Robinson Crusoe - Daniel Defoe — Ridero\n„Nieszczęsny to chłopiec! Mógłby być tak szczęśliwy, zostając z nami. Gdy ruszy w podróż, zostanie najnędzniejszym pod słońcem stworzeniem… Nie, za nic na to nie zezwolę!”\n— Jak się czujesz, Robinsonie? — spytał mnie kolega szkolny widząc, że wychodzę na pokład. — Już ci lepiej… nieprawdaż? Pewnie bałeś się trochę, gdyśmy tej nocy mieli pełno wiatru w czapce?\n— Orkan? Ha… ha… mój drogi, orkan wygląda całkiem inaczej. Mając dobry statek pod nogami i należytą przestrzeń w koło siebie, nic sobie nie robimy z takiego wietrzyku. Zaraz widać, że jesteś szczurem lądowym. Chodźże, łykniemy sobie po jednym, a zaraz o wszystkim zapomnisz.\nSzóstego dnia podróży stanęliśmy na kotwicy w przystani Yarmouth. Od czasu owej burzy wiatr był za słaby lub też przeciwny, a i teraz wiał od tygodnia z południowego zachodu, tak że nie dało się wpłynąć w koryto Tamizy. W przystani zebrało się dużo jeszcze innych statków, a wszystkie czekały na wiatr pomyślny, by dotrzeć do Londynu.\nPo kilku dniach powiało istotnie raźniej, a potem nawet silnie. Ale przystań w Yarmouth miała sławę bezpieczeństwa, a nasza lina kotwiczna była nowa, przeto załoga nie zwracała uwagi na pomyślny wiatr i spędzała czas na próżnowaniu i wesołej zabawie, gdyż w czasie takiego stanu pogody ustaje zazwyczaj praca na okręcie.\nÓsmego jednak dnia wicher wzrósł tak dalece w siłę, że zwołano całą załogę, by zdjąć na pokład sztangi, jak zwą się przedłużenia dolne masztów, w celu zmniejszenia kołysania statku. Około południa fala była taka, że okręt zapadał rufą głęboko, a ogromne masy wody przelewały się po pokładzie. Kapitana ogarnął niepokój, czy aby skutkiem tego nie pęknie lina kotwiczna, kazał więc spuścić drugą kotwicę.\nBurza rosła z każdą chwilą, a ja spostrzegłem strach i niepokój na twarzach załogi. Kapitan nie mógł usiedzieć w kajucie, biegał tu i tam z największą starannością, czyniąc wszystko, co mogło ocalić statek, ale miał słabą bardzo nadzieję.\n— Niech nas Bóg chroni! — mruknął, przebiegając koło mojej kabiny. — Jesteśmy zgubieni!\nLegłem cicho na posłaniu. Nie sposób opisać, co się ze mną działo. Sądziłem, żem przetrwał co najgorsze, a tu słowa kapitana przejęły mnie strachem śmiertelnym. Po chwili wyszedłem na pokład i rozejrzałem się. Boże wielki, cóż za widok uderzył me oczy! Bałwany wielkości ogromnych gór toczyły się ze wszystkich stron, a co kilka minut jeden z nich walił z hukiem gromu na nasz pokład. W chwilach, kiedy mogłem dostrzec coś poprzez rozpryskującą się wodę, widziałem nieopisane zniszczenie. Mnóstwo okrętów miało teraz odrąbane maszty, niektóre zerwały się z kotwic i pędziły bez ratunku w stronę pełnego morza, zaś ze słów naszej załogi wywnioskowałem, że stojący tuż obok nas statek zatonął z całą załogą i ładunkiem.\nWieczorem przyszli do kapitana sternik i pilot i poprosili o pozwolenie ścięcia masztu przedniego. Nie chciał on się zrazu zgodzić, ale uległ w końcu przedstawieniom pilota. Odrąbano maszt przedni, ale przez to został tak dalece osłabiony maszt główny, że go także odrąbać musiano.\nTrudno opisać stan nasz. Mimo że upłynęło od dnia tego lat wiele, pamiętam, iż myśl o sprzeniewierzeniu się mym dobrym postanowieniom dręczyła mnie wówczas więcej, niż obawa śmierci.\nNie przypuszczałem, by burza miała wzrosnąć jeszcze, a jednak tak się stało. Czegoś podobnego nie pamiętali najstarsi marynarze naszej załogi.\nOkręt nasz był doskonale i silnie zbudowany, ale ładunek jego, nader ciężki, budził obawę, że możemy lada chwila zatonąć. Kapitan i pilot, oraz kilku maszynistów uczynili teraz coś, co się rzadko zdarza na statku, mianowicie, zaczęli gorąco błagać Boga o ocalenie.\nOkoło północy rozeszła się wieść, że statek ma dziurę i pod pokładem woda dosięga czterech stóp. Wszyscy ruszyli do pomp, a ja doznałem takiego wstrząsu, że padłem na posłanie wpół omdlały. Ale przywrócono mi rychło przytomność, mówiąc, że dotąd mogłem nie brać się do żadnej roboty, teraz jednakże muszę pompować jak każdy, co pewnie potrafię. Poszedłem tedy na pokład i jąłem pompować co sił. Podczas tej pracy kazał kapitan dać strzał armatni. Był to sygnał ostrzegawczy dla kilku okrętów węglowych, które przeciąwszy liny kotwiczne starały się dostać na pełne morze i nie dość szybko robiły nam miejsce wolne. Nie wiedząc co to znaczy, pomyślałem po strzale, że się naszemu statkowi przydarzyło coś strasznego. Przeniknął mnie lodowaty dreszcz i padłem bez zmysłów. Marynarze nie zwrócili na mnie uwagi, ktoś inny zajął moje miejsce, a sądząc, że umarłem, odsunął mnie nogą na bok. Po długim dopiero czasie odzyskałem przytomność.\nMimo pompowania woda podnosiła się coraz wyżej. Burza zelżała co prawda trochę, ale jasne było już, że okręt nie utrzyma się długo na powierzchni. Kapitan kazał dawać strzały, skutkiem czego stojący opodal na kotwicy statek wysłał nam łódź ratunkową. Dzielna jej załoga położyła na szali życie, by dotrzeć do nas po wzburzonych falach, ponieważ się jednak okazało niemożliwe przybicie do boku okrętu, rzuciliśmy z wielkim trudem linę i przyciągnęliśmy łódź pod rufę, czyli tylną część statku. Potem z wielkim niebezpieczeństwem spuściliśmy się na dół. Trudno było nawet myśleć o przepłynięciu na statek przy takim stanie morza, przeto postanowiono wpędzić łódź na mieliznę. Kapitan przyobiecał załodze pełne odszkodowanie na wypadek, gdyby łódź odniosła jakieś uszkodzenie.\nW kwadrans zaledwie po wejściu do łodzi ujrzeliśmy, jak nasz piękny okręt idzie na dno.\nZbliżaliśmy się z wolna do lądu i niebawem ujrzeliśmy na wybrzeżu mnóstwo biegających żywo ludzi, którzy usiłowali przyjść nam z pomocą. Znalazła się jednakże osłonięta od wiatru zatoka ułatwiająca wylądowanie i niebawem stopy nasze dotknęły stałego lądu. Ruszyliśmy do Yarmouth i jako biedni rozbitkowie doznaliśmy ze strony władz i ludności jak najżyczliwszego przyjęcia. Dano nam dobre kwatery i nawet zaopatrzono w pieniądze na drogę do Hull lub Londynu.\nCała moja niedola skończyłaby się, gdybym miał rozum i wrócił do Hull, a stamtąd do domu. Ale los mój gnał mnie coraz to dalej, tak żem się nie mógł oprzeć.\nKolega szkolny, syn właściciela okrętu, który mnie skusił do podróży, miał teraz gorszą jeszcze ode mnie minę. Przez dwa dni pobytu w Yarmouth nie widziałem go, gdyż zakwaterowano nas w innych domach, gdyśmy się jednak spotkali, spojrzał na mnie smętnie. Opowiedział swemu ojcu, kim właściwie jestem i wyznał, że tę podróż podjąłem tylko na próbę.\n„Młodzieńcze! — powiedział do mnie z wielką powagą właściciel okrętu. — Powinieneś to, co zaszło, uznać za ostrzeżenie oraz wyraźny znak Opatrzności i wyrzec się na zawsze zawodu żeglarskiego, do czego nie jesteś stworzony”.\n„Panie! — spytałem — czyż ta katastrofa skłoni pana do zaprzestania morskich podróży?”\n„Ze mną inna sprawa! — powiedział. — Żeglarstwo jest mym zawodem, a więc także obowiązkiem. Ty jednak, młodzieńcze, podjąłeś jazdę próbną i doznałeś przedsmaku tego, co cię czeka w przyszłości, gdybyś trwał dalej w uporze. Może być nawet, że całe nieszczęście wywołała twa obecność na pokładzie! Któż jesteś, młodzieńcze, i co cię skierowało na morze?”\nOpowiedziałem cały przebieg sprawy.\n„Czymże zgrzeszyłem, że mnie Bóg pokarał takim intruzem, takim nieszczęśnikiem na okręcie! — zawołał wysłuchawszy mnie. — Za tysiąc funtów szterlingów nie zgodziłbym się nawet stanąć z tobą, młodzieńcze, na jednym pokładzie!”\nPo chwili jednak uspokoił się i zalecił mi, bym wracał do ojca, gdyż najwidoczniej moje skłonności żeglarskie nie podobają się niebu.\n„Bądź pewny, młodzieńcze — zakończył — że jeśli nie weźmiesz sobie do serca tego znaku Opatrzności, to, gdziekolwiek się zwrócisz, natrafisz na nieszczęście i rozczarowanie, jak ci to przepowiedział ojciec twój!”\nRozstaliśmy się i już go więcej nie spotkałem. Ale rady, jakich mi udzielił, były daremne.\nMając trochę pieniędzy, pojechałem drogą lądową do Londynu, a przez cały czas wahałem się, czy nie lepiej byłoby wracać do domu.\nUczyniłbym to był jak najchętniej, ale było mi wstyd, zarówno sąsiadów i znajomych, jak też ojca i matki. Tak to bywa z nierozsądnymi. Nie wstydzą się robić źle, a odtrąca ich skrucha, nie mają odwagi zawrócić z błędnej drogi i wyznać swego przewinienia.\nPrzybywszy do Londynu wyszukałem sobie niebawem okręt, który odpływał ku wybrzeżom Gwinei w Afryce.\nGdybym miał tyle bodaj rozsądku, by przyjąć miejsce prostego marynarza, to pracując usilnie wyuczyłbym się był przynajmniej doskonale zawodu żeglarskiego i doszedł kiedyś do stanowiska sternika albo nawet i kapitana. Ale czując grosz w kieszeni, trwałem dalej w uporze i, grając rolę pana nie tykającego żadnej roboty na pokładzie, nie nauczyłem się też niczego.\nPosiadałem wówczas czterdzieści funtów szterlingów, które mi przysłali krewni, uproszeni listem wysłanym z Londynu. Pewny jestem jednak, że większą część tej sumy dostarczyła matka moja.\nIdąc za radą właściciela okrętu, człowieka bardzo zacnego, nabyłem za te pieniądze różnych drobiazgów, używanych w handlu zamiennym z murzynami, i notuję tu zaraz, że podróż miała przebieg pomyślny oraz że wróciłem do Londynu z zyskiem trzystu funtów szterlingów w postaci złotego proszku.\nZostałem tedy handlarzem gwinejskim i uprawiałem to przez lat kilka z coraz większym powodzeniem, gdy mnie zaś losy zapędziły do Brazylii, kupiłem tam tanio piękną plantację. Dość długo ciągnąłem z niej niezłe zyski, aż razu pewnego uległem namowie drugiego plantatora i przysposobiłem sobie okręt w celu sprowadzenia z Afryki niewolników potrzebnych nam do roboty na naszych polach trzciny cukrowej.\n— Robinson jedzie kupować niewolników i rozbija się po raz drugi z okrętem. Cudowne ocalenie. — Pierwsza noc na nieznanym wybrzeżu. — Robinson dosięga wpław okrętu i buduje tratwę. — Nabiera pewności, że znajduje się na wyspie. — Magazyn zapasów Robinsona.\nDnia pierwszego września roku Pańskiego 1659 wstąpiłem na pokład okrętu, w ósmą rocznicę dnia, w którym opuściłem w Hull ojca i matkę i lekkomyślniem ruszył na oślep w szeroki świat.\nOkręt nasz miał sto dwadzieścia ton pojemności, posiadał sześć armat i liczył prócz kapitana, mnie i chłopca kajutowego, czternastu ludzi załogi. Ładunek nasz stanowiły paciorki szklane, muszle, zwierciadełka ręczne, noże, nożyczki, siekiery i inne podobne przedmioty bardzo popłatne w handlu z murzynami.\nŻeglowaliśmy ku północy wzdłuż wybrzeży Brazylii, potem zaś, osiągnąwszy dziesiąty stopień północnej szerokości, mieliśmy skierować się wprost ku Afryce. Pogoda była piękna, ale upał panował wielki. Dotarłszy do przylądku San Augustino, skierowaliśmy okręt na pełne morze i ląd znikł nam niebawem z oczu. Po dwunastu dniach minęliśmy równik i znaleźliśmy się mniej więcej na siódmym stopniu szerokości północnej, gdy powiało straszliwe tornado, czyli trąba powietrzna i odrzuciło nas daleko z drogi obranej.\nBurza nadciągnęła zrazu od południowego wschodu, potem runął wicher od północnego zachodu. Potęga trąby powietrznej była taka, że zrezygnowawszy z wysiłków żeglowania, daliśmy się wichrom pędzić bezwolnie. Trwało to przez wiele dni, każdego zaś ranka sądziliśmy, że nie doczekamy wieczoru. Fale spłukały z pokładu dwu marynarzy i chłopca kajutowego, którzy zatonęli.\nDwunastego dnia burza nieco zmalała, a kapitan stwierdził za pomocą obserwacji słońca, że jesteśmy mniej więcej na jedenastym stopniu północnej szerokości, a więc na wysokości Gujany, powyżej Amazonki, niedaleko ujścia rzeki Orinoko. Zaczęliśmy radzić, co należy czynić, gdyż okręt poniósł uszkodzenia. Kapitan sądził, że najlepiej wrócić do Brazylii.\nNie zgodziłem się na to i zaproponowałem jazdę do wysp Barbados, do których spodziewaliśmy się dotrzeć w ciągu dni piętnastu.\nZmieniwszy tedy kierunek pożeglowaliśmy w stronę północno-zachodnią, by znaleźć pomoc na jednej z wysp Indii zachodnich. Ale los inaczej zrządził.\nLedwośmy przebyli kawałek drogi w tym kierunku, zahuczała ponownie burza i poniosła nas tak daleko na zachód, że mniej baliśmy się teraz zatonięcia na pełnym morzu, niż rozbicia o nieznane wybrzeże i zjedzenia przez ludożerców.\nWśród tej niedoli rozległo się pewnego ranka wołanie: Ląd! Wybiegliśmy na pokład, by zobaczyć, gdzie jesteśmy, jednocześnie jednakże okręt doznał takiego wstrząśnienia, że zatrzeszczał w wiązaniach. Wpadliśmy na ławę piaszczystą, statek nasz stanął nagle, a bałwany przeleciały po pokładzie z taką mocą, że ledwośmy ujść zdołali przed zatonięciem.\nNie sposób opisać przerażenia załogi. Nie wiedzieliśmy, czy jesteśmy przy wyspie, czy stałym lądzie, natomiast nie ulegało wątpliwości, że jeśli burza nie ustanie rychło, okręt nasz rozpadnie się na kawałki. Wciśnięci w różne kąty dla ochrony przed falami, spoglądaliśmy na siebie bladzi, czekając godziny śmierci.\nJednakowoż okręt wytrzymał dłużej, niż to było do przewidzenia i kapitan stwierdził na koniec, że wiatr przycicha.\nNie mogąc statku uwolnić z mielizny, chcieliśmy uratować przynajmniej samych siebie. Łódź wisząca u rufy została dawno już roztrzaskana, mieliśmy jednakże drugą, większą, i tę właśnie udało się, po wielu trudach, szczęśliwie spuścić na wodę.\nNie biorąc ze sobą niczego, weszliśmy jakeśmy stali w wątły stateczek, któremu lada chwila groziło rozbicie o ściany okrętu. Po nadludzkich wprost wysiłkach zdołaliśmy odbić od statku, i wśród ustawicznego niebezpieczeństwa popłynęliśmy w jedenastu, zdając się na wolę fal i łaskę bożą.\nPołożenie było straszne, wiedzieliśmy bowiem, że wśród takiej burzy otwarta barka nie utrzyma się długo na powierzchni, a gdybyśmy nawet zdołali dotrzeć do lądu, to niezawodnie łódź nasza roztrzaska się o skały nadbrzeżne, tak że w jednym i drugim wypadku śmierć nam zagraża niechybna. Mimo wszystko, poleciwszy dusze Bogu, wiosłowaliśmy dzielnie w stronę wybrzeża.\nJedyną naszą nadzieją było, że może znajdziemy zatokę osłoniętą od wiatru lub ujście rzeki i po spokojniejszych wodach dotrzemy do lądu.\nZaledwie jednak upłynęliśmy półtorej mili morskiej, wzniosła się poza nami ogromna jak góra ściana wody i zaczęła nas ścigać. Uciekaliśmy niby jagnię przed lwem, ale potwór dosięgnął nas i nim zdołaliśmy zebrać zmysły, łódź została przewrócona, a ja uczułem, że zapadam w niezmierną głębię.\nByłem wyśmienitym pływakiem, ale cóż mi to mogło pomóc w tym razie. Wir porwał mnie na dół, potem zgoła bez wysiłku z mej strony pchnął ku lądowi. Fala odpłynęła, ja zaś zostałem na piasku. Na poły oszalały posiadałem jednak jeszcze tyle przytomności, żem zauważył, iż ląd był bliższy, niż sądziłem. Zerwawszy się na nogi zacząłem co sił pędzić w głąb lądu, by mnie nie zabrała powracająca fala. Daremnie! Nieprzyjaciel szybszy był nierównie ode mnie. Ujrzałem za sobą nową górę, która dopędziła bezbronnego i zatopiła na jakieś dwadzieścia stóp wysokim słupem wody. Nieodporna moc pociągnęła mnie szybko w przepaść i już zacząłem tracić zmysły, wiedząc tylko tyle, że umieram, gdy nagle uczułem, iż idę w górę, a za chwilę głowa moja i ręce wynurzyły się z wody. Odetchnąłem głęboko i nabrałem trochę otuchy. Nowy bałwan zaniósł mnie na ląd, uczułem ponownie ziemię pod nogami, znowu jak przedtem zacząłem uciekać i znowu przegoniła mnie fala, zagarniając ze sobą. Wychyliwszy się na powierzchnię spostrzegłem, że mnie prąd niesie z szaloną szybkością ku zębatej skale, sterczącej czarno spośród śnieżnobiałej piany. Pomyślałem jeszcze, że tu będzie mój grób, westchnąłem do Boga… potem zaś otrzymałem straszliwy cios, tak że straciłem przytomność.\nPrzyszedłszy do siebie zauważyłem, że leżę wysoko na skale. Fale cofnęły się daleko, ale zaczęły właśnie sposobić nowy napad. Znając już ich gwałtowność i chyżość, chwyciłem z całej siły oburącz cypel skalny, by nie zostać spłukany. Nastąpił zalew, pokryła mnie zielonawa grzywa, ale trzymając się rozpaczliwie, zdołałem ujść zagłady. W chwili, gdym mógł chwycić oddech, zlazłem śpiesznie na dół i zacząłem biec jak szalony w głąb wybrzeża wznoszącego się dość stromo tuż za skałą. Dotarłszy tam, gdzie nie sięgało już morze, usiadłem w trawie.\nZostałem ocalony i złożyłem z całego serca gorącą podziękę Bogu. Pomyślałem o towarzyszach moich, którzy potonęli zapewne, gdyż nie dostrzegłem już nigdy ich śladu, z wyjątkiem trzech kapeluszy znalezionych potem na brzegu i dwu trzewików z dwu różnych par.\nDaleko, pośród spienionego morza, widniał rozbity okręt, ale był tak odległy, że ledwo go dostrzec mogłem przez białawą mgłę wodną. Wielki Boże! Jakimże sposobem zdołałem przez taką przestrzeń dostać się na ląd?\nRadowało mnie niezmiernie ocalenie, ale byłem w strasznym położeniu. Przemoczony na wskroś, nie miałem innej odzieży, ani jedzenia, ani picia, ani też broni, która by mi pozwoliła ubić zwierzynę na posiłek, czy obronić się przed napastnikiem. Znalazłem w kieszeni nóż, fajkę i trochę mokrego tytoniu. Ta bezsilność przepoiła mnie taką rozpaczą, żem się zerwał i zacząłem biegać po brzegu jak szalony.\nNadchodziła noc, ja zaś jąłem rozmyślać, co będzie, jeśli znajdują się tu drapieżne zwierzęta, wychodzące nocą na łów.\nNie mając wyboru, wdrapałem się na grube drzewo, stojące w pobliżu, by obyczajem ptaków przenocować pośród gałęzi. Przedtem jeszcze wyciąłem grubą pałkę dla obrony, usadowiłem się, jak mogłem najwygodniej i zmęczony straszliwie zapadłem zaraz w głęboki sen.\nGdym się zbudził, dzień był już jasny, burza przycichła i morze odzyskało nieco spokoju. Spostrzegłem z wielkim zdumieniem, że przypływ podniósł okręt z ławicy i podczas nocy zapędził go w pobliże skały, której zawdzięczałem swoje ocalenie. Okręt stał prosto i spokojnie, mnie zaś ogarnęło pragnienie dotarcia doń, celem zabrania potrzebnych mi nieodzownie przedmiotów.\nZlazłem co prędzej z drzewa i zaraz spostrzegłem leżącą opodal na brzegu łódź. Pośpieszyłem ku niej, ale zastąpiła mi drogę woda tak szeroko rozlana, żem nie mógł przekroczyć tej przeszkody. Wróciłem tedy i zacząłem rozmyślać, w jaki sposób mógłbym się dostać na okręt.\nOkoło południa morze przybrało zupełnie spokojny wygląd i z powodu odpływu odsłoniło tak znaczny szmat lądu, że mogłem dotrzeć pieszo do okrętu na odległość ćwierć mili angielskiej.\nPrzejął mnie ból, przyszło mi bowiem na myśl, że zostając na pokładzie, wszyscy towarzysze moi ocaleliby, a los mój w ich gronie byłby całkiem inny. Rozważania te jednak były daremne, przeto niewiele myśląc zrzuciłem odzież i popłynąłem do okrętu. Ściany jego były gładkie i sterczały pionowo z wody, tak że zrazu straciłem nadzieję dostania się na pokład. Po chwili jednak dostrzegłem zwisający z burty kawałek liny. Chwyciwszy go, wygramoliłem się na okręt.\nTkwił on w ławicy piasku w ten sposób, że dziób jego był pod wodą, a cała część tylna sterczała w górę. Tej nader szczęśliwej okoliczności zawdzięczać należało, że komory magazynowe pozostały suche. Wślizgnąłem się tam i, czując głód, napełniłem kieszenie spodni odłamkami suchara i pochłaniałem je, prowadząc dalej poszukiwania. Brakło mi teraz tylko czółna, by przewieść na ląd przedmioty, które sobie postanowiłem przywłaszczyć.\nSama chęć nie mogła tutaj starczyć, przeto musiałem jąć się pracy. Na pokładzie było kilka zapasowych rei i sztang, które mi się nadały, uruchomiłem je tedy i z wielkim wysiłkiem spuściłem poza pokład, związawszy linami, by nie odpłynęły z falą. Potem zszedłem na dół, związałem jedne przy drugiej, tak że utworzyły tratwę, potem nakryłem je deskami w poprzek i mogłem już po całej powierzchni swobodnie chodzić. Ale tratwa była jeszcze zbyt lekka, by unieść większy ładunek, poprzecinałem tedy piłą ciesielską na trzy części leżące na pokładzie długie belki masztowe i po niesłychanych wysiłkach uzupełniłem nimi mą tratwę. Nigdy przedtem nie byłbym zdolny wykonać takiej niesłychanej pracy, ale w niedoli człowiek poznaje własne siły i uczy się z nich korzystać.\nTratwa była teraz dość silna, zacząłem tedy ładowanie. Nasamprzód umieściłem na niej trzy skrzynie marynarskie, wysypawszy ich zawartość. W jedną z nich włożyłem suchary, ryż, trzy wielkie sery holenderskie, pięć kawałów suszonej koziny i resztkę mieszaniny różnego ziarna, którym na pokładzie karmiono kury. Była to przeważnie pszenica i ryż, ale potem zauważyłem z wielkim rozczarowaniem, że dobrały się do tego szczury i część zjadły, a część zniszczyły. Zajęty tą pracą, spostrzegłem jednak, że nastąpił przypływ, a pozostawione na brzegu surdut, kamizelkę i koszulę zabrała woda. Zacząłem tedy szukać odzieży i znalazłem sporą jej ilość. Brałem jednak na razie tylko najpotrzebniejsze rzeczy, głównie zaś narzędzia, które postanowiłem zawieźć na ląd. Po długiem szukaniu odnalazłem skrzynię cieśli pełną narzędzi. Był to dla mnie skarb większy, niż gdybym odkrył ładunek złota wypełniający cały okręt.\nNastępnie zwróciłem uwagę na broń i amunicję. Wiedziałem, że są w kajucie dwie dobre strzelby na ptactwo i dwa pistolety. Zabezpieczyłem je tedy przede wszystkim, wraz z kilku pełnymi prochu rogami, workiem śrutu i kul oraz dwoma długimi, ostrymi szpadami. Wiedziałem również, że są na okręcie trzy beczki prochu. Po długich poszukiwaniach znalazłem je w głębi, dwie były suche, trzecia jednakże przemokła. Umieściwszy na tratwie te dwie beczki oraz broń, uznałem, że ładunek jest dostateczny. Zaraz jednak stanęło przede mną pytanie, w jaki sposób zdołam dotrzeć z tym wszystkim do lądu, nie posiadając wioseł ni żagla, wobec czego najlżejszy podmuch wiatru mógł te moje skarby wypędzić na pełne morze i zatopić.\nTrzy okoliczności dodawały mi jednak otuchy. Morze było gładkie jak zwierciadło, nastał właśnie przypływ, pędzący wodę ku lądowi, a po trzecie miałem wiatr z tyłu. Znalazłem jeszcze na pokładzie kilka krótkich, połamanych żerdzi, dodawszy więc jeszcze do ładunku dwie piły, siekiery i młot, ruszyłem odważnie w drogę. Wszystko poszło wyśmienicie, zauważyłem też, że prąd niesie mnie tuż obok miejsca, gdzie po raz pierwszy wylądowałem. To mi dało nadzieję, że odkryję ujście strumienia lub rzeki, w które wdziera się fala morska podczas przypływu i w ten sposób natrafię na przystań.\nNie omyliłem się. Po krótkiej chwili zobaczyłem rozpadlinę wybrzeża, w którą wpadała szybkim prądem woda morska. Starałem się też, ile mogłem, utrzymać tratwę na środku tego pasa.\nTeraz jednak omal nie zdarzyło mi się ponowne rozbicie, które by do reszty pogrążyło całą mą nadzieję i złamało mi serce. Nie znałem głębokości wody, toteż tratwa wpadła jedną stroną na ławicę piasku, druga zaś zanurzyła się w wodę. Cały mój drogocenny ładunek byłby się zesunął, gdybym nie podparł skrzyni z całej siły plecami.\nW takiej pozycji stałem przeszło pół godziny, aż woda się podniosła i oswobodziła tratwę. Ruszyłem dalej i ku wielkiej radości ujrzałem ujście niewielkiej rzeczki.\nNie chcąc się dać zapędzić zbyt daleko w koryto, jąłem wypatrywać przystani i niebawem odkryłem po prawej stronie małą zatokę, w którą wprowadziłem z trudem swą tratwę, imając się różnych sztuczek. Podpłynąłem jak najbliżej spadzistego brzegu, ale nie chcąc po raz drugi narażać ładunku, osadziłem mój statek na kotwicy, wbijając z przodu i z tyłu żerdzie w piasek. Potem czekałem cierpliwie na odpływ, który też osadził na suchym gruncie tratwę i ładunek.\nWedle wszelkiego prawdopodobieństwa wyspa była bezludna, a także nie dostrzegłem zwierząt drapieżnych, tylko ogromne stada nieznanego mi zgoła ptactwa. Wracając zastrzeliłem wielkiego ptaka, siedzącego na drzewie u skraju lasu. Mój strzał był pewnie pierwszym, jaki od stworzenia świata padł na tej wyspie. Na jego odgłos podniosły się wokół z lasów istne chmary ptaków, wrzeszczących przeraźliwie. Zastrzelony przeze mnie musiał to być, sądząc po szponach i zakrzywionym dziobie, jakiś jastrząb nieznanego mi gatunku, a mięso jego cuchnęło brzydko i nie było jadalne.\nWróciwszy do tratwy wziąłem się do przenoszenia ładunku na ląd, co mi zajęło czas do wieczora. Chcąc się zabezpieczyć na noc, zbudowałem z pak i bierwion tratwy rodzaj chaty, w której rychło zasnąłem. Nazajutrz pierwszą mą myślą była ponowna wyprawa na okręt. Rozważałem długo, czy jechać tratwą, ale w końcu postanowiłem popłynąć jak wczoraj i zbudować nową tratwę pod nowy ładunek.\nTym razem szło mi dużo lepiej niż przedtem, bowiem doświadczenie uczyniło mnie mądrzejszym. Znalazłem w komorze cieśli kilka worków gwoździ i śrub, dłuto, dwa tuziny siekier i pewien nadzwyczaj cenny przyrząd, który zwie się kamieniem szlifierskim i służy do ostrzenia narzędzi. Prócz tych skarbów zabrałem jeszcze kilka żelaznych kilofów, siedem sztucerów na kule, trzecią strzelbę na ptaki, dwie beczułki kul i trochę prochu. Wielki wór śrutu i rulon ołowiu musiałem skutkiem ich ciężaru zostawić.\nUzupełniłem ładunek odzieżą, jaką tylko mogłem znaleźć, zabrałem też mały żagiel, matę na ścianę i trochę pościeli, po czym ruszyłem z powrotem i dotarłem szczęśliwie i z wielką radością do lądu.\nNiepokoiła mnie przez cały czas pobytu na okręcie myśl, że może jakieś zwierzę opanowało i zniszczyło moje zapasy, ale znalazłem wszystko nietknięte. Na jednej skrzyni siedziało istotnie jakieś stworzenie, podobne do dzikiego kota. Uciekło ono przede mną, ale niebawem przystanęło i spojrzało wymownie, jakby chciało zawrzeć znajomość. Zagroziłem mu strzelbą, ale to nie podziałało wcale. Rzuciłem mu kawałek suchara, mimo że nie należało być rozrzutnym. Kot ten podszedł, obwąchał chleb, potem zjadł go ze smakiem i spojrzał znowu, jakby chciał więcej. Wzruszyłem z żalem ramionami, a kot odszedł zadowolony wielce z przyjęcia.\nSprowadziwszy na ląd drugi ładunek, zbudowałem z żerdzi i żagla niewielki namiot i umieściłem tam przedmioty, które mógł uszkodzić deszcz lub słońce, wokoło zaś ustawiłem puste paki i beczki, tworząc wał ochronny przeciw wrogim ludziom czy też zwierzętom.\nWejście zatarasowałem od wnętrza deskami, od zewnątrz wysoką paką, potem rozłożywszy na ziemi pościel i umieściwszy w głowach pistolety, a nabitą strzelbę tuż pod ręką, ległem spać, sen zaś przyszedł zaraz, gdyż znużyła mnie ciężka praca.\nPosiadłem największy chyba magazyn, jaki kiedykolwiek człowiek założył dla siebie samego, a jednak nie byłem zadowolony. Jak długo okręt stał prosto, czułem chęć wyratowania zeń wszystkiego, co się tylko da i ruszyłem podczas najniższego stanu wody znowu na pokład. Za trzecią wyprawą pozyskałem znaczną ilość lin oraz sznurów i nici, nie zapominając też o kawale płótna służącego do naprawy żagli oraz o beczce z mokrym prochem.\nZa szóstym razem miałem już w posiadaniu wszystko co mi mogło być użyteczne i umyśliłem teraz podjąć rozbiórkę cięższych części statku. Zbudowałem z rei i resztek masztów ogromną tratwę i złożyłem na niej ciężkie liny kotwiczne, przepiłowane naprzód na części, oraz żelaziwo, jakie tylko mogłem powyrywać. Ale w drodze powrotnej opuściło mnie dotychczasowe szczęście. Tratwa była wielka i nie mogłem nią kierować należycie z powodu obciążenia, toteż wywróciła się w ujściu rzeczki, ja zaś wraz z ładunkiem wpadłem w wodę. Straciłem niemal wszystko, gdyż tylko liny zdołałem wydobyć potem podczas odpływu.\nByłem od trzynastu dni na wyspie, a jedenaście wypraw urządziłem na okręt, z którego zabrałem tyle, ile tylko zdołały zabrać dwie ludzkie ręce. Pewny jestem, że przewiózłbym na ląd częściami cały statek, gdyby tylko dopisała pogoda.\nZa dwunastym jednak razem jął dąć wiatr. Wziąłem właśnie z szafy w kajucie dwie brzytwy, nożyczki, kilka noży, widelców oraz woreczek brazylijskich i europejskich złotych i srebrnych monet, gdy niebo pociemniało i zerwał się tak silny wicher od lądu, że nie tracąc czasu na budowanie tratwy ruszyłem z powrotem wpław. Ledwo zdążyłem w istocie dotrzeć do lądu, wicher dął coraz mocniej i jeszcze przed końcem przypływu zahuczała burza co się zowie.\nTrwała ona przez całą noc, a gdym rankiem spojrzał w stronę okrętu nie ujrzałem go już. Szczątki wychylały się odtąd ponad wodę tylko w pełni odpływu, tak że powinszowałem sobie gorliwości, z jaką wyzyskałem czas, ratując od zatraty wszystko, co miało wartość.\n— Robinson buduje obronne osiedle. — Dzikie kozy. — Robinson urządza kalendarz. — Rozszerzenie mieszkania. — Stolarka. — Robinson zaczyna pisać pamiętnik. — Myśli jego podczas Świąt Bożego Narodzenia. — Lamy. — Owies i ryż. — Burza i trzęsienie ziemi.\nUmyśliłem sobie teraz zbudować porządne osiedle. Namiot mój stał dotychczas na grząskim torfowisku, tuż nad brzegiem, przeto na miejscu niezdrowym, a w dodatku zbyt odległym od słodkiej wody.\nRozejrzawszy się dobrze, obrałem małe płaskowzgórze, w pobliżu potoku u stóp pagórka, wznoszącego się pionowo. W skalnej jego ścianie było małe zagłębienie, niby wejście do jaskini, ale zbyt płytkie, by je zwać grotą.\nPłaszczyzna ta, porosła trawą, miała około stu metrów szerokości, była dwa razy tak długa, a leżała po północno-zachodniej stronie pagórka, tak że nie dochodziły tu niemal całkiem gorące promienie słońca. Postanowiłem zbudować sobie mieszkanie tu właśnie, wprost zagłębienia skały.\nZakreśliłem przed ścianą półkole o promieniu pionowym do skały, długości dziesięciu metrów, a średnicy dwudziestu mniej więcej.\nNa obwodzie tego półkola wbiłem w ziemię podwójny szereg grubych pali, około półszósta stóp wysokich, a końce ich zaostrzyłem potem. Stały one w odległości sześciu cali od siebie.\nPotem wplotłem pomiędzy pale pocięte kawałki lin kotwicznych, wypełniając szczelnie odstępy, zaś od wnętrza wzmocniłem palisadę skośnymi podporami, sięgającymi do połowy jej wysokości i w ten sposób stworzyłem mur, którego żaden człowiek ni zwierzę nie zdołało przebić ani przekroczyć. Była to praca nie tylko ciężka, ale także skomplikowana, zwłaszcza o ile szło o ścinanie drzew w lesie, utwierdzanie pali i zaciosywanie ich na końcach. Nie zostawiłem otworu na wejście, ale używałem krótkiej drabinki, którą zabierałem zawsze ze sobą. To mi dawało bezpieczeństwo przed napadem, potem jednakże wyszło na jaw, że ta ostrożność była zbyteczna.\nNiesłychane miałem trudności z przenoszeniem mych zapasów do fortecy, pośrodku której ustawiłem namiot o dachu z podwójnego płótna, który okryłem jeszcze sersenigiem, czyli smołowanym płótnem, jakim się zatyka szpary w okręcie. Tu zawiesiłem również matę ścienną, która była ongiś, jak zapamiętałem, własnością sternika.\nPo ukończeniu tej budowli zewnętrznej zacząłem pogłębiać wklęsłość w skale. Kamienie i ziemię, stamtąd dobyte, wynosiłem pod palisadę i usypałem tam wał na półtorej stopy wysoki. Rozszerzyłem w ten sposób mieszkanie swoje w głąb góry, tworząc piwnicę, która mi oddawała doskonałe usługi.\nNa pracy tej zeszło dużo czasu. Wspomnę tutaj o pewnym zdarzeniu, jakie zaszło w porze roztrząsania planów budowy mego osiedla.\nPewnego parnego dnia burza z piorunami i grzmotami nawiedziła wyspę. Zaraz za pierwszą błyskawicą uczułem śmiertelny strach. Nie przeraziłem się oczywiście burzy, ale zadrżałem na myśl o mym prochu. Cóż by to było dla mnie za nieszczęście, gdyby piorun padł w beczkę i zapalił go! Wszakże proch ten był mi jedyną gwarancją obrony, a także warunkiem zdobycia pożywienia.\nPod tym wstrząsającym wrażeniem zaniechałem na razie budowy i zacząłem co prędzej sporządzać worki i skrzynie w celu podzielenia prochu na części, tak bym w razie eksplozji nie utracił wszystkiego naraz. Pracowałem nad tym całe dwa tygodnie i dokazałem, że dwieście czterdzieści funtów, jakie posiadałem, utworzyły blisko sto porcji. Beczkę z prochem mokrym, jako niegroźnym, umieściłem w grocie, którą nazwałem swą kuchnią, poszczególne porcje prochu rozmieściłem po różnych szczelinach i dziurach skalnych, nie zaniedbując porobić znaków, by je w razie potrzeby odnaleźć.\nPrzez cały ten czas wędrowałem codziennie ze strzelbą po okolicy w celu zbadania jej i polowania na zwierzynę. Zaraz za pierwszą wycieczką napotkałem dzikie kozy, były one jednak tak płochliwe i tak szybko uciekały, że nie doszedłem do strzału. Potem jednak nauczyłem się je podchodzić. Zauważyłem, że zmykają co prędzej, gdy pasą się choćby daleko na górze, ja zaś nadchodzę od dołu, przeciwnie, gdym nadchodził od strony góry, one zaś były w dolinie, mogłem podejść znacznie bliżej. Wywnioskowałem stąd, że oczy ich są zbudowane w sposób, pozwalający im patrzyć raczej na dół, niż w górę.\nZa pierwszym strzałem ubiłem kozę, mającą obok siebie koźlątko. Wzruszyło mnie, że nie chciało ono opuścić matki. Gdym wziął zwierzynę na plecy i ruszyłem ku domowi, poszło za mną. Przeniosłem je przez palisadę, ale było zbyt małe i nie odessane jeszcze, tak że będąc przyzwyczajone do mleka matki nie chciało nic jeść. To mnie zmusiło ostatecznie do zarżnięcia go i spożycia. Mięso tych dwu sztuk starczyło na czas długi, tak że mogłem zaoszczędzić sporo żywności, a zwłaszcza chleba.\nSkończyłem nareszcie budowę osiedla i przyszła kolej na założenie ogniska. Zanim jednak opowiem, jak tego dokonałem, wspomnę pokrótce o sobie samym.\nIle razy przyszło mi na myśl położenie moje, ogarniał mnie wielki smutek. Powiedziałem już, że burza odepchnęła okręt daleko poza zwykłą linię kursu statków, toteż z pełną słusznością mogłem przypuszczać, że niebo skazało mnie na samotną śmierć na tej wyspie. Rozważając to, płakałem i bliski nieraz byłem rozpaczy.\nCzasem jednak smutny ten nastrój rozpraszał rozsądek. Stało się też tak pewnego dnia, kiedy wędrowałem ze strzelbą po morskim wybrzeżu, pogrążony w melancholii.\n— Prawda — powiedziałem sobie — że los twój nie jest wesoły, ale gdzież są towarzysze twoi? Wszakże do łodzi wsiadło jedenastu? Gdzież się podziało dziesięciu z nich? Zginęli, ty zaś ocalałeś… czemu nie nastąpiło coś wprost przeciwnego? Żyjesz oto na pewnym lądzie, cały i zdrowy, oni zaś leżą na ciemnym dnie morza. Gdzież lepiej, tam, czy tu?\nDotknąłem dnia 30 września po raz pierwszy stopą tej samotnej wyspy, która, wedle mych obliczeń, leżała mniej więcej na dziewiątym stopniu północnej szerokości.\nPo dziesięciu czy dwunastu dniach pobytu przyszło mi na myśl, że stracę zupełnie rachubę czasu, a nawet nie będę mógł święcić niedzieli, jeśli nie urządzę czegoś w rodzaju kalendarza. Sporządziłem tedy z dwu desek wielki krzyż i wyciąłem na nim napis: Dnia 30-go września wylądował tu Robinson Crusoe.\nKrzyż ten ustawiłem na wybrzeżu i każdego dnia znaczyłem na nim karb. Każdy karb siódmy był dwa razy dłuższy, a pierwszy dzień miesiąca stanowiła kreska jeszcze dwa razy tak długa jak kreski niedzielne. W ten sposób obliczałem dni, miesiące i lata.\nPośród rzeczy zabranych z okrętu były różne przedmioty, na które nie zwracałem na razie uwagi, mianowicie: pióra, atrament, papier, kilka kompasów, przyrządów matematycznych, map oraz książek i Biblii.\nNie należy pominąć szczegółu, żeśmy mieli na pokładzie psa i dwa koty. O tych zwierzętach opowiem w dalszym ciągu niejedno. Koty przewiozłem tratwą, zaś pies skoczył z pokładu i przypłynął za mną podczas drugiej wyprawy mojej. Był mi przez całe lata wiernym towarzyszem, a nawet ukochanym przyjacielem.\nPrzybory pisarskie oddały mi wielkie usługi i jąłem zaraz spisywać szczegółowo pamiętnik. Przerwałem go, gdy zbrakło atramentu, którego mimo rozlicznych wysiłków niczym zastąpić nie mogłem.\nZapasy moje mieściły różne użyteczne przedmioty, ale mimo to brakowało mi niejednego, mianowicie prócz atramentu także łopat i motyk, dalej zaś igieł i cienkich nici. Nie sposób też było wejść w posiadanie płóciennej bielizny, do którego to niedostatku przywyknąć z wolna musiałem.\nW tych warunkach praca postępowała niesporo i minął rok, zanim ukończyłem budowę swego osiedla. Wybierałem umyślnie pale tak ciężkie, że je ledwo mogłem wlec, to też czasem całe dwa dni zeszły mi na ścinaniu drzewa i dostawianiu go na miejsce, a trzeci dzień pracy kosztowało wbicie go w ziemię i spojenie z innymi. Wbijałem pale zrazu ciężką pałą drewnianą, potem dopiero zacząłem używać żelaznego kilofa. Nie troszczyłem się jednak powolnością tą, gdyż niestety miałem czasu pod dostatkiem! Cóż mi zostawało do roboty po skończeniu prócz wałęsania się po wyspie i dbania po trochu o pożywienie?\nCzas płynął, ja zaś zacząłem spokojnie patrzeć na swe położenie i nie wypatrywałem już teraz tak często i tak długo oczu na morze, w nadziei ujrzenia okrętu, śpieszącego mi na ratunek. Pogodziłem się z wolna z losem i jąłem urządzać sobie życie możliwie wygodnie i przyjemnie.\nOpisałem już dom swój. Był to namiot na stoku wzgórza, otoczony silną palisadą pni, utkanych linami kotwicznymi. Mógłbym to zagrodzenie nazwać wałem, gdyż przyparłem do niego ze strony zewnętrznej silny mur z darniny wysoki na dwie stopy. Po półtora roku ułożyłem długie pnie od tego wału aż do skalnej ściany i pokryłem je gałęźmi i liśćmi palmowymi dla ochrony przed deszczem bardzo obfitym w pewnych porach roku.\nZapasy zgromadzone w obrębie mieszkania zacieśniły je do tego stopnia, że ledwie mogłem się ruszyć. To mnie skłoniło do rozszerzenia groty, która to praca nie sprawiła mi wiele trudu z powodu kruchości kamienia. Wydrążyłem zrazu chodnik w stronę prawą, a gdy był dość długi, zwróciłem go raz jeszcze w prawo, tak że wylot jego otrzymał ujście na zewnątrz. W ten sposób mieszkanie moje stało się dostępne bez konieczności użycia drabiny.\nPo ostatecznym zakończeniu prac budowlanych wziąłem się do stolarki, celem uzyskania sprzętów domowych pierwszej potrzeby, a więc stołu i krzesła, bez których mowy być nie mogło o jakiejkolwiek wygodzie. Nie sposób było pisać ni jeść porządnie, słowem sto razy w ciągu dnia brakowało mi tych przedmiotów.\nNadmieniam tu mimochodem, że każdy człowiek normalnym obdarzony rozumem może z czasem sam przez się posiąść każde rzemiosło. W ciągu całego życia nie miałem dotąd w ręku narzędzia, a mimo to mogę zaręczyć, że byłbym potem w stanie, przy odpowiednim zapasie koniecznych przyrządów, wytworzyć sobie wszystkie przedmioty użyteczności domowej. Osiągnąłem z biegiem czasu taką zręczność, że mając tylko siekierę i ostre szerokie dłuto stolarskie sporządzałem najróżniejsze rzeczy. Gdym potrzebował deski, musiałem ściąć drzewo i obciosywać pień po obu stronach tak długo, aż powstała deska danej grubości. Wyrównywałem ją potem dłutem. Oczywiście przy tej metodzie jeden pień dawał jedną tylko deskę, ale nie było na to rady. Przy tym praca wymagała wielkiej cierpliwości i czasu. Czasu miałem aż nadto, zaś cierpliwości nabyłem z musu.\nStół i krzesło sporządziłem jednak z krótkich desek, zabranych z okrętu. W opisany powyżej sposób wyciosałem potem pewną ilość długich desek, które poprzybijałem jedne nad drugimi na ścianach groty jak półki, na których umieściłem w porządku wszystkie drobiazgi, przyrządy, gwoździe, śruby, słowem to, co chciałem mieć pod ręką. Na kołkach, wbitych w ściany, pozawieszałem strzelby i to co się do wieszania nadawało, tak że grota przybrała wygląd wielkiego magazynu, mnie zaś radowała ilość posiadanych, użytecznych rzeczy i ład, jaki tu teraz zapanował.\nZacząłem spisywać pamiętnik. Od pamiętnego dnia 30 września 1659 roku zanotowałem sumiennie wszystko, com przeżył, myślał i czuł. Chcąc podać treść tych zapisków, musiałbym powtórzyć rzeczy już opowiedziane, przeto poprzestanę na tych tylko szczegółach, które mogą zaciekawić czytelników moich jako uzupełnienie i objaśnienie ich.\nDnia 17 października zacząłem drążyć jaskinię poza namiotem.\nDo roboty tej brakło mi przede wszystkim żelaznego łamacza kamieni, łopaty i taczek lub kosza, jąłem tedy dumać, czym je zastąpić. Łamacz zastąpił jako tako kilof, ale brak łopaty utrudniał znacznie i opóźniał robotę.\nDnia 18 października natrafiłem w lesie na drzewo bardzo twarde, zwane w Brazylii drzewem żelaznym. Odrąbałem mu z trudem gruby konar, przy czym siekierę stępiłem do tego stopnia, że była bezużyteczna. Konar ten, strasznie ciężki, zawlokłem do domu i zacząłem zeń wyciosywać coś, co przypominało niewątpliwie łopatę i pełnić mogło jej funkcje.\nBrak mi było taczek lub kosza. Kosz mógłbym był jako tako upleść, ale nie napotkałem dotąd przydatnych gałęzi. Od sporządzenia taczek odstraszała mnie konieczność koła i osi, a nie czułem się na siłach stworzenia takiego arcydzieła. W końcu wpadło mi do głowy, by wydrążyć z pnia rodzaj niecek, jakich używają mularze do noszenia wapna i cegieł. Przedmiot ten nie sprawił mi tyle trudu, co łopata, ale mimo to zużyłem na te dwie rzeczy całe cztery dni.\nDnia 24 grudnia. W ojczyźnie obchodzą dziś wszyscy Boże Narodzenie. Czyż żyją jeszcze ojciec mój i matka? Czyż wspominają jeszcze czasem o swym niewdzięcznym i nierozsądnym synu? Sądzą pewnie od całych lat, że nie żyję! I w samej rzeczy zmarłem, dla całego świata jestem tak jakby umarłym człowiekiem! Biedny, biedny Robinsonie! Ale nie traćmy otuchy… Bóg nad nami, a Robinson Crusoe żyje jeszcze!\nDnia 25 grudnia odkryłem na mej wyspie lamy. Zastrzeliłem jedną młodą sztukę, a zraniłem drugą, tak że zdołałem doprowadzić ją do domu, gdzie wsadziłem w drewniane łupki przestrzeloną jej nogę.\nPielęgnowałem chore zwierzę, noga zaś zrosła się szybko i wzmocniła. Lama przywykła do mnie, oswoiła, pasła się opodal groty trawą i ziołami i wcale nie okazywała skłonności do ucieczki. Ta okoliczność naprowadziła mnie na myśl stworzenia trzody zwierząt swojskich, tak by mi nie zbrakło żywności kiedyś, gdy spotrzebuję cały zapas prochu.\nDnia 1 stycznia było niezmiernie gorąco. Parność i upał sprawiły, żem wyszedł na łowy o samym świcie, drugi zaś raz późnym wieczorem. Napotkałem w dolinach w głębi wyspy mnóstwo kóz, nadających się doskonale na swojską trzodę.\nDnia 2 stycznia ruszyłem z psem na polowanie i poszczułem go na kozy. Ale skutek był wprost przeciwny. Kozy uderzyły razem na psa rogami, tak że ledwo ujść zdołał cało.\nW tym czasie padał często gwałtowny deszcz, musiałem więc zaniechać łowów. W takie pochmurne dni ciemno bywało w mym mieszkaniu i odczuwałem dotkliwie brak lampy. Chciałem co prawda nieraz narobić sobie świec, ale nie miałem wosku. Sporządziłem tedy z gliny naczyńko, wysuszyłem je na słońcu i zaopatrzywszy w knot z kłaków napełniłem tłuszczem kozim. W ten sposób oświetliłem od biedy mieszkanie, ale lampa moja pozostawiała jeszcze dużo do życzenia.\nGmerając w posiadanych skarbach, natrafiłem na worek ze zbożem. Szczury pożarły jednak ziarno, przeto, nie widząc nic więcej ponad otręby i łuski, wysypałem wszystko pod skałę, by użyć worka na co innego. Stało się to przed nastaniem ulewnych deszczów. Po czterech tygodniach ujrzałem na tymże miejscu kilka wyniosłych kłosów, w których rozpoznałem z radością europejski owies. Opodal zobaczyłem też parę kłosów ryżu. Cień skały osłonił przed żarem słońca kilka zdolnych jeszcze do kiełkowania ziaren, jakie były w śmieciach i wzeszły one doskonale w wilgoci wywołanej deszczem.\nPilnowałem starannie tych kilku kłosów, gdy zaś dojrzały w czerwcu, zebrałem troskliwie ziarno po ziarnie, ciesząc się nadzieją, że z czasem uzyskam ilość zboża potrzebną na wypiek chleba. Zanim do tego doszło, minęły cztery lata. Przy tym pierwszy siew nie powiódł się, gdyż dokonałem go tuż przed nastaniem upałów. O tym jednak opowiem później.\nDnia 16 kwietnia, ukończywszy właśnie wał ochronny mej fortecy, doznałem czegoś, co niemal zniweczyło wszystkie me dotychczasowe wysiłki, a nawet co groziło memu życiu.\nZajęty byłem właśnie czymś poza namiotem, u wejścia do groty, gdy nagle zaczęły spadać masy ziemi i kamieni z całej góry i ścian oraz stropu jaskini mojej. Skoczyłem do drabiny i przelazłem śpiesznie przez palisadę, by nie zostać pogrzebany pod głazami. Ledwo dotknąłem stopą ziemi, poznałem, że wyspę nawiedziło straszliwe trzęsienie ziemi. Falowała pod mymi nogami niby morze, a odległa o pół mili angielskiej góra rozpadła się u samego wierzchołka na dwoje i runęła w dół z łoskotem, jakiego nie słyszałem w życiu całym. Morze szalało i sądzę, że trzęsienie jego dna być musiało jeszcze nierównie gwałtowniejsze niż lądu.\nStałem przez chwilę skamieniały ze strachu i pewny, że namiot mój oraz wszystko, co posiadałem, zostanie zasypane beznadziejnie. Wstrząśnienie powtórzyło się trzy razy, a było tak straszliwe, że musiałoby zniweczyć każdy budynek ludzką ręką wzniesiony. Falowanie ziemi wywołało u mnie chorobę morską. Doprowadzony do rozpaczy i bezradny zupełnie wołałem tylko raz po raz:\n— O Boże i Panie mój, miej litość nade mną!\nŚciemniło się bardzo, czarne chmury sunęły po niebie z przerażającą szybkością i za chwilę zahuczała burza, a morze pokryła biała piana. Huragan runął na wyspę z siłą niewysłowioną i ogłuszającym łoskotem, wyrywając mnóstwo drzew z korzeniami i łamiąc jak słomki grube pnie. Wobec tego rozpętania żywiołów każde ludzkie słabe stworzenie musiałoby zwątpić o swoim życiu. Trwało to przez trzy godziny, po czym burza zaczęła przycichać, a po dalszych dwu godzinach wróciło wszystko do spokoju i lunął nawalny deszcz.\nPrzez cały ten czas leżałem na ziemi skulony, trzymając się oburącz drzewa, by mnie wicher nie porwał ze sobą. Teraz wstałem i zobaczywszy, że góra stoi cało, ośmieliłem się zajrzeć do mego mieszkania. Zaraz też postanowiłem zbudować sobie drugie mieszkanie, pod gołym niebem, gdyż przebywając ciągle w tej pieczarze mogłem podczas następnego trzęsienia ziemi niespodzianie stracić życie.\nUmyśliłem zbudować podobny wał i ustawić w nim namiot, zanim jednak dojść mogło do urzeczywistnienia, musiałem, chcąc nie chcąc, pozostać w starym osiedlu.\n— Ponowna wyprawa na rozbity statek. — Robinson napotyka żółwia. — Choruje i rozmyśla nad sobą poważnie.— „Wzywaj mnie w potrzebie!” — Ozdrowienie. — „Wielbij imię moje!” — Robinson czyni odkrycia. — Buduje drugie osiedle. — Zostaje koszykarzem. — Oswaja papugę i koźlę. — Pierwsze żniwa.\nZnajduję w mych zapiskach pod datą 22 kwietnia co następuje: Nazajutrz wziąłem się na serio do rozważania tego nowego planu i pierwszą zaraz trudność dostrzegłem w złym stanie moich narzędzi. Posiadałem trzy wielkie topory i kilka tuzinów siekier, które wzięliśmy ze sobą jako artykuł w handlu zamiennym z dzikimi, ale wszystko to stępiło się i poszczerbiło przy obróbce twardego, sękatego drzewa. Miałem wprawdzie kamień szlifierski, ale brakło mi koniecznego mechanizmu do obracania. Sporządzenie tej maszyny sprawiło mi trud niesłychany, ale po wielkich wysiłkach stworzyłem przyrząd obracany pedałem nożnym przy pomocy rzemienia, tak że obie ręce miałem wolne. Pracowałem nad tym przez cały tydzień.\nW ciągu 28 i 29 kwietnia ostrzyłem od rana do wieczora narzędzia, a maszyna moja okazała się doskonała.\nDnia 1 maja ujrzałem wczesnym rankiem na wybrzeżu beczkę i trochę szczątków okrętu, przypędzonych tu ostatnią burzą. Rozbity statek zmienił położenie i sterczał wyżej nad wodą. Dziób nie tkwił już w piasku, a tył oddzielony od kadłuba leżał na boku wśród piaszczystego, a tak wysokiego wału, że podczas odpływu mogłem doń dotrzeć suchą nogą. Zmianę tę wywołało, zdaje się, trzęsienie ziemi, które dokończyło zniszczenia, a fale niosły teraz poszczególne resztki na ląd. W beczce był proch zamoczony, a potem wyschły na słońcu niby kamień. Mimo to zabrałem go jednak i zabezpieczyłem.\nOdkładając na potem budowę drugiego osiedla, jąłem się pracy koło szczątków okrętu, z których najmniejszy mógł mi się bardzo przydać.\nPrzez dni następne byłem tym zajęty. Poodrywawszy deski pokładu, znalazłem we wnętrzu pełnym piasku różne beczki, których jednak ruszyć nie mogłem. Musiałem też zostawić gruby zwój ołowiu jako zbyt ciężki. Przeniosłem natomiast około trzech cetnarów żelaza.\nDnia 24 maja poluzowałem na koniec w piasku beczki do tego stopnia, że fala podczas przypływu zaniosła wiele z nich na ląd. Była w nich solona wieprzowina, zepsuta jednak przez wodę morską. Ze zwoju ołowiu odrąbałem kawałkami około cetnara i zabrałem do domu.\nChodząc po wybrzeżu 16 czerwca napotkałem wielkiego żółwia, pierwszego na tej wyspie. Ubiłem go, a mięso to wydało mi się potrawą najbardziej soczystą i najsmaczniejszą, jaką spożywałem w życiu. Była to nader pożądana odmiana, gdyż dotąd jadałem tylko drób i kozinę.\nPod datą 27 czerwca znajduję w pamiętniku taki zapisek: Od tygodnia dręczyła mnie taka febra, że z trudnością tylko mogłem dokonywać koniecznych prac codziennych. Teraz pogorszyło mi się do tego stopnia, iż leżałem, niezdolny wstać po łyk wody. Godzinami byłem oszołomiony, przychodząc zaś do siebie usiłowałem zanieść modły do Boga, ale wargi moje szeptały tylko z trudem: — Boże, wspomóż mnie i nie opuszczaj! — Paliła mnie gorączka, to znów na przemian wstrząsał mną dreszcz lodowaty, na koniec zapadłem w niespokojny sen, trwający dużo godzin. Zbudziłem się w nocy. Było mi lepiej, ale czułem wielkie osłabienie i paliło mnie straszne pragnienie. Nie mając jednak w mieszkaniu wody, musiałem wytrwać do rana.\nDnia 28 czerwca zawlokłem się z trudem do strumienia i napełniwszy flaszkę, umieściłem wodę w pobliżu legowiska. Potem upiekłem na węglach kawałek koziny, ale zjadłem parę tylko kąsków. Próbowałem chodzić, lecz nogi chwiały się pode mną, zaś w sercu czułem wielki smutek z powodu opuszczenia, w jakie popadłem. Wieczorem upiekłem trzy jaja spośród tych, jakie znalazłem w ciele żółwia, spożyłem je z lubością, następnie zaś, mimo osłabienia, usiadłem ze strzelbą na wybrzeżu i zapatrzyłem się w spokojne i ciche morze.\nGdym tak siedział napłynęły mi różne myśli.\n— Czymże jest ziemia, której już taki szmat zwiedziłem i czymże morze, po którym podróżowałem tak długo? Jakże powstały? Czymże jestem ja sam i te wszystkie otaczające mnie dzikie i swojskie twory? Nie ulega wątpliwości, że wszechpotężna siła stworzyła wszystko, żywe istoty, ziemię, morze, powietrze i widnokrąg ze słońcem, księżycem i gwiazdami. Cóż to za siła niezmierna? Oczywiście, to Bóg! Jeśli jednakże Bóg stworzył te wszystkie rzeczy, to niezawodnie kieruje nimi i rządzi, a zatem bez Boga i jego zgody oraz woli nic się w całym świecie stać nie może.\nBóg, rządca świata, wie także, że ja znajduję się na tej oto wyspie w stanie wielkiej niedoli, a z woli też jego spotkało mnie to nieszczęście.\nCzemuż dotknął mnie Bóg w ten sposób? Czymże zawiniłem?\nWobec tego pytania poczułem wyrzut sumienia i głos jakiś potężny zawołał we mnie:\n— Nędzniku! Pytasz czym zawiniłeś? Spójrz wstecz na swe zmarnowane życie i spytaj raczej czym nie zawiniłeś! Spytaj, czemu Bóg w słusznym gniewie nie ukarał cię już dotąd śmiercią, czemu nie zginąłeś w przystani Yarmouth lub pod tą wyspą nie zatonąłeś w falach jak twoi nieszczęśni towarzysze! Jak śmiesz pytać o swoje winy?\nWziąłem do rąk jedną z Biblii wyratowanych z okrętu i zacząłem czytać. Ale umysł mój tak był wyczerpany chorobą, że przez czas długi zrozumieć nie mogłem słów Pisma świętego. W końcu oczy me spoczęły na zdaniu: — Wzywaj mnie w potrzebie, ja cię ocalę, ty zaś wielbij imię moje!\nUczyniło to na mnie niesłychanie silne wrażenie. Po raz pierwszy w życiu ukląkłem i roniąc gorące łzy zacząłem błagać Boga, by spełnił obietnicę i ocalił mnie, bowiem wzywałem go z taką wiarą w złej chwili.\nPotem wyczerpany całkiem dowlokłem się do posłania i zaraz zasnąłem twardo.\nPewny do dziś jestem, że sen ten trwać musiał co najmniej dwie noce i cały dzień. Inaczej trudno by wytłumaczyć, czemu kalendarz mój wskazywał jeden dzień mniej, kiedym po latach obliczał czas mego pobytu na wyspie.\nKoniec końcem zbudziwszy się uczułem, że jestem fizycznie orzeźwiony i przepełniony świeżymi siłami. Febra nie wróciła już, a żołądek domagał się gwałtownie pożywienia.\nDnia 3 lipca zanotowałem te słowa: Bóg mnie wysłuchał i przywrócił mi zdrowie, toteż wielbiłem go na każdym kroku. Zła jest choroba w domu, przy czułej opiece rodziny, ale stokroć okropniej jest zapaść w niemoc wśród dziczy i samotności, z dala od wszelkiej pomocy. Bóg mnie jednak ocalił i odtąd już nie znikły mi z pamięci słowa: — Wzywaj mnie w potrzebie, ja cię ocalę, ty zaś wielbij imię moje! — Czy Bóg wyzwolić mnie też raczy z tego wygnania? Zacząłem nad tym dumać i już uczułem upadek nadziei, ale wspomniawszy przebytą chorobę, powiedziałem sobie: — Czyż nie wyratował cię Bóg cudownie z śmiertelnej febry i stanu straszliwej niemocy? Czyż nie dotrzymał obietnicy? A ty, czyż spełniłeś to, czego chce, mówiąc: Wielbij imię moje? — Zawstydziłem się wielce i ukląkłszy jąłem głośno sławić imię Boże, błagając o jego łaskę.\nOd 4 do 14 lipca chodziłem codziennie ze strzelbą po okolicy, by odzyskać sprawność ciała. Badając przyczynę zasłabnięcia, doszedłem do wniosku, że przebywanie na wolnym powietrzu w porze deszczowej, która w tej strefie zastępuje zimę, jest szkodliwe dla zdrowia.\nOd dziesięciu już miesięcy przebywałem na tej wyspie i mało było nadziei ocalenia, gdyż widocznie nikt tu jeszcze przede mną nie wylądował.\nDnia piętnastego lipca podjąłem dalszą wycieczkę. Idąc w górę biegu strumienia stwierdziłem, że przypływ morza sięga najwyżej na dwie mile angielskie w głąb lądu. Odkryłem kilka uroczych dolin i bujnych łąk, na których rósł tytoń, aloesy i dzika trzcina cukrowa. Dalej w głębi znalazłem melony wijące się po ziemi, a w końcu, ku wielkiemu zdumieniu, także winorośl, zwieszoną po pniach drzew, pełną soczystych gron. Spożyłem z rozkoszą znaczną ich ilość, przyszło mi jednak zaraz na myśl, że owoce te wysuszone oddadzą mi, jako rodzynki, większą jeszcze przysługę, gdyż będę mógł zgromadzić znaczny ich zapas.\nWróciwszy z workami zastałem stertę winogron zburzoną i zdeptaną przez dzikie kozy, więc trud mój okazał się daremny. Zauważyłem jednak, że i bez tego nic by mi nie przyszło ze zbioru, gdyż winogrona były zbyt miękkie, by je transportować w workach. Pościnałem przeto znaczną ilość i rozwiesiłem na gałęziach drzew, by wyschły w słońcu. Wielki jednakże zapas pomarańcz i cytryn zdołałem przenieść do mego osiedla.\nUrodzajna ta dolinka tak mi przypadła do gustu, że umyśliłem zbudować sobie tu drugie mieszkanie, ale zaniechałem tego po chwili rozwagi, bowiem nie widać stąd było morza, a więc mogłem przeoczyć przepływający w pobliżu okręt.\nPoprzestałem tedy na zbudowaniu małego szałasu, który otoczyłem silnym płotem, dając doń przystęp tylko za pomocą drabiny. Tu spędzałem nieraz po kilka nocy z rzędu i posiadłem w ten sposób grotę skalną silną jak forteca oraz miłą willę letnią.\nPraca ta przeciągnęła się aż do sierpnia, po czym spadły deszcze, które mnie uwięziły we właściwym osiedlu. Letnisko posiadało wprawdzie także namiot, ale brakło tu ochrony skalnej przed burzą i nawalnym deszczem.\nDnia 3 sierpnia wyschły na koniec winogrona, dając nader smaczne rodzynki. Był zresztą najwyższy czas zabrać je, gdyż deszcz mógł mnie lada chwila pozbawić najlepszej części zapasów zimowych. Musiałem przenieść do domu około dwieście wielkich wiązek tych rodzynków na własnych plecach.\nWłaściwa pora deszczowa nastała 14 sierpnia, trwała z rozmaitym nasileniem do połowy października, a ulewa wzmagała się czasem tak, że przez parę dni nie mogłem opuścić jaskini.


::Do przeszłości, która lubi zacierać się w pamięci::\n…taplania się w śniegu, a potem małej drewnianej knajpki z Cher i grzanym winem zamiast lodów\n…niesamowicie zacisznego małego jeziorka na obrzeżach wielkiego miasta, z dala od świateł i zgiełku, butelki wina i kumkających żab\n…masażu karku i “oh yes, you are beautiful” wypowiedzianego do odbicia w lustrze\n…sierpniowego wieczoru, rozgwieżdżonego nieba widzianego z małej ławeczki w samym środku wielkiego miasta\n…bliskości tańca na mokrej od wieczornej rosy trawie\n…taniego wina pitego na chyba największym deptaku Europy i drzwi do metra, które zamknęły się o wiele za szybko\n…nauki jazdy na nartach i wyciągania ręki do zakopanych w zaspach\n…nocnego pływania w ubraniach w oceanie na krańcu świata\n…automatycznej sekretarki odtwarzającej wciąż głos, którego tak mi brakowało\n…ławeczki gdzieś na środku podwórka i dziewczynki w butach z rolkami\n…widoku wielkiego miasta z poziomu wielkich schodów pod wielkim kościołem i małego zeszytu z małym portrecikiem\n…nocnych godzin spędzonych po ciemku pod kołdrą przed stacjonarnym komputerem przy dźwiękach Tool’a\n…wciągającej i otwierającej oczy rozmowy w ciepły sycylijski wieczór przechodzący w ciepłą sycylijską noc i “you’re so cute” wypowiadanego z uśmiechem na twarzy i w oczach\nZbieram te momenty gdzieś w kącikach serca, po prostu są gdzieś we mnie głęboko ukryte przed światem i mniej lub bardziej zakurzone. A potem jakaś iskra: słowo, zdjęcie, piosenka mi je przypomina i prawie umiem odtworzyć nastrój tamtej chwili, dźwięki, barwy, smaki, zapachy, i przede wszystkim to ciepło, które rozchodziło się po mnie w tamtym momencie, tamten dotyk, tamto spojrzenie, słowa, które były powiedziane albo które właśnie nie były powiedziane, gesty, na które się odważyłam i te, których zrobić nie miałam odwagi.\nWielokrotnie zastanawiałam się czy tylko ja tak mam, czy tylko moje życie jest takie skomplikowane, czy tylko ja tyle czuję, tyle przeżywam, tyle analizuję. I co najgorsze, czy tylko ja żeby czuć, że żyję muszę czuć.\nTak naprawdę chyba chciałabym się zamienić. Zamienić się z kimś, czyje życie jest proste i nieskomplikowane. Kimś kto czuje na poziomie pojedynczego dźwięku struny. Ja mam wrażenie, że moje życie jest jak orkiestra symfoniczna, jest tego tyle, że sama się chwilami gubię w tych wszystkich dźwiękach i swoich emocjach…\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t1 Comment November 18, 2015 2 Minutes\n::Do tego, który mnie wyzwolił::\n“You’re an amazing person and l had so much fun with you the other night and yesterday. And I actually learned quite a lot from you and I don’t mean your mother tongue and the city (though I find both your mother tongue and knowledge of the city quite impressive :)) nor google maps 🙂 spending time with you and listening to your stories and adventures I was able to look at myself from a different perspective and I already feel its possitive impact on my life and i know it will get me to places I never thought I would find myself in – both geographically and mentally. And I’m trully greateful for that and wanted to thank you 🙂 so far this whole trip and the people I met were quite amazing and actually changed me somehow, though it will not happen overnight and I still have a lot to do.\nYou have so much positive energy and drive and you spread it to people around you without even realizing it, that I’m more than positive that you will be able to get anywhere you want and become whoever you want. I would really like to visit your hostel one day, wherever it will be – Italy, Australia, Brasil or Mars – as I’m 100% sure that you will have it if this is what you actually want 🙂 just carry on what you are doing and don’t lose this drive and energy (and cuteness) because they really are precious and unique and will get you places.\nAnd the fact that i actually wanted to share all of this with you is one of the symptoms of the change in me”\nTo wiadomość, którą Ci wysłałam. Na którą nigdy nie dostałam odpowiedzi. Choć w zasadzie chyba jej się nie spodziewałam. I nie wiem czy tak naprawdę jej potrzebowałam. Czasami słowa tylko wszystko komplikują i nie są potrzebne. Czasami robimy, piszemy COŚ po prostu, nie po to, żeby coś osiągnąć, żeby dostać coś w zamian, tylko po to by TO zrobić, napisać, by dać coś od siebie. Dla mnie ważne było, żeby to napisać, żebyś to wiedział.\nTen wieczór który spędziliśmy razem był magiczny, był tak magiczny, że kiedy się rozstawaliśmy zastanawiałam sie czy chcę go, Ciebie, nas jeszcze powtórzyć. Czy jesteśmy w stanie to jeszcze powtórzyć tak, żeby nie stracić tej magii. Było we mnie takie przekonanie graniczące z pewnością, że to jest nie-do-powtórzenia… To jak dobrze można się czuć z kimś na pierwszym spotkaniu, jak znajomy może wydawać się czyjś śmiech, jak głębokie myśli można wypowiadać na głos.\nChoć nie udało nam się już tego powtórzyć, może dlatego, że każde miało czas ochłonąć, może dlatego, że on był z nami, może dlatego, że to po prostu było nie-do-powtórzenia, to nie żałuję, bo każda chwila z Tobą była dla mnie naprawdę cenną lekcją. I jestem bardzo wdzięczna za to wszystko, co się w związku z Tobą zadziało – we mnie, w moim życiu, w moim świecie. To było coś… magicznego, coś czego nie jestem w stanie opisać, czego nie byłabym w stanie wycenić i za co nigdy nie będę w stanie Ci podziękować. I im bardziej układam sobie to wszystko w głowie, tym bardziej widzę zmiany, które to spowodowało. Takie małe trzęsienie ziemi, które odsłoniło coś, o istnieniu czego nie wiedziałam wcześniej a co mnie kompletnie zaskoczyło i zachwyciło i spowodowało małą lawinę, której nie umiem i nie chcę zatrzymać. Nie wiem gdzie to mnie zaprowadzi, tym bardziej w obliczu decyzji, które być może przyjdzie mi wkrótce podejmować, ale sama myśl, że mogę zrobić to co zawsze wydawało mi się niemożliwe, jest wystarczająco wyzwalająca i podniecająca. A wszystko przez to, że pokazałeś mi, że to jednak jest możliwe, że te wszystkie ograniczenia są tylko w mojej głowie, nigdzie więcej, że to ja sama blokuję swoje marzenia.\nTy z tym swoim zniewalającym uśmiechem, niezwykłą dojrzałością, prostotą i szczerością, które uwiodły mnie od pierwszej chwili byłeś najlepszą rzeczą, jaka mnie spotkała. I choć minęło kilka tygodni od naszego ostatniego spotkania i napisania tego listu to nadal myśl o Tobie wywołuje uśmiech na mojej twarzy i przyjemne ciepło w okolicy serca.\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\tLeave a comment October 1, 2014 3 Minutes\n::Do tego, który dodał trochę koloru mojej szarej codzienności::\nSpowodował Pan, że się uśmiecham, zastanawiam się pół godziny w co się ubrać i staranniej nakładam makijaż. Dziś zabiło mi serce kiedy ktoś zadzwonił i instynktownie wyczułam, że to Pan. A potem nawet nie musiał się Pan przedstawiać, bo poznałam Pana po głosie. Miałam wrażenie że rozumiemy się na poziomie niedostępnym dla zwykłych śmiertelników.\nDobrze, że się Pan pojawił, trafił Pan na moment kiedy akurat potrzebowałam czegoś, co wyciągnęłoby mnie na powierzchnię. Dodał mi Pan energii, której zaczynało mi brakować. Zagościł Pan w moich myślach i odciągnął je od tego wszystkiego co się dzieje, a nie dzieje się najlepiej.\nI w zasadzie wszystko inne – to, że jest Pan osiem lat starszym ode mnie rekinem finansjery, że robi Pan niesamowite zdjęcia, że ma Pan pewnie gromadkę cudnych dzieci i elegancką żonę pasującą do na pewno drogiego samochodu – nie ma żadnego znaczenia. Potrzebuję po prostu tego ukłucia, tego powera, które daje mi każdy kontakt z Panem. Wystarczy mi czasem Pana spotkać na korytarzu i zobaczyć uśmiech w Pana oczach, nie liczę na więcej. Jakby więcej się miało jakimś cudem pojawić to pewnie bym jak zwykle uciekła.\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t5 Comments July 1, 2014 1 Minute\n::Do tego, który mnie poruszył::\nDziś. Wczoraj. I jutro?\nNawet nie wiesz jak bardzo chciałabym wiedzieć co będzie. A raczej czy będzie.\nMieć szklaną kulę i spojrzeć w przyszłość.\nI wiedzieć, czy coś kiedyś będzie bardziej. Ktoś będzie bardziej. Ja będę bardziej.\nA tak ciągle siedzisz we mnie i jak twierdzy bronisz dostępu do mojego serca. Jesteś jak okruch lodu rzucony tam podmuchem wiatru sterowanym przez złą Królową Śniegu. Nie umiem się sama Ciebie pozbyć, potrzebny mi ktoś kto mnie odczaruje.\nI ciążysz mi. Przyginasz mnie do ziemi, jak ciężkie jabłka obciążające gałęzie jabłoni. Tak jakby to, że noszę Cię pod skórą nie pozwalało mi żyć pełną piersią.\nNie ma mnie bez Ciebie. I mam wrażenie, że nigdy nie było. Jakby to, że pojawisz się w moim życiu zostało z góry zaplanowane. Jakby Twój obraz, smak i zapach zostały zapisane w moim ciele na długo zanim się poznaliśmy.\nFatum, na które nie miałam wpływu…\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t3 Comments September 4, 2012 1 Minute\n::Do tego, który był, jest i będzie?::\nCzy to już? Dzień, w którym w końcu przestaję o Tobie pamiętać? Dzień, w którym przestajesz mieć jakiekolwiek znaczenie? Dzień, w którym wymazuję Cię z pamięci i zaczynam żyć jakby nigdy Cię nie było?\nMam tyle pięknych wspomnień, tak łatwo jest mi przywołać te uczucia, które wtedy były, głównie te dobre, bo o tych złych staram się nie pamiętać. Ciągle się zastanawiam czy to wszystko nie byłoby prostsze, gdybym Cię nigdy nie poznała, gdybym wtedy po prostu nie weszła na górę, nie zadzwoniła do drzwi, nie dała nam szansy. Gdybym umiała zapanować nad tym co tak mnie do Ciebie przyciągało od pierwszej sekundy.\nA tak byłeś najlepszą i jednocześnie najgorszą rzeczą, jaka mogła mi się przytrafić, najwyższym szczytem i zarazem najbardziej mroczną doliną. Zostawiłeś we mnie trwały ślad, bliznę, której nie umiem w żaden sposób przysłonić i o której nie umiem zapomnieć. I jestem tak bardzo zła na siebie, że zamiast żyć teraz ja żyję wtedy, żyję nami, których nie ma.\nKiedy przejeżdżam koło Twojego domu sprawdzam czy świeci się światło, choć nie wiem czy nadal tam mieszkasz i czy na pewno patrzę na właściwe okna. Kiedy jadę autobusem, którym kiedyś dojeżdżałeś do pracy szukam Cię wśród pasażerów mając nadzieję, że Cię w końcu spotkam, a przecież może jeździsz już samochodem. Kiedy spotykam naszych wspólnych znajomych mam nadzieję usłyszeć coś o Tobie choć sama nigdy o to nie zapytam. I piszę Ci te głupie dziecinne listy zupełnie nieadekwatne do mojego wieku i pozycji. Listy, których nigdy Ci nie wyślę. Listy, których pewnie nigdy byś nie zrozumiał. Listy, które tak naprawdę nie wiem czy bardziej szkodzą czy pomagają.\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t2 Comments December 7, 2011 1 Minute\n:Do tego, za którym wciąż tęsknię…\nTęsknię. I nie umiem powiedzieć za czym konkretnie. Po prostu gdzieś we mnie jest ta tęsknota. Taka niezdefiniowana i niemożliwa do opisania. Taki tępy ból gdzieś w środku, który mniej lub bardziej udaje mi się przytłumić. Który przychodzi i odchodzi falami o różnej sile.\nTęsknię. Chociaż to zupełnie nie ma sensu. Chociaż minęło tyle lat. Chociaż to za czym tęsknię już dawno przestało istnieć, rozmyło się gdzieś na przestrzeni czasu.\nI tak dużo oddałabym, żeby Cię znów zobaczyć. Choć na chwilę… Żeby móc choć przez krótki moment poczuć się tak jak wtedy. Zwłaszcza, że od tamtej pory nic nigdy nie było tak bardzo, tak mocno, tak niesamowicie.\nA teraz kiedy patrzę na Twoje zdjęcie, na to jak bardzo się zmieniłeś, jak bardzo wydarzenia ostatnich miesięcy zostawiły ślad na Twojej twarzy, tak bardzo żałuję, że nie mogę być obok, nie mogę być częścią Twojego życia.\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t3 Comments February 24, 2010 1 Minute\n::Do tego, który wciąż…::\nMinęło tyle lat… Tyle miesięcy, tygodni, dni… Tyle godzin i minut. Lata świetlne a jednocześnie tak mało się zmieniło od tego czasu.\nCztery lata temu coś we mnie zakoczyło, jakby jakiś zagubiony element trafił na właściwe miejsce. Cztery lat temu pojawiłeś się Ty i nieprawdopodobne i niewynikające z niczego przekonanie, że oto stoi przede mną moja druga strona tęczy. I dla tego przekonania gotowa byłam rozpakować spakowaną walizkę i wyrzucić do kosza coś, na co ciężko pracowałam. Pamiętam jak po tym pierwszym szokującym momencie każda kolejna minuta, każde słowo, każde spojrzenie utwierdzały mnie w przkonaniu, że to jest to, że to serce, które w nagle zabiło mocniej, nie myliło się. A potem rozsądek rozsądził emocje i wydawało się, że jest koniec, a tymczasem koniec stał się początkiem. I nagle wszystko było tak nierealnie wspaniałe, perfekcyjne, niewyobrażalnie piękne. I nagle świat wirował, tańczył, rozmazywał się w ekstazie. I tylko to przekonanie, że to niemożliwe, że nie można być tak szczęśliwym, że nie można tak kochać, że to musi się kiedyś skończyć, bo po prostu nie może trwać mąciło mój spokój. Za dużo, za mocno, za szybko…\nPrzeraża mnie to, że choć minęło tyle lat, ja wciąż szukam Cię w metrze, w knajpie, na ulicy. Ja wciąż odgrzebuję stare maile i przywołuję wspomnienia i to uczucie szczęścia niepojętego. I ja wciąż mimo wszystko twierdzę, że to właśnie było TO i nic nigdy nie będzie takie samo. Choćby nie wiem co. I nie chcę żeby tak było. Nie chcę patrzeć na życie przez Twój pryzmat. Nie chcę porównywać. Nie chcę tęsknić i czekać. Nie chcę myśleć, że wszystko co miało mnie spotkać, już mnie spotkało. Że to uczucie nigdy już nie wróci.Chcę żyć. I mieć nadzieję…\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\tLeave a comment January 30, 2010 1 Minute\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t1 Comment October 27, 2009 1 Minute\n::Do tego, który pewnie jest juz kimś innym::\nEverything’s in the right place. And only you are missing…\nMyślę o Tobie ostatnio.\nCzęściej niż zawsze.\nMoże dlatego, że napisałeś…\nMoże dlatego, że zdałam sobie sprawę, że kiedy opowiadam o Tobie i o tych dobrych chwilach, które spędziliśmy razem, opanowuje mnie takie przedziwne uczucie, jakbym przypominała sobie ulubioną scenę z ulubionego filmu. Te wspomnienia są tak żywe, tak namacalne, że mam wrażenie, że czas stanął w miejscu, a Ty siedzisz obok mnie i sprawiasz, że jestem s z c z ę ś l i w a.\nCzęsto zastanawiam się co by było gdyby…\nGdybyśmy wpadli na siebie w metrze.\nGdybyś zadzwonił i chciał mnie zobaczyć.\nGdybyśmy spróbowali jeszcze raz.\nW takich momentach zaciera się to, co było złe, a zostaje tylko to, co dobre i naiwna nadzieja, że to, co dobre wystarczy…\nSą chwile gdy zadaję sobie pytanie, czy umiałbyś zaakceptować tę nową mnie, która ewoluowała w ciągu tych ponad 3 lat. Tę znacznie dojrzalszą mnie na szpilkach… Zastanawiam się wtedy, czy w Tobie też zaszły takie zmiany, czy odnalazłabym w Tobie to, co tak bardzo kochałam… Może tego już nie ma. Bo prawda jest taka, że ja jestem juz kimś zupełnie innym, na moje życie składają się kompletnie inne elementy, inni ludzie, inne miejsca, inne czasy.\nW moim życiu jest teraz on. Niekończąca się sinusoida uczuć i emocji. Nie wiem, co do niego czuję, choć tu gdzie jesteśmy to tak naprawdę nie ma znaczenia.Wzrusza mnie, dostarcza mi emocji, pokazuje mi, że potrafię jeszcze czuć. Jest ważny, jest obecny w moich myślach, jest wkalkulowany w moje decyzje, czasami jest mi bardzo bliski, ale…\nTęsknię za Tobą. Za tym Tobą sprzed lat. Za ławeczkami w parku. Za Tiramisu. Za siedzeniem na podłodze i słuchaniem muzyki. Za tym wszystkim czym wtedy byliśmy…\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\t1 Comment April 14, 2009 1 Minute\n::Do tej, która zadaje pytanie, na które nie znam odpowiedzi::\nPytasz czy chciałabym… Odpowiadam, że na to pytanie nie znam odpowiedzi nawet ja. Że chciałabym i nie chciałabym zarazem. Że nie umiem odpowiedzieć podobnie jak nie umiem odpowiedzieć na pytanie o to, czy w ogóle mogę.\nA skoro wciąż mi się wydaje, że nie mogę, to to czy chcę nie ma najmniejszego znaczenia i staram się nie tracić czasu i energii na zastanawianie się nad tym… Pewnie dodatkowo boję się swojej niepewności…\nTo, czego chcę, albo czego wydaje mi się, że chcę, to sprawdzić co to jest, jak to jest, dlaczego tak jest… Zobaczyć czy mam rację, czy to wszystko ma jakiś sens.\nChcę bo nie mogę? Wciąż nie chcę przyjąć do wiadomości, że nie mogę. Skoro chcę to mogę. Przecież… Nie przekonują mnie argumenty, które sama wysuwam i rzucam sobie pod nogi chyba tylko po to, żeby je obalić. Uparcie szukam obiektywnej opinii kogoś zupełnie z boku licząc na to, że będzie inna od mojej i utwierdzi mnie w tym co chcę zrobić.\nTylko czy ja na pewno chcę to zrobić…?\nniezmiennieomnie\tBez kategorii\tLeave a comment November 17, 2008 1 Minute


🥇 Stylove - Wedding Planner. Organizacja & Dekoracja. Olsztyn - ⭐ opinie, cena - Wesele z klasą id:34413\nStylove - Wedding Planner. Organizacja & Dekoracja. id:34413\nStylove - Wedding Planner. Organizacja & Dekoracja.\tid:34413\nChcesz zorganizować wesele?\nPotrzebujesz atrakcji, dekoracji i organizacji?\nWykonamy każdą dekorację - nie ma dla nas rzeczy niemożliwych.\nPosiadamy w swojej ofercie bardzo szeroki wachlarz usług i elementów dekoracyjnych. Tworzymy je również na indywidualne życzenia.\nAtrakcje weselne, dekoracja sal, ozdoby weselne, bukiety, wiązanki, butonierki, florystyka, kompozycje kwiatowe, dekoracje kościoła, samochodu, dekoracja światłem, oświetlenie sali, napis love, ścianka za parą młodych, ścianki ozdobne, girlandy, gadżety, wedding planner, konsultant ślubny i wiele innych.\nNajlepszy wedding planner jakiego mogliśmy spotkać. Pomogły nam od samego początku aż do końca imprezy weselnej. Pełen profesjonalizm a dekoracje sali weselnej ktore przygotowały Panie ze Stylove zatkały z zachwytu wszystkich gości. Szczerze polecamy !!!\nWedding Planner - STYLOVE\nMagic Day Wedding & Event Planners - realizujemy Wasze marzenia !\tAgnieszka Kamieniecka Wedding Planner - Wymarzony ślub w zasięgu ręki\tPlan My Wedding - konsultant ślubny do Waszej dyspozycji\tDoris Day Wedding - konsultantka ślubna\nWodzirej dla Ciebie - Wspólnie stwórzmy niezapomniane chwile\tdiminiphotography historie ślubne fotografia rodzinna emocje bliskość\tDwór Kaliszki sala weselna restauracja hotel\tDrewniana Fotobudka, Neon, Neony\tFotografia ślubna PIONA Studio\nRomantyczny ślub w plenerze. Jak go zorganizować?\tRomantyczne i szybkie polskie piosenki na pierwszy taniec!\tStan wyjątkowy na wschodzie Polski a organizacja wesel.\nWedding planner Barczewo Wedding planner Lidzbark Warmiński Wedding planner Dobre Miasto Wedding planner Ełk Wedding planner Pisz Wedding planner Morąg Wedding planner Braniewo Wedding planner Lidzbark Wedding planner Ostróda Wedding planner Nowe Miasto Lubawskie Wedding planner Jeziorany Wedding planner Olsztyn Wedding planner Elbląg Wedding planner Iława Wedding planner warmińsko-mazurskie\nOstatnia aktualizacja strony: 03-12-2021 15:23:46


Zdrowie na wakacjach - rozmowa z lekarzem pediatrą - Doktorem Żyrafą\nZdrowie na wakacjach – rozmowa z lekarzem pediatrą – Doktorem Żyrafą\n18 kwietnia, 2017 9 lipca, 2020 Gosia\tapteczka, lekarz, pediatra, pierwsza pomoc, podróże, wakacje, zdrowie\nZbliża się sezon wiosennych i letnich wyjazdów. Przed nami majówki, weekendowe wyprawy za miasto, wakacyjne podróże. Nie ważne, czy wyjeżdżamy na kilka dni, czy kilka tygodni, daleko, czy też blisko – aby w pełni cieszyć się zasłużonym i długo wyczekiwanym wypoczynkiem, warto zawczasu pomyśleć o zdrowiu całej rodziny (szczególnie dzieci) i dowiedzieć się, jak dobrze przygotować się do rodzinnych wojaży.\nW czasie podróży w każdej chwili może dojść do nagłych zachorowań i niemiłych incydentów: dziecko się czymś zatruje, przeziębi, przegrzeje, nagle dostanie wysokiej gorączki, wysypki, ukąsi je komar, osa lub kleszcz czy ugryzie pies. Jak zachować się w takich sytuacjach? Kiedy szukać porady lekarza?Jakie lekarstwa warto wziąć ze sobą? Czy przed wakacjami powinno się dziecko na coś zaszczepić? Na te i inne pytanie odpowie nam Pan Doktor Żyrafa – Bartłomiej Bancerz – pediatra i gastrolog dziecięcy.\n1. Panie Doktorze, jakie lekarstwa warto wziąć na wyjazdy wakacyjne?\nWakacyjny wyjazd poza relaksem, może niestety wiązać się z chorobą u dziecka. Nowy klimat, długa podróż, kontakt z wieloma dziećmi oraz zmiana codziennych przyzwyczajeń stanowią czynnik ryzyka zachorowania. Powinniśmy przygotować się nawet na banalne przeziębienie ponieważ bariera językowa, zmienione nazwy leków będą utrudnieniem. Po pierwsze zabierzmy leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe czyli ibuprofen lub paracetamol najlepiej w postaci i smaku które dziecko toleruje (obydwa leki można kupić w syropie i czopkach). Zaopatrzmy się w leki objawowe: krople na katar z oxymetazoliną (np Nasivin, Otrivin), leki zmniejszające ból gardła (T. Verde, Lactoangin, Hascosept). Początek infekcji to zwykle również kaszel, przydatne mogą być leki przeciwkaszlowe np. Sinecod, Supremin. W przypadku infekcji nieżytowej przewodu pokarmowego potrzebne nam będą płyny do nawadniania doustnego tzw DPN (np. Orsalit, Hydrolit, Hydronea), probiotyki z Lactobacillus rhamnosus (Dicoflor, Acidolac) oraz Saccharomyces boulardii (Enterol, Dierol), preparaty przeciwbiegunkowe – zagęszczające stolec (Smecta, Tasectan). Na koniec pamiętajmy o preparatach przeciwhistaminowych niezbędnych w sytuacji wyprysku alergicznego, silnie swędzącego ukąszenia, można zakupić popularny Fenistil w formie kropli doustnych i maści. Z takim zestawem leków jesteśmy przygotowani na najczęstsze infekcje. Uwaga, należy szczególnie pamiętać o zabraniu leków stosowanych na stałe u dziecka w przypadku leczenia choroby przewlekłej\n2. Co powinno się znaleźć w podręcznej apteczce (samochodowej)?\nApteczka samochodowa to przede wszystkim opatrunki: plastry, bandaże. Środki odkażające (Octenisept, Skinsept) , gaziki i wata do przemywania ran lub zatamowania krwawienia. Leki przeciwwymiotne: Aviomarin (od 6 roku życia), Lokomotiv. Jeśli dziecko często miewa krwawienie z nosa może przydać się preparat Emofix.\n3. Czy zbijać gorączkę u dziecka? Od jakiej temperatury?\nGorączkę czyli temperaturę powyżej 38 C mierzoną na czole lub pod pachą u dzieci leczymy, stosujemy preparaty paracetamolu lub ibuprofenu. Nie musimy zbijać temperatury w przypadku stanu podgorączkowego, temperatura od 37 do 38 C.\n4. Co podać, gdy dziecko nagle zaczyna wymiotować?\nNiestety nie istnieją bezpieczne i ogólnodostępne leki przeciwwymiotne dla dzieci. Dlatego ważne jest postępowanie zachowawcze. Przy intensywnych wymiotach wstrzymujemy podawanie płynów przez 4 godziny, po tym czasie rozpoczynamy podawanie doustnych płynów nawadniających. Płyn powinien być nieco schłodzony, podawany bardzo często, w małych ilościach 3 do 5 ml.\n5. Co na biegunkę u dzieci?\nPo pierwsze probiotyk (Lactobacillus rhamnosus oraz Saccharomyces boulardii), i pamiętamy o pojeniu doustnymi płynami nawadniającymi. Można stosować leki zagęszczające stolec (Smecta, Tasectan) lub leki przeciwbiegunkowe (Loperamid, Hidrasec). Bardzo ważna jest dieta, która ma na celu zagęszczenie stolców (kleik ryżowy, ryż, chrupki kukurydziane, białe pszenne pieczywo). Uwaga! u małych dzieci i niemowląt można kontynuować karmienie mlekiem jeśli jest dobrze tolerowane.\n6. Ugryzienie kleszcza : Czy w przypadku zauważenia kleszcza należy szukać lekarza, czy samemu go usuwać? W jaki sposób usunąć kleszcza?\nPamiętajmy aby starać się usunąć kleszcza jak najszybciej. Nie stosujemy tzw. domowych sposobów (palce, pęseta do włosów, smarowanie olejem, igła). Możemy zakupić specjalne plastikowe kleszczyki do usuwania kleszczy lub specjalne lasso. Bardzo ważne jest usunięcie całego kleszcza, spokojnym ruchem do góry (nie wykręcamy, smarujemy kleszcza). Tak więc usunięcie kleszcza wydaje się być niezbyt trudną procedurą, jednak jeśli nie czujemy się na siłach możemy zgłosić sie po pomoc do przeszkolonego personelu medycznego. Po usunięciu kleszcza nie zaleca się rutynowo profilaktycznej antybiotykoterapii. W ciągu 30 dni od ukąszenia należy natomiast obserwować miejsce ukłucia pod kątem zmiany rumieniowej (rumień pełzający)\n7. Jak chronić dzieci przed komarami?\nMożemy stosować aerozole, opaski, kremy przeciw komarom zarówno zawierające jedynie olejki eteryczne, jak i środki chemiczne. Ze względu na bardzo szeroką gamę produktów sprawdźmy etykietę, cz produkt jest dopuszczony dla dzieci. Uwaga! W przypadku podróży w kraje tropikalne należy poradzić się lekarza medycyny tropikalnej.\n8. Co robić, gdy dziecko nagle dostanie wysypki?\nJeśli wysypka jest niewielka o ograniczonym umiejscowieniu wystarczy zastosować maści łagodzące świąd (np Fenistil) oraz preparaty wapnia. Jeśli jednak wysypka rozprzestrzenia się na całe ciało, pojawiają się na niej bąble pokrzywkowe dziecko powinno zasięgnąć porady lekarskiej. Do czasu wizyty monitorujemy stan ogólny dziecka: jak się czuje, czy występują trudności w oddychaniu (duszność, świszczący oddech), jaka jest czynność serca. W takiej sytuacji dziecko może wymagać podania doustnie lub dożylnie leków przeciwhistaminowych. W przypadku silnej reakcji uczuleniowej niezbędne mogą okazać się leki sterydowe i adrenalina.\n9. Użądlenie osy, pszczoły, szerszenia – jak postępować?\nJeśli Wasze dziecko jest alergikiem, lub kiedyś wystąpiła u niego silna reakcja uczuleniowa skontaktujcie się ze swoim lekarzem w celu przeszkolenia i zabezpieczenia dziecka w specjalną ampułko-strzykawkę do podawania adrenaliny. W przypadku braku powyższych obciążeń powinniśmy stosować maści łagodzące świąd i obrzęk (Fenistil, Altacet). Jeśli w miejscu ukąszenia nadal tkwi żądło usuńmy je. Po ukąszeniu szerszenia dawka jadu jest znacznie większa – więc ból i obrzęk będzie bardziej nasilony. Ma to szczególne znaczenie przy użądleniach w okolicy szyji, twarzy. Wówczas pilnie potrzebujemy konsultacji lekarskiej.\n10. Co stosować na oparzenia słoneczne u dzieci?\nZabezpieczmy nasze dzieci przed opalaniem, kremy z silnym filtrem (SPF 50), należy pamiętac aby ponawiać smarowanie po kąpieli i kilku godzinach zabawy w piasku. Jesli jednak dojdzie do oparzenia słonecznego potrzebne będa maści chłodzące (preparaty kosmetyczne, pianka Bapenthen), chłodne okłady oraz w przypadku silnych dolegliwości bólowych leki przecibólowe.\n11. Czy warto przed sezonem wakacyjnym zaszczepić dzieci, jeśli tak to na co?\nDzieci należy i warto szczepić. Nie istnieją jednak specjalne szczepionki zalecane przed okresem wakacyjnym. Chyba, że udajemy się do egzotycznych krajów lub na wypoczynek w lesie w miejscu gdzie istnieje zwiększone ryzyko odkleszczowego zapalenia mózgu. W powyższej sytuacji skorzystajmy z pomocy lekarza chorób tropikalnych oraz lekarza rodzinnego.\n12. Kiedy bezzwłocznie należy zgłosić się do lekarza?\nOkres urlopowy kojarzy nam się z odpoczynkiem i brakiem zmartwień. Niestety stwarza też zagrożenia dla naszych dzieci. Wzrasta ryzyko infekcji, reakcji uczuleniowych, zatruć pokarmowych, urazów. Objawy których nie można lekceważyć : wysoka gorączka powyżej 39 C, nieokreślona gorączka powyżej 3 dni, zły stan ogólny dziecka, trudności w oddychaniu, omdlenia, silne bóle brzucha, biegunka i wymioty przy słabym łaknieniu, silna reakcja uczuleniowa, pokrzywka skórna. Każda sytuacja nie wymieniona powyżej, a budząca niepokój powinna zostać jednak wyjaśniona.\nBardzo dziękujemy Panu Doktorowi Bartłomiejowi Bancerzowi za wyczerpujące odpowiedzi i praktyczne porady, a wszystkich czytelników zachęcamy do rodzinnych wypraw i podróży w przeróżne zakątki kraju i świata.\n← Bieg charytatywny dla Filipa – pomoc i zabawa\nWeekend w Warszawie z dzieckiem – czyli co zwiedzać, żeby się nie nudzić →


Najlepsze hotele ze SPA w regionach narciarskich w Austrii | Ski Planet\nNajlepsze hotele ze SPA w regionach narciarskich w Austrii\n31-01-2018 •et; komentarze: 0\nDoskonały odpoczynek i relaks podczas zimowego urlopu zapewniają hotele SPA. Kto nie marzy o saunie lub basenie po całym dniu "białego szaleństwa"?\nPo nartach każdy zapewne marzy o relaksie i odpoczynku. Najlepszym sposobem na regeneracje są baseny oraz liczne zabiegi w strefach wellness. Przepłynięcie kilku długości basenów, skorzystanie z sauny czy po prostu posiedzenie w ciepłym odprężającym jacuzzi , sprawią że każdy narciarz nabierze nowych sił przed kolejnym dniem jazdy. I pod tym względem możemy zaproponować wyjątkowe hotele leżące w różnych częściach Austrii.\nHotel w wakacje (2017r.) przeszedł remont i rozbudowę strefy wellness. W dwóch budynkach znajdujących się po przeciwnych stronach ulicy (budynki połączone są ze sobą podziemnym przejściem) są m.in. przestronna (rozbudowana) restauracja, bar, sala konferencyjna, wellness, przytulne lobby. Plusem jest obecność windy. Hotel dysponuje darmowymi miejscami parkingowymi ciągnącymi się wzdłuż ulicy oraz garażem (dodatkowo płatny). Narciarnia wyposażona jest w suszarki do butów. W hotelu znajduje się wypożyczalnia sprzętu narciarskiego oraz szkoła narciarska. Dodatkową atrakcją jest bilard i stół do tenisa stołowego. Hotelowe spa dysponuje sauną fińską i sauną parową, 2 jacuzzi, Kneipp, solarium i kabina na podczerwień. Dużą atrakcją jest zewnętrzny, podgrzewany w zimie basen. Dodatkiem jest przestronna przestrzeń z prysznicami oraz pokój relaksacyjny. Na życzenie można skorzystać z bogatego wachlarza masaży. W dobudowanej części wellness jest kryty basen, sala fitness, rodzinna sauna. Sprawdź noclegi: https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/zell-am-see-kaprun/hotel-der-waldhof\nObiekt ten ma wiele atutów m.in. możliwy zjazd ze stoku bezpośrednio do obiektu, podgrzewany basen na zewnątrz z pięknymi widokami na góry z możliwością częściowego lub całkowitego zadaszenia (w zależności od pogody),piwniczka z winami, oferta dla dzieci. Na terenie całego hotelu dostępne jest bezpłatne WiFi. Miejsca parkingowe nieodpłatne, dostępna narciarnia i winda. W hotelowym Spa prócz basenu można korzystać z łaźni parowej, sauny, solarium, masaży oraz zabiegów kosmetycznych. W obiekcie serwowane są wykwintne kolacje obejmujące 5 dań do wyboru z karty, prócz tego menu dla dzieci i na życzenie gości dania dietetyczne. W hotelu organizowane są także uroczyste przyjęcia oraz tradycyjne wieczory przy muzyce na żywo. Hotelowe spa dysponuje basenem, siłownią, łaźnią parową, sauną, kabina na podczerwień. Za dodatkową opłatą można skorzystać z masaży. Sprawdź noclegi: https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/bad-kleinkirchheim/hotel-almrausch\nHotel zaprasza do przestronnych i przytulnych pokoi. Do dyspozycji gości pozostaje restauracja, bar, kawiarnia, sala kominkowa, winiarnia, centrum odnowy biologicznej. Dla gości bezpłatne miejsca parkingowe. Obiekt posiada narciarnię z suszarkami do butów. Dużym udogodnieniem jest winda. Dużym atutem obiektu jest kryty basen. Goście mogą również korzystać z łaźni parowej, kabiny na podczerwień, łóżek wodnych, sauny fińskiej. Za dodatkową opłatą do dyspozycji jest centrum odnowy biologicznej, hydromasaż, solarium, masaże. Obiekt ski-in/ski out. Sprawdź noclegi: https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/pitztal/hotel-mittagskogel\nJest to nowoczesny kompleks 4 połączonych ze sobą budynków, w których to prócz komfortowych pokoi, sali restauracyjnej, baru, kawiarni, mieści się na powierzchni 410m2 spa. W skład Spa Bärig wchodzi basen, centrum odnowy biologicznej, łaźnia parowa, solarium, sauny, fryzjer, klub fitness. Do dyspozycji gości jest narciarnia z suszarkami do butów, bezpłatny parking. Dużym udogodnieniem jest winda. Hotel ma bardzo bogatą ofertę, między innymi basen, różnego rodzaju sauny, kabina na podczerwień, łaźnia parowa, klub fitness, jak również solarium, centrum odnowy biologicznej, Azja Wellness (za dodatkową opłatą). Dużą atrakcją jest grota solna. https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/gastein/hotel-baerenhof\nSporthotel Royer promuje się, że można w nim znaleźć wszysko. I rzeczywiście oferta hotelu jest bogata. W hotelu znajduje się dwie restauracje, bar oraz sale seminaryjne. Gościom zapewnione są atrakcje od basenu przez korty tenisowe aż po gabinet fryzjerski. Hotel dysponuje darmowym parkingiem oraz garażem (dodatkowo płatny 11euro/noc). Dodatkowym plusem dla zmęczonych narciarzy jest obecność windy. Pojemna narciarnia wyposażona jest w suszarki do butów. Strefa wellness oferuje cały świat atracji. Powierzchnia wszystkich basenów wynosi aż 380m2. Do dyspozycji gości jest pełnowymiarowy basen o długości 25m oraz basen zewnętrzny. 66m zjeżdzalnia, kanał z prądem wodnym, masaże wodne, wodospad, strumienie wodne... - tu chyba nikt nie będzie się nudził. Dla najmłodszych pływaków dostępny jest brodzik ze stałą temperaturą 33 stopni, zjeżdżalnia dla dzieci oraz woda z bombelkami. Osobną częścią jest część z saunami (sauna Fińska, sauna ziołowa, sauna parowa). Tu także znajduje sie kabina na podczerwień (najlepsze antidotum na tzw. Zakwasy). Zrelaksować można się naturalnie w specjalnie przygotowanym pokoju do relaksu. Dodatkowo można skorzystać z bogatej oferty mazaży, solarium a także z przeróżnych zabiegów kosmetycznych. https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/schladming-dachstein/sporthotel-royer\nW tym rodzinnym hotelu znajduje się bar, sala restauracyjna i konferencyjna oraz taras słoneczny. Przy hotelu znajduje się bezpłatny parking oraz podziemny garaż. Hotel posiada także narciarnię z suszarkami do butów. Dodatkowym udogodnieniem jest winda. Hotel oferuje transport do wyciągów swoim własnym, bezpłatnym skibusem. Po południu można zrelaksować się w wellness. Na imponującej powierzchni ok. 1600 m2 znajduje się kryty basen z piękną panoramą, sauny, prysznice i pokoje relaksacyjne. Dużą atrakcją jest podgrzewane do temp. 36 stopni Celsjusza, solne jacuzzi na zewnątrz, z którego podziwiać można lodowiec Hintertux. Za dodatkową opłatą można skorzystać z bogatej oferty zabiegów pielęgnacyjnych.\nJedynie w tym hotelu w regionie, w każdy czwartek w wellness można spędzić czas aż do północy. https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/zillertal/wellnesshotel-bergland\nW hotelu znajduje się restauracja (z muzyką na żywo – Apres Ski), bar oraz sala konferencyjna. Plusem jest obecność windy. Hotel dysponuje darmowym parkingiem oraz dodatkowo płatnym garażem (9 euro/noc). Narciarnia wyposażona jest w suszarki do butów. Strefa wellness obejmuje aż dwa piętra. Dużą atrakcją jest kryty basen. Na tym piętrze znajduje się również jacuzzi, taras słoneczny oraz fitness studio. Są również różnego rodzaju sauny tzw. wioska saun wraz z prysznicami relaksacyjnymi (m.in. 'Górski Wiatr', 'Tropikalny Deszcz', prysznice z masażami, prysznice z relaksującym światłem, prysznice z dodatkowymi doznaniami węchowymi etc.).W Wiosce Saun znajdują się liczne tzw. Źródełka Lodu do nacierania po wyjściu z saun. Dodatkiem są brodziki Kneippa. Sprawdź noclegi: https://austria-na-narty.pl/hotele-i-apartamenty/ischgl-paznaun/hotel-almhof\n€ / os. 218\n€ / os. 134


Pływanie pod gwiazdami\nopublikowano: 2015-08-05 12:39:49\nAquapark „Fala” (al. Unii Lubelskiej 4) zaprasza na nocne pływanie lub saunowanie\nOd godziny 22.00 w sobotę 8 sierpnia będzie można korzystać z atrakcji strefy basenowej - otwartych basenów zewnętrznych i strefy saun. Każda z imprez trwa 3 godziny. Bilet wstępu na baseny kosztuje 20 zł normalny i 10 zł ulgowy, a na sauny – 30 zł normalny i 20 zł ulgowy. Wejściówki można kupić 8 sierpnia od godz. 22.00.\nKomentarze do artykułu: Pływanie pod gwiazdami


Drukowanie 3D Pomaga pięcioletniej dziewczynce, aby ponownie zatańczyła - Centrum Druku 3D\nDrukowanie 3D Pomaga pięcioletniej dziewczynce, aby ponownie zatańczyła\nAutor: Marek Peszka | 2019-01-01\nPięcioletnia Daria uwielbia tańczyć, ale to było zagrożone, kiedy zdiagnozowano u niej prawą nogę mięsaka Ewinga, rzadkiego nowotworu złośliwego kości. Guz był duży, sięgający prawie do jej dalszej kości udowej, więc usunięcie go, a jednocześnie pozwolenie na chodzenie - i taniec - było zwykle specjalnym wyzwaniem. Wymagało to starannego planowania, ale na szczęście lekarze Darii mieli narzędzia, aby to osiągnąć.\n"Ze wszystkimi miękkimi tkankami i skórą, które chirurdzy doświadczają w chirurgii, mogą być zupełnie inne od tego, co widzą na skanie 2D ", powiedział Mieke Motmans, inżynier kliniczny w Materialise. "Korzystanie z cyfrowych i fizycznych modeli 3D daje dodatkowy poziom informacji i pozwala dokładnie określić, jak najlepiej postępować - jest to jak różnica między wyznaczaniem podróży na papierowej mapie, a używaniem GPS, który dokładnie pokazuje, dokąd zmierzasz i kiedy dotrzesz tam. "\nDr. AH Krieg i współpracownicy z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Bazylei w Szwajcarii musieli usunąć guz i zrekonstruować kość udową Darii, stosując kombinację jej własnej kości strzałkowej i kości dawcy CD3D .\n"Endoprotezy (sztuczne kości) są zwykle stosowane w ratowaniu kończyn, jeśli nowotwór znajduje się blisko stawu kolanowego lub rozciąga się na epifizę, ale rzadko jest to możliwe u dzieci. młodzi jak Daria - są wysokie wskaźniki powikłań "- mówi dr Krieg. "Sukces rekonstrukcji oznacza pełne wykorzystanie potencjału druku 3D i współpracę z właściwymi ekspertami."\nMaterialise współpracował z chirurgami, aby zaplanować ponad 2000 przypadków osteotomii lub operacji korekcyjnych, w których kość jest wyciąć, aby umożliwić ponowne wyrównanie. Firma zaprojektowała i wydrukowała ponad 700 niestandardowych implantów lub endoprotezy.\n"Pracowałem wcześniej z Mieke i jej zespołem, więc wiedziałem, że mogą pomóc" - powiedział dr Krieg. "Pierwszym krokiem było przesłanie naszych skanów MRI i TK nogi Darii do portalu internetowego Materialise do oceny."\nMotmans specjalizuje się w sprawach onkologicznych. Jej zespół rozpoczął od wyrównywania oczek z tomografii komputerowej Daria i MR, sprawdzając je w oprogramowaniu do przetwarzania obrazów medycznych Materialise Mimics i weryfikując pozycję guza.\n"Znalezienie obrysu guza jest tym, od czego zaczynamy," powiedziała. "Czasami nowotwory są widoczne tylko w MRI, więc Mimics pomaga nam przenieść swoje granice do dokładniejszych skanów TK. Następnie łączymy "plasterki" tomografii komputerowej zzbuduj model geometrii kości 3D, który pozwala chirurgom zobaczyć ogólny obraz i przybliżyć szczegóły. Niektórzy chirurdzy mają bardzo jasne wyobrażenie o tym, co chcą zrobić, podczas gdy inni po prostu przesyłają nam skany i proszą nas o rozwiązanie. Tak czy inaczej, dotarcie do tego etapu - oglądanie modelu 3D - jest często momentem krytycznym. Dokładność modelu pozwala nam zweryfikować planowane podejście, a czasami może być bardzo oczywiste, że początkowy plan po prostu nie zadziała. "\nMaterialise i zespół szpitalny wspólnie opracowali procedurę chirurgiczną i ustaw równiny resekcyjne, które byłyby używane do dokładnego wskazania miejsca, w którym cięcia byłyby potrzebne wokół guza. Musieli zatrzymać tak dużo kości, jak to tylko możliwe, aby utrzymać kolano Darii w stanie nienaruszonym, aby utrzymać śruby na tytanowym moście, które utrzymywałyby pozostałą kość, allograft i strzałkę, gdy wzrastały razem podczas osteosyntezy. Marginesy były ciasne, ponieważ guz był tak duży i tak blisko kolana Darii.\n"Gdzie wyciąć guza wpłynął rozmiar dziury, która z kolei regulowała wymagany kształt kości dawcy," powiedział Motmans. "Nie mogliśmy niczego wydrukować, dopóki cały etap planowania - miejsce resekcji guza i allograftu, rozmiaru płytki, położenia śrub - był kompletny."\nChirurdzy musieli obciąć swoje normalne bezpieczeństwo marginesy i poświęcić dolną płytkę nasadową, która zawiera żywą, rosnącą tkankę kostną, ale w końcu były w stanie ustawić swoje płaszczyzny resekcji. Materialise następnie 3D drukowane modele i trzy prowadnice tnące. Szczeliny w tych szablonach, dwa dla kości udowej i jeden dla alloprzeszczepu, zostaną użyte do precyzyjnego ustawienia ostrza piły chirurga, z ostrożnie rozmieszczonymi otworami kierującymi wiertłem, aby zapewnić prawidłowe położenie śrub i kąty wprowadzania. Przewodnik allograftów zdefiniował kanał, w którym ma być wszczepiona strzałka. Motmans użył modeli pokazujących geometrię kości przed i po zabiegu, aby sprawdzić, czy każda prowadnica tnąca i płyta są dokładnie dopasowane.\n"Operacja trwała dziesięć godzin, w tym siedmiu chirurgów i była wielkim sukcesem" - powiedział dr. Krieg. "Chociaż Daria ma jeszcze długą drogę do rehabilitacji, teraz ma szansę na prawie pełne wyleczenie i użyć nogi bez większych ograniczeń."\n"Umiejętne zespoły, które wykonują te operacje są niesamowite - powiedział Motmans. "Aby móc im pomóc, jest przywilejem. Druk 3D oznacza, że chirurdzy mogą planować z wyprzedzeniem, umożliwiając im radzenie sobieproblemy, zanim jeszcze wejdą na salę operacyjną, dzięki czemu unikają niespodzianek podczas operacji. To dobry wynik dla wszystkich. "


Jak nosić mokasyny? Must have eleganckiego mężczyzny na lato – Selectiver\nW nadchodzącym sezonie prawdziwym hitem obuwniczym będą mokasyny, które świetnie pasują do różnego typu stylizacji.\nTo rewelacyjna wiadomość, bo te buty są nie tylko niezwykle stylowe, ale przede wszystkim bardzo wygodne. Wykonane z wysokiej jakości materiału mokasyny są miękkie i komfortowe, dlatego zakup odpowiedniej pary będzie dobrą inwestycją na lato.\nMokasyny to buty niezwykle ponadczasowe i uniwersalne, które będą stanowić ciekawy dodatek zarówno do eleganckich, jak i bardziej casualowych stylizacji. Dzięki temu, że mokasyny pasują do wielu rodzajów stroju, będą fenomenalnym dodatkiem zarówno do garniturowych spodni, jak i szortów oraz bermudów.\nWsuwane półbuty powinny znaleźć się w szafie każdego dobrze ubranego mężczyzny. Jest to model, który rewelacyjnie sprawdzi się jako buty na lato oraz wczesną jesień. Ich niewątpliwym plusem jest wygoda oraz komfort noszenia.\nNajlepszym wyborem będą mokasyny wykonane z miękkiej, naturalnej skóry, która pozwala stopom oddychać. Poza kolorem butów oraz materiałem, z którego zostały uszyte, warto zwrócić uwagę jeszcze na kilka istotnych kwestii. Sprawdź, jak znaleźć idealny model mokasynów, który będzie pasować do Twojego stylu i posłuży Ci przez lata.\nJak wybrać idealny model mokasynów na lato?\nNajbardziej uniwersalnym wyborem, który będzie pasować do większości stylizacji, a nawet do letniego garnituru, będą męskie mokasyny skórzane. Można postawić na proste i klasyczne modele, które będą dopełnieniem bardziej formalnych outfitów.\nCiekawym wyborem będą również penny loafers, czyli mokasyny, które ozdobione są paskiem na przedniej części buta. Dla panów, którzy szukają bardziej alternatywnych i modowych rozwiązań, świetnym wyborem będą mokasyny z frędzlami. Jest to rozwiązanie inspirowane stylizacjami prosto z wybiegów high fashion. Tego typu buty świetnie sprawdzą się jako obuwie do pracy, kiedy obowiązuje nas określony dress code. Mogą stanowić również ciekawą kombinację w połączeniu z elegancką marynarką i spodniami z kantem.\nBardziej nowoczesnym fasonem mokasynów, który świetnie łączy się z jeansami czy letnimi szortami, będą te dedykowane dla kierowców. Charakteryzują się tym, że są wykonane z jednego kawałka miękkiej i wygodnej skóry. Są to buty bardzo komfortowe, dlatego bez problemu można w nich prowadzić samochód.\nRewelacyjnym wyborem na urlop będą mokasyny żeglarskie, które znakomicie łączą się z letnimi stylizacjami w jasnych kolorach. Ciekawym połączeniem będzie założenie tego typu butów do lnianych spodni oraz białej koszuli.\nDo jakich stylizacji zakładać mokasyny?\nLetnie stylizacje dają nam mnóstwo możliwości, aby ubierać się w sposób swobodny, ale i stylowy. Odpowiednio dobrane obuwie może stanowić bazę dla wielu różnych outfitów, zarówno tych casualowych, jak i bardziej szykownych. Możemy je wykorzystać jako buty, które zakładamy do biura, lub traktować jako model na specjalne okazje np. ranki czy spotkania z przyjaciółmi.\nŚwietnym modelem, który sprawdzi się na co dzień, będą mokasyny zamszowe w neutralnym kolorze. Można je łączyć z niezliczoną liczbą męskich ubrań, zaczynając od prostych T-shirtów i jeansów, kończąc na eleganckich koszulach.\nJaki kolor mokasynów będzie najbardziej uniwersalny na lato?\nPoza modelem mokasynów bardzo ważną kwestią jest również kolor obuwia. Najlepszym pomysłem będzie wybranie butów o kolorze bazowym, który będzie pasować do wielu stylizacji. Wielu panów stawia na czarne buty, myśląc, że czerń pasuje do wszystkiego.\nJest to poniekąd prawda, ale ten kolor może nie być idealnym wyborem na letnie i upalne dni. Na wakacje do letnich outfitów lepiej sprawdzą się mokasyny w kolorach brązu, beżu lub odcieniach zieleni, ciekawym kolorem może być również granat. Lato to świetny moment, aby bawić się modą, więc można postawić na odważniejszą barwę butów.\nW tym artykule: buty na lato, mokasyny, polecane