(src)="1"> Үзәринизә гојулан шәхсләрә һөрмәт един\n(trg)="1"> Karineia Akana A Anganaki Te Mwaaka I Aom\n(src)="2"> “ Һамыја һөрмәт един .\n(trg)="2"> “ Kam na karineia aomata ni kabaneia .\n(src)="3"> Гардашлығы севин , Аллаһдан горхун , һөкмдара һөрмәт един ” .\n(trg)="3"> Tangiriia taian tari .\n(trg)="4"> Maka te Atua .\n(trg)="5"> Karinea te king . ”  — 1 BETERO 2 : 17 .\n(src)="4"> 1 , 2 .\n(src)="5"> Инсанлар бу ҝүн һакимијјәтә неҹә мүнасибәт ҝөстәрирләр ?\n(trg)="7"> Tera aia kaantaninga aomata n taai aikai ibukia te koraki aika a mwiokoaki n te mwaaka ?\n(src)="6"> Нә үчүн ?\n(trg)="8"> Bukin tera ?\n(src)="7"> БИР АНА ҝилејләнәрәк дејир : “ Ушаглар тамамилә сөзә бахмырлар .\n(trg)="9"> “ AI ARON ae a inaaomata ni bwaai ni kabane ataei .\n(src)="8"> Валидејнләрә һеч бир һөрмәт јохдур ” .\n(trg)="10"> Akea te karinerine nakoia kaaro , ” e ngure te tina temanna .\n(src)="9"> Автомобилин бампериндәки јарлык белә сәсләнир : “ Һакимијјәтә мејдан оху ! ”\n(trg)="11"> “ Tai Kariaia Tautaekanakim , ” e koreaki i aon te katanoata teuana .\n(src)="10"> Бунлар , сизә мә’лум олдуғу кими , бу ҝүн јаранмыш вәзијјәти әкс етдирән јалныз ики мүлаһизәдир .\n(trg)="12"> Aikai bon katoto aika tii uoua aika a kaota te aroaro ae taabangaki n taai aikai , n aron ae ko a bon tia n ataia .\n(src)="11"> Валидејнләрә , мүәллимләрә , рәисләрә вә һөкумәт гуллугчуларына гаршы һөрмәтсизлик бүтүн дүнјада ҝениш јајылыб .\n(trg)="13"> E taabangaki n te aonnaba ngkai aki karineakiia kaaro , taan anga reirei , taan tia kamwakuri , ao aobitian te tautaeka .\n(src)="12"> Ким исә садәҹә чијинләрини атыб , дејәр : “ Сәлаһијјәти олан инсанлар мәним һөрмәтимә лајиг дејилләр ” .\n(trg)="14"> Tabeman tao a tii katoua angaia ma n taku , ‘ A aki tau ni karineaki te koraki ake a mwiokoaki n te mwaaka . ’\n(src)="13"> Бә’зән бу фикирлә разылашмамаг чәтин олур .\n(trg)="15"> Tao e kangaanga kakewean anne n taai tabetai .\n(src)="14"> Мәсәлә бурасындадыр ки , биз , рүшвәтлә әлә алынан һөкумәт гуллугчулары , мәнфәәт ҝүдән рәисләр , тәҹрүбәсиз мүәллимләр вә мәдәнијјәтсиз валидејнләрлә гаршылашырыг .\n(trg)="16"> Ti aki toki n ongongora rongorongon te babakanikawai ae waakinaki irouia aobitian te tautaeka tabeman , taani kamwakuri aika mataai ni kanibwaibwai , taan anga reirei aika aki tau n tia reirei , ao kaaro aika a iowawa nakoia natiia .\n(src)="15"> Хошбәхтликдән , мәсиһчиләрдән аз адам , јығынҹагда сәлаһијјәти олан шәхсләри белә инсанлара аид едәҹәк .\n(trg)="17"> Te kakukurei bwa e karako , mwaitiia Kristian ake a tarataraia kaain te ekaretia aika iai te mwaaka irouia , n te aro anne .  — Mataio 24 : 45 - 47 .\n(src)="16"> 3 , 4 .\n(trg)="18"> 3 , 4 .\n(src)="17"> Мәсиһчиләр сәлаһијјәт верилән шәхсләрә нәјә ҝөрә һөрмәт етмәлидирләр ?\n(trg)="19"> Bukin tera ngkai Kristian a riai ni karineia akana a mwiokoaki n te mwaaka ?\n(src)="18"> Биз мәсиһчиләр , дүнјәви сәлаһијјәт верилмиш шәхсләрә һөрмәт етмәлијик .\n(trg)="20"> Kioina ngkai Kristian ngaira , bon iai bukina ae ti “ riai ” ni karineia akana a anganaki te mwaaka n te aonnaba aei .\n(src)="19"> Һәвари Павел мәсиһчиләри үзәрләриндә олан һакимијјәтләрә табе олмаға дә’вәт едирди , “ чүнки Аллаһ тәрәфиндән олмајан һаким јохдур , мөвҹуд олан һакимләр дә Аллаһ тәрәфиндән тә’јин олунмушдур ” .\n(trg)="21"> Te abotoro Bauro e kaungai nanoia Kristian bwa a na “ ongo irouia mataniwi aika a tei n te tautaeka , ba te tautaeka nako boni mairoun te Atua : a bane ni kateaki iroun te Atua tautaeka aika a tei ngkai . ”\n(src)="20"> Ејни заманда , Павел аиләдәки һакимијјәтә табе олмаг үчүн дә әсаслы сәбәб ҝөстәрди : “ Еј гадынлар , Рәббә аид оланлара лајиг олдуғу кими , әрләринизә табе олун .\n(trg)="22"> Bauro e kaota bukina ae e riai ni bwainaki naba te ongotaeka nakoia akana a mwiokoaki bwa a na mwaaka n te utu : “ Ainenuma , kam na iriri nanoia bumi , n te aro ae riai i nanon te Uea .\n(src)="21"> Еј ушаглар , һәр вәҹһлә валидејнләринизә итаәт един ; чүнки бу , Рәббә мәгбулдур ” .\n(trg)="23"> Ataei , kam na iriri nanoia ami karo ni bwaai ni kabane , ba e kakukureia te aba te aro aei i nanon te Uea . ”\n(src)="22"> Јығынҹағын ағсаггаллары исә она ҝөрә һөрмәтә лајигдирләр ки , “ Мүгәддәс Руһ ” онлары “ сүрүнүн ичиндә нәзарәтчи тә’јин етмишдир ки , Рәббин вә Аллаһын ҹәмијјәтини ” ҝүдсүнләр .\n(trg)="24"> Unimwaanen te ekaretia a riai ni karineaki iroura ibukina bwa ‘ e a tia ni kateiia te Taamnei ae raoiroi bwa taani kawakina ana ekaretia te Atua . ’\n(src)="23"> Биз , бәшәри һакимијјәтләрә , Јеговаја еһтирам бәсләдијимизә ҝөрә һөрмәт едирик .\n(trg)="25"> Ti karineia aomata aika iai te mwaaka irouia , ibukina bwa ti karinea naba Iehova .\n(src)="24"> Тәбиидир ки , Јегованын һакимијјәтинә һөрмәт етмәк һәјатымызда һәмишә биринҹи јердә дурур .\n(trg)="26"> Te koaua bwa ti moanibwaia riki karinean mwaakan Iehova n taai nako inanoni maiura .  — Mwakuri 5 : 29 .\n(src)="25"> Јегованын ән али һакимијјәтә саһиб олдуғуну јадда сахлајараг , сәлаһијјәти оланлара һөрмәт едән вә онлара һөрмәт етмәјән шәхсләрин нүмунәләрини нәзәрдән кечирәк .\n(trg)="27"> Ngkai ti ataia bwa Iehova ae e mwaaka i aoni bwaai ni kabane , ti na iangoi aia katoto aomata tabeman ake a aki - karineia aomata ake a mwiokoaki n te mwaaka , ao tabeman ake a bon karineia .\n(src)="26"> Һөрмәтсизлик мүһакимәјә сәбәб олур\n(trg)="28"> Te Aki - Karinerine E Karika Aki - Akoan te Aomata\n(src)="27"> Микал әри Давуда неҹә һөрмәтсизлик етди вә бу нәјә сәбәб олду ?\n(trg)="29"> Tera aroarona ae aki - karinea Tawita iai Nei Mikara , ao tera uaan anne ?\n(src)="28"> Биз , Давуд падшаһын һәјатындан ҝөрүрүк ки , Јегова Аллаһ , вердији сәлаһијјәтә һөрмәт етмәјән инсанлара неҹә мүнасибәт ҝөстәрир .\n(trg)="30"> Ti noria man rongorongon te Uea are Tawita , bwa tera ana kaantaninga Iehova ibukia aomata aika a kakeaa bongan te mwaaka ae mwiokoaki mairoun te Atua .\n(src)="29"> Давудун ҝөстәриши илә әһд сандығы Јерусәлимә ҝәтирилән заман , онун арвады Микал , “ падшаһ Давуду , Рәббин гаршысында сычрајыб рәгс едән ҝөрдү вә үрәјиндә она хор бахды ” .\n(trg)="31"> Ngke Tawita e tuatua uotan te ati ni berita nako Ierutarem , buna ae Nei Mikara “ e nora te uea are Tawita ngke e ewewe ma ni katangitang ni kimareirei i matan Iehova ; ao e ribaia i nanona . ”\n(src)="30"> Микал , Давуду һәм аиләнин башчысы , һәм дә мәмләкәтин падшаһы кими гәбул етмәли иди .\n(trg)="32"> Nei Mikara e riai ni karinea Tawita , tiaki tii ibukina bwa atun ana utu ngaia , ma ibukina bwa boni ngaia naba uean te aba .\n(src)="31"> Амма о өз һиссләрини кинајә илә билдирди : “ Бу ҝүн гулларынын гадынлары гаршысында анҹаг ахмаг адамлардан биринин утанмадан сојундуғу кими сојунан Исраил падшаһы , бу ҝүн нә шәрәфли иди ! ”\n(trg)="33"> Ma e kaota nanona n ana taetae ni kaenaena aei : “ Ai mimitongi ra aia uea Iteraera n te bong aei , ae kaki kunnikaina n te bong aei i mataia aia aine ana toro nako , n ai aron te aomata temanna ae nanobaba ngkana e kaki kunnikaina n aki maamaa ! ”\n(src)="32"> Елә буна ҝөрә дә , Микалын һеч вахт өвлады олмады .\n(trg)="34"> Ibukin anne , e bon aki karika natina Nei Mikara .  — 2 Tamuera 6 : 14 - 23 .\n(src)="33"> Јегова өзүнүн мәсһ етдији адамлара гаршы Гораһын етдији һөрмәтсизлијә неҹә гијмәт верди ?\n(trg)="35"> Tera ana kaantaninga Iehova iroun Kora ibukin aki karineaia akana a kabiraki Irouna ?\n(src)="34"> Аллаһын тә’јин етдији теократик рәһбәрлијә гаршы кобуд һөрмәтсизлик нүмунәси Гораһ олмушдур .\n(trg)="36"> Te katoto teuana ibukin te aomata are e korakora irouna aki - karinean te tia kairiri are e mwiokoaki iroun te Atua , bon taekan Kora .\n(src)="35"> Коһати оғулларындан бири кими , Гораһын сәјјар мә’бәддә Јеговаја хидмәт етмәси бир шәрәф иди !\n(trg)="37"> Kioina ngkai bon tibun Koata ngaia , e rangi ni kakabwaiaki ni kona ni beku n ana uma n rianna ae tabu Iehova !\n(src)="36"> Амма о , Аллаһын мәсһ етдији ( мүгәддәс руһу илә сечдији ) исраиллиләрин рәһбәрләринә , јә’ни Муса илә Һаруна јерсиз ирад тутмаға башлады .\n(trg)="38"> Ma e ngae n anne , e waea aia waaki Mote ma Aaron , ake a mwiokoaki iroun te Atua bwa a na kairiia tibun Iteraera .\n(src)="37"> Гораһ вә онун тәрәфини тутан Исраилин тајфа башчылары кобудҹасына Муса илә Һаруна дедиләр : “ Бүтүн ҹамаат , онлардан һәр бири мүгәддәсдир вә Рәб онларын арасындадыр ; нә үчүн Рәббин халгы үзәриндә өзүнүзү јүксәлдирсиниз ? ”\n(trg)="39"> E botaki Kora ma mataniwi i Iteraera tabeman , ao e aki maaku n tuangia Mote ma Aaron ni kangai : “ A bane n tabuaki kaain te botaki n tatabemania , ao E memena Iehova i buakoia : ao bukin tera ngkai kam karietataingkami i aon ana botaki - ni - kaboowi Iehova ? ”\n(src)="38"> Гораһын вә онун тәрәфдарларынын давранышына Јегова неҹә гијмәт верди ?\n(trg)="40"> Tera ana kaantaninga Iehova n aroia Kora ma ana koraki ?\n(src)="39"> Јегованын нөгтеји - нәзәринә ҝөрә , онларын һәрәкәти Ону тәһгир етмиш олду .\n(trg)="41"> Te Atua e iangoa aia mwakuri anne bwa te mwakuri ae kamatauninga boni ngaia ae Iehova .\n(src)="40"> Онлара тәрәфдар оланларын һамысыны торпаг уддугдан сонра , Гораһ вә 250 нәфәр тајфа башчысы Јеговадан ҝәлән атәшлә јандылар .\n(trg)="42"> Ngke a a tia n nora ongakiia aia koraki ni kabane ngke e kaureaki win aontano , Kora ma mataniwi aika 250 mwaitiia a kabuekaki n te ai mairoun Iehova .  — Warekaia Iteraera 16 : 1 - 3 , 28 - 35 .\n(src)="41"> Павелин сәлаһијјәтини тәнгид етмәјә “ фөвгәлһәвариләрин ” әсаслары вардымы ?\n(trg)="43"> Iai bukina ae “ akana a baka n abotoro ” a na waea mwaakan Bauro ?\n(src)="42"> Биринҹи әсрин мәсиһчи јығынҹағында да , теократик рәһбәрлији гәбул етмәјән шәхсләр варды .\n(trg)="44"> Bon iai naba tabeman ake kaain te ekaretia ni Kristian n te moan tienture , ae a kakeaa bongan te mwiokoaki n te mwaaka mairoun te Atua .\n(src)="43"> Коринфдәки јығынҹагда олан бу “ фөвгәлһәвариләр ” Павелә һөрмәтсизликлә јанашырдылар .\n(trg)="45"> Taani “ baka n abotoro ” ake a mena n te ekaretia i Korinto , a aki - karinea Bauro .\n(src)="44"> Онлар , Павелин натиглик габилијјәтини тәнгид едәрәк , дејирдиләр : “ Шәхси ҝөркәми . . . тә’сирсиз , нитги исә әһәмијјәтсиздир ” .\n(trg)="46"> A tiriburea rabakauna n anga reirei ngke a kangai : “ Ngkana e mena i buakora , ao bon te aomata ae e ngore , ae akea manen ana taeka . ”\n(src)="45"> Натиглик баҹарығындан асылы олмајараг , Павел бир һәвари кими һөрмәтә лајиг иди .\n(trg)="47"> Ngke arona bwa Bauro bon te tia kabwarabwara ae raka rabakauna ke ngkana e aki , ma e riai ni karineaki ibukin nakoana n abotoro .\n(src)="46"> Бәс Павелин нитги доғруданмы “ әһәмијјәтсиз ” иди ?\n(trg)="48"> Ma te koaua bwa akea manen ana taeka ?\n(src)="47"> Мүгәддәс Китабда јазылмыш чыхышлары , онун чох инандырыҹы сурәтдә данышдығына шәһадәт едир .\n(trg)="49"> Ana kabwarabwara ake a koreaki n te Baibara a kaotia bwa e rabakau n anai naano n ana anga reirei .\n(src)="48"> Павел , јәһудиләрин “ мүбаһисәли фикирләринин һамысыны ” билән Һирод ЫЫ Агриппа илә гыса олараг сөһбәт етдикдән сонра , падшаһ е’тираф едиб деди : “ Бир аз сонра мәни , Мәсиһчи олмаға инандыраҹагсан ” .\n(trg)="50"> Bwa imwin te taetae nikawai ma Erote Akeriba te kauoman , are e “ atai raoi . . . kanoan aia kauntaeka ” I - Iutaia ni kabane , Bauro e kaira ana iango te uea arei bwa e na kangai : “ Kanga ko nang karikai ba te kiritian ngkainaba n am rabakau ” !\n(src)="49"> Буна бахмајараг , Коринфдәки “ фөвгәлһәвариләр ” Павели данышыг габилијјәти олмамагда иттиһам едирдиләр !\n(trg)="51"> Ma taani baka n abotoro ake a mena i Korinto a bukinna bwa aongkoa akea manenan ana taeka !\n(src)="50"> Бәс белә фикрә Јегова неҹә гијмәт верирди ?\n(trg)="52"> Tera ana kaantaninga Iehova ibukin aroaroia anne ?\n(src)="51"> Иса Мәсиһ , Ефесдәки ҹәмијјәтин нәзарәтчиләринә ҝөндәрдији хәбәрдә , “ һәвари олмадыглары һалда , өзләрини һәвари ” адландыранларын тә’сири алтына дүшмәјән инсанлар һаггында илтифатла данышмышды .\n(trg)="53"> N te rongorongo nakoia mataniwi ake a mena n te ekaretia are i Ebeto , Iesu Kristo e akoia aomata ake a rawa ni kairaki nako irouia aomata “ akana taku ba taan tuatua ngaiia , ao bon tiaki . ”  — Te Kaotioti 2 : 2 .\n(src)="52"> Гејри - камиллијә бахмајараг һөрмәт ҝөстәрмәк\n(trg)="54"> Karineia E Ngae Ngkai A Aki - Kororaoi\n(src)="53"> Јегованын Шаула вердији сәлаһијјәтә һөрмәт етдијини Давуд неҹә ҝөстәрди ?\n(trg)="55"> E a kanga Tawita ni kaotia bwa e karinea te mwaaka are e mwiokoaki iai Tauro iroun Iehova ?\n(src)="54"> Мүгәддәс Китабда , һакимијјәт сәлаһијјәти верилән шәхсләр , һәтта өз вәзифәләриндән суи - истифадә едәркән дә онлара һөрмәт ҝөстәрән инсанларын бир чох нүмунәләри вар .\n(trg)="56"> A mwaiti katoto n te Baibara ibukin taekaia aomata ake a karineia ake a mwiokoaki n te mwaaka , e ngae ngke aomata aikai a kabongana mwaakaia n te aro ae aki riai .\n(src)="55"> Белә јахшы нүмунәләрдән бири Давуддур .\n(trg)="57"> Tawita bon temanna ae karaoa te katoto ae raoiroi iai .\n(src)="56"> Шаул падшаһ , өз табелији алтында хидмәт едән Давудун наилијјәтләринә пахыллыг етмәјә башлады вә ону өлдүрмәјә чалышды .\n(trg)="58"> Te Uea are Tauro are e tautaeka i aona , e bakantang ibukin ana tokanikai Tawita , ao e kataia ni kamatea .\n(src)="57"> Амма бир нечә дәфә Шаулу өлдүрмәк фүрсәтинә малик олан Давуд белә деди : “ Рәбб мәнә ҝөстәрмәсин ки . . .\n(trg)="59"> E ngae ngke e reke ana tai are e kona ni kamatea Tauro iai , ma e kangai Tawita : “ Ke e kawakinai Iawe ba N na aki katoka baiu i aon ana aomata ae e kabiraki ” !\n(src)="58"> Рәббин мәсиһинә . . . әл узадым ” .\n(trg)="60"> Tawita e ataia bwa e bure Tauro , ma e mwiokoa Iehova bwa e na motika taekana .\n(src)="60"> О , һәм Шаулун өзү илә , һәм дә онун һаггында һөрмәтсизҹәсинә данышмырды .\n(trg)="61"> E aki taetae n aki akaka nakon , ke ibukin , Tauro .\n(src)="61"> а ) Шаул тәрәфдән пис мүнасибәтә мә’руз галдыгда Давуд һансы һиссләри кечирирди ?\n(trg)="62"> ( a ) Tera are e namakinna Tawita ngke e bainikirinaki iroun Tauro ?\n(src)="62"> б ) Давудун һәгигәтән дә Шаула һөрмәт етдијини биз һарадан билирик ?\n(trg)="63"> ( b ) Ti kanga n ataia bwa karinean Tauro iroun Tawita e nako man nanona ni koaua ?\n(src)="63"> Давуд бу ҹүр пис мүнасибәтә таб ҝәтирәркән әзаб чәкирдими ?\n(trg)="64"> E rawawata nanon Tawita ngke e karaoaki ae iowawa nakoina ?\n(src)="64"> Давуд , Јеговаја мүраҹиәтиндә фәрјад едиб дејирди : “ Зорлулар ҹанымы ахтарыр ” .\n(trg)="65"> “ A ukoukora maiuu akana tiritiri , ” e tangitang Tawita nakon Iehova .\n(src)="65"> О , үрәјини Јегованын гаршысында бошалдырды : “ Мәни дүшмәнләримдән азад ејлә , еј Аллаһым . . .\n(trg)="66"> E nurakina nanona nakon Iehova : “ Ko na kamaiuai mairouia taan ribaai , Atuau . . .\n(src)="66"> Гүввәтлиләр мәнә гаршы топланырлар , нә үсјаныма ҝөрә , нә дә сучума ҝөрә , ја Рәб .\n(trg)="67"> A botaki akana korakora n ekai nako : Tiaki i bukin au bure , ao tiaki naba i bukin au buakaka Iehova .\n(src)="67"> Ҝүнаһым олмадан силаһланыб һазырлашырлар ; мәнә јардым етмәк үчүн ојан вә бах ” .\n(trg)="68"> A biribiri ni katae nangia i mwaiu , ao akea naba au bure : Ko na uti ni butimaeai , ao tarataraa arou . ”\n(src)="68"> Сәлаһијјәт верилән адам , һеч бир пислик етмәдијиниз һалда сизә чәтинликләр төрәтдикдә , сиз дә белә һиссләр кечирибсинизми ?\n(trg)="69"> Ko a tia naba n namakina aei  — ae akea am bure ae ko a tia ni karaoia nakon te aomata ae mwiokoaki n te mwaaka , ma e ngae n anne e boni bainikiriniko naba ?\n(src)="69"> Буна бахмајараг , Давуд Шаула лајигинҹә һөрмәт едирди .\n(trg)="70"> Akea te tai teuana are Tawita e aki karinea raoi Tauro .\n(src)="70"> Шаул өләндә Давуд севинмәди , әксинә , ағы нәғмәси бәстәләди : “ Саул [ Шаул ] илә Јонатан һәјатларында дадлы вә севимли идиләр . . . гарталлардан ҹәлд , асланлардан гүввәтли идиләр .\n(trg)="71"> E aki kakatonga ni kimwareirei Tawita ni maten Tauro , ma e otea te anene n nanokawaki : “ A bati n tangiraki Tauro ma Ionatan ao a kakukureia te aba ngke a maiu , . . .\n(trg)="72"> A kaibuti riki nakoia ikare , a korakora riki nakoia raian .\n(src)="71"> Еј Исраил гызлары , Саул үчүн ағлајын ” .\n(trg)="73"> Ngkami aika aine aika natiia Iteraera , kam na tang i aon Tauro . ”\n(src)="72"> Шаулун һагсыз олараг Давуда изтираб вермәсинә бахмајараг , Јегованын мәсһ етдији шәхсә әсл һөрмәт ҝөстәрмәкдә Давуд олдугҹа ҝөзәл нүмунә вермишди !\n(trg)="74"> Ai raoiroi ra te katoto anne ibukin karinean ana kabiraki Iehova , e ngae ngke bon Tauro are e a bure nakon Tawita !\n(src)="73"> Аллаһын сәлаһијјәт вердији рәһбәрлик едән шураја мүнасибәтдә Павел һансы ҝөзәл һөрмәт нүмунәсини ҝөстәрди вә бу нәјә сәбәб олду ?\n(trg)="75"> Tera te katoto ae raoiroi are e karaoia Bauro n aron karinean te mwaaka mairoun te Atua are e mwiokoaki iai te rabwata n tautaeka , ao tera uaan anne ?\n(src)="74"> Илк мәсиһчиләр арасында да , Аллаһдан сәлаһијјәт алан шәхсләрә һөрмәт едән инсанлар варды .\n(trg)="76"> N aia tai Kristian , ti noriia naba aomata aika karaoa te katoto ae moanibaan te raoiroi n aron karineaia aomata ake a mwiokoaki n te mwaaka mairoun te Atua .\n(src)="75"> Мисал үчүн Павели ҝөтүрәк .\n(trg)="77"> Iangoa taekan Bauro .\n(src)="76"> О , биринҹи әсрдәки мәсиһчи ҹәмијјәтинин рәһбәрлик едән шурасынын гәбул етдији гәрарлара һөрмәт едирди .\n(trg)="78"> E karinea aia moti n nano kaain te rabwata n tautaeka n te moan tienture are e mwiokoaki i aon te ekaretia ni Kristian .\n(src)="77"> Павел ахырынҹы дәфә Јерусәлимдә оларкән , рәһбәрлик едән шура она мәсләһәт етди ки , Мусанын ганунуна хор бахмадығыны башга инсанлара ҝөстәрмәк мәгсәдилә , тәнтәнәли сурәтдә паклансын .\n(trg)="79"> Inanon ana kabanea n tai ni kawara Ierutarem Bauro , te rabwata n tautaeka e reireinna bwa e riai n rinanon te waaki ni kaitiaki teuana ae katauaki n te Tua , ae e na kaotia iai bwa e aki ririba te Tua Mairoun Mote .\n(src)="78"> Павел белә фикирләшә биләрди : “ Әввәлләр , мәним һәјатым тәһлүкәдә олан заман , бу гардашлар мәнә Јерусәлимдән чыхмағы бујурдулар .\n(trg)="80"> Tao e kona n iango ni kangai Bauro : ‘ Ngkoa taari aikai a tuangai bwa N na kitana Ierutarem ngke e kuri kanga maiu iai .\n(src)="79"> Инди исә онлар истәјирләр ки , мән һамынын гаршысында Мусанын ганунуна һөрмәт етдијими ҝөстәрим .\n(trg)="81"> Ngkai a tangirai bwa N na kaotia imataia aomata ni kabaneia bwa I karinea te Tua Mairoun Mote .\n(src)="80"> Артыг мән галатијалылара јазмышам ки , бу Гануна риајәт етмәк лазым дејил .\n(trg)="82"> I a tia ni koro reta nakoia I - Karatia n reireinia bwa a na aki kawakina te Tua .\n(src)="81"> Әҝәр мә’бәдә ҝетсәм , мәним һәрәкәтими башгалары сәһв баша дүшә биләрләр , елә фикирләшәрләр ки , мән сүннәтлә разылашмышам ” .\n(trg)="83"> Ngkana I a manga nakon te tembora ngkai , tabeman a kona n aki ota iai ma n taku bwa I a manga irarang irouia aomata aika a korotobibiaki . ’\n(src)="82"> Анҹаг , ҝөрүндүјү кими , Павел белә фикирләшмирди .\n(trg)="84"> Ma e teretere bwa tiaki anne are e iangoia Bauro .\n(src)="83"> Бу ишдә мәсиһчи принсипини позмаг тәләб олунмадығы үчүн , Павел , биринҹи әсрдәки рәһбәрлик едән шураја һөрмәт ҝөстәрди вә онун мәсләһәтинә риајәт етди .\n(trg)="85"> Kioina ngke akea te bwai teuana iai ae e na urua te kaetieti ni Kristian , e karinea ma n ongotaeka n te reirei mairoun te rabwata n tautaeka are n te moan tienture .\n(src)="84"> Дәрһал бундан сонра Павел , гәзәбләнмиш јәһудиләрин издиһамындан хилас олмаг мәҹбуријјәтиндә галды вә нәтиҹәдә ики или һәбсдә кечирди .\n(trg)="86"> Te moani bwai ae riki nakoina ibukina bwa e karaoa anne , bwa e kainnanoa kamaiuana Bauro man te koraki n Iutaia ake a kan tiringnga , ao e karinaki inanon te karabuti inanon uoua te ririki .\n(src)="85"> Ахырда јенә дә Аллаһын ирадәси јеринә јетирилмиш олду .\n(trg)="87"> Ma imwina riki , e a kakoroaki nanon te Atua iai .\n(src)="86"> Павел Гејсәријәдә јүксәк вәзифәли рәисләрә тәблиғ етди вә сонрадан дөвләт хәзинәсинин һесабына Ромаја апарылды , орада исә бирбаша гејсәрин өзүнә шәһадәтлик етди .\n(trg)="88"> E kaotioti Bauro imataia aobitian te tautaeka ake i Kaitareia , ao te tautaeka e kabanea oin ana mwane ibukin uotan Bauro nako Rom , ike e a kaotioti naba imatan Kaitara .  — Mwakuri 9 : 26 - 30 ; 21 : 20 - 26 ; 23 : 11 ; 24 : 27 ; I - Karatia 2 : 12 ; 4 : 9 , 10 .\n(src)="87"> Сиз дә һөрмәт ҝөстәрирсинизми ?\n(trg)="89"> Ko boni Kaota te Karinerine ?\n(src)="88"> Биз , дүнјәви һакимијјәтә һөрмәтимизи неҹә ҝөстәрә биләрик ?\n(trg)="90"> Ti na kanga ni karinea te mwaaka ae mwiokoaki mairouia aomata ?\n(src)="89"> Сиз , сәлаһијјәт верилән шәхсләрә лајигинҹә һөрмәт едирсинизми ?\n(trg)="91"> Ko boni kaota te karinerine nakoia aomata ake a mwiokoaki n te mwaaka ?\n(src)="90"> Мәсиһчиләрә әмр едилир : “ Һәр адама һаггыны верин . . . һөрмәт исә һөрмәти ” .\n(trg)="92"> A tuangaki Kristian bwa a riai n “ angania aomata ni kabaneia aia bwai aika [ a ] bae iai . . . te karinerine nakon ane riai ba e na karineaki . ”\n(src)="91"> Үзәримиздә “ олан һакимләрә табе ” олмағымыз јалныз верҝиләри өдәмәјимиздән јох , һәм дә һакимијјәтләрә өз һәрәкәт вә нитгимизлә һөрмәт ҝөстәрмәјимиздән ибарәтдир .\n(trg)="93"> Arora n aantaeka nakoia “ ake a tau - taeka ” e aki nanonna bwa ti na tii kabwaka ara angabwai , ma e nanona naba bwa ti na karineia akana a mwiokoaki n te mwaaka , n aroarora ao n ara taetae nikawai .\n(src)="92"> Әҝәр һакимијјәт гуллугчулары бизимлә амансыз давранарларса , бәс онда неҹә ?\n(trg)="94"> Tera arora ae ti karaoia ngkana ti kaitaraki irouia aobitan te tautaeka aika e rangi ni matoatoa aia baire ?\n(src)="93"> Мексиканын Чјапас штатында бир јашајыш мәнтәгәсинин һөкумәт нүмајәндәләри Јегованын Шаһидләри олан 57 аиләнин кәнд тәсәррүфаты торпагларыны әлләриндән алмышдылар , чүнки бу мәсиһчиләр мүәјјән дини бајрамларда иштирак етмирдиләр .\n(trg)="95"> I Chiapas State Mexico , te tautaeka n te kaawa teuana e anaa abaia n ununiki , utu aika 57 aika kaain Ana Tia Kakoaua Iehova , ibukina bwa Kristian aikai a rawa n ira karaoan toa n Aro tabeua .\n(src)="94"> Бу мәсәләни һәлл етмәк үчүн тәшкил олунан иҹласларда , тәмиз вә сәлигәли ҝејинмиш Шаһидләр һәмишә ләјагәт вә һөрмәтлә данышырдылар .\n(trg)="96"> Ni boowi ake a booaki ibukin kaetan te kangaanga aei , taani Kakoaua a kunnikaia ni kunnikai aika itiaki ma n raoiroi , ao a aki toki ni kaota te karinerine ao te riai ngke a taetae nikawai .\n(src)="95"> Бир илдән артыг вахт кечди вә галдырылан мәсәлә Шаһидләрин хејринә һәлл олунду .\n(trg)="97"> Imwin teuana tabun te ririki , ao e a kanakoaki te moti ae anganiia taani Kakoaua te tokanikai iai .\n(src)="96"> Бу иши мүшаһидә едән бә’зи адамларда Шаһидләрә гаршы елә һөрмәт јаранды ки , онларын өзләри дә Јегованын Шаһидләри олмаг истәдиләр !\n(trg)="98"> A anaaki nanoia taani mataku iai tabeman n aroaroia aika raraoi , n te aro ae a tangiria naba n riki bwa kaain Ana Tia Kakoaua Iehova !\n(src)="97"> Иман етмәјән әрә “ еһтирам етмәк ” нә үчүн ваҹибдир ?\n(trg)="99"> Bukin tera ngkai moan te kakawaki bwa te aine e na “ karinea ” buna ae tiaki kaain te onimaki ?\n(src)="98"> Бәс Аллаһын аиләдә сәлаһијјәт вердији шәхсләрә неҹә һөрмәт едә биләрик ?\n(trg)="100"> Ko na kanga ni kaota karinean ae mwiokoaki n te mwaaka mairoun te Atua , inanon te utu ?\n(src)="99"> Пислијә мә’руз галан Исанын нүмунәсини мүзакирә етдикдән сонра , һәвари Петер деди : “ Еј гадынлар , сиз дә ејни шәкилдә өз әрләринизә табе олун ки , бә’зиләри кәлама итаәт етмәзләрсә , еһтирам ичиндә тәмиз һәјатынызы мүшаһидә едәрәк , сиз арвадларын рәфтары илә һеч бир сөз сөјләнмәдән фәтһ едилсинләр ” .\n(trg)="101"> Ngke e a tia ni maroroakina aron Iesu n nanomwaaka i aan bainikirinana , e a manga kangai te abotoro Betero : “ Ngkami naba ainenuma , kam na antaeka irouia bumi , ba ngkana tao iai mane aika a aki kakoaua ana taeka te Atua , ao a na anaki nanoia n aroaromi , ngkami aika buia ; ao kam na aki bae n taetae , ba a na nori aromi ni maiu i nanon te itiaki ma te karinerine . ”\n(src)="100"> Петер бурада гејд едир ки , һәтта әр буна лајиг олмајан кими ҝөрүнсә дә , арвадын әринә “ еһтирамла ” табе олмасы чох ваҹибдир .\n(trg)="102"> Betero e kamataata bwa e kakawaki bwa te aine e na aantaeka nakon buna , ma te “ karinerine , ” e ngae ngke akea aia mwakuri mwaane tabeman ake a karekea karineaia iai .


Mangana amuMbimbiliya Aze Eji Kukinganga\nTANGA MU Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bashkir Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Polish Portuguese Romanian Russian Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu\n“Ndando yakusokola mwono wamutu, yikiko vene vikumba vyenyi, oloze muka-kukalikiza keshi [kwivwa womako, NW].” VISHIMO 13:8.\nNUMBA tuhu kupwa naluheto chikwechi nganyo, oloze luheto lunahase nawa kuneha ukalu chikumanyi mumakumbi etu ano amakalu. (WaChimoteu 2, 3:1-5) Mumafuchi amwe, vaka-luheto, navaka-kuya hajitowa vaze vakwechi luheto veji kuvasondwesanga chikuma kuveji nakuvatu vaze veji kwivanga vyuma vyavakwavo mangana vavafwete.\nMulifuchi limwe lyaluheto, vaka-kwambulula mijimbu vambile ngwavo: “Uhwanga nawiji navaka-kwiva vatu vali nakulingisa vaka-luheto navaka-kuhutwa vapwenga vaka-kole mukachi kavo. Vatu vali nakuhakanga jino vaka-kulama vaze vanalipakata mata kuvitanda vyakulanjishila shima. Kaha jizuvo javaka-luheto jikwechi jikembwe jize jili najisambo jamambimbo helu, namanongo akutemuka chikuma najikamela jakutala veji, navaka-kulama.” Vyuma kana vili nakusoloka nakumafuchi eka.\nOloze Mbimbiliya ngwayo “muka-kukalikiza keshi [kwivwa womako, NW].” Uno munahase kunganyala ngachilihi kumazu kana awa amangana? Nge mwatwama mungalila muze muli vihwanga navaka-ulyanyi chipwe nge namuya kuvihela kana, kaha kanda namulisolola nge mukwechi jimbongo jajivuluko. Shinganyekenu chikuma hauvwalo namuvwala nahavyuma namumbata hakutambuka muvatu kuchina navavimona. Hali Vishimo 22:3 vamba ngwavo, “Muka-kulunguluka mwamona lupi nakuswama, oloze vaka-kuhulama navaswenyako tuhu, hikuvakukisa.”\nMazu amangana atwama muMbimbiliya asolola nge Tengi yetu atuzakama. Asaka tupwenga vakukingiwa. Hali Muka-kwambulula 7:12 vamba ngwavo “mangana anapu mukingo,” mwomwo “eji kuyoyesangou ali nawo.”


Ana kaikonaki Iesu ae te tarena | Reirei\n“E angan temanna nimaua te tarena, temanna uoua, ao temanna teuana, n ai aron nako aia konabwai, ao e nako n te aba teuana.”—MAT. 25:15.\nBukin tera bwa Iesu e taekina te kaikonaki ae te tarena?\nE na oki n ningai te Toka ni kaeta ana mwane?\nTera reireiara man te kaikonaki aei?\n1, 2. Bukin tera ngkai e taekina Iesu te kaikonaki ae te tarena?\nE KAOTAKI raoi n te kaikonaki ae te tarena taekan Iesu ngke e mwiokoia taan rimwina aika kabiraki. Ti riai n ota n nanon te kaikonaki aei ibukina bwa a irekereke iai Kristian ni koaua ake a kantaningaa kaniwangaia ae te nako karawa ke i aon te aba.\n2 E taekina Iesu te kaikonaki ae te tarena bwa iteran raoi kaekaan aia titiraki taan rimwina ibukin “te kanikina bwa [e] a oki ma n tiku, ao kanikinaean tain tokin te waaki ae ngkai i aon te aba.” (Mat. 24:3) Ngaia are, e na boni kakoroaki bukin te kaikonaki aei n ara bong aikai ao bon iteran naba kanikinaean ae e a mena Iesu i rarikia aomata ao n tautaeka bwa te Uea.\n3. Baikara reirei aika reiakinaki man te kaikonaki ae ni Mataio mwakoro 24 ao 25?\n3 Te kaikonaki ae te tarena bon teuana mai buakoni kabotau ake aua aika ni Mataio 24:45 nakon 25:46. Ake tenua riki bon iteran naba ana kaeka Iesu ibukini kanikinaean okina ma tikuna ae taekan te toro ae kakaonimaki, ataeinnaine aika tengaun ao tiibu ma kooti. E katuruturua Iesu ni kaikonaki aika aua aikai aroaroia aika kaokoro taan rimwina ni koaua ni kabaneani boong. A a kaineti raoi kaikonaki ae taekan te toro, ataeinnaine ao te tarena nakoia taani kabiraki. E kairekerekea te kaikonaki aei Iesu ma te toro ae kakaonimaki are e a katuruturua iai kainnanoan te kurubu ae uarereke, ake a mwiokoaki bwa a na kakaamwarakeia ana tabonibai ni kabaneani boong bwa a riai ni kakaonimaki ma ni wanawana. E katereterea Iesu n te kaikonaki ae taekaia ataeinnaine, bwa a riai n tauraoi ao n taratara raoi taani kabiraki ni kabane, n ataan ae e na bon roko ma a aki ataa te bong ma te aoa arei. N te kaikonaki ae te tarena, ao e kaotia iai Iesu bwa a kainnanoaki taani kabiraki bwa a na tataningamarau ni mwiokoaia ni Kristian. E kaineta raoi te kabanea ni kaikonaki Iesu ae taekaia tiibu ma kooti nakoia te koraki aika kantaningaa te maiu i aon te aba. E katereterea naba bwa a riai ni kakaonimaki ni boutokaiia taani kabiraki i aon te aba. * Ti na katuuaa riki ngkai iangoan te kaikonaki ae te tarena.\nE TIBWAI ANA MWANE TE TOKA NAKOIA ANA TORO\n4, 5. E tei ibukin antai te aomata ke te toka ao tera te tarena ni koaua?\n4 Wareka Mataio 25:14-30. E kamatataaki raoi n ara boki taekan te kaikonaki ae te aomata ke te toka are tei ibukin Iesu are e nako n te aba teuana ngke e a rierake nako karawa n 33 C.E. N te kaikonaki are e moan taekinaki, e a kaota iai ana kantaninga Iesu ibukin nakona nakon te aba teuana “bwa e na karekea mwaakana n uea” iai. (Ruka 19:12) E aki waekoa ni karekea te mwaaka n Tautaeka Iesu ngke e okira karawa. * N oneani mwin anne, e “kume ni kantaningaa kaakiaia akana kairiribai nakoina, bwa nneni katokaani waena.”—Ebera 10:12, 13.\n5 E taekinaki n te kaikonaki te aomata are karekea wanua ana tarena, ae te mwane ae rangi ni mwaiti ni boong akanne. * Imwain nakona, e a tibwaa te tarena nakoia ana toro ni kantaningaan are a na karikirakea ngkana e a nako. N aron te aomata anne, a a bati naba kaubwain Iesu aika kakawaki imwain rierakena nako karawa. Tera te bwai anne? E kaineti kaekaan anne ma ana mwakuri ni maiuna.\n6, 7. E tei ibukin tera te tarena?\n6 E rangi ni kakawaki iroun Iesu ana mwakuri n uarongorongo ao n angareirei. (Wareka Ruka 4:43.) E nanonaki iai bwa e a tia n ribanaa te tawaana bwa e na maiureirei. E a kaman tuangia taan rimwina ni kangai: “Kam na tabeki matami ao tarai tawaana, bwa a a tai ibukin te taiaki.” (Ioa. 4:35-38) E a kaman ataia naba bwa a na bobotaki aomata aika raoiroi nanoia aika a na riki bwa taan rimwina. E na bon aki kitana te tawaana Iesu are e a tai ibukin te taiaki n aron te tia ununiki ae raoiroi. Ngaia are, tabeua te tai imwini kautana ao imwain rierakena nako karawa, e a angania taan rimwina mwiokoaia ae kakawaki ni kangai: “Mangaia are naako, reireinia aomata . . . bwa a na riki bwa taan rimwiu.” (Mat. 28:18-20) E bae n tia n onimakinia Iesu ibukin te mwakuri ni Kristian ae rangi ni kakawaki aei.—2 Kor. 4:7.\n7 Tera ngkanne ae ti kona n taekinna? Ngke e baireiia taan rimwina Iesu bwa a na karekeia taan rimwina, ni koauana e boni mwiokoiia iai n “ana bwai” ae te tarena. (Mat. 25:14) Ni kakimototoana, e tei te tarena ibukin te uarongorongo ao karekeaia taan rimwini Kristo.\n8. E ngae ngke a kakaokoro mwaitin te tarena are a reke irouia tooro, ma tera ae kantaningaia te toka mairouia?\n8 E kaotaki n te kaikonaki aei bwa e anga te toka nakon ana toro temanna nimaua te tarena, te kauoman uoua ao te kateniman tii teuana. (Mat. 25:15) E ngae ngke a kakaokoro mwaitin te tarena ae a karekea tooro ma titeboo te bae kantaningaia te toka mairouia ae a na kabanea korakoraia ni kabongana te tarena n aia mwakuri ni minita. (Mat. 22:37; IKoro. 3:23) A a moana karikirakean te tarena taan rimwini Kristo n te moan tienture mani Bentekota 33 C.E. A bane ni koreaki n te boki ae Mwakuri taekan aia mwakuri korakora ibukin te uarongorongo ao karekeaia taan rimwini Kristo. *— Mwa. 6:7; 12:24; 19:20.\nKARIKIRAKEAN TE TARENA N TAIN TE TOKI\n9. (a) Tera ae a karaoia ma te tarena tooro ake uoman aika kakaonimaki, ao tera ae kaotaki iai? (b) Tera mwiokoaia “tiibu tabemwaang”?\n9 I nanoni kabaneani boong ni moa man 1919, a a tia taani kabiraki aika kakaonimaki ni karikirakea ana tarena aia Toka i aon te aba. A a tia ni karaoa aia kabanea n tamaroa taari mwaane ao aine aika kabiraki ibukin te toka, n aroia tooro ake uoman. Ma e aki riai n iangoaki bwa antai ae karekea nimaua te tarena ao antai ae uoua. N te kaikonaki ao titeboo aroia tooro ake uoman bwa a karakaa te tarena are e angania aia toka. Tera mwiokoaia te koraki ake a kantaningaa te maiu i aon te aba? Bon te bwai ae kakawaki! N ana kaikonaki Iesu ae taekaia tiibu ma kooti, e a kaotia nakoira bwa te koraki ake a kantaningaa te maiu i aon te aba, a na kakabwaiaaki ibukini boutokaaia taani kabiraki n te uarongorongo ao n te angareirei. Ni boong aika karuanikai aikai, a a uaia ni mwakuri kurubu aika uoua aikai bwa “tii tenanaina” ni boutokaa karekeaia taan rimwini Kristo.—Ioa. 10:16.\n10. Tera te kanikina ae rangi ni kakawaki ae kaotaki iai rokon Iesu?\n10 E kantaningaia te toka bwa iai mwina ae raoiroi. N aron ae taekinaki mai imwaina, a karikirakeaki mwaitin ana bwai irouia ana abotoro aika kakaonimaki n te moan tienture. Ma tera ae na riki ngkana e a kakoroaki nanon te kaikonaki ae te tarena ni kabaneani boong? E a rikirake karaoan te uarongorongo ao karekeaia taan rimwini Kristo irouia ana toro aika kakaonimaki. E noraki mwina bwa iai bubua ma bubua tenga aika a katabui maiuia ni katoa ririki ao n uataboa te uarongorongo ao te angareirei ae te bwai ae kakawaki riki ibukini kanikinaean rokon Iesu ma mwaakana n Tautaeka. Akea te nanououa bwa e boni kukurei aia Toka!\nE a tia Kristo n angania ana toro te mwioko ae kakawaki ae te uarongorongo (Nora barakirabe 10)\n11. Tera ae kairira bwa ti na ataia ae e na bon roko Iesu ni kaeta ana mwane n tain te rawawata ae korakora?\n11 E na oki Iesu ni kaeta ana mwane ma ana toro ngkana e a uakaan tokin te rawawata ae korakora ae imwaira. Ti kangaa n ataa anne? E kaokioka taekan rokona Iesu n ana taetae ni burabeti ni Mataio mwakoro 24 ao 25. E taekinna Iesu bwa aomata “a na nora Natin te aomata n roko i aon nangini karawa” ae taekan te motikitaeka n tain te rawawata ae korakora. E kaumakiia naba taan rimwina ni kabaneani boong bwa a na teimatoa n tantani ngke e kangai: “Kam aki ataa te bong are e na roko iai ami Uea” bwa “e na roko Natin te aomata n te aoa are kam taku bwa e na aki roko iai.” (Mat. 24:30, 42, 44) Mangaia are ngke e taekinna Iesu bwa ngkana “e a roko aia toka tooro akanne, ao e kaeta ana mwane ma ngaiia,” e nanona iai te tai are e nang roko ni motikitaeka n tokin te waaki ae ngkai i aon te aba. *—Mat. 25:19.\n12, 13. (a) Tera ana taeka te toka nakoia ana toro ake uoman ao bukin tera? (b) N ningai te tai are e na roko iai n tokina kanikinaeaia taani kabiraki? (Nora te bwaoki ae “A na Anga Taekan Aroia ni Mateia.”) (c) Tera kaniwangaia te koraki ake a motikaki taekaia bwa tiibu?\n12 N te kaikonaki aei, ngke e a oki te toka ao e a noriia ana toro ake uoman bwa a kakaonimaki ni katoboroa mwaitin ana tarena, teuare e anganaki nimaua ao teuare e anganaki uoua. Titeboo ana taeka te toka nakoia ana toro ni kauoman ngke e kangai: “E tamaroa am mwakuri, te toro ngkoe ae ko raoiroi ma ni kakaonimaki! Ko kakaonimaki ni kaineti ma au bwai tabeua, mangaia ae N na mwiokoiko i aoni baika bati riki.” (Mat. 25:21, 23) Tera ae ti kantaningaia bwa e na karaoia te toka are karineaki ae Iesu ngkana e a roko ni motikitaeka n te tai ae imwaira?\n13 Imwaini moanakin te rawawata ae korakora ao e nang roko n tokina kanikinaeaia taani kabiraki aika mwakuri korakora ae te koraki ake a tei tooro ake uoman ibukia. (TeKao. 7:1-3) E na angania Iesu kaniwangaia are beritanna ae te maiu i karawa imwain Aremaketon. A a motikaki taekaia te koraki ake a boutokaiia tarini Kristo n uarongorongo bwa tiibu ae te koraki ake a na kantaningaa te maiu i aon te aba i aani mwaakan te Tautaeka n Uea.—Mat. 25:34.\nTE TORO AE BUAKAKA MA N TANINGAROTI\n14, 15. E koaua ae taekinna Iesu bwa a na bati taani kabiraki aika a na riki ni buakaka ma n taningaroti? Kabwarabwaraa.\n14 E taekinaki n te kaikonaki bwa e tauna te tarena te toro are te kateniman, n oneani mwin are e na karikirakea ke ni karinna n te bangke. E kaota te aroaro ae buakaka te toro aei ibukina bwa e aki karaoa are tangiria te toka. E atongaki iroun te toka bwa e “buakaka ma n taningaroti.” E anaa te tarena mairouna te toka ao n angan are e a tia ni karekea tebwina. Imwina, e a tewenakoa te toro ae buakaka nakon “te roo are i tinaniku ike e na tang ma n tenai bukini mwangaina.”—Mat. 25:24-30; Ruka 19:22, 23.\n15 E koaua ae taekinna Iesu bwa a na riki ni buakaka ma n taningaroti taani kabiraki ae teuana te katenimwakoro mwaitiia, bwa e karabaa te tarena temanna ana toro te toka? E aki! Iangoa aei. N te kaikonaki ae taekan te toro ae kakaonimaki ma ni wanawana, e taekina iai Iesu taekan te toro ae buakaka are e oreia raona n toro. E aki taekinna Iesu bwa a na kaoti te koraki n toro aika buakaka. Ma e kauringa te toro ae kakaonimaki bwa e na aki arona aron te toro ae buakaka. Ai aron naba te kaikonaki ae taekaia ataeinnaine, e aki taekinna Iesu bwa a na riki n nanobaba iterani mwaitiia taani kabiraki n aroia ataeinnaine ake niman. Ma e kauringia tarina aika kabiraki taekan te bwai ae na riki ngkana a aki taratara raoi ao ni kaotia bwa a aki tauraoi. * N te kaongora aei, e taraa n eti taekinan te kaikonaki ae te tarena bwa e aki taekinna Iesu bwa a na bati tarina aika kabiraki ake a na riki ni buakaka ma n taningaroti ni kabaneani boong. Mangaia are iai bukina ngkai e kauringia taani kabiraki Iesu, bwa a riai ni mwakuri korakora “ni karikirakea” aia tarena ao n rarawa nakon aroaron ao ana mwakuri te toro ae buakaka.—Mat. 25:16.\n16. (a) Baikara reireiara aika uoua man te kaikonaki ae te tarena? (b) E kangaa ni kaboouaki otara n te kaikonaki ae te tarena? (Nora te bwaoki “ Otara n te Kaikonaki ae te Tarena.”)\n16 Baikara reirei aika uoua ake ti reiakini man te kaikonaki ae te tarena? Te moan, e a tia te Toka ae Kristo ni mwiokoiia ana toro aika kabiraki n te bwai ae kakawaki irouna ae te uarongorongo ao karekeia taan rimwina. Te kauoua, e kantaningaira Kristo bwa ti na tataningamarau n uarongorongo. Ni karaoan aei, ti aki nanokokoraki bwa e na boni karekea kaniwangara te Toka ibukin ara onimaki, ara taratara raoi ao ara kakaonimaki.—Mat. 25:21, 23, 34.\n^ bar. 3 E maroroakinaki n Te Taua-n-Tantani ae bwain Turai 15, 2013, iteraniba 21-22, barakirabe 8-10 aroaro aika e kinaaki iai te toro ae kakaonimaki ma ni wanawana. E kabwarabwaraaki kanikinaeaia ataeinnaine n te kaongora are mai mwaina. E kabwarabwaraaki naba te kaikonaki ae taekaia tiibu ma kooti n The Watchtower ae bwain Okitobwa 15, 1995, iteraniba 23-28 ao n te kaongora are imwina n te maekatin naba aei.\n^ bar. 4 Nora te bwaoki ae “ Baika Titeboo Iai te Kaikonaki ae te Tarena ao te Mina.”\n^ bar. 5 N ana bong Iesu, 6,000 te tenariati titeboo ma teuana te tarena. Karekean te tenariati n te bongina, e riai ni kabanea 20 te ririki te tia mwakuri ibukini karekean teuana te tarena.\n^ bar. 8 Imwini mateia abotoro, ao e a tia ni kabwaoua te koaua Tatan i nanon tienture aika bati. Man taai akanne ao e a noraki bwa e a kekerikaaki te ingaingannano ni kakororaoan te mwioko ae karekeaia taan rimwini Kristo. Ma a na bane ni bitaki bwaai akanne i nanon “tain taiakin te uaa” ae kabaneani boong. (Mat. 13:24-30, 36-43) Nora Te Taua-n-Tantani ae bwain Turai 15, 2013, barakirabe 6.\n^ bar. 11 Nora Te Taua-n-Tantani ae bwain Turai 15, 2013, iteraniba 23-25, barakirabe 14-18.\n^ bar. 15 Nora te barakirabe 13 n te kaongora ae “Ko Na ‘Teimatoa n Tantani’?” n te maekatin aei.\nBaika Titeboo Iai te Kaikonaki ae te Tarena ao te Mina\nA a mwaiti baika titeboo iai kaikonaki aika taekan te tarena ao te mina. A a kabwarabwaraaki iai bwa imwaini mwanangan te toka ao e mwiokoiia ana toro bwa a na karikirakei ana bwai. N okina ao e nang bairea aroni kamanenaan ana mwane irouia ana toro. (Mat. 25:14-30; Ruka 19:12-27) E kaotaki ni kaikonaki aikai bwa te toka (1) bon Iesu, ao tooro (2) a tei ibukia taani kabiraki. E kaotaki naba iai taekan te toka are e mwiokoiia ana toro n ana mwane (3), are e tei ibukin te mwioko ae rangi ni kakawaki ibukini karekeaia taan rimwini Kristo. A a kaotaki n rongorongo aikai te kauring bwa tera ae na riki ngkana a maiuakin anuan te toro ae buakaka taan rimwini Kristo.\nA na Anga Taekan Aroia ni Mateia\nMan te moan n tienture ni karokoa ngkai, a a tia n anganaki taani kabiraki te tarena ao a riai n anga taekan aroia ibukini kakororaoani mwiokoaia ae te uarongorongo. Imwaini moanakin te rawawata ae korakora ao e nang roko n tokina kabaneani kanikinaeaia te koraki ake a teimatoa ni kakaonimaki n uaa mateia. Ma e ngae n anne, e boto ana kaikonaki Iesu ae te tarena ni kabanean aia tai ni maiu i aon te aba taani kabiraki n tain te rawawata ae korakora.\nOtara n te Kaikonaki ae te Tarena\nNgkana E a karekea Kaniwangaia Ana Toro te Toka.\nTe kabwarabwara mai imwaina: N 1919, e a karekea kaniwangaia ana toro aika kabiraki i aon te aba Iesu ni kabatiaan riki mwiokoaia.\nKaetan te Kabwarabwara: N rokon Iesu n te tai ae imwaira, e nang karekea kaniwangaia ana toro aika kabiraki ma ni kakaonimaki ae te nako karawa.\nTe Toro ae Buakaka ma n Taningaroti.\nTe kabwarabwara mai imwaina: E tei te toro ae buakaka ma n taningaroti ibukia taani kabiraki n 1914 ake a tia n rawa n uataboa te uarongorongo.\nKaetan te Kabwarabwara: E aki taekinna Iesu bwa e na iai i buakoia taani kabiraki aika a na manga riki bwa tooro aika buakaka. Ma e kauringiia taan rimwina te bwai ae kona n riki ngkana arona bwa a iango ao ni karaoi waaki aika e kona n taraiia iai bwa a buakaka ma n taningaroti.


E Aki Maaku Tawita | Reireinia Natimi\nWAREKIA N Abkhaz Abui Acholi Afrikaans Ahanta Ajië Albanian Altai Alur Amharic Arabic Armenian Assamese Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Balinese Bambara Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Bengali Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Bomu Boulou Bulgarian Bété Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chokwe Chol Chopi Chuabo Cibemba Cinamwanga Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Diola Douala Drehu Dusun Dutch Edo Efik Emberá (Catío) English Esan Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Fon Frafra French Ga Galician Garifuna Georgian German Gitonga Greek Greenlandic Guarani Guarani (Bolivia) Guerze Gujarati Gun Guna Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Huastec (San Luis Potosi) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Irish Isoko Italian Japanese Javanese Kabyle Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kongo Korean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Laotian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Lovari Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazahua Mazatec (Huautla) Mbukushu Mende Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali Ngabere Ngangela Nias Nicobarese Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pennsylvania German Piaroa Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbian Serbian (Roman) Serer Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Soli Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Sranantongo Sunda Susu Swahili Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tiv Tlapanec Toba Tojolabal Tok Pisin Tongan Toraja Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uzbek Valencian Venda Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wichi Wolaita Wolof Xhosa Xârâcùù Yoruba Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu\nTera ae ko na karaoia ngkana ko maaku?— Ko na bae ni kawara tinam ao tamam bwa a na buokiko. Ma iai riki temanna ae e kona naba ni buokiko. E rangi ni korakora riki nakoia aomata nako. Ko ataia bwa antai?— Eng, bon Iehova ae te Atua. Ti na maroroakina taekan te teinimwaane ae Tawita ae taekinaki n te Baibara. E ataia Tawita ae e kona ni buokia Iehova n taai nako, ai ngaia are e aki maaku.\nNgke te teei Tawita, ao a reiakinna ana karo bwa e na tangira Iehova. E a buokaki n aei Tawita bwa e na aki maaku, e ngae ngkana a riki nakoina baika kakamaaku. E ataia ae bon Raoraona Iehova ao E na boni buokia. N te tai teuana ngke e tabe Tawita ni kawakinia tiibu, ao e a roko naba te raian ae bubura n rawea te tiibu ni wina! Ko ataia bwa tera ae e karaoia Tawita? E kaea te raian ao e a oreia naba n tiringnga ni baina! Imwina riki, ao Tawita e tiringa naba te bea are e rawea te tiibu! N am iango, antai are e buoka Tawita?— Eng, bon Iehova.\nIai riki te tai teuana are e a rangi n ninikoria iai Tawita. A buaka tibun Iteraera ma kaaini Biritia. Temanna tautiani Biritia ae te aomata ae rangi n abwabwaki ma n aintoa! Aran teuaei boni Koria. E aki toki te aintoa aei ni kakanikoia aia tautia tibun Iteraera, ao ni kakanikoa naba Iehova. E kakaewenakoia aia tautia tibun Iteraera Koria bwa a na buaka ma ngaia. Ma a bane tautia ake tibun Iteraera ni maaku ni buakanna. Ngke e ongo Tawita taekan anne ao e a tuanga Koria ni kangai: ‘N na buakaniko! E na buokai Iehova ao N na bon tokanikai i aom!’ N am iango, e ninikoria Tawita?— Eng, e rangi n ninikoria. Ko kan ataia bwa tera ae riki imwina?\nE anaa ana bana Tawita ao nimaua atibu aika maranran, ao e a mwananga ni buakana te aintoa. E kakanikoaki Tawita iroun Koria ngke e noria bwa bon te teinimwaane ae uarereke. Ma e tuangnga Tawita ni kangai: ‘Ko nakoiu ma am kabaang, ma ngai I nakoim n aran Iehova!’ Imwina ao e a karina te atibu n ana bana, e biri ni kaineta Koria ao e a katioa naba ana bana arei ni kaineta iai Koria. E boo marenani matani Koria n te atibu! E bwaka i aontano te aintoa ao ni mate! A rangi ni maaku kaaini Biritia ao a bane ni birinako. E kanga te teinimwaane n aron Tawita ni kona n tokanikai i aon te aintoa?— E buokia Iehova are e rangi ni korakora riki nakon te aintoa!\nE aki maaku Tawita bwa e ataia ae e kona ni buokia Iehova\nTera reireiam ni karakinan Tawita?— E rangi ni korakora riki Iehova nakoia aomata nako, ao boni ngaia Raoraom. Mangaia are ngkana ko namakina te maaku n te tai teuana, uringnga bwa e kona ni buokiko Iehova bwa ko na ninikoria!\nWAREKIA N AM BAIBARA\nTaian Areru 56:3, 4\n1 Tamuera 17:20-54\nTera are e karaoia Tawita ngke e raweaki ana tiibu iroun te raian ao te bea?\nTera are e taekinna Tawita nakoni Koria ngke e kakanikoa Iehova?\nE kanga Tawita n tokanikai i aoni Koria?\nBukin tera Tawita ngke e aki maaka te raian, te bea ao te aintoa?\nTera reireiam ni karakinan Tawita?\nTe Bwai ae Raba ae Ti Kukurei n Ataia\nE Tangiria Rebeka ni Kakukureia Nanon Iehova\nE Onimakina Iehova Nei Raaba\nE Kakukureia Nanon Tamana ao Iehova Naba\nE Teimatoa ni Kakaraoa ae Raoiroi Tamuera\nKo a Tia n Namakina te Maroaa ao te Maaku?\nIai Raoraon Iotia Aika Raoiroi\nE Teimatoa Ieremia n Tataekina Taekan Iehova\nE Ongeaba n Taai Nako Iesu\nA Korea Rongorongon Iesu\nE Ninikoria ai Natini Bauro\nE Tangiria Timoteo ni Buokiia Aomata\nTe Tautaeka n Uea ae E na Tautaekana te Aonnaba ni Kabutaa\nAudio Rinei bwanaa aika raweaki aika ko kani karekei


Nzamb wa Kutentam Njijil Jend Jawonsu Jitentamin | Sejany Piswimp\nSejany Piswimp Kudi Yehova\nKutang mu rudim ra Rudim ra Amharique Rudim ra Inglish Sesotho (Lesotho) Uruund rudim ra Estonien rudim ra Afrikaans rudim ra Albanais rudim ra Allemand rudim ra Arabe rudim ra Arménien rudim ra Aymara rudim ra Baoulé rudim ra Bengali rudim ra Bikol rudim ra Bulgare rudim ra Cambodgien rudim ra Catalan rudim ra Cebuano rudim ra Chichewa rudim ra Chinois (traditionnel) rudim ra Chinois riswapela kutesh rudim ra Coréen rudim ra Croate rudim ra Créle d'Haïti rudim ra Créole des Seychelles rudim ra Danois rudim ra Espagnol rudim ra Fidjien rudim ra Finnois rudim ra Français rudim ra Ga rudim ra Grek rudim ra Géorgien rudim ra Haoussa rudim ra Hiligaynon rudim ra Hindi rudim ra Hongrois rudim ra Iloko rudim ra Indonésien rudim ra Italien rudim ra Japonais rudim ra Kikogo rudim ra Kikuyu rudim ra Kiluba rudim ra Kinyarwanda rudim ra Kirghir rudim ra Kirundi rudim ra Kisonge rudim ra Kongo rudim ra Kwanyama rudim ra Letton rudim ra Lingala rudim ra Lituanien rudim ra Lugand rudim ra Luo rudim ra Macédonien rudim ra Malayalam rudim ra Malgache rudim ra Maltais rudim ra Myama rudim ra Ndonga rudim ra Ndébélé(Zimbabwe) rudim ra Niue rudim ra Norvégien rudim ra Néerlandais rudim ra Oromo rudim ra Palonais rudim ra Pangasinan rudim ra Papiamento (Curaçao) rudim ra Papiamnto (Aruba) rudim ra Pendjabi rudim ra Persan rudim ra Pidgin salomonien rudim ra Portugais rudim ra Quechua (Bolivie) rudim ra Rarotongan rudim ra Roumain rudim ra Russe rudim ra Sango rudim ra Sepedi rudim ra Serbe rudim ra Serbe (romain) rudim ra Shona rudim ra Slovaque rudim ra Slovène rudim ra Sranan tongo rudim ra Suédois rudim ra Swahili rudim ra Tagalog rudim ra Tahitien rudim ra Tamoul rudim ra Tchèche rudim ra Thaï rudim ra Tigrinya rudim ra Tiv rudim ra Tok pisin rudim ra Tongien rudim ra Tshiluba rudim ra Tsonga rudim ra Tswana rudim ra Turc rudim ra Twi rudim ra Ukrainien rudim ra Umbundu rudim ra Venda rudim ra Vietnamien rudim ra Xhosa rudim ra Yoruba rudim ra Zoulou rudim ra Éwé\n“Jinjil Jend Jawonsu Jitentamin\n1, 2. (a) Ov, kuburen kutentam ik kukash kwatanijanay nich Josef? (b) Ov, mutapu ik wasalay Yehova chakwel apwisha mulong winou?\nCHADING kuburen kutentam kukash. Nsand umwing wa ufun kasalap chisal ap chimwing cha chisum, pakwez washikena ku kwikal mu rukan mulong amudimbena anch wela kukimb kusal masandj ku usu ni mband wayen. Pakwez, chinech chadingap chisal cha kusambish cha kuburen kutentam. Kurutu kwa mivu, padingay ni mivu 17, nsand winou Josef amulandisha kudi anamakwend akimba kumujip ni kupwa awiy amulandisha mudi muswik mwingand yayen. Kwingand yin yang kwawiy kwalikay kwilikidil ku kwizez kwamwizezangau kudi mband wa mwant wend wa mudimu. Mwikadil winou wawiy wamubachika mband win wang amutwambila Josef makasu ni chawiy chasala chakwel amuteka mu rukan. Chaushon, kwadingap muntu ap umwing wela kumulondinamu Josef.\nJosef wamana mar pakad mulong mu “rukan”\n2 Pakwez, Nzamb ukatininga “kutentam ni dirumburish diakin” wamananga. (Kuseng 33:5) Yehova wapwisha uyimp winou wamusadinau Josef, wasala chakwel mulong usuta mu mutapu winou ni kupwa amubudisha mu rukan. Chikwau kand, Josef—muntu wadinga mu “rukan”—amuteka pa ndond ya piur, wikala nich chisend chijim ni katumb ka pakampwil. (Disambishil 40:15; 41:41-43; Kuseng 105:17, 18) Kupwa, mulong wamutwambilau Josef wamekana patok anch wadinga wa makasu, ni ndiy washikena ku kusadil chisend chinech chijim chamwinkishau mulong wa kuwanyish rutong ra Nzamb.—Disambishil 45:5-8.\n3. Ov, mulong wak chidiap chom cha kushimok anch etu awonsu tusotining atusadila mu mutapu utentamina?\n3 Rusangu riner ritupukwin ku michim yetu, ov, kimwawiyap? Ov, nany pakach petu wakad kutanijanangap kal nich kasolikany ap kwikal ufishilau nich mulong wa kuburen kutentam? Chakin kamu, etu awonsu tusotining atusadina nich kutentam, mu mutapu uwamp pakad kasolikany. Chom chinech chidap cha kukashimuk mulong Yehova watwinkisha ngikadil jimekeshininga untu wend, ni kutentam udi umwing wa ku ngikadil jend ja pakampwil. (Disambishil 1:27) Chakwel tumwijika Yehova nawamp, tufanyidin kwijik kurumburik kwa kutentam kwend. Chawiy lel, tukutwish kusanger jinjil jend jipandakena kuwap jikutubachika kumusejin piswimp.\nKutentam Chom Ik?\n4. Ov, tupamp tuvud, mutapu ik utonginingau antu piur pa kutentam?\n4 Tupamp tuvud, antu atongining anch kutentam kurumburikin kusadin kusu yijil mu mutapu uyitinau. Buku ukweta mutu wa mulong ulondina anch: Droit et raison — une éthique théorique et pratique (mu Inglish) ulondin anch: “Kutentam kudi pamwing nich chijil, chisend kanang, mbil ni midimu ya kuwanyish, ni kukweting dirumburish diakad kasolikany ni kukwetingap kutaninamu kanang.” Pakwez, kutentam kwa Yehova kupwilingap kusu nich kusadil yijil mulong kuding chisend ap chom chitwitiningau kusal chakwel tuchiwanyisha.\n5, 6. (a) Ov, mazu ma rudim ra nsambishil makarumunau anch “kutentam” marumburikin ik? (b) Ov, kulond anch Nzamb utentamin kurumburikin ik?\n5 Tukutwish kwijik nawamp kukuruk ni kujimb kwa kutentam kwa Yehova kusutil ku kushinshikin mazu ma rudim ra nsambishil masadinau mu Bibil. Mu Mifund ya Hebereu, mudi mazu masatu ma pakampwil masadinau. Chakusambish, dizu dined diakarumunau anch “kutentam” dikutwish kurumburik kand “chitentamina.” (Disambishil 18:25) Mazu makwau maad makutwish kurumburik yisu yimwing “kuburen kasolikany.” Mu Mifund ya Grek ya in Kristu, dizu dikarumwinau anch “kutentam” dirumburikin “mwikadil wa kwikal wakad kasolikany ap utentamina.” Pakwez, kwikil kushalijan pakach pa kwikal wakad kasolikany ni wakad kutentam.—Amos 5:24.\n6 Chawiy, palondiningay Bibil anch Nzamb utentamin, utulejining anch ndiy usadining yom yitentamina, yiwamp ni chisu chawonsu uyisadining pakad kasolikany. (Rom 2:11) Chakin kamu, chitwishikiningap kudiay kusal yom yakad kutentam. Elihu, muntu ushinshamena walonda anch: “Nzamb udi kulemp ni kuyip, Mwin Dikand Diawonsu kakutwishap kupengam.” (Job 34:10) Chikwau kand, chitwishikiningap kudiay Yehova ‘kusal yom yipengamina.’ Ov, mulong wak? Mulong wa mayingish ma usey maad.\n7, 8. (a) Ov, mulong wak chitwishikiningap kudiay Yehova kusal yom yakad kutentam? (b) Ov, chom ik chimubachikininga Yehova kwikal wakad kasolikany ap utentamina mu mutapu wend wa kwovijan nau antu akwau?\n7 Chakusambish, utumbil. Mudi mutwayimana mu Shapitre 3, Yehova udi kamu wishitwila ni utentamina. Chawiy lel, chitwishikiningap kudiay kusal yom yakad kuwanyin ap yiburedina kutentam. Tushinshikinany chirumburikina mulong winou. Kwishitul kwa Tatukwetu wa mwiur kutwinkishining yisu yawonsu diyingish dia kuchingejin anch ndiy kakezap kuyisadil anend nayimp. Yesu wadinga nich ruchingej pa mulong winou. Uchuku wa kupwa kwa mwom wend pa divu, ndiy walembila piur pa in kwilej end anch: “Tatuku Utumbila! Yichidija nich ukash wa dijin diey.” (Yohan 17:11) Mu Bibil, ching Yehova amwinend ndiy utazukinau anch—“Tatuku Utumbila.” Chijiken chinech chiwanyidin kamu mulong kwikil tatuku ap umwing ukutwisha kwiyisikej Nend mu mwikadil winou utumbila. Yesu witiyija nich muchim wend wawonsu anch in kwilej end kakezap kuman mar ap pakemp anch Tatukwend ukat kuyibangil, mulong ndiy wishitwil mu yom yawonsu ni chitil chiding kulemp ni ndiy.—Mateu 23:9.\n8 Chakaad, rukat rakad kukimbang yisakin yach ayinach riding mwikadil wend wa pakampwil. Rukat riner rimubachikining kwikal wakad kasolikany, ap utentamina, mu mutapu wend wa kwovijan ni antu akwau. Pakwez, kuburen kutentam kukutwish kwamekan mu mitapu yivud—ulombu wa chikit, mar makash, ni kasolikany—yishikijining yisu yivud ku kwikal mwin kwitutul ni mwin choy mikadil yakad kwambatan nich rukat. Bibil utukasikeshin pa mulong utadina rukat ra Nzamb anch: “[Yehova] ndiy utentamina, ndiy ukatil kutentam.” (Kuseng 11:7) Yehova amwinend ulondin anch: “Am [Yehova] nikatil dirumburish ditentamina.” (Isay 61:8) Ov, chongojinap pa kwijik anch Nzamb wetu usangaredining kusal yom yitentamina ap yakad kasolikany?—Jeremiy 9:24.\nRiy ni Kutentam Kuwanyidina kwa Yehova\n9-11. (a) Ov, kwambatan ik kudia pakach pa kutentam kwa Yehova ni riy rend? (b) Ov, mutapu ik kutentam kwa Yehova kumekeninga mu mutapu umwing ni riy rend pantaliken ni mwikadil wend kudi antu akayitil?\n9 Mulong untu wa Yehova uwanyidining ni ngikadil jend jawonsu ni uburediningap chom ap chimwing, ni kutentam kwend kuding kand mwamu. Moses wafunda pamushimanay Yehova anch: “Ndiy udi diyal, mudimu wend uwanyidin, mulong jinjil jend jawonsu jidi jakin. Udi Nzamb ujijamena, kakwetap kuyip, udi mwin kutentam ni mwin kuying.” (Kuvurik Yijil 32:3, 4) Mutapu win wawonsu umekeshiningay Yehova kutentam kwend udingap ni chilim—kamekeshiningap muchim wa riy kusut—ni kamekeshiningap kand muchim ukash kusut.\n10 Kutentam kwa Yehova kuyiling pamwing ni riy rend. Kuseng 116:5 ulondin anch: “[Yehova] udi mwin ranaken, utentamin; inge, Nzamb wetu ukwet riy rujim.” Chakin kamu, Yehova ukweting ngikadil jaad, kutentam ni riy. Ngikadil jinej jaad jishalijadining yimwing ni yikwau. Kamekeshiningap riy rend mulong wa kudutish kutentam kwend mudi anch kutentam kwinoku kuding kukash. Pakwez, yisu yivud, ndiy umekeshining ngikadil jinej jaad kapamp kamwing mu chisal chimwing kand. Tushinshikinany chilakej chimwing.\n11 Chivadikininga antu awonsu mu chitil, awiy afutining chibau cha chitil chinech—rufu. (Rom 5:12) Pakwez, Yehova kasangarediningap rufu ra akayitil. Mulong ndiy udi “Nzamb ukata kulikishin, ni mwin riy, ni ranaken.” (Nehemiy 9:17) Chidiay utumbila, ndiy kakutwishap kulikidil in kasolikany. Ov, mutapu ik ukutwishay kumekesh riy kudi antu akayitil? Chakul chidi mu umwing wa ku uyakin upandakena usey wa Dizu dia Nzamb ulondina anch: Yehova wapana chakupesh mulong wa kuyipandish antu. Mu Shapitre 14 tukez kwilej nakash piur pa ditenchik dined dia rukat. Ditenchik dined diawiy dimekeshina kutentam kukurikina ni riy rikash. Kusutil ku ditenchik dined, Yehova ukutwish kumekesh riy kudi akayitil akarumukina pakad kujiril yijil yend ya kutentam kuwanyidina.—Rom 3:21-26.\nKutentam kwa Yehova Kwamushen\n12, 13. (a) Ov, mulong wak kutentam kwa Yehova kutusejishining piswimp nend? (b) Ov, David washikena ku kujingunin ik piur pa kutentam kwa Yehova ni mutapu ik chom chinech chikutwisha kutwongoj?\n12 Kutentam kwa Yehova kudiap ngikadil yimwing yakad rukat yitupwitininga pakwez uding mwikadil umwing umusangareshininga chakwel tuseja kudiay. Bibil umekeshin patok anch kutentam kwa Yehova ni kuwanyin kwend yiding chisu chivud pamwing ni riy. El amboku tushinshikinany mitapu yimwing yamushena yisadidiningay Yehova kutentam kwend.\n13 Kutentam kuwanyidina kwa Yehova kumubachikining kumekesh mwikadil wa kashinsh kudi atushalapol end. Nfund a Kuseng David washikena ku kwimen amwinend ngikadil yiney ya kutentam kwa Yehova. Kusutil ku uman wend wamanay ni ku kwilej kwend kwa jinjil ja Nzamb, ov, David washikena ku kujingunin ik? Chawiy chalonday anch: “Mulong [Yehova] ukatil kutentam, kakuyilikangap antu end akashinsh. Ndiy ukat kuyilam chikupu.” (Kuseng 37:28) Ruchingej mud ik rongojina! Nzamb wetu kakezap ap pakemp dichuku ap dimwing kuyivuramen antu ashinshamena kudiay. Chawiy lel, tukutwish kwikamen pa kwikal kwend piswimp netu ni pa rukat rend ra kusot kutulam. Kutentam kwend kuletin kashinsh ka chom chinech!—Jinswir 2:7, 8.\n14. Ov, mutapu ik kubangin kwa Yehova piur pa antu adia mu maswir kumekena patok mu Chijil chapanay kudi Isarel?\n14 Kutentam kwa Nzamb kuding kudimukina mulong wa kwijik maswir ma antu amena mar. Kubangin kwa Yehova piur pa antu adia mu maswir kumeken patok mu Chijil chapanay kudi Isarel. Chilikej, Chijil chadinga ni yitenchik kanang mulong wa an anshon ni adia-afu chakwel ayilama nawamp. (Kuvurik Yijil 24:17-21) Chading chijay mar makutwisha kwikal nich majuku mudi minam, Yehova amwinend wikala tatukwau Nzuj ni Mwin Kuyiking, mwin “kusadil kutentam kudi mwan anshon, ni kudi mwadiamufu.” * (Kuvurik Yijil 10:18; Kuseng 68:5) Yehova wayibabesha in Isarel anch, ang ayifish nich amband ni an akad kwikal ni wa kuyikwash, ndiy ukutesh kudil kwa antu inay. Ndiy walonda anch: “Nikez kukujimenany nakash.” (Kubudik 22:22-24) Ap anch ujim udiap yimwing ya ngikadil ja dishin ja Yehova, kutentam kwend kumubachikining chakwel ova ujim pameningay mutapu uyisadidiningau antu end yom yakad kutentam ap ya chisum, nakash-nakash anch ayisadidin antu aburedina mwin kuyikwash.—Kuseng 103:6.\n15, 16. Ov, chom ik chimekeshina patok anch Yehova kadiap mwin kasolikany?\n15 Yehova utwinkishin kashinsh anch ndiy udi “wakad kasolikany kudi muntu, ap kutambul difut dia kujik mu kan.” (Kuvurik Yijil 10:17) Chinyim ni antu avud akweta ulabu ap usu, Yehova kakatap kushinshikin ku kutal dipit dia yom ya mujimbu ap ku kumekan kwa chifu cha pol. Ndiy kakatap kumekesh kasolikany ap kwikamen ku mutambu umwing. Tushinshikinany uman umwing umekeshina kamu patok anch Yehova kadiap mwin kasolikany. Uman winou utwinkishin mutapu wa kwikal in kumwifukwil end akin, nich ruchingej ra mwom wa chikupu, chidiap kusu kudi antu amwing akemp atondilau bwat. Pakwez, “ku michid yawonsu, muntu mwawonsu ukata kumulimish ni kusal yom yitentamina, Nzamb ukat kumwitiy.” (Midimu 10:34, 35) Ruchingej riner ridi kudi antu in awonsu pakad kutal ndond yau mu mashakamin ma antu, ulombu wau wa chikit, ap ngand mushichau. Ov, chinech chidiap chilik chipandikena kuwap cha kutentam kwakin?\n16 Kudi mutapu ukwau wa kutentam kuwanyidina kwa Yehova kwitina kubangin ni kalimish: udi mutapu ukatay kuyisadin antu ajirilinga yijil yend yitentamina.\nKayingishiningap Muntu Ufila Nich\n17. Rumburil mulong wak kuburen kutentam kudia mu mangand mutapu kufishinap kutentam kwa Yehova.\n17 Antu amwing akutwish kwiyipul anch: ‘Mulong Yehova kadiwilingap yom yisadikininga ku kuburen kutentam, ov, mulong wak tumena mu mangand nlel unou antu avud amen mar ma chamwamu ni yisal yijondila yipandaken mu mangand?’ Kuburen kutentam mudi kwinoku kufishinap kutentam kwa Yehova. Kuburen kutentam kuvud kudia mu mangand minam mayimp chidi chibudikin cha chitil chaswanau antu kudi Adam. Mu mangand minam madia antu aburedina kuwanyin akata kwitondin ayinau jinjil ja yitil, kuburen kutentam kuyil ni kuvulijan—pakwez, kukwikalap kwa chisu chilemp.—Kuvurik Yijil 32:5.\n18, 19. Ov, chom ik chimekeshina anch Yehova kakuyilikidilap ap pakemp antu ajirilinga kwa kwisotil yijil yend yitentamina?\n18 Anch Yehova umekeshining riy rend rikash kudi antu asejininga piswimp nend mu mutapu wakin, ndiy kakulikidilap ap pakemp mwikadil ujondishilinga dijin diend ditumbila. (Kuseng 74:10, 22, 23) Nzamb wa kutentam kadiap muntu wa kudimb; ndiy kakuyichidijap antu asadina yitil kwa kwisotil dipup diambatena nich mwikadil wau. Yehova udi “Nzamb wa ranaken ni mwin riy, wakad kwovang ujim swa, wizwila sens nich rukat ni uyakin, . . . kakez kumuyingishap muntu mwin kufa nich.” (Kubudik 34:6, 7) Mazu minam madi makin, Yehova umening anch chiswiridin pa yisu yimwing kusadil dirumburish diend padi antu ajirilinga kwa kwisotil yijil yend yitentamina.\n19 Chilakej, tushinshikinany mutapu Nzamb wasadinay Isarel wa pakur. Kushakam kwau Mwingand ya Kushilamu kwayikangeshap in Isarel chakwel achirikina kand yisal yijondila. Ap anch kwijond kwau ‘kwamunenganesha’ Yehova, ndiy kayilikap kapamp kamwing. (Kuseng 78:38-41) Pakwez, kusutil ku riy rend rikash ndiy wayinkisha yisu chakwel akarumuka ku mashakamin mau. Chawiy, ndiy wayilembila anch: “Kinikat kusangarap kuman mukayitil kufa. Nisotil ndiy alika yitil yend chakwel apanda. Karumukany, karumukany, ulikany yom yiyimp yiukata kusalany. Ov, mulong wak usotilany kufany, Aa chikumbu cha Isarel?” (Ezekiel 33:11) Chidinga mwom nich usey uvud ku mes mend, Yehova wayitumina aprofet end tupamp ni tupamp chakwel in Isarel atwisha kukarumuk ku jinjil jau jiyimp. Pakwez, in Isarel achinchikisha michim yau ni alika kutesh ni kukarumuk ku jinjil jau jiyimp. Kupwa, awiy ajondisha dijin diend ditumbila pamwing ni yijil yend yawonsu, chawiy Yehova chayipanay mu makas ma akankuny nau.—Nehemiy 9:26-30.\n20. (a) Ov, mutapu Yehova wayisadilay in Isarel utufundishin ik piur pend? (b) Ov, mulong wak ntambu uding chijingidij chiwanyidina cha kutentam kwa Yehova?\n20 Mutapu Yehova wayisadinay Isarel utufundishin yom yivud piur pend. Twilejining anch yom yawonsu yisadikininga yakad kutentam yimekening ku mes mend ni woviling runeng nakash payimeningay. (Jinswir 15:3) Chikwau, chidi cha rongoj kudi etu kwijik anch ndiy umekeshining riy rend pa yisu yimeningay anch chitwishikin kusal mwamu. Kupwa, twilejining anch kutentam kwend kukezap ap pakemp kusadik kapamp kamwing. Mulong wa kushimpish muchim kwa Yehova, antu avud idimbining kulond anch ndiy kakezap dichuku ap dimwing kuyirumburish antu ayimp. Pakwez, chitongijok cha mutapu winou chidiap chakin, mulong mutapu wa kusadil wa Yehova pantaliken ni Isarel utufundishin kand anch kushimpish muchim kwend kukweting mipak. Yehova ujijamening mu kutentam. Chinyim ni antu asadidininga yisu yivud kutentam mu mutapu uyimp, ndiy kaburediningap ap pakemp kusal yom yitentamina. Chawiy, ntambu udinga chijingidij cha kutakaman nich kutentam amwambatishening nich kwikalaku kwa Nzamb pa ndond yend ni chitwamu chend cha want. * (Ezekiel 1:10; Kujingunik 4:7) Chawiy, tukutwish kwikal nich kashinsh anch ndiy ukez kuwanyish kushilamu kwend kwa kudiosh kuburen kutentam pa divu dined. Mwaning, mutapu wend urumburishiningay umekening mwamu: kujijamen mu kutentam anch chiswirikedin, riy anch chitwishikin.—2 Pita 3:9.\nTumusejinany Nzamb wa Kutentam Piswimp\n21. Chisu tutongijokidininga pa mutapu usadidiningay Yehova kutentam kwend, ov, mutapu ik tufanyidina kumuman ni mulong wak?\n21 Chisu tutongijokidininga pa mutapu umekeshiningay Yehova kutentam kwend, tufanyidinap kumuman mudi nkalansambu wa kadiu ni udiaku ching mulong wa kuyirumburish antu asadininga yom yiyimp. Chawiy, tufanyidin kumuman mudi Tatuku wa rukat ap anch ujijamening mu kutentam kwend pakwez uyisadidining anend yisu yivud mu mutapu upandakena kuwap pachitwishikininga. Chidiay Yehova Tatuku utentamina ni wakad kasolikany, ndiy usadining chakwel yom yend yitentamina yikala yovikena nich riy kudi anend adia pa divu, aswiridina ukwash wend ni dilikishin diend.—Kuseng 103:10, 13.\n22. Kutentam kwa Yehova kwawiy kumubachikininga chakwel atutenchikina ruchingej ik, ni mulong wak utusadidiningay mu mutapu winou?\n22 Musangar mud ik kudi etu pa kwijik anch kutentam kwa Nzamb kwimediningap ching pa dirumburish dia antu asadininga yom yiyimp! Kutentam kwa Yehova kwawiy kumubachikininga chakwel atutenchikina ruchingej rakin—mwom uwanyidina ni wakad nsudiel mu mangand mukeza “kwikal kutentam.” (2 Pita 3:13, TMK) Anch Nzamb wetu utusadidining mu mutapu winou chidi mulong kutentam kwend kukimbining kutupandish pandond pa kutufish nich. Chakin kamu, kujingunin kupandakena kuwap kwa kwijik mutapu usadidiningay Yehova kutentam kwend kutusejishin kudiay ndiy! Mu mashapitre malondwilaku am, tukez kushinshikin nawamp mutapu Yehova umekeshiningay ngikadil yiney yamushena.\n^ par. 14 Ap anch dizu dia Hebereu “mwan anshon” adisambidin piur pa muntu ikundj, diyitadin kand ni amband. Yehova wafundisha mu Chijil rusangu ra mupak wa dirumburish piur pa kuswan kwa an anshon a mband a Selofekad. Mupak winou watenchika mbil ja an anshon.—Kuchind Michid 27:1-8.\n^ par. 20 Chisangareshin kwijik anch Yehova wiyilikejining amwinend ni ntambu mu mutapu wend wa dirumburish padi Isarel wakad kushinshaman.—Jeremiy 25:38; Ozey 5:14.\nYipul ya Kutongijokin\nJeremiy 18:1-11 Ov, mutapu ik Yehova wamufundishay Jeremiy anch Ndiy kamekeshiningap dirumburish kapamp kamwing?\nAbakuk 1:1-4, 13; 2:2-4 Ov, mutapu ik Yehova wamulejay Abakuk nich kashinsh anch Ndiy kakezap ap pakemp kulikidil kuburen kutentam?\nZakariy 7:8-14 Ov, mutapu ik utonginay Yehova piur pa antu ajirilinga yijil yend pantaliken ni antu akwau?\nRom 2:3-11 Ov, pa mufulandal ik umwing Yehova urumburishiningay muntu ni muntu ni mudi kand michid?\n“Jinjil Jend Jawonsu Jitentamin”\nMazu ma Kusambish Nich\nSHAPITRE 1 “Talany! Ou Ndiy Nzamb Wetu”\nSHAPITRE 2 Ov, Chakin Ukutwish ‘Kusej Piswimp kudi Nzamb’?\nSHAPITRE 3 “Utumbila, Utumbila, Utumbila Udi[Yehova]”\nCHIKUNKU 1 “Ukash Wend Ujim”\nSHAPITRE 4 “Yehova Udi . . . Mujim Mulong wa Usu Wend Ujim”\nSHAPITRE 5 Usu wa Kutang—“Ndiy Kamu Sakatang wa Diur ni Divu”\nSHAPITRE 6 Usu wa kushesh nich—“[Yehova] udi mwin njit”\nSHAPITRE 7 Usu wa Kuchidij—“Nzamb Ndiy Kwikang Kwetu”\nSHAPITRE 8 Usu wa Kuchirishiu—Yehova ‘Ukusal Yom Yawonsu Yisu’\nSHAPITRE 9 “Kristu Udi Ukash wa Nzamb”\nSHAPITRE 10 “Ikalany in Kumwimburij Nzamb” mu Kusadil Kwen kwa Usu\nCHIKUNKU 2 “Ukatil Kutentam”\nSHAPITRE 11 “Jinjil Jend Jawonsu Jitentamin\nSHAPITRE 12 “Ov, Nzamb Katentaminap?”\nSHAPITRE 13 “Yijil ya Yehova Yiwanyidin”\nSHAPITRE 14 Yehova Wapana “[Chakupesh] Mulong wa Kuyikwol Antu Avud”\nSHAPITRE 15 Yesu “Wakasikesh Dirumburish Ditentamina pa Mangand”\nSHAPITR 16 ‘Mekesh Kutentam’ Piwendininga Pamwing ni Nzamb\nCHIKUNKU 3 “Ndiy Udi Mwin Manangu”\nSHAPITRE 17 “A Kujimb kwa . . . Manangu ma Nzamb!”\nSHAPITRE 18 Manangu Madia mu “Dizu dia Nzamb”\nSHAPITRE 19 “Manangu ma Ujindj wa Nzamb”\nSHAPITRE 20 “Mwin Manangu”—ni Wikepishina\nSHAPITR 21 Yesu Umekeshin “Manangu Madiokila Kudi Nzamb”\nSHAPITRE 22 Ov, Umekeshin mu Mwom Wey “Manangu Madiokila Mwiur”\nCHIKUNKU 4 “Nzamb Udi Rukat”\nSHAPITRE 23 “Nzamb Watukata Etu pa Kusambish”\nSHAPITRE 24 Kwikil Chom Chikutwisha “Kutwauril ni Nzamb Wetu wa Rukat”\nSHAPITRE 25 “Muchim wa Riy wa Nzamb Wetu”\nSHAPITRE 26 Nzamb “Wintenchikin mu Kulikishilan”\nSHAPITRE 27 “Muchim Wend Uwamp Upandaken Kuwamp!”\nSHAPITRE 28 ‘Ey Yey Kusu Kwey Ushinshamena’\nSHAPITRE 29 “Kwijikij Rukat Rawonsu ra Kristu”\nSHAPITRE 30 “Chifanyidin En Kwikal Nich Rukat”\nSHAPITRE 31 “Sejany Piswimp Kudi Nzamb, Chad Niyend Ukukusejinany Piswimp”\nMifund Milad yilejana mutapu wa kutambul mikand yidia pa kapend Sejany Piswimp Kudi Yehova


Bible in Makonde New Testament and Old Testament Portions Malukushi 8\n☰ Malukushi 8 ◀ ▶\nYesu ankulisha imbumba yavanu dyalupu nsheshe\n1 Napanelo mumaduva lolo lo, imbumba yavanu yùmbalanidile kavili na paikavanavo shakulya, Yesu kuvashema vakwoda vake kuvaulila doni, 2 “Vanu ava ninkuvaanangila shididi mwaa vankutwala maduva matatu vavelé namu nangu na havave shakulya. 3 Napavedoni ndikavaulila vaukanange kuding'ande kwave vàdobile indala, inkuululika kudilikanga shing'ati indila mwaa vanji vo vaaleke kushu.” 4 Vakwoda vake kushidoni, “Vanu ava pakulota kuvalisha munu apata pashi magung'u panalugwangwa apa?” 5 Yesu kuvaudya, “Muvénavo magung'u mangapi?” Vanavo do, “Saba.” 6 Yesu ankuvalamulila venentete vaikalange pai. Nae patwete magung'u saba alalá kunnambwalela Nnungu kumajanianga, andívapa vakwoda vake pakulota vavajavile venentete, vanavo kutandela momo. 7 Namomo dindípagwa dindemba padyoko do, nae paalalidye andívaulila doni, “Nadyanavo, java.” 8 Vanu uti kulya mpaka kwikuta. Makombo lo avele oe, makalala saba. 9 Palyutu alyo vanu vavele dyalupu nsheshe, bai nae andívalaila.\nMapalishayo vajugwa shimanyikilo\n10 Napanelo nae andíkwelenneu mwingalava pamo na vakwoda vake kuka kwisemu ya ku Dalamanuta. 11 Mapalishayo vandímwidila Yesu kutunduvanga kujunganavo vanninga ntima vanjugwa alodye shimanyikilo shakwalakela kuwa. 12 Nae akaisha ntima namene kutwala kushidoni, “Mwaa shani vanu vaimbula ai vangujugwa shimanyikilo? Ninkumwaulila mwiu doni, vanu vaimbula ai havalodya munu shimanyikilo shoeshoe.”\nNkukumuku wamapalishayo na umwe Elode\n13 Napanelo nae pavalakile, andíkwela mwingalava kuka litanda nkono unji. 14 Vakwoda vake vandílivaliva kunyukata magung'u, mwingalava mo vavénavo ali, limo bai. 15 Napanelo ashindavaduma aashidoni, “Lilaledye! Lishunge kwaing'ano yankukumuku wamapalishayo na umwe Elode!” 16 Vanavo kutaukananga shivenevene vaashidoni, “Shamumwona kutangola davo po, mwaa wetu hatunyukete magung'u.” 17 Yesu amanya shivéle mmitima myave kushidoni, “Mwaa shani munkutaukananga ing'ano yakumwova magung'u? Da hamunava kwigwa na kwanalela? Mitima vyenu vindinanopa? 18 Mevo mwenu munkuvanavo kanji hamunalola shinu; matu munkuvanavo kanji hamunaigwa shinu. Da hamunakumbukila shinu? 19 Pandivajavidile vanu dyelupu tano magung'u mwanu apalá, makombo muumbadidye makalala mangapi?” Vanavo do, “Kumi na mbili.” 20 “Kushi pandivajavidile vanu dyalupu nsheshe magung'u saba apalá, makombo lo muumbadidye makalala mangapi?” Vanavo do, “Saba.” 21 Kutwala Yesu kushidoni, “Napanelo hamunava kwanalela?”\nYesu ankumponia wakuputala mevo pa Beteshaida\n22 Vanavo vakauka ndawika pa Beteshaida. Pavawikile, vankumwidanavo kumwe Yesu munu jumo wakuputala mevo kunjugwangila ammikile makono. 23 Nae pankamwile nkono munu jo andímuukanavo kunyenje likaja, kunshunila mata mmevo, kummika makono kumudya, “Dashi unkwona shinu shoeshoe?” 24 Munu aijá pang'amwile mevo kushidoni, “Ninkuvona vanu vilinga-vilinga kenga milandi vinkuwena doni.” 25 Yesu kummika kavili makono kumevo nae akuno alola ndoo! Munu jo kupona vinu uti kwona shana. 26 Bai Yesu anínnamulila auke akapumule pang'ande pake amwaulila doni, “Nkaja mo, haunamwaulile munu.”\nPatulu ankummalanganga Yesu kuva Klistu\nMateu 16:13-20; Lukashi 9:18-21\n27 Napanelo Yesu pamo na vakwoda vake vandyúma kuka kumakaja a ku Shashaleya imwe Pilipo. Vàvele ndila nae andívaudya vakwoda vake kushidoni, “Da vanu vanguvalanganga nangu kuva nyani?” 28 Vanavo do, “Nshuwau Wakubatisha, vanji Liyashi, vanji kavili do nkúlava jumo pakati pavakulava.” 29 Nae kuvaudya vanavo, “Kushi na mwenu po, mulota kunguvalanganga nangu kuva nyani?” Patulu patwete kujang'ula kushidoni, “Wako Klistu.”* 30 Nae kutwala kuvaduma pakulota havanammalangange kwavanu.\nYesu ankumanyiya kaladavo yakupela na kudyuka kwake\nMateu 16:21-23; Lukashi 9:22\n31 Napanelo Yesu andítunduvanga kuvapundisha vakwoda vake aashidoni, “Mwana Wamunu inimmaikila apate mauvilo oe; inimmaikila vamwite vanang'olo, vakulangalalela-shadaka vanang'olo pamo na vamwalimu vadishaliya, apele na muliduva lyantatu lyake adyuke.” 32 Malove alo nae ashitangola ngala kutwala Patulu kunshamela Yesu kwagweka kuntangalela. 33 Yesu pashiliwike kuvalola vakwoda vake, aníntangalela Patulu doni, “Tumuka mushu mwangu Shatwani! Wako haunakumbukila shinu mwakumbukilila Nnungu, ukumbukila mwavakumbukilila vanu.”\nNkwóda umwe Yesu anyukate nshalaba\nMateu 16:24-28; Lukashi 9:23-27\n34 Bai nae kushema imbumba yavanu pamo na vakwoda vake kuvaulila kushidoni, “Munu akalota kungwoda nangu, alishukulu jo mwene anyukate nshalaba wake angwode. 35 Mwaa woewoe álota aposhe shingumi shake, andakatoka kanji woewoe álota akatoke shingumi shake mwaa wangu nangu na kwamwaa wantenga wambone, andaposha. 36 Da munu alota kupata wambone shani akapata shilambo uti kutwala kukatoka shingumi shake? 37 Da shinu shani shalota kuulula kumya munu abadilishe na shingumi shake? 38 Munu woewoe waimbula ai yakulavalava† na yakutega akangwanangila nangu dyoni na kwanangila malove angu, Mwana Wamunu momo andamwanangila dyoni paida mulishangelo lyatatake àvele pamo na vanjelo vakwilimyanga.”\n* 8:29 Klistu ni lina limwe aijá walivikile Nnungu kuntumidya kwida. † 8:38 Yesu patangwele imbula ai ni yakulavalava, inkuvanavo mana doni, vanu vashindatenda vamwambukanga Nnungu wave.


Lamenu Kulonga Chenu | Kaposhi Kakutalila Wakulinangula\nKaposhi Kakutalila—Mangazini Yakulinangula | February 2019\nTANGA MU Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur Amharic Amis Arabic Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cakchiquel Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Gitonga Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lilimi lyaTuveveve LyamuAngola Lilimi lyaTuveveve lyaArgentinean Lilimi lyaTuveveve lyaCuba Lilimi lyaTuveveve lyaEcuadorian Lilimi lyaTuveveve lyaFilipino Lilimi lyaTuveveve lyaFrench Lilimi lyaTuveveve lyaGerman Lilimi lyaTuveveve lyaHungaria Lilimi lyaTuveveve lyaIndia Lilimi lyaTuveveve lyaItalia Lilimi lyaTuveveve lyaJapanese Lilimi lyaTuveveve lyaKorean Lilimi lyaTuveveve lyaMexican Lilimi lyaTuveveve lyaMozambica Lilimi lyaTuveveve lyaNicaraguan Lilimi lyaTuveveve lyaPanamanian Lilimi lyaTuveveve lyaParaguayan Lilimi lyaTuveveve lyaPeruvian Lilimi lyaTuveveve lyaPolish Lilimi lyaTuveveve lyaPortuguese Lilimi lyaTuveveve lyaQuebec Lilimi lyaTuveveve lyaRomanian Lilimi lyaTuveveve lyaRussian Lilimi lyaTuveveve lyaSlovak Lilimi lyaTuveveve lyaSouth African Lilimi lyaTuveveve lyaSpanish Lilimi lyaTuveveve lyaTaiwanese Lilimi lyaTuveveve lyaThai Lilimi lyaTuveveve lyaVenezuelan Lilimi lyaTuveveve lyaZambia Lilimi lyaTuveveve lyakuAmerica Lilimi lyaTuveveve lyakuAustralia Lilimi lyaTuveveve lyakuBolivia Lilimi lyaTuveveve lyakuBrazil Lilimi lyaTuveveve lyakuBritish Lilimi lyaTuveveve lyakuChile Lilimi lyaTuveveve lyakuChinese Lilimi lyaTuveveve lyakuColombia Lilimi lyaTuveveve lyakuCzech Lilimi lyaTuveveve lyakuFinnish Lilimi lyaTuveveve lyakuGreek Lilimi lyaTuveveve lyakuIndonesia Lilimi lyaTuveveve lyakuMalawi Lilimi lyaTuveveve lyakuZimbabwe Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nCHIHANDE CHAKULINANGULA 6\nLamenu Kulonga Chenu\n“Kangweshi kuseza kulonga chamiko palanga nomu nangufwa.”—YOPA 27:5.\nMWASO 34 Kutambuka Mukulonga\nACHISHINGANYEKENU havyuma vino vyasolokele kuli Vinjiho jaYehova vamwe. (1) Likumbi limwe Chinjiho umwe wapwevo wakanyike apwile kushikola, kaha mulongeshi wavo himwavalweza vazane muchilika chalikumbi lyakunoka. Ou kanyike atachikiza ngwenyi chilika kana chalimbalaka najindongi jaKalunga, ngocho alwezele mulongeshi ngwenyi keshi kwazana muchilika kanako. (2) Mukweze walunga waChinjiho uze atwama nasonyi ali mumulimo wakwambulula kuzuvo hizuvo. Nejiva ngwenyi hembo ali nakuya hakiko hatwama mukwavo muka-shikola uze eji kusekelekanga Vinjiho. Oloze mwahamuka nakuya nakwambulwila hembo kana. (3) Chisemi walunga waChinjiho eji kuzatanga nangolo kumilimo mangana azakame kanawa vaka-tanga yenyi kumujimba, kaha likumbi limwe mukulwane wenyi wamilimo amulwezele alinge vyuma vize vyalimbalaka najishimbi. Numba tuhu atachikijile ngwenyi kukana kulinga chuma kana nachimulingisa vamufumise milimo, oloze ahamukile nakuhanjika ngwenyi keshi kuhasa kulinga chuma kanako mwomwo Kalunga asaka vangamba jenyi vakavangizenga jishimbi nakupwa nawa vakushishika.—Loma 13:1-4; Hepe. 13:18.\n2. Vihula muka natushimutwila, kaha mwomwo ika?\n2 Vilinga muka vasolwele vaze Vinjiho vatatu? Vasolwele vilinga vyakufwana nge kumika, nakashishi navilinga vyeka. Oloze chuma chimwe chachilemu vasolwele shina kulama kulonga chavo. Vosena vatatu vapwile vakushishika kuli Yehova. Kaha nawa vosena kavasakile kuhokola jishimbi jaKalungako. Kupwa vakulonga chakafwile ava Vinjiho vatatu valinge vyuma vyakwoloka. Yehova evwile kuwaha havilinga vasolwele ava vangamba jenyi. Nayetu nawa twasaka kwivwisa kuwaha Setu wamwilu. Shikaho natushimutwila vihula vino vitatu: Uno kulonga chapwa chika? Mwomwo ika twatela kupwa vakulonga? Vyuma muka navitukafwa tutwaleho kulama kulonga chetu mulwola luno lwalukalu?\nUNO KULONGA CHAPWA CHIKA?\n3. (a) Uno vangamba jaKalunga veji kusololanga ngachilihi kulonga chavo? (b) Vyakutalilaho muka navitukafwa twijive mwalumbunukila kulonga?\n3 Uno vangamba jaKalunga veji kusololanga ngachilihi kulonga chavo? Veji kulinga ngocho hakuzanga Yehova namuchima wavo wosena nakulinga vyuma vize navimwivwisa kuwaha. Achitalenu omwo lizu kulonga valizachisa muMbimbiliya. MuMbimbiliya lizu lyachiHepeleu valumuna ngwavo “kulonga” lyalumbununa kuzuka mwosena, walambwe. Chakutalilaho, vaIsalele vahanyinenga vimuna vakuvatula kuli Yehova, kaha Jishimbi jahanjikile ngwajo vimuna vaze vahanyinenga vatelelele kupwa valambwe. * (Levi 22:21, 22) Vatu jaKalunga kavavetavishile kuhana chimuna wakuhokoka lihinji, chipwe wakutuvika liso chipwe uze apwile nalitwitwi limweko. Kaha nawa kavavetavishile kuhana chimuna uze apwile namusongoko. Yehova achimwene kupwa chakutamo kumuhana chimuna walambwe wakuzuka mwosena. (Mala. 1:6-9) Tunahase kutachikiza ovyo Yehova asakila vangamba jenyi vapwenga valambwe chipwe vakuzuka mwosena. Achishinganyekenu tuli nakusaka kulanda chuma chimwe, pamo mihako, chipwe mukanda chipwe kala chinoma chakuzachisa. Katweshi kwivwa kuwaha kulanda mihako yize yili najimbandu, chipwe mukanda uze unafumu mapapilo chipwe chinoma chakufwa lyehiko. Tweji kufwilanga kulanda vyuma vize vili kanawa vyalambwe kaha nawa vyakuzuka mwosena. Shikaho naYehova asaka tumuzange namuchima wetu wosena nakupwa vakushishika kuli ikiye. Zangi kana yatela kupwa yalambwe yakuzuka mwosena.\n4. (a) Mwomwo ika natwambila ngwetu mutu wakuhona kukupuka nahase kupwa wakulonga? (b) Kweseka namazu ahali Samu 103:12-14, Yehova atachikiza vyuma muka hali etu vatu?\n4 Uno twatela kupwa vakukupuka numba tupwenga vakulonga tahi? Nduma. Twatachikiza ngwetu twapwa tuvaka-shili, kaha tweji kulimbenjanga. Tuchitalenu havyuma vivali vize navitukafwa tumone ngwetu katwasakiwa kupwa vakukupuka numba tupwenga vakulongako. Chatete, Yehova keshi kutala hatutenga twetuko. Mazu enyi amba ngwawo: “Ove Ya, kachi nge weji kulamanga jishili, ove Yehova, kachi iya mwemana kumeso ove?” (Samu 130:3) Shikaho Yehova atachikiza ngwenyi katwakupukako, tuvaka-shili, ngocho eji kutukonekelanga namuchima wenyi wosena. (Samu 86:5) Chamuchivali, Yehova atachikiza hakumina ngolo jetu, ngocho keshi kutulweza tulinge vyuma vize katweshi kuhasako. (Tangenu Samu 103:12-14.) Jino tunahase kupwa ngachilihi vakuzuka mwosena kaha nawa valambwe kuli Yehova?\n5. Uno zangi nayikafwa ngachilihi vangamba jaYehova vapwenga vakulonga?\n5 Chuma nachikafwa vangamba jaYehova kupwa vakulonga shina zangi. Twatela kuzanga Kalunga nakulihana kuli ikiye namuchima wetu wosena hakuwana nge ikiye apwa Setu. Kachi nge natuzanga lika Kalunga namuchima wetu wosena nahalwola natuhita muvyeseko, kaha natusolola chikupu ngwetu twapwa vakulonga. (Miji. 1, 28:9; Mateu 22:37) Tuchishinganyekenu cheka hali Vinjiho vatatu vaze twavulukanga kumaputukilo. Mwomwo ika valingililile vyuma kana? Uno natwamba ngwetu uze kanyike kasaka kulihizumuna navakwavo kushikolako tahi? Uno uze mukweze ayile nakwambulula asakile vamwivwise sonyi kuli uze mukwavo muka-shikola tahi? Nyi ngachilihi uze chisemi walunga akanyine kuhokola jishimbi, uno asakile vamuhange hamilimo tahi? Nduma. Mwomwo vosena vatachikijile ngwavo Yehova ahakako jishimbi jakwoloka, ngocho vafwilililile kulinga vyuma vize navivwisa Sevo wamwilu kuwaha. Hakuwana nge vamuzanga, ngocho shimbu kanda vasakule vyakulinga vavangililile kushinganyeka vamone omwo Kalunga amona vyuma kana. Kulinga ngocho vasolwele ngwavo vapwile vakulonga.\nMWOMWO IKA TWATELA KUPWA VAKULONGA?\n6. (a) Mwomwo ika mwatela kupwila vakulonga? (b) Uno Alama naEve vahonene ngachilihi kulama kulonga chavo?\n6 Mwomwo ika chapwila chachilemu kuli mutu himutu kupwa wakulonga? Twatela kupwa vakulonga mwomwo Satana avangijikilile Kalunga nakuvangijikila navatu vosena. Kufuma vene kunyima mumilemba yaEtene ou kangelo ejile nakupwa Satana chipwe ngwetu “Muka-kulikanga,” apihishile lijina lyaYehova hakwamba ngwenyi Kalunga apwa muka-kuyula wamupi, walizangamina kaha nawa wakuhona kashishi. Chaluvinda Alama naEve vakundwijile Satana hakulikanga kuli Yehova. (Kupu. 3:1-6) Hakuwana nge Alama naEve vatwaminenga mumilemba yaEtene nakulivwisa kuwaha kuyoya, ngocho vapwile navyuma vyavivulu vyakuvakafwa kuzamisa zangi yavo yakuzanga Yehova. Oloze halwola luze avahungumwishile Satana, zangi yavo kayapwile cheka yalambwe chipwe yakuzuka mwosenako. Echi jino chanehele chihula chakwamba ngwavo: Kutala vatu vanahase kupwa lika vakushishika kuli Yehova mwomwo yakumuzanga tahi? Mujila yikwavo tunahase kuhulisa ngwetu, kutala vatu vanahase kulama kulonga chavo tahi? Chihula kana chepukile halwola vesekele Yopa kuli Satana.\n7. Kweseka namukanda waYopa 1:8-11, uno Yehova amwene ngachilihi kulonga chaYopa, kaha Satana achimwene ngachilihi?\n7 Yopa ayoyelele halwola luze vaIsalele vapwile muEjipitu. Apwile lunga uze apwile wakulonga chikuma havatu vosena halwola kana. Yopa apwile mutu wakuhona kukupuka ngana mwayetu, mwomwo nayikiye alimbenjelenga. Chipwe ngocho, Yehova amuzangile mwomwo apwile wakulonga. Chasoloka nge halwola kanelu Satana hanatombo lyehi Kalunga hakwamba ngwenyi vatu kaveshi kuhasa kulama kulonga chavoko. Echi chikiko chalingishile Yehova alweze Satana ngwenyi Yopa apwile mutu wakulonga. Kulonga chaYopa chasolwele hatoma nge Satana apwile muka-makuli. Numba tuhu Yehova etavishile Satana eseke Yopa, oloze afwelelele ngwenyi sepa lyenyi Yopa mwatwalaho lika kulama kulonga chenyi.—Tangenu Yopa 1:8-11.\n8. Uno Satana alukukile ngachilihi Yopa?\n8 Satana apwa chihwanga kaha nawa muka-kujiha vatu. Satana enyekele luheto lwaYopa, nakujiha vangamba jenyi nakupihisa lijina lyenyi mungalila. Alukukile nawa tanga yaYopa hakujiha vana venyi 10. Kufumaho avetele Yopa namusongo wamahute aze apwile mujimba wosena kufuma kumutwe swi namuvilyachilo. Pwevo lyaYopa alishonene chikuma nakwivwa kupihya, ngocho alwezele lunga lyenyi angule Kalunga mangana afwenga. NaYopa amwene ngwenyi chapwile chakutamo kufwa, oloze atwalileho lika kulama kulonga chenyi. Satana azachishile cheka jila yikwavo. Azachishile malunga vatatu vaze vapwile masepa jaYopa. Vaze malunga vejile nakushikama naYopa hamakumbi amwe, oloze kavamuvendejekeleko. Vamuhanyinenga kaha milonga, nakwamba ngwavo Kalunga ikiye amumweneselenga ukalu kana, kaha nawa ngwavo Kalunga kamwene kulonga chenyi kupwa chachilemuko. Vamwambile nawa ngwavo apwile lunga wakuhuka, kahechi chikiko chamulingishile ahite muukalu kana.—Yopa 1:13-22; 2:7-11; 15:4, 5; 22:3-6; 25:4-6.\n9. Vyuma muka alingile Yopa omu apwile muukalu?\n9 Uno Yopa alingile ngachilihi haukalu wosena uze amwenenga? Yopa kapwile mutu wakukupukako, ngocho atenukilile vaze masepa jenyi hakuhanjika mazu aze ambile jino ngwenyi apwile amokomoko. Alimwene kupwa wakwoloka chikuma kuhambakana Kalunga. (Yopa 6:3; 13:4, 5; 32:2; 34:5) Chipwe ngocho atwalilileho lika kupendamina hali Kalunga nahalwola apwile muukalu. Ketavilile mazu amakuli aze vahanjikile masepa jenyiko. Ambile ngwenyi: “Nachipwa chakuhenga kuli ami kumivulukila kwoloka! Kangweshi kuseza kulonga chamiko palanga nomu nangufwa.” (Yopa 27:5) Mazu kana asolwele nge Yopa afwililile kupwa wakulonga chamokomoko nakala ukalu uze amwenenga. Yopa ketavilile vamuhungumwiseko, ngocho nayetu nawa tunahase kulinga mwomumwe.\n10. Uno mazu aze ahanjikile Satana kuli Yopa akwata ngachilihi nahali etu?\n10 Uno mazu aze ahanjikile Satana kuli Yopa akwata ngachilihi nahali etu? Satana amba ngwenyi etu katwazanga Yehova Kalungako, kaha nawa ngwenyi tunahase kulitwamina kumuzachila Kalunga hakusaka kulinganyalisa etu vavene, kaha cheka ngwenyi katweshi kuhasa kulama kulonga chetuko. (Yopa 2:4, 5; Kuso. 12:10) Uno munevu ngachilihi hamazu kana? Awa mazu eji kutukolesanga chikuma kumuchima. Chipwe ngocho tachikizenu ngwenu Yehova amifwelela chikuma. Echi chikiko eji kwitavishilanga Satana atweseke. Yehova afwelela ngwenyi tunahase kulama kulonga chetu nakusolola Satana kupwa muka-makuli. Atufwelelesa ngwenyi mwatukafwa tulame kulonga chetu. (Hepe. 13:6) Twapwa vakutokwa chikuma kutufwelela kuli Mwata wavyuma vyakutenga vyosena. Chikupu vene, chapwa chachilemu chikuma kupwa vakulonga, mwomwo cheji kutukafwanga tukane makuli aSatana, nakuhakwila lijina lyaKalunga nakukundwiza chiyulo chenyi. Vyuma muka navitukafwa tulame kulonga chetu?\nUNO TUNAHASE KULAMA NGACHILIHI KULONGA CHETU MULWOLA LUNO?\n11. Chuma muka natulinangula kuli Yopa?\n11 Satana ali nakufumbukila chikuma vangamba jaYehova ‘mumakumbi ano akukuminyina.’ (Chimo. 2, 3:1) Jino vyuma muka twatela kulinga mangana tulame kulonga chetu kachi nge tuli muvyeseko? Chakutalilaho chaYopa chinahase kutukafwa. Shimbu kanda vamweseke kuli Satana, Yopa apwile lika wakulonga mukuyoya chenyi chosena. Tushimutwilenu havishina vitatu natulinangula kuli Yopa vize navitukafwa tutwaleho lika kulama kulonga chetu.\nVyuma muka navitukafwa mangana tutwaleho lika kulama kulonga chetu? (Talenu palangalafu 12) *\n12. (a) Kweseka namukanda waYopa 26:7, 8, 14, vyuma muka vyakafwile Yopa akomoke chikuma Yehova nakumuvumbika? (b) Vyuma muka navitukafwa nayetu tukomoke chikuma Yehova?\n12 Kutala havyuma vyakutenga chakafwile Yopa azange chikuma Yehova. Yopa ashinganyekelenga chikuma havyuma atenga Yehova. (Tangenu Yopa 26:7, 8, 14.) Alikomokelele chikuma hakushinganyeka havyuma vyakufwana nge mavu, nalilu, namavwi namikalateta, chipwe ngocho atachikijile chikupu ngwenyi ejivile kaha vyuma vyavindende havyuma vyosena atenga Yehova. Kaha nawa Yopa amwenenga mazu aYehova kupwa amalemu. Ambile ngwenyi: “Ngunalamenga mazu enyi.” (Yopa 23:12) Hakuwana nge Yopa alikomokelele chikuma havyuma atenga Yehova ngocho chamulingishile amuvumbike chikuma. Azangile chikuma Yehova nakusaka kulinga vyuma vize vyevwishilenga chikuma Kalunga kuwaha. Kuzanga chikuma Yehova chamukafwile atwaleho lika kulama kulonga chenyi. Shikaho nayetu twatela kulondezeza Yopa. Makumbi ano twatachikiza vyuma vyavivulu chikuma vize atenga Yehova kuhambakana muze chapwile kuli vatu vamumakumbi aYopa. Kaha nawa twatwama naMbimbiliya yize yeji kutukafwanga tutachikize omwo apwa Yehova. Vyuma tweji kulinangulanga vyeji kutulingisanga tulikomokele chikuma hali ikiye. Kukomoka Yehova nakumuvumbika nachitukafwa tufwile kumwononoka nakufwila kutwalaho lika kulama kulonga chetu.—Yopa 28:28.\nTweji kulamanga kulonga chetu hakukana kutala mivwimbimbi yauselesele (Talenu palangalafu 13) *\n13-14. Kweseka namukanda waYopa 31:1, uno Yopa asolwele ngachilihi nge ononokele Kalunga? (b) Tunahase kukavangiza ngachilihi chakutalilaho chaYopa?\n13 Kwononoka Yehova chakafwile Yopa alame kulonga chenyi. Yopa atachikijile ngwenyi, hakusaka alame kulonga chenyi atelelele kwononoka chikuma Yehova. Kwononoka cheji kukafwanga mutu alame kulonga chenyi. Yopa akilikichile chikuma mangana ononoke Yehova mukuyoya chenyi chosena. Chakutalilaho, alihendelenga kukushishika mapwevo veka. (Tangenu Yopa 31:1.) Hakuwana nge apwile napuwenyi, ngocho alihendele kwivwila peha mapwevo veka. Makumbi ano ujila unalisale chikuma mukaye, kutala natukavangiza chakutalilaho chaYopa tahi? Kutala natulihenda kukutala mivwimbimbi yauselesele hajishinga, chipwe hajivindiyo chipwe hainternet tahi? (Mateu 5:28) Nge natulihendanga kutala vyuma kana hakumbi hakumbi, kaha natulama kulonga chetu.\nTweji kulamanga kulonga chetu hakuhona kufwila chikuma luheto (Talenu palangalafu 14) *\n14 Yopa nawa ononokelenga Yehova hakuhona kuzanga chikuma luheto. Atachikijile ngwenyi kachi nge mwazanga chikuma luheto lwenyi kaha mwavulumuna mulonga waunene kuli Kalunga. (Yopa 31:24, 25, 28) Makumbi ano vatu mukaye vali nakufwila chikuma luheto. Kachi nge natumonanga jimbongo naluheto mujila yatela ngana muze Mbimbiliya yatulweza, kaha nachitukafwa tufwile kulama kulonga chetu.—Vishi. 30:8, 9; Mateu 6:19-21.\nTweji kulamanga kulonga chetu hakukushinganyeka havyuma vize Yehova atufwelelesa kulutwe (Talenu palangalafu 15) *\n15. (a) Uno vyuma muka atalililile Yopa vize vyamukafwile alame kulonga chenyi? (b) Mwomwo ika chapwila chachilemu kushinganyeka havyuma atushika Yehova?\n15 Yopa alamine kulonga chenyi hakushinganyeka havyuma amushikile Kalunga. Afwelelele chikupu ngwenyi Kalunga amwenenga kulonga chenyi kupwa chachilemu. (Yopa 31:6) Yopa afwelelele ngwenyi Yehova mwamukisula chamokomoko navihuli apwile nakuhitamo. Kufwelela vyuma kana chamukafwile mangana atwaleho lika kulama kulonga chenyi. Yehova awahililile chikuma hakumona omu Yopa alamine kulonga chenyi, ngocho amukiswile numba tuhu kapwile wakukupukako. (Yopa 42:12-17; Yako. 5:11) Kaha nawa Yehova mwakakisula chikuma Yopa kulutwe. Uno nayenu mwafwelela chikupu ngwenu Yehova mwakamikisula mwomwo yakulama kulonga chenu tahi? Yehova kalumukako. (Mala. 3:6) Shikaho nge natwanuka ngwetu Yehova amona kulonga chetu kupwa chachilemu, kaha nachitukafwa tufwile kutalilila vyuma vyamwaza vize atushika.—Teso. 1, 5:8, 9.\n16. Chuma muka twatela kufwila kulinga?\n16 Shikaho twalenuho lika kulama kulonga chenu. Shimbu jimwe munahase kushinganyeka ngwenu yenu kaha muli nakulama kulonga chenu, oloze tachikizenu ngwenu navandumbwenu vavavulu kuvihela vyeka vali nakulinga mwomumwe. Tachikizenu ngwenu namukapwa halizavu lyavandumbwenu vakushishika vamukaye kosena vaze vali nakulama kulonga chavo. Namukalinunga nawa hamukana wavangamba jaKalunga vakushishika vakunyima vaze valamine kulonga chavo namulwola lwaukalu. (Hepe. 11:36-38; 12:1) Tuvosena tufwilenu kulama kulonga chetu ngana muze alingile Yopa uze ahanjikile ngwenyi: “Kangweshi kuseza kulonga chamiko palanga nomu nangufwa.” Chikupu vene, tutwalenuho lika kulama kulonga chetu mangana twalisenga Yehova haya myaka yosena.\nVyuma muka navitukafwa tutwaleho kulama kulonga chetu mulwola luno lwalukalu?\nMWASO 124 Kupwanga Vakushishika\n^ par. 5 Uno kulonga chapwa chika? Mwomwo ika Yehova asaka vangamba jenyi vapwenga vakulonga? Mwomwo ika twatela kufwila kupwa vakulonga? Chihande chino nachitukafwa tuwane omu Mbimbiliya yakumbulula vihula kana. Nachitukafwa nawa tutachikize vyuma twatela kulinga mangana tutwaleho lika kulama kulonga chetu hakumbi hakumbi. Kupwa vakulonga nachitunganyalisa chikuma.\n^ par. 3 Lizu lyachiHepeleu valumuna ngwavo “walambwe” lize vazachisa kutunyama lyalifwana nalizu “kulonga” lize vazachisa kuvatu.\n^ par. 50 MAZU AKULUMBUNUNA MUVWIMBIMBI: Yopa omu apwile mukweze, ali nakunangula vana venyi vamwe vyuma atenga Yehova\n^ par. 52 MAZU AKULUMBUNUNA MUVWIMBIMBI: Ndumbwetu ali nakukana kutala mivwimbimbi yauselesele vali nakutala vakwavo vaka-milimo.\n^ par. 54 MAZU AKULUMBUNUNA MUVWIMBIMBI: Ndumbwetu ali nakukana kulanda TV yayinene chikuma yajimbongo jajivulu yize vali nakumushinjila vakwavo ngwavo alande.\n^ par. 56 MAZU AKULUMBUNUNA MUVWIMBIMBI: Ndumbwetu ali nakulomba nakushinganyeka omu chiyoyelo nachikapwa mupalachise.\nFwilenu Kupwa vaKuvova Mangana Mwivwise Yehova Kuwaha\nMwomwo Ika Twatela Kupwila naMuchima Wakusakwilila?\nOmu Yehova Asolwelele vaIsalele Zangi naChiyulo\nLIFE STORY Vyuma vyaKushipilitu Vangunangwile Vyangukafwile Ngufukile\nText Omu munahase kututulula mikanda yakukopa KAPOSHI KAKUTALILA—MANGAZINI YAKULINANGULA February 2019\nKAPOSHI KAKUTALILA—MANGAZINI YAKULINANGULA February 2019