Maciu 9 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Maciu 9:1-38\nVakabula o Jisu e dua e paralasi (1-8)\nKacivi Maciu o Jisu (9-13)\nTaro ni lolo (14-17)\nLuvei Jairo goneyalewa, tara e dua na marama na isulu nei Jisu (18-26)\nVakabula o Jisu na mataboko kei na galu (27-34)\nLevu na ka me tamusuki, lailai na tamata cakacaka (35-38)\n9 E mani vodo i waqa, e qai lele i tai me gole ina nona koro.+ 2 Era qai kauta yani vua e dua na turaga paralasi e davo tiko ga ena idavodavo. Ni raica nodra vakabauta, e qai kaya o Jisu vei koya e paralasi: “Luvequ, kua ni lomaleqa! Sa vosoti na nomu ivalavala ca.”+ 3 Era mani vosavosa eso na vunivola. Era kaya: “O ka qo e vosabeca na Kalou.” 4 Ni kila o Jisu na ka era veinanuyaka, e mani kaya: “Na cava dou vakasamataka tiko kina na veika ca e lomamudou?+ 5 Kena ivakaraitaki, i vei e rawarawa me tukuni, sa vosoti na nomu ivalavala ca, se me tukuni, tucake, lako?+ 6 Ia mo dou kila ni tu vua na Luve ni tamata na lewa me vosota na ivalavala ca e vuravura—” sa qai kaya vua na paralasi: “Tucake, taura nomu idavodavo, lako i nomu vale.”+ 7 Mani tucake, gole sara i nona vale. 8 Dua na ka nodra rere na tu e kea nira raica na ka e yaco, ra mani vakalagilagia na Kalou ni solia na lewa va qo vua na tamata. 9 Ni tomana o Jisu nona ilakolako, e raica sara e dua na tagane na yacana o Maciu ni dabe tiko ena valenivolavola ni saumi ivakacavacava, e qai kaya vua: “Muri au mai.” E tucake o Maciu a muri koya sara.+ 10 E muri, ni kana tiko* e vale, sa ra qai lako yani e levu na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca mera lai kana vata kei Jisu kei ratou nona tisaipeli.+ 11 Nira raica na Farisi na ka e yaco, era qai kaya vei ratou na nona tisaipeli: “Na cava e kanavata tiko kina kei ira na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca na nomudou qasenivuli?”+ 12 Ni rogoci ira, e qai kaya: “E sega ni yaga na vuniwai vei ira na bula vinaka, e yaga ga vei ira na tauvimate.+ 13 Ni lai saga gona moni kila na ibalebale ni vosa qo, ‘E bibi vei au na loloma, sega ni isoro.’+ Au sega ni lako mai meu kacivi ira na yalododonu, meu kacivi ira ga na ivalavala ca.” 14 Era lako tale ga yani vua na tisaipeli i Joni, era tarogi koya: “Na cava keimami lolo kina kei ira na Farisi, ia era sega ni lolo nomuni tisaipeli?”+ 15 E qai kaya vei ira o Jisu: “Vakacava, era na rarawa na itokani ni taganevou+ ni se tiko vata ga kei ira? Ia ena yaco mai na gauna ena kau tani vei ira na taganevou,+ ya na gauna era na qai lolo kina. 16 E sega ni dua e dau cula na tikinisulu vou ena isulu makawa, ni rau na sega ni veitauri vinaka na isulu makawa kei na tikinisulu vou, ena lai kadresu kina vakalevu.+ 17 E sega tale ga ni dua e dau tawana na waini vou ena taganiwaini* makawa, ke cakava qori, ena kabote na taganiwaini, ena tasova na waini, ena ca tale ga na kena taga. E dau tawa ga na waini vou ena taganiwaini vou, ena vinaka tiko ga kina na waini kei na kena taga.” 18 Ni tukuna tiko vei ira na veika qori, e qai lako mai e dua na turaga vakaitutu, e cuva vua qai kaya: “Sa na mate qo na luvequ yalewa, moni lai tarai koya mada me bula.”+ 19 E tucake o Jisu, mani muria sara na turaga qo, ratou muri koya tale ga nona tisaipeli. 20 E qai lako yani e dakudratou e dua na marama, e lako tu ga vua na dra me 12 na yabaki,+ lai tara sara na tutu ni isulu e sau i Jisu,+ 21 e kaya lo tiko: “Au na bula keu tara wale ga na nona isulu e sau.” 22 E rai vuki o Jisu, raici koya sara qai kaya vua: “Luvequ, kua ni lomaleqa! Sa vakabulai iko nomu vakabauta.”+ E vakabulai na marama qo ena gauna vata ga ya.+ 23 Ni yaco yani o Jisu ina nona vale na turaga vakaitutu, e raici ira sara na dau uvu bitunivakatagi kei ira na ilala levu nira tagiyaso tiko.+ 24 E mani kaya vei ira: “Ni vagalala mada, e sega ni mate na goneyalewa lailai, e moce ga.”+ Nira rogoca ya era dredrevaki koya. 25 Nira sa curu kece i tuba na ilala levu, sa qai curu i loma o Jisu, taura na liga i goneyalewa,+ mani tucake sara o gone.+ 26 E kuruseta na vanua kece na itukutuku ni ka e yaco ya. 27 Ni biubiu mai kea o Jisu, erau muri koya e rua na mataboko,+ rau qai kacivaka yani: “Ni lomani keirau, Luvei Tevita.” 28 Ni curu i vale, rau lako vua na mataboko, qai tarogi rau o Jisu: “Drau vakabauta niu rawa ni cakava na ka drau kerea?”+ Rau kaya vua: “Io, Turaga.” 29 E tara na matadrau+ qai tukuna vei rau: “Me yaco na ka drau kerea ena vuku ni nomudrau vakabauta.” 30 Rau sa qai rai. E vakaroti rau o Jisu: “Me kua ni dua e kila na ka qo.”+ 31 Ia ni rau curu ga i tuba, erau talanoataki koya sara ena yasayasa kece ya. 32 Ni rau sa biubiu tiko, era qai kauta yani vei Jisu e dua na galu e curumi timoni,+ 33 ni sa vakasavi na timoni, sa qai vosa na galu.+ Era kurabui na tu e kea ra qai kaya: “Se sega ni bau laurai e dua na ka va qo e Isireli.”+ 34 Ia era kaya tiko na Farisi: “O ka qori e vakasavi ira na timoni ena nona kaukaua na nodra iliuliu na timoni.”+ 35 E sikova o Jisu na koro lelevu kece kei na koro lalai kece, e veivakavulici ena nodra valenilotu, e vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou, qai vakabula na veimataqali tauvimate kei na malumalumu kece.+ 36 Ni raici ira na ilala levu, e lomani ira+ nira suivotu qai biu wale tu me vaka na sipi e sega na kena ivakatawa.+ 37 E kaya vei ratou nona tisaipeli: “Io, e levu sara na ka me tamusuki, ia era le lailai na tamata cakacaka.+ 38 O koya gona, dou kerea na Turaga ni tatamusuki me tala mai eso tale na tamata cakacaka ina nona tatamusuki.”+\n^ Se “ni dabe tiko ena teveli.”\n^ Na taganiwaini qo e caka mai na kuli ni manumanu.


“Meda Rokova Kece na Vakawati”(Iperiu 13:4) | Loloma ni Kalou\n“Tiko ga ena Loloma ni Kalou”\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian Altai American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Australian Sign Language Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Finnish Sign Language Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Guna Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kachin Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kosraean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Laotian Lhukonzo Lithuanian Lomwe Low German Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mizo Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Ngangela Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otomi (Mezquital Valley) Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Rarotongan Romanian Rotuman Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sango Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swati Swedish Tahitian Tajiki Tamil Tankarana Tarascan Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Totonac Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vezo Wallisian Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu vakaViti\n“Meda Rokova Kece na Vakawati”\n“Mo marautaka mada ga na yalewa o vakawatitaka mai na gauna o se cauravou kina.”—VOSA VAKAIBALEBALE 5:18.\n1, 2. Na taro cava eda na veivosakitaka, cava na vuna?\nO VAKAWATI? Ke vaka kina, o marautaka tiko se vakilai tiko na leqa? Drau se veivolekati tiko ga? O vosota tiko beka na duiyaloyalo ena nomu bula vakawati, o qai sega ni marautaka? Ke vaka kina, o na rairai rarawataka na kena sa vaka me luluqa na ivau ni nomudrau vakawati. Ni o lotu vaKarisito o qai lomani Jiova, o na vinakata me vakalagilagi o koya ena nomu vakawati. O na rairai nuiqawaqawataka qai vakamosia na yalomu na ituvaki o sotava tiko ena gauna qo. Ia kua ni nanuma ni sega ni rawa ni wali.\n2 Eso na lotu vaKarisito ivakaraitaki vinaka era a sega ni veivolekati tu kei watidra ena dua na gauna. Ia era qai saga mera vaqaqacotaka tale na ivau ni nodra vakawati. O na rawa ni lomavakacegu tale ga ena nomu vakawati. Ena sala cava?\nTORO VOLEKA VUA NA KALOU KEI NA WATIMU\n3, 4. Rau na veivolekati vakacava na veiwatini ke rau toro voleka vua na Kalou? Vakatauvatana.\n3 O na veivolekati kei watimu ke o toro voleka vua na Kalou. Cava na vuna? Kena ivakaraitaki: Raitayaloyalotaka mada e dua na ulunivanua levu momoto. Dua na tagane e duri tu ena ruku ni ulunivanua ena noca, o yalewa ena ruku ni ulunivanua ena sauca. Erau se veiyawaki ni rau tekivu cabe, ia rau qai veivolekati ni rau sa voleka i cake. E veivakayaloqaqataki vakacava na ivakaraitaki qori?\n4 Na nomu sasaga mo qaravi Jiova ena kena vinaka duadua, e rawa ni vakatauvatani ina kena sagai me cabeti e dua na ulunivanua. Ni o lomani Jiova, o sa na sasaga sara tiko ga vagumatua. Ke drau sa sega ni veivolekati vakaveiwatini, ena vaka ga nomudrau dui cabeta tiko na ulunivanua mai na rua na yasana. Na cava e yaco ni drau cabe tiko ga? E macala ni drau na veiyawaki toka ni se qai tekivu. Ia ni drau sasaga tiko ga mo drau yaco i delana se ni drau saga vagumatua mo drau toro voleka vua na Kalou, drau sa na veivolekati vakaveiwatini. Io, e bibi mo toro voleka vua na Kalou mo rawa ni qai toro voleka vei kemu isa. Ena rawa vakacava qori?\nNomudrau bulataka na vosa ni Kalou ena vaqaqacotaka nomudrau ivau ni vakawati\n5. (a) Na cava e bibi me cakava e dua e vakawati me toro voleka kina vei watina vaka kina o Jiova? (b) Cava nona rai o Jiova me baleta na vakawati?\n5 E bibi mo drau muria vakaveiwatini na ivakasala vakaivolatabu me baleta na vakawati. (Same 25:4; Aisea 48:17, 18) A vakavotuya na yapositolo o Paula e dua na tikina bibi ena nona ivakasala: “Meda rokova kece na vakawati.” (Iperiu 13:4) Na cava e vakaibalebaletaki e keri? Na vosa “rokova” e dusia e dua na ka e raici vakabibi qai talei. Qori sara ga na rai i Jiova me baleta na vakawati.\nME UQETI IKO NOMU LOMANI JIOVA DINA\n6. Na cava e vakaraitaka na veitikina e yavolita na ivakasala i Paula me baleta na vakawati, cava e bibi kina me nanumi?\n6 Ni drau qaravi Jiova, drau sa kila tiko vakaveiwatini ni vakawati e ka talei, e ka tabu tale ga. Ni o Jiova sara ga a tauyavutaka na vakawati. (Wilika Maciu 19:4-6.) Ni leqa tiko nomudrau bula vakawati, me kua wale ga ni uqeti kemudrau mo drau veilomani se veidokai nomudrau kila ni ka dokai na vakawati. Na cava ga ena uqeti kemudrau? Vakasamataka vinaka na ivakamacala i Paula me baleta na veidokai. E sega ni tukuna ga ni “ka dokai na vakawati” ia e kaya “meda rokova kece na vakawati.” Sega ni vakaraitaka tiko e keri o Paula na nona nanuma, ia e veiuqeti tiko ena ka me caka. * Nomu nanuma qori ena uqeti iko mo dokai watimu tale. Cava na vuna?\n7. (a) Na ivakaro vakaivolatabu cava eda dau muria, cava na vuna? (b) E yaga vakacava noda talairawarawa?\n7 Vakasamataka mada nomu rai me baleta eso tale na ivakaro vakaivolatabu me vaka na veivakatisaipelitaki kei na tiko ena soqoni. (Maciu 28:19; Iperiu 10:24, 25) Ena ka ni sasaga toka me muri ena so na gauna na ivakaro qori. De ra sega ni via vakarorogo na itaukeinivale se dredre nomu tiko ena soqoni ni sa rui veivakaocai na nomu cakacaka saumi. Ia o vunautaka tiko ga na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou o qai tiko ena gauna kece ni soqoni. Sega ni dua e tarovi iko oka kina o Setani! Na vuna? Nomu lomani Jiova e uqeti iko mo muria nona ivunau. (1 Joni 5:3) Cava na kena yaga? O na lomavakacegu, marau tale ga ke o vakaitavi ena cakacaka vakavunau o qai tiko ena soqoni baleta ni o cakava tiko na loma i Jiova. Qori ena vu ni veivakaukauataki vei iko. (Niemaia 8:10) Cava eda vulica eke?\n8, 9. (a) Na cava ena uqeti keda meda doka na vakawati, cava na vuna? (b) Na cava eda na veivosakitaka qo?\n8 Nomu lomani Jiova ena uqeti iko mo muria na ivakaro me baleta na cakacaka vakavunau kei na sosoqoni vata se mani vakacava na veika dredre o sotava. Ke dredre tale ga ena so na gauna mo muria na ivakaro vakaivolatabu ‘mo rokova na vakawati,’ nomu lomani Jiova ena uqeti iko mo talairawarawa kina. (Iperiu 13:4; Same 18:29; Dauvunau 5:4) Me vaka ga nomu vakalougatataki ni o vakaitavi ena cakacaka vakavunau kei na nomu tiko ena soqoni, o Jiova ena vakalougatataki iko tale ga ke o doka nomu vakawati.—1 Cesalonaika 1:3; Iperiu 6:10.\n9 O na doka vakacava nomu vakawati? Kua ni cakava e dua na ka ena vakavuleqa. Ia saga mo vaqaqacotaka na kemudrau ivau vakaveiwatini.\nCATA NA VOSA KEI NA IVALAVALA E BECI KINA NA VAKAWATI\n10, 11. (a) Na ivalavala cava e beci kina na vakawati? (b) Na taro cava mo veivosakitaka kei watimu?\n10 A kaya ena dua na gauna sa oti e dua na yalewa vakawati lotu vaKarisito: “Au kerea vei Jiova na kaukaua meu vosota.” Me vosota na cava? E tomana: “Dau rulaki au o watiqu. De sega ni laurai e yagoqu na mawena, ia e vakamawe tu e lomaqu na vosa mosimosi e dau tauca me vaka ‘O kauta mai na leqa!’ se ‘Sega na betemu!’” Na yalewa vakawati qori e tukuna tiko e dua na ka me kua ni vakawaleni, na tau ni vosa rogorogo ca ena bula vakawati.\n11 E rarawataki dina ke rau dau veirulaki na veiwatini lotu vaKarisito, ni dredre me seavu na mosi e salavata mai! E beci na vakawati ke dau veiru e dua vei rau se o rau ruarua. Sa yaco tale tiko ga qo ena nomu vakawati? O na kila na isau ni taro qori ke o tarogi watimu ena yalomalumalumu, “E dau tarai iko vakacava na vosa au tauca?” Ke tukuna ni so na gauna e vakararawataki koya na ka o tukuna, ena daumaka mo veisautaka nomu ivalavala me rawa ni vinaka kina nomudrau veimaliwai.—Kalatia 5:15; wilika Efeso 4:31.\n12. Ena tawayaga vakacava nona sokalou e dua?\n12 Mo dau qarauna na vosa o cavuta vei watimu ni rawa ni vinaka se vakaleqai kina nomu veiwekani kei Jiova. E tukuna na iVolatabu: “Ke dua e nanuma ni sa qarava tiko na Kalou ena iqaraqaravi e vakadonuya o koya ia e sega ni lewa vinaka na yamena, e vakaisina tiko ga na lomana, e tawayaga tale ga nona lotu.” (Jemesa 1:26) Na vosa o cavuta e dodonu me salavata kei na nomu sokalou. Eso beka era kaya ni sega ni bibi na veika e yaco tiko e vale, bibi ga ke o sa qarava tiko na Kalou. Ia na iVolatabu e vakacala qori. Ke va ya noda nanuma, eda sa vakaisini keda tiko ga, e dodonu me dau kauaitaki na ka e yaco e vale. (Wilika 1 Pita 3:7.) O na rairai maqosa ena so na ka o qai gumatua kina, ia ke o dau vakararawataki watimu ena vosa mosimosi, o sa beca tiko na ituvatuva ni vakawati qai ka wale nomu qaravi Jiova.\n13. Ena vakararawataki watina vakacava na kena isa?\n13 Mera qarauna tale ga na vakawati mera kua ni vakararawataki watidra ena so mada ga na ka lalai. Qo e rua na kena ivakaraitaki: iMatai, dua na yalewa itubutubu le dua e dau qirita e dua na tagane vakawati lotu vaKarisito ena ivavakoso me kere ivakasala vua qai dau balavu nodrau veivosaki. iKarua, e dua na tagane lotu vaKarisito dawai erau dau cakacaka vakavunau vakalevu e veimacawa kei na dua na yalewa vakawati lotu vaKarisito. O rau na vakawati rau tukuni ena ivakaraitaki qo ena rairai vinaka na inaki ni ka rau cakava, ia na cava e nodrau rai na kedrau isa? E kaya e dua na yalewa vakawati e sotava na ituvaki va ya: “E ca vei au niu raici watiqu ni kauaitaka vakalevu e dua tale na taciqu vaKarisito qai levu na gauna e vakayagataka vua. Au nanuma kina ni sega na betequ.”\n14. (a) Na cava e vakabibitaki me baleta na vakawati ena Vakatekivu 2:24? (b) Na taro cava meda taroga?\n14 Sa macala ga nira na rarawa eso na vakawati wili kina o koya sa tukuni mai cake ni yaco na ituvaki va ya ena bula vakawati. Era beca na kedra isa na ivakasala vakalou me baleta na vakawati: “Ena biuti tamana . . . kei tinana o tagane, ena kabiti watina.” (Vakatekivu 2:24) Era na dokai ira tiko ga nodra itubutubu na vakawati, ia e bibi cake nodra itavi vakalou vei ira na watidra. O ira na vakawati era lomani ira tale ga na tacidra vakayalo, ia vakalevu sara nodra kauaitaki watidra. Ena yaco na leqa ena vakawati ke sa sivia tale na gauna e vakayagataka e dua e vakawati vua e dua e sega ni watina se rau sa rui veivolekati tale. E vu tale beka ga ni leqa ena nomu vakawati na ituvaki qori? E vinaka mo taroga, ‘Au dau kauaitaki watiqu, au lomani koya, au qai solia vua na gauna e dodonu meu vakayagataka vua?’\n15. Me vaka e tukuni ena Maciu 5:28, na cava e rerevaki kina mera vakaraitaka na lotu vaKarisito vakawati vua e dua tale na mataqali veitaleitaki e dodonu ga me vakaraitaki vei watidra?\n15 E rivarivabitaki ke dua na lotu vaKarisito vakawati e sa dau lai kauaitaka tale vakasivia e dua e sega ni kena isa. Ka ni rarawa ni so era veivinakati kei na dua e sega ni watidra ni sa sivia tale nodrau veivolekati. (Maciu 5:28) Era vakayacora sara na ivalavala e beci kina na vakawati. Meda veivosakitaka mada na ka e tukuna o Paula me baleta na tikina qo.\n“ME KUA . . . NI VAKADUKADUKALITAKI NA IMOCEMOCE NI VAKAWATI”\n16. Na cava na ivakasala i Paula me baleta na vakawati?\n16 Ni veivakasalataki oti ga o Paula “meda rokova kece na vakawati,” e kaya tale: “me kua . . . ni vakadukadukalitaki na imocemoce ni vakawati, ni na lewai ira na dau veiyacovi tawadodonu kei ira na veibutakoci na Kalou.” (Iperiu 13:4) E vakayagataka o Paula na vosa “imocemoce ni vakawati” me dusia na veiyacovi. E sega ni “vakadukadukalitaki” na nodrau veiyacovi e rua erau vakamau, ia e savasava. Era muria gona na lotu vaKarisito na ivakasala: “Mo marautaka mada ga na yalewa o vakawatitaka mai na gauna o se cauravou kina.”—Vosa Vakaibalebale 5:18.\n17. (a) Cava me kua ni muria kina na lotu vaKarisito na rai ni vuravura me baleta na veibutakoci? (b) Eda na vakatotomuri Jope vakacava?\n17 O ira na veiyacovi kei ira e sega ni watidra era beca na lawa savasava i Jiova. Levu nikua era vakadonuya na veibutakoci. Ia me kua ni va ya nodra rai na lotu vaKarisito. Era kila ni “na lewai ira na dau veiyacovi tawadodonu kei ira na veibutakoci na Kalou,” sega ni tamata. (Iperiu 10:31; 12:29) Era na muria ga na lotu vaKarisito na rai i Jiova me baleta na veibutakoci. (Wilika Roma 12:9.) Nanuma na vosa i Jope na peteriaki: “Au sa veiyalayalati oti kei na mataqu.” (Jope 31:1) Mera kua ni coriti tale ga ena veibutakoci na lotu vaKarisito, era na qarauna na ka era raica ra qai sega ni domona e dua e sega ni watidra.—Raica na iKuri “Rai Vakaivolatabu me Baleta na Veisere kei na Veibiu.”\n18. (a) Cava na rai i Jiova me baleta na veibutakoci? (b) Erau tautauvata vakacava na veibutakoci kei na qaravi matakau?\n18 Na cava na rai i Jiova me baleta na veibutakoci? A vakatakilai na nona rai ena Lawa a soli vei Mosese. E Isireli, na veibutakoci kei na qaravi matakau erau okati vata kei na so tale na ivalavala e kena itotogi na mate. (Vunau ni Soro 20:2, 10) Erau tautauvata vakacava na veibutakoci kei na qaravi matakau? Na Isireli e qaravi matakau e beca nona veiyalayalati kei Jiova. O koya tale ga e veibutakoci e beca nona veidinadinati kei watina. E veivakaisini ruarua na ka rau cakava. (Lako Yani 19:5, 6; Vakarua 5:9; wilika Malakai 2:14.) O Jiova na Kalou daudina qai nuitaki, e okati rau qori me rau tamata ca.—Same 33:4.\n19. Na cava me cata kina e dua na veibutakoci, cava na vuna?\n19 Eda sa sega ni vauci ena Lawa a soli vei Mosese. Ia eda na cata na veibutakoci nida kila ni a okati me cala bibi e Isireli makawa. Cava na vuna? Kena ivakatautauvata: O na curu beka ina dua na valenilotu, tekiduru, qai masuta na ivakatakarakara? O na kaya ‘Sega!’ Ena veisau beka na lomamu ke soli vei iko e dua na iwase ni ilavo levu? O na sauma tale ‘Sega!’ Na lotu vaKarisito dina e cata na qaravi matakau ni vakacudrui Jiova. Ena vakasama vata qori, ena cata tale ga na veibutakoci se mani vakacava sara nona temaki—ni sega ni via vakararawataki watina kei Jiova. (Same 51:1, 4; Kolosa 3:5) Meda kua sara ga ni cakava e dua na ka ena vakamarautaki Setani ia e beci kina o Jiova kei na ituvatuva dokai ni vakawati..\nME VAQAQACOTAKI NA IVAU NI VAKAWATI\n20. Na cava e yaco ena so na vakawati? Vakatauvatana.\n20 Me ikuri ni nomu cata na ivalavala e beci kina na vakawati, na cava o rawa ni cakava mo dokai watimu tale kina? Raitayaloyalotaka mada ni ituvatuva ni vakawati e vaka na vale. Vakasamataka tale ga na veika era vaka na iukuuku e rairai vinaka kina na vale qori, vaka na vosa vinaka kei na ivalavala e vakaraitaka na veinanumi kei na veidokai. Ke drau veivolekati, nomudrau vakawati ena vaka na vale e rairai vinaka qai taleitaki me gadivi ena vuku ni kena iukuuku. Era na yali vakamalua na iukuuku qori ke seavu nomudrau veilomani, nomudrau vakawati ena vaka ga na vale e vakavucesa na raica ni sega ni ukutaki. Ia ni o muria na ivakaro ni Kalou mo ‘rokova na vakawati,’ o na saga mo vakavinakataka na ituvaki qori. E dau yaga na vakavinakataki ni dua na ka e talei se mareqeti. Ena caka vakacava qori? E kaya na Vosa ni Kalou: “Na vuku ga e tara kina na vale, kei na yalomatua e vakataudeitaka. Na kilaka e oso kina na kena rumu ena veimataqali iyau mareqeti qai talei.” (Vosa Vakaibalebale 24:3, 4) Vakasamataka mada na kena yaga ena vakawati na vosa qori.\n21. Ena vaqaqacotaki vakacava na ivau ni vakawati? (Raica tale ga na kato “ Ena Vaqaqacotaki Vakacava na iVau ni Vakawati?”)\n21 Na vakabauta e dei, na loloma dina, kei na rerevaka na Kalou e okati vata kei na iyau talei ena kune ena vuvale mamarau. (Vosa Vakaibalebale 15:16, 17; 1 Pita 1:7) Ena dei na vakawati ena vuku ni veika talei qori. Ia ena tawani vakacava na veika talei ena veiloqi e tukuni ena vosa vakaibalebale? “Na kilaka.” Io, na bulataki ni kilaka ena iVolatabu ena veisautaka na ivakarau ni rai, ena uqeti rau na veiwatini me rau veilomani tale. (Roma 12:2; Filipai 1:9) Nomudrau dau dabe vata vakaveiwatini mo drau veivosakitaka e dua na tikina mai na iVolatabu, me vaka na tikinivolatabu e veisiga, se dua na iulutaga vakaivolatabu me baleta na vakawati mai Na Vale ni Vakatawa se Yadra! e vaka ga nomudrau vakaraica toka e dua na iukuuku ena rairai vinaka kina na vale. Kena uqeti kemudrau nomudrau lomani Jiova me bulataki ena nomudrau vakawati na ivakasala drau veivosakitaka, e vaka ga na kau ni iukuuku ina rumu ni nomu vale. E rawa ni vakasukai tale mai ena nomudrau vakawati na veika totoka drau dau marautaka tu e liu.\n22. Ena vakamarautaki keda vakacava noda saga meda vaqaqacotaka na ivau ni vakawati?\n22 Ena taura toka na gauna mera qai vakalesui yadudua mai ena vakawati na veika era vaka na iukuuku. Ia ke o cakava nomu itavi, ena vakamarautaki iko nomu kila ni o muria tiko na ivakaro vakaivolatabu: “Ni dau liu ena nomuni veirokorokovi.” (Roma 12:10; Same 147:11) Koya e bibi sara, o na tiko ga ena loloma ni Kalou ke o saga vagumatua mo doka nomu vakawati.\n^ para. 6 E vakaraitaki ena veitikina yavolita ni ivakaro i Paula me baleta na vakawati e dua vei ira na nona vosa ni veivakadreti.—Iperiu 13:1-5.\nENA VAQAQACOTAKI VAKACAVA NA IVAU NI VAKAWATI?\niVakavuvuli: “O kemuni na tagane moni lomana tale ga na dui watimuni me vaka ga nomuni lomani kemuni, ia na yalewa me dokai watina vakalevu.”—Efeso 5:33.\nSo na taro meda vakasamataka\nNa itovo vinaka cava e kilai kina o watiqu, au na vakaraitaka vakacava niu dokai koya?—Vosa Vakaibalebale 14:1; 31:29; 1 Pita 3:1, 6; 4:8.\nAu dokai watiqu ena noqu kauaitaka nona rai kei na ka e vinakata?—Filipai 2:4.\nAu raibaleta beka nona malumalumu?—Maciu 6:14, 15.\nAu se vakaraitaka sara ena gauna cava niu domoni koya?—Sere i Solomoni 2:9-14.\nNa isausau vakayalo cava keirau saga me keirau sauva?—Maciu 6:33, 34; 1 Korinica 9:24-27.\nSala cava au na uqeti watiqu kina me keirau wilika vata na iVolatabu keirau qai veivosakitaka na tikinivolatabu e veisiga?\nNa cava mo cakava mo kua kina ni veibutakoci qai tamusuka na kena ca?\niMeli iMeli “Meda Rokova Kece na Vakawati”\nWASE 1 “Qo na iBalebale ni Noda Lomana na Kalou”\nWASE 2 Ena Vinaka Tiko ga Vakacava Nomu Lewaeloma?\nWASE 3 Lomani Ira na Tamata e Lomani Ira na Kalou\nWASE 4 Na Cava Meda Doka Kina na Veiliutaki?\nWASE 5 Meda Kua ni Vakavuravura\nWASE 6 Me Digitaki Vakacava na Ka ni Veivakamarautaki\nWASE 7 O Vakamareqeta na Bula me Vakataki Jiova?\nWASE 8 Na Kalou e Lomani Ira na Tamata Savasava\nWASE 9 “Dro Tani Mai na Veiyacovi Tawadodonu!”\nWASE 10 Na Vakawati—Nona iSolisoli na Kalou Dauloloma\nWASE 11 “Meda Rokova Kece na Vakawati”\nWASE 12 Tukuna na Ka “e Vinaka Qai Veivakayaloqaqataki”\nWASE 13 Soqo ni Marau e Vakacudruya na Kalou\nWASE 14 Meda Daudina ena Ka Kece\nWASE 15 Marautaka na Nomu Cakacaka Vakaukaua\nWASE 16 Vorata na Tevoro kei na Nona iVadi Qaseqase\nWASE 17 “Moni Vakaukauataki ena Yavu ni Nomuni Vakabauta Savasava”\nIKURI Mera Raici Vakacava na Vakasivoi\nIKURI Ubi na Ulu—Gauna kei na Vuna?\nIKURI Vakarokorokotaki ni Kuila, Veidigidigi, kei na Veiqaravi Raraba\nIKURI iWasewase Lalai ni Dra kei na Veisele\nIKURI Valuta na Vakatavevele\nIKURI Rai Vakaivolatabu me Baleta na Veisere kei na Veibiu\nIKURI Wali na Veileti Vakabisinisi\nText Sala me download kina na ka e tabaki “Tiko ga ena Loloma ni Kalou”\niMeli iMeli “Tiko ga ena Loloma ni Kalou”\nVakawati kei na Vuvale


Nanuma Tiko na Veiyalayalati - Barbara Thompson\nOkotova 2011 | Nanuma Tiko na Veiyalayalati\nNanuma Tiko na Veiyalayalati\nNi da sa vakabauti Karisito ka nanuma tiko na noda veiyalayalati, eda na ciqoma na reki e tukuni tiko ena ivolanikalou tabu ka ra sa yalataka tu o ira na noda parofita ena gauna edaidai.\n“Laveta cake na yalomu ka reki, ka kukuva toka na veiyalayalati o sa vakayacora.”1 Au sega ni rawa ni wilika na ivolanikalou oqo ka sega ni vakila na reki. E dau reki na yaloqu niu vakasamataka na levu ni yalayala kei na kalougata ka sa mai tiki tu ni noqu bula niu dau nanuma tiko na veiyalayalati keirau sa vakayacora kei Tamaqu Vakalomalagi.\nMe vaka ga ni rau sa mai takali ruarua na noqu itubutubu, sa gadrevi kina me samaki na nodrau itikotiko ena yabaki oqo me sa vakarau volitaki. Ena vica na vula sa oti, ena neitou samaka ka tuvanaka vou na veitacini na nodrau itikotiko na neitou itubutubu, keitou a raica kina eso na itukutuku makawa ni vuvale kei na vuqa na itukutuku kei na ivola bibi. Sa dua na ka talei na kena wiliki na kedratou itukutuku makawa yadua kei na veivakalougatataki vakapeteriaki na noqu itubutubu kei na tubuqu. E vakavotui vei au na nodrau maroroya na veiyalayalati rau a cakava.\nA se marama tina goneyalewa tiko o Ellen Hanks Rymer na buqu ena 1912 ena gauna a taura kina na nona veivakalougatataki vakapeteriaki. Na gauna au wilika kina na nona veivakalougatataki oqo, era a lalade sara ga mai na ivola na veiyatuvosa oqo ka ra mai tugani sara ena noqu vakasama: “Ko sa digitaki ni se bera ni tauyavu ko vuravura, ka dua na yalo digitaki mo tadu mai ki vuravura ena gauna oqo … Ena vakarabailevutaki na nomu ivakadinadina ka na rawa vei iko mo vakadinadinataka. … Sa saga kina o koya na dauveivakarusai me vakarusai iko, ia kevaka mo na nanuma tiko na nomu Kalou, ena sega na kaukauwa vua [na dauveivakarusai] me vakacacani iko. Ia mai na nomu yalodina ko na vakaukauwataki kina vakalevu ka na drotani mai vei iko na dauveivakarusai ena vuku ni nomu sa ivalavala dodonu. … Ni sa dau yaco mai vei iko na rere kei na veivakatovolei ia kevaka mo na laki tiko ena loqi vuni ka masu ena vakacegui na yalomu ka na takali mai vei iko na veika dredre.”2\nA yalataki vei buqu ni kevaka me na maroroya tiko na nona veiyalayalati ka tiko volekata ga na Kalou, ena sega ni rawai koya rawa o Setani. Ena kunea o buqu na vakacegu kei na veivuke ena gauna ni nona vakatovolei. A yaco dina na ka a yalataki oqo ena nona bula.\nAu na via vosa tiko nikua baleta (1) na bibi ni noda nanuma tiko na veiyalayalati kei (2) na reki kei na veitaqomaki e yaco mai ena noda maroroya tiko na veiyalayalati.\nAu na vakayagataka kina eso na kena ivakaraitaki mai na Luvequ Yalewa ena Noqu Matanitu: Na iTukutuku kei na Cakacaka ni iSoqosoqo ni Veivukei. Na ivola oqo era umani tu kina na nodra ivakaraitaki na marama era sa kunea na reki cecere ena nodra maroroya tiko na veiyalayalati.\nNa Bibi ni Nanuma Tiko na Veiyalayalati\nE tukuna vei keda na iVolavosa ni iVolatabu ni veiyalayalati sai koya na veidinadinati e vakayacora na Kalou vata kei na tamata. “Me vaka ga ni sa gadreva sara na Kalou sa vakayacora kina na kena ituvatuva, ka sa vakadonuya kina na tamata. … Sa tuvalaki tu na kosipeli me ra ciqomi na ivakavuvuli kei na cakacaka vakalotu ena veiyalayalati sa nona icolacola kina ka nona itavi o koya e ciqoma me rokova na nona yalayala.”3 Ena malanivosa na “nanuma tiko na veiyalayalati,” na vosa nanuma e kena ibalebale “me da muria vakavinaka ka vakavoleka sara” e dua na ka.4\nEda vulica mai na ivolanikalou na nodra vakayacora na tagane kei na yalewa na veiyalayalati kei na Kalou. Sa solia kina na Kalou na ivakaro ni veika me vakayacori me rokovi tiko kina na veiyalayalati oqo, sa vakakina ni gauna ena maroroi tiko kina na veiyalayalati oqo, ena yaco mai na veivakalougatataki a yalataki tu mai.\nMe kena ivakaraitaki, o ya ena cakacaka vakalotu ni papitaiso, eda sa vakayacora kina e dua na veiyalayalati kei Tamada Vakalomalagi. Eda vakarautaki keda ki na noda papitaiso ena noda vakabauta na Turaga o Jisu Karisito, noda sa veivutunitaka na noda ivalavala ca, ka sa lomada dina meda taura na yaca i Karisito. Eda sa vakayacora e dua na veiyalayalati meda muria tiko na ivunau ni Kalou ka dau nanuma tiko na iVakabula ena veigauna. Eda sa veiyalayalatitaka meda “veivuketaka na [noda] icolacola me mamada kina.” Sa qai lomada dina meda tagi vata kei ira sa tagi ka vakacegui ira sa rarawa.5\nEna valetabu savasava, era ciqomi kina na cakacaka vakalotu tale eso ka vakayacori kina na veiyalayalati tale eso. Ena siga taumada ni Vakalesuimai, a maqusa sara o Parofita Josefa Simici mera na ciqoma na Yalododonu na veivakalougatataki ni valetabu sa yalataki tu. A kaya kina na Turaga, “Dou tara na vale oqo me noqu, raica au na qai vakatakila kina vei ira na noqu tamata na noqu ivakaro kece ga.”6\n“E dua na nona inaki na Turaga ena kena tauyavutaki na iSoqosoqo ni Veivukei sai koya me ra vakarautaki kina na Luvena yalewa me baleta na veivakalougatataki cecere cake ni matabete ka kunei ena cakacaka vakalotu kei na veiyalayalati ni valetabu. Era nanamaki na marama … mai Nauvoo ena kena vakacavari na valetabu, ni ra kila, me vaka sa yalataka o Parofita Josefa Simici vei Mercy Fielding Thompson, ni na kauti ‘ira tani mai na butobuto ki na rarama vakasakiti’ na edaumeni.’”7\n“E sivia ni 5,000 na Yalododonu era osota yani na Valetabu e Nauvoo ni oti na kena vakatabui me rawa ni ra ciqoma na cakacaka vakalotu ni edaumeni kei na veivauci ni bera ni ra gole yani ena ilakolako” ki na Buca o Salt Lake.8 Era a vakayagataka o Peresitedi Brigham Young kei na vuqa na iliuliu ni Lotu kei ira na dauveiqaravi e valetabu na nodra gauna, ena siga kei na bogi, mera veiqaravi ena valetabu me rawa kina ni vakayacori na cakacaka bibi oqo ena vukudra na Yalododonu.\nEna dau tokoni keda na noda veiyalayalati ena gauna vinaka se ena gauna dredre. E vakavotuya kina vei keda o Peresitedi Boyd K. Packer ni da “sa tamata ni veiyalayalati. Eda sa yalataka meda solia na noda ivurevure, gauna kei na ilavo kei na taledi—oi keda sara mada ga vakaikeda, kei na veika kece eda taukena—me tubu kina na matanitu ni Kalou ena vuravura oqo. Sa kena ibalebale ga o ya, meda yalataka meda caka vinaka. Eda sa tamata ni veiyalayalati, ka sa iusutu ni noda veiyalayalati na valetabu. Sai koya na yavu ni veiyalayalati.”9\nNa ivolanikalou e vakavotuya vei keda, “Raica oqo na ka me da bubului ka yalayala kina—me da muria na ivakaro kece ga ni Turaga.”10\nEda na ciqoma na veivakalougatataki cecere ni da nanuma tiko na noda veiyalayalati.\nEda na Reki ka Taqomaki Ni da Maroroya na Noda Veiyalayalati\nEda wilika ena iVola i Momani na vunau nei Tui Penijamini. A vakavulici ira na tamata me baleti Jisu Karisito, ni na gole mai o Koya ki vuravura me mai sotava na veimataqali veivakararawataki kecega. A vakavulici ira na tamata ni na sorovaka na Karisito na nodra ivalavala ca na kawatamata kecega ni yacana duadua ga ena rawata kina na tamata me vakabulai.11\nNi ra sa rogoca oti na ivakavuvuli totoka oqo, era sa vakamalumalumutaki ira na tamata ka ra sa gadreva sara ena yalodra taucoko mera vagalalataki ira mai na ivalavala ca ka mera vakasavasavataki kina. Era sa qai veivutuni ka tukuna ni ra sa vakabauti Jisu Karisito. Era sa vakayacora na veiyalayalati kei na Kalou ka mera na maroroya tiko kina na Nona ivunau.12\n“Sa sobuti ira na Yalo ni Turaga, era sa vakasinaiti ena marau, ka vakacegu na yalodra, ni sa bokoci na nodra ivalavala ca, ena vuku ni nodra sa vakabauti Jisu Karisito.”13\nE dua tale na ivakaraitaki ni reki ka yaco mai ena vuku ni yalodina ena kena maroroi tiko na vunau ni Kalou kei na wasei ni Nona kosipeli vei ira na tamata sai koya a cakava o Amoni. A gugumatua sara o Amoni kei iratou na tacina ena nodra vukei e udolu na tamata mera lako mai vei Karisito. Oqo eso na malanivosa a cavuta o Amoni me cauraka kina na lomana ena vuku ni nodra sa papitaiso ka vakayacora na nodra veiyalayalati kei na Kalou e lewe levu:\n“Sa kilikili me datou marau.”14\n“Sa vuabale na noqu marau, ka sa reki vakalevu na yaloqu, ia au na vakacaucautaka tikoga na noqu Kalou.”15\n“Sa sega mada ga ni rawa vei au meu vakamacalataka vakavinaka na levu ni noqu vakacaucautaki Koya.”16\n“Sa sega na tamata mai na vakatekivu kei vuravura, sa kilikili me marau vakalevu cake me vakataki kedatou.”17\nNi da vakayacora ka maroroya na veiyalayalati tabu ena yaco me tiko vata kei keda na Yalo Tabu. Na Yalotabu oqo ena “vakasinaiti iko ena marau.”18\nA veivakararawataki sara vakalevu vei ira e vuqa na tamata e vuravura taucoko na iKarua ni Valu Levu. Era vosota na Yalododonu mai Jamani e vuqa sara na veivakatovolei. E dua na peresitedi yalodina ni iSoqosoqo ni Veivukei mai Stuttgart, e Jamani, o Sisita Maria Speidel. Ena nona tukuna tiko na nodra vakatovolei, a kaya kina: “Sa yaco me duru ni neimami kaukauwa na neimami vakararavi vua na Turaga kei na neimami ivakadinadina ni Nona Lotu. … Ena marau keimami lagata tiko na sere kei Saioni ka vakabauta na Turaga. Sa vakavinakataka o Koya na ka kecega.”19\nVakadua tale, ni ra maroroya na nodra veiyalayalati na lewenilotu, era na vakila na reki ena gauna talega era sotava kina na bolebole vakaitamera.\nE dua na marama yalododonu o Sarah Rich a bula voli mai Nauvoo ka a kacivi me laki veiqaravi ena valetabu ni bera ni ra cemuri na Yalododonu mai na siti o ya. Oqo na ka a kaya me baleta na veivakalougatataki ni veiyalayalati ni valetabu: “E vuqa na veivakalougatataki keimami sa ciqoma ena vale ni Turaga, ka sa vakavuna na neimami reki kei na vakacegu ena maliwa ni neimami rarawa ka rawa kina ni keimami vakabauta na Kalou, ka kila kina ni na tuberi keimami ko Koya ka tokoni keimami ena ilakolako tawakilai sa tu e matai keimami.”20\nTaumada era a vakacavara na Yalododonu na Valetabu e Kirtland, ka vuqa era a vakaitavi ena kena vakatabui. Ni oti na kena vakatabui, sa ciqoma na Turaga na valetabu. A kaya vei ira na Turaga “ni ra sa rawata na veivakalougatataki kei na isolisoli e vuqa sa sovaraki vei ira … na [Nona] tamata.”21\nEna kena sa tara tikoga vakalevu na valetabu savasava e vuravura taucoko, au sa raica na veivakalougatataki sa yaco ki na nodra bula na lewenilotu. Ena 2008 au a vakadinadinataka na nodrau matamamarau e dua na veiwatini mai Ukraine ena nodrau tukuna ni rau sa na gole tiko ki Freiberg, Germany, me rau laki ciqoma kina na nodrau cakacaka vakalotu ni valetabu. E taura e 27 na auwa vei ira na lewenilotu yalodina oqo mera vodo basi yani ka vakakina na lesu mai ena ilakolako oqo ki valetabu, ka sega kina ni rawa mera dau gole kina vakawasoma. Era sa marautaka tiko vakalevu ni sa vakarau vakacavari na Valetabu e Kyiv Ukraine ka sa na rawa mera lako wasoma kina. Sa mai dola na valetabu oqo, ka ra sa marautaka tiko e udolu na kena veivakalougatataki.\nMai na veika au wilika ena itukutuku ni bula nei buqu, au kila kina na nona dau marautaka na nona veiyalayalati. E dau taleitaka na gole ki valetabu ka vakayacora na cakacaka vakalotu me baleti ira na udolu era sa mate. Oqori na nona ilesilesi ni bula oqo. E sivia na 20 na yabaki na nona veiqaravi tu ena Valetabu e Manti Utah. A vola ni sotava e vuqa sara na cakamana ni veivakabulai me rawa ni susugi iratou cake kina na luvena ka qaravi ira na tamata eso ena nona vakayacora na nodra cakacaka ena valetabu. Vei keitou na makubuna, kevaka me dua na ka keitou kila baleti Bu Rymer, o ya ni o koya e dua na marama yalododonu e maroroya na nona veiyalayalati ka vinakata sai koya me keitou vakayacora talega vakakina. Ena gauna era sa na mai samaka kina o ira na tamata na noda iyaya ni da sa mate, era na kunea beka na ivakadinadina ni da a maroroya tu na noda veiyalayalati?\nEna koniferedi raraba sa oti, a kaya kina vei keda na noda parofita lomani, o Peresitedi Thomas S. Monson: “Ni daru lako yani ki na veivale savasava ni Kalou, ni da nanuma na veiyalayalati eda cakava e lomana, sa na rawarawa cake kina vei keda meda sotava na veivakatovolei ka da vakamalumalumutaka na veitemaki yadua. Ena veivanua tabu oqori eda na kunea kina na vakacegu; eda na vakavoui ka vakadeitaki.”22\nVakadua tale: “Mo reki ka marau, ia mo nanuma tiko na veiyalayalati ko sa cakava.”23 Na reki kei na marau dina sai koya na noda nanuma tiko na veiyalayalati. Oqo na veivakacegui kei na sautu. Oqo na veitaqomaki mai na veika butobuto ni vuravura oqo. Ni da maroroya na noda veiyalayalati eda na vukei ena gauna ni vakatovolei.\nAu vakadinadinataka ni da sa vakabauti Karisito ka nanuma tiko na noda veiyalayalati, eda na ciqoma na reki e tukuni tiko ena ivolanikalou tabu ka ra sa yalataka tu o ira na noda parofita ena gauna edaidai.\nKemuni na marama lomani, au lomani kemuni kau nuitaka mo ni na sotava na reki cecere oqo ena nomuni dui bula. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nVunau kei na Veiyalayalati 25:13.\nNa veivakalougatataki vakapeteriaki a solia o Walter E. Hanks, 25 ni Okoto., 1912, e Lyman, Wayne County, Utah.\nMerriam-Webster’s Collegiate Dictionary, ikatinikadua ni kena taba (2003), “cleave.”\nRaica na Mosaia 18:8–9; raica talega na Thomas S. Monson, “Na Cava Au sa Bau Cakava Vua e Dua Nikua?” Liaona, Nove. 2009, 85–87.\nVunau kei na Veiyalayalati 124:40.\nLuvequ Yalewa ena Noqu Matanitu: Na iTukutuku kei na Cakacaka ni iSoqosoqo ni Veivukei (2011), 131–32.\nLuvequ Yalewa ena Noqu Matanitu, 29.\nBoyd K. Packer, Na Valetabu Savasava (1980), 170.\nVunau kei na Veiyalayalati 136:4.\nRaica na Mosaia 3:5–18.\nRaica na Mosaia 4:2; 5:5.\nMaria Speidel, ena Luvequ Yalewa Ena Noqu Matanitu,76.\nSarah Rich, ena Luvequ Yalewa Ena Noqu Matanitu, 30.\nVunau kei na Veiyalayalati 110:9–10.\nThomas S. Monson, “Na Valetabu Savasava—E Dua na Bikeni ki Vuravura,” Liaona, Me 2011, 93.


The Fiji Times » Tubu ena $100\nTubu ena $100\n10 July, 2017, 9:46 am\nUpdate: 9:46AM ESA tubu ki na $100 na nodra i votavota na turaganikoro ena loma ni dua na vula, ni oti na kena mai kacivaki na i tuvatuva vakailavo ni matanitu ena bogi ni Lotulevu sa oti, vakadeitaka na Vunivola Tudei ni Minisitiri Vakaitaukei, o Naipote Katonitabua.\n�Ena veivakadeitaki ni turaga Paraiminisita ka Minisita ni Veika Vakaitaukei, a mai tubu na ivotavota vakailavo ni turaganikoro, a vakarautaki taumada nai votavota ni yabaki vaka i lavo sa oti e $1,074,200.ia ena kerekere ni Tabacakacaka iTaukei sa mai tubu ena $1, 483,179.\n�Qo e kena ibalebale ni sa ra na ciqoma tiko na turaganikoro e $100 na veivula.\n�Sa vakamamasu ni Tabacakacaka iTaukei me toso cake tale vakalailai na nomuni veiqaravi na turaganikoro ka me laurai na duavata kei na bula sautu ena noda veikoro. Na vinaka ni nomuni veiqaravi ena vinaka ga kina na nomuni koro ka ra tiko vinaka tale ga kina na lewena.\n�Ena vuku ni nasinikoro, au kerea na veivosoti ni mai sega ni dua na ivotavota vakailavo mera saumi kina na nasinikoro,� e kaya o Katonitabua.\nMai na tukutuku e vakarautaki mai ena Minisitiri Vakailavo, vakadeitaki kina ni sa tubu cake mai na $75 ki na $100 na nodra i votavota e ra dau saumi tiko kina mai na matanitu na turaganikoro kece e Viti.\nE rauta ni $6.9 na milioni kina Tabacakacaka i Taukei, ka sa oka tiko kina na nodra na veisaumi tiko kina ena loma ni yabaki vakailavo na turaganikoro. Na i lavo talega oqo e na veivuke tiko ena kena cicivaki na matabose ni yasana, na nodra vuli kei na veiqaravi ni valenivolavola ni yasana e 14 ena noda vanua.\nE vota na matanitu e rauta ni $13.2 na milioni ki na Minisitiri ni Veika Vakaitaukei ena yabaki vakailavo oqo ni matanitu mai na 2017 ki na 2018.\nE laurai ni levu talega na i votavota vakailavo ni matanitu me na qaravi kina na i yalayala ni vanua. Eso na vanua talega era sebera ni soveyataki, ka me tiko na kena i tukutuku matata ki na minisitiri.\nEso talega na yasana e Viti e sebera ni vakacavari kina na cakacaka oqo ena kena soveyataki na qele me vakataki Serua, ka namaki me na vakacavari ena yabaki mai oqo.\nO rau na yasana o Macuata kei Lau e namaki me na vakacavari ena yabaki 2020 na kena soveyataki na qele.\nMai na i tukutuku vakarautaki, vakadeitaki talega ni sa na tomana tikoga na Minisitiri ni Veika Vakaitaukei na nodra rejisita na koro vakaitaukei me rauta ni 80 na koro vakaitaukei ka vagolei ena veiqaravi kece oqori, e $2.6 na milioni.\nE dua talega na vanua e raica na minisitiri na kena vakabulabulataki ka vaqaqacotaki na vosa kei na i tovo ni kawa i Taukei.\nE vica vata na i tuvatuva e sa biuta tiko na tabana qo ena kena laurai me vakavotukana na i tuvatuva oqo kei na kena laurai me na tabaki tale e dua na i Vola Vosa vaka- Viti ( dictionary) ena noda vanua.\nE vakarautaki e $1.1 na milioni na matanitu ena kena gadrevi me na tokoni eso na i tuvatuva ni matanitu ka laurai ni maroroi ka vakabulabulataki na noda vosa kei na i tovo na i Taukei ena duidui yasana eda cavutu mai kina.\nE na i Vola ni Kawa Bula, era na vakacakacakataki e lewe 14 na lewenivanua ena valenivolavola ni yasana kece , ka ratou na gadrevi na tamata cakacaka oqo me ratou na vakacuruma na i tukutuku kece me baleta na VKB ena vuku ni tukutuku e dau gadrevi ena vuku ni tutu vakavanua, na i yalayala ni qele kei na qoliqoli.


Confucius (551–479 BC) na vakajaina ivakavuvuli kei daunipolitiki ni Itubutubu ki Vakadinamati gauna.\nNa filosofi ni Confucius, e kilai talega me Confucianism, e vakamatatataka na bula savasava kei na vakamatanitu, na dodonu ni veimaliwai vakatamata, lewa dodonu, yalovinaka, kei na yalodina. O ira na nona tisaipeli era dauqito veisisivi vakavinaka sara ena koronivuli tale eso ena gauna ni Drau Koronivuli ni Nanuma eda me vakalailaitakataki ga na nodra tokona na dautauka ena loma ni Qin matavuvale vakatui. Muria na qaqa ni Han tulewa Chu ni oti na kabebe ni Qin, Na vakanananu nei Confucius e ciqoma na veivakadonui vakadonui ena matanitu vou ka ra sa tauyavutaki tale ki na dua na ivakarau e kilai tu e Ra ka Neo-Confucianism, ka qai Niu Confucianism (Gauna oqo Neo-Confucianism).\nNa Confucius e vakatotolotaki vakavinavinakataki kei na vola o se veisau e vuqa na Vakajaina momona veivosa oka kina na Lima Momona, Ia o ira na kenadau ena gauna oqo era sa qarauna ni attributing me ra assertion kina Confucius koya. Aphorism me baleta na nona ivakavuvuli a cokonaki ena Analects, Ia ni oti ga e vuqa na yabaki mai na nona mate.\nNa ivakavuvuli nei Confucius sa inakinaki ki na ivakarau ni Jaina kei na vakabauta. E championed kaukauwa na nona yalodina vakamatavuvale, qase e liu, kei na nodra rokovi na italatala qase mai vei ira na luvedra kei na tagane vakawati mai vei ira na watidra, vakatututaki na matavuvale me baleta na matanitu uasivi. E tokona na ivakavuvuli e kilai vinaka "kakua ni cakava vei ira na tani na ka o sega ni vinakata mo cakava", na Koula Lewa. O koya talega e dua na Kalou vakadodonu ena Daoism.\nNa Confucius e okati me dua vei ira na tamata bibi ka veivakauqeti ena siviraka ni kawatamata. Na nona veivakavulici kei na filosofi e bikai vuku ira vakalevu na tamata ena veiyasai vuravura ka ra sa dau veivakauqeti tikoga nikua.\nO Wikimedia Commons veisovivi sa itukutuku veiwekani ki na Confucius.\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Confucius&oldid=32684"\nThis page was last edited on 12 Me 2020, at 15:31.


Aisea 23 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niTukutuku bibi me baleti Taia (1-18)\n23 Na itukutuku bibi me baleti Taia:+ Ni qoqolou na waqa ni Tasisi!+ Ni sa rusa na ikelekele ni waqa, me kua ni curumi. Sa vakatakilai vei ira mai Kitimi.+ 2 Moni galu na tiko e baravi. O ira na dauniveivoli ni Saitoni+ era sokota na wasawasa era vakavutuniyautaki iko. 3 E veikauyaki ena levu na wai na covuata* ni Siori,*+ Na ka e tamusuki ena Naile, na ivurevure ni nona ilavo. E rawatubu kina na veimatanitu.+ 4 Mo madua Saitoni, na bai kaukaua ni wasawasaNi tukuna na wasawasa: “Au sega ni taratara, au sega ni vakasucu,Se susugi ira na cauravou se tuberi ira na goneyalewa.”*+ 5 Me vaka nira rogoca na itukutuku me baleti Ijipita,+Era na rarawataka vakalevu na tamata na itukutuku me baleti Taia.+ 6 Moni lako i Tasisi! Moni qoqolou na tiko e baravi! 7 Vakacava, qo ga na nomuni koro dau mamarau ena gauna makawa, ena nona veigauna sa oti? E dau kauti koya na yavana ina veivanua yawa me tiko kina. 8 O cei e lewa me yaco qo vei Taia,O koya e dau solia na isala vakatui,Era turaga na nona dauveivoli,Era rokovi e vuravura taucoko na nona dauvolivolitaki?+ 9 E lewa sara ga qo o Jiova ni lewe vuqa,*Me vakacacana na totoka kece ni nona isakisaki,Me beci ira kece era rokovi e vuravura taucoko.+ 10 Mo vuabale ena nomu vanua me vaka na Uciwai na Naile, o iko na goneyalewa ni Tasisi. Sa sega tale na volau ni ta waqa.*+ 11 E dodoka yani na ligana o koya i wasawasaE kurea na veimatanitu. E vakarota o Jiova me vaqeavutaki na bai kaukaua+ nei Finaisi. 12 E kaya o koya: “O na sega tale ni reki,+O iko o vakasaurarataki, na goneyalewa ni Saitoni. Mo tucake mo dro i Kitimi.+ O na sega mada ga ni vakacegu mai kea.” 13 Raica! Na nodra vanua na Kalitia.+ O ira ga qo, sega ni o ira na kai Asiria,+Era vukica me nodra itikotiko na manumanu ni vanua dravuisiga. Era vakaduria kina na nodra valenivalu cecereEra yanaraka na nona valececere vakabai,+E vurumemeataki me irusarusa. 14 Moni qoqolou na waqa ni TasisiNi sa rusa+ na nomuni bai kaukaua. 15 Ena siga oya ena guilecavi o Taia me 70 na yabaki,+ me tautauvata kei na yabaki ni nona bula e dua na tui. Ni cava e 70 na yabaki, ena qai yacovi Taia me vaka na kena sere na saqamua: 16 “Mo taura na api o iko na saqamua guilecavi, mo wavokita na koro. Mo qiria sara vakavinaka na nomu api;Mo lagata e levu na sere,Mera na nanumi iko kina.” 17 Ni cava e 70 na yabaki, ena qai nanumi Taia o Jiova, ena lesuvi ira na saumi koya o Taia me saqamua kei ira na veimatanitu kece ena dela i vuravura. 18 Ia na nona tubu kei na kena isau ena vakatabui me nei Jiova. Ena sega ni bini se maroroi na kena isau, ni na nodra o ira na tiko ena mata i Jiova, mera kana mera mamau, mera vakaisulu ena isulu totoka.+\n^ Ipe., “sorenikau.”\n^ Oya e dua na basoga ni Uciwai na Naile.\n^ Ipe., “sega ni tara tagane.”\n^ Se rawa ni, “toba.”


Radio Fiji One Listen Live - 93.0 MHz FM, Suva, Fiji | Online Radio Box\nVuniyaca Salanieta 08.08.2021\nkerekere na sere ka tarava meqai votai tiko vei ira kece sara na lewe nikoro mai soa nakorotubu Ra vabibiga vena vuvale nei watisoni koli veivotai tiko gah yani qo oh salanieta vuniyaca\nUsaia Radrokai 21.06.2021\nVinaka saka vakalevu na veiqaravi ena mataka e daidai, dua saka ga na kerekere, me vaka ga ni siteseni vakaviti ka siteseni makawa, au kerea ke rawa ni vakayagataki toka ga na vosa vakaviti me vueta cake na noda vosa nai taukei. Na cagi veisau sa basika ena gauna oqo ena dau veivakadeitaki tu vei ira na noda i solisoli na vosa dina ga vaka Viti sala vata tu kei na kena i rogorogo matau ka na dau vueta cake me maroroi keda tiko ena veigauna bolebole. Au kerea me'u na vosoti kevaka au vakamavoa taka na veiqaravi totoka ena mataka e daidai, ka'u nuitaka ni na roqoti e dua na kerekere malumalumu mai vua e dua e tiki tu ni nona bula ena vakarorogu ki na siteseni totoka oqo.\nJiosaia Vularewa 22.05.2021\nJolame Raikasakasa 09.05.2021\nvakanuinui vinaka vua na radini talatala e Wainibuka, kei na radini Talatala Qase Wasewase ko Bau,vakanuinui vinaka yani na vuvale vakaitalatala e Wainibuka,sega ni guilecavi ko tinai Mala mai Tavua,kei Seini Railala e Tacirua,Suva. rogovinaka na sere ena Domoi Viti\nVugakoto Vuli 09.05.2021\nVakanuinui vinaka tiko yani ena siga tabu ni tina vua na marama na watiqu ko Seini Vugakoto kei noqu nei ko Ena Boletawa e Tuirara Sub division Nasinu ka vakatalega kina vua na tinaqu ko Arieta Kacivaki e Naroi Moala Lau..\nTamaindtinaitui Rokotuitai 06.05.2021\nKerea ga na sere tarava qori qai votai ga vei Bill Sokiveta keina matavuvale va bibiga vei POASA ,veinanumi jiko ga yani o Rafa e New Town vinka.\nBella Kruger 31.12.2020\nTotoka na vakarorogo ena sere makawa loloma levu mai na vualiku kei aust\nMaleka dina na varogo sere makawa\nBilkish Siddiqua 31.08.2020\nI love 2 day fm and I hope you'll put more BTS and BLACKPINK songs because I'm a huge fan of them and I want their name to be famous in Fiji so they will come and do a concert in Fiji\nSaqani Post 01.05.2020\nkerea me keitou votai ena sere tarava oqori( DO/Saqani, Koila, Asst Roko Tui,Lani kei Lela) e Saqani, Cakaudrove. Vinaka vakalevu...\nAddress: 69GLADSTONE ROAD Suva City, Fiji\nPhone: +679 322 0900\nListen to Radio Fiji One on your smartphone for free with the Android or iOS application!


Sevutaki e Dua na ka Vou ena JW Library Sign Language\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Cebuano Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language English Estonian Finnish Finnish Sign Language French French Sign Language Georgian German German Sign Language Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Korean Sign Language Malagasy Mexican Sign Language Myanmar Norwegian Oromo Peruvian Sign Language Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian vakaViti\n19 FEPERUERI, 2020\nEna ika15 ni Feperueri 2020, e sevutaki na Version 4 ni JW Library Sign Language. Ena totolo nodra vaqara na iyaya ni vakekeli o ira na vakayagataka, ena vakarawarawataka tale ga nodra vakavakarau ena soqoni kei na nodra vakekeli ena iVolatabu.\nO ira na dau vakayagataka na JW Library, nira tabaka ga na tikinivolatabu kei na so tale na ivola vakaivolatabu sa na basika mai. Ia e sega ni va qori o ira na vakayagataka na JW Library Sign Language, e sega ni rawa ni laurai mai na ulutaga ni vidio kei na kena idusidusi.\nIa na Version 4 ni JW Library Sign Language, sa vakarautaki na isema. Nira tabaka na isema ena rawa nira raica eso tale na vidio, ena rawarawa tale ga nira lesu tale ina vidio era sarava tiko.\nSarava na rawarawa ni kena raici na ka e vulici ena soqoni ena loma ni macawa\nEda nuidei ni ka e sevutaki qo ena yaga vakalevu vei ira na tacida era vakayagataka na vidio ni vosa vagalu. Eda vakavinavinakataki Jiova ena isolisoli qo meda lomani koya kina vakalevu.—Same 119:97.\nSarava na kedrau veisemati na idusi ena Vakatekivu 3:1 me baleta na “gata,” ina Vakatakila 20:2 me kilai kina na “gata makawa.”


Qo Beka na iNaki ni Kalou? | Kaya na iVolatabu\nSE MANI niusiveva cava o wilika, porokaramu ni retioyaloyalo o sarava, se siteseni ni retio o vakarorogo kina, o na vakadinata ni sa ka ni veisiga na basulawa, ivalu, kei na vakacaca ni batikadi! Vakacava na leqa sara ga o dau sotava? De dua e vakamosia voli na yalomu ena gauna qo na nona tauvimate se mate e dua na wekamu voleka. O rairai vakila tale ga na ka a yacovi Jope ni a kaya “niu luvuci ena madua kei na rarawa.”—Jope 10:15.\nTarogi iko mada:\nQo beka na inaki ni Kalou vei au kei na kawatamata kece?\nO cei e rawa ni vukei au ena noqu leqa?\nEna yaco na bula vakacegu e vuravura?\nE veivakacegui na ka e kaya na iVolatabu me baleta na veika qo.\nE KAYA NA IVOLATABU NI QO ESO NA VEISAU ENA VAKAYACORA NA KALOU E VURAVURA.\n“Ena qusia tani tale ga na wainimata kece mai na matadra, sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi.”—Vakatakila 21:4\n“Ena ladelade na lokiloki me vaka na dia.”—Aisea 35:6\n“Ena rai na matadra na mataboko.”—Aisea 35:5\n“O ira kece na tu ena ibulubulu nanumi mera tucake mai.”—Joni 5:28, 29\n“Ena sega ni kaya e dua na lewenivanua: ‘Au tauvimate.’”—Aisea 33:24\n“Ena levu na covuata e vuravura.”—Same 72:16\nME YAGA VEI IKO NA KA E KAYA NA IVOLATABU\nKua ni nanuma ni tadra wale ga na veika e tabaki ena tabana e va kei na lima. Sa yalataka na Kalou ni na vakayacora na veika qo, sa vakamacalataka tale ga na iVolatabu na sala ena vakayacori kina.\nIa e sega ni tukuna ga qori na iVolatabu. E vakarautaka tale ga na yavu mo marautaka kina na bula ena gauna sara mada ga qo. Vakasamataka mada na veika o dau lomaocaocataka kei na leqa o dau sotava. Leqa beka vakailavo, leqa vakavuvale, tauvimate, se nona takali e dua na wekamu voleka. E tu ena iVolatabu na ivakasala yaga ena veika e vauca na nomu leqa ena gauna qo, ena vakacegui iko tale ga ena saumi ni lomatarotaro va qo:\nNa cava eda rarawa voli kina?\nEda na walia vakacava na noda nuiqawaqawa?\nNa cava meda cakava meda marautaka kina noda bula vakavuvale?\nNa cava e yacovi keda nida mate?\nEda na raici ira tale na wekada voleka era sa takali yani?\nNa ivakadei cava e tu meda kila kina ni na vakayacora dina na Kalou na nona vosa ni yalayala?\nNomu wilika tiko na ivola qo e dusia ni o vinakata mo kila na ka e kaya na iVolatabu. Ena yaga vei iko na ivola qo. O na raica ni vakarautaki na taro ni veiparakaravu ena boto ni drauniveva. E vica vata na milioni era sa vakadinadinataka na yaga ni nodra veivosakitaka na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova ni taurivaki na ivola e dau vakarautaki na kena taro. E nuitaki ni na yaga tale ga vei kemuni. Me vakalougatataki kemuni mada ga na Kalou ena nomuni vulica na ka sara ga e kaya na iVolatabu!\nKILA NA NOMU IVOLATABU\nE TIKO ena iVolatabu e 66 na ivola. Era wasei na ivola yadua ena vica na wase ra qai wasewasei tale na wase ena vica na tikina, me vakarawarawataka noda wilika. Nira volai na tikinivolatabu ena ivola qo, na imatai ni vika ni volai oti na yaca ni ivola e dusia na wase ni ivola, na ikarua ni vika e dusia na tikina. Kena ivakaraitaki, na “2 Timoci 3:16” e vakaibalebaletaki ena ikarua ni ivola vei Timoci, wase 3, tikina e 16.\nEna totolo sara na nomu kila na iVolatabu ke o vakacega na veitikinivolatabu era volai ena ivola qo. Kena ikuri, vakacava mo saga mo dau wili iVolatabu e veisiga? Ke o dau wilika e tolu, va, se lima na wase ena dua na siga, sa rawa ni o wilika taucoko na iVolatabu ena loma ga ni dua na yabaki.\nNa Cava e Caka ena Vuli iVolatabu?\nEna veiyasa i vuravura, era kilai na iVakadinadina i Jiova nira veivakavulici wale ena iVolatabu. Raica na kena icakacaka.\niMeli iMeli Qo Beka na iNaki ni Kalou?


Mate ni Vakasama—Ka Mo Kila\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bengali Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Gujarati Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malayalam Maltese Marathi Myanmar Nepali Norwegian Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tamil Telugu Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Waray-Waray Xhosa Zulu vakaViti\nKa Mo Kila me Baleta na Mate ni Vakasama\n“Au voleka sara ga ni ciba,” e kaya o Claudia, e se qai tukuni ga vua ni sa tauvi koya tiko na mate ni vakasama, ena veilecayaki (bipolar disorder) qai nuiqawaqawataka vakalevu na veika rarawa sa sotava oti (post-traumatic stress disorder). “E sega ni rawarawa na bula ni tauvi keda na mate ni vakasama.”\n“E taura na gauna me keirau qai vakabauta ni sa yaco dina na ituvaki qo,” e kaya o Mark, na wati Claudia. “Ia au qai kila ni vinakati meu na tokoni watiqu vinaka.”\nNA CAVA o na cakava ke kune vei iko na mate ni vakasama se dua drau veivolekati? E vinaka ni tiko na iwali ni leqa qo. Meda dikeva mada e vica na ka ena matata kina vei keda na mate ni vakasama. *\nKa me Kilai me Baleta na Mate ni Vakasama\n“E milioni vakacaca e veiyasa i vuravura e tauvi ira na mate ni vakasama, e tara tale ga na nodra bula na volekati ira. Dua mai na veiyava na lewenivanua ena tauvi ira na mate ni vakasama. Dau vakavuna vakalevu na leqa qo na lomabibi. Na kena e ca duadua me tauva e dua e kilai me Schizophrenia kei na veilecayaki ni vakasama. . . . E levu e tarai ira na mate ni vakasama, ia e sega ni dau kilai levu, e vakawaleni, qai sega ni taleitaki vakalevu.”—e kaya na isoqosoqo na World Health Organization (WHO).\nE vakaraitaka na isoqosoqo qori ni levu e tauvi ira na mate ni vakasama era sega ni vinakata na veiqaravi vakavuniwai, nira na vakalewai kina.\nE rawa ni wali na nodra mate ni vakasama e levu. Ia e kaya na isoqosoqo na National Alliance on Mental Illness me baleti ira qori, ni yabaki sa oti era sega ni qaravi vakavuniwai e rauta ni 60 na pasede na uabula mai Merika, kei na rauta na 50 na pasede na itabagone e tiko na nodra yabaki ni bula mai na 8 ina 15.\nMate ni Vakasama\nCava na mate ni vakasama? Era kaya na vuku ni mate qo e vakaleqai kina na nona vakasama e dua, vaka kina nona sega ni lewa rawa na ivakarau ni lomana kei na nona ivalavala. Dau vakaleqa tale ga nona veimaliwai, kei na ka e namaki me cakava.\nNi dua e tauvi koya na mate ni vakasama e sega ni kena ibalebale ni vu mai na nona malumalumu se ka ca e cakava\nE duidui na ivakatagedegede ni mate ni vakasama e kune vua e dua, ena vakatau vakalevu ena kena ituvaki. E rawa ni tauvi ira na tagane se yalewa, o ira e duidui nodra yabaki ni bula, itovo vakavanua, lotu se vuli, vaka kina nodra cakacaka saumi. Ni dua e tauvi koya na mate ni vakasama e sega ni kena ibalebale ni vu mai na nona malumalumu se ka ca e cakava. Ke ra qaravi vinaka vakavuniwai ena rawa ni wali na kedra mate, ena yaga qai vakainaki nodra bula.\nQaravi ni Mate ni Vakasama\nO ira na vuniwai ni mate ni vakasama era sa walia e levu na leqa e basika kina. Nira kena vuniwai, ra nuitaki qai levu na tauvimate va qori era sa qarava oti, bibi me tarogi ga na ka era dikeva.\nEna qai yaga ga vei ira na tauvi ira tiko na mate ni vakasama na nodra veivuke na vuniwai ke ra muria na veiqaravi e ganiti ira. Ena vinakati mera doudou ni talaucaka na lomadra me baleta na kedra ituvaki. Okati tale ga ena veiqaravi qori na nodra dau veitalanoa kei ira na vuniwai era rawa ni vukei ira mera kila na kedra mate, ra walia na leqa e dau yacovi ira, ra qai vakadreta me muri tiko ga na veiqaravi e veiganiti. Na gauna era dau lai vakasalataki kina va qori, ena bibi tale ga mera veitokoni ra qai veiuqeti na lewenivuvale se o ira na itokani voleka.\nLevu era walia na kedra mate nira kila vinaka na kedra ituvaki, ra qai muria sara vakavoleka na veiqaravi veiganiti era veidusimaki kina na vuniwai. “Ni bera ni tauvimate o watiqu,” e kaya o Mark, a tukuni taumada, “sega sara ga ni keirau kila se mate vakacava qo. Ia keirau sa qai vakamuria toka ga vakamalua na veiveisau e yaco, kei na veika me keirau na cakava me salavata kei na keirau ituvaki. Toso na gauna, e yaga sara vakalevu nodra veitokoni na vuniwai, na vuvale kei ira na itokani.”\nBibi me tarogi ga na ka era dikeva na vuniwai\nE duavata kina o Claudia. E kaya: “Ni se qai tukuni ga mai na kequ mate, e vaka sara ga na itotogi ni curu i valeniveivesu. E yalani na ka keirau rawa ni cakava vakaveiwatini, ia au raica ni rawa ni wali na leqa e dau nanumi tu ni dredre. E vukei au vakalevu noqu tokoni ira na qaravi au tiko, noqu veimaliwai, au cakava tale ga vakamalua na ka.”\nBibi na Bula Vakayalo\nSega ni tukuni ena iVolatabu ni tiko kina na iwali ni tauvimate. Ia era vakila na vakacegu kei na kaukaua eso na vuvale e veiyasa i vuravura nira vulica na iVolatabu. Kena ivakaraitaki, e vakadeitaka na iVolatabu ni dau vakacegui ira na “ramusu na yalodra” kei ira na “dasila na lomadra” na Dauveibuli yalololoma.—Same 34:18.\nE sega ni ivola vakavuniwai na iVolatabu, e kune ga kina na ivakasala yaga e rawa ni dusimaki keda meda walia na vusolo ni lomada kei na noda dau lomabibi. E tu tale ga kina na inuinui me baleta na gauna se bera mai, ni sa na sega tale na tauvimate kei na rarawa e vuravura. E yalataka na Vosa ni Kalou: “Ena qai rai na matadra na mataboko, ka rogo na daligadra na didivara. Ena qai ladelade na lokiloki me vaka na me kila, ka sere na yamedra na galu.”—Aisea 35:5, 6.\n^ para. 5 Ni tukuni ena ulutaga qo na “mate ni vakasama” e vakaibalebaletaki tale ga ina veilecayaki ni itovo kei na lomabibi vakasivia.\nNI TAUVI AU NA MATE NI VAKASAMA\n“So na gauna ni veilecayaki noqu bula au sega ni cakava rawa kina na ka, so na siga au sega sara ga ni wili vola rawa. So tale na gauna na levu ga ni noqu lomabibi au sega ni dau via veimaliwai, wili mada ga kina o ira na noqu itokani vinaka. Era dau via veivuke eso nira kaya ni na vinaka na kequ ituvaki, se ni sega ni ca sara me vaka au nanuma tiko. So tale era kaya meu dau kauaitaka ga na veika vinaka. Dua na ka noqu dau saga meu cakava qori! E vinaka na nodra inaki, ia sa qai vakalevutaka ga noqu sega ni nuidei, noqu beitaki au, kei na lomabibi au vakila taumada.”—Claudia, Sauca Aferika.\nKA ME MURI\nMuria nodra ivakasala na vuniwai era dau qarava na mate ni vakasama. *\nMuria vinaka nomu ituvatuva e veisiga, me veiraurau tale ga na ka o cakava.\nMo bulabula tiko ga vakayago.\nDau moce ena kena gauna.\nVakacegu vinaka e veisiga.\nKania na kakana bulabula.\nKua ni gunuva vakasivia na yaqona ni valagi, kua tale ga ni gunuva na wainimate e sega ni solia o vuniwai.\nKua ni tu taudua ga, dau veimaliwai kei ira o nuitaka, era lomani iko tale ga.\nKauaitaka nomu bula vakayalo. *\n^ para. 32 Sega ni vakatututaka na Yadra! me muri e dua na veiqaravi vakavuniwai. Mera qarauna ga na lotu vaKarisito me kua ni veisaqasaqa kei na ivakavuvuli vakaivolatabu na veiqaravi era muria.\n^ para. 40 Raica tale ga na ulutaga “iWali ni Lomaocaoca,” ena ilavelave ni Yadra! ni Me 2014.\nNa Cava na Rai ni iVolatabu me Baleta na Lomabibi?