Salbatore Mitxelena: Erri bat guruzbidean\nErri bat guruzbidean\neta Pasio irudiz.\n«Un Miserere cantado en común por una\nmuchedumbre azotada del destino vale tanto\ncomo una filosofía».\nMiguel de Unamuno (Del sentimiento\ntrágico de la vida en los hombres y en los\nDrama au irakurri soillik egitekoa da, antzezteko bezela idatzi bazan ere. Beste izen bat du antzeztekoak: «Confixus». «Confixus» geiena edo ia dana emendik aletua bait da, nai aiña laburtu naiz erreztu aal izateko eran.\nAntzezteko eran idatzia dagoan ezkero, ordea, konbeni da irakurleak jakin ditzan zenbait zertzelada, bai antzezketari, bai doiñuei buruz.\nAntzezlekuak iru «saillok» bear lituke:\n1) Ezpaloi bat, prozezioa pasaran joan dedin eskubitik ezkerrera.\n2) Estratua, nazarenutzan jardungo diranentzat.\n3) Gaingune edo beiraleku bat, komisaria ta Joxemingorentzat.\nEstratuaren erdiz erdi Aritz Arbola gazte lirain bat, bertako zutabe.\nAITA MIXIOLARIA: 35enbat urteko prantziskotar bat da. Xaloa, ez batere solemnea. Gure errietako mixiolariek oi duten gurutze aundi oietakoxea eraman dezake lepotik bularrean zintzilik.\nJOANES: «Garoa»ko uraxe bezin beneragarri, zangar eta giz-eredu ederra. Zergatik ez «Garoa»koa berbera? 60 urte ditu. Illea zuri. Baju abots zolia.\nPRUDEN eta IÑAKI: Biak Joanesen semeak. Pruden, reketea da, ta mendu bizikoa; 26 urte. Iñaki, «gudaria»; 20 urtetsu.\nKOMISARIA: Eman 40-renbat urte. Falanjista purrukatua: jazkeraz, bibotez, izatez. Belarrimotxa, noski.\nJOXEMINGO: Falanjista auxe ere, Komisariaren morroia, ta adin beretsukoa. Euskalduna, jatorriz eta...\nMISTER HAMILTON: 50-enbat urteko zaldun «yanki» atsegiña. Yanki-tankera nabarmena digu zernaitan.\nMANU AGUAZILLA: Erriko gizajoa da. Lodikote musugorria. Soiñez bezin motza buruz ere. Zazaaka itzegiten du. Errian maite dute baiña ez diote errespetu aztarrenik; utsaren zai egoten dira, aren bizkarretik parra egiteko.\nBI GUARDIZIBIL: Beste danak oi diran alakoxeak, ezertan alderik gabe. Ez gaiztoak.\nETA PASARAN EGOKITUKO DIRANAK: Ama Doloretakoa, Beronika, ta izketagille askotxo.\n1) Sarrera, Otañoren «Aita-semeak».\n2) Egonaldi bakoitzeko leenbiziko aapaldia (Guruzbidariek pasaran), «Pilatosek esan du» ontara:\nsi-mi. fa-sol. fa-fa-mi.\nsi-mi. fa-sol. la-si.\nsi-do. si-la. sol-la fa.\nla-si. la-sol. fa-mi.\n3) Egonaldi bakoitzeko bigarren aapaldia (Publiku osoak), «Josirik ikustean», ots:\nsi/si. sol/do. si/si la.\nsi/sol. fa/sol. la/si.\nre/sol. la/si. do/re re.\nmi/mi. fa/sol. la/si si.\nsi/sol. la/fa. sol/mi.\n4) Egonaldi bakoitzeko azken aapaldia (Guruzbidari ta Publiku, salmuz), Miserere salmu doiñua, lau bider auxe:\nsi si do si la sol\nla la mi sol fa mi\n5) Egonaldi bakoitzeko tarte aapaldi aundia (Koruak), polifoniz; on ezean, bertsolari doinuz; edota, baitare, «recitado coral» eran.\n6) Laugarren egonaldiko tarte aapaldia (Koruak), Arantzazuko himnuaren «Agur, zeruen edertasuna» osorik, azken puntua berrituz.\n7) Amabigarren egonaldiko leenbiziko aapaldia, «Gernikako Arbola»-ren doiñua bera.\n8) Bukaera (Surrexit: pixtu zaigu...), Aita Donostiren «Salbatore gora da», azkenpuntua berrituz.\nMIXIOLARIAK: Ori bear dugu ba. Ez dedilla iñortxo gelditu entzun gabe. Ikusi, berriz, ez daukat galdetu bearrik ondo ikusten duzuten edo ez onako estratua. Aurrez aurre baitakazute danok, (ezkerrera apuntatuz) bai goitik beera zatoztenok, eta orobat (bere eskubiruntz apuntatuz), prozezioa aurrera doan bezela beetik gora joango zeratenok. Ikusi ezin obeto noski.\n(Bloka gordetzen du ta prailleari linterna artzen dio)\nMIXIOLARIAK: (Parrez) Noski ba. (Erlojuari beiratuz) Oraindik ez dizut ulertu ordea zertaz interbiatu nai nazun.\nMR. HAMILTON-EK: Zure dramaz. Ortaraxe, berariz, bidali naute zugana.\nMIXIOLARIAK: (Igerri ez dunarena egiñaz) Nere drama? Motillak, gure artean ere bazegok nonbait humore oneko jenderik. Ortarako nigana errizoko ontaraiño etorri?\n(Bizkarrean txapla-txapla dagio jolas itxuraz Mister-i)\nAdiskide, oraingo ontan zuri egin dizute, praille kaskamotzoi sarritxotan egiten zaiguna:\nMR. HAMILTON-EK: (Benaz) Zer gero?\nMIXIOLARIAK: Illea artu. Martxa ontan, aguro utziko zaituzte neu bezin kaskamotz.\nMR. HAMILTON-EK: Drama edo, opera edo... ez dakit ba nik zer... baduzula, ala esan didate.\nMIXIOLARIAK: (Parreantxez) Zer opera izango dut nik, gizona, umetxikien txilibitua ere jotzen ez dakit eta?\nMR. HAMILTON-EK: Baiño, organua edo, zerbait beintzat, jotzen jakingo duzu.\nMIXIOLARIAK: Ez, Mister adiskide, ez. Ezertxo ezertxo ere ez, biboliña ta... adarra ezpada.\nMR. HAMILTON-EK: (Siniskor) Adarra bai, orratio! Adarra bai, antziñateko kantabru basatiar aiena, alajaiña? ¡Very interesting!\nMIXIOLARIAK: (Korapilloa askatu eziñik) Adarra... adarra... Ezin ukatu: iñoiz edo beste, neronek ere jotzen dut bearbada. Baiña, ori, kantauritarroi, ez antziñakoei, batez ere gaurko-gaurko kantauritarroi jotzen digute, geiegitan arranoak ezpadu.\n(Berriro txapladak bizkarrean)\nMR. HAMILTON-EK: Ez dut ulertzen. Serio esan, ez al duzu drama bat zuk, bertsuz eta kantuz?\nMIXIOLARIAK: (Serio antzera) Astera goazen «guruzpide» auxe ezpada, ez. Ta au ez da nerea.\nMR. HAMILTON-EK: Oooori da! Guruzpidea! Ala omen du bai titulua edo...\nMIXIOLARIAK: Bah, bah, bah! Ori al zan guzia? (Gaiztoz) Nola ba bati burutik pasa ere, zuk billatzen duzun drama aundia gure kalbariuok zitezkenik? Kalbario arruntak, Mixiotako denboretan kantatzen ditugunak... Obeto esan: gure urietako jendeari aurrerantzean kantarazi ta komentarazi nai nizkiekenak.\nMR. HAMILTON-EK: Alako eskasak?\nMIXIOLARIAK: Eskasa, nere partea. (Bi beatzekin bertsuen lerro tamaiña mimikatuz) Onenbestekoxea.\nMR. HAMILTON-EK: Nola da ori?\nMIXIOLARIAK: (Kuadernua erakutsiz) Ikusten kuadernutxo au? Arrasto beltz txiki oietxek zirriborratzea, besterik ez dut nik parte.\nMR. HAMILTON-EK: Ta bertako doiñuak, sentimenduak, ideiak, gurariak?\nMIXIOLARIAK: Oooori beste kontu bat da! Oiek bai ederrak. Ederrik ederrenak. Entzun? Ederrik ederrenak. Bestela ez nituken kopiatuko. Ez nintzaken burua austen jardungo, sentimendu oiek lerrotxuotan sartu ta mamitu bearrez. Erri oso batek, azken mendeon, zinki bizi ditun sentimenduak! Ondo bereak!\nMR. HAMILTON-EK: Very interesting!\nMIXIOLARIAK: (Kirioz eta entusiasmuz) Ori bai. Erri baten sentipenak darizkin aldetik, guruzpidetxo au (kuadernua erakutsiz), edozein errikoskorrek non baiño non obeto sentitzen dun eta kantatu ere kantatuko didaten guruzpidetxo au. Euskal Animaren drama duzu! Ez batere gutxiago: Euskal Animaren drama!\nMR. HAMILTON-EK: (Zoratzen) Benengon ba.\nMIXIOLARIAK: Gure Euskal Anima berbera bezin lamia, eriosuarra, kristau-kristaua! Kristauegia noski, kanpotarrek ulertu dezaiguten.\nMR. HAMILTON-EK: Ain berezkoa?\nMIXIOLARIAK: Ain gurea! Argatik, adiskide, argatik neri ainbat gustatzen zait, neronek itzegin bearrez, jendeari berari itzegin araztea, egonaldiz egonaldi kalbariuok egiten goazen bitartean.\n(Egona, Erlojuari beste beiratua)\nLastima! Ezin nindeke zurekin geiago luza. Illundu ez dakigun, asi bearra dugu bertan guruzpidea.\nMR. HAMILTON-EK: Ikusi bear dut! Bai anbat! Ikusi ta jan, jan! Nondik dezaket ederkienik?\nMIXIOLARIAK: Ara. (Bere eskubiruntz apuntatuz) Zoaz arako etxera. Esaiezu, nere partez zoazela. Angoxe balkoitik ikusmiratuko duzu ederki dandana. Mister...\nMR. HAMILTON-EK: Aita...\nMIXIOLARIAK: (Kortesiz) Gero arte ba.\nMR. HAMILTON-EK: Gero arte ta eskerrik asko.\n(Bostekoa alkarri eman ondoren,\nMister abiatzen da ezkerreruntz\neta praillea estraturuntz.\nOnek bat-batean atzera so:)\nMIXIOLARIAK: (Erdi oiuz) Ah! Ez aaztu gero!: drama au ez da ikustekoa. Ez iñola ere, komeri entretenigarri bezela ikusmiratzekoa. Eztare, nere kuadernuon (au altxatuz) irakurtzekoa. Baizik eta, Euskal Animarekin kantuz eta miñez bat-bat eginda errezatzekoa. Gogoan artuko? Soil-soillik, errezatzekoa.\nMR. HAMILTON-EK: (Irribarrea utzi gabe) Saiatuko naiz.\nMIXIOLARIAK: (Berebat) Ah!, ta baitare, gogoratu arestiko kontsejua: lan gutxi fotomakiñari! Linternari, linternari, eman, zoko barrunak argitu ala!\n(Jendea, atsegin eta parre.\nMr. Hamilton izkuta bedi ezkerreruntz\neta Praillea estratugaiñera,\nJatorra, Mister Hamilton auxe, alajaiña. Ez omen dala Astigarragakoa. Ta alare, geu baiño euskaldunago.\n(Ixiliunea, Kuadernua berriro irikiz,\nzerbait pentsatzen jartzen da.\nEa ba, jaun-andreok. Asi gaitezen jadanik. Prestu al zerate?\nBATZUK: Bai, jauna. Nai duanean.\nMIXIOLARIAK: (Galdera bakoitzeko kuadernua kontsultatuz) Bikario jauna? An da. Agiri dut. Amalau taldeak? Sail berezitan jarriak al zerate?\nBATZUK: Bai, jauna. Koskan koskan. Amalauak.\nMIXIOLARIAK: Seina gizasemezko illeratan?\nBATZUK: Baitare, batez beste beintzat.\nMIXIOLARIAK: Talde bakoitzetik urrengora, bizpairu metroko utsunea bear dugu gutxienez.\nBATEK: Ez dugu aaztu. Ikusten zaude baietz.\nMIXIOLARIAK: Ederki. Olako jende txintxoarekin, guruzpideak nola ez ba jator irten?\nZortzigarren egonaldirako, emakumezkoa bear du taldeak. Talde ortan ez dugu bear gizasemerik, gero?\nEMAKUME BATZUK: (Urrutian) Ez kezkatu. Emen gera. Baitare.\nMIXIOLARIAK: Laugarren egonaldirako gizataldearen aurretik, Doloretakoa? Ikusten dut. Bapo. Beronika ez dut agiri seigarrenerakoaren aurretik. Barkatu. An da ta. Bikario jaunak (mikrofonutik beetik gora bere ezkerreko urruti aldera beiratuz) badaki zer enkargu latza egotsi diodan. Zuk duzu arazo gaitzena.\nBATEK: (Urbillenetik) Gaitzena?\nMIXIOLARIAK: Oillategia ixillik euki bear, gutxi al da?\nBATAK: Zein oillategi?\nBESTE BATEK: (Leengo goialderuntz apuntatuz). Arako ura, motel. Beira zak, prozezio azkenean, emakume mundu ura. Zeiñek burutu ainbeste emakumekin?\nMIXIOLARIAK: (Aldarte onari jarraituz) Bai, Bikario jauna, bai. Guruzpideak iraun lezaken ordu pare ontan, gorriak eta beltzak ikusi bearko dituzu, oillategia kotan ixillik gordetzen.\n(Jendeak parre. Mixiolariak azken kontsulta kuadernuari)\nTa? Gure protagonista oraindik. Non dugu gure «Nazarenua», oraindik estratura igo gabe? Datorrela bere bi semeekin.\n(JOANES tantaia aurreratzen da jende artetik,\nPruden eta Iñaki bi semeak ezker-eskubian dituala,\nbata reketea, bestea gudaria)\nJOANES-EK: (Prailleari) Jauna, nik ez dut ordea sekula jakin izan imintzioak egiten. Pantomimak egite ortan, jauna, edozein diteke errian ni baiño abillago.\nLEENENGOAK: Gizona, Kristo ordekoa egiteko ez duzu imintzio bearrik.\nBIGARRENAK: Aski dugu gogoratzea zein zeran, zenbat sufritua zeran zeure bizitzan.\nDANEK: Noski ba. Tira, tira. Joanes! Joanes zaarra!\nLEENENGOAK: Gure erriko abasoa!\nBIGARRENAK: Zazpi semealaben aita alarguna!\nIRUGARRENAK: Zein zu bezelakorik, Joanes, Nazarenutzan? Polita litzake ezezkoa.\nBIGARRENAK: Ala da ta. Kristoren eta Euskalerriaren gogorazgarri, zein gero zu bezelakorik?\nDANEK: Joanes, Nazarenu!\nZazpi semealaba duna! (bis, ter)\nMIXIOLARIAK: (Maitariko) Ikusten duzu gure Joanes orrek. Orra erriaren iritzia ta borondatea. Ez diozu amor emango.\nJOANES-EK: (Etsirik) Erriaren borondatea ala bada, bedi. Zer egingo da ba. Bedi. Ez, ez da Joanes izango erriari kontra egingo diona. (Pentsakor) Gaiñera, kristau bakoitza gera, ala edo ola, Kristo bana. (Bi semeei) Goazemazue.\n(Armaillatan gora igotzen dira irurak. Igotzean:)\nJazkera ok, ordea...\nMIXIOLARIAK: Kristoz jantzita dagoanak ez luke azal estalki izun bearrik, nazarenutzan jator egiteko. Aski duzuke Nazarenu tunika. (Maite irriz) Ille zuri oiek ere estaldu bear zenituzke ba. Ogei ta amartxo urte gazteago izan zure aldean Jesukristo.\n(Jendeak atsegin zuzmurra)\nIñaki, kuadernu au utzi zaidak or petrillean, onezkero ez diat bearko ta.\n(Iñaki jeisten da, ta artzean)\nBiak, biak. Kuadernuakin brebiarioa ere bai. Jarri zaizkidak or.\n(Iñakik jartzen ditu)\nOrtxe. Agiri agirian. Ez ditzadala gero aaztuta galdu.\nBitartean JOANES-EK, danen agirian,\njazten du tunika morea ta gerria lotzen\nkordoez, bi semeak lagun.\nGero, arantza koroia jartzen du buru gurgarri zurian.\nMoztxo datorkio tunika.\nTorpeki xamar, ez parregarri,\nkarakterizatua (?) nabari da.\nNazarenutzan egitiago ta unkigarriago\negitea gerora egokituko zaio.\nAldi berez, urrengo dialogua:)\nMIXIOLARIAK: (Jakinmiñez, izketan dauden batzui) Zer dio Loidik?\nLOIDI-K: Benturari esaten ari nintzaion, Joanesek oraintxe bertan ere sententzi mardula bota digula.\nMIXIOLARIAK: Zer, alegia?\nLOIDI-K: «Kristau bakoitza, esan digu, gerala ala edo ola Kristo bana».\nBENTURA-K: Komentatzen ari giñan, nekez aukera ditekela pentsamentu egokiagorik guruzpide onen asierarako. Kristau bakoitza Kristo bana.\nLOIDI-K: Beraz, kristau bizitza bakoitza, guruzpide.\nBENTURA-K: Ta guruzpide bakoitza, piztubide. Ez al da ala?\nMIXIOLARIAK: Ori da arrazoia, jaun ederrok! Sufrimentu guziek, naiz partikularrek naiz kolektibuek, Kristorentzat bear dute; Kristorenak. Gure euskaltzale sufrimentuak ere ez ditezela ba alperrik galdu. Ez ditezela gerta antzu. Fedearen Fedez eskeiñi ditzaiogun Zeruari. Sortu dezatela Kristo, gure Kristo, enderri bakoitzak norberea ta euskaldunok euskaldunona.\nOrkestak edo organuak asi orduko doiñua\n(Otañoren «Aita-semeak» alegia),\nguruzpidekoekin batera publiku osoak\nekiten dio orru batean, paperak lagun:)\nGURUZBIDARIEK eta PUBLIKU OSOAK:\nEzin etsi dugunon\njagole eder, Fede:\nErri ilzori bat gaitun,\nia itxaro gabe,\ngalduz lau gudate...,\nAna, Kaifa, Pilato-\nta Artxandatik eske\nSanta Kutz, Unamuno,\nSabin naiz Azkue:\n—«Ia illok iltzekotan,\nFede, Fede, garaman\nKriston ostez oste!\n1 nos stulti propter Xtum, vos autem prudentes.\n2 illi autem clamabant:\nPrudenek PILLAREA bazterretik estratu erdira ekartzen du. Arixe loturik jartzen du Joanes Nazarenua.\nUrrengo kanta abestuz batean, eskubian erdi agiri dagon gizataldea, ezkerrean erdi izkutatzeraiño aldatzen da, geldiro, alde batetik bestera, urrengo gizataldeak bizpairu metroz atzetik jarraitzen diola. Kanta au bukatzean, taldetik talderako utsune orrek estratuaren parean egokitu bear du.\nBerebat egiten da egonaldi bakoitzean, leenengo doiñu au abestean.\nGuruzbidari bakoitzaren jazkera, jarkera ta beste zeaztasunak, Zuzendariaren iritzira.\nGURUZBIDARIEK, eskubitik ezkerrera pasaran:\nBizirik nai geranok\nbizirik nai geranok,\n(MANU AGUAZILLA sartzen da eskubi aldetik.\nUrreratzen zaio Mixiolariari ta\nmintzatzen dio, izutukiro:)\nMANU AGUAZILLAK: Jauna, bai al daki zer galdetu didan Komisariak?\nPRUDEN-EK: Komisariak? Gauza onik ez.\nMANU AGUAZILLAK: Ea badugun Gobernadorearen permisurik kalbariuok egiteko.\nMIXIOLARIAK: Ta zuk zer erantzun diozu?\nMANU AGUAZILLAK: (ziñu egiñaz) Nik, bizkarra altxa diot. Zer erantzungo nion ba? Ez nekiala.\nPRUDEN-EK: Komisariaren tripamiñak zer ajola bear ziguk?\nMANU AGUAZILLAK: Eztakizute nolako amorrutan jarri zaidan. Ez zetxegon gozoaaa!\nPRUDEN-EK: Listor gozorik ikusi al duk sekula?\nMANU AGUAZILLAK: Listorra, diok. Ara, egitan esaten dizutet: gaur eskarmentu gogorren bat egin bear dik. Ikusiko duzute: permisurik gabe, kalbariuokin, izango diagu trumoia ezezik... baita.... baita...\nLANGILLE BATEK: (imitaka) Baita... baita... zer? Txingorra?\nMANU AGUAZILLAK: Txingorra? Baita arria ere. Pentsa: neronek, (arropuzki) erriko aguazilla naizelarik, anka egin bear izan diat bere aurretik, ostikoka aidean botako ezpaniñun.\nLANGILLEAK: (txuliaka) Komisariaren ostiko bat edo besteri baiño bildur geiago diek ik andrearen astinduei.\nMANU AGUAZILLAK: Andreak neri astinduak eman?\nLANGILLEAK: Motel, ez didak ukatuko. Euk aitortua.\nMANU AGUAZILLAK: (gizajokiro) Ori leeenago izaten uan, leeenago, errepublikako denboretan, enpleo gabe bizi nintzaneko artan.\nLANGILLEAK: Manuk etxean izaten zuan ordun naiko errepublika.\nMANU AGUAZILLAK: Badakik ba: amabi umegorri etxean da..., danak neronenak eta..., (gaizto parreak) danak neronek mantendu bear da... Konprenitzekoa duk. Larunbata illuntzetan «kintzenik» gabe etxeratzen nintzaionean, ez uan gero giro izaten gure atsoakin. Neu baiño indartsuago duk eta...\nLANGILLEAK: Ez duk ainbeste izango.\nMANU AGUAZILLAK: Parre egiten duzute baiña... Zuek ez duzute probatu. Burrukan ekiten dionean, nolako sasoia!\nMIXIOLARIAK: (jendea errespeturatu nairik) Ez esan olakorik, Manu. Andreak entzuten badizu...\nMANU AGUAZILLAK: Entzun? Bai zera. Ja, ja, jaaa! Ni ez naiz tontua. Andrea ta pamilia urruti bizi bait gera. Ez gera erri ontakoak.\nLANGILLEAK: Babua, konta lezaiotekek ordea.\nMANU AGUAZILLAK: Eeeh! Faborez, ez al diozute kontatuko. Pentsatu utsak izerditan jartzen natxegok. Ara, (izuz) kontatuko baliozuteke, orduntxe neretzat bigarren errepublika. Bigarrena edo beintzat azkena; akabo ni; erri ontan etzenuteke geiago izango Manu aguazillik.\nMIXIOLARIAK: Oraindik ez diguzu garbi esan Komisaria zergatik dagon orren aserre.\n(Jendea seriotzen da)\nMANU AGUAZILLAK: Zergatik egongo da ba? Euskerazko kale manifestazioak kondenatuak daudelako.\nZALDUN BATEK: Euskeraz egin dugu ba Mixio guzia agintarien baimen berezi bearrik gabe.\nMANU AGUAZILLAK: Gaiñera, Komisariak berak esan dit, kalbariuok ez dirala besteak bezela.\nZALDUNAK: besteak bezela izan bear nonbait gure guruzpideak. Polita kontua. Ez daukagu nonbait geure modura egiterik. Ez daukagu, geure miñak eta ezbearrak zeruari eskeintzerik. Besteenak eskeiñi bear, agi danez!, ez geureak.\nMANU AGUAZILLAK: Ba..., kondenatua dago euskera. Zuek dakizute ondo.\nLANGILLEAK: Zeintzuk kondenatua ordea? Ik eta iretarren batzuk.\nMANU AGUAZILLAK: Nik? Demonio! Nik? Ondo dakik nik ezetz. Nerez, ondo gustora sartuko nindukek zuekin guruzlagun, emen egon bearrez «tente ponente».\nLANGILLEAK: Sartu adi ba. Nork debekatzen dik?\nMANU AGUAZILLAK: Bai..., ta enpleoa galtzen badut?\nLANGILLEAK: Galtzen baduk, ori bai, berriz errepublika. Auskalo zenbagarrena. Presidentak ez likek ipiñiko moko gozoa.\nMANU AGUAZILLAK: Tiá-tiá. Etzazutela ixekarik egin. Komisariaren erretolika ez duk txantxetan artzeko. Ara, nik abertitu egiten dizutet: Kristonak artu bearko dituzute!, Kristonak!\nZALDUNAK: Orixe nai dugu, ain zuzen.\nMANU AGUAZILLAK: Eeeeh?\nZALDUNAK: Ain zuzen.\nMANU AGUAZILLAK: Eeeeeh?\nZALDUNAK: Bai, Manu, bai. (Parreantxez) Kristonak artu bear. (Benetan) Guretako bakoitzak naiago dugu Kristonak artu, geure gauzei ta izakerari uko eman baiño.\nMANU AGUAZILLAK: (Jendeari) Entzun al duzute? (Zaldunari) Zu ere, jauna, ez al zaude gero (bere burumuiña siñalatuz) pipiak jota? (Jendeari) Kristonak artu nai ditula!!\nBATZUK, ASKOK: Guk ere bai, Manu.\nDanok ori, motel.\nZALDUNAK: Orrelaxe izango genduke jatorrena guruzpidea: Kristonak artuz, jakiña ba.\nMANU AGUAZILLAK: (laborriz) Oraintxe bai uzten nazutela... jo ta ma. Zuekin etzegok konpontzerik. Or konpon. Nai duzutena egizute. Nik abertitu besterik ez nizuten nai. Nik eskuak garbitzen dizkiat. Or konpon zerok. Ez gero neri ezer kulpatu.\nLANGILLEAK: Bermion ba omen dugu Pilatos etxea. Pilatos billa ez daukagu araiño joan bearrik. (Imitaka) «Or konpon... Nik eskuak garbitzen dizkiat... Ez neri kulpatu...» Onatx emen errian bertan Pilatos borobil askoa. Ez litzakela bere familiko errepublikan presidente izango? Bai orratio Jesusen Pasioko gobernadore.\nMIXIOLARIAK: Atoz onera, Manu.\n(Maitakiro babesten du bizkarretik)\nManuk arrazoi jatorrik jaulki du bai.\nMANU AGUAZILLAK: (zoratzen) Ikusten? Ikusten nola Aita Mixiolariak arrazoi ematen didan?\nMIXIOLARIAK: (Maite irriz) Bai anbat, bai. Kondenatuak daude gure gauzak: mintzaira ta guruzpide, sentipen, pentsakera ta izakerak. Nork kondenatuak?\nEz noski gure Manuk. Bearko bere enpleoari eutsi, ogibidea aterako badu.\nEz noski Jaungoikoak. Berak egin bait gindun euskaldun eta sortu zizkigun maitasun joranok.\nBeste batzuk dira kondenatzen gaituztenak. «Kaiser beste erregerik ez dugu nai» otsegiten duten oiek, oietxek. Ez al da ala, Manu?\n(Au eztitan, bere buruaren depentsa entzun bailu)\nNik, nerez, bildur diet alakoei. Gaur illuntzeon ez nuke nai, Manuk jakiñarazten digun era ortan Kristonak artzerik. Ez oien eskutatik beintzat...\nZALDUNAK: (begirunez) Zergatik ez, Aita, oietxen eskutik izanda ere? Ditezenak ditezela gure kondenatzaille, ez bedi beori kezkatu. Norgerok artzen dugu geure buruen erantzukizuna. Ta ez diogu amor emango gure odolaren deiari. Eztare alajaiña Aita San Iñaziori.\nASKOK, DANEK: Ori. Ori.\nAita San Iñaziorena.\nIl edo bizi.\nZALDUNAK: (sukarki) Jesus oiñazetuakin!\nDANEK: Oiñaze !\nZALDUNAK: Jesus lerregiñakin!\nZALDUNAK: Jesus kondenakoakin!\nAtzo ta gaurko iskanbil\nori alperrik dabil aserrez\nzure eriotza eska ta oska.\nZu iltzerik ez!\nsoil ken zizuten\npizteko orpoa emanez...\nbizitan lurpe gaudenez\n—«Jeiki ta abil»,\nbeste bein Lazarori lez.\nGURUZBIDARI ta PUBLIKU, txandan, salmuz:\nAgur, Mindun Ama,\n«onatx zure seme»\n1 tollat crucem suam et sequatur me.\n2 O crux, ave, spes unica!\n3 in hoc signo vinces.\nPrudenek, Joanes askatuz, pilarea bazterrera eraman eta an uzten du. Iñakik GURUTZEA bazterretik artuz Joanesi eskeintzen dio. Onek ura laztantzen irauten du egonaldi osoan.\nManu aguazilla estratuan bego geldi, guruzpideko ertzain edo zaindari.\nMIXIOLARIAK: Bigarren egonaldia: Jesukristo gure Jaunak gurutzea laztantzen du.\nAritza ala Gurutza\nMANU AGUAZILLAK: (Izuz, erdi aopean, Mixiolariari) Jauna, jauna, Komisaria dator.\nMIXIOLARIAK: Komisaria? Testigu badaezpadakoa, arranetan. Manuk arrazoi orian ere: trumoia emen dugu ta arria ere ez urruti.\nMANU AGUAZILLAK: Bai, jauna. Bertan da. Gaiñera, Joxemingo dakar lagun. Joxemingok euskeraz badaki. Emen esaten dugun guzia salatuko dio.\nMIXIOLARIAK: Ori okerrena. Badaki euskeraz. (Itunkiro) «Egi-egitan dasaizutet: zuetako batek salduko nau».\n(Guruzbidariek atzera beiratzen dute.\nLeku dagie bi elduberriei.\nKomisaria parrekera minkorrenez aurkezten da,\npuru irazekia eskuan duala.\nSarkasmuz mintzatzen ere da, ia beti.\nArmaillak igotzen ditu estraturaiñoxe.\nOnen atzetik Joxemingo, burumakur, lotsati)\nKOMISARIAK: (bazterrak aztertuz) ¡Vaya, vaya!\n(Ikusmiran jarraituz, Joanes Nazarenuari so:)\n¡Vaya obra de arte! (Prozeziokoei) Y todo ello en vascuence.\nZALDUN ZAAR BATEK: (zakarki. Unamuno berbera dala antzeman bezaio publikuak: bizar, jazkera, aserrean) «Como si la religión fuera una obra de arte, y no un algo formidable y serio». «Sépanlo de una vez para siempre: no somos un pueblo frívolo». «¿O es que todavía quieren hacer españoles a palos?».\nKOMISARIAK: (sumin ta ironi-par) ¡Vaya, vaya! ¿También usted? Ya me lo parecía a mí. Vasco al fin y al cabo. Un separatista más, y de los peores, camuflado de intelectual.\nPRUDEN-EK: (Komisariarixe so-so, amorrua gordetzerik pentzatzeke) Piztikume onek gure erlijioari parre?\nKOMISARIAK: (armaillatan gora abiatu orduko, Prudeni beiratuz) ¡Ja, ja, ja!\nMIXIOLARIAK: (Naiko kukil, arrenga) Kontu, Pruden. Kontu danok, mintzatzen duzutenakin. Kristo ixil ixillik egon zan Erodes-en aurrean. Alik ixillenik Ana, Kaifa, Pilato-tarren isekapean ere. Otzanago ta guruzpidea izango dugu bikaiñago!\nKOMISARIAK: (Ia «gaingune»-ra iritxirik) Muy democrático todo esto. Con diálogo y todo. Me temo que demasiado democrático. Tanto que acaso (Prudeni, ta Iñakiri ere, zemaia adieraziz) participe también yo.\n(«Gaingune» bazterrean tinkatzen da zelatari,\ndongekiro purua erreaz,\noin bat edo bestea ormaren kontra.\nPRUDEN-EK: (Oartzeke, berean, bi ukabillak estutuz) Atzo-atzo arte auskalo nolako anarkista izana dan. Orrek, orrek etorri bear, guri erlijioa irakastera. Jota garbituko dut bertan...\nIÑAKIK: Ez, motel. Ez adi ire onetik atera. Ukabilla erakusteak etzekarrek gauza onik. «Ezpataz erailtzen duana ezpataz iltzen duk».\nZALDUN BATEK: Erlijioari etzioguk eutsi bear desapioz eta ukabilka. Etsaien pare jarriko giñekek.\nIÑAKIK: Arronkak ez dik balio. Gutxiago, bata besteak iltzen jarduteak. Erri baten kristautasuna nola dan eta zenbat dan jakiteko, bere emaitzetatik ezagun bear dik. Bere emaitzetatik. (Mixiolariari) Ez al da ori, Aita, Kristok erakutsitako neurria?\nMIXIOLARIAK: Neurri ziurrena, ta bakarra: ex fructibus cognoscetis.\nNEKAZARI BATEK: Ez ditek esango beintzat, beren aldean zintzoak ez geranik. Etzigutek oiek irakatsiko elizarako bidea. Eztare geure lanetik bizibearra.\nOLAGIZON BATEK: Ots, ots, erakus deigutela beren lurraldeetan gurean aiña fabrika, gurean aiña lansoro, gurean aiña eliz, gurean aiña langille, gurean aiña gurutze...\nARANTZALE BATEK: Non?, non?, gurean aiña galerna!!!\n(Jendeak parre, onen tajuaz eta ateraldiaz.\nBaita urrengo ateraldietan ere)\nMIXIOLARIAK: Gurean aiña apaiz-praille.\nZALDUNAK: Guretik aiña mixiolari.\nIÑAKIK: Guk aiña limosnagite.\nPRUDEN-EK: (Alaiki onek ere) Guri aiña pertsegitze.\nNEKAZARIAK: Guk aiña Eliza Amaren aginduak gordetze.\nOLAGIZONAK: Guri aiña zerga ta kontribuzio lapurtze.\nMIXIOLARIAK: (lillurati) Guzia, guzia gurutze!\nZALDUNAK: Jaunak, ez gaitezela luza gure katolikotasunaren laudoriotan. Arronkak askotan galdu izan gaitu euskaldunok! Bai amaikatxo aidiz! Obe dugu Kristorena: ex fructibus. Ta gure aurrekoena: «itzetan labur, egiñetan luze».\nNEKAZARIAK: Ori da arrazoia. Obe bai, ixil ixillik, geure lanetik bizi...\nPRUDEN-EK: (Komisaria beaztatuz)... ta ez besteren bizkarretik purua erre.\nMIXIOLARIAK: (Lilluratik ateratzeke, zoratzen) Guzia gurutze! Gurutze!!\nIl edo bizi, Aita San Iñaziorena bezagu, bai, gure betiereko bizilege, ta kristau neurri: Kristo oiñazetuakin?\nMIXIOLARIAK: Kristo lerregiñakin?\nMIXIOLARIAK: Kristo langilleakin?\nMIXIOLARIAK: Kristo gurutzadunakin?\nnon eultzen diran\nirakurtzen dan Liburu,\nzure aztunak neurtzen du.\nAgur, «Santa Kutz»,\nzaarren Santa Kutz,\nLezon Jai ta Antzi zaitugu.\nEzilkorgille soilki Zu!\nSan Martin-darron oi,\naldare ta tronu,\ndarigun el oiu,\nAve, spes unica;\nJoanes Nazarenua III egonaldiari dagokion jarkeran AUZPEZTEN da, zearo etzan gabe. Prudenek eta Iñakik laguntzen diote gurutzea irauli ez dakion.\nMIXIOLARIAK: Irugarren egonaldia: Jesusen leenengo erortzea.\nGURUZBIDARIEK (eskubitik ezkerrera pasaran):\nLau gudate galduok\ngaizkian jausi ala\nlau gudate galduok,\nMIXIOLARIAK: (Enfasi geiegirik gabe) Eroriak gaituzu, Kristo, gu ere: iru aldiz, Zu bezela, karlistetako gerrateetan. Eta oraindik oraiñena, beste bein, Bizkaiko gudatean.\nEa, Pruden; leenengotik, konta itzak euk, zuen aldetik eroriak.\nPRUDEN-EK: Galanki dira ta idatziak dituzu elizetako orma nagusietan ere. Baiña ez ditut gogoan.\nMIXIOLARIAK: (Guruzbidariei) Beste aldetik eroriak gogoan al dituzute?\nBATEK: Gogoan bearko. Ez dituzu iñon idatzirik ikusiko.\nERROKE-K: Idatzirik ezetz? Ara emen neronek (poltxikotik aterea) paperean.\nMIXIOLARIAK: Ea ba, Erroke, irakur itzatzu, Euskadi aldetik eroriak, elbarrituak, espetxetuak, langille batalloietara eramanak...\nERROKE-K: (astiro, ozenkiro)\nIldakoak, gudari ta zibil: 50.000\nLarriki elbarrituak: 49.000\nKonzentrazio kanpuetara edo langille batalloietara eramanak: 52.000\nOraindik erakutsi bear da, erbestera\nOrra ba, guzira: 335.550\nMIXIOLARIAK: Irureun ta ogei ta amabost milla! Gure martiriok. Gure eroriok. Gure onenok. Etzaituztegu aazturik.\nEuskotarrok ozta gaituzute milloitxo ta erdi. Alare, alderdi bakarretik, gerrate bakarrean, bai martirolojio ugari ederra, Askatasun alde jausiona!\nIrureun ta ogei ta amabost milla boluntari, , Ezin ziteken oparoago azaldu gure Erriaren borondatea. Ez da alperrik izango zuen odola.\nMemento, Domine, famulorum tuorum qui nos praecesserunt curn signo fidei et dormiunt in somno pacis...\nIxilluneon «gaingune»-ko Komisariaren eta\nJoxemingoren alkarrizketa entzuten da:)\nKOMISARIAK: Véte anotando. Que no se te escape la más pequeña alusión subversiva.\nJOXEMINGOK: Ai está pués. Subertsiba..., así así. Difizil sehase entender la intentsión bien-bien.\nKOMISARIAK: Del requeté me encargo yo. No se me escapará detalle. Te aseguro que me las pagará.\nBeste danek bai,\nguk sartzerik ez\neskubiar ta andikitan.\nKORUAN EMA ABOTSAK:\nnola ba aberats klub-etan?\ndagola dar dar\nO bai, Zu,\nZu gu baitan!\nIl baiño len iltzat uztako Erria\nbide bazterrean onatx elbarria,\nAma bat bear ta, Zugana jarria,\nAma bat bear ta, Zugana jarria.\nonatx Bion lagun,\numezurtz iraun ala\nonatx Bion lagun.\n(Pasara aldi ontan agertu dan gizataldearen\naurretik aurkeztu da AMA DOLORETAKOA.\nAstiro igotzen ditu armaillak.\nJoanes Nazarenuari urreratuz,\nMixiolariak esango dituanak dagizki,\nonek esanaz batera)\nMIXIOLARIAK: Orra Ama Doloretakoa geure bidera. Jesusi beiratzen dio. Jesusi bezela geuri. Banan banan besarkatzen gaitu.\n(Doloretakoak Joanesi damaio laztana.\nTa bertan, eskuak biotz gaiñean dituala,\nta arpegia goruntz, otoi jarkeran tinkatzen da.\nJarkera au ez du utziko XIII egonaldira arte)\nGure alde erregu bizian gelditzen da.\n(Itzalditxoa asiko bailu) Begoña, Estibalitz, (enfasi geiagoz) Arantzazu!, Lurdes!...\nKOMISARIAK: («Gaingune»-tik mugitzeke, ironi ta sumin) Ya me lo parecía a mí. Ya me lo parecía a mí.\n(Danak, buru makur, ixillik, Doloretakoari so)\nSalió la palabrita que no podía faltar. (Aspabentuz, zarabataz) Aranzázu! Aranzázu! Y por fin, para colmo, Lurdes!\nTrenes y trenes. Domingo tras domingo. Todo el mundo a Aranzázu. ¡Que se abre la frontera, y a Lurdes!, ¡a Lurdes!\n(Esanetik esanera egontxoak. Suminki ta garratz) ¿Y cuándo al Pilar? ¡Nunca! ¿Por qué nunca al Pilar? ¿Por qué? ¡Contesten! ¿Por qué no contestan? (Sumiña gordez) Claro, callar, siempre callar. Y salir con la suya. Aldeanos.\n(Prudenek ukabillak estutzen ditu ta\nortzak karraskatzen, amorruari ezin eutsiz.\nIñakik sosegarazi nai luke)\nIÑAKIK: (Ixilki) Sosega adi, motel. Orrekin ez dagoala txantxik.\nPRUDEN-EK: Triku bibote, txitxare kume...\nKOMISARIAK: Ja, ja, ja!. (Irriz, puruari txupara emanaz)\nKoruak Arantzazuko himnuaren\n«Agur, zeruen edertasuna»,\nasi ta bukatzeraiño:)\nKORUAN AINGERU ABOTSAK:\nOpa ta topa.\nbear zun Ama idoro du:\nnun ezbearrak kristautu!».\nGIZA KORUAK: («martxa» airez):\nIñigo dugula buru,\nigo ta igo gatozkizu.\nzaude bai or Arantzan Zu!\n«Orra zure Ama»: bai egi gozoa!\nUxue, Estibalitz, Begoña, Ainhoa,\nArantzazu, Lurdes... Bai egi naroa!\n1 oportet me minui,\nillum autem crescere.\n2 qui perdiderit animam\nsuam, inveniet eam.\n3 Ave, Caesar Imperator,\nEgonaldi ontatik aurrera, EUSKALDUN PAISANUZ jantzirik agertuko da Joanes Nazarenutzan. Alkandora zuri; galtzak, mendigoizaleen aiek edo oraingo urdiñak, txorgatilletan galtzerdipean bildurik; abaso buruan, betiko arantza koroia.\nAldamenean ditu Pruden eta Iñaki bi semeak, reketea reketez, gudaria gudariz. Bion artean gurutzeari eusten diote eta aitari erazketan laguntzen.\nBi euskal partidu nagusien Alkartze Irudia bear du izan onako aurkezpenak.\nEuskaldun nai geranok\nZazpiok batu ala\nKristo osa zagun.\nKristo osa zagun,\neuskaldun nai geranok,\nMIXIOLARIAK: Usai txarrak artzen zaizkio, jaun-andreak, asieratik gure guruzpideari. Eder litzake noski Kristori laguntzen jarraitzea gurutzea eramaten, Zirenekoak bezela. Nik ez nuke ordea aurrera jarraitzerik nai zuen erabakia jakin gabe.\nBeira, jaun-andreak: laiño zemaikorrak dauzkagu aurrean. (Aguazillari parreirriz beiratuz) Gure Manuk arrazoi zuan orain ere: trumoia ezezik txingorra ere larri izango dugu nunbait.\nMANU AGUZILLAK: (arro arro, payasoki) Nik asmatu. (Begia apuntatuz) Bixta emen..., bixta. Zer esaten nizuten ba nik? Esan gero ni naizela... «erriko tontua».\nMIXIOLARIAK: Kalbariuok jarraitzekotan, kastigu gogorrak letozkiguke.\nMIXIOLARIAK: ...negargarri geiegi dezakegu.\nMIXIOLARIAK: Zer diozu, Joanes? Utzi edo segi, zer egingo dugu guruzpide onekin?\nJOANES-EK: Erriaren borondatea entzun dugu, Jauna. Beraz, segi. Ederregi da gure guruzpide au, utsagatik atzera egiteko!\nJENDEAK: Ori. Ori !\nEz atzera egiterik.\nBATEK: Aski dugu Joanesen ejenplua, kukildu ez gaitezen.\nBIGARRENAK: Ta Joanesen bizimodu latza.\nPRUDEN-EK: Triku biboteren mokoka oiek baiño leenagotik ere, amaika sufritua da bai gure aita zarra, arranoak ezpadu.\nBATEK: Adoretu gaitezen, konta zaiguzu, Jones, zure bizitzako gorabeera.\nGEIENEK: Ori. Ori!\nKonta zure bizitza. Zure bizitza.\nJOANES-EK: (Apalki, pilpiraz) Nere bizitzak, jaun-andreak, ez dauka konta bearrik. Zuek dakizute. Ostera, berriz, aldeak alde, zeona berbera da. Orain kontatzen asteko, gauza utsa.\nDANEK: Konta. Konta. Labur labur badare.\nJOANES-EK: Gazterik alargundu. Zazpi seme-alaba txiki. Aziko banitun, neure bakarrez baliatu bear. Jaungoikoak ala nai ta, bikaiñak atera nitun. Zazpiak. Sendo ederrak, lau mutillak. Polit maitagarrienak, iru nexkak. Arro nintzan zazpiekin. Aguro itzali ziran (tristetuz) nere arrotasunak. Zuek dakizute gerokoa. Zertan konta?\nBAT edo BESTEK: Segi, Joanes. Segi.\n(Negartsu) Gerratea sortu. Lau semeak txoratu. An joan zitzaizkitan, laurak. Berriotxoa ta Iñaki, alde batetik. Xabier eta Pruden, bestetik. Bi zaarrenak, antxe akabatu, bata bestearen kontra. Bi urrenguok, alako batean, gerra bukatuta etxeratzean, elkar ezin ikusi. Aita zaarrak ordun sufritu zitunak! Arrezkero dut nere biotzeko anjiña. Nere kontsolu bakarra iru alabatxoak ziran; aiek beintzat poliki ezkonduak bizi ziran alboerrian.\nDagoneko, ordea, pozik bizi naiz.\n(Bi semeengan besoak ipiñiz edo)\nBi semeok beintzat adiskidetu zaizkit. Alkar benetan maite dute. Konturatu bait dira, amorru aiek kanpotik eragiñak zirala!\nSenideok ola alkartu ta lagundu ezkero, zer ajola bear digu iñoren zemaiak? Zer, «Kristonak artu» bearrak? Zer, ilbearrak berberak, ilbearrak berberak bai, garaitzekotan Kristok, Elizak, Euskadik?\n(Sukartuz) Errikideok: Kristo Erosleakin!\nJOANES-EK: Kristo gurutzadunakin!\nZer da gu iltzea,\nKristok, Elizak, Euskadik?\nIru Irurak bat!\nEz ajola guregatik!\nZer gaurko iltzea,\nIrurokin bat egiñik?\n«Agur, Kaiser, urkabetik».\nZure Zirene Erri iñor izatekoz\nkondaira betean geu gaitezen gatoz\nXabier, Soubirou, Garikoitz, Iñigoz...\nZure Zirenerri geu gaitezen gatoz.\n1 et conspuebant eum\n2 portantes imaginem Xti\nMIXIOLARIAK: Seigarren egonaldia: Beronikak Jesus otxanari arpegia garbitzen dio.\neskuari guk mun,\nBiokin antzik ala\neskuari guk mun.\n(Kanta ari bitartez antzerkiratu dan\ngizataldearen aurretik BERONIKA eldu da,\nzapi bildua biotz-eskuetan duala.\nAstiro igotzen asten da armaillak estraturuntz.\nBatbatez, zurrun tenkatzen da Nazarenuari so,\nbi gauzok gertatzean: Pruden-en gero esango dan\nlaidoa; ta Komisariaren gero esango diran purrustak)\nPRUDEN-EK: (Komisariari lotsagabetxo beiratuz, onek entzungo ez diolakoan abots bajutxoz) Tripamiñak eh, tripamiñak?\nKOMISARIAK: (Pruden-en iseka igerriz, barruko sumiña lertzen zaio. Ironi parreak, oraingoz beintzat, utzirik, eskuko purua amorruz lurrera botatzen du, oiñez sakatzen du ta «gaingune»-tik estraturuntz abiatzen da)\nMaldita sea su... (Jetxi bezela, Pruden-ixe so) No lo tolero más. (Pruden-i arpegiz arpegi) ¿Olvidas acaso que yo soy la autoridad máxima en el pueblo? Para que lo recuerdes...\n(Ta txistu jaurtitzen dio arpegira. Pruden-ek ukabilla jasotzen dio. Joko zuken, Iñakik atzetik eutsi ezpalio. Pruden-ek alare eraso nai; Iñakik ez dio uzten)\nMe alegro, hombre. Me alegro mucho. Conque ibas a pegarme? Así tengo un motivo más para... lo que yo me sé.\n(Pruden, leenbiziko amorrutik,\norain negarrera pasa da, bi eskuez\narpegia estaliz. Negarrez benetan)\nJOANES-EK: (gurutzea bizkarrean, galeri goiruntz so, dardaraz) Nere semea, Jauna!... Se-mea!... Se-mea!!...\nKOMISARIAK: (Nazkaz imitaka)! Se méa! (Joanes-i) Eso se lo hago yo a usted!\n(Joanes-i ere txistu ta gaiñetik,\nbertan, zaplasteko bat damaio.\nJoanes erortzen da gurutze ta guzi.\nAuzpez edo zerraldo irauten du\nonako ta urrengo egonaldian.\nAnjiña berritu edo zaiola ezagun du.\nIñakik asistitzen dio)\nPRUDEN-EK: (negarrez zorabear)... nik, iru aldiz elbarritzeraiño, defenditu Españiko erlijioa..., ta ortarako?..., nere aitari txistu?... pizti orrek... nere aitari?\nKOMISARIAK: (Joxemingori azpikiro) ¿Qué dice?\nJOXEMINGOK: (lotsati, gogoz kontra) Dize que usted escupir a su padre.\nKOMISARIAK: (Egundo baiño frenesi itxuagoz, axut eta ukabil, publikuari berari zemai bailegio) ¡Sí! ¡Yo escupo a tu padre!... ¡¡Y a vuestro Cristo!!... ¡¡Y a toda Euzkadi!!\n(Bi ukabillak estutuz,\nbegietatik sua dariola gelditzen da,\nixtanpat, itzik gabe.\nIxillunea ta izua. Gero baretuz:)\nBuena cuenta le daré de todo esto al Señor Gobernador. Se la daré personalmente. Ahora mismo.\nMIXIOLARIAK: Baita guk ere eskatua diogu baimena Obispu Jaunari. Ez al zaigu beranduegi etorriko erantzuna.\n(Komisaria prailleari so, susmo okerrenez)\nBatista: aurrea artuz zoaz mesedez lenbaillen telefonura ta deitu zaiozu Obispu Jaunari, ea zertan dan erantzuna.\n(Bijoa presaka Batista,\ngizataldeko edozein bat.\nKomisariak galde keiñu dagio\nJoxemingori praillearen solasaz)\nJOXEMINGOK: Dize que también ellos recurrir al Obispo.\nKOMISARIAK: Camarada José Domingo: quédate aquí observando cuanto sucede y se dice.\n(Joaten asten da, eskubiruntz.\nIzkutatu baiño leen, atzera beira prailleari)\nY usted, Padre, no se crea seguro. No olvide que fusilamos 14 sacerdotes vascos. 4 de ellos los tiene en el cementerio de Hernani, sin cruz y sin sufragios, como perros en una fosa común.\n¡Ja, ja, ja! ¡Sacerdotes vascos! ¡Qué dos términos incompatibles! ¿Sacerdotes? Sin la «sa», sin la «sa»: ¡cerdotes!\n(Bijoa. Ixillunea ta izua.\nBelauniko dago jende geiena\nkuadru ontan, erreza ta erreza.\nBeronika, leen esan bezela, zutik.\nZortzigarren emakume talde oraindik agiri\nez danaren zizpuru ta intziriak entzuten dira)\nMIXIOLARIAK: (Naigabeak jota, pentsakor) Egia da. Egia da. 14 apaiz dizkigute fusillatuak. Obispu Jauna ere, gure Mujika maitea, erbestera bidali. 446 apaiz-praille, presondegi ta atzerrietan.\nEgia da. Fusillatutako apaiz aietakoxe bati, Aitzol aundiari ain zuzen, asesinatzerakoan, aoa lokatzez bete zenioten, errezatu etzezan. Ta, gero..., katoliko omen dira.\nEz jakin doakabeok, galazi arren ezpaiñetako errezoa, eztagoala galazterik biotzetakoa; debekatu arren kaleetako guruzpidea, ez digutela debekatzerik etxe barruetakoa...\nBATEK: (emakume talderuntz so) Emakumeak, arren!, gorde albait zotin oiek.\nBESTE BATEK: Zer egingo da ba. Guruzpide au ezin izan zitekean perfeta, txistuka ta zaplasteko oiek gabe!\n(Zotin asperenak areago)\nMIXIOLARIAK: Beronika: goazen aurrera. Urbil zakizkio gure Joanesi.\n(Beronika urbiltzen zaio.\nNazarenuari arpegia zapiz garbitzen asten da)\nEz geiegi kendu, Beronika, Joanesi txistuka ori. Txistuka orrek, asko edertzen bait dio, Kristorekin dun antza.\n(Joanesen arpegia garbitu edo ondoren,\nBeronikak zapia bereganatzean,\nustekabez dakus «Musu Santua»;\nmun damaio begirunez; eta, zabalduz,\npublikuari erakusten dio. Urrengo kantaldiak\niraun bitartez, bego era ortan.\nZapian ager bitez, lausokiro, Euskal Ikurriñaren koloreak,\n«Musu Santua»-ren ingurubiran)\namaika txistu artua.\nsasi kristauek loitua.\nopaltzen zure iltamua!\narpegi nork garbitua.\nduzula «Musu Santua»!\nIrureun Ernanin il kristau ta apaizak; debekua aientzat gurutz, obi, mezak... Ez gaitzala ain gogor aaztu «gizeleizak», ez gaitzala ain gogor aaztu «gizeleizak» !\nMIXIOLARIAK: Zazpigarren egonaldia: Jesus maitea bigarren aldiz erortzen da.\nEuskaldun bezin kristau,\ngauzeza aitor ala\n(Joanesek aurreko egonalditik auzpez jarraitzen du.\nMiñari ezin eutsi dionaren gisara,\nalde batera edo bestera mugi diteke larrikiro.\nLarrialdi oni Zuzendariak artu bezaio bere tamaiña,\nsiñesgarri dedin. Prudenek eta Iñakik sorozten diote.)\nIÑAKIK: (Joanesi) Anjiña berritu al zaio, aita?\nJOANES-EK: (arnas estu) Ez duk ezer... Ez duk ezer... Pasako duk...\nIÑAKIK: (Joanesi) Orrela ezin jarraituko du gurutza lorrean. (Prailleari) Jauna!, aita zaarrak ezin du geiago. (Jendeari) Biotzeko anjiña berritu zaio nunbait. Datorrela besteren bat Nazarenutzan ordezko egitera!\nMIXIOLARIAK: (izuz) Anjiña berriro? Joanes, etzera gauza. Utzi zaiozu besteren bati.\nJOANES-EK: (biotzari eutsiz, setatsu) Ezetz ba, Aita, ezetz!... Il... bear izan... da ere..., azkeneraiño!...\n(Mixiolaria ere Joanesi urreratzen zaio arretaz)\nZALDUN BATEK: Oraintxe bai ez duala pantomimak egin bearrik. Aski du bere martirioa sufritzen jarraitzea.\nBIGARRENAK: Izan ere zer nazarenutza jatorragorik, bere Miñari il arte eustea baiño?\nIRUGARRENAK: Orra Jesusen eriotz aurreko Pasioa bere soin eta animan. Ez, alegia, aktoreek bezela: imintzioka ta itxura utsez.\nEMAKUME BATEK: (urrutiratsu, eskubi aldetik) Batista! Ara emen Batista!\nBATZUK: (pozaren poz) Alare.\nBATEK: (urrean) Obispuaren baimena?\nBESTE BATEK: Komisariak errenditu bearko dik oraingoan.\nBOSPASEIK, GEIAGOK: (an ta emen, naasian)\n(Batista, jende artean bidea urratuz,\nuzkurkiro Mixiolariagana aurkezten da.\nMixiolaria, Joanes utziz,\nestratutik erdi jeisten da, Batistari bidera)\nBATISTAK: (Ixillune lotsati baten ondoren) Ba..., nik eskatuta berealaxe ipiñi didate konperentzia; baiña... Kurian ez didate gauza tajuzkorik erantzun: Obispu Jauna Gobernadoreakin zegoala ta..., etzeukala guri entzuteko betarik eta... Azkenean beintzat: biar deitzeko...\nJENDE MARMARRAK: (ixilki, etsipenez)\n(Tarteka, emakume antzi zizpuru batzuk)\nMIXIOLARIAK: Ez al dizute aitatu, Obispu Jaunari ipiñi genion telegramarena?\nBATISTAK: (tolesgabe) Ez, jauna. Bearbada..., euskeraz idatziko zenion da..., etzizun ulertuko..., edo ez arreta ipiñi... al dakit ba.\nZALDUN BATEK: Batenbat badare izango al dik traduzi lezaiokena.\nMIXIOLARIAK: (zer esan ez dakiala, biozgeturik) Ez galdu Itxaropena, jaunak...\nLEENGO ZALDUNAK: (Gero desertatuko (?) duan bat da. Iru-lau mailla igotzen ditu; ta andik:)\nJaun-andreak: ara zertaratu geran: Obispua, ixillik; Joanes, biotzeko miñez; Komisaria, berriz, nondik nola txarkeri geiago egingo...\n(Joanes suspertzen da,\nizlariaren asmoa sumatu orduko)\nGuruzbidean jarraituz, ez daukagu paraeru onik. Ez al derizkiozute obe...\n(Joanes asten da beso luzaka,\nbi semeei laguntza eske.\nNolerebait zutitzen ari da)\n...gauzak itxusiegi jartzen ari zaizkigun ezkero, ez al derizkiozute obe, guruzbidea uztea, ezer okerragorik gerta ez dakigun?\n(Joanes zutitzen da galant, ikaragarri.\nIgarle gisara, oiugiten du)\nJOANES-EK: Jerusalen-era!!... «Jerusalen-era goaz!... Jainko Semeaz idatzitakoak, itzik itz, kunplituko dira... Atzerritarren esku entregatuko da... Erabilliko dute, isekaz, irainka, txistuka... Zigorkatu ondoren..., ilko dute... ta irugarren egunera... piztuko da». (Lilluragoz, lerrenagoz) Il ere, ilko dute, baiña piztu ere... (lertzear) PIZTUKO DA!!\n(Itzok aditzean leengo zalduna\nlotsati jeisten da ta sartzen bere lekuan.\nJoanes katazkak erasanik abailtzen da,\nPrudengandik zintzil. Iñakik,\nbizkartu gabe, eusten dio gurutzeari)\nLANGILLE BATEK: Ta ez dik etsiko. Beti olakoxea izan duk Joanes.\nBESTE BATEK: Bizi bada, azkeneraiño segi baietz! Bein itza eman ezkero, orrek uka? Ezta, ezta...\nIRUGARRENAK: Gorputzak ezetz, gogoak baietz.\nMIXIOLARIAK: (izu ta parreirri) Spiritus promptus; caro autem infirma.\nLEENENGO LANGILLEAK: Etzegok nunbait bestela izaterik. Olakoxeak gaituk euskaldunok, bein teman jarri ezkero.\nPRUDEN-EK: (naiko garrazkiro, errietan Joanesi) Ara orain!, ara!... Zergatik egin du olako indarka?\nJOANES-EK: Ez duk ezer... Ez duk ezer... Ekardak Koramina!...\nPRUDEN-EK: Koramina? (Edo kasu ontan egokiago litzaken beste edozein sendagarri) Lertxundi: oa Zabaletara ta ekarri. Aguro. Aguro.\nJOANES-EK: ...Pasako duk... Koramina, bai... Koramina...\nKORUAK: (aapaldi osoa palta da)\nSamariar On oi, atoz laguntzera!,\n—Lebitak, gotzaiak, bost ajola, aurrera...\niguzu besoa jeikiko bagera!,\niguzu besoa jeikiko bagera!\nsuper vos ipsas flete\net super filios\nGogora zagun, estratuaren zutabe egiten dagon Aritzondo gazte liraiña. Ebaki lardats bat dauka gerrian, ganibetez edo egiña.\nJoanes orain aalki batean atseden artzen dago atakea pasa zai. Prudenek laguntzen dio. Iñakik zamatzen du gurutzea.\nOnako egonaldian emakume abotsa entzun bear da geienik, orain arte gizasemeena bezela. Emakumeek, aiots eta musu zapi, ornitzen bait dute orain agiri dan taldea.\nMIXIOLARIAK: Zortzigarren egonaldia: Jesus laztanak Jerusalengo emakumeei itzegiten die.\nAritzan nai geranok\nnegar dagigun ala\nAritzan nai geranok,\nLERTXUNDI-K: (albait lasterren koramina kopakin etorrita)\nOna emen koramina, xee-xeetua. Edan beza.\nPRUDEN-EK: (edontzia artuz eta Joanes erasanari eskeiñiz)\nEdango al du, aita? Ar beza.\n(Joanesek, parre egin nai ta ia eziñik, edaten du)\nMIXIOLARIAK: (lilluraz) Parre egin nai du gizajoak. Asmatzen da zergatik parre. Kristoren bezun ozpiña gogoratu bide zaio. «Edango ez dut ba Aitak bidaltzen didan edontzia?».\nLANGILLE BATEK: Gizajoa. Poz ematen ba, ortantxe ere, Kristokin duan antzak.\nNEKAZARI BATEK: Bizirik dan artean ez du ez, Zabaletako Joanesek, berealakoan utziko, bein artutako Nazarenutza.\nLANGILLEAK: Orren adorea ta etsikaitza, motillak.\nNEKAZARIAK: Segi bear diogu ejenpluan. Kostea kosta, ez dugu etsi bear azkeneraiño, ez arranea.\nEMAKUME BATEK: Baiña ori bere burua akabatzea da.\nNEKAZARIAK: Ta zer da guruzpidea, geure buruak akabatzea baizik?\nLANGILLEAK: Zer besterik egin zuan Jesusek? Agindu ere, zer besterik agintzen digu bere kristauoi?\nNEKAZARIAK: Ori bere burua akabatzea izango da, baiño baitare nazarenutza ezin obeto burutzea.\nAla duk eta.\nEzin jatorrago, motel.\nBatere imintzio izunik gabe.\nGauzak beren etorrian.\nJOANES-EK: (parre ta min, zoratzen) Betor, betor edontzi ori. Pasa duk eta. Egitan. Pasa duk, zorionez.\n(Prudenen eskutik edaten du edontzia,\nPRUDEN-EK: Alare, gaitzerdi. Pasa omen zaio. Pasa? Urrengo arte., seguru egon.\nMIXIOLARIAK: Egoki dugu oroitzea Kristoren galdera:\n«Gauza al zerate nere kaliza edateko?»\nNEKAZARIAK: Bai, jauna. Bizi artean bai.\nDANEK: Bai, jauna!\nBizi artean bai!\nIl edo bizi!\nPRUDEN-EK: (aserrez) Kontuz, ordea, aita! Ez bait dio beiratzen buruari. Ez beza ba indarkarik egin.\nEMAKUME BATEK: Sikiraik, pasa omen zaio ta.\nEMAKUME BIGARRENAK: Zintzoa gizona.\nIRUGARRENAK: Ez din etsiko ez, bertan itoko badare.\nJOANES-EK: Pasa duk, oraingoz beintzat. Askoz obeto natxegok.\nPRUDEN-EK: Ez dit jaramonik egiten da. Berriz ere aguro etorriko zaio, lerren oiek neurtzen ezpaditu. Kontu izan.\nJOANES-EK: Kontu euk ere, Pruden. Nik neure biotzakin; ik eure jenio orrekin. Komisaria ez duk gero gozo-gozoa joan. Ez piyo.\nPRUDEN-EK: Komisaria dela ta, ez bedi orain nigatik aztoratu. Purrusta batzuk egin ezkero, orren zemaiak eta utsa...\nJOANES-EK: Ai, Pruden, Pruden! Ea gero euri tokatzen zaikan, neroni baiño Pasio gogorragoa.\n(Naigabez zerbait gogoratuz)\nNola da ura? Ah bai. «Urbil da, urbil da, Jainko Semea etsaien eskutan entregatuko duten ordua». Bildur nauk, entregatzeko ori ez ote aizen eu...\nMIXIOLARIAK: Ez al zaigu, guk asmotan artu baiño Jetsemani gogorragoa gertatuko!\nJOANES-EK: Zuk nai duzuna, Jauna... Zuk nai duzun bezela... Zuk nai duzulako...\nPRUDEN-EK: (aserretxo) Tira, tira, aita. Gaitzena pasa du ta, orain ez bedi orrela larritu nere gorabeeragatik. Geienez, kartzela egun batzuk. An ikasiko dut nere jenio petrala menderatzen eta otzanago izaten.\nEMAKUME BATEK: Etzaite geiegi kezkatu, Joanes. Berritu egingo zaizu ondoeza.\n(JOXEMINGO orainarte bazter batean zegon.\nOrain estratu erdira dator.\nKupiraz, zinki, itzegiten du)\nJOXEMINGOK: (falanjista da, ta euskalduna) Kontseju bat nai?\nEMAKUMEAK: Gure onerako?\nJOXEMINGOK: Zuen onerako noski.\nEMAKUMEAK: Ez al duk izango Judasen musua?\nJOXEMINGOK: (Mindurik) Judas ni! Judas ni! Bazekiñat, zuen iritzira, Judas bat besterik ez naizena. Judas saltzaillea.\nNi ez naun orrela. Ni ere euskalduna naun. Euskaldun zentzuduna. Zen-tzu-du-na. Ez eroa, zuek bezela. Ez suizida, zuek bezela.\nEMAKUMEAK: Naiko salkeri, leendik ere egin diguk. Utzi gaitzak pakean. Oa, oa beingoz, ogei ta amar txanpon zikin oiek jasotzera.\nBESTE EMAKUMEAK: Bost eun falanjista besterik etzerate Gipuzkoa osoan, eta ez aiz lotsatzen orrela jantzita emen agertzen?\nJOXEMINGOK: Neri kasu egiñaz, bestelako ederki biziko ta..., batere okerrik ez gertatuko ta... Zer irabazten duzute zintzotasunakin?\nJOXEMINGOK: Zer irabazten euskaltasunakin?\nJOXEMINGOK: Zentzatu zaiteztela!, zer irabazten, agintariei pitin bat ez makurtzeakin?\nDANEK: Ez makurtzea!\nJOXEMINGOK: Orretxek, ez makurtze orretxek, ondatzen zaituzte. Zentzatu zaiteztela! Gorde zazutela zuen euskaltasuna! Mintza zaiteztela erderaz! Joan zirala Kijote denborak! Zintzotasun utsak ez duala balio. Ez dakarrela probetxurik!\nEMAKUMEAK: Jetsemaniko musuaren ondoren, orain basamortuko tentaketa.\nZALDUN BATEK: Vade retro, Satana. «Gizona ez duk ogi utsetik bizi».\nJOXEMINGOK: Makurtu zaiteztela, pitin bat badare, gaurko agintarietara. Ta etzaizute ezer gertatuko. Zuen atarramentu tristea dakidalako kontsejatzen dizutet.\nNerez, etzitzaidan batere konbeni noski, nere uniformia ukatuz zuei onen garbi ta zinki aolkatzerik. Zuen kupirak beartu nau. Zuen guruzbideak lilluratu. Biotzak gaiñeztu burua.\n(Egona. Ema zotin batzuk)\nJOXEMINGOK: Arrazoi duzute bai, emakume euskaldunok!, negarrez aritzeko. Bai al da gauza negargarriagorik, seme euskaldunak mundura ekartzea baiño? Euskal seme berriak? Euskera irakatsi aurrei? Zertarako? Eskolan atzeratuenak izateko? Ta gero ere, aunditutakoan, ezjakin gizajo batzuk izaten jarraitzeko? Gorroto la zemaipean madarikatzen bizitzeko?\n(Ixilla. Antziñak erruz-enik.\nBitartean Joanesek gurutzea,\nIñakiri kendurik, BERE GAIN lepatzen du.\nBi semeek laguntzen diote, aztunegi ez dakion zama)\nAzken gerratea arte, arraza bedeinkatua giñan. Gerrate ondoz, arraza madarikatua. Azken gerratea arte, munduko katolikoek ao batez jotzen ginduen: «Erri Santu!». Gu omen giñan «Israel». Gu, Erri paregabe ederra. Ederregia noski, alboerrien argaiztoa ta inbiria sor etzezan!\nDagoneko ordea, zer besterik digute?: narda ta ikuseziña!. Berek diote: «Komunistekin leenago, separatistekin baiño!».\nSeparatista, gorri, hereje ta abar deitze au, ondo dakite asmakizun bat dala, treta bat, aitzaki bat. Ondo dakite, karlisten federalismua edo fuero berritzea separatistago litzakela. Geiegi dakite, zuen zintzotasuna, zuen guruzbidea, zuen Erritasuna... miragarrienak dirala.\nJakin bai, baiña ezin eraman!\nJakin bai, baiña ez nai aitortu! Orretxegatik dizuete ainbesteraiñoko gorrotoa.\nGutxi dakizute norainoko gorrotoa. Aor gure Erriko Aritza!\n(Joaten da Aritzondo ondoraxe; ta ebakia apuntatuz:)\nAmen, kolpeka kolpeka, batenbatek ganibetez lardastutako ebakia, lardatsa bezin petrala. Zuek bearbada ez dakizute zeiñek egin zuan, eta nik bai. Neronek ikusi nuan. Komisariak berberak egiña da! Azkenean, geiago ebaki ezinda, etsi bear izan zuanean, neronek entzun nion, biraoz eta lerdez Arbolari esaten: «Ai gorroto aiña indar banu, ez intzake ez zutik geldituko!».\nBerdin berdin egingo dizute zuei ere: sustraitik atera ezin dutena, lepotik ebaki.\nOrra nik jakiñaren gaiñean jarri, biar edo gaur bertan damutuko banaiz ere. Ez gero esan saldu zaituztedanik.\nNi Judas! Ni Judas? Tokitan! Onako Joxe Domingok ez dik ez berealakoan zuek bezela bere lepoa sokaz urkatuko!\n(Egona. Bazterrera erretiratzen doala:)\nNere kontsejuari kasu egiteakin, bestelako bapo biziko ta... (Bazterretik) Or konpon, anaiok, zuen zintzotasunakin! Or konpon, ama aurdunok, zuen semekin!\nJOANES-EK, BERBERAK: (Gurutzea bizkarrean duala, arnas estua sarritan eten eta artuz, baju abotsez:)\n—Ez neri negar,\nKupitu zeon buru ta seme;\nerrukizun, ama aurdunak!\nIrutan eman zidan negarrak;\nbein, zuen etorkizunak;\nbai, Jerusalen orren, ta urrenen...,\nerraustu bear itunak...\nta, laugarrenez, orain..., Gernikak!,\nazken «judu» euskaldunak!\nKatoliko izena lokaztu ta uka,\nhereje ta gorri ordezkoen truka...\nKondenak nunaitik... Negarra noiz buka?\nmagnus in magnis et\n(Aita-semeak ari dira\nberen arteko abots apalez:)\nIÑAKIK: Irugarren lurra jotzea dugu, aita. Beatzigarren egonaldia, alegia. Lurrean erdi etzanik deskantsu onek ez dio kalterik egingo.\nJOANES-EK: Nazarenutza ez duk deskantsu.\nPRUDEN-EK: (bere aserre aiurrian) Eztare bidean pot egitea.\nJOANES-EK: Ori ere ala duk. Ala duk.\nIÑAKIK: Berori poli-poliki belaunikatu bedi.\n(Joanesek ala begi)\nEtzan pixka bat. Poliki. Kontuz ibiltzeko ba. Orrela. Mantxo mantxo. Ori da. Orain nik jarriko diot gurutzea, pixua berorren gain ez erortzeko eran.\n(Gurutzea bere aga baten gain jartzen du,\nJoanesen bizkar bailego)\nHerri bai ta Erri ez,\nsaltzen gaituzten ala\nErri bai ta Erri ez,\nMIXIOLARIAK: (naigabez) Arrazoi du Joxemingok. Arrazoi zuan Manuk.\n(Manuk belarrondotaraiñoko atsegin parrea)\nEz dugu atarramentu onik izango. (Urrutian agiri duan Komisariari so) Agiri da, bear zuana. Agiri dut, arako kale kantoian, txoko izkututik zelatan.\n(Batzuk izupean ara so)\nBATEK: Komisaria berriz?\nMIXIOLARIAK: Berbera oso-osorik, bibote izpirik galdu gabe. Agi danez, leen baiño ez batere gozoago. Bera aiñako pistola tzarra dakarki oraingoan, gainera, gerrian zintzil.\nBATZUK: (izmizka) Pizti alena!\nGizatxar ez bestelakoa!\nMIXIOLARIAK: Nunbait eldu da ordua. «Eldu da, Jainkoari serbitzua dagiotelakoan ilko zaituzteen ordua».\nLEENGOAK: Ez al da izango, iñor garbitzeko...\nMIXIOLARIAK: Iñortxo edo iñortzu garbitzen ez bagaitu ere, ez da izango beintzat gogorik ezagatik.\nPRUDEN-EK: Iñori ezer egitekotan, neri izango da.\nMIXIOLARIAK: Zergatik ez neroni, edo beste edozeiñi?\nPRUDEN-EK: Ez kezkatu, Aita. Ez naiz leen bezela suminduko. Aurreruntzean jakingo dut otxanki sufritzen, batere erneatu gabe. Otxan ezezik, alaiki ere bai.\n(Mamu beltza uxatuz:)\nBaiño..., bai zera. Ez naute ilko. Ez dut, Joanesek adirazi didan bezela nere burua Kristori opaltzerik izango. Geienez ere, zortzi-amar eguneko giltzapea egotsiko didate.\nMIXIOLARIAK: Ez atzera beiratu. Ez atzera beiratu. Utzi Komisariari (?) pakean. Ark egin dezala berea. Guk jarrai dezaiogun geure tema santuari.\n(Itunki) Arrazoi bai Joxemingok. Tema bat da, erokeri bat dugu, guruzbidea. Suizidio bat gure zintzotasuna, gure euskaltasuna, gure eozkorra. Errezago litzake etsitea. Noski baietz errezago. Noski baietz probetxugarriago.\nLanak ditu kristau izateak! Lanak, «vae victis»-pean euskaldun irauteak!\nZALDUN BATEK: Euskotarrok ogei milloi bagiña, ez liguteke esango gure seta erokeri danik. Milloi ta erdi besterik ez gerata.\nZALDUN BIGARRENAK: Bergarako salkeriak bein ta berriz, etengabe, gutxi geranokin.\nLEENENGOAK: «Arrai aundiak jaten txikia». Ori duk guzia.\nBIGARRENAK: Mella-rena: « iQué campo tan pequeño para una traición tan grande!».\nNEKAZARI BATEK: Gutxi gerala? Etzeukaguk ortan zer lotsatu. Benetako kristau Erri geralako gaituk onen gutxi. Aor, millaka ta millaka, gure praille, apaiz, mojak, eta mixiolari atzerrietara joanak. Joan bearrez etxeetarako gelditu izan balira ta sorterrian ezkondu..., ez giñekek gaurregun euskaldunok ain gutxi izango.\nLEENENGO ZALDUNAK: Hungari ta Poloniarrentzat baduk txalorik, bai kupirarik, bai gorazarre ta omenik, demokratiko diralakoen aldetik beintzat. Guretzat ezta jaramonik ere. Iguina ta susmo txarra.\nBIGARRENAK: Aiek «ixilpeko Eliza» dituk noski. Gu... ez ote gera «ixillenekoa»? Bageranik ere ez bait duk konturatzen mundu katolikoa.\nLEENENGOAK: Zuzen diok: geu, bearbada, «ixileneko Eliza»!!\n(Izua ta pilpira)\nMIXIOLARIAK: Txiki gaituzu, Jauna, Baionatik Bilbaora, itxas baztertxo ontan. Bai txiki lurraldez, demografiz. Are txikiago noski euskaltasunez, izkuntzez, etorkizunez. Aberri gabeko abertzaleok, ontantxe batezere somatzen gera txiki: euskaltasunez, izkuntzez, etorkizunez.\nEuskeradunok, eliz teatruon bezela nunaiko eusko urietan, sekta bat dirudigu. Ortaraiño urritu gera. Sasi erlijoizko sekta bat. Sekta bakan, sorgiñetsi, zapuztua, beira dagozkigun ia danen destaiña ta inkisiziopean.\nZu, ordea, Jauna, magnus in magnis zerana, maximus in minimis zaitugu.\nGu, berriz, «ixilleko eliza» baiño ere, ez ote geran gaude «ixillenekoa»; guzaz, gure ezbearrezaz, ez bait da oartzen, gutxiago kupitzen, mundu katolikoa bera.\nMenderri zapaldua, txiki txiki egindakoa, duzu izan ere Euskaltasunarena, ez lur, ez mintzaira, ez eskubide. Zure mirariz, oraindik ondakiñetan txut bai, baiño Menderri agota, ao ta esku lotua.\nOrretxegatik, Jauna, dizugu aundiago gure guruzpidea. Izango al zaitugu baitare aundiago, Zu... gure Kristo!\n«Delenda est...» deadarra\neska ta oska, goitik ta azpitik,\nErruz diranei hosanak nunai!;\ngutxioi Inri ta adarra!\nGu txikiago ta aundiago Zu!,\nau da dugun poz bakarra.\nGu txikiago ta aundiago Zu,\ngure Kristo euskotarra!\nJesusenak iru erori-jeikiak.\nKarlistetan iru guk ere jausiak.\nBergara, Gernika..., zenbat salkeriak?\nZenbat-ago erdal kerira pasiak!\n(Pruden eta Iñakik erantzi diote\npoliki poliki alkandora.\nGure Nazarenu laikua orra ba\nGERRIZ GORA BILLOTZIK.\nEcce Homo. Gerriz beera, leen bezela:\nartillezko galtzerdi azpian bildurik)\nbesteek erantzi ala\nZuk jantzi gaitzazun.\nZuk jantzi gaitzazun,\n(KOMISARIA agiri da.\nProzeziokoen artetik zakarki bidea urratuz,\nantzezlekuan erdiratzen da, igotzen ditu armaillak,\nPruden eta Iñakiri zorrotz beiratzen die eta\narropuzkiro jendetza osoarentzat mintzatzen da.\nAidurua ta izua)\nKOMISARIAK: Un momento, señores.\nMientras espero las sanciones que el Sr. Gobernador imponga a los culpables de los incidentes subversivos del presente Via Crucis, yo, el Sr. Comisario de esta localidad, haciendo uso de mi autoridad legítima, dispongo y ordeno la detención inmediata de los jóvenes Prudencio Zabaleta e Ignacio Zabaleta.\n(Egona. Alako batean:)\nIÑAKIK: (sor ta lor) Ni? Ni?\nKOMISARIAK: Sí, también usted, Ignacio Zabaleta.\nBATEK: (Komisariagana urreratuz) Meritu geiagoko mutillik...\nKOMISARIAK: No quiero saber nada de sus méritos.\nBATAK: (arenga, apalki) Zer delito egin du, ordea?\nKOMISARIAK: (su ta ke) ¡Me basta saber que fue gudari para ordenar su detención!\n(Jende marmarra asten da, leenbizi naasian,\ngero ta geiago, gero ta geiago...)\nIñaki ere bai?\nZer egin du ordea Iñakik?\nEzin burutu diteke.\nNor eramango ta Iñaki?\nKOMISARIAK: (aserre karraixi itxuan) ¡No admito protestas! (Gerriko pistolatzarra eskuan artuz) ¿Ven esto? (Pruden eta Iñakiri) ¡Andando! ¡A la Comisaría!\n(Biek Joanesi beiratu luze maitetsu\nerrukitsua. Bijoaz eskubitik.\nBeren atzetik baita Komisaria ere)\n(Giza ardaillak, batak bestea\nleenbiziko izutik kemenduz,\nprotesta jasa areagotuz,\nzeru-lurren lertuera dirudi:)\nEzin burutu diteke!\nZer gizalege da au?\nABOTS INDARTSUEN BATEK: (giza ardaillaren gaiñetik nagusikiro)\nOrtara ezkero, danok!\nEraman gaitzala danok!\nGIZA ARDAILLAK: (zazpi aldiz, ritmuz, batbatera, bukatzerik ezpalu bezela) Danok! Danok! Danok!... tbr.\nMIXIOLARIAK: (ardailla bukatzean, uzkur) Joanes! Ona zertaratu geran. Zer derizkiozu? Zer egingo dugu: segi edo utzi?\nJOANES-EK: (zurrun, zurbil) Nere iritzia ta itza eman nuan.\nABOTS INDARTSUENAK: Ortara ezkero, danok!\nGIZA ARDAILLAK: (zazpi aldiz orain ere, ritmuz, batbatera) Danok! Danok! Danok!... tbr..\n(Erri otsa bukatzean)\nMIXIOLARIAK: «Ni pertsegitu banaute, zuek ere pertsegituko zaituztee». Leen bi seme zaarrenak. Orain beste biak. Kendu semeak. Kendu fueroak. Kendu soiñekoak. Kendu Jabesatuna. Kendu Erritasuna. Kendu izen ona. Dana berentzat.\nZALDUN LEENENGOAK: Kendu fueroak eta berentzat fuero zale izena.\nBIGARRENAK: Ala Esparterok Bergaran: «Esta espada que ha luchado contra vosotros no será desenvainada si no es para defender vuestros fueros».\nLEENENGOAK: Kendu euskera eskoletatik, elizetatik, banduetatik, bataio izenetatik, umeen dotriñetik, baita kanposantuetako illarrietatik ere...\nBIGARRENAK: Ta gero: «Vaskongaduok vaskongadu bear duzute izan».\nLEENENGOAK: Maite omen gaituzte!\nBIGARRENAK: Otsoak arkumea bezela. Guri ardilarrua kenduta berek jazteraiño.\nLEENENGOAK: Kendu Unibertsidade bat badare gurean izateko eskubidea...\nBIGARRENAK: Ta gero: «Kultura, zibilizazioa, dakarkizutegu basatiarroi».\nLEENENGOAK: Gernika zalea genduan gure soiñeko nabarmenena. Kendu orixe ere ta berentzat artu.\nBIGARRENAK: «Los que destruyeron Guernica no tienen derecho a hablar de Patria».\nLEENENGOAK: Kendu, galerazi Guruzbidea ere. Ez dugu zillegi geure Miña zeruari aidatzerik. Aidatzekotan, ez geurea, besterena, etsaiarena.\nBIGARRENAK: Ta gero: «Izan zaitezte katoliko».\nLEENENGOAK: Santa Kutz gizajoak Colombiatik ziona: «Oraindik ere nere zaarrean malkoak darizkit ainbeste edertasun galdurik ikustean».\nBIGARRENAK: Ta Arana Goirirena: «Il naiago dot ikusi baiño Aberriaren amaia».\nERRI-OTSAK: (zazpi aldiz orain ere, ritmuz, batbatera) Danok! Danok! Danok!... tbr.\n(Erri otsa bukatu danerako,\nMixiolaria belauniko dago otoizka.\nAuxe entzuten zaio:)\nGu ain gabe ta\nzotz eginda arro\ngeure soinekoz etsaia!\nnai al ginduzun?\nEgin bedi zure Naia!\n...Oroz erantzi gaituzten ondoren ordea, Jauna, orain zenbait arlotekeri jantzi arazi nai dizkigute: «romería vasca» diralakoak, burruxa ta abarka, tabernetako aiurruntzi ta janedan apostuak, radioetako fandango ta «bilbainadak»...\nKristoren payaso tunika egotsi nai digute, Jauna, ta sasi errege kaiñabera, Herodetarren jolaserako!\nObe duzu bai, gure Joanes Nazarenu orrek, billotzik iraun, arlotekeriz jantzirik baiño!\n(Publikuari so, protestaka:)\n«Zer dala ta «nai» gaituzte\nema likitsa oi dan lez,\ngorputzarentzat losingak eta\nEuskal Gorputza danen eskutan\nta Euskal Anima katez!».\nlerde ta likaz\njainko begien dirdaia,\ngiza itxurik ez ia ia...\nain gabe, lander, deslaia.\ngeure soiñekoz etsaia!\nZure ederrez jantzi gure uri ta mendi!\nZure graziz jantzi kristau eta sendi!\nZure izenez jantzi agota au: Euskadi!\n—ARIZGURUTZEAN edo CONFIXUS—\n1 Xto confixus sum cruci\n2 Arbor una nobilis\n3 Mors et vita duello\nAritzondoa, orra ba billakatu ARIZGURUTZ. Manuk eta beste batek (Iban deituko diogu) gerriko ebakian agaki bat ipiñi bait diote zearka. Bertan GURUZTUA agertzen da Joanes Nazarenua, gerriz gora erantziña, arpegi jorantsua goruntz, oiñak lurrean tinko ta bi besoak agakiaren etatik atzera zintzilik, libreki, ez soka ta ez iltze.\nManuk eta Ibanek arretarik aundiena diote Joanesen osasunari)\nGURUZBIDARI ta PUBLIKU, ao batez, ez pasaran:\nOnatx ba Arizgurutzon,\nilnai ta bizinai,\nfrakasu ta garai,\ngu ere Sitio-ka\nar gaitzazun anai,\nilnai ta bizinai.\n(Ixillune luzea, besterik ez aiñakoa. Alakoan:)\n«Agurtzen zaitugu, Jesus,/ eta bedeinkatzen zaitugu,/ zure gurutze santuz/mundua berrerosi duzulako.\n(Ixillak darrai luze. Alakoan:)\nMIXIOLARIAK: (Joanes Nazarenu Arizguruztuari beira) Gurutze ta Aritz: biok, bat-bat zaituztegu. Ez dakigu bat maitatzen bestea ere gabe. Eztare bat ukatzen bestea ere gabe. Gure kristautasunaren Gurutza! Gure euskaltasunaren Aritza! Aritz eta Gurutz! Arizgurutz!, Arbor una nobilis, «zar sendo zindo», adoragarria, nola ez duzu ba erruz izango, naiz pertsegitzaillerik, naiz... tentatzaillerik ere?\nAinbat alditan laztanduriko\nZuntoiari orra josi;\ntxit samurrago zenduken noski\niltzezko oi ori utzi.\nOnatx gu ere\npoz ta amorru, kantu ta antzi!)\nLot, lot, Confixus,\njun ez gaitezen\n«iEz gu, Zu guregan bizi!».\nArizgurutz Santu, batean bi abe,\nezin maita dugu bat bestea gabe,\nezin ere Zu uka geu ukatu gabe,\nArizgurutz Santu, batean bi abe.\nGURUZBIDARI ta PUBLIKU:\n(zutik, izua menderatuz garaikiro:)\neuskaldun nai geranon\nta il ala pizten gaitun\nbatzuk iraindu ala\n(Onezkeroko au, ordea, urrengo egonaldia da.\n1 signum cui contradicetur\n2 et blasphemabant dicentes:\nsalva temetipsum si filius Dei es.\nLeen bezela gurutzatua agiri da Joanes: arpegi jorantsua goruntz, oiñak lurrean tinko ta bi besoak agakiarenetatik zintzilik, libreki, ez soka ta ez iltze.\nGURUZBIDARI ta PUBLIKU, garaikiro:\n(Himnua bukatu orduko, lau tiro\nentzuten dira Komisaritzaruntz: bi... ta bi)\nJENDETZA OSOAK: (izu ta kukil) Eeeeeh?\nBertan marmarra ta zurrumurrua)\nBATZUK: Bi anaiak! Il? Fusillatu?\nGEIAGOTZUK: Pruden eta Iñaki? Ezin. Eeeeh? Ene!\nGEIENEK: Eneee! Enebadaaa, Jesus! Ori ere bai?\nIl gaitzatela danok!\nERRI OTSAK: (Izu oro menderatuz, alkar kemenduz, zazpi aldiz, ritmuz, batbatera:) Danok! Danok! Danok! Danok!, tbr.\n(Erri otsa bukatzean:)\nBATZUK: Joanes! Joanes gizajoa! Ara berriz!\n(Joanesi miña berritu zaio,\noraingoan are gogorrago.\nBatbatez burua abaildu du,\nIL BAILITZ. Oiñek ere utsegin diote.\nIbanek eta aguazillak, alarmaz,\nasaldaz, eusten dizkiote besoak,\nagakiarenetatik askatu ez ditezen.\nMixiolariak zer erabaki zai daude adi-adi.\nPrailleak bekaiñez galdera keiñua\ndagio Ibani Joanesen osasunaz.\nOnek, keiñuz, ezjakiñarena dagi)\nMIXIOLARIAK: (ixilmixil) Bizirik?\nIBAN-EK: (bizkarrak altxatuz, ixilki)... Ez ba jakin! Jarkera ontan, naiko lan.\nMIXIOLARIAK: Uzteko erregutzea, berriz, alperrik.\nIBAN-EK: Bai al daki arestian zer erantzun didan? Ilko ez ilko arkitzen danari dagokiola gurutzean egotea.\n(Egona. Joanesek ez du murtik egin.\nAlakoan, burua altxa. gabe, itz etenka, negarrez:)\nez bait dakite...\nzer egiten... duten».\nOntan, batpatez, sumin ugoldea lertuz,\nlau-bost gizaseme BIRAOKA asten dira,\ngarratz eta espantagarri:)\nLEENENGO ZALDUNAK: (onako bat) Nun da ba, nun? Nun da gure Obispu ori, oraindik ez erantzuteko? Gurea, gurea Obispua? Utzi gaitzala pakean eta dijoala bere errira.\nBIGARRENAK: (arako bat) Ez omen dik betarik guri erantzuteko. Izaten dik ba naikoa, Gobernadoreakin egoteko. Baitare onen asmo doillorrenei amen ta amen erantzuteko. Baitare gure apaiz jatorrenak sakabanatzeko, emendik ara ta andik auskalo nora.\nIRUGARRENAK: (aragotik) «Quiero ser un General más en la conquista de Vizcaya». Orrela mintza banketeetan militarrei zuri-zuri. Ta gero pulpituetan, Aita Santua baiño geiago bailira: «Ni naiz zuen Jesukristo».\nLEENENGOAK: Oiek Jesukristo? Kokota bikaiñegi oi ditek, eta seda urrepitz geiegi.\nFERMIN-EK: (Ezkerreruntz izkutatu zan gizataldetik bidea urratuz, eta oraindio urruntxotik:) Eta Erromak berak... noiz itzegin du Erromak berak itzerdi bat gure alde? Noiz protestarik aipatu, euskaldunoi egiten zaizkigun piztikerien kontra?\nIRUGARRENAK: Konbeni izan balitzaio, itzegingo zian bai, ema zizpuru ta atsekabe planta galankiz, hoi! ta hai!...\nBIGARRENAK: Or zegok ba! Gu seguruko kristandadea gatxaztek. Kontua aterea zeukatek nunbait: « Euskalerria, presa segurua. Etzaiguk zismara joango. Ta gaiñera, vae victis!, menderatua dago. Beste gaiñeko oiei, nagusiei, eman gogotik bendizio ta irribarre ta intzentzuak!».\nIRUGARRENAK: Tedeschini Kardinalarena: «Sí hubiera doce naciones como España, el mundo estaría salvo. Así es como se gobierna en católico».\nLAUGARRENAK: Gure Joxe Antonio Agirreren anaiari bestela mintza omen zitzaion ba Aita Santua. Ixilpean, aotik aora, jakiña, arria bota eta eskua gordez, adirazi omen zion: «Zuek euskotarrok zerate biarko Españiako katolikotasunaren zuntoi ta pillare».\nIRUGARRENAK: Balinbaite, abagune artan ausartu ukan alare guri geure izenez «euskotarrok» deitzen. Urgull-eko itzaldi artan, gogoratzen al aiz?, ez ukan ausartu beste ainbeste. (Aita Santuari imitaka:) «Lurralde oietakuok», «komarka ortakuok»... Ez aitatu ere nai euskaldunak giñanik, alajaiña!\nFERMIN-EK: Ezpaiñak zikinduko ba, gure arraza aitatzeakin. Alako madarikatua gure abenda!\nBIGARRENAK: Zisma baten arriskua usnatu izan balute, ondo bestela portatuko ituken bai gurekin. Ortzeok ba. Gizajoegi izan gu.\nIRUGARRENAK: A zer arrazoia zuan Unamunok, arrazoi itzala alare, odolekuoi otsegitean: Jetxi zaitezte mando gaiñetik! Utzi zazute klerikalismua. Kierikalismuak, obispukeriak, galdu zinduzten karlistetako gerrateetan. Orretxek galduko zaituztee berriz eta berriz ere.\nFERMIN-EK: Ni beintzat banoak...\nAITONA ZAAR BATEK: (ixilla urratuz) Etzazutela galdu gure zaarren sinismena. «Etzazutela egin, zuen itxaropenik ezaz, leengo pekatu guziak baiño aundiagoa».\nLEENENGOAK: Baita ni ere. Zertan segi emen, obispuen gizengarri? (bijoa)\nURLIAK: (urrundik) Baita ni ere. (Bijoa)\nBIGARRENAK: Baita ni ere. Or konpon, Erromatarrok, Batikanuko morroitxuok. (Bijoa)\nSANDIAK: (urrunagotik) Baita ni ere. Ez geiago iñoren mende. (Bijoa)\nIRUGARRENAK eta LAUGARRENAK: (ia batera) Goazen, motel. Goazen gu ere. Katoliku Elizaren justizia ta atariko aizea berdin duk eta.\n(Bijoaz. Ixillak darrai)\nJOANES-EK: (aal baiño katazka aundiagoz, «abots aundiz» , negarra utzi gabe)\n«Ene Jainko Jauna!...\nEne Jainko Jauna!...\nZergatik... aban... donatu nazu?».\n(Katazka geiegiak berriro erasanda,\nJoanesi berriro oiñek fallo egin diote.\nOnakoan areago, IL BAILITZ,\nbesoetatik zintzilika jausten da kolpean.\nIbanek eta Manuk indar egin bear dute\nzintzilik eutsiko badiote.\nPopuluak ez beza jakin egitan il danentz.\nEzta praille ta urbillenekoek ere.\nPraillea, ordea, ez da oartu ere\nJoanesen onako erasanaldiaz.\nBerean dago, suntsitua, txunditua,\ndesertatzailleek (?) eman dioten atsekabeagatik.\nBegiak itxirik dirau, izuaren izuz)\nMIXIOLARIAK: Zenbat dira?\nBATEK: (desertatzailleak emen eta an kontatuz) Bat, bi, iru... lau... bost... bost... Besterik?... Sei... Zazpi! Besterik ez al da an? Zazpi, Jauna. Ez dut uste zortzira iristen diranik.\nMIXIOLARIAK: (leengo jarkeran baiño itxarotsu) Besterik ez?\nLEENGOAK: Ez, Jauna.\nMIXIOLARIAK: (Pozaren poz) Besterik ezetz? Zazpi bakarrik? (siñistu eziñik bezela) Zazpi bakarrik? Bai gutxi!!... Bai gutxi!!...\n(Belauniko jartzen da batbatez)\nEskerrak, Jauna! Eskerrak Zuri! Zuk amaika galdu zenitun Pasioan. Guk... zazpi bakarrik?! (Zorakor) oinbeste aundiko probaldian!\n(Zutituz, guruzbideari ezker-eskubira galdezka) Besterik ezetz? Ezin sinistu dut. Zuek, danok, egi egitan, zintzo iraun nai duzute Kristo frakasukoakin?\nMIXIOLARIAK: (ezin sinistuz bezela)... Kristo gurutzekoakin?\nMIXIOLARIAK: ... Kristo agonikoakin?\nMIXIOLARIAK: ... Kristo ildakoakin?\n(Praillea auzpezten da\nberriz esker ematen, izmizka)\nOr abailduta Bildotsa.\nRenantarrek uka otsa.\nbirauka ez dira lotsa:\nKORUAN BAJU ABOTSEK:\nez luke utziko\nArren, Jauna, arren!\nFede, Itxaro, Otoitza!\nAgur, Mindun Ama\nbat galdu orduko\nMixiolaria oartzen da Joanesen gaizkiaz.\nUrreratzen zaio presaka\nta Ibani galdegiten dio:)\nMIXIOLARIAK: Bizi al da?\nIBAN-EK: Ez nuke esango...\nMIXIOLARIAK:: Ea poliki poliki...\n(Ta poliki poliki Ama Doloretakoaren\nmagalean jartzen dute.\n«Piedade bikotea» antolatu dute: Nazarenu laikua Doloretakoaren magalean. Mixiolaria ta Iban arduraz Joanesi so, il dan ez dan...\nBizirik edo illik,\nGurutza ala Magala\nMIXIOLARIAK (Mikrofonua bereganatuz eta ezker-eskubietara, jendea legoken urrutietara, beiratuz:) Jaun-andreak: ikusten zaudete. Kristo gurutzetik eratxi ta Ama Doloretakoaren magalean ipiñi zutenekoa oroitzea tokatzen zaiguneko ontan, orra Joanes... Neronek ez dakit, egia esan, gorputz dagoan ala ez Dolorosaren altzoan. Geu ere geu ez dakigu bizirik utziko gaituzten ala ez, erriko agintarien sumin argaiztoa ontaraiñotu dan ezkero. Ez jakin gure atarramentua!\nEzin luza gindezke, beraz, dialoguketan. Olako trantzean errezatzea dugu onena. Dasagun Salbea.\nGURUZBIDARIEK (itunkiro, elizkiro):\nAgur, Erregiña / Ama Errukiorra: / gure bizi, / gozo / ta itxaropena, / agur.\nZure deiez gaude / Ebaren ume erbestetuok: / zuri aiezka, / antziz eta negarrez / negar erri onetan.\nEa, bada, / itzuli itzatzu / gure bitarteko orrek, / itzuli gugana / zure begi / errukitsu oiek.\neta erbeste onen ondoren / erakus zaiguzu / Jesus / zure sabeleko / frutu bedeinkatu ori.\nO biozpera! / O errukior! / O Maria Birjin gozoa! /\nMIXIOLARIAK: Ez dakigu, Ama, ez dakigu, ildako Erri bat geran, ala oraindik bizirik dagoana. Dakiguna: besteek madarikatzen gaituzten ala bider, Zuk magalean artzen gaituzula. Eta magal ori, magal ori!, bizirik naiz illik, gure Bizitza dugu, ta gure Gozoa, ta Itxaropen bakarra...\naltzo txandaren zai gaude.\naurki kenduko didate;\norain magaleon gorde...\nAltzo mozkor Pentekoste!\nzoro, zoro, ezinbeste!\nLau gudate garratz, laurak gal ondoren,\nazken ondakiñok onatx otoi ta arren:\nzure magalean Kristokin atseden!,\nzure magalean Kristokin atseden!\n(vita mea abscondita\nest cum Xto)\n(et ipsi spectant resurrectionem\nquoniam et nos cum Jesu erimus)\nErroman ta Onun,\ngizonek aaztu ala\nErroman ta Onun.\n(Joanesek eta Doloretakoak\nleengo jarkeran diraute:\nAmak magalean Nazarenu laikua.\nManu aguazillak, batbatez,\naoa ta bi begiak ezin geiago zabalduz\nta Komisaritzaruntz apuntatuz:)\nMANU AGUAZILLAK: Aibalaaa! Guardizibillak! (Orain jendeari) Guardizibillak!\n(Jendeak Komisaritzaruntz beiratzen du)\nEmen anka egitea onena. (Igesi) Bestela akabo nere enpleoa.\nBATEK: Leen Komisaria, gero Joxemingo, gero berriro Komisaria, orain guardizibillak...\nBESTE BATEK: Nunbait ez dik bukatu bear sekula oien prozezioak.\nLEENAK: Oienik gabe ez ukek gurerik.\n(Egona. BI GUARDIZIBILLAK agiri dira.\nTa igotzen estratura.\nIruzpalau zirgillu dakarzkite eskuan)\nI GUARDIAK: Atención, señores. Orden del Señor Gobernador. (Ezkerrera beira) ¡Se disuelve el Vía Crucis! (Orain eskubira) ¡Se disuelve el Vía Crucis!\nMIXIOLARIAK: (ironiz, jolasti guardizibillari) ¡El Vía Crucis no se disuelve! ¡Lo llevamos nosotros a nuestras casas, bien adentro de nuestra sangre y de nuestra historia! (Orain jendeari) Ez al da ala?\nBATEK: Galazi guruzpidea? Galaziago ta ederrago!\nBATZUK: Bai noski. Alperrik ari dira.\nI GUARDIAK: Retírense todos. Despejen la plaza. Todos a sus casas. Y nadie salga a la calle hasta nueva orden.\n(Bere eskubi aldekoei) Ustedes por ahí. Por ahí. Nadie por la plaza.\n(Batzuk, zorabioz itxumustuan,\nplazara irradatu dira. Oei:)\n¡No! ¡No! Los de este lado por la calle del Generalísimo.\nBATEK: Urkabe kaletik esan naiko dik.\nBESTEAK: (Guardiari) ¡Por la calle Urkabe!\nI GUARDIAK: Tanto da. Es lo mismo.\n(Egona, jendea aienatu bitartean)\nI GUARDIAK: Y usted, Padre, dese preso. Lo lamentamos, pero son órdenes superiores.\n(Zirgilluak prestatzen asten da).\nMIXIOLARIAK: (zirgilluei alaiki beira, ironiz) «Ezpataz eta makillez zatozkigute lapur baigiña».\nI GUARDIAK: (Oraindik Doloretakoaren magalean dagon Nazarenuari) Y usted también..., usted... el Cristo.\nII GUARDIAK: (korrejituz, mindurik) ¡Joanes de Zabaleta!\nI GUARDIAK: (lotsati) Perdón, Joanes de Zabaleta.\nMIXIOLARIAK: (ekibokua aditzean, betiko ironiz, parreantxez) Tanto da. Es lo mismo. ¿Verdad?\n(Mixiolariak, dintasuna ta irribarrea\ngaldu gabe, lepatzen du bere sorbalda gain\nJoanesen ezker besoa eta bere eskubikoz\neusten dio zaarrari gerritik.\nArmaillatan jeisten abiatzen dira.\nDoloretakoa berekaxa bijoa).\nMIXIOLARIAK: Ederregia genduan guruzpidea, Joanes, bestela bukatzeko.\nJOANES-EK: Ederregia!... Ederregia!... Ezin zitekean obeto buka!... (Negarrez) Ez dugu merezi, Jauna, oinbeste edertasun!...\n(Joanes prailleagandik erdi zintzil\neta erdi arrastaka dator,\ngelditu ta berrekin.\nEstratuan diraute bi guardizibillek)\nMIXIOLARIAK: (espaloira jeixtean) Por favor, señor Guardia, alcánceme el breviario y mi cuaderno del Vía Crucis.\nI GUARDIAK: (beiratzen du aiek dauden tokian eta zakarkeri gabe) Déjelos donde están.\n(II Guardiari beiratua)\nNo tenemos tiempo que perder. Nos esperan en la Comisaría.\nMIXIOLARIAK: (guardien alkar beiratua igerriz) Dirudianez, ez didate palta luzerik egingo. Beude besteren batentzat. (Joanesi) Gauza izango al zera, onela Komisaritzaraiño iristeko?\n(Joanes ta praillea, palta zaien bidea\nbegiz neurtzen bezela jartzen dira)\nJOANES-EK: (negar eta parre, jorantsu) Gutxi palta da.\nMIXIOLARIAK: Berrogeitxorenbat metro...\nJOANES-EK: Berrogei... Orraiñokoa egingo al dugu, Jainkoa lagun... Aurrerakoa... aguro egiñaziko digu...\nMIXIOLARIAK: ... Komisariak?\nJOANES-EK: Noski ba. Komisariak, noski.\nMIXIOLARIAK: Ezin zitekean onela baizik.\nJOANES-EK: (azken indarrak bilduz bezela, gogatsu ta atsanka, bere buruari) Azkeneko txanpa oraintxe... Eman, Joanes!... Gutxi palta duk eta... gutxi oraintxe...\nBi guardien aurretik izkutatzera doazen bezela,\npausu aldi bakoitzeko edo ritmuz arnaskatuz:)\n... oso gutxi! ...oso gutxi! ...oso gutxi!...\n(Estratuari argigiten zeuden\nfokuak itzaltzen dira:\nAntzezlekua zearo illun gelditzen da,\nmiñutu bateko ixillez.\nUrrutira etxebarruetan argi\nliper batzuk, ipurtargi antzo.\nMiñutua igarotzeantsu, etxe\nbarrutatik kanta zurruna aditzen da.\nEz da aditzen, ez esaten, testua)\nETXEBARRUTAN: (ao itxizko doiñua, urrun erosta)\nEz dio beldur\nEzta guk ere.\nEreintza bait da,\nGernikan dugu legea.\nIllobi izan zan,\nZurekin bat erortzea;\n—«Ni naiz Berpizte...».\nAmets dizugu zertzea!\n(Kanta au asi ta bereala\nsartzen da antzezlekuan MISTER HAMILTON,\nbere linterna piztu ta itzaliz)\nMISTER HAMILTON-EK: What's this? (Ezkerretik eskubi aldera doala) What's this? (eskubirago) Zer da au!?\n(Aurreko kantak iraun bitartez sorgor tinkatzen da etxeetara so. Kanta bukatzean, bazter miaka asten da, kuadernua ta dauden tokiruntz, esanaz:)\nDana utsik. Ezta iñortxo ere plazan. (Kuadernua ta topatzean) Brebiari ta kuadernu biotxok bakarrik. Auxe dana kanposantu. Benetan illerri. Il-Erri!\nIkusten danez, orratio, etxebarruetako Euskal Animari ez dago ixillarazterik...\nkarraxi lau oetxek entzungo dira,\nurrengo salmuen bertsikulu tarte bakoitzean bat:)\n¡Les ordeno que se callen!\n¡Verán lo que les espera!\nETXEBARRUETAN: salmuz, itzezteke:\nIllobion negu: irurok etxape...\nGabon, Jesus. Gabon, Ama. Biar arte...\nTa amets... betikoa: (Aingeru Albiste...,\nGoizargi boreal..., Aberri Berpizte...)\nMISTER HAMILTON-EK: (kuadernua linternaz miaka dagoala) Zer pentsatu bear nuan nik!: Erri txiki onek onenbesteko drama ederra! (Kuadernuari so) Lastima! Euskeraz dago.\nUnited Press-ekoek ez didate ulertuko. Kristauegia da, gaurko munduak sinistu dezan. Erri txiki batena da gaiñera, gizadiak kasu egin dezaion.\nEa, ea bukaera nola? (Berebaitarako ixillik irakurtzen ari da) Aha! (Abotsez irakurriz) «ILLOBIAN BERPIZTE». Aha! (Zutitzen da ta abots anpatuz jarraitzen du irakurtzen:)\n«Illobion gaudenok, Jauna, oraintxe bertatik berpizten ari gaituzu, sinisten dugun ala berpizten». Aha!\n«Itxaropena dugu Fedearen Ama; ta Fedea..., Aberri Egunarena».\n«Dagonetitxe, Jauna, dagonetitxe, Solferinoko itxuok entzuten gaude Pazku kanpaiak... ; eta ikusten ere bai, ikusten jadanik... Goizargi boreala!..., Aingeru Albistaria!..., Aberri Eguna!...»\n(Urrengo Visioa edo Mirakizuna (?)\nastean linterna itzaltzen du.\nAdi-adi geratzen da bazter batetik).\n(Pazku kanpaiak (magnetofonuan) asten dira;\nleenbizi, illaunki; gero,\ndurundi garaiagoz, zalaparta gabe.\nKanpaiak asita berealaxe,\nKRISTO BERPIZTUA agiri da, mirari bat lez,\naidean bezela, ta bere gain itzok:)\n«Onatx berpiztu ere».\n(Visioa agertuz batera,\norkestak ekiten dio bizkorrenik\n«Salbatore gora da» doiñuari.\nOrkestaren joaldi au\nez beza estali kanpai durundiak.\nPUBLIKU OSOAK, garaikiro, indartsu:\nSurrexit: piztu zaigu\nPraecedet vos: orra non\n—Pax vobis! Jeiki ta abil\njeiki ta abil, Euskadi,\n(Egunsentia asi da.\nAurki egingo da eguerdi zoli.\nOrain agiri dira gauzak diran bezela.\nBerpiztua JOANES da estratuan zutik,\ntunika zuriz, eskubiz publikua bedeinkatzen\neta ezkerrez Ikurriñeko letrak erakusten.\nOrra ba leengo Aritzondoa,\ntrabeskako agakia, leengo estratua,\nplaza, etxeak; eta, urrutira,\nteloi berrian, bi Mendi,\nAritzondo zuti banakin.\nOro garaipen. Oro apoteosi.\nIrrintzi basatiar bat ere\nentzuten da Gurendaren albistari)\nTa ara Oriamendi\nta Artxanda gaiñean\nbi Aritzondo tantaik\nzer itz barrenean,\n«Kristokin bizi ta illok\nonatx Berpiztu ere\nMISTER HAMILTON-EK: (Orain arte Visioari sor ta lor egon ondoren, eufori gorenez, antzezleku ertzetik:)\nOnu..., Erroma..., B.B.C France Présse..., United Press..., zertan goaz, Urlia baten liburura, «kristianismuaren agoni» billa? Atozte ta ikusi. Agoni ori onatx emen, emen!, bere iturburu jatorrenean, beste iñun baiño bikaiñago, Urlia orretxen Erri osoak bizia: etsipen eta itxaro, frakasu ta garaipen, ilnai ta bizinai...\n(Tristeki) Baiño ez. Ez etorri. Alperrik zenduteke etortzea. Gaurkoz, ez daukazute ulertzerik Euskal Animaren guruzpidea. Ezta entzuterik ere. Jakiterik ere ez badanik. Bizi arazten diotenek ez diote uzten kantatzen!\n(Ixillago, pentsakor) Bizi arazten diotenek ez diote uzten kantatzen!\n(Teloia jetxi ta igo lebilkean bitartez, baita jendea eliz teatrutik ateratzen doan bitartez ere, Joanes Berpiztuak ez beza utzi Ikurriña zabalik erakustea bere letrekin. Aldiz, orkestak, txistu ta guzi, jarrai beza jotzen bizpairu aldiz Garaipen Himnua. Publikuak (jakiña: baita iltzat jotakoek ere. Baita Joxemingo ta Komisariak ere) kanta bitza azkeneko lau bertsuok bakarrik:


2017(e)ko otsailakren 4(a), larunbata\nEgilea: bakarne aretxabaleta b. ordua: 00:45\nNahia Badiola 2017(e)ko otsailakren 8(a) 07:05\nNik oso ondo pasa neban; hasieran pentzan neban aspertu engonitxan ela bañe atzanin ez. Gexen gustagaztana zuzenin berba etxi ixanzan eta denporiaz gelako guztik idatzitxako galderai erantzut. Gañea pillo bat botoi eta euazen eta berak gitxi gora behera ezplikazkun bañe usteot ez giñan ela or asko aklara. Gustaaztan beste gauza bat ixan zan aldatute euan ela atzanengo jun giñanetik. Ia urrengun be juten gazen!\nNahia Badiola Carabeloa DBH 3B\nLexuri Bergara 2017(e)ko otsailakren 10(a) 08:02\nRadixun ondo pasaneban. Gelan preparatako galderak galdetugentzan,eta berak poz-pozik erantzuzkun. Esazkun, Ondarruko irratixe libri rela; bebai esazkun, radixure juti eztabela hartzen biar baten latxeik, hobby latxeik baño. Zapato Azule be eurak antolatzen dabe urtero, ia urrengo geu juten gazen laguntzea!!! Azkanengoko hamar minututan, gelako batzuk, zuzenin einben berba. Egixe esan, gustakoaztan denpora gexaua gelditxuko bagiñan.\nLexuri Bergara DBH 3A\nainara 2017(e)ko otsailakren 11(a) 04:33\nNik neuk oso ondo pasaneban radixu ikustea jungiñanin. Enekixen Ondarruko radixu libri zanik bez eta bertan azalduzkunai esker jakin neban. Nahi dan beste galderai erantzuzkun bertan topagenun gixonak, oso maju ixanzan geuaz. Berak esazkun gauzakin ikasle asko anima riz radixun parte hartzea. Eta ia gexauatan juten gazen!!\nAinara Bento DBH 3A\nNaia Badiola 2017(e)ko otsailakren 11(a) 04:41\nRadixure aurretik be junde geuazen bañe txikixagua giñanin, asko aldatute ikusi neban, tellatu barritxute, eta radixun erabilerintzako aparato elektroniko gexaguaz. Radixuai buruz berba eta informaziñoi emozkun Txominek, eta pozik erantzuzkun gure galdera eta duda guztiai. Azkanengoko hamar bat minututan radixun direktun berba etxeko aukeri ixangendun eta politxe ixan zan. Irratixan berba etxeko tailerretan apunta gaz asko, radixure osteri ein eta gero, eta ni behintzat desiaten na buelta etxeko!\nItxaro Bilbao 2017(e)ko otsailakren 12(a) 01:56\nRadixure jun giñan. Kostaaskun allati orrenbeste eskillaraz… Txominei galderak eingentzan eta berak erantzun eizkun, ez nekixen radixu toki estratejiko baten euala kokatute, toki alto baten eta herri erdixan, pentzaten neban ba or euazen ela ze lokal libre bakarra zalako. Irratzaio baten apuntaga eta direktun berba eindegero, ba ondiokan gogo gexaua sartu gaztan. Bixkat lotzatu einitxan ze gero nire ahotza entzutik grabaziñoi bat eta gero ez gazta guztaten. Hasi neike oitzen irratixan apuntata naz ta.\n2002loretxakartegi@ondarroabhi.net 2017(e)ko otsailakren 12(a) 08:32\nNiri oso interesanti iritxiastan radixu ikusti ze ondala pilo bat urte jungiñan eta ia ez nitxan akordaten zelaku zan. Gañea barritxute da. Berta jun aurretik pentzaten neban ez gastan ela asko gustako, bañe oso ondo pasa neban berba etxen eta Txominei radixuatxik galderak etxen. Hurrengo baten be juteko apuntata na, eta egixe esan bixkat lotzi emotezta nire ahotza grabata entzutik.\nLORE TXAKARTEGI ALVAREZ\nIrati Iriondo 2017(e)ko otsailakren 15(a) 10:07\nNiri bentzat oso interesanti eingaztan. Nik burun, ba jundan 6 urteko radixun akordu neukan burun, dana zahar zahar... bañe pasan eguenin ikusineban latxeik, atzanengoko sei urtitan biar ona eindabe hori dana konpontzen.\nNahidanbeste galdera etortengaztazen burure etxeko, eta bueno, ba atzanin atzuk etxeko denpori emoztan....\nOso gustoa entzun neban Txominek emozkuzen erantzunak. Asko gustaaztan radixure "eskursiñoi" eta hon ie bixar ondo jutendan


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Industria-robotika (Modulua)" topic_facet:"Lanbide Heziketa" author_facet:"Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak" author_facet:"IMH Makina Erramintaren Institutua"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Industria-robotika (Modulua) Proposatutako gaia: Lanbide Heziketa Egilea: Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak Egilea: IMH Makina Erramintaren Institutua


Bél Luéc - Wikipedia, entziklopedia askea.\n44°58′42″N 1°50′18″E / 44.9783°N 1.8383°E / 44.9783; 1.838344°58′42″N 1°50′18″E / 44.9783°N 1.8383°E / 44.9783; 1.8383\n1.284 (2019ko urtarrilaren 1a)\nBél Luéc (okzitanieraz Bél Luéc, frantsesez eta ofizialki: Beaulieu-sur-Dordogne) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an 1220 biztanle zituen.\n2007an Beaulieu-sur-Dordogne udalerrian erroldatutako biztanleak 1.288 ziren. Familiak 576 ziren, horien artean 272 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 164 bakarrik bizi ziren emakumeak), 144 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 68 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 863 etxebizitza zeuden, 591 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 199 bigarren erresidentzia ziren eta 73 hutsik zeuden. 604 etxeak ziren eta 258 apartamentuak ziren. 591 etxebizitza nagusietatik 328 bere jabearen bizilekua ziren, 238 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 16 etxek gela bat zuten, 79 etxek bi zituzten, 154 etxek hiru zituzten, 150 etxek lau zituzten eta 192 etxek bost zituzten. 263 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 319 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nBeaulieu-sur-Dordogne udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 669 ziren, horien artean 488 aktiboak ziren eta 181 inaktiboak ziren. 488 pertsona aktiboetatik 452 lanean zeuden (234 gizon eta 218 emakume) eta 36 langabezian zeuden (18 gizon eta 18 emakume). 181 pertsona inaktiboetatik 88 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 64 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Beaulieu-sur-Dordogne udalerrian 555 unitate fiskal zeuden, 1.035,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.965 euro zen.\n2007an zeuden 145 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 41 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 22 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 1 zurgina, 2 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 11 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.\n2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 1 altzari denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.\n2000. urtean Beaulieu-sur-Dordogne udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 85 hektarea erabiltzen.\n2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Beaulieu-sur-Dordogne udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 179 ikaslekin.\nAltillac (0,8 km)\nSioniac (1,6 km)\nAstaillac (3,0 km)\nBassignac-le-Bas (4,6 km)\nBrivezac (5,2 km)\nGagnac-sur-Cère (5,4 km)\nQueyssac-les-Vignes (5,6 km)\nLiourdres (5,8 km)


Hawaii Pipe Masters, azken geltokia (Aritz Aranburu) • ZUZEU\nAritz Aranburu Slater-ren aurka arituko da lehen txandan\nUrteko erakustaldi handiena ematera behartuta dago onenen artean jarraitu nahi badu\nOlatuaren aparrean egotea ez da erraza, are gutxiago surf munduaren gorenean egotea; baina Aritz Aranburuk ez du ametsetik esnatu nahi. Horretarako denboraldiko posturik onena lortu beharko du Banzai Pipeline olatu aski famatuan, Hawaii-eko kostaldean. Hasierako txandan Kelly Slater Floridarra izango du aurrean, WCT-ko hirugarren sailkatua eta txapelduna izateko aukerak dituena. Irabaziz gero, zarauztarra 3. kanporaldira pasako litzateke.\nAritz Aranburu 26 postuan sailkaturik dago WCT-ko sailkapen nagusian, 14.250 punturekin. Hala ere, hurrengo urtean 22 hoberenak jarraituko dute goi-mailako surf txapelketan eta euskaldunak 8.000 puntu batu beharko ditu gutxienez 22. postuan dagoen Sebastian Zietz hawaiiarra garaitzeko; hots, gutxienez bigarren bukatzea. Pipeline-ko olatu boteretsu eta sarkorra ondo datorkio Aritz Aranburu beraren surf estilorako, olatuen barnean sartzea laket duelako. Hala ere, miraria izango litzateke onen artean sartzea Medina, Slater eta Fanning lehia bizian arituko direlako koroaren bila.\nZirraraz beteriko olatuak\nPortugaleko proban, Mick Fanning estatubatuarrak faborito nagusien porrotaz baliaturik garaipena lortu eta txapelketa gori-gori jarri zuen. Orain, denboraldiko azken proban, hiru surflariak – Medina, Slater eta Fanning – surf mailako txapelketarik garrantzitsuena irabazteko parada izango dute. Gabriel Medina da rankingeko liderra 56.500 punturekin, atzean Fanning (53.100 puntu) eta Slater (50.500 puntu) dituelarik. Azken hau – 11 aldiz munduko txapeldun – ez etortzear egon zen lesio batengatik; baina garaiz sendatu da.\nMedina aski zaio bigarren geratzearekin txapeldun izateko. Kelly Slater-ek, aldiz, mirari bat behar du 12. koroa eskuratzeko: Median 13. edo beherago gelditzea eta berak irabaztea Hawaii-n.\nAritz Aranburu, Hawaii Pipe Masters, surf\n2015ean irakurriko ditugun 11 titular\n2 pentsamendu “Hawaii Pipe Masters, azken geltokia (Aritz Aranburu)”-ri buruz\nADITZA 2014-12-10 20:38\nIeup! Aupa Xabi!!\nPozten nauk surfataz euskaraz hitzegiteko aukera hemen plazaratuko dekelako, jende euskaldun asko baitziok olatutan ibiltzen dekena. Apuuntetxo bat, Aritz Fanning eta wildcard baten aurka arituko dek bere txandan. Zaila zekak, oso, baino beno, batek daki, who knows… Bihartik aurrea ikusiko deu. Azken puntu bat; euskal surfistei surfari buruzko edukak euskaraz helarazteko zabaldu hemen ezarritako mezuak surfeko foro orotabn, sare sozialetan… hartaraka akaso jendia animatuko litzateke munud honen berri EUSKARAZ, normaltasun osoz idazteko. Aupa ZUZEU ta hi eorri!\nADITZA 2014-12-10 20:39\nHemen txanda guztiak, Trialen ondorengoak, nahi det esan.:


Bilbaopedia - 1979 - Hauteskunde demokratikoen aroan\nMuseoak eta cultura etxeak\nElkarte eta Alderdi Politikoak\nKomunikazioak eta Garraiok\nEkonomia eta Enpresak\nLehen eta bigarren mailako zentruak\nZinemak eta antzerkiak\nBazkunde profesionalak eta elkartea\nSegurtasuna eta Zirkulazioa\n1979 - Hauteskunde demokratikoen aroan.\nHilda Franco 1975ean, haren osteko indarrak eta gogoak, batik bat oposizio demokratikoaren indarrak eta gogoak, ezinezko bilakarazi zuen Estatu frankistak bere hartan irautea eta, halaxe bada, demokraziarako trantsizio prozesua abiarazi zen. 1978an, Espainian, Konstituzio demokratikoa, hots, norbanakoen askatasun eta eskubideak bermaten zituen beste lege-sistema bat onartu zen. Alabaina, Estatu frankistako epai-sistemako funtzionarioek, militarrek eta poliziek lehengo lekuetan eta zereginetan jarraitu zuten. Hurrengo urteotan Konstituzioaren oinarrizkoak diren printzipioetatik eratorri den legedi berria joan da indarrean sartzen, Frankismoaren arauak eta diktatuak ordezkatuz. Hala ere, antzeko trantsizio politikoak bizi izan diren beste lekuetan ez bezala, ez da “Egiaren Batzordea” deritzen horietarikorik eratu.Autonomi Estatua onartu zen, berria, 1979an. 1980an Eusko Legebiltzarra osatu zen eta, horren ostean, Eusko Jaurlaritza sortu.\nUdal hauteskundeak izan ziren 1979an, eta udal batza barriak Bilbotarren arteko aniztasuna erakusten zuen. Zinegotziek Eusko Alderdi Jeltzalearen hautagaitzako buru Jon Castañares izendatu zuten alkate.\nUdabaltza hasi berriak dekromazia birsortzeko eta hiria eraldatzeko bideari ekin zion. Aitzitik, berria eta demokratikoa zen udalbatzaren ekintzarako gaitasuna, lehenengo urteetan behintzat, krisiaren eta industria birmoldaketaren gogortasunak eta balibideen urritasunak baldintzatu zuten.\nPribatutasun politika | Lege-oharra | Irisgarritasuna


Aireportuak: zerbitzuen prezioak laino guztien gainetik eta hiriekiko konexioak sasi guztien azpitik | Revista\nEspainia osoko 23 aireportu aztertu dira : Aireportuak: zerbitzuen prezioak laino guztien gainetik eta hiriekiko konexioak sasi guztien azpitik\nAireportuen erdiak baino gehiagotan hiri-busen ordutegiak eta lehen eta atzen hegalaldikoak ez datoz bat. Instalazio hauetako garbitasun eta segurtasuna, nabarmentzeko modukoak\n[1. or] Aireportuak: zerbitzuen prezioak laino guztien gainetik eta hiriekiko konexioak sasi guztien azpitik\n[2. or] Erabiltzailea ongi informaturik edukitzeko ahalegina\n[3. or] Ontziratzeko zona\n[4. or] Zertan hobetu aireportuak?\n[5. or] Aireportuetako prezioak, izugarri garesti eta Konparaketako taula\n/imgs/20070401/img.tema-portada.01.jpgHegazkina ez da gaur soilik eliteentzako garraiobidea, estatistikek berresten dutenez: bidaiarien kopurua urterik urte %6 – %8 ugaltzen ari da eta 2001etik hegazkin-eragiketen munta %35 gehitu da. Espainiako aireportuek, 2006 urtean, ia bi milioi eta erdi hegaldi kudeatu dituzte, 193 milioi bidaiari eramateko. Kausak: txartelen prezioa, ez garestitzeaz gainera, merkatu egin da; hegaldiak maiztasun handiago batez egiten dira eta konexioak ugariago eta hobeak dira orain.\nHegaldiak horrela ugaltzeko azpiegiturek handiagoak eta hobeak izan behar dute baina eboluzio hori ez da beti gertatzen errealitatean. Espainiako aireportu nagusien egoera orokorra ona bada ere, gertueneko hiriarekiko errepide bidezko konexioa eta garraio publikoa dezente hobetzeko modukoa da eta, kasuren batean, arras eskasa. Erdia baino gehiagotan (%56) autobusen ordutegiak ez datoz bat lehendabiziko eta azkeneko hegazkinarekin. Aireportu gehienetan, berez itxaronaldi luzeak egin behar izaten diren arren, ez dago aisialdiko doaneko hornikuntzarik eta eskaintzen diren zerbitzuak oso garestiak dira. Txanponaren ifrentzuan, berriz, larrialdiak prebenitzeko eta segurtasun neurriak, garbitasuna eta kontserbatze egoera on-onak dira.\nHorrela egiaztatu dute CONSUMER EROSKI-ko teknikariek, otsailean bisitatu dituzten 23 aireportuetan, hots: A Coruña (Alvedro), Alacant (El Altet), Asturias (Oviedo), Bartzelona (El Prat), Bilbo (Loiu), Girona (Costa Brava), Kanaria Handia, Granada (Federico G. Lorca), Xerez, Madril (Barajas), Malaga, Murtzia, Palma Mallorkakoa, Iruña (Noain), Donostia (Hondarribia), Santander, Santiago Compostelakoa (Lavacolla), Sevilla (San Pablo), Tenerife Hegoa (Reina Sofía), Valentzia (Manises), Valladolid (Villanubla), Gasteiz (Foronda) eta Zaragozan.\nAzterketari hasiera emateko gertueneko hiriburutik aireporturaino taxia hartu behar zen, hiri hartatik aerodromorainoko ibilbidea zenbat kostatzen den egiaztatzeko. Aireportuan zirela, teknikariek hamaikatxo alderdi aztertu zituzten, sei sailetan banatuta: hiriarekiko komunikazioa, aireportuetako mantenu eta garbitasuna, zerbitzuen eskaintza, segurtasun neurri prebentiboak, aisialdirako doako eskaintza eta ezindurik dauden pertsonentzat aireportua zein gradutaraino dagoen egokitua.\nTaxian, 1,10 euro minutuko\n/imgs/20070401/img.tema-portada.02.jpgHiria eta aireportuaren arteko errepidezko komunikazio onak eta garraio publikoaren zerbitzu-zerrenda luzeak aireportuaren kalitatearen berri zehatz samarra ematen dute, hein handi batean. Aldizkari honetako teknikariek hiriaren erdialdetik aireporturaino joateko taxia hartu zuten eta, ibilbideko, batez beste 21 minutu behar izan zituzten iristeko. Taxiko minutua, batez beste, 1,10 euro kostatzen da. Tarifa horiekin eta aire konpainia askok prezioak jaisteko politikan segitzen duela kontuan izaki, paradoxa begi bistakoa da: oso litekeena da taxian eginiko bidea hegaldia bera baino garestiagoa izatea.\nLekualdaketa merkeena A Coruñan egin zen: 40 zentimo minutuko. garestiena, berriz, Kanaria Handiko Las Palmaseko aireportutik hiri erdiraino: ia bi euro minutuko.\nBidaiariak bere automobil partikularra erabiltzea nahiago badu, eginiko lekualdaketetako hamarretik hirutan, hiri erditik aireporturainoko ibilbidearen seinaleztapena ez da egokia (Gasteiz, Valentzia, Sevilla, Valladolid eta Zaragozan), aldirietaraino iritsi arteko norabideak ez baitira adierazten. Murtzian, adibidez, ia seinalerik ez dago.\nGarraio publikoan, berriz, panorama ez da hobea, aukera askotxorik ez baitio ematen bidaiariari: gehien-gehienetan autobusa da garraiobide bakarra. Halaz ere, azpimarratzekoa da Barajas-etiko (Madril) komunikazio ona, bai autobusez, bai metroz, baita El Prat (Bartzelonan) eta Malagan, autobusez eta trenez. Iruñeko Noain aireportuarekiko joan-etorriak egiteko, berriz, ez dago autobusik ere. Aireportuen %56tan autobusen ordutegiak ez datoz bat lehendabiziko eta azkeneko hegaldiarekin.\nJoan hurrengo orrialdera Erabiltzailea ongi informaturik edukitzeko ahalegina »


Gustavo II.a Adolfo - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1611ko urriaren 30a - 1632ko azaroaren 6a\n← Karlos IX.a Suediakoa - Kristina Suediakoa →\nStockholmeko Errege Jauregia, 1594ko abenduaren 9a (juliotar egutegia)\nLützen (en) , 1632ko azaroaren 6a (juliotar egutegia) (37 urte)\nMaria Eleonora of Brandenburg (en) (1620ko azaroaren 25a - 1632ko azaroaren 6a)\nGustavo II.a Adolfo (Stockholm, 1594ko abenduaren 9a - Lützen, gaur egun Saxonia-Anhalt, Alemania, 1632ko azaroaren 6a) 1611-1632 urteetan Suediako errege izan zen.\nAxel Oxenstierna kantzilerraren laguntzaz, Suediako egoera hobetu zuen: bakea izenpetu zuen Danimarkarekin (Knäredeko hitzarmena, 1613), Errusiarekin (Stolbova, 1717), eta Poloniarekin (Altmarkeko menia, 1629). Estatua eta armada eraberritu zituen. Ondoren Hogeita hamar Urteko Gerran arrakasta handiz parte hartu zuen, protestanteen buruzagitzan inperialen kontra. Breitenfelden garaipena erdietsi zuen (1631), Renanian barrena Alemania hegoaldera iritsi zen, eta Lützenen Wallenstein garaitu zuen (1632ko azaroaren 16a), baina borrokan hil zen.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gustavo II.a Adolfo\nOrriaren azken aldaketa: 23 maiatza 2017, 23:43.