Specyfika sprawy polskiej na tle innych problemów międzynarodowych - PDF\nSpecyfika sprawy polskiej na tle innych problemów międzynarodowych\nDownload "Specyfika sprawy polskiej na tle innych problemów międzynarodowych"\n1 Henryk Wereszycki SPRAWA POLSKA W XIX WIEKU Specyfika sprawy polskiej na tle innych problemów międzynarodowych Sprawa polska w XIX wieku to pojęcie wieloznaczne. Można je rozumieć na przykład jako w ogóle problem niepodległości Polski czy też dążenia Polaków do odzyskania swego państwa. Tak pojmowana sprawa polska była przedmiotem zainteresowań i działań także rozmaitych postępowych ugrupowań politycznych czy ruchów ideowo-społecznych, które się z nią solidaryzowały i udzielały jej poparcia, a więc między innymi takich organizacji międzynarodowych, jak węglarstwo, Młoda Europa czy potem ruch robotniczy, w pierwszym rzędzie I i II Międzynarodówka. Polska wzbudzała sympatię i znajdowała poparcie nie tylko mas ludowych, lecz również działaczy lub myślicieli najbardziej wybitnych, jak Marks, Engels, Mazzini czy Hercen. Ujawniło się to w szczególności w takich zwrotnych momentach dziejów Europy, jak Wiosna Ludów czy Komuna Paryska. Oczywiście Polska nie była w tym względzie wyjątkiem i inne narody miały swoje sprawy", a to narody walczące o wolność, niepodległość czy zjednoczenie. Najbardziej jednak potoczne i popularne w XIX wieku było rozumienie sprawy polskiej jako zagadnienia, które miało wpływ na stosunki międzynarodowe, a więc było zagadnieniem polityki międzynarodowej, w szczególności stosunków dyplomatycznych między mocarstwami europejskimi. Ponieważ zadaniem niniejszych wywodów jest przedstawienie naszych dziejów XIX wieku w taki sposób, aby ułatwić ich porównywanie z analogicznymi zjawiskami historii innych narodów tej epoki, więc zajęliśmy się sprawą polską w tym węższym jej znaczeniu, bo to umożliwia bardziej ścisłe, bardziej precyzyjne porównania z takimi samymi aspektami dziejów innych narodów w tym okresie historycznym.. Zatem dla nas sprawa polska to dzieje naszej niewoli rozpatrywane pod kątem widzenia międzynarodowej polityki europejskiej tego okresu. Zasadniczo definicję tego pojęcia można by sformułować następująco: za sprawę polską uważa się wpływ polskich aspiracji niepodległościowych na stosunki międzynarodowe. Ale sprawa polska nie przestawała istnieć nawet wtedy myślę oczywiście o XIX wieku kiedy nie było 1\n2 już aspiracji niepodległościowych w sensie politycznym, a więc nie istniały żadne poważniejsze, bardziej wpływowe organizacje polityczne, które by te aspiracje uznawały, propagowały czy nawet starały się je tak czy inaczej realizować. Tak było na przykład około roku 1880, kiedy nie wyrzekł się ich wtedy chyba tylko niewielu przedstawicieli polskiej myśli politycznej: Bolesław Limanowski i jeszcze kilku ludzi nie mających większego wpływu na ogólnonarodową opinię polską. Jednakże w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych XIX wieku o sprawie odbudowania państwa polskiego mówi się w tajnych i poufnych rozmowach dyplomatycznych, i to nie tylko państw rozbiorowych najzaciętszy wróg polskich niepodległościowych aspiracji, Otto Bismarck, właśnie wtedy rozmawiał z dyplomatami francuskimi na temat odbudowy państwa polskiego, mówił też o tym ministrowi carskiemu i rosyjskim dyplomatom (ale było to tylko posunięcie wyłącznie taktyczne, mające skłonić rząd carski do zachowania dotychczasowych przyjaznych stosunków z Prusami); interesowali się owym problemem zarówno mężowie stanu, dyplomaci, jak i sztabowcy austriaccy i niemieccy. Zatem w tym znaczeniu, jakie się temu terminowi nadaje, sprawa polska wówczas istniała, chociaż zamilkły wtedy, zresztą na krótki czas, polskie wołania o niepodległość. Nie jest naszym zadaniem dawanie w tym miejscu przeglądu wszystkich akcji dyplomatycznych w XIX wieku związanych ze sprawą polską. Idzie nam o to, aby przedstawić, czym sprawa polska różniła się i w czym była podobna do innych tego rodzaju problemów międzynarodowych Europy XIX wieku. Chyba najbardziej istotną jej cechę stanowił fakt, że związana z dążeniem Polaków do odzyskania niepodległości zwracała się przeciw trzem mocarstwom, i to mocarstwom kontynentalnym, właśnie w XIX wieku reprezentującym podobne, jeśli nie identyczne interesy społeczne. Te trzy monarchie odgrywały w Europie rolę obrońców ustroju wstecznego, przy czym ich charakter społeczny ulegał w ciągu XIX wieku pewnym ewolucjom, pozostając jednak zasadniczo podobny. Rosja carska aż do końca swego istnienia była na pewno mocarstwem najbardziej reakcyjnym pod względem ustroju polityczno-społecznego. Austria była takim do lat sześćdziesiątych, później stała się państwem monarchicznoliberalnym, co jej pozwalało odgrywać dość szczególną rolę w sprawie polskiej. Natomiast Prusy do połowy XIX wieku mogły uchodzić za nieco bardziej liberalne niż dwa inne mocarstwa rozbiorowe. Na pewno miały najbardziej wrogi stosunek do kwestii odbudowy państwa polskiego, niemniej jednak w owym okresie nie były uważane za 2\n3 zaprzysiężonego wroga narodu polskiego, które to odium musiały znosić za równo carska Rosja, jak absolutystyczna Austria. Dopiero po zdobyciu przez Prusy hegemonii w Niemczech stało się jasne, że obok caratu jest to najzaciętszy i najpoważniejszy wróg Polski. Chronologicznie wyprzedza niejako istnienie sprawy polskiej sprawa Irlandii. Ale Irlandczycy mieli tylko jednego wroga, to jest Wielką Brytanię, która w XIX wieku uchodziła ponadto za państwo bardziej postępowe pod względem społeczno-politycznym od innych. Fakt ten ma zasadnicze znaczenie, ponieważ wszystkie te europejskie sprawy" w XIX wieku istotnie reprezentowały postęp i społeczny, i polityczny. Tak rzecz się miała również ze sprawą włoską i sprawą grecką. Włosi mieli w zasadzie jednego wroga w swoim dążeniu do stworzenia własnego zjednoczonego i niezależnego państwa, a mianowicie Austrię, która wprawdzie panowała tylko nad stosunkowo niewielką częścią terytorium włoskiego, ale gwarantowała rządy absolutystyczne i partykularne na całym Półwyspie Apenińskim. Bo też Włosi tylko częściowo znajdowali się w obcej niewoli. W XIX wieku istniało przecież na Półwyspie kilka państw i trudno byłoby powiedzieć, że to były państwa obce. Ostatecznie Królestwo Obojga Sycylii, chociaż nie panowała w nim dynastia rdzennie włoska, można uważać za państwo włoskie, podobnie jak i Toskanię, pomimo że władał nią Habsburg. Państwo Kościelne to twór specyficzny, ale w gruncie rzeczy jego władcy byli zawsze rdzennymi Włochami, zaś aparat państwowy najzupełniej włoski. Tak więc poza Królestwem Lombardo-Weneckim trudno uważać Italię w XIX wieku za kraj pod obcym panowaniem. W pewnej mierze podobny charakter ma sprawa niemiecka, obok sprawy polskiej i włoskiej główne do 1870 roku zagadnienie narodowościowe o znaczeniu międzynarodowym. W żadnym wypadku nie można powiedzieć o Niemczech, że pozostawały w XIX wieku, przed ich zjednoczeniem, pod obcym jarzmem. Po prostu były podzielone i znajdowały się w niewoli rodzimego absolutyzmu. Zatem jedynie sprawy irlandzka i grecka wykazują pełną analogię ze sprawą polską. Do tego typu zagadnień należy też zaliczyć sprawę Słowian południowych; nieco dalej zastanowimy się, w jakim stopniu była ona podobna, a w jakim różna od polskiej. Sprawa grecka Trzeba się zgodzić, że sprawa polska w XIX wieku, tak jak to umownie przyjmiemy, zaczyna się w czasie kongresu wiedeńskiego 1814/1815 roku, a kończy z chwilą odbudowania państwa polskiego w roku Otóż załatwiona na kongresie 3\n4 wiedeńskim, odnawia się ona dopiero z chwilą wybuchu powstania listopadowego i najbardziej znamienne dla niej są w gruncie rzeczy perypetie po roku Chronologicznie zatem wyprzedza ją sprawa grecka. Grecy walczyli o niepodległość od 1821 roku, mieli jednak tylko jednego wroga Turcję, która w dodatku chyliła się ku upadkowi i która sama przez się także stanowiła przedmiot swoistej sprawy", tzw. sprawy wschodniej. Grecy byli więc w pozycji, zdawałoby się, uprzywilejowanej. Istotnie, oni pierwsi uzyskali niepodległość, chociaż nie w pełnym terytorialnym zasięgu. Ale to już okoliczność drugorzędna, ponieważ państwo reprezentujące interes narodowy może samo walczyć o właściwe granice, i wówczas to już nie jest sprawa grecka", a tylko fragment polityki wschodniej. I znowu okoliczność istotna, że Turcja to nie tylko państwo wsteczne, ale w pojęciu Europy zgoła barbarzyńskie. Grecy mieli zaś na swoją rzecz argument tradycji starożytnych, kiedy Grecja była ogniskiem kultury i niejako źródłem cywilizacji europejskiej. To dodatkowo pozwalało Grekom na zdobycie sympatii Europy liberalnej. Tak więc sprawa grecka jest niejako klasyczna: bowiem Grecy walczyli o wolność, i to walczyli z barbarzyńskim najeźdźcą; wreszcie po paru latach sytuacja międzynarodowa zaczęła się korzystnie dla nich układać, a sprawa ich wyzwolenia stała się przedmiotem rozgrywek międzynarodowych. I tu znowu istotna różnica ze sprawą polską. Gdyby Grecy po paru czy nawet kilkunastu miesiącach musieli zaprzestać walki, która przecież nie rokowała militarnego zwycięstwa tak długo, jak długo ograniczała się do zmagań grecko-tureckich, to powstanie greckie nie stałoby się przedmiotem gry dyplomatycznej mocarstw europejskich. Ale właśnie specyficzne warunki lokalne, warunki geograficzne i społeczne, umożliwiły prowadzenie tak długotrwałej ( ) walki z Turkami, mającymi przewagę liczby i organizacji militarnej. Grecy doczekali się zmiany konfiguracji międzynarodowej i doczekali dzięki temu realnej militarnej pomocy obcych mocarstw. Zasadniczo bowiem można przyjąć, że żaden naród walczący o swoją wolność w XIX wieku w Europie nie zdobył tej wolności bez pomocy jakiegoś mocarstwa; tylko taka pomoc zapewniała zwycięstwo. Już choćby to samo wyjaśnia, dlaczego mówi się o sprawach" w znaczeniu pewnych konfiguracji, pewnych akcji międzynarodowych. I w tym sensie trzeba przyjąć, że sprawa irlandzka jako zagadnienie międzynarodowe nie istniała. W XIX wieku żadne z mocarstw nie ośmieliło się nawet rozważać jakiejkolwiek interwencji nie tylko zbrojnej, ale i dyplomatycznej przeciw Wielkiej Brytanii w sprawie irlandzkiej. Wynikało to nie tylko z faktu, że wrogiem niezawisłości Irlandii było mocarstwo światowe uchodzące w XIX wieku za niezwyciężone, ale także jeszcze i z tego powodu, że Irlandia leżała na wyspie. Skoro więc Anglia posiadała w tej epoce nie kwestionowaną przewagę 4\n5 na morzach, nie można było w ogóle myśleć o wmieszaniu się w walkę irlandzko-angielską. Pod koniec XVIII wieku takich prób usiłowała dokonać rewolucyjna Francja, ale ich żałosny wynik przekonał wszystkich, że Wielkiej Brytanii od strony Irlandii nie można atakować, a tym samym nie można myśleć o jakiejkolwiek akcji dyplomatycznej w sprawie irlandzkiej. Tak więc w naszych dalszych wywodach już o Irlandii nie ma powodu mówić, skoro rozpatrujemy sprawę polską jako zagadnienie polityki międzynarodowej mocarstw europejskich w XIX wieku. Grecy rozpoczęli powstanie licząc na pomoc Rosji, ale rozpoczęli je w chwili, gdy dyplomacja rosyjska nie mogła tego problemu nawet poruszyć na szerszym forum. Właśnie bowiem zajęta była w ramach Świętego Przymierza zagadnieniem tłumienia rewolucji, jakie wybuchły na Półwyspie Iberyjskim i Apenińskim. Niemniej jednak dla Rosji sprawa grecka stanowiła fragment sprawy wschodniej i dlatego uchylenie się od obrony walczącej Grecji w 1821 roku bynajmniej nie oznaczało, że przy jakiejkolwiek zmianie ogólnej sytuacji międzynarodowej Rosja nie ujmie się za Grekami dyplomatycznie, a może i zbrojnie. Skoro jednak Rosja miała się podejmować sprawy greckiej", to w pewnym stopniu odpadał moment tak charakterystyczny dla sprawy polskiej czy włoskiej, potem węgierskiej, a w pewnym stopniu i niemieckiej, że poparcie jej dawał czynnik europejskiego postępu. Jeśli idzie o samą walkę grecko-turecką, to Turcja potwierdziła opinię o swoim barbarzyństwie, ale z drugiej strony trudno zataić, że sposób, w jaki Grecy prowadzili walkę o wolność niedaleko odbiegał od barbarzyństwa tureckiego. Powstanie przerodziło się bowiem w rzezie i wzajemne wyrzynanie się ludności greckiej i tureckiej. Ale właśnie to barbarzyństwo stanowiło niejako warunek długiego trwania tej walki. Wojna regularna może być toczona tylko tak długo, jak długo istnieją regularne oddziały ją prowadzące. W wojnie partyzanckiej działają te same prawa, a więc może trwać ona tylko tak długo, jak długo naród walczący zdolny jest do wystawiania oddziałów partyzanckich i naturalnie tak długo, jak długo jego przeciwnik zdolny jest do utrzymywania na terenie wojny partyzanckiej regularnych oddziałów. Kiedy natomiast dochodzi do takiego roznamiętnienia, że ludność obu walczących stron wzajemnie się wyrzyna, wówczas wojna może trwać bardzo długo, a to właśnie stanowi warunek umożliwiający realną interwencję na rzecz strony walczącej o wolność. Kiedy w czasie powstania styczniowego Polacy przedkładali swoje dezyderaty rządom zachodniej Europy, chętnie powoływali się na przykład Grecji. Dlatego też w paru słowach wypada tu podać etapy sytuacji międzynarodowej, która w końcu 5\n6 doprowadziła do zbrojnej, a więc faktycznie jedynie skutecznej interwencji mocarstw. Wiadomo, że przywódca powstania greckiego Aleksandros Ypsilanti, rozpoczynając w marcu 1821 roku nieudaną akcję zbrojną w Mołdawii, zapewniał w swej proklamacji, że Grecy mogą liczyć na pomoc Rosji. Tymczasem właśnie wtedy car przebywał na kongresie w Lublanie, gdzie zacieśniały się więzy Świętego Przymierza, wobec czego wyparł się całkowicie zamiarów popierania rewolucyjnej walki, jaką był w pojęciu rządów konserwatywnych wszelki ruch insurekcyjny. Kiedy więc w maju 1821 roku car opuszczał Lubiane, antyrewolucyjny sojusz trzech dworów północnych na zewnątrz wydawał się skonsolidowany. Aleksander z właściwą mu zmiennością, po powrocie do Rosji, gdzie zetknął się z wyraźnymi naciskami prohelleńskimi, zmienił nastawienie. Niemałą rolę odegrał także fanatyzm turecki. Pod koniec marca sułtan ogłosił wojnę świętą, a przy tej okazji kazał powiesić patriarchę konstantynopolitańskiego w stroju pontyfikalnym, co musiało zrobić ogromne wrażenie w Rosji. Już w czerwcu car polecił wysłać do swojej ambasady w Stambule noty o charakterze ultimatum, w których stawiał szereg żądań teoretycznie nawiązujących do międzynarodowych zobowiązań Porty wobec Rosji, w pierwszym rzędzie odnoszących się do księstw naddunajskich, tzn. Mołdawii i Wołoszczyzny, ale w nocie tej było powiedziane też, że sprawa grecka staje się sprawą europejską". Porta odrzuciła ultimatum i na początku sierpnia doszło do zerwania stosunków dyplomatycznych, co można było uważać za zapowiedź rozpoczęcia działań wojennych. Istotnie, Rosja rozpoczęła koncentrować wojska w południowych guberniach, lecz w tym momencie nastąpiła kontrakcja Austrii i Anglii. Już w lipcu z Londynu i Wiednia wysłano do Petersburga poufne, ale oficjalne noty, wyraźnie mówiące o tym, że car opowiadając się za Grekami przechodzi na stronę rewolucji, że sprawa grecka nie różni się niczym od sprawy włoskiej. Teraz rozpoczęła się wymiana obłudnych not, przy czym Londyn i Wiedeń apelowały do wielkoduszności cara, żądając, aby Portę traktował jako stronę zaatakowaną, która się broni. Równocześnie nie udały się czynione przez dyplomację rosyjską próby zjednania Francji, której car ofiarowywał zdobycze na ziemiach tureckich leżących nad Morzem Śródziemnym. Anglicy potrafili tajnymi kanałami wzmocnić opozycję przeciw premierowi francuskiemu Armandowi J. Richelieu i obalić tego zwolennika porozumienia francusko-rosyjskiego. Prusy zaś wobec wspólnej akcji austriacko-brytyjskiej czuły się za słabe, by przeciwstawić się Wiedniowi, i odmówiły carowi swego poparcia. Metternichowi udało się więc Rosję dyplomatycznie izolować. Kiedy wkrótce potem, na wiosnę 1822 roku, car zjawił się w Wiedniu po drodze na kongres w Weronie, 6\n7 oznajmił całkowitą rezygnację Rosji z udziału w sprawie greckiej. Grecja nie mogła więc już liczyć na pomoc żadnego mocarstwa nie tylko oficjalną, poprzez otwartą akcję militarną, ale nawet nieoficjalną, przez dozwolenie napływu ochotników i pieniędzy. Po roku walki sprawę grecką można by zatem uważać za przegraną, ale walka nie ustawała. Pomimo zmiennych losów akcji wojskowej Grecy się nie poddali, a to właśnie stanowiło najistotniejszy warunek, by sprawa grecka nie zeszła definitywnie z areny międzynarodowej. Porównanie sprawy greckiej i sprawy polskiej Ten pierwszy niejako rozdział sprawy greckiej na forum dyplomatycznym jest niezmiernie pouczający w zestawieniu ze sprawą polską. Powstanie listopadowe Rosja po roku zlikwidowała, jako że nosiło ono charakter wojny regularnej, która wobec zdecydowanej przewagi rosyjskiej mogła być tylko kampanią jednoroczną. Powstanie styczniowe, jeśli idzie o akcję dyplomatyczną, już na początku listopada, a więc po dziewięciu miesiącach, można uznać za przegrane. Trwało wprawdzie jeszcze parę miesięcy, bo do początku wiosny 1864 roku, ale dłuższy wysiłek narodu nie był możliwy, tym bardziej że widoki na realną pomoc z zewnątrz wtedy właśnie zanikły. Zatem sytuacja Polski była podobna do sytuacji Grecji wiosną 1822 roku, a więc właśnie w rok po rozpoczęciu walki zbrojnej. W czasie kongresu w Weronie w 1822 roku sprawy greckiej w ogóle nie dopuszczono do obrad, a wysłannik walczącej Grecji nie mógł nawet zjawić się w miejscu obrad kongresu i po kilkutygodniowym pobycie w Ankonie został zmuszony do opuszczenia Italii. W proklamacji zamykającej kongres wyraźnie po wiedziano, że chociaż los Greków zasługuje na poprawę, ich powstanie jako ruch rewolucyjny nie może liczyć na żadne sympatie ze strony mocarstw Świętego Przymierza. Ale Grecy walczyli dalej i wzbudzali coraz więcej sympatii w sferach liberalnej Europy. Zaczęli więc otrzymywać pomoc w ochotnikach, a wkrótce i w pieniądzach. Niemniej minęły jeszcze dwa lata, nim sytuacja międzynarodowa zaczęła się dla nich układać bardziej korzystnie. Zresztą nie stało się to od razu. Drugim istotnym czynnikiem poprawy sytuacji międzynarodowej była ewolucja polityki brytyjskiej wobec powstania greckiego. W zasadzie Wielka Brytania pragnęła utrzymania cesarstwa ottomańskiego, aby nie stało się ono łupem Rosji. Zatem nastawienie Anglii wobec Grecji zrazu nie było życzliwe. Gabinet brytyjski musiał jednak zawsze w pewnym stopniu liczyć się z angielską opinią publiczną. Wytrwałość Greków w walce o wolność i propaganda grecka dobrze zorganizowana 7\n8 przez bogatych kupców helleńskich, którzy na wiele lat przed wybuchem powstania popularyzowali sprawę grecką w sferach najbardziej wpływowych na Zachodzie, to znaczy w sferach wielkich finansów i handlu, nie mogła pozostać bez wpływu na stanowisko rządu. I tu dotykamy istotnego zagadnienia, które ma ścisłą analogię ze sprawą polską. Mentalność polityczna społeczeństwa angielskiego, przynajmniej tej jego części, która nie tylko interesowała się sprawami międzynarodowymi, ale miała także na nie wpływ, jest specyficzna. Anglicy mogą się przejmować bohaterstwem obcych narodów w ich walkach o wolność, mogą współczuć ich martyrologii i skłonni są do pewnych wystąpień o charakterze charytatywnym, ale gotowi są ująć się tylko za taką sprawą, która daje szansę na sukces. Anglicy, klasyczne uosobienie kultury mieszczańskiej, szczególnie kupieckiej, mają głęboko wpojone przeświadczenie, że bardziej się opłaca wycofać nawet z pewną stratą z przedsięwzięcia, które nie rokuje sukcesu, niż trwać przy sprawie przegranej. Tak więc fakt, że Grecy w roku 1822 pomimo przewagi tureckiej nie poddawali się, co więcej nawet od czasu do czasu odnosili na polu walki zwycięstwa, miał niezmiernie doniosły wpływ na postawę dyplomacji brytyjskiej. Do tego przyłączyły się względy na zasadnicze interesy imperialne. Gdyby więc Grekom w ogóle udało się zwyciężyć, a w każdym razie dostatecznie długo prowadzić walkę zbrojną, by skłonić Rosję do militarnej interwencji, wówczas klęska turecka wzmogłaby w sposób istotny, a w pewnym stopniu nawet nieodwracalny wpływy Rosji na Bliskim Wschodzie. To zaś uchodziło niewątpliwie za najbardziej sprzeczne z interesami imperialnymi Wielkiej Brytanii. Trzeba zdać sobie sprawę z tego, że wówczas, jeszcze przed przekopaniem Kanału Sueskiego, najkrótsza droga do Indii prowadziła przez Konstantynopol, tak właśnie jak za czasów Aleksandra Macedońskiego. Aksjomatem więc polityki angielskiej było bronienie cieśnin, które by Rosji mogły otworzyć drogę na Morze Śródziemne, a równocześnie pozwoliły jej przeciąć komunikację Anglii z Indiami, znowu właśnie wtedy, szczególnie po utracie kolonii amerykańskich, stanowiących główne źródło bogactwa angielskiego. Ten zasadniczy wzgląd brytyjskiej polityki międzynarodowej podziałał na jej ustosunkowanie się do sprawy greckiej. Gdyby Turcja miała szansę dość rychłego pokonania Greków, dyplomacja brytyjska przyklasnęłaby jej tylko. Ale skoro sprawa stawała się wątpliwa, należało zmienić orientację. Wprawdzie w czasie kongresu w Weronie dyplomacja brytyjska wstrzymywała się od wszelkich gestów, które ktokolwiek 8\n9 mógłby interpretować jako sprzyjające powstaniu greckiemu, jednak w przekonaniu George'a Canninga, który wtedy prowadził politykę brytyjską, nie wolno było dopuścić do tego, aby mocarstwa, względnie któreś z mocarstw Świętego Przymierza, objęło protektorat nad sprawą grecką. Ale wkrótce potem zaczęło się wydawać, że nie tylko Rosja, ale i Francja mająca zawsze swoje dobrze ugruntowane interesy handlowe we wschodniej części Morza Śródziemnego, gotowa jest zająć się sprawą grecką, z tym jednak, że szło tu raczej o czynniki finansowe związane z kołami liberalnymi, a nie o sam rząd. Zresztą finanse i handel francuski, od wieków zaangażowane na Lewancie, zawsze swoje interesy prowadziły za pośrednictwem i przy bliskiej współpracy wielkich kupców greckich, którzy w praktyce mieli niemal monopol na handel i bankierstwo w cesarstwie ottomańskim. Od początku 1823 roku sympatie dla sprawy greckiej wzmagały się we Francji coraz bardziej. Jeśli jednak za rządów Richelieugo miały aspekt prorosyjski, to za gabinetu Jean Baptiste'a Villele'a nabrały innego odcienia. Zarówno sfery ultrareakcyjne, katolickie, jak i liberalne opowiadały się za sprawą helleńską. Katolicy ponieważ Grecy walczyli z niewiernymi, liberałowie ponieważ walczyli z uciskiem, o wolność. Kiedy więc po zamknięciu kongresu w Weronie zjawił się w Paryżu przedstawiciel rządu powstańczego, aby negocjować pożyczkę, Canning zrozumiał, że jest to sprawa dla interesów brytyjskich nieobojętna. Stara rywalizacja brytyjsko-francuska w rejonie Morza Śródziemnego odezwała się znowu. Wiadomo było, że opozycja antyburbońska, związana z Orleanami, popierała ruch filhelleński. Opanowanie Grecji przez wpływy francuskie, co mogłoby ostatecznie doprowadzić do objęcia tronu przez któregoś z książąt orleańskich, nie było w smak Canningowi. Zatem od początku 1823 roku zmieniło się jego nastawienie: bankierzy angielscy zachęceni przez rząd udzielili powstańcom greckim pożyczki, a zatem i z Francji, i z Anglii zaczęły napływać pieniądze, sprzęt wojenny i ochotnicy. Obawa, by jakiekolwiek mocarstwo postronne nie ugruntowało swoich wpływów w Grecji, doprowadziła także rząd brytyjski do zmiany orientacji dyplomatycznej. Zresztą nastawienie Anglii wobec powstania greckiego mogło się objawić nie tylko w notach dyplomatycznych czy poufnych konszachtach. Wyspy Jońskie od 1815 roku pozostawały pod okupacją brytyjską. Anglicy więc mogli stamtąd albo przeszkadzać działaniom Greków na morzu, albo je bardzo skutecznie wspomagać. Zrazu zdecydowanie przeszkadzali akcjom morskim powstańców, ale od marca 1823 roku uznali de facto blokadę wykonywaną przez Greków na portach będących w tureckich rękach. Właśnie fakt, że Grecja była krajem nadmorskim, a raczej nawet morskim, miał niezmiernie istotny 9\n10 wpływ na zainteresowanie Wielkiej Brytanii sprawa grecką. Polacy mogli się o tym w czasie powstania styczniowego wielokrotnie przekonać, kiedy na wszelkie argumenty przypominające politykę brytyjską wobec Grecji i zabiegi o podobne wystąpienia na rzecz Polski, często otrzymywali odpowiedź, że Polska nie leży nad morzem. Zresztą także i Francji było znacznie łatwiej interweniować bezpośrednio w Grecji niż w Polsce. I to też jest sprawą niezmiernie ważna, jeśli idzie o różnice między sprawą grecką a polską. Rząd francuski mógł wysyłać swoich emisariuszy, potem pieniądze i ochotników, a wreszcie' korpus ekspedycyjny do Grecji, skoro miał do niej otwartą drogę morską. Do Polski drogę morska zamknęły Prusy, a i lądowa wymagała faktycznego opanowania całej nieomal Europy środkowej. Sprawa Polski była sprawą w całym słowa tego znaczeniu europejską. Pomagając Grecji można było, jak się okazało, odbyć kampanię militarną najmniejszego zasięgu, wysyłając do jej brzegów eskadrę floty czy korpus ekspedycyjny. O Polskę musiała się, tak czy inaczej, toczyć wojna na największą skalę: w wieku XIX wojna europejska, w wieku XX nawet wojna światowa. Zresztą zmiana nastawienia rządu brytyjskiego wobec sprawy greckiej przyniosła też inne realne korzyści. Wyspy Jońskie stały się nie tylko bazą dla pomocy angielskiej, ale także miejscem kontaktów nieoficjalnych na razie, ale realnych, między władzami powstańczymi i Anglią. Wolno było teraz jawnie już budować dla Grecji okręty w Anglii, wolno było bankierom brytyjskim udzielić pożyczki, wolno też było poprzez Wyspy Jońskie wysyłać ochotników na pole walki. Jeśli pod tym kątem widzenia spojrzymy na powstania polskie, to dostęp do walczącej Polski, czy w roku 1831, czy 1863, zawsze zależał od któregoś z mocarstw zaborczych. Królestwo było de facto przez Prusy blokowane, zarówno jeśli idzie o przewóz broni, jak ochotników czy transfer pieniędzy. Austria i w czasie powstania listopadowego, i w czasie powstania styczniowego prowadziła politykę w tej dziedzinie niejasną. Jeszcze w 1831 roku mogło dość swobodnie przedostać się przez jej granice wiele transportów broni, a w zasadzie i ochotnicy łatwo przechodzili do Królestwa zresztą wtedy, wobec prowadzenia wojny regularnej, dopływ ochotników nie był sprawą zasadniczej wagi. Ale już w 1863 roku sprawa transportów broni, wówczas dla losów walki partyzanckiej niezmiernie istotna, przedstawiała się zgoła inaczej. Chociaż rząd austriacki w Galicji zezwalał na wiele, to jednak właśnie jeśli idzie o dostawy broni zaszkodził sprawie powstańczej bardzo skutecznie. Podobnie też, chociaż niezbyt energicznie, zwalczał przeprawy organizowanych w Galicji oddziałów do Królestwa, a równocześnie służył wojskowym władzom rosyjskim 10\n11 informacjami, które ułatwiały niszczenie zaraz za rosyjską granicą z wielkim kosztem i trudem sformowanych w Galicji partii powstańczych. Na pewno ta właśnie akcja austriacka przyczyniła się do tego, że walka partyzancka skończyła się po kilkunastu miesiącach. Nie wynika z tego bynajmniej, że gdyby rząd austriacki okazał sprawie powstańczej większą życzliwość, powstanie mogłoby trwać tak długo jak powstanie greckie, na to bowiem nie pozwalały warunki terenu walki i warunki społeczne. Społeczeństwo polskie nie było społeczeństwem tak prymitywnym jak Grecy w latach dwudziestych XIX wieku, a zatem nie mogło tak długo prowadzić partyzantki. Tymczasem nic nie wskazuje na to, że przedłużenie powstania styczniowego jeszcze o jeden rok zmieniłoby jego los. Wojna duńska w roku 1864 mogła wybuchnąć tylko dlatego, że powstanie było skończone. Podobnie wojna prusko-austriacka, która miałaby bezpośredni wpływ na losy powstania polskiego, doszła do skutku wyłącznie dlatego, że Prusy zdobyły sobie przez swoją postawę wobec pokonanego powstania polskiego życzliwość Rosji, a nawet w pewnym sensie Francji, która z pewna dozą słuszności widziała w polityce austriackiej przyczynę klęski dyplomatycznej związanej z interwencją na rzecz powstania polskiego. Inaczej rzecz się miała z powstaniem greckim: mogło się ono toczyć niejako na peryferiach polityki europejskiej i nie miało bezpośredniego wpływu na postawę i pozycje międzynarodową żadnego z wielkich mocarstw, od których zależała konfiguracja międzynarodowa. Wreszcie, co też bardzo ważne, sprawa grecka ciągnąca się przez miesiące i lata otwierała pole do rozmaitych manewrów dyplomatycznych, w których równoważyły się siły zainteresowanych mocarstw. W konsekwencji zawsze dawało to szansę triumfu sprawy greckiej. W 1824 roku sprawa ta znalazła się oficjalnie na porządku dziennym dyplomacji mocarstw. Car Aleksander zwołał do Petersburga konferencję, która miała ją uregulować. Austria i Anglia natomiast, dążąc do negatywnego jej załatwienia, prowadziły wspólnie grę, niezmiernie przewrotną. Anglia prowokowała Rosję do wysunięcia planu nie do przyjęcia ani dla Porty, ani dla Greków, a demaskującego egoistyczne interesy rosyjskie. Projekt bowiem przewidywał utworzenie na ziemiach greckich trzech odrębnych wasalnych wobec sułtana państewek na wzór Mołdawii i Wołoszczyzny. Miało to z jednej strony poważnie osłabić Turcje, z drugiej uniemożliwić niezależność Grecji, a natomiast stworzyć tam stan, który by gruntował na Bałkanach wpływy rosyjskie. Dyplomacja austriacka pozorując życzliwość dla Rosji, równocześnie skłaniała sułtana, by wezwał paszę egipskiego Mehmeta Alego do interwencji zbrojnej w Grecji na rzecz sułtana. Metternich był przekonany, że 11\n12 interwencja taka pozwoli w krótkim czasie pokonać powstanie, a ten mistrz perfidnej dyplomacji zdawał sobie doskonale sprawę z tego, że z chwilą upadku powstania upadnie sprawa grecka jako zagadnienie międzynarodowe. Tu znowu uderzająca analogia ze sprawą polska. I w czasie powstania listopadowego, i styczniowego stanowisko Austrii było w zasadzie dość podobne. Dyplomacja austriacka zorientowawszy się, że Polacy są dosyć silni i mogą czas jakiś wytrwać w walce, najpierw wyzyskała fakt sparaliżowania militarnych możliwości rosyjskich, potem zaś, kiedy sytuacja międzynarodowa ukształtowała się dla Austrii korzystnie, postarała się, aby ostateczne zwycięstwo rosyjskie nie odwlekło się zbyt długo, chodziło jej bowiem o to, by żadne z mocarstw, mających w pewnym chociażby stopniu życzliwe wobec Polaków zamiary, nie mogło wyzyskać napięcia międzynarodowego na rzecz swoich interesów. Rola Rosji w sprawie greckiej jest podobna do roli Francji w sprawie polskiej. Przy podobieństwach, jest jednak i zasadnicza różnica. Rosji nie zależało na wyzwoleniu Greków, tak jak Francji bynajmniej nie zależało na niepodległości Polski. Rosja popierając Greków chciała klęski ich wroga, to znaczy Porty, natomiast Francja popierając Polaków pragnęła nie tyle osłabienia potęgi rosyjskiej, co osłabienia któregoś z mocarstw niemieckich. A więc Austrii, jak w roku 1831, albo Prus jak w roku Celem właściwym Francji, do którego osiągnięcia mogła jej posłużyć sprawa polska, były albo Włochy, albo Niemcy, to ostatnie oznaczało konkretnie zdobycie lewego brzegu Renu. Ta właśnie okoliczność stanowiła o istotnej słabości sprawy polskiej w porównaniu ze sprawą Greków. Grecja była przedmiotem konkretnych materialnych interesów zarówno Rosji, jak i Anglii oraz Francji. W Polsce samej ani Anglia, ani Francja nie miały bezpośredniego interesu. Anglia popierając sprawę polską widziała w tym tylko sposób na osłabienie pozycji rosyjskiej w sprawie wschodniej, czyli na Bałkanach. Francja pragnęła skłonić Rosję do życzliwości wobec aspiracji francuskich na Półwyspie Apenińskim albo też nad Renem, a więc w rejonach, gdzie z kolei Rosja nie miała bezpośrednich i wyraźnych interesów. Inaczej rzecz przedstawiała się w czasie powstania greckiego. W Grecji mogli się usadowić w pierwszym rzędzie Rosjanie, a w drugim Francuzi. Zatem rywalizacja brytyjska była tu niejako podwójna. Polska w razie jej wyzwolenia mogła się stać domeną wpływów francuskich, co oczywiście nie byłoby szczególnie przyjemne Anglii, ale Polska nie była żadnym centrum handlowym, a co ważniejsze nie była centrum handlu morskiego. Ponadto Polska nie leżała w tak ważnym dla Anglii rejonie geograficznym jak Grecja. Jasne było, że opanowanie Grecji przez czyjąś potężną flotę mogło zagrażać komunikacjom imperialnym brytyjskim. Polska w XIX wieku w 12\n13 przekonaniu ówczesnych polityków nie była nawet państwem bałtyckim in spe. Jeden tylko Bismarck już w 1863 roku zdawał sobie sprawę z tego, że odbudowana Polska będzie dążyła do opanowania Gdańska, co zagrozi żywotnym interesom pruskim. Interesy handlowe angielsko-polskie w XIX wieku miały całkiem inny charakter, były najzupełniej drugorzędne; dla Anglii nie miało znaczenia, czy Polacy dostaną dostęp do morza czy nie: wówczas nie wyobrażano sobie, aby sprawa Gdańska mogła się stać tak istotnym problemem europejskim, jakim się stała po pierwszej wojnie światowej. Niemniej właśnie te wszystkie elementy, które przemawiały na korzyść sprawy greckiej, w polityce brytyjskiej istniały, ale w ogromnie zmniejszonych wymiarach, także i w sprawie polskiej. Wprawdzie w tym przypadku istniała możliwość objęcia odbudowanego państwa polskiego wpływami francuskimi, ale położenie geograficzne redukowałoby takie wpływy bardzo istotnie. Z drugiej strony nie można zapominać, że Europa do 1870 roku żyła w tradycjach napoleońskich i wciąż sobie wyobrażano, że podobnie jak wojska Napoleona I znalazły się w Warszawie, tak i armia Napoleona III mogłaby się tam znaleźć w nieprzewidzianych okolicznościach. Ale nawet i to nie stanowiło wielkiej groźby dla polityki angielskiej, skoro wtedy konflikt francusko-rosyjski stałby się sprawa decydującą o położeniu Europy, a to była przecież niezła, jak się w doświadczeniu historycznym okazało, koniunktura dla interesów Wielkiej Brytanii. Groźne mogłoby być tylko porozumienie w sprawie polskiej między Rosją a Francją. W przededniu powstania styczniowego w jakiejś ledwo dostrzegalnej analogii do czasów napoleońskich zanosiło się na odbudowanie Księstwa Warszawskiego przy porozumieniu rosyjsko-francuskim, ale wtedy przeciw tej dla Anglii niekorzystnej sytuacji miałaby ona za sobą poparcie państw niemieckich, to znaczy zarówno Prus jak i Austrii. Zresztą, jak wiadomo,, koncepcja ta, którą reprezentował Wielopolski po stronie polskiej, a wielki książę Konstanty po stronie rosyjskiej, miała małe szansę realizacji. Zarówno Bismarck w pełni świadomie, jak i dyplomaci brytyjscy i austriaccy mniej świadomie, potrafili ją sabotować. Oczywiście tym się tłumaczy natychmiastowa gotowość zarówno Anglii, jak i Austrii do związania się dyplomatycznego z Napoleonem III, kiedy ten zdecydował się na podjęcie w lutym 1863 roku sprawy polskiej. Jeśli dla Austrii interwencja dyplomatyczna w roku 1863 miała wyraźne oblicze antyrosyjskie, i to zarówno ze względu na sprawę włoską, jak i sprawę wschodnią, to dla Anglii interwencja ta była w pierwszym rzędzie umotywowana jej rywalizacją z Francją, a w drugim względami związanymi ze sprawą wschodnią. Ale interwencja nie mogła się udać, ponieważ 13\n14 sprawa polska była tylko ubocznym motywem, nieomal tylko pretekstem, natomiast w sprawie greckiej zarówno Anglia, jak Rosja i Francja miały interesy bezpośrednie. W sprawie polskiej bezpośrednie interesy miały jedynie mocarstwa rozbiorowe. I Rosja, i Austria, teoretycznie rzecz biorąc, mogły podjąć się odbudowania w takiej czy innej formie państwowości pilskiej; nawet Prusy, jak się do 1870 roku wydawało, mogły pokusić się o podjęcie tej sprawy, w gruncie rzeczy jednak znacznie realniejsze i prostsze było utrzymywanie solidarności trójmocarstwowej w duchu antypolskim. A chociaż inne interesy europejskie niejednokrotnie dzieliły te mocarstwa, to jednak w końcu okazywało się, że znacznie bezpieczniej, łatwiej i praktyczniej jest pogodzić się i solidarnie przeciw aspiracjom polskim występować, i tak istotnie przez cały wiek XIX było. Dopiero przejście Prus-Niemiec do polityki światowej zmusiło je do zerwania tradycyjnych więzów z carską Rosją, skoro i ona w swojej światowej polityce musiała kierować się interesami imperialnymi sprzecznymi z takimiż aspiracjami niemieckimi. Ale to właśnie jest już inna epoka, w której sprawa polska w jej klasycznym niejako rozumieniu jakby przestała istnieć. Sprawa wschodnia i sprawa polska Porównując sprawę polską z innymi sprawami" ówczesnej Europy nie można pominąć sprawy wschodniej i analogii istniejących między nią a sprawą polską. Istotę zagadnienia wschodniego można ująć jako dążenie, poprzez akcję dyplomatyczną i zbrojną, do likwidacji panowania tureckiego w Europie. Prawie zawsze nasilenie się sprawy wschodniej stwarzało możliwości odrodzenia sprawy polskiej. Obie sprawy w sposób definitywny zostały rozwiązane mniej więcej w tym samym czasie. Turków wypędzono z Europy Konstantynopol i skrawek europejski należący jeszcze do Turcji nie ma tu istotnego znaczenia w roku 1913; w pięć lat później Polska została wskrzeszona jako państwo. Ale nie to stanowi najistotniejszą analogię. Głównym motywem kwestii polskiej nie było wypędzenie Rosji z Europy ani w ogóle likwidacja jej jako mocarstwa, jakkolwiek i takie myśli łączyły się w ciągu XIX wieku z triumfem sprawy polskiej. Skoro jeszcze nieomal do końca XIX wieku myślano o sprawie polskiej jako sprawie odbudowania państwa polskiego w jego historycznych granicach, to istotnie niepodległość Polski oznaczała, jeśli już nie usunięcie, to w każdym razie bardzo poważne zredukowanie europejskiej pozycji caratu. Tak pojmowali zagadnienie nie tylko niektórzy polscy publicyści, ale także sami Rosjanie. Odpowiedzialni za losy imperium rosyjskiego politycy i mężowie stanu podkreślali zawsze, że w sprawie polskiej nie jest istotne, jaka jest administracja Królestwa Polskiego: istota 14\n15 zagadnienia polega na tym, że jeśli Polacy uzyskają chociażby na niewielkim skrawku ziem polskich faktyczną niepodległość, prędzej czy później wznowią walkę o granice z 1772 roku, co oznaczałoby niejako wypędzenie Rosji z Europy. Jednakże żadne z mocarstw europejskich, nawet Wielka Brytania, która do końca XIX wieku uważała Rosję za swego głównego europejskiego przeciwnika, bynajmniej nie chciało, aby w Europie zabrakło Rosji jako mocarstwa. Dla Anglików mocarstwowa Rosja stanowiła konieczną przeciwwagę dla ewentualnych dążeń Francji do uzyskania hegemonii. Potem, na początku XX wieku, potężna Rosja miała być jedną z zapór przed hegemonią Niemiec w Europie, co z kolei wtedy oznaczało nieomal hegemonię światową. Zatem i w tym punkcie nie ma analogii ze sprawą wschodnią. Wprawdzie i Austria, i Anglia, a nawet i Francja nie chciały likwidacji panowania tureckiego w Europie, ale rzeczą oczywistą było, że w razie rozpadu Turcji wszystkie te mocarstwa znajdą dość sił i środków, aby uchronić swoje interesy na Półwyspie Bałkańskim. Natomiast Turcja ani w XVIII, ani tym mniej w XIX wieku nie mogła być przez mocarstwa uważana za jeden z filarów równowagi między mocarstwami europejskiego kontynentu. Analogie między sprawą wschodnią a polską oraz współzależność obu spraw zasadzają się na czym innym. Chodzi tu o aspiracje wyzwoleńcze ludów bałkańskich zwrócone przeciwko osmańskiemu panowaniu. Jeśli międzynarodowa rola sprawy Grecji była w pewnym stopniu jasno zarysowana, to problemy Serbów i Rumunów w ich dążeniu do wyzwolenia się spod obcego panowania i utworzenia własnych niezależnych państw nie były już takie proste. Zarówno Serbowie jak Rumuni nie mieszkali tylko w państwie tureckim. Właśnie cesarstwo austriackie posiadało ziemie zasiedlone w zwartej masie przez te narodowości. Rumuni mieszkali nie tylko w Siedmiogrodzie, ale i w Banacie i na Bukowinie. W dodatku były to obszary pod względem etnicznym przeważnie mieszane. Podobnie Serbowie mieszkali nie tylko w Wojwodinie, ale także w Chorwacji i Dalmacji, gdzie również nie stanowili etnicznej grupy nadającej tym ziemiom swoje niewątpliwe piętno. Ze sprawą Serbów łączył się w cesarstwie austriackim jeszcze jeden problem, mianowicie ich pobratymstwo z dwiema innymi narodowościami słowiańskimi Chorwatami i Słoweńcami. Granice ich osiedlenia nigdzie nie kształtowały się jasno i wyraziście. W dodatku bliskość języka była tak znaczna, że przez dłuższy czas, bo nieomal aż do połowy wieku nie było wiadomo, który z języków literackich, czyli języków elity kulturalno-politycznej, zapanuje w tych czy innych grupach. Dosyć wyraźnie rysowały się tylko przedziały wyznaniowe: Serbowie wyznawali prawosławie, a Chorwaci i Słoweńcy religię katolicką. Również i w krajach rumuńskich sytuacja 15\n16 wyznaniowa nie była jednolita, bo wśród Rumunów panowało zarówno prawosławie, jak i obrządek unicki. Tyle, że przedział wyznaniowy nie stanowił tu przyczyny sporów jak wśród Słowian Południowych. Z tego wszystkiego wynika, że cesarstwo austriackie nie mogło ustosunkowywać się obojętnie do takiego czy innego rozwiązania zagadnienia niepodległości ludów bałkańskich. I tu właśnie istnieje analogia ze sprawą polską. Uzyskanie przez Greków własnego państwa nie narażało interesów któregokolwiek z mocarstw. Zdobycie niepodległości przez Polaków zrzucających panowanie rosyjskie nie zamykało zagadnienia międzynarodowego. Odbudowanie niepodległej Polski zmieniało najbardziej zasadniczo międzynarodowy układ europejski. W pewnym sensie to samo odnosi się do sprawy niepodległości Słowian Południowych, a także Rumunów. Jeśli Rosja uważała się i była w niemałym stopniu uważana zarówno przez Turcję, jak Anglię i Francję za protektorkę niepodległościowych ruchów ludów bałkańskich, to de facto miała tu niemały głos także i Austria. Realnie nie ona popierała te wyzwoleńcze aspiracje w ciągu XIX wieku, ale zawsze była ich potencjalną protektorką, szczególnie przed utworzeniem z państwa Habsburgów monarchii dualistycznej, czyli Austro-Węgier. Przez wiek XVII i XVIII ludy bałkańskie właśnie na Austrię, w wyższym zrazu stopniu niż nawet na Rosję patrzyły jako na ewentualnego wybawcę z niewoli tureckiej. Dla przykładu wystarczy przypomnieć perypetie pierwszej nowoczesnej walki Serbów o wyzwolenie się spod jarzma tureckiego za czasów Jerzego Czarnego (w pierwszej ćwierci XIX wieku), który zwracał się o pomoc i do Austrii, i do Rosji. Austria w czasie wojen napoleońskich straciła możność manewru na Bałkanach; fakt ten wyzyskała Rosja, aby ujawnić swoje poparcie dla Serbów. Po wojnach napoleońskich Metternich reprezentował, ze względu na zagrożenie na Półwyspie Apenińskim, politykę bierności, polegającą na obronie status quo, a to oznaczało w praktyce obronę panowania tureckiego. Wprawdzie dawał on zmienne i niekonsekwentne poparcie ruchowi illiryjskiemu, reprezentującemu koncepcję zjednoczenia Słowian Południowych pod przewodnictwem Chorwatów, co otwierało teoretycznie perspektywy na podjęcie sprawy wyzwolenia Słowian Południowych przez Austrię, ale w rzeczywistości traktował owo poparcie raczej jako propagandową akcję, zapobiegającą szerzeniu się wpływów rosyjskich wśród tych ludów i nie nabrało ono nigdy charakteru wrogiego wobec cesarstwa ottomańskiego. W czasie rewolucji 1848/1849 roku rząd austriacki popierał wprawdzie aspiracje Słowian, ale to poparcie zwracało się nie przeciw Turcji, a przeciw Węgrom. Od momentu ugody austriacko-węgierskiej i oddania Węgrom panowania na terenach przygranicznych austriacko-tureckich Habsburgowie w 16\n17 rzeczywistości przegrali w rywalizacji z Rosją wszelką szansę na objęcie protektoratu nad ludami bałkańskimi. Wtedy właśnie ujawniły się konsekwencje faktu, że ludy słowiańskie z pogranicza austriacko-tureckiego znajdowały się nie tylko pod panowaniem Osmanów, ale i Węgrów, względnie Niemców austriackich. I tu podobieństwa ze sprawą polską są uderzające. Wprawdzie tak jak Serbowie, mogli i Polacy mieć nadzieję, że Habsburgowie dadzą im poparcie w walce o niepodległość, ale nadzieje te w obu wypadkach okazały się ostatecznie tak samo złudne. Niemniej koncepcja tzw. austro-polskiego rozwiązania kwestii polskiej była jednak znacznie bardziej ugruntowana w przekonaniu nie tylko polskim, ale właśnie i dyplomacji europejskiej. Polityce austriackiej dawała ona pewien argument w rozgrywkach dyplomatycznych, którym rząd austriacki potrafił od czasu do czasu się posługiwać. Naprawdę jednak w XIX wieku Austria była już za słaba, aby w ogóle mogła się podjąć odbudowy Polski. Jedyna szansę dla Polski stanowiła wielka wojna europejska, w której zostałyby pokonane zarówno Rosja, jak i Prusy. Wydawało się, że taka koniunktura niejako zalążkowe istniała w roku 1863, a zmierzał do niej Napoleon III, chcąc wespół z Austrią i Anglią pokonać Prusy i Rosję. Były to jednak projekty nierealne, bo stosunek sił nie pozwalał na realizację tak gigantycznych planów przebudowy Europy. Najbliższe lata stały się sprawdzianem istotnych sił. Austria okazała się w roku 1866 militarnie słabsza niż sądzono. Francja poniosła wielką klęskę w roku Natomiast Prusy wykazały w obu tych wojnach swą militarną potęgę. Mało tego, jeśli patrzymy na zagadnienie owo ze stanowiska stosunków międzynarodowych, to nic nie wskazuje, aby Wielka Brytania chciała angażować się w taki plan, który w razie realizacji dawał Francji zdecydowaną przewagę na kontynencie. W tym splocie sprzecznych interesów leży zasadnicza różnica między sprawą polską a sprawą wschodnią. Bezpośrednio zainteresowane w niej państwa miały zawsze możliwość zawarcia kompromisu, choćby kosztem Turcji, a więc głównego przedmiotu tej sprawy. W sprawie polskiej jedynym kompromisem, na jaki mogły się zdobyć mocarstwa, była właśnie zgoda kosztem Polski, przez utrzymanie istniejącego stanu rzeczy. I tak w rezultacie zawsze się działo. Jeśli idzie o rolę akcji kompromisowych w rozwiązywaniu skomplikowanych zagadnień międzynarodowych, może warto w tym miejscu przypomnieć sprawę uzyskania niepodległości przez Belgię w roku 1830/1831, tym bardziej że sprawa ta ściśle i bezpośrednio związana była z losem powstania listopadowego. Sprawę Belgii udało się rozwiązać za pomocą wielostronnego kompromisu. Belgia uzyskała niepodległość dzięki porozumieniu między Anglią a Francją: odbyło się ono nie kosztem, ale z korzyścią dla sprawy niezawisłości Belgii można powiedzieć, że koszty 17\n18 zapłaciły Niderlandy, czyli Holandia. Zyskała w rezultacie na tym kompromisie nie tylko Belgia i dwa bezpośrednio zainteresowane mocarstwa, to znaczy Francja i Anglia, ale i sama Holandia, ponieważ pozbyła się kłopotów z Belgami, jej pozycja międzynarodowa zaś w istocie nie polegała na posiadaniu Belgii, lecz kolonii, a te pozostały nienaruszone. Rosja tracąc Polskę także wprawdzie pozbyłaby się polskich kłopotów, ale naraziłaby zarazem swoją pozycję mocarstwową, co oznacza, że w sprawie polskiej wchodziły w grę znacznie większe interesy międzynarodowe niż w sprawie belgijskiej. Można jeszcze dodać, że jeśli Belgia uzyskała niepodległość dzięki kompromisowi między Anglią, a Francją, to koszty tego też w jakimś stopniu zapłaciła Polska. Mocarstwa rozbiorowe mogły przestać się troszczyć o sprawę belgijską, przestać bronić prawowitego monarchy holenderskiego, do czego były formalnie aktem Świętego Przymierza zobowiązane, bo czuły się związane sprawą polską, a to z kolei ułatwiło im pogodzenie się z belgijską niepodległością. Zagadnienia te stały się przedmiotem niezwykle skomplikowanej gry dyplomatycznej, w której zasadnicze czynniki stanowiły po prostu: stosunek sił i położenie geograficzne. Belgia leżała geograficznie w zasięgu obu mocarstw zachodnich, a Polska w zasięgu trzech mocarstw wschodnich, czyli jak je wówczas nazywano dworów północnych". Natomiast w sprawie wschodniej,, ze względu na to, że jej terenem był półwysep, mogły interweniować mocarstwa zachodnie, czyli tzw. mocarstwa morskie, i mocarstwa wschodnie, konkretnie Rosja i Austria. Dopiero w latach osiemdziesiątych XIX wieku także Prusy-Niemcy wciągnięte zostały w politykę wschodnią. Ale znowu kwestia kompromisu między mocarstwami była tu decydująca. Sprawa grecka dyplomatycznie, a w końcu militarnie została rozstrzygnięta dzięki porozumieniu między Rosją i Anglia. Właśnie nie jako sprawa wyłącznie grecka, ale jako fragment sprawy wschodniej. Natomiast w innej koniunkturze, to jest w czasie wojny krymskiej, sojusz angielsko-francuski przy zneutralizowaniu Austrii i Prus wystarczał, aby sprawa wschodnia została na jakiś czas uregulowana na niekorzyść Rosji. Potem kompromis między Austrią a Rosją zdecydował o tym, że Rosja odzyskała swoją utraconą w czasie wojny krymskiej pozycję. Wojna z Turcją w 1877 roku była bowiem tylko dlatego dla Rosji możliwa, ponieważ doszło do porozumienia z Austrią. Jednakże porozumienie wyłącznie z Austrią okazało się niewystarczające, trzeba było w końcu pogodzić się z Anglią. Kongres berliński 1878 roku zatem, to zasadniczy kompromis między mocarstwami kosztem Turcji, która straciła terytoria na rzecz zarówno Rosji (Besarabię i tereny na pograniczu azjatyckim), jak Austrii (Bośnię i Hercegowinę), jak wreszcie Anglii (Cypr). W sprawie polskiej nie było żadnych szans na jakikolwiek wielki 18\n19 kompromis między zainteresowanymi mocarstwami, to jest między Austrią, Prusami i Rosją, poza jak już wielokrotnie podkreślaliśmy kompromisem kosztem Polski, czyli kosztem dalszego utrzymywania jej w niewoli. Kongres berliński jako etap sprawy polskiej Właśnie kongres berliński, który na trzydzieści lat uregulował sprawę wschodnią, stanowi także ważną datę w sprawie polskiej. Do roku 1878 sprawa odbudowania państwa polskiego była traktowana wyłącznie jako, zagrożenie Rosji, przy czym Prusy czuły się solidarne z Rosją w zwalczaniu polskiego niebezpieczeństwa. Jeśli Austria od czasu wojny krymskiej uważała, że może sprawę polską wygrywać na forum międzynarodowym przeciw Rosji, to Prusy w okresie wojen o zjednoczenie i w pierwszych latach po zjednoczeniu solidaryzowały się z Rosją w zupełności. W ostatnich tygodniach przed zebraniem się kongresu berlińskiego Bismarck, odmawiając dyplomacji austriackiej zgody na wzajemny antyrosyjski sojusz, użył argumentu, że w stosunkach miedzy trzema mocarstwami cesarskimi, jeśli idzie o Niemcy, sprzeczność ich interesów w porównaniu ze zgodnością w sprawie polskiej jest całkowicie drugorzędna, a sojusz antyrosyjski zawiera w sobie w zalążku podniesienie sprawy polskiej, dla wszystkich trzech mocarstw w tym momencie niewygodnej Miał Bismarck zupełna rację, ponieważ istotnie w dwa lata później, po zawarciu sojuszu z Austrią o charakterze antyrosyjskim, sam zaczął mówić o możliwości podniesienia sprawy polskiej jako argumentu antyrosyjskiego. Była to niejako logika faktów, z której Bismarck doskonale sobie zdawał sprawę. Trzeba jednak dodać, że twórca tego sojuszu, to znaczy właśnie niemiecki kanclerz, uważał ten sojusz za obronny, wysuwanie zaś sprawy polskiej mogłoby mieć zawsze znaczenie nieprzyjazne i zaczepne wobec Rosji. Jest tu istotna dwoistość i znowu trzeba przyznać, że zarówno strona austriacka, jak i niemiecka zdawały sobie z tego sprawą. Jeśli więc Bismarck mówił dyplomatom o ewentualności odbudowania Polski w latach, w których jak się wydawało Niemcy posiadały dyplomatyczną hegemonię w Europie, miało to specyficzne znaczenie. Stanowiło argument na rzecz pokoju i to argument istotny właśnie dla Rosji. Bismarck chciał w ten sposób wskazać, jakie niebezpieczeństwo grozi Rosji, jeśli bezpośrednio czy pośrednio to znaczy popierając aspiracje Francji doprowadzi do wybuchu wojny europejskiej. Przewidywał dobrze i z przewidywań tych wyciągał logiczne wnioski. Zdając sobie sprawę, że pokoju nie można zagwarantować na zawsze, uważał, że i w sprawie polskiej, która w razie wojny europejskiej, w jego przekonaniu, odnowić się 19\n20 musi jako jedno z głównych zagadnień europejskich, trzeba się zabezpieczyć. Rozumiał jak chyba nikt w Europie, że odbudowanie Polski to śmiertelne zagrożenie Prus, zdawał sobie sprawą z tego, że odbudowana Polska upomni się o Gdańsk, nie mówiąc o Poznańskiem. To właśnie była jedna z głównych przyczyn jego akcji tępienia polskości w Prusach. Jasno informował o tym swego sprzymierzeńca austriackiego. Sojusz niemiecko-austriacki skierowany przeciw Rosji oznaczał, że w razie wojny Niemcy stając po stronie Austrii w jej walce z Rosją, poprą ją także i w działaniu na terenie Polski, czyli w sprawie odbudowy państwa polskiego. Zatem w interesie Prus leżało, aby do tego czasu polskość ich ziem wschodnich była jak najbardziej osłabiona. Wiadomo; że ten wzgląd stał się jedną z pobudek, dla których Bismarck poparł myśl Komisji Kolonizacyjnej. Są to rzeczy znane, ale jeśli je przypominamy, to aby zobrazować, czym różniła się sprawa polska jako zagadnienie międzynarodowe od innych tego rodzaju spraw. Żadne inne analogiczne zagadnienie nie było tak skomplikowane, nie naruszało tylu interesów poszczególnych mocarstw. Tym samym też w jakimś stopniu sprawa polska, skoro mogła być rozwiązana tylko w wypadku wielkiej wojny europejskiej, hamowała działania, które mogły do takiej wojny doprowadzić. Bismarck uważał, że przymusowa niejako solidarność trzech głównych mocarstw kontynentalnych w sprawie polskiej jest najlepszą gwarancją pokoju w ogóle. Ten niejako aksjomat dyplomacji europejskiej miał jednak walor tylko tak długo, jak długo mocarstwa kierowały się w swojej polityce interesami europejskimi jako interesami naczelnymi i decydującymi. W epoce imperializmu uległo to istotnej zmianie. Kiedy o polityce mocarstw europejskich w znacznie większym stopniu zaczęły decydować interesy pozaeuropejskie, interesy światowe, interesy imperiów kolonialnych, wzgląd na Polskę przestał działać. I dopiero wtedy powstała możliwość wojny europejskiej, której niejako koniecznym wynikiem było odbudowanie Polski. Sytuacja europejska uległa zasadniczej zmianie z chwilą, gdy Niemcy rozpoczęły politykę światową", zaczęły budować wielką flotę wojenną, a równocześnie rywalizować skutecznie na rynkach światowych z handlem brytyjskim. W sprawie polskiej jest to równoczesne z rozbiciem tego układu między trzema mocarstwami rozbiorowymi, który nazywał się sojuszem trzech cesarzy, a którego przedłużeniem był tzw. traktat reasekuracyjny wiążący dyplomatycznie Niemcy z Rosją jeszcze do roku Sojusz francusko-rosyjski stał się zapowiedzią nowego ukształtowania sytuacji międzynarodowej w Europie. Ale nie mógł on nabrać cech korzystnych dla sprawy odbudowania Polski, póki istniało faktyczne porozumienie między Rosją i Austrią w sprawach bałkańskich. A 20


Karol Kwiatkowski - Teatr Muzyczny Roma - Odkryj świat musicali!\nStrona główna > Karol Kwiatkowski\nKarol jest uczniem Szkoły Podstawowej STO oraz Państwowej Szkoły Muzycznej w klasie perkusji. Bardzo lubi jeździć na rolkach i rowerze, często bierze udział w zawodach sportowych. Użyczył głosu rybce Nemo oraz kilku innym bohaterom z Disney’owskich produkcji filmowych. Jest współprowadzącym w programie muzycznym TVP „Petersburski Music Show”.\n„Mały Książę” – w roli Małego Księcia


Promujemy własny zespół weselny | Projektowanie\nDla wszystkich zainteresowanych wypromowaniem prowadzonego przez siebie zespołu muzycznego, chcę serdecznie polecić zaznajomienie się z zawartością owego artykułu. Chociaż wcale nie uważam, że można natrafić w nim na dosłownie wszystkie istotne wskazówki, to zasadniczo nie można powiedzieć, że dosłownie niczego nie dowiesz się z niego. Akurat odnośnie tego ciężko miewać jakieś wątpliwości – akurat posiadam spore wątpliwości, jeżeli w rachubę wchodzi reklama zespołu weselnego.\nNa przykład zwróćmy większą uwagę na tłoczenie płyt. Naturalnie sami wcale nie musimy ich tłoczyć, lecz po prostu warto korzystać z usług tych firm, które posiadają w ofercie tłoczenie płyt. W końcu możemy być pewni, że dzięki takowym płytom będziemy mieli możliwość znacznie zwiększyć popularność zespołu. Oczywiście płyty należy rozdać dla potencjalnych klientów. Dzięki właśnie ich kolportażowi ludzie zrozumieją, że tak naprawdę możemy zagwarantować dobrą muzykę. W Polsce tłocznie płyt cd jak najbardziej działają, więc spokojnie natrafimy na jedną z nich. To na 100% pewnik.\n21 maja 2016Są jednostki, których marzeniem\n22 maja 2016Świetne oprogramowanie dla firm\n18 lutego 2017W jaki sposób zadbać o własne zdrowie w trakcie podróży\n31 października 2016W Internecie możemy odkryć setki portali ogłoszeniowych\nDziś jest coraz więcej firm


Obóz przetrwania: tylko tak można nazwać ten okres w życiu matki! | Mamotoja.pl\nKażdy okres życia dziecka jest wyjątkowy. Jednak nie ma rodzica, który nie słyszałby o "buncie dwulatka". Maluch odkrywa swoją indywidualność i nie boi się jej wyrażać sposobami, które nie zawsze są pochwalane przez rodziców. Zamiast myśleć o tym, jak nie stracić wszystkich włosów na głowie, lepiej docenić zmiany, które zachodzą w maluchu.\nDlaczego życie z 2-latkiem to przygoda?\n1. Zaczyna mówić. Czasem mowa 2-latka jest kompletnie niezrozumiała, innym razem maluch mówi przez cały dzień, od świtu do zmierzchu, dopóki nie padnie ze zmęczenia. Notuj wszystkie zabawne słówka czy powiedzonka swojego dziecka – gdy je przeczytasz za kilka lat, będziesz pękać ze śmiechu.\n2. Wyraża potrzeby. Jesteś mamą. Wiedziałaś, że płacz nr 3 oznacza mokrą pieluszkę, płacz nr 7 to znak, że boli brzuszek, a płacz nr 21 to potrzeba przytulenia. Kiedy maluch zaczyna mówić, komunikacja staje się w pewien sposób łatwiejsza. Jeśli nie łatwiejsza, na pewno bardziej interesująca!\n3. Pierwsze "kocham cię". To słowa, na które czeka każda mama. Czy to nie najlepszy powód, dla którego życie z 2-latkiem jest piękne? Owszem, zdarzają się napady złości, płacz, krzyk, histeria – ot, bunt dwulatka – jednak usłyszenie od dziecka "kocham cię, mamo" wszystko wynagradza.\n4. Każdego dnia uczy się nowych rzeczy. To niesamowite patrzeć, jak twój 2-letni maluch każdego dnia poznaje nowe słowo, odkrywa nowe miejsca (w tym wnętrze piekarnika czy posłanie waszego pupila), zakochuje się w czymś innym. Jest zafascynowany światem. Dzięki niemu zauważasz rzeczy, które innym umykają.\n5. Pokazuje swoją odrębność. 2-latek wie, co lubi, a czego nie lubi i nie boi się tego zakomunikować (leżenie na posadzce sklepu, bo nie chcesz go nieść, a jest zmęczony, też jest sposobem komunikacji). To etap, w którym malec może pokazać różki, ale przede wszystkim wyraża wszystkie emocje i potrzeby, których wcześniej nie umiał z siebie wyrzucić.\nZobacz także: Jaki charakter ma twoje dziecko?\n6. Staje się niezależny. W ubieraniu i karmieniu niemowlaka jest pewien urok. W przebieraniu pieluch kilka(naście?) razy dziennie już nie. 2-latek uczy się samodzielności. Możesz obserwować jego zmagania z zapinaniem kurtki, myciem zębów, wspinaniem się po schodach. Te małe kroki to naprawdę wielki wyczyn.\n7. Przytulanki. 2-latek nie tylko je, robi kupkę i śpi. Przytulanie 2-latka to prawdziwa frajda! Nie musisz być aż tak ostrożna, a szanse, że maluch odwzajemni uścisk, są o wiele większe. Przytulanie to świetny sposób na odstresowanie (lepszy od liczenia do 10). Każdy rodzic 2-latka wie, że stres i złość to potwory, z którymi często trzeba się zmierzyć.\n8. Aktywność. Bieganie, skakanie, zaglądanie do każdego kąta i każdej dziury może być męczące – oczywiście dla rodzica, nie dla 2-latka. Pomyśl jednak, że to niesamowity etap: maluszek powoli podnosi się z łóżeczka, zaczyna raczkować, stawiać pierwsze kroki, aż nagle... Nawet nie zauważysz momentu, w którym będziesz gonić go po parku.\n9. 2-latek lubi wybór. Niezależnie od wybranej przez ciebie metody nauki samodzielnego jedzenia, 2-latek to mały dorosły. Jego dieta jest o wiele bogatsza od diety niemowlaka. Nie musisz się bać rodzinnych uroczystości czy imprez urodzinowych dzieci znajomych. Chyba że wychowujesz małego niejadka. To dobra wiadomość także dla ciebie – jeśli długo karmiłaś piersią, w końcu możesz sobie pozwolić na smakołyki, których nie jadłaś od 2 lat!\n10. Poznajesz jego marzenia. Pierwsze próby komunikacji i nauka nowych słów to również pierwsze "dojrzałe" rozmowy – o uczuciach, marzeniach, strachu. Moment, w którym maluszek pierwszy raz mówi o swoich pragnieniach i emocjach, jest niezwykły. Ta szczerość i niewinność nie będą trwały wiecznie...\nŻycie z 2-latkiem, chociaż bywa koszmarne (nie bójmy się użyć tego słowa!), jest naprawdę niezwykłe. Nie zmarnujcie ani chwili!\nCzytaj także: Jak przetrwać z 2-latkiem i nie zwariować


Złote dziecko - Kamyk na drodze\nNie było mnie tu przez jakiś czas, bo byłam gdzie indziej.\nPowyższe zdanie może określać wiele moich ostatnich dni.\nPlanowaliśmy wyjazd nad jezioro i wakacje nad jakimś ciepłym morzem. Spotykaliśmy się z przyjaciółmi i z rodziną, załatwialiśmy różne sprawy urzędowe, dopinaliśmy projekty w pracy. Działaliśmy według planu, a jego nici utkane były gęsto. Myśl przewodnia była taka, żeby sprężyć się przed wakacjami, zorganizować wszystko i z czystą głową pojechać na zasłużony odpoczynek. Wszystko działało całkiem nieźle, tylko w tym wypełnionym po brzegi kalendarzu trudno było znaleźć wolne miejsce na zatrzymanie się i pobycie przy tym, co w danej chwili przynosiło życie. Widzieliśmy to i zgadzaliśmy się, żeby jeszcze na trochę odłożyć bieżące potrzeby i skupić się na celu.\nZnamy przysłowie o rozśmieszaniu Pana Boga swoimi planami, ale na szczęście nie dotyczyło nas do tej pory zanadto – ot, odwołane wyjście z okazji urodzin męża, bo Nastka zagorączkowała. Poza tym zwykle udawało się nam działać zgodnie z tym, co sobie wymyśliliśmy.\nTym razem plany pokrzyżowała nam pogoda. Weekend, który mieliśmy spędzić wspólnie z innymi dobrymi duszami pod namiotami miał być deszczowy i chłodny. Zrobiliśmy pewne przesunięcia w pracy i na bieżąco przełożyliśmy wyjazd z piątku na niedzielę. Żonglowaliśmy terminami i przypisanymi do nich zobowiązaniami jak zawodowi cyrkowcy.\nW sobotę znaleźliśmy czas, żeby spotkać się ze znajomymi na śniadaniu i wpaść do moich rodziców na obiad. Kiedy od nich wychodziliśmy mieliśmy jeszcze tylko podjechać do sklepu po ostatnie zakupy potrzebne nam na wyjazd. Marek niósł Nastkę do samochodu i kiedy wyjmował kluczyki wypadła mu jakaś moneta. Obejrzał się i zostawił ją bez słowa. Kiedy doszłyśmy w to miejsce, zobaczyłam, że na ziemi leży złotówka. Zaproponowałam Hani, żeby ją podniosła, co z radością uczyniła.\n– A co można kupić za złotówkę? – zapytała podekscytowana.\n– Można kupić prawie całą małą wodę – odpowiedziałam – i prawie pół tubki owocowej. I może jednego banana…\n– To ja coś kupię, jak będziemy w sklepie! – postanowiła Haneczka.\n– Dobra, zobaczymy, co znajdziemy – zgodziłam się na ten plan.\nW sklepie zrobiło się jakoś nerwowo. Hania ciągle wymyślała jakieś nowe zakupy, a potem wzięła ćwiartkę arbuza i uparła się, że będzie go sama nieść. Szła w żółwim tempie, przytulając arbuza do nowej bluzki i tamując sobotni ruch w najbardziej strategicznej alejce. Przy kasie okazało się, że nie wzięliśmy wody i trzeba było stawać w kolejce jeszcze raz. Zapłaciliśmy za zakupy kartą i wyszliśmy ze sklepu, ciągnąc za sobą Haneczkę, która znowu coś jęczała.\nKiedy przypinaliśmy wózek, rozpłakała się i próbowała nam prze ten płacz coś powiedzieć. Po kilku prośbach, żeby postarała się wyraźniej, usłyszeliśmy, że chciała zapłacić za arbuza swoją złotówką. No tak. Pokiwaliśmy głowami i zgodnie stwierdziliśmy, że rozumiemy, że może być jej teraz przykro i niestety okoliczności tak się ułożyły, a jeśli chcemy jechać jutro nad jezioro, to trzeba już jechać do domu i się pakować. Zapytaliśmy też, czy może wziąć monetę na wakacje i tam zapłacić nią za coś. Hania przełknęła ten żal i trochę markotnie, ale zgodziła się na to – wsiadła do samochodu bez oporu, więc mogliśmy dalej realizować nasz plan. Jechaliśmy, rozmawiając z mężem o czymś na lekko, gdy z tylnego siedzenia znowu dobiegł nas jęk.\n– Ja nie chciaaałaaam pooołknąć teeej moooneeetyyyy! – zawołała Haneczka przeraźliwie. Jako że był to któryś z kolei taki ton w ciągu kilkudziesięciu minut, przewróciłam oczami, westchnęłam i z porozumiewawczym uśmiechem popatrzyłam na męża.\n– To nie poły… – chciałam rozładować sytuację żarcikiem, kiedy dotarło do mnie, że moje dziecko użyło czasu przeszłego, a nie przyszłego, a moneta, którą trzymało była złotówką – poczekaj, Haniu, co się dzieje??? Połknęłaś złotówkę?!\n– Ja nie chciałam jej połknąć! – zawołała Hanka ze zdumieniem i przerażeniem w głosie. Zatrzymaliśmy się na przystanku, wyskoczyłam ze swojego siedzenia i podbiegłam do niej, żeby zapytać, gdzie teraz czuje monetę. Nogi się pode mną ugięły, gdy pokazała mi dół szyi i powiedziała, że boli ją w tym miejscu.\n– Ja nie chciałam jej połknąć – powtarzała też ciągle z płaczem.\n– Połykaj teraz ślinę, kochanie – powiedziałam najbardziej łagodnie i jednocześnie stanowczo, jak byłam w stanie – połykaj ślinę, pozwól jej teraz spaść do twojego brzucha, tak będzie najlepiej.\n– Ja nie chciałam jej połknąć – powiedziała Hania jak mantrę, która może cofnąć czas. Potem rozpłakała się jeszcze bardziej żałośnie.\n– Gdzie jest ta złotówka, Haniu? – zapytałam – Gdzie ją czujesz?\n– Tutaj! – odpowiedziała córka pokazując mi brzuch i wybuchając spazmatycznym płaczem. Poczułam ogromną ulgę, a jednocześnie wiedziałam, że to dopiero początek naszej drogi do wydobywania pieniążka.\nHaneczka, mimo zapewnień z naszej strony, że wierzymy, że nie chciała i czasem tak się po prostu dzieje, że tracimy nad czymś kontrolę, ciągle płakała.\nDopiero po naszych słowach, że lekarze na pewno nam pomogą, a nawet jeśli będzie trzeba zostać w szpitalu, ktoś z nas będzie z nią przez cały czas, rozluźniła się trochę.\nPojechaliśmy na SOR i dalej wszystko przebiegło zgodnie z procedurami – ważenie i mierzenie, krótki wywiad, RTG brzucha, pobieranie krwi i wenflon w ręce. Zdecydowano, że Hania ma zostać na noc i rano mieć zrobione kolejne prześwietlenie. Marek został z nią, a ja z Nastką przenocowałam u moich rodziców, dzięki którym cały ten koszmar nie był aż tak potworny.\nW niedzielę rano, po trzech godzinach spędzonych przez Hanusię na czczo, okazało się, że rentgena nie będzie, bo przecież jest niedziela i dopiero w poniedziałek będzie możliwe zrobienie zdjęcia. Takie charakterystyczne dla polskiej służby zdrowia zaskoczenie, że po sobotnim wieczorze przychodzi niedzielny poranek. Młody lekarz po wyrażeniu zdziwienia, że Hanna została zatrzymana w szpitalu, zasugerował wyjście na własne żądanie. Tak też uczynili.\nHania po powrocie do dziadków zdawała się zupełnie nie zdawać sobie sprawy z powagi sytuacji. Była roześmiana, głośna i wszędzie jej było pełno. Dopiero po jakimś czasie zrozumiałam, że to jej strategia na odreagowanie stresu po całej sytuacji. Tak było przez dwa dni. Jeszcze nad jeziorem, nad które przyjechaliśmy dzień później niż zamierzaliśmy, nasza córka wyrzucała z siebie w taki sposób trudne przeżycia. Kiedy zrobiliśmy jej na to przestrzeń, powoli wracała do równowagi i odzyskiwała spokój.\nChoć wiedzieliśmy, że sytuacja jest już prawie całkowicie bezpieczna, czekaliśmy z niecierpliwością na odnalezienie skarbu. Stało się to we wtorkowy wieczór, po powrocie znad jeziora. Odetchnęliśmy wszyscy z ulgą, a Hania dopiero wtedy zdjęła plaster z ręki, na której miała wkłucie i powiedziała cicho: „bolało mnie…”.\nWtedy mogliśmy już tylko zaoferować jej swoją obecność i przytulać ją tyle, ile chciała.\nŁatwo było wysnuć pozorne wnioski, że jednak nie można ufać dzieciom, bo robią takie głupie rzeczy. Myśleliśmy tak nawet przez jakiś czas.\nAle potem dotarło do nas, że przekonaliśmy naszą córkę, żeby połknęła swoje ogromne pragnienie zapłacenia własną monetą. Stała za tym potrzeba autonomii, samostanowienia, niezależności, integralności. I ona nam zaufała i połknęła to wszystko, a że przerosło to jej możliwości połknęła też powód swojego smutku.\nNa szczęście skończyło się na strachu i nocy spędzonej w szpitalu. A my zrozumieliśmy, że naprawdę nie warto poświęcać teraźniejszości dla niewiadomej przyszłości. Tym razem myliliśmy się, kochanie.\nBy Kamyk|2018-08-17T19:05:19+00:00Sierpień 16th, 2018|Empatia|0 Komentarzy


Kasyno Bob - Recenzja, rejestracja na oficjalnej stronie\nLicencja: MGA Obsługa klienta: 24/7 Język: DE, EN, ES, FI, FR, JA, JP, NO, RU\nKasyno Bob jest doskonałym miejscem do spędzania czasu na hazardzie. Możesz grać za darmo i na prawdziwe pieniądze w ponad 2000 slotów. Oficjalna strona Do Bob Casino ma dyskretny design, który przyciąga uwagę. Główny regularny klubu – Bob, zaprasza wszystkich do wzięcia udziału w unikalnym programie VIP i skorzystania z ogromnej liczby ofert bonusowych.\nAtmosfera kasyna jest naprawdę atrakcyjna. Usługa pomocy technicznej działa przez całą dobę i odpowiada na wszystkie pytania w jak najkrótszym czasie. Jedyny negatywny – informacja o bonusach jest prezentowana w dolarach lub euro, co jest nieco niewygodne dla rosyjskich graczy. Chociaż zakład hazardowy akceptuje płatności w rublach.\nMiłą niespodzianką dla wszystkich nowych klientów kasyna jest “Pakiet Bonusowy powitalny”. Składa się z kilku sugestii:\nBonus za pierwszą wpłatę wynosi 100% do 100 € / 100 $ w automacie Boomanji.\nBonus za drugi depozyt wynosi 50% do 100 €.\nBonus za trzecią wpłatę wynosi 50% do 200 € i 30 darmowych spinów w gnieździe Tipsy Tourist.\nW kasynie Bob kod promocyjny jest wprowadzany koniecznie, aby aktywować dowolny bonus powitalny. Również za pieniądze bonusowe i za wygrane z darmowych spinów ustaw wymagania zakładowe – x40. Depozyt nie jest wliczony w cenę wygranej z powrotem, więc będzie o wiele łatwiej spełnić warunki.\nZwróć uwagę na program VIP. Jego uczestnikami są wszyscy klienci, którzy dokonali pierwszej wpłaty. Następnie wystarczy zagrać i zdobyć specjalne punkty boba za postawione zakłady. Im więcej zdobytych punktów bob-the, tym wyższy poziom. W sumie program zapewnia 22 poziomy, z których każdy otrzymuje bonusowe pieniądze i freespins z vinger x3. Nawiasem mówiąc, bob-monety są naliczane w wysokości 1 BP za każdy zakład 18 €.\nBob wydaje również kod bonusowy za udział w różnych promocjach. Oferty stale się zmieniają, ale możesz je śledzić w sekcji “Kalendarz bonusowy”. Istnieją również turnieje na automatach, w których rozgrywane są darmowe plecy lub pieniądze. Turnieje ciągle się zmieniają i nagradzają w nich. Nawiasem mówiąc, co tydzień nie ma jednego turnieju, ale kilku.\nPo otwarciu wejścia do Kasyna Boba zobaczysz duży wybór gier hazardowych. Najwygodniejsza nawigacja pozwoli Ci wybrać najlepszą opcję. Sekcja Slots zawiera ponad 2000 automatów od 30 wiodących programistów, w tym NetEnt, Novomatic, PlayN Go, Mirogaming, Yggdrasil, Booming Games, Wazdan i innych.\nSortowanie automatów do gier według producenta jest dostępna. Istnieje również sekcja “Nowe gry”, która prezentuje najnowsze sloty. Nawet na stronie ze wszystkimi grami można znaleźć sekcję z najlepszymi maszynami – “Bob’s Choice”.\nJeśli otworzysz sekcję Gry stołowe, istnieje duży wybór pokera, blackjacka, ruletki i innych gier. Możliwość zabawy z żywym krupierem jest dostępna.\nMożesz przeczytać o Bob Casino opinie, lub lepiej monitorować panel poniżej z najnowszych wygranych. Dowiedz się więcej o płatnościach na automatach do gier, które zostały wydane. Linia wygrywająca jest stale aktualizowana, dzięki czemu gracze mogą wybierać z nią miejsca. Ta funkcja nie jest dostępna we wszystkich zakładach hazardowych i jest bardzo wygodna.\nInformacje o wpłatach i wypłacie wygranych\nDepozyty można wpłacić kartami bankowymi Visa, MasterCard i Maestro. Jest również dostępny doładowania konta z e-portfeli iWI, WebMoney, Skrill, NETELLER i Yandex.Money. Minimalna kwota doładowania wynosi €/$10. Płatność przychodzi natychmiast, a prowizja nie jest wypłacana.\nMożesz natychmiast wyświetlić wygrane w portfelach elektronicznych, które są dostępne do doładowania. Płatności przychodzą kartami bankowymi w ciągu 1-3 dni. Ponadto, wygrane mogą być odbierane na kartach banków w Rosji, rejestracja odbywa się natychmiast. Wypłata w kasynie wynosi od q/$10. Nie ma prowizji. Rozważ limity wypłat. Możesz wypłacić nie więcej niż 4000 € dziennie, do 10 000 € tygodniowo i 40 000 € miesięcznie.\nCzy lustro kasyna Boba jest stale aktualizowane. Problemy z blokowaniem strony hazardowej w żadnym wypadku nie pojawią się. Operator stara się zapewnić swoim klientom tylko najlepsze warunki.\nProjektowania - 8\nAsortyment gier - 8


„Odd i Lodowi Olbrzymi” Neil Gaiman – Zaczytanie – blog z recenzjami książek\n15 września 2014 7 czerwca 2016 Marta\nDzisiejszy wpis będzie króciutki, ale za to bardzo wyjatkowy. Jeżeli znacie Neila Gaimana, to na pewno wiecie o czym mówię, gdyż Gaiman, jak nikt inny potrafi przenieść czytelnika w czarujący świat magii i niesamowitych zdarzeń.\n„Odd i Lodowi Olbrzymi” to niesamowita i przepieknie opowiedziana baśń, która przenosi nas w dalekie krainy i nie sposób się od niej oderwać! Poczujecie zapach sosen i palonego drewna, usłyszycie skrzypienie śniegu pod stopami, a palce zdrętwieja wam na mrozie 😀 Wszystko to sprawia, że bajka wywiera na czytelniku bardzo pozytywne wrażenie i można ją czytać niemal codziennie przed snem. Pełna pozytywnej energii, uroku, ale również zawierająca przesłanie, że niezależnie od okoliczności, zawsze należy pozostać sobą, a wtedy szczęście wróci do nas ze zdwojoną siłą 🙂\nbaśń fantasy Neil Gaiman\nPoprzedni wpis Stosik #3\nNastępny wpis „Oko za oko” Patrick Senécal\n8 myśli na temat “„Odd i Lodowi Olbrzymi” Neil Gaiman”\n15 września 2014 o 17:53\n15 września 2014 o 18:37\n6 października 2014 o 22:29\n10 grudnia 2014 o 20:30


Mam tezę na temat tego odcinka klatki B i pewne przypuszczenia. Piszę to w temacie "Helena" Gdyż nie ma tematu "Odcinki od 12 do 15", a jako iż o Helenie będę najwięcej mówił to postanowiłem napisac tu.\nOd razu mówię, że to są tylko moje przypuszczenia. Możliwe, że częśc została już napisana przez fanów klatki B na oficjalnej stronie w komentarzach, które zresztą dokładnie i systematycznie przeglądam, lecz chciałbym tu napisac co pomyślałem od razu po obejrzeniu odcinka 14.\nMianowicie większośc podejrzewa, że osobą która może pogrążyc wszystkich sąsiadów jest Matka Elizy. Ja jednak sądzę, że to Helena.\nZauważcie, że tylko Baśka mówi o tym, że w klatce B jest osoba, która może pogrążyc sąsiadów. Ale w jaki sposób?\nW odcinku 14 Helena mówi o postaci Jezusa, która widnieje na ścianie bloku między 3, 4 i 5.... 5 i 6.... piętrem... tu powstała sprzecznośc w jej wypowiedzi wtedy. Ale czy na pewno to było nie zamierzone ? Może Helena próbowała w jakiś sposób przekazac Michałowi, że na tych piętrach dzieje się coś złego. Może Helena chciała powiedziec michałowi, że mieszkańcy tych pięter robią coś złego, albo współpracują ze sobą...\nJednakże Helena wspomniała też o 3 piętrze... gdzie ona sama mieszka... Możliwe, że kiedyś współpracowała z resztą sąsiadów i pomagała im. Jednakże możliwe, że już jej coś nie pasowało i postanowiła zakończyc z nimi współprace. To by wyjaśniało skąd u Baśki taki nagły wstręt do niej - chce jej pozbawic stanowiska administratora klatki i takie tam. Możliwe, że mieszkańcy w jakiś sposób grożą Helenie, żeby zachowała milczenie.\nJednak Helena kiedy wymieniała piętra, nie wspomniała o piętrze 9... jeżeli moja teza jest prawdą (w co wątpie, bo pewnie ta prawda nie może byc aż tak prosta) to Zygmunt jest ominięty tymi wydarzeniami. Wręcz nic podejrzanego w tym staruszku nie ma... myślę, że może on kiedyś zobaczyc co robią jego sąsiedzi i że to on zginie...\nAle jak mówie to tylko moje przypuszczenia... mam nadzieje, że za dużo nie namieszałem... jakby co to piszcie co o tym myślicie... chyba powiedziałem wszystko co zamierzałem... jeżeli coś zapomniałem to potem poprawie\nPią Sie 22, 2008 12:13\nhmm dobra rozkmina, ona próbuje powiedzieć że coś jest nie tak, ale w nie dosłownym sensie.\nPią Sie 22, 2008 13:58\nPan Zygmunt jest niegroźny bardziej obawiam się Baśki a co do czternastego odcinka to mam wrażenie że jest zainstalowana kamera w piwnicy. Michał powiedział kurwa pewnie dlatego że usłyszał że ktoś idzie i postanowił tą kamerę zamontować. Zobaczie że w tym szarym obrazie jest kod cyfrowy taki sam jak na kamerach w bloku czy u Elizy i jej matki w mieszkaniu. Co do Heleny to ona prubuje coś przekazać tylko nie wiadomo o co chodzi. Co po za eksperymentami wyrabia się na piętrze -1? Kim jest ta dziewczynka? Czy Michałowi udało się uciec?\nPią Sie 22, 2008 14:16\nMichałowi raczej udało się uciec, bo w pierwszym odcinku jest jego aresztowanie\nWtedy już jest po wszystkich wydarzeniach w klatce b.\nPią Sie 22, 2008 15:24\nNo ale pamiętaj, że on nie pamięta, na którym piętrze mieszka i nie pamięta większosci z tego co się wydarzyło. Jest to Przedostatni/Przez Przedostatni odcinek I serii, więc możliwe, że Maks go złapał i zrobił Michałowi jakieś pranie mózgu. Możliwe, że coś takiego jak u Olgi.\nMożliwe, że po takich seriach prania mózgu Michał wkońcu z Olgą przebudzili się i zatłukli Maksa - stąd to przesłuchanie.... ale to już nadinterpretacja... Póki co nie można tak naprawdę powiedziec co? jak?... jedyne co wiadomo to, że w klatce B działo się coś bardzo złego\nPią Sie 22, 2008 16:20\nwłaśnie. Ciekawi mnie bardzo w czym uczestniczyli wszyscy sąsiedzi. Co może ich pogrążyć? Na pewno coś niezgodnego z prawem. W każdym razie.. Cokolwiek się tam stało oskarżony jest Michał. W którymś tam odcinku mówił, że był w mieszkaniach bohaterów i stąd jego odciski palców. Może po prostu wszyscy zostali zamordowani? W takim razie kim mógłby być morderca? Może "tajemniczy koleś"?\nNie wiem xD To tylko takie moje teorie xD\nPią Sie 22, 2008 19:05\ndobrze kombinujecie, ale nie zgadzam sie z montowaniem kamery koło Olgi... Michał powiedział "K***" ponieważ nie udało mu się z tych kabli jej rozplątać\nPią Sie 22, 2008 19:59\nWitam, uważam jak poprzednicy że sąsiedzi są uwikłani w sprawę nielegalną. Na przesłuchanie wsadza się ludzi podejrzanych, sądząc po groźbach zarzuty mogą być ciężkie. Nie należy sie dziwić że Michał jest bez kajdanek bo takie są procedury. Wydaje mi sie że został wrobiony w ... no właśnie w co. Sąsiedzi najprawdopodobniej uciszą świadka w bardziej lub mniej skuteczny sposób a o wszystkim dowie się policja. Skąd? Podejrzewam tajemniczego sąsiada. Wydaje mi się że on pracuje dla policji i że to on podłącza ukryte kamery no bo kto inny? Helena? Baśka? Maks? Są na to zbyt ciency. Policja lub inne instytucje trafiły na trop tej afery z badaniami Maksa i teraz chcą go teraz udupić. Ponieważ autorzy serialu chcą go wydłużyć o następne sezony uważam ze wątki będą dużo bardziej poplątane i że nasze spekulacje raczej się nie sprawdzą\nKontynuując swoją teorię dalej uważam że aby serial mógł trwać dalej Michał wyplącze się z zarzutów... Albo ktoś mu pomoże. Wróci kontynuować serial i ujawni nowe fakty ale klatka nie będzie już taka sama...\nCo do tajemniczej "Ona nas pogrąży" Może być nią każda kobieta w tym serialu. Helena -tajemnicza i niepozorna katoliczka (ale czy to niezbyt oczywiste -autorzy będą chcieli nas zaskoczyć), Olga -cicha ale w końcu zaczęła się odzywać, Michał próbował ją uwolnić... Może udało się jej uciec?, Eliza -dziwna i popląta -jest ona wśród tych którzy zjeżdżają na piętro -1 (poza Heleną...), mama Heleny -zbyt szybkie rozwiązanie jej historii chociaż takie zaskakujące wydarzenie jest dosyć prawdopodobne w takim serialu; możlwe że walnięta Eliza zapomniała dać jej Pankuronium, Neurotoksyny czy inną truciznę powodującą porażenie spastyczne (i w ten sposób jej matka uciekła) warto dodać że przedawkowanie trucizny może powodować paraliż układu oddechowego w rezultacie zejście śmiertelne pacjenta (tu ewentualny powód zatrzymania Michała)\nI ostatnie teoria -policjant i Michał mówili o odciskach palców -być może mężczyzna w wieku produkcyjnym wcaleni jestem policjantem a jakimś psycholem podglądaczem (żeby tylko ) i teraz policja podejrzewa Michała o ukrycie umieszczenie minikamer w Klatce B.\nNo to na tyle kochani\nSob Sie 23, 2008 01:05\nNa przesłuchanie wsadza się ludzi podejrzanych, sądząc po groźbach zarzuty mogą być ciężkie. Nie należy sie dziwić że Michał jest bez kajdanek bo takie są procedury. Wydaje mi sie że został wrobiony w ... no właśnie w co.\nW morderstwo Elizy. I moim zdaniem zamordował ją. Stwierdziłem, że tam wszystko jest pojebane po 19 odcinku , ostatniej sceny. Michał był przerażony wg mnie. Być może z Elizy nie udalo się udupić szatana i musieli sie jej pozbyć ? Nie dziwi was to że Michał sobie te wszystkie sceny spokojnie nagrywa ? Prowadzenie elizy, egzorcyzm... nikt nie ma do niego o to pretensji ? jedynie Maks miał pretensje gdy go złapal w piwnicy. Kazali Michałowi zamordować Elize albo został w to wzmieszany. A zresztą... nie ma po co myśleć wszystko dowiemy się z kolejnymi odcinkami\nCzw Wrz 25, 2008 21:44\nMoim zdaniem trzeba też wziąć pod uwagę słowa Baśki w 19 odcinku "Zrobimy wszystko, by nic ona nie powiedziała". Jak wiadomo odcinek ten dotyczy Elizy, wiec cała sprawa najprawdopodobniej ma związek z Elizą. Może to ona miała ich pogrążyć, więc wykonali na niej te egzorcyzmy? A może ktoś, kto w nich uczestniczył, chce o tym rozpowiedzieć?\nNie Wrz 28, 2008 07:59\nKatamaran należy wziąźć pod uwage iż odcinki są pomieszane, wiec wszystko można wziąźć pod uwagę, ale dobrze kombinujesz.\nNie Wrz 28, 2008 20:13\nmoże i dobrze, aczkolwiek wciąż jest więcej pytań niż odpowiedzi\nPon Wrz 29, 2008 09:26\nja myślę, że teraz odpowiedzi jest o wiele więcej...\nCzw Paź 02, 2008 02:45\nCzw Maj 10, 2018 10:31\nCzw Wrz 13, 2018 08:26


Żel wstrzykiwany do mózgu, po urazie głowy. | Dr Jacek Roik\nŻel wstrzykiwany do mózgu, po urazie głowy.\nWstrzykiwany do mózgu hydrożel z komórkami macierzystymi może pomóc w powrocie do zdrowia po urazie głowy, pobudzając regenerację tkanki mózgowej – informuje serwis „BBC News/Health”. Opracowany przez doktor Ning Zhang z Clemson University w Południowej Karolinie żel składa się z substancji naturalnych i syntetycznych, które pobudzają wzrost komórek macierzystych w mózgu i chronią przed procesami zapalnymi oraz bliznowaceniem.\nNastępstwem urazu mózgu jest obrzęk komórek nerwowych, co zagraża kolejnym komórkom, pogłębiając zniszczenia. Aby temu przeciwdziałać, stosuje się na przykład ochładzanie głowy albo zmniejszanie ciśnienia śródczaszkowego przez trepanację czaszki.\nZdaniem specjalistów lepszym niż zapobieganie dalszym zniszczeniom rozwiązaniem może być przeszczep komórek macierzystych, odtwarzających zniszczoną tkankę. Ale metoda ta sprawdzała się raczej w przypadku przewlekłych chorób neurologicznych niż urazów. Dotychczasowe próby kończyły się niepowodzeniem – przeszczepione komórki nie chciały się mnożyć. Mogło to wynikać z procesu zapalnego i bliznowacenia, a także braku podtrzymującej tkanki i dopływu krwi, dostarczającej niezbędnych substancji odżywczych.\nProponowany przez dr Zhang żel, wprowadzany w uszkodzone miejsce, dostarcza substancji chemicznych, stymulujących rozmaite procesy biologiczne. Podczas badań na szczurach w pierwszym rzędzie udało się przywrócić właściwe krążenie, później zastosowano wersję żelu z zawieszonymi w nim komórkami macierzystymi oraz substancjami, które pobudzają te komórki do przemiany w dojrzałe komórki mózgu. W ciągu ośmiu tygodni stan poddanych takiemu leczeniu szczurów z uszkodzonym wskutek urazu mózgiem uległ wyraźnej poprawie.\nPierwsze badania kliniczne żelu na ludziach mają się rozpocząć za trzy lata. PMW\nKategorie: Ogólna. Tagi: mózg, obrzęk komórek nerwowych, trepanacja zcaszki, uraz głowy, uraz mózgu, żel. Autor: roik. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Copywriting – 45 piekielnie skutecznych technik + CERTYFIKAT wersja online – kursy-komputerowe.pl\nCopywriting – 45 piekielnie skutecznych technik to książka czytana w formacie mp3, która zawiera 45 najskuteczniejszych technik copywritingu skupiając się na samej esencji tematu.\nW skrócie copywriting to sztuka tworzenia skutecznych ofert sprzedażowych\nCzęsto słyszymy recenzje reklam, że są dobre, śmieszne czy niekonwencjonalne. Z perspektywy profesjonalnego copywritera jest tylko jedna definicja skutecznej reklamy: reklama generująca najwyższy wolumen sprzedaży. Definicja ta celowo pomija takie elementy jak poprawność stylistyczna, wartości informacyjne, szkielet ofertowy i inne czynniki, których zachowanie nie zawsze ma bezpośrednie przełożenie na sprzedaż. W 45 technikach copywritingu umieściliśmy tylko te techniki, które zostały sprawdzone praktycznie i generowały największą sprzedaż. Testy technik odbyły się na ponad 50 tysiącach transakcji zawartych przez Internet, dlatego właśnie uważane są za piekielnie skuteczne.\nBudeżet reklamowy nie ma przełożenia na skuteczność reklamy. Przytoczę tutaj słowa Knut Georg’a Andersen’a, przedstawiciela skandynawskiej szkoły reklamy:\nOtrzymujesz czystą esencję wiedzy. Nie ma tutaj zbędnych komentarzy i rozmywania tematu rzeczami mało istotnymi merytorycznie. Cała publikacja została kilkukrotnie odchudzona, abyś miał możliwość zapoznania się z nią w jak najkrótszym czasie. Jestem pewien, że będziesz miał ochotę przesłuchać od razu całość nagrania, jednak polecam Ci dawkowanie technik, tak abyś miał czas na ich swobodne przyswojenie i przetestowanie.


Bezowy komplet mebli ogrodowych monobeli paris | E-katalo.pl\nBezowy komplet mebli ogrodowych monobeli paris\nWyjście z gorącej wanny na płytki jest nie tylko nieprzyjemne, ale i bardzo niebezpieczne. Marka Alessia prezentuje miękkie, antybakteryjna i antypoślizgowe dywaniki łazienkowe. Ochronią Twoje stopy przed zimnem, a Ciebie przed groźnym upadkiem. Wybierz swój ulubiony kolor i wzór. (bonami.pl)\nW Twoim domu mieszka foka lub wieloryb, który po wyjściu z łazienki zostawia wszystko zachlapane? Połóż temu kres miękkim dywanikiem. Chłonie wilgoć jak gąbka i jest niezwykle delikatny. Dywanik przetykany jest nicią w kolorze złota. (bonami.pl)\nJak można rozpoznać ręcznik dobrej jakości? Jest miękki, chłonie wilgoć i posiada wysoką gramaturę. Ten marki DecoKing spełni te wszystkie funkcje. Wyobraź sobie, jak przyjemnie otula Cię po każdej kąpieli czy nawet szybkim, porannym prysznicu... W zestawie znajdziesz: 2x ręcznik (50 x 100 cm), 2x ręcznik kąpielowy (70 x 140 cm). (bonami.pl)\nForbyt, Ścierki bawełniane, Paris Vintage komplet 3 szt., brązowy 45…\nForbyt, Ścierki bawełniane, Paris Vintage komplet 3 szt., brązowy 45 x 70 cm Eleganckie ścierki kuchenne z wysokiej jakości bawełny są nie tylko praktycznym i niezbędnym dodatkiem w kuchni, ale również modnym dodatkiem. Materiał: 100 % bawełna Rozmiar: 45 x 70 cm Cena za koplet Kolor materiału: beżowy, brązowy Kolor wzoru: czarny Ścierki » Bawełniane ścierki » Forbyt, Ścierki bawełniane, Paris Vintage komplet 3 szt., brązowy 45 x 70 cm (dekortextil.pl)\nCena 1 779,00 zł Detail\nCiesz się słońcem ♥ W tym celu idealnie sprawdzi się stylowe krzesło ogrodowe Delphine marki Hartman. Aluminiowa konstrukcja wyróżnia się zarówno wytrzymałością, jak i dużą stabilnością. W przeciwieństwie do naturalnego rattanu, sztuczny rattan wytrzyma zarówno promienie słoneczne, jak i deszczowe dni. (bonami.pl)\nForbyt, Pokrowiec multielastyczny na krzesło, Martin komplet 2 szt.…\nForbyt, Pokrowiec multielastyczny na krzesło, Martin komplet 2 szt.,beżowy Ten multyelastyczny pokrowiec na krzesło MARTIN odrazu zmieni wygląd Twojej jadalni. Idealnie dopasowuje się do kształtu siedziska i oparcia. Może przywrócić, ochronić i zmienić wygląd twojego krzesła , tworząc nowe wnętrze. Super elastyczny materiał sprawia, że nadaje się do wszystkich rodzajów krzeseł. Ze względu na swoją rozciągliwość obepnie siedzisko i część oparcia krzesła . Teraz ceny promocyjne!!!! Materiał: 60% bawełna, 32% poliester, 8% elastyczne włókno Multielastyczny pokrowiec - rozciągliwość na obie strony Wysokość oparcia : maks. 65 cm Rozmiar siedziska: maks. 60 x 60 cm (szerokość x głębokość) Prać: w 30 ° C Cena dotyczy 2 szt Pokrowce elastyczne » Krzesła » Forbyt, Pokrowiec multielastyczny na… (dekortextil.pl)\nForbyt, Pokrowiec na siedzisko krzesła, Petra komplet 2 szt., beżowy\nForbyt, Pokrowiec na siedzisko krzesła, Petra komplet 2 szt., beżowy Przyjemny na dotyk modny pokrowiec wykonany jest z grubego elastycznego materiału. Potrafi idealnie obnowić, ochronić i zmienić wygkląd krzesła. Dzięki swojej rozciągliwości idealnie obepnie każde siedzisko krzesła. Materiał: 24 % bawełna, 40 % poliester, 30 % akryl a 6 % elastyczne włókno Rozmiar siedzenia: max. 45 x 45 cm Kolor: beżowy i ecru Rozciągliwość: multielasticzny (dwa kierunki) Pranie: 30 ° Cj rozciągliwości idealnie obepnie każde krzesło. Pokrowce elastyczne » Krzesła » Forbyt, Pokrowiec na siedzisko krzesła, Petra komplet 2 szt., beżowy (dekortextil.pl)\nForbyt, Pokrowiec na całe krzesło, Petra komplet 2 szt., beżowy\nForbyt, Pokrowiec na całe krzesło, Petra komplet 2 szt., beżowy Modny i przyjemny na dotyk pokrowiec wykonany jest z grubego elastycznego materiału. Przeznaczony jest do obnowy, ochrony i zmiany designu krzeseł. Materiał: 24 % bawełna, 40 % poliester, 30 % akryl a 6 % elastyczne włókno Kolor: beżowy i ecru Rozciągliwość: multielasticzny (dwa kierunki) Pranie: 30 ° Crozciągliwości idealnie obepnie każde krzesło. Wysokość oparcia max.: 60 cm Rozmiar siedziska: 45 x 45 cm Pokrowce elastyczne » Krzesła » Forbyt, Pokrowiec na całe krzesło, Petra komplet 2 szt., beżowy (dekortextil.pl)\nForbyt, Pokrowiec multielastyczny na krzesło, Cagliari komplet 2 szt.…\nForbyt, Pokrowiec multielastyczny na krzesło, Cagliari komplet 2 szt., beżowy Modny i przyjemny na dotyk pokrowiec wykonany jest z grubego elastycznego materiału. Przeznaczony jest do obnowy, ochrony i zmiany designu krzeseł. Dzięki swojej rozciągliwości idealnie obepnie każde krzesło. Materiał: 60% bawełna, 35% poliester i 5% elastan Kolor: cimnoniebieski Rozciągliwość: obustronna Wysokość oparcia: od 40 do 60 cm Maksym. wysokość tylnej części: 70 cm Szerokość oparcia: od 40 - 60 cm Głębokość części siedzeniowej: 40 - 55 cm Szerokość części siedzeniowej: 40 - 60 cm Cena za 2 szt Pokrowce elastyczne » Krzesła » Forbyt, Pokrowiec multielastyczny na krzesło, Cagliari komplet 2 szt., beżowy (dekortextil.pl)\nTo uczucie, kiedy ścierka porzuca swoje chłonne właściwości... Z praktycznym dodatkiem Tiseco Home Studio już nigdy nie zostaniesz na lodzie. Spraw sobie od razu cały zestaw i miej ścierki zawsze pod ręką. O marce: Firma Tiseco została założona w 1946 roku. Miłość do tkanin stała się dla rodziny Degroot przeznaczeniem. Po kilku dekadach od początkowej produkcji chusteczek do nosa i ścierek, opanowała rynek tekstyliów domowych i znacznie poszerzyła asortyment. Nadal kładzie nacisk na jakość, kunszt i innowacyjność. Wspiera środowisko i prawa człowieka, dzięki czemu w jej fabrykach nie znajdziesz szkodliwych substancji ani niezadowolonych pracowników. (bonami.pl)


Klimat: Tadżykistan: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu - Climate-Data.org\nTadżykistan ma wiele różnych klimatów, ale najbardziej rozpowszechnionymi są Csa, BSk.\nGorący letni klimat śródziemnomorski 134 Csa Duszanbe, Vahdat, Tursunzoda, Yovon, Danghara\nZimne półpustynne klimaty 98 BSk Khujand, Qurghonteppa, Isfara, Konibodom, Panjakent\nGorący, wilgotny klimat kontynentalny 58 Dsa Istarawshan, Vorukh, Shahriston, Kosatarosh, Мӯминобод\nCiepły, wilgotny klimat kontynentalny 24 Dsb Jirgatol, Voru, Anzob, Ishkoshim, Farob\nZimne klimaty pustynne 7 BWk Ghafurov, Shaymak, Murgob, Qayraqqum, Катаган\nKlimat subarktyczny 3 Dsc Alichur, Khargush, Reve\nKlimat subarktyczny 1 Dfc Қарoкул\nKlimat w mieście Duszanbe jest umiarkowanie ciepły. W mieście Duszanbe miesiące zimowe są obfite w opady, w przeciwieństwie do miesięcy letnich. Klasyfikacja klimatu Köppena-Geigera Csa. Średnia roczna temperatura w mieście Duszanbe wynosi 14.9 °C. Około 624 mm opadów występuje rocznie.\nUmiarkowany ciepły klimat panuje w mieście Vahdat. Deszcz w mieście Vahdat pada częściej zimą, w lecie występują niewielkie opady. Obszar jest zaliczany do Csa przez Köppena i Geigera. Średnia roczna temperatura w mieście Vahdat wynosi 14.5 °C. W ciągu roku, średnie opady wynoszą 615 mm.\nKlimat w mieście Tursunzoda jest umiarkowanie ciepły. Zimą jest więcej opadów w mieście Tursunzoda, niż w lecie. Obszar jest zaliczany do Csa przez Köppena i Geigera. Średnioroczna temperatura wynosi 15.2 °C. w mieście Tursunzoda. W tym obszarze średnioroczne opady to 442 mm.\nW mieście Yovon klimat jest umiarkowanie ciepły. W mieście Yovon miesiące zimowe są obfite w opady, w przeciwieństwie do miesięcy letnich. Opierając się na klasyfikacji klimatu Köppena i Geigera, ten klimat został zklasyfikowany jako Csa. Średnia roczna temperatura w mieście Yovon wynosi 15.6 °C. W ciągu roku, średnie opady wynoszą 509 mm.\nDanghara znajduje się w strefie umiarkowanie ciepłego klimatu. Więcej opadów występuje w zimie niż w lecie na obszarze miasta Danghara. Obszar jest zaliczany do Csa przez Köppena i Geigera. Średnia roczna temperatura w mieście Danghara wynosi 15.6 °C. Około 466 mm opadów występuje rocznie.


rdx.pl jest warta $ 240.00 - Wycena-stron.pl to darmowe narzędzie analizy i wyceny stron internetowych.\nrdx.pl jest warta $ 240.00\nrdx.pl została zarejestrowana 1 dekad 1 lat . Posiada ranking Alexa #3,451,480 na świecie. Jest to domena posiadająca rozszerzenie .pl. Strona posiada ranking w Google 1/10. Szacunkowa wartość strony wynosi $ 240.00 i ma możliwość dziennych przychodów w wysokości $ 1.00. Ponadto strona internetowa daje możliwość uzyskania dochodów na poziomie Google Adsense. Ponieważ nie stwierdzono występowania zagrożeń, dlatego aktualnie rdx.pl jest bezpieczna.\nUtworz Widgets dla rdx.pl\nRanking wg Alexa: 3,451,480\nTytuł strony internetowej rdx.pl\nOpis meta dla rdx.pl\nDarmowe domeny dla Twojej strony internetowej. Darmowe aliasy i darmowe subdomeny. DziÄki naszym aliasom moĹźesz skrĂłciÄ adres swojej strony internetowej ,tak aby byĹ on atrakcyjny. Darmowe domeny RDX. Oferujemy adresy w 4 domenach.\nMeta tagi dla rdx.pl\nsubdomeny, aliasy, darmowe domeny\nGoogle Adsense: pub-0795759857877252 Google Analytics: Nie dostępne\nSerwisy występujące na tym samym IP (np. 212.85.107.2)\nWyszukiwarka PĹocka i darmowe aliasy dla stron internetowych. Darmowe domeny PĹockie dla powiatu pĹockiego oraz bezpĹatny katalog stron internetowych dla pĹocczan....\nDarmowe domeny EU :: OPKA.EU :: Darmowy alias i darmowa domena ::...\nDarmowe domeny EU dla stron internetowych. Darmowe aliasy eu i darmowe subdomeny w domenie opka.pl. DziÄki darmowym domenom moĹźesz skrĂłciÄ adres swojej strony internetowej....\nDate: Tue, 23 Dec 2014 18:55:18 GMT\n2006-07-03 1 dekad 1 lat 11 miesiecy temu\n2014-06-24 3 lat 11 miesiecy 2 tygodni temu\nrdx.pl A 3600 IP: 212.85.107.2\nrdx.pl NS 86400 Target: dns.home.pl\nrdx.pl NS 86400 Target: dns2.home.pl\nrdx.pl NS 86400 Target: dns3.home.pl\nrdx.pl SOA 86400 MNAME: dns.home.pl\nrdx.pl MX 3600 Priority: 10\nDOMAIN NAME: rdx.pl\nlast modified: 2014.06.24 11:13:10\ndate: 2015.07.03 16:06:16