WYTYCZNE W ZAKRESIE ANALIZY PORÓWNAWCZEJ SYSTEMÓW FINANSOWYCH - PDF\nWYTYCZNE W ZAKRESIE ANALIZY PORÓWNAWCZEJ SYSTEMÓW FINANSOWYCH\nDownload "WYTYCZNE W ZAKRESIE ANALIZY PORÓWNAWCZEJ SYSTEMÓW FINANSOWYCH"\n1 Małgorzata Mikita WYTYCZNE W ZAKRESIE ANALIZY PORÓWNAWCZEJ SYSTEMÓW FINANSOWYCH Wprowadzenie Systemy finansowe działające w poszczególnych krajach świata różnią się istotnie między sobą. Zróżnicowanie obserwuje się zarówno w odniesieniu do rodzaju instytucji finansowych działających na rynku i oferowanych przez nie produktów, jak też przyjętych rozwiązań w zakresie infrastruktury finansowej czy stopnia rozwoju poszczególnych segmentów rynku finansowego. Próba porównania stopnia rozwoju systemów finansowych w różnych krajach napotyka wiele trudności. Wynikają one zarówno z istnienia różnic w organizacji systemów finansowych w poszczególnych krajach i braku wiarygodnych danych porównawczych, jak też braku jednomyślności ekonomistów w zakresie prowadzenia analizy porównawczej. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie jednego ze sposobów prowadzenia analizy porównawczej stopnia rozwoju systemów finansowych (zdaniem autorki najpełniejszego). Przedstawiona analiza obejmuje porównanie wielkości instytucji finansowych i rynków finansowych w analizowanych krajach, stopnia dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych dla uczestnika rynku finansowego oraz efektywności i stabilności działania instytucji finansowych i rynków finansowych. Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej przedstawiono istotę systemu finansowego, zwracając szczególną uwagę na brak jednoznaczności w definiowaniu tego pojęcia. Ponadto dokonano charakterystyki części składowych systemu finansowego, tj. instytucji finansowych, infrastruktury finansowej oraz rynków finansowych. Autorka artykułu podkreśla duże zróżnicowanie między krajami w zakresie omawianych składowych.\n2 90 MAŁGORZATA MIKITA W drugiej części zarysowano wytyczne w zakresie prowadzenia analizy porównawczej stopnia rozwoju systemów finansowych w różnych krajach. Skupiono się na przedstawieniu wytycznych w zakresie analizy (czyli, co należy analizować) oraz miar stosowanych w analizie (czyli, jak należy mierzyć analizowane wielkości). Przykładami miar są różnego rodzaju wskaźniki pomocne przy ocenie systemu finansowego. 1. SYSTEM FINANSOWY ISTOTA, ZRÓŻNICOWANIE Nie ma jednej, w pełni akceptowalnej definicji pojęcia system finansowy. Ekonomiści formułują różne definicje, podkreślając różne cechy systemu finansowego. Jedni przywiązują dużą uwagę do elementów składowych systemu finansowego (podejście instytucjonalne), inni natomiast podkreślają funkcje jakie pełni system finansowy w gospodarce (podejście funkcjonalne). Są też tacy, którzy próbują łączyć podejście instytucjonalne i funkcjonalne tworząc definicje, w których akcentuje się zarówno elementy składowe systemu finansowego, jak też funkcje, które system ten pełni w gospodarce. Podkreśla się ponadto cechy charakterystyczne dla pojęcia system, czyli wzajemne powiązanie elementów składowych i pełne współdziałanie. Podejście to nazywane jest podejściem systemowo-funkcjonalnym. Wydaje się, że najpełniej oddaje ono istotę systemu finansowego. Zgodnie z podejściem systemowo-funkcjonalnym, system finansowy to układ wzajemnie powiązanych elementów umożliwiający przedsiębiorstwom, gospodarstwom domowym i rządowi zaspokajanie wszelkich potrzeb związanych z finansową sferą funkcjonowania. Do podstawowych składowych systemu finansowego zalicza się: instytucje finansowe, infrastrukturę finansową oraz rynki finansowe. Instytucje finansowe to podmioty, których głównym zadaniem jest przesuwanie zasobów pieniądza od podmiotów dysponujących oszczędnościami (podmiotów nadwyżkowych) do podmiotów poszukujących kapitału (podmiotów deficytowych), jak też świadczenie usług związanych z zawieraniem transakcji. Przykładem tego typu podmiotów są m.in.: banki, zakłady ubezpieczeń, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, biura maklerskie, pośrednicy kredytowi, doradcy finansowi, agencje finansowe. Część instytucji finansowych tworzy własne instrumenty finansowe, w oparciu o nabyte na rynku instrumenty finansowe innych podmiotów (przykładem mogą być fundusze inwestycyjne zamknięte tworzące certyfikaty inwestycyjne), część natomiast nie tworzy żadnych nowych instrumentów ich rola sprowadza się do biernego pośrednictwa instrumentami finansowymi (np. biura maklerskie).\n3 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 91 Rola poszczególnych instytucji finansowych w wielu krajach jest różna 1. Na przykład w takich krajach, jak Wielka Brytania, Francja, Holandia, Japonia, Niemcy, Włochy dominującą rolę na rynku finansowym odgrywają banki. W innych, jak: USA, Kanada, Szwajcaria, Belgia wiodącą rolę w gromadzeniu i redystrybucji kapitałów odgrywa rynek kapitałowy (a nie banki) 2. O dużym zróżnicowaniu można mówić także w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych. Najlepiej rozwinięty rynek funduszy inwestycyjnych jest w Stanach Zjednoczonych. W wielu krajach rynek ten zaczął rozwijać się stosunkowo niedawno, czego przykładem może być Polska, gdzie pierwszy fundusz inwestycyjny powstał dopiero w 1992 r. (był to Polski Fundusz Powierniczy Pionier). Dla porównania pierwszy fundusz inwestycyjny w Wielkiej Brytanii powstał 129 lat wcześniej, tj. w 1863 roku (był to Szkocko-Amerykański Trust Inwestycyjny założony przez Roberta Fleminga). Nie dziwi zatem fakt, że poziom rozwoju rynku funduszy inwestycyjnych w różnych krajach wykazuje duże zróżnicowanie zarówno w zakresie roli jaką odgrywają fundusze inwestycyjne na danym rynku finansowym, jak też zróżnicowania oferty produktowej dostępnej dla klientów. W niektórych krajach powstają nowe typu funduszy, np. fundusze hedgingowe czy fundusze Private Equity, które w innych krajach są zupełnie nieznane. Drugim elementem składowym systemu finansowego jest infrastruktura finansowa. Umożliwia ona przepływ płatności między uczestnikami rynku finansowego, jak również obrót papierami wartościowymi oraz ich rozliczanie. Składowymi infrastruktury finansowej są przede wszystkim: systemy płatności i rozliczeń oraz biura informacji kredytowej. Systemy płatności i rozliczeń to systemy umożliwiające transfer kapitałów pomiędzy stronami różnych transakcji. Składowymi systemów płatności i rozrachunków papierów wartościowych są: systemy płatności wysokokwotowych, systemy płatności detalicznych, systemy międzynarodowych rozliczeń walutowych, systemy rozliczeń w ramach transakcji papierami wartościowymi, jak również otoczenie prawne tych systemów. Systemy płatności i rozrachunku papierów wartościowych wykorzystywane są głównie przez banki i inne instytucje finansowe do transferu między sobą kapitałów o wysokiej wartości. Ich sprawne działanie warunkuje efektywność międzybankowego rynku pieniężnego, jak również prowadzenie polityki pieniężnej przez bank centralny. Obroty w ramach systemu płatności 1 J.K. Solarz, Dojrzałe i wschodzące gospodarki rynkowe. Próba porównania, Zarządzanie Ryzykiem, 2011, nr 37, s F. Song, A. Thakor, Notes on Financial System Development and Political Intervention, Policy Research Working Paper, The Word Bank, January 2013, s. 10.\n4 92 MAŁGORZATA MIKITA wysokokwotowych przewyższają wielokrotnie PKB poszczególnych krajów. W krajach o największych obrotach na tym rynku roczne płatności w ramach systemu płatności wysokokwotowych przekraczają 40-krotną wartość PKB państw. Tak wysokie wartości odnotowują kraje Azji Wschodniej i Pacyfiku. W Europie wielkość ta stanowi średnio 20-krotność PKB poszczególnych krajów, w krajach Ameryki Północnej 10-krotność 3. Obecnie działające systemy płatności i rozliczeń nie są doskonałe. Kryzys ujawnił ich pewne niedoskonałości. Szczególnie dotyczy to rozrachunków w ramach nieregulowanych rynków instrumentów pochodnych. Rozwój systemów płatności nie nadąża za rozwojem tych rynków, co sprawia, że stają się one mało przejrzyste, co zwiększa się ryzyko, że w przyszłości mogą stać się źródłem kolejnych kryzysów finansowych 4. Istotnym elementem infrastruktury finansowej, obok systemu płatności i rozrachunku papierów wartościowych, jest system informacji kredytowej. Dzięki niej banki i inne instytucje kredytowe mogą pozyskać informacje o wiarygodności kredytowej potencjalnych klientów. Analiza informacji kredytowej w różnych krajach pozwala wyróżnić dwa typy: rejestry informacji kredytowej prowadzone przez władze publiczne za pośrednictwem banku centralnego lub organu nadzorującego rynek finansowy, rejestry informacji kredytowej prowadzone przez podmioty prywatne, które pozyskują informacje od instytucji bankowych i niebankowych. Pierwsze tego typu rejestry zaczęły powstawać w Niemczech, Szwecji i Stanach Zjednoczonych na początku XX wieku 5 Obecnie ponad 80% krajów świata mają tego typu rejestry 6. Dostęp do pełnej informacji kredytowej jest bardzo istotny z punktu widzenia państwa, jako podmiotu dążącego do zapewnienia stabilności działania rynku finansowego. Z jednej strony pozwala bowiem na dokładniejsze monitorowanie ryzyka kredytowego, na jakie narażone są poszczególne instytucje finansowe, z drugiej natomiast pozwala na analizę zmian w zakresie ryzyka kredytowego w gospodarce, w rozbiciu na typy kredytów czy rodzaje 3 Dane dotyczą 2009 roku. Źródło: Rethinking the Role of the State in Finance, Global Financial Development Report 2013, The Word Bank, Washington 2013, s J. Gosse, D. Plihon, Challenges for Europe in the Word in 2030, AUGUR, 2012, s R. Olegario, Credit Reporting Agencies: A Historical Perspective, [w:] Credit Reporting and the International Economy, M.J. Miller (red.), MIT Press, Cambridge 2003, s. 24; Rethinking the Role of the State in Financ, op. cit., s Ibidem, s. 134.\n5 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 93 klientów. Duże zróżnicowanie w tym względzie sprawia, że stabilność finansowa różnych krajów jest różna. Te, które opierają się tylko na państwowych rejestrach kredytowych narażają się często na brak pełnej informacji. Państwowe rejestry kredytowe zawierają bowiem, w większości przypadków, jedynie informacje zebrane od instytucji podlegających nadzorowi państwowemu. Brakuje natomiast informacji od instytucji nieregulowanych (shodow banking 7 ). Ważnym elementem systemu finansowego są rynki finansowe, na których przedmiotem obrotu są instrumenty finansowe, jak: akcje, obligacje, kredyty bankowe, lokaty bankowe, bony, weksle, prawa poboru, prawa pierwszeństwa, prawa do akcji, certyfikaty inwestycyjne, certyfikaty depozytowe, kwity depozytowe, certyfikaty emisyjne, kontrakty terminowe czy kontrakty opcyjne. Nie wszystkie z nich są tak samo popularne na rynkach finansowych różnych krajów świata. Do najpopularniejszych należą niewątpliwie akcje i obligacje. Natomiast kontrakty terminowe i opcyjne to produkty stosunkowo nowe (jako instrumenty finansowe pojawiły się dopiero w latach 70. XX wieku), których dynamiczny rozwój obserwuje się głównie w krajach o dobrze rozwiniętych rynkach finansowych (np. w USA czy krajach Europy Zachodniej 8 ). Rynki o niskim stopniu rozwoju charakteryzują się brakiem tego typu produktów lub ich niewielkim udziałem w aktywach finansowych, które są przedmiotem obrotu na rynku finansowym w danym kraju. Pojęcie rynki finansowe odnosi się do wielu rynków, które są składowymi rynku finansowego w danym kraju. Wśród nich znajduje się m.in. rynek pieniężny i kapitałowy 9. Rynek pieniężny to rynek o charakterze krótkoterminowym. Przedmiotem obrotu są tu instrumenty finansowe o terminie 7 Shodow Banking: a Forward-looking Framework for Effective Policy, Institute of International Finance, June 2012, s W Polsce pierwsze instrumenty pochodne (derywaty) pojawiły się w 1996 r. Były to walutowe kontrakty terminowe. W 1998 r. derywaty stały się przedmiotem obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych (GPW) w Warszawie. Szczególnie dynamiczny okres rozwoju rynków instrumentów pochodnych w Polsce obserwuje się od 2001 r. Przykładami kontraktów terminowych notowanych na GPW są kontrakty terminowe na: indeksy (WIG 20, mwig 40), kursy walut (USD, EUR, CHF), akcje spółek (np. TP SA, KGHM POLSKA MIEDŹ SA, PKO SA, PKN ORLEN SA, PEKAO, TVN SA, GRUPA LOTOS SA). Przykładami opcji notowanych na GPW są opcje na WIG 20. Najszybciej rozwijającym się rynkiem pozagiełdowym (OTC market) w Polsce jest rynek instrumentów pochodnych na stopy procentowe. 9 F.S. Mishkin, S.G. Eakins, Financial Markets and Institutions, Pearson. Prentice Hall, New York Toronto 2009, s. 212.\n6 94 MAŁGORZATA MIKITA wykupu do jednego roku. Głównym uczestnikiem tego rynku są banki. Rynek kapitałowy to rynek o charakterze długoterminowym. Przedmiotem obrotu na tym rynku są instrumenty finansowe o terminie wykupu powyżej jednego roku. Głównymi uczestnikami tego rynku są: przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe oraz pośrednicy finansowi. Obok podziału na rynek pieniężny i kapitałowy, wyróżnia się podział na różne inne segmenty. Następuje on według pewnych określonych kryteriów. Przykładowo, biorąc pod uwagę przedmiot handlu wyróżnia się: rynek papierów wartościowych na którym przedmiotem obrotu są papiery wartościowe, rynek depozytowo-kredytowy na którym przedmiotem obrotu są depozyty i kredyty, rynek walutowy na którym przedmiotem obrotu są waluty, rynek instrumentów pochodnych na którym przedmiotem obrotu są instrumenty pochodne. Biorąc pod uwagę formę organizacyjną rynku, wyróżnia się: rynek formalny, inaczej zinstytucjonalizowany jego charakterystyczną cechą jest to, że uczestnicy muszą działać w pewien określony sposób. Powoływane są specjalne instytucje nadzorujące ten rynek. Przykładem rynku formalnego jest giełda papierów wartościowych, rynek nieformalny (niezinstytucjonalizowany) uczestnicy nie są ograniczeni ścisłymi przepisami. Mogą się kontaktować w dowolny sposób i w różnym czasie. Biorąc pod uwagę rodzaj kontrahenta, czyli kto oferuje instrumenty finansowe do sprzedaży, wyróżnia się: rynek pierwotny występuje wówczas, gdy instrument finansowy jest sprzedawany pierwszemu posiadaczowi. Sprzedawcą instrumentu jest zatem jego wystawca (emitent). Sprzedaż papierów wartościowych na ryku pierwotnym odbywa się najczęściej za pośrednictwem biur maklerskich i banków, rynek wtórny występuje wówczas, gdy dokonuje się obrotu wcześniej wyemitowanymi instrumentami, czyli takimi, które miały już pierwszego posiadacza. Do sprzedaży dochodzi na giełdzie papierów wartościowych (jest to podstawowa instytucja rynku wtórnego) lub na rynku pozagiełdowym, tj. rynku organizowanym przez banki, biura maklerskie lub specjalne instytucje obrotu pozagiełdowego.\n7 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 95 Biorąc pod uwagę dostępność oferowanych instrumentów finansowych dla odbiorców, wyróżnia się: rynek publiczny, rynek prywatny. O rynku publicznym mówimy wtedy, gdy oferta zakupu papierów wartościowych skierowana jest do szerokiego grona, nieoznaczonych nabywców. Z reguły, przy sprzedaży wykorzystuje się środki masowego przekazu. W większości krajów jest to rynek dość szczegółowo regulowany przepisami prawa i podlegający nadzorowi powołanych do tego instytucji. Rynek publiczny ma charakter rynku zorganizowanego, tzn. występuje w formie: giełd papierów wartościowych lub instytucji regulowanego obrotu pozagiełdowego (tzw. over the counter market OTC). Przykładem rynku nieregulowanego jest rynek lokat międzybankowych, na którym dealerzy banków kontaktują się bezpośrednio w celu zawarcia transakcji. Innym przykładem rynku OTC jest Forex (rynek walutowy). Papiery wartościowe mogą być dopuszczone do publicznego obrotu dopiero po spełnieniu określonych warunków. Ma to przede wszystkim na celu zabezpieczenie interesów inwestorów. Rynek prywatny nie ma sformalizowanego charakteru. Transakcje występujące na nim odbywają się bezpośrednio między klientami nabywającymi i zbywającymi określone instrumenty. Przykładem tego typu transakcji są emisje papierów wartościowych nie dopuszczonych do obrotu na rynku publicznym, transakcje znacznymi pakietami walorów dokonywane bezpośrednio między dużymi inwestorami (np. bankami), akty darowizny, wzajemne przekazywanie walorów (np. w przypadku połączenia spółek) itp. Biorąc pod uwagę termin rozliczenia zawartych transakcji, wyróżnia się: rynek natychmiastowy (kasowy, spot) transakcje na rynku natychmiastowym rozliczane są bezpośrednio po ich zawarciu, co oznacza 2 dni robocze od terminu zawarcia transakcji, rynek terminowy transakcje na rynku terminowym rozliczane są po pewnym określonym czasie w przyszłości od zawarcia transakcji. Rynek terminowy jest zasadniczo tożsamy z rynkiem instrumentów pochodnych, gdyż instrumenty pochodne mają charakter transakcji terminowych. Przedstawione powyżej podziały rynku finansowego na różne segmenty wskazują, że rynek finansowy nie ma jednorodnego charakteru. Przedmiotem obrotu na nim mogą być różne instrumenty finansowe, różne segmenty tego rynku mogą być objęte różnymi regulacjami, uczestnikami rynku mogą być różne podmioty, rozliczenie transakcji finansowych może następować w różnym czasie. Co więcej, duże zróżnicowanie rynku może występować nie tylko\n8 96 MAŁGORZATA MIKITA w ramach wyróżnianych w nim segmentów, ale także dodatkowo między krajami. Poszczególne kraje przez długi okres kształtowały swoje rynki finansowe według własnych zasad. Nowe trendy, które pojawiły się na przełomie XX i XXI wieku, jak: liberalizacja finansowa, globalizacja 10 i postęp technologiczny doprowadziły w pewnym stopniu do ujednolicenia pewnych zasad działania rynku finansowego, jakkolwiek nie wyeliminowały różnic całkowicie. Silne dążenie do ujednolicenia zasad działania rynków finansowych można zaobserwować w Unii Europejskiej (UE). Od 1999 roku Unia prowadzi intensywne prace w zakresie stworzenia rynku o swobodnym przepływie kapitałów między krajami członkowskimi i swobodzie świadczenia usług finansowych (tzw. jednolitego rynku finansowego). W celu realizacji tego zamierzenia wydano wiele dyrektyw, rozporządzeń, decyzji, rekomendacji oraz komunikatów. Podjęto próbę ujednolicenia m.in. zasad obrotu instrumentami finansowymi na rynku europejskim (dyrektywa MIFID Markets in Financial Instruments Directive), standaryzacji informacji zawartych w prospektach emisyjnych (Prospectus Directive), zasad, jakie muszą być przestrzegane przez uczestników rynku papierów wartościowych (Settlement Finality and the Financial Collateral Directives), zasad działania funduszy inwestycyjnych na rynku UE (UCITS III Directive), wymogów kapitałowych dla banków (CRD Capital Requirements Directive) oraz firm ubezpieczeniowych (Solvency II Directive), regulacji skierowanych do agencji ratingowych (Regulation on Credit Rating Agencies CRAs), wspólnych standardów w zakresie rachunkowości (opublikowanych przez International Accounting Standards Board IASB), zasad dotyczących obrotu derywatami (OTC derivative transactions) 11. Ponadto wprowadzono na terenie UE systemu płatności wysokokwotowych (TARGET 2 Trans-European Automatem Real Time Gross Settlement Express Transfer System) oraz ustanowiono jednolity obszar płatności w euro (SEPA Single Euro Payment Area). Globalny kryzys finansowy stał się dodatkowo bodźcem do powołania wspólnych organów nadzorczych dla rynków finansowych UE. Utworzono 3 organy o charakterze ponadarowym, tj. 12 : 1) Europejski Organ Nadzoru Bankowego (European Banking Authority); 10 M.S. McMillan, D. Rodrik, Globalization, Structural Changes and Productivity Growth, NBER Working Paper Series, National Buremu of Economic Research, Cambridge 2011, s European Commission. Regulating financial services for sustainable growth, Brussels 2010, s P. Smaga, Wpływ Europejskiej Rady Ryzyka Systemowego na stabilność finansową w UE, Gospodarka Narodowa, 2013, Nr 3, s. 6.\n9 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 97 2) Europejski Organ Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (European Securities and Markets Authority); 3) Europejski Organ Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (European Insurance and Occupational Pensions Authority). Podjęte działania zaowocowały niewątpliwie znacznym stopniem ujednolicenia zasad działania rynków finansowych w poszczególnych krajach UE (co szczególnie widać na rynku pieniężnym). Niemniej jednak nie doprowadziły do utworzenia jednolitego rynku finansowego. Kraje UE pozostają nadal krajami o zróżnicowanych rozwiązaniach prawnych w zakresie rynku finansowego, jak również różnym stopniu rozwoju tego rynku. 2. ANALIZA PORÓWNAWCZA SYSTEMÓW FINANSOWYCH WYTYCZNE Systemy finansowe krajów świata różnią się istotnie między sobą. Pełna analiza porównawcza systemów finansowych powinna obejmować 13 : wielkość instytucji finansowych i rynków finansowych w porównywanych krajach (financial depth); stopień dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych dla każdego uczestnika rynku finansowego (access) 14 ; efektywność działania instytucji finansowych i rynków finansowych ( efficiency); stabilność działania instytucji finansowych i rynków finansowych ( stability). O ile określenie wielkości, które należy mierzyć przy porównywaniu systemów finansowych, nie jest kwestią zbyt skomplikowaną, to faktyczne dokonanie tego pomiaru napotyka wiele trudności. Po pierwsze, brak jest jednoznacznie określonych miar, które mogłyby posłużyć do tego pomiaru. Po drugie, w wielu przypadkach napotyka się brak porównywalnych danych statystycznych opisujących systemy finansowe w poszczególnych krajach. Ekonomiści podejmujący się próby porównywania systemów finansowych w skali światowej wykorzystują różne miary tego rynku. Korzystają też z różnych baz danych. Badanie wielkości instytucji finansowych i rynków finansowych polega na określeniu tych wielkości w relacji do wielkości gospodarki danego kraju. Nie ma jednego wskaźnika, który pozwoliłby dokładnie i całościowo dokonać 13 M. Cihák, A. Demirgüç-Kunt, E. Feyen, R. Levine, Benchmarking Financial Systems around the World, Policy Research Working Paper, The World Bank, August 2012, s A. Demirgüç-Kunt, L. Klapper, Measuring Financial Inclusion. The Global Findex Database, Policy Research Working Paper, The World Bank, April 2012, s. 1.\n10 98 MAŁGORZATA MIKITA analizy porównawczej wielkości instytucji finansowych i rynków finansowych w skali świata. Analitycy wykorzystują różne wskaźniki. Część z nich, dokonując porównania wielkości instytucji finansowych, porównuje wielkość kredytów kierowanych przez banki komercyjne do sektora prywatnego. Oceniając tę wielkość, odnoszą ją do PKB kraju 15. Innym podejściem jest analizowanie wielkości aktywów bankowych w stosunku do PKB 16 (jest ono jednak rzadziej stosowane). Obserwacja wskaźnika pokazującego wielkość kredytów kierowanych przez banki komercyjne do sektora prywatnego do PKB kraju oraz wskaźnika wielkości aktywów bankowych w stosunku do PKB pozwala stwierdzić, że między tymi wskaźnikami zachodzi silna korelacja (współczynnik korelacji wynosi około 0,98 17 ), co oznacza, że analiza powyższych wskaźników prowadzi do podobnych wniosków. Globalny kryzys finansowy XXI wieku zwrócił uwagę wielu badaczy na niebankowe instytucje finansowe (np. fundusze emerytalne, klasyczne fundusze inwestycyjne, towarzystwa ubezpieczeniowe). Część ekonomistów, porównujących wielkość instytucji finansowych w różnych krajach, analizuje wielkość aktywów tych instytucji w stosunku do PKB. Analiza porównawcza wielkości rynków finansowych skupia się przede wszystkim na rynku akcji i obligacji. Najczęściej badacze analizują kapitalizację rynku akcji w stosunku do PKB kraju. Wielkość rynku akcji można także analizować poprzez odniesienie wielkości obrotu akcjami na giełdzie do PKB. Wskaźnik ten zwraca uwagę nie tylko na wartość rynku akcji, ale także na aktywność na rynku giełdowym. W odniesieniu do rynku obligacji analiza najczęściej skupia się wokół wartości wyemitowanych obligacji w danym kraju w stosunku do jego PKB. Niektórzy ekonomiści, próbując ocenić stopień rozwoju rynku finansowego danego kraju, analizują łącznie wielkość instytucji finansowych i rynku finansowego poprzez wyliczenie tzw. wskaźnika struktury finansowej (financial structure ratio). Wskaźnik ten pokazuje wielkość kredytów skierowanych 15 Porównywanie systemów finansowych różnych krajów na podstawie wskaźnika pokazującego stosunek wielkości kredytów kierowanych przez banki komercyjne do sektora prywatnego do PKB analizowanych krajów pozwala zaobserwować duże różnice między krajami w tym względzie. Przykładowo w takich krajach, jak: Jemen, Angola, Kambodża, wskaźnik ten w latach nie przekraczał 10%, natomiast w Austrii, Chinach czy Wielkiej Brytanii przekraczał 85%. Zob.: Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s Kategoria aktywów bankowych obejmuje nie tylko kredyty dla sektora prywatnego, ale także dla sektora państwowego, jak też inne aktywa nie zaliczane do kategorii kredytów. 17 Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s. 24.\n11 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 99 do sektora prywatnego w stosunku do kapitalizacji rynku giełdowego. Analizując wielkość tego wskaźnika, widzimy wyraźnie, czy sektor finansowy danego kraju jest sektorem zorientowanym bankowo (bank based), tzn. takim w którym główną rolę odgrywają banki, czy też zorientowanym rynkowo (market based), tzn. takim w którym główną rolę w finansowaniu przypisuje się rynkowi kapitałowemu. Badanie stopnia dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych dla uczestników rynku finansowego ma na celu ukazanie, w jakim stopniu obywatele danego kraju korzystają z usług oferowanych przez system finansowy. Jest to drugi czynniki, który powinien być brany pod uwagę przy ocenie jakości systemu finansowego w danym kraju. Liczne badania pokazują, że istnieje zależność między dostępnością rynku finansowego dla jego uczestników a rozwojem gospodarczym kraju. Zwiększenie dostępu do rynku przyspiesza wzrost gospodarczy, zaostrza konkurencję i zwiększa popyt na pracę. Zwiększony dostęp wymusza również poprawę jakości oferowanych usług. Dostęp nie oznacza, że uczestnicy korzystają ze wszystkich oferowanych usług finansowych, ale że mają taką możliwość jeśli zechcą (nie ograniczają ich w tym względzie żadne regulacje czy bariery typu zbyt wysokie ceny dostępu). Ocena systemu finansowego poprzez pryzmat jego dostępności dla klientów jest raczej pomijana w literaturze, głównie z uwagi na brak odpowiednich danych porównawczych. Obecnie można przeprowadzić takie porównanie czerpiąc z danych statystycznych przedstawionych przez Bank Światowy. Jedną z takich danych jest liczba rachunków bankowych na 1000 pełnoletnich mieszkańców, inną liczba oddziałów banków komercyjnych przypadająca na 1000 pełnoletnich mieszkańców. Kolejne wskaźniki, które wykorzystywane są w tej kategorii, to: odsetek firm korzystających z kredytów bankowych, czy odsetek małych firm korzystających z kredytów bankowych. Nie są to wielkości doskonałe, każda z nich ma pewne ograniczenia. Przykładowo, skupiają się tylko na analizie sektora bankowego, pomijając inne instytucje rynku finansowego, które w badanych krajach mogą odgrywać bardzo istotną rolę. Niemniej jednak wnoszą pewne istotne informacje niezbędne do prawidłowej oceny działania systemu finansowego w analizowanych krajach. Innymi wskaźnikami, które mogą być wykorzystane do oceny dostępności rynku finansowego dla jego uczestników, są wskaźniki koncentracji rynku. Należą do nich m.in.: wskaźnik pokazujący relację krajowych dłużnych papierów wartościowych do ogółu dłużnych papierów wartościowych; wskaźnik pokazujący relację prywatnych dłużnych papierów wartościowych do ogółu dłużnych papierów wartościowych, wskaźnik pokazujący nowe emisje obligacji korporacyjnych w stosunku do PKB; wskaźnik pokazujący kapitalizację rynku\n12 100 MAŁGORZATA MIKITA bez 10 największych firm w stosunku do pełnej kapitalizacji, wskaźnik pokazujący rentowność obligacji rządowych (3-miesięcznych i 10-letnich). Ponadto, Bank Światowy zaproponował korzystanie z indeksu Global Financial Inclusion Indicators Database (Global Findex). Jest to pierwszy indeks, który mierzy wykorzystanie produktów finansowych przez osoby indywidualne w różnych krajach na przestrzeni lat. Wskaźnik ten może być wykorzystany przy analizie pokazującej, w jaki sposób ludzie w różnych krajach oszczędzają, pożyczają czy dokonują płatności. Dane do konstrukcji wskaźnika pochodzą z ankiet kierowanych do minimum 1000 osób w każdym ze 150 analizowanych przez Bank Światowy krajów (pierwszą ankietę przeprowadzono w styczniu 2011 roku. Badanie będzie powtarzane co 3 lata) 18. Badanie efektywności działania instytucji finansowych i rynków finansowych to trzeci element niezbędny do prawidłowej oceny działania systemu finansowego w danym kraju. Efektywność to rezultat podjętych działań, opisany relacją uzyskanych efektów do poniesionych nakładów. Efektywność działania instytucji finansowych można określać za pomocą: kosztów per capita do łącznych aktywów, marży odsetkowej netto, spreadów między kredytami i depozytami, dochodów pozaodsetkowych do łącznych dochodów, wskaźnika kosztów do dochodów. Wykorzystuje się także wskaźnik ROE (return on equity) oraz wskaźnik ROA (return on assets). Zazwyczaj efektywniej działające instytucje finansowe są także bardziej zyskowne, chociaż związek między efektywnością a zyskownością nie jest oczywisty. Na przykład nieefektywny system finansowy może generować stosunkowo wysoką zyskowność w okresie ożywienia gospodarczego, podczas gdy efektywnie działający system finansowy może generować straty w warunkach niekorzystnych szoków na rynku finansowym. Efektywność działania rynku akcji mierzy się zazwyczaj wskaźnikiem pokazującym wielkość obrotów na rynku akcji do kapitalizacji tego rynku (wskaźnik obrotów). Zwiększenie tego wskaźnika oznacza zwiększenie wolumenu handlu na rynku i większą płynność. Efektywność działania rynku obligacji mierzy się najczęściej wskaźnikiem pokazującym spread cenowy (the bid-ask spread) lub wskaźnikiem obrotów (chociaż w drugim przypadku często trafia się na brak kompletnych danych). Innym wskaźnikiem wykorzystywanym do określania efektywności działania rynków finansowych jest wskaźnik synchronizacji ceny (price synchronicity). Opiera się on na danych pokazujących codzienne zmiany cen akcji. Badacze wykorzystujący ten wskaźnik do oceny efektywności działania ryn- 18 Ibidem, s. 27.\n13 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 101 ków finansowych wychodzą z założenia, że rynek działa efektywnie jeżeli ceny akcji odzwierciedlają sytuację ekonomiczną spółek akcyjnych (osiągane przez nie wyniki). Efektywność rynków finansowych może być mierzona również poprzez koszty transakcyjne. Bazuje się wówczas na dziennych danych o notowanych akcjach. Próbuje się oszacować koszty związane z handlem poszczególnymi papierami wartościowymi. Analiza porównawcza systemów finansowych powinna być dopełniona analizą stabilności finansowej instytucji finansowych i rynków finansowych (stability). Miarą stabilności finansowej jest m.in. z-score, definiowany jako suma kapitału do aktywów i zwrotu na aktywach dzielona przez odchylenie standardowe zwrotu na aktywach. Wskaźnik ten porównuje kapitalizację i zwroty z potencjalnym ryzykiem (zmienność zwrotów). Jest on bardzo często wykorzystywany przez badaczy do oceny stabilności finansowej. Kolejnymi miarami stabilności są: wskaźnik pokazujący relację kapitału regulacyjnego do aktywów ważonych ryzykiem, wskaźnik odnoszący złe kredyty do kredytów ogółem, wskaźnik zmienność rynku (market volatility), który opiera się na rozkładzie zwrotów z akcji, czy wskaźnik ceny do zysku (P/R ratio). Dodatkowym wskaźnikiem stabilności finansowej jest wskaźnik pokazujący wzrost akcji kredytowej w danym kraju. Analiza tego wskaźnika ma dać odpowiedź na pytanie, czy akcja kredytowa w danym kraju nie jest nadmierna. Wzrost akcji kredytowej sam w sobie nie jest czynnikiem złym, wręcz przeciwnie, jest czynnikiem pożądanym, gdyż przyspiesza rozwój gospodarczy danego kraju. Niemniej jednak należy obserwować, czy nie jest on zbyt gwałtowny i zbyt nadmierny. Taka sytuacje jest bowiem często zapowiedzią kryzysu (z danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego wynika, że około 75% boomów kredytowych zakończyło się kryzysem bankowym 19 ). Wskaźnik wzrostu akcji kredytowej ma wiele zalet. Jest łatwych do obserwacji, co więcej pozwala na przewidywanie przyszłości na podstawie aktualnych danych (a nie danych historycznych, jak w przypadku innych wskaźników). Wadą tego wskaźnika jest jednak to, że nie ma jednoznacznych wytycznych mówiących, co należy uznać na wzrost gwałtowny, czy też, jaka wielkość akcji kredytowej zapowiada kryzys. Analiza stabilności rynków finansowych jest często dopełniania poprzez analizę ryzyka systemowego w danym kraju. Ryzyko systemowe oznacza ryzyko załamania się systemu finansowego kraju (lub grupy krajów) wskutek jakiegoś wstrząsu zewnętrznego. 19 IMF (International Monetary Fund), Are Credit Booms in Emerging Markets a Concern?, World Economic Outlook, Washington 2004, [dostęp ].\n14 102 MAŁGORZATA MIKITA W 2012 roku Bank Światowy dokonał porównania systemów finansowych różnych krajów świata 20. Analizowane były cztery cechy systemów finansowych i instytucji finansowych, tj.: wielkość instytucji finansowych i rynków finansowych (tzw. głębokość financial depth), stopień dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych dla każdego uczestnika rynku finansowego (tzw. dostęp access), efektywność działania instytucji finansowych i rynków finansowych (tzw. wydajność efficiency), stabilność działania instytucji finansowych i rynków finansowych (tzw. stabilność stability). W odniesieniu do instytucji finansowych Bank Światowy opierał się na następujących wskaźnikach 21 : wielkość instytucji finansowych określał za pomocą wskaźnika kredyty dla podmiotów prywatnych do PKB (wyrażone w %), dostępność instytucji finansowych określał za pomocą wskaźnika pokazującego liczbę rachunków bankowych przypadających na 1000 pełnoletnich mieszkańców, efektywność działania instytucji finansowych określał na podstawie marży odsetkowej netto (net interest margin), stabilność działania instytucji finansowych określał na podstawie wskaźnika z-score (definiowanego jako iloraz dwóch wielkości, tj. sumy kapitału do aktywów i zwrotu na aktywach oraz odchylenia standardowego zwrotu na aktywach). W odniesieniu do rynków finansowych Bank Światowy opierał się na następujących wskaźnikach 22 : wielkość rynków finansowych porównywał według kapitalizacji rynku papierów wartościowych oraz krajowego prywatnego zadłużenia w papierach wartościowych (outstanding domestic private debt securities) do PKB, dostępność rynków finansowych analizował porównując wielkość kapitalizacji rynku bez 10 największych firm do kapitalizacji ogółem, efektywność porównywał opierając się na wskaźniku wielości obrotów na rynku papierów wartościowych, stabilność rynków finansowych porównywał według wskaźnika zmienności cen aktywów (Asset Price Volatility). 20 Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s Ibidem, s Ibidem, s. 34.\n15 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 103 Z analizy przeprowadzonej przez Bank Światowy wynika, że najsłabsze wyniki w zakresie analizowanych zmiennych (zarówno w odniesieniu do instytucji finansowych, jak też rynków finansowych) występowały w krajach Afryki Subsaharyjskiej, natomiast najlepsze w krajach wysoko rozwiniętych, co wyraźnie odzwierciedla poziom rozwoju systemów finansowych w tych krajach (por. tabele 1 i 2). Ocena porównawcza instytucji finansowych działających w różnych regionach świata Tabela 1 Instytucje finansowe Kraje wysoko rozwinięte Kraje Azji Wschodniej i Pacyfiku Kraje Europy i Azji Środkowej Kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów Kraje Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej Kraje Azji Południowej Kraje Afryki Subsaharyjskiej Wielkość Dostępność Efektywność Stabilność Uwaga: Wszystkie analizowane zmienne zostały przeskalowane do zakresu Wyższa wartość świadczy o lepszym rozwoju rynku w zakresie analizowanej wielkości. Źródło: Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s. 33. Tabela 2 Ocena porównawcza rynków finansowych działających w różnych regionach świata Rynki finansowe Kraje wysoko rozwinięte Kraje Azji Wschodniej i Pacyfiku Kraje Europy i Azji Środkowej Kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów Kraje Bliskigo Wschodu i Afryki Północnej Kraje Azji Południowej Kraje Afryki Subsaharyjskiej Wielkość Dostępność Efektywność Stabilność Uwaga: jak w tabeli 1. Źródło: Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s. 33.\n16 104 MAŁGORZATA MIKITA Analiza danych porównawczych opisujących poziom rozwoju systemów finansowych pozwala zaobserwować wyraźny związek trzech z analizowanych charakterystyk (wielkości, dostępności i efektywności) z wielkością dochodu narodowego im kraj bardziej zamożny tym charakterystyki te osiągają wyższe (czyli bardziej pożądane) wielkości (widać to wyraźnie przy analizie danych odnoszących się do instytucji finansowych). Jedyną charakterystyką, która nie wykazuje jednoznacznego związku jest stabilność systemu finansowego. Dotyczy to zarówno stabilności instytucji finansowych, jak też rynków finansowych tabele 3 i 4. Tabela 3 Ocena porównawcza systemów finansowych różnych regionów świata o różnej zamożności Instytucje finansowe Kraje wysoko rozwinięte Kraje o statusie middle income Kraje o statusie lower middle income Kraje o statusie low income Wielkość Dostępność Efektywność Stabilność Uwaga: jak w tabeli 1. Źródło: Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s. 34. Tabela 4 Ocena porównawcza systemów finansowych różnych regionów świata o różnej zamożności Rynki finansowe Kraje wysoko rozwinięte Kraje o statusie middle income Kraje o statusie lower middle income Kraje o statusie low income Wielkość Dostępność Efektywność Stabilność Uwaga: jak w tabeli 1. Źródło: Rethinking the Role of the State in Finance, op. cit., s. 34. Porównywanie systemów finansowych w różnych krajach przez wiele lat było utrudnione z uwagi na małą ilość wiarygodnych danych porównawczych.\n17 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 105 Obecnie sytuacja ta uległa znacznej poprawie. Szczególnie pomocna w tym względzie jest nowa baza danych stworzona przez Bank Światowy The Global Financial Development Database 23. Baza ta zawiera dane obejmujące 250 państw świata. Wiele danych sięga aż 1960 roku 24. Przykładami innych baz danych, które są pomocne przy analizie porównawczej systemów finansowych różnych krajów, są: World Bank s Bank Regulation and Supervision Survey worldbank.org/wbsite/external/extdec/extresearch/0,,contentmdk: ~pagepk: ~pipk: ~thesit epk:469382,00.html 25 Financial Soundness Indicators database IMF s Access to Finance database Financial Access Survey imf.org/ Bankscope Bloomberg Dealogic Thomson Reuters Datastream services/financial/financial_products/a-z/datastream/ Doing Business database World Development Indicators worlddevelopment-indicators International Financial Statistics Bank for International Settlements (BIS) Możliwość analizowania stopnia rozwoju systemów finansowych w poszczególnych krajach stwarza szansę na prowadzenie wielu badań pokazujących zależność między stopniem rozwoju tego systemu a innymi wielkościami opisującymi gospodarkę danego kraju (m.in. wielkością PKB, efektywnością działań państwa na tym rynku, dostępnością przedsiębiorstw do kapitału itp.). 23 [dostęp ]. 24 Jest to najnowsza i najlepsza baza danych porównawczych (użytkownik może je dowolnie obrabiać, tworząc własne tabele czy wykresy). 25 Baza ta zawiera dane porównawcze systemów bankowych 143 krajów. Dane pogrupowano w następujące kategorie: dostęp do systemu bankowego (entry into banking), własność, kapitał, aktywność, wymagania w zakresie audytu zewnętrznego, ochrona depozytów, klasyfikacja aktywów, rachunkowość, dyscyplina, nadzór, charakterysyka systemu bankowego, ochrona konsumentów.\n18 106 MAŁGORZATA MIKITA 4. PODSUMOWANIE Wielu badaczy porównujących rozwój systemów finansowych w różnych krajach świata opiera się jedynie na porównaniu wielkości systemów bankowych w tych krajach. Należy jednak zauważyć, że sektor bankowy nie może być utożsamiany z całym systemem finansowym, stanowi bowiem jedynie jego część. Co więcej, wielkość sektora bankowego w danym kraju nie mówi nic o jakości, efektywności czy stabilności systemu finansowego w tym kraju. Pełna analiza porównawcza systemów finansowych powinna obejmować jednocześnie wszystkie segmenty tego rynku. Istotne jest porównanie wielkości i stopnia dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych w analizowanych krajach oraz efektywności i stabilności ich działania. Z uwagi na brak wskaźników, które jednoznacznie definiowałyby powyższe charakterystyki, badacze wykorzystują różne wskaźniki. Należy podkreślić, że podejście takie, chociaż niedoskonałe, pozwala w sposób możliwie pełny spojrzeć na systemy finansowe różnych krajów, a następnie dokonać oceny stopnia ich rozwoju i przeprowadzić analizę porównawczą. Niewątpliwie jednak istotne jest dalsze poszukiwanie jak najlepszych miar stopnia rozwoju systemu finansowego. BIBLIOGRAFIA Cihák M., Demirgüç-Kunt A., Feyen E., Levine R., Benchmarking Financial Systems around the World, Policy Research Working Paper, The World Bank, August Demirgüç-Kunt A., Klapper L., Measuring Financial Inclusion. The Global Findex Database, Policy Research Working Paper, The World Bank, April European Commission. Regulating financial services for sustainable growth, Brussels Gosse J., Plihon D., Challenges for Europe in the Word in 2030, AUGUR, IMF (International Monetary Fund), Are Credit Booms in Emerging Markets a Concern?, World Economic Outlook, Washington McMillan M.S., Rodrik D., Globalization, Structural Changes and Productivity Growth, NBER Working Paper Series, National Bureau of Economic Research, Cambridge Mishkin F.S., Eakins S.G., Financial Markets and Institutions, Pearson. Prentice Hall, New York and Toronto 2009.\n19 Wytyczne w zakresie analizy porównawczej systemów finansowych 107 Olegario R., Credit Reporting Agencies: A Historical Perspective, [w:] Credit Reporting and the International Economy, M.J. Miller (ed.), MIT Press, Cambridge Rethinking the Role of the State in Finance, Global Financial Development Report 2013, The Word Bank, Washington Shodow Banking: a Forward-looking Framework for Effective Policy, Institute of International Finance, June Smaga P., Wpływ Europejskiej Rady Ryzyka Systemowego na stabilność finansową w UE, Gospodarka Narodowa, 2013, Nr 33. Solarz J.K., Dojrzałe i wschodzące gospodarki rynkowe. Próba porównania, Zarządzanie Ryzykiem, 2011, nr 37. Song F., Thakor A., Notes on Financial System Development and Political Intervention, Policy Research Working Paper, The Word Bank, January STRESZCZENIE Celem artykułu jest przedstawienie wytycznych w zakresie prowadzenia analizy porównawczej systemów finansowych. Autorka skupia się na wytycznych obejmujących porównanie wielkości instytucji finansowych i rynków finansowych w analizowanych krajach, stopnia dostępności instytucji finansowych i rynków finansowych dla uczestnika rynku finansowego oraz efektywności i stabilności działania instytucji finansowych i rynków finansowych. W artykule przedstawiono wiele wskaźników pomocnych przy dokonywaniu analizy porównawczej systemów finansowych działających w różnych krajach. SUMMARY The article aims to present guidelines on financial systems comparative analysis. The author focuses on the guidelines on the comparison of the size of financial institutions and financial markets in the analyzed countries, the level of accessibility of financial institutions and financial markets to a financial market member and the efficiency and stability of financial institutions and financial markets. The article presents a series of indicators useful in the conduction of a comparative analysis of the financial systems in different countries.\n20 108 MAŁGORZATA MIKITA РЕЗЮМЕ Целью статьи является представление указаний в области проведения сравнительного анализа финансовых систем. Автор уделяет пристальное внимание указаниям, касающимся сравнения размеров финансовых учреждений и финансовых рынков в анализируемых государствах, степени доступности финансовых учреждений и финансовых рынков для участников финансового рынка, а также эффективности и стабильности деятельности финансовых учреждений и финансовых рынков. В статье представлен ряд указаний, необходимых для проведения сравнительного анализа финансовых систем, действующих в различных государствах.


Wersja z 18:02, 19 mar 2014\nWersja z 00:18, 2 lut 2014 (edytuj)\nWersja z 18:02, 19 mar 2014 (edytuj) (anuluj edycję)\n'''Pasowanie na rycerza''' (także: ''akolada'') – nadanie adeptowi rzemiosła [[Rycerstwo|rycerskiego]] – [[giermek|giermkowi]] – godności rycerza przez wręczenie mu [[ostrogi|ostróg]] i [[Pas rycerski|pasa]] (stąd nazwa ''pasowanie'').\nZwyczaj pasowania powstał we wczesnym [[średniowiecze|średniowieczu]] i był m.in. skutkiem oddziaływania [[katolicyzmkatolfdsfgasgasfhdfjhgicyzm|Kościoła katolickiego]] na [[etyka|etykę]] rycerską. Pierwotnie, w wieku IX i X, królowie [[Frankowie|frankijscy]] w chwili [[koronacja|koronacji]] otrzymywali broń, podobnie [[Niemcy|niemiecki]] [[król]] [[Otton I Wielki]] w czasie koronacji wziął swój miecz z [[ołtarz]]a. Jednak w miarę upływu stuleci zaliczenie do grona pełnoprawnych rycerzy – świeckiego zbrojnego ramienia kościoła – wymagało spełnienia coraz większej liczby warunków i coraz bardziej skomplikowanej ceremonii. Najważniejsze warunki to osiągnięcie przez chłopca odpowiedniego wieku i odbycie przezeń należytego stażu w charakterze rycerskiego sługi – giermka. Z kolei sama ceremonia z początku była bardzo uproszczona, wystarczało uderzenie przez innego rycerza dłonią w kark lub w policzek. Później jednak uroczystości pasowania stawały się często coraz bardziej rozbudowane i wyszukane, choć nigdy nie wytworzył się jakiś sztywno ustalony [[ceremoniał]]. Nie było nawet ustalone, kto mógł pasować młodzieńca na rycerza: czasem był to inny rycerz, czasem kapłan. Święto pasowania często urządzano w [[Zesłanie Ducha Świętego|Zielone Świątki]], co – oprócz sprzyjającej wiosennej pogody – miało przywoływać wspomnienie zesłania [[Duch Święty|Ducha Świętego]] na [[apostoł]]ów, podkreślając mistyczny i religijny aspekt uroczystości.\nWedług trzynastowiecznego [[biskup]]a [[Mende (Francja)|Mende]] we [[Francja|Francji]], [[Guillaume_Durand_I|Wilhelm Durand]], który zapisał przebieg uroczystości z 1295 roku, w przeddzień uroczystości adept rycerstwa odbywał oczyszczającą kąpiel w łaźni spędzając następnie noc w czystej pościeli. Rano wkładał białą – symbolizującą czystość – odzież, na którą zakładał wierzchnie odzienie w kolorze krwi, którą miał przelewać i brunatne obuwie – w kolorze ziemi, do której każdy musi wrócić. Potem następowało poświęcenie miecza i reszty uzbrojenia z towarzyszeniem licznych modlitw. Miecz ten wręczano rycerzowi, który chował go do pochwy i przypinał giermkowi – adeptowi rycerstwa – do pasa. W tym momencie obecni na uroczystości wymieniali znak pokoju, a na koniec biskup uderzał lekko młodego rycerza nakazując mu ''odrzucenie pokus diabelskich, czujność i wierność [[Jezus Chrystus|Chrystusowi]]''. W tym momencie młodzieniec mógł już wejść w szeregi innych rycerzy, a ci przypinali mu [[Ostroga (jeździectwo)|ostrogi]], która to czynność nie była jednak już zaliczana do religijnej części ceremonii.


KONIEC ROKU SZKOLNEGO - CO Z TYM PREZENTEM? - MumMe\nKONIEC ROKU SZKOLNEGO – CO Z TYM PREZENTEM?\nby Anna Jaworska\t/ 6 czerwca 2017\nTemat prezentów dla nauczycieli na zakończenie roku szkolnego od wielu lat jest tematem dyskusji zwolenników i przeciwników tego zwyczaju.\nCi pierwsi uważają, że praca nauczyciela jest niedoceniana i słabo wynagradzana, a przecież – szczególnie w edukacji wczesnoszkolnej mają oni ogromny wpływ na wychowanie i kształtowanie naszych pociech. Są zdania, że za wspaniałą pracę należy się nagroda dodatkowa, wyraz uznania i wdzięczności.\nPrzeciwnicy natomiast twierdzą, że dawanie nauczycielom prezentów jest przesadą, w końcu otrzymują oni jak każdy wynagrodzenie za swoją pracę. Dawanie prezentów lekarzowi jest postrzegane niemalże jako przestępstwo, opiekunce też zwykle daje się wyłącznie pensję, a tu jakieś prezenty…\nSą też tacy, którzy choć niechętnie, dają upominki, bo „tak wypada”, choć nie są do końca przekonani o słuszności tej tradycji.\nOsobiście uważam, że wszystko jak zawsze zależy od okoliczności.\nUpominek dla nauczyciela powinien być naszą osobistą decyzją i być zgodny z naszymi możliwościami finansowymi.\nJeśli uważamy, że nauczyciel naszego dziecka jest pedagogiem z powołania i chcielibyśmy mu podziękować w szczególny sposób, to jak najbardziej możemy to zrobić. Jeśli jednak nie chcemy nawet dokładać się do prezentu, który planuje kupić nauczycielowi część rodziców z grupy lub klasy naszego dziecka, to naprawdę nie mamy takiego obowiązku.\nZdecydowanie przeciwna jestem kupowaniu prezentów drogich – takich jak biżuteria, zegarki, wycieczki itp. Może to niepotrzebnie skrępować osobę obdarowaną. Dobry nauczyciel po prostu nim jest. Bez względu na wartość prezentów, które otrzymuje lub to czy otrzymuje je w ogóle.\nNie akceptuję również sytuacji, w których nauczyciel sugeruje rodzicom co chciałby dostać na koniec roku szkolnego (niestety znam taki przypadek i w dodatku jest to osoba duchowna).\nNiedopuszczalne jest również według mnie oczekiwanie czegokolwiek w zamian za prezent – np. lepszego traktowania czy przymykania oczu na niewłaściwe zachowanie naszego dziecka (na zasadzie „taką jej bransoletkę kupiłam, a ona mu jedynkę postawiła?!).\nCo zatem ofiarować nauczycielowi z okazji zakończenia roku szkolnego, jeśli zdecydowaliśmy, że chcemy to zrobić i jest na to miejsce w domowym budżecie?\nKwiaty – to uniwersalny upominek. Pamiętam jak wiele lat temu moja mama – nauczycielka wracała do domu po zakończeniu roku szkolnego. Dom tonął w kwiatach. To były niewyobrażalne ilości. Dziś sytuacja mocno się zmieniła. Nie wiem czy za sprawą tego, że nauczyciele są dziś inni, czy tego, że budżet rodzinny nie zawsze może udźwignąć nawet taki wydatek, czy może tego, że coraz więcej osób uważa, że to zbyteczne. Z pewnością natomiast kiedyś nie kupowało się nauczycielom drogich prezentów.\nCzekoladki lub ciasto – zawsze sprawiają przyjemność obdarowanym. Bombonierka czy efektowne ciasto upieczone przez rodziców i dzieci, to bardzo miły upominek.\nBon do salonu kosmetycznego – manicure czy maseczka to zwykle luksus dla kobiety, a ponieważ większość nauczycieli w Polsce to kobiety, z pewnością docenią taki niezobowiązujący prezent.\nBilety do kina, teatru, na koncert – pod warunkiem, że znamy preferencje nauczyciela, któremu chcielibyśmy ofiarować taki prezent.\nBon do księgarni – np. Empiku lub innego sklepu.\nBon do sklepu z akcesoriami do domu (np. Home and You) – zwykle dodatki do domu to zbytek dla każdego, a ponieważ nie wiemy w jakim stylu urządzone jest mieszkanie czy dom naszego ulubionego pedagoga, to najlepiej, by sam mógł wybrać sobie poduszkę czy serwetkę na stół.\nKosz prezentowy – kawa, herbata, słodkości, owoce.\nDługopis lub notatnik – zawsze przydatny w pracy nauczyciela.\nFiliżanka lub kubek do kawy – może być spersonalizowane.\nTorba na książki – może być spersonalizowana.\nAlbum wspomnień, rodzaj kroniki klasowej – zdjęcia, wpisy dzieci oraz rodziców, rysunki, wiersze, co tylko wyobraźnia podpowiada.\nUpominki ręcznie wykonane przez dzieci – pełna dowolność.\nWszystkie upominki mogą być ofiarowane indywidualnie, przez całą klasę lub grupę albo przez kilka chętnych osób. Musimy tylko ustalić wszystko tak, żeby każdy rodzic wiedział, ile wynosi składka i kto zajmie się wykonaniem.\nNiestety spotkała mnie sytuacja, kiedy na jednym z zebrań w przedszkolu zgłosiłam się do organizacji kwiatów w imieniu całej grupy. W dniu zakończenia roku przywiozłam cztery ogromne bukiety – budżet był spory – kilkaset złotych. Dowiedziałam się wtedy, że kilka mam postanowiło, że nie informując mnie o tym same zorganizują kwiaty i kosz prezentów, bo nie mają do mnie kontaktu. Nie zapytały wychowawczyni o numer telefonu, tylko po prostu zebrały pieniądze i kupiły upominki. Za kwiaty, które przywiozłam musiałam zapłacić sama. Później chyba głupio się poczuły, bo chciały się ze mną rozliczyć w jakiś sposób. Pieniędzy nie wzięłam, a niesmak pozostał.\nOd tamtej pory, jeśli uznaję, że chciałabym podziękować w szczególny sposób nauczycielom moich synów sama kupuję upominki (czy to na koniec roku szkolnego, czy z innej okazji) i nie uczestniczę zwykle w żadnych składkach klasowych.\nPamiętajmy, że jeśli nauczyciel prosi, by nie obdarowywać go prezentami, to jest to dorosły człowiek, który nie robi tego na pokaz i powinniśmy to zwyczajnie uszanować.\nPrezent dla nauczyciela z okazji zakończenia roku szkolnego (czy Dnia Nauczyciela) to nie jest obowiązek. Raz w życiu zdarzyło mi się, że nauczyciel zwrócił mi uwagę, że moje dziecko nie przyniosło mu kwiatów. Wtedy poczułam się zakłopotana, ale dziś myślę, że nie powinnam była się tak czuć. Jest to absolutnie indywidualna sprawa i decyzja każdego rodzica.\n← NIGDY WIĘCEJ NIE ZOSTAWIĘ DZIECKA SAMEGO W WANNIE\nONI ZAWSZE MÓWIĄ, ŻE TO JUŻ SIĘ NIE POWTÓRZY →\n7 czerwca 2017 o 08:31\nA my w tym roku żegnamy się z wychowawcą klas 1-3 i z tej okazji zamówiłam od całej klasy figurkę Kolosa. Wygląda trochę jak filmowy Oscar ale nie ma miecza. Na postumencie jest tabliczka, na której zamówiłam grawer: imię i nazwisko nauczyciela, kategorie nagrody i od kogo. Kategorie u nas są Oscarowe, m.in. Najlepszy Reżyser, Najlepszy Krotkometrazowy Film Aktorski, Najlepszy Scenariusz Adaptowany i Oryginalny. Koszt figurki to około 70zł Plus przesyłka. Wychodzi niecałe 5zł na dziecko, więc nie powinno wprawić nauczyciela w zakłopotanie. Oprócz tego, dla dzieci zrobiliśmy schoolbooki , nauczyciel dostanie też egzemplarz. Złotówka od dziecka. Składki wystarczyło też na kwiaty.\nOczywiście mogłam pójść do aparta i wydać te pieniądze na biżuterię 🙂\nJestem nauczycielką, kocham moją pracę, choć nie zawsze jest łatwo, lekko i przyjemnie. Ale przecież w żadnym zawodzie tak nie jest 😉 Bardzo dziękuję za ten artykuł. Również jestem zdania, że nie należy obsypywać nas nauczycieli prezentami. O wiele bardziej cenię coś co wykonały dzieci same, niż wyszukane drogie prezenty (na szczęście nie miałam takiego przypadku). A najcenniejsze są podziękowania wyrażane przytuleniem czy słowami. Jako kobieta kocham dostawać kwiaty, jednak jeśli chodzi o te otrzymywane trochę mi ich szkoda, bo zanim dotrę do domu, większość z nich nie przetrzymuje podróży czy czasu oczekiwania do podarowania.\nPopieram w zaniechaniu ekstrawagancji, a nawet nie obdarowaniu. Dla mnie najważniejszy jest uśmiech, słowa podziękowania czy przytulenie przez dziecko.\n8 czerwca 2017 o 07:03\nBardzo mądry, rozsądny wpis:-) Jestem nauczycielką i wiem, żde największą radość sprawiają upominki zrobione przez uczniów, jakieś wspominki ze wspólnie spędzonych lat szkolnych np.: zdjęcia w antyramie, które można powiesić na ścianie w klasie:-)\nooo temat dla mnie bardzo na czasie ;),\nwłaśnie syn kończy 3 klasę i siłą rzeczy kończymy współpracę z nauczycielką wychowania początkowego. Dziewczyny w klasie (mamy) wpadły na pomysł żeby obdarować nauczycielkę prezentem na zakończenie tych trzech lat, padały różne propozycje (ja osobiście uważam, że powinno być to coś skromnego, bardziej pamiątkowego niż drogiego – myślałam o personalizowanym piórze, ewentualnie jakiś voucher na biżuterię) – dziewczyny stwierdziły, że podpytają nauczycielkę. Podpytały….. Padłam jak usłyszałam…. Pani nauczycielka zażyczyła sobie ……………… rower damkę………….. Brak mi słów. Złożyłam się na prezent, bo z różnych względów nie mam siły dyskutować w tym temacie ale uważam to za dużą przesadę. Dla mnie niegodnym jest takie zachowanie nauczyciela, ona nie uczy dzieci za darmo na zasadzie wolontariatu tylko dostaje normalne wynagrodzenie co miesiąc za swoją pracę! Podziękowanie powinno być symbolem, a tutaj… mi po prostu brak słów. Nigdy w życiu nie przeszłoby mi przez gardło takie życzenie, nawet bym nie wpadła na taki pomysł.\nTak naprawdę to rodzice sami zrobili szopkę z dawania prezentów nauczycielowi, wychodząc z założenia, że jak damy drogi prezent to odczepi się od naszych dzieci. Prezent dla nauczyciela wynika z tego czy nauczyciel jest zaangażowany w swoją pracę czy poświęca się dla dzieci, czy tylko przychodzi odwalić swoje i wyjść jak najszybciej ze szkoły. Ja przed maturą wycofałam się ze składni dla nauczycielki polskiego, bo była niesprawiedliwa w ocenianiu i.. długo by pisać. Podejrzewam, że z tego względu moja praca maturalna została oceniona niżej (pisałam jeszcze starą maturę, którą sprawdzali nauczyciele w szkole). Dlatego uważam, że jeśli nauczyciel jest naprawdę super i wkłada całe serce w swoją pracę, to należy mu się prezent. Ja osobiście, jak mój syn będzie odchodził ze żłobka (prywatnego) do przedkszkola, ciociom żłobkowym kupię po małym upominku – za serce i opiekę, bo jestem im za to bardzo wdzięczna.\nJestem nauczycielką ze sporym stażem. Uważam, że prezenty dla nauczyciela są niestosowne. Zawsze przyjemnie jest dostać kwiatka. Kiedyś faktycznie było ich więcej. To jednak nie ilość była ważna. Dziś dostaję jednego kwiatka od całej klasy i jest to tak samo miłe. Pamiętam jednak, że najwięcej radości sprawiły mi upominki od dzieci w formie albumu zrobionego ze zwykłego zeszytu. Znalazły się w nim zdjęcia każdego dziecka z klasy i krótki wpis od każdego ucznia. Do dziś mam takie pamiątki. Miło jest czasem przypomnieć sobie dawnych uczniów.\nPozdrawiam i życzę wszystkim udanych wakacji 🙂\n8 czerwca 2017 o 15:30\nJa jak odmówiłam składki na zakończenie na branzoletke do naszyjnika(kupiony na dzien nauczyciela) i powiedziałam ze mogę dac 10zł na kwiaty to spotkałąm sie wielkim grymasem i od tej pory nie daje!\nW ramach ciekawostki napiszę, że w szkole moich dzieci jest tradycja dawania prezentów nauczycielowi i dyrekcji (2 osoby) z okazji imienin. Pierwszego roku, na piereszym zebraniu wychowawczyni bardzo mocno zasugerowała, a wręcz stwierdziła, że jest to oczywiste, gdyż nie chcemy być jedyną klasą, która nie pamięta o imieninach. Prezentem są kwiaty i upominek w postaci właśnie biżuterii, dużego zestawu kaw, etc. Teoretycznie wychodzi po kilka złotych na dziecko, ale ja i tak jestem przeciwniczką.


rak dna jamy ustnej, proszę o pomoc - ForumOnkologiczne.pl\nrak dna jamy ustnej, proszę o pomoc\nTemat: rak dna jamy ustnej, proszę o pomoc (2)\nhttps://www.forumonkologiczne.pl/forum/rak-dna-jamy-ustnej-prosze-o-pomoc/watek/965335/1.html#p965335https://www.forumonkologiczne.pl/forum/rak-dna-jamy-ustnej-prosze-o-pomoc/watek/965335/1.html rak dna jamy ustnej, proszę o pomoc\nDzień dobry. Mój tato lat 61 ma podejrzenia raka. Czekamy na wizytę u lekarza jednak opis wyniku biopsji bardzo mnie niepokoi. Bardzo proszę żeby ktoś się wypowiedział. W opisie jest napisane: złuszczenie komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego z cechami atypii. W tle obfite masy prawdopodobnie masy rogowe, granulocyty, zwapnienia. Obraz cytologiczne budzi podejrzenia wysoko dojrzałego raka płaskonabłonkowego. Czy to jest złośliwe? Będę wdzięczna za pomoc.\nhttps://www.forumonkologiczne.pl/forum/rak-dna-jamy-ustnej-prosze-o-pomoc/watek/965335/1.html#p982231https://www.forumonkologiczne.pl/forum/rak-dna-jamy-ustnej-prosze-o-pomoc/watek/965335/1.html rak dna jamy ustnej, proszę o pomoc\nZ takim rozpoznaniem Pani tato powinien udać się do chirurga. Pytanie jak głęboko rak nacieka tkanki zdrowe i czy występują przerzuty do węzłów chłonnych. To wszystko powinna wyjaśnić odpowiednia dalsza diagnostyka.\nRak żołądka – kiedy niestrawność powinna nas martwić?


M4STUDENT – Mieszkania i miasto dla studenta – Blokada „Łużyka” 2014 – pierwsze info!\nBlokada „Łużyka” 2014 – pierwsze info!\nadmin K Grudzień 17, 2013 Aktualności, Imprezy, Muzyka, Samorząd UKW\nZnamy już dokładną datę Blokady „Łużyka” 2014! Grillowanie i piwkowanie przy studenckich rytmach odbędzie się w środę 14 maja na campusie głównym UKW. Nas tam pewnie też nie zabraknie i jak zwykle ogarniemy dla Was jakąś niespodziankę To pierwsza informacja dotycząca najbardziej znanego, juwenaliowego wydarzenia w mieście. Odwiedzajcie nas jednak regularnie, bo już wkrótce odkryjemy kolejne asy z organizatorskiego rękawa\nDołącz do Blokady na fejsie już teraz - Tutaj\nPoprzednio mieliśmy dla Was ponad 50kg darmowej kiełbachy z grilla! Tym razem będzie jeszcze lepiej!\nblokada luzyka 2014Bydgoszczimprezajuwenalia 2014samorząd UKWstudenci


Dlaczego impregnować drewno? – Fachowiec Lubelski\nDariusz Marciniak: Panie Januszu, czy impregnacja drewna jest w naszych warunkach niezbędna? Jeśli tak, to dlaczego?\nJanusz Barabas: Odpowiedź jest prosta, chociaż często idziemy na skróty. Powiem więcej, ochrona drewna jest w dzisiejszych czasach niezbędna. Drewno jest materiałem najczęściej wykorzystywanym w procesie budowlanym. Musimy pamiętać, że odporność powszechnie używanego drewna (świerk, sosna, jodła, modrzew, dąb, buk) na działanie grzybów nie jest duża. Tylko dąb klasyfikowany jest jako trwały, pozostałe drewno jest średnio lub mało trwałe. Trwałość w dodatku dotyczy tylko drewna twardzielowego, drewno bielaste jest uznawane jako średnio trwałe. To wszystko powoduje, że należy potrzebne nam drewno chronić przed niszczącymi grzybami oraz szkodnikami, tak aby nie miały one dogodnych warunków do rozwijania się, zwłaszcza w przemiennym zawilgoceniu i suszeniu.\nDrewno jest narażone nie tylko na niszczycielskie działanie grzybów – czynników niszczących lub mogących sprawić, że parametry drewna ulegną pogorszeniu lub całkowicie uniemożliwią jego zastosowanie jest znacznie więcej. Tym większe znaczenie ma odpowiednia jego ochrona i dobór właściwych preparatów ochronnych.\nSzkodników, które uszkadzają drewno, jest dużo, ale dziś można je skutecznie przed nimi ochronić. Przy właściwym zastosowaniu środków chemicznych ochrona jest zapewniona. W sferze profesjonalnej możemy stosować oczywiście wiele różnych środków, ale według mnie najciekawszy i chyba najczęściej stosowany jest BOCHEMIT® QB Profi.\nDM: Co jest jednak najważniejsze dla prawidłowej ochrony drewna wykorzystywanego na budowie?\nJB: Musimy pamiętać, że najważniejszą formą ochrony drewna przed szkodnikami stała się profilaktyka, a w zasadzie zapobieganie powstawaniu potencjalnych uszkodzeń. Zaleca się więc zastosowanie różnego rodzaju impregnatów (na rynku jest spory wybór), dlatego że bez drewna wysokiej jakości odpowiednio zabezpieczonego żaden końcowy produkt nie będzie charakteryzować się dobrą jakością. Zapobieganie i ochrona przede wszystkim.\nPierwszym warunkiem właściwej profilaktyki jest odpowiednio niska wilgotność drewna. Musimy jednak wiedzieć, że ryzyko zaatakowania drewna przez owady może wystąpić nawet przy wilgotności drewna powyżej 10 % i temperaturze ponad 10°C, tzn. że zagrożone jest już drewno bardzo dobrze wysuszone.\nRyzyko dotyczące ataku grzybów szkodzących drewnu na przykład klasy Basidiomycetes występuje wtedy, gdy wilgotność drewna (chociażby chwilowo) przekracza 20%. Ryzyko ataku grzybów wywołujących siniznę drewna występuje wtedy, gdy wilgotność drewna jest wyższa niż około 22% (np. wskutek wysokiej względnej wilgotności powietrza, kondensującej pary wodnej lub też w świeżo naciętym drewnie). Optymalna temperatura dla rozwoju grzybów wynosi 22–25°C. Zagrożenie atakiem pleśni narasta, gdy zawartość wilgoci w powierzchni drewna jest większa niż 25%.\nDM: Jak długa jest żywotność jednorazowej ochrony?\nJB: Trwałość wykonanej ochrony jest – w przypadku klasy 1. i 2. (wnętrza) – czasowo nieograniczona, w klasie 3. (na zewnątrz) wynosi minimalnie 10 lat. Potem zaleca się sprawdzenie stanu ochrony (najlepiej w odstępach dwuletnich). Należy też pamiętać o ponownym zabezpieczeniu cięć poprzecznych, zaciosów, połączeń na nakładkę oraz innych rodzajów połączeń wykonanych dopiero po impregnacji, ponieważ miejsca te są najbardziej narażone na działanie szkodników i grzybów, tam praktycznie cały proces niszczenia się zaczyna. Drewno używane na zewnątrz powinno być również pokryte po impregnacji odpowiednią powłoką, ale po wyschnięciu impregnacji, co zwykle następuje w okresie od 4 do 24 godzin, w zależności od wilgotności drewna i warunków klimatycznych.\nPrzed zastosowaniem drewna, zwłaszcza na zewnątrz i w kontakcie z podłożem (szczególnie z ziemią), należy rozwiązać kilka podstawowych kwestii, jak na przykład naturalna odporność drewna. Inne kwestie dotyczą agresywności środowiska, w którym drewno będzie się znajdować, gdyż surowiec w bezpośrednim kontakcie z ziemią jest najbardziej narażony na uszkodzenia przez szkodniki biotyczne – należy wybrać taką ochronę chemiczną, która zabezpiecza przed szkodnikami biotycznymi na różne sposoby. W przypadku profesjonalnej ochrony drewna wchodzącego w kontakt z podłożem jest to głównie impregnacja podciśnieniowa.\nDM: A jaką inną rolę spełniają współczesne preparaty do impregnacji?\nJB: Użycie odpowiednich impregnatów może nie tylko zabezpieczyć drewno przed szkodnikami, ale także zwiększyć inny ważny parametr – ochronę ogniową. Musimy pamiętać, że jeśli wybuchnie pożar, najważniejsza jest jak najszybsza ewakuacja ludzi z budynku w celu uratowania ludzkiego życia, ewentualnie majątku i to w jak największym zakresie. Czas trwania ewakuacji zależy od materiałów wykorzystanych w trakcie budowy i ich właściwości przeciwpożarowych.\nJednym ze sposobów ochrony drewna, materiałów drewnopodobnych, drewnianych konstrukcji budowlanych i drewnianych elementów budowlanych umieszczonych we wnętrzach jest impregnacja środkiem chemicznym – ja polecam BOCHEMIT® Antiflash, który oprócz zmniejszenia reakcji na ogień zapewni również zapobiegawczą ochronę przed niszczącymi drewno owadami i grzybami. Reakcję na ogień bada się w oparciu o normę PN EN 13501-1. Podstawowa różnica pomiędzy stopniem palności a klasą reakcji na ogień polega na tym, że stopień palności ocenia oddzielnie poszczególne materiały, natomiast klasa reakcji na ogień ocenia cały wyrób budowlany w wykonaniu końcowym, na przykład materiał podkładowy, wykończenie powierzchni, sporządzenie, typ montażu, występowanie nierówności i zagłębień itp. Norma PN EN 13501-1 definiuje następujące klasy według reakcji na ogień: A1, A2, B, C, D, E, F.\nMateriały niepalne należą do klas A1 oraz A2, konstrukcje drewniane i produkty na bazie drewna żadnym sposobem niezabezpieczone z reguły zaszeregowane są w klasie D. Do tego dołącza klasyfikacja uzupełniająca z punktu widzenia powstawania dymu (s1, s2, s3) oraz palących się kropli lub cząstek (d0, d1, d2). Drewno użytkowane na zewnątrz narażone jest na działanie warunków atmosferycznych i innych czynników, które zmniejszają jego trwałość.\nDM: O czym warto pamiętać przy impregnacji drewna?\nJB: Moje praktyczne rady i zalecenia – drewno przeznaczone do impregnacji należy oczyścić z kory, łyka i ewentualnych powłok. Nie może wykazywać ono oznak zaatakowania owadami lub niszczącymi drewno grzybami – zaatakowane elementy drewna muszą być usunięte, a w wypadku ataku na dużą skalę, zastąpione nowymi elementami. Optymalna wilgotność drewna po impregnacji mieści się w granicach 25–35%. Temperatura drewna (jak również roztworu aplikacyjnego), które będzie poddawane impregnacji, musi wynosić minimum 5°C. W przypadku elementów, które będą osadzone w gruncie (klasa zagrożenia 4), zaleca się zastosowanie okrągłego profilu, który pozwala na dostateczną impregnację w głąb bielu na całym obwodzie (zgodnie z EN 335-1). Po impregnacji należy substancje czynne utrwalić w masie drewna i pozostawić w suchym, przewiewnym miejscu na czas, który wynosi minimum 2 dni.


Banik Ostrava - FK Pardubice transmisja na żywo. Gdzie oglądać live online?\n-:- Liga Czeska19.09.2020 16:30Banik Ostrava - FK Pardubice2020-09-19T16:30:00+02:002020-09-19T18:30:00+02:00\nTOP 3 BONUSY NA MECZ Banik Ostrava - FK Pardubice 1229 PLN 29 zł za darmo i bonus 1200 zł - więcej na www.STS.pl\nBanik Ostrava - FK Pardubice na żywo. Transmisja live stream online w internecie. Gdzie oglądać?\nNa naszej stronie każdego dnia możesz znaleźć takie mecze jak Banik Ostrava - FK Pardubice na żywo w tv i live stream online. Gdzie oglądać mecz Banik Ostrava - FK Pardubice w Internecie? Najbliższy mecz o którym mowa odbędzie się 19.09.2020 16:30. Dużą ilość wydarzeń, spotkań i meczów na żywo do których należy zaliczyć między innymi wydarzenie Banik Ostrava - FK Pardubice można oglądać za darmo na żywo w telewizji i na kanałach live stream online przez Internet. Tylko u nas wszystkie najlepsze mecze online na żywo, dostępne są legalnie na kanałach online . Są one dostępne w płatnych pakietach jak również wybrane kanały za free z transmisjami za darmo.\nTransmisja online meczu Banik Ostrava - FK Pardubice w ramach popularnych rozgrywek jakim jest Liga Czeska można oglądać na wielu kanałach tv , w transmisji online, relacjach tekstowych jak również relacjach radiowych. Wszyscy użytkownicy mogą oglądać każdego dnia od kilkunastu do kilkuset wydarzeń a Piłka nożna to jeden ze sportów wśród najpopularniejszych transmisji.\nBanik Ostrava - FK Pardubice na żywo i live stream online\nGdzie obejrzeć Banik Ostrava - FK Pardubice na żywo w tv i online?\nWydarzenie Banik Ostrava - FK Pardubice to jedne z najczęściej wyszukiwanych spotkań dostępnych w transmisjach na żywo w tv i online. Początek wydarzenia został zaplanowany na 19.09.2020 16:30. Masz do wyboru wiele opcji, dzięki którym będziesz mógł obejrzeć na żywo na kanałach online i telewizji . Wśród dostępnych transmisji znajdują się popularne drużyny i rozgrywki takie jak Liga Czeska.\nKanały do wydarzenia Banik Ostrava - FK Pardubice zostały wyselekcjonowane w oparciu o legalne źródła a w nich między innymi kanały online na których bukmacherzy oferują transmisje live stream, kanały w płatnych telewizjach online. Ponadto oferujemy także wiele darmowych transmisji z rozgrywek Liga Czeska i dyscypliny sportowej Piłka nożna, a w nich między innymi tekstowe i radiowe relacje live.\nBanik Ostrava - FK Pardubice transmisja na żywo i online - gdzie oglądać?\nW dniu 19.09.2020 16:30 odbył się mecz między Banik Ostrava i FK Pardubice. Aby zobaczyć skrót z tego wydarzenia kliknij miniturkę poniżej.


Angelika Niedźwiedzka Beauty Blog: Collection Lasting Perfection Concealer | Recenzja\n"Collection 2000 Lasting Perfection Ultimate Wear Concealer to korektor, który w doskonały sposób ukrywa niedoskonałości, krostki czy przebarwienia. Jest on idealny do maskowania worków i cieni pod oczami - a co ważne - nie obciąża skóry wokół oczu i pod oczami, która jak wiadomo jest bardzo delikatna."\nOpakowanie: typowo "błyszczykowe"\nPojemność i cena: 6 ml, ok. 20 zł\nKiedy kilka lat temu stosowałam korektor Collection, dopiero zaczynałam swoją przygodę z makijażem. Po tym czasie w wielu kwestiach jestem bardziej świadoma, rozwinęły się również moje umiejętności. Dlatego byłam bardzo ciekawa mojej opinii na jego temat "po latach".\nKorektor ten zapamiętałam jako zastygający i świetnie kryjący, wówczas niewiele takich produktów było na polskim rynku, nie mówiąc już o dość niskiej cenie. W międzyczasie pojawiły się jego zamienniki, kamuflaże Catrice czy chociażby ostatnia nowość Makeup Revolution.\nLasting Perfection jest dosyć gęsty. Jak to zwykle bywa w przypadku korektorów zastygających, utlenia się i ciemnieje, jednak byłam na to przygotowana. Używam go w jedyne miejsce, gdzie stosuję korektor, czyli pod oczy. Oczywistym jest, że stosowanie pod oczami ciężkiego, zastygającego korektora jest dla nich obciążeniem, co staram się nadrabiać pielęgnacją. Moja skóra odczuła go jednak, miałam wrażenie że po nałożeniu była lekko przesuszona. Efekt przesuszenia wzmacnia się po kilku godzinach.\nMuszę wam wyznać, że niestety, ale tym razem korektor Collection nie zrobił na mnie tak dobrego wrażenia, jak kilka lat temu. Przede wszystkim, jest o wiele cięższy niż dostępne na rynku zamienniki jak np. płynny kamuflaż Catrice. Sama formuła jest też jak gdyby bardziej sucha. Trudniej też się go nakłada - często mam wrażenie, że dodając kolejną warstwę, ściągam poprzednie. Być może dzieje się tak przez to, że korektor ten szybciej zastyga.\nTrwałość jest jednak naprawdę fajna, nic się nie ściera ani nie przemieszcza (zakładając oczywiście dobre utrwalenie pudrem oraz niedotykanie okolic oczu). Krycie jest spore, jednak kolor jest dosyć ziemisty, co znacznie utrudnia przykrycie cieni. Gdyby było w nim więcej żółci, łatwiej byłoby przykryć zasinienia.\nWiele osób, z polecenia Maxineczki, używa go jako bazy pod cienie. Używałam go w ten sposób dawniej i rzeczywiście sprawdzał się fajnie, ponieważ dawał solidną i trwałą podstawę. Warto jednak pamiętać, aby w takim przypadku szczególnie zadbać o nasze powieki i nie szczędzić im kremu pod (i nad :)) oczy.\nWybaczcie "bladość" zdjęcia, ale było robione telefonem :)\nNiestety, ale nie poleciłabym już tego korektora do stosowania pod oczy, choć jeżeli chodzi o zakrywanie niedoskonałości, być może wciąż będzie sprawdzał się świetnie. Może z czasem zmieniła się formuła, a może po prostu na rynku pojawiły się lepsze opcje. Tak czy siak, korektor ten trochę przesuszył moją skórę i nie będę go już kupować. Jak widać, czasem lepiej aby coś pozostało tylko w naszych wspomnieniach :)\nZnacie ten kultowy korektor? Jakie jest wasze zdanie na jego temat?\nIwona 14 marca 2018 21:21\nNigdy go nie miałam, ale oczywiście wiele razy czytałam recenzje na jego temat.\nNot too serious blog 14 marca 2018 22:07\nKiedyś używałam go namiętnie pod oczy, ale faktycznie jest dość ciężki i znalazłam lepsze produkty. Jako baza się u mnie nei sprawdza, ale lubię nim czyścić łuk brwiowy :)\nKosmetykowyZawrotGlowy 15 marca 2018 10:28\nja uzywam go w sam kacik, ze wzgledu na niezle krycie! no i to moj hit jako baza pod cienie :D\nAż tak tragicznie nie ciemnieje w sumie\nChocolade 15 marca 2018 21:12\nU mnie nie sprawdził się ani jako korektor ani jako baza pod cienie ;)\nNaturale 16 marca 2018 17:11\nDla mnie też na pewno byłby zbyt ciężki, skoro jest jeszcze cięższy od Catrice, który u mnie wyglądał tragicznie :D\nMru 17 marca 2018 23:54\nJak przesusza, to zdecydowanie nie dla mnie :) Lubię takie opinie po latach :)\nNoel 18 marca 2018 11:18\nSłyszałam o nim wiele ale go nie miałam.\nPolecam Cetrice ;)\nSzymka 19 marca 2018 00:14\nPrzedewszystkim wow za zdjęcie profilowe! Wyglądasz swietnie i neidopoznanaia :* Ja tego korektor nie znam :(\nBlogincolours 25 marca 2018 10:02\nMam dokładnie takie same odczucia. Tyle zachwytów na jego temat słyszałam i czytałam, a dla mnie okazał się przeciętny. Wynika to chyba z tego, że mamy teraz na rynku dużo lepsze produkty ;)


Kreatywne formy papierowe na języku polskim – ŁAPACZE SNÓW Z "MAŁYM KSIĘCIEM" - Inspirow@nka\nKreatywne formy papierowe na języku polskim – ŁAPACZE SNÓW Z „MAŁYM KSIĘCIEM”\n9 października, 2019 przez Anna Kurtasz\nKto chce zapalać innych, sam musi płonąć” (L. Hirszfeld)\nTa zasada przyświecała mi podczas 24 lat pracy w szkole. Oznaczała ona, że oprócz swoich osobistych działań kreatywnych, jakimi są Pudełeczka Pełne Szczęścia czy bullet journal, staram się posługiwać kreatywnymi działaniami również w pracy. Po części robię to, aby uatrakcyjnić dzieciom prowadzone zajęcia. Drugi powód to taki, aby samej spędzić w szkole po prostu ciekawy i inspirujący dzień!\nDziś przed Wami trzecia część większego projektu: Kreatywne formy papierowe na języku polskim – ŁAPACZE SNÓW Z „MAŁYM KSIĘCIEM”. To jeden ze sposobów na kreatywne analizowanie lektury szkolnej i urozmaicenie lekcji z nią związanych.\nPomysł na podsumowanie pracy z lekturą “Mały Książę” pochodzi sprzed kilku lat, jeszcze z czasów funkcjonowania gimnazjum. Klasa 2gb przygotowała łapacze snów! Tato jednej z uczennic dostarczył nam elementy od kołpaków samochodowych, które posłużyły za bazy do stworzenia planet! Modne ostatnio wszędzie łapacze snów stanowiły bazy poszczególnych planet, na których przebywał Mały Książę. Zostały one uzupełnione o charakterystyczne dla danej planety elementy, a wśród wstążek i piórek zawieszone zostały najbardziej znane cytaty z lektury… Cała klasa zaangażowana w działanie! Efekty niesamowite! A moja duma tym większa, że to mój autorski pomysł od początku do końca.\nNa lekcji praca w grupach – tyle grup, ile planet (po 2-3 osoby w grupie). Na pracach pojawiły się portrety ich mieszkańców – w różnej formie (w zależności od tego, jakie talenty posiadali członkowie danej grupy). Do stworzenia bazy wykorzystano kolorowe muliny, sznurek, a także gotowe serwetki (aby forma zbliżona była do prawdziwego łapacza snów). Niektórzy twórcy odeszli od pierwowzoru i stworzyli swoje planety z bibuły (efekt światłocienia/witraża w przypadku planety latarnika). To kolejny dowód na to, aby przy kreatywnej pracy nakreślić tylko ogólny zarys, rzucić pomysł, nie wyjaśniać i nie sugerować zbyt wiele. Dzięki temu okaże się, że uczniowie potrafią zaskakiwać, ich wyobraźnia jest nieograniczona, a efekty będą jeszcze lepsze, niż nasze o nich wyobrażenia. Bohaterowie i elementy planet powstały z papieru, plasteliny, czarnego brystolu (do witraża). W tradycyjnych łapaczach snów ozdobą okręgów są zwisające z nich piórka i wstążki – u nas tę rolę pełniły przymocowane do okręgów cytaty – charakterystyczne dla danej planety.\nWnioski wypływające z lekcji\nSkąd brać materiały? Część należy zakupić. Po jakimś czasie pracowania takimi metodami (oraz prezentowania efektów na korytarzach szkolnych, na stronie i w mediach społecznościowych szkoły) znajda się rodzice, którzy będą sami dostarczać potrzebne materiały (na przykład kartony od mamy pracującej w drukarni, skrawki materiałów od pracownicy fabryki mebli itp.). Wszystko jest kwestią rozmowy, odpowiedniego podejścia, fascynacji tymi działaniami.\nDo wymyślonych łapaczy snów potrzebowałam odpowiedniej wielkości okręgów z drutu. Opowiedziałam o tym pomyśle w klasie. Skąd wziąć te okręgi? Pierwsi zareagowali chłopcy – coś takiego można znaleźć we wnętrzu kołpaków samochodowych! Nawet o tym nie wiedziałam. Wtedy od razu odezwała się dziewczynka, której tato sprowadza samochody z Niemiec. Natychmiast – jeszcze w czasie lekcji – zadzwoniła do niego – czy jest w stanie zorganizować nam odpowiednią ilość takich części od kołpaków (potrzebowaliśmy ich tyle, ile jest planet, czyli 9 sztuk). Po kilku dniach w klasie pojawił się rzeczony tato z workiem pełnych starych kołpaków! Wyjęliśmy z nich druty i mogliśmy zacząć działać! Planety wyglądały fenomenalnie! Co ważniejsze – dzieci miały poczucie sprawczości. Nie dość, że odbyły się ciekawe lekcje, nie dość, że mogły działać kreatywnie, to tak naprawdę miały tę możliwość dzięki samym sobie! A to już jest niezaprzeczalną wartością!\nWiatrak w Chocianowcu\nWiatrak w Jerzmanowicach


Wdzięczność za pontyfikat i patronowanie Akcji Katolickiej | Akcja Katolicka w Polsce\nProgr. duszpasterski – 2017-2019: „DUCH, KTÓRY UMACNIA MIŁOŚĆ”. 2018/2019 – „W MOCY BOŻEGO DUCHA". "Akcja Katolicka szkołą wiary, świętości i apostolstwa”.\nKierunki pracy AKwPL\nRobocze spotkanie Zarządu Krajowego\nStatut Akcji Katolickiej w Polsce zatwierdzony!\nWznawiamy naszą akcję. W progi Boże w godnym ubiorze.\nWdzięczność za pontyfikat i patronowanie Akcji Katolickiej\n26 Paź 2018 ·\nW Sanktuarium Świętego Jana Pawła II w Krakowie w liturgiczne wspomnienie Świętego Jana Pawła II odbyły się uroczystości kończące obchody 40 rocznicy wyboru Karola Wojtyły na Papieża oraz 1 rocznicy ustanowienia Świętego Papieża Polaka patronem Akcji Katolickiej w Polsce. Uroczystej Mszy Św. z udziałem licznie zgromadzonych kapłanów oraz pocztów sztandarowych Akcji Katolickiej przewodniczył Abp. Marek Jędraszewski, Metropolita Krakowski. Akcja Katolicka w darze ołtarza podarowała złote logo, które zostanie złożone w Kaplicy Kapłańskiej Sanktuarium, w miejscu przechowywania płyty z grobu Św. Jana Pawła II z Bazyliki Św. Piotra w Rzymie.\nNaszym swoistym wstępem do tych uroczystości stała się odprawiana nowenna „Być Polakiem”. Raz jeszcze bardzo dziękuję inspiratorom za głębię jej przygotowania a wszystkim, którzy ją podjęli za wytrwałość w modlitwie.\nZaplanowane w Krakowie uroczystości zwieńczył specjalnie na tą okazję przygotowany Koncert „Habemus Papam”. Młodzi Artyści stali się wyrazicielami wyjątkowych podziękowań Papieżowi za Jego niezwykły pontyfikat i przekazywaną niegasnącą nadzieję. Za pomysł i trud przygotowania koncertu specjalne podziękowania otrzymała Akcja Katolicka.\nW uroczystości wzięli udział liczni członkowie naszego Stowarzyszenia z diecezji Tarnowskiej, Bielsko Żywieckiej i Archidiecezji Krakowskiej. Wszystkim serdecznie dziękuję za trud i świadectwo obecności. Szczególne podziękowania kieruję do Zarządu DIAK Archidiecezji Krakowskiej na czele z Panią Prezes Grażyną Kominek za podjęcie i organizację uroczystości.\ngaleria – patrz


homiki.pl :artykuł : Czytanka: polskie homiki widziane z wysphomiki.pl\nW odpowiedzi na liczne listy od stęsknionych Czytelników powraca niniejszym rubryka „Czytanka. Jak nas widzą”. Portal Onet zamieszcza polskie tłumaczenie artykułu z the Independent o polskich homikach i generalnie atmosferze u nas.\nZapraszamy do lektury tu:\nDwadzieścia pięć lat temu dwaj identyczni bliźniacy, którzy niegdyś, w latach sześćdziesiątych, byli w Polsce gwiazdami kina dziecięcego, ukrywali się przed tajnymi służbami reżimu komunistycznego. Dzisiaj jeden z nich jest prezydentem, a drugi premierem i obaj są niezwykle dumni z zadziornych poczynań Polski w Europie i jej bliskiej przyjaźni ze Stanami Zjednoczonymi. (…)\nAle droga, jaką przebyli od ukrywania się do kierowania krajem, okazała się bardzo kosztowna dla wielu Polaków. Społeczność gejowska czuje się tu dziś wykluczona, tak jak bliźniacy 25 lat temu. Homoseksualiści w Polsce są pod ostrzałem, ponieważ grupy skrajnie prawicowej młodzieży niosące transparenty z napisem „zakaz pedałowania”, ciskają kamienie w uczestników parad równości, a ważni politycy wypowiadają mroczne groźby zwolnienia z pracy homoseksualnych nauczycieli, by „chronić dzieci narodu”.\nWersja brytyjska (pełen teskt):\n1 komentarz do: Czytanka: polskie homiki widziane z wysp\n7 grudnia 2006 o 14:28 · Odpowiedz\n[Re: Czytanka: polskie homiki widziane z wysp]\nOstatnio zauwazylem, ze hasi homiczni rodacy pojawiaja sie coraz czesciej w G.A.Y Late w Londynie i ostanim razem chlopak stojacy przede mna nagle powiedzial do kolegi: „Ty patrz, ten z tylu jest fajny”. Ja sie instynktownie odwrocilem ale za mna nie bylo juz nikogo… 😉 hihi Do zobaczenia!


Marcin Held zawalczy w turnieju PFL, którego stawką jest 1 milion dolarów – FIGHT24.PL – MMA i K-1, UFC\nProfessional Fighters League (PFL) zapowiadało zakontraktowanie kilku nowych zawodników na nadchodzący sezon 2020 i jak dotąd, organizacja realizuje swoje obietnice.\nWczoraj PFL oficjalnie potwierdziła podpisanie 10. nowych kontraktów z wolnymi zawodnikami w tym z Marcinem Heldem oraz kilkoma weteranami UFC i bratem mistrza wagi półśredniej UFC Kamaru Usmana.\nNowi zawodnicy PFL to: Olivier Aubin-Mercier, Johnny Case, Clay Collard i Marcin Held w wadze lekkiej; Cindy Dandois i Laura Sanchez w wadze lekkiej kobiet; Mohammed Usman i Justin Willis w wadze ciężkiej; Jordan Young w wadze półciężkiej oraz Bubba Jenkins w wadze piórkowej.\nW oficjalnym komunikacie prasowym prezes PFL, Peter Murray, skomentował nowe kontrakty:\n„Jestem dumny, że mogę powitać tę zróżnicowaną i utalentowaną grupę wysoko klasyfikowanych i bardzo rozchwytywanych zawodników w Professional Fighters League. Połowa składu na sezon 2020 zostanie powiększona o nowe talenty, a druga połowa, będzie się składać z najlepszych zawodników z ubiegłego sezonu. Zawodnicy PFL muszą przejść przez najtrudniejszy test w MMA, walcząc pięć razy w trakcie sezonu, playoffów i Mistrzostw oraz szansę na zdobycie sześciu pasów i 1 miliona dolarów. Jestem podekscytowany, że nasza globalna baza fanów obejrzy jak nasi nowi zawodnicy rywalizują w tym sezonie od 21 maja na ESPN2 i ESPN+”.\nCi zawodnicy pójdą w ślady byłego pretendenta do tytułu wagi półśredniej UFC i byłego mistrza wagi półśredniej Bellatora, Rory’ego MacDonalda, który niedawno również podpisał kontrakt z PFL.\nInne gwiazdy w składzie PFL to mistrzowie z 2019 roku, tacy jak Lance Palmer, Kayla Harrison i Ray Cooper III.\nDo tego grona nowych zawodników dołączył również Marcin Held (26-7), który walczył m.in. dla Bellatora, UFC i ACA (dawniej ACB). Held ma za sobą także występy na prestiżowych turniejach grapplingowych takich jak QUINTET i Polaris. Jeśli chodzi o rywalizację w MMA, to po odejściu z UFC w którym stoczył cztery walki wygrywając jedną, Marcin Held przeszedł do organizacji ACA w której stoczył trzy wygrane walki w tym dwie przez poddanie.\nTeraz Tyszanin dołączył do kolejnej czołowej amerykańskiej organizacji PFL w której powalczy o tytuł mistrza i ogromną wypłatę. Rywalizacja w turnieju PFL różni się od walk w innych organizacjach, ponieważ jest to format taki sam, jaki mają inne ligi sportowe w Stanach Zjednoczonych, takie jak NFL, NBA, NHL.\n– Rozpoczyna się kolejny etap mojej sportowej kariery. Już niedługo zawalczę w turnieju organizacji PFL, w którym wygrać można pas mistrzowski i okrągły 1 mln $!\n– Łatwo nie będzie, format turniejowy jest bardzo wymagający (I najbardziej uczciwy) dla zawodników. Jak zawsze dam z siebie wszystko, a Was proszę o wsparcie i zaciśnięte kciuki.\nW poprzednim sezonie 2019 w kategorii lekkiej dominował Nathan Schulte, który zdobył tytuł mistrza i dwukrotnie zgarnął nagrody w wysokości miliona dolarów.\nTags: Bubba Jenkins, Cindy Dandois, Clay Collard, Fight24, Johnny Case, Jordan Young, Justin Willis, Laura Sanchez, Marcin Held, MMA, mma, MMA INFO, MMA News, Mohammed Usman, Olivier Aubin-Mercier, PFL, Polskie MMA, Professional Fighters League\nStipe Miocic o powrocie do Oktagonu i walce z Danielem Cormierem


Szybkie domowe lody kawowe - wege.qkiz.pl\nNadrzędna kategoria: Ciasta i desery\tKategoria: Lody\tOpublikowano: czwartek, 02, maj 2013 11:44\tMam nadzieję, że lada dzień zrobi się cieplutko i słonecznie. Ale aktualna pogoda wcale nie zniechęciła nas do przygotowania ukochanych lodów o smaku kawy. Kawa jest boska w każdej postaci. A zwłaszcza w postaci lodów, które robi się tak szybciutko i bez maszynki do lodów. Dodatkowo możemy posypać je orzechami i startą czekoladą. Szczerze zachęcamy do spróbowania tego zimnego deseru.\n1 kieliszek likieru kawowego (ok. 20 ml)\norzechy ziemne W misce ubijamy śmietankę kremówkę. Jak śmietanka zacznie gęstnieć dolewamy mleko skondensowane słodzone. Jeszcze przez kilka minut ubijamy masę.\nNaszą ulubioną, sprawdzoną kawę rozpuszczamy w odrobinie ciepłej wody. Lekko studzimy.\nDo masy ze śmietanki i mleka skondensowanego dodajemy rozpuszczoną kawę i likier kawowy z podanego przez nas przepisu albo kupiony w sklepie. Wszystko dokładnie mieszamy.\nPrzelewamy do zamykanego pojemnika i wstawiamy na kilka godzin do zamrażalnika. Przed podaniem posypujemy startą czekoladą gorzką oraz uprażonymi i pokrojonymi w ćwiartki orzechami ziemnymi. Zajadamy się lodami od razu. Podobne przepisy:\nLekkie lody tru


Spokój z Mindfulness - pierwsze kroki (biblioteka nagrań) - Szkolenia w , 28.02.2021 - Evenea.pl\nSpokój z Mindfulness - pierwsze kroki (biblioteka nagrań)\n28 Lutego 2021, 23:59 (Niedziela)\nDostęp do Spokój z Mindfulness\nDostęp do Spokój z Mindfulness + VOUCHER\nMarzy Ci się chwila spokoju, moment na wyciszenie i powrót do obecności w ciele,\nłagodnie kołysanym oddechem?\nKażdy z nas tego pragnie, jednak nie każdy ma możliwość, by zaangażować się w pełen trening medytacji Mindfulness.\nDlatego stworzyliśmy z myślą o osobach w biegu czy też z małą ilością czasu, za to z dużą potrzebą wyciszenia, zbiór krótkich medytacji i inspirujących wykładów pt. Spokój z Mindfulness - pierwsze kroki (biblioteka nagrań).\nPierwsze kroki oznacza, że te krótkie medytacje i wykłady są bezpiecznym, delikatnym wstępem w medytację Mindfulness.\nTo idealny sposób na poznanie siebie i wyhamowanie pędzącego umysłu dla osób początkujących.\nJednocześnie osoby z doświadczeniem, które utraciły kontakt z regularną praktyką medytacyjną znajdą wsparcie i inspirację w tych materiałach.\nJest to już powszechna wiedza, że chroniczny stres obniża efektywności pracy systemu odpornościowego.\nŻycie w ciągłym pędzie i bezustannej zadaniowości, na dłuższą metę wpływa bardzo niekorzystnie na nasze zdrowie psychicznie, ale i fizycznie.\nW konsekwencji, gdy jest czas na odpoczynek, system nerwowy jest tak przebodźcowany, że trudno zwolnić i po prostu odpocząć. Obniża to zdolność organizmu do regeneracji, co za tym idzie spada odporność.\nZ mojego doświadczenia takie małe dawki, ale poprawnie wykonanych ćwiczeń czy medytacji wyciszających, mogą mieć zbawienną moc na naszą zdolność samoregulacji napięć i stresu w codziennym życiu.\nZależy nam, by zapewnić Ci łatwy dostęp do tych nagrań, dlatego też zostaną umieszczone na jednej stronie www pod jednym stałym linkiem w formie wideo. Będzie można także ściągnąć te nagrania na telefon/laptop i korzystać z nich offline (w formie audio).\nWykupując dostęp do Biblioteki Nagrań otrzymujesz te materiały do użytku dla siebie 24/7.\nCO ZAWIERA Spokój z Mindfulness (pierwsze kroki)?\n12 medytacji (każda trwa ok. 15 min) z autorską, świecką mantrą "Oddech, Ciało, Przestrzeń", której prostota ma na celu pomóc Ci z łatwością przypomnieć sobie te 3 słowa klucze, kiedy tylko potrzebujesz wyciszenia.\nKażda z tych krótkich medytacji jest poprowadzona w inny sposób, dzięki czemu doświadczenie pozostaje świeże.\n2 Medytacje "Pauza na życzliwość" (10 min i 18 min) - prosta praktyka kojąca w momentach stresu, cierpienia mentalnego czy fizycznego dyskomfortu. Łatwa do wykonania i zapamiętania praktyka życzliwości. Jak plaster miodu pomaga nam "przytulić smuta", inaczej mówiąc otulić się życzliwością w momencie cierpienia i dyskomfortu.\nCierpienie jest częścią ludzkiego doświadczenia, Pauza na życzliwość w swojej prostocie oferuje praktyczna metodę zatroszczenia się o siebie w trudnych chwilach.\nŁącznie 3,5 godziny medytacji prowadzonej.\n2 wykłady inspirujące i wprowadzające w Mindfulness (łącznie 1h 15 min materiału):\npt. "Spokojny umysł - jak to osiągnąć?"\npt. "Spokój, równowaga, zaufanie - jak je odzyskać?"\n2 nagrania webinarów z treścią merytoryczną o medytacji i Mindfulness (łącznie 3 h materiałów):\nMindfulness START (wstęp - po co i jak stabilizować umysł?)\nŻyczliwość - dlaczego jest nam trudno być sobie życzliwym?\nMożesz wykupić opcję z VOUCHEREM na prezent, który możesz podarować innej osobie. Jeśli masz kogoś, komu spodoba się taki prezent od serca, wystarczy, że składając zamówienie wypełnisz odpowiednie pole w formularzu. Otrzymasz od nas na email voucher do wydrukowania lub przesłania na email wybranej osobie. Voucher można zrealizować do końca lutego 2021.\nTWOJA INWESTYCJA w siebie i w twórców.\nPrzy produkcji tych materiałów pracowały trzy osoby: Karo (twórca, marketing), Kasia (pomoc techniczna, logistyka, marketing) i Łukasz (edycja wideo i audio).\nKupując ten zbiór nagrań nie tylko inwestujesz w siebie, by poczuć "chwilę wytchnienia na wyciągnięcie ręki", ale jednocześnie wspierasz pracę naszego małego online-owego zespołu.\nOtrzymujesz 14 dniową gwarancję zwrotu, tzn. jeśli uznasz do 14 dni po wykupieniu dostępu, że to jednak nie to, czego szukałaś/eś - zwrócę Ci pieniądze.*\n*Gwarancja jakości nie dotyczy voucherów i nie obowiązuje w momencie ściągnięcia nagrań audio na urządzenie (offline).\nOpinie osób, które już korzystały z tych materiałów podczas bezpłatnego wydarzenia:\n"Twoja mantra oddech ciało przestrzeń sprawdza się tzn. czuję, że zwalniam, naprawdę szybko łapie kontakt ze sobą. Medytuje od ponad roku i czuję wszystko bardziej, ale spokojniej. Świetna sprawa."\n"Ha ja już się zapisałam. Szczęśliwa z wyboru!!! Bo tyle dziwności na rynku a tutaj perla się znalazła. Prawdziwa!!!"\n"Chciałem Ci bardzo podziękować. To co robisz, zmienia świat."\n"Bardzo dziękuję za ten tydzień. Naprawdę dużo mi te spotkania pomogły."\n"Dziękuję ,szkoda mi ze ten tydzień z Toba się skończył. Do zobaczenia."\n"Czuję większą obecność w sobie, spokój i wyciszenie."\n"Wow! Karo jesteś mistrzem, po prostu któregoś dnia muszę wziąć udział w Twoim kursie. Twoje medytacje są najlepszymi, jakich w życiu doświadczyłam."\nKaro Tashi z wykształcenia psycholog (Edinburgh Napier University), z pasji eksplorator umysłu. Studiuje prace umysłu poprzez medytację z zaangażowaniem od ponad 11 lat. Uczułam się w dwóch szkołach medytacji: The 3 Doors Academy i Mindfulness Association (UK). Miałam szczęście być nauczana bezpośrednio przez Tybetańskich Buddyjskich Mistrzów oraz pionierów naukowo opracowanej metody Medytacji Mindfulness, czyli treningu Uważnej Obecności.\nŻyłam 13 lat w Szkocji, gdzie studiowałam i pracowałam profesjonalnie z grupami oraz indywidualnymi klientami. Udzielałam wywiadów w telewizji (link do nagrania tutaj), piszę dla portalu Radio Zet (link do artykułu tutaj).\nTematy mojej pracy z drugim człowiekiem: redukcja stresu, prewencja wypaleń, samoakceptacja, inteligencja emocjonalna, pogłębianie relacji ciało-umysł, praca z wewnętrznym krytykiem, uleczanie ran z dzieciństwa, relacje romantyczne.\nMoja praca jest moją pasją, moją intencją jest pomoc zainteresowanym, redukowanie niepotrzebnego cierpienia i odkrywanie dostępu do naturalnego źródła radości, dostępnego dla każdego i w każdym momencie.\n"Karo to rewelacyjna trenerka Mindfulness. Warsztaty z nią są pełne akceptacji dla tego kim jesteśmy i z czym przychodzimy, nie musimy już udawać dzielnych i dających sobie radę ze wszystkim, samo przebywanie w jej towarzystwie jest kojące" - Ewelina Kania, fotografka i podróżniczka.\n"Podoba mi się w Karo, że choć naucza medytacji w formacie Mindfulness, to ma doświadczenia o wiele większe i głębsze, niż to co oferuje ta metoda. (...)Druga ogromna siła Karo Tashi to jej osobowość i metamumiejętnosci. Karo jest bardzo naturalna i prawdziwa i w lekkim stylu łatwo skraca dystans, twarzy ramę na spokój i zaufanie w grupie, wspiera, nie pośpiesza, pokazuje współczucie (bardziej dokładne jest tu angielskie słowo compassion) w akcji. Praktykowanie w takiej przestrzeni robi dużo łatwiejsze. Można też nauczyć się wielu wartościowych rzeczy. Serdecznie polecam. - Wojtek Pierga, psychoterapeuta.\n"Wielkie serce, oddanie, otwartość, cierpliwość, radość dzielenia się doświadczeniem, życzliwość, a przede wszystkim szacunek do drugiego człowieka. Tym charakteryzuje się Karo Tashi i jej podejście do pracy indywidualnie i w grupie. A do tego wielki dystans do siebie i poczucie humoru. Jeśli szukasz prostych nauk, które działają (pod warunkiem, że je stosujesz, na co dzień), to praca z Karo jest dla Ciebie!" - Mata Trojanowska, lektor języka japońskiego, UW.\n"Karo zajmuje się czymś, co prawdopodobnie nie jest jeszcze zbyt uświadomione, a przez to popularne, wśród polskiego społeczeństwa, więc o tyle ma trudniejsze zadanie, by przekonać, a może bardziej zachęcić do zauważenia jak bardzo nie dbamy o siebie. Albo jak bardzo pozornie dbamy o siebie: gonimy króliczka zupełnie nie rozumiejąc jak bardzo jesteśmy w błędzie, będąc przekonanymi, że to, co poza nami samymi nas uszczęśliwi, da poczucie spełnienia.\nKaro z pełną wyrozumiałością, miękkością i otwarciem przeprowadza przez powyższy proces i prowadzi drugą stronę do zrozumienia, że "tu i teraz" to właściwie wszystko, czego potrzebujemy. Nie traktuje kursu usługodawca - usługobiorca, ale jako spotkanie z drugim, któremu ona pomaga w dochodzeniu tam skąd przyszedł, wracaniu do samego siebie; tylko świat mu to trochę wszystko pomieszał.'' - Renata Sulek, anglistka.\n''Uczestniczyłam kursie Mindfulness, prowadzonym przez Karo Tashi. Dał mi on dużo doświadczenia medytacyjnego (a przy okazji wiedzy). Dostałam dużo narzędzi do radzenia sobie ze swoimi emocjami, do wyciszania siebie, do trenowania uważności. Było to dla mnie niezmiernie ważne, chciałam w końcu zatrzymać się i wysiąść z twego pędzącego pociągu życia, by być tu i teraz, cieszyć się moją rodziną, światem, sobą. Oprócz tego Karo jest bardzo pozytywną osobą - nauczyła mnie dystansu do siebie. Uwielbiam jej poczucie humoru (które jest zaraźliwe ).'' - Iwona Sitko, prawnik.\nOrganizatorem wydarzenia " Spokój z Mindfulness - pierwsze kroki (biblioteka nagrań) " jest\tTASHI COACHING