Tukuna “na iTukutuku me Baleti Jisu” o Filipi (Cakacaka 8:35)\nWILIKA ENA VOSA Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Czech Danish Dutch English Ga German Haitian Creole Hiligaynon Hungarian Igbo Italian Lithuanian Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Thai Tongan Turkish vakaViti\nTukuna “na iTukutuku Vinaka me Baleti Jisu”\niVakaraitaki o Filipi ni dauvunau\nYavutaki ena Cakacaka 8:4-40\n1, 2. Na cava e yaco nira via tarova na dauveitusaqati na vunautaki ni itukutuku vinaka ena imatai ni senitiuri?\nE TEKIVU na veivakacacani warumisa, sa qai “torosobu ga na nona vakacacani” ira na lewe ni ivavakoso o Saula. Ena vosa vaKirisi taumada na matavosa qo e dusia na itovo vakaloloma e vakayacori. (Caka. 8:3) Era dui dro na tisaipeli, era nanuma kina eso ni na vakawabokotaki ira na lotu vaKarisito o Saula. Ia e qai yaco e dua na ka veivakurabuitaki. Na cava oya?\n2 Era tekivu “tukuna yani na itukutuku vinaka ni vosa ni Kalou” ena veivanua era dro kina. (Caka. 8:4) Vakasamataka mada! Na nodra veivakacacani e sega ni tarova na vunautaki ni itukutuku vinaka! Era vakavuna ga na dauveitusaqati me tete na itukutuku vinaka ni Matanitu ena veivanua yawa. Eda na dikeva ni sa yaco tale tiko ga qori nikua.\n“O Ira na Veiseyaki” (Caka. 8:4-8)\n3. (a) O cei o Filipi? (b) Na cava se sega ni kilai levu kina e Samaria na itukutuku vinaka? Na cava e tukuna o Jisu ni na yaco ena vanua qori?\n3 E dua vei “ira na veiseyaki” qori o Filipi. * (Caka. 8:4; raica na kato “O Filipi ‘na Dauvunau.’”) E lako sara i Samaria, na koro e se sega ni kilai levu kina na itukutuku vinaka, ni a vakarota vei ratou na nona yapositolo o Jisu me ratou: “Kua ni . . . curu ina dua na nodra koro na kai Samaria, dou lako ga vei ira na sipi ni matanitu o Isireli era yali tu.” (Maciu 10:5, 6) E kila o Jisu ni toso na gauna ena qai vunautaki vakavinaka sara na itukutuku vinaka e Samaria. Ni bera ni lako cake i lomalagi, e kaya: “Dou na qai tukuni au e Jerusalemi, e Jutia taucoko, e Samaria, kei na veivanua yawa sara kei vuravura.”—Caka. 1:8.\n4. Na cava era cakava na kai Samaria ni vunau vei ira o Filipi, na cava e uqeti ira?\n4 E raica o Filipi ni sa “matua vinaka tu me tamusuki” na vanua o Samaria. (Joni 4:35) Na ka e vunautaka e uqeti ira sara ga na tiko e kea. Ia era sega ni dau veiyaloni na Jiu kei ira na kai Samaria, levu na Jiu era vakaraitaka nira sega ni taleitaki ira na kai Samaria. Ia era raica na kai Samaria ni yaga vei ira kece na itukutuku vinaka, e sega ni vakaduiduitaka e dua qai duidui vakalevu mai na nodra rai na Farisi. E gumatua ni vunau vei ira na kai Samaria o Filipi, e sega ni kauaitaka na nodra rai na Jiu dauveivakaduiduitaki. Sa rauta mera “duavata” na kai Samaria mera rogoci Filipi.—Caka. 8:6.\n5-7. Tukuna eso na ivakaraitaki ni kena tete na itukutuku vinaka.\n5 Me vakataki ira ena imatai ni senitiuri, e sega tale ga ni tarova nodra cakacaka vakavunau na lotu vaKarisito nikua na veivakacacani. Era dau vakasaurarataki mera toki—se mani valeniveivesu se dua tale na vanua—qori e vakavuna me vunautaki kina na Matanitu ni Kalou ena veivanua. Kena ivakaraitaki ena iKarua ni iValu Levu, era vunau na iVakadinadina i Jiova ena nodra keba ni veivakararawataki na Nazi. E kaya e dua na Jiu e sotavi ira na iVakadinadina ena vanua qori: “E uqeti au na nodra yaloqaqa na iVakadinadina i Jiova era vesu tu, au vakadeitaka kina ni nodra vakabauta e yavutaki ena iVolatabu, au mani dua na iVakadinadina.”\n6 Ena so tale na ituvaki, era rogoca tale ga na itukutuku vinaka na dauveitusaqati ra qai vakabauta. Kena ivakaraitaki, e tokitaki e dua na iVakadinadina o Franz Desch ina keba ni veivakararawataki e Gusen mai Austria, e qai vuli iVolatabu kei na dua na sotia nuitaki nei Itala. Rau sota tale ni oti e vica na yabaki ena dua na noda soqo ni veiwasewase, dua na ka nodrau veimarautaki! Rau sa vunautaka tiko ena gauna qori na itukutuku vinaka!\n7 E yaco tale ga qori ena dua tale na vanua, nira vakavuna na dauveitusaqati mera biuvanua na lotu vaKarisito. Kena ivakaraitaki, ena veiyabaki ni 1970 era dro na iVakadinadina mai Malawi i Mozambique, era mani vunau vei ira na lewenivanua e kea. Era vunau tiko ga ni yaco tale na veitusaqati e Mozambique. E kaya o Francisco Coana, “Keimami vesu vakavica. Ia nira taleitaka e levu na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou, keimami nuidei ni tokoni keimami tiko na Kalou, me vaka ga ni tokoni ira na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri.”\n8. Na cava e rawati ni yaco na veiveisau ena veika vakapolitiki kei na ilavo?\n8 E sega ni vakavuna ga na tubu ni lotu vaKarisito e vanuatani na veivakacacani. Na veiveisau ena veika vakapolitiki kei na ilavo ena veiyabaki sa oti, e vakarawarawataka na vunautaki ni itukutuku ni Matanitu ni Kalou ina veivanua kei na duidui vosa. Era vuli iVolatabu tale ga eso era dro ina veivanua e sega kina na tiko yavavala. E tauyavu kina eso na yalava vou ni vunau ena duidui vosa. E San Diego e Kalifonia e vosataki kina e sivia na 100 na vosa, e mani tauyavu kina e levu na ivavakoso ni iVakadinadina i Jiova ena levu na vosa qori. Vakacava, o sa saga tiko mo vunau vei ira “na veimatanitu kece, veiyavusa, veimatatamata, kei na duivosavosa” ena nomu yalava?—Vkta. 7:9.\n“Solia Tale ga Vei Au na Kaukaua Qo” (Caka. 8:9-25)\n“Ni raica o Saimoni ni sobuti ira na yalo tabu ena nodrau veitabaki e ligadrau na yapositolo, e via soli ilavo sara vei rau.”—Caka. 8:18\n9. O cei o Saimoni, na cava e qoroi Filipi kina?\n9 E cakamana vakalevu e Samaria o Filipi. Kena ivakaraitaki e vakabulai ira na lokiloki, e cemuri ira tale ga na timoni. (Caka. 8:6-8) E qoroya e dua na turaga o Saimoni na isolisoli ni cakamana nei Filipi. E dau cakaiba o Saimoni ra qai dokai koya vakalevu na lewenivanua, era kaya me baleti koya: “O koya ga qo na kaukaua ni Kalou.” Ia sa qai raica o Saimoni na kaukaua dina ni Kalou ena cakamana nei Filipi. E mani yaco me vakabauta tale ga. (Caka. 8:9-13) E qai vakatovolei o Saimoni ena vuku ni nona vakabauta. Ena sala cava?\n10. (a) Na cava erau cakava o Pita kei Joni e Samaria? (b) Na cava e cakava o Saimoni ni sobuti ira na tisaipeli vou na yalo tabu ena gauna e tabaki ira kina o Pita kei Joni?\n10 Ni ratou kila na yapositolo ni vuavuaivinaka na vunau e Samaria, eratou mani talai Pita kei Joni i kea. (Raica na kato “Vakayagataka o Pita na ‘Ki ni Matanitu.’”) Ni rau yaco yani erau tabaki ira sara na tisaipeli vou, e qai sobuti ira yadua na yalo tabu. * E qoroqoro sara ga o Saimoni. E kaya vei rau na yapositolo: “Drau solia tale ga vei au na kaukaua qo, me sobuti ira yadua au tabaka e ligaqu na yalo tabu.” E via soli ilavo sara ga vei rau o Saimoni, me volia kina na kaukaua e solia na Kalou!—Caka. 8:14-19.\n11. Na cava e tukuna vei Saimoni na yapositolo o Pita? Na cava e cakava o Saimoni?\n11 E tukuna ena doudou vei Saimoni na yapositolo o Pita: “Mo drau rusa vata mada ga kei na nomu siliva, ni o nanuma ni o rawa ni volia na isolisoli wale ni Kalou ena ilavo. E sega sara ga ni dua na nomu ilesilesi se ivotavota ena ka qo, ni sega ni dodonu na lomamu ena mata ni Kalou.” Oti e uqeti koya o Pita me veivutuni qai kere veivosoti. E kaya: “Kere veivosoti vei Jiova de rawa ni vosoti iko ena inaki ca ni lomamu.” Ia e sega ni daucaka ca o Saimoni, e via cakava na ka dodonu, e lailai ga na ka e kila ena gauna oya. E mani kerei rau na yapositolo: “Drau masulaki au mada vei Jiova me kua ni yacovi au na ka drau tukuna tiko.”—Caka. 8:20-24.\n12. E takalevu vakacava vei ira na lotu ni Veivanua vaKarisito na voli kei na volitaki ni itutu?\n12 Na ivakasala i Pita vei Saimoni eda vuli kina na lotu vaKarisito nikua, me baleta na voli kei na volitaki ni itutu vakalotu. E takalevu na ivakaraitaki qo vei ira na lotu ni Veivanua vaKarisito vukitani. E tukuni ena ikaciwa ni itabataba ni Encyclopædia Britannica (1878): “Ni raici lesu na digitaki ni Tui Tabu ena veigauna sa oti, e macala vakasigalevu ni sega ni dua na veidigitaki vakalotu me sega kina na ivalavala qo, e torosobu sara ga e levu na ivalavala e yaco tu ena lotu, e vakamadua, qai sega tale ni vunitaki.”\n13. Era na qarauna vakacava na lotu vaKarisito na voli kei na volitaki ni itutu ena lotu?\n13 Meda qarauna na lotu vaKarisito meda kua ni coriti ena voli se volitaki ni itavi ena ivavakoso. Kena ivakaraitaki, eda na sega ni soli iloloma se vakacaucautaki ira vakasivia na ivakatawa me soli kina vei keda eso na itavi ena ivavakoso. Mera qarauna tale ga o ira na ivakatawa mera kua ni veitovaki nira lesia e dua na itavi. O ira kece na tamata i Jiova e dodonu mera ‘vakamalumalumutaki ira,’ mera waraka ga na veidusimaki ni yalo tabu ena lesi ni itavi ena ivavakoso. (Luke 9:48) O ira “na viavia rogo” e sega na nodra tikina ena isoqosoqo i Jiova.—Vkai. 25:27.\nVAKAYAGATAKA O PITA NA “KI NI MATANITU”\nE kaya o Jisu vei Pita: “Au na solia vei iko na ki ni Matanitu vakalomalagi.” (Maciu 16:19) Na cava e vakaibalebaletaka o Jisu? Ni cavuta na “ki” e vakaraitaka ni na dolava o Pita na kilaka qai sureti ira na dui matatamata mera curu ina Matanitu vakaMesaia. Na gauna cava e vakayagataka kina o Pita na ki qori?\nE vakayagataka o Pita na imatai ni ki ena Penitiko 33 G.V. ni uqeti ira na Jiu kei ira na tavuki ina lotu vakaJiu mera veivutuni ra qai papitaiso. E rauta ni 3,000 era cakava qori, ra qai nuitaka mera veiliutaki ena Matanitu ni Kalou.—Caka. 2:1-41.\nE vakayagataki na ikarua ni ki ni oti toka ga vakalailai na nona vakamatei o Sitiveni. Ena gauna qori, erau tabaki ira na kai Samaria e ligadrau o Pita kei Joni nira se qai papitaiso oti ga, e mani sobuti ira na yalo tabu.—Caka. 8:14-17.\nE vakayagataka o Pita na ikatolu ni ki ena 36 G.V. E sureti ira kina na kai veimatanitu era sega ni cili me nodra na icovi ni bula i lomalagi. Qori na gauna e vunau kina na yapositolo qo vei Konilio, na imatai ni kai veimatanitu me tisaipeli lotu vaKarisito.—Caka. 10:1-48.\n“O Kila na ka O Wilika Tiko?” (Caka. 8:26-40)\n14, 15. (a) O cei na “matanivanua ni Iciopea”? Erau sota vakacava kei Filipi? (b) E uqeti koya vakacava na itukutuku e vakasavuya o Filipi? E vakatulewataka vakariri nona papitaiso? (Raica na ivakamacala e ra.)\n14 E dusimaki Filipi na agilosi i Jiova me muria na gaunisala mai Jerusalemi i Kesa. De lomatarotarotaka o Filipi na ka me lai cakava i kea, e qai saumi vua ni rau sota kei na matanivanua ni Iciopea e “wilika tiko i cake na ivola i Aisea na parofita.” (Raica na kato “E Mataqali ‘Matanivanua’ Vakacava?”) E uqeti Filipi na yalo tabu i Jiova me torova yani na kareti ni turaga qori. E tarogi koya sara, “O kila na ka o wilika tiko?” E sauma na turaga ni Iciopea, “Meu kila vakacava ke sega ni dua e vakavulici au?”—Caka. 8:26-31.\n15 E sureti Filipi sara na turaga ni Iciopea me vodo ina kareti. Vakasamataka mada na ka erau veivosakitaka! E vakamacalataka vua o Filipi na ibalebale ni “sipi,” se “dauveiqaravi,” e tukuni tiko ena parofisai i Aisea. (Aisea 53:1-12) Ni toso tiko na nodrau ilakolako, sa qai vakamacalataka o Filipi ni a vakayacori na parofisai qori vei Jisu Karisito. Me vakataki ira na papitaiso ena Penitiko 33 G.V., e kila sara ga na ka me cakava na turaga ni Iciopea sa tavuki ina lotu vakaJiu. E tukuna vei Filipi: “Raica! Sa tu qo na wai. Na cava e tarova na noqu papitaiso?” E papitaisotaka sara o Filipi na turaga ni Iciopea! * (Raica na kato “Papitaiso ena ‘Wai.’”) Oti qori, e dusimaki Filipi na yalo tabu ina dua na ilesilesi vou e Asoto, e tomana kina nona vunautaka na itukutuku vinaka.—Caka. 8:32-40.\nE MATAQALI “MATANIVANUA” VAKACAVA?\nNa vosa vaKirisi eu·nouʹkhos e vakadewataki tiko me “matanivanua,” e rawa ni vakaibalebaletaka e dua na tagane e sega ni vakatubukawa rawa, se dua na vakailesilesi ena valenitui. De dua era dau sele mera kua ni veiyacovi nira vakatawa na watidra na tui, ia e sega ni gadrevi sara mera sele na vo ni vakailesilesi, o koya e dau tu mena na tui se o koya e liutaka na valeniyau. Na matanivanua gona ni Iciopea a papitaisotaka o Filipi e dua vei ira na vakailesilesi va qori, ni liutaka tiko na valeniyau ni tui. E rairai minisita ni ilavo.\nE tavuki tale ga na matanivanua ni Iciopea, oya e dua e sega ni Jiu e ciqoma me qaravi Jiova. A lako i Jerusalemi me lai sokalou. (Caka. 8:27) Ena vuku ni tikina qori eda vakadeitaka kina ni o koya na turaga ni Iciopea qo e sega ni sele, ni vakatabuya na Lawa a soli vei Mosese mera lewena na nodra ivavakoso na Isireli na tagane era sele.—Vkru. 23:1.\nPAPITAISO ENA “WAI”\nEra dau papitaiso vakacava na lotu vaKarisito? Era vakabauta eso me livi ga se vakamiriki na wai ena uluda. Ia na matanivanua ni Iciopea a papitaiso ena “wai.” E kaya na kena itukutuku: “Rau sobu ruarua i wai o Filipi kei na matanivanua.” (Caka. 8:36, 38) Ke livi se vakamiriki na wai, ena sega ni vinakati vua na matanivanua me tu vakadua na nona kareti ena batiniwai. Sa na rauta ga na levu ni wai e tiko ena tavaya kulinimanumanu. De tiko sara ga vua na tavaya va qori ni muria tiko na “gaunisala ena vanua dravuisiga.”—Caka. 8:26.\nE tukuni ena ivola na Greek-English Lexicon, e vola o Liddell kei Scott, na vosa vaKirisi ba·ptiʹzo, e kena ibalebale “me toni, me dromu” tale ga. Na papitaiso e tukuni ena iVolatabu e lakolako vata kei na ivakamacala qori. E kaya na Joni 3:23 ni “veipapitaisotaki tale tiko ga o Joni mai Inoni volekati Selimi, ni levu kina na wai.” E vaka kina na itukutuku ni nona papitaiso o Jisu: “Ni lamata ga mai wai [o Jisu] e raica ni wase rua na lomalagi.” (Mari. 1:9, 10) E dodonu gona mera tabadromuci i wai na lotu vaKarisito dina nira papitaiso.\n16, 17. Era vakaitavi vakacava na agilosi ena cakacaka vakavunau ena gauna qo?\n16 Eda lesi tale ga na lotu vaKarisito nikua ena itavi dokai meda vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou, me vakataki Filipi. Ena noda cakacaka vakavunau eda na sotavi ira na taleitaka na itukutuku vinaka. E vakamatatataka na iVolatabu nira veidusimaki tiko na agilosi mera rogoca na itukutuku vinaka na “veimatanitu, na veiyavusa, na duivosavosa, kei na tamata kece.” (Vkta. 14:6) A tukuna o Jisu ni na veidusimaki na agilosi ena cakacaka vakavunau. Ena nona vosa vakatautauvata me baleta na witi kei na co ca, e kaya o Jisu ni gauna ni tatamusuki—oya na ivakataotioti ni veika vakavuravura—“o ira na dautatamusuki, na agilosi.” E tomana ni o ira na kabula vakayalo qo era na “kumuna mai na nona Matanitu na ka kece e veivakatarabetaki kei ira kece na beca na lawa.” (Maciu 13:37-41) Ena gauna vata qori, era na kumuni ira tale ga na lai veiliutaki ena Matanitu ni Kalou, oti era na kumuni ira tale ga na ‘so tale na sipi’ era lewe ni “dua na isoqosoqo levu” ni vinakata o Jiova mera gole mai ina nona isoqosoqo.—Vkta. 7:9; Joni 6:44, 65; 10:16.\n17 Eda vakadinadinataka qori nida sotavi ira eso ena cakacaka vakaitalatala era kaya nira masulaka tiko na veivuke ni Kalou. Dua na kena ivakaraitaki, e rua na dautukutuku erau veitomani kei na dua na gone. Ni sa sigalevu, erau nanuma na rua na tacida qo me sa cegu na vunau, ia e vinakata tiko ga na gone me ratou lako ina vale e tarava. E mani lako duadua na gone qo me tukituki e katuba! E dola sara mai e dua na goneyalewa, rau lako sara yani na rua na tacida qo me rau vosa vua. Erau kurabui ni tukuna na goneyalewa qori ni se qai masulaka oti me gole yani e dua me lai vukei koya ena iVolatabu. E vakadonuya sara me vulica na iVolatabu!\n“Kemuni na Kalou, au kerea moni vukei au”\n18. Na cava meda kua ni vakawalena kina na cakacaka vakaitalatala?\n18 Ni o lewe ni ivavakoso vaKarisito, e itavi dokai mo cakacaka vata kei ira na agilosi ena vunautaki ni itukutuku vinaka ena kena ivakatagedegede levu duadua. Mo kua sara ni vakawalena na itavi dokai qo. Ni o gumatua, o na marautaka vakalevu nomu vunautaka tiko ga “na itukutuku vinaka me baleti Jisu.”—Caka. 8:35.\n^ para. 3 Qo e sega ni yapositolo o Filipi. Qo o Filipi e tukuni ena Wase 5 ni ivola qo, e dua vei ratou na “vitu na tagane ivakaraitaki vinaka” eratou lesi me ratou vota na kakana e veisiga vei ira na yada lotu vaKarisito era vosa vaKirisi, kei ira na yada lotu vaKarisito era vosa vakaIperiu e Jerusalemi.—Caka. 6:1-6.\n^ para. 10 E dau lumuti se sobuti ira na tisaipeli vou na yalo tabu ena gauna era papitaiso kina. Me nodra kina na inuinui ni veiliutaki vakatui qai bete vata kei Jisu e lomalagi. (2 Kor. 1:21, 22; Vkta. 5:9, 10; 20:6) Ia ena ituvaki qo, era sega ni lumuti na tisaipeli vou ena gauna era papitaiso kina. E qai sobuti ira na yalo tabu kei na isolisoli ni cakamana nira sa tabaki ena ligadrau o Pita kei Joni.\n^ para. 15 E sega ni vakatulewa vakariri qo. Sa kila tu na iVolatabu na turaga ni Iciopea qo ni sa tavuki ina lotu vakaJiu, e kila tale ga na parofisai me baleta na Mesaia. Ia qo ni sa mai kila na itukutuku me baleta na itavi i Jisu ena inaki ni Kalou, sa rawa gona ni papitaiso.\nO FILIPI “NA DAUVUNAU”\nNira veiseyaki na imuri i Karisito ena vuku ni veivakacacani, e lako sara i Samaria o Filipi. E cakacaka vakavoleka sara kei na ilawalawa dauvakatulewa ena imatai ni senitiuri, “ni ratou rogoca na yapositolo eratou tiko e Jerusalemi nira sa ciqoma na kai Samaria na vosa ni Kalou, eratou mani talai Pita kei Joni i kea.” E qai sobuti ira na tisaipeli vou qori na iloloma soli wale ni yalo tabu.—Caka. 8:14-17.\nNi oti ga na ka e vakamacalataki ena Cakacaka wase 8, e cavuti tale vakadua na yaca i Filipi. Ni oti e rauta e 20 na yabaki na nona vunau voli o Filipi, eratou gole i Jerusalemi na yapositolo o Paula kei na nona itokani daukaulotu ni sa cava na ikatolu ni ilakolako ni kaulotu i Paula. Eratou sobu e Toleme na ilala qo. E vakamacalataka o Luke: “Keitou biubiu ena siga e tarava qai yaco sara i Sisaria. Keitou curu ena vale i Filipi na dauvunau, e dua vei ratou na vitu na tagane, keitou vakaicili ena nona vale. O Filipi e va na luvena eratou se goneyalewa, eratou dau parofisai.”—Caka. 21:8, 9.\nE kena rairai ni a tiko ga o Filipi ena yalava e lesi me vunau kina, a tauyavu tale ga e kea na nona vuvale. E vakamacalataki koya o Luke me “dauvunau.” E vakayagataki na vosa qo ena iVolatabu me dusi ira era gole ina veivanua se bera ni vunautaki kina na itukutuku vinaka. E macala gona ni gumatuataka o Filipi na cakacaka vakaitalatala. Ni ratou dau parofisai na luvena yalewa, e dusia vakamatata ni vakavulici ratou nona vuvale me ratou lomani Jiova, me ratou qaravi koya tale ga.\niMeli iMeli Tukuna “na iTukutuku Vinaka me Baleti Jisu”\nbt wase 7 t. 52-59


1 Ka sa qai yaco ni ena itekivu ni i ka ruasagavulu kalima ni yabaki ni nodra veiliutaki na turaganilewa vei ira na tamata i Nifai, era sa veisaututaki vei ira na tamata i Liai kei ira na tamata i Morienitoni me baleta na nodra vanua, ka ra sa tekivutaka kina na i ka ruasagavulu kalima ni yabaki ena sautu;\n2 Ia, sa sega soti ni dede na sautu oqori ena nodra vanua, sa tubu na veileti vei ira na tamata ena vuku i Paorani na turaganilewa levu; ia raica, e so na tamata era sa vinakata me vukici e so na tiki ni nodra lawa.\n3 Ia raica, sa sega ni via vukica se vakatara me vukici e dua na lawa ko Paorani; o koya sa sega kina ni via muria na domodra kei na nodra sasaga ko ira era vinakata tiko me vukici na lawa.\n4 O koya era sa cudruvi koya kina ko ira era vinakata tiko me vukici na lawa, ka ra gadreva kina me sa kakua ni nodra turaganilewa levu ena vanua ko ya ko koya; sa tubu me katakata sara mai na nodra veibataka tiko na tikina oqori; ia a sega ni mani yaco sara kina na vakadave dra.\n5 Ka sa yaco ni ko ira era vinakata tiko me sivo ko Paorani mai na nona itikotiko ni veilewai, era sa vakatokai me ra tamata via vakatui, era gadreva me vukici na lawa me kakua na matanitu galala, me buli ga e dua na tui ena vanua.\n6 Ia ko ira era vinakata me turaganilewa levu tiko ga ko Paorani, era sa vakatokai me ra tamata galala; ka sa vakaoqori na nodra tawase, ka ra sa bubului se yalayala kina na tamata galala, ni ra na taqomaka me dei tiko ga na nodra dodonu kei na lewa ni nodra lotu ena matanitu tu galala.\n7 Ka sa yaco ni sa qai lewai me sa na vakatau ga na macala ni nodra veileti oqo mai na domodra na lewenivanua. Ia sa yaco ni domodra na lewenivanua era vinakata na nodra ile na tamata galala, ka sa dei tu ga kina ko Paorani ena itikotiko ni veilewai; era sa marau vakalevu kina ko ira na wekai Paorani, kei ira kecega na tamata era vinakata na bula galala; ia era sa galu ga na tamata era via vakatui, ka sega ni doudou me ra saqata; io era sa vakasaurarataki me ra tutaka na yavu ni bula galala.\n8 Ko ira ga na akawa turaga era vinakata tiko oqo me buli na tui; ni ra vinakata me ra tui, ka ra sa tokoni tiko mai vei ira era segata na itutu kei na kaukauwa, me ra lewai ira kina na tamata.\n9 Ia raica, sa gauna leqataki sara oqo me ra veileti tiko kina vakai ira na tamata i Nifai; raica, sa vakayavalati ira tale tiko na Leimanaiti ko Amalikaia me ra vorati ira na Nifaiti, ka sa soqoni ira tiko mai na sotia ena veitiki ni nona vanua, ka vakaiyaragitaki ira, ka vakarautaki ira me ra na vala vakaukauwa sara, ni sa abubuluitaka oti me na gunuva na dra i Moronai.\n10 Ia raica, eda na raica ni sa rui ulabale na ka e yalataka tu; ia oqo, sa vakarautaki koya dina sara vakavinaka kei na nona mataivalu, me ra valuti ira na Nifaiti.\n11 Sa sega soti ni lewelevu sara na nona mataivalu me vaka e liu, ni ra sa vakamatea e vica vata na udolu ko ira na Nifaiti; e dina ga era sa mate yani vakalewelevu, ia sa soqona rawa tale ko Amalikaia e dua na mataivalu levu ka kaukauwa, ka sa sega kina ni rere ko koya me lako sobu ki na vanua ko Saraemala.\n12 Io sa liutaki ira sara ga mai na Leimanaiti ko Amalikaia. Oqo ena ikaruasagavulu kalima ni yabaki ni nodra veiliutaki na turaganilewa; ia oqo sara tale ga na gauna sa qai malumu toka kina na veiletitaki ni itutu ni turaganilewa levu nei Paorani.\n13 Ka sa yaco ni ra sa rogoca ko ira era via vakatui ni ra sa lako mai na Leimanaiti me ra mai valuti ira, era sa marau kina e yalodra; era sa bese ni tauri iyaragi yani, ni ra sa rui cudruva na turaganilewa levu, kei ira na atamata ni bula galala, ka ra bese kina ni tauri iyaragi me taqomaka na nodra vanua.\n14 Ia sa yaco ni sa raica na ka oqo ko Moronai ka raica talega ni ra sa lakova mai na iyalayala ni vanua ko ira na Leimanaiti, sa cudru vakalevu sara ena nodra vakadrecike na tamata oqo, io, ko ira na tamata ka a oga vakalevu sara ko koya ena nodra maroroi; io, raica sa rarawa na yalona ka sa cudruvi ira vakalevu sara.\n15 Ia sa yaco ni sa vakauta e dua na kerekere vua na kovana ni vanua me vaka na nodra lewa na tamata, me solia mai na kovana na kaukauwa ki vei koya (Moronai) me vakaroti ira kina na vakadrecike tiko oqo, me ra vala ka taqomaka na nodra vanua se me ra vakamatei sara.\n16 Ia sa imatai ni ka e via cakava me muduka kina ko koya na nodra veicacati ka veileti tiko vakai ira; raica sai koya oqo na vu levu duadua ni nodra dau rusa tiko mai me yacova na gauna ko ya. Ia sa yaco me vakadonui mai na nona kerekere, me vaka na domodra na lewenivanua.\n17 Ia sa yaco ni sa tala na nona mataivalu ko Moronai me lako yani ka valuti ira na via vakatui, me muduka kina na nodra viavialevu kei na nodra vakaturagataki ira; ka kauti ira sobu mai, se me ra tauri iyaragi ka valataka na sasaga ni bula galala.\n18 Ia sa yaco ni sa lako yani na mataivalu ka vorati ira; ka muduka tani kina na nodra viavialevu kei na nodra vakaturagataki ira; ia ko ira kecega era sa tauri iyaragi me valuti ira mai na tamata i Moronai, era sa yaviti sobu ka yamaraki sobu sara ki na qele.\n19 Ka sa yaco me ra lewe va na udolu vei ira na ase tani tiko oqori era sa vakamatei ena iseleiwau; a ra sa biu ki na vale ni veivesu ko ira na nodra iliuliu era bula mai, ni a sega ni dua na gauna me ra veilewaitaki kina ena gauna oqo.\n20 Ia ko ira na kena vo, era sa soro me ra bula kina, ka ra sa muria sara na lewa ni tu galala, a sa vakaroti me ra vakarewataka na adrotini ni galala ena nodra veivale cecere kei na nodra veikoro lelevu, ka me ra tauri iyaragi ka taqomaka na nodra vanua.\n21 A sa muduka sara ko Moronai na ilawalawa era via vakatui, ka sa sega tale ni dua e kilai ena yaca ko ya; ia sa muduka vakadua ko koya na nodra vakadrecike kei na nodra viavialevu na tamata era via vakaturagataki ira mai; ia era sa loveci sobu mai ka vakamalumalumutaki me vaka taki ira na wekadra, ka me ra vala ena yaloqaqa me ra galala mai na veivakabobulataki.\n22 Raica, sa yaco ni sa muduka tiko ko aMoronai na ivalu kei na veileti ena kedra maliwa na nona tamata, ka lewa vei ira me ra veisaututaki ka me vakararamataki na nodra bula, sa virikotora na ivakarau ni nodra vakarautaki ira me ra vala kei ira na Leimanaiti, raica, era sa curuma mai na Leimanaiti na vanua ko Moronai, ena iyalayala ni vanua mai matasawa.\n23 Ka sa yaco me ra sa sega soti ni kaukauwa vinaka na Nifaiti ena koro ko Moronai; o koya sa vakasavi ira kina ko Amalikaia ka vakamatea e vuqa vei ira. Ia sa yaco ni sa rawata ka taura na koro ko ya ko Amalikaia, io sa taura vata kei na nodra veitikotiko ni valu.\n24 Ia ko ira ka ra sa dro bula mai na koro ko Moronai, era sa dro sara yani ki na koro ko Nifaia; era sa soqoni vata tale ga na lewenikoro ko Liai ka vakavakarau me ra vala kei ira na Leimanaiti.\n25 Ia a sa yaco ni sa lewa qaseqase ko Amalikaia ka sega ni laivi ira na Leimanaiti me ra kaba na koro ko Nifaia, ia era sa tiko voli ga mai e baravi ka ra biuta tiko e so vei ira ena veikoro me ra tawana ka taqomaka tiko.\n26 Sa vakaoqo na nona lako yani ka taura e vuqa na koro, io era sa rawata ka taura na koro levu ko Nifaia, na koro levu ko Liai, na koro levu ko Morienitoni, na koro levu ko Omana, na koro levu ko Kiti kei na koro levu ko Muleki, ka ra tiko kece e matasawa ena iyalayala ni vanua ena tokalau.\n27 Ia oqo mai na ilawaki qaseqase nei Amalikaia, era sa rawata kina na Leimanaiti e vuqa na koro kei ira na lewena e sega ni wiliki rawa, na veikoro kece oqori era sa viribaiti vakaukauwa tu ena kena icakacaka ni aviribai a lewa ko Moronai, ka yaco me itataqomaki vei ira na Leimanaiti.\n28 Ka sa yaco ni ra sa vakasavi ira tani yani na Nifaiti ka vakamatea e vuqa sara vei ira, e ra sa ia tiko yani ka yaco ki na iyalayala ni vanua ko Vanuasautu.\n29 Ia sa yaco ni ra sa sota mai kea kei Tenikamu, o koya ka a avakamatei Morienitoni ka takosovi ira na nona tamata ena nodra dro.\n30 Ka sa yaco ni sa takosovi Amalikaia talega, kei na nona mataivalu vakaitamera ena nodra ilakolako me ra laki taura na vanua ko Vanuasautu kei na veivanua kece ena vualiku.\n31 Ia raica e ka ni rarawa dina vua ni sa vakasavi ira lesu mai ko Tenikamu kei ira na nona tamata, ni ra sa dauvala vakaidina; raica era sa uasivi cake vei ira na Leimanaiti ko ira yadua na tamata i Tenikamu, ni ra sa tamata ivadi qaseqase ni vala, a ka oqo era sa kaukauwa cake kina vei ira na Leimanaiti.\n32 Ka sa yaco ni ra sa vakasosataki ira, ka ravuti ira tiko me yacova ni sa buto mai na vanua. Ia sa yaco me ra birika na nodra vale laca ko Tenikamu kei ira na nona tamata ena iyalayala kei Vanuasautu; ia ko Amalikaia kei ira na nona ito era birika na nodra vale laca ena iyalayala e baravi e yasana ki matasawa, ia sa vaka tiko oqori na nodra ilakolako.\n33 Ka sa yaco ni sa bogi na vanua, sa lako lo yani ko Tenikamu kei na nona tamata ki na keba i Amalikaia; ia raica, era sa moce lutu kece ni sa rui wawale vakalevu na yagodra, ena cakacaka kei na todra ni siga.\n34 Ka sa yaco ni sa lako lo yani ko Tenikamu ki na nona vale laca na tui ka sua basikata na utona ena dua na moto; a sa mate sara kina na tui ka sega ni vakayadrati ira na nona dauniveiqaravi ko koya.\n35 A sa lesu lo tale yani ki na nona itikotiko, ka raica, ni ra sa moce ga na nona tamata, a sa vakayadrati ira ko koya ka tukuna vei ira na ka sa kitaka oti mai.\n36 Ia sa lewa sara me ra tu vakarau na nona mataivalu, de ra na yadra vuki na Leimanaiti ka lako mai me kabai ira.\n37 Ia sa mai cava e keri nai ka ruasagavulukalima ni yabaki ni nodra veiliutaki na turaganilewa vei ira na tamata i Nifai; ka sa mai cava talega vakakina na bula nei Amalikaia.\nDV Moronai, Kavetani.


Sosi Turagaiviu's Page - Matavuvale Network\nSosi Turagaiviu's Apps\nSosi Turagaiviu's Friends\nSosi Turagaiviu's Groups\nCowboy Hat From Sosi Turagaiviu\nni sa bula vinaka kece\nblack but sweet...\nAt 3:32pm on June 26, 2011, Suliasi Daunitutu said…\nLoloma tu yani o Maika, mai talanoataka tiko nomudrau kai cakacaka dua na mataka lailai...lol..!! drau sa vakaloloma vi koya na kai Vugalei ya\nAt 1:00am on September 22, 2010, BETTY said…\nNi sa bula vinaka mai\nAt 4:05am on June 7, 2010, Jiuta Lewanituva said…\nDrau Bula Gonei,\nO ni sega ni kune e valenilotu e na noa. E tarogi kemudrau tu la yani o Raduva, ka sa loloma tu yani vei kemudrau.Drau kua tiko mada ni ravita wasoma na BAR, de na baci dua na i rogo.\nAt 7:09pm on May 28, 2010, Lisa Ray said…\nhey big guy!!....vacava tiko?hope u fine....hav yorself a blessed day and kip that big heart beatin ever stronger till we meet again .....vuni ni niu kala!!!lol.....ol the best Falena!!\nAt 7:09am on May 19, 2010, Pamela Mary Mchugh Neisulu said…\nbula tamai romu,nuitaka ni dou bula2 vinaka tiko.keitou bula2 vinaka e ke.anyway god bless.\nAt 1:50pm on February 18, 2010, Suliasi Daunitutu said…\nSa ra varau me datou qiri kava yani, kemudrau, drau varau tiko.\nAt 4:09pm on February 9, 2010, Suliasi Daunitutu said…\nNa tamata qori o Khaiyum e sega tiko ni kila ni rawa ni vavi, na bokola vai tamana. Drau bula vinaka, vinaka vakalevu na veitokni tiko ena nodatou veivosaki, o Tai Pita au raica ni sa vavu veiba tiko ena so na gauna. Io, na kena kawa mai Na Koronikalou, dua ga na vosa lailai sa vaqara vikoba.\nKeimami se qai oti toka la qo na multi-cultural week, ka ratou a lako mai kina mai Griffith, ka qai tu mai o Ted Young mai Serene. Oso, ratou meke e dua na matameke mai Lautoka, sa bula vakaca, meke iri, dua na meke wesi.\nSa toso tale tu vakamalua qo, o Qase kei Tuirara, rau sa lesu mai Viti, sa laki buki mai o Tuirara, au rogoca ni laki vaqara sui ni sarisari sara i Vanua Levu, e dada sara ga mai na matana...ia tamata dau drotaka na yaqona ike.....au va ga qo....nanuma me ka rawarawa na yalewa...va la drau kila vinaka toka qori. Io, drau moce toka vakalailai, loloma yani.\nAt 2:23pm on February 3, 2010, Suliasi Daunitutu said…\nBula Tai, nai taukei ni City levu o Serene, vakadomobula vei au na ravi e taba tu ya, baleta ni drau sa dauvunau tiko. Vosota sara ni'u sega ni yaco yani nomudrau mai vunau i ke, dua tale nomu wavoki mai, qai mai dua na tanoa i vale.\nKua ni tabetabe tiko vei tavalemu i Red Hill, lako mai vei au ni'u wekamu dina, qori nodratou vale na gone, sa laisuguraki koya tikoga yani o nodratou Ratu me rawa ni maka vinaka kina...drau bula !!\nLoloma yani vei kemudrau na dau veitalanoa vakadomobula ena talevoni (P.W) Cheers Tai.\nAt 9:50pm on January 23, 2010, Orisi said…\nSosi bula vinaka....Orisi ga qo ...daru a sa sota sara ena noqu a gade tu yani nomuni yasayasa qori ena kauveilatai ni Turaga....sa loloma bibi tu yani...draki qo bure Cakau ga...Qai ai muri qore!\nAt 5:13pm on January 12, 2010, Toka Joe said…\nbula vinaka tavalequ....vakanuinui vinaka tiko yani ni yabaki vou ,bai vavuvu wai tiko o iko e....God Bless


The Fiji Times » Kua ni taqaya\nKua ni taqaya\n3 July, 2017, 12:00 am\nVAKADEITAKA o Kanala Jone Kalouniwai, na Chief of staff ni mataivalu ni noda vanua ni sega ni dodonu me da na ririko se rerevaka e dua na ka na lewenivanua ena gauna eda raica kina na tolili ka dau vakayagataki vakalevu ena buca ni valu ka yacana na Bushmaster.\nE rauta ni 10 na Bushmaster e volia na matanitu me rawa ni ra vuli kina na noda ka vitu ena vakau ki Siria me na veivuke ena nodra cakacaka ni veitaqomaki na lewe ni mataivalu mai keya.\nE kaya o Kanala Kalouniwai, ni kena laurai ena gaunisala e Viti na kena oqo baleta ni marautaki tiko na siga Vakaraubuka sa oti me Infantry Day se na siga e dau marautaki kina na mataivalu ni vanua.\nE kuria ni lori oqo e dau usani kina na mataivalu ka ra taqomaki vinaka kina e loma.\nVakadeitaka ni sega ni dua na lawa e Viti e vakatabui kina na kena draivataki na lori oqo ena noda gaunisala.\nE vosa tikoga oqo na mataivali ni oti na nona kauwai o Parofesa Biman Prasad ka kaya ni vaka me veivakarerei tiko na kena laurai ena tolo ni gaunisala e Suva na lori oqo ni mataivalu.\nE kaya o Parofesa Biman ni levu sara era vakatataro era biuta tiko ena tukutuku veikauyaki se na social media.\nE a vakaraitaka taumada e Palimedi na Minisita ni Vanua, o Ratu Inoke Kubuabola na kena voli mai na tolili oqo kei na kena vakayagataki mai vei ira na lewe ni mataivalu ni bera na nodra gole ki na buca ni valu ni tataqomaki ena Tokalau e loma.\nTukuna o Parofesa Biman ni matqali tolili vakaoqo e dodonu me na vakayagataki ga ena buca ni valu ka sega ni dodonu me na mai vakayagataki tiko ena noda veitolo ni sala e Viti.\nE kuria o Parofesa Biman ni sa roro tiko mai na veidigidigi, e ratou sa na vakayacora tiko eso na i vukivuki vakaoqo na mataivalu.\nIa, e vakadeitaka o Kanala Kalouniwai, ni duidui na nona vakavakadewa o Parofesa Prasad ena veika e cakava oqo na mataivalu.\nCOVID-19: Measures implemented for inter-island shipping movement\nFarmers to receive third cane payment


O Jiova e Dusimaki Ira Nona Tamata ena Sala ni Bula | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language English Estonian Finnish Finnish Sign Language French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language vakaViti\n“Qo na sala. Moni lako kina.”—AISEA 30:21.\nSERE: 65, 48\nNa idusidusi vou cava e vakarautaka o Jiova ena gauna i Noa kei Mosese?\nNa idusidusi vou cava e vakarautaka o Jiova vei ira na lotu vaKarisito?\nEda na vakaraitaka vakacava nida nuitaka na veidusimaki i Jiova?\n1, 2. (a) Na ivakasala cava e vakabulai ira e levu? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na veidusimaki cava e rawa ni vakabulai keda na dauveiqaravi ni Kalou?\n“TU VAKADUA, VAKARARAI, VAKAROROGO.” E levu e vakabulai ira na vosa qori. Ena 100 vakacaca na yabaki sa oti, e volai ena matanivola lelevu na vosa qori ena itatakoso ni sitima mai Noca Merika. Na vuna? Mera kua ni takoso na lori ena sala ni sitima ni na coqai ira. Io, e levu era vakabulai nira muria na ivakasala qori.\n2 Ia e uasivi sara na ka e cakava o Jiova. E sega wale ga ni biuta na ivakatakilakila me taqomaki keda, e dusimaki keda sara ga ina bula tawamudu, me kua tale ga ni yacovi keda na leqa. Kuria qori, o Jiova e vaka e dua na ivakatawa dauloloma, e dusimaki ira nona sipi qai veivakasalataki mera kua ni muri cala.—Wilika Aisea 30:20, 21.\nSA DEDE NONA DUSIMAKI IRA NONA TAMATA O JIOVA\n3. Na cava eda muria kina na kawatamata na sala e tini ina mate?\n3 Ena veigauna sa oti, e dau dusimaki ira nona tamata o Jiova. Kena ivakaraitaki ena were o Iteni. E matata nona dusimaki Atama kei Ivi o Jiova, ni na rawati kina na bula tawamudu kei na bula mamarau. (Vkte. 2:15-17) Ke rau rogoca na ivakasala qori, erau na sega ni leqa, qori na bula rarawa ena tini koso kina nodrau bula qai sega nodrau inuinui. E muria o Ivi na ivakasala ni manumanu, o Atama e rogoci watina. Erau vakanadakuya na veidusimaki i Jiova na Tamadrau dauloloma. Na nodrau talaidredre eda muria kina na kawatamata na sala ca.\n4. (a) Na cava e vakarautaka kina o Jiova eso tale na idusidusi ni oti na Waluvu? (b) Ni sa veisau na ituvaki, cava eda vulica ena rai i Jiova?\n4 Ena gauna i Noa, e veidusimaki na Kalou me rawa kina na bula. Ni oti na Waluvu, e vakarautaka o Jiova na ivakaro me baleta na vakayagataki ni dra. Na cava e vinakati kina qori? Sa veisau na ituvaki. E vakadonuya o Jiova me laukana na manumanu. Qo na ivakaro vou me muri: “Na lewe ga e tiko kina na bula—na kena dra—dou kua ni kania.” (Vkte. 9:1-4) E macala mai na ivakaro qori na rai i Jiova me baleta na bula, oya ni nona. Ni Dauveibuli qai Vunibula, e tiko vua na dodonu me lewa na ka meda cakava ena noda bula. Kena ivakaraitaki, e vakarota meda kua ni laba. E ka tabu vua na bula kei na dra, ena totogitaki ira era vakatanitaka qori.—Vkte. 9:5, 6.\n5. Na cava eda na dikeva, na vuna?\n5 Meda dikeva mada eso tale na sala e veidusimaki kina o Jiova ni oti na Waluvu. Qori ena vaqaqacotaka noda muria nona veidusimaki ena vuravura vou.\nMATANITU VOU, IDUSIDUSI VOU\n6. Na cava e bibi kina vei ira na Isireli mera muria na Lawa e soli vei Mosese? Cava mera nanuma tiko?\n6 Ena gauna i Mosese, a vinakati na idusidusi matata me baleta na itovo vinaka kei na ivakarau ni sokalou. Na vuna? Ni veisau tale na ituvaki. Sa sivia e rua na senitiuri nodra vakaitikotiko e Ijipita na kawa i Jekope. E takalevu e kea na nodra sokaloutaki na mate, vakayagataki ni matakau kei na so tale na ivakarau ni sokalou e beci kina o Jiova. Nira sa galala na tamata ni Kalou ena nodra veiliutaki na kai Ijipita, e vinakati kina na idusidusi vou. Sa sega nira bobula, era sereki mera muria na Lawa i Jiova. E vakamacalataki ena so na ivola, na vosa vakaIperiu ni “lawa” e tiko kina na vakasama ni “tubera, dusimaka, vakavulica.” Na Lawa e soli vei Mosese e vaka na bai cecere me taqomaki ira na Isireli mai na itovo vakasisila kei na nodra ivalavala ni sokalou na veimatanitu. E vakalougatataki na matanitu o Isireli nira rogoci Jiova. Ia nira talaidredre vua, era sotava kina na leqa.—Wilika Vakarua 28:1, 2, 15.\n7. (a) Na cava e dusimaki ira kina nona tamata o Jiova? (b) Cava eda kaya kina ni Lawa e nodra qasenivuli na Isireli?\n7 E tiko e dua tale na vuna e bibi kina na veidusimaki. Na Lawa e vakarautaki ira na Isireli ena dua na inaki bibi i Jiova, ya nona basika na Mesaia o Jisu Karisito. Na Lawa e vakadeitaka vei ira na Isireli nira sega ni uasivi. Era kila tale ga kina ni vinakati na ivoli, e dua na isoro uasivi me bokoci kina na ivalavala ca. (Kala. 3:19; Iper. 10:1-10) Kena ikuri, na Lawa e vakabula na iyatukawa e basika kina na Mesaia, e vakatakila tale ga na ka e baleti koya. Io, na Lawa e tuberi ira ga vakalekaleka se nodra “qasenivuli” me yacova ni basika na Karisito.—Kala. 3:23, 24.\n8. Na cava me dusimaki keda kina na ivakavuvuli ena Lawa?\n8 E yaga tale ga vei keda na lotu vaKarisito na veidusimaki ena Lawa e soli vei ira na Isireli. Ena sala cava? Qori ena noda tu vakadua meda raica na ivakavuvuli ena Lawa. Eda sega ni vauci ena lawa qori, ia e se yaga tiko ga na kena ivakavuvuli ena noda bula e veisiga kei na noda sokalou. Oya na vuna e volatukutukutaka kina o Jiova ena iVolatabu me rawa nida vuli kina, me dusimaki keda na kena ivakavuvuli, da qai muria na ivakatagedegede cecere ni itovo savasava. Rogoca mada na ka e tukuna o Jisu: “Oni rogoca ni a tukuni, ‘Mo kua ni veibutakoci.’ Ia au kaya vei kemuni ni o koya e vakaraica tiko ga na yalewa ena nona garosa, e sa veibutakoci oti kei na yalewa ya e lomana.” Kena ibalebale, eda na sega ni qarauna wale ga na veibutakoci, ia eda na cavuraka laiva na vakanananu ca kei na kena gagadre.—Maciu 5:27, 28.\n9. Na ituvaki cava e vinakati tale kina na veidusimaki ni Kalou?\n9 Ni sa basika na Mesaia, e vinakati kina na veidusimaki vou vakalou, me vakatakilai tale ga na inaki i Jiova. Na vuna? Ni sa veisau na ituvaki. Ena 33 G.V., sa sega ni vakadonui ira na Isireli vakayago o Jiova, sa vakadonuya na ivavakoso vaKarisito.\nIDUSIDUSI INA MATANITU VOU VAKAYALO\n10. Na cava e soli kina na lawa vou vei ira na lotu vaKarisito? E duidui vakacava qori mai na lawa a soli vei ira na Isireli?\n10 Ena imatai ni senitiuri, o ira na lewe ni ivavakoso vaKarisito era ciqoma e levu tale na veidusimaki se idusidusi vou me baleta na sokalou kei na itovo. Na vuna? Nira okati ena veiyalayalati vou. Na Lawa e soli vei Mosese e soli ina dua na matanitu, na Isireli vakayago. Ena yasana adua, era lewe ni Isireli vakayalo o ira na veimatanitu qai duidui na nodra isususu. Io, e “sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou, ia e vakadonui ira era dokai koya ra qai cakava na ka e vinakata mai na veivanua kece.” (Caka. 10:34, 35) Na Lawa a soli vei Mosese e dusimaki ira na Isireli vakayago, e ceuti ena vatu. Ia o ira na Isireli vakayalo, e yavutaki na “lawa i Karisito” ena ivakavuvuli e volai e lomadra. E yaga “na lawa i Karisito” qai dusimaki ira kece na lotu vaKarisito ena duidui vanua era bula kina.—Kala. 6:2.\n11. Na ituvaki cava ena vinakati kina meda muria na “lawa i Karisito”?\n11 E yaga vakalevu vei ira na Isireli vakayalo na veidusimaki ni Kalou ena vuku i Luvena. Ni bera ni tauyavutaki na veiyalayalati vou, e rua na ivakaro bibi e cavuta o Jisu. Dua e baleta na cakacaka vakavunau, dua tale e baleta na nodra itovo na nona imuri kei na ivakarau ni nodra veimaliwai kei na tacidra. Na ivakavuvuli qo e baleti keda kece na lotu vaKarisito nikua, o ira na bula i lomalagi se vuravura.\n12. Na cava e vou ena cakacaka vakavunau?\n12 Vakasamataka mada na nona vakaroti ratou nona imuri o Jisu ena vunautaki ni itukutuku vinaka. E ka vou na iwalewale ni vunau kei na vanua me ratou tara. Ena veisenitiuri sa oti, era ciqomi na vulagi mai na veimatanitu nira gole i Isireli mera qaravi Jiova. (1 Tui 8:41-43) Qori ni bera ni cavuta o Jisu na ivakaro ena Maciu 28:19, 20. (Wilika.) E tukuni vei ira na tisaipeli mera “lako” vei ira na tamata kece. Ena Penitiko 33 G.V., e vakadinadinataki ni veisautaka o Jiova nona ituvatuva, me vunautaki na itukutuku vinaka e vuravura taucoko. Na yalona tabu e sobuti ira na le 120 na lotu vaKarisito vou mera vosataka vakacakamana na nodra vosa na Jiu kei ira na tavuki ina lotu vakaJiu. (Caka. 2:4-11) Ni oti qori, e vunautaki na itukutuku vinaka vei ira na kai Samaria. Ena 36 G.V., e vunautaki tale ga ena veimatanitu sega ni cili. De dua eda na kaya ni tekivu na vunau ena “tobu lailai” era Jiu me yacova na “wasawasa levu” ni kawatamata.\n13, 14. (a) Na cava e okati ena “ivunau vou” i Jisu? (b) Cava eda vulica ena ivakaraitaki i Jisu?\n13 Meda veivosakitaka mada na noda ivalavala vei ira na tacida. E cavuta o Jisu “e dua na ivunau vou.” (Wilika Joni 13:34, 35.) Qo e sega ni noda veilomani ga ena duidui ituvaki e dau basika ena noda bula, ia meda tu vakarau ni solia noda bula ena vukudra na tacida. E sega ni vakarota qori na Lawa a soli vei Mosese.—Maciu 22:39; 1 Joni 3:16.\n14 E ivakaraitaki vinaka kina o Jisu. E lomani ratou nona tisaipeli ni solia nona bula ena vukudratou. Ena vinakati kina me bolemate, e tu vakarau gona o Jisu me cakava qori. E namaka tale ga mera cakava qori nona tisaipeli, okati kina o keda. De dua eda na sotava kina na ituvaki dredre se mate ena vukudra na tacida.—1 Ces. 2:8.\nVEIDUSIMAKI ENA GAUNA QO KEI NA GAUNA SE BERA MAI\n15, 16. Na veisau cava eda sa donuya tu qo? E dusimaki keda vakacava o Jiova?\n15 Me tekivu mai na gauna e lesi kina na “dauveiqaravi yalodina e vuku,” sa vakarautaka voli mai o Jisu na kakana vakayalo ena kena gauna donu. (Maciu 24:45-47) E okati ena kakana vakayalo qori na idusidusi meda muria ni veisau na ituvaki.\n16 Eda sa donuya na gauna e vakatoka na iVolatabu me “iotioti ni veisiga.” Sa voleka tale ga na veivakararawataki levu e sega ni bau sotavi e liu. (2 Tim. 3:1; Mari. 13:19) Kena ikuri, e vagalalataki mai lomalagi o Setani kei ira na nona timoni ra qai kolotaki mai vuravura, eda vakila tu kina na kawatamata na rarawa. (Vkta. 12:9, 12) Eda vakaroti tale ga meda vakaitavi ena cakacaka levu duadua ni vunau e se sega ni bau vakayacori e liu, me kacivaki ena veivanua kei na duivosavosa!\n17, 18. Meda raica vakacava na idusidusi e vakarautaki?\n17 E bibi meda vakayagataka na iyaya ni vunau e vakarautaka na isoqosoqo i Jiova. Vakacava o dau cakava qori? O dau kauaitaka na idusidusi eda rogoca ena soqoni me baleta na vakayagataki ni iyaya qori, kei na sala mo maqosa kina ni vakayagataka? O raica qori me veidusimaki ni Kalou?\n18 Io, me rawa ni vakalougatataki keda tiko ga o Jiova, ena vinakati meda rogoca na veidusimaki kece e vakarautaki ena ivavakoso vaKarisito. Ke da dau talairawarawa ena gauna qo, ena rawarawa sara meda muria na veidusimaki ena “veivakararawataki levu,” qori na gauna ena vakarusai kina na ituvaki ca i Setani. (Maciu 24:21) Ni oti qori, ena vinakati e dua tale na idusidusi vou me dusimaki keda ena vuravura vou ena sega kina na veivakamuai i Setani.\nEna vuravura Parataisi, ena dola na ivolavivigi me dusimaki keda ena vuravura vou (Raica na parakaravu 19, 20)\n19, 20. Na ivolavivigi cava ena dola ena vuravura vou? Cava ena yaco kina?\n19 Ena gauna i Mosese, a vinakati na idusidusi vou me dusimaki ira na Isireli. E mani vakarautaka o Jiova na Lawa. E muri, a vakarautaki “na lawa i Karisito” mera muria na ivavakoso lotu vaKarisito. E tukuna tale ga na iVolatabu ni na dola e dua na ivolavivigi me dusimaki keda ena vuravura vou. (Wilika Vakatakila 20:12.) De dua ena vakamacalataki ena ivolavivigi na ka e vinakata vei keda o Jiova ena loma ni gauna qori. Nida vulica, sa rawa nida kila na loma i Jiova vei keda kece, okati kina o ira na vakaturi. Macala ni na yaga vakalevu na ivolavivigi qori, nida na kila vinaka kina na rai i Jiova. Eda na kila vinaka tale ga na Vosa ni Kalou, kena ibalebale eda na veilomani ena Parataisi, veidokai qai veirokovi. (Aisea 26:9) Vakasamataka mada na porokaramu ni veivakavulici ena veidusimaki kina o Jisu Karisito na Tui!\n20 Eda na rawata na bula tawamudu ke da muria na “ka kece e volai ena ivolavivigi.” O ira na yalodina vua na Kalou ena iotioti ni veivakatovolei, ena vola na yacadra o Jiova ena “ivolavivigi ni bula.” Qori na noda ivotavota! Koya gona, ke da TU VAKADUA nikua meda wilika na Vosa ni Kalou, RAICA meda kila na kena ibalebale, da qai ROGOCA nida talairawarawa ina veidusimaki ni Kalou, eda nuidei nida na bula sivia na veivakararawataki levu, da qai vakanamata meda vulica tiko ga me tawamudu na veika me baleti Jiova, na Kalou yalololoma qai vuku duadua.—Dauv. 3:11; Roma 11:33.


NA LAKO YANI 37 FOV - A sa cakava na kato e na kau - Bible Search\nNA LAKO YANI 36 NA LAKO YANI 38\nNA LAKO YANI 37\nAi valavala ni kato, 1-5, kei nai cabocabo-ni-bulubulu, 6-9. Na tepeli kei na kenai yaya, 10-16. Ai tutu-ni-cina kei na kenai yaya, 17-24. Ai cabocabo ni ka boi vinaka me vakamai, kei na waiwai tabu, 25-29.\n1A sa cakava na kato e na kau sitimi ko Pisalieli: e rua na kiupiti ka afa kiupiti na kena balavu, ka dua na kiupiti ka afa kiupiti na kena raraba, ka dua na kiupiti ka afa kiupiti na kena cecere: 2a sa botana ko koya e na koula dina eloma, e taudaku talega, a sa cakava kina e dua na batina koula me volita. 3A sa vakawaicalataka na koula ka cakava kina e va na kena mama, ki na tutuna vava; ia e rua na mama e na yasana e dua, ka rua na mama e na yasana kadua. 4A sa cakava eso nai vua e na kau sitimi, ka botana e na koula. 5A sa daramaka ko koya nai vua ki na mama e na yasa ni kato ruarua, me colati kina na kato.\n6A sa cakava ko koya e dua nai cabocabo-ni-bulubulu e na koula dina: e rua na kiupiti ka afa kiupiti na kena balavu, ka dua na kiupiti ka afa kiupiti na kena raraba. 7A sa cakava ko koya e rua na jerupi koula sa lautuki, me tu e na kubu ruarua ni cabocabo-ni-bulubulu; 8e dua na jerupi e na kubu e dua, ka dua na jerupi e na kubu kadua: ia na uma taucoko me caka kina nai cabocabo-ni-bulubulu kei na jerupi ruarua, e na muana ruarua. 9A rau sa vakatetaba ki cake na jerupi, ka ubia na cabocabo-ni-bulubulu e na tabadrau, a sa veiqaravi tu na matadrau; sa qarava talega na cabocabo-ni-bulubulu na matadrau na jerupi.\n10A sa cakava ko koya na tepeli e na kau sitimi: e rua na kiupiti na kena balavu, ka dua na kiupiti na kena raraba, ka dua na kiupiti ka afa kiupiti na kena cecere: 11a sa botana e na koula dina, a sa cakava kina e dua na batina koula e cake me volita. 12Sa cakava talega nai botani, e dua na raba ni liga na kena raraba me volita; a sa cakava e dua na batina koula ki nai botani me volita. 13A sa vakawaicalataka na koula me caka kina e va na kena mama, ka vakota na mama ki na tutuna vava sa tu e na yavana vava. 14Era sa donuya nai botani na mama, mei daradara ni vua, me colati kina na tepeli. 15A sa cakava ko koya nai vua e na kau sitimi, ka botana e na koula, me colati kina na tepeli. 16A sa cakava nai yaya sa tu e dela ni tepeli, a kena dari, kei na kenai taki, kei na kena sedre, kei na kena bilo, me livilivi kina, e na koula dina.\n17A sa cakava ko koya nai tutu-ni-cina e na koula dina sa lautuki: na tolona, kei na tabana, na kena bilo lalai, na kenai ukuuku mokimokiti, kei na kena se-ni-kau, sa caka vakakina: 18ka sa ono na tabana sa tete mai na yasana ruarua; e tolu na taba ni tutu-ni-cina sa tete mai na yasana e dua, ka tolu na taba ni tutu-ni-cina mai na yasana kadua: 19e tolu na bilo sa vaka na se ni amodi, e dua nai ukuuku mokimokiti, ka dua na se-ni-kau, e na tabana e dua; ka tolu na bilo sa vaka na se ni amodi, e dua nai ukuuku mokimokiti, ka dua na se-ni-kau, e na tabana kadua: sa vakakina e na tabana onoono sa tete mai nai tutu-ni-cina. 20Ia e nai tutu-ni-cina sa va na bilo sa vaka na se ni amodi, na kenai ukuuku mokimokiti, kei na kena se-ni-kau: 21ia sa dua nai ukuuku mokimokiti e ruku ni tabana e rua, ka dua nai ukuuku mokimokiti e ruku ni tabana e rua, ka dua nai ukuuku mokimokiti e ruku ni tabana e rua, me rauta na tabana onoono sa tete maikina. 22Sa tauvata ga na kedrai ukuuku mokimokiti kei na tabadra: o koya taucoko sa dua bauga na uma koula dina sa lautuki. 23A sa cakava ko koya na kena cina e vitu, kei na kenai koti-ni-cina, kei na kena dari ni de-ni-cina, e na koula dina. 24Sa cakava e na dua na taledi koula dina, kei na kenai yaya kecega.\n25A sa cakava ko koya nai cabocabo ni ka boi vinaka me vakamai e na kau sitimi: e dua na kiupiti na kena balavu, ka dua na kiupiti na kena raraba; sa takiveilevu e na yasana vava, a sa rua na kiupiti na kena cecere; me dua ga na kena kau kei na tutuna sa balavu cake. 26A sa botana ko koya e na koula dina, a delana, kei na veiyasana sa volita, kei na tutuna sa balavu cake: a sa cakava kina e dua na batina koula me volita. 27A sa cakava kina na mama e rua e ruku ni batina, e na tutuna ruarua, e na yasana ruarua, ka me daramaki kina nai vua me colati kina. 28A sa cakava nai vua e na kau sitimi, ka botana e na koula.\n29A sa cakava ko koya na waiwai tabu mei lumu, kei na ka boi vinaka sara me vakamai e na kau boi vinaka, me vaka sa daucakai saluaki na kena matai.


Na iTukutuku kei Senifi—E dua na kedra itukutuku na nona tamata, mai na gauna era a biuta mai kina na vanua ko Saraemala me yacova na gauna era sa sereki kina mai na ligadra na Leimanaiti.\nOkati ena wase e 9 ki na wase e 22.\nSa liutaka ko Senifi e dua na ilawalawa mai Saraemala me laki taukena na vanua ko Liai-Nifai—Sa vakatara na nodra tui na Leimanaiti mera taukena na vanua—Sa tubu na ivalu ena kedra maliwa na Leimanaiti kei ira na tamata i Senifi. Rauta na 200–187 B.K.\n1 Koi au, ko Senifi, au a vakavulici ena vosa kece vaka Nifaiti, ka’u sa kila tu na avanua ko Nifai, se na vanua ka nodra ivotavota vakawa taumada na neimami qase, ka’u a talai me’u dua na yamata vuni ena kedra maliwa na Leimanaiti me’u raica mai na nodra mataivalu, me ra na qai kabai ira yani na neimami mataivalu ka vakarusai ira—ia ni’u sa raica na veika vinaka sa tu vei ira au sa gadreva me ra kakua ni vakarusai.\n2 O koya, au sa cikevi ira kina na wekaqu ena lekutu, ni’u gadreva me cakava e dua na veidinadinati kei ira ko koya na neimami iliuliu; ia me vaka ni sa tamata yalo kaukauwa ka dau taleitaka na vakadave dra ko koya, sa vakarota kina me’u vakamatei; ia a qai vakabulai au ga ena vakadave dra levu, ni ra sa veivala na tama kei na tama, kei ira na veitacini, ka ra mate kina ena lekutu na iwase levu cake ni neimami mataivalu; ka keimami a lesu tale, koi keimami ka sega ni mate, ki na vanua ko Saraemala, me la’ki tukuna na itukutuku vei ira na watidra kei na luvedra.\n3 Ia, me vaka ni’u sa gadreva vakalevu sara me’u taukena na nodra vanua na neimami qase, au sa vakasokumuni ira vata kina ko ira kece era vinakata me keimami lako cake vata ka la’ki taukena na vanua, ka keimami sa tekivutaka tale na neimami ilakolako ena lekutu me lako cake ki na vanua; ia keimami a yaviti ena dausiga kei na veivakararawataki ca sara; ni keimami a berabera ni nanuma na Turaga na neimami Kalou.\n4 Ia, ni sa oti e vuqa na siga na neimami veilakoyaki voli ena lekutu keimami sa qai birika na neimami valelaca ena vanua ka ra a bale mate kina na wekai keimami, ka volekata sara na nodra vanua na neimami qase.\n5 Ka sa yaco ni’u a lako tale kei na lewe va na noqu tamata ki na koro, ki vua na tui, me’u kila kina na lomana, ka me’u kila talega kina se rawa me’u lako yani kei ira na noqu tamata me keimami taukena na vanua ena yalo ni veisaututaki.\n6 Ka’u a lako vua na tui, ka keirau veiyalayalatitaka me’u taukena na vanua ko Liai-Nifai, kei na vanua ko Sailomi.\n7 A sa vakaroti ira talega na nona tamata me ra toki tani mai na vanua, ka’u sa lako yani kei ira na noqu tamata me keimami taukena.\n8 Sa tekivu me keimami tara vale, ka vakavinakataka na bai ni koro, io, na bai ni koro ko Liai-Nifai, kei na koro ko Sailomi.\n9 Ka keimami sa tekivu me teivaka na qele, io, ena veimataqali sore ni kau kecega, na sore ni sila, kei na witi, kei na bali, kei na niasi, kei na seumi, kei na sore ni veimataqali vuanikau kecega; ka keimami sa tekivu me tubu ka lewe levu ka tiko sautu ena vanua.\n10 Ia sa ilawaki ka ivadi qaseqase i Leimani na tui, me akauti ira kina na noqu tamata ki na tiko vakabobula, ka a solia kina na vanua me keimami taukena.\n11 O koya sa yaco kina ni keimami a tawana tiko na vanua ena loma ni tinikarua na yabaki sa tekivu me nuiqawaqawa mai ko Leimani na tui, de ra na tubu me ra kaukauwa vakalevu sara na noqu tamata ena vanua, ka ra na sega ni vakamalumalumutaki ira rawa ka vakabobulataki ira.\n12 Ia, era a sa tamata vucesa ka dau aqaravi kalou matakau; o koya era sa vinakata kina me ra vakabobulataki keimami, me ra na kana tiko kina mai na cakacaka ni ligai keimami; io, me ra kana magiti mai na qele ni manumanu ni neimami lomanibai.\n13 O koya sa yaco kina ni sa tekivu me vakayavalati ira na nona tamata ko Leimani na tui me ra veileti kei ira na noqu tamata; a sa tekivu kina na ivalu kei na veicacati e loma ni vanua.\n14 Ia, ena ikatini katolu ni yabaki ni noqu veiliutaki ena vanua ko Nifai, ni ra sa vagunu ka vakana manumanu ka teitei tiko ko ira na noqu tamata mai na ceva ni vanua ko Sailomi, era a lako yani kina e lewevuqa na Leimanaiti ka tekivu me vakamatei ira, ka ra kauta na nodra manumanu, kei na sila mai na nodra veiwere.\n15 Io, ka sa yaco ni ra a dro, ko ira kece era a sega ni toboki, ki na koro ko Nifai, ka ra mai kerei au me’u taqomaki ira.\n16 Ka sa yaco ni’u a vakaiyaragitaki ira ena dakai titi, kei na gasau, kei na iseleiwau, kei na isele takelo, kei na i wau, kei na irabo, kei na veimataqali yaragi kecega keimami bulia rawa, ka keimami a lako yani, koi au kei ira na noqu tamata, me keimami vala kei ira na Leimanaiti.\n17 Io, keimami sa lako yani ena kaukauwa ni Turaga me veivala kei ira na Leimanaiti; ni keimami a tagi vagumatua vua na Turaga, koi au kei ira na noqu tamata, me sereki keimami mai na ligadra na neimami meca, ni keimami sa qai vakayadrati me keimami nanuma na nodra a veisereki na neimami qase.\n18 A sa arogoca na neimami tagi na Kalou ka sauma na neimami masu; ka keimami sa lako yani ena nona kaukauwa; io, keimami sa lako yani vei ira na Leimanaiti, ia ena dua na siga ka dua na bogi keimami vakamatea kina e tolu na udolu ka vasagavulu katolu; keimami sa vakamatei ira sara me yacova ni keimami sa vakasavi ira tani mai na neimami vanua.\n19 Ia koi au, au a veivuke ena ligaqu ena nodra buluti na nodra mate. Ka raica, keimami sa rarawataka ka tagicaka vakalevu na nodra mate e lewe rua na drau vitusagavulu ka ciwa na wekai keimami.\n2 Nif. 5:5–8; Oma. 1:12.\nInosi 1:20. DV Qaravi Kalou Matakau.


Mera Kunei O Ira Era Sa Yali - Mai vei Elder M. Russell Ballard\nKalawaca na veimuataki levu duadua\nNa Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai Koniferedi Raraba\nDigitaka e Dua na Matanitu Vosa vakaviti\nNoqu Akaude kei na Tabanalevu\nVeivuke ni Vuli\nBaleta na iVolanikalou\niTukutuku ni Mataveiliutaki Taumada\niTukutuku Kacivaki kei na iVakaro\nValetabu e Suva Viti\niVola ni Kawa\niTikotiko kei n Matavuvale\nLewenivuli ni iTabagone\nMatabete i Melikiseteki\nMatabete i Eroni\niSoqosoqo ni Veivukei\nMatawilivola ni Sigatabu\nSemineri kei na Inisitute\nVeituberi ni Veiliutaki e Vuravura Raraba\nVakusakusataki ni Cakacaka\nVeiqaravi ni Bula Rawati Koya\nKoniferedi kece (23)\nIra na vosa\nIra kece na vosa (192)\nUlutaga e so\nSiga ni Vakacecegu\nUlutaga kece (261)\nEpereli 2012 | Mera Kunei O Ira Era Sa Yali\nTabaka Cegu Toso ki Muri me 10 na Sekodi\nToso ki Liu me 10 na Sekodi Galu Rogo\nMera Kunei O Ira Era Sa Yali\nEpereli 2012 Koniferedi Raraba\nMai vei Elder M. Russell Ballard\nVakarorogo Lavetaka mai na initaneti Print Share close\nWasea na vosa\nNi ko ni sa sasaga mo ni bulataka na kosipeli i Karisito, ena tuberi kemuni kei na nomuni matavuvale na Yalo Tabu.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, me vaka e tukuna na ivolanikalou, na Liaona e “dua na ka moqimoqili sa caka vakamatai sara” ka tiko kina e rua na idusidusi cowiri, e dua vei rau e dusia tiko na sala me ratou muria o Liai kei na nona matavuvale ki na loma ni lekutu (1 Nifai 16:10).\nAu nanuma niu kila na vuna e kurabui kina vakalevu o Liai ni se qai raica vakadua baleta niu nanuma na veika e yaco ena imatai ni gauna au raica ka vakadinadinataka kina e dua na GPS. Au kila ni dua na ibulibuli vou “ka bulicaki vakamatau sara.” Ia, au sega tiko ga ni taura rawa, se kila vakacava na ibulibuli lailai oqo, ka tiko sara ga ena loma ni noqu talevoni, na vanua au tiko kina kei na vanua donu sara ga ena dusia meu lako kina.\nVei au kei watiqu, o Barbara, na GPS e dua na ka ni veivakalougatataki. Vei Barbara ena sega ni ganita me tarovi au meu kele ka taroga se evei na vanua meu lako kina, ia vei au ena kena ibalebale niu sa rawa ni donu ena noqu na kaya, “Sa sega ni ganita meu na taroga e dua, niu sa kila tiko na vanua au lako tiko kina.”\nIa oqo, kemuni na taciqu kei na ganequ, sa tiko oqo vei keda e dua na iyaragi ka uasivi cake sara mai na GPS vinaka duadua. Eda na yali yani ena so na gauna, ki na ituvaki eso. Na veivakauqeti ni Yalo Tabu ena kauti keda lesu mai ki na sala dodonu, ka sa na qai vakalesui keda ki vale na solibula veisorovaki ni iVakabula.\nNa yali yani ena yaco ki na dua na iwase ni lewenivanua se ki na tamata yadua. Nikua eda donuya tiko na gauna sa yali kina e vuravura e so na ka, vakabibi na veika eda dau mareqeta kei na ka e dau vakaliuci ena loma ni noda itikotiko.\nEna dua na drau na yabaki sa oti, e a semata na bula marau ni matavuvale o Peresitedi Joseph F. Smith ka vakadreti keda meda vakaliuca na tikina o ya. A tukuna o koya: “Ena sega ni rawa ni dua na marau dina e wasei se tiki tani mai na vale. … E na sega na marau ke sega na veiqaravi, ka sega tale ni dua na veiqaravi e levu cake sara mai na kena veisautaki na vale ki na vale levu vakalou, ka dau vakatorocaketaki ka qarauna na bula vakavuvale. … Na vale sa dodonu me sa veisautaki” (Nodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Joseph F. Smith , 421, 424).\nNa noda matavuvale ena ganita me na vakavoui ena vuravura ni veisau eda sa lako curuma tiko. E dua na kena ivakaraitaki vakurabui sa ikoya na kena sa beci na bula ni vakawati e Amerika. E a ripotetaka na New York Times ena itekivu ni yabaki oqo “ni sa sivia sara ga na kedra iwiwili na gone ka ra sucu ena taudaku ni vakamau: sivia na veimama ni sucu vei ira na yalewa e Amerika, ka ra lailai mai na yabaki 30, e yaco ena taudaku ni vakamau” (Jason DeParle and Sabrina Tavernise, Unwed Mothers Now a Majority Before Age of 30” New York Times, 18 ni Fepe, 2012, A1).\nIa eda kila ni, vei ira era na veiwatini era vakamau e Amerika, e voleka ni veimama era veisere. O ira mada ga era tiko vakamau era vakatara e so na ka me vakataotaka na nodra bula ni veilomani vakamatavuvale.\nEna tautauvata na kena veivakayalolailaitaki tale tikoga na veiyawaki ni vutuniyau kei na dravuadravua kei ira era sasagataka me maroroi na veika bibi vakamatavuvale kei na kena icolacola kei ira era sa vakadeitaka ni sa na sega ni rawa kina e dua na ka. Vakaitukutuku, o ira era sega ni vuli vinaka ka lailai na kedra isau, era na sega beka ni laki vakawati, ka sa na sega na laki lotu, era na tini ki na basu lawa ka vakaluveni ena taudaku ni bula vakamau. Sa vaka tu o ya na iwalewale vovou veivakaleqai eda sa raica tu ena vuqa na veiyasai vuravura. (Raica W. Bradford Wilcox kei na so tale, “No Money, No Honey, No Church: The Deinstitutionalization of Religious Life among the White Working Class,” e tu ena www.virginia.edu/marriageproject/pdfs/Religion_WorkingPaper.pdf.)\nVeibasai kei na ka era nanuma e lewe levu, na bula vutuniyau kei na rawa ka vakavuli e rau veisemati sara ka dodonu me tiko ki na na ivakarau ni bula ni matavuvale vakaivakarau.\nNa taro e tiko, e baleta na vuna kei na kena revurevu. E tiko beka e so vei keda e qaqaco cake ka vinaka na nodra bula ni matavuvale baleta ni ra vuli vinaka cake ka vutuniyau, se era vuli vinaka cake ka vutuniyau baleta na nodra qaqaco cake ka vinaka na bula ni matavuvale? Ena loma ni Lotu e vuravura raraba oqo eda kila ni o koya ka toka e muri. Ni ra yalataki ira na tamata kina matavuvale kei na ivakavuvuli vakalotu, era sa na qai vinaka cake vakayalo ka vakakina ena bula vakayago.\nSa vakakina, na bula vakaitikotiko, ni na qaqaco cake ni sa vaqaqacotaki na bula ni matavuvale. Na veiqaravi ki na matavuvale kei na kena veika bibi eso era kena yavu. Voleka ni veika kece tale e so sa na kena revurevu walega. Ni rau sa vakamau e lewe rua ka veivakaliuci, erau sa na vakalevutaka na vinaka ni nodrau bula vakailavo. Ni sucu e dua na gone ena loma ni vakamau ka tiko e dua na tama kei na tina, na nona na rawa-ka ena tiko sara ga i lagi. Ni ra sa cakacaka vata ka qito vata na matavuvale era na vinaka cake na itikotiko, vinaka cake na bula vakailavo ka na lailai na veivakailavotaki ni matanitu ka sa na veimaroroi na veika e tuvalaki.\nNa itukutuku ca sa ikoya ni kavoro na matavuvale sa vakavuna tiko na ca ni itikotiko kei na bula vakailavo. Ia, na itukutuku vinaka sa ikoya, me vaka na vuna kei na revurevu, na veika ca oqori e rawa ni veisautaki, kevaka me veisautaki na vuni kena yaco tiko. Na ivalavala ca ena wali ena kena bulataki na ivakavuvuli dodonu. Kemuni na taciqu kei na ganequ na vuna bibi duadua eda bula tiko kina ena gauna oqo sa ikoya na matavuvale. Kevaka meda na dinata na veika oqo, eda na vakatorocaketaka na ituvaki tale eso ni noda bula ka da na yaco, me dua na matatamata ena loma ni lotu, ka dua na ivakaraitaki ka dua na bikeni kivei ira na tamata kecega e vuravura.\nIa, oqo ena sega ni rawarawa ena vuravura e veivukiyaki kina na yalo ka vakakina ni vuravura e vaka me sa toso tiko ga ka veiveisau tu ga ena veigauna ka se bera ni bau laurai me vaka oqo ena dua na gauna. Ena sega ni duadua tu ga na ka me balavu na kena gauna. Na ivukivuki, ilakolako ni veika, isulusulu vou, dina vapolitiki, vakakina na ka e kilai baleta na dina kei na lasu, era veisau ka toso na veika oqo. Me vaka ga sa tukuna oti mai na parofita o Aisea, ni lasu sa tukuni ni dina kei na dina sa lasu (raica na Aisea 5:20).\nSa qai rabailevu ga na tawase ni veika vakayalo ka ni sa qai torocake ga na veivakacalai kei na idre ca nei vu-ni-ca ka dreta sara tikoga na yalo ki na butobuto me vaka e dua na makeneta loaloa—sa vakakina na kosipeli ni dina kei na rarama e dreta na yalo ni tamata vinaka kei ira na dokai e vuravura, era vakasaqara na bula savasava kei na vinaka.\nEda na lewe lailai beka, ia ni da sa lewe ni Lotu e rawa ni da takosova na ilati rabailevu oqo. Eda kila na kaukauwa ni veiqaravi vei Karisito ka kauti keda vata mai ni da luvena na Kalou, se vakacava na duidui ni nodra bula vakayalo kei na nodra rawa-ka. Ena dua na yabaki sa oti eratou a veisureti kina na Mataveiliutaki Taumada meda vakaitavi ena dua na veiqaravi me vakananumi kina na yabaki 75 ni parokaramu ni welefea, ka vukei ira na tamata mera bula-rawati ira cake vakalevu. E milioni na aua era lolomataka na lewenilotu ena veiyasai vuravura.\nNa Lotu e vaka na ivakaruru mai na wasawasa voravora, na iyaqa ena wai veivukiyaki ni veisau kei na veitawasei, ka bikeni vei ira era vakaliuca na vinaka ka vaqara na bula dodonu. Sa vakayagataka na Turaga na Lotu oqo me iyaya ni cakacaka me dreti ira mai na luvena mai na veiyasai vuravura ki na veimaroroi ni Nona kosipeli.\nNa Yalo i Ilaijia, ka sega na kena iyalayala, sa kaukauwa cecere talega ena inaki ni Turaga me baleta na nodra icavacava bula-tawamudu na luvena. Ena vosa nei Malakai, na Yalo ni Yalo Tabu ena vukica “na yalodra na tamadra vei ira na luvedra, kei na yalodra na luvedra vei ira na tamadra” (Malakai 4:6).\nNa Lotu e tiko me ivakaraitaki ni veisau ni yalo ka idewadewa ni veika vinaka e vuravura. Vei ira na lewe ni Lotu ka ra vakamau ena valetabu ka ra dau lakova wasoma na lotu ena Siga Tabu, e lailai sara na veisere ni vakatauvatani kei na kena e vuravura, ka ra sa dau veivolekati sara na lewe ni matavuvale ka ra dau veitaratara wasoma. Na ituvaki ni bula ni matavuvale e vinaka cake sara, ka da na bula dede sara mai vei ira tale e so. Eda solia vakalevu na veika vakailavo ka da veiqaravi vakalevu cake vei ira era leqa tu, ka da na vaqara talega na gaunisala ni vuli torocake. Au tukuna na veika oqo, kau sega ni dokadokai au, ia, meu vakadinadinataka ga ni bula ena vinaka cake (ka na marautaki cake) ni sa vuki na yalo ki na matavuvale ka sa bula talega na matavuvale ena rarama ni kosipeli i Karisito.\nIa, na cava meda cakava meda kakua kina ni yali? Na imatai, meu vakatututaka meda na tuva na veika me liu. Tuva na veika e yaco ena taudaku ni matavuvale me muria ka tokona na veika e yaco ena loma ni nomu matavuvale. Nanuma na ivakasala mai vei Peresitedi Harold B. Lee ni kaya, “na cakacaka bibi duadua … ko na cakava sa ikoya na itavi ena loma ni nomu matavuvale” (Nodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Harold B. Lee , 134) kei Peresitedi David O. McKay ni a kaya “Ena sega ni dua na rawa ka me na sosomitaka rawa na druka mai vale” (cavuti mai vei J. E. McCulloch, Home: The Savior of Civilization , 42; ena Ripote ni Koniferedi, Epe. 1935, 116).\nVakarautaki iko mo na tiko ena gauna ni masu kei na wili ivolanikalou kei na itaviqaravi vakamatavuvale. Vakaitavitaki ira na luvemu e vale mera vulica na cakacaka. Vakavulici ira ni bulataki ni kosipeli ena tuberi ira laivi mai na veika ca, veidauci vakaveitalia, ivalavala kaukauwa ena initaneti, na veisala ni vakau itukutuku, kei na qito ena vidio. Era na sega ni yali, ka ra na tu vakarau mera vakaitavitaki ena gauna era sa lesi kina.\nKena ikarua, meda na cakava na ka ena kena veitaravi dodonu! Me liu na vakamau qai tarava na vakamatavuvale. Sa rui levu e vuravura era sa guilecava na ituvatuva dodonu oqo ni veika me na caka ka nanuma ni ra na rawa ni veisautaka se vakasuka lesu. Kauta laivi na ka o rerevaka tiko ena yalo ni vakabauta. Vakararavi ki na kaukauwa ni Kalou me na tuberi kemuni.\nVei kemuni o ni se bera ni vakawati, ni yadrava sara vakamatau na kunei ni dua na nomuni itokani tawamudu. Kemuni na cauravou ni nanuma e dua tale na ka a kaya o Peresitedi Joseph F. Smith: Na “Dawai balavu … e [tiko kina] na vakasama e veivakacalai, [ni sa] totoka tiko o ya baleta [ni] sega soti [ni] levu na kena ogaoga. … Na leqa dina e tiko vei ira na cauravou. Na kena sega ni muri ena kauti ira tani mai na sala ni qaravi itavi kei na icolacola. … Ena laki kedra wale na isamunidawa o ira na ganedra … [ka ra] na vakawati ke rawa, ka ra na ciqoma ena yalomarau na itavi ni qaravi ni bula ni matavuvale.” (Gospel Doctrine, 5th ed. , 281).\nKivei kemuni na goneyalewa mo ni kakua ni vagolea laivi na vakasama ni qaravi ni itavi oqo. Ena sega tale ni dua na cakacaka ena kauta mai na yalo vakacegu me vaka na susugi ni dua na matavuvale. Ni ko sa yacova mai na noqu yabaki ni bula, ko na qai kila kina vakavinaka.\nNa ikatolu, o kemuni na veiwatini, mo ni na duavata ena nomuni bula vakawati. Ni dau wilika wasoma ka kila na ivakaro baleta na matavuvale ka vakamuria. Levea na lewa tawadodonu ena veigauna kece. E sega ni dua e taukena na watina se o ira na gone; na Kalou ga e Tamada kece, ka sa solia mai vei keda na galala ni bula ni noda matavuvale, ka a Nona taumada tu, me na vukei keda meda rawa ni qai vakataki Koya. Me vaka ni da luvena meda na vulica mai vale meda lomana na Kalou ka kila ni rawa ni da na kerei Koya ena ka ga eda na gadreva. O keda kece, se da vakawati se dawai, e rawa ni da na bula marau ka veitokoni ena matavuvale cava ga eda sa mai lewena.\nKena iotioti, vakayagataka na veiivurevure ni matavuvale ena Lotu. Ni ra susugi cake na luveda, sa rawa ni vakayagataka na veivuke e solia na tabanalevu na matavuvale. Na veitokoni kei na cakacaka vata kei ira na iliuliu ni matabete kei na iliuliu ni veimataisoqosoqo ka vakayagataka na parokaramu ni itabagone kei na matavuvale e tiko ena Lotu. Ni nanuma e dua tale na vosa cavuti veivakauqeti nei Peresitedi Lee—na Lotu sai koya na bai viri wavoki me tarai cake kina na matavuvale tawamudu (raica na Nodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Harold B. Lee , 148).\nIa, kevaka me o kemuni, se na nomuni matavuvale, o ni sa mai yali, sa na gadrevi ga mo ni bulataka na ivakavuvuli ni iVakabula ka volai tu ena Luke, wase 15, me vakadodonutaki kemuni. Eke, e tukuna kina na iVakabula, na ivakatawa ni sipi ka vakasaqara na nona sipi sa yali, na yalewa sa vakasaqara na tikinisiliva sa yali, kei na nona marautaki na gone cidroi ni sa lesu tale mai ki nona vale. Na cava na vuna e vakavulica kina o Jisu na vosa vakatautauvata oqo? E vinakata o Koya meda kila ni sega ni dua vei keda me sa rui yali vakaca sara ka sega ni rawa me na raica lesu tale na nona sala ena Nona Veisorovaki kei na Nona iVakavuvuli.\nNi ko ni sa sasaga mo ni bulataka na kosipeli i Karisito, ena tuberi kemuni kei na nomuni matavuvale na Yalo Tabu. Ena tiko ga vei kemuni e dua na GPS me tukuna tiko vei kemuni na vanua o ni sa tiko kina kei na vanua mo ni na gole kina. Au vakadinadinataka ni Dauveivueti ni kawatamata e lomani keda kece sara, ka sa yalataka ni kevaka meda na muri Koya, o Koya ena liutaki keda lesu tale ki na i serau ni Tamada Vakalomalagi, ni o ya na noqu ivakadinadina ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nNa Kaukauwa ni Veisereki\nMai vei Elder L. Tom Perry\nNa Raivotu mo Cakacakataka\nMai vei Elder O. Vincent Haleck\nVosa Veisemati Eso\nNa Vosa Vakatautauvata ni Daukakaburaki\nVakasaqara na Turaga\nO Moce Tiko Beka ena gauna ni Veivakalesui Mai?\nDina ena Gadrevi—Ena Vinakati Meda Cakacaka\nNa Yavu kei na iVakaro\nVeivakacaucautaki Vei Ira Era Veivakabulai\nRawati ni Vakanuinui ni Turaga kei na Nomu Matavuvale\nKemuni na Tama\n© 2018 mai na Intellectual Reserve, Inc. Dodonu kece e taqomaki.


Yalololoma na Kalou o Jiova Vei Ira Nona Tamata | Toro Voleka\n“Na Yalo Loloma ni Noda Kalou”\n1, 2. (a) Na cava e dau cakava na tina ni tagi na luvena? (b) Na yalololoma cava e kaukaua cake mai na yalololoma vakatina?\nDUA na ka na nona tagi e dua na gonedramidrami ena lomaloma ni bogi. Ia, sega ni bera ga na duri nei tinana. Sa dau moce yadrayadra tu ga me tekivu mai na sucu nei luvena. Sa bau kila tale ga na duidui ni domo ni nona tagi. E kila mai na domo i luvena lailai ke tagi ni via sucu, tagi ni vinakata me roqoti, se tagi beka ni via veisau. Ia, se mani vakacava na tagi i gone, ena tu vakarau ga o tinana me vakaceguya. Dua na ka na nona mositi luvena, ena sega kina ni vakalecalecava na domo ni nona tagi.\n2 E sega ni dua e lecava na yalololoma ni dua na tina vua na leweniketena. Ia, e tiko e dua na yalololoma e duatani sara—na yalololoma ni noda Kalou o Jiova. Noda vakadikeva na itovo totoka oqo ena rawa ni vakavolekati keda vua. Ia, meda raica sara mada oqo se cava na yalololoma, kei na sala e vakaraitaka kina o Jiova na itovo oqo.\nNa iBalebale ni Yalololoma\n3. Na cava na ibalebale ni vosa vakaiperiu e dau vakadewataki me “vakaraitaka na loloma” se “veinanumi”?\n3 E macala mai na itukutuku ena iVolatabu ni veivolekati sara na yalololoma kei na kauai. E vica toka na vosa vakaiperiu kei na vosa vakirisi era vakamatatataka na yalololoma. Kena ivakaraitaki na vosa vakaiperiu na ra·chamʹ, e dau vakadewataki vakalevu me “vakaraitaka na loloma” se “veinanumi.” E kaya e dua na ivolavosa ni ra·chamʹ e “vakaibalebaletaki ena yalololoma eda dau vakila nida raici ira na vakaleqai, se da raica e dua eda veidredreti ni gadreva na noda veivuke.” Na vosa vakaiperiu oqo e veiwekani tale ga kei na vosa e dau vakadewataki me “katonigone,” e rawa tale ga ni vakadewataki me “yalololoma vakatina.” *—Lako Yani 33:19; Jeremaia 33:26.\n“E dua li na yalewa me na guilecava . . . na luve ni ketena?”\n4, 5. E vakayagataka vakacava na iVolatabu na yalololoma vakatina me vakamatatataka kina na yalololoma i Jiova?\n4 E vakayagataka na iVolatabu na yalo ni veimositi vakatina me vakamatatataka kina vei keda na yalololoma i Jiova. Eda wilika ena Aisea 49:15: “E dua li na yalewa me na guilecava na luvena sa sucu, me kua ni lomana na luve ni ketena? [ra·chamʹ] io, ena sa guilecava beka, ia koi au ka’u na sega ni guilecavi iko.” Na ivakamacala totoka oqo e vakaraitaka na bibi ni loloma i Jiova vei ira nona tamata. Ena sala cava?\n5 E dredre meda vakasamataka ni na dua na tina e guilecava me qarava se vakania na luvena. Na gonedramidrami li e sa na vakatau sara tu ga na nona karoni kei na nona qarauni ena yalololoma i tinana. Ia, e ka ni rarawa ni so na tina era sega ni dau kauaitaka na luvedra, vakauasivi ena ‘veisiga e muri’ oqo, lako vata kei na kena sa ‘sega na itovo vakatamata.’ (2 Timoci 3:1, 3, VV) “Ia,” e kaya o Jiova, “ka’u na sega ni guilecavi iko.” E duadua tu ga na yalololoma i Jiova vei ira na nona tamata. Na nona yalololoma e uasivia sara na yalololoma ni dua na tina vua na luvena. Sa rauta me kaya e dua na dauvolavola me baleta na Aisea 49:15: “Oqo e dua vei ira na itukutuku levu, se itukutuku levu duadua sara ga ni loloma ni Kalou ena Veiyalayalati Makawa.”\n6. Era raica vakacava e levu na yalololoma? Ia, na cava e vakadeitaka vei keda o Jiova?\n6 E ivakaraitaki beka ni malumalumu na yalololoma? Levu era nanuma ni vaka kina. Me kena ivakaraitaki, e dau vakavulica e dua vei ira na vuku dokai ni Roma o Seneca, e dua a bula donui Jisu, ni “veikauaitaki e sega ni dodonu me tiki ni noda itovo.” E dau tokona o Seneca na ivakavuvuli e vakatokai na Stoicism, na ivakavuvuli e vakabibitaka na yalo kaukaua, me kua na veinanumi se veikauaitaki. E kaya o Seneca ni tamata vuku ena vukei ira na leqa tu, ia me kua ga ni yalololoma vei ira de kauta laivi na nona lomavakacegu. Na rai qiqo vaka oya ena sega ni vakavurea na yalololoma. Ia, e sega sara ga ni vaka oya o Jiova! E vakadeitaka vei keda o Jiova ena nona Vosa ni “yalo vinaka sara ka yalo loloma.” (Jemesa 5:11, VV) Me vaka eda na qai raica, na yalololoma e sega ni ivakaraitaki ni malumalumu, ia e ivakaraitaki ga ni yaloqaqa kei na kaukaua. Meda raica sara mada se vakaraitaka vakacava o Jiova na yalololoma me vaka e dua na itubutubu dauloloma.\nYalololoma o Jiova ina Dua na Matanitu\n7, 8. Na cakacaka cava era a rarawa voli kina na Isireli e Ijipita makawa, ia e rogoca vakacava o Jiova na nodra rarawa?\n7 E matata vei keda na yalololoma i Jiova nida raica na ka e cakava ina matanitu o Isireli. Nanuma tiko ni gauna era a tu vakabobula kina mai Ijipita e vica na milioni na Isireli, dua na ka na rarawa era a sotava. O ira na kai Ijipita era “vakararawataka na nodra bula e na cakacaka ni bobula, e na caka lase kei na vatu-buli.” (Lako Yani 1:11, 14) Ra mani tagici Jiova na Isireli ena levu ni nodra rarawa. E qai sauma vakacava nodra tagi na Kalou yalololoma?\n8 E mositi Jiova sara ga na ka e raica. E kaya kina: “Au sa raica dina na nodra rarawa na noqu tamata, era sa tiko mai Ijipita, ka’u sa rogoca talega na nodra tagi e na vukudra era sa lesia vakabibi na nodra cakacaka; ni’u sa kila na nodra rarawa.” (Lako Yani 3:7) E sega ni rawa ni raica wale tu o Jiova na nodra vakararawataki na nona tamata kei na nodra tagi. Me vaka eda sa raica mai ena Wase 24, o Jiova e dau rarawa tale ga nira rarawa na nona tamata. Na nona dau vakila o Jiova na nodra rarawa na nona tamata e dau tuburi koya sara ga kina na yalololoma. Ia, e sega ni dau vakila wale tiko ga o Jiova na nodra rarawa na nona tamata; e dau yavala sara ga o koya me cakava kina e dua na ka. E kaya na Aisea 63:9: “Ni sa yalololoma ko koya, ka daulomani ira, sa dauvakabulai ira kina ko koya.” Ena “liga kaukauwa” i Jiova, e vakabulai ira kina na Isireli mai Ijipita. (Vakarua 4:34) E muri sa qai vakani ira ena mana, qai kauti ira ina dua na vanua bulabula mera taukena.\n9, 10. (a) Na cava e vakabulai ira kina vakavicavata na Isireli o Jiova nira sa vakatikori oti ena Vanua Yalataki? (b) Na veika rarawa cava a vakabulai ira kina na Isireli o Jiova ena gauna i Jefica? Ia, na cava a yavala kina me veivakabulai?\n9 E sega ni yala ga e kea na yalololoma i Jiova. Nira sa lai vakatikori ena vanua yalataki na Isireli, era se dau talaidredre voli ga, ra sotava tale ga kina na kena ca. Ia, oti ga era dau lialiaci, ra qai tagici Jiova tale. Vakavica vata nona vakabulai ira tale tiko o Jiova. Ena vuku ni cava? “Ni sa yalololoma ko koya vei ira na nona tamata.”—2 Veigauna 36:15; Dauveilewai 2:11-16.\n10 Vakasamataka mada na ka a yaco ena gauna i Jefica. Me vaka nira a vuki na Isireli mera qaravi ira na kalou lasu, sa qai vakalaiva o Jiova mera vakararawataki vei ira na kai Amoni me 18 na yabaki. E muri, sa ra qai veivutuni na Isireli. E kaya na iVolatabu: “A ra sa biuta tani na nodra kalou na kai tani mai na kedra maliwa, ka qaravi Jiova: a sa bitaki na yalona e na vuku ni nodra rarawa na Isireli.” * (Dauveilewai 10:6-16) Ena gauna ga era vakaraitaka kina na tamata i Jiova nodra veivutuni dina, gauna tale ga oya sa na tu vakarau kina o Jiova me vakacegui ira mai na nodra rarawa. Mani vakaukauataki Jefica na Kalou yalololoma oqo me vakabulai ira na Isireli mai vei ira na kedra meca.—Dauveilewai 11:30-33.\n11. Na cava eda vulica me baleta na yalololoma ena ka e dau cakava o Jiova vei ira na Isireli?\n11 Na cava eda vulica me baleta na yalololoma mai na ka e dau cakava o Jiova vei ira na Isireli? Kena imatai, eda raica ni sega ni kila wale ga o koya na rarawa era sotava tiko na nona tamata. Nanuma na ivakaraitaki ni tina ena yavala me cakava sara ga e dua na ka ni tagi o luvena. E vaka kina o Jiova, e sega ni vakawaletaka o koya na nodra tagi na nona tamata. Ni Kalou yalololoma, ena vakacegui ira mai na ka era tagica. Kena ikuri, eda vulica ena ka e cakava o Jiova ena vukudra na Isireli ni nona yalololoma e sega ni ivakaraitaki ni malumalumu, baleta ni nona lomani ira e dau yavala kina me vakaraitaka na nona kaukaua me taqomaki ira kina nona tamata. Ia, vakacava e dau yalololoma o Jiova ina tamata yadua?\nYalololoma o Jiova Vei Keda Yadua\n12. E macala vakacava mai na Lawa ni o Jiova e kauaitaka na tamata yadua?\n12 Na Lawa e vakarautaka o Jiova ina matanitu o Isireli e vakaraitaka nona yalololoma ina tamata yadua. Kena ivakaraitaki na nona kauaitaki ira na dravudravua. E kila o Jiova ni rawa ni basika e so na leqa tubukoso, qai rawa ni vakadravudravuataka e dua na Isireli. Mera dau raici gona vakacava na dravudravua? E vakaroti ira na Isireli o Jiova: “Mo ni kakua ni vakaukauwataka na yalomuni, se qumia na ligamuni vua na wekamuni dravudravua: Mo ni solia dina vua na ka ni loloma, mo ni kakua talega ni yalo ca ni kemuni sa soli ka vua: ia e na vuku ni ka oqo ena vakalougatataki kemuni ko Jiova na nomuni Kalou e na nomuni cakacaka kecega, kei na ka kecega sa cakava na ligamuni.” (Vakarua 15:7, 10) A vakaroti ira tale ga na Isireli o Jiova mera kua ni tamusuka na bati ni nodra veiwere, se mera tomika na vua ni nodra were e lulutu nira tatamusuki. Na veika oqo mera na qai lai vakayagataka o ira era leqa tu. (Vunau ni Soro 23:22; Ruci 2:2-7) Nira muria na lewenivanua na lawa oqo e vakarautaki me baleti ira na dravudravua, e sega kina ni dua na lewe i Isireli e lai kere kena wavoki tu. Sega li ni vakaraitaka oqo na yalololoma i Jiova?\n13, 14. (a) E macala vakacava mai na vosa i Tevita ni o Jiova e kauaitaki keda yadua? (b) E dina vakacava ni o Jiova e voleka vei ira e “ramusu na yalodra” se “dasila na lomadra”?\n13 Nikua tale ga, sa dua na ka na nona kauaitaki keda yadua na noda Kalou dauloloma. Meda kua ni guilecava ni kila vinaka tiko o koya na veika rarawa eda sotakaya voli. E vola na daunisame o Tevita: “Sa vakaraici ira na tamata yalododonu ko Jiova, ka sa qara tu na daligana ki na nodra masu. Sa voleka ko Jiova vei ira sa ramusu na yalodra; ka sa vakabulai ira sa dasila na lomadra.” (Same 34:15, 18) E kaya e dua na daunivakamacala ni iVolatabu me baleti ira na vakamacalataki ena tikinivolatabu oqo: “Oqo o ira e vusolo na lomadra nira veivutunitaka na cala era cakava, era yalolokomi, ra qai yalomaloku, ra qai yalomalumalumu.” O ira vaka oqo era na nanuma ni sa rui yawaki ira o Jiova, e sega tale ga ni kauaitaki ira nira sa rui lolovira. Ia, e sega sara ga ni dina oya. Na vosa i Tevita e vakadeitaka vei keda ni o Jiova e sega ni laivi ira na “yalomalumalumu” mera biu wale tu. E kila na noda Kalou yalololoma ni gauna sara ga vaka oqo eda dau qai gadrevi koya kina vakalevu, qai dau tu volekati keda o koya.\n14 Wilika mada e dua na italanoa oqo. E dua na tina mai Amerika e cicivaki luvena i valenibula ni tarai koya vakabibi na mate ni itilotilo. Ni ratou dikevi gone oti na vuniwai, ratou vakaraitaka sara vei tinana ni sa na bogi dua toka mada i valenibula o gone. E moce e vei o tinana ena bogi oya? Ena dua na idabedabe ena yasa ni loga sara ga nei luvena! Me vaka ni tauvimate na luvena tagane, e vinakata ga o koya me toka e yasana. Ke sa vaka oya e dua na tina, sa na qai wacava o koya na Tamada vakalomalagi! Ni o keda li eda buli ga meda ucui koya. (Vakatekivu 1:26) Eda raica ena vosa ni veivakacegui ena Same 34:18 ni o Jiova e vaka na itubutubu dauloloma ena nona dau “voleka” sara vei keda me vukei keda ke ‘ramusu na yaloda’ se ‘dasila na lomada.’\n15. Na sala cava e dau vukei keda yadua kina o Jiova?\n15 Ia, e vukei keda yadua vakacava o Jiova? Ena sega beka ni kauta laivi sara na veika e vakararawataki keda tiko. Ia, o Jiova ena vakarautaka na veika era gadreva o ira era kere veivuke yani vua. Na nona vosa na iVolatabu e vutucoqa ena ivakasala e rawa ni yaga vei keda. Ena ivavakoso, sa vakarautaki ira kina na ivakatawa vakayalo o Jiova. O ira oqo era na saga tale ga mera vakatotomuria na yalololoma i Jiova ena nodra vukei ira na nodra itokani vakayalo. (Jemesa 5:14, 15) E “daurogoca na masu” o Jiova, dau solia tale ga “na Yalo Tabu ko koya . . . vei ira sa kerekere vua.” (Same 65:2; Luke 11:13) Na yalo tabu e rawa ni solia vei keda na “kaukauwa mana levu” meda vosota voli kina me yacova ni sa qai kauta laivi na Matanitu ni Kalou na veika dredre kece. (2 Korinica 4:7) Sega li nida marautaka na isolisoli kece oqo? Meda kakua ni guilecava ni ka kece oqo era ivakaraitaki ni yalololoma levu i Jiova.\n16. Na cava na ivakaraitaki levu duadua ni yalololoma i Jiova? E tarai keda yadua vakacava na nona loloma oqo?\n16 Io, e ivakaraitaki levu duadua ni yalololoma i Jiova na nona solia na Luvena e dau mosita me keda ivoli. Oqo e dua na isolisoli vakayalololoma i Jiova e dolava na sala meda bula kina. Nanuma tiko ni ivoli oqo e baleti keda yadua sara ga. Sa rauta me kaya o Sakaraia, na tama i Joni na Dauveipapitaisotaki ni isolisoli oqo e vakatakila “na yalo loloma ni noda Kalou.”—Luke 1:78, VV.\niYalayala ni Yalololoma i Jiova\n17-19. (a) Eda kila vakacava mai na iVolatabu ni yalololoma i Jiova e vakaiyalayala? (b) Na cava e sa oti koso kina na yalololoma i Jiova vei ira na nona tamata?\n17 E sega beka ni vakaiyalayala na yalololoma i Jiova? Sega, e vakaraitaka vakamatata na iVolatabu ni o Jiova e sega ni dau yalololoma vei ira era saqata na nona ivakatagedegede savasava. (Iperiu 10:28) Meda raica mada na vuna e dau vakayacora kina oqo ena noda vakasamataka na kedra ivakaraitaki na Isireli.\n18 Dau vakabulai ira na Isireli o Jiova mai vei ira na kedra meca, ia, e qai yacova na nona yalololoma na kena iyalayala. Sa ra qaravi matakau na nona tamata talaidredre, era kauta sara mada ga na nodra matakau vakasisila ena loma ni valenisoro i Jiova! (Isikeli 5:11; 8:17, 18) Eda wilika tale ga: “Era a vakalialiai ira nai talatala ni Kalou, ka beca na nona vosa, ka vakacacani ira na nona parofita, ka sa tubu kina na cudru i Jiova vei ira na nona tamata, ka sa dredre me ra vakabulai.” (2 Veigauna 36:16) Sa ra yacova na Isireli e dua na vanua sa sega tale kina ni dodonu me vakaraitaki vei ira na yalololoma, sa ra sureta sara tiko ga na cudru i Jiova. Na cava e qai yaco?\n19 Sa sega ni rawa tale ni qai yalololoma vei ira na nona tamata o Jiova. E kaya: “Ka’u na sega ni lomana, se vosota, se yalololoma kina, ka’u na vakarusai ira ga.” (Jeremaia 13:14) Mani vakarusai o Jerusalemi kei na kena valenisoro, ra qai kau vakavesu i Papiloni na Isireli. E dau yaco dina ga na leqa ni sa sivia tale na talaidredre ni tamata, ni sa lai sivita na iyalayala ni yalololoma vakalou!—Lele i Jeremaia 2:21.\n20, 21. (a) Na cava ena yaco ni sa na yacovi na iyalayala ni yalololoma vakalou ena noda gauna oqo? (b) Na isolisoli yalololoma cava i Jiova ena veivosakitaki ena wase e tarava?\n20 Vakacava nikua? E sega ni veisau o Jiova. Ena nona yalololoma, e vakarautaka kina me vunautaki yani “na i Tukutuku Vinaka ni matanitu” ina vuravura taucoko. (Maciu 24:14, VV) Nira vakarorogo na tamata yalomalumalumu, e vukei ira o Jiova mera taura rawa na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. (Cakacaka 16:14) Ia, na cakacaka oqo ena sega ni caka tu me tawamudu. Ena sega tale ni ka vakayalololoma me vakalaiva o Jiova me cici tiko ga na vuravura ca oqo me salavata kei na kena rarawa, leqa, kei na vutugu. Ni sa na yacovi na iyalayala ni yalololoma vakalou, ena qai yavala o Jiova me vakarusa na ivakarau ni veiliutaki i Setani kei ira era vakarorogo vua. Ni vakayacora mada ga oqo, ena salavata tiko ga kei na nona yalololoma—ena vuku ni ‘yacana tabu’ kei ira na nona tamata. (Isikeli 36:20-23) Ena vakarusa o Jiova na ka ca kece, ena qai sosomitaka ena dua na vuravura vou. Me baleti ira na tamata ca, e kaya o Jiova: “Ena sega ni vosovoso na mataqu, au na sega talega ni yalololoma, a nodrai valavala ka’u na sauma sara ga ki na uludra.”—Isikeli 9:10.\n21 Ena gauna mada ga oqo, se yalololoma tiko o Jiova vei ira na nona tamata, vei ira tale ga era sa mua tiko i na rusa. O ira na tamata ivalavala ca era veivutuni dina e rawa ni yaga vei ira e dua na isolisoli vakayalololoma i Jiova—na veivosoti. Ena wase e tarava, eda na veivosakitaka kina e so na vosa vakatautauvata ena iVolatabu ena vakaraitaka na taucoko ni veivosoti i Jiova.\n^ para. 3 Ia, e vakavure vakasama ni vosa vakaiperiu na ra·chamʹ e cavuti ena Same 103:13, e vakaibalebaletaki ena yalololoma se veinanumi ni dua na tama vua na luvena.\n^ para. 10 Na vosa “sa bitaki na yalona” ena kena vosa taumada ena iVolatabu e kena ibalebale, “sa lekaleka na yalona; sa oti na nona vosota.” E kaya na ivakadewa na New English Bible: “Sa sega tale ni rawa ni qai rai tu mera vakararawataki na Isireli.” E kaya e dua tale na vakadewa na Tanakh—A New Translation of the Holy Scriptures: “Sa sega ni vosota rawa na nodra rarawa na Isireli.”\nJeremaia 31:20 E dau kauaitaki ira vakacava na nona tamata o Jiova? Na cava o nanuma ena vuku ni tikina oqo?\nJoeli 2:12-14, 17-19 Na cava mera cakava na tamata i Jiova me qai rawa kina nira lomani, na cava eda vulica kina?\nJona 4:1-11 E vakavulici Jona vakacava o Jiova ena bibi ni yalololoma?\nIperiu 10:26-31 Na cava meda kua kina ni taura vakatani na yalololoma i Jiova?\niMeli iMeli “Na Yalo Loloma ni Noda Kalou”


Mai Drevekai ki Nakauvadra VILIAME RAVAI | Monday, February 5, 2018\nESA koto oqo e ra na i kuri ni tukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto/Waimaro. Ni wiliwili sara yani.\nE vakaraitaka o Peni Tabua ena gauna na Kalou esa vakaraitaka e matada na ka e yaco, sa dodonu mo yadra tiko.\nE tomana o Tabua ni levu na veisau esa mai yaco ka kauta mai o gauna. E levu vei ira na lewe ni vanua era vakaraitaka ni dua na i wase levu ni kedra qele era sa taura na valagi ka sa tukuni talega ni voli vakadua.\nMe matata tiko vei keda nai Taukei ni levu saraga na volitaki ni qele se volitaki qele vakailoa era vakaitavi talega kina eso ga na wekada voleka ka da lewe ni mataqali vata, e kaya o Tabua.\nSa dodonu mo ni nanuma tiko ni da a buli ga mai na kuvu ni qele se kuvu ni soso eda na lesu tale kina e na gauna sa oti kina na nomu i tavi e na vuravura qo, e kaya o koya.\nE vakabibitaka o Tabua na qele ni da buli mai kina ka da na lesu tale kina ka tomana ni kevaka o sa volitaka tu vakarawarawa na qele sa kena i balebale oya o sa volitaki iko sara tu ga vakarawarawa.\nNi o sa volitaka na qele o sa volitaki iko tiko ka sa dodonu mo kidava na nomu volitaka na qele o sa volitaki ia o sega walega ni volitaki iko, o sa volitaka na nomu tokatoka, nomu mataqali se nomu yavusa, e kaya o Tabua.\nE kuria o Tabua ni levu sara na veiyavusa ena gauna qo era qai kidava mai na veika e caka lo tiko sa bera sa taukena tale e dua na nomu tiki ni qele, na ken ai balebale ga o ya e dua tale sa taukeni iko o sa sa sega ni lewai iko vaka iko e dua e sa mai lewai iko.\nOya na bibi ni qele vei keda na kawa i Taukei ka sega walega ni o keda nai taukei kei Viti o ira talega na vei kawa i taukei ni qele e na vei yasai Vuravura, e kaya o Tabua.\nE vakaraitaka o Tabua ni gauna o sa sucu kina e na kawa tamata vakacava, e sa lesi iko na Kalou ka solia talega na nomu i votavota ni yau bula e na nomu dela ni yavu dina.\nO sucu e na kawa i Taukei, se o Idia, se o Jaina, se o kai Maori, Toga se Samoa se i vei tale na mata tamata cava, o sa votai ka lesi vei iko na nomu vanua ka tiko kina na nomu i yau, e kaya o Tabua.\nE tomana o koya e na gauna e liu e dave na kena dra ni vinakati me kabai e dua na vanua se matanitu vanua mai vua tale e dua na vanua oya na kena bibi na vanua.\nIa e na gauna qo ni sa basika mai eso na vakasama vakavuli esa curu lo mai loma na lawaki qaseqase ka matanataki tu mai vakamatau e na so na vadi qaseqase ka ra coriti vakarawarawa kina na lewenivanua.\nE sa yaco sara tu ga e na veikorokoro na leqa vata vakaoqo e na nodra vesumonataki na lewe ni koro ena dua na kumuni soli se veivakatorocaketaki me nona na koro ia e sega tiko ni kilai ni na yaga ga e na vica na tamata se dua ga na vuvale, e kaya o Tabua.\nE na vuqa na gauna e kaya o Tabua ni ra bilitaki na Idia ni o ira qo e ra lawakitaka na qele, ka so era kaya ni se cakava mai o Ratu Sukuna, ia, da sega sara tiko ni kila ni o ira saraga eda veleti vata tiko e na gauna ni kana, eda veivakayadrataki tiko e na veimataka era matamata tiko mai ni tovo butobuto oqo ni kena lawakitaki na keda qele e na kena lisitaki se volitaki vakadua.\nE so era sa kocova na qele ka soli vei ira me ra kana kina ka ra sa tukuna tu ni kedra qele, ia eso era sa lisitaka sara ka so era sa tukuna sara ni ra kena i taukei, e kaya o Tabua.\nE vakaraitaka o Tabua ke sa bau soli mada ga na qele mo kana kina, sa dodonu mo vakavinavinaka tiko ni o bau nanumi mai e na vanua ka solia vei iko na qele ena nona loloma soli wale me votai vei iko mo kana kina.\nIa, e tomana ni ka ni rarawa ena so na vanua e soli vei ira na i kanakana me ra kana kina era sa via lisitaka sara ka ra tukuna ni nodra qele ka ra sa via veicemuri sara tiko ka ra sega ni kila tu ni tabu na veika e ra sa mai via cakava tiko oya.\nNa qele e soli vakaloloma vei iko mo kana kina e tiko ga vei iko na dodonu ni nomu vakayagataka na lewa ni yaubula e tiko kina e ratou taukena tiko na taukei ni qele, e kaya o Tabua.\nE kuria o koya ni sa basika mai na loma kocokoco e na so na tamata ka ra sa nanuma kina ni o ira e sa bau dua na ka toka ka ra sega tu ni bau kila na nodra i tekitekivu se ra bau matata lesu kina nodra dela ni yavu ka tiko mai kina na votavota ni nodra yaubula ka vota vei ira na Kalou.\nE tukuna na i Vola Tabu me kua ni kocova na tamata na veika e taukena e dua tale na wekana, e kaya o Tabua.\nIa, sa matata sara tu ga vakasigalevu oya ni sa tabu ga na kocokoco e tabu, ia e seva ni eso vei keda na i taukei e na gauna qo e sa bulataka tiko na bula ni kocokoco, sega ni veinanumi, gusugusu tiko vakalotu, ia na ka vuni e bucina tiko e lomana esa vakadomobula saraga.\nE vakaraitaka o Tabua e na nona a tiko e na soli ena nona koro e na 1999, e a mai veitalanoa kina kei na Vunivalu e Naloto ka vakamatataka kina o koya ni sa dodonu me ra yadra ka me kua na wele ka ni sa tiko saraga na meca ena yasadra na lewenivanua.\nE tinia o Tabua ka vakamatatataka ni tamata e lawakitaka na qele e na kanakuitataki koya na Kalou e na gauna esa bula tiko kina, ia, ena gauna e cava yani kina na nona bula e na vuravura qo e na qai laki totogitaki koya tale na Kalou mai lomalagi ka sa da kila vinaka tu na cava e na cakava vei koya na Kalou.