temu wierzą, ażeby to miała być wyprawa przeciwko Turkom. " – Zawszeć wyprawa… wyprawa wojenna – odrzekł pan Czuryło – a nie lada jaka, kiedy wici całe zwołują rycerstwo, i kiedy sam król jegomość na czele staje… – Tak… zapewne… – odrzekł stary sentencyjonalnie – ale… ten Kallimach… – Umarł… – wtrącił rotmistrz. – Umarł!… ha, ha!… – odparł stary i dłonią, kiwnął; jakby powiedzieć chciał: znamy się na sztukach podobnych. – Umarł…. ha!…. niech i tak będzie!… – Waszmość temu nie wierzysz?… – Wierzę, ale przez pół… Rozmaite są śmierci rodzaje… Nie o to jednak chodzi… Ludzie powiadają, że Kallimach żyje, jeżeli nie po naszemu, to inaczej, jak śmierci bowiem, tak i życia rodzaje są rozmaite… Kallimach żyje w królu… – Nie rozumiem waszmości… – były słowa Czuryły. – I ja tego nie rozumiem dobrze… relata refero… od siebie zaś dodaję to jeno, że w tem coś być musi… o… Zdrowie wasze! mości rotmistrzu… Podniósł kufel i skinął ku rotmistrzowi, który, odpowiedziawszy na skinienie skinieniem, odrzekł: – Zabałamuciłeś mnie Waszmość i zapomniałem o nowym towarzyszu. Wszak to kolej na wypicie zdrowia jego, nie mojego… Dla niego to obłóczyny rycerskie… Hej, chłopcze!…. sam tu!… – zawołał na piwniczego – postaw nam miodu co wyborniejszego, ażeby młodzieniec zasmakował w rycerskiem życiu… – Smakuje mu ono i bez miodu… – wtrącił stary. – Zaglądał do obozu?… – zapytał rotmistrz, zaprawiając zapytanie uśmiechem dwuznacznem. Stary głową pokiwał i pod nosem szepnął: Sodoma, Gomora! Zajrzawszy do obozu, i my zrozumimy słowa starego czeladnika fachu krawieckiego; zanim to jednak nastąpi, zabrać musimy bliższy znajomość z niektóremi opowiadania naszego osobistościami, a mianowicie z młodym panem Ignacym, odgrywającym rolę owej nitki, po której dochodzi się do kłębka. Pan Ignacy Kapuziński, młody człowiek, liczący lat około dwudziestu pięciu, był synem pana Jakóba, o którym wiemy już, że go odumarł w maleńkości. Pierwej aniżeli ojciec, odumarła go matka, tak, że Ignacy w latach dziecinnych pozostał sierotą.. Sieroctwo jednak nie poszło mu tak, jak idzie ludziom zazwyczaj. We względzie tym stanowił on wyjątek od reguły ogólnej. Opieka nad nim dostała się stryjowi – stryjowi który, póki on na świat nie przyszedł, był uważany przez ojca jego nie jak brat, ale jak syn rodzony. Pomiędzy panem Jakóbem a panem Błażejem zachodziła wielka wieku różnica, bodaj, czy nie lat dwadzieścia. Pan Jakób poczciwie brata przy sobie chował, był mu ojcem, a kiedy umarł, pan Błażej objął ojcowstwo nad synowcem, biorąc takowe w znaczeniu obowiązku sumienia. Powiedzieć potrzeba, że los dopomógł mu wielce do należytego pełnienia obowiązku tego. Ożenił się, a dzieci nie miał. Brak dzieci własnych, bronił go od dystrakcyi, od tej w opiekunach nader pospolitej dystrakcyi, skutkiem której tracą, z uwagi dobro pieczy ich powierzonych pupilów. Pan Błażej, nie posiadając dzieci własnych, dziecko brata jak własne uważał, i na nie całą troskliwość swoję zlewał. A troskliwość owa płynęła ze źródła potrójnego, tryskającego z trzech naraz serc: z serca pana Błażeja, z serca pani Błażejowej i z serca pana Łukasza Głąba, starego czeladnika, który fach krawiecki łączył z funkcyja piastuna młodego Kapuzińskiego, będącego dla stryja, dla stryjenki i dla niego zlotem oczkiem w głowie, chuchanego, pieszczonego i hołubionego przez wszystkich razem i przez każdego z osobna. Czasami dzieci dobrze natem wychodzą, jeżeli je pieszczą, czasami etc. To zależy… Bylibyśmy jednak wielce zakłopotani, gdyby nam odpowiadać przyszło na zapytanie: jak Ignacy Kapuziński wyszedł na pieszczonem wychowaniu?… źle, czy dobrze?… Zresztą, zapytanie podobne niekoniecznie jest właściwem w zastosowaniu do młodzieńca, ćwierć wieku zaledwie na barkach swoich dźwigającego. Człowiek w tym wieku jest jeszcze drzewem owem, z którego być może i krzyż i łopata, a raczej krzyż albo łopata. To tylko pewna, że, pomimo, iż się w rzemieślniczej urodził atmosferze, pomimo, że powietrzem handlu oddychał, nie posiadał najmniejszego ani do handlu, ani do rzemiosła usposobienia. Brak ów usposobienia uważać możnajako bezpośrednie pieszczonego wychowania następstwo. Nie umiano go do pracy zmusić; nie umiano go na drogę właściwą, wprowadzić; nie umiano w nim, słowem, powołania rozbudzić i urobić, i ztąd gusta jego rozwijały się i rozwinęły samodzielnie, lgnąc do wzorów, które się mu przedstawiały ponętnie. Przed oczami chłopca, przesuwały się stany, na jakie dzieliła się społeczność ówczesna: stan mieszczański, stan duchowny i stan rycerski. Fantazyją wyborem kierowała, ta zaś pogarnęła się do tego, co błyszczy i imponuje, do stanu rycerskiego, wytwarzającego się śród ludzi na wzór i na podobieństwo rodzaju koguciego śród kur familii. Miło jest, za prawdę, być kogutem, mieć piękne w ogonie pióra, grzebień na głowie wspaniały, ostrogi u łap, ognistość w oku, i zuchwalstwa w postawie. Wzorowi podobnemu oprzeć się trudno, będąc młodym, pieszczonym, i w środki dogadzania fantazyi własnej, dostatecznie zaopatrzonym. Stryj przekładał: – Ignasiu! na tobie waga cała… Ignaś wagę upatrywał w siodle, nabijanem gęsto ćwieczkami. Stryjenka perswadowała: – Weź się jeno do nożyc i do igły, ożeń się, Marysia nie pójdzie, ale poleci za ciebie… będziesz miał spokój i szczęście… Spokój wydawał się mu rzeczą, wstrętną, Marysia poczeka, szczęścia zaś nie rozumiał inaczej, jak tylko pod hełmem, ocienionym piórami kraśnemi. Stary Głąb wmówić weń usiłował zamiłowanie powagi obywatelskiej, za wcielenie której uważał dostojność rajcy lub ławnika. Odradzał on chłopcu wyjście ze sfery, w której się urodził, a odradzał to wymownie: – Widziałeś kiedy – powiadał – srokę pomiędzy gawronami?…. Jeżeliś nie widział, to postaraj się zobaczyć, a przekonasz się, że sroka trzymać się powinna srok, jeżeli nie chce być oskubaną, lub zadziobana… Sam Pan Bóg stworzył dla sroki sroki, dla gawrona gawrony, dla rycerza rycerzy, dla mieszczucha mieszczan… Ale, ani przekładanie stryja, oni perswazye stryjenki, ani wymowa Głąba nie trafiały do przekonania młodego człowieka. Sielankowość mieszczańska nie miała dla niego powabu najmniejszego. Na przedstawienia wszelkie odpowiadał, jak odpowiadał strzelec alpejski "Szyllera", kuszącej go kwiatkami matce: Lass die Blümlein, lass sie blühen! Mutter, Mutter, lass mich ziehen! – Und der Knabe ging… – Nie było z nim rady. Nie nęcił go nawet stan duchowny, a to dla tego zapewne, że Ignaś, nie okazawszy do nauk ochoty osobliwej, nie dał się, pomimo iż do szkoły chodził, ułożyć na księdza. W czasach owych, ludzi nie nauczano, ale układano. Chłopak nie nadał się do tego. Łacina nie czepiała mu się głowy wcale, ale za to śnił po nocach i marzył na jawie o bojach, o strojach, o pochodach dalekich, o życiu obozowem, ustawicznie w uszach miał jakieś szczęki, jakieś brzęki, szumy skrzydeł husarskich, burczenie chorągwi przez wiatr szarpanych, huki trąb do rozprawy nawołujących; lubiał przypatrywać się ludziom rycerskim, panoszącym się na ulicach Lwowa; lubiał wsuwać się do gospód i przysłuchiwać rozmowom i opowiadaniom, tyczącym się rzemiosła wojskowego. Czego brakło, dopełniał fantazyją młodzieńczą, która się potęgowała wraz z wzrastaniem w lata. W ten sposób wytwarzał sobie na poły teoretyczną, na poły fantastyczną edukacyją rycerską, do uzupełnienia której praktyki jedynie nie dostawało – praktyki wielkiej, albowiem co się małej tyczy, takową posiadał w zupełności; umiał dosiąść konia, strzelać z łuku, rąbać mieczem, godzić dzidą, miał oraz wyobrażenie o obchodzeniu się i z samopałem, którego użycie, bądź pod postacią strzelby długiej, bądź pod postacią pistoletu, coraz bardziej w zwyczaj wchodzić poczynało; słowem – przysposobił się dostatecznie do tego, ażeby, stanąwszy w szeregu, nie zawstydzić się w obec towarzyszy. Nie posiadał jeszcze pewności siebie, w obec ideału owego rycerskiego, jaki mu wyobraźnia w duszy malowała. Dla tego to, rumieńcem się oblał, niby dziewczyna, gdy rotmistrz zdrowie jego wniósł, ujął kufel drzącą dłonią, oblał się miodem i zachłysnął pierwszym łykiem. Czuryło chrząknął i wąs pokręcił. – Ho!… – rzekł – widać, żeś nowicyjusz!… – Że nowicyjusz, ani słowa… – odrzekł stary Łukasz – ale… nie święci garnki lepią… – No, nie… jednakże i do ulepienia garnka potrzeba, ażeby ktoś sposób pokazał… – Chłopiec rozgarnięty – podchwycił stary, pokazując sobie palcem na czoło i kręcąc na takowem kółka – rozgarnięty… Będzie się przypatrywał i robił, co inni robią… – Pha… – odparł rotmistrz, rzucając w tył głową. – Niby to tak łatwo!… – Przy pomocy bożej… Zapewne.., Bez pomocy bożej, człek palcem nie kiwnie… Wypadałoby jednak zapewnić sobie jeszcze i pomoc jakiego doświadczonego rycerza, któryby młodzianowi za mentora służył… – Ba!… – odezwał się Łukasz z akcentem powątpiewania. – Wydaje się to waszmości trudnem?… – Czy ja wiem!… Zapewne…. przydałoby się… Dobra rada zabezpieczyłaby bodaj przeciwko guzom niepotrzebnym… Ale to już chyba Waszmość, mości rotmistrzu… – dodał stary Głąb, nadając wyrazom ostatnim ton proźby pokornej. – Ja?… hm?… – odparł Czuryło. – Widzisz waszmość… ja dla każdego pod chorągwią, powinienem mieć miarę jednaką i wagę jednaką… Mentorowanie moje przeto, nietylkoby nie uchroniło młodziana od guzów zwyczajnych, aleby go na nadzwyczajne naraziło. Ale… W chwili tej, wydobywając się z pośrodka tłumów, stanął przed rotmistrzem ochotnik nowy, który przerwał rozmowę. Rotmistrz spojrzał na niego, zmierzył go następie od stóp do głowy, skrzywił się nieco i zapytał: – Na ile koni? – Na jednego… Czuryło skrzywił się mocniej i odrzekł: – Widzisz waszmość… królewska chorągiew. Waszmość wydajesz się mi jakoś za wątłym trochę… – W wątłem ciele, mocna dusza, mości rotmistrzu… – Tak… to bywa… ale… – Zresztą… – przerwał przybysz – jam jest z tych, co bywali na wozie i pod wozem i mnie się nie dobijać doświadczenia rycerskiego.. Kosztowałem chleba tego nie raz i nie dziesięć razy… Chodziłem wojaczką od lat pacholęcych… – Zkądeś?… – Z Litwy, mości rotmistrzu… z Litwy rodem, ale nie potrafiłbym odpowiedzieć, gdyby mnie kto zapytał, pod którym dębem kolebka moja stała… – Jakże się zwiesz?… – Zwę się Maciej Kołtun… – Maciej Kołtun… – powtórzył rotmistrz. – Nazwisko to nie mówi nic na rynku we Lwowie… Dowiesz się o niem, mości rotmistrzu, na polu bitwy… – Nie wątpię o tem… Wszakże, pod chorągwią królewską potrzeba towarzyszowi wystąpić honeste… Pod wojewódzką, co innego… – Należy się jednak wykazać przynależnością do województwa. Rotmistrz odpowiedział nic nie mówiącem skinieniem. – A tu, wszystkoby mi łatwiej przyszło, aniżeli to… Skinienie rotmistrza, jakie z poprzedzającego wypływało, powiadało: "Nie moja wina". Widocznem było jeno, że Czuryło nie życzy sobie, w podległym rozkazom jego hufcu, wojownika, wyglądającego z pozoru dość mizernie, i nie będącego w stanie służyć dostatnio. W wojennem rzemiośle wystawność wiele stanowi i wysoko się ceni. Gdybyż eksmnich był przynajmniej chłopem setnym! – Wykazać się jeno mogę długą rycerską służbą, wypisaną mi na piersiach, rękach i nogach… – były tego ostatniego słowa. Posiadam praktykę, z którą, śmiało stanąćbym mógł obok wojownika najstarszego… – Idź waszeć pod chorągiew mazowiecką… – wtrącił rotmistrz Pod tę, słyszę, ochotnicy leniwo się ściągają… – Dla tego też i mnie tam nie ciągnie… A przytem – dodał – żem człek świadomy, więc znam się na rotmistrzach i nie pod każdym bym służył z ochotą… Pochlebstwo to, od niechcenia niby rzucone, podobało się snadź Czuryle, odrzekł bowiem uprzejmie: – Przyjąłbym waszmości, gdybyś… gdyby… hm… Myślał chwilkę nad warunkiem, jaki postawić wypadało i w ciągu tej chwilki Głąb, niby myśl Czuryły odgadując i takową uprzedzając, wsunął: – Gdybyś się zdobył na dwa przynajmniej konie… Czuryło słowa te skinieniem głowy potwierdził, ekszakonnik zaś ramionami ruszył i odparł: – A!… Gdyby nie takie czasy… Ani się dokupić konia, rzędu, zbroi, oręża, na jednego człeka, nie dopieroż na dwu… kupiec co moment… cenę w górę podbijają… Ze skóry się dla nich obedrzeć potrzeba… – Życie rycerskie nie na rękę snadź poszło waszmości… – zauważył rotmistrz. – Eh! życie rycerskie!… – podchwycił Kołtun. – Wiesz, mości rotmistrzu, że rycerzowi przychodzi się, raz tak, znów inak… chwila szczęśliwa robi z nędzarza bogacza, nieszczęśliwa z bogacza nędzarza. Ja nie nędzarz, mam zapasik – tu się po biodrze dłonią uderzył – ale nie taki znaczny, ażeby w tych czasach ciężkich wystarczył na zakupienie dwu koni i na uzbrojenie dwu ludzi… Dokupić się nie sposób, za darmo nie da nikt… Przy słowach tych, Głąb spojrzał Kołtunowi w oczy z wyrazem takim, iż ten, jakby mu na zapytanie odpowiadając, powtórzył: – Za darmo nie da nikt… – Za darmo, nie za darmo, ale, ot, za to, naprzykład, gdyby waszmość menterować zechciał młodzianowi w rzemiośle rycerskiem nowotnemu. – A… – odparł Kołtun, czyniąc rękami i brwiami giest, oznaczający: "chyba". – Waszmość posiadasz rycerskie doświadczenie. – Którem mógłbym się podzielić… – I podjąłbyś się dzielić niem z tym oto młodzianem? – Hm!… – odparł zapytany, mierząc Ignasia wzrokiem – Czemużby nie… A jak mu?… – Ignacy Kapuziński… – odpowiedział Ignaś sam, zdobywając się na odwagę przemówienia w obec człowieka, mającego być towarzyszem jego, a raczej starszym w szeregu bratem. Kołtun skrzywił się nieco, odrzekł jednak tonem, zarywającym na łaskawy: – A no… niech i tak będzie… W tych czasach ciężkich, człowiek za konia z rzędem podjąć się gotów licho wie czego… A więc – tu zwrócił się do Czuryły – mości rotmistrzu?… Czuryło W dłonie klasnął. Zjawił się chłopak piwniczy, który, otrzymawszy rozkaz, tyczący się piwa świeżego, odszedł. Natychmiast po odejściu chłopca, wynurzył się z gospody człowiek z karbownicą, przed stołem stanął, i, laskę naprzód wystawiając, głośno a grubo chrząknął: – Hrrm!… Czuryło się odezwał: – Towarzysz na dwa konie… – Na dwa?… a jakże mu?… Ton, jakim zapytanie to wygłoszone zostało, wyrażał, w odniesieniu do tegoż samego zapytania wystosowanego poprzednio o koni pięć, lekceważenie. – Maciej Kołtun… – była odpowiedź rotmistrza. – Oto ten… – Ten?…… – odrzekł karbownik, spoglądając z ukosa na eksmnicha, laskę podnosząc i puginałem na takowej znak wyrzynając. Maciej Kołtun… – powtórzył – Jest… zakarbowany. To rzekłszy, puginał do pochwy włożył, laskę w pół ujął i poważnie się oddalił. – Za zdrowie króla jegomości!… – wniósł pan Czuryło, podnosząc kufel pełny, pianą białą okryty. – Za zdrowie!… – zawtórzyli chórem niezupełnie we względzie harmonii zgodnym pan Maciej Kołtun, pan. Łukasz Głąb i pan Ignacy Kapuziński. – Niech nam żyje i króluje lata setne!… – Niech żyje!… – I niech zwycięzcą, z wyprawy wraca. – Wiwat!… odrzekli wszyscy razem, kuflami się trącając.\nIII. SODOMA, GOMORA. Roztoczony pode Lwowem obóz, ciekawym był do oglądania, nie pod względem tego co w nim było, ale pod względem tego, czego nie było. Nie było w nim przedewszystkiem ładu, pomimo, że istniały pozory onego, polegające natem, że szlachta obozowała województwami. Brak ładu sprowadzał braki wszelkiego rodzaju we względzie wojennym, te zaś sprowadzały wszelkiego rodzaju zbytki, które do rozpaczy przyprowndzićby mogły wodza, pojmującego zadanie wojny. Zbytki sprawiały, że obóz wyglądał raczej na jarmark, założony na długie trwanie, a jarmark wyglądał na igrzysko, nie mające się kończyć nigdy. W zbiorowisku tem, mającem na celu odwet za klęskę warneńską, było coś, co brzmiało niby ton fałszywy, zmieniający koncert na wrzawę niesforną. Pochodziło to zapewne ztąd, że w obozie, ściągającym się na to, ażeby z pod stolicy Rusi Czerwonej przenieść się na wybrzeża morza Czarnego, za nadto wydatnie występował pierwiastek kobiecy. "Za dużo było kobiet…" – zarzucają kronikarze wyprawie wielkiej wojennej Jana Olbrachta. Była to wadliwość jej pierworodna – jeżeli tak wyrazić się wolno – wadliwość, której przyczyna przedstawia się zagadkowo, nasuwając zapytanie: dla czego Jan Olbracht dopuścił jej? Król nie był przecież nowicyjuszem w rzeczy wojennej; nie brakło wojowników w bojach osiwiałych przy boku jego; społeczność owoczesna, dzięki ogólnie panującemu nastrojowi umysłów, wojną – rzec można – oddychała. Zkądże ta, w stawianiu pierwszych dalekiej wyprawy kroków, nieopatrzność? W wielu razach, postawienie zapytania jest odpowiedzią, w tym atoli zapytanie stanowi kwestyją przez historyków nierozstrzygnioną, a ważną – ważną pod tym względem, że w wyprawie owej tkwi zaród wszystkich późniejszych niepowodzeń oręża polskiego. Przez nią bowiem wszczepiła się w umysły gminu szlacheckiego, nieufność do wodzów, podejrzewanych z góry o dwie rzeczy: o nieudolność i o złą… wiarę. Ani jeden z najznakomitszych hetmanów polskich podejrzenia tego nie uniknął. A wyszło ono ztąd – z pode Lwowa – z obozu, roztoczonego szeroko na błoniach, pstrzącego się ludem mnogim, powiewającego sztandarami barwistemi i huczącego wrzawą rozgłośną. Nie rzecz nasza nad kwestyją tą zastanawiać się. Należy to do historyków, którzy, spodziewać się należy, rozjaśnią nam ją kiedyś, i wytłómaczy powody obłędu, który porwał króla, dostojników i tysiące szlachty, ażeby z tłumu tego zrobić rozbijający się okręt, pędzący na skałę podwodną żaglami pełnemi, z całą rzeczy świadomością. Boć przypuścić kto gotów, ia powodem obłędu było zaślepienie ogólne. Nie. Zaślepienie w razach podobnych nie jest przypuszalnem. Rzecz zanadto jaskrawo w oczy się wszystkim i każdemu rzucała, i każdy na głos cały powtarzał to, co stary Łukasz rotmistrzowi powiedział: – "Sodoma, Gomora!…" I każdy ze ściągających się pod wojewódzkie chorągwie szlachciców, chętnieby, ujrzawszy co się dzieje, nawrócił i do domu odjechał Nie odjeżdżał wszakże nikt. Wszystkich i każdego więziła w obozie ciekawość: co też to z tego będzie? Królowi przypisywano zamiary zagadkowe, odnosząc takowe do Kallimacha, którego śmierć, acz rzeczywista, zaliczała się jednak do zdarzeń, wymagających sprawdzenia; nastąpiła bowiem w sposób, podstęp jakiś na myśl nasuwający, w chwili właśnie, kiedy niechęć do tego męża stanu, stawszy się ogólną, najmocniej się natężyła. Kiedy szlachta cała, jednym głosem potężnym, krzyknęła: – Precz z Kallimachem!… Kallimach w trumnie się położył. Kiedy niechęć o ofiarę się upomniała, ofiary nagle nie stało. Zrobiło się to tak, jak gdy człek się zamachnie, w celu zadania razu potężnego dla sprawienia sobie satysfakcyi, i nagle przedmiot ciosu znika z pod pięści zaciśniętej, pozostawiając po sobie zawód., zdumienie i rozdraźnienie. Wielu też wręcz nie wierzyło w śmierć Kallimacha. – Ho, ho!…… – powiadali – wylezie on, jak szydło z worka… Worek przedstawiał się pod postacią wyprawy wojennej, tym nawet, co w śmierć Kallimacha wierzyli. Wszyscy przeto, bez wyjątku, w worku onym domyślali się szydła jakiegoś i, śród szlachty nie było ani jednego, któryby nie pragnął domacać się czego, chociażby się przy tem miał pokaleczyć. Tak się wyrażała ciekawość ogólna, trzymająca tłumy w obozie, nie określona, zagadkowa, a tem się usprawiedliwiająca, że na dnie onej spoczywała troskliwość o dobro publiczne. Ta ostatnia występowała trochę oryginalnie. Pamiętać jednak potrzeba, iż rzecz dzieje się w wieku piętnastym, że przeto pojęcia owoczesne różniły się wielce od pojęć dzisiejszych, a ludzie tamtocześni byli bardziej aniżeli dzisiejsi in crudo, że zatem to, co nam z dzisiejszego punktu widzenia, wydaje się oryginalnością, było wówczas rzeczą całkiem naturalną.. Oryginalność w troskliwości o dobro publiczne, polegała natem iż była w istocie swojej dwupłciową. Mąż i niewiasta stanowili jedno w tym względzie, szli razem aż do punktu, w którym natura dla jednego z nich zaporę nieprzepartą stawiała. Kobietę zarówno z mężczyzną obchodziły sprawy publiczne i zarówno w takowych udział brały strony obie, z tą jedynie różnicą, że strona kobieca i strona męzka występowały w charakterze czynnym lub biernym, stosownie do rodzaju czynności. Jak długo o radzenie chodziło, póty charakter czynny znajdował się po stronie kobiecej; gdy do wykonania przy – chodziło, wówczas czynność spadała całkowicie na barki męzkie. Była to reguła ogólna, dopuszczająca wyjątki, które reguły nie osłabiały. Kobieta znaczyła, miała faktycznie głos i puszczała męża samopas wówczas dopiero, gdy należało ramienia dołożyć. A i w tym jednak ostatnim względzie nie obchodziło się bez wyjątków. Śród prababek naszych, w wieku XV-m, zdarzały się nierzadko niewiasty, zasługujące w całem znaczeniu na nazwę hic mulier. Nie jedna i konia dosiąść i oręża użyć umiała. Ł. Górnicki, który w pół wieku po przedstawianych w powieści niniejszej zdarzeniach, pisał, narzeka na bawiące się łowami białogłowy. Gdy przeto szlachta na wyprawę wojenną powołaną została, i gdy wyprawa ta przedstawiła się umysłom pod postacią worka z ukrytym w takowym szydłem, to cały stan rycerski pogarnął się do obozu, nie jak do obozu, ale jak na pole obrad, w towarzystwie strony niewieściej, którą szydło w worku łechtało. W zamierzonej wyprawie tkwiła – jak rzekliśmy wyżej – tajemnica, zagadka, o istnieniu której w całej Polsce wiedziano. Tajemnica, zagadka – szydło w worku, Kallimach. – Och! ten Kallimach!…. gdybym go jeno do rąk moich dostać mogła!… – odzywała się nie jedna z prababek naszych, – Umarł, czy nie umarł?… Niewiasty – mówię to bez zamiaru ubliżenia płci pięknej – były po wszystkie czasy, bardzo ciekawe. A zachodziła tu właśnie, przedewszystkiem ciekawość do zaspokojenia – ciekawość o rozmiarach kolosalnych. Z tego więc powodu, nie jeden z pradziadów naszych, przyjechawszy do obozu wozem, na którym obok niego przybyła niewiasta, i za którym pachołkowie konie bojowe prowadzili, i zobaczywszy co się dzieje, wróciłby chętnie, otrząsając kurz z butów, ale wracać nie mógł. Jejmość nie puszczała… dla szydła. – Poczekaj!… – wołała – poczekaj!… Coś tu się święci… I wóz stawał w obrębie przez oboźnego dla województwa wytkniętym, okrywał się płótnami namiotu i zmieniał w łożnicę małżeńską. Obok woza rozkładało się gospodarstwo pochodne, nad któremi dowództwo obejmowała jejmość, i które prowadziła na poczekaniu, przy pomocy pachołków. Stawał piec kuchenny pod postacią jamy w ziemi wykopanej i w ciągi zaopatrzonej, i otaczał się sprzętami, naczyniami i artykułami żywnościowemi, wzrastającemi w liczbę z chwilą każdą. Tu i ówdzie wznosiły się ostrzeszki i szałasy dla osłonięcia ludzi i koni. I wytwarzał się labirynt, pełen przesmyków, zaułków, spłotków, rowów i wilczych dołów, zmieniających co chwila naturę i kierunek, labirynt zajmujący przestrzeń okiem nieogarnioną. Wykazaliśmy jednak powyżej jedna, tylko obozu pode Lwowem stronę, i to lepszą, prawą. Była atoli jeszcze i druga, odwrotna, a od pierwszej zależna. Przypuszczenie do obozu płci pięknej, pociągnęło za soba następstwa, jakie pociągnąć musiało – otworzyło śluzy dla kobiet wszelkiego rodzaju, wchodzących pod rozmaitemi pozorami i pretekstami. Ta założyła garkuchnie, owa otworzyła sprzedaż napojów, inna przybyła w towarzystwie przekupnia, inna znów zabłąkała się niby, wyjścia znaleść nie mogła i pozostała, ot tak sobie, dla niczego. Odwaga w tym względzie kobieca jest niezrównaną. Białychgłów starych i młodych, brzydkich i ładnych, które, gdyby je o to kto pytał, niczem pobytu swego usprawiedliwićby nie mogły, znajdowało się w obozie mnóstwo ogromne, błąkające się śród namiotów, wozów, koni i sprzętów, we dnie i w nocy. Sodoma i Gomora! I to jednak nawet, aczkolwiek ludzie poważni spluwali, i krzyżem wielkim się odżegnywali, stanowiło przedmiot ciekawości, oddziaływającej na umysły. Zapytywano: jak się to rozstrzygnie? jak skończy? czy wyprawa ruszy, a jeżeli ruszy, to dokąd? Pytanie ostatnie zajmowało wszystkich bez wyjątku, od ciury najostatniejszego zaczynając, a na królu jegomości kończąc, na królu, który w komnacie zamkowej, wychodzącej na rozlegającą się ode Lwowa aż ku Żółkwi płaszczyznę, przy oknie siadywał i okiem po obozie błądził. Jan Olbracht przemieszkiwał w Przemyślu, dojeżdżał jednak do Lwowa często, zawsze atoli incognito, a to dla tego, ażeby zachować całą swobodę umysłu w układaniu wielkiej wyprawy, jaką zamierzał. Potrzebował tej swobody, obejmował bowiem dowództwo naczelne. Gdyby przeto, bądź we Lwowie osiadł, zakładając tam to co się dziś nazywa "kwaterą główną", bądź też przyjeżdżał do Lwowa otwarcie, nie mógłby się obronić sprawom drobnym, z któremiby go rycerstwo opadło, i któreby mu dystrakcyją sprawiały. Dla uniknienia więc tego, dojeżdżał pod postacią, prostego rycerza, nie dając o sobie znać ani miejskim ani wojskowym władzom. Owóż, przyjechawszy raz w ten sposób i zaszedłszy do komnaty, służącej mu za obserwatoryjum wojenne, Jan Olbracht w zadumie się pogrążył. Na obliczu odbijał mu wyraz zadowolenia. Patrzał, a uśmiech na ustach mu wisiał; oczy przymrużał, jakby w celu spotęgowania patrzenia, i głową lekko od czasu do czasu ruszał, jakby za pomocą, skinień tych podkreślał uwagi, które z myśli wysnuwał. Niekiedy odsapywał, nozdrza rozszerzając, jak czynić zwykł zapaśnik, gotujący się do walki. Wyraz zadowolenia zalegał mu twarz całą, jaśniejąc na czole, na oczach i na ustach, i pochodząc, jak się zdawało, od patrzenia, które miało obóz za… przedmiot. Zapewne, widok, jaki się roztaczał przed oczami króla hetmana, był z rodzaju tych, które zadowolnić są w stanie miłośnika obrazów. Obóz, oglądany z góry i zdaleka, przedstawiał się malowniczo Chorągwie barwiste i proporce, zbliżone optycznie jedne do drugich, kraśniały jako kwiaty na grzędzie. Pod niemi bielały płótna namiotów i iskrzyły się promienie słoneczne, odbijające od pancerzy, hełmów i grotów dzid w górę wzniesionych. Sród światełek tych, które migotały, skłaniały się, do góry wyskakiwały i w dół zapadały, roiło się mrowisko jakieś, otoczone dymami, które obraz cały owiewały wpół przejrzystą mgłą. W perspektywie wadliwości wszelkiego rodzaju nikły, i obóz przedstawiał się nakształt owych miast wschodnich, zachwycających zdaleka, z których człek, posiadający w normalnym stanie zmysł widzenia i zmysł powonienia, ucieka, zatykając sobie nos i zamykając oczy. Zapewne – z okna zamkowego było patrzeć na co. Nie dziw przeto, że oblicze Jana Olbrachta zadowolenie wyrażało. Nasycał się widokiem w rzeczy samej pięknym, a puszczając wzrok po za obóz w siniejącą na widnokręgu dal, odsapywał i brwi marszczył. Rzekłbyś, w dali owej wietrzy coś, widźi coś – widzi sławę rozgłośną, uśmiechającą się do niego i wabiącą go do siebie. I królowie, jak zwyczajni śmiertelnicy, miewają złudzeń i zachwytów chwile. Jan Olbracht, trzeci z synów Kazimierza Jagiellończyka, obdarzon był od natury duszą, zdolną, przyjąć nastrój poetyczny. Przyjął tez nastrój ów z ducha wieku, w którym się urodził, a który dla urodzonych pod purpurą monarszą dzieci wyznaczał odrębne wśród ludzi stanowisko. Były one, w mniemaniu powszechnem, dziećmi bliższemi ojca tego, który w niebiesiech jest, aniżeli ogół śmiertelników – bliższemi i ukochańszemi, wybranemi, czego następstwem naturalnem być musiało to, że się im i więcej należało i więcej było, wolno aniżeli wszystkim innym. Mniemanie to wynikało bezpośrednia z idei państwowej, ogniskującej się całkowicie w osobie pomazańca bożego, i przejmowało najpierwej, a najsilniej tych, którym zapewniało korzyści i wygody największe. Takiemi, przed wszystkiemi innemi, byli samiż pomazańce boscy, przekonani głęboko, że w odniesieniu do nich nie istnieją wcale występki i niedorzeczności, istnieją zaś jeno widoki osobiste, mające doniosłość zawsze wyjątkową, bez względu na jakość onych. Monarsze wszystko było wolno i wszystko, co od niego pochodziło, lub co się osoby jego tyczyło, posiadało znaczenie wysokie i uznanie bezwarunkowe. Takiem było mniemanie powszechne i na tej podstawie tworzyły się, rozwijały i wzrastały mocarstwa, z któremi Polska w bliższych lub w dalszych, w bezpośrednich lub w pośrednich pozostawała stosunkach, i z których przeto spływały na nią przykłady, oddziaływające rozmaicie na jej warstwy społeczne. To co dla jednych było wstrętnem, dla drugich stanowiło zachętę; jeden i ten sam przykład bywał w tej sferze złym, w owej dobrym, wywołującym, jeżeli nie naśladowanie wyraźne, to usiłowanie modelowania się wedle wzoru pewnego. Dla królów polskich, za wzór służyli monarchowie zachodni. We czci wzoru tego wychował się Jan Olbracht, człowiek umysłu podniosłego i do czynu pochopnego, ale rozumu ciasnego, pomimo, że około rozszerzania onego, krzątali się dwaj niepospolici mężowie: Długosz i Kallimach. Długosz jednak i Kallimach sami, rękami niejako własnemi, na drodze rozwoju pomyślnego dzieła własnego, przeszkodę wznieśli. Wszczepili w umysł młodzieńca cześć dla wzorów zachodnich, inaczej, wbili w mózg młodego człowieka ćwiek wydrążony przez środek, z którego trysnęły fontanny fanatyczne. Jan Olbracht, jak skoro siły męzkie poczuł w sobie, zamarzył wnet o sławie i wielkości, o koronach i tronach, o zwycięztwach i tryumfach wszelkiego rodzaju na polach wszystkich, namarszczył się, nastawił, hołdów zapragnął i przybrał postawę bohatera z desek scenicznych postawą samą zdającego się mówić do publiczności: – Patrzcie na mnie… jaki ja!… Nastroił minę, przywdział strój jaskrawy, zapuścił włosy długie. W stroju tym, pod Kopestrzynem i nad rzeką. Sawranką, Tatarów Podole plondrujących zgromił i w wielką wojowniczość własną, uwierzył. W stroju tym po koronę węgierską się wyprawił, a chociaż pobitym w tej wyprawie na łeb na szyję został, dobrego jednak mniemania o sobie nie stracił, przypisując klęskę powodom od autora niezależnym. Ojciec umarł i młody bohater doczekał się nareszcie tronu – tronu atoli nie nader wygodnego, polskiego, tem się od wzorów różniącego, że podołać mu jeno mógł mąż dobro rzeczywiste narodu na celu mający. Stanowisko króla polskiego było stanowiskiem urzędnika przed ogółem odpowiedzialnego i przez oczów tysiące kontrolowanego. We względzie tym zachodziło nieporozumienie, któreby dziejowem nazwać można. Naród faktycznie zapatrywał się na króla, jak na urzędnika, zarazem jednak widzieć w nim chciał majestat z charakterem urzędniczym niezgodny. Król zastosowywał się do położenia swego dla tego jedynie, że do wyjścia z onego sposobność się nie nastręczała, sposobność, do której wzdychanie stanowiło rodzaj osi, będącej środkowością… obrotu wszystkich życzeń i pragnień królewskich. Żaden z monarchów polskich, nie rozumiał położenia tego. Ztąd, jedni zachowywali się biernie, ci zaś, co się do czynnej poczuwali roli, wchodzili na drogę fałszywą, potęgując jeno nieporozumienie, które też do najfatalniejszych doprowadzić musiało rezultatów. Do tych, co się do roli czynnej poczuwali, należał Jan Olbracht. Jan Olbracht, nietylko się do roli czynnej poczuwał, ale czuł w sobie samym majestatyczność. Wierzył głęboko w to, co nie było czem innem, jak tylko podszeptem próżności, będącej nader w ludziach pospolitą słabością.. Wierzył w to, że jest mężem wielkim. A że wielkość nie przedstawiała się podówczas inaczej, jak tylko z mieczem w dłoni, miał się przeto za wojownika, powołanego do pójścia w ślady Aleksandra Macedońskiego. Niech nas nie zadziwia ta słabość syna Kazimierzowego. Wielkość, sława, były to choroby, które naszemu Janowi Olbrachtowi wszczepili Długosz i Kallimach. Pierwszy fundament założył, drugi na fundamencie tym gmach wzniósł. Polak i Włoch złożyli się na ukształtowanie serca i umysłu młodzieńca i, zaprawdę, chwalić się czem nie mieli: podrażnili jeno arnbicyją, a nie zdołali okiełzać namiętności, ani też natchnąć królewicza duchem ładu i uformować mu trafność sądu. Wojna przeciw Turkom stanowiła w czasie owym zadanie chwili. Wisiała w powietrzu. Cały świat chrześcijański myślał i zabierał się do takowej, ale w całym świecie chrześcijańskim dwór każdy na wyłącznie własną pragnął wyzyskać ja korzyść. Ciągnęły się przeto w nieskończoność układy przedwstępne, które, rozbudzając fantazyją głów koronowanych, układały się w szereg fortelów na drodze dyplomatycznej i kończyły wojnami pomiędzy monarchami chrześcijańskiemi. Historyja przepełnioną, jest wojnami tego rodzaju. Powołani do przymierza, bili się zawzięcie pomiędzy sobą, a bili się dla powodów bardzo naturalnych, Dwór każdy, poszukując spotęgowania się własnych za pomocą skojarzenia się z dworem sąsiednim, przychodził do tego przekonania, że najpewniejszym spotęgowania sił sposobem byłoby, zagarnięcie pod władanie swoje posiadłości dworu sąsiedniego. Następstwa wynurzały się same przez się. Sprowadzała je logika, której za punkt wychodni, służyła idea państwowa. Przejęty tą ideą, sterczącą w obec faktu najścia Europy przez Turków, nasz Jan Olbracht, ambitny, próżny, przedsiębierczy, a ograniczony, zasiadł na tronie polskim, i przez przeciąg lat pięciu, marzył o wyprawie tureckiej. "Marzył" – mówimy wyraźnie – bo nie przygotowywał się. Toczyły się wprawdzie układy ze stolicą apostolską i z dworami interesowanemi, ale te były niczem innem, jeno marzeniem wypowiadającem się po łacinie. Przygotowania istotne należało prowadzić w kraju, tu jednak stała na przeszkodzie szlachecka sejmikowa burzliwość, której powściągnięcie przedstawiało się jako potrzeba nieodzowna i niezbędna. Dwie przeto sprawy zajmowały umysł królewski: turecka i szlachecka. Dwie te sprawy, acz różne co do istoty swojej, dawały się jednak połączyć. Od czegóż rozum głęboki!…. Połączenie nasuwało się pod postacią wyprowadzenia szlachty na wojnę turecką, i zrobienia jej przez to narzędziem wielkości i sławy osoby królewskiej, narzędziem tryjumfu, o którym Jan Olbracht nie wątpił. Narzędzie jest narzędziem, i narzędziem pozostaje. Chodziło jeno o to, ażeby się brać szlachecka raz dała za narzędzie użyć, ażeby się udało raz ją w pole wywabić. Pomysł ten, natchniony przez Kallimacha, nie mógł być, za życia tego męża, do skutku przyprowadzony, Szlachta go nienawidziła i, podejrzywając udział jego, byłaby nie posłuchała. Lecz Kallimach umarł, i na miejscu tej osobistości, którą sobie przez lat kilka stan rycerski zęby wycierał, stanęła – zagadka. Król zwołał pospolite ruszenie – rycerstwo się pogarnęło tłumnie. Jan Olbracht z okna zamkowego przypatrywał się szeroko roztoczonemu obozowi. Na obliczu jego malowało się zadowolenie, którego powód zrozumiałym jest każdemu, c o przeczytał uwagi powyższe, wchodzące w zakres poglądu dziejowego. Zadowolenie miało racyją. Jan Olbracht dopiął swego. Rycerstwo się stawiło – to grunt; a przytem liczył na posiłki mistrza krzyżackiego, księcia mazowieckiego, wielkiego księcia litewskiego, króla węgierskiego, i hospodara maltańskiego. Litwa zostawała pod berłem brata rodzonego, w Węgrzech zasiadał na tronie brat rodzony; mistrz krzyżacki, książę mazowiecki i hospodar multański znajdowali się w stosunku hołdowniczym względem korony polskiej: jeżeliby przeto dwaj pierwsi zawiedli, pozostawali trzej inni, pomiędzy któremi ostatni, hospodar, postawiony pomiędzy dwu ogniami, nie mógł nie stanąć w cieniu sztandarów polskich. Tak się, wedle wszelkich podobieństw, wydawało. Hospodarem był znakomity wojownik, Stefan, któremu historyja tytuł Wielkiego (czel mare) nadała, i którego wrogiem głównym, była potęga turecka, zagrażająca zalewem Wołoszy i Multanom. Buńczuki ottomańskie powiewały już z murów Kilii, położonej u ujścia Dunaju, i z murów Białogrodu, strzegącego ujść Dniestru. Niebezpieczeństwo się zbliżało, stanowiąc rękojmię ze strony Stefana, nietylko pomocy, ale pomocy gorliwej, która, ze względu na wartość ramienia hospodara, ogromne miała znaczenie. Nie było więc naj – mniejszego do niezadowolenia powodu. Nie dziw przeto, że król z uśmiechem spoglądał w siniejącą na widnokręgu dal, widział Bowiem w dali tej, wijącą, się drogę przez góry, przez rzeki, i jeszcze przez góry i jeszcze przez rzeki, a na końcu onej gród olbrzymi, w nim gmachy marmurowe o złocistych kopułach, pałace, kolumny, pomniki, bogactwa, rozkosze. Droga do grodu owego, wpadała, niby rzeka do morza, przechodząc przez bramę działami, nożami i basztami najeżoną, w której na warcie stał smok potworny. Za bramą rozlegał się złotym piaskiem wysypany plac, a na środku placu, na piasku, leżała – cesarska korona. Gdy wyobraźnia stawiała przed oczami króla tę bramę, tego smoka i tę koronę, nozdrza mu się wzdymały, oko płomieniem zapału strzelało, a usta po cichu szeptały: – Ja… ja… Pierś się westchnieniem podnosiła i napełniała ją lubość niewysłowiona, czuł się na wyżynie, z której obejmował wzrokiem kraj od morza do morza, upiętrzony górami, poprzerzynany rzekami, napełniony grodami i zamieszkały przez ludy różnojęzyczne. Znów usta jego mimowolnie się otwierały dla wydania dźwięku: – Ja… Było mu dobrze, słodko, w widzeniu, w którem oglądał osobę własną, w purpurowym płaszczu, w gronostajach, w obłokach, w atmosferze, wonią napełnionej i hymnami rozbrzmiałej, – Cesarska korona maż się tak walać?… Uważał to za obrazę Boga, za czyn o pomstę do nieba wołający, za sprawę świętą, rozstrzygnienie której opatrzność mu powierza. I patrzał na tłumy, mrowiące się w obozie pode Lwowem. Pragnął pchnąć je jak najrychlej naprzód, w pochód tryjumfalny. Marszczył brwi, rozdymał nozdrza. Uznawał się jednak wojownikiem rozważnym. Tak dumając, pozostawał w komnacie sam przy oknie otwartem oparty na łokciu i w dal wpatrzony. Aż stało się, że przestał być sam. Ode drzwi słyszeć się dał odgłos kroków, na który się Jan Olbracht odwrócił nagle, z rzutem takim, jakby ze snu zbudzony został. Odwrócił się i uśmiechem uprzejmym rozjaśnił twarz. Ode drzwi podchodziła ku niemu postać, oblana krasą, młodzieńczej siły. Wzrost więcej trochę niż mierny, kształty szykowne, w ruchach powolność, zarywająca na ociężałość, na obliczu spokój znamionujący nieobecność porywów namiętnych. Jan Olbracht poprawił się na siedzeniu, i ukazał przybyszowi miejsce obok siebie. Gdy ten usiadł, zapytał: – Przybywacie z dobrem słowem, czy z wieścią jaką?… – Przynoszę wieść… – odrzekł zapytany – która nie wiem jak się wyda waszej królewskiej mości… – No?… – Hospodar multański przysłał posłów.. – Z czem?… – Z przedstawieniami poufnemi. – Hm… z przedstawieniami… – mruknął Jan Olbracht wpół do siebie – rzecz ciekawa, o co im chodzi. – Posłowie zgłosili się do nas, żądając, ażebyśmy pośredniczyli pomiędzy nim, a waszą królewską mością. – Wiecie więc z czem przybywają?… – Powiadali nam… – No?… – Hospodar, zdaje się, jakby kręcił… – Odmawia udziału w wyprawie!… – wybuchnął król gniewnie: – Nie… – odrzekł młodzieniec spokojnie – nie odmawia, ale stawia warunki, od których swój udział zależnym czyni. – W dobrą porę z warunkami przychodzi… – odezwał się król tonem niechęci. – Czegóż chce? – Wytyka dla wyprawy kierunek i drogę; chce, żebyś wasza królewska mość ciągnął na Kamieniec do Białogrodu, z Białogrodu do Kilii, z Kilii za Dunaj. – Hm… – podchwycił Jan Albert – jeżeli mu oto jeno chodzi, to dla mnie wszystko jedno, którą ciągnąć drogą. – I… – dodał młodzieniec, jakby słów króla nie słyszał – przyrzeka połączyć się nie pierwej, aż wojska waszej królewskiej mości, zdobywszy Białygród i Kiliją, Dunaj przekroczą.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Za_krola_Olbrachta___powiesc_historyczna-ebookRO/p02025571i020" target="_blank" title="Za króla Olbrachta : powieść historyczna [Teodor Tomasz Jeż] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Za króla Olbrachta : powieść historyczna [Teodor Tomasz Jeż] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Meghan Markle oddała hołd księżnej Dianie tą stylizacją - Styl życia\nMeghan Markle oddała hołd księżnej Dianie. Zrobiła to swoją ostatnią stylizacją\nfot. Kristin Callahan/Everett Collection/East News\nMeghan Markle od czasu do czasu oddaje hołd swojej zmarłej teściowej. Tym razem zrobiła to przy pomocy... torebki.\nMeghan Markle często jest porównywana do zmarłej mamy swojego męża. Rozpoczęło się to już podczas ślubu z Harrym, gdy oddała hołd księżnej Dianie swoim bukietem ślubnym. Również wywiad, którego udzieliła z mężem u Oprah Winfrey, przez wielu był porównywany do pamiętnego wywiadu Diany z 1995 roku. Teraz Meghan znów odniosła się do tamtego etapu życia Lady Di. Tym samym złożyła hołd księżnej Dianie, sięgając po ten sam dodatek, który mama Harry'ego miała przy sobie podczas wizyty w Argentynie w 1995 roku.\nMeghan Markle oddała hołd księżnej Dianie tą stylizacją\nMeghan Markle i książę Harry byli gośćmi festiwalu Global Citizen Live w Nowym Jorku. Podczas swojego wystąpienia opowiedzieli o niesprawiedliwych różnicach w dostępie obywateli biedniejszych i bogatszych krajów do szczepionek.\nOd 3 lat zajmuje się pielęgnacją Meghan Markle. Zdradziła sekret jej młodego wyglądu\nZ tej okazji Meghan postanowiła podkreślić swój głos odpowiednią stylizacją. Zdecydowała się na prostą, białą sukienkę. Do tego dobrała czarny płaszcz i wyjątkową torebkę oraz biżuterię.\nOkazuje się, że dodatkami, które wybrała z tej okazji, oddała hołd swojej zmarłej teściowej. Księżna Diana była bowiem fanką torebek Christiana Diora. Nic więc dziwnego, że marka stworzyła kolekcję kuferków na cześć Lady Di. I właśnie po jeden z nich teraz sięgnęła aktorka.\nCzarna torebka, którą miała przy sobie Meghan Markle, pochodzi z kolekcji Dior Lady D-Light. Można w niej znaleźć różne modele kuferków, jednak nic nie przebije klasyki, o czym amerykańska aktorka wie doskonale.\nZobacz także: Księżna Kate ostatnią stylizacją oddała hołd Dianie. Chodzi o jeden element jej stroju\nMeghan Markle z torebką Lady D-Lite Christiana Diora\nTorebka Lady D-Lite Christiana Diora, po którą sięgnęła Meghan Markle, to czarny kuferek z rączką i złotymi elementami. Świetnie komponował się z jej białą sukienką od Valentino oraz klasycznymi, czarnymi czółenkami.\nTo jednak nie wszystko. Meghan postawiła na jeszcze jeden element w stylu Lady Di. To złoty zegarek Cartier, który księżna nosiła do różnych stylizacji. Również Meghan miała go na sobie już kilka razy.\nZobacz także: Najsłynniejsze stylizacje księżnej Diany. Część z nich jest modna do dzisiaj\nstyl gwiazd księżna diana stylizacje gwiazd rodzina królewska meghan markle\nGwiazdy na premierze filmu "Nie czas umierać". Kate wyglądała jak dziewczyna Bonda [ZDJĘCIA]\nGwiazdy na Festiwalu w Wenecji. Zobaczcie, jak wyglądała odważna Stewart, zjawiskowa Zendaya i wiele innych [ZDJĘCIA]


Lektury po angielsku dla średniozaawansowanego - Męskie lektury - BraciaSamcy.pl\nLektury po angielsku dla średniozaawansowanego\nBy Mattheo, December 26, 2019 in Męskie lektury\nTak jak w temacie, macie polecić jakieś ciekawe tytuły anglojęzycznych ebooków? Głównym moim celem jest poszerzenie słownictwa i większego obycia się ze słowem pisanym i przy okazji poczytanie o czymś ciekawym/przydatnym. Mój poziom angielskiego oscyluje między B1 a B2 i zależy mi by język książki był mniej więcej dostosowany do tego poziomu.\nW księgarniach z tanimi książkami można znaleźć książki, gdzie tekst jest po angielsku. Trudniejsze słowa w nich na marginesie są tłumaczone. Mam na przykład Jądro Ciemności lub inną o jakichś Zombie. W empiku widziałem całą półkę z takimi książkami. Robi się to coraz bardziej popularne i stwierdzam, że trudno coś takiego się czyta, ale naprawdę to pomaga.\n@Mattheo - Dlaczego nie po prostu artykuły w necie albo jakiś ebook po angielsku? Sam tak robię, słownictwo przeróżne, czasem bardzo dużo nie rozumiem.\nOxford 5000 i program Anki.\nB1/B2 to czas kiedy trzeba się "zanurzyć" w języku więc po prostu zamiast czytać polskie wiadomości, czytaj angielskie\nZamiast przeglądać wykop, przeglądaj reddit.\nZamiast oglądać seriale z polskimi napisami, oglądaj z angielskimi. YouTube oglądaj z wygenerowanymi angielskimi napisami.\nPodcasty tematyczne po angielsku.\nJest jeden baaaardzo fajny podcast o nauce angielskiego Luke's English podcast się zwie.\nGeneralnie angielski all day long I bardzo szybko wskoczysz na c1 przynajmniej jeśli chodzi i pasywne umiejętności (słuchanie, czytanie). Aktywne ćwiczy się w sposób aktywny...\nB1/B2 to czas kiedy trzeba się "zanurzyć" w języku\nTeż tak myślę. W sumie od skończenia lektoratów na studiach stoję w miejscu jeśli chodzi o angielski. Wiadomo, jakieś tam nowe słowa ciągle poznaję, w wolnych chwilach Duolingo porobię, ale dalej czuję się niezbyt pewnie jeśli dochodzi do jakiejś konwersacji po angielsku. Obczaję te podcasty na pewno.\n@self-aware No właśnie jakiś ebook po angielsku byłby spoko opcją, bo pożyczyłem od siostry czytnik ebooków i teraz będzie więcej możliwości na wykorzystywanie pustego czasu w podróży, czy czekając w kolejce do dentysty.\n@Mattheo - No to np. pierwsze z brzegu, No Mr Nice Guy.\nW necie jest dużo książek do rozszerzenia słownictwa na różnych poziomach. Ewentualnie możesz zabrać się za książkę po angielsku lub czasopisma. Oprócz tego w necie znajdziesz tzw. frequency vocabulary lists. Najchętniej biorę książkę po angielsku i przerabiam od deski do deski zapisując nowe słownictwo.\n8 minut temu, Mattheo napisał:\nTeż tak myślę. W sumie od skończenia lektoratów na studiach stoję w miejscu jeśli chodzi o angielski. Wiadomo, jakieś tam nowe słowa ciągle poznaję, w wolnych chwilach Duolingo porobię, ale dalej czuję się niezbyt pewnie jeśli dochodzi do jakiejś konwersacji po angielsku. Obczaję te podcasty na pewno.\nNie czujesz się pewnie z czym? Jeśli chodzi o mówienie to niestety niema innej opcji na poprawę niz po prostu mówienie.\nJa na początku miałem ból brzucha jak miałem poprosić o reklamówkę na zakupy w sklepie. Na szczęście przeszlo dosyć szybko\nGeneralnie dobrym pomysłem jest też przerabianie słownictwa tematycznego a następnie układanie zdań/konwersacji czy inscenizowanie faktycznych rozmów z życia wziętych. W ten sposób nauczysz się najwięcej jeśli chodzi o mowę.\nBardzo dobrym i efektywnym sposobem jest też nauka słów w kontekstach. Tzn. jest dużo słów których po prostu nie da się przetłumaczyć 1 do 1. Ja wtedy wkładam takie słowo w całe zdanie i uczę się całego zdania na pamięć.\nTeż chciałbym zauważyć że dużo publicznych osób i coachy, w tym pan Mateusz Grzesiak projektuję swój publiczny wizerunek ucząc się wcześniej przygotowanych wypowiedzi/zdań/statementow na pamięć. Można to wywnioskować po tym że za każdym razem są powtarzane w taki sam lub podobny sposób. I dokładnie w ten sam sposób możesz zaprojektować swoją "osobowość" w każdym innym języku którego się uczysz.\nNie wiem czy koncept który chce przekazać jest zrozumiały ale mniej więcej chodzi mi o to że mówiąc np. po francusku będziesz wysławiać się i manifestować różne rzeczy w zupełnie inny sposób niz mówiąc po niemiecku itd itd. każdy język ma pewną swoją specyfikację i ucząc się pełnymi zdaniami można też wykreować zestaw cech czy wizerunek w danym języku... Chyba trochę abstrakcyjny koncept ale działa\nJak masz czytnik to masz tam też pewnie słownik. Angielsko-angielski ale to nawet lepiej - szybciej się w ten sposób nauczysz.\n5 hours ago, Mattheo said:\nale dalej czuję się niezbyt pewnie jeśli dochodzi do jakiejś konwersacji po angielsku\nMówienie a czytanie to są różne umiejętności. Nie bez powodu na egzaminach pisanie, czytanie, słuchanie i mówienie to cztery różne rzeczy.\nPolecam też radio. Można się osłuchać. Na BBC4 cały czas gadają, więc nie ma problemu z muzyką, i sporo ciekawych audycji. Można słuchać na żywo albo archiwum.\nKażda anglojęzyczna książka się nada, więc po prostu czytaj to, co Ci wpadnie w ręce, aczkolwiek zupełnie inaczej podszedłbym do nauki i rozszerzania słownictwa - znajomość samych suchych słówek nie zda się na wiele; najlepiej je wykorzystywać w ogniu walki i wcale nie trzeba do tego native speakera.\nJeśli już czytasz książkę po angielsku, to masz dwa albo:\nalbo czytasz ją dla rozrywki, a przy okazji może poznasz z 5. nowych słówek bez umiejętności ich użycia;\nalbo czytasz ją dla nauki, skupiając się na tym, aby jak najlepiej rozwinąć wszystkie cztery filary (LSRW - listening, speaking, reading, writing).\nDrugie albo jest o wiele atrakcyjniejsze, nieprawdaż? A i owszem, tyle że wymaga większego nakładu pracy i do przyjemności raczej nie należy.\nBierzesz pierwszą lepszą książkę, jaką znajdziesz, i skupiasz się tylko na jednej stronie (jeśli strona to będzie za dużo, to skupiasz się na razie tylko na jednym akapicie). Najpierw czytasz tę stronę po cichu w myślach, a w międzyczasie podkreślasz wszystkie nieznane Tobie słowa i czasowniki frazowe (phrasal verbs), a potem tłumaczysz je gdzieś na osobnej kartce - jeśli będziesz znał wszystkie słowa, to świetnie, ale nadal kontynuujesz pracę.\nCzytasz tę samą stronę (lub akapit) na głos, starając się wypowiadać słowa jak najlepiej tylko potrafisz z odpowiednimi interpunkcją, intonacją, tempem i akcentem.\nPowtarzasz etap drugi, tyle że tym razem czytasz na głos daną stronę lub akapit, nagrywając siebie na dyktafon (każdy smartphone go ma), starając się brzmieć jak najpłynniej i jak najpoprawniej (warto podpisać nagranie nr. strony i tym, który to był akapit).\nPrzechodzisz do następnej strony lub akapitu i powtarzasz wszystko do trzeciego etapu.\nWracasz do nagrania z poprzedniego akapitu (dlatego zacząłeś pracować nad kolejną stroną lub akapitem, aby przynajmniej trochę zapomnieć, jak wyglądał poprzedni), włączasz je i starasz się stranskrybować to, co słyszysz na nagraniu (wszystko ma być poprawnie gramatycznie i ortograficznie jak najbardziej to tylko możliwe), a w międzyczasie słuchasz samego siebie i wyłapujesz, gdzie popełniłeś ewentualne błędy w recytacji (łatwo to wyłapać, bo jak się gdzieś potknąłeś, od razu poczujesz zażenowanie, które jest nieprzyjemnym uczuciem i zapisze Ci się w pamięci, więc szansa na to, że po raz kolejny powiesz bu:k zamiast bʊk spada niemalże do zera), oraz w momencie pojawienia się ewentualnych nieznanych wcześniej słów lub czasowników frazowych sprawdzasz, czy już pamiętasz, co oznaczają. Następnie czytasz to, co stranskrybowałeś, i oceniasz, czy to w ogóle ma ręce i nogi.\nZaczynasz kolejną stronę lub akapit, a potem zapętlasz wszystko w tym samym procesie. Z czasem układ nerwowy się zautomatyzuje i będziesz robił kilka stron w godzinę.\nJest to najlepszy i najefektywniejszy sposób, jaki znam, aby - będąc sobie samemu sterem, żaglem i okrętem - rozwijać wszystkie cztery filary języka, aczkolwiek wymaga to zawzięcia.\nEtap V jest najważniejszy, gdyż poprzez przepisywanie (a tu jeszcze ze słuchu) zapamiętujemy najwięcej; do tego symultatywnie ćwiczysz i pisanie, i słuchanie, i czytanie, i mówienie.\nściągasz sobie na telefon dwie darmowe aplikacje Vocabulary Builder oraz Idioms And Phrases - z Vocabulary Builder bierzesz sobie pięć nieznanych Tobie dotąd słówek, a z Idioms And Phrases bierzesz sobie jeden idiom. Następnie na kartce budujesz po jednym złożonym zdaniu twierdzącym, pytającym oraz zaprzeczającym z każdym powyższym (czyli razem powinieneś mieć 18 zdań). Po czym wybierasz cyfrę lub liczbę od 1 do 122, idziesz na tę stronkę https://www.mantelligence.com/random-questions-to-ask/ do pytania o wybranym przez Ciebie numerze, odpalasz stoper i w maksymalnie pięć minut masz odpowiedzieć na to pytanie, używając słówek i idiomu, które wybrałeś z aplikacji, nagrywając siebie cały czas na dyktafon - po czym znowu możesz próbować stranskrybować swoją odpowiedź, co unaoczni Ci Twoje błędy w wymowie i gramatyce (do dzisiaj, gdy gadam z Anglikami, to czasami zdarzy mi się zapomnieć użyć przedimka lub użyję złego przyimka, i w nanosekundę mój mózg to wyłapuje - oczywiście Angole mają to gdzieś, ale u mnie w głowie od razu jest feedback: "Ty, kurwa, debilu, nawet mówić po angielsku nie potrafisz" :P);\nściągasz sobie na telefon aplikację SLOWLY - w ten sposób możesz poznać jakiegoś pen pala z najdalszych zakątków świata, a po paru wymienionych listach może uda wam się umówić na Skype, gdzie oboje/obaj będziecie mogli poćwiczyć zarówno production, jak i comprehension języka, a może i nawet trafisz na jakiegoś native'a, więc kilka tysięcy złotych Ci zostanie w kieszeni;\nfiszki audio - tu już trzeba trochę pieniędzy wyłożyć, sam mam ponad giga fiszek ze strony fiszki.pl i mogę je polecić - najpierw masz słowo po polsku, potem tłumaczenie, a na końcu przykład użycia w zdaniu polskim i angielskie tłumaczenie owego zdania. Wrzucasz na telefon kilkadziesiąt fiszek i zapętlasz na słuchawkach, starając się powtarzać to, co słyszysz;\ntłumaczenie filmów ze słuchu lub gotowych angielskich napisów. Kiedyś się tym zajmowałem i jest to bardzo dobra metoda na naukę języka, tyle że czasochłonna. Dzięki temu też nauczyłem się pisać poprawnie po polsku, bo hejtowali moje pierwsze napisy, że są chujowe (miałem około 16. lat wówczas), więc o ile tłumaczenie było dobre, o tyle kłuło po oczach, dlatego trzeba było się dokształcić. Ściągasz SubEdita i jedziesz;\nczytanie czasopism, for, artykułów, rozmów po angielsku i uczestniczenie w nich samemu, słuchanie anglojęzycznych wykładów, podcastów itp.\nwyjazd do anglojęzycznego kraju.\nEdited December 27, 2019 by Ważniak\nNie czujesz się pewnie z czym?\nOgólnie to w każdym filarze, ale najbardziej chyba kuleje słuchanie, bo nie nadążam i gubię po czasie cały kontekst.\nDzięki panowie za wszystkie rady, postaram się do nich zastosować i metodą prób i błędów zobaczę, co najbardziej mi podpasuje. Ustalę sobie czas nauki na razie na około godzinkę dziennie, a jak pokończę kursy, które aktualnie robię to nawet sobie wydłużę. Fajnie byłoby wskoczyć np. za rok na C1


Deser Szarlotka - Przepisy w ŚwiatKobiety.pl\nArtykuły na temat: deser szarlotka\nWideo na temat: deser szarlotka\nPrzepisy na temat: deser szarlotka\nDyskusje na temat: deser szarlotka\ngorąca szarlotka z bitą śmietaną i polewą czekoladową :)\n"szarlotka" gdyz etymologicznie z szarlotka nie ma on nic wspolnego. zamiast strzelać znowu wykładem wystarczy napisać: mus truskawkowy albo deser biszkoptowo-truskawkowy. Ale cóż, to zbyt trywialne jak(...)dla jasnosci... nazwa szarlotka nie jest polska nazwa tylko zapozyczeniem z jezykow angielskiego i francuskiego. Ciasto szarlotka zostalo wykreowane przez kucharza krola angielskiego Jerzego III na\ndzisiaj na deser ciepła szarlotka z lodami waniliowymi :)\nja wiedziałam, że tak będzie...;DDD\na mi na deser marzy się szarlotka na gorąco z lodami ;)\nMam zamiar zaprosić mojego nowego faceta na romantyczna kolację. Chciałam się poradzić co do menu. Czy lepiej podać pieczeń z jabłkami z sałatką a na deser cisto czekoladowe, czy może standardowo schabowego z kapustą i kupne ciasto? Moim zdaniem lepsza będzie pieczeń z jabłkiem i sałatką, a na deser ciepła szarlotka z jabłkami. Tylko jak to wszystko razem upieczesz? Chyba na dwie tury\nRe: ja wiedziałam, że tak będzie...;DDD\na mi na deser marzy się szarlotka na gorąco z lodami ;) szarlotka z przeduuuuużą ilością cynamonu...;D\nłazanki ze słodkie kapusty\nkiełki fasoli sałata lodowa\ndomowe kiełbaski parowki\nmagda gessler na karkówkę


Studenci architektury zaprojektują centrum naszego miasta StaloweMiasto.pl - Regionalne Multimedium\nStalową Wolę odwiedziła grupa studentów czwartego roku studiów magisterskich wraz z opiekunami naukowymi z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Studenci w ramach zajęć zostali zaproszeni do stworzenia projektów zagospodarowania stalowowolskiego centrum.\n17 Października 2021 10:35:53 ~elha 12\nWolę większe nadzieje i oczekiwania pokładać w młodych umysłach studentów architektury, niż doznać kolejnego zawodu i rozczarowania, gdyby zadanie do wykonania zlecono artyście, który już raz swą "artystyczną wizję" przekuł w czyn, tworząc nieżyciowego zakalca w postaci zaprojektowania w parku, wzdłuż torów kolejowych, rzędu kamiennych ławek (do siedzenia tylko dla odważnych i odpornych na zimno), oraz deptaku dla pieszych z łupanej kostki granitowej, po której iść (nie daj Boże na szpilkach!), pchać wózek z dzieckiem, czy jechać rowerem, jest wyczynem nie lada! O niebotycznych kosztach realizacji tego "dzieła" już nie wspominając. Pomysł ze studentami uważam za słuszny i dający nadzieję, że z tych 9 trzy osobowych grup wyłoniona zostanie koncepcja takiego projektu, który spełni oczekiwania zleceniodawcy i mieszkańców. Zważywszy, że każdy z tych 3 osobowych zespołów studenckich będzie prowadzony przez znającego się na rzeczy promotora, zaprezentowane prace nie muszą być wcale "uczniowskie", ale dojrzałe i godne uwagi.\n15 Października 2021 09:39:45 ~dusia\njaka władza tacy projektanci\n15 Października 2021 08:11:04 ~Kukuła\nCzyściciel drzew z kłębkiem na głowie\n15 Października 2021 07:53:07 ~Ewqw\nTo już chyba 300% normy w naszym mieście. Patrzcie jak pięknieje, co chłopy chceta ?\n14 Października 2021 20:42:51 ~XXX\nZaprojektują i zaliczenie Pracy Dyplomowej mają z głowy.... Brawo, )\n14 Października 2021 12:39:44 ~Ha Ha Ha Ha\nAle spłyciarz z tego naszego tołuńskiego menadżeła\nDługów pełno, kasa miejska pusta, czeki z dykty się kurza, więc zaprosił najtańszą siłę roboczą w postaci studentów Tu stawki dla kadry z plakietkami uczę się są zdecydowanie w zasięgu naszego asa.\n14 Października 2021 11:08:15 ~www\nJa bym zaczął od zapytania ich co sądzą o tym jak zaplanowany jest nowy biurowiec i przebudowa ulicy Okulickiego, to może jeszcze da sie to zatrzymać i poprawić.\n14 Października 2021 09:50:45 Andrzejwts\nIle to już ekip architektów było w naszym mieście i "projektowało"?\nLucek przekłada terminy przebudowy centrum miasta, mącąc w głowach mieszkańcom i stwarzając pozory "że coś robi".\nLudzie kochani. Nie ma na to pieniędzy.\n14 Października 2021 00:21:37 ~ebo123\nNiestety brak kasy, którą roztrwonił przy okazji grubo zadłużając miasto spowodował, że to właśnie zaprojektują studenci a nie fachowcy mający doświadczenie.\n13 Października 2021 21:20:06 ~Burmistrz\nPRAWDA JEST OKRUTNA, POMNIK KUDŁATEGO NA BIAŁYM OŚLE STANIE PRZY BIBLIOTECE,A Z BOKU JEGO PRAWICY POSTAĆ GIERMKA WOJTUSIA\n13 Października 2021 21:08:55 ~po kolei\nGeneralnie dobrze byłoby najpierw spytać mieszkańców czego oczekują od jakiejś przestrzeni, a potem cokolwiek projektować. Pozwoliłoby to uniknąć wielu problemów.\n13 Października 2021 21:08:15 ~cst\nBiedni studenci - odwalą robotę za darmo (albo za medaliki pamiątkowe), bo grube ryby biznesu postanowiły przyoszczędzić na kosztach, a potem "podjumać" jako premie część z dodrukowywanych papierków, które rzesza niemiecka zwana UE postanowiła wprowadzać w obieg celem kontrolowanego zmniejszania wartości nabywczej pieniądza.\nTylko studentów i ich roboty szkoda.


weekend z nordic walking | robertklis.pl\nHome » Rozrywka » weekend z nordic walking\nBusiness Review – perła natury – Ponad 2000 Strong na Grape moc!\nTło: Natury Pearl ( „NP”), z siedzibą w Winston-Salem, NC. NP została założona przez Jerry W. Smith, który również założył LeBleu, duża firma napojów USA.\nNP rozpoczął jako detalisty, ale zmieniono na modelu sieci w lipcu 2008. Zmiana ta nastąpiła w wyniku poważnych badań przeprowadzonych przez jej założyciela, który był zafascynowany Warren Buffett. Buffett nazwał jego zakup spółki sieci, Pampered Chef, że najlepszy jaki kiedykolwiek powstał\nDokonując zmian, zarządzanie konsultowany z wielu weteranów sieciowych przed zaprojektowaniem ich plan kompensacyjny i strukturę dystrybucji jak najlepiej promować swoją linię.\nTe produkty: Wszystkie produkty oparte są na NP nasion winogron Muscadine. Muscadine winogron rozwija się w gorącym i wilgotnym klimacie Południowo USA czyni je bardzo różni się od odmiany winogron w winnicach widziałem gdzie indziej.\nPonieważ Muscadine winogron rozwija się w trudnych warunkach klimatycznych, produkuje więcej przeciwutleniaczy walki choroby, kochanie dzisiejszego sektora zdrowotnego.\nComp Plan: Jest trochę o planie kompensacyjnym publicznie. Jeden kierownik, Jeff Weigele, z Wilimington, NC, potwierdziła atrakcyjność modelu i stwierdził, że „jest to rodzaj szansy, że jeśli ktoś pracuje w, w ciągu 90 dni, można stworzyć dochód średniej w nadmiarze $ 1,00 na miesiąc.”\nJego podkreślił strumienia pozostałych dochodów, które NP może dostarczyć.\nDziś NP jest ponad 2000 niezależnych firm silny i liczenia.\nPlan poglądowy idzie 8 poziomów głęboko w jego dolnej linii, nagradzając producentów z większymi wysokich prowizji.\nSzkolenie: Firma koncentruje się na kształcenie powtórzeń o korzyściach produktów.\nPodczas edukacji Produkt należy dobrze sprzedawać, to tylko część kompleksowego treningu.