Ena Vakalaiva o Jiova me Lailai na Kena na Lotu vaKarisito? | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mixe (North Central) Mongolian Moore Nahuatl (Central) Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu vakaViti\nVakacava na veika e vakamacalataka o Tevita ena Same 37:25 kei na itukutuku i Jisu ena Maciu 6:33, e kena ibalebale ni na raica o Jiova me tu ga na kena kakana na lotu vaKarisito?\nA vola o Tevita ni “sega ni raica na yalododonu ni sa biu laivi, Se na nona kawa ni ra sa vosai kedra madrai.” E vakamacalataka tiko o Tevita na ituvaki a sotava. E vakila na vinaka ni veitaqomaki ni Kalou. (Same 37:25) Ia e sega ni kena ibalebale, ni na tu ga na kedra na dauveiqaravi i Jiova se ra na sega ni sotava na leqa ni kakana.\nA sotava tale ga o Tevita eso na gauna dredre. Dua na gauna a drovaki Saula voli mani lailai kina na kena, tini sara me ratou kere madrai kei na nona ilala. (1 Sam. 21:1-6) E macala ena ituvaki ya ni ‘kere madrai’ o Tevita. E vakila na leqa ia e vakabauta dei ni sega ni biuti koya o Jiova. Eda raica ni sega ni bula o Tevita ena kere madrai.\nE vakadeitaka vei keda o Jisu ena Maciu 6:33, ni Kalou ena vakarautaka na veika era gadreva nona dauveiqaravi ke ra vakaliuca tiko ga na nona Matanitu. E kaya o Jisu: “Moni vakaliuca tiko ga na matanitu ni Kalou kei na nona yalododonu, ena qai soli vei kemuni na ka kece qo [na kedra, na medra, kei na nodra isulu].” E tukuna tale ga o Jisu nira na rairai sotava na “tacina” na viakana ena vuku ni veivakacacani. (Maciu 25:35, 37, 40) Qori sara ga na ka e sotava na yapositolo o Paula. Vakavica nona viakana qai viagunu.—2 Kor. 11:27.\nE tukuna vei keda o Jiova nida na vakacacani ena levu na sala. Ena rawa mada ga ni vakatabui vei keda e levu na ka nida saga meda vakalasuya na veibeitaki ni Tevoro. (Jope 2:3-5) Kena ivakaraitaki eso na tacida lotu vaKarisito era biu ena nodra keba ni veivakararawataki na Nazi, e leqataki sara ga na ituvaki era sotava ena vuku ni veivakacacani qori. E dua na ivadi qaseqase me vakatovolei kina nodra yalodina na iVakadinadina i Jiova oya mera kua ni vakani. Nira yalodina vei Jiova na nona iVakadinadina ra qai talairawarawa tiko ga vua, e sega tale ga ni biuti ira o koya. E vakalaiva mera sotava na veivakatovolei qori me vaka era sotava tale ga na vo ni lotu vaKarisito. Ia e laurai ni tokoni ira tiko ga o Jiova ena vuku ni yacana. (1 Kor. 10:13) Eda lai nanuma kina na ka e tukuni ena Filipai 1:29: “Ni soli vei kemuni na ilesilesi dokai qo ena vuku i Karisito, moni kua wale ga ni vakabauti koya, moni vakararawataki tale ga ena vukuna.”\nE yalataka o Jiova ni na tiko vata kei ira na nona dauveiqaravi. Kena ivakaraitaki ena Aisea 54:17, e kaya: “Nai yaragi kecega sa caka me kemu ena sega ga ni yaco.” Na yalayala qori kei na levu tale e vakadeitaka vei ira na tamata ni Kalou nira na taqomaki. Ena yasana adua, ena rawa ni vakatovolei e dua na lotu vaKarisito me tini vakamatei sara.


Marautaka Nomu Cakacaka (Dauvunau 3:13)\nMarautaka Nomu Cakacaka\n“Na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece.”—DAUVUNAU 3:13.\n1-3. (a) Era raica vakacava e levu na nodra cakacaka? (b) Na taro cava eda na veivosakitaka ena wase qo?\nLEVU e veiyasa i vuravura era cakacaka vakaukaua mera qaravi ira kei na nodra vuvale. E levu tale era sega ni taleitaka na nodra cakacaka, eso mada ga era voraki na lai cakacaka e veisiga. Ke o va tale ga qori, cava mo cakava mo marautaka kina nomu cakacaka? O na taleitaka vakacava?\n2 E tukuna o Jiova: “Mera kana . . . mera gunu na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece. Qo na isolisoli ni Kalou.” (Dauvunau 3:13) Ni buli keda o Jiova e biuta vei keda na gagadre ni cakacaka. E vinakata meda taleitaka na ka eda cakava.—Wilika Dauvunau 2:24; 5:18.\n3 Na cava gona ena vukei keda meda marautaka noda cakacaka? Na cakacaka cava mera cata na lotu vaKarisito? Ena donu vakacava noda rai me baleta na cakacaka kei na noda sokaloutaki Jiova? Na cava na cakacaka bibi duadua?\nRUA NA DAUCAKACAKA UASIVI\n4, 5. Na cava na rai i Jiova me baleta na cakacaka?\n4 E dau taleitaka o Jiova na cakacaka. E tukuni ena Vakatekivu 1:1: “Ena ivakatekivu, e bulia na lomalagi kei na vuravura na Kalou.” Ni bulia oti na vuravura kei na veika era tu kina, e qai kaya ni sa bau “totoka dina.” (Vakatekivu 1:31) E marautaka na noda Dauveibuli na veika e cakava.—1 Timoci 1:11.\n5 E sega ni cegu ena cakacaka o Jiova. E kaya o Jisu: “E cakacaka tiko ga o Tamaqu me yacova mai qo.” (Joni 5:17) Eso ga na ka eda kila mai na ka vakatubuqoroqoro kece sa cakava tiko mai o Jiova. Sa digitaki ira na lai veiliutaki kei na Luvena o Jisu Karisito ena nona Matanitu. (2 Korinica 5:17) E dusimaki keda qai karoni keda tiko. Era sa mai kilai Jiova e milioni vakacaca na tamata ena vuku ni cakacaka vakavunau e veiyasa i vuravura ra qai nuitaka na bula tawamudu ena vuravura parataisi.—Joni 6:44; Roma 6:23.\n6, 7. E vakacava na ivakarau ni cakacaka i Jisu?\n6 E ucui Tamana vinaka o Jisu ni dau taleitaka tale ga na cakacaka. Ni bera ni mai bula e vuravura a “matai ligamaqosa” ni Kalou, e vakaitavi tale ga ena buli ni veika e lomalagi kei na vuravura. (Vosa Vakaibalebale 8:22-31; Kolosa 1:15-17) E dau gumatua ena cakacaka ni se bula voli e vuravura. E vulica me dua na matai maqosa ni se cauravou, a rairai taravale kei na kena iyaya. Na vinaka ni nona cakacaka e kilai kina me dua “na matai.”—Marika 6:3.\n7 Ia na cakacaka bibi duadua e cakava e vuravura oya na nona vunautaka na itukutuku vinaka kei na nona vakavulici ira na lewenivanua me baleti Jiova. E tolu veimama na yabaki me vakacavara kina nona cakacaka vakaitalatala, e cakacaka vakaukaua ena matakacaca me yaco ena bogi levu. (Luke 21:37, 38; Joni 3:2) E taubaletaka e drau vakacaca na maile ena gaunisala kuvu ni vunautaka na itukutuku vinaka vei ira na lewenivanua.—Luke 8:1.\n8, 9. Na cava e marautaka kina o Jisu na nona cakacaka?\n8 E raica o Jisu me vaka na kakana na cakacaka ni Kalou. E solia vei koya na igu kei na kaukaua. So na siga e sega ni dau kana, ni levu na gauna e cakacaka tiko ga kina. (Joni 4:31-38) E vakayagataka vinaka e levu na gauna me vakavulica kina na veika me baleti Tamana. E tukuna kina vei Jiova: “Au sa vakalagilagi kemuni e vuravura ena noqu vakaotia na cakacaka oni lesia meu cakava.”—Joni 17:4.\n9 E matata vinaka ni o Jiova kei Jisu erau dau cakacaka vakaukaua, rau qai marautaka na nodrau cakacaka. Eda vinakata meda “vakatotomuria na Kalou,” da qai ‘muria voleka na weniyavai Jisu.’ (Efeso 5:1; 1 Pita 2:21) Oya na vuna eda cakacaka kina vakaukaua da qai solia noda vinaka taucoko ena ka eda cakava.\nRAI ME BALETA NA CAKACAKA\n10, 11. Cava ena vukei keda me donu tiko ga kina noda rai me baleta na cakacaka?\n10 Nida tamata i Jiova eda cakacaka vakaukaua meda qaravi keda kei ira na noda vuvale. Eda na via marautaka na noda cakacaka, ia ena via dredre toka qori. Cava gona meda cakava ke da sega ni marautaka na noda cakacaka?\nEna marautaki vakalevu na cakacaka ke donu tiko na noda rai\n11 Me donu noda rai. Eda na rairai sega ni veisautaka rawa na vanua eda cakacaka kina se na levu ni ka me caka, eda rawa ga ni veisautaka na noda rai. Ena veivuke vakalevu ke da kila na ka e vinakata o Jiova. Kena ivakaraitaki: E namaka o Jiova vua na ulunivuvale me vakarautaka vinaka na veika e gadreva na nona vuvale. E kaya na iVolatabu ni “vinaka cake e dua e sega ni vakabauta” ni vakatauvatani vei koya e sega ni vakarautaka na veika e gadreva na nona vuvale. (1 Timoci 5:8) Ke o dua na ulunivuvale, mo cakacaka vakaukaua mo vakarautaka na veika eratou gadreva na nomu vuvale. Ke o sega mada ga ni taleitaka na nomu cakacaka, e vakamarautaki Jiova na nomu qaravi ratou na nomu vuvale.\n12. Ena yaga vakacava noda cakacaka vakaukaua kei na daudina?\n12 Mo dau cakacaka vakaukaua qai daudina. Qo o na rawa ni marautaka kina na nomu cakacaka. (Vosa Vakaibalebale 12:24; 22:29) Ena nuitaki iko tale ga na nomu boso ni cakacaka. O ira na boso era dau taleitaki ira na daudina, nira na sega ni butako ilavo, iyaya, se gauna. (Efeso 4:28) Koya e bibi sara, ni kila o Jiova nomu cakacaka kaukaua kei na nomu daudina. Ena ‘vinaka na nomu lewaeloma’ ni o vakamarautaka na Kalou o lomana.—Iperiu 13:18; Kolosa 3:22-24.\n13. Na cava tale e rawa ni yaco nida daudina e valenicakacaka?\n13 Me vakacaucautaki o Jiova ena nomu itovo e valenicakacaka. Qori e dua tale na vuna meda taleitaka kina na noda cakacaka. (Taito 2:9, 10) Ena rawa ni uqeta e dua na nomu itokani e valenicakacaka me vuli iVolatabu na nomu ivakaraitaki vinaka.—Wilika Vosa Vakaibalebale 27:11; 1 Pita 2:12.\nCAKACAKA CAVA MEU DIGIA?\n14-16. Na cava meda vakasamataka nida digia noda cakacaka?\n14 E sega ni volai ena iVolatabu na cakacaka meda digia na lotu vaKarisito se na kena me kua. Ia e rawa ni vukei keda na ivakavuvuli era tu kina meda vakatulewataka vinaka na noda cakacaka. (Vosa Vakaibalebale 2:6) Nida dikeva na ivakavuvuli vakaivolatabu de vinaka meda taroga eso na taro e volai toka e ra.\nQara na cakacaka ena sega ni beci kina na ivakatagedegede i Jiova\n15 Vakacava e vinakati ena cakacaka qo meu cakava na ka e cata o Jiova? Eda sa vulica eso na itovo e cata o Jiova, me vaka na butako kei na lasu. (Lako Yani 20:4; Cakacaka 15:29; Efeso 4:28; Vakatakila 21:8) Eda na qarauna gona meda kua ni digia na cakacaka e veisaqasaqa kei na ivakatagedegede i Jiova.—Wilika 1 Joni 5:3.\n16 Na cakacaka qo e tokona se uqeta na ivakarau e sega ni vakadonuya o Jiova? Kena ivakaraitaki, vakacava ke soli vei iko na cakacaka mo dau kidavaki ira na vulagi ena valenibula ni vakalutu? E sega ni cala nomu kidavaki ira na vulagi. Ia o sa kila tiko na rai i Jiova me baleta na vakalutu. De o na sega sara ni vakaitavi ena veiqaravi ni vakalutu, ia o kila mai na rai i Jiova ni cala nomu tokona.—Lako Yani 21:22-24.\n17. Cava ena vukei keda me marautaka kina na Kalou na noda vakatulewa?\n17 Nida muria na ivakavuvuli vakalou, eda rawa ni vakataki ira e tukuni tiko ena Iperiu 5:14, “era vakayagataka nodra vakasama, e vakavulici me vakaduiduitaka na ka e donu mai na ka e cala.” Tarogi iko mada: ‘Vakacava era na tarabe eso keu digia na cakacaka qo? Ena vinakati meu biuti watiqu kei ratou na gone meu gole i vanuatani? Ena vakaleqai ratou vakacava?’\n“VAKADEITAKA . . . NA VEIKA ERA BIBI SARA”\n18. Na cava ena via dredre kina me vakaliuci noda sokalou?\n18 E sega ni rawarawa meda vakaliuca noda sokaloutaki Jiova nikua ni “vakilai kina e levu na ka dredre.” (2 Timoci 3:1) Ena dredre dina meda kunea e dua na cakacaka da qai dei kina. E bibi meda qarava na noda vuvale, ia eda kila tale ga ni dodonu me liu na noda sokalou. Me kua ni bibi duadua ena noda bula na ka vakayago. (1 Timoci 6:9, 10) Eda na rawa gona vakacava ni “vakadeitaka . . . na veika era bibi sara” qai vakarautaka na veika e gadreva na vuvale?—Filipai 1:10.\n19. Nida nuitaki Jiova eda na raica vakacava na noda cakacaka?\n19 Nuitaki Jiova vakatabakidua. (Wilika Vosa Vakaibalebale 3:5, 6.) E kila vinaka o Jiova na veika eda gadreva qai kauaitaki keda vakalevu. (Same 37:25; 1 Pita 5:7) E kaya na nona Vosa: “Me kua ni laurai ena nomuni bula ni oni lomana na ilavo, ni lomavakacegu ga ena ka e sa tiko vei kemuni. Ni a kaya [na Kalou]: ‘Au na sega sara ni laivi iko, au na sega tale ga ni biuti iko.’” (Iperiu 13:5) E sega ni vinakata o Jiova meda leqataka vakasivia na qaravi ni noda vuvale. E dau vakarautaka na veika era gadreva na nona tamata. (Maciu 6:25-32) Se mani cakacaka cava eda digia, eda na sega ni vakawalena na noda dau wilika na Vosa ni Kalou, vunautaka na itukutuku vinaka kei na soqoni vaKarisito.—Maciu 24:14; Iperiu 10:24, 25.\n20. Eda na bula rawarawa vakacava?\n20 Me vinaka na matamu. (Wilika Maciu 6:22, 23.) E kena ibalebale qori mo bula rawarawa ga, mo rawa ni qaravi Jiova vinaka kina. E ka vakalialia meda raica ni bibi cake mai na noda veitokani kei na Kalou na ilavo, na ivakarau ni bula vinaka, kei na iyaya vovou. Na cava ena vukei keda ena ka meda vakaliuca? Meda saga meda kua ni dinau. Ke o sa dinau tu, tovolea mo vakalailaitaka se vakaotia nomu sausaumi. Ke da sega ni qaqarauni, eda na rawa ni vakayagataka vakalevu noda gauna kei na noda kaukaua ena ka vakayago, qai sega na gauna ni masu, vuli, se vunau. Eda sega ni vinakata me vakaleqa na noda bula na kauaitaki ni ka vakayago, eda vinakata meda lomavakacegu ena veika sa tu me vaka na “kakana [kei] na isulu.” (1 Timoci 6:8) Se mani ituvaki cava eda sotava, e vinaka meda dau dikevi keda, meda kila na sala eda rawa ni qaravi Jiova vakavinaka kina.\n21. Na cava meda vakatulewataka kina na ka meda vakaliuca?\n21 Me donu na ka o vakaliuca. Bibi meda vakayagataka vinaka na noda gauna, kaukaua, kei na noda iyau. Ke da sega ni qarauna, eda na rawa ni vakalusia noda gauna ena ka e sega ni bibi me vaka na vuli se ilavo. E kaya o Jisu: “Dou vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou.” (Maciu 6:33) Na vakatulewa eda cakava, noda itovo, ka eda cakava e veisiga, kei na noda isausau ena vakaraitaka na ka eda vakaliuca e lomada.\nCAKACAKA BIBI DUADUA MEDA CAKAVA\n22, 23. (a) Na cava na cakacaka bibi duadua eda cakava na lotu vaKarisito? (b) Na cava ena vukei keda meda marautaka kina na noda cakacaka?\n22 Na cakacaka bibi duadua oya na noda qaravi Jiova kei na vunautaki ni itukutuku vinaka. (Maciu 24:14; 28:19, 20) Me vakataki Jisu ga eda vinakata meda solia noda vinaka taucoko ena cakacaka qo. Eso era gole ena vanua e vinakati kina vakalevu na vunau. Eso era vulica e dua tale na vosa mera vunau kina. E vinaka mo vakatarogi ira. Era na tukuna ga nira marau qai vakainaki na nodra bula.—Wilika Vosa Vakaibalebale 10:22.\nE cakacaka bibi duadua na noda qaravi Jiova\n23 Levu nikua era vakayagataka e levu na gauna ena dua na cakacaka se vica vata tu nodra cakacaka. Qori mera vakarautaka ga kina na veika e gadreva na vuvale. E kila vinaka o Jiova na ituvaki qori, e marautaka na ka eda cakava tiko me baleta na noda vuvale. Koya gona meda vakatotomuri Jiova kei Jisu mada ga ena noda cakacaka vakaukaua, se mani cakacaka cava eda digia. Meda kua ni guilecava ni noda cakacaka bibi duadua oya na noda qaravi Jiova kei na vunautaki ni itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. Qo ena vakamarautaki keda dina.\n1 BULI KEDA O JIOVA MEDA CAKACAKA\n“Mera kana . . . mera gunu na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece. Qo na isolisoli ni Kalou.”—Dauvunau 3:13\nNa cava e isolisoli kina ni Kalou na cakacaka?\nVakatekivu 1:1, 31; Dauvunau 2:24; Joni 5:17\nE dau cakacaka vakaukaua o Jiova. E marautaka na nona cakacaka, e vinakata tale ga meda taleitaka noda cakacaka.\nVosa Vakaibalebale 8:22-31; Kolosa 1:15-17\nE dau cakacaka tale ga vakaukaua o Jisu e lomalagi vaka kina e vuravura.\nMarika 6:3; Luke 21:37, 38; Joni 4:31-38; 17:4\nE uasivi na cakacaka i Jisu qai vakacavara vinaka na itavi e lesi kina, dina ni sega ni rawarawa.\n2 RAWA NI DONU NODA RAI ME BALETA NA CAKACAKA\n“O sa bau raica e dua e kenadau ena nona cakacaka? Ena tu o koya e matadra na tui.”—Vosa Vakaibalebale 22:29\nEda na marautaka vakacava noda cakacaka?\nVosa Vakaibalebale 12:24; Kolosa 3:22-24; Iperiu 13:18\nKe da sega mada ga ni veisautaka rawa noda cakacaka, eda rawa ni vakavinakataka noda rai. Eda vinakata tale ga meda daudina da qai gumatua ena cakacaka.\nVosa Vakaibalebale 27:11; 1 Timoci 5:8; 1 Pita 2:12\nNi o qarava na veika vakayago ni nomu vuvale, o sa talairawarawa tiko vua na Kalou. Na nomu itovo vinaka e valenicakacaka ena rokovi kina o Jiova.\nLako Yani 20:13-15; Vosa Vakaibalebale 2:6; Roma 14:19-22; Efeso 5:28–6:4; 1 Joni 5:3; Vakatakila 18:4\nE vukei keda na iVolatabu meda kila na sala e rawa ni veivakaleqai kina eso na cakacaka. E rawa ni vakaleqa na vuvale, ira na tacida qai vakabibi o Jiova.\n3 NI DONU NA KA EDA VAKALIUCA ENA MARAUTAKI NODA CAKACAKA\n“Vakadeitaka . . . na veika era bibi sara.”—Filipai 1:10\nNa cava meda vakaliuca?\nSame 37:25; Vosa Vakaibalebale 3:5, 6; 1 Pita 5:7\nNuitaki Jiova ni kila vinaka na veika o gadreva ena veisiga.\nMaciu 6:25-32; 1 Timoci 6:8-10; Iperiu 13:5\nLomavakacegu ena ka sa tu vei iko.\nVosa Vakaibalebale 10:22; Maciu 6:33; 28:19, 20; Iperiu 10:24, 25\nMeda dei tiko ga ena noda qaravi Jiova kei na vunautaki ni itukutuku vinaka. Qo na cakacaka bibi duadua eda rawa ni cakava.\niMeli iMeli Marautaka Nomu Cakacaka\nKa e Kaya na iVolatabu me Baleta na Cakacaka


Na iVakayakavi ni Turaga ena ika14 ni Naisani | Bula i Jisu\nMACIU 26:21-29 MARIKA 14:18-25 LUKE 22:19-23 JONI 13:18-30\nDAUVEILIUMURITAKI O JUTASA\nTAUYAVUTAKA O JISU NA IVAKANANUMI\nSe qai vuya oti ga o Jisu na yavadratou na nona yapositolo me ratou vulica kina na yalomalumalumu. Ni sa oti na kanavata ni Lakosivia, e cavuqaqataka sara o Jisu na parofisai i Tevita: “Na tagane mada ga keirau veiyaloni, o koya au nuitaka, o koya e kania tiko na qau madrai, sa laveta na bukubukuniyavana me saqati au.” E tomana o Jisu: “E dua vei kemudou ena soli au yani.”—Same 41:9; Joni 13:18, 21.\nEratou veiraici na yapositolo ratou qai taroga kece: “Turaga, o yau?” E bau taroga tale ga qori o Jutasa Isikarioti. Ni dabe tiko e yasa i Jisu o Joni, e tukuna sara vua o Pita me vaqaqa mai se o cei e vakaibalebaletaka tiko o Jisu. E ravi yani vei Jisu o Joni qai taroga: “Turaga, o cei?”—Maciu 26:22; Joni 13:25.\nE sauma o Jisu: “O koya ga au na solia vua na tiki ni madrai au tonia.” E tonia sara na madrai qai solia vei Jutasa, e kaya: “Sa vakarau lako na Luve ni tamata me vaka e volai me baleti koya, ia ena kalouca o koya e solia yani na Luve ni tamata! E vinaka cake vua na tamata ya me kua ni sucu mai.” (Joni 13:26; Maciu 26:24) E uqeta na loma i Jutasa o Setani. Sa dauveivakaisini rawa tu o Jutasa, qo sa soli koya tale vua na Tevoro me cakava na lomana qai “dodonu me rusa.”—Joni 6:64, 70; 12:4; 17:12.\nE tukuna vei Jutasa o Jisu: “Vakatotolotaka na ka o cakava tiko.” E dau maroroya na kato ni ilavo o Jutasa, ratou nanuma kina ni tukuni tiko vua: “‘Volia mai na ka e yaga vei kedatou ena soqo,’ se me solia eso na ka vei ira na dravudravua.” (Joni 13:27-30) Ia e biubiu o Jutasa me lai soli Jisu.\nE tauyavutaka o Jisu e dua tale na kanavata ena yakavi tiko ga ni kanavata ni Lakosivia. E taura e dua na madrai, e vakavinavinakataka, tikica, qai solia me ratou kania na yapositolo. E kaya: “Qo e vakaibalebaletaka na yagoqu ena soli ena vukumudou. Dou dau cakava qo mo dou vakananumi au kina.” (Luke 22:19) E veisoliyaki na tiki ni madrai ratou qai kania na yapositolo.\nE taura tale ga o Jisu e dua na bilo waini, e vakavinavinakataka qai solia vei ratou na yapositolo. Eratou gunu kece, sa qai kaya o Jisu: “Na bilo qo e vakaibalebaletaka na veiyalayalati vou e vakadeitaki ena noqu dra, ena vakadavei ena vukumudou.”—Luke 22:20.\nE tekivuna e keri o Jisu e dua na ivakarau vei ira na nona imuri, mera dau vakananuma e veiyabaki nona mate ena ika14 ni Naisani. Qori era na nanuma lesu kina na veika rau cakava o Jisu kei Tamana me rawa nira sereki mai na ivalavala ca kei na mate o ira na vakabauta. E tiko na yaga ni Lakosivia era dau solevutaka na Jiu, ia e talei sara na ivakananumi ni vakabibitaki kina nodra vakabulai o ira era vakabauta.\nE kaya o Jisu ni nona dra “ena vakadavei ena vukudra e levu, me vosoti kina na ivalavala ca.” O ira na vosoti qori eratou okati tiko kina na nona yapositolo yalodina kei na so tale na tisaipeli yalodina. Era na veiliutaki kei Jisu ena Matanitu i Tamana.—Maciu 26:28, 29.\nNa parofisai vakaivolatabu cava e cavuqaqataka o Jisu me baleta e dua na itokani? Cava e tukuna ni vakaibalebaletaka qori?\nNa cava e tukuna o Jisu me cakava o Jutasa? Na cava eratou nanuma na vo ni yapositolo ena ka e tukuna qori o Jisu?\nNa kanavata cava tale e tauyavutaka o Jisu? Na cava na kena inaki?\niMeli iMeli Na iVakayakavi ni Turaga\njy wase 117 t. 270-271


Eda na Rai Vakacava Vua na Kalou? | Vulici\n“Au sa tacake vei kemuni, oni dabe tiko ena idabedabe vakaturaga mai lomalagi.”—SAME 123:1.\nSERE: 143, 124\nNa cava na ibalebale ni noda rai vei Jiova?\nNa cava e sega ni butuka kina o Mosese na Vanua Yalataki?\nNa cava eda vulica ena ka e yacovi Mosese?\n1, 2. Na cava e okati ena noda rai vei Jiova?\nE “DUATANI sara” na gauna qo ni “vakilai kina e levu na ka dredre.” Sa na qai dredre ga na bula ena veisiga, ni bera ni vakalesui mai na bula vakacegu ena vuravura qo. (2 Tim. 3:1) Ena vinaka gona meda taroga, ‘Au dau qara ivakasala se veivuke e vei?’ De dua ena totolo ga nida cavuta “Vei Jiova,” ia qori na kena isau vinaka duadua.\n2 Na cava e okati ena noda rai vei Jiova? Eda na vakadeitaka vakacava me dei tiko ga vua na matada ni dredre na bula? Ena vica vata na drau na yabaki sa oti, e vakadinata na daunisame na kena bibi meda tacake vei Jiova me vukei keda ena gauna ni leqa. (Wilika Same 123:1-4.) E vakatauvatana na noda rai vei Jiova kei na nona rai na dauveiqaravi vua na nona turaga. Na cava e vakaibalebaletaka na daunisame? Ena sega wale ga ni rai vua na nona turaga na dauveiqaravi me kana se taqomaki, e vinakati tale ga me rai wasoma vua me kila na ka e vinakata qai cakava sara. E tautauvata tale ga qori kei na kena bibi meda vakekeli ena Vosa ni Kalou meda kila na loma i Jiova me baleti keda yadua da qai muria na nona veidusimaki. Qori ga na sala eda vakadeitaka kina ni na vukei keda ena gauna ni leqa.—Efeso 5:17.\n3. Na cava e rawa ni vakawelei keda me kua ni dei na matada vei Jiova?\n3 Eda kila ni bibi meda rai tiko ga vei Jiova, ia ena so na gauna eda rawa ni vakawelei. Qori sara ga na ka e yacovi Marica na itokani voleka i Jisu. A “ogataka e levu na ka.” (Luke 10:40-42) Ke vakawelei e dua na marama yalodina ena gauna e veimaliwai tiko kina kei Jisu, meda kua ni kidroa ni rawa ni yacovi keda tale ga. Na cava e rawa ni vakawelei keda me kua ni dei na matada vei Jiova? Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo ni rawa ni vakawelei keda na nodra ivalavala eso tale. Eda na vulica tale ga na sala eda na rai tiko ga kina vei Jiova.\nSEGA NI VAKALOUGATATAKI O MOSESE\n4. Na cava eda na rairai kurabui kina ni sega ni butuka o Mosese na Vanua Yalataki?\n4 E macala ni dau rai o Mosese vei Jiova me dusimaki koya. A “dei tu ga, e vaka ga e raici koya tiko e tawarairai.” (Wilika Iperiu 11:24-27.) E tukuni ena iVolatabu ni “se sega vakadua ni cadra mai e Isireli e dua na parofita e vakataki Mosese, ni bau kilai koya vinaka sara ga o Jiova.” (Vkru. 34:10) Erau veivolekati o Mosese kei Jiova, ia e sega ga ni butuka na Vanua Yalataki. (Tiko 20:12) Na cava e tarabe kina?\n5-7. Na cava e yaco nira se qai biuti Ijipita ga na Isireli, cava e qai cakava o Mosese?\n5 Voleka ni rua na vula nodra biuti Ijipita mai na Isireli, e basika e dua na ituvaki leqataki, se bera mada ga nira yaco e Ulu i Saineai. Era kudruvaka ni sa sega na medra wai. Era vosakudrukudru vei Mosese. Toso na gauna sa sega ni vosota rawa o Mosese mani tagicaka vei Jiova: “Na cava meu cakava vei ira na tamata qo? Wale ga qo era na vakaviriki au ena vatu!” (Lako 17:4) E rogoca qori o Jiova ni tukuna vei Mosese na idusidusi matata. Me kauta na nona ititoko qai samuta na delanivatu e Orepi ena qai dave mai kina na wai. Eda wilika: “E cakava qori o Mosese nira rai tu na qase ni Isireli.” Era gunu na Isireli me yacova ni oti na nodra karamaca, mani wali na leqa.—Lako 17:5, 6.\n6 E kaya tale na iVolatabu ni “vakatoka” o Mosese “na vanua oya me o Masa kei Meripa, ena vuku ni nodra veiba na Isireli, ra qai vakatovolei Jiova nira kaya: ‘E tiko ena keda maliwa o Jiova se sega?’” (Lako 17:7) E sota donu na rua na yaca qori ni kedrau ibalebale, “Veivakatovolei” kei na “Veileti.”\n7 E raica vakacava o Jiova na ka e yaco ya e Meripa? E raica na ka era cakava na Isireli nira sega wale ga ni beci Mosese, era bolei koya se vakalewa ni Kalou dina duadua ga. (Wilika Same 95:8, 9.) Macala ni sega ni dodonu na ka era cakava. E donu vinaka na ka e cakava o Mosese ena gauna qori, ya me rai vei Jiova qai muria na nona veidusimaki.\n8. Na cava e yaco ni sa voleka ni cava na 40 na yabaki na ilakolako ena vanua talasiga?\n8 Na cava e yaco ena dua na ituvaki vata qori ni oti tale e rauta ni 40 na yabaki, ni sa voleka ni cava na ilakolako ena vanua talasiga? Era tu tale na Isireli ena dua na vanua e qai vakatokai me o Meripa. Qo na kena e voleka i Ketesa, volekata na Vanua Yalataki, * e duidui mai na kena imatai. Era kudruvaka tale na Isireli na leqa ni wai. (Tiko 20:1-5) Ia ena gauna qo, sa veisau o Mosese.\n9. Na idusidusi cava e tukuni vei Mosese, cava e qai cakava? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n9 Na cava e cakava o Mosese ena talaidredre qori? E rai tale vei Jiova me dusimaki koya. Ia e sega ni tukuna vua o Jiova ena gauna qo me samuta na delanivatu. E tukuni vua me taura nona ititoko, kaciva mai na isoqosoqo me qai vosa ina vatu. (Tiko 20:6-8) A sega ni vosa ina vatu o Mosese, ia e vakaraitaka nona yalokatakata ni kailavaka vei ira na soqoni tu ya: “Ni rogoca sara qo ni yavu tamata talaidredre! Me keirau kauta mai na vatu qo na memuni wai?” E qai samuta na vatu, e sega ni samuta ga vakadua, e samuta vakarua.—Tiko 20:10, 11.\n10. Na cava na rai nei Jiova ena ka e cakava o Mosese?\n10 E cudru sara ga o Jiova, io e cudruvi Mosese vakalevu. (Vkru. 1:37; 3:26) Na vuna? E rairai tiko e vica na vuna e cudru kina. Me vaka sa tukuni oti, e rairai cudru o Jiova ni sega ni muria o Mosese na idusidusi vou e tukuni vua.\n11. Na cava e rairai sega ni vakabibitaki kina na cakamana i Jiova ena nona samuta o Mosese na vatu?\n11 Qo e rairai dua tale na vuna. E kaukaua sara na ibulibuli ni vatu ena imatai ni Meripa. Se mani vakacava na kaukaua ni nona samuta e dua na vatu qori, ena sega ga ni drodro mai na wai. Ia e duidui na barinivatu volekata na ikarua ni Meripa, e levu kina na vatucule. E qaraqara na vatucule, e dau tu ga e rukuna na wai, e rawa tale ga ni samuti me vure mai kina na wai. Ni samuta gona vakarua o Mosese na vatu malumu qori, vakacava e rawa ni nanumi ni drodro ga mai vakataki koya na wai qai sega ni vakavuna o Jiova? Vakacava nona samuta o Mosese na veivatu malumu qori qai sega ni vosa, sa vakayacora kina na cakamana? * Eda sega ni vakadeitaka.\nTALAIDREDRE O MOSESE\n12. Na cava e dua tale na vuna e rairai cudruvi Mosese kei Eroni o Jiova?\n12 E tiko tale e dua na vuna e rairai cudruvi Mosese kina kei Eroni o Jiova. Rogoca mada na ka e tukuna o Mosese vei ira na Isireli: “Me keirau kauta mai na vatu qo na memuni wai?” Ni cavuta “keirau,” e rawa ni dusi koya tiko ga kei Eroni. Na ka e tukuna o Mosese e vakaraitaka nona beci Jiova ni vakavuna dina na cakamana. E rawa ni vakadeitaka qori na ka eda wilika ena Same 106:32, 33: “Era vakacudrui koya ena wai mai Meripa, e qai lako vakaca vei Mosese na ka era cakava. Era vakararawataka na yalona, qai vosa cala o koya ena tebenigusuna.” * (Tiko 27:14) Na ka e cakava o Mosese e sega ni rokovi kina o Jiova. E kaya o Jiova vei Mosese kei Eroni: “Drau a beca na noqu ivakaro.” (Tiko 20:24) Qo e dua na cala bibi!\n13. Na cava e veiganiti kina qai sega ni veisau na nona lewa o Jiova vei Mosese?\n13 Ni rau liutaki ira na tamata i Jiova o Mosese kei Eroni, e levu sara na ka rau na tarogi kina. (Luke 12:48) Dua na gauna sa oti, e sega ni vakadonuya o Jiova mera butuka na vanua o Kenani na isoqosoqo taucoko ni Isireli ena nodra talaidredre. (Tiko 14:26-30, 34) E veiganiti gona me tau tale ga vei Mosese na lewa qori ni talaidredre, e vakaraitaka tale ga ni dei tu ga o Jiova. A sega ni butuka na Vanua Yalataki me vakataki ira na kena vo era talaidredre.\nNA VU NI LEQA\n14, 15. Na cava e vakavuna nona talaidredre o Mosese?\n14 Na cava e vakavuna me talaidredre o Mosese? Rogoca tale na Same 106:32, 33: “Era vakacudrui koya ena wai mai Meripa, e qai lako vakaca vei Mosese na ka era cakava. Era vakararawataka na yalona, qai vosa cala o koya ena tebenigusuna.” Era vakacudrui Jiova na Isireli, e lai rarawa kina vakalevu o Mosese. Ni sega ni lewai koya vinaka e vosavosa kina, ia e sega ni vakasamataka na kena ca.\n15 E vakalaiva o Mosese na nodra ivalavala eso tale me kua ni dei na matana vei Jiova. Ena imatai ni ituvaki, e donu vinaka na veika e cakava o Mosese. (Lako 7:6) Ia ni liutaki ira tiko na Isireli talaidredre me vicasagavulu na yabaki, a rawa ni oca se vuturi. A kauaitaka ga vakabibi o Mosese na nona rai mai na nona vakalagilagi Jiova.\n16. Na cava meda kauaitaka kina na ka e cakava o Mosese?\n16 Ke sa rawa ni vakawelei se tarabe na parofita yalodina o Mosese, ena rawa tale ga ni yacovi keda qori. Me vakataki koya ga, eda sa vakarau butuka yani na vuravura vou e yalataka o Jiova. (2 Pita 3:13) Eda vinakata kece me noda na veivakalougatataki qori. E bibi gona meda rai tiko ga vei Jiova oya nida cakava na lomana. (1 Joni 2:17) Na cava eda vulica ena malumalumu i Mosese?\nME KUA NI VAKALEQAI IKO NA KA ERA CAKAVA ESO TALE\n17. Na cava ena vukei keda meda kua ni cudru totolo?\n17 Kua ni cudru totolo. Nida sotava wasoma na veika dredre, “meda kua . . . ni soro ena caka vinaka, nida na tamusuka ena kena gauna ke da sega ni vakacauoca.” (Kala. 6:9; 2 Ces. 3:13) Nida sotava na ituvaki e dau veivakacudrui se votivoti na itovo, vakacava eda dau lewa vinaka na noda cudru kei na ka eda tukuna? (Vkai. 10:19; 17:27; Maciu 5:22) Nira vakacudrui keda eso, e dodonu meda vulica meda “laiva ga me qai sauma na Kalou” o Jiova. (Wilika Roma 12:17-21.) Ke da rai tiko ga vua, eda na vakaraitaka nida dokai koya me qai sauma, eda na vosovoso tale ga ni waraka me yavala ena nona gauna lokuci. Ke da cakava na kena veibasai meda sauma, eda sa beci Jiova tiko.\n18. Na cava meda nanuma tiko ena kena muri na idusidusi?\n18 Muria vinaka na idusidusi vovou. Vakacava eda dau yalodina ni muria na veidusimaki vovou e vakarautaka o Jiova? Ke da cakava qori, eda na sega ni muria tu ga na kena eda matau kina. Ia eda na totolo ni muria na idusidusi vovou e vakarautaka o Jiova kei na nona isoqosoqo. (Iper. 13:17) Ena gauna vata qori eda na qarauna meda “kua ni kuria na ka e volai.” (1 Kor. 4:6) Qori e vakaraitaka ni dei tiko na matada vei Jiova.\nNa cava eda vulica vei Mosese ena ka e cakava nira cala eso tale? (Raica na parakaravu 19)\n19. Na cava me kua kina ni vakaleqa noda veiwekani kei Jiova na nodra cala eso tale?\n19 Me kua ni vakaleqa nomu veiwekani kei Jiova na nodra cala eso tale. Ni dei tiko na matada vei Jiova, eda na sega ni vakalaiva na ka era cakava eso tale me vakararawataki keda se vakaleqa noda veiwekani kei koya. Me vakataki Mosese ga, e bibi sara qo vei ira na lesi ena so na itavi ena isoqosoqo i Jiova. E dina nida “sasagataka” yadua na noda “bula ena rere kei na sautaninini,” meda nanuma tiko ni sega ni duadua tu ga na ivakarau ena lewai keda kina o Jiova. (Fpai. 2:12) Na levu ga ni itavi e lesi vei keda, na levu tale ga ni ka ena namaki vei keda. (Luke 12:48) Ke da lomani Jiova dina, ena sega ni dua na ka ena vakatarabetaki keda se tawasei keda mai na nona loloma.—Same 119:165; Roma 8:37-39.\n20. Na cava meda vakadeitaka?\n20 Ena gauna dredre qo, meda tacake tiko ga vua e “dabe tiko ena idabedabe vakaturaga mai lomalagi” me rawa nida kila na lomana. Me kua sara ni vakaleqa na noda veiwekani kei Jiova na ka era cakava eso tale. Na ka e yacovi Mosese e vakadeitaka e lomada kei na noda vakasama na kena bibi. Me kua ni vakacudrui keda na nodra malumalumu eso tale, ia meda vakadeitaka ‘me rai tiko ga na matada vei Jiova na noda Kalou.’—Same 123:1, 2.\n^ para. 8 E duidui na vanua qo kei na Meripa volekati Rifitimi. Na ikarua ni vanua qo e veisemati kei Ketesa, sega ni o Masa. Ia na yacadrau ruarua na vanua qo o Meripa ni tubu kina na veileti.—Raica na mape ena iKuri B3 ena Vakadewa ni Vuravura Vou.\n^ para. 11 E kaya o Parofesa John A. Beck me baleta na itukutuku qo: “E volai ena dua na nodra ivola makawa na Jiu, era vakalewai Mosese o ira na talaidredre nira kaya va qo: ‘E kila vinaka tu o Mosese na veika me baleta na vatu qo! Ke via vakadinadinataka ni dau cakamana, me vakarautaka mai na wai.’” Ia qo e itukuni ga.\n^ para. 12 Raica na Watchtower, 15 ni Okotova, 1987, “Questions From Readers.”\niMeli iMeli O Rai Tiko i Vei?