WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Basque Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Bengali Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Czech Sign Language Dangme Danish Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik Emberá (Catío) Emberá (Chamí) English Estonian Ewe Finnish French Ga Galician Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hamshen (Armenian) Hamshen (Cyrillic) Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabardin-Cherkess Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mbunda Mexican Sign Language Mongolian Myanmar Nahuatl (Huasteca) Ndebele (Zimbabwe) Nepali Niuean Norwegian Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Pomeranian Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Bolivia) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romany (Vlax, Russia) Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Udmurt Ukrainian Umbundu Urdu Uzbek Valencian Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa veivosaki e vaka na wavu, ena vakavolekati kemudrau vei ratou na gone\nNa veivosaki e okati kina na nodra dui talaucaka na itubutubu kei na gone na nodra rai kei na ka e tu e lomadra.\nVUNA E BIBI KINA NA VEIVOSAKI\nE ka ni sasaga dina na veivosaki kei ira na itabagone. E kaya e dua na ivola na Breaking the Code nira dau tukuna na ka kece vei ira na nodra itubutubu na gone nira se lalai. Nira tubu cake tiko, sa lailai na nodra dau veivosaki kei ira na nodra itubutubu. Era sa sega kina ni kila na itubutubu na nodra rai kei na ka e tu e lomadra na luvedra. De dua era na sega ni via veivosaki kei iko na luvemu ena so na gauna. Ena vinakati ena gauna va qori na sasaga me caka ga kina na veivosaki!\nTu vakarau mo veivosaki kei luvemu ena gauna e vinakata kina. Cakava qori ke vinakata mada ga mo drau veivosaki vakabogilevu.\n“De dua o na via kaya, ‘O sa qai via veivosaki qo? Daru a toka vata ena siga taucoko!’ E sega ni dodonu meda vosavosa nira via talaucaka na luveda na lomadra. Qori sara ga na ka eda vinakata na itubutubu.”—Lisa.\n“Au dau via moce vakayakavi, ia ena so na bogi ratou dau via veivosaki kei au na luvequ itabagone ena bogilevu tutu.”—Herbert.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.”—1 Korinica 10:24.\nVakarogoci luvemu vinaka. E kaya e dua na tama: “Ni ratou vosa tiko na luvequ, so tale na ka e dau lako tu kina noqu vakasama. Eratou kila sara ga niu sega ni vakarogoci ratou.”\nKe vakawelei iko na tivi se iyaya vakalivaliva me vaka na mobail, bokoca se biuta vakatikitiki. Vakarogoca vinaka na ka e tukuna o luvemu. Kua ni nanuma ni tawayaga me veivosakitaki na ka e kauai kina, ke sega mada ga ni bibi vei iko.\n“Mera kila na luveda nida kauaitaka dina na ka e tu e lomadra. Ke sega, era na kubuta lo tu ga se lai talaucaka tale vua e dua.”—Maranda.\n“Kua ni cudru totolo ke cala mada ga na rai nei luvemu.”—Anthony.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Moni dau vakarorogo vinaka.”—Luke 8:18.\nVakasamataka vinaka na gauna veiganiti ni veivosaki. Ena so na gauna ena rawarawa cake vei ira na gone mera veivosaki kei ira na nodra itubutubu nira sega ni veiraimata.\n“Keitou dau veitalanoa ena gauna keitou vodo motoka kina. E rawarawa na veivosaki ni keitou dabe veitikivi, ni sega na veiraimata.”—Nicole.\nE gauna vinaka tale ga ni veivosaki na gauna ni kana.\n“Na gauna ni vakayakavi e dau gauna vinaka me keitou talaucaka kina na veika keitou dui sotava ena dua na siga, se mani vinaka se ca. E vakaduavatataki keitou na veivosaki va qori, keitou vakadeitaka tale ga kina ni keitou na veivukei ena gauna e sotavi kina na leqa.”—Robin.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: ‘Mo totolo ni vakarorogo, qai berabera ni vosa.’—Jemesa 1:19.\niMeli iMeli 5: Veivosaki\niVakasala Vei Ira na iTabagone


Kalou i Jisu Karisito. BNL Ministries - fj19\nKalou i Jisu Karisito.\nNa Cala e Lewenilotu.\nNa ivakatakila i Jisu Karisito.\nAi Vakatakila 1:5,\nMaivei Jisu Karisito talega, na dau tukutuku yalodina, na ulumatua vei ira era sa tucake tale mai na mate, kei na nodra Turaga levu na tui ni tui e vuravura. Vei koya sa lomani keda, ka savai keda mai na nodai valavala ca ena nona dra dina,\nAi Vakatakila 1:8,\nSa kaya na Turaga na Kalou, Oi au na Alifa kei na Omeka, Ai vakatekivu kei nai vakataotioti, o koya sa bula eliu, ka bula edaidai, ka na bula talega emuri, na Kaukauwa.\nIa na ivakaraitaki kece oqo, ' o koya sa ' vakakina, kei na ' koya sa ', ka ' sai koya sa lako mai ', kei na ' ivakadinadina yalodina ', kei na ' imatai ni sucu mai na mate kei na ' nodra tui na tui kei vuravura ', kei na ' na Alifa kei na Omeka ', kei na ' na qaqa ', sa nodra ulutaga kei na ivakamacala Na tamata vata ga, o koya na Turaga o Jisu Karisito, ka a savai keda mai na noda ivalavala ca ena nona dra.\nNa Yalo ni Kalou mai vei Joni e vakaraitaka na me rawa kina ni da vakotora na Kalou cecere i Jisu Karisito ka vakatakila na Lewetolu Vakalou me vaka e DUA na Kalou. Nikua esa tiko e dua na cala levu. Oqo me vaka e tolu na Kalou ka sega ni dua ga. Na ivakatakila oqo a soli vei Joni mai vei Jisu, vakataki koya, vakadodonutaka na cala o ya. E sega ni o koya e tolu na Kalou, ia e dua ga na Kalou ka tolu na kena itutu. E DUA tiko na Kalou ena tolu na itutu, Tamana, luvena, kei na Yalo Tabu. Na ivakatakila levu oqo sai koya na ka e tu ena Lotu taumada, ka dodonu me vakalesui mai ena iotioti ni gauna oqo vata kei na kena icakacaka dodonu ni papitaiso ena wai.\nEna gauna oqo vakalotu era na sega ni duavata kei au ena gauna oqo na ka a volai ena dua na mekasini Vakarisito cecere. “Na ivakavuvuli oya (ena Lewetolu) e sa tu sara ga ena uto kei na uto ni Veiyalayalati Makawa. Sa na levu sara na ka ena uto kei na uto ni veiyalayalati vou. Na veiyalayalati vou e tautauvata ga kei na kena e saqata me vaka na veiyalayalati makawa sa ikoya na kena vakasamataki ni levu cake na Kalou mai na dua tale. Ia na veiyalayalati vou vata kei na kena e vakamatatataki ni o Tamada na Kalou, kei na Luvena sa ikoya na Kalou, ka sa Kalou na Yalo Tabu, ka ni oqo e sega ni tolu na ivakarau ni tamata vata oqori, ia e tolu ga na tamata era tucake tu ena dua na veimaliwai dina sara vakai ira. E kea e tiko kina na ivunau cecere ni Le tolu na tamata ia e dua ga na Kalou.”\nEra sa kaya talega kina, “na Kalou, me vaka ena iVola Tabu, e sega ni dua walega na tamata, ia o koya e tolu na tamata tiko vua e dua na Kalou. Oqori sara ga na veika vuni ni Lewetolu”.\nSa dina sara. E rawa vakacava me tolu na tamata kina dua na Kalou? E baleta ni sega walega ni tiko e dua na kena iVolatabu, ia e vakaraitaka ni sega ni dua na ka me na vakaraitaki. E tolu na tamata duidui, e dina ni tautauvata, cakava me tolu na Kalou, se na noda vosa sa yali na kena ibalebale.\nMo ni rogoca tale mada na veivosa oqo, “koi au na Alifa kei na Omeka, na ivakatekivu kei na kena itinitini, sa kaya na Turaga, o koya, kei na veika ena qai yaco mai, na Kalou sa cecere sara”. Oqo na Kalou. Oqo e sega walega ni parofita, e dua na tamata. Oqo na Kalou. Ia e sega ni ivakatakila ni tolu na Kalou, ia e Dua ga na Kalou, ko koya sa Cecere sara.\nEra sega ni vakabauta e tolu na Kalou ena itekivu ni Lotu. E sega ni rawa ni o raica na mataqali vakabauta oqori ena kedra maliwa na iApositolo. Ni oti na yabaki vakaiapositolo a yaco mai kina na vakaidewadewa oqo ka yaco me dua na ivunau i divi sara ena matabose mai Nicene. Na ivunau vakalou e vakavuna me rua na veitawasei e Nicaea. Mai na veitawasei oya a yaco kina e rua na ituvaki dredre. E dua gole kina o ira na dau qarava e levu na kalou, ka vakabauta tiko ni e tolu na Kalou, ka ra gole na kena vo ki na lotu duavata. E dina sara ni dua na gauna lekaleka a yaco mai kina, ia e vakakina, ka sa tiko donu sara tu nikua. Ia na ivakatakila mai vei Joni mai na Yalotabu ki na Lotu, “koi au na Turaga ko Jisu Karisito, ka oi au na veika taucoko. E sega ni dua tale na Kalou”. Ka sa biuta na nona drega ena ivakatakila oqo.\nVakasamataka mada oqo: O cei na tama i Jisu? Maciu 1:18 e kaya, “E a kunei o koya ena luve ni Yalo Tabu”. Ia o Jisu, vakai koya, e a kaya ni sa Tamana na Kalou. Na Kalou na Tamada kei na Kalou na Yalo Tabu, ni da dau vakaraitaka na ivakarau oqo, me da cakava na Tamada kei na Yalo me Dua. Sa dina sara, se o Jisu e rua na tamana. Ia raica ni a kaya o Jisu ni o koya kei tamana e rau sa duabau-sega ni rua. Oqori cakavi me e DUA na Kalou.\nMe vaka ni oqo na taumada kei na Vosa ni Kalou dina, era lomatarotarotaka na tamata na vanua e lako mai kina na lewe tolu. A yaco me dua na yavu ni vunau ena matabose ni Nicene ena 325 S.K Na Lewetolu oqo (e dua na vosa sega ni vakalou dina) a yavutaki mai vei ira e vuqa na Kalou ni Roma. O ira na kai Roma e vuqa na nodra Kalou era dau masuta. Era dau masu talega vei ira na qase e liu na dauveisorovaki. E dua ga na ivakarau me soli kina vei ira na Kalou makawa na yaca vou, ka ra sa tu kina na Yalododonu me ra cakava me vaka tale na iVolatabu. Ia, me sosomitaki o Jupiter, Venice, Mars, kei na so tale, sa tu vei keda o Paula, Pita, Fatima, Christopher, kei na so tale. Era sega ni rawa ni cakava na nodra lotu butobuto sega ni Lotu vua e dua ga na Kalou, a ra sa wasei koya cake ki na me tolu, ka ra vakamasui ira na Yalododonu ena nodra sa vakamasui ira tiko na nodra qase e liu.\nMe tekivu mai na gauna o ya era sa sega tiko ni kila na tamata ni sa dua ga na Kalou ena tolu na itutu se ivakaraitaki. Era kila ni dua tikoga na Kalou me vaka ena ivolanikalou, ia era tovolea me ra cakava na vakasakiti na vakavuvuli ni Kalou e vaka na isoso ni vuanivaini; e tolu vata na tamata vata kei na veika vakalou era wasea vakatautauvata. Ia e tukuni vakamatata sara ena ivakatakila ni o Jisu “Na Veika Sa”, “o koya”, kei na “Veika Ena Yaco Mai”. O koya na “Alifa kei na Omeka”, ka kena ibalebale ni o koya na “e dua na tamata” e vuravura se na kena taucoko. Sa ikoya na ka kecega-na Kalou sa cecere sara. Sai koya na Rosi ni Saroni, na viavia ni bucabuca, na kalokalo na ivolasiga e serau tu, na tabana dodonu, na Tamada, na Luvena, kei na Yalo Tabu. O koya na Kalou, sa Kalou Kaukauwa. DUA NA KALOU.\nE kaya o Timoci 3:16, “Ia na ka oqo sa sega ni veiletitaki ni sa ka levu na ka ni Kalou ka vuni tu eliu, sa rairai vaka tamata na Kalou, sa vakadinadina vei koya na Yalo Tabu, sa raici koya na agilosi eso, sa vunautaki ko koya vei ira veimatanitu, sa vakabauti koya eso na kai vuravura, sa kaucake ki na vanua vakaiukuuku”. Oqo na ka e tukuna na iVolatabu. E sega ni tukuna e dua na ka vaka nai matai se ikarua se ikatolu ni tamata eke. E kaya ni sa vakatakilai vakayago na Kalou. Dua na Kalou. O ya e dua na KALOU sa vakatakilai mai vakayago. Oqori e dodonu me kena iwali. A lako mai na Kalou ena dua na ivakarau vaka tamata. A sega ni cakavi koya me vaka e dua tale na KALOU. O KOYA SA KALOU, NA KALOU VATA GA. Oqo e dua na ivakatakila, ka sa dua na ivakatakila ena gauna oqo. Dua na Kalou.\nMeda lesu tale mada ki na iVola Tabu ka raica na veika a tu vua mai na ivakatekivu me vaka na ivakatakila a solia o koya me baleti koya. A rairai vei Isireli na tamata cecere o Jiova ena duru bukawaqa. Me vaka ni agilosi ni veiyalayalati a bula o koya ena duru ni bukawaqa o ya ka liutaki Isireli e veisiga kece. A kacivaka mai ena valetabu na nona lako mai ena dua na o. Ia ena dua na siga a vakaraitaki vua e dua na goneyalewa sa sucu vakayago ka sa vakarautaki me baleti koya. Na Kalou e veitavaki mai na vale laca i Isireli ia ena gauna oqo sa taura e dua na vale laca vaka yago kei ka qai tiko me vaka e dua na tamata ena kedra maliwa na tamata. Ia o koya na KALOU vata ga. E vakavuvulitaka na iVolatabu ni sa tiko vei Karisito na KALOU. Na YAGO sai Jisu. Sa tu vua na taucoko ni Lewetolu Vakalou, VAKAITUVAKI VAKATAMATA. E sega ni dua na ka e matata mai na kena oqori. Veika vuni, io. Ia na ka dina-e sega ni rawa me matata. Kevaka e sega ni lewe tolu na tamata ena gauna oya, ena sega ni rawa me tolu ena gauna oqo. E dua na KALOU: ia sa buli vakayago na Kalou oqo.\nA kaya o Jisu, “ni 'u sa lako mai vua na Kalou kau sa lako (lesu) vua na Kalou”. Joni 16:27-28. Oqori sara ga na ka e yaco. A seyavu mai vuravura ena sala ni nona mate, bulu, tucake tale, ka lako cake. A qai sotavi koya o Paula ena gaunisala ki Tamasiko ka vosa vei Paula ka kaya, “Saula, Saula, ko sa vakacacani au ena vuku ni cava?” E kaya o Paula, “ko cei ko iko, Turaga?” E kaya o koya, “koi au ko Jisu.” O koya e dua na duru bukawaqa, e dua na rarama remoremo. A sa vuki lesu tale mai o koya, me vaka sara ga e kaya o koya ni na cakava. Lesu tale ki na ivakarau vata ga a laki taura kina o koya e dua na vale ni veitavaki vakayago. Oqori sara ga na ka e raica vaka kina o Joni. Joni 1:18 “E sega ni dua na tamata sa raica na Kalou ena dua ga na gauna; na luvena ga e duabau ga, sa vakatubura, ko koya sa tiko ena loma-sere i Tamana, sa tukuna vua ko koya”. Raica na vanua e kaya kina o Joni ni o Jisu. O koya e tiko ena loma sere i Tamana.\nLuke 2:11 e kaya,\n“Ni sa sucu vei kemudou ena siga oqo ena koro i Tevita, na i Vakabula, ko koya na Karisito na Turaga”.\nA sa sucu o koya na Karisito, ka e nai ka walu ni siga ena nona a cilivi sa vakayacani o koya Jisu, me vaka ga a tukuna vei iratou na agilosi. Au a sucu Branham. Ena gauna au a sucu mai kina erau a solia vei au na yaca i Viliame. O koya na Karisito ia a soli vei koya e dua na yaca ena kedra maliwa na tamata. Era a raica rawa o ira na yago e taudaku ka sa vakayacani Jisu. O koya na Turaga ni lagilagi, sa vakatakilai mai kina na Tamata Cecere. O koya na Kalou na Tamana, luvena, kei na Yalo Tabu. Sa ikoya na ka kece oqori.\nNa Tamada, luvena, kei na Yalo Tabu era sa itutu ga. Era sega ni yaca. Oqori na vuna eda veipapitaisotaki kina ena yaca ni Turaga o Jisu Karisito, ni o ya e dua na yaca, e sega ni itutu.\nLavetaka (PDF Vakavalagi) Godhead Explained\nMo ni rogoca na Isireli, o Jiova na noda Kalou, o Jiova sa dua ga!\nTomani ena tabana ka tarava.\n(Na Raivotu Patemo.)\nE dua na ulunivanua kei na rosebush ena uca cevata e Jaina.\nO Jisu Karisito\nNa Jiova ni\nsa ikoya na Jisu\nni ka vou.


Vuna ena Yaco Kina na Veivakarusai | Bula i Jisu\nVuna ena Yaco Kina na Veivakarusai\nKA E VULICI MAI NA RUA NA ITUVAKI VAKALOLOMA\nVAKABULAI ENA SIGA NI VAKACECEGU NA YALEWA LOKILOKI\nE levu na sala sa vukei ira kina na lewenivanua o Jisu mera vakasamataka nodra veiwekani kei na Kalou. A basika e dua tale na ituvaki va qori ni veivosaki tiko kei ira na lewenivanua ena yasa ni nona vale e dua na Farisi.\nEra vakamacalataka sara eso e dua na ituvaki vakaloloma a yaco. Qori nodra “wakia vata [na Kovana ni Roma o Ponitio] Pailato na nodra dra na kai Kalili kei na nodra isoro.” (Luke 13:1) Cava na ibalebale ni nodra vosa?\nDe dua era mate na kai Kalili qo nira kudruvaka na vica na udolu na Jiu nona vakayagataka o Pailato na ilavo ni valenisoro me tara kina na salasala ni wai e Jerusalemi. Ratou rairai vakadonuya na vakailesilesi ni valenisoro na ilavo e vakayagataka o Pailato. Era rairai nanuma na talanoa tiko vei Jisu nira sotava na ka vakaloloma na kai Kalili ena vuku ni nodra ivakarau ca. Ia e sega ni va qori na nanuma i Jisu.\nE taroga: “Vakacava, oni nanuma ni ca sara nodra ivalavala ca na kai Kalili ya vei ira na vo ni kai Kalili, nira sotava na ka vakaloloma qo?” E tukuna o Jisu ni sega ni dina ya. Ia e vakayagataka na ituvaki a yaco me vakasalataki ira kina na Jiu: “Ke oni sega ni veivutuni, oni na vakarusai kece tale ga.” (Luke 13:2, 3) E cavuta tale o Jisu e dua na ka vakaloloma e rairai se qai yaco oti ga, qai rairai sema ina tara ni salasala ni wai sa cavuti oti. E taroga:\n“O ira na le 18 e baleti ira na valececere mai Sailoama, ra mani mate kina. Oni nanuma ni levu cake nodra ivalavala ca ni vakatauvatani kei ira na uabula kece e Jerusalemi?” (Luke 13:4) Era rairai nanuma na ilala levu nira mate na le 18 ena vuku ni nodra ivakarau ca. E vakacala tale nodra nanuma o Jisu ni kila e rairai vakavuna na ka vakaloloma qori ‘na gauna kei na ka tawanamaki e dau yaco.’ (Dauvunau 9:11) E dodonu mera kauai na lewenivanua ena ka e yaco ya. E kaya o Jisu: “Ke oni sega ni veivutuni, oni na vakarusai tale ga va ya.” (Luke 13:5) Na cava e vakabibitaka kina qori o Jisu?\nE vakavotuya na vuna o Jisu ena dua na vosa vakatautauvata: “E dua na tagane e tei tu ena nona loganivaini e dua na vunilolo, mani lai vaqara eso na vuana, ia e sega ni kunea e dua. E qai kaya vua na dausamaki loganivaini, ‘Sa tolu na yabaki noqu mai vaqara vuanilolo ena vunilolo qo, ia au sega ni kunea e dua. Taya laivi! Na cava e vakamaumautaki qele tiko kina?’ E kaya na dausamaki loganivaini, ‘Kemuni na Turaga, laiva mada me dua tale na yabaki, meu cukita wavoki, meu vakamaniwataka tale ga. Ke mani vua, e daumaka, ia ke sega ni taya laivi.’”—Luke 13:6-9.\nSa sivia e tolu na yabaki na nona saga voli o Jisu me vukei ira na Jiu mera bucina na vakabauta. Ia e le vica ga era sa tisaipeli, e rawa ni tukuni nira vua ni nona cakacaka. Sa qai gumatua sara ena ikava ni yabaki ni nona cakacaka vakaitalatala. E vaka sara ga e cukita wavoki qai vakamaniwataka na vunilolo, oya nona vunau kei na nona veivakavulici e Jutia kei Peria. Cava e yaco kina? Era veiciqomi ga eso na Jiu. Ni sega ni via veivutuni na matanitu taucoko, sa waraka ga na veivakarusai.\nSega ni dede, e laurai tale nodra sega ni kauai e levu ena nona veivakavulici tiko o Jisu ena valenilotu ena dua na Siga ni Vakacecegu. E raica e kea e dua na yalewa e vakavuna na timoni nona vakalairoro voli me 18 na yabaki. E tukuna vakayalololoma vua o Jisu: “Noqu lewa, o sa vakabulai mai na nomu malumalumu.” (Luke 13:12) E tarai koya o Jisu, mani tucake vakadodonu na yalewa ena gauna vata ya qai vakacaucautaka na Kalou.\nDua na ka nona cudru na ivakatawa ni valenilotu, e kaya: “E ono na siga ni cakacaka, ni lako mai ena dua vei ira na siga qori moni mai vakabulai, me kua ga ena Siga ni Vakacecegu.” (Luke 13:14) E vakabauta na ivakatawa ni tu vei Jisu na kaukaua me veivakabulai, ia e cudruvi ira na lewenivanua nira gole yani mera lai vakabulai ena Siga ni Vakacecegu! E sauma vakamatata o Jisu: “Ni dauveivakaisini, oni sega beka ni dau sereka ena Siga ni Vakacecegu nomuni bulumakau kei na asa mai na kena vale moni lai vagunuva? E sega beka ni kena gauna vua na yalewa qo, na luvei Eparama, a vesuka tu o Setani me 18 na yabaki, me sereki kina mai na ivesu qo ena Siga ni Vakacecegu?”—Luke 13:15, 16.\nEra madua sara ga na dauveitusaqati, ia era marautaka na ilala levu na veika lagilagi e cakava tiko o Jisu. Ena nona tiko voli qo e Jutia o Jisu, e tokaruataka kina e rua na vosa vakatautauvata vakaparofisai me baleta na Matanitu ni Kalou, a cavuta mai waqa ena dua na gauna ena Wasa o Kalili.—Maciu 13:31-33; Luke 13:18-21.\nNa rua na ituvaki vakaloloma cava e cavuta o Jisu me veivakasalataki kina? Na cava e via vakabibitaka e keri?\nE vakavotui vakacava na kedra ituvaki na Jiu ena vosa vakatautauvata ni vunilolo e sega tu ni vua?\nNa cava e cudruvaka na ivakatawa ni valenilotu? E vakavotuya vakacava o Jisu nona veivakaisini na turaga ya?\niMeli iMeli Vuna ena Yaco Kina na Veivakarusai\njy wase 79 t. 184-185


Na Vakawati—E iSolisoli ni Kalou\n“Ena sega ni cavuka totolo na dali e tali tolu.”—DAUVUNAU 4:12.\n1, 2. (a) Na cava erau namaka na veiwatini vou? (b) Na taro cava eda na veitalanoataka ena wase qo?\nRAITAYALOYALOTAKA mada na nodrau marau e dua na yalewa kei na tagane ena siga ni nodrau vakamau. Rau sa waraka tu ga me rau lai bula vata, levu na ka rau nanamaki kina, rau tatadrataka tale ga. Erau namaka me rau veiwatini tiko ga ena nodrau bula taucoko, me marautaki tale ga.\n2 Ia e levu na vakawati e sega ni dau dede. Me dei na vakawati qai marautaki, e vinakati vei rau na veiwatini me dusimaki rau na Kalou. Meda raica mada ena iVolatabu na kena saumi na taro qo: Na cava na yaga ni vakawati? Ke o via vakawati, o na digia vinaka vakacava na kemu isa? O rawa vakacava ni tagane se yalewa vakawati vinaka? Na cava ena rawa ni vukea na vakawati me dei?—Wilika Vosa Vakaibalebale 3:5, 6.\nE DODONU MEU VAKAWATI?\n3. O nanuma ni vakawati ena rawati kina na marau? Vakamacalataka.\n3 Era nanuma eso nida rawa ga ni marau ke da vakawati. Ia e sega ni dina qori. E tukuna o Jisu ni isolisoli na bula vakadawai. (Maciu 19:11, 12) E tukuna tale ga na yapositolo o Paula na yaga ni bula vakadawai. (1 Korinica 7:32-38) Nomu via vakawati se sega e vakatau sara ga vei iko. Mera kua ni uqeti iko kina nomu itokani, vuvale se itovo vakavanua.\n4. Na cava na yaga ni vakawati vinaka?\n4 E vakamacalataka na iVolatabu ni isolisoli ni Kalou na vakawati, e tiko tale ga na kena yaga. E tukuna o Jiova me baleta na imatai ni tagane o Atama: “E sega ni vinaka vua na tagane me tiko taudua. Au na vakarautaka e dua na nona ivukevuke, me kena isa vinaka.” (Vakatekivu 2:18) O Jiova e buli Ivi me wati Atama, erau imatai tale ga ni vuvale. Ke rau vakaluveni na veiwatini, mera vakila na gone ni na dei nodra susugi. E sega ni inaki duadua ga ni vakawati na vakaluveni.—Same 127:3; Efeso 6:1-4.\n5, 6. E rawa vakacava me vaka “na dali e tali tolu” na vakawati?\n5 E vola o Tui Solomoni: “E vinaka na le rua mai na le dua ni vinaka na isau ni nodrau cakacaka vakaukaua. Ke lutu e dua, ena vakaduri koya na kena isa. Ia na cava ena yacovi koya e lutu ni sega ni dua me vakaduri koya? . . . Ena sega ni cavuka totolo na dali e tali tolu.”—Dauvunau 4:9-12.\n6 Na vakawati vinaka e okati kina na nodrau veitokani voleka e rua erau dau veivukei, veivakacegui, qai veikaroni. Na loloma ena vaqaqacotaka na vakawati, ena kaukaua vinaka sara ke rau qaravi Jiova na veiwatini. Ena qai vaka na “na dali e tali tolu,” oya ni tali vata e tolu na wa me kaukaua vinaka. Na dali qori e kaukaua cake mai na dali e tobe rua. Ena kaukaua na vakawati ke okati kina o Jiova.\n7, 8. Na cava na ivakasala i Paula me baleta na vakawati?\n7 Ni oti na vakamau, erau sa rawa ni vakaceguya nodrau gagadre ni veiyacovi na veiwatini. (Vosa Vakaibalebale 5:18) Ia ke qori na yavu ni nona via vakawati e dua, ena dredre me digidigi vakavuku. Oya na vuna e tukuna kina na iVolatabu ni vinaka me vakawati e dua ni sa sivi “na bula vakaitabagone,” na gauna e kaukaua tu kina na gagadre ni veiyacovi. (1 Korinica 7:36) E vinaka mo wawa mada me yacova ni sa sega soti ni kaukaua na gagadre ya. Ena qai rawa nida vakasama qai digidigi vinaka.—1 Korinica 7:9; Jemesa 1:15.\n8 Ke o nanuma tiko mo vakawati, mo kua ni namaka vakasivia na ka, mo kila tale ga ni vakawati kece e tiko na kena dredre. E tukuna o Paula vei ira na vakawati ni na “vakararawataki na yagodra.” (1 Korinica 7:28) Na vakawati vinaka mada ga ena vakila eso na dredre. Ke o sa vakatulewataka gona mo vakawati, mo digia vinaka sara na kemu isa.\nO CEI MEU DIGIA?\n9, 10. Na cava ena yaco ke da vakawatitaka e dua e sega ni qaravi Jiova?\n9 Qo e dua na ivakavuvuli bibi vakaivolatabu meda nanuma tiko nida via vakawati: “Moni kua ni vauci vata kei na dua e sega ni vakabauta.” (2 Korinica 6:14) E yavutaki na ivakatautauvata qo ena manumanu dau vakayagataki ena siviyara. Ke duidui na kedrau levu kei na nodrau kaukaua, ena sega ni biuta rawa vei rau na dauteitei na ivua. Ena sega ni ka vakayalololoma ni caka qori ina manumanu ni rau na vakaleqai ruarua kina. Qori tale ga na leqa ena rawa ni yaco ke dua e vauci vata kei koya e sega ni qaravi Jiova. E ka vukutaki gona na ivakasala vakaivolatabu e tukuni kina meda “vakawati ga ena turaga.”—1 Korinica 7:39.\n10 Eso na lotu vaKarisito era nanuma ni vinaka cake mera vakawatitaka e dua e sega ni qaravi Jiova, me kua ga na galili. Ia ke da vakalecalecava na ivakasala ena iVolatabu ena kauta ga mai na rarawa, ena sega ni marautaki na bula. Nida dauveiqaravi i Jiova, me bibi duadua na noda qaravi koya. Ia vakacava ke o sega ni marautaka rawa qori kei watimu? Levu era sa vakatulewataka kina mera dawai tu ga, me kua ga nira vakawatitaka e dua e sega ni lomana qai qaravi Jiova.—Wilika Same 32:8.\n11. O na digia vakacava na kemu isa vinaka?\n11 E sega ni kena ibalebale qo nira isa vinaka ni vakawati o ira kece na qaravi Jiova. Ke o nanuma tiko mo vakawati, qara e dua o taleitaka, ena rawarawa tale ga nomudrau veiyaloni. Waraka me dua e tautauvata na nomudrau isausau, e vakaliuca tale ga nona qaravi Kalou. Dau wilika qai vakananuma vakatitobu eso na ivakasala yaga me baleta na vakawati e vakarautaka na dauveiqaravi yalodina e vuku ena noda ivola tabaki.—Wilika Same 119:105.\n12. Na cava eda vulica ena digitaki ni isa ni vakawati ena gauna vakaivolatabu?\n12 Ena so na itovo vakavanua era dau qara na itubutubu na isa ni vakawati i luvedra. E nanumi nira kila vinaka na itubutubu o koya e ganita me wati luvedra. Qori tale ga na itovo e dau matau ena gauna vakaivolatabu. Ke ratou muria tale ga qori na nomu vuvale, ena vukei ira na itubutubu na iVolatabu mera kila kina se itovo vakacava me kilai kina o koya me kemu isa. Me kena ivakaraitaki, ni vaqara o Eparama e dua na yalewa me wati Aisake, a sega ni bibi na ilavo se itutu vakavanua; e bibi ga vua o koya e lomani Jiova.—Vakatekivu 24:3, 67; raica na iKuri ni iVakamacala 25.\nAU NA VAKAVAKARAU VAKACAVA?\n13-15. (a) Ena vakarautaki koya vakacava e dua me tagane vakawati vinaka? (b) Vakacava na yalewa, ena vakarautaki koya vakacava me radinivale vinaka?\n13 Ke o vakasamataka tiko mo vakawati, vakadeitaka ni o sa vakarau tu. Rairai o nanuma ni sa dodonu mo vakawati, ia e vinaka meda veitalanoataka mada na veika e okati kina. O na rairai kurabuitaka na kena ivakamacala.\nDau wilika qai vakananuma vakatitobu na ivakasala ni Vosa ni Kalou me baleta na vakawati\n14 E vakamacalataki ena iVolatabu ni duidui na itavi nei tagane kei na yalewa vakawati. Koya gona ena veisau na nodrau dui itavi, ena vakatau qori ke o tagane se yalewa. Ke dua na tagane e sa via vakawati, me vakasamataka vinaka ke sa vakarau tu me colata na itavi ni ulunivuvale. E namaka o Jiova me vakarautaka na tagane vakawati na veika vakayago i watina kei ratou na gone, me kauaitaka tale ga na ivakarau ni lomadratou. Koya e bibi sara, me liutaka na nodratou sokalou vakavuvale. E vakamacalataka na iVolatabu ni tagane e sega ni cakava qo e “vinaka cake e dua e sega ni vakabauta.” (1 Timoci 5:8) Ke o dua gona na tagane o sa vakasamataka tiko mo vakawati, vakasamataka na kena muri na ivakavuvuli vakaivolatabu e tukuni kina: “Mo vakarautaka nomu cakacaka e tautuba, mo vakarautaka na ka kece ena were, mo qai tara na nomu vale.” Se, ni bera ni o vakawati, vakadeitaka ni o sa muria tiko na ivakatagedegede i Jiova.—Vosa Vakaibalebale 24:27.\n15 E vinakati vua na yalewa e via vakawati me vakasamataka ke sa vakarau tu me colata na itavi ni yalewa vakawati se dua na tina. E vakamacalataka na iVolatabu e levu na sala e rawa ni yaco kina e dua na yalewa me radinivale vinaka, me qarava vinaka tale ga na watina kei ratou na luvena. (Vosa Vakaibalebale 31:10-31) Nikua, e levu na tagane kei na yalewa era vakasamataka me caka ga vei ira na ka. Ia o Jiova e vinakata meda vakasamataka na ka eda rawa ni cakava vei ira na keda isa.\n16, 17. Ke o nanuma tiko mo vakawati, na cava mo vakananuma vakatitobu?\n16 Ni bera ni o vakawati, vakananuma vakatitobu na ka e tukuna o Jiova me baleta na tagane kei na yalewa vakawati. E sega ni tu vua na ulunivuvale na dodonu me veiliutaki ena voravora me lai vakaloloma kina na vuvale. Na ulunivuvale vinaka ena vakatotomuri Jisu ni dau yalololoma qai yalovinaka. (Efeso 5:23) Na yalewa tale ga me na vakasamataka na ka e vauci ena nona tokona qai duavata ena vakatulewa i watina. (Roma 7:2) Me na tarogi koya mada, vakacava au na marautaka meu vakamalumalumu vua e dua na tagane e dau cala tale ga? Ke nanuma ni na dredre toka me cakava qo, de dua ena vakatulewataka me se dawai toka mada ga.\n17 Me na kauaitaka vakalevu na tagane kei na yalewa vakawati na ka ena vakamarautaki kena isa. (Wilika Filipai 2:4.) E vola o Paula: “O kemuni na tagane moni lomana tale ga na dui watimuni me vaka ga nomuni lomani kemuni, ia na yalewa me dokai watina vakalevu.” (Efeso 5:21-33) Me rau vakila ruarua na tagane kei na yalewa ni rau lomani, rau dokai tale ga. Ia me vinaka na bula vakawati, e dodonu me kila o tagane ni dokai koya o yalewa, o yalewa me kila tale ga ni lomani koya o tagane.\n18. Na cava me qaqarauni kina e rua erau veibuku tiko?\n18 Dodonu me gauna marautaki vei rau na nakinaki tiko me rau vakawati na gauna ni veibuku, qori na gauna erau na veikilai vinaka kina. Erau na veivosaki vakadodonu me rau vakadeitaka ke rau na vinakata me rau bulavata ena nodrau bula taucoko. Qori tale ga na gauna me rau dui talaucaka kina na lomadrau. Ni toso tiko nodrau veikilai, dau kena ivakarau ga me rau na veitaleitaki. Ena vinakati me rau na lewai rau vinaka ni bera nodrau vakamau me rau kua kina ni temaki ena ivalavala dukadukali. Na dodomo dina ena uqeti rau me rau lewai rau vinaka, rau na sega tale ga ni cakava e dua na ka me vakaleqa nodrau veibuku kei na nodrau veiwekani kei Jiova.—1 Cesalonaika 4:6.\nErau rawa ni vulica na tagane kei na yalewa me rau veivosaki vakadodonu ena gauna ni veibuku\nENA DEI VAKACAVA NA NOQU VAKAWATI?\n19, 20. Era raica vakacava na lotu vaKarisito na vakawati?\n19 Levu na ivola kei na iyaloyalo e vakaraitaki kina na vakamau levu qai mamarau. Na vakamau e itekitekivu ga ni bula vakawati. Ia e inaki i Jiova me dei na ivau ni vakawati.—Vakatekivu 2:24.\n20 Era raica e levu nikua me dua ga na gauna lekaleka na vakawati. Vakawati ga, oti veisere tale. Era raica me iwali ga ni leqa na veibiu, ra veisere sara. Nanuma tiko na ivakatautauvata e vakayagataka na iVolatabu me baleta na kaukaua ni dali e tali tolu. Ena sega ni cavuka se mani vakacava sara na ituvaki dredre e yaco. Nida nuitaka na veivuke i Jiova, ena dei na noda vakawati. E tukuna o Jisu: “Na ka sa vauca vata na Kalou me kua ni tawasea na tamata.”—Maciu 19:6.\n21. Na cava e rawa ni vukei rau na veiwatini me rau veilomani?\n21 E tiko na ka eda vinaka kina, e tiko tale ga noda malumalumu. Dau rawarawa meda raica nodra malumalumu eso tale, vakabibi o ira na keda isa. Eda na sega ni marau ke da dau cakava qori. Ia ke da kauaitaka ga na ka era vinaka kina, ena rawa ni marau na noda vakawati. Vakacava, e rawa ni va dina qori na noda rai me baleti ira na keda isa ivalavala ca? Io! E kila vinaka o Jiova na keda ituvaki ivalavala ca, e kauaitaka ga na ka eda vinaka kina. Ia vakacava ke sega ni cakava qori o Jiova? E tukuna na daunisame: “Ke oni dau raica ga na cala, i Ja, o cei gona Jiova ena duri rawa?” (Same 130:3) Era rawa ni vakatotomuri Jiova na tagane kei na yalewa nira raica ga na ka e vinaka kina na kedra isa, ra qai dau yalorawarawa ni veivosoti.—Wilika Kolosa 3:13.\n22, 23. E ivakaraitaki vinaka vakacava vei ira na veiwatini o Eparama kei Sera?\n22 Ni toso tiko na gauna, ena rawa ni kaukaua na ivau ni vakawati. A dede qai mamarau nodrau bula vakawati o Eparama kei Sera. Na gauna e tukuna kina vei Eparama o Jiova me biubiu e Uri, rairai sa yabaki 60 vakacaca o Sera. Vakasamataka ga na kena dredre vua me biuta na nona vale vinaka me lai bula ena valelaca. Ia o Sera e itokani vinaka qai dua na isa vinaka vua na watina, e dau dokai watina tale ga vakalevu. E tokona na nona vakatulewa o Eparama, e veivuke tale ga ena kena muri.—Vakatekivu 18:12; 1 Pita 3:6.\n23 Na vakawati vinaka e sega ni kena ibalebale ni rau na duavata tu ga na veiwatini. Dua na gauna a sega ni duavata kei Sera o Eparama, e qai tukuna vua o Jiova: “Mo rogoci koya.” E mani cakava qori o Eparama, e vinaka tale ga na kena itinitini. (Vakatekivu 21:9-13) Kua ni yalolailai ke so na gauna drau sega ni duavata vakaveiwatini. Na ka ga e bibi mo drau veilomani qai veidokai tiko ga ke yaco na duidui.\nDau vakayagataka na Vosa ni Kalou ena itekitekivu ni nomu vakawati\n24. Ena rokovi vakacava o Jiova ena vakawati?\n24 E levu na veiwatini mamarau era tu ena ivavakoso vaKarisito. Ke o sa via vakawati, nanuma tiko ni dua na vakatulewa bibi na nomu digia na kemu isa. Ena tara na nomu bula taucoko, mo rai gona ina nona veidusimaki o Jiova. O na digidigi kina vakavuku, vakarautaki iko vinaka ena bula vakawati, o na taravaka kina e dua na ivau ni vakawati e yavutaki ena loloma, ena rokovi tale ga kina o Jiova.\n1 NA VAKAWATI E ISOLISOLI I JIOVA\n“Ena sega ni cavuka totolo na dali e tali tolu.”—Dauvunau 4:12\nNa cava era vakawati kina eso?\nVakatekivu 2:18; Same 127:3; Vosa Vakaibalebale 5:18; Dauvunau 4:9, 10\nE rawa na veitokani kei na veitokoni ena vakawati, era susugi vinaka tale ga kina na gone.\n2 DIGIA VINAKA NA KEMU ISA\n“Au na . . . vakavulici iko ena sala mo muria.”—Same 32:8\nNa cava meda vakasamataka ke da via vakawati?\n1 Korinica 7:39; 2 Korinica 6:14\nE ka vakavuku meda vakawatitaka ga e dua e vakaliuca nona qaravi Jiova.\nE vinaka me sa sivi na gauna se kaukaua tu kina na gagadre ni veiyacovi da qai vakawati.\nKua ni namaka vakasivia na ka. Na vakawati kece e tiko na kena leqa.\n3 NA ITAVI NI TAGANE KEI NA YALEWA VAKAWATI ENA VUVALE\n“E sega ni vinaka vua na tagane me tiko taudua. Au na vakarautaka e dua na nona ivukevuke, me kena isa vinaka.”—Vakatekivu 2:18\nCava e namaka o Jiova vei rau na veiwatini?\nEfeso 5:23; 1 Timoci 3:1-7; 5:8\nEna liutaka o tagane na sokalou vakavuvale, ena vakarautaka na veika vakayago, ena kauaitaka tale ga na ivakarau ni lomadratou nona vuvale. Ena liutaka sara ga na nodratou vakavulici qai dusimaki na gone.\nVosa Vakaibalebale 31:10-31; Roma 7:2\nE itokani qai isa vinaka vua na tagane na watina yalewa. E tokona nona vakatulewa qai karona nona vuvale. E dau vukei watina ena nodra vakavulici na gone.\nEfeso 5:33; Filipai 2:4\nMera dau kauaitaka na veiwatini na nodra marau na kedra isa.\n4 E RAWA NI VEIVUKE O JIOVA ME DEI NA VAKAWATI\nEna dei tiko ga vakacava na vakawati?\nVosa Vakaibalebale 3:5, 6; Maciu 19:6\nE inaki i Jiova me dei na vakawati. E vakarautaka na ivakasala vinaka duadua me baleta na vakawati.\nSame 130:3; Kolosa 3:13\nMera kua ni kauaitaka sara vakasivia na veiwatini na nona malumalumu na kedra isa. Mera dau veivosoti ra qai kauaitaka ga na ka e vinaka kina na kedra isa.\nE yaga vei ira na lotu vaKarisito era sa vakawati kei ira na dawai na veika e vakamacalataki ena Sere i Solomoni.\nLima na sala me dei qai marautaki kina na vakawati.\niMeli iMeli Na Vakawati—E iSolisoli ni Kalou


Mo ‘Dau Veivakacegui’ | Vale ni Vakatawa Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Janueri 2020\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Aukan Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chiga Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Congolese Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Croatian Sign Language Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fante Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Gitonga Gokana Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Ibinda Icelandic Idoma Igbo Igede Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kenyan Sign Language Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Roman) Korean Korean Sign Language Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Makhuwa-Meetto Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Mozambican Sign Language Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Nicaraguan Sign Language Nigerian Sign Language Niuean Norwegian Nsenga (Zambia) Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zambian Sign Language Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nULUTAGA NI VULI 2\nMo ‘Dau Veivakacegui’\n“O iratou ga qo eratou dau cakacaka vata kei au ena ka e vauca na Matanitu ni Kalou, eratou dau vukei au, eratou dau vakacegui au tale ga.”—KOLO. 4:11.\nSERE 90 Meda Veiuqeti\n1. Na ituvaki dredre cava era sotava e levu na dauveiqaravi i Jiova e veiyasa i vuravura?\nE LEVU na dauveiqaravi i Jiova e veiyasa i vuravura era sotava tiko na ituvaki dredre, e vakavu nuiqawaqawa. Vakacava era sotava tale ga qori ena nomu ivavakoso? Eso na lotu vaKarisito era tauvimate bibi se takali na wekadra lomani. Eso era rarawataka vakalevu nona biuta na dina e dua na lewe ni nodra vuvale se itokani voleka. Eso tale era vosota tiko na vakacaca ni leqa tubukoso. Io, e bibi dina meda vakacegui ira na tacida qori. Eda na cakava vakacava?\n2. Na cava e bibi kina me vakacegui o Paula ena so na gauna?\n2 Levu na gauna e sotava na yapositolo o Paula na ituvaki e leqataki kina nona bula. (2 Kor. 11:23-28) E vosota tale ga na ituvaki e vaka na “votonikau,” qori e rairai dua na mate e tauvi koya tiko. (2 Kor. 12:7) E rarawa vakalevu ni biuti koya o Timasa nona itokani vakacakacaka, ni “lomana na veika ni vuravura qo.” (2 Tim. 4:10) E dua na lumuti yaloqaqa o Paula, e vukei ira e levu, ia e yalolailai mada ga ena so na gauna.—Roma 9:1, 2.\n3. O cei e vakacegui Paula?\n3 E vakaukauataki Paula o Jiova ni vakayagataka nona yalo tabu me vakacegui koya. (2 Kor. 4:7; Fpai. 4:13) E vakacegui koya tale ga ni vakayagataki ira na tacina lotu vaKarisito. E kaya o Paula nira “vakacegui” koya eso nona itokani vakacakacaka. (Kolo. 4:11) Eso vei ira qori e cavuta sara ga na yacadra me vakataki Arisitako, o Tikiko, kei Marika. Eratou vakayaloqaqataki koya me vosota. Na itovo cava eratou vakaraitaka e vakacegui Paula sara ga? Eda na vakatotomuri ratou vakacava nida veivakacegui, nida veivakayaloqaqataki tale ga?\nMO ITOKANI YALODINA ME VAKATAKI ARISITAKO\nMe vakataki Arisitako, meda nodra itokani yalodina na tacida ena “gauna ni rarawa” (Raica na parakaravu 4-5) *\n4. E vakaraitaka vakacava o Arisitako ni itokani yalodina i Paula?\n4 E dua na itokani yalodina i Paula o Arisitako na turaga ni Masitonia, e lotu vaKarisito mai Cesalonaika. Na imatai ni gauna eda wilika kina na kena itukutuku oya ni sikovi Efeso o Paula ena ikatolu ni nona ilakolako vakaulotu. Ni tomani Paula o Arisitako, era vesuki koya e dua na ilala voravora. (Caka. 19:29) Ni sere mai e sega ni dro, e tomani Paula tiko ga. Ni oti e vica na vula, era saga tiko ga na dauveitusaqati mera vakamatei Paula e Kirisi, ia e tiko vata ga kei Paula o Arisitako. (Caka. 20:2-4) Ni kau vakavesu i Roma o Paula ena rauta na 58 G.V., e tomani koya o Arisitako ena ilakolako balavu qori, erau voca vata tale ga ena waqa. (Caka. 27:1, 2, 41) E kena irairai tale ga ni a tiko vakalailai kei Paula ni vesu e Roma. (Kolo. 4:10) Sa rauta me vakayaloqaqataki Paula na nona itokani yalodina qori, e vakacegui koya tale ga!\n5. Me vaka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 17:17, eda na vakaraitaka vakacava nida itokani yalodina?\n5 Eda rawa tale ga ni itokani yalodina me vakataki Arisitako. Ena sala cava? Oya nida tokoni ira tiko ga na tacida “ena gauna ni rarawa,” sega ni gauna ga e vinaka tu kina na ituvaki. (Wilika Vosa Vakaibalebale 17:17.) Ni sa oti mada ga na veika rarawa era sotava na tacida, ena rairai vinakati tiko ga mera vakacegui. Kena ivakaraitaki e dua na tacida yalewa o Varanisese, * erau mate veitaravi na nona itubutubu ena loma ga ni tolu na vula ni tauvi rau na kenisa. E kaya o Varanisese: “Vaka vei au ena taura na gauna me oti noda rarawataka na veika dredre eda sotava. Sa oti toka e dua na gauna nodrau mate na noqu itubutubu, ia au vakavinavinaka nira tiko na noqu itokani yalodina era kila niu se rarawa tiko.”\n6. Nida itokani yalodina, na cava eda na cakava?\n6 Era dau vakayagataka na itokani yalodina na nodra gauna kei na kaukaua mera tokoni ira na tacidra vakayalo. Kena ivakaraitaki e dua na tacida o Pita, e tauvi koya e dua na mate levu ena rawa ni mate totolo kina. E kaya o watina o Katarina: “Erau kauti keirau i valenibula e dua na veiwatini ena ivavakoso ena siga sara ga e laurai kina vei Pita na mate qo. Rau vakatulewataka ena gauna qori ni rau na tokoni keirau tiko ga ena ituvaki dredre keirau sotava. Erau tokoni keirau tu ga me yacova mai qo.” E veivakacegui dina nira tiko na itokani yalodina, era tokoni keda meda vosota na ituvaki dredre!\nMO ITOKANI NUITAKI ME VAKATAKI TIKIKO\nMe vakataki Tikiko, meda nodra itokani nuitaki na tacida nira sotava na veika dredre (Raica na parakaravu 7-9) *\n7-8. Me vaka e tukuni ena Kolosa 4:7-9, e vakaraitaka vakacava o Tikiko ni nuitaki?\n7 E lotu vaKarisito mai na yasayasa vakaRoma e Esia o Tikiko, e kilai me itokani nuitaki i Paula. (Caka. 20:4) Ni tuvanaka o Paula ena rauta na 55 G.V. me kumuni na ka ni veivuke vei ira na lotu vaKarisito e Jutia, e rairai tataunaka vei Tikiko me qarava na itavi bibi qori. (2 Kor. 8:18-20) Dua na gauna e muri, ena imatai ni nona vesu o Paula e Roma, e vakayagataki Tikiko me nona italai. E dau kauta na ivola kei na itukutuku i Paula me vakayaloqaqataki ira na ivavakoso kece e Esia.—Kolo. 4:7-9.\n8 E tokoni Paula tu ga o Tikiko me nona itokani nuitaki. (Taito 3:12) Sega ni o ira kece na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri era nuitaki me vakataki koya. Ena ikarua ni nona vesu o Paula ena rauta na 65 G.V., e vola nira biuti koya e levu na tagane lotu vaKarisito mai na yasana o Esia, de dua era rerevaki ira na dauveitusaqati. (2 Tim. 1:15) Ia e sega ni va qori o Tikiko, e nuitaki koya tiko ga o Paula mani lesia vua e dua tale na itavi. (2 Tim. 4:12) E macala ga ni na marau o Paula nira tokoni koya na itokani vinaka me vakataki Tikiko.\n9. Eda na vakatotomuri Tikiko vakacava?\n9 Eda rawa tale ga ni vakatotomuri Tikiko nida itokani nuitaki. Kena ivakaraitaki, eda na sega ni yalataka ga meda vukei ira na tacida era vakaleqai, ia eda na cakava eso na ka meda veivuke. (Maciu 5:37; Luke 16:10) Nira kila na tacida qori nida na tokoni ira, ena vakacegui ira dina. Na vuna? Dikeva na ka e vakamacalataka e dua na tacida yalewa, “E veivakacegui sara ga ni dua e yalataka me vukei keda, da qai nuidei ni na cakava qori ena kena gauna.”\n10. Me vaka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 18:24, o cei e rawa ni vakacegui ira na rarawa kei ira na sotava na veika dredre?\n10 Era dau vakacegui na rarawa kei ira na sotava na veika dredre nira talaucaka na lomadra vua nodra itokani nuitaki. (Wilika Vosa Vakaibalebale 18:24.) E rarawataka vakalevu o Bijay ni vakasivoi o luvena, e kaya, “Au via talaucaka sara ga na lomaqu vua e dua au nuitaka.” E dua tale na tacida o Carlos, e vakacegui mai na nona itavi ena ivavakoso ni sega ni vakatulewa vinaka. E kaya, “Au via talaucaka sara ga na lomaqu vua e dua ena sega ni vakalewai au.” E qai talaucaka na lomana o Carlos vei ratou na qase, eratou tokoni koya ena gauna dredre qori. E lomavakacegu ni kila ni ratou tagane matua, eratou na taqomaka tale ga na kena itukutuku.\n11. Ena rawa vakacava mo itokani nuitaki?\n11 Mo itokani nuitaki, ena vinakati mo dau vosovoso. Kena ivakaraitaki e dua na tacida yalewa o Zhanna. Ni biuti koya o watina, e lomavakacegu ni talaucaka na lomana vei ira nona itokani voleka. E kaya, “Dua na ka nodra vosovoso ni vakarogoci au, niu vuki tukuna tiko ga e dua na ka.” O rawa tale ga ni itokani nuitaki ni o dau vakarorogo vinaka.\nTU VAKARAU NI VEIVUKE ME VAKATAKI MARIKA\nE vosota rawa o Paula ni dau vukei koya o Marika, meda vukei ira tale ga na tacida nira sotava na leqa tawanamaki (Raica na parakaravu 12-14) *\n12. O cei o Marika? Eda kila vakacava ni dau marautaka me veivuke?\n12 E dua na lotu vaKarisito e Jerusalemi o Marika, e Jiu. Erau veiwekani kei Panapasa, na daukaulotu kilai levu. (Kolo. 4:10) E kena irairai ni susu o Marika ena vuvale vutuniyau, ia e sega ni vakaliuca na qarai ni ilavo kei na iyau. E kilai ni dau tu vakarau me veivuke, e marautaka tale ga. Kena ivakaraitaki, e dau tomani rau vakalevu na yapositolo o Paula kei na yapositolo o Pita ni rau qarava na nodrau itavi. E dau veivuke o Marika ena voli kakana, qarai ni nodratou icili kei na so tale na ka va qori. (Caka. 13:2-5; 1 Pita 5:13) Ni vakamacalataki koya o Paula, e kaya ni daucakacaka vata kei koya “ena ka e vauca na Matanitu ni Kalou,” e “dau vakayaloqaqataki” koya tale ga.—Kolo. 4:10, 11, vmr.\n13. Eda kila vakacava ena 2 Timoci 4:11 ni marautaka o Paula nona veiqaravi ena yalodina o Marika?\n13 E dua vei ira na itokani voleka i Paula o Marika. Ena iotioti ni nona vesu o Paula e Roma ena rauta na 65 G.V., e vola na ikarua ni nona ivola vei Timoci. E kerei Timoci ena ivola qori me gole yani i Roma, me kauti Marika tale ga yani. (2 Tim. 4:11) E macala ni marautaka o Paula nona veiqaravi ena yalodina o Marika, e vinakata gona me tiko e yasana ena gauna dredre qori. Levu na sala e vukei Paula kina o Marika, de dua e dau vakarautaka na kakana, na ivolavivigi kei na iqi me volavola kina. Nona veitokoni o Marika kei na nona veivakayaloqaqataki, e rairai uqeti Paula sara ga me yalodina tiko ga ena iotioti ni vica na siga ni bera ni vakamatei.\n14-15. E yaga vakacava na Maciu 7:12 meda kila na sala meda veivuke kina?\n14 Wilika Maciu 7:12. Nida sotava tiko na ituvaki dredre, eda dau marau nira vukei keda eso tale! E kaya e dua na tacida tagane o Ryan, e mate o tamana ena dua na vakacalaka: “Nida sotava tiko na veika dredre, e ka ni sasaga meda dei ena ka eda dau cakava e veisiga. Dua na bula levu ni dua e vukei iko ena ka lalai mada ga.”\n15 Nida kauaitaka se kila vinaka na kedra ituvaki eso tale, eda na rawa ni kila na sala meda veivuke kina. Qori na ka e cakava e dua na tacida yalewa vei rau o Pita kei Katarina, sa cavuti oti mai. Gauna e kila kina na kedrau ituvaki, e sasaga me veivuke ena nodrau ilakolako i valenibula ena gauna kece me laurai kina o Pita. Rau sa sega ni draiva rawa na veiwatini qori, e cakava gona na tacida yalewa qo e dua na ituvatuva me rawa nira veivuke na lewe ni ivavakoso ena nodrau ilakolako i valenibula. Vakacava e yaga na ituvatuva qori? E kaya o Katarina, “E vaka ga e taluva vei keirau e dua na icolacola.” Kua vakadua ni beca na ka lalai mada ga o veivuke kina.\n16. Na cava eda vulica vei Marika me baleta noda veivakacegui?\n16 E ogaoga vakalevu na tisaipeli o Marika ena imatai ni senitiuri. E qarava e levu na itavi bibi, okati kina nona vola na ivola e vakayacani vua. Ia e tiko na gauna e dau vakacegui Paula kina, sa rauta me doudou o Paula me kerea nona veivuke. E dua na tacida yalewa o Angela, e mate vakaloloma e dua nona lewenivuvale. Me vakataki Paula, e marautaka tale ga o Angela nodra veivakacegui eso tale. E kaya: “Nira via veivuke dina na tacida, era na torovi rawarawa. E vu mai lomadra na nodra via veivuke, era sega ni rere.” Meda taroga, ‘E kilai niu dau tu vakarau meu veivuke meu vakacegui ira na tacida?’\nVAKADEITAKA MO VEIVAKACEGUI\n17. Nida vakasamataka vakatitobu na 2 Korinica 1:3, 4, ena uqeti keda vakacava meda veivakacegui?\n17 E macala ga nira tiko na tacida e vinakati mera vakacegui. Eda rawa ni tukuna vei ira na vosa ni veivakacegui vata ga era vakacegui keda kina eso tale. E kaya o Nino, e dua na tacida yalewa e mate nona bu: “O Jiova ena vakayagataki keda meda vakacegui ira eso tale nida yalorawarawa me vakayagataki keda.” (Wilika 2 Korinica 1:3, 4.) E kaya o Varanisese, sa cavuti oti mai: “E dina na ka e tukuni ena 2 Korinica 1:4. Eda rawa ni vakacegui ira eso tale ena sala vata ga eda vakacegui kina.”\n18. (a) Na cava era rere kina eso mera veivakacegui? (b) Meda vakaraitaka vakacava nida via veivakacegui dina? Tukuna e dua na ivakaraitaki.\n18 Meda vakaliuliu meda veivuke, meda kua ni rere. Kena ivakaraitaki, eda na rairai lomaleqa nida sega ni kila na ka meda tukuna se cakava ni dua e rarawataka tiko e dua na ituvaki. Dua na qase ni ivavakoso o Paul, e nanuma vinaka tu nodra veivuke eso ni takali o tamana. E kaya: “Au raica ni sega ni rawarawa nodra mai vosa vei au. Era sega ni kila na ka mera tukuna. Ia au marautaka nodra via veivuke kei na nodra veivakacegui.” E kaya tale ga e dua na tacida tagane o Tajon ni oti e dua na uneune kaukaua: “Au sega ni rawa ni nanuma kece na itukutuku e vakau mai vei au ena vica na siga ni oti na uneune, na ka ga au nanuma rawa ya nira via kila keu bula vinaka tiko.” Io, e veivakacegui dina nida kauai.\n19. Na cava meda ‘veivakacegui’ tiko ga kina?\n19 Nida volekata yani na icavacava ni vuravura ca i Setani, sa na qai torosobu ga na ituvaki, ena dredre tale ga. (2 Tim. 3:13) Eda se sega ni uasivi, ena ka ni sasaga meda vosota na revurevu ni ivalavala ca. Ena vinakati gona meda veivakacegui tiko ga. E yaga dina vua na yapositolo o Paula nodratou veivakacegui na tacina lotu vaKarisito, e uqeti koya me yalodina tiko ga me yacova nona mate. Io, meda yalodina mada ga me vakataki Arisitako, meda nuitaki me vakataki Tikiko, meda tu vakarau tale ga ni veivuke me vakataki Marika. Nida cakava qori, eda na tokoni ira na tacida me dei tiko ga nodra vakabauta.—1 Ces. 3:2, 3.\n^ para. 5 E sotava na yapositolo o Paula e levu na veika dredre. Eratou dau vakacegui koya ena gauna qori eso na tacina vakayalo. Eratou veivakacegui vakacava? Eda na dikeva e tolu na itovo eratou vakaraitaka e vinaka kina nodratou veivakacegui. Eda na veivosakitaka tale ga na sala meda vakatotomuria kina na nodratou ivakaraitaki.\n^ para. 5 Sa veisau eso na yaca ena ulutaga qo.\nO NA VEIVAKACEGUI VAKACAVA NI O VAKATOTOMURIA . . .\nnona yalodina o Arisitako?\nnona nuitaki o Tikiko?\nnona tu vakarau o Marika me veivuke?\nSERE 111 Vu ni Noda Marau\n^ para. 56 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Erau voca ena waqa o Paula kei Arisitako.\n^ para. 58 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E nuitaki Tikiko o Paula me kauta nona ivola ina ivavakoso kece e volavola kina.\n^ para. 60 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vukei Paula o Marika ena levu na ka.\nw20 Janueri t. 8-13\n‘Ni Lako Moni Vakavulici Ira Mera Tisaipeli’\nE Mareqeti Iko o Jiova na Nomu Kalou!\n“Na Yalo Tabu ga e Vakadeitaka”\nKeitou na Lako Vata kei Kemudou\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Janueri 2020\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Janueri 2020


Veivuke o NJV ena Vuli | Namosi Joint Venture\nE mai veivuke na Namosi Joint Venture (NJV) vei ira e 100 na gonevuli mai na veikoronivuli torocake mai na Yasana Vakaturaga o Namosi kei na Tikina o Waidina, Naitasiri me tiki ni nona Porokaramu ni Veivuke ena Vuli me baleta nai matai ni wasewase ni vuli, 2013.\nNa levu ni i lavo e vagolei ki na veivuke me baleta na i wasewase oqo e $130,000.\nEna loma ni 4 na yabaki sa oti e sa mai solia rawa o NJV e $800,000 me baleta na Porokaramu ni Veivuke ena Vuli.\nKaya na Manidia Levu ni NJV o Greg Morris ni veivuke ni vuli kei na vuli-tara e usutu ni nona veiqaravi na Kabani.\n“Na vuli vinaka e bucina na veika vinaka me baleta na veisiga ni mataka vei ira na ciqoma ka na drodrovi ira yani na lewenivanua. E vakabauta vakalevu o NJV na bibi ni vuli kei na vuli-tara, kei na veika-yaga keitou biuta kina e vakaraitaka neitou dina vei ira nai taukei ni qele e na veivuke kei na veivakatorocaketaki e na veivanua keitou veiqaravi kina,” kaya o koya.\n“E na 2013 keitou na cakacaka vata kei ira na kena dau e na vuli, na Tikina Namosi Landowners Committee (TNLC) kei ira na dauveitokoni me deuci vakamatau kina na macala ni veitarogi, kei na kena vakayagataki vinaka na neitou porokaramu me laurai ni sa laki yaga nai lavo ka me laurai na vuana vei ira na ciqoma kei na Yasana.”\nO Leone Tauleka mai Namosi ka mai vakacavara nona postgraduate studies mai na veivuke nei NJV e vakavinavinakataka na kabani e na vuku ni porokaramu.\n“Na veivuke oqo e sai takele ni veivakadeitaki vei ira na gone ni Namosi kei na Tikina o Waidina mai Naitasiri e na nodra vukei vakailavo me ra vuli ka vakacavara sara vakavinaka. E vukei ira talega me ra tauca na vua ni nodra tatadra ka me ra kunea nodra gaunisala vakacakacaka,” kaya o koya.\nDua na gone ka sa mai rawata talega nona vuli mai na veivuke e solia o NJV o Rosalia Kalouniuca mai na koro o Navunikabi, e Namosi ka mai soli vua na sitivikiti ni qasenivuli e na yabaki sa oti mai na Corpus Christie College.\n“Mai na veivuke ni vuli e soli vei au, au sega kina ni leqataka noqui curucuru ka laki vakavuna meu vakacavara vakavinaka,” kaya o Rosalia.\nNa vakamacala ni Porokaramu ni Veivuke ena Vuli e sa tiko e na website www.njv.com.fj


1–2, Erau sa vakamatei ena Valeniveivesu mai Kaceji ko Josefa kei Airame; 3, Tusanaki na lagilagi kei na vuavuai vinaka ni nona bula na Parofita; 4–7, Sa vakadinadinataki ena nodrau dra tawacala na dina kei na vakalou ni cakacaka.\n1 Me dregata na ivakadinadina ni ivola oqo kei na iVola i Momani, keitou sa tukuna kina na nodrau avakamatei ko bJosefa Simici na Parofita, kei Airame Simici na Peteriaki. Erau a lauvana ena valeniveivesu mai cKaceji, rauta na lima na kaloko ena yakavi ni ika 27 ni June 1844, mai vei ira e dua na ilawalawa vakaiyaragi—era qumuloa—e rauta ni ra lewe 150 ki na 200 na tamata. A lauvana e liu ko dAirame ka lutu vakamalua yani, e kailavaka: Au sa mate! A lade mai katubaleka ko Josefa ka lauvana mate kina, a kailavaka tiko: Noqu Turaga na noqu Kalou! Ia erau a qai laulauvana tale ni rau sa bale mate no, ena kena ivalavala vakaloloma, a lauti rau e ya va na gasau.\n2 Koi rau ga na lewe rua erau a tiko vata kei rau ena rumu koya ena gauna o ya, sai aJoni Teila kei Wiladi Rusiate, e rua vei ira na Le Tinikarua; a vakamavoataki vakaca sara o koya e cavuti e liu ena va na gasau, ia a qai bula vinaka tale; ia ko koya e cavuti e muri a dro bula ena veivuke ni Kalou, ka sega mada ga ni bau dua na qara ena nona icurucuru.\n3 Ko Josefa Simici na aParofita ka bDaurairai ni Turaga, sa cakava e levu cake na ka mai vei ira kecega na tamata era sa bula oti e vuravura, ka vakavo ga kina ko Jisu, me baleta na nodra vakabulai na tamata e vuravura. Ena loma wale ga ni ruasagavulu na yabaki, sa rawata kina vei keda na iVola i Momani, ka a vakadewataka ena isolisoli kei na kaukauwa ni Kalou, ka idewadewa ni kena tabaki ena rua na vanua lelevu; ka sa vakauta yani na ctaucoko ni kosipeli tawamudu ka tu e lomana, ki na yasai vuravura e va; sa ciqoma ka solia mai na ivakatakila kei na ivakaro ka lewena tu na ivola oqo na Vunau kei na Veiyalayalati, kei na vuqa tale na itukutuku veivakavukui kei na idusidusi me yaga vei ira na luve ni tamata; a soqoni ira vata e vica na udolu na Yalododonu Edaidai, tauyavutaka e dua na dkoro levu, ka biuta koto mai e dua na irogorogo kei na yaca ka na sega ni vakamatei rawa. A cecere na nona bula, ka cecere na nona mate e matana na Kalou kei ira na nona tamata; ia me vaka e vuqa vei ira na nona ilumuti na Turaga ena veigauna makawa, a dregata na nona ilesilesi kei na nona cakacaka ena nona edra; sa vakakina ko Airame na tuakana. Erau a duavata ena bula oqo, ka rau a sega ni veitawasei ni rau sa mate!\n4 Ena nona lako ki Kaceji ko Josefa me la’ki soli koya ki na veika e kainaki ni vinakati vakalawa, ni vo tiko e rua se tolu na siga me labati, a kaya vakaoqo: “Au sa lako me vaka na alami sa la’ki vakamatei; ia au sa sega ni taqaya se yalolailai kina; raica au sa kila ena vu ni yaloqu, ni’u sa sega ni cala vua na Kalou se vei ira na tamata. Au sa mate ena noqu dodonu, ia ena qai tukuni vakaoqo ena vukuqu—a laulaba bulabula ko koya.”—Ena mataka vata ga ko ya ni sa vakarau lako ko Airame—me da kaya beka me laki vakamatei? Io, ni vaka dina kina—a wilika na veiparakaravu oqo, ni voleka ni oti na ikatinikarua ni wase ni Ica, ena iVola i Momani, ka mani lobika toka na drau ni pepa ko ya:\n5 Ka sa yaco ni’u sa masu vua na Turaga me lomani ira na Matanitu Tani ena loloma soli wale, me tu kina vei ira na loloma uasivi. Ka sa yaco ni sa kaya vei au na Turaga: Kevaka e sega vei ira na loloma uasivi, sa sega ni dua na ka vei iko, ko sa yalodina tiko; o koya ena avakasavasavataki na nomu isulu. Ia ko na vakaukauwataki ni ko sa raica na nomu malumalumu, io mo dabeca kina na nomu tikina au sa vakarautaka ena vale nei Tamaqu. Ia oqo koi au … au sa vakamoce vei kemuni na Matanitu Tani, kei kemuni tale ga na wekaqu lomani, me yacova ni da na qai sota tale ena mata ni bitikotiko ni veilewai i Karisito, ia era na qai raica na tamata kecega ni sa savasava na noqu isulu ka sa sega ni tauva na nomuni dra. Erau sa mate yani na ca vola na itukutuku oqo, ia sa bula tu mai na nodrau ivakadinadina.\n6 A yabaki vasagavulu kava ko Airame Simici ena vula ko Feperueri 1844, ia ko Josefa Simici a yabaki tolusagavulu kawalu ena vula ko Tiseba 1843; ia mai na gauna oqo ka lako yani ena volai na yacadrau vata kei ira era a vakamatei ena vuku ni nodra vakabauta vakalotu; ia ko ira era na wilika ena veimatanitu era na qai nanuma lesu ni iVola i Momani kei na ivola oqo ni Vunau kei na Veiyalayalati ni lotu, a dave kina na dra vinaka duadua ni ikatinikaciwa ni senijiuri me rawa kina na kena vakabulai e dua na vuravura sa ca tu; ia kevaka e rawa ni vakarusa na bukawaqa e dua na vunikau adrokadroka me vakalagilagi kina na Kalou, sa ka rawarawa sara me vakamai na kau madu me vakasavasavataki kina na were ni vaini sa ca tu. Erau a bula me rau rawata na lagilagi; erau mate me rau rawata na lagilagi; ka sa nodrau icocovi tawamudu na lagilagi. Ia ena daucavuti na yacadrau ena veitabatamata kecega me vaka na vatu talei vei ira era sa vakatabui.\n7 Ia a sega ni dua na nodrau cala, me vaka sa dau vakadinadinataki e liu, ia erau a bala ga ki na valeniveivesu ena nodra inaki ca na dau vere, kei ira na tamata ca; ia na nodrau dra tawacala a vakadavei ena buturara ni vale ni veivesu mai Kaceji, sa dua na drega rabailevu ka dregati kina na “vakabauta vaka-Momani” ena sega na mataveilewai e vuravura me vakalasuya rawa, ia na nodrau dra tawacala ena takava na drotini ni Yasana ko Ilinoi, ena yalayala sega ni vakavotukanataki me vaka a boletaka na kena kovana, sa ivakadinadina ni dina ni kosipeli tawamudu ka na sega ni rawa ni vakacala ko vuravura taucoko; kei na nodrau dra tawacala ena kuila ni bula galala, ka vakakina ena yavu ni vakavulewa ni matanitu ko Amerika, sa mata ni moto ni Lotu i Jisu Karisito, ka na tatara na kena revurevu vakayalo e lomadra na tamata yalododonu ena veimatanitu kecega; ia na nodrau dra tawacala kei na nodra dra tawacala tale ga na tamata vakabauta era a vakamatei ena ruku ni aicabocabo ni soro ka a raica ko Joni, ena tagi vua na Turaga ni Lewevuqa me yacova ni sa sauma na dra oqori e vuravura. Emeni.\nV&V 5:22; 6:30. DV Solibula ena Vakabauta.\nDV Vale ni Veivesu mai Kaceji (Amerika).\nDV Teila, Joni.\nV&V 35:17; 42:12. DV Vakalesui Mai ni Kosipeli.\nIpe. 9:16–17; V&V 136:39.


iVakavakayaqa ni Mositi - What are the Covid Sars Cov 2 Coronavirus Variants?\nVakatui-19: E vica na kena ivakatakata e kea, kei na cava eda kila me baleti ira?\nNa duidui eso ni manumanu vuka e yaco ni yaco e dua na veisau — se vakaduiduitaki — ki na tekivu ni manumanu vuka. Sa ikoya na ituvaki ni manumanu vuka ni RNA me vaka na virus virus me rawati ka veisau vakamalua. "Na tawase vakavanua e dau vakavuna na kena kilai tani,".\nNa veivakurabuitaki ni manumanu vuka — oka kina na virus ka vakavuna na mate ni VAKADD – e sega ni ka vou se sega ni namaki.\n"Era dau kasa vakadroroi kece na manumanu ni RNA ena dua na gauna, eso e levu cake mai vei ira tale eso. Me kena ivakaraitaki, veisau vakawasoma na manumanu ca ni maqe, oqori na vuna era vakatura kina na vuniwai mo taura e dua na wainimate vou ni flu ena veiyabaki.”\niVakatakata ni Eciloni\nKena iVakavakayau ni Eta\nNa Kena iVakavakayau\niVakavakayaloyalo ni Iota\nSoqo ni Kappa\niVakatakata ni Lamida\nMatanivola ni vakataso


Na iTukutuku ni Volitaki iSaluaki e Idonisia\nE IVUREVURE levu ni ilavo ena ika16 ni senitiuri na isaluaki, me vaka ga na kena rawailavo tiko vakalevu ena gauna qo na waiwai. Na isaluaki me vaka na nutmeg kei na clove e kau mai na veiyatuyanuyanu rogo e vakatokai na Spice Islands (sa kilai nikua me yasana o Maluku kei North Maluku e Idonisia). E rawailavo vinaka sara na rua na isaluaki qori ni lai volitaki e Urope.\nEra sasaga na dau sikovanua me vakataki Christopher Columbus, Vasco da Gama, Ferdinand Magellan, Samuel de Champlain, kei Henry Hudson mera yaco sara ina veiyatuyanuyanu e tu kina na isaluaki. Na cakacaka gona ni vaqara isaluaki qori e Idonisia, sa qai kilai kina e levu na ka me baleta na vuravura.\niMeli iMeli Na Volitaki iSaluaki


‘Au na Lesia e Dua na iVakatawa’—Isikeli 34:23\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Basque Batak (Karo) Batak (Toba) Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch English Esan Estonian Ewe Finnish French Ga Galician Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Itsekiri Japanese Javanese Kabuverdianu Kannada Kazakh Kazakh (Arabic) Kikaonde Kikuyu Kiluba Kirghiz Kiribati Kongo Korean Lithuanian Luganda Luvale Luxembourgish Malay Malayalam Maya Myanmar Nepali Nias Norwegian Nzema Oromo Otetela Pangasinan Pidgin (West Africa) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quichua (Tena) Romanian Romany (Romania) Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Shuar Silozi Slovak Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tamil Tamil (Roman) Tatar Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkmen Twi Tzotzil Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n‘Au na Lesia e Dua na iVakatawa’\nTIKINA BIBI: Va na parofisai vakaMesaia kei na kena vakayacori ena vuku i Karisito\n1-3. Na cava e rarawa kina o Isikeli? Na cava e uqeti me vola?\nQO SA ikaono ni yabaki ni nona tiko vakavesu o Isikeli. * E yawa sara mai Juta, ia e rarawataka vakalevu na ca ni veiliutaki e vakayacori tiko ena nona vanua. E levu na tui era a veiliutaki ena gauna i Isikeli.\n2 A sucu o Isikeli donuya nona veiliutaki na tui yalodina o Josaia. Sa na wacava na marau i Isikeli ni rogoca na sasaga i Josaia me vakarusa kece na ivakatakarakara ceuti qai vakalesuya mai na sokalou savasava e Juta. (2 Vei. 34:1-8) Ia a sega ni dei na sasaga i Josaia nira qai tomana tale na tui era veiliutaki taravi koya na qaravi matakau. E sega ni kurabuitaki kina ni qai torosobu tiko ga na itovo ni matanitu qo ena vuku ni veiliutaki ca, era vakaleqa tale ga nodra veiwekani kei Jiova. Vakacava sa sega tale ni dua na ka vinaka mera vakanamata kina? E tiko nodra inuinui!\n3 O Jiova e uqeta na nona parofita yalodina me volatukutukutaka e dua na parofisai. Na kena imatai, nona iLiuliu na Mesaia ena gauna se bera mai, ena iVakatawa tale ga, ena vakalesuya mai vakadua na sokalou savasava qai qarava vinaka na sipi i Jiova. E bibi meda dikeva vinaka na parofisai qori, ni na tawamudu na kena vakayacori ena gauna se bera mai. Meda dikeva mada e va na parofisai me baleta na Mesaia ena ivola na Isikeli.\n“Dua na Tabana Malumu” ena Yaco me Dua na “Sitari Vakaitamera”\n4. Na cava e parofisaitaka o Isikeli? E tekivuna vakacava o Jiova na parofisai?\n4 Rauta na 612 B.G.V. e qai ‘vosa o Jiova’ vei Isikeli, e parofisaitaka kina na levu ni vanua ena kovuta na veiliutaki vakaMesaia kei na bibi ni noda nuitaka nona Matanitu. E tekivuna na parofisai o Jiova ni dusimaki Isikeli me tukuna vei ira na vesu vata tu e dua na parofisai ena vosa vakatautauvata, e dusia na nodra tawayalodina na veiliutaki e Juta, e vakabibitaka tale ga na dodonu ni nona veiliutaki na Mesaia.—Isik. 17:1, 2.\n5. Na cava na uto ni vosa vakatautauvata?\n5 Wilika Isikeli 17:3-10. Qo na uto ni vosa vakatautauvata: E betia e dua na “ikeli levu” na sovu ni sitari qai biuta “ena koro era tiko kina na dauveivoli.” E mani kauta na ikeli “eso na sorenikau ni vanua” qai tea ena qele bulabula “ena bati ni wai levu.” E tubu na sorena me “vunivaini leka.” E tarava sara na ikarua ni “ikeli levu.” E sala “totolo yani” na waka ni vaini vua na ikarua ni ikeli ni vinakata me lai talaci ena vanua e sega ni leqa kina na wai. E sega ni taleitaka o Jiova na ka e cakava na vaini ni kaya ni na kau tani na wakana qai “malai kece.”\nNa imatai ni ikeli levu e dusi Tui Nepukanesa mai Papiloni (Raica na parakaravu e 6)\n6. Vakamacalataka na ibalebale ni vosa vakatautauvata.\n6 Na cava na ibalebale ni vosa vakatautauvata qori? (Wilika Isikeli 17:11-15.) Ena 617 B.G.V., e wavokiti Jerusalemi kina o Tui Nepukanesa mai Papiloni (na imatai ni “ikeli levu”). E kauta laivi na veiliutaki i Tui Jioakini (na “sovuna”) mai Juta qai lai biuti koya i Papiloni (“koro era tiko kina na dauveivoli”). O Nepukanesa e qai biuti Setekaia (dua vei ira na kawa vakatui e “sorenikau ni vanua”) me veiliutaki e Jerusalemi. E tukuni vua na tui vou kei Juta me bubului ena yaca ni Kalou, e nona itavi me veiliutaki ena yalodina. (2 Vei. 36:13) Ia e beca o Setekaia nona bubului; e vorati Papiloni qai qara na veivuke ni mataivalu ni Ijipita i Fero (na ikarua ni “ikeli levu”), ia e matewale. E sega ni taleitaka o Jiova nona beca o Setekaia na bubului. (Isik. 17:16-21) E mani vakasivoi mai na nona veiliutaki o Setekaia, qai lai mate ena valeniveivesu e Papiloni.—Jere. 52:6-11.\n7. Na cava eda vulica ena vosa vakatautauvata ni parofisai qo?\n7 Na cava eda vulica ena vosa vakatautauvata ni parofisai qori? Kena imatai, nida dausokalou savasava, e bibi meda dau dina ena noda vosa. E kaya o Jisu “me ‘Io’ ga na nomu io, me ‘Sega’ na nomu sega.” (Maciu 5:37) Ke vinakati meda bubului vua na Kalou me tukuni na ka dina, me vaka na soli ivakadinadina ena mataveilewai, meda raica sara vakabibi qori. Kena ikarua, meda qarauni ira eda nuitaka. E kaya na iVolatabu: “Kua ni nuitaki ira na turaga se dua na luve ni tamata, nira sega ni kauta mai na veivakabulai.”—Same 146:3.\nKATO NI VEIVAKAVULICI 8A: Parofisai vakaMesaia—Vunisitari Vakaitamera\n8-10. E vakamacalataki koya vakacava na iLiuliu vakaMesaia o Jiova? E vakayacori vakacava na parofisai? (Raica tale ga na kato “Parofisai vakaMesaia—Vunisitari Vakaitamera.”)\n8 Ia e tiko e dua na iliuliu ena vinakati meda nuitaka vakaoti. Ni vakamacalataka oti o Jiova na vosa vakatautauvata ni kena talaci na sovu ni kau, e vakayagataka tale qori me vakamacalataki koya ena qai iLiuliu vakaMesaia.\n9 Na parofisai. (Wilika Isikeli 17:22-24.) Ena yavala sara ga o Jiova, sega ni o rau na ikeli levu. Ena betia e dua na tabana malumu mai na ‘sitari cecere me tea ena dua na ulunivanua cecere qai rewaicake.’ Na bulabula ni sovuna ena lai yaco me “sitari vakaitamera,” era na vakaitikotiko kina na “veimataqali manumanuvuka.” Ena qai kila na “kau kece ni vanua” ni o Jiova sara ga e vakavuna me bulabula vinaka na kau vakaitamera qo.\n10 Vakayacori ni parofisai. E vakavuna o Jiova me basika mai na Luvena, o Jisu Karisito ena iyatukawa i tui Tevita (“sitari cecere”) qai biuti koya ena Ulu i Saioni mai lomalagi (“dua na ulunivanua cecere qai rewaicake”). (Same 2:6; Jere. 23:5; Vkta. 14:1) O ira na meca ni Luve ni Kalou era okati koya me “lailai sara vei ira na tamata,” ia e qai vakacerecerei koya o Jiova ni solia vua “na idabedabe vakaturaga i Tevita na tamana.” (Tani. 4:17; Luke 1:32, 33) Na Tui vakaMesaia o Jisu Karisito e vaka na sitari vakaitamera e veiyasa i vuravura, ena vakalougatataki ira tale ga na vakarurugi vua. Qori sara ga na iLiuliu meda nuitaka. Ena veiliutaki i Jisu, era na “tikovinaka” na kawatamata talairawarawa, ‘era na vakacegu nira sega ni rerevaka na ka ca.’—Vkai. 1:33.\n11. Na ka bibi cava eda vulica ena parofisai me baleta na “tabana malumu” e yaco me “sitari vakaitamera”?\n11 Ka eda vulica. Na parofisai vakatubuqoroqoro me baleta na “tabana malumu” e qai yaco me dua na “sitari vakaitamera.” Qori eda rawa ni sauma kina na taro bibi qo: O cei eda nuitaka? E ka vakalialia meda nuitaka na matanitu vakatamata kei na nodra mataivalu. Meda rawata na vakacegu dina, e ka vakavuku meda nuitaka na Tui vakaMesaia o Jisu Karisito. E noda inuinui duadua ga na kawatamata na matanitu vakalomalagi.—Vkta. 11:15.\n“O Koya e Dodonu me Nona”\nKATO NI VEIVAKAVULICI 8B: Tolu na Parofisai vakaMesaia\n12. E vakamatatataka vakacava o Jiova ni sega ni vakanadakuya nona veiyalayalati kei Tevita?\n12 Ena ivakamacala vakalou ni parofisai me baleta e rua na ikeli levu, e kila kina o Isikeli ni o Setekaia na tui tawayalodina mai na yatukawa vakatui i Tevita, ena vakasivoi qai kau vakavesu i Papiloni. Ena rairai vakasamataka na parofita, ‘Vakacava na veiyalayalati ni Kalou kei Tevita, e yalataka ni na veiliutaki me tawamudu e dua na tui mai na yatukawa i Tevita?’ (2 Sam. 7:12, 16) Ke a vakasamataka qori o Isikeli, ena sega ni waraka vakadede na kena isau. Rauta na 611 B.G.V., ena ikavitu ni yabaki ni nodra kau vakavesu na Jiu, ni se veiliutaki tiko i Juta o Setekaia, e qai ‘vosa o Jiova’ vei Isikeli. (Isik. 20:2) E vakayagataki koya o Jiova me tukuna e dua tale na parofisai vakaMesaia, qo me vakamatatataka ni sega ni vakanadakuya na Kalou nona veiyalayalati kei Tevita. E kilai mai na parofisai ni o koya ena qai iLiuliu vakaMesaia mai na kawa i Tevita e tu vua na dodonu me veiliutaki.\n13, 14. Na cava e vakabibitaki ena parofisai ena Isikeli 21:25-27? E vakayacori vakacava na parofisai qori?\n13 Na parofisai. (Wilika Isikeli 21:25-27.) E macala ga ni vakayagataki Isikeli o Jiova me vosa vua na “turaga ca ni Isireli,” ni sa yaco mai na gauna me totogitaki kina. E tukuna o Jiova vua na iliuliu ca qo ni na kau tani na nona “ivauniulu” kei na nona “isalanitui” (ivakatakarakara ni veiliutaki vakatui). Oti ena vakalolovirataki na veiliutaki e “cecere,” ena qai vakacerecerei na veiliutaki e “lolovira.” Ena dei tiko ga na veiliutaki i koya e vakacerecerei, ia me yacova ni “lako mada mai o koya e dodonu me nona,” e qai solia vua o Jiova na nona Matanitu.\n14 Vakayacori ni Parofisai. Ni vakarusai o Jerusalemi ena 607 B.G.V., a vakalolovirataki na matanitu “cecere” o Juta e Jerusalemi nira vakarusa na koro qo na kai Papiloni, ra vakasivoi Tui Setekaia mai na nona veiliutaki ra qai kauti koya vakavesu. Ni sa sega ni dua mai na yatukawa vakatui i Tevita me veiliutaki e Jerusalemi, sa qai vakacerecerei na nodra veiliutaki na veimatanitu “lolovira,” ia e vakaiyalayala ga nodra veiliutaki e vuravura. Na nodra gauna na veimatanitu se na “nodra gauna lokuci na veimatanitu” e mai cava ena 1914, ni solia o Jiova na veiliutaki vakatui vei Jisu Karisito. (Luke 21:24) Ni basika mai o Jisu ena kawa i Tui Tevita e tu vua na “dodonu” me veiliutaki ena Matanitu vakaMesaia. * (Vkte. 49:10) E vakayagataki Jisu gona o Jiova me vakayacora nona yalayala vei Tevita, na kawa ena tudei ena veiliutaki tawamudu ena Matanitu ni Kalou.—Luke 1:32, 33.\nE tu vei Jisu na dodonu me Tui ni Matanitu ni Kalou (Raica na parakaravu e 15)\n15. Na cava eda rawa ni nuitaka kina vakaoti na noda Tui o Jisu Karisito?\n15 Ka eda vulica. Eda rawa ni nuitaka vakaoti na noda Tui o Jisu Karisito. Na vuna? Ni sega ni vakataki ira na veiliutaki e vuravura era digitaka na tamata se ra vakayagataka cala nodra veiliutaki. E digitaki Jisu o Jiova, e ‘solia’ tale ga “vua . . . na matanitu” ni tu vua na dodonu me veiliutaki. (Tani. 7:13, 14) E veiganiti kina meda nuitaka na Tui e digitaka o Jiova!\n‘Ena Kedra iVakatawa na Noqu Tamata o Tevita’\n16. E raici ira vakacava nona sipi o Jiova? Era qaravi ira vakacava na qelenisipi ena gauna i Isikeli na “ivakatawa e Isireli”?\n16 E iVakatawa Cecere Duadua o Jiova, e kauaitaka vakalevu na nodra tiko vinaka na nona sipi, qo o ira na qaravi koya e vuravura. (Same 100:3) Ni nuitaki ira na ivakatawanisipi mera qaravi ira na nona sipi, qo o ira na lesi mera veiliutaki, ena dikeva vinaka na ka era cakava vei ira na nona sipi. Vakasamataka mada na rai i Jiova me baleti “ira na ivakatawa e Isireli” ena gauna i Isikeli. E vakamadua na nodra veiqaravi, oya ni ‘kaukaua ra qai veivakasaurarataki.’ Era mani rarawa kina na qelenisipi qai levu era vakanadakuya na sokalou savasava.—Isik. 34:1-6.\n17. E vakabulai ira vakacava nona sipi o Jiova?\n17 Na cava ena cakava o Jiova? E kaya vei ira na veiliutaki voravora e Isireli, “Au na tarogi ira.” E yalataka tale: “Au na vakabula na noqu sipi.” (Isik. 34:10) O Jiova e dau dina tu ga ena nona vosa. (Josua 21:45) Ena 607 B.G.V., e vakabulai ira nona sipi o Jiova ni vakayagataki ira na kai Papiloni mera kauta laivi na nodra veiliutaki na ivakatawa sega ni dauveinanumi. Ni oti e vitusagavulu na yabaki, e vakabulai ira na dausokalou vaka na sipi mai Papiloni qai kauti ira lesu i nodra vanua mera vakalesuya tale mai na sokalou dina. Ia era na malumalumu tiko ga na sipi i Jiova ni na lewai ira tiko eso na veimatanitu. Na “nodra gauna lokuci na veimatanitu” ena veiliutaki tiko ga me vica tale na senitiuri.—Luke 21:24.\n18, 19. Na cava e parofisaitaka o Isikeli ena 606 B.G.V.? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n18 Ena 606 B.G.V., rauta ni dua na yabaki nona vakarusai oti o Jerusalemi qai vicasagavulu na yabaki ni bera nodra vakabulai na Isireli mai vei Papiloni, a uqeti Isikeli o Jiova me parofisaitaka na nona kauaitaka vakabibi na iVakatawa Cecere Duadua na nona sipi. E parofisaitaki ni na vakatawai ira na sipi i Jiova na iLiuliu vakaMesaia.\n19 Na parofisai. (Wilika Isikeli 34:22-24.) Ena ‘lesia e dua na ivakatawa’ na Kalou, ena vakatokai koya me “noqu tamata o Tevita.” Na matavosa ‘dua na ivakatawa’ kei na “tamata” e dusia ni o koya na iLiuliu ena sega ni vakalesuya na veiliutaki ni iyatukawa vakatui i Tevita, ia ena dua ga na kawa i Tevita, ena dei nona veiliutaki. Ni iLiuliu qai iVakatawa ena vakani ira na sipi ni Kalou, ena “nodra turaga” tale ga. Ena tauyavutaka o Jiova na “veiyalayalati ni vakacegu” kei ira na nona sipi. ‘Ena tau vei ira na veivakalougatataki me vaka na uca,’ era na vakila na vakacegu dina ra qai bulabula vinaka. Era na kunea na tamata na vakacegu, era na veimaliwai vinaka tale ga kei ira na manumanu!—Isik. 34:25-28.\n20, 21. (a) E vakayacori vakacava na parofisai me baleta na “noqu tamata o Tevita”? (b) Na cava e vakaibalebaletaka na vosa i Isikeli me baleta na “veiyalayalati ni vakacegu” ena gauna se bera mai?\n20 Vakayacori ni parofisai. Ni vakatokai koya na iLiuliu qo na Kalou me “noqu tamata o Tevita,” e dusi Jisu tiko na parofisai qo, na kawa i Tevita e tu vua na dodonu me veiliutaki. (Same 89:35, 36) E vakadinadinataka o Jisu ni se bula e vuravura ni “ivakatawa vinaka,” e solia nona bula “ena vukudra na sipi.” (Joni 10:14, 15) Ia qo sa iVakatawa mai lomalagi. (Iper. 13:20) Ena 1914 e buli Jisu kina na Kalou me Tui, e tataunaka vua na itavi ni ivakatawa, me vakani ira tale ga na sipi ni Kalou e vuravura. Sega ni dede ena 1919, e lesia sara na Tui vou “na dauveiqaravi yalodina e vuku” me vakania na “lewenivuvale.” Qo o ira na qarava na Kalou ena yalodina, e nodra inuinui na bula e lomalagi se vuravura. (Maciu 24:45-47) Ena veidusimaki i Karisito, e vakani ira vinaka tiko na sipi ni Kalou na dauveiqaravi yalodina ena kakana vakayalo. Na kakana qori e vukei ira na qaravi Jiova mera uqeta na bula veiyaloni kei na sautu ena parataisi vakayalo sa laurai tiko ena gauna qo.\n21 Cava e dusia na vosa i Isikeli me baleta na “veiyalayalati ni vakacegu” kei na veivakalougatataki e vaka na uca ena gauna se bera mai? Ena vuravura vou sa voleka qo, era na vakila na dausokalou savasava i Jiova e vuravura na veivakalougatataki levu ni “veiyalayalati ni vakacegu.” Ena parataisi e veiyasa i vuravura, era na sega tale ni lomaleqataka na tamata yalodina na ivalu, basulawa, dausiga, tauvimate, se manumanu kila. (Aisea 11:6-9; 35:5, 6; 65:21-23) Vakacava o marautaka na inuinui ni bula tawamudu ena vuravura parataisi, era na vakila kina na sipi ni Kalou na “tikovakacegu, ena sega ni dua me vakarerei ira”?—Isik. 34:28.\nNi iVakatawa mai lomalagi o Jisu, e raica vinaka tiko na ka e caka vei ira na sipi ni Kalou (Raica na parakaravu e 22)\n22. E raici ira vakacava na sipi o Jisu? E rawa nira vakatotomuri koya vakacava o ira na lesi mera ivakatawa?\n22 Ka eda vulica. O Jisu e vakataki Tamana ni kauaitaki ira dina na sipi. Ni Tui qai iVakatawa, ena raica mera vakani vinaka vakayalo na sipi i Tamana, mera marautaka tale ga na vakacegu kei na sautu ena parataisi vakayalo. Sa bau veivakacegui dina meda vakarurugi vua na iLiuliu va qori! E bibi mera kauaitaki ira na sipi me vakataki Jisu o ira na lesi mera ivakatawa. Mera vakatawana na qelenisipi na qase ni ivavakoso ena ‘yalo era vinakata’ kei na ‘yalo marau.’ Mera ivakaraitaki vinaka, me rawa nira vakatotomuria tale ga na sipi. (1 Pita 5:2, 3) Ena sega ni via vakalolomataka e dua na sipi i Jiova na qase ni ivavakoso! Nanuma tiko na vosa i Jiova vei ira na ivakatawa voravora ni Isireli ena gauna i Isikeli: “Au na tarogi ira.” (Isik. 34:10) E raica vinaka tiko na iVakatawa Cecere Duadua na ka e caka vei ira na nona sipi, qori tale ga na ka e cakava tiko na Luvena.\n“Ena Nodra Turaga me Tawamudu o Tevita na Noqu Tamata”\n23. Na cava e yalataka o Jiova me baleta nodra vakaduavatataki na matanitu o Isireli? E cakava vakacava qori?\n23 E vinakata o Jiova mera veiqaravi ena duavata na nona dausokalou. E yalataka na Kalou ena dua na parofisai me baleta na vakalesui mai ni sokalou savasava ni na kumuni ira nona tamata, qo o ira na matataka na rua na yavusa ena matanitu o Juta kei na tini na yavusa ena matanitu o Isireli. Ena vakaduavatataki ira tale ga o Jiova mera “dua ga na matanitu,” vaka me biu vata e rua na “kau” me “dua ga” e ligana. (Isik. 37:15-23) Ena vakayacori ni dua na parofisai, a vakalesuya tale na Kalou na duavata ni matanitu o Isireli ina Vanua Yalataki ena 537 B.G.V. * Ia na duavata qori e ivakaraitaki lailai ga ni duavata ena qai vakayacori vinaka sara ena gauna se bera mai. Ni yalataka oti o Jiova me vakaduavatataki Isireli tale, e tukuna vei Isikeli na parofisai me baleti koya na iLiuliu ena kumuni ira vata na dausokalou dina ena gauna se bera mai e veiyasa i vuravura. Era na duavata me tawamudu.\n24. Na cava e tukuna o Jiova me baleta na iLiuliu vakaMesaia? Ena vakacava na ivakarau ni nona veiliutaki na Tui qo?\n24 Na parofisai. (Wilika Isikeli 37:24-28.) O Jiova e vakatokai koya tale na iLiuliu vakaMesaia me “noqu tamata o Tevita,” ‘dua na ivakatawa,’ qai “turaga,” ia qo sa vakatokai koya tale ga me “tui.” (Isik. 37:22) Ena vakacava na ivakarau ni nona veiliutaki na Tui qo? Ena dei nona veiliutaki. Na vakayagataki ni vosa “tawamudu” e dusia ni na sega ni oti na veivakalougatataki ni veiliutaki ni Tui. * Ena vakilai na duavata ena nona veiliutaki. Ena veiliutaki ni “dua na tui,” era na muria e dua ga na “lewa” o ira na vakarurugi vua ena yalodina ra qai “tiko” vata “ena vanua.” O ira na vakarurugi ena nona veiliutaki vakatui era na volekata na Kalou o Jiova. Ena cakava o Jiova e dua na “veiyalayalati ni vakacegu” kei ira na vakarurugi vua na Tui. O Jiova ena nodra Kalou, era na qai nona tamata. Ena tiko tale ga ena “kedra maliwa” na nona tikina tabu “me tawamudu.”\n25. E vakayacori vakacava na parofisai me baleta na Tui vakaMesaia?\n25 Vakayacori ni parofisai. Ena 1919, era duavata na lumuti yalodina kei na ‘dua na ivakatawa,’ na Tui vakaMesaia, o Jisu Karisito. Ni oti qori, era qai duavata kei ira na lumuti “e dua na isoqosoqo levu” mai na “veimatanitu kece, veiyavusa, veimatatamata, kei na duivosavosa.” (Vkta. 7:9) Era sa yaco mera “dua ga na qelenisipi” qai “dua ga na kena ivakatawa.” (Joni 10:16) Se ra mani nuitaka na bula i lomalagi se vuravura, era talairawarawa kece ina vakatulewa i Jiova. Era lewena vata kina e dua na parataisi vakayalo, mera dua ga na mataveitacini e vuravura raraba. E vakalougatataki ira o Jiova ena bula vakacegu, qai tiko kina na nona tikina tabu e matataka na sokalou savasava. E nodra Kalou o Jiova, era sakitaka tale ga nira sokaloutaki koya ena gauna qo qai tawamudu!\n26. O na tokona vakacava na duavata ni parataisi vakayalo?\n26 Ka eda vulica. E ka dokai meda duavata vakamataveitacini e veiyasa i vuravura, eda vakaitavi ena sokalou savasava vei Jiova. Ia na ka dokai qori e vinakati kina meda uqeta na duavata. E bibi gona meda dui qarava na noda itavi me duavata tiko ga kina noda vakabauta kei na ka eda cakava. (1 Kor. 1:10) Eda guta me tautauvata na kakana vakayalo eda kania, tautauvata na ivakatagedegede vakaivolatabu eda muria, me tautauvata tale ga noda vakabibitaka na vunautaki ni Matanitu ni Kalou kei na veivakatisaipelitaki. Ia e bibi dina ena duavata na loloma. Nida saga meda dau loloma me vaka noda veikauaitaki, yalovinaka, da qai veivosoti, eda sa uqeta tiko na duavata. E kaya na iVolatabu ni “loloma” e “ivau vinaka duadua ni duavata.”—Kolo. 3:12-14; 1 Kor. 13:4-7.\nO Jiova e vakalougatataki ira na dausokaloutaki koya ni vakarautaki ira na ivakatawa yalovinaka kei na nodra duavata na mataveitacini e veiyasa i vuravura (Raica na parakaravu e 26)\n27. (a) O raica vakacava na parofisai vakaMesaia ena Isikeli? (b) Na cava ena veivosakitaki ena wase tarava?\n27 Eda vakavinavinakataka dina na parofisai vakaMesaia ena ivola na Isikeli! Nida wilika qai vakasamataka vakatitobu na parofisai qori, eda na vulica kina ni dodonu meda nuitaka noda Tui lomani o Jisu Karisito, e tu vua na dodonu me veiliutaki, e veivakatawani vakayalololoma, ena taqomaki keda ena ivau ni duavata me tawamudu. Sa bau ka dokai dina meda vakarurugi vua na Tui ni Matanitu vakaMesaia! Meda nanuma tiko ni o ratou na parofisai vakaMesaia qo eratou tiki ga ni kena vakalesui mai na sokalou savasava e vakamacalataki tiko ena Isikeli. E vakayagataki Jisu o Jiova me kumuni ira na nona tamata, me vakalesuya mai na sokalou savasava ena kedra maliwa. (Isik. 20:41) Eda na dikeva ena vica tale na wase tarava na marautaki ni kena vakalesui tale mai na ka kece kei na kena vakamacalataki ena ivola na Isikeli.\n^ para. 1 Na imatai ni yabaki ni nodra kau vakavesu na Jiu e Papiloni e tekivu ena 617 B.G.V. O koya gona, e tekivu na ikaono ni yabaki ena 612 B.G.V.\n^ para. 14 E volatukutukutaki ena Kosipeli ni cavutu mai na yatukawa i Tevita o Jisu.—Maciu 1:1-16; Luke 3:23-31.\n^ para. 23 Na parofisai i Isikeli me baleta na rua na kau kei na kena vakayacori ena veivosakitaki ena Wase 12 ni ivola qo.\n^ para. 24 Me baleta na vosa vakaIperiu ni “tawamudu” e kaya e dua na ivola: “Ni salavata kei na gauna, na vosa qori e via tiko kina na vakasama ni dei, dede, taqomaki, sega ni rusa, sega ni veisau.”\nNa cava o vulica me baleta na vosa vakatautauvata ni parofisai ni ikeli levu? (Isik. 17:3-10)\nVakamacalataka na yaga ni parofisai vakaMesaia ena Isikeli mo nuitaka kina na Tui, o Jisu Karisito.\nO rawa ni uqeta vakacava na vakacegu kei na duavata ena parataisi vakayalo?\niMeli iMeli ‘Au na Lesia e Dua na iVakatawa’\nrr wase 8 t. 84-94