Pierwsze spacery z maluchem – jak sprawić, by były przyjemnością? | Whisbear\nHomePorady dla rodzicówPierwsze spacery z maluchem – jak sprawić, by były przyjemnością?\nBy Whisbear. Posted on 12/01/2021\nDowiedz się, co zrobić, żeby spacery były przyjemnością dla Ciebie i Twojego dziecka.\nSpacerowanie niesie wiele korzyści zarówno dla matki, jak i dla pociechy. Pobyt na świeżym powietrzu poprawia nastrój i odporność dziecka, a dla mamy to także okazja do zadbania o swoje zdrowie psychiczne i fizyczne. Jednak nie wszystkie maluchy lubią spacery. Niektóre niemowlęta podczas jazdy w wózku często się budzą, płaczą i denerwują. Aby uniknąć stresujących sytuacji, warto odpowiednio się przygotować i sięgnąć np. po szumiące misie.\nDawniej pierwszy spacer z dzieckiem odbywał się między jego 2. a 3. tygodniem życia. Do tego momentu zalecano werandowanie, czyli wietrzenie malucha przy oknie w pomieszczeniu. Obecnie specjaliści przekonują, że można wyjść z pociechą już w 1. tygodniu życia, jeśli stan jego zdrowia na to pozwala.\nPierwsze spacery zimą powinny trwać kilkanaście minut. Leżące niemowlę jest narażone na szybką utratę ciepła, zwłaszcza jeśli nie masz doświadczenia w prawidłowym ubieraniu go. To odpowiednia ilość czasu do tego, żeby noworodek dotlenił się i nie zmarzł podczas jazdy wózkiem.\nJeśli maluch zaśnie podczas spaceru, wnieś gondolę do domu i ustaw ją w pokoju z otwartym oknem. W ten sposób pociecha nie zgrzeje się, a jednocześnie nie będzie narażona na zimno, tak jak na zewnątrz. Po 1. miesiącu życia spacery mogą trwać tak długo, jak masz na to ochotę.\nAby spacer minął w przyjemnej atmosferze, warto zadbać o kilka rzeczy. Jeśli lubisz przechadzać się pociechą, ale maluch ciągle budzi się na dźwięk samochodów, zwierząt lub ludzi, sięgnij po urządzenia emitujące biały szum, jak np. szumiące króliczki. Zabawki wydają dźwięki, które przypominają odgłosy z życia płodowego. Dzięki nim dziecko czuje się bezpiecznie, jak “u mamy”, przez co łatwiej mu się uspokoić i zasnąć. Ale to nie wszystko.\nJak tłumaczy ekspert marki Whisbear: Biały szum to także skuteczny sposób na to, żeby wyeliminować inne dźwięki z otoczenia. Po włączeniu urządzenia maluch będzie słyszeć wyłącznie szumiące odgłosy, co zmniejszy ilość pobudek spowodowanych np. przejeżdżającym samochodem lub ujadaniem psa i korzystnie wpłynie na długość oraz jakość snu malucha.\nZanim wyjdziesz z domu nie zapomnij sprawdzić stanu zanieczyszczenia powietrza. Obecność pyłów zawieszonych niekorzystnie wpływa na rozwój pociechy, a zwłaszcza na jego odporność. Upewnij się również, że droga, którą planujesz spacerować, jest oddalona od zatłoczonych ulic, dróg szybkiego ruchu oraz fabryk. Maluszki powinny przebywać wyłącznie w miejscach z czystym i świeżym powietrzem bez smogu, dymu czy spalin. Jeśli powietrze jest złej jakości, zrezygnuj z wyjścia z domu.\nCodzienne spacery mogą być prawdziwą przyjemnością, wystarczy tylko, że wybierzesz akcesoria, które pomogą Ci uspokoić malucha. Przekonaj się, jakie to proste!\nPOPRZEDNIIle powinien spać maluch?\nNASTĘPNYPodpowiadamy, jak prawidłowo używać otulacza


Propozycja doświadczenia na Konkurs ZZZ - PDF Free Download\nDownload "Propozycja doświadczenia na Konkurs ZZZ"\n1 1 Propozycja doświadczenia na Konkurs ZZZ Imię i nazwisko ucznia 1 Wojciech Mętel Imię i nazwisko ucznia 2 Aleksander Rek Numer grupy / numer zespołu Nazwa i adres szkoły Imię i nazwisko nauczyciela 312/G/NYS/OPO_ZES_NR_1 Gimnazjum nr 3 im. Żołnierzy Armii Krajowej w Nysie ul. T. Kościuszki Nysa Beata Krzan Tytuł pokazu Co tłumi dźwięk? Dział fizyki Akustyka Potrzebne materiały do doświadczeń Pudło prostopadłościenne wykonane z płyty wiórowej (płyta MDF/wiórowa), generator akustyczny (ewentualnie wzmacniacz mocy + rezystor 47 Ω), niewielki głośnik np. 2,5, 8 Ω, gąbka, wełna mineralna, wata, kabel łączący generator z głośnikiem (rys. 1.) Koszt materiałów do doświadczeń w zależności od tego, co można znaleźć w gospodarstwie domowym: do zł. Wykorzystane eksperymenty nie więcej niż trzy połączone tematycznie Nazwa / tytuł Badanie tłumienia fali akustycznej o różnych częstotliwościach przez wybrane materiały: 1. gąbkę 2. wełnę mineralną 3. watę szklaną\n2 2 1. Cele przeprowadzenia doświadczeń: Zbadanie, które częstotliwości są skutecznie tłumione przez jakie materiały oraz jak gęstość materiału wpływa na poziom dźwiękochłonności. 2. Opis wykonania doświadczeń: Budujemy z desek (płyty wiórowej) prostopadłościan, w jednej z jego ścian bocznych wykonujemy otwór, na tyle duży by móc zamontować we wnętrzu głośnik. Wykorzystałem posiadaną już wcześniej kolumnę głośnikową wykonaną z płyty wiórowej (rys. 2). Na jednym końcu prostopadłościanu należy umieścić głośnik (niezbyt duży, mój ma 2,5, 8 Ω (rys. 5.), a w w otworze wykonanym w przeciwległej ścianie, będziemy umieszczać kolejne próbki materiałów tłumiących (rys.6). Podłączamy głośnik do generatora. Generator ma rezystancję wyjściową Rl 40Ω, a głośnik 8Ω, więc aby nie uszkodzić generatora zastosowałem rezystor 47Ω 5W. Jest on zamocowany na radiatorze w celu chłodzenia nagrzewa się do nawet dwustu stopni Celsjusza. Na górnej płycie znajdują się również gniazda chinch / RCA, jedno dla oporności 50Ω, a drugie dla 8Ω przydatne, gdy używamy wzmacniacza mocy. Włączamy generator do sieci. Potencjometrem f częstotliwość ustawiamy dźwięk na najniższy słyszalny poziom kilkadziesiąt Hz dla fali sinusoidalnej. Zatykamy otwór kolejno: watą, potem gąbką, na końcu: wełną mineralną. Nasze ucho rejestruje największe tłumienie przy otworze tłumionym wełną. Przełączamy zakres generatora na falę trójkątną (ew. prostokątną) i sprawdzamy tłumienie dla częstotliwości 1 khz, 4kHz, i 16 khz. W tych zakresach częstotliwości wełna nadal wykazuje najlepsze własności tłumiące. Po dłuższym czasie czujemy ręką, że jej temperatura wzrosła (wełna się nagrzała). 3. Zdjęcia, rysunki do opisu wykonania doświadczeń (nie więcej niż 6 szt. o zmniejszonej rozdzielczości): rys.1 rys.2\n3 3 rys.3 rys.4 rys.5 rys.6 4. Wyjaśnienie teoretyczne: Rys. 3. obrazuje przeprowadzone badanie dźwiękochłonności. Wzrost temperatury w wełnie mineralnej dłuższy czas eksponowanej na działanie dźwięku spowodowany jest tym, że wełna ma gęsto rozmieszczone włókna, a więc fala dźwiękowa poruszając nimi, powoduje zamianę energii drgań powietrzu w ciepło (tarcie). W wacie, ani w gąbce nie zachodzi takie zjawisko. Przyczyną wrażeń dźwiękowych u ludzi i zwierząt jest oddziaływanie na ich organy słuchu fal sprężystych, rozchodzących się powietrzu lub innym ośrodku sprężystym pod wpływem drgań mechanicznych jakiegokolwiek ciała (źródła dźwięku) np. membrany głośnika, pudło skrzypiec. Zmieniając częstotliwość dźwięku można się przekonać, o tym, że człowiek z normalnym słuchem jest zdolny przyjmować w postaci dźwięku tylko fale sprężyste, których częstotliwości zawierają się w granicach Hz. W akustyce fizjologicznej w celu scharakteryzowania wrażeń dźwiękowych stosuje się pojęcia: wysokość, barwa i głośność dźwięku. Wysokość dźwięku to subiektywna cecha określająca wrażenia słuchowe, jakie powstaje pod wpływem fali dźwiękowej o określonej częstotliwości i umożliwiająca porządkowanie dźwięków do niskich do wysokich lub odwrotnie.\n4 4 W miarę zwiększania się częstości dźwięku rośnie jego wysokość. Barwa dźwięku to subiektywna cecha dźwięku umożliwiająca słuchaczowi rozróżnienie dźwięków o tej samej głośności i wysokości lecz różniących się widmem - pochodzących z różnych źródeł np. dźwięk dwóch instrumentów. Głośność dźwięku jest wielkością subiektywną i umożliwia ocenę intensywności wrażenia słuchowego czyli porządkowanie dźwięków od cichych do głośnych. Zależy nie tylko od tzw. ciśnienia akustycznego, ale i od czułości ucha, która jest różna dla dźwięków o różnym natężeniu. Jeśli ciśnienie akustyczne jest mniejsze od tzw. progu słyszalności, to dźwięk ten nie będzie słyszalny. Dostatecznie silne dźwięki przestają być odbierane przez ucho jako dźwięki i wywołują uczucie bólu. Próg wrażenia bólu zależy też od częstości dźwięku. Stąd też, w warunkach ekspozycji człowieka na głośny dźwięk, należy chronić ucho ludzkie stosując różne dźwiękochłonne zabezpieczenia. 5. Zastosowanie praktyczne prezentowanego zjawiska: Hałas staje się w ostatnim czasie jednym z największych zagrożeń dla naturalnego środowiska człowieka. W ogromnym stopniu są na niego narażeni ludzie w budynkach mieszkalnych w dużych, ale także i w małych miastach. Około 60% ludzi skarży się dziś na hałas, twierdząc, że w sposób znaczący zakłóca ich życie. Nierzadko dochodzi do ciężkich uszczerbków na zdrowiu w efekcie długotrwałej ekspozycji na jego działanie. Stąd tak ważne jest projektowanie i realizacja budynków mieszkalnych z uwzględnieniem konieczności poprawy jakości w nich życia - z zapewnieniem Izolacji akustycznej takich elementów, jak podłogi, stropy i ściany, co pozwala chronić ludzi przed niebezpiecznym wpływem hałasu zewnętrznego. To jedno z najważniejszych zadań współczesnego budownictwa. Z punktu widzenia przydatności do izolacji akustycznej pomieszczeń i tłumienia dźwięków uderzeniowych rozróżnia się podstawowe i pomocnicze materiały do budowy przegród i ustrojów izolacyjnych: podstawowym to materiał z którego samodzielnie może być wykonana przegroda o dobrych właściwościach akustycznych (np. beton, cegła); pomocniczy to taki materiał, który pojedynczo nie nadaje się do wykonania przegród o dobrych właściwościach akustycznych ale zadanie to spełnia w połączeniu z innymi materiałami (np. akustyczny styropian podłogowy). Podstawowymi parametrami charakteryzującymi materiały tłumiące do izolacji akustycznej jest sztywność dynamiczna, której jednostką jest N/cm3 lub MN/m3, tłumienie wewnętrzne, porowatość, oporność przepływu powietrza. Przy projektowaniu i realizacji ochrony przeciwhałasowej obiektów nie rozpatruje się właściwości izolacyjnych materiałów, lecz izolacyjność akustyczną przegród wykonanych z tych materiałów. Izolacyjność akustyczna przegrody charakteryzuje odporność na przenikanie przez nią energii fal dźwiękowych. Istnieją ekrany dźwiękochłonne w kształcie mat pokrytych ostrosłupami o podstawie kwadratu- są one wykorzystywane w komorach bezechowych (pomieszczeniach do badań głośników, kolumn, wzmacniaczy etc. ) W słuchawkach wykorzystywane są materiały izolujące słuchacza od dźwięków zewnętrznych i zapewniające mu lepsza słyszalność dźwięku odtwarzanego. Wygłuszenia stosuje się do różnych maszyn i urządzeń, np: silników, turbin, przenośników, młotów, pił, klimatyzatorów; wentylatorów, parowników, transformatorów, całych linii produkcyjnych. Wzdłuż tras komunikacyjnych istnieją ekrany dźwiękochłonne. Dotyczy to autostrad, torów kolejowych, tuneli, wiaduktów. 6. Literatura, źródła dodatkowej informacji na temat prezentowanych zjawisk, zagadnień\n5 5 A. Witort Elektroakustyka dla wszystkich R. Gabor Dobór materiałów na ekrany dźwiękochłonne Kurs fizyki Procesy falowe, optyka, fizyka atomowa i jądrowa - B. Jaworski, A. Dietłaf T 3, PWN, Warszawa 1981 Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich FIZYKA Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Instytut Wydawniczy PAX Potwierdzenie nauczyciela Potwierdzam, że praca jest autentyczna i samodzielnie wykonana przez zespół uczniów. Imię i nazwisko nauczyciela. Beata Krzan.


Hard Land - Benedict Wells - Z kotem czytane\nStrona główna » Hard Land – Benedict Wells\nHard Land to jedna z takich książek, przez którą (lub dzięki której) brakuje słów. Człowiek chodzi jak struty, bo cały czas historia dojrzewa. Zastanawiałam się, czy w ogóle znajdę odpowiednie słowa do tej recenzji, bo jak opisać złamane serce? Jak powiedzieć, co zrobiła z czytelnikiem książka? Ktoś mógłby powiedzieć, że to tylko fikcyjna opowiastka, ale będzie w błędzie. Łzy same lecą ciurkiem, bo to historia o nas: o ludziach. Zaciekawieni?\nSam woli zostać w mieście i dorabiać w starym kinie. Mówi się, że wszystko zaczyna się od pamiętnego lata, ale dla naszego głównego bohatera ten czas będzie naprawdę przełomowy. Akcja została umiejscowiona w Missouri w latach osiemdziesiątych, kultura rozkwita, a kino stało się nie tylko centrum towarzyskim, ale ważnym elementem w życiu nastolatków. Początkowo każdy z nas może sobie pomyśleć, że to opowieść o dorastającym nastolatku, który odkrywa zakazane przyjemności, zakochuje się, poznaje nowych przyjaciół… Jednak byłby w błędzie. To historia, którą trudno zapomnieć, a Sama czeka zarówno najgorsze, jak i najlepsze lato w jego życiu. Co się takiego wydarzyło? Dlaczego łzy lecą czytelnikowi ciurkiem? Jakie wartości porusza książka?\n„- No, nie bądź taki, polubisz to. Musisz być odważny. (…)\n– Dajcie mu spokój – powiedział i stanął przy mnie. – Więcej odwagi wymaga przyznanie się do strachu niż uleganie kretyńskiemu naciskowi grupy.”\nHard Land to nie jest łatwa opowieść. Początkowo powolne snucie akcji usypia naszą czujność. Wydaje się, że wkraczamy do lat osiemdziesiątych, poznajemy świat kina i tego dorastania, które wielu z nas wspomina z uśmiechem. Potem przychodzi bomba fabularna, zmierzenie się z nadludzkim cierpieniem. Benedict Wells przygniótł nas bagażem emocjonalnym, poruszając tyle trudnych spraw, z którymi naprawdę nie powinien zmagać się piętnastolatek. Trudne relacje z ojcem, bolesne lekcje w komunikacji międzyludzkiej to nic w porównaniu z wyrokiem, który usłyszała cała rodzina. Nie chcę Wam zdradzać, choć dość szybko przekonacie się w książce, z czym będzie musiał się zmierzyć Sam. Czytelnik musi zmierzyć się z emocjami, których każdy woli unikać. Jak rozmawiać o wartościach, śmierci, braku akceptacji, trudnym dzieciństwie? Nagle sami zaczynamy zadawać sobie to samo pytanie co główny bohater: Kim jestem?\n„Życie nie jest proste, jest ciężkie i szybkie. Większość ludzi przeżywa, ale rzadko przy tym myśli… Ja do dziś nie wiem, kim właściwie byłam.”\nStajemy przed dylematem, oceniamy głównego bohatera przez system naszych wartości. Czy też byśmy się tak zachowali? Jakbyśmy zareagowali na prawdę? Ile mielibyśmy w sobie siły? Hard land to opowieść o dojrzewaniu człowieka, ale nie tylko kwestii fizycznej, ale przede wszystkim emocjonalnej, psychicznej. Na kartach powieści jest wyraźnie zarysowany rozwój Sama, proces stawania się mężczyzną, ale obserwujemy też zmianę w bohaterach drugoplanowych. Tej książki nie powinno się tylko czytać raz, lecz wracać do niej za każdym razem, gdy w nas jako czytelnikach musi dojrzeć jakaś zmiana. Wielowarstwowość, złożoność powieści sprawia, że można ją odkrywać ciągle na nowo. Łzy lecą ciurkiem, serce pęka na pół, mimo to czytelnik kończy czytać z uśmiechem na ustach, z motywacją do zmiany, ale co ważniejsze: do zadzwonienia do bliskich. Chciałabym więcej takich książek na rynku, Hard Land jest wyjątkowy, niepowtarzalny, niezwykle mądry, wzruszający. Wrócę do tej historii na pewno, bo każdy z nas, czy młody człowiek, czy rodzic, czy dziadek, inaczej zrozumie powieść i to jest najpiękniejsze: te wartości, które skrywają się w przesłaniu książki, są zależne od wieku czytelnika. Dojrzewajmy razem z Hard Land, czytajcie, wracajcie do tej historii, podarujcie ją rodzicom, dziadkom, przyjaciołom.\n„To właśnie lubię w nocy – powiedziała. – Jest jak negatyw dnia, wszystko jest na odwrót. Ci, którzy są głośni, stają się cisi, a ci, którzy milczą za dnia, stają się nagle słyszalni.”\nKup Hard Land w Empik!


Warto się czasem ponudzić! | Milionkobiet.pl\nStrona główna » Psychologia » Warto się czasem ponudzić!\nTagi: zalety nudy jak działa nuda\nGdy byliśmy dziećmi , sama myśl o nudzie wydawała się nie do zniesienia! Teraz, kiedy dorośliśmy, pracujemy, mamy mało wolnego czasu- nie mamy też kiedy się nudzić. To jednak nie jest do końca dobre! Sprawdź, dlaczego!\nWedług naukowców, znudzeni ludzie są o wiele bardziej kreatywni, niż ci ciągle zajęci!\nPodczas przeprowadzonego doświadczenia w Wielkiej Brytanii, naukowcy przydzielili swoim badanym różne zajęcia i poprosili przy tym o twórcze, pomysłowe myślenie. Jak się okazało, osoby, które miały najnudniejsze zadanie- przeglądanie książki telefonicznej- wymyśliły najbardziej oryginalne i kreatywne zastosowania plastikowych kubeczków, co jest standardowym testem myślenia rozbieżnego.\nJakie korzyści może przynieść nuda?\nSprawi, że będziesz bardziej kreatywna.\nPoczujesz szybszy przypływ weny.\nPomoże w bardziej produktywnej pracy twojego mózgu.\nZaczniesz się cieszyć życiem\nZnajdziesz chwilę na spokojne ułożenie i zebranie myśli.\nJak widać, warto się ponudzić- nasze pomysły będą wtedy bardziej twórcze!\nZobacz też: 4 składniki szczęścia\nDodał(a): Katarzyna Nowatkiewicz , Sobota 09.04.2016 (aktualizacja: 2016-04-08)\nJednym ze sposobów na nudę jest pisanie pamiętnika lub bloga.\nW poradniku udostępnionym na blogu JAKmiSIĘnieCHCE dowiesz się - Jak zacząć pisać bloga. Zrób ten pierwszy krok !\nDodano: 2017-11-11 21:05:48 Zgłoś nadużycie


Media - Targi Reha Trade Show\nPartnerzy i Patroni 2020\nWarsztaty Reha Practise\nKonferencja Naukowa REHA FUTURE\nZapraszamy do udziału w Targach Reha Trade Show\nDziennikarze mogą akredytować się na targi za pomocą formularza umieszczonego poniżej do pobrania. Akredytacja ważna wyłącznie z legitymacją prasową lub zaświadczeniem z redakcji/agencji i dowodem tożsamości. Wypełniony formularz należy wysłać na adres: marketing@icevents.pl\nPotwierdzenie o przyznaniu akredytacji zostanie wysłane na adres e-mail, podany w formularzu. Kartę akredytacyjną, złożoną elektronicznie, można odebrać w czasie trwania targów, na recepcji głównej (poziom 0)\nJeśli jesteś zainteresowany objęciem Patronatem Medialnym targów Reha Trade Show napisz wiadomość na marketing@icevents.pl\nPakiety plików i materiałów do pobrania\nJeśli jesteś zainteresowany współpracą medialną i Twoimi odbiorcami również są ludzie działający w biznesie – napisz do nas!\nZapraszamy do współpracy podczas targów Reha Trade Show, które odbędą się wiosną 2021 na PGE Narodowym w Warszawie.\nW naszych działaniach kładziemy duży nacisk na szerokie i trafne dotarcie do grupy docelowej.\nPoniżej znajdziesz przydatne materiały, które możesz użyć, by jak najwięcej osób dowiedziało się o Reha Trade Show 2021.\nJeśli masz pytania lub chcesz z nami wspołpracować skontaktuj się:\nJuż wiosną 2021 zapraszamy na REHA TRADE SHOW 2021– targi podczas których zaprezentowane zostaną najnowocześniejsze rozwiązania, metody i techniki leczenia oraz profilaktyki z zastosowaniem fizjoterapii i fizykoterapii w holistycznym podejściu do pacjenta.


Continental AG ponownie na liście największych spółek niemieckiej giełdy - MotoFocus.pl\n› Informacje › Nowości › Continental AG ponownie na liście największych spółek niemieckiej giełdy\nRedakcja , 10 września 2012, 10:47\n2 godziny temu Zafira B 1.9CDTI (z19dt) trudno uruchomić po schłodzeniu silnika\n3 godziny temu moduł wentylatora.\n3 godziny temu Virus chce zapanować\n4 godziny temu Kod do radia Renault Captur\nContinental AG po sesji 24 września 2012 r. powróci do składu indeksu DAX30 skupiającego największe spółki notowane na Niemieckiej Giełdzie Papierów Wartościowych we Frankfurcie nad Menem. Od 2008 kapitalizacja jednego z największych dostawców dla przemysłu motoryzacyjnego wzrosła z 4,6 mld euro do 16,8 mld euro w 2012 r.\n„Cieszymy się z naszego powrotu do grona najbardziej wartościowych spółek notowanych na Niemieckiej Giełdzie. Ten krok potwierdza sukces ciężkiej pracy ponad 170 000 pracowników Spółki na całym świecie” – powiedział dr Elmar Degenhart prezes zarządu międzynarodowego dostawcy motoryzacyjnego – „Dla nas, powrót do indeksu blue chipów jest zarówno dowodem uznania, jak również zachętą do dalszej pracy. W ciągu ostatnich lat, byliśmy w stanie uzasadnić, zaufanie jakim obdarzyli nas nasi klienci, inwestorzy i banki, dzięki czemu znacznie zwiększyliśmy naszą wartość rynkową” – dodaje.\nNa początku sierpnia Continental przedstawił półroczne wyniki finansowe. Obecny rok koncern zamierza zakończyć ze sprzedażą na poziomie 32,5 mld euro. Wyniki te pozwoliły firmie Continental awansować na drugie miejsce w międzynarodowym rankingu największych światowych dostawców dla przemysłu motoryzacyjnego.\nContinental w pierwszym półroczu 2012 r.\nContinental utrzymał dynamikę wzrostu w pierwszych dwóch kwartałach i jest na dobrej drodze do osiągnięcia w 2012 r. rekordowych wyników finansowych. Po sześciu miesiącach obroty firmy wyniosły 16,5 mld euro, co pozwoliło na zwiększenie prognoz sprzedaży do 32,5 mld euro na koniec roku. Dzięki temu Continental awansował na drugie miejsce w globalnym rankingu dostawców dla […]\nFirma Continental zaprezentowała swoją najnowsza oponę letnią – ContiPremiumContact 5. Dzięki krawędziom 3D i makro blokom na barkach sprawdza się ona niezależnie od warunków pogodowych. Łączy dobre właściwości podczas hamowania na mokrej i suchej ze zredukowanymi oporami toczenia, co potwierdzają testy ADAC, w których ContiPremiumContact 5 zajęła pierwsze miejsce. Nowe poprzeczne krawędzie 3D zapobiegają podwijaniu […]\nContinental VancoEco – opona, która redukuje zużycie paliwa\nFirma Continental poszerzyła swoją ofertę o oponę przeznaczoną głównie do samochodów dostawczych. VancoEco charakteryzuje się niższymi oporami toczenia, co przekłada się na redukcję zużycia paliwa i emisji szkodliwych substancji. W celu redukcji spalania paliwa Continetal zastosował dwa rozwiązania. Po pierwsze opona posiada bieżnik ze związkami krzemu używany w oponach do samochodów osobowych. Po drugie bieżnik […]\nSystem testowania opon AIBA, uruchomiony przez firmę Continental, pozwala na przeprowadzenie testów hamowania bez udziału kierowcy, niezależnie od stanu nawierzchni, temperatury powietrza oraz innych warunków atmosferycznych. Testy opon 365 dni w roku Nowy obiekt powstał w centrum badawczo-rozwojowym Continental pod Hanowerem. Jego uruchomienie umożliwia przeprowadzanie testów przez 365 dni w roku w klimatyzowanym pomieszczeniu, przy […]\nContinental pracuje nad samochodowym autopilotem\nFirma Continental uzyskała pozwolenie na testowanie samodzielnie poruszającego się samochodu w ruchu ulicznym. Pojazd przejechał po drogach publicznych stanu Nevada około 25 tys. kilometrów. Firma zapowiada, że w 2016 roku zaoferuje rozwiązania umożliwiające częściowo samodzielne poruszanie się aut po drogach. – „Samochody z autopilotem są naturalnym etapem na drodze rozwoju systemów wsparcia kierowców, które obecnie […]\nwygr 14 kwietnia 2021, 8:10\nzapewne dzieki temu dostępność będzie jeszcze lepsza choc wspomniane w artykule 95% dostępnosci jest bardzo dobrym wynikiem.\nwygr. 14 kwietnia 2021, 8:08\nchyba nie masz pojecia o ich produktach, znam doskonale ich wspolczynniki reklamacji ktore sa nizsze niz swiatowe marki, skoro stac...\nQwer 13 kwietnia 2021, 23:19\nBezrobocie w Polsce to ok 3-4%, jedne z najniższych EU, nie szedł bym mocno w teze ze za miskę ryżu,...\nMateusz L 13 kwietnia 2021, 22:46\nCo tu się jarać budynkiem, niech nad jakością produktu się skupią, jest tam wiele do dopracowania, ale wiadomo niska cena...


Owczarkowo :: Zobacz temat - pieniądze od ręki\nWysłany: 2018-02-05, 15:52 pieniądze od ręki\nFirma pożyczki online to nowość na rynku usług finansowych. Oferta firmy obejmuje pożyczki pozabankowe dla kobiet udzielane na bardzo korzystnych warunkach. Wysokie kwoty, możliwość spłaty w ratach i minimum formalności to zalety, dzięki którym klienci chętnie sięgają po te pożyczki. Wypełnianie wniosku pożyczkowego trwa kilka chwil, a dodatkowa gotówka bardzo szybko trafia do pożyczkobiorcy.\na gdzie te pieniądze są teraz bo tu chodzi chyba o chwilówki


Warszawa: Pracownica banku okradała klientkę przez 5 lat. W sumie zarobiła 360 tys. zł - wiadomosci.com\nWarszawa: Pracownica banku okradała klientkę przez 5 lat. W sumie zarobiła 360 tys. zł\nPracownica banku usłyszała zarzuty dotyczące kradzieży pieniędzy i podrabiania podpisów swojej klientki. Kradzież wyniosła aż… 360 tys. złotych. Za to przestępstwo grozi kara nawet do 5 lat pozbawienia wolności.\n42 – tyle zarzutów usłyszała 62-letnia pracownica banku. Trzydzieści trzy dotyczą kradzieży, a dziewięć kolejnych – podrobienia podpisów. Informacja o tym, że pracownica banku okrada własną klientkę (która gromadziła te środki na lokatach i swoim osobistym koncie bankowym) dotarła do Komendy Stołecznej Policji.\nPodejrzaną kobietę zatrzymano w jej mieszkaniu i zawieziono do komendy na Woli. W sumie kobieta ukradła 360 tysięcy złotych. Według ustaleń śledczych, pieniądze znikały z konta przez kilka lat, dokładnie od 2013 roku. Obecnie podejrzana jest objęta dozorem policyjnym a za popełnione czyny grozi jej kara do 5 lat pozbawienia wolności.\nGabi Kowalska aip\nMazowieckie 2609 bank 72 kradzież 273 pracownica 5\nPastor domaga się dymisji burmistrza Rahma Emanuela\nCYBERSEC 2018: “Cyfrowa autostrada” na liście projektów priorytetowych, przyjętych przez szczyt państw Trójmorza\nArchiwa Wybierz miesiąc Wrzesień 2020 (756) Sierpień 2020 (1055) Lipiec 2020 (884) Czerwiec 2020 (997) Maj 2020 (887) Kwiecień 2020 (881) Marzec 2020 (1010) Luty 2020 (813) Styczeń 2020 (883) Grudzień 2019 (819) Listopad 2019 (840) Październik 2019 (928) Wrzesień 2019 (932) Sierpień 2019 (818) Lipiec 2019 (1031) Czerwiec 2019 (936) Maj 2019 (1064) Kwiecień 2019 (1037) Marzec 2019 (1054) Luty 2019 (965) Styczeń 2019 (1078) Grudzień 2018 (961) Listopad 2018 (1023) Październik 2018 (1110) Wrzesień 2018 (1000) Sierpień 2018 (1039) Lipiec 2018 (1006) Czerwiec 2018 (1011) Maj 2018 (1095) Kwiecień 2018 (1066) Marzec 2018 (1267) Luty 2018 (1212) Styczeń 2018 (1543) Grudzień 2017 (1426) Listopad 2017 (1538) Październik 2017 (1497) Wrzesień 2017 (1249) Sierpień 2017 (1503) Lipiec 2017 (1826) Czerwiec 2017 (1111) Maj 2017 (1429) Kwiecień 2017 (1631) Marzec 2017 (1715) Luty 2017 (1534) Styczeń 2017 (1648) Grudzień 2016 (1519) Listopad 2016 (1503) Październik 2016 (1472) Wrzesień 2016 (1428) Sierpień 2016 (1504) Lipiec 2016 (1424) Czerwiec 2016 (1421) Maj 2016 (1654) Kwiecień 2016 (1445) Marzec 2016 (1403) Luty 2016 (1304) Styczeń 2016 (1579) Grudzień 2015 (1569) Listopad 2015 (1427) Październik 2015 (1320) Wrzesień 2015 (1264) Sierpień 2015 (806) Lipiec 2015 (494) Czerwiec 2015 (244) Maj 2015 (39) Kwiecień 2015 (2)


Spektakle pod chmurką | Łącznik Zielonogórski\nLubuski Teatr wychodzi do widza i spektakle zagra na scenach plenerowych. Podczas wakacji aktorów zobaczymy na Placu Teatralnym w Zielonej Górze oraz na „Scenie na plaży” i na „Scenie pod wigwamem” w Dąbiu.\n- My, artyści, nie damy sobie podciąć skrzydeł i póki tli się w nas miłość, chęć do życia i witalność próbujemy działać i robić różne rzeczy. W związku z tym postanowiliśmy zagrać w plenerze – zapowiedział Robert Czechowski, dyrektor Lubuskiego Teatru.\nLubuskie Lato Teatralne to niezwykły kulturalny projekt, który zaplanowano w dwóch miejscach – Zielonej Górze i Dąbiu. 16 spektakli odbędzie się w przepięknych okolicznościach przyrody na terenie Kompleksu Wypoczynkowego TEMAR w Dąbiu, a dziewięć (pod koniec lipca, sierpnia i na początku września) na Placu Teatralnym. - Pomyśleliśmy o mieszkańcach Zielonej Góry i całego regionu. Ożywimy Plac Teatralny, realizując świeżutką premierę: widowisko doskonale znanego zielonogórskiej publiczności Jana Szurmieja „Słodkie lata 20. – 30…”, oparte na piosenkach z okresu międzywojennego Polski – zachęcał R. Czechowski.\nWakacyjny repertuar jest tak dobrany, żeby i dorośli, i dzieci, mogli znaleźć coś dla siebie.\nBilety na Lubuskie Lato Teatralne w cenie 25/50zł można kupić na kilka sposobów:\n- online www.bilety.teatr.zgora.pl\n- na platformie sprzedażowej www.abilet.pl\n- w kasie biletowej Lubuskiego Teatru\na także w recepcji TEMAR w Dąbiu.\nKasa Lubuskiego Teatru jest czynna od 14.00 do 18.00. Czynna będzie również na godzinę przed spektaklami granymi na Placu Teatralnym.\nMamy też dobrą informację dla tych, którzy martwili się, że nie będą mogli dojechać na spektakl w Dąbiu. - Uruchamiamy specjalne połączenie autobusowe dowożące na przedstawienia i odwożące po ich zakończeniu – informują organizatorzy. Autobus oznaczony jako „Dąbie” odjeżdżać będzie z dworca PKS. Rozkład jazdy jest stały i obowiązuje każdego dnia, w którym grane jest przedstawienie w Dąbiu:\n- odjazd z dworca w Zielonej Górze o 18.30\n- dojazd do przystanku Dąbie-jezioro (czyli bezpośrednio do KW TEMAR)\n- odjazd z przystanku Dąbie-jezioro o 23.15\nCena biletu to 9 zł w jedną stronę, można kupić go na dworcu i u kierowcy.\n* 26 czerwca - Ojej, kobieta * 27 czerwca - Księżniczka na opak wywrócona * 3 lipca – Związek Otwarty * 4 lipca – Stworzenia sceniczne * 10 lipca – Anna Haba śpiewa „Piaf” * 11 lipca – Szczęściarze * 17 lipca – Shirley Valentine * 18 lipca – Grubaska * 31 lipca – Ławeczka * 1 sierpnia – Przyjazne dusze * 7 sierpnia – Bóg Mordu * 8 sierpnia – George & Ira Gershwin * 14 sierpnia – Kamienie w kieszeniach * 15 sierpnia – Zielony Gil * 21 sierpnia - Oświadczyny/Niedźwiedź * 22 sierpnia - Słodkie lata 20.-30...\nWszystkie spektakle rozpoczynają się o godz. 21.00.\nREPERTUAR ZIELONA GÓRA\n* 24 lipca - Słodkie lata 20.-30... * 25 lipca - Słodkie lata 20.-30... * 26 lipca - Trzy świnki * 28 sierpnia – Szczęściarze * 29 sierpnia - Zielony Gil * 30 sierpnia – Tymoteusz wśród ptaków * 4 września - George & Ira Gershwin * 5 września - Księżniczka na opak wywrócona * 6 września - Od wiosny do zimy\nSpektakle piątkowe i sobotnie rozpoczynają się o godz. 21.00, spektakle niedzielne o godz. 16.00.


Koszykówka. Gra w takiej grupie to prawdziwy zaszczyt | Gazeta Wrocławska\nKoszykówka. Gra w…\nKoszykówka. Gra w takiej grupie to prawdziwy zaszczyt\nRB, www.ksturow.eu 14 sierpnia 2014, 10:39\nMiodrag Rajković chce w przyszłym sezonie obronić tytuł mistrza Polski z PGE Turowem www.ksturow.eu\nRozmowa z trenerem Miodragiem Rajkoviciem, trenerem mistrza Polski PGE Turowa Zgorzelec.\nTo były udane wakacje dla Miodraga Rajkovicia?\n- Pracowałem. Głównie z powodu kilku niezamkniętych spraw byłem w ciągłym w kontakcie z klubem. Miałem jednak czas, by spędzić go z rodziną i innymi bliskimi mi ludźmi. Generalnie nic specjalnego, zwykły odpoczynek i relaks.\nCzy podczas pobytu w domu rozmyślał Pan na temat poprzedniego sezonu i zdał Pan sobie sprawę jaki sukces został osiągnięty?\n- Zrobiliśmy to co mieliśmy zrobić, założyliśmy sobie przed sezonem pewien cel i go zrealizowaliśmy. Wiem, że to największy sukces w historii klubu. Ludzie, którzy mnie znają wiedzą natomiast, że nie rozmyślam za dużo o tym co już było. Cieszę się z sukcesu, ale teraz przed nami stoją nowe cele.\nPomówmy więc o nowym etapie w Turowie. Czy została już zakończona budowa zespołu na najbliższy sezon?\n- Najprawdopodobniej tak, ale nie ja do końca powinienem o tym mówić. Na chwilę obecną jestem bardzo zadowolony z transferów, które udało nam się zrealizować. Eyenga i Moldoveanu to gracze, którzy mogą bardzo pomóc, a z ich umiejętnościami będzie nam bardzo łatwo wprowadzić ich do drużyny i strategii gry, którą rozpoczęliśmy rozwijać dwa lata temu.\nŚledzi Pan to co śledzi to co dzieje się u rywali Turowa w Eurolidze i TBL?\n- Tak, to cześć mojej pracy. Codziennie patrzę na ruchy wykonywane przez rywali. W Eurolidze są zespoły, które dysponują ogromnymi budżetami, ale ich największą siłą jest to, że wiedzą jak dobrze lokować pieniądze. Uważam też, że w Polsce kluby co roku robią mniejszy lub większy krok do przodu. Trenerzy wybierają lepiej, mamy lepszy scouting i dzięki temu przyjeżdżają do TBL lepsi gracze.\nJak oceni Pan transfery najgroźniejszego krajowego przeciwnika PGE Turowa – Stelmetu?\n- Trener Andrzej Adamek dobrał ciekawych zawodników, widać że budżet klubu jest naprawdę pokaźny i najwyższy w kraju. Takie ruchy jak te Stelmetu pchają polską koszykówkę do przodu, co powinno cieszyć wszystkich. Jest jeszcze za wcześnie, by o tym mówić, bo drużyny dopiero teraz rozpoczynają przygotowania, ale mam nadzieję, że znowu spotkamy się w finałach.\nStęsknił się Pan za kibicami, zawodnikami?\n- Jestem w bliskich relacjach z koszykarzami. Wiem co się u nich działo. U niektórych to był nie tylko przełomowy sezon koszykarski. Kilku graczy doczekało się istotnych zmian życiowych. Filipowi urodził się syn, Damian natomiast się ożenił. Chylu był chyba na Dominikanie i nieźle się tam bawił. Wiśnia spędził sporą część wakacji w Grecji. Wymienialiśmy się informacjami co u kogo słychać. Fani na pewno nie mogą się już doczekać rozpoczęcia sezonu i zobaczenia drużyny w akcji.\nPo wielkim sukcesie jakim było zdobycie Mistrzostwa Polski i awans do Euroligi kibice oczekują wielkich rzeczy i sukcesu w najbliższym sezonie. Czy to nie jest pułapka bo ciężko porównać budżet Turowa i Barcelony. To przecież przepaść.\n- Ja odpowiadam za sprawy sportowe, nie finansowe i nie powinienem mówić o szczegółach. Nie możemy się jednak oszukiwać i wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, że z perspektywy Euroligi nie mamy wielkiego budżetu. Będziemy walczyli takimi środkami jakie mamy a ja wierzę w moich zawodników i zespół. Poza tym uważam, że porównywanie budżetów może prowadzić do myślenia, że nie mamy szans. Tak nie jest, bo sport jest bardzo nieprzewidywalny, a my chcemy sprawiać niespodzianki. Nie mogę obiecać, że osiągniemy szczyty, ale mogę zapewnić, to co obiecywałem dwa lata temu – ten zespół będzie walczyć wszędzie, cały czas i wtedy okażę się czy nasza walka będzie skuteczna.\nCo może powiedzieć Pan o euroligowej grupie, do której trafił PGE Turów Zgorzelec?\n- Wszyscy w Polsce, a nawet w całej Europie mówią, że mamy trudną grupę, określają ją nawet grupą śmierci, a dla nas to prawdziwa przyjemność i zaszczyt znaleźć się w tak doborowym towarzystwie. Panathinaikos, Fenerbahce, Barcelona, Bayern, Armani to marki, które kojarzą wszyscy fani koszykówki na Starym Kontynencie.\nCzy Turów jest w stanie być czarnym koniem Euroligi, czy wszystko powinno odbywać się spokojnie. Może ten pierwszy sezon to tylko przetarcie?\n- Chcielibyśmy sprawiać niespodzianki, ale nie możemy niczego obiecać. Znaleźliśmy się w bardzo silnej grupie, ale nawet jeśli trafilibyśmy do innej, to czy to cokolwiek by zmieniło? Moim zdaniem nie, bo wszystkie grupy w Eurolidze są silne. O niektórych klubach czasami jest nieco ciszej, a potem okazuje się, że jeden czy drugi klub okazuje się być silniejszy niż wszyscy przewidywali.\nNa koniec proszę powiedzieć o celach na najbliższy sezon.\n- Nie muszę chyba nikomu przypominać kim jesteśmy oraz czego od siebie oczekujemy, a także tego czego oczekują nasi fani. PGE Turów ma zawsze duże ambicje, jak co sezon chcemy awansować do finałów Tauron Basket Ligi i zdobyć mistrzostwo Polski. Będziemy mieli w tym roku też okazję powalczyć o Superpuchar Polski oraz Puchar Polski – po te trofea również chcemy sięgnąć.\nfan Kosynierów . 14.08.2014 20:51:46\nPowodzenia ! Wam życzymy jak najlepiej . Śląsk i Turów zawsze razem !\nPchli targ, wystawki, meble i akcesoria vintage - tutaj się obłowisz\nRząd skrócił odstępy między szczepionkami. Drugą dawkę dostaniesz szybciej


Dobry start przedszkolaka - PDF\nDownload "Dobry start przedszkolaka"\n1 Monika Rościszewska-Woźniak Dobry start przedszkolaka Program wychowania przedszkolnego\n2 Wstęp Każde dziecko w wieku 3-5 lat powinno mieć dostęp do edukacji przedszkolnej. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci mieszkających na wsi lub pochodzących z rodzin o niskim statusie społecznoekonomicznym. Zgodnie z badaniami prowadzonymi od ponad 20 lat, dzieci, które mają mniejsze szanse na osiągnięcia w szkole, powinny dla ich wyrównania uczestniczyć w wysokiej jakości zajęciach edukacyjnych już od wczesnego wieku przedszkolnego. Program Dobry start przedszkolaka przeznaczony jest do realizacji w grupach przedszkolnych w innych formach wychowania przedszkolnego, szczególnie tam, gdzie jest potrzeba i możliwość tworzenia grup różnowiekowych. Będzie więc użyteczny na wsi, a także wszędzie tam, gdzie z różnych powodów przedszkoli nie ma. Celem programu jest stworzenie warunków umożliwiających dzieciom nabywanie umiejętności i wiedzy potrzebnych im do satysfakcjonującego startu w szkole i dalszego rozwoju. Cel ten realizowany jest poprzez organizowanie zajęć opartych na jak największej aktywności dzieci oraz współpracy z rodzicami. Rodzice powinni pełnić w grupach przedszkolnych zasadniczą rolę współorganizatorów zajęć. Zapewnia to zarówno dzieciom, jak i ich rodzicom warunki do rozwoju i poczucie bezpieczeństwa. Program oparto na podstawie programowej wychowania przedszkolnego zawartej w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17). Pierwsza wersja programu została stworzona dla alternatywnych form wychowania przedszkolnego w ramach programu Gdy nie ma przedszkola prowadzonego przez Fundację Rozwoju Dzieci im. J. A. Komeńskiego w latach Po zmianie Ustawy o Systemie Oświaty program był wykorzystywany w innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych bądź wspieranych merytorycznie przez Fundację Komeńskiego. Obecnie został rozszerzony, zmodyfikowany i przystosowany do wymagań nowej podstawy programowej oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz.U. z dnia 10 czerwca 2009 r. Nr 89, poz. 730). W programie uwzględnia się cztery przenikające się dziedziny rozwoju i uczenia się dzieci: wiedzę, umiejętności, dyspozycje i uczucia. Każdy z tych wymiarów wymaga innych umiejętności i działań nauczyciela wobec dzieci. W większości programów kładzie się nacisk na wiedzę i umiejętności. Program Dobry start przedszkolaka za niezwykle ważne uważa również rozwijanie przez dzieci dyspozycji (skłonności) i uczuć, dzięki czemu będą potrafiły satysfakcjonująco poradzić sobie z wyzwaniami edukacyjnymi w dalszych latach. Konstrukcja Programu dostosowana jest do specyficznych warunków, w jakich działają małe grupy przedszkolne. Charakteryzuje je mniejsza liczebność grup, łączenie dzieci w grupy różnowiekowe, aktywna obecność rodziców. Pozwala to na dopasowanie realizowanego programu do indywidualnych potrzeb edukacyjnych dzieci i społeczności lokalnej. Program zawiera również komentarze i wskazówki praktyczne dla nauczyciela ułatwiające realizację przyjętych celów wychowawczych i edukacyjnych oraz umożliwiające elastyczny dobór treści zajęć i rodzajów aktywności do potrzeb dzieci. 2\n3 Wstęp Realizację Programu można planować zarówno na 12 godzin tygodniowo, stanowiące minimum dla innych form wychowania przedszkolnego jak i na więcej np. 20 czy 25 godzin tygodniowo. Zgodnie ze standardami Fundacji Komeńskiego optymalna liczba dzieci w grupie różnowiekowej nie może być większa niż 15. Dziećmi powinny zajmować się dwie osoby nauczyciel i asystent. Funkcję asystenta powinien pełnić rodzic jednego z dzieci. Do jego obowiązków należy przede wszystkim wspieranie nauczyciela w pracy oraz pomaganie dzieciom w czynnościach, z którymi same sobie nie radzą. Program wychowania przedszkolnego podzielony jest na cztery części. W pierwszej przedstawiona została ogólna charakterystyka Programu Dobry start przedszkolaka założenia i cele oraz struktura. Część II omawia konkretne zagadnienia dotyczące realizacji programu porządek dnia, zadania i rolę osób zaangażowanych w pracę grupy przedszkolnej. Część III poświęcona jest zagadnieniom rozwoju społeczno-emocjonalnego przedszkolaków. W IV części wymieniane są szczegółowo treści edukacyjne w różnych zakresach edukacji oraz umiejętności rozwijane przez dzieci. Ostatnia część to załączniki: formularze i karty obserwacji, formularz oceny dojrzałości przedszkolnej dziecka oraz propozycje układu dnia i tygodnia. 3\n4 I. Założenia, cele i struktura programu Dobry start przedszkolaka Założenia programu Program oparto na trzech podstawowych założeniach: 1. Aby dziecko mogło się rozwijać, jego aktualne potrzeby edukacyjne muszą być zaspokojone w optymalnym stopniu Zgodnie z wizją Fundacji Rozwoju Dzieci im. J. A. Komeńskiego każde dziecko jest niepowtarzalną istotą z immanentną gotowością do rozwoju. Naturalną tendencją u każdego dziecka jest dążenie do poznawania i doskonalenia się. Zadaniem dorosłych jest niedopuszczenie do zahamowania tej tendencji oraz stwarzanie warunków dzieciom do rozwoju pełnego potencjału. W naszym myśleniu opieramy się na koncepcji Lilian G. Katz, (1994) 1, zgodnie z którą niezbędne dla rozwoju dziecka jest zaspokojenie w optymalnym stopniu następujących potrzeb: poczucia bezpieczeństwa opisywanego jako poczucie komfortu psychicznego, bycia akceptowanym i kochanym; poczucia własnej wartości aprobaty dla siebie samego i własnych działań zarówno w grupie przedszkolnej, jak i w rodzinie; poczucia, że życie ma sens przekonania, że warto jest żyć, że doświadczenia są ciekawe, ważne i prawdziwe, a nie banalne, niepoważne i sztuczne; zrozumienia doświadczeń dziecko potrzebuje pomocy dorosłych, aby zrozumieć własne doświadczenia i przeżycia, nadać im sens oraz poznać doświadczenia innych ludzi; autorytetu i jasnych, sensownych granic dziecko potrzebuje obecności dorosłych, którzy akceptują własne doświadczenie, mądrość i wiedzę, potrafią wytyczyć wyraźne granice, a jednocześnie dają dziecku zrozumienie, bliskość i akceptację, nawet jeśli postępuje ono niezgodnie z regułami; dobrych wzorców osobowych osób, na których mogą się wzorować, które potrafią jasno rozmawiać o wartościach, a także postępują zgodnie z tymi wartościami. 2. Rozwój dzieci odbywa się wielotorowo i w sposób dynamiczny Konstruując Program, wzięto pod uwagę zarówno normatywny, jak i dynamiczny wymiar koncepcji uczenia i rozwoju dzieci (Lilian G. Katz, Sylvia C. Chard, 2000) 2. Wymiar normatywny odnosi się do typowych lub najczęściej obserwowanych u większości dzieci wzorów zachowań, umiejętności i myślenia takich, które są normą dla danego wieku. W naszym Programie wymiar normatywny bierzemy pod uwagę podczas planowania aktywności adekwatnej do poziomu rozwoju dzieci oraz osiągnięć odpowiednich dla danego wieku. 1 Lilian G. Katz, Potrzeby małych dzieci [w:] T. Ogrodzińska (red.) Małe dziecko znaczenie wczesnej edukacji, Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży, Warszawa Lilian G. Katz, Sylvia C. Chard, Engagind Children`s Minds: The Project Approach, Ablex Publishing Corporation Stamford, Connecticut\n5 I. Założenia, cele i struktura programu Dobry start przedszkolaka Wiedza o normach wiekowych jest podstawą planowania aktywności dzieci i nauczyciela, odpowiednich i interesujących zajęć dla dzieci w danym wieku. Wiedza ta daje nauczycielowi również możliwość zauważenia zachowań lub zdolności dzieci znacząco poniżej lub powyżej normy, co ułatwia prowadzenie dokładnej obserwacji lub zaplanowanie specjalnych zadań dla dziecka. Dynamiczny charakter rozwoju zawiera trzy powiązane ze sobą aspekty. Po pierwsze istota ludzka zmienia się w czasie nie tylko z powodu rozwoju fizycznego, ale również różnych życiowych doświadczeń lub ich braku. Drugi aspekt to efekt odroczenia niektóre doświadczenia nie są uświadamiane od razu, mogą jednak później w znaczący sposób modyfikować lub zaburzać rozwój osobowości dziecka. Trzeci aspekt to efekt kumulacji częstych doświadczeń jakościowa zmiana następuje dopiero po wielu powtórzeniach danej sytuacji. Nałożenie wymiaru dynamicznego na normy rozwojowe wymusza także konieczność wzięcia pod uwagę długoterminowych efektów uczenia się dziecka, a zatem długoterminowych efektów działań nauczyciela. Warto pamiętać, że dzieci uczą się zarówno rzeczy pożądanych, jak i takich, których sobie nie życzymy. A zatem profesjonalny namysł na temat tego, czego powinny się uczyć, musi brać pod uwagę nie tylko to, co dzieci powinny robić w danym wieku, ale również wiedzę na temat długoterminowych dynamicznych sekwencji odroczenia i efektu kumulacyjnego. Poniżej zostały omówione cztery aspekty rozwoju dziecka. 1) Dzieci zdobywają wiedzę, czyli poznają fakty, koncepcje, słownictwo, literaturę poprzez: demonstrację nauczyciela, informacje, jakie przekazuje, opisy, odpowiedzi na pytania, wyjaśnienia dawane przez dorosłych. Małe dzieci jednak zdobywają wiedzę przede wszystkim poprzez aktywne i konstruktywne działania i dzięki procesom nadawania znaczenia własnym obserwacjom i doświadczeniom. 2) Dzieci ćwiczą i doskonalą umiejętności poprzez obserwację i naśladownictwo, wykonywanie i powtarzanie czynności według instrukcji i wdrażanie ich w nowych sytuacjach. Umiejętności zachowania się w grupie, sprawność fizyczna, umiejętności językowe, liczenie, rysowanie to zaledwie kilka z niezliczonej liczby umiejętności nabywanych przez dzieci w pierwszych latach życia. 3) Dzieci rozwijają swoje dyspozycje, czyli niektóre zdolności, postawy, gotowość czy tendencje do odpowiadania na poszczególne sytuacje w określony sposób. Ciekawość, przyjacielskość, skłonność do rządzenia, wielkoduszność, małostkowość, twórczość to bardziej postawy i dyspozycje niż umiejętności czy wiedza. Dyspozycji nie można nauczyć przez formalną instrukcję ani namawianie. Wiele ważnych dyspozycji, włączając w to gotowość do uczenia się i nadawanie sensu doświadczeniom, jest wrodzonych niezależne od tego, gdzie dzieci się rodzą i w jakich warunkach żyją. Inne, jak np. ciekawość, postawa twórcza, gotowość do współpracy, otwartość, życzliwość, są rozwijane poprzez wzrastanie wśród ludzi, którzy takie postawy reprezentują, a następnie wzmacniane, bardziej poprzez zauważanie ich i docenianie niż nagradzanie. Proces rozwijania dyspozycji wymaga stworzenia dziecku możliwości ekspresji swoich postaw w działaniu. Dzięki temu dziecko może obserwować efektywność własnych zachowań i doświadczać satysfakcji z tego płynącej. Nauczyciel może wzmacniać dyspozycje dzieci poprzez stawianie celów ukierunkowanych na proces, a nie na wynik (np. zamiast mówić: Sprawdźmy, jak sobie poradzicie, powinien powiedzieć: Zobaczmy, czego możemy się nauczyć, co nowego możemy odkryć ). W ten sposób zachęca i ośmiela dzieci do koncentrowania się na tym, czego się uczą, a nie na zewnętrznej ocenie swoich działań. 4) Dzieci rozwijają uczucia, czyli subiektywne stany emocjonalne. Niektóre uczucia są wrodzone (np. lęk, złość, radość), inne rozwijają się w trakcie uczenia np. pewność siebie, poczucie własnej wartości, poczucie przynależności, bezpieczeństwa. W czasie pierwszych lat edukacji kształtują się również uczucia związane ze szkołą, nauczycielami i innymi dziećmi. 5\n6 Dobry start przedszkolaka 3. Dzieci rozwijają się poprzez interakcje w szerokim kontekście społecznym Program opiera się na interaktywnym modelu ekologicznego rozwoju dziecka wprowadzonym przez Urie Bronfenbrennera 3 i rozwijanym przez wielu pedagogów, zgodnie z którym dziecko zanurzone w swoim bliższym i dalszym środowisku (przyrodniczym i społecznym) rozwija się poprzez stałe, dynamiczne i wzajemne interakcje. Rozwój dziecka jest uwarunkowany historycznie i jednocześnie zależy od aktualnego kontekstu. Mają tu znaczenie zarówno działania i doświadczenia członków rodziny (m.in. struktura rodziny, sytuacja materialna i społeczna, system wartości, styl życia), jak i zachowania nauczycieli, relacje z rówieśnikami, stosunek do przedmiotów oraz oddziaływanie mediów. Dzieci uczą się dzięki zaangażowaniu we wzajemne aktywne relacje. Swoje naturalne dyspozycje wzmacniają poprzez współdziałanie, interakcje z rówieśnikami, dorosłymi, materiałami, otoczeniem. Pomaga im to znajdować głębszy sens swoich doświadczeń i lepiej poznawać środowisko w którym żyją. Interakcje, w jakie wchodzą dzieci podczas wszystkich rodzajów aktywności (rysowania, jedzenia, zabaw ruchowych, obserwacji, zabaw konstrukcyjnych) tworzą kontekst i stymulację dla rozwoju społecznego i poznawczego zarówno wiedzy i umiejętności, jak i predyspozycji czy rozwoju emocjonalnego. Mniejsze znaczenie dla rozwoju małego dziecka ma aktywność pasywna, polegająca na przyswajaniu wiedzy dorosłych. Zgodnie z najnowszymi badaniami wprowadzenie akademickich metod i instrukcji (demonstracji, pogadanek) w program pracy wychowawczej z małymi dziećmi w krótkiej perspektywie daje co prawda niezłe rezultaty w dziedzinie wiedzy i umiejętności, ale te krótkotrwałe efekty znikają po kilku latach i są nierozpoznawalne. Cele programu Jak najpełniejszy rozwój potencjału każdego dziecka poprzez proces, w którym dziecko aktywnie i maksymalnie samodzielnie nadaje sens swoim doświadczeniom. Program ma rozwijać u dzieci: ciekawość i motywację do poznawania i rozwoju; rozumienie zjawisk z najbliższego otoczenia i wzrost wiedzy przez gotowość do korzystania z własnych doświadczeń do zdobywania kolejnych umiejętności, rozwijanie myślenia matematycznego, rozwój umiejętności językowych; adekwatne poczucie własnej wartości budowane na świadomości uczuć, umiejętności kontroli emocjonalnej oraz na własnych pozytywnych doświadczeniach; umiejętność współdziałania z innymi przez wzrost umiejętności komunikacyjnych, rozumienie znaczenia umów i norm społecznych, szacunek dla innych i doświadczenia współpracy w zespole; samodzielność i wytrwałość w pokonywaniu trudności oraz umiejętność rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji; wyobraźnię i ekspresję twórczą, zainteresowanie literaturą i sztuką; sprawność fizyczną i zdrowie. Przy planowaniu pracy nauczyciel będzie uwzględniać pięć zakresów edukacji dziecka: społeczno-emocjonalny, przyrodniczy, językowy, myślenie matematyczne, rozwój fizyczny oraz twórczy. Zakresy edukacji przenikają się, a realizacja zaplanowanych zajęć musi odbywać się w atmosferze i w środowisku sprzyjającym rozwojowi wszystkich przedstawionych powyżej celów edukacji dzieci. 6 3 Urie Bronfenbrenner, The ecology of human development: Experiments by nature and Design, MA: Harvard University Press, Cambridge 1979.\n7 I. Założenia, cele i struktura programu Dobry start przedszkolaka Struktura programu Cele w odniesieniu do dzieci Wzrost ciekawości i motywacji do poznawania Rozumienie zjawisk z najbliższego otoczenia Wzrost wiedzy o otaczającym świecie Rozwój wyobraźni i ekspresji twórczej Rozwój świadomości i kontroli emocjonalnej Współdziałanie z innymi Umiejętności komunikacyjne Samodzielność i wytrwałość Rozwój sprawności fizycznej Zadania nauczycieli Stwarzanie dzieciom możliwości samodzielnego odkrywania Zachęcanie do podejmowania prób, pokonywania trudności Towarzyszenie (komunikacja, wsparcie, uznanie, podziw, informacje) Rozumienie sposobu odbierania świata przez dzieci Elastyczne planowanie na podstawie obserwacji i diagnozy Włączanie do współpracy rodziców i innych dorosłych Organizacja pracy Ośrodka Zadania rodziców Wspieranie dziecka w procesie adaptacji i później Wsparcie nauczycieli w codziennym prowadzeniu grupy wolontariat Obserwacja rozwoju dzieci Rozwój umiejętności wychowawczych Wspólne z nauczycielami i dziećmi realizowanie zadań edukacyjnych Uczestnictwo w koalicji na rzecz dziecka Wizja dziecka Niepowtarzalna osoba Aktywny we własnej edukacji Potrzebuje stwarzania możliwości i przestrzeni dla swojej aktywności Poznawanie i rozwój jest procesem radosnym i przynoszącym satysfakcję Zakresy edukacji Społeczna Przyrodnicza Językowa Matematyczna Ruchowa Muzyczna Plastyczna Formy pracy Obserwacja dzieci Diagnoza potrzeb i potencjału Indywidualizacja Zintegrowany program edukacji Praca metodą projektów Organizacja pracy grupy 15 dzieci Grupa różnowiekowa (3-5 lat) Zajęcia 4-5 godzinne 1 nauczyciel Asystent (rodzic, wolontariusz) 7\n8 II. Realizacja Programu Zadania i rola nauczyciela Wielotorowość uczenia się dziecka wymaga od nauczyciela używania zróżnicowanych metod pracy dostosowanych do możliwości i potrzeb konkretnych dzieci w danym momencie. Metody pracy powinny wykorzystywać głównie aktywność własną dzieci oraz interakcje, w jakie wchodzą w procesie uczenia się. W wielu sytuacjach oznacza to zminimalizowanie roli nauczyciela zarówno na etapie planowania, jak i działań bieżących. W tym czasie główne zadanie nauczyciela polega na wspieraniu aktywności dzieci oraz prowadzeniu celowych obserwacji i dokumentowaniu ich działań. Bezpośrednie doświadczanie, komunikacja oraz samodzielne odkrywanie mają podstawowe znaczenie dla rozwoju pełnego potencjału dzieci, dlatego nauczyciel powinien stwarzać okazje do samodzielnego nabywania przez nie sprawności oraz umiejętności w takim stopniu i w takim zakresie, w jakim są do tego gotowe. Warto zachęcać dzieci do podejmowania prób, odkrywania, pokonywania progów i trudności. Zadaniem nauczyciela jest towarzyszenie dzieciom i dawanie każdemu z nich wsparcia, uznania i podziwu. Podążanie za potrzebami i zainteresowaniami dzieci wymaga od nauczyciela elastyczności, umiejętności obserwacji, patrzenia na świat oczami dziecka. Nauczyciel powinien poddawać rewizji swoje metody i stale szukać jak najlepszego zrozumienia sposobu odbierania świata przez dzieci. Niezbędne są tu wysokie umiejętności komunikacyjne, przede wszystkim słuchania i rozumienia dzieci, wykorzystywania komunikacji otwierającej, umiejętności negocjacyjne i mediacyjne, spokój oraz poczucie humoru. Nauczyciel musi mieć świadomość, że jego praca polega głównie na stworzeniu i utrzymywaniu środowiska edukacyjnego, w którym dzieci samodzielnie rozwijać będą różne umiejętności, uczucia, dyspozycje i wiedzę. I chociaż prowadzone przez nauczyciela zajęcia dydaktyczne i realizacja treści edukacyjnych stanowią bardzo ważny element programu dnia, to jednak czas zabaw swobodnych, zajęcia porządkowe i posiłki czy odpoczynek to najbardziej wartościowy czas dla prawidłowego rozwoju społecznoemocjonalnego dzieci. Zasady uczestnictwa rodziców Rodzice są najważniejszymi osobami w życiu dziecka. W wieku przedszkolnym przechodzi ono od stanu zależności i symbiotycznej jedności z nimi do stanu niezależności i współpracy opartej na bliskości i miłości. Jest niezwykle istotne, żeby rodzice byli w pobliżu dziecka w ważnych chwilach, żeby sami wiedzieli jak mu pomagać, jak doceniać, jak uczyć. Częsta obecność rodziców w grupie przedszkolnej jest bardzo ważna zarówno dla konsolidacji działań edukacyjnych wobec dzieci, jak również dla rozwoju więzi w rodzinie, zmiany nastawienia rodziców do edukacji i osobistego rozwoju. Spowodować może zwiększenie zainteresowania rodziców literaturą, historią, ekologią otoczenia. Uczestnictwo rodziców w realizacji programu wykracza poza zwyczajową współpracę z przedszkolem. Rodzice nie tylko mają prawo obecności na zajęciach, ale również przyjmują na siebie różne obowiązki współprowadzenia i współodpowiedzialności za program. Razem z nauczycielem organizują wystrój sali, pomagają w pracach remontowych, mogą (jeśli mają czas) pełnić dyżury w czasie zajęć, wchodząc w rolę asystenta nauczyciela, wspierają dzieci we wszystkich czynnościach, zwłaszcza porządkowych, w toalecie, w czasie wycieczek i podczas zajęć artystycznych. Konieczny jest udział rodziców w programie adaptacyjnym. W okresie adaptacji rodzice jako jedyne osoby związane z dzieckiem są odpowiedzialni za stopniowe i zgodne z potrzebami dziecka przyzwy- 8\n9 II. Realizacja Programu czajanie go do separacji oraz samodzielnego życia w grupie społecznej. Warto również, aby i później rodzice w miarę możliwości uczestniczyli w kilkuminutowym podsumowaniu dnia, dzięki czemu mają dostęp do informacji o tym, co działo się z dziećmi. Wskazane jest stałe kontaktowanie się rodziców z nauczycielem. Chodzi o stworzenie wokół dziecka uczącego i przyjaznego środowiska. Poprzez obserwację zajęć i rozmowy z nauczycielem rodzice rozwijają kompetencje wychowawcze. W razie potrzeby powinni uzyskać pomoc w rozwiązywaniu problemów wychowawczych, czy otrzymać informację o pomocy specjalistycznej. Duża aktywność rodziców zwiększa szanse na to, że ewentualne zaburzenia rozwojowe, opóźnienia i dysproporcje rozwojowe dzieci będą niwelowane na wczesnym etapie. Dzieci Grupy liczyć mogą do 15 dzieci w różnym wieku, od trzech do pięciu lat. Taki układ grup wynika po części z potrzeb środowiska Projekt jest realizowany na wsiach, gdzie dzieci jest niewiele. Za tworzeniem grup różnowiekowych przemawiają również inne argumenty. Grupa różnowiekowa odwzorowuje naturalne środowisko rodzinno-sąsiedzkie, które na przestrzeni dziejów odgrywało główną rolę wychowawczo-edukacyjną. Badania wykazują, że doświadczenia przekazywane w grupie różnowiekowej wywierają korzystny wpływ na rozwój społeczny dzieci, wzmacniając ich zdolności przywódcze i zachowania prospołeczne. Według współczesnych teorii rozwoju poznawczego koncepcji strefy najbliższego rozwoju i koncepcji konfliktu poznawczego wzajemny kontakt dzieci o zbliżonym, choć niejednakowym poziomie wiedzy i umiejętności korzystnie wpływa na ich rozwój intelektualno-poznawczy. Praca z grupą różnowiekową powoduje ponadto złagodzenie nastawienia na ocenę osiągnięć według kryterium wieku. 4 Rozpiętość wieku nie jest bardzo duża, większość proponowanych zajęć jest możliwa do wykonania przez wszystkie dzieci. Dzieci młodsze mogą bardziej potrzebować asysty niż starsze, ale każde może wykonywać je po swojemu i na swoim poziomie rozwoju. Zasady realizowania Programu 1. Zachowanie naturalnego rytmu Dzieci uczestniczą w zajęciach grupowych zgodnie z naturalnym rytmem dnia: powitanie, czas na aktywność, zabawy ruchowe na dworze lub w pomieszczeniach, czas na relaks, pożegnanie. Dzieci, szczególnie małe, funkcjonują zgodnie z tym rytmem. Odstępstwa od niego bywają niewielkie. Zachowanie tego rytmu wymaga niemal ciągłej obecności osoby dorosłej. Im dzieci starsze, tym taka obecność staje się mniej konieczna. Ważne jest dostosowanie zajęć i typu aktywności oraz stopnia trudności do poziomu rozwoju i do zainteresowań dzieci. 2. Zrównoważony plan zajęć W trakcie realizowania Projektu należy zadbać o zachowanie równowagi między zajęciami wymagającymi od dzieci wyciszenia i zajęciami wymagającymi aktywności, między zajęciami stolikowymi a zabawami na podłodze; między zajęciami, w których liderem jest nauczyciel, i tymi, o których przebiegu 4 Lilian G. Katz, Demetra Evangelou, Jeanette A. Hartman, Dlaczego warto tworzyć różnowiekowe grupy przedszkolne, National Association for the Education of Young Children, Washington, D.C. USA (tłum. E. Pulkowska, Fundacja Rozwoju Dzieci im. J. A. Komeńskiego). 9\n10 Dobry start przedszkolaka decydują dzieci, a także między sytuacjami wymagającymi od dzieci słuchania nauczyciela i sytuacjami, w których mają one pełną swobodę twórczej aktywności. Należy zwrócić uwagę na zrównoważenie typów zajęć i rodzajów aktywności w ciągu całego tygodnia i wytyczenie pola, w obrębie którego dzieci będą miały swobodę działania. 3. Planowanie pracy Program pracy obejmuje wiele zakresów edukacji do realizacji w ciągu całego roku. Planowanie zajęć musi być zgodne z programem Ośrodka. Tematy zajęć dotyczą wszystkich sfer rozwoju dzieci i w ciągu roku część tematów z każdego obszaru aktywności powinna zostać poruszona. Proponuje się planowanie zajęć w cyklach tygodniowych. Umożliwia to dobre dostosowanie tematów i treści oraz aktywności dzieci do aktualnej sytuacji (warunki atmosferyczne, zainteresowania dzieci oraz aktualny poziom ich umiejętności czy nawet frekwencja). Proponuje się zaplanowanie zajęć w oparciu o temat tygodnia. Temat powinien być konkretny, umożliwiający dzieciom bezpośrednie badanie i doświadczanie we wszystkich sferach edukacji od społecznej i językowej przez przyrodniczą i matematyczną aż do ruchowej i artystycznej. Z drugiej strony temat nie powinien być za szczegółowy, bo dzieci szybko temat wyczerpią (np. temat zawody jest za obszerny i za mało konkretny ale temat weterynarz, czy piekarz jest bardzo dobry. Ponieważ wszystkie zakresy edukacji są ze sobą zintegrowane można wybierać temat tygodnia z zakresu edukacji przyrodniczej (np. wiatr, zęby, strumyk, psy, znaki drogowe) lub społecznej (dziadkowie, praca w sklepie) i wokół tego planować pracę we wszystkich innych zakresach. Pozwala to dzieciom głęboko wniknąć w problem oraz umożliwia przeżywanie i naukę z udziałem wielu zmysłów. Planowanie tygodniowe daje szansę włączenia metody projektów w cykl pracy z dziećmi zarówno jako odpowiedzi na zainteresowanie dzieci, jak i aktywności programowej nauczyciela. Nauczyciel planujący zajęcia może w oparciu o wybrany temat tworzyć siatkę pojęciową, w której wykorzysta zapisane w programie aktywności z każdego zakresu edukacji. Taka mapa staje się podstawą do planu tygodniowego lub projektu, który może trwać nawet kilka tygodni. 4. Planowanie zajęć zorganizowanych przez nauczyciela Zajęcia zorganizowane powinny zajmować nie więcej niż 2/3 czasu pobytu dzieci w grupie przedszkolnej. Nie będzie korzystne, jeśli w planowaniu skupimy się na poznawczej stronie edukacji, a zapomnimy o innych jej aspektach (edukacja społeczna, emocjonalna, artystyczna i ruchowa). Trzeba również pamiętać o zostawieniu sobie i dzieciom czasu na nawiązywanie bliskiego kontaktu, swobodną zabawę, na schodzenie się i podsumowanie dnia. Ten czas można też przeznaczyć na rozmowy i dyskusje z dziećmi na aktualne tematy. Warto zaplanować (i mieć w zanadrzu) więcej niż jedną propozycję zajęć z danego obszaru aktywności, żeby nie być zaskoczonym, jeżeli dzieci zechcą robić coś więcej, albo jeżeli zmienią się warunki, np. zacznie padać ulewny deszcz, który uniemożliwi wyjście na wycieczkę. Nie jest konieczne zrealizowanie wszystkich zaplanowanych na dany dzień lub tydzień zajęć. Do nauczyciela i do dzieci należy wybór tego, co uznają za ważne. Trzeba jednak pamiętać, żeby w ciągu tygodnia dzieci miały zajęcia z każdego rodzaju aktywności wyróżnionej w programie. Proponowany sposób planowania uwzględnia jednocześnie dokumentowanie rejestrację wydarzeń. Nauczyciel powinien zapisywać najważniejsze aktywności dzieci biorąc pod uwagę zapisy z programu. Większość zajęć a szczególnie te, w których dzieci samodzielnie badają, doświadczają i testują, zahacza o wiele zakresów edukacji i uruchamia wiele procesów edukacyjnych. Należy starać się wychwycić najważniejsze z nich i je zapisać. 10\n11 II. Realizacja Programu Można i warto korzystać ze sformułowań zawartych w programie. Pomaga to zrozumieć osobom czytającym (w tym rodzicom) wartość i cel poszczególnych aktywności. W zapisie tygodnia powinno zostać wolne miejsce na rejestrowanie wydarzeń i aktywności dzieci, których nauczyciel nie planował, a które zostały rozwinięte samodzielnie przez dzieci, niezależnie od tego, czy są zgodne z tematem tygodnia, czy od niego odbiegają. Pozwoli to na rzetelne rejestrowanie prawdziwej pracy dydaktycznej nauczyciela. W zapisie tygodnia jest miejsce na zarejestrowanie pracy specjalisty lub innej osoby, która wspiera grupę przedszkolną. Wzór zapisu tygodnia znajduje się w załączniku nr Bezpośrednie doświadczanie metoda pracy projektami Wszystko, co dzieci poznają, powinno być związane z bezpośrednim doświadczeniem. Dzieci muszą przeżyć daną sytuację, a nie tylko o niej posłuchać lub zobaczyć ją na planszy. Metodą, która zapewnia realizację tego podejścia pedagogicznego, jest metoda projektów. Projekt Ośrodki przedszkolne szansa na dobry start przewiduje wprowadzenie metody projektów opierającej się na przekonaniu, że najbardziej wartościowe jest uczenie poprzez działanie, a dyskusje w grupie oraz powrót do wcześniejszych pomysłów i doświadczeń to najlepszy sposób zdobywania wiedzy. 5 Projektem nazywane jest pogłębione podejście do tematu o charakterze badawczym, które zwykle trwa kilka tygodni. Dzieci wspólnie z nauczycielem wybierają temat badań, a następnie również wspólnie decydują o przebiegu projektu i jego zakończeniu. Nauczyciel nie musi decydować, w którym kierunku pójdzie aktywność dzieci i jakie aspekty problemu zainteresują daną grupę. Każdy projekt ma trzy etapy: W I etapie następuje wybór tematu (pojawiającego się z inicjatywy dzieci lub nauczyciela), analiza wyjściowego stanu wiedzy i umiejętności dzieci, tworzenie przez nauczyciela siatki pojęciowej związanej z tematem projektu oraz powiązanie jej z merytorycznym programem pracy Ośrodka. II etap to głównie faza badawcza, zarówno na miejscu, w pomieszczeniach przedszkolnych, jak i w terenie, obejmuje wizyty ekspertów, wywiady, zbieranie danych, pomiary, własne eksperymenty. III etap to podsumowanie i podzielenie się nabytą wiedzą i nowymi umiejętnościami z innymi dziećmi, rodzicami i gośćmi. Metoda projektów daje szansę wyboru aktywności dzieciom na różnym poziomie rozwoju, uczy je odpowiedzialności za pracę, daje możliwość pracy zespołowej. 6. Kolejność zajęć Kolejność planowanych zajęć jest w zasadzie dowolna, wynika z logiki tematu (np. najpierw wyjście na dwór po śnieg do doświadczeń, a dopiero potem naukowe zabawy ze śniegiem wewnątrz) lub może być planowana zgodnie z chęciami dzieci czy warunkami zewnętrznymi. 7. Przenikanie się aktywności Aktywność dzieci oraz różne sfery ich rozwoju przenikają się i nakładają. Zabawy muzyczne są jednocześnie zabawami ruchowymi, zdobywanie wiedzy o otaczającym świecie odbywa się również poprzez słuchanie opowiadań, a budowanie poczucia własnej wartości osiągamy także poprzez działalność pla- 5 Lilian G. Katz, Sylvia C. Chard, Engagind Children`s Minds: The Project Approach, Ablex Publishing Corporation Stamford, USA Connecticut\n12 Dobry start przedszkolaka styczną. Nie chodzi więc o aptekarską dokładność w planowaniu aktywności dzieci, ale o zapewnienie im zróżnicowanej, bogatej, zrównoważonej i zintegrowanej oferty rozwojowej. 8. Różnicowanie działań w grupach różnowiekowych Zróżnicowanie zadań, czasu trwania i rodzaju aktywności wynika nie tylko z różnego wieku dzieci. Zależy również od ich poziomu rozwoju i kontekstu (sytuacji rodzinnej, upodobań, zdolności, przyzwyczajeń i dyspozycji). Nauczyciel musi takie zróżnicowanie brać pod uwagę zarówno planując, jak i prowadząc pracę z dziećmi. Nie ma konieczności prowadzenia zajęć ze wszystkimi dziećmi naraz. Mogą one być zajęte w różnym czasie. Warto więc zastanowić się nad poziomem zaangażowania nauczyciela w działania dzieci. Dzieci starsze mogą czasem ciąg czynności przebyć samodzielnie (np. przy wycinaniu śnieżynek z papieru), podążając za instrukcjami nauczyciela. Jednak ich młodsi lub mniej wprawni koledzy będą korzystali z tego, co im nauczyciel przygotuje (np. będą naklejali gotowe śnieżynki na papier lub, ucząc się posługiwania nożyczkami, będą robili śnieżynki ścinki papieru). Tworzy się dzięki temu możliwość wyboru różnych działań dla dzieci zgodnie z ich potencjałem i zainteresowaniami. Starsze dzieci będą zwykle zajęte dłużej, a i wiadomości, jakie przyswoją, będą obszerniejsze. Można na początku przeprowadzać zajęcia głównie ze starszymi dziećmi, wtedy młodsze mają możliwość przysłuchiwania się albo bawienia obok. Podczas nużącego i trudnego dla młodszych dzieci wprowadzenia do tematu uwagę należy poświęcić dzieciom starszym. Podobnie jak wyciąganie wniosków lub podsumowanie zajęć zajmie uwagę wyłącznie starszych dzieci, a młodsze w tym czasie zajmą się zabawą dowolną. Zróżnicowana pod względem poziomu rozwoju grupa pozwala nauczycielowi wprowadzać metodę projektów i opierać się na aktywności własnej dzieci. Realizacja projektów będzie w inny sposób angażowała starsze dzieci (rozwijając przy okazji ich samodzielność), podczas gdy młodsze będą korzystały, pełniąc rolę współpracowników, bawiąc się tym, co zrobili starsi lub zajmując się swoimi miniprojektami. I tak np. doświadczenia z wodą i sprawdzanie, co pływa, a co nie, niektóre dzieci zajmie jako interesująca zabawa, inne będą mogły również zrozumieć związek między rodzajem materiału i kształtem przedmiotu a jego zachowaniem się w wodzie. Sukces w pracy z grupą różnowiekową będzie większy, jeśli nauczyciel będzie pracował nad rozwojem współpracy między dziećmi i wykorzysta tę współpracę w codziennych zajęciach. Udzielanie przez starsze dzieci wskazówek młodszym lub słabszym, uczenie ich i pomoc w codziennych, prostych czynnościach rozwija, zwiększa samodzielność i poczucie wartości u wszystkich, a nauczycielowi pozwala skoncentrować się na innych potrzebach dzieci. 9. Porządek dnia Ważne jest, aby wszystkie elementy porządku dnia były stałe i pojawiały się w czasie każdego spotkania. Klamrą spinającą dzień jest przywitanie i pożegnanie. Pozostałe elementy można ustawiać w dowolnej kolejności. Ramowy porządek dnia musi być zgodny z filozofią programu i zasadami omówionymi powyżej. Przykład ramowego porządku dnia znajduje się w załączniku nr 2. Czas na przywitanie To czas na budowanie kontaktu, więzi, atmosfery zaufania i przyjaźni między dziećmi, a także między każdym dzieckiem a osobami dorosłymi. To czas na kontakt fizyczny, przytulanie, żegnanie się z rodzicami. Dzieci mogą pokazać rodzicom, co ciekawego zrobiły poprzedniego dnia, rozmawiać ze sobą, opowiadać o ważnych wydarzeniach. Można zaproponować siadanie w kółku na przywitanie dnia. Na początku dnia bardzo ważne jest wspólne z dziećmi zaplanowanie zajęć, ewentualny podział na podgrupy odpowiedzialne za poszczególne zadania. 12\n13 II. Realizacja Programu Czas na zabawy dowolne W tym czasie podstawowa inicjatywa należy do dzieci, one gospodarują czasem i przestrzenią tak, jak tego chcą. Nauczyciel czuwa nad ich bezpieczeństwem, stwarza odpowiednie warunki, pomaga w przygotowaniu zabawy, podziwia, obserwuje, reaguje w przypadku konfliktów. Wolne zabawy powinny trwać od 20 do 30 minut. Można przeznaczyć na nie więcej czasu, zwłaszcza jeśli dzieci świetnie się bawią, albo wtedy, kiedy nauczyciel pracuje z innymi dziećmi nad projektem. Czas na zajęcia zaplanowane (programowe) W tym czasie dzieci realizują różne działania programowe zorganizowane przez nauczyciela. Mogą to być zarówno zajęcia wynikające z pracy nad danym tematem lub przewidziane planem tygodniowej pracy, jak również aktywność wynikająca z realizowanego aktualnie projektu. Zajęcia programowe odbywać się powinny raz lub dwa razy w ciągu dnia. Niektóre zajęcia mogą zajmować więcej czasu, ale generalnie nie mogą być planowane na dłużej niż 20 minut. Grupy są różnowiekowe, dzieci młodsze będą więc zajęte krócej. Zajęcia mogą trwać dłużej, jeśli dzieci okażą zainteresowanie lub same zmodyfikują program. W przypadku, kiedy dzieci robią projekt, czas ich aktywności jest trudny do policzenia, zwłaszcza że często dzielą się na małe grupki i pracują nad różnymi elementami projektu. Planowanie zajęć wymaga, żeby nauczyciel zgromadził zawczasu potrzebne materiały. Zajęcia zorganizowane przez nauczyciela mogą dotyczyć wszelkich obszarów aktywności dzieci i mieć różną formę zajęć ruchowych, plastycznych, działań konstrukcyjnych, doświadczeń czy eksperymentów. Nauczyciel może wybrać którąś z przedstawionych w programie propozycji, modyfikować je lub tworzyć nowe. Czas wyciszenia lub relaksu Ćwiczenia wyciszające oraz zorganizowany czas na odpoczynek są potrzebne dzieciom niezależnie od wieku. Każde dziecko ma prawo do odpoczynku wtedy, kiedy jest zmęczone lub potrzebuje odosobnienia. Prawdopodobnie nie będzie możliwe ani potrzebne aranżowanie leżakowania, należy jednak stworzyć kącik do odpoczynku i zapewnić dzieciom możliwość komfortowego spędzenia tam czasu. Najlepiej sprawdzi się dywan z małymi poduszkami lub materace (o wym. 1,20 x 0,60 m). W trakcie relaksu dzieci mogą cicho się bawić, leżeć, siedzieć, szeptać, nawet spać. Można też zaplanować słuchanie muzyki relaksacyjnej, bajek, gimnastykę relaksacyjną, ćwiczenia oddechowe. Zajęcia ruchowe Dzieci ruszają się niemal cały czas i w czasie wolnym, i w zorganizowanym. Mimo to w ciągu dnia należy znaleźć czas na krótkie zorganizowane zajęcia ruchowe, wykorzystując w tym celu znane zabawy ruchowe, np. bardzo lubiane wszelkiego rodzaju tory przeszkód (pod stolikiem, na krzesełkach, po narysowanej linii itp.). Bardzo ważne jest, żeby nie wprowadzać atmosfery rywalizacji czy wyścigów między dziećmi. Niezależnie od typu aktywności dziecko powinno się zmagać wyłącznie z samym sobą i bić własne rekordy życiowe albo po raz pierwszy pokonywać jakąś trudność. Zajęcia na dworze Każdego dnia dzieci powinny spędzać trochę czasu na dworze. Warto, żeby przy okazji odwiedzały ważne miejsca w okolicy, nawiązywały i utrzymywały kontakty ze środowiskiem. Zabawy na powietrzu w oczywisty sposób dotyczą wszystkich aspektów aktywności dzieci, takich jak ćwiczenie ubierania się i rozbierania, gotowości do pomagania młodszym, umiejętności ruchowych i sprawnościowych, zabaw twórczych z wodą, śniegiem lub piaskiem, eksperymentowania. Dzięki zajęciom na dworze powstaje możliwość wycieczek w ciekawe miejsca, poznawania ludzi i ich pracy (na pocztę, do sklepu, ośrodka zdrowia, szkoły) oraz wykonywanie różnych prac na rzecz przyrody. 13\n14 Dobry start przedszkolaka Higiena Dzieci muszą mieć okazję oraz możliwość utrzymywania higieny osobistej i uczenia się jej warto zorganizować im możliwość mycia rąk i zębów, nauki obcinania paznokci, czesania się. Należy pamiętać o podstawowym prawie do korzystania z toalety w każdym momencie, kiedy dziecko tego potrzebuje, o konieczności zapewnienia intymności i bezpieczeństwa we wszelkich sytuacjach związanych z higieną osobistą i potrzebami fizjologicznymi. Sprzątanie Nie warto sprzątać tylko po to, żeby uczyć dzieci porządku. Dzieci muszą mieć świadomość, że sprzątanie ma cel i sens ( Zaraz będziemy się bawić i potrzebujemy wszystkich krzeseł, Za chwilę zagra muzyka i potrzebujemy czystej podłogi ), powinny uczyć się sprzątać po sobie, kiedy kończą zabawę. Podstawowa trudność związana jest tu z koniecznością zakończenia atrakcyjnej zabawy i zamienienia jej na nużącą i nietwórczą czynność zbierania zabawek. Dlatego dzieci potrzebują pomocy osoby dorosłej i dobrej aranżacji pomieszczenia, w którym się bawią. Czas na pożegnanie Ten czas jest ważny jako domknięcie dnia, zebranie tego, co było ważne i zaplanowanie następnego spotkania. Jest to czas na dzielenie się doświadczeniem, a dla nauczyciela czas na wyrażenie sympatii i docenienie poszczególnych dzieci. Jest to również dla dzieci okazja do pochwalenia się rodzicom swoimi sukcesami. 14\n15 III. Rozwój społeczno-emocjonalny przedszkolaków Nauczyciele małych dzieci mają równolegle do spełnienia dwa, pozornie sprzeczne, zadania: uczenie dzieci norm i zasad współżycia w grupie; wspieranie indywidualnego rozwoju dziecka. Oba cele w wielu momentach stoją wobec siebie w konflikcie. Niezauważenie tego może prowadzić do zaprzeczania indywidualności dzieci i unifikacji ich potrzeb, zdolności i traktowania każdego dziecka jedynie jako członka grupy lub odwrotnie może prowadzić do nadmiernej koncentracji na indywidualnym rozwoju i zaniedbywaniu procesu nabywania kompetencji społecznych. Jakie kompetencje społeczne dzieci rozwijają w pierwszym okresie edukacji? gotowość do uczestniczenia w różnych sytuacjach i umiejętność adekwatnego reagowania na nie; porozumiewanie się, dyskutowanie, argumentowanie, słuchanie innych; rozwiązywanie problemów, negocjowanie różnych stanowisk; odporność emocjonalną na trudne sytuacje; pokonywanie chęci porzucenia pracy. Jedną z ważniejszych dyspozycji kształtowanych w okresie przedszkolnym jest kooperacja umiejętność wspólnego działania na wspólnym polu. Wymaga ona po pierwsze dostrzegania i doceniania zalet (zasobów) innych osób w grupie, a po drugie uwzględniania tych osób we wspólnych planach. Dzieci w przedszkolu uczą się odpowiedzialności zarówno za siebie, jak i za proces własnego rozwoju. Jaka jest rola przedszkola w nabywaniu przez dzieci kompetencji społecznych? Przedszkole powinno wychowywać dzieci ku dobru. Tak, żeby w przyszłości umiały kochać, szanować innych i powstrzymać się od krzywdzenia ich. A jednocześnie tak, żeby umiały zadbać o siebie. Oznacza to umiejętność pogodzenia własnego rozwoju i własnych interesów, własnego zdrowia i szczęścia z interesami i szczęściem innych. Dzieci uczą się tego zarówno poprzez modelowanie, naśladowanie jak i wyciąganie wniosków. Nauka taka jednak jest procesem, który w okresie przedszkolnym się zaczyna, ale bynajmniej nie kończy. Ucząc dzieci zasad społecznych należy unikać dogmatyzmu i sztywnego określania norm i standardów, które powinny osiągnąć. Zadaniem przedszkola nie jest osiągnięcie efektów w postaci grzecznych uczniów i posłusznych obywateli, ale stworzenie takich warunków, aby dzieci mogły doświadczyć tego, co służy rozwojowi ich samych i innych ludzi oraz nabyć (w takim stopniu, w jakim potrafią i są gotowe) umiejętności potrzebne w życiu społecznym. Wypełniając to zadanie kierujemy się następującymi zasadami: 1. Organizujemy otoczenie dzieci tak, żeby stymulowało kontakty interpersonalne i dzieci mogły w nim swobodnie działać. 15\n16 Dobry start przedszkolaka 2. Dbamy o to, żeby dzieci znały swoje prawa. 3. Podstawowe normy są bardzo jasne, przekraczanie ich jest niedopuszczalne. Bardzo niewiele norm jest ustalonych przez dorosłych, większość zasad ustalają dzieci razem z nauczycielami albo nawet same dzieci. 4. W przypadku konfliktów unikamy szukania winnych, traktując je jako problem do rozwiązania. Zostawiamy dzieciom przestrzeń do samodzielnych prób (nie włączamy się natychmiast, jesteśmy uważni i unikamy roli sędzi). 5. Zamiast kar dzieci ponoszą konsekwencje wcześniej wspólnie ustalone. Otoczenie dzieci i zakres wolności Dzieci powinny szanować swoje potrzeby, ale jednocześnie muszą brać pod uwagę swoich kolegów i nauczycieli. Zdarza się, że potrzeby dziecka lub grupy dzieci stoją w sprzeczności z potrzebami innych. Niezbędny wówczas jest wzajemny szacunek i rozważenie racji obu stron. Dobrze jest dać dzieciom jak najwięcej swobody i wolności w wyborze aktywności. Sala powinna być urządzona tak, żeby każde dziecko miało możliwość korzystania ze wszystkich materiałów, mogło też bawić się w to, na co ma ochotę i gdzie ma ochotę, pod warunkiem, że nie przeszkadza to innym. Dobrze jest podzielić salę na wyraźne części (wcale niekoniecznie muszą to być tzw. kąciki zainteresowań), z których każda odpowiada rodzajowi podstawowej aktywności. Na pewno musi być: część (można ją nazwać centrum ) konstrukcji; część czytelniczo-relaksacyjna, z regałami na książki; część przyrodniczo-badawcza (z regałem na którym można składać zbierane okazy, obserwować rośliny przez lupę, ważyć, obserwować, mierzyć); część plastyczno-artystyczna ze swobodnym dostępem dzieci do papieru i innych przyrządów i materiałów plastycznych; część teatralno-muzyczna (z lustrem, pojemnikiem na ubrania do przebierania); część techniczna ze starymi urządzeniami (np. prawdziwym telefonem, maszyną do pisania, klawiaturą komputerową, radiem). Dobrze jest, jeśli w sali dziecinnej jest umywalka upraszcza to sprzątanie i umożliwia codzienną higienę, wraz z myciem zębów. Stoliki do pracy nie muszą stać a jednym rzędzie, ponieważ nawet, jeśli wszystkie dzieci jednocześnie pracują mogą być rozmieszczone w różnych częściach sali. Ułatwi to nauczycielowi różnicowanie zadań w zależności od wieku i zwiększy koncentrację dzieci. Osiągamy w ten sposób bardzo ważny cel w socjalizacji dzieci uczą się one samodzielności i odpowiedzialności za siebie. Mogą podejmować własne wybory, ale uczą się też ponosić ich konsekwencje. Prawa dzieci Dorośli powinni respektować prawa dzieci do: szacunku dla swoich potrzeb; nietykalności cielesnej; poszanowania własności; podejmowania decyzji i możliwości wyboru; opieki i ochrony; partnerskiej rozmowy na każdy temat. 16\n17 III. Rozwój społeczno-emocjonalny przedszkolaków Nauczyciel musi stale respektować prawa dzieci do własnego zdania, do odmowy, uważnie słuchać ich opinii, zauważać podejmowane przez nie wysiłki. Konieczne jest wspólne ustalanie zasad współżycia tak, żeby nie łamały praw innych osób. Prawa Dzięki temu dzieci rozwijają znajomość własnych praw i umiejętność dostrzegania sytuacji, w których łamane są prawa własne i innych osób. Dzieci mają prawo do indywidualnego procesu i tempa rozwoju. Warto poznać dzieci przez rozmowy z rodzicami i własną obserwację, dostosować metody pracy do ich możliwości, a tematykę zajęć do ich zainteresowań. Należy doceniać wysiłek dziecka włożony w pracę, bez względu na jej efekt. Warto dać dziecku prawo nieuczestniczenia w zajęciach, ale po ustaleniu zakresu tej wolności, szczególnie w sytuacjach, kiedy dziecko konsekwentnie odchodzi od zajęć. Niektórzy uważają, że namawianie, nakłanianie dzieci do określonych czynności jest ograniczaniem prawa do indywidualnego tempa rozwoju. Trzeba jednak pamiętać, że zadaniem nauczycieli jest stwarzanie dzieciom warunków do rozwoju. Jeśli dziecko konsekwentnie odmawia udziału w zajęciach może to oznaczać, że zajęcia nie są dla niego. Warto wtedy przemyśleć swoją propozycję i dostosować ją do potrzeb dziecka. Bardzo ważne jest prawo dziecka do akceptacji takim, jakie jest. Nie znaczy to, że koniecznie trzeba je lubić. Można nie akceptować zachowań, ale akceptować osobę i jej uczucia. Jest to trudne i wymaga dużej dojrzałości oraz gotowości nauczyciela. Dzieci mają prawo do pomocy i ochrony przy pokonywaniu przeżyć wywołanych przemocą i zniszczeniem, wynikających np. z relacji między dziećmi. Dziecko oczekuje naszego wsparcia. Staramy się zająć obiema stronami konfliktu. Nie oceniamy dzieci, nie stosujemy kar. Umożliwiamy dzieciom przeżycie uczuć, rozwiązanie konfliktu i pogodzenie się. Podstawowe normy Normy w życiu Ośrodka obracają się wokół dwóch zasad: bezpieczeństwa i szacunku. Dzieciom nie wolno: krzywdzić innych ani siebie; stwarzać niebezpiecznych sytuacji; niszczyć cudzą własność; przeszkadzać innym w pracy lub zabawie. Te ogólne normy warto z dziećmi skonkretyzować. Muszą one dobrze wiedzieć, jakie szczegółowe zakazy wynikają z głównych norm, np.: nie wolno chodzić po schodach do piwnicy, wychodzić samemu poza teren Ośrodka, wychodzić na podwórko bez pozwolenia dorosłych, skakać z drabinek, kiedy nie ma materacy; nie wolno krzywdzić innych dzieci (bić, przezywać, poniżać, wyśmiewać, wykorzystywać); nie wolno niszczyć specjalnie naszych wspólnych rzeczy (materacy, stołów, piłek); jeżeli zepsujemy coś specjalnie trzeba to jakoś naprawić; nie wolno niszczyć i zabierać cudzej własności bez pytania (nietykalna, nawet dla dorosłych jest półka dziecka lub jego szuflada); nie wolno przeszkadzać innym w tym, co robią. 17\n18 Dobry start przedszkolaka Negocjowanie reguł Część reguł warto wynegocjować z dziećmi na tzw. zebraniach grupowych (dzieci i nauczyciele), żeby wspólnie znaleźć satysfakcjonujące wszystkich rozwiązanie problemu. Na zebraniu omawia się skonfliktowane potrzeby (zarówno codzienne, drobne sytuacje, np. głośność puszczanej muzyki, jak i sprawy bardziej zasadnicze, np. korzystanie ze wspólnej łazienki tak, żeby zachować minimum intymności), stawia granice i szuka rozwiązań. Dzieci bardzo lubią taką formę ustalania zasad, uznają ją za sprawiedliwą i atrakcyjną. Nauczyciele jako członkowie grupy mają możliwość dorzucania ważnych dla siebie zasad do wspólnego kodeksu. Ich zasady nie mogą jednak dominować. Czasem negocjacje są burzliwe i zdarza się, że niektóre ustalenia są zmieniane lub łagodzone, bo za bardzo ograniczają działania dzieci. Wszystkie dzieci muszą się na wszystko zgodzić. Samodzielne ustalenie kodeksu przez dzieci kształtuje wrażliwość na potrzeby innych ludzi, uczy poszanowania praw i potrzeb. Można zaobserwować również jeszcze jedną pozytywną konsekwencję: dzieci mniej skarżą, bo nie ma już powodu z każdą sprawą przybiegać do nauczyciela. Niekiedy potrzebna jest dyskusja dotycząca potrzeb innych dzieci, czy to z własnej grupy, czy też obcej. Takie dyskusje i wynikające z nich zasady współistnienia rozwijają u dzieci gotowość do empatycznych zachowań i uczą patrzeć na świat z różnych perspektyw. Czasem ustalenie zasad poprzedzone jest dużym lub uciążliwym i powtarzającym się konfliktem. Ta metoda pozwala realizować bardzo ważny dla bezpieczeństwa dzieci program profilaktyki wykorzystywania seksualnego dzieci. Uczy dziecko odmawiania, wzmacnia jego pewność siebie i szacunek do własnego ciała. Zwiększa prawdopodobieństwo, że w przyszłości dziecko nie będzie bało się odmówić lub obronić się przed krzywdzeniem, wykorzystaniem lub niemoralnymi propozycjami. Odpowiedzialność, samodzielność i współpraca Dzieci powinny mieć możliwość podejmowania obowiązków, ale również przyjmowania pomocy ( nie zawsze sobie radzę sam ). W sposób naturalny odbywa się to w grupie różnowiekowej oraz w kontaktach z dziećmi niepełnosprawnymi, choć wcale nie znaczy, że dziecko pięcioletnie nie może przyjąć pomocy od dziecka młodszego eksperta w jakiejś dziedzinie. Funkcja dyżurnego, powierzanie odpowiedzialności za wygląd i porządek w poszczególnych centrach zainteresowań (czytelniczego, przyrodniczego, teatralnego itp.) jest często stosowanym sposobem uczenia dzieci odpowiedzialności za innych. Dzieci będą uczyć się współdziałania wykonując wspólne zadania w małych kilkuosobowych grupach (np. praca plastyczna, koncert, planowanie i wykonywanie zadań w terenie, przygotowywanie posiłku). Rozwija to umiejętność dostosowywania swoich potrzeb do możliwości społecznych (np. ograniczeń organizacyjnych, potrzeb innych ludzi). Włączając dzieci w pracę zespołową można dać im odpowiedzialność za wykonanie różnych działań w ramach projektu a następnie zachęcać ich do referowania pozostałym dzieciom wyników swojej pracy. Dzięki temu dzieci uczą się samodzielności oraz w naturalny sposób zbierają doświadczenia wymieniania się informacjami i uczenia się od siebie nawzajem. Układ sali, umieszczenie wszystkich narzędzi i materiałów w zasięgu rąk dzieci, oznaczone szuflady, pojemniki na kredki lub nożyczki wspomagają naukę samoobsługi w zakresie codziennych czynności, w różnych pracach plastycznych, technicznych. Zapewnia to swobodę i możliwość aktywności w organizowaniu sobie miejsca zabaw, znajdowania narzędzi i materiałów i upraszcza czynności porządkowe. 18\n19 III. Rozwój społeczno-emocjonalny przedszkolaków Dzieci muszą mieć możliwość podejmowania prób samodzielnego rozwiązywania trudności organizacyjnych i konfliktów interpersonalnych. Nauczyciele powinni być czujni i nie spieszyć z pomocą natychmiast, kiedy dziecko sobie nie radzi. Można zadać pytanie: A co już próbowałeś? albo Może poprosisz o pomoc Antka? Widziałam, że wczoraj rozwiązał podobny supeł. Dzieci muszą nauczyć się, że do nabycia umiejętności potrzebny jest czas i niekiedy wiele prób. Warto więc zachowywać pierwsze szkice nawet nieudane a następnie razem z dzieckiem porównywać je i doceniać postęp. Rozwiązywanie problemów Znalezienie właściwego rozwiązania konfliktu jest często trudne dzieci są bezradne, często niezwykle wzburzone emocjonalnie i ewidentnie potrzebują pomocy. Przy poważnych konfliktach (np. dzieci biją się lub wyzywają) osoba dorosła musi wziąć odpowiedzialność za natychmiastowe przerwanie walki poprzez fizyczne rozdzielenie stron. Ale następne fazy już należą do dzieci. W rozwiązywaniu problemów, niezależnie od tego ilu osób dotyczą, stosujemy metodę rozwiązywania problemów Thomasa Gordona. Polega ona na przestrzeganiu następującej procedury: 1. Określenie problemu strony konfliktu mówią co im przeszkadza, co się stało i jakie przeżywają w związku z tym uczucia. 2. Wszyscy podają różne propozycje rozwiązania problemu (metodą burzy mózgów, żadna propozycja na tym etapie nie jest oceniana ani odrzucana). Propozycje są spisywane przez nauczyciela na kartce. Nauczyciel ma prawo dawać swoje propozycje. 3. Oceniamy propozycje i wybieramy takie rozwiązanie, na które zgadzają się wszyscy. Jeżeli to się nie udaje zostawiamy problem na razie bez rozwiązania i umawiamy się na spotkanie później. 4. Jeśli zgodzimy się na wspólne rozwiązanie i postanowimy go przestrzegać, to jednocześnie ustalamy konsekwencje niewypełnienia umowy. 5. Po pewnym czasie sprawdzamy, czy rozwiązanie dobrze się sprawdza. Czasem dzieci szukając rozwiązań swoich koleżeńskich problemów podają nieprawdopodobne, czasem wręcz okrutne propozycje. Naszym zadaniem jest je zapisać bez komentarza, ale na następnym etapie mamy prawo głosu i po prostu możemy się na nie nie zgodzić. Sama jednak możliwość wypowiedzenia głośno wszystkiego, co dzieciom przychodzi do głowy oczyszcza nagromadzone emocje i umożliwia nabranie dystansu. Przestrzeganie ustalonych norm Dzieci bardzo chętnie ustalają normy, które nie dotyczą ich osobiście. Problemy pojawiają się, kiedy normy stają w sprzeczności z potrzebami i pragnieniami: Chcę potrzymać tego pluszowego konika, nieważne, że nie ja go przyniosłam, Chcę zbudować domek, nie obchodzi mnie, że materace są używane przez inne dzieci. Bardzo często zdarza się, że dzieci co prawda znają i respektują daną normę, ale nie są w stanie jej przestrzegać próbują ją omijać i np. kłamią albo zaciemniają obraz rzeczywistości: Ja wcale nie zabieram samochodzika, ja go sprzątam, Znalazłam to serduszko więc jest moje, w dodatku znalazłam je nie w przedszkolu. Nauka norm moralnych jest trudna dla dzieci i w pewnym stopniu bolesna. Dla dziecka w wieku przedszkolnym najważniejsza jest jego własna potrzeba. W Ośrodku lub przedszkolu musi ją dostosować do innych ludzi. 19\n20 Dobry start przedszkolaka Potrzebna mu pomoc uważne wysłuchanie i zrozumienie dla jego rozterek. Zawsze jednak zadaniem nauczyciela jest przypomnienie zasady, która reguluje prawo. Nie można potępiać dzieci za ich krętactwa, kłamstwa lub zmyślanie. I tak winowajca ma dostatecznie trudną sytuację, kiedy odbiera mu się upragnioną zabawkę. Nauczyciel modeluje szacunek dla uczuć dzieci poprzez aktywne i uważne słuchanie. Porozumiewa się z nimi we wszelkich sytuacjach codziennych, aranżuje rozmowy grupowe i spontaniczne, w których trzeba coś ustalić, wyjaśnić, podzielić się swoimi pomysłami. Jeśli w przedszkolu używane są formy grzecznościowe, a dzieci mają doświadczenia z innymi ludźmi, w sposób naturalny uczą się sposobu odnoszenia się do innych (np. starszych) ludzi. Dlaczego nie kary? Rezygnujemy całkowicie z kar na rzecz ponoszenia przez dzieci konsekwencji własnych działań. Kary wywołują lęk u wrażliwych dzieci, powodują utratę kontaktu, stawiają dorosłego ponad i poza dziećmi. Kary są arbitralnie ustalane przez dorosłych. Przestrzeganie norm czyli nakazów i zasad społecznych musi być skojarzone przez dzieci z jakąś ważną dla nich konsekwencją. Jeśli jest nią kara, to dziecko uczy się przede wszystkim unikania jej. Lęk przed karą lub gniewem dorosłych staje się dominujący, a zachowanie, które do kary doprowadziło, przestaje mieć znaczenie. Ponadto fakt, że dorosły wymierza karę zdejmuje z dziecka całkowicie odpowiedzialność za popełniony czyn. Konsekwencje i stawianie granic Konsekwencje mają logiczny lub naturalny związek z działaniem, które je poprzedza. Są związane z zasadami obowiązującymi w grupie przedszkolnej. Egzekwowaniu konsekwencji nie towarzyszą gniew ani krzyk. Jest to naturalna kolej rzeczy: zrobiłem coś niewłaściwego naprawiam to. Krzywda lub szkoda zrobiona specjalnie wymaga zadośćuczynienia, np. jeśli dzieci zepsują specjalnie czyjąś budowlę, to ją odbudowują albo robią inną przyjemność pokrzywdzonej osobie. Jeśli dziecko wyleje wodę, to ją ściera, jeśli zrobiło to specjalnie (głupi dowcip), to dodatkowo pomaga woźnej w jej pracach. Nie ma powodu, żeby dorośli musieli ponosić konsekwencje wybryków dzieci. Ale też nie uważamy za stosowne, żeby dzieci ucząc się odpowiedzialności i przestrzegania prawa doznawały upokorzenia albo musiały się bać. Nigdy więc nie poniżamy dzieci publicznym napiętnowaniem. Ponieważ dzieci mają wiele okazji do podejmowania własnych wyborów, to najczęściej konsekwencje są częścią umowy z nimi i powinny być określane z wyprzedzeniem. Czasowe wyłączanie Dzieci chcą przestrzegać umów i działać zgodnie z prawem. Czasem popełniają błędy, podejmują złe wybory. Czasem zapominają o wspólnych ustaleniach lub ulegają pokusom. Stosujemy wówczas tzw. czasowe wyłączanie dziecko siada na krzesełku obok stołu na 3 do 5 minut. Dostaje dzięki temu sygnał, że zachowanie należy przerwać. Ma czas, żeby ochłonąć i przypomnieć wspólne zasady. Czasowe wyłączenie nie wiąże się z żadnymi innymi konsekwencjami ani z gniewem dorosłego, ani z pogadanką na temat złego zachowania, ani z koniecznością przeproszenia innych osób. Mija czas dziecko wraca do zabawy. Jest to dobra metoda, uznawana przez dzieci i skuteczna w utrwalaniu reguł, nawet wobec dzieci z zaburzeniami emocjonalnymi i zaburzeniami zachowania. 20


Klucze oczkowe odgięte 6-17mm, zestaw 6szt. Neo 09-950 » Narzedzia.pl\nKlucze oczkowe odgięte 6-17mm, zestaw 6szt. Neo 09-950\nEAN: 5907558411553 Symbol: 09-950 Nr katalogowy: 09-950\nZestaw kluczy oczkowych odgiętych NEO (nr ref. 09-950) zawiera 6 kluczy w popularnych rozmiarach (od 6 do 17 mm), wykonanych zgodnie z normą DIN 838. Oczko odgięte pod kątem 45° ułatwia pracę w trudno dostępnych miejscach. Wysokogatunkowa stal chromowo-wanadowa zapewnia długoletnią wytrzymałość kluczy. Narzędzia dostarczane są w praktycznym etui z nadrukowanymi wymiarami kluczy, co ułatwia ich porządkowanie. Jakość narzędzia potwierdzona certyfikatem TÜV i 25-letnią gwarancją producenta. Marka NEO spełnia oczekiwania profesjonalistów.\n41 PLN 199 PLN 235 PLN\nOpinie Klientów - Klucze oczkowe odgięte 6-17mm, zestaw 6szt. Neo 09-950


Mieszkania Wrocław Śródmieście Bema - sprzedaż mieszkań | Morizon.pl\nmorizon.pl mieszkania dolnośląskie Wrocław Wrocław Śródmieście Bema\nWrocław Śródmieście Bema - mieszkanie na sprzedaż\nMieszkania Wrocław, Śródmieście, Bema - oferty sprzedaży\nZnaleziono 9 ogłoszeń, średnia cena 675 555 zł (13 579 zł/m²)\nOpiekun oferty Agnieszka Polecam na sprzedaż mieszkanie ~41,5 m2 z tarasem ~10,65 m2 z widokiem na Ostrów Tumski. Dostępne również ponadwymiarowe miejsce postojowe w garażu podziemnym z możliwością zamontowania instalacji do ładowania auta elektrycznego. Mieszkanie zostało zaprojektowanie z możliwością szybkiego przejścia z modelu wynajmu długoterminowego na krótkoterminowy i odwrotnie. W mieszkaniu wykonano niezależnie opomiarowane i\nPlac Bema/3 pokoje/2 balkony/rozkład/media\n10 859,38 zł/m²\nZapraszam na prezentację w pełni rozkładowego, 3 pokojowego mieszkania położonego na 3 piętrze budynku z 1993 roku z windą. Okolice Placu Bema, ulicy Kilińskiego. Mieszkanie jest przestronne, słoneczne, klimatyczne. Zadbany budynek z windą. Lokal jest po remoncie i świeżo pomalowany. Lokal o powierzchni około 64 m2 składa się z: - salonu o powierzchni około 17m2 - 2 pokoi o powierzchni około 10m2, 9m2 - osobnej dużej kuchni o powierzchni\nOŁBIN/Mieszkanie 5-pokojowe/BALKON I OGRÓDEK\nHome&Invest Oddział Wrocław Na sprzedaż mieszkanie ~63m2 z ogródkiem/tarasem ~100m2. Dostępne również ponadwymiarowe miejsce postojowe w garażu podziemnym z możliwością zamontowania instalacji do ładowania auta elektrycznego. Mieszkanie zostało zaprojektowanie z możliwością szybkiego przejścia z modelu wynajmu długoterminowego na krótkoterminowy i odwrotnie. W mieszkaniu wykonano niezależnie opomiarowane i wyodrębnione instalacje elektryczne\nOkolice pl. Bema/ Nowe2017/COmiejskie/LUX


Strona główna›mObywatel ma swój fałszywy klon. Przez tę aplikację stracisz pieniądze\nAplikacja mObywatel pojawiła się na rynku w nowej wersji, której należy wyłącznie unikać - oszuści spreparowali stronę internetową, na której oferują zawirusowaną wersję aplikacji rządowej. Użytkownik może przez nią stracić pieniądze z konta.\nO niebezpieczeństwie ostrzegł CSIRT KNF na Twitterze. Zagrożeniem jest spreparowana strona wyniki-loterii[.]net, na której oszuści zachęcają do instalacji aplikacji mObywatel. Oferują jej fałszywą wersję w formie pliku APK do samodzielnej instalacji w smartfonie z Androidem (autentyczną wersję mObywatela można pobrać za pośrednictwem naszego katalogu).\nInstalacja spreparowanej aplikacji prowadzi do otwarcia drogi dla przestępców do kradzieży danych logowania z aplikacji bankowych. Możliwe więc, że jest zainfekowana trojanem, który pozwala atakującym odczytywać znaki wpisywane na klawiaturze lub przesyłać widok ekranu ze smartfonu. To jedno z najczęstszych zagrożeń - wynika z opisywanego przez nas niedawno raportu o cyberbezpieczeństwie w Europie.\nAplikacja mObywatel ma wiele zalet. Pozwala między innymi na szybki dostęp do elektronicznych wersji dokumentów oraz załatwianie podstawowych spraw urzędowych. Instalując ją w swoim smartfonie, warto więc upewnić się, że pochodzi z zaufanego źródła. Najprościej skierować się wprost do oficjalnych sklepów z aplikacjami na Androida lub iOS-a, do których prowadzi również nasz katalog oprogramowania.\nmObywatel 3.0.3 (18.115)