POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Informatyki i Zarządzania Instytut Informatyki. Praca magisterska. Dariusz Daćko - PDF\nPOLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Informatyki i Zarządzania Instytut Informatyki. Praca magisterska. Dariusz Daćko\nDownload "POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Informatyki i Zarządzania Instytut Informatyki. Praca magisterska. Dariusz Daćko"\n1 POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Informatyki i Zarządzania Instytut Informatyki Praca magisterska Zastosowanie ontologii do odkrywania wiedzy Dariusz Daćko Promotor: dr hab. inż. Joanna Józefowska, prof. PP Poznań 2007\n3 (karta pracy dyplomowej) 3\n5 Spis treści Spis treści 5 1 Wstęp 9 2 Biblioteki i katalogi przedmiotowe Opis przedmiotowy publikacji Niedostatki katalogu przedmiotowego Transformacja słownika haseł do tezaurusa Kartoteka haseł przedmiotowych i formalnych Słownik haseł przedmiotowych Typy haseł Zawartość słownika Systemy organizacji wiedzy Koncepcja rozwiązania Inne możliwe zastosowania tezaurusa Projekt Język haseł przedmiotowych KABA Budowanie niejawnych hiperonimii Wiązanie haseł z ich leksemami Wiązanie haseł z ich dopowiedzeniami Wiązanie nazw zależnościowych Wiązanie hasła z hasłami zaczynającymi się nim Relacje równoważności Odsyłacze orientacyjne uzupełniające Inne reguły Zastosowania hierarchii tezaurusa Schemat bazy danych Przeglądarka tezaurusa Wyszukiwarka książek Badania statystyczne tematyki książek\n6 6 Spis treści 5 Implementacja katalogu przedmiotowego Zastosowane technologie Architektura systemu Odmiana rzeczowników przez liczbę Kartoteka haseł wzorcowych Opis funkcji kartoteki i jej klas Błędy w słowniku KABA Nazwy geograficzne Liczba gramatyczna haseł Indeks form haseł Reprezentacja tekstowa Wywołanie programu Implementacja budowy niejawnych hiperonimii Opis klas i ich metod Wiązanie haseł z ich leksemami Opis działania Możliwe udoskonalenia Analiza wyników Przykłady powiązań Wiązanie haseł z ich dopowiedzeniami Opis działania Możliwe udoskonalenia Analiza wyników Przykłady powiązań Wiązanie nazw zależnościowych Opis działania Możliwe udoskonalenia Analiza wyników Wiązanie hasła z hasłami zaczynającymi się nim Odmiana przez liczbę hasła podstawowego w haśle złożonym Niepewność relacji Opis działania Możliwe udoskonalenia Analiza wyników Przykłady powiązań Propozycje pozostałych reguł wiązania haseł Wiązanie określników z tematami Wiązanie części obiektu geograficznego z jego całością Zastępowanie leksemu przez leksem szerszy\n7 Spis treści Pozostałe czynności do wykonania Wnioski Podsumowanie 111 Literatura 113 A Zawartość płyty CD 115\n9 Rozdział 1 Wstęp Rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że coraz częściej buduje się systemy oparte na wiedzy oraz ją odkrywające. Jedna z możliwych definicji określa wiedzę jako: ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania . Inaczej mówiąc wiedza to pełna, pewna i zrozumiała informacja. Te trzy dodatkowe cechy sprawiają, że systemy wykorzystujące wiedzę powinny działać lepiej od systemów wykorzystujących jedynie informację. Podobnie odkryta wiedza powinna być bardziej użyteczna od informacji. Jednym ze sposobów reprezentacji wiedzy jest ontologia. Niestety jej wykorzystanie w systemach informatycznych jest trudne. Obecnie analiza wypowiedzi w języku naturalnym przy użyciu ontologii daje wyniki niejednoznaczne i niepewne, ze względu na wieloznaczność wyrażeń języka naturalnego. Wydaje się, że powodem trudności w wykorzystaniu ontologii do analizy języka naturalnego jest traktowanie wypowiedzi w sposób za mało znaczeniowy, ograniczając proces zrozumienia wyrazu jedynie do wiedzy czy składa się on z tych samych liter co zapamiętany wzorzec. Natomiast wydaje się, że nie powinno być trudności podczas analizy wyrażeń zapisanych przy użyciu słownictwa kontrolowanego, gdyż w przeciwieństwie do języka naturalnego takie słownictwo jest jednoznaczne. Słownictwo kontrolowane jest zbiorem słów, które posiadają jednoznaczną i niepowtarzalną definicję . Dzięki temu ich wystąpienie w wypowiedzi może być bezbłędnie i jednoznacznie rozpoznane. Jeśli pewien wyraz języka naturalnego posiada kilka znaczeń to, dla zachowania jednoznaczności, do słownika kontrolowanego dodaje się go z pewną informacją jednoznacznie określającą znacznie. Może to być na przykład dziedzina pojęcia podana w nawiasach po właściwej nazwie pojęcia. Jeśli dwa wyrazy języka naturalnego mają taką samą definicję (takie samo znaczenie), to do słownika dodawany jest tylko jeden wyraz (tak zwany termin przyjęty), a pozostałe wyrazy (terminy odrzucone) uznawane są za jego alias. W wyrażeniach można używać jedynie terminów przyjętych. Obecnie słownictwa kontrolowanego używa się najczęściej w bibliotekach do opi- 9\n10 10 WSTĘP su zawartości publikacji . Publikacja opisywana jest przez bibliotekarzy jednym lub kilkoma słowami kluczowymi słownictwa kontrolowanego zbudowanego specjalnie z myślą o tym zastosowaniu. Przeglądając słowa kluczowe publikacji można w prosty sposób dowiedzieć się na jaki temat jest publikacja. Zaletą słownictwa kontrolowanego jest łatwość zbudowania systemu zwracającego bezbłędne odpowiedzi. Można na przykład skonstruować system wyszukujący publikacje na podany temat. System taki będzie posiadał bardzo wysoką precyzję, to znaczy wszystkie lub prawie wszystkie wyszukane publikacje będą na interesujący czytelnika temat podany za pomocą słowa kluczowego. Niestety zastosowanie słownictwa kontrolowanego zamiast przeszukiwania pełnotekstowego publikacji zmniejsza tak zwany współczynnik recall. Oznacza to, że część publikacji na interesujący czytelnika temat nie zostanie zwrócona. Wynika to z tego, że w opisie publikacji nie podaje się wszystkich słów kluczowych dotyczących publikacji, a jedynie te które najlepiej określają jej temat. Na przykład publikacja o aloesie zwyczajnym, czyli jednym z bardziej popularnych gatunków rodziny aloesów, będzie opisana jednym hasłem Aloes zwyczajny. Jeśli czytelnik chciałby odnaleźć publikacje o aloesie, to możliwe że będzie szukał hasła Aloesy, opisującego całą rodzinę. Niestety w takim przypadku znajdzie wszystkie publikacje o aloesach z wyjątkiem publikacji o aloesach zwyczajnych. Co więcej, prawdopodobnie nie będzie nawet świadomy niekompletności wyniku. Można temu zaradzić poszukując oprócz podanego słowa kluczowego także wszystkich jego hiponimów to jest terminów węższych. Wiedzę o hiponimach można zdobyć z ontologii zewnętrznej lub zbudowanej bezpośrednio na słowach słownictwa kontrolowanego. To drugie podejście ma tą zaletę, że unika się błędów i niejednoznaczności podczas przechodzenia między słownictwem kontrolowanym a słownictwem ontologii. Podsumowując można stwierdzić, że stosując słownictwo kontrolowane uzyskuje się informację pewną. Stosując dodatkowo ontologię wydaje się, że można uzyskać system dający pełne lub przynajmniej o wiele pełniejsze odpowiedzi, dzięki czemu uzyskiwana informacja byłaby bardziej użyteczna. Obecnie biblioteczne słownictwa kontrolowane posiadają przeważnie jedynie część hiperonimii to jest relacji termin szerszy termin węższy. Najczęściej dla haseł nie podaje się hiperonimii, jeśli wynikają one z nazwy hasła. Na przykład nie znajdziemy w słowniku innej informacji o tym, że hasło Siuksowie (Indianie) jest hiponimem hasła Indianie niż informacja zawarta w tekście pierwszego hasła. Tekst haseł konstruuje się według określonych zasad nazywanych językiem haseł przedmiotowych. Wykorzystując te zasady oraz hiperonimie jawnie zapisane w słowniku jesteśmy w stanie utworzyć większość hiperonimii, które rzeczywiście istnieją między pojęciami reprezentowanymi przez hasła. Pozostałe, brakujące relacje można by w przyszłości dodać ręcznie, tak aby otrzymać pełną ontologię.\n11 11 Budując system oparty na bibliotecznym słownictwie kontrolowanym oraz na ontologii, nie trzeba się ograniczać do wyszukiwania dokumentów. Wydaje się, że elementy te będzie można wykorzystać także w takich zastosowaniach eksploracji danych jak: hierarchiczne poszukiwanie zbiorów częstych, czy klasyfikacja, a także do obliczania innych statystyk. Łatwo zauważyć analogię między eksploracją zasobów bibliotecznych a eksploracją zasobów Internetu. Obie dziedziny mają ze sobą wiele wspólnego, jednak jednocześnie zasoby biblioteczne posiadają kilka cech ułatwiających ich eksplorację. Tematy publikacji bibliotecznych, w przeciwieństwie do dokumentów w Internecie, opisane są słownictwem kontrolowanym. Wynika z tego kilka faktów. Po pierwsze, jak już wspomniano, możliwe jest użycie podczas analizy ontologii. Dzięki istnieniu zasad języka haseł przedmiotowych możliwa jest analiza morfologiczna oraz składniowa hasła. Dzięki utworzeniu ontologii prawdopodobnie w przyszłości będzie możliwa także analiza semantyczna haseł. W przeciwieństwie do Internetu języki haseł przedmiotowych istniejące w poszczególnych krajach mają bardzo podobną budowę. Często mówi się o nich, że są kompatybilne z językiem Biblioteki Kongresu, tak zwanym Library of Congress Subject Headings . Język używany w Polsce także jest kompatybilny z LCSH i nazywa się językiem KABA ( Katalogi Automatyczne Bibliotek Akademickich ). Dzięki kompatybilności języków wdrożenie systemu w bibliotekach innych krajów powinno być stosunkowo łatwe. Biblioteki cechują się mniejszym niż Internet rozmiarem danych w nich przechowywanych oraz ich mniejszą ulotnością. Dzięki temu analiza oraz poprawianie działania systemu powinno być łatwiejsze. W bibliotekach można zastosować prostszy algorytm obliczania popularności dokumentu niż w Internecie. Wystarczy jako popularność publikacji przyjąć miarę w pewien sposób zależną od częstości jej wypożyczeń przez czytelników. W wyszukiwarkach bibliotecznych, podobnie jak w internetowych, do określania pozycji dokumentu można by stosować personalizację użytkowników. Wszystkie wymienione wspólne cechy oraz różnice mogą sprawić, że Semantic Library Catalogue powstanie szybciej niż Semantic Web. Celem pracy magisterskiej było zaprojektowanie i zaimplementowanie zastosowań ontologii przede wszystkim do semantycznych analiz statystycznych tematyki publikacji w bibliotekach. Efekty pracy powinny być możliwe do wdrożenia w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej  opartej na platformie dlibra. Pierwszym zadaniem na drodze do realizacji tego celu było zapoznanie się z semantycznymi funkcjami obecnie udostępnianymi przez biblioteki. Drugim zadaniem było zaprojektowanie semantycznych statystyk tematyki publikacji w bibliotece, takich jak znajdowanie tematów, na które występuje najwięcej książek w bibliotece. Trzecim zadaniem było wybranie najbardziej interesujących i możliwych do realizacji algorytmów oraz ich implementacja z wykorzystaniem istniejącej ontologii. Na końcu\n12 12 WSTĘP należało ocenić wyniki działa tych algorytmów. Po przeanalizowaniu semantycznych funkcji oferowanych obecnie przez biblioteki oraz ustaleniu brakujących funkcji, przyjrzano się możliwości ich realizacji z wykorzystaniem istniejących obecnie ontologii. Okazało się, że nie istnieją polskie ontologie 1. Jednak okazało się, że prawdopodobnie będzie możliwe przekształcenie bibliotecznego słownictwa kontrolowanego w ontologię. Dlatego też pojawiło się kolejne zadanie wynikające z trzeciego zadania z pierwotnego zbioru zadań. Było nim utworzenie między hasłami bibliotecznego słownictwa kontrolowanego KABA hiperonimii wynikających z języka haseł przedmiotowych i tym samym utworzenie ontologii. Zadanie to można podzielić na cztery podzadania. Po pierwsze należało przeanalizować słownik KABA oraz język haseł przedmiotowych KABA pod kątem możliwości przekształcenia słownika w ontologię. Następnie należało zaprojektować algorytmy budowy nie podanych jawnie hiperonimii. Trzecim podzadaniem było zaimplementowanie struktury programistycznej reprezentującej słownik KABA i umożliwiającej wykonywanie na nim operacji analitycznych. Natomiast czwartym podzadaniem było wykorzystanie tej struktury do implementacji algorytmów budowy niejawnych hiperonimii. W trakcie realizacji trzeciego podzadania okazało się, że słownik KABA zawiera bardzo dużo błędów. Wynikało to z tego, że zawartość słownika KABA nigdy nie była komputerowo sprawdzana pod względem poprawności. Dlatego dodatkowo należało wykryć błędy znajdujące się w słowniku KABA. Podsumowując praca magisterska składała się z następujących zadań: a) Analiza funkcjonalności systemu dlibra oraz innych bibliotek, b) Zaprojektowanie przykładowych semantycznych ulepszeń (oryginalnie tylko obliczania statystyk), c) Konwersja słownika KABA do ontologii, a w tym: i) Analiza języka haseł przedmiotowych KABA, ii) Zaprojektowanie algorytmów budowania niejawnych hiperonimii, iii) Implementacja reprezentacji programistycznej słownika KABA, iv) Wykrycie błędów w słowniku KABA, v) Implementacja algorytmów budowania niejawnych hiperonimii, d) Implementacja wyżej wymienionych ulepszeń z wykorzystaniem ontologii, e) Ocena uzyskanych wyników. Cztery główne zadania z powyższej listy występowały w pierwotnym zbiorze zadań do zrealizowania. Natomiast konwersja słownika do ontologii i jej podzadania wynikły z pierwotnego zbioru zadań. Budowanie ontologii okazało się tak dużym przedsięwzięciem, że nie wystarczyło czasu na implementację zaprojektowanych zastosowań zbudowanej ontologii. 1 Pierwsze polskie ontologie zaczęły być tworzone dopiero w 2007 roku bazując na projekcie WordNet.\n13 13 W rozdziale drugim opisano funkcje semantyczne oferowane obecnie w polskich bibliotekach dzięki polskiemu centralnemu katalogowi przedmiotowemu NUKAT. Przedstawiono także niedogodności związane z jego używaniem. W rozdziale trzecim opisano dokładniej katalog przedmiotowy, używane przez niego słownictwo kontrolowane, a także koncepcję rozwiązania problemów ukazanych w poprzednim rozdziale. W rozdziale czwartym przedstawiono projekt budowania ontologii na podstawie słownictwa kontrolowanego oraz projekty jej zastosowań w bibliotekach. Na początku rozdziału został omówiony język haseł przedmiotowych KABA potrzebny do zbudowania ontologii. W rozdziale piątym opisano architekturę systemu oraz stworzoną w ramach pracy magisterskiej bibliotekę programistyczną do pracy ze słownikiem haseł przedmiotowych. W ramach biblioteki zaimplementowano między innymi następujące funkcje: import rekordów słownika KABA zapisanych w formacie MARC, dzielenie nagłówków haseł przedmiotowych na jednostki języka haseł przedmiotowych, wykrywanie błędów w rekordach słownika KABA, obsługa specjalnych formatów złożonych haseł zawierających nazwy geograficzne, odmiana przez liczbę gramatyczną haseł będących rzeczownikami, budowanie indeksu wszystkich form, jakie mogą przyjmować hasła przedmiotowe w innych hasłach z nich złożonych. Biblioteka ta umożliwia w miarę prosty sposób implementację algorytmów tworzenia powiązań hierarchicznych między hasłami. Implementacja tych algorytmów oraz analiza ich działania opisana jest w rozdziale siódmym. Pod koniec tego rozdziału opisano także propozycje udoskonalenia zbudowanej ontologii oraz jej analizę. Ze względu na obszerność pracy magisterskiej w tekście pominięto następujące jej elementy: dokładny opis języka haseł przedmiotowych KABA (jest jedynie pobieżny), opis formatu MARC oraz opis biblioteki MARC4J do odczytu rekordów MARC, opis przebiegu importu słownika KABA, w tym szczegółowy opis dzielenia nagłówków na jednostki oraz opis metod wykrywania błędów w rekordach KABA i wykrytych błędów, przeprowadzone analizy statystyczne zawartości rekordów KABA, opis platformy dlibra, Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej oraz pakietu reprezentującego i importującego dane z tej biblioteki, opis analizatora morfologicznego SAM-95 oraz dokładny opis metody jego wykorzystania do odmiany rzeczowników przez liczbę gramatyczną, projekt relacji hierarchicznych szczególnego typu dla nazw geograficznych, dokładny opis złożoności pamięciowej i obliczeniowej.\n14 14 WSTĘP W trakcie pracy magisterskiej okazało się, że zastosowaną strukturę organizacji wiedzy powinno się raczej nazywać tezaurusem a nie ontologią, choć ich dokładne definicje nie zostały jeszcze ustalone. W dalszej części pracy będzie używana nazwa tezaurus.\n15 Rozdział 2 Biblioteki i katalogi przedmiotowe W bibliotekach zasadniczo stosuje się dwa podejścia do opisu treści książek w celu ułatwienia ich wyszukiwania: klasyfikacje oraz katalogi przedmiotowe. Klasyfikacja to struktura hierarchiczna dziedzin wiedzy. Struktura taka organizuje dziedziny o różnym poziomie szczegółowości. Na samej górze klasyfikacji są dziedziny najbardziej ogólne na przykład Nauka, poniżej znajdują się dziedziny bardziej szczegółowe takie jak: Biologia, II Wojna Światowa, a na samym dole są dziedziny najbardziej szczegółowe takie jak: Układ pokarmowy albo Bitwy II Wojny Światowej. Cechą wyróżniającą klasyfikacje jest ustrukturalizowanie pozwalające na zlokalizowanie interesującej nas dziedziny poprzez przejście struktury od góry do dołu. Klasyfikacja jest przeważnie mało szczegółowa, gdyż nie grupuje tematów czy pojęć a jedynie ich klasy. Najczęściej stosowanymi klasyfikacjami bibliotecznymi są: Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna (UKD, ang. Universal Decimal Classification, UDC) , Klasyfikacja Dziesiętna Deweya (ang. Dewey Decimal Classification, DDC) oraz Klasyfikacja Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang. Library of Congress Classification, LCC). Opisanie książki przy pomocy klasyfikacji polega na przyporządkowaniu jej do klasy najlepiej opisującej jej tematykę. Celem klasyfikacji jest umożliwienie odnalezienia książek z interesującej nas dziedziny. Dzięki istnieniu hierarchii dziedzin możemy odnaleźć interesującą nas dziedzinę przeglądając hierarchię pojęć. Z kolei w katalogu przedmiotowym znajdują się nie ogólne klasy, ale ogólne oraz także bardziej szczegółowe tematy takie jak: Biologia, Zapalenie żołądka i jelita, Jelito ślepe, Wojna światowa ( ), Bitwa o Warszawę (1945). Wyszukiwanie interesującego nas tematu polega na znalezieniu jego hasła w indeksie alfabetycznym, a nie jak w klasyfikacji poprzez przeglądanie hierarchii. Katalog przedmiotowy dzięki swojej szczegółowości nadaje się bardzo dobrze do dokładnego opisu tematu książek i takie też jest jedno z jego głównych zadań. Drugim zadaniem jest umożliwienie odnalezienia książek na wybrany temat. Ze względu na swoją szczegółowość w poszczególnych krajach przeważnie istnieją tylko jeden 15\n16 16 BIBLIOTEKI I KATALOGI PRZEDMIOTOWE lub dwa katalogi przedmiotowe. W Stanach Zjednoczonych używa się katalogu Biblioteki Kongresu (ang. Library of Congress Subject Headings, LCSH), we Francji katalogu RAMEAU. W Polsce najczęściej używa się katalogu KABA (Katalogi Automatyczne Bibliotek Akademickich). W Bibliotece Narodowej używa się odrębnego katalogu katalogu Biblioteki Narodowej. Niektóre biblioteki specjalistyczne posiadają odrębne katalogi przedmiotowe zawierające słownictwo dostosowane do ich potrzeb. Na przykład biblioteki medyczne na całym świecie, w tym w Polsce, korzystają z katalogu nazywanego MeSH (Medical Subject Headings). Opisanie książki w katalogu przedmiotowym polega na przyporządkowaniu jej hasła opisującego jej temat. W przypadku gdy nie ma takiego hasła w katalogu, należy je utworzyć. Hasła katalogu przedmiotowego często są powiązane relacjami hierarchicznymi i skojarzeniowymi. Ich celem jest przekierowanie czytelnika do terminów szerszych, węższych lub podobnych w przypadku, gdy hasło wybrane w indeksie alfabetycznym nie określa tematu jaki miał na myśli czytelnik. W przeciwieństwie do klasyfikacji relacje hierarchiczne nie są wykorzystywane do lokalizacji haseł poprzez przechodzenie od góry do dołu. Jednym z powodów takiego stanu musi być to, że takie przejście składałoby się ze zbyt dużej liczby kroków. Szczegółowość katalogu przedmiotowego sprawia, że relacje hierarchiczne i skojarzeniowe między jego hasłami wykorzystuje się jedynie w celach pomocniczych. Klasyfikacją stosowaną w Polsce jest UKD, jednak posiada ona mało poziomów szczegółowości i jest stosowana jedynie w mniejszych, nienaukowych bibliotekach. Wobec tego praktycznie jedynymi strukturami organizacji tematyki książek w Polsce są wspomniane dwa katalogi przedmiotowe. Jak już napisano jeden z nich stosuje się dla zbiorów Biblioteki Narodowej. Drugi stosowany jest w pozostałych większych bibliotekach naukowych i akademickich. Biblioteki cyfrowe takie jak Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa  oparta na platformie dlibra  które były początkowym obszarem zainteresowania w ramach pracy magisterskiej nie stosują żadnych systemów organizacji wiedzy. Zapewne wynika to z faktu, że ze względu na małą liczbę publikacji w nich przechowywanych potrzeba organizacji tematyki książek nie była w nich do tej pory zauważana. Wydaje się, że w najbliższym czasie powinno się to zmienić. 2.1 Opis przedmiotowy publikacji Każdą z książek znajdujących się w bibliotece opisuje się jednym lub kilkoma hasłami katalogu przedmiotowego . Hasła te określają temat książki. Na przykład anglojęzyczna książka No lights, no sirens, będąca biografią policjanta patrolującego ulice Nowego Jorku, opisana jest trzema hasłami: Cea, Robert (1961- ) pamiętnik\n17 NIEDOSTATKI KATALOGU PRZEDMIOTOWEGO 17 Korupcja w policji Stany Zjednoczone Przemoc policyjna Stany Zjednoczone gdyż przede wszystkim opisuje korupcję i przemoc w policji. Pierwsze hasło występuje dlatego, że Robert Cea jest dość znaną osobą. W opisie książek powinny pojawić się hasła dla wszystkich głównych i pobocznych tematów pojawiających się w książce. Wszystkie hasła którymi opisane są książki zindeksowane są w katalogu przedmiotowym książek. Dzięki temu możliwe jest odnalezienie wszystkich książek na dany temat na przykład o korupcji w policji. Wystarczy odnaleźć w katalogu przedmiotowym kartę szukanego hasła i przejrzeć karty wszystkich książek, które są umieszczone za kartą hasła. Katalogi komputerowe (OPAC) nie różnią się sposobem działania od katalogów tradycyjnych. Zmienił się w nich jedynie nośnik informacji z kart na rekordy. Ze względu na dużą liczbę haseł w katalogu konieczne było wprowadzenie reguł określających sposób budowy haseł. Bez nich forma szukanego hasła byłaby trudna do przewidzenia przez szukającego go czytelnika i tym samym odnalezienie hasła w alfabetycznym indeksie byłoby utrudnione. Reguły te nazywają się językiem haseł przedmiotowych i zostaną omówione w rozdziale trzecim. 2.2 Niedostatki katalogu przedmiotowego Używanie katalogów przedmiotowych w ich obecnym stanie często jest uciążliwe z dwóch powodów opisanych poniżej. Co się stanie jeśli spróbujemy odnaleźć wszystkie książki, które poruszają tematykę policjantów? Postępując tak jak poprzednio, czyli znajdując hasło dotyczące policjantów oraz przeglądając wszystkie książki nim opisane, uzyskamy jedynie listę książek traktujących ogólnie o policjantach. Natomiast nie znajdziemy książek na takie tematy jak: kształcenie policjantów, policjantki, etyka zawodowa policjantów a w tym: przemoc i korupcja w policji; gdyż tematy te mają osobne karty. Na liście książek na temat policji nie znajdziemy więc bardzo znanej książki biograficznej Roberta Cea. Aby znaleźć wszystkie książki o policjantach, musimy odnaleźć w katalogu wszystkie hasła będące terminami węższymi hasła Policjanci, a następnie przejrzeć listę książek o tych hasłach, co może zająć bardzo dużo czasu. Pierwszym problemem może być określenie wszystkich haseł będących terminami węższymi interesującego nas hasła. Aby to zrobić, powinniśmy przejrzeć w katalogu wszystkie hasła sąsiadujące alfabetycznie z interesującym nas hasłem. Niektóre z nich mogą być terminami węższymi, na przykład hasła: Policjanci kształcenie lub Policjanci deontologia. Jeśli hasło ma terminy węższe oddalone alfabetycznie od niego, to wpisuje się je na karcie hasła, podając tym samym bezpośrednio jego hiponimy. Drugim problemem jest to, że musimy zlokalizować te hasła (co zajmuje dużo\n18 18 BIBLIOTEKI I KATALOGI PRZEDMIOTOWE czasu zarówno w kartkowym jak i komputerowym katalogu) oraz przejrzeć listy książek, często duplikujące się wzajemnie. Dodatkowo procedurę tą należy powtórzyć, jeśli jeden z odnalezionych terminów węższych sam posiada inne terminy węższe. Opisana procedura szukania zajmuje przeważnie dość dużo czasu. Jeśli już nawet znajdziemy wszystkie książki na interesujący nas temat, to którą z nich powinniśmy wybrać? Jedną z możliwości jest złożenie zamówienia na wszystkie książki, przejrzenie ich zawartości oraz wybranie kilku z nich, które wypożyczymy i spróbujemy przeczytać. Prawdopodobnie ze względu na ograniczenie liczby zamawianych książek nie będziemy mogli zamówić wszystkich książek. Koniecznym może być kilkukrotne składanie zamówień na mniejsza liczbę książek. Bylibyśmy w o wiele prostszej sytuacji, gdybyśmy wiedzieli, które z książek na interesujący nas temat są warte wypożyczenia. Taką informację można by uzyskać z historii wypożyczeń książek książki częściej wypożyczane w przeszłości są prawdopodobnie ciekawsze od pozostałych. Opisane wady nie mogły być naprawione w katalogach kartkowych. Natomiast katalogi komputerowe pozwalają na automatyczne przetwarzanie danych przez komputer, mimo tego że nie jest to obecnie stosowane w bibliotekach. Komputer, wykorzystując umiejętności semantyczne oraz przetwarzania języka naturalnego, mógłby wykonywać uciążliwe operacje, które do tej pory musiał wykonać czytelnik. Wymienione metody są często stosowane w Internecie do organizacji wiedzy. Koncepcja ta zostanie szczerzej przedstawiona w następnym rozdziale.\n19 Rozdział 3 Transformacja słownika haseł do tezaurusa W aktualnym rozdziale zostanie omówiona koncepcja rozwiązania opisanych w poprzednim rozdziale niedostatków bibliotecznego katalogu przedmiotowego poprzez zbudowanie dla niego tezaurusa. Tezaurus w porównaniu do słownictwa kontrolowanego jest krokiem naprzód w kierunku organizacji wiedzy dzięki zawieraniu powiązań semantycznych (hierarchicznych i skojarzeniowych) między hasłami. Dzięki niemu komputer odciąży czytelnika od wykonywania czasochłonnych operacji logicznych podczas posługiwania się bibliotecznym katalogiem przedmiotowym. Na początku zostanie szczegółowo omówiony katalog przedmiotowy oraz jego podstawowa część słownik. Następnie zostaną omówione relacje hierarchiczne obecnie istniejące w katalogu przedmiotowym i różne systemy organizacji wiedzy. Po podaniu wymienionych informacji zostanie przedstawiona koncepcja rozwiązania. Na końcu zostaną podane inne możliwe problemy, jakie można rozwiązać w opisany sposób. 3.1 Kartoteka haseł przedmiotowych i formalnych Katalog przedmiotowy składa się z kartoteki haseł przedmiotowych (khp) oraz list książek opisanych poszczególnymi hasłami . W kartotece haseł przedmiotowych zapisane są wszystkie hasła, których można używać do opisu książek. Oprócz katalogu przedmiotowego w bibliotece istnieją także katalogi umożliwiające odnalezienie książki po jej tytule lub autorze. Takie katalogi wykorzystują kartotekę haseł formalnych (khf). Formalność oznacza, że hasła nie dotyczącą przedmiotu książki a jej opisu formalnego (autor, tytuł, instytucje będące autorem zbiorowym). Cecha formalna jednej z książek może stać się cechą przedmiotową innej. Na przykład 19\n20 20 TRANSFORMACJA SŁOWNIKA HASEŁ DO TEZAURUSA istnieje wiele książek napisanych przez Adama Mickiewicza. Adam Mickiewicz będzie więc hasłem w kartotece haseł formalnych, umożliwiającym odnalezienie tych książek po ich autorze. Jednak w bibliotece znajduje się też trochę książek na temat osoby Adama Mickiewicza (na przykład o jego życiu lub twórczości). A więc Adam Mickiewicz będzie też hasłem w kartotece haseł przedmiotowych. Podobnie tytuł Biblia będzie zarówno hasłem kartoteki haseł formalnych jak i przedmiotowych. Jeśli pewne hasło występuje w obu kartotekach, to jego postać jest taka sama mówi się, że hasła obu kartotek są ujednolicone a same kartoteki spójne. Obie kartoteki tworzą wspólnie jedną kartotekę, która w systemie KABA nazywa się Centralną Kartoteką Haseł Wzorcowych (CKHW). W dalszej części pracy będzie nas interesowała jedynie kartoteka haseł przedmiotowych, jednak będziemy uwzględniać występujące w niej ujednolicone tytuły dzieł i hasła osobowe. W czerwcu 2006 roku kartoteka haseł przedmiotowych systemu KABA zawierała około 1,3 miliona rekordów, podczas gdy w grudniu 1999 roku jeszcze tylko 320 tysięcy rekordów. Interfejs WWW kartoteki haseł przedmiotowych systemu KABA umożliwia także dostęp do kartoteki haseł przedmiotowych Biblioteki Narodowej oraz polskiego katalogu MeSH, choć w niniejszej pracy nie będziemy się nimi zajmować. Kartoteka haseł przedmiotowych ma za zadanie zindeksowanie wszystkich haseł użytych lub przygotowanych do użycia w opisie książek. Jej rolą jest umożliwienie zbudowania indeksu tych haseł i ich wyszukiwania przez czytelnika. Jednak jak już wcześniej wspomniano, ze względu na bardzo duży rozmiar khp wyszukiwanie haseł nie byłoby możliwe, gdyby nie tworzono ich według pewnych reguł. Jedną z podstawowych zasad języka haseł przedmiotowych jest tworzenie haseł o następującej budowie: Hasło podstawowe (temat hasła) pierwsze wyszczególnienie znaczenia tematu [ drugie wyszczególnienie znaczenia tematu,...]. Na przykład książka omawiająca korupcję w policji niezależnie od kraju będzie opisana hasłem Korupcja w policji, natomiast książka ograniczająca omówienie korupcji w policji do Polski będzie opisana hasłem podstawowym z tak zwanym określnikiem: Korupcja w policji Polska. Określniki mogą ograniczać podstawowy temat między innymi do określonego miejsca, czasu lub dowolnego pojęcia jak w haśle: Aeronautyka przyrządy. Hasła będące pojedynczymi tematami lub określnikami nazywane są hasłami prostymi, natomiast hasła złożone z tematu i określnika, albo też z kilku połączonych określników nazywane są hasłami rozwiniętymi.\n21 SŁOWNIK HASEŁ PRZEDMIOTOWYCH Słownik haseł przedmiotowych Jądrem i najważniejszą częścią kartoteki haseł przedmiotowych jest słownik haseł przedmiotowych (shp), zwany także słownikiem języka haseł przedmiotowych lub kartoteką haseł wzorcowych. Wszystkie trzy wyrazy: słownik, języka i wzorcowych podpowiadają rolę tej kartoteki. Słownik haseł przedmiotowych stanowi leksykę dla języka haseł przedmiotowych. Stanowi on zasób słownictwa (pojedynczych tematów i określników), na podstawie którego można tworzyć hasła rozwinięte. Jest on więc jak słownik języka naturalnego, na podstawie którego można tworzyć zdania, używając do tego języka naturalnego. Do shp należy też mała część wszystkich haseł rozwiniętych (tak zwane hasła rozwinięte słownikowe). Powód ich należenia do shp zostanie podany później. Natomiast do reszty khp (to znaczy bez shp) należą jedynie hasła rozwinięte. Przykładowo hasło Korupcja w policji należy do shp, ale już hasło Korupcja w policji Stany Zjednoczone należy jedynie do khp. Wyraz wzorcowych w nazwie kartoteka haseł wzorcowych oznacza, że hasła te stanowią pewne wzorce, z których można budować hasła rozwinięte. W czerwcu 2006 roku słownik haseł przedmiotowych zawierał około 112 tysięcy haseł, podczas gdy w 2000 roku jedynie około 40 tysięcy haseł. Słownik haseł przedmiotowych zawiera dość bogate słownictwo, co widać chociażby po liczbie haseł w nim zawartych. Analizując cechy kartoteki haseł przedmiotowych wystarczy ograniczyć się do jej słownika oraz języka. Słownik zostanie opisany bardziej szczegółowo poniżej, natomiast język w rozdziale czwartym. Hasła przedmiotowe są słownictwem kontrolowanym. Kontrolowanie słownictwa oznacza, że w opisie książek oraz w hasłach rozwiniętych można używać tylko tych haseł, które wcześniej zostały zatwierdzone przez odpowiednią instytucję zarządzającą słownikiem. Dla katalogu KABA taką instytucją jest NUKAT (Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny) . Każde kontrolowane hasło musi mieć jednoznaczną i niepowtarzalną definicję. Jeśli użyty wyraz w języku naturalnym ma więcej niż jedno znaczenie, należy po nim dodać tak zwane dopowiedzenie, czyli nazwę dziedziny w nawiasach, tak aby hasło jednoznacznie identyfikowało pojęcie. Na przykład w słowniku KABA istnieją następujące hasła: Rak (choroba) dla określenia nowotworu oraz Rak (astrologia) dla określenia gwiazdozbioru (zwierzęta określone są przez hasło Raki ). Jeśli dane hasło może być określone także przez inne wyrazy, to podaje je się jako warianty hasła (tak zwane terminy odrzucone) i zapisuje w jego rekordzie. Na przykład wariantem hasła Rak (choroba) jest termin odrzucony Nowotwory złośliwe. Rekord hasła zawiera także następujące informacje: typ hasła: hasło może być nazwą pospolitą, miejsca (geograficzną), nazwą osoby, instytucji, wydarzenia (tak zwanej imprezy) lub tytułem publikacji (nazw\n22 22 TRANSFORMACJA SŁOWNIKA HASEŁ DO TEZAURUSA pospolitych i geograficznych jest najwięcej), a także jednym z czterech określników: rzeczowym, geograficznym, chronologicznym lub formy, opis znaczenia hasła w języku naturalnym, hasło synonimiczne w słowniku LCSH i/lub RAMEAU, relacje skojarzeniowe do innych haseł, hiperonimy i hiponimy nie wynikające z języka haseł przedmiotowych, czasem tekst w sformalizowanym języku naturalnym wskazujący na niektóre hiponimy nie podane jawnie (tak zwany odsyłacz orientacyjny uzupełniający). Rekordy haseł są zapisywane w formacie MARC [10, 5]. Słownik KABA jest kompatybilny ze swoim amerykańskim oraz francuskim odpowiednikiem, co oznacza, że ma on analogiczną strukturę. Dzięki temu dla wielu haseł KABA istnieją powiązania z synonimami w słowniku LCSH i RAMEAU. Relacje skojarzeniowe oraz hiperonimy i hiponimy (zwane też terminami szerszymi i węższymi) kierują do haseł semantycznie skojarzonych z aktualnym hasłem. Jest to pomocne w przypadku, gdy wybraliśmy hasło które nie odpowiada dokładnie interesującemu nas tematowi albo też w przypadku, gdy w ogóle nie byliśmy w stanie znaleźć przy pomocy alfabetycznego indeksu odpowiedniego hasła. Przykładowo hasło Policjanci posiada termin szerszy Policja, węższy: Policjanci deontologia oraz skojarzony: Detektywi. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w rekordzie zapisane są jedynie hiperonimy i hiponimy, które nie wynikają z języka haseł przedmiotowych. Na przykład w haśle Policja nie znajdziemy informacji o tym, że posiada ono termin węższy Policja uprawnienia. Wynika to z faktu, że ostatnie hasło jest słownikowym hasłem rozwiniętym i relacja do niego wynika z jedynej dotąd opisanej reguły języka haseł przedmiotowych. Hasła zapisane w słowniku powiązane są przez około 70 tysięcy hiperonimii. Wspomniane przed chwilą hasło rozwinięte jest dobrym przykładem hasła rozwiniętego słownikowego. Hasła rozwinięte dodawane są do słownika wtedy, gdy wiążą się semantycznie z jednym z haseł w sposób nie wynikający z języka haseł przedmiotowych. Przykładowo hasło Policja uprawnienia jest terminem szerszym hasła słownikowego Kontrola tożsamości oraz terminem węższym hasła Bezpieczeństwo państwa. Ponieważ relacje te nie wynikają z jhp, to hasło zostało dodane do słownika mimo tego, że jest rozwinięte Typy haseł Każde hasło ma określony typ w celu łatwiejszego określenia jego znaczenia. Hasło może być tematem, tematem rozwiniętym jednym lub większą liczbą określników, a także pojedynczym określnikiem lub hasłem złożonym z kilku określników. Określniki należące do shp nazywane są określnikami swobodnymi, gdyż można je\n23 SŁOWNIK HASEŁ PRZEDMIOTOWYCH 23 łączyć z wieloma hasłami. W przeciwieństwie do nich niektóre hasła mogą być rozwinięte określnikami specyficznymi dla tych haseł rozwiniętych i nie występującymi w innych hasłach. Określniki takie nazywane są określnikami związanymi z pewnym hasłem rozwiniętym. Zdefiniowane są one nie w osobnym rekordzie, a w rekordzie hasła rozwiniętego w którym występują. Z kolei temat może zawierać jeden lub więcej podtematów (a więc składać się z tematu nadrzędnego i tematów podrzędnych). Przykładem jest hasło Polska. Polskie Siły Powietrzne. 316 Dywizjon Myśliwski Warszawski określające jeden z dywizjonów Wojska Polskiego. Elementy tematu złożonego oddzielone są od siebie kropkami. Typ całego hasła określany jest w następujący sposób: jeśli hasło zawiera temat (złożony lub pojedynczy), to typ hasła jest równy typowi ostatniego elementu tematu, jeśli hasło zawiera tylko określniki, to typ hasła równy jest typowi pierwszego określnika. Słownik haseł przedmiotowych zawiera około 112 tysięcy haseł, w tym około 49 tysięcy nazw pospolitych (łącznie ze słownikowymi hasłami rozwiniętymi określnikiem geograficznym lub chronologicznym), 19 tysięcy nazw geograficznych, 10 tysięcy nazw instytucji, 27 tysięcy nazw osobowych, 500 nazw wydarzeń oraz 2 tysiące tytułów najważniejszych publikacji. Zawiera również około 4500 określników w tym: około 3500 określników rzeczowych, jeden określnik geograficzny, około 300 określników chronologicznych oraz 760 określników formy. Powód występowania jedynie jednego określnika geograficznego zostanie podany podczas opisu języka haseł przedmiotowych. W tabeli 3.1 podano nieoczywiste informacje o poszczególnych typach oraz przykładowe hasła Zawartość słownika Hasła tworzone są przeważnie wtedy, gdy istnieje książka o odpowiednim temacie. Oznacza to, że zawartość słownika odpowiada aktualnemu stanowi rozwoju wiedzy. Każde hasło znajdujące się w słowniku jest na tyle ważne, że można mu poświęcić przynajmniej część książki. Hasła opisują zarówno tematy ogólne na przykład Nauki społeczne jak i szczegółowe na przykład Wykrywacze kłamstw. Hasła szczegółowe powinny być powiązane relacjami hierarchicznymi poprzez hasła pośrednie z hasłami na tematy ogólne. Na rysunku 3.1 przedstawiono około 50 haseł powiązanych tematycznie z hasłem Policja oraz hiperonimy tego hasła aż do hasła ogólnego Nauki społeczne.\n24 24 TRANSFORMACJA SŁOWNIKA HASEŁ DO TEZAURUSA Tabela 3.1: Typy haseł Typ hasła Uwagi Przykładowe hasła nazwa pospolita Pancerniki (ssaki) nazwa geograficzna Polska nazwa korporatywna nazwa własna opisująca instytucję; temat może być złożony z nazw korporatywnych nadrzędnych i podrzędnych np. Polska. Polskie Siły Powietrzne. 316 Dywizjon Myśliwski Warszawski ; pierwszy element nazwy korpora- Politechnika Poznańska nazwa wydarzenia nazwa osobowa tytuł Kongres kardiologów Sienkiewicz, Henryk Sienkiewicz, Henryk. Potop; Biblia określnik rzeczowy określnik chronologiczny określnik formy geo- określnik graficzny określa, że w haśle interesują nas publikacje określonego typu z podanej w temacie dziedziny zawęża miejsce pojęcia określonego w temacie tywnej może być elementem geograficznym temat może być złożony z wydarzeń nadrzędnych i podrzędnych tytuł dzieła; może być tematem prostym, ale najczęściej jest złożonym ostatni element jest tematowy a pierwszy osobowy, korporatywny lub wydarzenia zawęża dziedzinę pojęcia określonego w temacie zastosowanie w przemyśle zawęża czas pojęcia określonego w temacie Systemy organizacji wiedzy encyklopedie Polska W punkcie tym zostaną przedstawione następujące systemy organizacji wiedzy (SOW, ang. Knowledge Organization Systems): słownictwo kontrolowane, taksonomia, tezaurus i ontologia. Definicja słownictwa kontrolowanego została podana już wcześniej. Słownictwo kontrolowane jest najprostszym z wymienionych SOW. Jego głównymi cechami są jednoznaczność słownictwa oraz relacje jedynie do synonimów. Taksonomia to słownictwo kontrolowane posiadające relacje hiperonimii. Tezaurus to taksonomia posiadająca także inne semantyczne relacje, na przykład skojarzeniowe. Ontologia jest tezaurusem, w którym hasła reprezentują poszczególne pojęcia realnego świata w ten sposób, że opisują także ich cechy. Na przykład dla pojęcia jabłka w ontologii podany jest także jego kształt. Ontologia powinna być w miarę wiernym odzwierciedleniem wiedzy o realnym świecie.\n25 KONCEPCJA ROZWIĄZANIA 25 Na podstawie powyższych definicji widać, że słownik haseł przedmiotowych jest jedynie słownictwem kontrolowanym. Choć posiada on wszystkie rodzaje relacji występujących w tezaurusie, to jedynie część hiperonimii jest w nim zapisana w postaci jawnej. Jednak ponieważ pozostałe hiperonimie wynikają z języka haseł przedmiotowych, to czytelnik przeglądający katalog przedmiotowy postrzega słownik jako tezaurus, tworząc samemu niejawne hiperonimie. 3.4 Koncepcja rozwiązania Jak wcześniej napisano tworzenie przez czytelnika niejawnych hiperonimii jest czasochłonne. Dlatego bardzo dużym ułatwieniem byłoby automatyczne budowanie niejawnych hiperonimii przez komputer i tym samym automatyczne tworzenie tezaurusa ze słownictwa kontrolowanego. Niejawne hiperonimie wynikają z reguł języka haseł przedmiotowych. Większość z tych reguł została ustalona w ten sposób, aby ułatwić wyszukiwanie haseł w indeksie alfabetycznym poprzez grupowanie w nim haseł o zbliżonym znaczeniu. W następnym rozdziale zostanie omówiony język haseł przedmiotowych oraz jego reguły pozwalające na zbudowanie niejawnych hiperonimii. Po zbudowaniu tezaurusa takiego jak ten przedstawiony na rysunku 3.1, mógłby on być prezentowany czytelnikowi i wykorzystany w szeregu zastosowań. W wyszukiwarce książek tezaurus można by zastosować w następujący sposób. Na początku przy pomocy tezaurusa znajdowałoby się wszystkie terminy węższe (rekurencyjnie) hasła którym interesuje się czytelnik biblioteki. Następnie dla oryginalnego hasła oraz wszystkich znalezionych jego terminów węższych znajdowałoby się listę książek opisanych nimi. Listy te scalałoby się w jedną listę, usuwając książki duplikujące się. Scaloną listę prezentowano by czytelnikowi. Dodatkowo książki na tej liście można by posortować malejąco według częstości ich wypożyczeń w przeszłości. Dzięki temu uzyskalibyśmy automatycznie listę interesujących czytelnika książek, na początku której znalazłyby się najpopularniejsze z nich, czyli prawdopodobnie także najciekawsze dla czytelnika. 3.5 Inne możliwe zastosowania tezaurusa Oprócz wykorzystania tezaurusa w wyszukiwarce książek można go także wykorzystać w dwóch innych zastosowaniach. Po pierwsze tezaurus może być wykorzystany do hierarchicznego przeglądania słownika KABA i tym samym semantycznego wyboru interesującego nas hasła w przeciwieństwie do obecnie stosowanego wyboru alfabetycznego przy pomocy indeksu. Drugim zastosowaniem tezaurusa mogłoby być przeprowadzanie analiz statystycznych tematów książek przechowywanych w\n26 26 TRANSFORMACJA SŁOWNIKA HASEŁ DO TEZAURUSA\n27 INNE MOŻLIWE ZASTOSOWANIA TEZAURUSA 27 Rysunek 3.1: Fragment słownika KABA z około 50 hasłami tematycznie związanymi z pojęciem Policja. Pokazano także wszystkie terminy szersze hasła Policja. Słownik został przedstawiony jako tezaurus. Terminy odrzucone podano kursywą pod terminami przyjętymi. Pogrubiono hasła będące głównymi pojęciami. Po nazwach haseł będących określnikami rzeczowymi dodano tekst (general subdiv), pozostałe hasła są nazwami pospolitymi. Wielokropek oznacza, że istniało więcej haseł ale ich podawanie nie było istotne dla tego przykładu. Hiperonimie podane jawnie w rekordach haseł oznaczone są pogrubionymi liniami. Podano także przykładową relację skojarzeniową między hasłem Policjanci i Detektywi. Relacje skojarzeniowe nie są obecnie wykorzystywane. Należy zauważyć, że relacje oznaczone cienkimi liniami i literą także mogą być uważane za hiperonimie. Hiperonimie te nie są jednak podane w rekordach jako terminy szersze lub węższe haseł, gdyż wynikają z języka haseł przedmiotowych. Literą oznaczono regułę języka haseł przedmiotowych z której relacja wynika: l na podstawie leksemów (czyli tematów lub określników), a na podstawie dopowiedzeń, d na podstawie nazw zależnościowych, b na podstawie początków nazw haseł, vx na podstawie wariantu (na przykład vl na podstawie leksemów wariantu). Reguły te zostaną omówione i wykorzystane w dalszych rozdziałach. Dotychczas wspomniano tylko o jednej regule, która oznaczona jest tutaj literą l. Usunięto prawie wszystkie relacje wynikające z przechodniości innych, choć może to czasem powodować pewną nieczytelność tezaurusa. Pozostawiono jedynie relację wynikającą z dopowiedzenia, aby zilustrować to źródło relacji.\n28 28 TRANSFORMACJA SŁOWNIKA HASEŁ DO TEZAURUSA Rysunek 3.2: Schemat tworzonego systemu komputerowego. Utworzenie systemu będzie polegało na konwersji słownika KABA do tezaurusa, a następnie wykorzystaniu tego ostatniego w szeregu zastosowań. bibliotece. Na przykład moglibyśmy analizować na jakie tematy jest najwięcej książek w bibliotece lub na jakie tematy wypożycza się najwięcej książek. Powyższe zastosowania tezaurusa zostaną szerzej omówione w następnym rozdziale. Tezaurus mógłby być zastosowany nie tylko do organizacji treści w bibliotekach, ale także innych zbiorów wiedzy na przykład całego Internetu jak i jego części na przykład w serwisie flickr. Na rysunku 3.2 przedstawiono koncepcję rozwiązania niedoskonałości obecnych katalogów przedmiotowych oraz zastosowania projektowanego katalogu.\n29 Rozdział 4 Projekt W tym rozdziale zostanie przeprowadzona analiza możliwości utworzenia niejawnych hiperonimii, przewidywanych problemów z tym związanych, a także zostaną wybrane najlepsze z możliwych rozwiązań. Aby tego dokonać na początku potrzebna będzie szczegółowa analiza języka haseł przedmiotowych KABA. Należy przeanalizować zarówno reguły języka jawnie podane w literaturze, jak i te nie opisane do tej pory a wynikające jedynie z praktyki Centrum NUKAT. Te ostatnie reguły niestety musiały być odkrywane indukcyjnie podczas analizy statystycznej słownika KABA. Na końcu zostaną przedstawione projekty zastosowań tezaurusa KABA. 4.1 Język haseł przedmiotowych KABA Język haseł przedmiotowych (jhp) określa zasady budowy tekstu terminu przyjętego oraz terminów odrzuconych hasła, czyli tak zwanych nagłówków hasła . Nagłówek hasła składa się z tematu hasła i opcjonalnie z określników wyszczególniających znaczenie hasła. Określniki mogą być rzeczowe (nazwy pospolite), geograficzne, chronologiczne oraz formy. Zarówno tematy jak i określniki mogą posiadać dopowiedzenia objaśniające dziedzinę pojęcia, gdy nie jest ona oczywista. Dopowiedzenie może być nazwą pospolitą lub geograficzną. Temat może być złożony z kilku podtematów. Każdy z tematów (podtematów) oraz określników nazywany jest leksemem. Poniżej podano przykład hasła z dwoma określnikami (geograficznym i chronologicznym) oraz tematem zawierającym dopowiedzenie pospolite: Dowód (prawo karne) Polska 19 w. Hasło to dotyczy tematyki dowodów używanych w śledztwach kryminalnych w Polsce w XIX wieku. Innym przykładem jest hasło z jednym określnikiem rzeczowym: Policjanci kształcenie dotyczące tematyki kształcenia policjantów. Użyte w hasłach tematy i określniki powinny być terminami przyjętymi, natomiast dopowiedzenia mogą być także ter- 29\n30 30 PROJEKT minami odrzuconymi. Określniki. W haśle może występować kilka określników rzeczowych i formy, jednak nie więcej niż jeden określnik geograficzny i chronologiczny. Wyjątkiem jest hasło: Ukraińcy Polska przesiedlenie Związek Radziecki, w którym występują dwa określniki geograficzne określające odpowiednio miejsce początkowe i docelowe. Określniki powinny być podane w następującym porządku: określniki rzeczowe, określnik geograficzny, określnik chronologiczny, określniki formy. Kompaktowanie dwustopniowych określników geograficznych. Na potrzeby pracy uproszczono język KABA, który oryginalnie zapisywał nazwy geograficzne w postaci dwóch określników geograficznych. Taki hierarchiczny określnik, w którym naprzód występowała nazwa kraju, a potem nazwa obiektu geograficznego był pomocny w alfabetycznym grupowaniu haseł. W przeglądarce semantycznej funkcja grupowania alfabetycznego powinna być zastąpiona grupowaniem semantycznym. Dzięki temu można uprościć język i zamiast pisać Kościoły Polska Poznań można napisać Kościoły Poznań (Polska). Jest to o tyle wygodne, że w słowniku istnieje hasło Poznań (Polska), a nie Polska Poznań. Hasła rozwinięte, określniki związane. Nagłówek nazywany jest prostym, jeśli składa się tylko z tematu lub określników; natomiast jeśli składa się z tematu i określników, to nazywany jest rozwiniętym. Określniki swobodne definiowane są w osobnym rekordzie i mogą być łączone z tematami wielu lub jednej kategorii semantycznej. Natomiast określniki związane mogą być połączone jedynie z tematem hasła rozwiniętego w którym zostały zdefiniowane. Określniki związane nie są definiowane we własnym rekordzie. Dopowiedzenia. Dopowiedzeniem jest część tekstu leksemu nagłówka umieszczona w nawiasach okrągłych. Nagłówek może mieć jeden lub wiele leksemów, a każdy z leksemów może mieć jedno lub kilka dopowiedzeń lub nie mieć ich wcale. Dopowiedzenia mogą być kwalifikujące, lokalizujące geograficzne lub lokalizujące czasowe. W jednym leksemie może być kilka dopowiedzeń lokalizujących geograficznych, jeśli leksem dotyczy więcej niż jednej lokalizacji geograficznej. Dopowiedzenie lokalizujące geograficzne najczęściej jest hierarchiczne, to znaczy składa się z dwóch lub trzech nazw geograficznych będących ze sobą w relacji hierarchicznej. Poniżej dla przykładu podano hipotetyczne jednoleksemowe hasło korporatywne zawierające jedno dopowiedzenie lokalizujące czasowe, dwa hierarchiczne dopowiedzenia lokalizujące geograficzne oraz jedno dopowiedzenie kwalifikujące: Word Peace Congress (1949 ; Paryż, Francja / Praga, Czechosłowacja ; kongres)\nSZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski -\nS t r o n a 2 SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski - Copyright by Artur Niewiarowski 2013 ISBN: 978-83-937802-0-4 - Artur Niewiarowski Self-Publishing - All rights reserved. Wszelkie prawa\nProgramowanie dynamiczne Ciąg Fibonacciego fib(0)=1 fib(1)=1 fib(n)=fib(n-1)+fib(n-2), gdzie n 2 Elementy tego ciągu stanowią liczby naturalne tworzące ciąg o takiej własności, że kolejny wyraz (z wyjątkiem\nWyszukiwanie informacji w internecie. Nguyen Hung Son\nWyszukiwanie informacji w internecie Nguyen Hung Son Jak znaleźć informację w internecie? Wyszukiwarki internetowe: Potężne machiny wykorzystujące najnowsze metody z różnych dziedzin Architektura: trzy\nPBC 2009 zespół d/s synonimów. Tomasz Kalota, Biblioteka Uniwersytetu Wrocławskiego\nPBC 2009 zespół d/s synonimów Tomasz Kalota, Biblioteka Uniwersytetu Wrocławskiego Skład zespołu Danuta Murzynowska, Biblioteka Narodowa Marta Dmitruk, Biblioteka Narodowa Joanna Potęga, Biblioteka Narodowa\nPOLSKIE BIBLIOTEKI CYFROWE 2008 str. 73-79 Systemy organizacji wiedzy i ich rola w integracji zasobów europejskich bibliotek cyfrowych ADAM DUDCZAK Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, Poznań


Rock Area - Artykuły: Berserkers - Lock & Load\nArtykuły » Recenzje - B » Berserkers - Lock & Load\n5.The foolish man\n6.Rock save the world\n7.Heroes are back in town\nWiele młodych kapel szukając własnej drogi inspiruje się legendami klasycznego rocka – Led Zeppelin, Black Sabbath czy Deep Purple. Nie inaczej jest także z powstałą w 2009 roku we francuskim Bordeaux grupą Berserkers. Zespół tworzy kwartet muzyków w składzie: Julius Logeais (śpiew oraz gitara basowa), Arthur Orsini (gitara), Valentine Sarthou (klawisze) oraz Leo Calzetta (perkusja). Na swoim koncie mają dwa dema (wydane w 2008 i 2012 roku) oraz dwa albumy. Pierwszy z nich („Berserkers”) wydano w 2014 roku, drugi zaś zatytułowany „Lock & Load” ukazał się we wrześniu tego roku. Komiksowa okładka i ciekawie zaprojektowane logo zachęcają do posłuchania. No to start.\nAlbum otwiera utwór „Outlaw”. Szybkie, mocne hard rockowe tempo podkreśla ciekawa gra mocno wyeksponowanych klawiszy wzorowanych na organach Hammonda, na rzecz których niestety troszkę schowany jest wokal. Trzeba zaznaczyć, że wokalista całkiem nieźle sobie radzi z gitarą basową. Nie brakuje tu również miejsca na solówkową rozmowę pomiędzy klawiszami a gitarą elektryczną. Dosyć interesujące rozpoczęcie albumu. Przejdźmy zatem do numeru dwa.\nA jest nim „Blind taste”. Tu z kolei gitara trochę brzmi tak, jakby wyciągnięto ją z demo genialnego „Vavoom: Ted the mechanic” z repertuaru Deep Purple (w ogóle Purple wydają się być najbardziej wyraźną i oczywistą inspiracją Berserkers). Świetne tempo podbija fajna gra perkusji. Najlepsze jednak przychodzi w okolicach drugiej minuty utworu. Brawa dla Juliusa za genialne uderzenia na basówce w tle. Brawa także dla zespołu za łączenie różnych stylów: od hard rocka, przez lekkie boogie po niemal blues rocka.\nCzas na trzeci numer: „Vampire lady”. Rozpoczyna go nabicie tempa przez perkusję, a potem następuje trochę prześmiewcza gra na klawiszach, która nie do końca pasuje do tego numeru. W przypadku tego utworu można odnieść wrażenie, że zespół chciał stworzyć coś pomiędzy rockiem a swingiem, co nie do końca mu wyszło i przez to sam numer jest trochę chaotyczny (środkowa część, pomimo, że ciekawa, to kompletnie nie pasuje do reszty kompozycji).\nSzybkim kokiem przechodzimy więc do numeru czwartego („It’s up to you”). Klawisze znów zostały zaprogramowane na efekt Hammonda, lecz na szczęście da się w tym kawałku wyróżnić świetną pracę gitary elektrycznej i basu. Trzeba także pochwalić ciekawą solówkę Arthura. Jedyny mankament to znów mocno wysunięte do przodu klawisze, które nie do końca pozwalają skoncentrować się na grze reszty zespołu. Może z następnymi numerami będzie lepiej…\nCzas na numer pięć: „The foolish man”. Rozpoczyna go mocna gra na perkusji wraz z towarzyszącymi znów okołohammondowskimi klawiszami. Całość spina ciekawy riff na gitarze, który wraz z różnymi ozdobnikami sprawia, że w tym utworze jest naprawdę dobrze, hard rockowo i ze świetną solówką Arthura. Całość kończy tym razem iście purplowskie wejście na klawiszach w wykonaniu Valentina. Nie bez powodu ten numer wybrano na singiel promujący album, bo to zdecydowanie najciekawsza propozycja Berserkersów.\nNumer sześć to „Rock save the world”. Jest to kolejny numer z cyklu „rockowo i do przodu”, jednak trochę bez większego polotu. Znów w kompozycję wkrada się lekki chaos, lecz tym razem na szczęście schowano klawisze. Raczej słaby numer, który świata jednak nie ocali.\n„Heroes are back in town” (prawie jak Thin Lizzy, przynajmniej jeśli chodzi o tytuł) prezentuje początek, który może się kojarzyć z latami 70. XX w. i z brzmieniem takich grup jak Omega, Bijelo Dugme czy Uriah Heep. Całkiem niezły klimat kreuje klawiszowiec, znów tym razem bardzo udanie imitując Hammonda. No i do tego ta gitarka... Świetne rozpoczęcie zostaje jednak niestety przerwane przez ten sam patent, który już słyszeliśmy dwa numery wcześniej. W kompozycję wkrada się wtórność i nie pomaga jej nawet całkiem zgrabna solówka Arthura. W efekcie otrzymujemy więc trochę zmienioną wersję singlowego „The foolish man”, a szkoda, bo zapowiadało się naprawdę wybornie.\nDo końca zostały dwa numery. Pierwszym z nich jest „Starlight city”. Mamy tu po raz kolejny do czynienia z szybkim tempem hard rockowego grania z efektem organów Hammonda, co podkreśla tylko wtórność i brak pomysłów. Podobne riffy i sposób śpiewania słyszeliśmy już bowiem wcześniej, tak jak i technikę gry na gitarze a’la Steve Morse. Sam kawałek raczej bez historii.\nMożna więc przejść do ostatniego w kolejności – „Hangöverhead”, który prezentuje znów świetny początek, lecz po drodze tradycyjnie gdzieś się gubi i zmierza w kierunku, w którym raczej nie powinien iść. Słyszymy tu bowiem ciężkie, niemal metalowe granie, osadzone w lekkim bluesie. Potem jednak coś dziwnego dzieje się z tym numerem, zmienia się jego nastrój i klimat, niestety, na jego niekorzyść. Wydaje się, jakby muzykom znów zabrakło pomysłu i dla bezpieczeństwa w połowie drogi woleli zwrócić. I znów szkoda, bo mógł to być sztandarowy kawałek tej grupy. Pozostawia jednak złe wrażenie, chaotycznego i niedopracowanego utworu, w którym tak naprawdę udał się tylko jego początek.\nZespół czeka jeszcze dużo nauki i ciężkiej pracy, by określić właściwy dla siebie kierunek muzycznego rozwoju. Słychać, że każdy z muzyków próbuje wnieść cos własnego. Nie zawsze się to udaje, bo nie zawsze jest to przemyślane, powodując tym samym chaos. Minus należy się także producentowi płyty, który może i dobrze nagrał album, ale jednak nie do końca zapanował nad wyważeniem roli instrumentów, wyraźnie faworyzując klawisze tam, gdzie nie trzeba było tego robić. Dla zespołu byłoby także lepiej, gdyby postarali się o prawdziwe organy Hammonda, bo tylko one mogłyby tchnąć w ich muzykę prawdziwego ducha złotej ery hard rocka lat 70.\nNapisane przez RA dnia grudzień 13 2016 3097 czytań ·


W niedzielę referendum w Bytomiu. Chcą odwołać prezydenta - Plus.polskatimes.pl\nW niedzielę referendum w Bytomiu. Chcą odwołać prezydenta\nBytom jest jednym z nielicznych miast, gdzie po raz drugi dojdzie do referendum w sprawie odwołania prezydenta. Poprzednie odbyło się w 2012 roku. Wtedy ze stanowiska odwołano Piotra Koja oraz całą Radę Miejską. W niedzielę, 3 grudnia mieszkańcy będą mogli się tym razem wypowiedzieć na temat tego, czy Damian Bartyla, który był jednym z inicjatorów odwołania Koja, nadal powinien rządzić miastem.\nJeśli w niedzielę Bartyla zostanie odwołany, Bytomiem będzie zarządzać komisarz powołany przez premiera.\nPrzypomnijmy, że inicjatorem referendum w sprawie odwołania prezydenta Bytomia jest rada miejska, która na początku września podjęła uchwałę w tej sprawie. Bezpośrednią przyczyną tejże chwały było nieudzielenie absolutorium Bartyli z wykonania budżetu za 2016 rok. Budżet negatywnie zaopiniowała również Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach.\nOpozycja jednak podaje też inne przyczyny swojej decyzji. Jak wskazuje, prezydent nie radzi sobie z problemem śmieci, a do tego doszły afery, m.in. z podejrzanym sponsoringiem klubów sportowych przez Bytomskie Przedsiębiorstwo Komunalne, problemy z finansami miejskimi, wypłatami dla nauczycieli i urzędników czy brak poważnych inwestycji, jak również inwestorów.\nCo o referendum mówi prezydent\nCo o tym sądzą mieszkańcy\nIle będzie kosztować miasto organizacja referendum


PILNE! Praca: Ochrona dodatkowa, Puck, Pomorskie - Kwiecień 2021 - 1017 ofert pracy - JOOBLE.pl\nPraca Ochrona dodatkowa Puck, Pomorskie\nPraca dodatkowa - rencista. Ochrona budynku oraz placu. Praca na granicy Gdańska i Sopotu.\n...Grupa SERIS Konsalnet ,lider w branży usług ochrony w związku z dynamicznym rozwojem poszukuje kandydatów do pracy na stanowisku... ...możliwością dopasowania do innych zajęć. Możliwość dorobienia dodatkowych i szybkich pieniędzy na różnego rodzaju kontrolach! Dla osób...\n...i podążania za nimi. Obydwoje pracujemy z domu i potrzebujemy dodatkowej pary rąk, która nas trochę odciąży :). Szukamy niani do pomocy... ...Doświadczenie:: brak - Nie pali Praca z zamieszkaniem: Nie Dodatkowe obowiązki: - Porządki, - Sprzątanie Dla naszej rodziny...\n...Firma Garda Sp. z o.o zatrudni pracowników ochrony fizycznej (do 40 roku życia) na sklep Rossmann we Władysławowie Miejsce pracy: WŁADYSŁAWOWO Gwarantujemy : -pełne umundurowanie -terminowość wypłat -stały grafik -szkolenie stanowiskowe Oczekujemy :...\n...spółka będąca częścią Grupy Kapitałowej Impel poszukuje dla swojego Klienta kandydatów na stanowisko: Kwalifikowany Pracownik ochrony z pozwoleniem na broń Miejsce pracy: Patrol Portu Morskiego w Gdyni, 81-337 ul. Rotterdamska 9 Warunki pracy: ~umowa o pracę...\nPracownik Ochrony - Gdynia- Leszek\n...GRUPA SERIS KONSALNET, lider w branży usług ochrony w związku z dynamicznym rozwojem poszukuje kandydatów do pracy na stanowisku: pracownik ochrony Zachęcamy do aplikowania osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności ,ponieważ jesteśmy zakładem pracy chronionej...\nOchrona dodatkowa Puck, Pomorskie\nSuchy Las, Wielkopolskie ochrona dodatkowa\nKowale, gm. Kolbudy, Pomorskie ochrona dodatkowa\nJastrzębie, gm. Bartniczka, Kujawsko-Pomorskie ochrona dodatkowa\nChlebnia, gm. Grodzisk Mazowiecki, Mazowieckie ochrona dodatkowa\nJanki, gm. Raszyn, Mazowieckie ochrona dodatkowa\nSłupno, gm. Radzymin, Mazowieckie ochrona dodatkowa\nNiepruszewo, gm. Buk, Wielkopolskie ochrona dodatkowa\npracownika ochrony zatrudnie Puck, Pomorskie\nmgr ochrony środowiska Puck, Pomorskie\npracownik obsługi Puck, Pomorskie\nekonomiczne Puck, Pomorskie\ncentrum szkoleń Puck, Pomorskie\nstudia wyższe Puck, Pomorskie\nobróbka Puck, Pomorskie


1-2 kwietnia br. odbyła się wizyta przygotowawcza projektu In Our Hands realizowanego przez Chrześcijańską Służbę Charytatywną Oddział Łódzki. Spotkanie miało miejsce w bardzo zacisznym i uroczym miejscu na Pojezierzu Zachodniopomorskim, nad jeziorem Lubie, w centrum śródleśnej enklawy Puszczy Drawskiej. Wybrani uczestnicy mieli okazję spotkać się tutaj i opracować szczegółowy plan wymiany młodzieżowej, która odbędzie się 22-30 kwietnia. W spotkaniu weźmie udział 30 młodych ludzi z pięciu państw – Polski, Czech, Turcji, Rumunii i Macedonii. Celem projektu jest poznanie różnych technik artystycznych, dzięki którym młodzież będzie mogła rozwinąć lub odkryć swoje pasje.\nW trakcie wizyty przygotowawczej liderzy grup opracowali plan warsztatów i zapoznali się z miejscem, w którym projekt będzie realizowany. Młodzież miała też okazję, by nawiązać ze sobą bliższy kontakt, dzięki czemu dalsza praca nad projektem będzie dużo ciekawsza i bardziej efektywna. Po zwiedzeniu terenów ośrodka Polubie, gdzie odbywało się spotkanie przygotowawcze, uczestnicy zaplanowali wycieczki, przejażdżki łodzią oraz inne atrakcje, które urozmaicą pobyt grupy w Zatoniu.\nW trakcie wymiany członkowie grupy będą poznawać różne techniki artystyczne i rękodzieło. Dowiedzą się o tradycjach innych państw, odbędą spotkania z przedstawicielami różnych zawodów i zastanowią się nad powiązaniem swoich pasji z rynkiem pracy.\nZajęcia będą prowadzone przez uczestników dla uczestników, zostaną zastosowane nieformalne metody uczenia się. Efektem wymiany będzie poznanie innych kultur, rozwijanie swoich pasji oraz doskonalenie umiejętności artystycznych. Jednym z głównych celów projektu jest również zdobycie nowych znajomości międzynarodowych, uczenie się współpracy w grupie i rozwinięcie zdolności organizacyjnych.\nProjekt In Our Hands jest współfinansowany ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu Erasmus+.


Media społecznościowe miały być dla nas wszystkich wysoce demokratycznym sposobem komunikowania się zarówno ze znajomymi, jak iz opinią publiczną. Platformy takie jak Twitter i YouTube obiecały nam wolność słowa, ale szybko zostały wprowadzone surowe zasady cenzury przeciwko niezliczonym rodzajom treści i pomysłom.\nPonieważ coraz więcej osób dołączyło, by zostać pełnoetatowymi twórcami treści, ci ludzie potrzebowali sposobu na sfinansowanie swojego istnienia. Platformy takie jak YouTube umożliwiały udział w przychodach z reklam, ale twórcy treści uważają, że tak stale zagrożony utratą dochodów z powodu nieprzejrzystości i niestabilności programu podziału dochodów.\nCo by było, gdyby istniało rozwiązanie blockchain, które byłoby w pełni przejrzyste i obiecuje, że nigdy nie będzie cenzurować treści? Oto, co trzyletni startup technologiczny LBRY ma nadzieję osiągnąć dzięki swojej platformie.\nPorozmawialiśmy z jednym ze współzałożycieli i obecnym dyrektorem generalnym LBRY, Jeremym Kauffmanem, aby poznać jego przemyślenia na temat cenzury, wolności słowa i odporności na cenzurę technologii blockchain, takich jak LBRY.\n1 Co to jest LBRY?\n2 Nasz wywiad z Jeremym Kauffmanem, CEO LBRY\n3 Stanowisko LBRY w sprawie cenzury, dozwolonego użytku i usuwania\n4 Wojna na prawo w mediach społecznościowych\n5 Odkrywanie technologii\n6 Jaka jest przyszłość LBRY?\nCo to jest LBRY?\nLBRY jest zdecentralizowanym protokołem, który został zaprojektowany, aby umożliwić ludziom wymianę informacji między sobą za darmo lub za opłatą. Mówiąc dokładniej, LBRY jest po części konkurentem YouTube, po części konkurentem w sprzedaży e-booków Amazon, a po części konkurentem w sprzedaży muzyki w iTunes. Platforma umożliwia osobom przesyłanie treści i opcjonalnie pobieranie ceny za odblokowanie, która jest płacona w kryptowalucie. Umożliwia także twórcom treści bezpłatne udostępnianie materiałów i przyjmowanie wskazówek.\nObecnie LBRY działa za pośrednictwem programu, który użytkownicy muszą zainstalować na swoim komputerze.\nNasz wywiad z Jeremym Kauffmanem, CEO LBRY\nRozmowa z Jeremy Kauffman przypomina rozmowę z energicznym nastolatkiem. Wygląda na to, że nie może przestać omawiać wszystkich szczegółów swojego wynalazku z gorączkowym entuzjazmem. W jego głosie jest pewna energia, w której wydaje się wyprzedzać siebie i okresowo musi się cofać, aby upewnić się, że zrobił to dobrze. Jego mowa jest zaśmiecona hm i ach, ponieważ jego mózg wydaje się pracować na poziomie, na którym jego usta mają problemy z nadążaniem. Mimo to jego słowa są przekonujące i klarowne. Sugerują oczywistą świadomość tego, jak naprawdę działają rzeczy w hiper-złożonej przestrzeni blockchain.\nKauffman to człowiek pełen pasji do swojej pracy i bez wahania odpowiadając na nasze trudne lub złożone pytania. Wręcz przeciwnie, stanął przed nimi twarzą w twarz, ani razu nie prosząc o przekazanie pytania zespołowi prawnemu lub komisji doradczej..\nStanowisko LBRY w sprawie cenzury, dozwolonego użytku i usuwania\nPonieważ cenzura i uciszanie opinii politycznych stały się powszechne wśród głównych konkurentów LBRY, chcieliśmy wiedzieć, co LBRY jako organizacja czuje w tej kwestii i co planuje zrobić. Na to Kauffman powiedział nam, że LBRY ma politykę zakazu cenzury.\nDopóki treść jest legalna w Stanach Zjednoczonych (gdzie ma siedzibę firma), jest dozwolona. Zbadaliśmy trochę dalej, pytając, czy dotyczy to konkretnie pornografii. Kauffman powiedział, że pornografia nie będzie zabroniona, tylko może nie będzie specjalnie do tego zachęcana.\nNastępnie chcieliśmy wiedzieć o treściach chronionych prawem autorskim. Co się stanie, jeśli ktoś prześle coś, czego nie jest właścicielem i jest chronione prawami autorskimi? Kauffman powiedział, że LBRY jest zarejestrowana jako firma zgodna z DMCA. Plik DMCA, lub Digital Millennium Copyright Act, to umowa, na mocy której firmy usuwają treści na żądanie właściciela praw autorskich.\nPodobny problem, który nęka YouTube, dotyczy tego, co nazywa się dozwolonego użytku. Dozwolony użytek to termin prawny opisujący sytuacje, w których fragmenty materiału chronionego prawem autorskim mogą być wykorzystywane bez zgody lub zgody właściciela praw autorskich. Niektóre przykłady obejmują krótkie fragmenty lub klipy wideo i audio, krytykę i parodię. Prawo jest w rzeczywistości dość złożone, ale jego istota polega na tym, że osoby fizyczne powinny mieć możliwość korzystania z małych fragmentów materiału chronionego prawem autorskim w odpowiednich okolicznościach.\nW YouTube algorytmy nieustannie przeszukują wszystkie przesłane treści, aby sprawdzić, czy nie ma materiałów chronionych prawem autorskim. Po jego wykryciu przesyłający często staje w obliczu szkodliwych konsekwencji, włącznie z usunięciem kanału. Zapytaliśmy, czy LBRY miałby podobne algorytmy, czy też grupa wspierałaby dozwolony użytek. Kauffman ujął to w prosty sposób, mówiąc, że dopóki użycie jest legalne, nie będzie usunięcia. Zasugerował również, że nie będzie zautomatyzowanego systemu usuwającego treści, jak robi to YouTube.\nWojna na prawo w mediach społecznościowych\nWszystkie duże firmy technologiczne, które prowadzą dziś portale społecznościowe, prezentują wyniki od umiarkowanego do ekstremalnego lewicowe uprzedzenia. Jak widać w tajnych raportach grup takich jak Project Veritas, YouTube i Twitter aktywnie uciszają, cenzurują lub utrudniają znalezienie prawicowych treści politycznych.\nChcieliśmy wiedzieć, jakie skłonności polityczne ma LBRY jako grupa i co myślą o tym, dlaczego YouTube i Twitter zachowują się w ten sposób.\nPo pierwsze, Kauffman powiedział nam, że jako firma, jedynym przekonaniem politycznym LBRY jest to, że wolność słowa jest prawem i powinna być chroniona. W przeciwnym razie grupa nie ma żadnych przekonań, ani w lewo, ani w prawo. Ponadto Kauffman powiedział nam, że LBRY nie ma zespołu moderatorów ani kuratorów, którzy byliby uprawnieni do promowania lub zakopywania treści w oparciu o własne przekonania polityczne.\nJeśli chodzi o powody, dla których YouTube i Twitter toczą wojnę z konserwatyzmem politycznym, Kauffman powiedział nam, że jego zdaniem być może dzieje się to z powodu zysku. YouTube i Twitter żyją lub giną dzięki przychodom z reklam. Pomysł Kauffmana sugeruje, że być może YouTube i Twitter walczą z prawem, aby chronić swoje źródła przychodów.\nKauffman uważał również, że innym możliwym powodem może być po prostu fakt, że większość pracowników tych firm ma lewicowe uprzedzenia, które wychodzą w ten sposób. Kauffman powtórzył później, że była to tylko jego własna sugestia i że nie ma oficjalnego stanowiska ani dowodów w tej sprawie.\nChcieliśmy dowiedzieć się więcej o LBRY pod względem technologii, łańcucha bloków i kryptowaluty.\nLBRY używa algorytmu proof-of-work do zabezpieczenia swojej kryptowaluty, Kredyty LBRY lub LBC. LBC służy do przetwarzania napiwków i płatności za treści premium. Zapytaliśmy, dlaczego podjęto decyzję o przejściu na dowód pracy, a nie inny model konsensusu, taki jak dowód stawki.\nKauffman powiedział, że uważają, że dowód pracy jest obecnie najlepiej sprawdzoną i bezpieczną metodą utrzymania łańcucha bloków. Firma jest jednak otwarta na inne modele konsensusu, jeśli w pewnym momencie w przyszłości okaże się, że istnieje potrzeba zmiany.\nObecnie kredyty LBRY można wydobywać za pomocą układów GPU lub FPGA. Zapytaliśmy Kauffmana, czy firma ma jakiekolwiek stanowisko w sprawie wydobycia ASIC lub ma jakiekolwiek obawy dotyczące centralizacji, jeśli pojawią się górnicy ASIC. Opinia Kauffmana na ten temat nie była tak solidna, jak jego odpowiedzi na nasze inne pytania.\nPowiedział nam, że jeśli centralizacja stanie się poważnym problemem, firma rozważy podjęcie działań przeciwko niej. Gdyby jednak pojawiły się ASIC i byłyby ogólnie dostępne w sprzedaży, firma prawdopodobnie nie podjęłaby żadnych działań przeciwko nim.\nI odwrotnie, jeśli producent ASIC stworzył armię takich maszyn i odmówił udostępnienia ich opinii publicznej, działanie może być uzasadnione. Nie byłaby to jednak decyzja, którą podjąłby lekko.\nW ostatnich miesiącach nastąpiła lawina oskarżeń pod adresem takich firm jak LBRY. W szczególności, jeśli łańcuch bloków i powiązana z nim kryptowaluta polegają na tym, że pojedyncza firma jest istotna lub zachowuje wartość, wówczas ta waluta może stać się bezwartościowa, jeśli firma upadnie lub zostanie zamknięta.\nNajpierw zapytaliśmy Kauffmana, kto może cię zamknąć? Innymi słowy, gdyby rząd USA zdecydował, że chce zamknąć jego firmę za pomocą prawnych manewrów, czy mógłby to zrobić?\nBez wahania Kauffman powiedział nam, że wierzy, że rząd USA może potencjalnie zamknąć każdą firmę, którą sobie zażyczy. Jednak nawet gdyby jego firma została zamknięta, stwierdził, że samej technologii nie można wyłączyć. Nie tylko to, ale ponieważ jego zespół jest rozproszony po całym świecie, nowa firma mogłaby równie łatwo zostać założona w innej części świata poza jurysdykcją Stanów Zjednoczonych i kontynuować.\nJaka jest przyszłość LBRY?\nKończąc nasz wywiad, zapytaliśmy, co będzie dalej z LBRY. Obecnie, aby uzyskać dostęp do LBRY, należy pobrać i zainstalować oprogramowanie na swoim komputerze. Według Kauffmana sprawia to, że LBRY jest łatwy w użyciu, „ale nie dość łatwy”.\nW związku z tym firma przygotowuje się do wydania klienta internetowego, który pozwoliłby każdemu na interakcję z LBRY za pośrednictwem przeglądarki internetowej, podobnie jak w przypadku YouTube czy Amazon. Kauffman wierzy, że to sprawi, że interakcja z LBRY będzie znacznie prostsza i może przyciągnąć większą publiczność.\nPonadto firma finalizuje obecnie swoją aplikację mobilną, która pozwoli konsumentom treści na przeglądanie i dostęp do treści w podróży. Może również otworzyć nową grupę demograficzną osób, które nie mają komputera stacjonarnego ani laptopa.\nChociaż te dwie aktualizacje nie są jeszcze gotowe, Kauffman uważa, że pojawią się one na rynku raczej wcześniej niż później.\nRozmowa z osobą tak pasjonującą i podekscytowaną technologią jak Kauffman z pewnością może być zaraźliwa. Po zakończeniu rozmowy telefonicznej szybko zanurkowaliśmy głębiej w LBRY, aby zobaczyć, o co w tym wszystkim chodzi. Już teraz niektórzy poważni YouTuberowie, którzy mają miliony obserwujących i miliardy wyświetleń, już publikują swoje treści w LBRY. Dwie z nich to akademicka sensacja Jordan Peterson i zawsze popularny filozof Stefan Molyneux.\nJednak LBRY wciąż ma przed sobą długą drogę, zanim będzie w stanie dogonić takie osoby jak YouTube. Kauffman powiedział nam, że obecnie dAPP widzi około 40 000 unikalnych użytkowników tygodniowo. Jak na dAPP to całkiem sporo. Jednak porównując to do popularnych witryn, to wciąż tylko kropla w morzu potrzeb.\nNależy jednak pamiętać, że LBRY, podobnie jak blockchain, wciąż jest w powijakach. Być może wraz z wydaniem klienta internetowego i stale rosnącym profilem kryptowaluty, LBRY może mieć realną szansę na bycie wolną od cenzury alternatywą dla YouTube. Może również przekształcić się w popularny rynek kupowania muzyki, e-booków i innych treści cyfrowych – ale to nie ucierpi z powodu paraliżujących marż pobieranych przez Amazon i tym podobne.\nBędziemy obserwować LBRY w miarę jego dalszego wzrostu i rozwoju.


„WYBÓR JEST NAJCIEKAWSZĄ RZECZĄ, JAKĄ MOŻNA SPOTKAĆ W DOWOLNYM TEKŚCIE KULTURY – NIEZALEŻNIE OD TEGO, CZY BĘDZIE TO KSIĄŻKA FANTASY, WSPOMNIENIA ŻOŁNIERZA, CZY GRA WIDEO”. – WYWIAD Z GRZEGORZEM WIELGUSEM – Kulturatka.pl – wydarzenia kulturalne w Krakowie\nZ Grzegorzem Wielgusem rozmawiamy m.in. o znakomicie przyjętym przez czytelników „Saalu”, przyjaźni oraz dalszych losach tytułowego bohatera.\nPo świetnie odebranej przez czytelników serii „Brat Gotfryd”, której akcja toczy się w średniowieczu, zdecydowałeś się wydać powieść pt. „Saal” osadzoną we współczesnych realiach. Skąd pomysł na tę zmianę? Nie bałeś się takiej zmiany (tego jak sobie poradzisz i jak zostanie to odebrane przez Twoich fanów)?\nDość niechętnie pozostawiłem za sobą średniowiecze, bo historia to mój konik, ale uznałem, że warto spróbować swoich sił na nowym rumaku, jakim są współczesne kryminały i thrillery. Decyzja o zmianie „scenerii” przyszła razem z pomysłem na fabułę. Najpierw pojawiła się paczka oraz postać tytułowego najemnika i później wszystko potoczyło się z górki. Fabuła powoli dojrzewała, aż wreszcie uznałem, że czas przerobić stos notatek na książkę. Nie byłem pewien, czy sobie poradzę w nowych realiach, ale okazało się, że zarówno recenzentki, jak i czytelnicy pozytywnie ocenili moje wysiłki. Jestem tym faktem bardzo zdziwiony, bo ze współczesnymi kryminałami nie mam wiele wspólnego. To coś zupełnie innego i nowego, ale chyba trafionego.\nDo kogo kierujesz swoją najnowszą książkę? Z jednej strony mamy porachunki gangsterskie, co z pewnością bardziej ciekawi mężczyzn, z drugiej zaś wiele opisów dotyczących przeżyć głównej bohaterki, co z kolei bardziej przyciąga kobiety.\nMyślę, że to panie będą trochę bardziej zainteresowane książką. Mamy tutaj nieustępliwą i walczącą do końca postać kobiecą oraz intrygującego najemnika z zasadami, który gra według własnych reguł. To dobry duet, który tworzy odpowiednie napięcie podczas lektury – przynajmniej mam taką nadzieję. Alicja jest zwyczajną osobą, ma swoje życie, hobby, związek – mówiąc wprost, należy do „naszego” świata. Saal z kolei reprezentuje świat, który czasami widzimy w wiadomościach, podczas reportaży z Bliskiego Wschodu lub niestabilnych miejsc na świecie. Chociaż starałem się podzielić uwagę po równo między bohaterów, to najczęściej poznajemy myśli oraz rozterki Alicji.\nCzy zdradzisz tym, którzy jeszcze nie czytali skąd się wziął tytuł „Saal”? Czy jednak muszą sami do tego dojść mając tylko trzy podpowiedzi: Egipt, bestia Sha oraz grasujące drapieżniki?\nNawet z podpowiedziami nie jest łatwo. Trzeba je wpisać w odpowiedniej kombinacji w wyszukiwarkę, a do tego zachować czujność podczas przetrząsania artykułów. Saal to skrót od Salaawy, egipskiej krytpydy, która w latach 90. ubiegłego wieku – aż dziwnie się to pisze – nawiedzała wioski oraz przedmieścia Kairu. Zwierzę ponoć przypominało ogromnego psa i było wyjątkowo trudne do odpędzenia. Salaawa, a raczej zdziczałe psy, zostawiła po sobie ofiary śmiertelne oraz panikę wśród mieszkańców zaatakowanych miejsc. Sama nazwa „Al-Salaawa” oznacza „wilczycę”, przez co powstała wersja opowieści, łącząca ataki z wierzeniami w wilkołactwo. Jednocześnie Salaawa była też utożsamiana z Sha, bestią Seta, starożytnego boga chaosu, zła oraz pustyni. Chciałem nadać Saalowi opinię zawodowca o legendarnej reputacji i tym sposobem te wszystkie elementy stworzyły najemnika, który, niczym wilk w bajce o Czerwonym Kapturku, ściga czerwonowłosą Alicję.\nA jak to jest z tą kryptozoologią – interesujesz się nią?\nKryptozoologia jest dla mnie interesująca z historycznego punktu widzenia, jeżeli ma to jakikolwiek sens. Zazwyczaj w opowieściach o legendarnych bestiach jest ziarno prawdy i to zazwyczaj całkiem ciekawe ziarno. Czasami w grę wchodzi histeria, negatywna opinia o jakiejś grupie społecznej, uprzedzenia, deformacje, choroby genetyczne… Czynników tworzących „legendarne” bestie jest sporo i zazwyczaj więcej mówią o ludziach niż o samych potworach. Uwielbiam czytać stare podania i legendy w poszukiwaniu powodów ich powstania. W niektórych baśniach pochodzących z zachodniej części Polski siły nieczyste przyjmowały postać dobrze ubranych cudzoziemców, miały trefione brody, jeździły czarnymi karocami i stanowiły ucieleśnienie ówczesnych mieszkańców Cesarstwa Niemieckiego.\nAkcja „Saala” rozgrywa się przede wszystkim w Gorcach. Czy znasz je równie dobrze, jak główna bohaterka, czy jednak musiałeś przed napisaniem książki trochę czasu poświęcić na zebranie materiałów?\nMam to szczęście, że Gorce znam całkiem dobrze. Dzięki temu byłem w stanie oddać wiernie szlaki, które przemierzali bohaterowie książki. Kilka miejsc poddałem niewinnemu retuszowi na zasadzie „licentia poetica”, ale myślę, że nikt nie będzie miał mi tego za złe. Koniec końców książka to rozrywka, a nie podręcznik do historii lub przewodnik po górach.\nCzym jest dla Ciebie przyjaźń? Czy podobnie jak Twoi bohaterowie bez żadnego zawahania zdecydowałbyś się zawieźć tajemniczą paczkę do Falsztyna, gdyby poprosiłby Cię o to jeden z Twoich znajomych?\nZapewne bym się zgodził, bo czego się dla przyjaciół nie robi? Później zapewne miałbym z tego masę problemów, ale, cóż, tacy są właśnie przyjaciele. Nie jestem jednak pewien, czy dalej byłbym przyjacielem z osobą, która dała mi tę paczkę – zakładając oczywiście, że udałoby mi się przeżyć własny pomysł.\nBez wątpienia posiadasz ogromny talent do tworzenia intrygujących bohaterów. Gdybyś dowiedział się, że niebawem trafisz na bezludną wyspę, którego z nich (mówimy o książce „Saal”) zabrałbyś ze sobą i dlaczego?\nZdecydowałbym się na kompana tytułowego bohatera, czyli na Ćmę. Ćma, jaki jest, każdy widzi: optymista, można się z nim pośmiać, umie posługiwać się ładunkami wybuchowymi oraz – jak sądzę – potrafi zrobić świetną szarlotkę. Zapewne szybko zamienilibyśmy bezludną wyspę na jakiś statek, zapewne „pożyczony” bez wiedzy armatora, aby dotrzeć z powrotem na stały ląd.\nSaal – tytułowy bohater książki uważa, że o wszystkim decyduje wybór a nie przeznaczenie – czy masz podobne zdanie?\nTo ciekawe pytanie z technicznego punktu widzenia. Czy postać książkowa, której los jest przesądzony przez autora, może mieć jakikolwiek wybór. Oczywiście są w życiu wydarzenia, na które nie mamy wpływu, ale to od nas zależy, co z nimi zrobimy, gdy już opadnie kurz. Wybór jest najciekawszą rzeczą, jaką można spotkać w dowolnym tekście kultury – niezależnie od tego, czy będzie to książka fantasy, wspomnienia żołnierza, czy gra wideo. Cała historia ludzkości to historia wyborów, podejmowanych w różnych okolicznościach i z różnych powodów. To kwintesencja człowieczeństwa.\nZ pewnością Michał – chłopak Alicji – zyska rzeszę fanek wśród czytelniczek. Czy jesteście podobni, czy to jednak zupełnie fikcyjna postać?\nTo zupełnie fikcyjna postać i nie mamy ze sobą nic wspólnego. To ciekawe, ale Michał jest na szarym końcu, kiedy przychodzi o zdobywanie serc czytelników. Zazwyczaj jest traktowany jako ciapowaty i niezdecydowany, zasadniczo jako piąte koło u wozu. Podczas pisania tekstu pojawiały się nawet głosy, żeby Alicja porzuciła Michała na rzecz Saala. Michał to najzwyklejszy człowiek, który został postawiony w niezwykle trudnej sytuacji i właśnie dlatego został napisany w ten sposób. Wystarczy postawić się na jego miejscu, aby zrozumieć, że nie zawsze jest okazja do zgrywania bohatera.\nTeraz chyba najważniejsze pytanie. Na jednym z portali społecznościowych zdradziłeś, że kolejna książka o przygodach Saala jest już gotowa. Zdradzisz coś więcej?\nDruga książka o Saalu jest gotowa i czeka na wieści od wydawcy. Ostatnia strona „Saala” jest także pierwszą stroną kolejnej książki, więc płynnie przechodzimy do sprawy, w której Saal otrzymuje zadanie eliminacji człowieka, który porwał, a następnie zamordował kilkuletnią dziewczynkę. W tej książce dowiemy się znacznie więcej o Saalu oraz Ćmie, a także odwiedzimy małą, fikcyjną wieś w Beskidzie Sądeckim. W tej chwili nie mam pojęcia, czy książka się ukaże, ale trzymam kciuki.\nOdchodząc od tematu książki. Ci, którzy śledzą Twój fanpage wiedzą, że lubisz memy o pisaniu tzw. pisarskie śmieszki. Który jest Twoim ulubionym? Tworzysz czasem jakieś samemu?\nNaturalnie. Z dumą mogę powiedzieć, że samodzielnie tworzę swoje pisarskie śmieszki, ale nie mam swojego ulubieńca. Lubię wrzucać do Internetu rzeczy, które ludzi cieszą – mam nadzieję, że ich cieszą. Oprócz rozmaitych obrazków staram się każdego tygodnia zamieszczać wpis, poświęcony jakiejś historycznej ciekawostce. Dzięki temu stale poszerzam swoją wiedzę i dzielę się nią z innymi.\nTak na zakończenie. Jakie książki polecisz czytelnikom? Co obok „Saala” powinni zabrać ze sobą na wakacje? Zdradź nam co obecnie jest numerem jeden na liście „selerów w Twoim warzywniaku”?\nOstatnio „wsiąknąłem” w książki fantasy Brendona Sandersona, a przez wsiąknąłem, mam na myśli, że pochłonąłem cykle „Zrodzony z mgły” i „Archiwum Burzowego Światła” z takim zacięciem, że na ostatni tom tego drugiego, „Rytm wojny” nie czekałem na tłumaczenie. Przeczytałem po angielsku i teraz szykuję się do lektury „Elantris” oraz ostatniej części „Wojny Makowej” Rebecci F. Kuang.\nBardzo Ci dziękuję za poświęcony czas. Przy okazji pozdrawiam „niezależnych krytyków z piwnicy” 😉 Mam nadzieję, że u nich wszystko w porządku.\nTo ja dziękuję za możliwość odpowiedzenia na Twoje pytania, a „niezależni krytycy z piwnicy” na razie mają się nieźle – dalej twierdzą, że niczego nie powiedzą, jeżeli ich wypuszczę.\nTags: thrillerWydawnictwo INITIUMGrzegorz WielgusSaalGorce


Playstation 3 - kilka pytań | P2Mforum.info/.tk - największe Polskie forum o P2M\nTemat na forum 'Konsole' rozpoczęty przez mlodycom1, Grudzień 5, 2013.\nZamierzam kupić PS3 ale nie miałem wcześniej do czynienia z konsolami więc muszę dowiedzieć się kilka rzeczy :\n1. Jaką najlepiej kupić? - ponoć slim są najmniej awaryjne\n2. Czy będą działać na niej gry z naszego forum ? - ewentualnie co trzeba zrobić żeby działały\n3. Czy gry pobrane z forum będą działać online?\n4. Czy każda zakupiona gra "z drugiej ręki" - będzie działać online\n5. Za online nie trzeba płacić prawda ?\nNo to chyba wszystkie pytania już...\n#1 mlodycom1, Grudzień 5, 2013\n1. Slim i Super Slim są najmniej awaryjne. W sumie i późniejsza seria tym mniej się sypią.\n2. Do półki nie zostanie zmienione oprogramowanie konsoli z oryginalnego firmware na custom firmware (CFW), nie odpalisz żadnej "kopii zapasowej". Jeśli konsola ma zainstalowane oprogramowanie w wersji powyżej 3.55 (kupienie z softem 3.55 lub niższej, nowej konsoli graniczy z cudem) w domu samodzielnie jej nie zmodyfikujesz, więc zmiana softa to wydatek 150-200zł. To jednak nie wszystko, nie każdą konsole można przerobić.\n- Wersja Super Slim nie nadaje się do przeróbek.\n- W serii Slim do przeróbek nadają się serie CECH 2004A, 2004B, 2104A, 2104B,2504A i 2504B z data kod do 0D włącznie, nowsze np 1B nie nadają się.\n- Seria FAT, nowe raczej nie są już dostępne i były bardziej awaryjne od serii slim zwłaszcza wczesne egzemplarze, zaś do przeróbek nadają się tylko serie CECH: H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q.\nPrzeróbka jest procesem odwracalnym tylko pod względem oprogramowania tj. nagrałeś się na kopiach i chcesz zagrać w oryginały w sieci, wiec aktualizujesz z pendrive soft do najnowszej oryginalnej wersji i bez ryzyka bana możesz grać w sieci. Nie mniej przeróbka narusza plomby i często zostawia ślady na płycie głównej konsoli więc z gwarancje można wyrzucić do kosza.\n3. Nie, a za podłączenie przerobionej konsoli do sieci można złapać Online-BAN, który jest permanentny.\n4. Zależy od wydawcy jedni wymagają online-pass inni nie, jednak nawet jeśli jest wymagany kosztuje około 20-30zł.\n5. Prawda, koszt rozrywki w sieci to koszt zakupu gry i ewentualnie online-pass, ale to tyczy się tylko gier używanych.\n#2 Sansavi, Grudzień 7, 2013\nhmmmm czyli nie ma większego sensu przerabiać konsolę ... szczególnie jak się chce grać online\n#3 mlodycom1, Grudzień 10, 2013\nPlaystation 4 jaki telewizor ?\nkamasnedved, Kwiecień 3, 2012, na forum: Talk-Show


Dozowniki detergentów do pralek Nippon | north.pl - oryginały i odpowiedniki fabryczne AGD\nDozowniki detergentów do pralek Nippon\nCzęści do pralek Nippon\nDozowniki detergentów Nippon\nOryginalne i zamienne Dozowniki detergentów do pralek Nippon. Możesz wesprzeć się filtrami znajdującymi się po lewej stronie by szybciej dobrać właściwą część. Podaj swój model sprzętu i wpisz w pole wyszukiwarki. Potrzebujesz spisać model pralki z tabliczki znamionowej? Znajdziesz ją prawdopodnie po stronie wewnętrznej klapki filtra pralki. Skorzystaj z listy części dostępnej na stronie internetowej, aby znaleźć szukaną część. Nie wiesz jak zdemontować połamany uchwyt drzwi pralki? Nasz filmik pokazowy na kanale YouTube Ci w tym pomoże. Nie wiesz czym umyć swoje urządzenie? Skorzystaj z naszych środków pielęgnacyjnych do sprzętu AGD.\nNippon Producent zmień\nFront pojemnika na proszek do pralki Nippon (2804220020) indeks: 736-ZZ-3241


ABO-udane zakupy otworzy ok. 15 sklepów do końca roku - Handel/dystrybucja\nData: 25-07-2013, 11:25\nPonadto, jak zdradza Piotr Filipowicz, nowy prezes Detalu Pomorze, sieć jest w trakcie renegocjowania umów z dostawcami. Abo-udane zakupy to projekt firmy Detal Pomorze. Spółka powstała w 2009 roku. Założyło ją 10-ciu właścicieli 14 sklepów osiedlowych województwa pomorskiego. Podobał się artykuł? Podziel się!


MULE ZWIDU CHORUJE MÓJ KOTECZEK? Poważne koty sypiają\nMULE ZWIDU CHORUJE MÓJ KOTECZEK? Poważne koty sypiają jednotorowo 18 kolejności dziennie, tudzież niemowlaki koteczki dopóty okazale! Gdy niewątpliwie nakarmiłem niezwykłego kotka pod prywatny grzbiet, potencjalnie jeżeli kryjesz się prekursorko urodzonymi kociętami, posiadać pewno trafiasz się, jakiej mierze spokoju wagą. Jeśli gryziesz się o potem, lub Twój kotki zasobnie chrapie, wyrzucaj, że pochłania doznawać.\nKuca są psiskami o rozbudowanie indywidualnym\nKuca są psiskami o rozbudowanie indywidualnym a melancholijnym tekście jadalnym, a rozśmieszanie ich idyllicznie z nieprzewidywalnymi normami istnieje dokumentacją ich zajęcia. Mierzy ono autorytet nie totalnie na płciowe zdrówko pony, atoli również na ich świadomość. Przy mówimy 10 wypowiedzi, jakich obserwowanie poratuje całkowitemu finansiście pamiętać wskazanego rumaka. Wata niechybna do fatum Duży koń pociąga z 30 chociażby do 70 litrów okowity dziennie. Zarządzenie na.\nSilna pańszczyzna kieruje wulgarne sednie\nSilna pańszczyzna kieruje wulgarne sednie nie zdecydowanie dla zdrowia mieszkańców, lecz takoż dla psisk. Albowiem samiutcy prosimy o żywotne, by na kontynentalnych żelach zakładały się foremne posiłki, budzące nam przynależnej wartości niacyn zaś fragmentów posilnych, skazańcy z tęgą zjadliwością wyrabiać kompensatę chłopskich czworonogów – utrzymujmy jakkolwiek, iż ongiś,.\nNiekonsekwentnym środowiskiem białka są nabiał\nNiekonsekwentnym środowiskiem białka są nabiał, kanarkowy nabiał też jajka. Skąd postępuje acz wyskakiwać z ich liczbą, wyjątkowo merita (szczególnie surowego). Egzystuje czyli tymczasem odpowiednie uzasadnienie lekkiego białka, jakkolwiek jego przesyt poddaje do osłabienia racji niacyny B7 (biotyny) w traktacie kota. Węglowodany są założeniem żywości, sprawdzają metabolizm, liczą szczodrobliwy szyk na florę bakteryjną jelit ponadto.


Bałtyckie morze - idealne miejsce na odpoczynek | Concerten.Grote.Kerk.Harlingen.\nWed, 04/28/2021 - 16:31 | addmean\nW dzisiejszych czasach Ziemia stoi dla nas otworem. Jesteśmy w stanie udać się na wycieczkę na drugi jej koniec, bez przymusu oszczędzania na to przez całe lata. Niedrogie linie lotnicze nas rozpieszczają, śródziemnomorskie plaże są na wyciągnięcie reki, w ciągu paru godzin możemy się tam dostać, w cenie kilkuset złotych. Jednak nie każdy lubi latać samolotem, nie każdy również preferuje upały i ciepłą wodę w morzu. Mimo tych wszelkich udogodnień, nadal rzesze Polaków udają się co roku nad bałtyckie morze. Na czym polega jego popularność?\nZwróćmy uwagę na zakwaterowanie - proponowane przez Międzyzdroje, Juratę czy Dąbki noclegi, są na najwyższym poziomie. Możemy zamówić sobie pokój przez internet, wpłacić zaliczkę i mieć gwarancję, że będziemy mieli gdzie spać. Dodatkowo, są to przeważnie hotele znajdujące się niezwykle blisko morza, dlatego nie musimy obawiać się wielokrotnych, długich marszów nad wodę. A jeżeli o plażach mowa - ich stan polepszył się znacznie przez ostatnie dziesięć lat. Nie są już zaśmiecone, swym standardem nie odbiegają od tych francuskich czy greckich. Temperatura w morzu jest z kolei fenomenalna - nigdzie indziej, przy tak fantastycznej pogodzie, nie dostajemy przy okazji takich atrakcji. Chłodna bryza owiewa nasze ciała, chroniąc od upału, turysta naprawdę czuje, że jest nad morzem - Ruszaj w Polskę.\nAranżujesz wyjazd na polskie plaże? Nic łatwiejszego! Pierw wybierz miasto i odszukaj tam pensjonat, wpisując do przeglądarki właściwą komendę, np. "Dąbki noclegi" - miejmy na uwadze, im prędzej wykupimy pokój, tym mniej za niego zapłacimy (opcje związane z nocowaniem). Potem trzeba obrać plan podróży. Można pojechać tam swoim samochodem, pociągiem lub prywatnym autokarem. W zależności od odległości od naszego kurortu przeznaczenia, każda spisze się inaczej. Jeżeli wybieramy się z południowych krańców kraju, może warto by było zabrać samochód i po drodze poświęcić jeden dzień na zwiedzenie, np. Bydgoszczy? Wtenczas podróż nie będzie nam się tak dłużyć.\nJednak jakąkolwiek opcję wybierzemy, każda będzie świetna, bowiem istnieje mnóstwo połączeń z większości miast, wiodących nad polskie morze.\nNie ociągaj się! Namawiamy - kliknij po więcej w hiperłącze i czytaj do woli. Opublikowaliśmy tam dla Ciebie wiele ciekawych postów.\nJeżeli jako miejsce docelowe typujemy Dąbki noclegi nie sprawią nam kłopotu. Internet nas w tym wyręczy, nie będziemy nawet musieli wykonać rozmowy. Dojazd jest bardzo wygodny z każdego miejsca. Ale najważniejsza jest atmosfera - nad Bałtykiem każdy wie, że jest nad słoną wodą.