Bible in Makonde New Testament and Old Testament Portions Malukushi 14\n☰ Malukushi 14 ◀ ▶\nNguguvale wakummyaila Yesu\nMateu 26:1-5; Lukashi 22:1-2; Nshuwau 11:45-53\n1 Akuno àbakidile maduva mavili pakulota kuwika Pasaka na shikukulu shamagung'u ákavele nkukumuku, vanang'olo vavakulangalalela-shadaka na vamwalimu vadishaliya vashindalambela dindila dyakushang'apa pakulota vankamule Yesu vammyae. 2 Vanavo vashindatangola vaashidoni, “Haunave wakati washikukulu mwaa inkuulukika venentete kutenda mandamano akupinga.”\nYesu ankupakigwa mauta ku Betaniya\nMateu 26:6-13; Nshuwau 12:1-8\n3 Bai nae àvele ku Betaniya, àikele pandamu nng'ande mwake Simoni aijá wamangundula, kuwika nkongwe jumo ànyukete ishupa yamauta akunung'angila ambone-uti aúka njuluku woe. Nkongwe ishupa yo kutumbula kutwala kumiminila mauta mmuti mwake Yesu. 4 Napanelo vanji ve vapagwíte mulyutu alyo vandíshanga, “Mauta ala mwaa shani ankujaikanga pashikapali? 5 Akandyululika kushulushika kupunda dinali dimiya nnatu* kuvajavila vákavele pashinu.” Nadoni vanavo vashinantangadikanga.\n6 Kanji napanelo Yesu kushidoni, “Nneke. Mwaa shani munkumwangaishanga? Nae aningutandela shinu shambone. 7 Mwenu ngwengwe munkupagwa pamo na vákavele pashinu; mukalota munkuulula kuvatandela wambone wakati woewoe. Napane nangu hangupagwa ngwengwe namu mwenu. 8 Nae atandilé shaulwile. Apakilé kaladavo mauta mumili wangu apanganianga mashiko angu. 9 Ninkumwaulila mwiu doni, kula kushinu kwavalota kuvalanganga ntenga wambone mushilambo amu, namomo vinu vyatandile nkongwe aju vandavalanganga kenga kumbukumbu kwake nae.”\nYudashi ankupakanila yakunnimya Yesu\nMateu 26:14-16; Lukashi 22:3-6\n10 Kutwala Yudashi Shikaliyote, jumo pakati pa avalá kumi na mbili kuvaukila vanang'olo vavakulangalalela-shadaka pakulota avakamudye Yesu. 11 Bai vanavo vakamwigwe, vandípuwanga namene kutwala kulivika kunnipa njuluku. Nadoni nae andítunduvanga kulambela dindila dyakuvakamudidya.\nYesu ankulya Pasaka na vakwoda vake\nMateu 26:17-25; Lukashi 22:7-14, 21-23; Nshuwau 13:21-30\n12 Napanelo muliduva litandi lyashikukulu shamagung'u ákavele nkukumuku pavashinshinda ngandolo wa Pasaka, vakwoda vake Yesu vandímudya kushidoni, “Ulota Pasaka ai tukakupanganiangidye kwashi ulye?” 13 Yesu kutwala kuvatuma vakwoda vake vavili kuvaulila kushidoni, “Wena kunjini. Koko ko mundakadyania na munu jumo ànyukete shilongo shamedi, mwode 14 mpaka paing'ande yalota kwinjila. Mwenu mwaulile mwene ing'ande jo doni, ‘Mwalimu ankudya, “Shumba shangu shangulota kulyela Pasaka na vakwoda vangu shakwashi?” ’ 15 Nae anannangudya nshana wakulyandaula shana úvenavo vyombo uti, bai mwenu panganianga popo po.”\n16 Napanelo vakwoda vake vakauke nkaja mo vandíkadyedya kenga mo mwavaulidile. Bai vanavo vandípanganianga Pasaka. 17 Pauwikile wakati wayalyulo, Yesu andyúka pamo na vakwoda vake kumi na mbili. 18 Napanelo vàvele pandamu valya, Yesu andítangola kushidoni, “Ninkumwaulila mwiu doni, munu jumo pakati penu álya namu nangu, anangulimya.” 19 Vanavo vandítunduvanga kuvanavo shipalodi kula munu amudya nae doni, “Da nangu?” 20 Kutwala Yesu kushidoni, “Ni jumo pakati penu mwenu kumi na mbili, munu álidya pamo namu nangu mundamu. 21 Ninkumwaulila mwiu doni, Mwana Wamunu andaukila kenga mo mwavaandikidile vamwamba nae, napane aijá munu álota kunnimya Mwana Wamunu, munu ajo apambale! Kudyanga jojo jo, hanavalekwe.”\nNdamu umwe Umu\nMateu 26:26-30; Lukashi 22:14-20; I Vakolintu 11:23-25\n22 Napanelo pavashilya, Yesu andítwala ligung'u kwalaliya kumajanianga kuvapa vakwoda vake aashidoni, “Twala mulye. Au ni mili wangu.” 23 Namomo andítwala luwene kunnambwalela Nnungu kuvapa vakwoda vake vanavo uti kukumbila. 24 Kutwala kushidoni, “Avi ni myadi vyangu, myadi vyaimbodi vilóta kuvajaikila vanu voe. 25 Ninkumwaulila mwiu uti doni, mwiko hangukumbila kavili ugwalwa au wavyepo mpaka muliduva alyo lyangulota kukumbila muutawala wa Nnungu.” 26 Bai vakamalile kwimba lwimu vandyúmananga kuka kulishinga lyamilandi vya Ulivela.\nPatulu anankana Yesu\nMateu 26:31-35; Lukashi 22:31-34; Nshuwau 13:36-38\n27 Napanelo Yesu andívaulila vakwoda vake kushidoni, “Mwenu uti munangwambukanga mwaa vandyandika doni,\n“ ‘Nammyaa nkúshunga kutwala dingandolo kumwadilikananga.’†\n28 Napane pangudyuka po, ndalangalela kuka ku Galileya.” 29 Patulu kutwala kushidoni, “Ata ikava kenga vavangu uti vandakwambukanga, nangu mene!” 30 Yesu kushidoni, “Ninkukwaulila mwiu doni, shilo sho shanelo ashi, ng'uku akanava kukangavela myanda mivili, wako unangukana myanda mitatu.” 31 Patulu nae kulitaukanga na dimongo aashidoni, “Ata ikaulukika kupela namu wako, mwiko handikukana.” Namomo vanji avalá uti kutangalela momo.\nMateu 26:36-46; Lukashi 22:39-46\n32 Napanelo vanavo vankuwika palyutu lyavashema Geteshemani. Yesu ankuvaulila vakwoda vake kushidoni, “Mwenu ikalanga apa nangu mwanda ndashwali.” 33 Nae ankuntwala Patulu, Tiyagu namu Nshuwau kutunduvanga kwangaikanga na kumwida matuva 34 kutwala kushidoni, “Ungumi wangu unkuvanavo shipalodi shakutadya kupela. Mwenu ikalanga popo apa na mupimile.” 35 Nae kuka mushu padiki doni, kugwa kuunama pai kutwala kushwali pakulota wakati wída, ikaululika kwake nae haunamwike. 36 Napane kushidoni, “Aba, Atata, vinu uti wako unkuulula. Nyemya luwene alu pamili pangu ila haunatende mwangulatela nangu, tenda mwaulatela wako umwene.” 37 Bai Yesu kuujila kwavakwoda vake ndavakodya vàlalenge lwono kutwala kumwaulila Patulu kushidoni, “Simoni, da unkulala? Hauvé dimongo dyakupimila ata isaa imo? 38 Pimila na shwali pakulota hamunainjile mukutubigwa. Mwiu imumu inkuva tayali, mili ni udabadabenge.”\n39 Nae kutwala kuka kavili ndashwali aujidya malove lolo matandi. 40 Paujite kuvakodya kavili vàlalenge mwaa mevo ave andíidapelwa na lwono na havashimanya shakunjang'ula. 41 Paidile mwanda wantatu kuvaulila kushidoni, “Munkulala na munkupumula mpaka ambi? Panditosha! Napanelo wakati undiwika. Mwenu! Mwana Wamunu vaninnimya vankamudya kumakono kwavakutega. 42 Takatukanga tuke! Mwenu, aijá wakungulimya jo ankwida!”\nKukamuligwa kumwe Yesu\nMateu 26:47-56; Lukashi 22:47-53; Nshuwau 18:1-11\n43 Napanelo Yesu akuno atangola, Yudashi aijá wamushipinga sha avalá kumi na mbili kwidinneu na imbumba yavanu vànyukatenge maambila na dilungu. Vanavo vatumigwidye na vanang'olo vavakulangalalela-shadaka, vamwalimu vadishaliya na vanang'olo. 44 Nadoni nannimya andívapa shimanyikilo aashidoni, “Aijá wangulota kumwambatila ni jojo, nkamulinneu mumukenavo munshunga.”\n45 Yudashi pawikile kukinneu kumwe Yesu ndaashidoni, “Labi!” Kutwala kumwambatila. 46 Bai vanu avalá vanínkamula Yesu kumunga. 47 Napanelo munu jumo e aimidíle popo, kwalamolenneu lyambila lyake kumyaa ntumika wake nkúlangalalela-shadaka nkumene kunnumula lyatu. 48 Yesu kutwala kushidoni, “Kenga nkalau shamwida na maambila pamo na dilungu kwida nangukamula? 49 Kula liduva ngushipagwa namu mwenu mwing'ande ya Nnungu ngupundisha, ata hamunguungile. Napane avi uti ni pakulota Maandiko awikile popo.”\n50 Bai vakwoda vake uti vanínneka kutwala kutukutanga. 51 Napanelo popo po, andípagwa nnemba jumo áshipita amwoda Yesu àjambele likuba tu. Vanavo kunkamula, 52 nae kujaa likuba lyo kutukuta matakudavo kuka.\nMateu 26:57-68; Lukashi 22:53-55, 63-71; Nshuwau 18:12-14, 19-24\n53 Napanelo Yesu vandímuukanavo kumwe nkúlangalalela-shadaka nkumene kulyutu lyavakadyaniénge vanang'olo vavakulangalalela-shadaka, vanang'olo pamo na vamwalimu vadishaliya. 54 Patulu andímwoda Yesu kwakushu mpaka ndainjila mulugwani lumwe nkúlangalalela nkumene kutwala kwikala pamo na vakushunga kujota moto.\n55 Bai vanang'olo vavakulangalalela-shadaka pamo na ikamati uti, vashindalambela ushuda wakulota kummalididye Yesu kanji havapatíle. 56 Vanu voe vashindaumya ushuda waushwang'a vammalanganga Yesu kanji ata wo ushuda wave, haushigwiníka. 57 Bai vanji vandítakatuka kumya ushuda waushwang'a vaashidoni, 58 “Wetu tundimwigwa munu aju aashidoni, ‘Nangu ndabamola ing'ande ai ya Nnungu yavadangile na makono kutwala nangu kudenga inji kwamaduva matatu kanji i namakono.’ ” 59 Ata kwaushuda awo, haushigwiníka.\n60 Napanelo nkúlangalalela-shadaka nkumene andítakatuka kumudya Yesu kushidoni, “Da hashipali shakujang'ula vyavakutambudyanga avi?” 61 Nae kumalala. Halipali lilove ata limo lyajang'wíle kutwala nkúlangalalela nkumene kumudya kavili, “Da wako Klistu, aijá Mwanagwe Wakwalaligwa?” 62 Nae kushidoni, “Elo, nangu ni nene. Bai mwenu mundamwona Mwana Wamunu àikele kunkanakono kwake Wadimongo-uti aida mumaundi kuwa.” 63 Nkúlangalalela nkumene kutwala kupapulanga dinguvo dyake kushidoni, “Shapo tulambela ushuda shani kavili? 64 Da mwenu shi mundimwigwa akupulu, napane mwona dashi?” Vanu uti vandimuukumu kenga inimmaikila apele. 65 Vanji pakati pave kutunduvanga kunshunangila mata, kumwinikidya kumevo, kunkoma kutwala kumudya, “Valanga, akukanywelé nyani?” Nadoni vakushunga vaníntwala kupita vankanyola malatuma.\nPatulu ankunkana Yesu\nMateu 26:69-75; Lukashi 22:56-62; Nshuwau 18:15-18, 25-27\n66 Napanelo Patulu àikele mulugwani pai, ntumika jumo mwali umwe nkúlangalalela-shadaka nkumene kuwika. 67 Pangwene Patulu ajota moto, anínnola kutwala kushidoni, “Nawako momo undípagwa pamo namu Nnashaleti Yesu.” 68 Patulu kutwala kukana aashidoni, “Nangu nammanya shinu. Ata sho shautangola sho, hangumanyite.” Bai nae kutumuka kuka ndaimila pannango. 69 Napanelo jo ntumika aijá andímwona kavili Patulu, nae kuvaulila vanu vapagwíte apo kushidoni, “Aju nanae, wamushipinga shosho.” 70 Patulu nae kukana kavili. Bai muwakati padyoko vanu vapagwíte apo, vandímwaulila kavili kushidoni, “Mwiu uti, wako wamushipinga shosho mwaa gwegwe, ungalileya.” 71 Napane Patulu kutunduvanga kulitaa dilana na kulilapa aashidoni, “Nangu nammanya shinu munu aju wamumwamba mwenu aju.” 72 Ng'uku kukangavalenneu mwanda wambili kutwala Patulu kukumbukila malove e amwaulidíle Yesu doni, “Akanava ng'uku kukangavela myanda mivili, wako unangukana myanda mitatu.” Bai Patulu andíkamulila kumuti kulila.\n* 14:5 Dinali dimiya nnatu uvele njuluku woe, úshilinganana na nshala wammádengo kwamwaka. † 14:27 Lola Shakaliya 13:7.


Mpo Yetuna Yalufile Mulimu—Ki Kabakalañi Haili ya Butokwa?\nTOHO YA TABA Mpo Yeshutana ni Limpo Zeñwi Kaufela\nTOHO YA TABA Mpo Yetuna Yalufile Mulimu—Ki Kabakalañi Haili ya Butokwa?\nTOHO YA TABA Mukaitebuha Cwañi Mpo Yetuna ka Kufitisisa Yamifile Mulimu?\nKana Kunani Mulao Ohanisa Bakreste Kukena Mwa Linyalo?\nKuzwa Mwa Butanga—Mwa Linako za Kwamulaho ni Kacenu\nMufumane Tabo Yetiswa ki Kufana\nTawala ya Mulibeleli | No. 2 2017\nMUBALE MWA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Cakchiquel Cambodian Catalan Cebuano Chinese (Simplified) Chinese (Traditional) Chitonga (Malawi) Chiyao Chol Chuvash Croatian Czech Dangme Danish Digor Drehu Dutch Efik Estonian Ewe Fijian Finnish Fon Ga Garifuna Georgian Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sena Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Seychelles Creole Sibemba Sichewa Sichokwe Sidama Sifura Sigerike Siheberu Sijelemani Sikaonde Sikosa Sikuwa Silozi Silubale Silunda Simambwe-Lungu Simbunda Sindebele Sindebele (Zimbabwe) Sinhala Sinyanja Sipeli Siputukisi Sishona Siswahili Siswahili (Congo) Siswana Sitonga Situmbuka Sizulu Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande\nTOHO YA TABA | KANA MUKAAMUHELA MPO YETUNA KA KUFITISISA YAMIFILE MULIMU?\nKi nto mañi yetahisanga kuli muitebuhe hahulu mpo yemufilwe? Mwendi muitebuhanga mpo ka mabaka amane: (1) yamifile yona, (2) libaka hane mufilwe mpo yeo, (3) zeneitombozwi kuli mufiwe mpo yeo, ni (4) haiba mpo yeo neimitusize kufumana nto yene mutokwa hahulu. Kunahanisisa mabaka abulezwi ao kwakona kulutusa kuitebuha hahulu tiululo, yona mpo yetuna ka kufitisisa yalufile Mulimu.\nKI MAÑI YAMIFILE YONA?\nLimpo zeñwi libanga zabutokwa kabakala kuli nelulifilwe ki mutu yanani mayemo apahami kamba mutu yelukuteka hahulu. Limpo zeñwi zona nihalili zenyinyani hahulu, lwaitebuhanga zona bakeñisa kuli nelizwa ku mutu yelulata wa mwa lubasi kamba mulikanaa luna yelusepile hahulu. Taba yeo iluhupulisa mpo yeo bo Russell nebafile bo Jordan, ili bababulezwi mwa taba yefelile. Taba ye iswalisana cwañi ni mpo ya tiululo?\nSapili, Bibele ibulela kuli “Mulimu naalumile Mwanaa hae wa libanda mwa lifasi kuli lukone kufumana bupilo ka yena.” (1 Joani 4:9) Taba yeo itahisa kuli mpo ye ibe ya butokwa hahulu. Hakuna mutu yanani mayemo apahami kufita Mulimu. Walisamu naabulezi ka za Jehova kuli: “Wena, wa libizo la Jehova, ki wena unosi Yapahami ka Kufitisisa fahalimwaa lifasi kaufela.” (Samu 83:18) Ka niti, luamuhezi mpo kuzwelela ku Yapahami ka Kufitisisa.\nSabubeli, Mulimu ki “Ndataa luna.” (Isaya 63:16) Ka mukwa ufi? Ulufile bupilo. Hape walubabalela ka lilato sina ndate mwababalelela bana bahae. Hanaabulela kwa batu bahae ka kubabiza kuli Efraimi, Mulimu naabuzize puzo ye: “Kikuli Efraimi haki mwana wabutokwa ku na, ili mwana yalatwa? . . . Niziyelehile mwa maikuto bakeñisa hae. Mi kaniti nika mushwela makeke.” (Jeremia 31:20) Mulimu usaikutwa cwalo ka za batu babamulapela kacenu. Haki Mubupi feela waluna yamaata ka kufitisisa kono hape ki Ndataa luna ni Mulikani ya lilato. Kana nto yeo haitahisi kuli luitebuhe hahulu mpo yende yezwa ku yena?\nKI KABAKALAÑI HAIFILWE?\nLimpo zeñwi ki za butokwa bakeñisa kuli nelisika felwa feela mulao, kono mufani wa zona naaezize cwalo kabakala lilato lahae lelituna. Mufani yomunde yasina buitati halibelelangi kufiwa sesiñwi kabakala bufani bwahae.\nMulimu naafile Mwanaa hae kabakala luna kakuli naalulatile. Bibele ibulela kuli: “Lilato la Mulimu nelipatuluzwi cwana ku luna: Mulimu naalumile Mwanaa hae wa libanda.” Ki kabakalañi hanaaezize cwalo? “Kuli lukone kufumana bupilo ka yena.” (1 Joani 4:9) Kana Mulimu naatokwa kueza cwalo luli? Kutokwa! “Tiululo yene lifilwe ki Kreste Jesu,” ibonisa feela “sishemo sa Mulimu.”—Maroma 3:24.\nKi kabakalañi mpo yalufile Mulimu haibonisa kuli Mulimu unani “sishemo”? Bibele italusa kuli: “Mulimu ubonisa lilato lahae ku luna ka nzila ye, kuli hane lusali baezalibi, Kreste alushwela.” (Maroma 5:8) Lilato lelituna la Mulimu nelitahisize kuli Mulimu aange muhato wa kutusa batu babafokola, babasina yabatusa, ni babali baezalibi. Nelusa swanelwi ki lilato leo, mi halukoni kumulifa sesiñwi. Mpo yalufile ibonisa kuli Mulimu unani lilato lelituna hahulu.\nKI BUFI BUITOMBOLI BONE BUEZIZWE?\nLimpo zeñwi ki za butokwa bakeñisa kuli libonisa buitomboli bobutuna bwaezize mufani. Mutu yomuñwi haitombola kulufa nto yeñwi yeli ya butokwa hahulu ku yena, lwaitebuhanga hahulu mpo yecwalo luli bakeñisa buitomboli bobuezizwe.\nMulimu “naafile Mwanaa hae wa libanda.” (Joani 3:16) Naalufile mutu yalata hahulu. Mulimu hanaabupa lika kaufela, Jesu naasebeza ni yena mi “naalatwa hahulu ki yena.” (Liproverbia 8:30) Jesu ki ‘Mwanaa Mulimu yalatwa’ mi ki “siswaniso sa Mulimu yasabonwi.” (Makolose 1:13-15) Hakuna batu bababutali babakile balatana inge Jehova ni Jesu.\nKono Mulimu “naasika katwa nihaiba Mwanaa hae.” (Maroma 8:32) Jehova naalufile mutu yalata hahulu. Mpo yeo yalufile ki yona ya butokwa hahulu ka kufitisisa.\nKUFUMANA NTO YENE MUTOKWA HAHULU\nLimpo zeñwi zaitebuhiwanga hahulu kabakala kuli litusa mutu kufumana nto yatokwa, mane nihaiba nto yatokwa honafo luli. Ka mutala, nemuka ikutwa cwañi mutu hanaaka itombola kumilifela likalafo za mulyani okona kupilisa bupilo bwamina, one musike mwakona kuitifela? Ka niti luli yeo ki mpo ya butokwa hahulu, nji cwañi?\n“Sina batu kaufela habashwa ka Adama, ka mukwa oswana, kaufela bakazuha ka Kreste.” (1 Makorinte 15:22) Kabakala kuli lu bana ba Adama, kaufelaa luna ‘lwashwa,’ mi halukoni kubanda kwa makulanu ni lifu kamba kuikutiseza ku Mulimu ni kutokwa mulatu fapilaa hae. Mi ka kuba batu babafokola, halukoni kuipilisa kamba kupilisa mutu yomuñwi. Bibele ibulela kuli: “Hakuna wa ku bona yakona kuliulula mwanahabo kamba kufa Mulimu tiululo yeliulula mwanahabo. . . . Habakoni kuilifa nikamuta.” (Samu 49:7, 8) Lutokwa kutusiwa bakeñisa kuli halukoni kulifa teko ya tiululo. Hane lukasiiwa feela, hakuna yanaaka lutusa.\nKabakala lilato lahae lelituna, Jehova uitombozi kulifela “likalafo” zepilisa bupilo bwaluna, ilikuli ka Jesu, “kaufela bakazuha.” Tiululo ikonahalisa cwañi lika zeo? ‘Mali a Jesu alukenisa kwa sibi kaufela.’ Kuba ni tumelo mwa mali anaasuluzi Jesu kutahisa kuli libi zaluna liswalelwe ni kuli lube ni bupilo bobusa feli. (1 Joani 1:7; 5:13) Tiululo ikatusa cwañi balatiwa baluna babashwile? “Sina lifu hane litile ka mutu alimuñwi, zuho ya bafu ni yona itaha ka mutu alimuñwi [Jesu].”—1 Makorinte 15:21. *\nMpo ya tiululo izwa ku Mulimu yanani mayemo apahami, mi sitabelo sa Jesu sibonisa lilato lelituna lanani lona Mulimu ku luna. Hakuna mutu yakile aitombola kulufa mpo yetuna hahulu inge mpo yalufile Jehova Mulimu. Mi hakuna mpo yelutusize hahulu inge sitabelo sesilulukulula kwa sibi ni lifu. Ka niti, hakuna mpo yetuna hahulu yekona kubapanyiwa ni mpo ya tiululo.\n^ para. 19 Kuli muzibe litaba zeñata ka za mulelo wa Mulimu wa kuzusa babashwile, mubale kauhanyo 7 ya buka ya Bibele I Lutañi Luli? yehatisizwe ki Lipaki za Jehova ili yefumaneha ni fa webusaiti ya www.jw.org.\nNo. 2 2017 | Kana Mukaamuhela Mpo Yetuna ka Kufitisisa Yamifile Mulimu?\nTAWALA YA MULIBELELI No. 2 2017 | Kana Mukaamuhela Mpo Yetuna ka Kufitisisa Yamifile Mulimu?


Kiribati - Pacific Pay Gap Inquiry\nE kukurei te Komete n ongora iroum ke am kurubu baika ko namakin ke ko rinanona ni karekean am mwakuri ma kamwakuram, kakaokoron te boo n te mwakuri, arom n te mwakuri, karikirakeam ke rikirakem n am mwakuri.\nTera te Pacific Pay Gap?\nTe Pacific Pay Gap e aranaki bwa kaokoron mwaitin te boo imarenaia taan mwakuri aika kain te Betebeke ma te kabanea n rietata n boo iroun te aine ke te mwaane ao n ikotaki ma kain aba aika kakaokoro i aon Aotearoa Nutiran – Imatangin Nutiran aika mwaane. Aio tarakina:\nTera te Pacific Pay Gap Inquiry?\nE tabe ngkai ni karaoa ana kakae te rabwata ae te Human Rights Commission ibukin kaboraoan booia taan mwakuri aika kain te Betebeke ma nikiraia taan mwakuri ni kabane. A kan ataia naba bwa tera ae a karaoia ke a na riai ni karaoia taian bitineti, bwa e aonga n rikirake ao n tamaroa riki aron te mwakuri ibukia taan mwakuri aika kain te Betebeke n te aro bwa kakaokoron te boo e kona n ataki, ni mwakuriaki ao ni katokaki. Te mwakuri ni kakae aio e na boboto i aoia taan mwakuri aika kain te Betebeke n tabo ni mwakuri aika teniua:\nTabo ni karaobwai\nTabo ni kateitei\nTera ae kantaningaki bwa e na reke man te kakae aei?\nMan te kakae ao e na kona te Komete n karekei iango aika a na ibuobuoki ibukin katamaroan booia kain te Betebeke aika taan mwakuri n taian kambwana ke bitineti nako. E na kona naba n ibuobuoki mwin te kakae aio nakoia koraki aika tiaki kain te Betebeke.i.\nE aera bwa kakaokoron mwaitin te boo ngaia naba teuana te kanganga n inaomataia aomata (human rights issue)?\nA bane n titebo inaomataia taan mwakuri aika kain te Betebeke ma taan mwakuri ni kabaneia n aron aikai:\ntitebo te boo ibukin te mwakuri ae titebo karaoana\ntitebo aron karekean te mwakuri\na na mano ao n inaomata taan mwakuri man te bwainikirinaki ao te kakaokoroaki i nanon te tabo ni mwakuri.\nInaomataia taan mwakuri aikai a bane ni kawakinaki ao ni kamanoaki i an ana tua Nutiran ao tuan te aonnaba ae e kainna naba Nutiran, ai ngaia are a riai n iraki raoi nanoia. Taian bitineti iai naba tabeia i an te tua bwa a na tararuai man iri raoi inaomataia taan mwakuri. E ngae n anne, ao inaomataia taan mwakuri aikai e aki kabonganaki raoi nakoia taan mwakuri aika kain te Betebeke.


Muminy wa 109— Tukatijanany Nakash ni Muchim Umwing | Muminy wa win Kristu\nKutang mu rudim ra Batak (Simalungun) Belize Kriol Chinese Cantonese (Simplified) Esan Javanais Karen (S'gaw) Krio Kurde kurmanji (Caucase Mingrelian Ngangela Ngiemboon Nyungwe Pidgin (West Africa) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Romany (Macedonia) Cyrillic Ronga Rudim ra Altaï Rudim ra Amharique Rudim ra Aukan Rudim ra Batak (karo) Rudim ra Batak (toba) Rudim ra Biak Rudim ra Damara Rudim ra Dayak Rudim ra Inglish Rudim ra Kabuverdianu Rudim ra Mambwé-Lungu Rudim ra Nigerian Pidgin Rudim ra Pidgin (Cameroon) Sangir Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Soundanais Tetun Dili Uruund rudim Marshall rudim Ndébélé rudim Ossète rudim ra Estonien rudim ra Acoli rudim ra Afrikaans rudim ra Akha rudim ra Albanais rudim ra Allemand rudim ra Arabe rudim ra Arménien rudim ra Aymara rudim ra Azéri rudim ra Azéri (cyrillique) rudim ra Bachkir rudim ra Baoulé rudim ra Bassa (Cameroun) rudim ra Bichlmar rudim ra Bikol rudim ra Boulou rudim ra Bulgare rudim ra Cambodgien rudim ra Catalan rudim ra Cebuano rudim ra Chichewa rudim ra Chin Haka rudim ra Chinois (cantonais) rudim ra Chinois (traditionnel) rudim ra Chinois riswapela kutesh rudim ra Chitonga rudim ra Chitumbuka rudim ra Chiyao rudim ra Chokwe rudim ra Chol rudim ra Citonga (Malawi) rudim ra Coréen rudim ra Croate rudim ra Créle d'Haïti rudim ra Créol de Maurice rudim ra Créole des Seychelles rudim ra Dangme rudim ra Danois rudim ra Digor rudim ra Douala rudim ra Edon rudim ra Efik rudim ra Espagnol rudim ra Fidjien rudim ra Finnois rudim ra Fon rudim ra Français rudim ra Fulfulde( Cameroun) rudim ra Féroïen rudim ra Ga rudim ra Gallois rudim ra Gokana rudim ra Goun rudim ra Grek rudim ra Guarani rudim ra Géorgien rudim ra Haoussa rudim ra Herero rudim ra Hiligaynon rudim ra Hindi rudim ra Hiri motu rudim ra Hongrois rudim ra Iban rudim ra Icibemba rudim ra Igbo rudim ra Iloko rudim ra Indonésien rudim ra Islandais rudim ra Isoko rudim ra Italien rudim ra Japonais rudim ra Kabye rudim ra Kachin rudim ra Kana rudim ra Kazakh rudim ra Kikamba rudim ra Kikaonde rudim ra Kikogo rudim ra Kikuyu rudim ra Kiluba rudim ra Kimbundu rudim ra Kinyarwanda rudim ra Kirghir rudim ra Kiribati rudim ra Kirundi rudim ra Kisi rudim ra Kisonge rudim ra Kongo rudim ra Kosrae rudim ra Kwangali rudim ra Kwanyama rudim ra Lahu rudim ra Lao rudim ra Letton rudim ra Lhukonzo rudim ra Lifu rudim ra Lingala rudim ra Lituanien rudim ra Lomwe rudim ra Lugand rudim ra Lunda rudim ra Luo rudim ra Luvale rudim ra Macédonien rudim ra Makua rudim ra Malay rudim ra Malayalam rudim ra Malgache rudim ra Maltais rudim ra Man rudim ra Mapudungun rudim ra Maya rudim ra Mazatèque de Huautla rudim ra Mixe rudim ra Mixtec (Guerrero) rudim ra Mooré rudim ra Myama rudim ra Nahuatl (Guerrero) rudim ra Nahuatl (Nord de Puebla) rudim ra Nahuatl (central) rudim ra Ndau rudim ra Ndébélé(Zimbabwe) rudim ra Ngabere rudim ra Nias rudim ra Norvégien rudim ra Nyaneka rudim ra Nyanja rudim ra Nzema rudim ra Néerlandais rudim ra Népali rudim ra Oromo rudim ra Otètèla rudim ra Palau rudim ra Palonais rudim ra Pangasinan rudim ra Papiamento (Curaçao) rudim ra Persan rudim ra Pidgin salomonien rudim ra Ponape rudim ra Portugais rudim ra Portugais (Portugal) rudim ra Quechua (Ancash) rudim ra Quechua (Ayacucho) rudim ra Quechua (Bolivie) rudim ra Quechua (Cuzco) rudim ra Quiché rudim ra Rarotongan rudim ra Roumain rudim ra Runyankore rudim ra Russe rudim ra Samoan rudim ra Sango rudim ra Saramaccan rudim ra Sena rudim ra Sepedi rudim ra Serbe rudim ra Serbe (romain) rudim ra Shona rudim ra Shuar rudim ra Sidama rudim ra Silozi rudim ra Singhalais rudim ra Slovène rudim ra Sranan tongo rudim ra Suédois rudim ra Swahili rudim ra Tagalog rudim ra Tahitien rudim ra Tarascan rudim ra Tatar rudim ra Tchouvache rudim ra Thaï rudim ra Tigrinya rudim ra Tiv rudim ra Tojolabal rudim ra Tok pisin rudim ra Totonaque rudim ra Tshiluba rudim ra Tshwa rudim ra Tsonga rudim ra Tswana rudim ra Turc rudim ra Tuvalu rudim ra Twi rudim ra Télougou rudim ra Ukrainien rudim ra Umbundu rudim ra Urhoba rudim ra Venda rudim ra Vietnamien rudim ra Wallis rudim ra Wolaitsa rudim ra Xhosa rudim ra Yapois rudim ra Yoruba rudim ra Zapotec (de l’isthme) rudim ra Zoulou rudim ra yijingidij ra américaine rudim ra Éwé\nMUMINY WA 109\nTukatijanany Nakash ni Muchim Umwing\n1. Anch etu tukwet rukat rikash,\nTukumusangaresh Nzamb wetu.\nRukat wawiy mwikadil wend\nAnch twakudish rukat rakin,\nTukupamish urund wakin.\nRukat rikwetingap kwau choy,\nAnch arund adi mu maswir,\nTusalany kamu usu wa kuyikwash.\nTukatin kwikal arund\nA antu atuteshining.\nYesu warumburila chakin\nChidia kwikal ni rukat mu\nKwilej kumukat Yehova.\nRimekedin mu yisal.\n(Tal kand 1 Pita 2:17; 3:8; 4:8; 1 Yoh. 3:11.)\nTukatijanany Nakash ni Muchim Umwing (Muminy wa 109)


Noble Quran - - Sura: 21 - IslamHouse Reader\n(1) Chiŵandichile ku ŵandu chiŵalanjilo chao (chakwaŵalanga pa Kiyama), kutendaga ŵanganyao ali nkulilechelela ni kunyosya.\n(2) Ngachikwaichililaga chikumbusyo chilichose chasambano chakuumila kwa M’mbuje gwao, ikaŵeje kuti akasachipikanilaga aku alinkutenda chanache.\n(3) Mitima jao jichinyosyelaga, ni kusongonelanaga mwaasili aŵala ŵalitendele lupuso kuti: “Ana aju (Muhammadi ﷺ) ninduni, pangaŵaga mundu mpele jenumanja? Ana nkuuŵichilila usaŵi kutendaga jenumanja n’di nkulola?”\n(4) Jwalakwe (Muhammadi ﷺ) jwatite: “Ambuje ŵangu akumanyilila liloŵe (lililyose lyalikuŵechetedwa) kumawunde ni petaka, soni Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope.”\n(5) Nambo ŵanganyao ŵatite: “(Ayi yaakuŵecheta Muhammadi ﷺ iŵele) sagamisi syewanganyichilane.” (Ndaŵi jine akutiji): “Nambo jute kuilukanya (nsyene).” (Pane ni akutiji): “Nambo jwalakweju nkwimba ilaanga, basi ayiche nacho kukwetu chisimosimo mpela yaŵatite pakutumisyilidwa (achimitume) ŵandanda.”\n(6) Nganiukulupilileje paujo pao musi uliose m’misi jatwajijonasile (namuno kuti twajitumichisye isimosimo), ana ŵanganyao ni takulupilile?\n(7) Ni nganitutumisyeje paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ) ikaŵeje ŵandu (ngaŵaga malaika) ŵatwaliji nkwajuwulila (maloŵe), basi mwawusyani achimisyene lukumbukumbu (lwaindu yakala), nam’baga jenumanja ngankumanyilila.\n(8) Soni nganitwatenda (achimitumeo) kuŵa ilu yangalya yakulya, nambo soni nganaŵa ŵandamo.\n(9) Kaneko twasimichisye chilanga chao (chakwakamuchisya kwa amagongo ŵao), basi ni twajokwele (achimitumeo) ni ŵatwasachile (mwa akwakuya ŵao), ni twajonasile ŵakupelenganya malile (pasambi).\n(10) Chisimu pamasile patuntuluchisye ŵanganyammwe Chitabu (Qur’an), mwalakwemo mwana chikumbusyo chenu, ana ŵangali lunda?\n(11) Ana misi jilingwa ja twajijonasile jajaliji nkutenda lupuso, ni twagumbile panyuma pao ŵandu ŵane!\n(12) Basi ndema jaŵaiweni ipotesi Yetu (kuti ikwika), jele ndemajo ŵanganyao ŵalinjilile kuitila.\n(13) Nkatila, nambo m’bujile ku ayila (yasambi) yamwaliji nkusengwa nayo, ni m’malo mwenu, kuti m’buusyidwe (yachindimba champele Allah).\n(14) Ŵanganyao ŵatite (pagumila): “Ipotesi yetuwe! Chisimu uwwe twaliji ŵalupuso.”\n(15) Ni nganikuleka gumila kwaoko mpaka twatesile chisawu n’gunda wegungule, (soni mpaka) ŵalitile (mwaukasalitilaga moto, ŵawile).\n(16) Soni Uwwe nganitugumba mawunde ni mataka kwisa soni yaili chilikati chakwe mwamasanje.\n(17) Tungasache kulitendela chakunguluchila (mpela ŵakongwe ni mwanache), tungalitendele chalakwecho kuumila Kukwetu (mpela achakongwe ŵaku Mbepo kapena achimalaika) tungaŵe ŵakuti tutende (yalakweyo).\n(18) Nambo tukasachiponyaga chakuona pa chaunami ni kuchikasa wongo, basi pajele ndemajo chalakwe (chaunamicho) chikasatyoka. Soni ipotesi ni yenu ligongo lya yankusimbayo (yakunnambuchisya Allah kuti akwete ŵakongwe ni mwanache).\n(19) Soni aŵele Ŵakwe (Allah) wosope ŵali kumawunde ni petaka, soni ŵali Kukwakwe (Achimalaika), ŵangalikwesya kuleka kun’galagatila soni ŵangapela (ni ibada).\n(20) Akunswejesyaga chilo ni muusi ŵangatondoŵela.\n(21) Kapena (achimakafilio) alitendele milungu kuumila mwitaka, jalakwejo ni jikwimusya (ŵandu ŵawe)?\n(22) Ingaŵe mwalakwemo (kwinani ni pasi) mwana milungu jine jwangaŵaga Allah; mukajonasiche. Basi aswejele Allah M’mbuje jwa Arishi (Chindanda Chaulungu) ku (yakusakala) yaakusimba (achimakafili yakwayana ni Jwalakwe).\n(23) Jwalakwe jwangaŵa nkuwusyidwa yajukutenda, nambo ŵanganyao ni ŵatachiwusyidwa.\n(24) Kapena ŵanganyao alitendele milungu jinepe jwangaŵaga Jwalakwe? Jilani: “Ikani nao umboni wenu (payankuŵechetayo). Achi ni chikumbusyo kwa ŵandinao (jajili Qur’an mwangalimo yankuŵechetayo), nambo soni chikumbusyo kwa ŵa m’bujo mwangu (jajili Taurat, Zabur kwisa soni Injil mwangali soni yankuŵechetayo).” Nambo kuti ŵajinji mwa ŵanganyao ngaakuchimanya chakuona, basi ŵanganyao ni akuŵa ŵakunyosya.\n(25) Soni nganitutumisyeje ntenga jwalijose paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ) ikaŵeje kuti twan’juwulilaga yanti: “Pangali nnungu jwine (jwakuŵajilwa kun’galagatila) ikaŵeje Une pe, basi ngalagatilani.”\n(26) Soni ŵanganyao ŵatite: “(Allah) Jwaukoto wejinji alitendele mwanache.” Kuswejela ni Kwakwe. Nambo (aŵala ŵakwagalagatila mpela Achimalaika, Isa ni Uzair aŵele) achikapolo ŵakuchimbichikwa.\n(27) Ŵanganyao ŵangannongolela Jwalakwe (Allah) kuŵecheta, ni akupanganyaga (chilichose) kwa lilamusi Lyakwe.\n(28) Jwalakwe jukuimanya yaili paujo pao ni yamunyuma mwao, soni ŵanganyao ŵangachondelela (pajwalijose) ikaŵeje pamundu jwannonyele (Allah), soni ŵanganyao akuŵa ŵakuligandasya ligongo lyakun’jogopa Jwalakwe.\n(29) Sano jwataŵechete mwa ŵanganyao kuti: “Chisimu une ni nnungu ngaŵaga Jwalakwe (Allah).” Basi jwalakwe chitun’dipile Jahannama, iyyoyopeyo ni yatukasatiji pakwalipila ŵalupuso.\n(30) Ana nganaiona aŵala achimakafili yanti mawunde ni mataka galiji genyambatikane, basi ni twaganyambatukulenye? Soni tugumbile kuumila m’mesi chaumi chilichose. Ana ngakukulupilila?\n(31) Ni tuŵisile petaka yakunyichisya (gagali matumbi gausito), kuti litakwika mulyagwedanyichile ŵanganyao (litakalyo), nituŵisile soni palakwepo matala gakusapanguka kuti ŵanganyao alijongolele (achimisyene kwakuja).\n(32) Soni tuliŵisile liwunde kuŵa nsakasa wagosedwa, sano ŵanganyao akuitundumalila ilosyo yakwe (mpela lyuŵa mwesi ni ndondwa pangaichetelela).\n(33) Soni Jwalakwe ni Ajula juŵagumbile chilo ni muusi, kwisa soni lyuŵa ni mwesi, chilichose ching’ambila mwitala lyasyungulilo.\n(34) Soni nganitum’bicheje mundu jwalijose paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ) kuŵa jwandamo, ana naga mmwe kuwa, ŵanganyao nichaŵe ŵandamo?\n(35) Ntima uliose uchipasya chiwa, ni tukun’dingaga ni yakusakala nambo soni ni yambone kuŵa mayeso (gakun’dinjila kupilila kwenu ni kutogolela kwenu), soni Kukwetu tinchiuchisyidwa.\n(36) Soni pati am’bweni mmwe (Muhammadi ﷺ) aŵala ŵakanile, ngaakuntendelaga inepe ikaŵeje chipongwe (pakuŵecheta kuti): “Ana aju ni jwaakwakolanga achimilungu ŵenu (mwachalu)?” Kutendaga ŵanganyao yakunkolanga (Allah) Jwaukoto wejinji ŵanyao akukana.\n(37) Mundu jugumbidwe kuŵa jwakupupuluma. Sampano chinannosye ŵanganyammwe ilosyo Yangu (yakaiche ka ipotesi), basi ngasimunyanguya.\n(38) (Achimakafili) ni akasatiji: “Ana chele chilangachi chiyiche chakachi nam’baga jenumanja nkuŵecheta yakuona?”\n(39) Ingaŵe kuti akumanyilila aŵala ŵakanile ndema jatachitenda ngauchiga Moto kungope kwao, namuno kunyuma kwao (nganganaŵecheta yalakweyo), soni ŵanganyao ngasaŵa ŵakamuchisyidwa.\n(40) Nambo (Motowo) uchaichilila mwachisupuchisya ni uchamasya lunda, basi ngasakombola kuuwusya, nambo soni ŵanganyao ngasapedwa lipesa.\n(41) Soni chisimu chene achimitenga (ŵajinji) ŵatendedwe chipongwe paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ), nambo (mbesi jakwe) aŵala ŵaŵaliji nkutenda chipongwe mwa jamanjao, yasyungwile (ipato) yaŵaliji nkuitendela chipongwe.\n(42) Jilani: “Ana nduni jwampaka an’gose jenumanja chilo ni muusi ku (ilagasyo ya Allah) Jwaukoto wejinji?” Nambo ŵanganyao akuŵa ŵakukutundumalila kunkumbuchila M’mbuje gwao.\n(43) Kapena akwete ŵanganyao milungu jakwasiŵilila (kuilagasyo) ŵangaŵaga Uwwe? Jalakwe (milungu jaojo), jangaŵa nkupakombola kulikamuchisya jisyene (nimpaka jikombole kwakamuchisya ŵane)? Soni jalakwejo nganijiŵa jigosedwe Kukwetu.\n(44) Nambo kuti twasengwasisye ŵanganyao ni achatati ŵao mpaka jalewipe kukwao ndaŵi (jaumi wao). Ana ngaakuiona yanti Uwwe tukuliyichilila litaka ni kulinandiyaga mpika wakwe (wa ulamusi wao waukafili)? Ana ŵanganyao ni ŵataŵe ŵakupunda?\n(45) Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “Chisimu une nguntetela ŵanganyammwe ni maloŵe (ga Allah).” Nambo asiiwa nganaŵa apikene m’bilango, (namuno) achiteteledwaga.\n(46) Nambo kalikatite kaakwaye kambungo kaipotesi ya Ambuje ŵenu, chisimu chene mpaka ajile: “Ipotesi yetuwe! Chisimu uwwe twaliji ŵaalitenda lupuso.”\n(47) Ni tuchiŵika masikelo gachilungamiko pa lisiku lya Kiyama, basi mundu jwalijose ngasatendedwa lupuso pachilichose, natamuno (chinducho) chichiŵe chausito wati mpela lupele lwa mbumbi (tanaposi), tuchiika nacho; soni Uwwe tukwanila kuŵa Akuŵalanjila.\n(48) Soni chisimu chene Uwwe twampele Musa ni Haruna (Chitabu), chakulekanganya (chilikati cha yakuona ni yaunami, chachaliji) soni lumuli ni chikumbusyo kwa ŵandu ŵawoga (wakun’jogopa Allah).\n(49) Aŵala ŵaakun’jogopa M’mbuje gwao mwangali kum’bona, soni ŵanyao Kiyama akasajijogopaga.\n(50) Sano aji (Qur’an) ni chikumbusyo chaupile chatuchitulwisye; ana jenumanja chalakwechi ni nkuchikana?\n(51) Soni chisimu chene Uwwe twampele Ibrahima chongoko chakwe kala (kuuchanda), nitwaliji nkummanya chenene.\n(52) Pandema jaŵaŵechete kwa babagwe ni ŵandu ŵakwe kuti: “Ana niyapi ayi isanamu yankuŵa jenumanja nchijendelechelaga kuigalagatila?”\n(53) Ŵanganyao ŵatite: “Twasimene achatati ŵetu achiigalagatilaga.”\n(54) Jwalakwe jwatite: “Chisimu chene jenumanja ni achatati ŵenu m’bele mukusokonechela kwakuonechela.”\n(55) Ŵanganyao ŵatite: “Ana ntuŵichilile niyakuona kapena n’di mwa akutenda chanache?”\n(56) Jwalakwe jwatite: “(Ngwamba), nambo m’mbuje gwenu ni M’mbuje jwa kumawunde ni petaka Ajula juŵaigumbile yalakweyo, soni une payalakweyo ndili mwa akutendela umboni.”\n(57) “Soni ngunnumbila Allah! Chisimu une chindende malindi (gakuijonanga) isanamu yenu panyuma pagalauka ni kulosya migongo jenu (kwaulaga kwakuja kwenu).”\n(58) Basi ni ŵaitesile (isanamu ila) kuŵa ipande-ipande ni kusigasya chachikulungwa chakwe, kuti ŵanganyao awujile ku chalakwecho.\n(59) Ŵanganyao ŵatite: “Ana nduni jwatesile yalakweyi ku milungu jetu? Chisimu jwalakwejo juŵele mwa akutenda lupuso kusyene.”\n(60) (Ŵane) ŵatite: “Tumpikene nchanda jwinejwakwe juli nkwapakana ŵanganyao, jukuŵilanjikwa Ibrahima.”\n(61) Ŵanganyao ŵatite: “Ikani najo pameso pa ŵandu kuti atendele umboni.”\n(62) Ŵanganyao ŵatite: “Ana ni mmwe ŵantesile yalakweyi ku milungu jetu, E mmwe Ibrahima?”\n(63) Jwalakwe jwatite: “(Ngaŵa une), nambo aju jwankulungwa jwaoju ni jwatesile yalakweyi, basi mwawusyani ŵanganyaŵa naŵaga ŵakuŵechetaga.”\n(64) Basi ŵagalauchilene achimisyene niŵatite: “Chisimu ŵanganyammwe ni ŵan’di ŵalupuso (pangajigosa milunguji).”\n(65) Kaneko ŵajinamisye mitwe jao (nikuujila kunganisyo syao syachijinga) ni ŵatite: “Chisimu chene mmwe nkumanyilila yanti ŵanganyaŵa nganaŵa aŵechete (uli kututenda chipongwe chanti iyyo)?”\n(66) Jwalakwe jwatite: “Ana ni nkuigalagatila ichindu yangaŵa nkunkamuchisya chilichose kunneka Allah, soni yangaŵa nkumpa ilagasyo?”\n(67) “Kunyosyeka ni kwenu pamo ni ayila yankuigalagatila kunneka Allah, ana ŵangali lunda?”\n(68) Ŵanganyao ŵatite: “Munchomani moto, ni nkulupusye milungu jenu, naga jenumanja nkusaka kutenda (chitendo basi tendani yele).”\n(69) Uwwe twatite: “E mmwe amoto! Um’be ŵakusisima ni ŵantendele kwa Ibrahima.”\n(70) Ni ŵansosele jwalakwe yakusakala, nambo Uwwe twatesile ŵanganyao kuŵa ŵakwasika kusyene.\n(71) Ni twan’jokwele jwalakwe ni Lutwi (ni kwapeleka) ku chilambo achila (cha Shami) chatwachipele upile ligongo lya iwumbe (yakutama mwalakwemo).\n(72) Ni twampele jwalakwe Isihaka, ni ntuka wakonjechesya (chachili chisukulu chakwe) Yaakuubu, soni wosope ŵene twatesile kuŵa ŵambone.\n(73) Ni twatesile kuŵa achinnongola, ŵaŵaliji nkwajongola (ŵandu) ni ulamusi Ŵetu, ni twajuwulile ŵanganyao yakupanganya yambone, ni kwimika Swala mwakolosya, ni kutola Zaka, nambo soni ŵaliji nkutugalagatila Uwwe pe.\n(74) Nambo soni Lutwi twampele lunda lwakusokoka kwisa soni umanyilisi, nitwan’jokwele ku Musi wawaliji nkutenda yausakwa, chisimu ŵanganyao ŵaliji ŵandu ŵakusakala, ŵakunyosya.\n(75) Nitwan’jinjisye jwalakwe mu ukoto Ŵetu, chisimu jwalakwe jwaliji muŵandu ŵambone.\n(76) Soni (munkumbuchilani) Nuhu, ndema ja jwaŵilasile kalakala (pakutuŵenda), basi Uwwe ni twan’jitiche, soni ni twan’jokwele jwalakwe ni ŵapeŵasa ŵakwe ku taabu jekulungwa.\n(77) Ni twanchenjele kuŵandu ŵaŵaliji nkukanila ma Ȃya Getu, chisimu ŵanganyao ŵaliji ŵandu ŵakusakala. Basi ni twamisisye wosope ŵene.\n(78) Soni (munkumbuchilani) Daudi ni Sulaimana, pandema jaŵaliji nkwilanya magambo ga n’gunda. Ndema jasyalilemo chilo mbusi sya ŵandu ŵane. Sano Uwwe nitwaliji Mboni pachiilanyo chaocho.\n(79) Ni twantesile Sulaimana kuŵa jwagamanya chenene (magambogo kajilanye kakwe kwapunda babagwe), sano jwalijose mwa ŵanganyao twampele chiilanyo chambone ni umanyilisi. Ni twagajepepesye matumbi ni ijuni kuti iŵeje inankunswejesya (Allah) pamo ni Daudi, ni twalijitu Uwwe Akutenda (yosope yeneyi).\n(80) Ni twan’jiganyisye (Daudi) kapanganye ka iwaalo yachisyano (yapangondo) ligongo lya jenumanja, kuti iŵe inankun’gosa pa kumenyana kwenu, ana jenumanja n’di ŵakutogolela?\n(81) Sano nombe najo Sulaimana twan’jepepachisye mbungo jachimbunga, jajaliji nkwenda kwa ulamusi wakwe kuja kuchilambo chatwachipele upile (chilambo cha Shami), nitwalijitu Uwwe pachindu chilichose Ŵachimanya chenene.\n(82) Nambo soni m’mashetani mwaliji mwana ŵaŵaliji nkuntiŵilila (Sulaimanajo m’mbwani kuja kunsosela ngalekale), ni ŵaliji nkupanganya soni masengo gane gangaŵaga gele (mpela yakutaŵataŵa). Ni twaliji Uwwe tuli nkwalonda ŵanganyao.\n(83) Soni (munkumbuchilani) Ayyubu, ndema jajwaŵilasile Ambujegwe (pakwaŵenda) kuti: “Chisimu une gangwayiye masausyo, sano Mmwe ni Ŵachanasa channope kwapunda ŵachanasa wosope.”\n(84) Basi ni twan’jitiche, ni twantyochesye masausyo gajwaliji nago, ni twampele ŵapeŵasa ŵakwe, ni konjechesya soni paŵanganyao ŵane ŵanti mpela ŵawowo, (twantendele yosope yeneyi kuŵa) ukoto wakuumila Kukwetu, ni (kuti chiŵe) chikumbusyo kwa akutenda ibada.\n(85) Soni (munkumbuchilani) Ismaila, Idrisa ni Dhul-Kifli (Yesaya), wosope ŵeneŵa ŵaliji mwa akupilila.\n(86) Soni twajinjisye mu ukoto Ŵetu, chisimu ŵanganyao ŵaliji mu ŵandu ŵambone.\n(87) Soni (munkumbuchilani) Dhun-Nun (Yunusu), ndema jajwauŵigwisye ulendo juli jugasabiche, basi ni jwaganichisyaga yanti Uwwe ngatumpa ipotesi iliyose, ni jwagumisile m’chipi (cha m’matumbo mwasomba jajammisile) juchitiji: “Pangali nnungu jwine (jwakuŵajilwa kun’galagatila) ikaŵeje Mmwe, kuswejela ni Kwenu. Chisimu une mbele mwa akulitenda lupuso.”\n(88) Basi ni twan’jitiche, ni twan’jokwele kumadandausi, soni iyyoyopeyo ni yatukasatiji pakwajokola ŵakulupilila.\n(89) Soni (munkumbuchilani) Zakariya, ndema jajwaŵilasile Ambujegwe (pakwaŵenda) kuti: “Ambuje ŵangu! Ngasimuneka jikape (jwangali mwanache), soni Mmwe ni Ŵambone nnope kwapunda ŵawinjila wosope.”\n(90) Basi ni twan’jitiche, ni twampele Yahaya, ni twankolochesye soni ŵankwakwe (kuti aŵisikale). Chisimu ŵanganyao ŵaliji ŵachitema pakutenda yambone, soni ŵaliji nkutuŵenda mwakusachilila umbone nambo soni mwawoga, ni ŵaliji soni ŵakulinandiya Kukwetu.\n(91) Soni (munkumbuchilani Maryam) ajula jwaŵaugosile utukani wakwe, ni twapepelele mwa jwalakwe (umi) kuumila kwa Nsimu Ŵetu (Jibulilu ni kupagwa Isa jwangali babagwe), ni twantesile jwalakwe ni mwanagwe kuŵa chilosyo kwa iwumbe yosope.\n(92) Chisimu awu nkutula wenu (wa Usilamu), ni nkutula umpepe, soni Une ni M’mbuje gwenu, basi mungalagatilani Une (Jikape).\n(93) Ni ŵatindene ŵanganyao (ŵandu ŵakwakuya achimitume) yakwayana ni dini jao (ni kuŵa mikutula-mikutula). Wosope ŵeneo Kukwetu tachiujila.\n(94) Sano jwachatende itendo yambone kutendaga juli jwakulupilila, nikuti masengo gakwego ngasigakanidwa, soni chisimu Uwwe tukunnembela jwalakwe (masengo gakwego m’chitabu mwakwe).\n(95) Soni ikanyisyidwe ku (ŵandu ŵa) musi uliose watwaujonasile kuti ŵanganyao nganaŵa awujiile (ku duniya Kiyama nkanijiyiche).\n(96) Kwikanila ndema jatachiugulidwa Yaajuju ni Maajuju, soni ŵanganyao tachiŵa ali nkutuluka mwakangamala pachikwesya chilichose (wakukuwatanganya).\n(97) Ni chichiŵandichila chilanga chakuona (Kiyama), basi pajele ndemajo ichiŵa yanti meso ga aŵala ŵaŵakanile gachikolondoka aku achitiji: “Ipotesi yetuwe! Chisimu uwwe twaliji nkuikwanjila yalakweyi, nambo soni twaliji ŵaalitenda lupuso.”\n(98) Chisimu ŵanganyammwe ni ayila yankuigalagatila kunneka Allah tinchiŵa sasu sya ku Jahannama, ŵanganyammwe jalakwejo tinchijijinjila.\n(21:1) Ndema jajatulwiche aji Ȃyaji, Makuraishi gagalagatila isanamu galiji gakusengwa, mwanti gatite: “Uwwe tuli ŵakusengwa pakuja kwinjila ku Moto pamo ni milungu jetu, nambo nombe Isa mwanache jwa Maryam takajinjile ku Moto pamo ni akun’galagatila ŵakwe.” Sano Allah pakusaka kutyosya nganisyo syesokonechelesi, basi jwatulwisye Ȃya janti: “Chisimu aŵala ŵawalongolele umbone ku ŵanganyao wakuumila Kukwetu (mpela Isa, Maryam ni Uzair), ŵanyao tachitalichisyidwa ni walakweo (Moto).” (21:101).\n(99) Ingaŵe yalakwe (isanamuyo) kuti ili milungu (jisyesyene) nga nganiyija kuwujinjila (Motowo), soni wosope ŵene (isanamu ni akuigalagatila ŵakwe) takaŵe ŵandamo mwalakwemo.\n(100) Tachikola ŵanganyao mwalakwemo koloma, soni ŵanganyao mwalakwemo ngasajaga kupikana (tachiŵa asiiwa).\n(21:2) Ibn Mas‘ȗd رضى الله عنه ŵatite: “Ndema jatachijinjila ku Moto aŵala ŵatachilonjela ku Motoko (ŵangakopoka ŵali achimakafili), jwalijose mwa jamanjao tachiŵichidwa mwibokosi lyakwe-lyakwe lya moto, mwanti ngasajaga kum’bona jwalijose ali nkulagasyidwa m’Motomo ikaŵeje takalioneje jwalakwe jikape.” Kaneka Ibn Mas‘ȗd رضى الله عنه ni jwasoomile aji Ȃyaji: “Tachikola ŵanganyao mwalakwemo koloma, soni ŵanganyao mwalakwemo ngasajaga kupikana (tachiŵa asiiwa).” (Nnole mu Tafsîr Ibn Kathîr, Twabarî ni Qurtubî).\n(101) Chisimu aŵala ŵawalongolele umbone ku ŵanganyao wakuumila Kukwetu (mpela Isa, Maryam ni Uzair), ŵanyao tachitalichisyidwa ni walakweo (Moto).\n(102) Ngaja kupikana kulilima kwakwe kwalwapasipasi (kwa Motowo), soni ŵanyao takaŵe ŵandamo mu ichindu yajisachile mitima jao.\n(103) Ngasichadandaulikasya ŵanganyao chogoyo chekulungwa (cha lisiku lya Kiyama), ni tachachingamila Achimalaika (achasalilaga kuti): “Ali ni lisiku lyenu alila lyamwaliji nkupedwa chilanga (chakwika kwakwe).”\n(104) Lisiku lyatuchiŵiliga liwunde chisawu yaikasatiji kaŵilije ikalakala ilembo, mpela yatwatite katande gumba kwandanda tuchikuwilisya soni. (Chalakwechi ni) chilanga chachili Petuwe. Chisimu Uwwe tuŵele ŵakutenda (yalakweyo).\n(105) Soni chisimu Uwwe twalembile mu Zabur panyuma pakulemba mu Chikumbusyo (Al-Lauh Al-Mahfûz) yanti litaka tachilitawalila achikapolo Ŵangu ŵambone.\n(106) Chisimu mu aji (Qur’an) mwana utenga wakupikanika kwaŵandu ŵagalagatila (Allah).\n(107) Ni nganituntumisya mmwe (Muhammadi ﷺ) ikaŵeje kuŵa ukoto ku iwumbe yosope.\n(108) Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “Chisimu ikujuwulidwa kukwangu yanti nnungu jwenu (jwakuŵajilwa kun’galagatila) ni Nnungu Jumo. Ana jenumanja chim’be ŵakulipeleka (pakuŵa Asilamu ŵakun’galagatila Jwele pejo)?”\n(109) Sano naga akugalauka (kuleka Usilamu), basi jilani: “Nannaaŵiile m’myala pakulungusya utenga mwakulandana (mwangali lusagu), soni ngangumanyilila kuti yankupedwa chilangayo (ipotesi kapena Kiyama) ili dusi kapena kwanaula.”\n(110) “Chisimu Jwalakwe (Allah) jukumanyilila maloŵe gakunyanyika, ni jukumanyilila soni yankusisa.”\n(111) “Soni ngangumanyilila, mwine kwele (kunchelewachisya ipotesiko) kuŵele mayeso gakun’dinga ŵanganyammwe, ni kusengwa kwandema jannono.”\n(112) (Muhammadi ﷺ) jwatite: “Ambuje ŵangu! Jilanyani mwakuonaonape, soni M’mbuje gwetu ni (Allah) Jwaukoto wejinji, (soni Jwalakwe ni) Nkuŵendedwa chikamuchisyo pa yankusimbayo.”


Mu Nima ya Litangua lia Vulo—Kaniamesenu Vulo Vuenu\nTANDENU MU Abbey Acholi Afrikaans Aimarà Aja Alemão Alur Amárico Armênio Ateso Azerbaijano Azerbaijano cirilico Bashkir Basque Bassa (Camarões) Batak (Karo) Bete Biak Bicol Boulou Cabié Cebuano Changana (Moçambique) Chichewa Chin haka Chinês (Cantonês) Chinês (Simplificado) Chinês (Tradicional) Chinês cantonês (simplificado) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chona Chuabo Cibemba Cin Tidim Cinamuanga Cinianja Coreano Crioulo Haitiano Crioulo Maurício Crioulo das Seychelles Criô Cuban Sign Curdo Kurmanji (Cirílico Dinamarquês Douala Dusun Eslovaco Espanhol Eue Fijiano Finlandês Fon Francês Futuniano Ga Galego Grego Guaraní Gun Hausa Herero Hiligaino Hindi Holandês Húngaro Iacuba Iban Ibanag Iloco Indonésio Inglês Irlandês Isoco Italiano Japonês Javanês Jula Kabuverdianu Karen (s'gaw) Kazak Kazaki (Árabe) Khana Kikamba Kikaonde Kikongo ya leta Kikuyu Kiluba Kinande Kinyarwanda Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kriol (Belize) Kurdish Kurmanji (Caucase) Kwanyama Kyangonde Lahu Lari Lifu Lingala Linguagem de Sinais Alemão Linguagem de sinais Americano Lomwe Luconzo Luganda Lunda Luo Luvale Língua de sinais Australiano Língua de sinais Boliviana Língua de sinais Chinesa Língua de sinais Colombiana Língua de sinais Espanhola Língua de sinais Filipina Língua de sinais Francesa Língua de sinais Indonésia Língua de sinais Malauiana Língua de sinais Zimbabuana Língua de sinais indiana Língua de sinais zambiana Macedônio Macua Maia Malai Malaiala Maltês Mambwe-Lungu Mashi Mbunda Mianmar Mingrélio Misteca (guerrero) Mongol Moore Ndau Ndebele Ndebele (Zimbábue Ndonga Nepalês Ngangela Nias Norueguês Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Otetela Pangasino Polonês Português Português (Portugal) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quirguiz Quíchua (Ancash) Quíchua (Ayacucho) Quíchua (Bolívia) Quíchua (Cuzco) Rarotonganês Romani (Macedônia) Romani (Macedônia) (cirílico) Romani (norte da Grécia) Romani (sul da Grécia) Romênio Ronga Runyankore Russo Sango Sena Sepedi Sesoto (África do Sul) Sidama Silozi Singalês Sranantongo Suaíli Suaíli (Congo) Sueco Sundanês Tagalog Tai Tcheco Tetun Dili Tigrino Tok Pisin Tonganês Tshiluba Tuvaluano Tzotzil Tâmil Télugu Ucraniano Uolaitsa Urdu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Uzbeque Valenciano Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Yapese Zande Zapoteca (Lachiguiri) odia samoano tshwa\nMu Nima ya Litangua lia Vulo\n“Cilemo ka ci ka hua ca ya-ye.”—1 KOLINTU 13:8.\n1, 2. Vuno ku kala na visoti mu vulo ca lomboloka ngecize vulo vu na lihono ni? Lombololenu.\nVULO vua pua vuana vua tu hana Yehova. Vu hasa ku vueza ku ndzolela ya muntu. Vutuhu ngoco, nkala vulo vua kala na visoti viavuo. Vintsimbu vimo, ci hasa ku soloka ngue visoti viaco ka vi ka hu, kaha va yala na mpuevo halumo ka va likata cikuma ngue mu va likatele laza.\n2 Ka tua pandele ku komoka nga vulo vuetu vintsimbu vimo vu hita mu visoti. Ku hita mu visoti ka ca lombolokele ngecize vulo vuetu vua lihono. Ambe vaze va kala na visoti via kama mu vulo va na uana vinjila via ku kanguisilamo vusamba vuavo na ku kaniamesa vulo. Vinjila vika?\nSUENENU KULI NJAMBI NA KULI UMO NA MUKUAVO\n3, 4. Vika vi hasa ku soloka mu vulo mu ku hita ca miaka?\n3 Vulo vue ku pandakana vantu vavali va ku liseza, vakua vizango via ku liseza, visinganieka via ku liseza, na cifua ca ku lingilamo viuma ca ku liseza. Cikuavo naua halumo va hasa ku pua va ku visemua via ku liseza. Ngeci mukemuo, ce ku ambata ntsimbu linga yala na mpuevo va litantekeye na ku livuisisa vuino umo na mukuavo.\n4 Mu ku hita ca miaka, nkala muntu mu vulo a hasa ku putuka ku lituala cikuma mana ikeye ivene mu cifua ca ku linga neni na mukua ndzivo yeni va putuka ku lisondoloka mu visinganieka. Kaha ci hasa ku soloka vene ngue nkala muntu a li na ku liyoyela vutuhu va kosa muhela umo lika. Vika vi hasa ku va kuasa ku hiluisa ku likata cavo?\nVimamuna via mu Mbimbiliya via pua via seho mu vulo vua cili\n5. (a) Vika vi hasa ku kuasa Mukua Kilistu ku likata cikuma na mukua ndzivo yeni? (b) Kuliya na VaHevelu 13:4, vati tua pande ku muenamo vulo?\n5 Yehova ua hana vimamuna via seho vi hasa ku mi kuasa enu na mukua ndzivo yenu mu suene kuli ikeye na ku likata umo na mukuavo. (Visamo 25:4; Isaya 48:17, 18) Ua tu leka ngueni: “Vulo vu kale na kasingimiko.” (VaHevelu 13:4) Nga mu singimika cuma kaha ca kala na seho, ni vati? Kaha naua ka mue ku ci sembulula vunoni mue ku ci niunga. Yehova neni ua tonda tu mone vulo mu cifua eci.\nKU LEMA YEHOVA CI KA KOLESA VULO VUENU\n6. Vika Mateo 19:4-6 ya handeka ku tuala ha cifua ce ku muenamo Yehova vulo?\n6 Yehova ikeye ua pandakanene va yala na mpuevo va katete mu vulo. Ngeci Muaneni, Yesu ngueni: “Ka mua tandele ngecize ou ua va tangele ha katete, ua va tangele yala na mpuevo, kaha ua handekele, ngueni, . . . muntu a ka seza ise na naye, kaha a ka lipandakana na mpuevo yeni; kaha ava vose vavali va ka pua ntsitu imo lika? Ngoco ka vesi naua ngue vavali, vunoni ngue ntsitu imo. Ngoco vene ava Njambi na va pandakana, muntu kati a ka va hangunune.” (Mateo 19:4-6) Tunde ha katete, Yehova ua tondele vulo ku pua vusamba vua ya ye. Ua tondele nkala vusoko vu likuate kumo na ku livuisa ndzolela.\n7. Vati va yala na mpuevo va hasa ku kaniamesa vulo vuavo?\n7 Vunoni lelo lino, vaze va liambata ve ku hita mu visoti via ku linga kanda vi ci soloke mu malo tunde ku ntsenkulu. Vintsimbu vimo visoti vie ku lana cikuma-kuma mu cifua ca ku linga ve ku singanieka nguavo vulo vuavo ku vu vuaha naua, ngeci ve ku likela. Vunoni ku ivuisisa cifua ce ku muenamo Yehova vulo ci hasa ku kuasa.—1 Yoano 5:3.\n8, 9. (a) Ntsimbu ika tua pande ku kava ku tuamenena ca Yehova mu vulo? (b) Vati tu hasa ku muesa ngecize vulo vuetu vua kala na seho?\n8 Ku tuamenena ca Yehova ce ku tu kuasa ntsimbu yose. Ngue mu tu na tumbuile laza, Yehova ua tu mamuna ngueni: “Vulo vu kale na kasingimiko ha kati ka vose.” (VaHevelu 13:4; Ekelesiaste 5:4) Nga tu kava ku tuamenena ca Yehova ntsimbu yose ambe ha vintsimbu via vikalu, mua vusunga tu ka vezika.—1 Tesalonika 1:3; VaHevelu 6:10.\n9 Mu ku linga vulo vua kala na seho kuli yetu, tue ku linga cose linga mezi etu na vilinga kati vi vu vihise. Vunoni tue ku tonda ku kaniamesa vusamba vuetu na mukua ndzivo yetu. Vati tu hasa ku lingamo?\nSINGIMEKENU VULO VUENU MU MEZI NA VILINGA\n10, 11. (a) Visoti vika via kama via kala mu malo amo? (b) Omo lia vika cifua ci tue ku handekelamo na mukuavo ndzivo yetu ca kala na seho?\n10 Muntu a hasa ku vuisa mukua ndzivo yeni ha mutima ku vavala mu vinjila via vingi. Tu tantekeya nguetu Vakua Kilistu ka va pandele ku veta mukua ndzivo yavo ni ku linga nkala cuma ci mu vulumuna. Vunoni tu hasa ku livulumuna ku mitima na mezi. Mezi a hasa ku pua vitua. Umo mpuevo ngueni: “Yaliange ue ku nji veta na mezi. Vutuhu ka nja kele na vitamba ha muvila, vunoni mezi eni ngeci mua, ‘U citeli!’ na ‘U cilinge ca ngoco!’ a kele na ku nji pula ku mutima ntsimbu yose.” Kaha umo yala ua handekele ngueni mpueyeni ue ku mu popolola ntsimbu yose na mezi na ku mu tomba ntsimbu yose. Yala uaco ua handekele ngueni: “Mezi eku nji handeka ka citava nji a hilukile ha mbunga. Ngeci ka nje ku handeka neni kaha nje ku kala ku vipanga na mu kati ka vutsiki. Ca cili nji kale ku vipanga ku hiana ku ndzivo.” Mua vusunga, vituka na mezi a ku pihia vi na lana cikuma matangua ano.\n11 Nga va yala na mpuevo va lihandeka mezi a ku pihia, ve ku likokela vimbandu ku mitima ka vie ku kanguka vuasi. Mua vusunga, evi kati vikevio via tonda Yehova kuli vose va liambata. Vunoni ambe nga tu liniunga kuli evi, kasi citava ku vuisa mukua ndzivo yetu ku mutima ku vavala ca ku hona ku tantekeya. Halumo mu hasa ku livua nguenu mue ku muesa ngozi kuli mukua ndzivo yenu, vunoni vati ue ku livua ikeye? Nga vimo vi mu na handekele vi na vavala mukua ndzivo yenu, vuno mu ka lihakela kapandi ka ku aluluka ni?—Ngalata 5:15; Tandenu Efeso 4:31.\n12. Vika vi hasa ku pihisa vusamba ha kati ka Yehova na muntu ua ambata ni ua somboka?\n12 Cifua ci mue ku handekelamo na mukua ndzivo yenu cipue ha mbunga ni kua lika lienu, ca kala na seho ku meso a Yehova. (Tandenu 1 Petulu 3:7.) Tiango 1:26, ya tu vuluisa nguayo: “Umo nga na singanieka ngecize ikeye mukua ku lemesa, vunoni ka pokuesa lilimi lieni, vunoni onga mutima ueni, ku-lemesa ceni ca ngoco.”\n13. Mu njila ika naua muntu a hasa ku vuisa mukua ndzivo yeni ku vavala ha mutima?\n13 Vaze va liambata va pande ku lisinganieka naua mu vinjila vikuavo. Ca ku muenako, vati a ka livua mukua ndzivo yenu nga mu putuka ku kala ntsimbu ya kama na mukua vilio vieka? Vutuhu mu hasa ku lingamo na vutumbe vua cili, ngeci mua, ku tuhuka-tuhuka hamo lika mu lihia, ni ku kuasa ku cimo citanga, vunoni vati a ka livua mukua ndzivo yenu? Umo ndokazi ua handekele ngueni: “Ku mona ngecize yaliange ue ku tuala cikuma mana kuli umo ndokazi ueka mu cikungulukilo ce ku nji vavala ha mutima. Nje ku livua ngue ka nja kele na seho.”\n14. (a) Vusunga vuka vua kama tu lilongesa ku Njenisisi 2:24? (b) Vika tua pande ku lihula?\n14 Etu Vakua Kilistu tua kala na kapandi ka ku likata na vamuanetu mu cikungulukilo. Vunoni nga tu ambata ni tu somboka, tua kala na kapandi ka kama ka ku likata na mukua ndzivo yetu. Yehova ua handekele ngueni yala “a ka seza ise na naye na ku kakatela mpuevo yeni.” (Njenisisi 2:24) Cifua ce ku livuilamo mukua ndzivo yetu ca pande ku kala na seho ya kama. Ngeci mukemuo lihulenu nguenu: ‘Nje ku hana mukua ndzivo yange, ntsimbu, seho na cilemo ca mu pande ni?’\n15. Omo lia vika Mukua Kilistu ua ambata ni ua somboka ka pandele ku likata cikuma na muntu ueka?\n15 Nga tu likata cikuma na muntu ueka ka puile mukua ndzivo yetu, tuli na ku neha visoti mu vulo vuetu. Tu hasa ku putuka ku likata na muntu mu visinganieka kaha na ku putuka ku mu vuila masungu. (Mateo 5:28) Kaha visinganieka viaco vi hasa ku kola na ku tu lingisa ku linga vimo vi ka muesa kasahuntu ku vulo vuetu.\n“MUHELA KATI U ZUALE”\n16. Lisiko lika ya hana Mbimbiliya ku tuala ha vulo?\n16 Mbimbiliya mu nima ya ku handeka nguayo: “Vulo vu kale na kasingimiko.” Ya vuezako nguayo: “Na muhela kati uzuale; muomu vakua vupangala na vakua ku pihisa vulo Njambi a ka va hisa.” (VaHevelu 13:4) Lizi “muhela” li va tumbula aha liemanena ku limona ku mivila. (Visimo 5:18) Vati tu hasa ku muesa kasingimiko ku viuma viaco linga kati tu vi zualese?\n17. (a) Vati vavengi ve ku mona vupangala lelo lino? (b) Vati Vakua Kilistu va pande ku mona vupangala?\n17 Vamo ve ku singanieka nguavo ku enda vungungu mukua ndzivo yavo ka ca puile vupi. Ka tua pandele ku tava visinganieka viaco vi tu kovele mu mitima. Yehova ua muesa ha toma ngecize ua zinda vukoyi na vupangala. (Tandenu Loma 12:9; VaHevelu 10:31; 12:29) Nga tu limona ku mivila na muntu ueka ka puile yalietu ni mpueyetu, tu ka zualesa vulo vuetu. Na ku muesa Yehova ngecize ka tua singimikile masiko eni, kaha eci ci ka tsiha vusamba vuetu neni. Ngeci mukemuo, tua pande ku viana cinanga ca katete ci tuala ku vungungu. Cinanga cika? Visinganieka via masungu ku tuala ha muntu ueka.—Yombi 31:1.\n18. (a) Omo lia vika vupangala va vu setekesa na ku lemesa vanjambi va makuli? (b) Vati Yehova ue ku muenamo vupangala?\n18 Mu Masiko a Mosesa, vupangala vua puile vupi vua kama, ngue vene ku lemesa vanjambi va makuli. Kasitiku ka vipi viaco ka puile ku-tsa. (Levitiku 20:2, 10) Haka vupangala vua lifuilile na ku lemesa vanjambi va makuli? Uose kaIsaleli ua lemesele vanjambi va makuli, ua tsihile cikulaheso ca lingile ca ku kakatela kuli Yehova. Kaha nga ua lingile vupangala, ua tsihile cikulaheso ca lingile ca ku kakatela kuli mukua ndzivo yeni. (Ezundu 19:5, 6; Ndeutelonomi 5:9; tandenu Malakiya 2:14.) Mua vusunga ku laza, Yehova ua muene vupangala ku pua vupi vua kama.\n19. Cisetekeso cika ci hasa ku tu kuasa ku liniunga ku vupangala?\n19 Amba co lelo? Vutuhu Yehova ka tu tumine naua ku ononoka masiko a Mosesa, vunoni cifua ce ku muenamo vupangala kasi ka ca alulukile. Muze vene mu tue ku viana ku lemesa vanjambi va makuli, mukemuo naua mu tua pande ku viana ku enda mukua ndzivo yetu vungungu. (Visamo 51:1, 4; Kolose 3:5) Nga tu ka lingamo, tu ka muesa kasahuntu ku vulo vuetu na kuli Njambi yetu Yehova.—Talenu Litota 26 ku ntsongo ya livulu.\nMUA KU KANIAMESELA VULO VUENU\n20. Vati mana a hasa ku kuasa vulo?\n20 Vati mu hasa ku kaniamesa vulo vuenu? Lizi lia Njambi ngualio: “Ha mangana va tungisa ndzivo; na ha mana i kaniama.” (Visimo 24:3) Ndzivo i hasa ku pua ya ku tontola kaha ya hululu ni i hasa ku pua ya ku tuima, ya cili, kaha ya kola. Vulo navuo vu hasa ku fua ngoco. Mukua mana ue ku linga cose linga vulo vueni vu pue vua cili, vu kaniame, kaha vu tovale.\n21. Vati mangana a hasa ku kaniamesa vulo?\n21 Ku tuala ha ndzivo i tua tumbula, Mbimbiliya ya vuezako naua nguayo: “Ha ciningi [mangana] zihondo [ziayo] zi sula na vupite vuose vua seho novuo vua ku viuka.” (Visimo 24:4) Mua vusunga, vi ya longesa Mbimbiliya vi hasa ku alulula vulo vuenu na ku vu puisa vua cili. (Loma 12:2; Filipu 1:9) Omo nenu na mukua ndzivo yenu mu tanda Mbimbiliya na mikanda yetu, puenu na ku simutuila vati mu hasa ku pangesa vi mue ku lilongesamo. Tondenu vinjila vi mu hasa ku limueselamo cilemo na kasingimiko kaha na ngozi na kuli uma mutima ku umo na mukuavo. Vundilenu Yehova a mi kuase ku kala na vifua vize vi kaniamesa vulo vuenu na ku lingisa mukua ndzivo yenu a mi leme cikuma.—Visimo 15:16, 17; 1 Petulu 1:7.\nPuenu na ku tonda ku tuamenena ca Yehova nga muli na ku lemesa mu vusoko\n22. Omo lia vika tua pande ku muesa cilemo, kasingimiko na kavumbi kuli mukua ndzivo yetu?\n22 Tua pande ku linga cose tu muese yalietu ni mpueyetu cilemo, kasingimiko na kavumbi. Nga tu lingamo, vulo vuetu vu ka kala na ntuima kaha vu ka kaniama. Kaha helu lia viose, tu ka vuisa Yehova ndzolela.—Visamo 147:11; Loma 12:10.\n1 VULO VUETU VU HASA KU HANA VUMPAHU KULI YEHOVA\n“Cilemo ka ci ka hua ca ya-ye.”—1 Kolintu 13:8\nVika vi hasa ku tu kuasa ku manusula visoti mu vulo vuetu?\nEkelesiaste 5:4; Mateo 19:4-6\nNkala vulo vua kala na visoti viavuo. Ngeci mukemuo kati mu tuntile ku tsiha vulo.\nVisamo 25:4; Isaya 48:17, 18; Mateo 6:33, 34\nNga yala na mpuevo va likuata vusamba vua kama na Yehova, vulo vuavo vu ka kaniama.\n2 MEZI ETU NA VILINGA VIETU VIE KU KUATA KU VULO VUETU\n“Va ka pua ntsitu imo lika.”—Njenisisi 2:24\nVati tu hasa ku liniunga linga kati tu vavalese mukua ndzivo yetu ku mutima?\nMateo 5:28; Efeso 4:31\nKati mu ende vungungu mukua ndzivo yenu ambe mu visinganieka lika. Hakenu seho ku cifua ce ku livuilamo mukua ndzivo yenu ku mutima. Kaha nga mu mona ngecize muli na ku mu vavalesa ku mutima, kalenu na cizango ca ku pangelaho na ku aluluka.\nKa tua pandele ku veta mukua ndzivo yetu ha muvila cipue ku mu veta na mezi. Mezi a api eku pihisa lika vulo.\nVisamo 5:18; VaHevelu 13:4\nKuli Yehova vupangala vua pua vupi vua kama. Ngeci mukemuo tua pande ku lihakela kapandi ka ku kakatela kuli mukua ndzivo yetu na ku mona vulo vuetu ku pua cuma ca seho ya kama. Ka tu tondo ku muesa kasahuntu kuli Yehova ni kuli mukua ndzivo yetu na limo litangua liahi.\n3 MU HASA KU KANIAMESA VULO VUENU\n“Ha mangana va tungisa ndzivo.”—Visimo 24:3\nVika mu hasa ku linga mu kale na vulo vua ku kola kaha vua ndzolela?\nVisimo 24:4; Mateo 6:14, 15; Loma 12:2; 1 Petulu 3:1\nPuenu na ku tonda ntsimbu ya ku simutuila na mukua ndzivo yenu. Puenu na ku mu muesa cilemo, kasingimiko, na ngozi. Lilongesenu ku ecela vuasi visevuka.\nVisimo 14:1; 31:29; Filipu 1:9; 2:4; 1 Petulu 3:7\nVundilenu Yehova a mi kuase ku pua yala ni mpuevo ua cili. Tondenu vinjila via ku vueza ku ngozi yenu na ku lisosomua na mukua ndzivo yenu.\nLoma 12:10; 1 Petulu 4:8\nNga mu linga cose mu muese ngecize mua haka seho na ku singimika mukua ndzivo yenu, vulo vuenu vu ka kaniama kaha mu ka vuisa Yehova ndzolela.\nTumenuko Vakuenu Tumenuko Vakuenu Mu Nima ya Litangua lia Vulo


President Taneti Maamau - Nang kateaki uoua riki taabo ni katantan ibukin buokan te mwamwananga\n(Bairiki, Tarawa, Taabati 17 n Eberi 2022)---- E waaki ngkai te Tautaeka ni barongaa aron mwakurian te kateitei ibukin uoua taabo ni katantan aika a boou ake a na tauraoi ni kabonganaaki ibukiia bwatintia ake a na tauraoi n roko iaon Kiribati inanon taairake aikai iaon Tarawa ma Kiritimati.\nE kamatoa te Botaki ibukin te Mauri ao Katoki Aoraki bwa e tabe ngkai ni waaki baarongaan te mwakuri iaon taabo ake e na waaki iai te kateitei n reitaki ma onobwai aika a bubura n aron are e na tauraoi ni waaki n te Otintaai Outeero i Bikenibeu ao n reitaki naba ma teuana are e na kateaki i Tabwakea iaon Kiritimati. E mwanenaki katean taian quarantine centres aikai man ana buoka te Asian Development Bank n reitaki ma te Tautaeka ibukin buokan ana waaki iaon te COVID-19.\nN tian raoi taian baaronga ake a waaki n te tai aio ao e a waaki naba te mwakuri ni kateitei ibukin taabo ni katantan aika uoua aikai. E katautauaki bwa n tian taian kateitei aikai ao e na rawata riki te tabo ni katantan ibukin okiia kaain abara ao aomata ake a na buoka ana karikirake te Tautaeka ao ake a kan roko n neweaba iaon abara ao a bati riki.\nE ngae n anne ao n te tai aei ao e waaki moa te Tautaeka ni baarongaa aron te kaokioki ibukiia kaain abara ake a bae mwanangaia n okira Kiribati ni kaineti ma butin te Aoraki ae te COVID-19 ao ni kabonganaaki moa taabo aika aia auti ni matuu ataein te EBS ao ai te Sports Complex ibukin te katantan.\nThe Government of Kiribati will soon construct two new quarantine centers that will be used for inbound travelers from abroad who will be arriving in Tarawa and Kiritimati.\nThe Ministry of Health and Medical Services affirms that construction plans are still in progress on the renovation, demolishing, and construction of a new building at the Otintaai Hotel together with the building of a new quarantine facility at Tabwakea village on Christmas Island. This project is funded by the Asian Development Bank.\nAfter completion of the construction plans, implementation on the constructions would commence very soon on the two new quarantine buildings. It is expected that upon completion of the two new buildings, Government would be able to facilitate and manage more flights from abroad for international passengers, Technical Assistants, tourists and many more to come to our shores.\nMeanwhile, the Government is currently arranging repatriation flights for all stranded nationals abroad using the EBS dormitories in Bikenibeu and the Sports Complex in Betio as temporary quarantine centers.


Mbatizimu ya Pua Ika?\nTANDENU MU Abbey Abkhaz Abui Acholi Afrikaans Aimarà Aja Akha Albanian Alemão Altai Alur Amárico Armênio Armênio (ocidental) Ateso Attié Azerbaijano Azerbaijano cirilico Bashkir Basque Bassa (Camarões) Bassa (Libéria) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Bete Biak Bicol Bislama Boulou Cabié Cambojana Catalão Cebuano Changana (Moçambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chiga Chin Zotung Chin haka Chinês (Cantonês) Chinês (Simplificado) Chinês (Tradicional) Chinês cantonês (simplificado) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chona Chopi Chuabo Chuvash Cibemba Cin Tidim Cinamuanga Cinianja Coreano Crioulo (Guadeloupe) Crioulo (Guiana) Crioulo Haitiano Crioulo Maurício Crioulo da Reunião Crioulo das Seychelles Criô Cuban Sign Curdo Kurmanji Daiaque ngaju Damara Dangme Dinamarquês Douala Dusun Efik Emberá-catío Eslovaco Espanhol Estónio Eue Fanti Fijiano Finlandês Fon Francês Futuniano Ga Galês Gitonga Gocana Grego Guaraní Guaraní (Bolívia) Guerze Gun Guéré Hausa Havu Herero Hiligaino Hindi Holandês Hunsrik Húngaro Iacuba Iban Ibanag Ibinda Igbo Iloco Indonésio Inglês Ioruba Irlandês Isoco Italiano Japonês Javanês Jula Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (s'gaw) Kazak Kazaki (Árabe) Khakass Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kituba Kongo Kpelle Kriol (Belize) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Lambya Laociano Lari Lenje Lifu Lingala Linguagem de sinais Americano Lituano Lomwe Lovari Luconzo Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Língua de gestual Portuguesa Língua de sinais Argentino Língua de sinais Boliviana Língua de sinais Chinesa Língua de sinais Colombiana Língua de sinais Espanhola Língua de sinais Finlandesa Língua de sinais Indonésia Língua de sinais Italiana Língua de sinais Mexicana Língua de sinais Polonesa Língua de sinais Quebequense Língua de sinais Romena Língua de sinais Sueca Língua de sinais Tailandesa Língua de sinais Tcheca Língua de sinais angolana Língua de sinais costa-marfinense Língua de sinais indiana Língua de sinais malásia Língua de sinais mianmarense Língua de sinais nepalesa Macua Maia Malai Malaiala Malgaxe Maltês Mam Mambwe-Lungu Manyawa Mapudungun Marata Mare Mazahua Mbunda Mende Meru Mianmar Mizo Mongol Moore Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbábue Ndonga Nepalês Ngabere Ngangela Nias Niueano Norueguês Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Náuatle (Central) Okpe Oromo Osseto Otetela Pangasino Pidgin (Camarões) Pidgin (África Ocidental) Pidgin nigeriano Pidjin das Ilhas Salomão Polonês Ponapeano Português Português (Portugal) Punjabi (Nastalique Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Quirguiz Quíchua (Ancash) Quíchua (Ayacucho) Quíchua (Bolívia) Quíchua (Cuzco) Rarotonganês Romani (Macedônia) Romani (Macedônia) (cirílico) Romani (Sérvia) Romani (leste da Eslováquia) Romani (norte da Grécia) Romani (sul da Grécia) Romênio Ronga Runyankore Russo Rutoro Sangir Sango Sena Sepedi Sepulana Sesoto (Lesotho) Sesoto (África do Sul) Sidama Silozi Singalês Sranantongo Suati Suaíli Suaíli (Congo) Sueco Sundanês Tadjique Tagalog Tai Taitiano Talian Tandroy Tankarana Tatar Tcheco Tetun Dili Tigrino Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tonganês Tshiluba Tsonga Tsuana Turco Tuvaluano Tvi Tzotzil Tâmil Télugu Ucraniano Udmurt Uichi Uigur (Cirílico) Umbundu Uolaitsa Urdu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Uzbeque Valenciano Vezo Vietnamese Wallisiano Waray-Waray Zande Zapoteca (Lachiguiri) Zulu odia samoano tiv tshwa Árabe\nVuno nja Pande ku Lihana Kuli Njambi na ku nji Mbatiza ni?\n1. Vika mu hasa ku singanieka mu nima ya ku lilongesa lino livulu?\nMU NA lilongesa vusunga vua vuingi vua mu Mbimbiliya mu livulu lino, ngeci mua cikulaheso ca Njambi ca muono ka ue ku hua, cifua ca vatsi na lulavelelo lua cisangukilo. (Ekelesiaste 9:5; Luka 23:43; Yoano 5:28, 29; Ku-Solola 21:3, 4) Halumo mu na putuka laza ku likungulula na Vakaleho va Yehova kaha muli na vusunga nguenu ve ku lemesa mu vusunga. (Yoano 13:35) Halumo naua mu na putuka ku likuata vusamba na Yehova, kaha mu na hangula ku mu pangela. Vunoni halumo muli na ku lihula nguenu ‘Vika honi nja pande ku linga vuovuno linga nji pangele Njambi?’\n2. Omo lia vika umo yala ua ku Etiopia ua tondele ku mu mbatiza?\n2 Vikevio via singaniekele umo yala ua ku Etiopia ua yoyele ku ntsimbu ya Yesu. Filipu ua kuasele uze yala ku tantekeya ngecize Yesu ikeye Mesiya. Via lilongesele uze yala via mu kuatele cikuma ku mutima ngeci haze vene ua handekele ngueni: “Tala, kuno ku li mema; vika vi ku nji vindika ku nji mbatiza?”—Vilinga 8:26-36.\n3. (a) Lisiko lika Yesu ua hele ku vandongesi veni? (b) Vati ve ku mbatiza muntu?\n3 Mbimbiliya i longesa ngecize nga mu tonda ku pangela Yehova, va na pande ku mi mbatiza. Yesu ua lekele vandongesi veni ngueni: “Puisenu vantu vose vandongesi vange na ku va mbatiza.” (Mateo 28:19) Yesu ua sile naua lungano muomu neni va mu mbatizile. Ka va mu sampuilile tumema ha mutue, vunoni va mu mbuitikile uose mu mema. (Mateo 3:16) Na lelo lino nkala Mukua Kilistu u va mbatiza, na pande ku mu mbuitika muvila uose mu mema.\n4. Vika mu ka muesa ku vakuenu nga va mi mbatiza?\n4 Nga va mi mbatiza mu ka muesa ku vakuenu nguenu mu tonda mpundu ku pua kavusamba ka Njambi na ku mu pangela. (Visamo 40:7, 8) Vunoni halumo muli na ku lihula nguenu ‘Vika nja pande ku panga linga va nji mbatize?’\nVUSUNGA NA LUTSILIELO\n5. (a) Vika mua pande ku linga ntsimbu kanda va mi mbatize? (b) Vika ca puila ca seho ku kunguluka ntsimbu yose?\n5 Ntsimbu kanda va mi mbatize mua pande ku tantekeya Yehova na Yesu. Kaha mu na putuka laza ku lingamo mu ku lilongesa Mbimbiliya. (Tandenu Yoano 17: 3.) Vunoni kuli vikuavo naua vi mua pande ku linga. Mbimbiliya nguayo mua pande ku ‘sula na ku tantekeya cizango’ ca Yehova. (Kolose 1:9) Ku likungulula na Vakaleho va Yehova ci ka mi kuasa ku likuata vusamba vua kama na Yehova. Eci cikeco cimo ca viuma via seho via pande ku mi lingisa ku kunguluka ntsimbu yose.—VaHevelu 10:24, 25.\nNtsimbu kanda va mi mbatize, mua pande ku lilongesa Mbimbiliya\n6. Viuma vingahi mua pande ku tantekeya mu Mbimbiliya ntsimbu kanda va mi mbatize?\n6 Vutumbe vua Yehova kati ku mi kakateya ku tantekeya viose vi va soneka mu Mbimbiliya linga va mi mbatize houe. Vulukenu uze yala ua ku Etiopia, Yehova ka mu kakateyele ku tantekeya viose amba va mu mbatize. (Vilinga 8:30, 31) Muomu ku lilongesa via Njambi ka ca kele na ntsongo. (Ekelesiaste 3:11) Vunoni linga va mi mbatize, ha katete mua pande ku tantekeya na ku tava vilongesa via ku putukila via mu Mbimbiliya.—VaHevelu 5:12.\n7. Vukuasi vuka mu na uana mu ku lilongesa Mbimbiliya?\n7 Mbimbiliya nguayo: “Nga ku tsiliela cahi ka tu hasa ku mu ya [Njambi] ku mutima.” (VaHevelu 11:6) Ngeci mukemuo, ntsimbu kanda va mi mbatize mua pande ku kala na lutsilielo. Mbimbiliya nguayo vamo vantu va kele mu mbonge ya laza ya Kolintu, vevuile muzimbu u va ambuluile vandongesi va Yesu ngeci ‘va tsilielele, kaha va va mbatizile.’ (Vilinga 18:8) Nenu naua, ku lilongesa Mbimbiliya ci na mi kuasa ku tsiliela mu vikulaheso via Njambi na mu ngolo ya cikombelo ca Yesu, cize ci hasa ku tu kula ku vupi na ku ku-tsa.—Yehosua 23:14; Vilinga 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17.\nLEKENUKO VAKUENU VIA VUSUNGA VUA MU MBIMBILIYA\n8. Vika vi ka mi sindiya ku lekako vakuenu viuma vi muli na ku lilongesa?\n8 Omo mu tualelelaho ku lilongesa Mbimbiliya na ku mona vukuasi vu i mi hana mu muono, lutsilielo luenu lu ka kola. Kaha mu ka tonda ku lekako vakuenu viuma vi muli na ku lilongesa. (Yelemiya 20:9; 2 Kolintu 4: 13) Vunoni iya mua pande ku lekako?\nLutsilielo lua pande ku mi sindiya ku lekako vakuenu vize vi muli na ku lilongesa\n9, 10. (a) Veya mu hasa ku putukila ku leka vi muli na ku lilongesa? (b) Vika mua pande ku linga nga mu tonda ku ambuluila hamo na cikungulukilo?\n9 Halumo mu tonda ku lekako vi muli na ku lilongesa ku vavusoko vuenu, vavusamba, vaze va mua lihata navo na vakuenu ku vipanga. Vutuhu ca cili ku lingamo, vunoni mua pande ku handeka navo na ngozi na cilemo. Mu nima ya ntsimbu mu ka hasa ku ambuluila hamo lika na cikungulukilo. Nga mu tonda ku lingamo, citava mu handeke na Mukaleho ue ku mi longesa Mbimbiliya nguenu mu tonda ku ambulula na cikungulukilo. Kaha nga ikeye a mona ngecize mu na puisamo kaha mu li na ku kava vitume via Mbimbiliya mu ku yoya cenu, nenu na mulongisi uenu mu ka kala na cimo ciuano na vakuluntu vavali va mu cikungulukilo.\n10 Vati ci ka fua ciuano caco? Vakuluntu va ka simutuila nenu linga va mone nga mu nevuisisa vilongesa via ku putukila via mu Mbimbiliya kaha mua vi tsiliela. Cikuavo naua na ku mona nga mue ku ononoka vi ya handeka Mbimbiliya mu muono kaha nga mu tonda ku pua mpundu Mukaleho ua Yehova. (Vilinga 20:28; 1 Petulu 5:2, 3) Mu nima yeci ciuano, vakuluntu va ka mi leka nga citava mu putuke ku ambulula hamo lika na cikungulukilo.\n11. Vika ca puila ca seho ku sungamesa muono uenu ntsimbu kanda mu putuke ku ambuluila hamo lika na cikungulukilo?\n11 Halumo vakuluntu va ka mi leka nguavo kuli vimo vi mua pande ku alulula mu ku yoya cenu ntsimbu kanda mu putuke ku ambuluila hamo lika na cikungulukilo. Vika ca puila ca seho ku sungamesa muono uenu? Muomu mu tue ku lekako vakuetu via Mbimbiliya, tue ku imanena Njambi, ngeci mukemuo tua pande ku yoya mu cifua ce ku muesa kavumbi kuli ikeye.—1 Kolintu 6:9, 10; Ngalata 5:19-21.\nKU ALULUKA NA KU HILUKA\n12. Omo lia vika vantu vose va na pande ku liveya?\n12 Kuli vikuavo vi mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize. Kapostolo Petulu ua handekele ngueni: “Alulukenu . . . hilukenu naua, linga va zimangane vipi vienu.” (Vilinga 3:19) Ku aluluka ca lomboloka vika? Ca lomboloka ku liveya omo lia viuma via vipi vi tua lingile ku nima. Ca ku muenako nga laza mua kele na ku linga vukoyi ni vupangala, mua pande ku liveya. Ambe nga mu muono uenu uose mua lihakela kapandi ka ku linga vize via cili, kasi mua pande ku aluluka muomu tu vose tue ku vulumuna kuli Njambi kaha tua pande ku mu vundila linga a tu ecele.—Loma 3:23; 5:12.\n13. ‘Ku hiluka’ ca lomboloka vika?\n13 Vuno ku aluluka ni nguetu ku liveya cikeco lika ca tondeka ni? Houe. Petulu ua handekele ngueni mua pande naua ‘ku hiluka.’ Eci ca lomboloka ngecize mua pande ku likela nkala vilinga via ku pihia vi mua kele na ku linga, na ku putuka ku linga via cili. Ca ku muenako, a ci singaniekenu nga muya vungendzi ku cihela ka mu tantekeya. Kaha mu nima ya ntsimbu mu mona ngecize mu na ila mu njila yeka. Vati mu linga? Mua vusunga mu ka mana, ku tenguluka na ku hiluka linga muye mu njila ya cili. Na vuno vene, omo mu lilongesa Mbimbiliya mu hasa ku mona ngecize kuli vimo viuma vi mua pande ku likela. Ngeci mukemuo, kalenu na cizango ca ku ‘hiluka’ ni nguetu ku sungamesa muono uenu na ku putuka ku linga via cili.\nLIHANENU KULI YEHOVA\nMu na kulahesa laza Yehova nguenu mu mu pangela ni?\n14. Vati ve ku lihana kuli Yehova?\n14 Cinanga cikuavo ci mua pande ku puisamo ntsimbu kanda va mi mbatize ca pua ku lihana kuli Yehova. Ku lihana kuli Yehova, ca pua ku vundila kuli ikeye linga mu mu leke nguenu mu na likuminia ku lemesa lika ikeye kaha mu tuameka cizango ceni ku lutue lua viose mu muono uenu.—Ndeutelonomi 6:15.\n15, 16. Vika vie ku sindiya muntu ku lihana kuli Njambi?\n15 Ku likuminia ku pangela lika Yehova ca pua ngue likuminia ku yoya na muntu u mua lema. A ci singaniekenu nga umo yala na mpuevo va li na ku litantekeya. Omo yala a putuka ku tantekeya vuino mpuevo, ue ku putuka ku mu lema kaha amba vuose a mu ambate. Vutuhu ku ambata ca pua citeli ca kama, vunoni yala a litavelaco muomu na leme mpuevo uaco.\n16 Omo mu lilongesa via Yehova, mu ka putuka ku mu lema na ku tonda ku mu pangela na ngolo yenu yose. Eci ci ka mi lingisa ku vundila kuli Yehova linga mu likuminie ku mu pangela. Mbimbiliya nguayo uose a tonda ku kava Yesu na pande “a liviane ivene.” (Mako 8:34) Vika ca lomboloka? Ca lomboloka ku ononoka Yehova mu viuma viose. Via tonda Yehova via pande ku kala na seho ya kama kuli yenu ku hiana vizango vienu na vutumbe vuenu vuose.—Tandenu 1 Petulu 4:2.\nKATI MU KALE NA VUOMA VUA KU SEVUKA\n17. Omo lia vika vamo ka ve ku lihana kuli Yehova?\n17 Vamo ka ve ku lihana kuli Yehova muomu ve ku ivua vuoma vua ku hona ku puisamo ku mu pangela. Ka va tondo ku vuisa Yehova vusiua, ni ve ku singanieka nguavo nga ka va lihana kuli Yehova, kaha ikeye ka ka va sompesa omo lia viuma vi ve ku linga.\n18. Vika vi mi kuasa ku tundisa nkala vuoma vua ku vuisa Yehova vusiua?\n18 Ku lema Yehova ci ka mi lingisa ku tundisa nkala vuoma vua ku mu vuisa vusiua. Kaha omo lia ku mu lema mu ka lihakela kapandi ka ku puisamo ku mu pangela. (Ekelesiaste 5: 4; Kolose 1:10) Ka mu ka singanieka nguenu ca cikalu cikuma ku linga cizango ca Yehova. Kapostolo Yoano ua handekele ngueni: “Muomu eci cikeco cilemo ca Njambi ngecize tu niunge mezi a lisiko eni. Na mezi a lisiko eni kati a akalu.”—1 Yoano 5:3.\n19. Vika ka mua pandele ku vuila vuoma vua ku lihana kuli Yehova?\n19 Ka ci tondeka mu pue va ku tantuluka amba vuose mu lihane kuli Yehova. Kaha na limo litangua liahi Yehova a ka tu vundila ku linga vize ka tu hasa. (Visamo 103:14) A ka mi kuasa ku linga via cili. (Isaya 41:10) Tsilielenu Yehova na mutima uenu uose kaha a mi ‘inikila zinjila zienu.’—Visimo 3:5, 6.\nKU LITAVELA KU LIHANA CENU HA MBUNGA\n20. Mu nima ya ku lihana kuli Njambi, cinanga cika ci na hatako?\n20 Vati ku tala, mu na puho ha ku lihana kuli Yehova ni? Mu nima ya ku lihana kuli Yehova, citava muye mu cinanga cikuavo ni na hatako. Va na pande ku mi mbatiza.\n21, 22. Vati mu hasa ku “tava na kanua” lutsilielo luenu?\n21 Handekenu na ntuama ua civunga ca vakuluntu va cikungulukilo nguenu mu na lihana laza kuli Yehova kaha mu tonda ku mi mbatiza. Kaha ikeye a ka vundila vamo vakuluntu va cikungulukilo linga va ka hituluke nenu mu vilongesa via katete via Mbimbiliya. Nga ha kati kavo va ka mona nguavo mu na puisamo, va ka mi leka nguavo citava va ka mi mbatize mu ciuano ca kama ca Vakaleho va Yehova ci hatako. Ku ciuano caco ku ka kala cimpande ca lombolola mbatizimu. Kaha mukua ku hana cimpande caco a ka hula vose va na puisamo ku va mbatiza vihula vivali via viasi. Ku kumbulula vihula viaco, cikeco ku “tava na kanua” lutsilielo luenu.—Loma 10:10.\n22 Kaha va ka mi mbatiza. Va ka mi mbuitika muvila uose mu mema. Mbatizimu yenu i ka muesa ku mbunga ngecize mua lihana kuli Yehova kaha mu na pu Mukaleho ua Yehova.\nVI YA LOMBOLOKA MBATIZIMU YENU\n23. Vika ca lomboloka ku mbatiza muntu “mu lizina lia Ise na Muana na sipilitu santu”?\n23 Yesu ua handekele ngueni vandongesi veni va ka va mbatiza “mu lizina lia Ise na Muana na sipilitu santu.” (Tandenu Mateo 28:19.) Vika ca lomboloka? Ca lomboloka ngecize mua tantekeya vukama vua Yehova na vipanga via kala navio Yesu mu vutumbe vua Njambi, na vati Yehova ue pangesa sipilitu santu yeni mu ku puisamo cizango ceni.—Visamo 83:18; Mateo 28:18; Ngalata 5:22, 23; 2 Petulu 1: 21.\nKu mi mbatiza ca pua ku muesa nguenu mu tonda ku linga cizango ca Njambi\n24, 25. (a) Vika yemanena Mbatizimu? (b) Vika tu ka lilongesa mu kapitulu ka ku manusuila?\n24 Vunoni, mbatizimu yemanena cuma ca seho ya kama. Ku mi mbuitika ca lomboloka ngecize mu na tsi ku ku yoya cenu ca laza. Kaha omo mu zavuluka mu mema, mu ka putuka muono ua uha ua ku linga cizango ca Njambi. Ca pua ku muesa naua ngecize mu ka pangela Yehova tunde ha ntsimbu yaco. Vulukenu ngecize ka mua lihanene ku muntu, ku civunga ni ku vipanga vimo. Vunoni mua lihana kuli Yehova Njambi.\n25 Ku lihana ci ka mi kuasa ku kolesa vusamba vuenu na Njambi. (Visamo 25:14) Eci ka ca lombolokele ngecize muntu a kovoka lika omo lia ku mu mbatiza houe. Kapostolo Paulu ua sonekele ngueni, ‘Pangelenu ku vuovoke vuenu na vuoma na ku zaza.’ (Filipu 2:12) Mbatizimu ya pua lika vuputukilo. Vunoni vati mu hasa ku tualelelaho ku pua kavusamba ka Yehova? Eci cihula va ka ci kumbulula mu kapitulu ka ku manusuila ka lino livulu.\nVUSUNGA 1: NJA PANDE KU NJI MBATIZA NI?\n“Tala, kuno ku li mema; vika vi ku nji vindika ku nji mbatiza?”—Vilinga 8:36\nOmo lia vika kaha vati va na pande ku mi mbatiza?\nMbatizimu ye ku muesa ngecize mu na seza ku yoya cenu ca laza kaha mu na putuka muono ueka ua ku linga cizango ca Njambi.\nMua pande ku mi mbatiza linga mu pangele Yehova.\nMbatizimu ye ku muesa ku vakuenu ngecize mu tonda ku pangela Njambi.\nMua pande ku mi mbuitika muvila uose mu mema, ngue mu va lingile Yesu.\nVUSUNGA 2: YEHOVA KA KA MI KAKATEYA KU LINGA VIUMA KA MU HASA\n“Eci cikeco cilemo ca Njambi, ngecize tu niunge mezi a lisiko eni: na mezi a lisiko eni kati a akalu.”—1 Yoano 5:3\nVika ka mua pandele ku ivua vuoma vua ku lihana kuli Yehova?\nVisamo 103:14; Isaya 41:10\nKa ci tondeka ku pua ua ku tantuluka linga mu lihane kuli Yehova. Muomu a ka mi kuasa ku linga via cili.\nCilemo cenu kuli Yehova ci ka mi kuasa ku vula vuoma ku mu vuisa vusiua.\nVISUNGA 3: VINANGA VI TUALA KU MBATIZIMU\n“Nji zolela mu ku linga cizango cove, A Njambi yange, Cili, lisiko li li mu kati ka mutima uange.”—Visamo 40:8\nVika mua pande ku linga mu lihane kuli Yehova?\nLILONGESENU LIZI LIA NJAMBI\nTantekeyenu Yehova na Yesu Kilistu. Omo mu tualelelaho ku lilongesa viavo na cilemo cenu kuli vakevo ci ka kola.\nKOLESENU LUTSILIELO LUENU\nTsilielenu na mutima uose mu vikulaheso via Njambi na mu ngolo ya cikombelo ca Yesu ca ku tu kula ku vupi na ku-tsa.\nEci ca lomboloka ku liveya ku viuma via ku pihia vi mua linga.\nEci ca lomboloka ku likela nkala vilinga via ku pihia vi mua linga na ku linga lika via cili.\n1 Petulu 4:2\nHANENU MUONO UENU KULI YEHOVA\nKu lihana kuli Yehova ca lomboloka ku mu kulahesa mu civundilo nguenu mu pua na ku mu lemesa, na ku tuameka ku lutue nkala viuma via tonda kuli yenu.


JW Program wa Chikumangan cha Mudimu ni Mashakamin wa Ngond wa 2 1-7, 2016\nKutang mu rudim ra Batak (Simalungun) Hmong (White) Ibanag Javanais Kpelle Krio Kurde kurmanji (Caucase Lenje Mbunda Mende Ngangela Nyungwe Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romani (Sud de la Grèce) Romany (Macedonia) Cyrillic Rudim ra Abbey Rudim ra Abui Rudim ra Alur Rudim ra Amharique Rudim ra Aukan Rudim ra Batak (karo) Rudim ra Batak (toba) Rudim ra Biak Rudim ra Galician Rudim ra Guerzé Rudim ra Inglish Rudim ra Mambwé-Lungu Rudim ra Pidgin (Cameroon) Sesotho (Lesotho) Soli Soundanais Tetun Dili Uruund Valencian Yacouba rudim Ndébélé rudim Ossète rudim ra Estonien rudim ra Acoli rudim ra Afrikaans rudim ra Albanais rudim ra Allemand rudim ra Arabe rudim ra Arménien rudim ra Aymara rudim ra Azéri rudim ra Azéri (cyrillique) rudim ra Bachkir rudim ra Baoulé rudim ra Bas allemand rudim ra Basque rudim ra Bassa (Cameroun) rudim ra Bengali rudim ra Bichlmar rudim ra Bikol rudim ra Boulou rudim ra Bulgare rudim ra Bêté rudim ra Cakchiquel rudim ra Cambodgien rudim ra Catalan rudim ra Cebuano rudim ra Chichewa rudim ra Chinois (traditionnel) rudim ra Chinois riswapela kutesh rudim ra Chitonga rudim ra Chitumbuka rudim ra Chiyao rudim ra Chokwe rudim ra Chol rudim ra Citonga (Malawi) rudim ra Coréen rudim ra Croate rudim ra Créle d'Haïti rudim ra Créol de Maurice rudim ra Créole des Seychelles rudim ra Dangme rudim ra Danois rudim ra Digor rudim ra Edon rudim ra Efik rudim ra Espagnol rudim ra Fidjien rudim ra Finnois rudim ra Fon rudim ra Frafra rudim ra Français rudim ra Féroïen rudim ra Ga rudim ra Gallois rudim ra Garifuna rudim ra Goun rudim ra Grek rudim ra Greonlandais rudim ra Guarani rudim ra Gujarati rudim ra Géorgien rudim ra Haoussa rudim ra Herero rudim ra Hiligaynon rudim ra Hindi rudim ra Hiri motu rudim ra Hongrois rudim ra Hébreu rudim ra Iban rudim ra Icibemba rudim ra Igbo rudim ra Iloko rudim ra Indonésien rudim ra Islandais rudim ra Isoko rudim ra Italien rudim ra Japonais rudim ra Jula rudim ra Kabye rudim ra Kannada rudim ra Kazakh rudim ra Kekchi rudim ra Kikamba rudim ra Kikaonde rudim ra Kikogo rudim ra Kikuyu rudim ra Kiluba rudim ra Kimbundu rudim ra Kinyarwanda rudim ra Kipende rudim ra Kirghir rudim ra Kiribati rudim ra Kirundi rudim ra Kisi rudim ra Kisonge rudim ra Kongo rudim ra Konkani (romain) rudim ra Kurde kurmanji (cyrillique) rudim ra Kwangali rudim ra Kwanyama rudim ra Lamba rudim ra Lao rudim ra Letton rudim ra Lhukonzo rudim ra Lifu rudim ra Lingala rudim ra Lituanien rudim ra Lugand rudim ra Lunda rudim ra Luo rudim ra Luvale rudim ra Macédonien rudim ra Makua rudim ra Malay rudim ra Malayalam rudim ra Malgache rudim ra Maltais rudim ra Man rudim ra Mapudungun rudim ra Marathi rudim ra Maya rudim ra Mazatèque de Huautla rudim ra Mixe rudim ra Mixtec (Guerrero) rudim ra Mizo rudim ra Mongol rudim ra Mooré rudim ra Myama rudim ra Nahuatl (Guerrero) rudim ra Nahuatl (Huasteca) rudim ra Nahuatl (Nord de Puebla) rudim ra Nahuatl (central) rudim ra Navajo rudim ra Ndau rudim ra Ndonga rudim ra Ndébélé(Zimbabwe) rudim ra Ngabere rudim ra Nias rudim ra Norvégien rudim ra Nyanja rudim ra Nzema rudim ra Néerlandais rudim ra Népali rudim ra Oromo rudim ra Otomi (vallée du Mezquital) rudim ra Otètèla rudim ra Ourdou rudim ra Ouzbek rudim ra Ouïghour(cyrillique) rudim ra Palonais rudim ra Pangasinan rudim ra Papiamento (Curaçao) rudim ra Papiamnto (Aruba) rudim ra Pendjabi rudim ra Persan rudim ra Pidgin salomonien rudim ra Portugais rudim ra Portugais (Portugal) rudim ra Quechua (Ancash) rudim ra Quechua (Ayacucho) rudim ra Quechua (Bolivie) rudim ra Quechua (Cuzco) rudim ra Quiché rudim ra Romany (Macédoine) rudim ra Rotumien rudim ra Roumain rudim ra Runyankore rudim ra Russe rudim ra Rutooro rudim ra Samoan rudim ra Sango rudim ra Saramaccan rudim ra Sena rudim ra Sepedi rudim ra Serbe rudim ra Serbe (romain) rudim ra Shona rudim ra Sidama rudim ra Silozi rudim ra Singhalais rudim ra Slovaque rudim ra Slovène rudim ra Sranan tongo rudim ra Suédois rudim ra Swahili rudim ra Swahili (Rép. dém. du Congo) rudim ra Swati rudim ra Tagalog rudim ra Tahitien rudim ra Tajiki rudim ra Tamoul rudim ra Tarascan rudim ra Tatar rudim ra Tchouvache rudim ra Tchèche rudim ra Thaï rudim ra Tigrinya rudim ra Tiv rudim ra Tlapanec rudim ra Tnkarana rudim ra Tojolabal rudim ra Tok pisin rudim ra Tongien rudim ra Totonaque rudim ra Tshiluba rudim ra Tshwa rudim ra Tsonga rudim ra Tswana rudim ra Turc rudim ra Turkmène rudim ra Tuvalu rudim ra Twi rudim ra Tzeltal rudim ra Tzotzil rudim ra Télougou rudim ra Ukrainien rudim ra Umbundu rudim ra Urhoba rudim ra Venda rudim ra Vezo rudim ra Vietnamien rudim ra Wallis rudim ra Waray-Waray rudim ra Wayuunaiki rudim ra Wolaitsa rudim ra Xhosa rudim ra Yoruba rudim ra Zandé rudim ra Zapotec (Lachiguiri) rudim ra Zapotec (de l’isthme) rudim ra Zoulou rudim ra yijingidij ra brésilienne rudim ra yijingidij ra finnoise rudim ra yijingidij ra polonais rudim ra Éwé\nNgond wa 2 1-7\n“Nehemiy Wakata Difukwil Diakin”: (Min. 10)\n[Mekesh Mazu ma Kusambish ma video wa Nehemiy.]\nNeh 1:11–2:3—Nehemiy wasangara mulong wa kuya kurutu kwa difukwil diakin (w06 1/2 29 par. 7)\nNeh 4:14—Nehemiy warisha nich rupompat mulong wa difukwil diakin pamukungamenay Yehova (w06 1/2 30 par. 3)\nNeh 1:1; 2:1—Mulong wak tukutwish kulond anch “muvu wa makum maad” ujimbwilau mu Nehemiy 1:1 ni 2:1 auchinda kudiosh pa chisu chawiy chimwing? (w06 1/2 28 par. 5)\nNeh 4:17, 18—Ov, mutapu ik welay muntu kutwish kusal mudimu wa kutunguril nich chikas chimwing kusu? (w06 1/2 9 par. 1)\nKutang kwa Bibil: Neh 3:1-14 (Min. 4)\nRijek Yakumenaku ya Ngond Winou. (Min. 15) Minsamb. Mekesh video ulejena mutapu wa kusadil chakumenaku cha chilakej, ni isambina manans majim. Shinshikin mutapu washay mwin kulejan mazu ma kusambish nich pakezay kumuchirikin muntu. Yikasikesha in kulejan chakwel asadina mutapu ufanyidinau kusadil nawamp yakumenaku yau.\nIrijeka Katat Chakwel Usala Mudi Chibol Nkwash mwi Ngond wa 3 ap wa 4: (Min. 15) Minsamb. Shinshikin manans ma usey madia mu mutu wa mulong ulondina anch: “Salany Chirung Chinech cha Chivurikish Chikala Chirung cha Musangar!” (km 2/14 2) Kasikeshin pa usey wa kwirijek kurutu kwa chisu. (Jnsw 21:5) Yipula in kulejan aad asala pasak mudi ayibol ankwash. Yom ik yikash yafanyinau kurish nich? Musangar ik wamanau?\nDilejan dia Bibil dia Chikumangen: ia-F shapitre 8 par. 1-16 (Min. 30)\nMuminy 24 ni Malembil\nMudimu ni Mashakamin ma in Kristu Program wa Ngond wa 2 1-7, 2016


E tabu te Uea ae te Atua ae moan te maka ae iai ngkoa, ngkai ao E nakomai - Kiribati Catholic Charismatic Renewal Service\nE tabu te Uea ae te Atua ae moan te maka ae iai ngkoa, ngkai ao E nakomai\nWarekan ana kaotioti Ioane: 4: 1 – 11\nAei aron are kaoti i matau. I nora te mataroa ae uki i karawa, ao e taetae nakoiu te bana naba arei, ae ai aron te bu, ao e kangai: “Nakomai, waerake, ao N na kaota nakoim te bai ae na roko rimui.” Ao e a niniai naba te Tamnei, ao I nora te kaintokanuea ae tei i karawa, ma Temanna are tekateka iai. Ao Teuare tekateka iai, ai aron taran te taiman ma te rube. E katobibia te kaintokanuea neiwirara, ao tarana ai aron te emeroti. Ao e otabaniniaki te kaitokanuea arei ni kaintokanuea ake uabui ma aua, ao I noriia unimane ake uangauni ma aman n tekateka iai, ma kunnikaia te mainaina, ao baun atuia te koora. Ao a kia taiani iti man te kaintokanuea, ma taiani bana ma taiani baa, ao a ura i matana taura ake itiua, ba Tamnein te Atua ake itiman. Ao i matan te kaintokanuea, ai aroni marawa ae itiaki n ai aron te kirititaro. A mena i nuka man ake aman, ake a katobibiaki n te kaintokanuea, ao a maiti mataia i moaia ao i akuia. Te moa ni man, ai aron te raian; te kauoman, ai aron te kao mane; te kateniman, ai aroni moan te aomata; ao te man are te kaaman, ai aron te ikare ae kiba. Ao man ake a aman, kaka oneai baia ni kiba, ao iai mataia ni kabutai rabataia, i aoia ao i nanoia. Ao a aki toki ni kangai ni ngaina ao ni bong:\nE tabu, E tabu, E tabu\nte Uea ae te Atua ae moan te maka,\nae iai ngkoa, iai ngkai,\nao E nakomai.\nA anganga te nebonebo, te karinerine ma te katituaraoi man akekei nakon Teuare tekateka n te kaintokanuea a maiu n aki toki; ao a katoa tai ni bobaraki unimane ake uangauni ma aman i matan Teuare tekateka n te kaintokanuea, ao a kangai: “Ara Uea ma Ataura, Ko riai n anganaki te nebonebo, te karinerine ma te maka, ba Ko karika karawa ma aonaba, ao a karaoaki bai ni kabane i bukin nanom.”\nTe Taramo 150\nKaekana: E tabu te Uea ae te Atua ae moan te maka.\nNeboia n timbara aika tangi maka, neboia n timbara aika tangiraoi.\nKe a bane n neboa te Uea, baika maiu. K.\nE teimatoa n aki toki ana taeka te Uea; bon te Rongorongo ae raoiroi ae kam anganaki. Alleluia.\nWarekan ana Euangkerio Ruka..19: 11 – 28\nNgke a tabe n ongora aomata irouni Iesu, ao E taetae ni kaikonaki nakoia, ba a kani ma Ierutarem, ao a taku ba e nang kaoti Uean te Atua n te tai naba arei. E kangai: “Temanna ngkoa te aomata ae te toka. E nakon te aba ae raroa ba e na kaueaki, ao e na manga oki. E weteia moa ana tabonibai ake tengaun, ao e angania tebuina te baun; ao e taku nakoia: ‘Kam na karikirakei ni karokoa I a manga oki.’ Ma a riba te aomata arei kain ana kawa, ao a kanakoa te taeka n rimuina, ni kangai: ‘Ti aki tangiria ba ara uea.’ Ngke e a oki teuarei ma nakoana n uea, ao weteia ana tabonibai akea e angania te mane, ba e na nora rakana irouia nako. E roko temanna ao e taku: ‘Te Uea, rakan am baun, tebuina riki te baun.’ E kangai nakoina: ‘E tamaroa, te tabonibai ae raoiroi ngkoe. Ngkai ko kakaonimaki n te bai ae uarereke, ao ko na tautaeka i aoni kawa aika tebuina.’ E roko te kauoman ao e taku: ‘Te uea, rakan am baun, nimaua riki te baun.’ E kangai nakoina: ‘Ngkoe naba, ko na tautaeka i aoni kawa aika nimaua.’ E manga roko temanna ao e taku: ‘Te uea, aei am baun ae I kawakinna n te kunnikai, ba I makuko, ba te aomata ngkoe ae ko unun: ko ana ae ko aki anga, ao ko taia ae ko aki unikia.’ Ao ngaia e kangai nakoia: ‘Te toro ae ko buakaka ngkoe; N na motika taekam n oin am taeka. Ko ataai ba I unun, ao I ana ae I aki anga ma n taia ae I aki unikia. Ao ko ti aki karina au mane ni karikirakea, ba N na anaia ma rakana ngkana I oki?’ Ao e taku nakoia aomata ake a mena ikekei: ‘Ana ana baun mairouna, ao angan teuare tebuiana ana baun.’ Ma a kangai aomata: ‘Te uea, bon tebuina ana baun!’ I bon tuangingkami: ane iai ana bai, ao e na anganaki, ma ane akea ana bai, ao e na anaki naba ae iai irouna. Ao uake a ribaai n aki tangirai ba aia uea, kairia mai, ao kamateia i matau.” I muin ana taeka anne, ao E mananga n rimoaia ni waerake nako Ierutarem.\nTibatiba: E tabu te Uea ae te Atua ae moan te maka ae iai ngkoa, ngkai ao E nakomai\nTariu ao maneu n aron are ti moanna ni kaotia ngkoananoa ao e nang bon roko n tokina ana ririki te Ekaretia ao e nang roko te toa ae Iesu Kristo te Uea. Ti kauringaki ikai ba tokin kawaira bon Iesu Kristo ae ngaia te Uea ao te King i aonanba. E kaotaki ikai ba bon aio bukin karikara nako aonteaba ba ti na bane n okira te Uea n tamneira ao rabatara a na okira te tano.\nN te bong aio ao e moanna ni kaotaki nakoira aron te Uea ae te Atua ni makana, mimiotngona ao kakannatona. Ti riai n kakoaua babbon aio tokira ni kabane ba ti na nora te Uea ae Iesu ba e na manga nakomai inanon te maka ma te korakora ao te mimitong. Ngkai boni ni Ngaia te Uea ao te Atua ao ti nang noria inanon te kakamaku ma te mimitong ba e na roko ni motika taekan aonnaba.\nN te ewangkerio ao e ti ongora aron Iesu ni kataia ni kabarabara abanuean te Atua ma aron te toka are tibatibai kaubaina nakoia tengaun aomata ao E na manga oki n anaia. E teretere ikai inanon maiura aio ao ti bane n anganaki iroun te Atua te maiu n Atua are na karokoira n te tokanikai ngkana ti manga tibaia nakoia aomata ba a aongana n rin araia naba n te Boki ni Maiu. Ma e kamatataki naba n te ewangkerio ba ti na rin i Karawa ngkana ti tauraoi n ira Iesu nako Ierutarem ike E na maraki mani mate iai iaon te kaibangaki. Eng, ti na iria nako Karawa ngkana ti karikirakei tarena ake ti anganaki ba ti na katikirakei. Ngkana ti aki karakai tarena aika ti anganaki ao a na motikaki taekara nakon te kabuakakaki ao ti na aki kona n rin n te Abanuea ae Karawa ba akea kunikaira ae mainaina.


Tera te Bwaintangira ae te Kabanea ni Kakawaki?\nAna bwaintangira te Atua ae te kaboomwi ae karekea te maiu n aki toki, bon te kabanea ni kakawaki\nTe Bwaintangira ae te Kabanea n Raoiroi\n“A bane bwaai n tituaraoi aika raraoi ma bwaintangira aika kororaoi n roko mai eta, bwa a ruo mairoun Taman ootani karawa.” (Iakobo 1:17) E kaineti te kibu anne ma ana tituaraoi Tamara are i karawa ae Iehova ae te Atua. Ma iai ana bwaintituaraoi te Atua nakoia aomata ae kakawaki riki. Ae tera? E kangai ana taeka Iesu aika rangi n ataaki n Ioane 3:16: “E rangi n tangiriia kaain te aonnaba te Atua, n te aro are e a anga Natina ae te rikitemanna, bwa e aonga n aki kamaunaaki ane e onimakinna, ma e na reke irouna te maiu are aki toki.”\nAna bwaintangira te Atua ae Natina ae te rikitemanna, bon te bwaintangira ae te kabanea ni kakawaki nakoira, bwa e kona ni kainaomataira man te bwai ni kabaebae ae te bure, te kara, ao te mate. (Taian Areru 51:5; Ioane 8:34) N aki ongei ara kakorakora, ma ti bon aki kona ni kainaomataira man te bwai ni kabaebae aei. Ma ibukin ana tangira ae korakora te Atua, e a katauraoa kainaomataara. Ngke e anga Natina ae te rikitemanna ae Iesu Kristo bwa te kaboomwi Iehova ae te Atua, e a karekea iai nakoia aomata aika ongeaba kantaningaan te maiu n aki toki. Ma tera raoi te kaboomwi? E aera ngkai e kainnanoaki? Ao ti na kangaa ni kakabwaiaaki iai?\nTe kaboomwi bon te boo ae kabwakaaki ike e a manga kabooaki ni kaokaki iai te bwai are bua ke ibukin te kainaomataaki man te kabureaki. E kabwarabwaraa te Baibara bwa ara moani karo ake Atam ma Ewa, a karikaki ni kororaoi ma kantaningaan te maiu n aki toki n te aonnaba ae bwaretaiti, ao kanoaia naba ake a na karikiia. (Karikani Bwaai 1:26-28) E kananokawaki bwa a kabuai baikanne ngke a rineia bwa a na aki ongeaba iroun te Atua, ao n riki bwa taani bure. Tera mwina? E kaeka te Baibara: “Aron rokon te bure irouia kaain te aonnaba mairoun te mwaane ae tii temanna ao rokon te mate n te bure, ao e a ituia aomata ni kabane te mate ibukina bwa a bane ni bure.” (I-Rom 5:12) E aikoa angania kanoana Atam te maiu ae kororaoi, ma ai te bure ao uaana ae te mate.\nMa ibukin te kaboomwi, e riai ni kabwakaaki ae titeboo raoi ma are e bua. Ngke e rineia Atam bwa e na aki ongeaba iroun te Atua, e a bure iai ao e a kabuaa te maiu ae kororaoi, are maiuna. E taekinaki n te Baibara, bwa ibukin anne ao a a tautoronaki iai kanoana n te bure ao n te mate. Ngaia are e riai n anaaki maiun temanna naba ae kororaoi ike e a anga iai maiuna n aomata Iesu bwa te karea bwa e aonga ni kainaomataira man te bwai ni kabaebae aei. (I-Rom 5:19; I-Ebeto 1:7) Ibukina bwa e tatangira te Atua ni kabwakaa te kaboomwi aei, e a reke iai irouia aomata te kantaninga are a kabuaa Atam ma Ewa ae te maiu n aki toki n te aonnaba ae bwaretaiti.—Te Kaotioti 21:3-5.\nIbukin anne, akea te nanououa bwa ana bwaintangira te Atua ae te kaboomwi ae karekea te maiu n aki toki, bon te kabanea ni kakawaki. Ibukin otara n te “bwaintangira ae kororaoi,” ti na noria bwa e kangaa te bwaintangira ae rianako aei ni kaotii baika buokira n anga bwaintangira aika raraoi, n aron ae taekinaki n te kaongora are mai mwaina.\nE anganira te bae ti tangiria. Ngaira aika aomata ti rangi ni kani maiu n aki toki. (Te Minita 3:11) E ngae ngke e aki kona n reke te baene ti kainnanoia anne i bon iroura, ma e a kona n reke rinanon te kaboomwi. E taku te Baibara: “Bwa boon te bure te mate, ma te bwaintituaraoi ae e anga te Atua, bon te maiu are aki toki rinanoni Kristo Iesu ae ara Uea.”—I-Rom 6:23.\nE karekea te bae ti kainnanoia. A aki kona aomata ni katauraoa te kaboomwi. E kabwarabwaraa ni kangai te Baibara: “Moan te kakawaki te kaboomwi ibukini maiuia, n te aro are e a riaon aia konaa n taai nako.” (Taian Areru 49:8) Ngaia are ti boni kainnanoa ana ibuobuoki te Atua bwa ti aonga ni kainaomataaki man te bwai ni kabaebae ae te bure ao te mate. Ma e katauraoa te bae ti boni kainnanoia te Atua “rinanon te kainaomataaki ae reke man te kaboomwi, are e kabwakaaki boona irouni Kristo Iesu.”—I-Rom 3:23, 24.\nE roko n taina ae riai. E kangai te Baibara: “Bwa e ngae ngke taani bure ngaira ma e mate Kristo ibukira.” (I-Rom 5:8) Ngkai ti anganaki te kaboomwi “e ngae ngke taani bure ngaira,” e oti raoi iai korakoran tangirara iroun te Atua e ngae ngke ti aki kororaoi. Ao ti a rangi n ingainga iai nakon taai aika imwaira, e ngae ngke ti riai ni kaitaraa uaan te bure.\nE oti iai bukina ae riai ao ae aki bangaomata. E katerea te Baibara te bwai ae kaira te Atua bwa e na anga Natina bwa te kaboomwi, ni kangai: “E kaotaki ana tangira te Atua ibukira, n aei: ngkai e kanakomaia Natina ae te rikitemanna te Atua nako buakoia kaain te aonnaba bwa ti aonga ni karekea te maiu rinanona. Aio aron te tangira aei, bwa e tangirira te Atua . . . ao e aki karaoa aei ibukina bwa ti tangiria.”—1 Ioane 4:9, 10.\nKo na kangaa ni kaota am kakaitau n te bwaintangira ae te kabanea ni kakawaki aei? Uringnga bwa ana taeka Iesu n Ioane 3:16 a kaotia bwa tii ake a “onimakinna” aika a na kamaiuaki. E taku te Baibara bwa te onimaki bon “te aki nanokokoraki ni kariai baika kantaningaaki.” (Ebera 11:1) Ibukini karekean te aki nanokokoraki, e kakawaki te atatai ae eti. Ibukin aei, ti kaungako bwa ko na reiakina taekan Iehova ae te Atua ae te tia Anga te ‘bwaintangira ae kororaoi’ aei ao n nora naba te bae ko na karaoia ibukin reken te maiu n aki toki are reke iroum man ana karea ni kaboomwi Iesu.\nKo kona n atai baikai ni kabane ngkana ko nenera te rongorongo man te Baibara ae kona n reke n te atureti ae www.jw.org. A kukurei ni buokiko Ana Tia Kakoaua Iehova. Ti aki nanououa bwa ngkai ko a ataa taekan te bwaintangira ae te kabanea ni kakawaki aei ao ni kakabwaiaaki iai, ane ko na kairaki bwa ko na kangai: “I kaitaua te Atua rinanon Iesu Kristo ae ara Uea!”—I-Rom 7:25.