2 Veigauna 28 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Australian Sign Language Austrian Sign Language Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Colombian Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Danish Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish French Ga Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Guatemalan Sign Language Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Sign Language Isoko Israeli Sign Language Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kazakh Kenyan Sign Language Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Korean Sign Language Latvian Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Macedonian Madagascar Sign Language Malagasy Malay Malayalam Maltese Maya Mexican Sign Language Mozambican Sign Language Myanmar Nepali New Zealand Sign Language Nicaraguan Sign Language Nigerian Sign Language Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Panamanian Sign Language Pangasinan Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Romanian Russian Russian Sign Language Salvadoran Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Swiss German Sign Language Tagalog Taiwanese Sign Language Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Ticuna Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Uruguayan Sign Language Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zambian Sign Language Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\niKarua ni Veigauna 28:1-27\nTui Juta o Easi (1-4)\nDruka vei Siria kei Isireli (5-8)\nVakasalataki Isireli o Oteti (9-15)\nVakamalumalumutaki o Juta (16-19)\nQaravi matakau o Easi, nona mate (20-27)\n28 E tui o Easi+ ni sa yabaki 20, e veiliutaki e Jerusalemi me 16 na yabaki. E sega ni cakava o koya na ka e donu ena mata i Jiova me vaka e cakava o Tevita na tukana.+ 2 Ia e muria na nodra ivalavala na tui Isireli,+ e bulia mada ga na kedra matakau kaukamea+ na Peali. 3 E cabora tale ga na isoro kubou ena Buca ni Luvei Inomi* qai vakamai ira na luvena ena bukawaqa+ ni muria na nodra itovo vakasevaki na veimatanitu+ e cemuria o Jiova e matadra na Isireli. 4 E dau vakacaboisoro tale ga qai vakama na isoro ena vanua cecere,+ ena veidelana, kei na ruku ni kau bulabula kece.+ 5 E mani soli koya o Jiova na nona Kalou e liga i tui Siria,+ era vakadrukai koya ra qai kauta vakavesu e dua na ilala levu i Tamasiko.+ E soli koya tale ga e liga i tui Isireli mani vakadrukai koya ena dua na veivakamatei levu. 6 E vakamatea e Juta o Pika+ na luvei Rimalaia e 120,000 ena dua ga na siga, era tamata qaqa kece, nira biuti Jiova na Kalou i tukadra.+ 7 O Sikiri e dua na tamata qaqa ni Ifireimi e vakamatei Mesea na luvenitui, kei Asirikame na turaga ni valenitui,* kei Elikana e tarava na tui. 8 Era qai kauta vakavesu na Isireli e 200,000 na tacidra, o ira na yalewa, na luvedra tagane kei na luvedra yalewa; era yauta tale ga e levu sara na itokinivalu ra qai kauta na itokinivalu i Samaria.+ 9 Ia e tiko e kea e dua na parofita i Jiova, na yacana o Oteti. E lako yani me tavaka na mataivalu e lako tiko i Samaria, e kaya vei ira: “Raica! Ni cudruvi ira na Juta o Jiova na Kalou i tukamuni, e soli ira kina i ligamuni+ oni qai vakamatei ira ena cudru e yaco sara i lomalagi. 10 Qo oni nakita moni vakamalumalumutaki ira na lewe i Juta kei Jerusalemi mera nomuni tagane dauveiqaravi kei na yalewa dauveiqaravi.+ Ia oni sega tale ga ni cala ena mata i Jiova na nomuni Kalou? 11 Qo moni rogoci au, moni vakasukai ira oni kauta mai vakavesu vei ira na tacimuni, ni sa waqa vei kemuni na cudru i Jiova.” 12 Eratou lako sara eso na nodra turaga na Ifireimi, o Asaraia na luvei Jionanai, o Perekaia na luvei Meselemoce, o Jesikaia na luvei Salumi, kei Amasa na luvei Atelai me ratou vorati ira na lesu mai ena ivalu, 13 eratou kaya vei ira: “Moni kua ni kauti ira mai ke na vesu mai, nida na cala kina ena mata i Jiova. Na ka oni nakita moni cakava ena kuria na noda ivalavala ca kei na noda cala, ni sa levu tu mada na noda cala, e waqa kina na cudru vei Isireli.” 14 Ia o ira na sotia vakaiyaragi era soli ira na vesu mai kei na itokinivalu+ vei ira na turaga kei na ivavakoso taucoko. 15 Era tucake sara na tamata e cavuti na yacadra, era tauri ira na vesu mai ra qai solia na isulu mai na itokinivalu vei ira kece na luvaiwale. Era vakaisulutaki ira, era solia vei ira na ivava, na kakana kei na ka mera gunuva, kei na waiwai me ilumu. Era vakavodoki ira na malumalumu ena asa ra qai kauti ira vei tacidra i Jeriko na koro ni vuniniuniu. Oti era lesu i Samaria. 16 Ena gauna oya e kerekere o Tui Easi vei ratou na tui Asiria me ratou vukei koya.+ 17 Era lako tale yani na kai Itomi, era valuti ira na Juta ra qai kauti ira vakavesu. 18 Era ravuta tale ga na kai Filisitia+ na veikoro ena Sefila+ kei na Nikepi e Juta, era ravuti Pecisemesi,+ Eijaloni,+ Kiteroci, Soko kei na kena tauni lalai,* o Timinaca+ kei na kena tauni lalai, kei Kimiso kei na kena tauni lalai, era qai vakaitikotiko e kea. 19 E vakamalumalumutaki Juta o Jiova ena vuku i Tui Easi e Isireli ni vakawaleni Juta o koya ra qai sega sara ni yalodina vei Jiova. 20 E lako yani o Tui Tikilaci-pilineseri+ e Asiria me valuti koya qai vakararawataki koya,+ e sega ni vakaukauataki koya. 21 Ni kauta kece o Easi na iyaya ni vale i Jiova, na valenitui+ kei na nodra vale na turaga me lolomataka vei tui Asiria, e sega ga ni yaga vua. 22 Ena gauna ni nona rarawa sa qai sega ga ni yalodina vei Jiova o Tui Easi. 23 E tekivu vakacaboisoro vei ira na kalou ni Tamasiko+ era vakadrukai koya,+ e kaya: “Ni vukei ira tiko na nodra kalou na tui Siria, au na vakacaboisoro vei ira mera vukei au mai.”+ Ia era vakavuna me tarabe o koya kei ira kece na Isireli. 24 E kumuna tale ga o Easi na iyaya kece ni vale ni Kalou dina, e taya vakamatailalai na iyaya ni vale ni Kalou dina,+ e sogota na katuba ni vale i Jiova+ qai cakava na nona icabocabonisoro ena tutu i Jerusalemi kece. 25 E cakava ena koro kece e Juta na vanua cecere me cabora na isoro kubou ina so tale na kalou,+ e mani vakacudrui Jiova na Kalou i tukana. 26 Na vo ni itukutuku me baleti koya, na ka kece e cakava, na kena itekivu kei na kena iotioti, e volai ena nodra iVola na Tui Juta kei Isireli.+ 27 E qai davo kei ira na tukana o Easi, era buluti koya ena koro e Jerusalemi, era sega ni kauti koya ena nodra ibulubulu na tui Isireli.+ E tui sara na luvena, o Esekaia me sosomitaki koya.\n2 Veigauna 28


Bulu o Jisu | Bula i Jisu\nBulu o Jisu\nMACIU 27:57–28:2 MARIKA 15:42–16:4 LUKE 23:50–24:3 JONI 19:31–20:1\nKAU SOBU MAI NA KAU NA YAGO I JISU\nVAKARAUTAKI NA YAGONA ME VAKOTORI\nRATOU GOLE INA IBULUBULU NA YALEWA\nSa yakavi sara na vanua ena Vakaraubuka na ika14 ni Naisani. Ni dromu na siga, ena tekivu kina na Siga ni Vakacecegu ni ika15 ni Naisani. Sa mate o Jisu, ia erau se bula tiko na daubutako rau vako tikivi koya. E vakaroti ena Lawa me “kua ni lili tu ena kau” na yagonimate “ena bogi taucoko,” me bulu ga ena “siga oya.”—Vakarua 21:22, 23.\nE dau vakatokai na Vakaraubuka me siga ni Vakavakarau, mera vakarautaka kina na kedra na lewenivanua se ra vakacavara kina eso na cakacaka e vinakati me vakayacori rawa ni bera na Siga ni Vakacecegu. Ni dromu na siga, sa na tekivu na rua na Siga ni Vakacecegu “levu.” (Joni 19:31) E vakatokai me Siga ni Vakacecegu levu baleta na ika15 ni Naisani e imatai ni siga ni Soqo ni Madrai Sega ni Vakaleveni e dau solevutaki me vitu na siga, e dau siga ga ni Vakacecegu na imatai ni siga ni soqo qori. (Vunau ni Soro 23:5, 6) Erau mai veidonui kei na siga qori na Siga ni Vakacecegu vakamacawa, na ikavitu ni siga.\nEra kerei Pailato gona na Jiu me ratou vakamatei vakatotolo o Jisu kei rau na daubutako eratou vako veitikivi. Ena caka vakacava qori? Me musu na yavadratou ni na dredre nodratou toso cake me ratou cegu tiko kina. Ratou gole na sotia qai musuka na yavadrau na daubutako. Ia rau sega ni musuka na yava i Jisu ni sa mate tu. E vakayacori kina na Same 34:20: “E yadrava tiko na nona sui kece, e sega ni dua e musuki.”\nMe vakadeitaki ni sa mate dina o Jisu, e suaka na sarisarina ena moto e dua na sotia. E volekata sara ga na utona, qai “drodro mai kina na dra kei na wai.” (Joni 19:34) Qori e vakayacori kina e dua tale na tikinivolatabu: “Era na raici koya era suaka.”—Sakaraia 12:10.\nE tiko tale ga ena nona vakamatei o Jisu o Josefa, “e dua na turaga vutuniyau” mai na koro o Arimacea, e turaga nuitaki ena Sanadrini. (Maciu 27:57) E “turaga vinaka qai turaga yalododonu,” e “waraka tale tiko ga na Matanitu ni Kalou.” E “tisaipeli tale ga i Jisu, ia ena nona rerevaki ira na Jiu e sega kina ni dau vakatakilai koya.” A sega ni duavata kei na lewa e tauca na mataveilewai vei Jisu. (Luke 23:50; Marika 15:43; Joni 19:38) E doudou o Josefa me kerea vei Pailato na yago i Jisu. E mani kaciva o Pailato na turaganivalu e liutaka na veivakamatei, me vakadeitaka kina ni sa mate o Jisu. Sa qai vakadonuya o Pailato na kerekere i Josefa.\nE volia o Josefa na isulu lineni matailalai qai kauta sobu mai na kau na yago i Jisu. E ologa na yago ena lineni me lai vakotori ena ibulubulu. E veivuke tale ga o Nikotimo, “o koya a lai raici Jisu mada ena imatai ni gauna ena dua na bogi.” (Joni 19:39) E kauta yani e rauta ni 30 na kilokaramu na mura saulevu e veiwaki kei na elou. E ologi na yago i Jisu ena vadreti e tu kina na isaluaki, me vaka era dau cakava na Jiu.\nE toka voleka e dua na ibulubulu vatu i Josefa e sega tu ni vakayagataki, e vakotori sara kina na yago i Jisu. Sa qai vaqiqici e dua na vatu levu me kena isogo. E caka vakatotolo qori ni bera na Siga ni Vakacecegu. De dua rau veivuke ena veika e vakarautaki o Meri Makitala kei Meri na tina i Jemesa na Lailai. Rau vakatotolo i vale me rau lai “vakarautaka eso na isaluaki kei na ilumu boivinaka” me lumu tale kina na yago i Jisu ni oti na Siga ni Vakacecegu.—Luke 23:56.\nEra gole vei Pailato na iliuliu ni bete kei na Farisi ena Siga ni Vakacecegu ra qai kaya: “Keimami nanuma ni se bula na dauveidabui ya, a kaya, ‘Au na vakaturi ni oti e tolu na siga.’ Ni vakarota mada me yadravi vinaka sara na ibulubulu me yacova na ikatolu ni siga, de ra lako mai na nona tisaipeli ra qai butakoca na yagona, ra qai kaya vei ira na lewenivanua, ‘Sa vakaturi mai na mate!’ Ena qai ca sara na veidabui qo, se bau vinaka cake e liu.” E kaya vei ira o Pailato: “Me dua nomudou yadra. Dou lai raica me yadravi vinaka sara.”—Maciu 27:63-65.\nEna matakacaca ni Sigatabu, ratou kauta ina ibulubulu na isaluaki o Meri Makitala, Meri na tina i Jemesa, kei na so tale na yalewa me lumu kina na yago i Jisu. Eratou veikayaka: “O cei ena vaqiqica tani na vatu mai na icurucuru ni ibulubulu?” (Marika 16:3) Ia e yaco e dua na uneune. Sa vaqiqica tani na agilosi ni Kalou na vatu, era sa yali na yadra, sa lala tale ga na ibulubulu!\nNa cava e vakatokai kina na Vakaraubuka me siga ni Vakavakarau? Na cava e vakatokai kina me Siga ni Vakacecegu “levu”?\nErau veivuke vakacava o Josefa kei Nikotimo ena nona bulu o Jisu? Erau kilai Jisu vakacava?\nNa cava era vinakata na bete? Cava e yaco ena matakacaca ni Sigatabu?\niMeli iMeli Bulu o Jisu\njy wase 133 t. 302-303


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Sa totolo na veisau ni noda ivakarau\nSa totolo na veisau ni noda ivakarau VILIAME ODRO | Monday, September 11, 2017\nE ratou taba toka oqo mai na i mawi o Sainitiki Nayase, kei rau na veiwatini o Jitoko seru Kei Marica Vuya, e na nodrau loma ni vale mai na koro ko Cakova e na yanuyanu ko Moala mai na Yatu Lau. Veitaba: VILIAME ODRO\nUpdate: 10:35AM �I mada e sa dua dina na bula vinaka, na bula vakaveiwekani, ni kua e sa kaukauwa a i lavo, kevaka ko vinakata e dua a meca, e sa na soli na i lavo e sa na qai soli mai, ka tutu e lewe vica sara era solia wale mai.\n�O na bula Vakalou e na gauna sa oti, keimami veirairaici ka veikauwaitaki, ka kena i lutua na veilomani, kevaka e sega vei au e dua na ka au na la�ki kerea.\nNa i vakamacala momona ka vakavurevakasama oqori e cauraka toka mai o Jitoko Seru e na nona loma ni vale mai na koro ko Cakova e na yanuyanu ko Moala mai na Yatu Lau e na vula sa dromu.\nE kaya o Seru ni a vuli mai Navuso donumaka tiko na i karua ni valu levu, ka vinakata sara me la�ki cakacaka e na dua na vale ni qaqi painapiu mai Suva, sa qai tukuna vua o nona i tubutubu turaga me lesu tale ki na nona koro ka me la�ki vakayagataka na qele.\n�Na kila lailai ka sa toka mai o ya vei au, au sa qai mai valata e na noqu koro.\n�Matai ni ka au teivaka na qele me vaka au a vulica mai Navuso, ia, na kena i karua niu matai ni tamata me�u tara na vale kau e nakoro, na vale buloko, vale vakaviti, ka vakakina na tataka na waqa ni viti.\n�Na gauna e vala kina na Bose ko Lau, e dau noqu i tavi na vuni yaqona levu ka sega niu vinakata me saumi vei au.\n�Ke dua na soqo ni vanua e caka e nakoro, au solia wale a puaka se cava ga e vinakati.\n�Ia, na gauna ka i, sa dravusakulukulu ka ni sa na tarogi ga e liu na i lavo ka rawa ni qai soli na ka e vinakati,� e kaya.\nTomana na turaga yabaki 94 oqo ni gauna oqo e sa veisau sara vakalevu, ka ni levu na cauravou era sa tu ga e nokoro ka sega ni vakayagataka vakavinaka na gauna.\nE vakamacalataka o Sainitiki Nayase e dua na turaga e na koro ko Cakova, ni dau tukuna ga o Seru e na gauna ni Bose Vakoro ni diva madaga me dau veisau na gauna me ra qase o ira na cauravou e na gauna oqo, ka me ra gone tale mai o ira na matua me rawa ni ra colata tale na i vua ni vanua.\nNa gauna oqo e rau dau qaravi rau tokaga na veiwatini oqo, ka vukei rau tikoga e dua na makubudrau cauravou ka ratou tiko vata e nakoro.\nNa gauna e veitalanoa ki na na tabana ni Na i Lalakai kei rau na veiwatini, e matata vinaka na nodrau i tukutuku, ka sega ni da vakabauta rawa e na yabaki ni bula e rau sa yacova, e na totoka ni kedrau irairai, kei na matadredredre.\nRairai e vu tiko mai oqo e na nodrau kania na sasalu ni waitui bulabula ka vakakina na kakana dina ka dau divi kina na koro ko Cakova.\nE ra sa vakawati kece mai Viti Levu na luvedrau lewe 7 ka rau sega ni wilika rawa na levu ni makubudrau.\nE vakavinavinakataka sara vakalevu o Seru ni lomani rau vinaka tiko na veiwatini na Turaga na Daunilewa e na nodrau veilomani tiko mai kei na nona sui ni sarisari o Marica Vuya ka sa yabaki 85 me yacova mai na gauna oqo.\nSa nona i tatau ga o Seru vei keda na veiwekani, a ya me da dau muria vinaka sara na i Vunau e Tini ni oya ga na i vunau levu duadua e na dela ni vuravura ka rawa ni da bula balavu tiko kina me vakataki rau.


NAI VAKATEKIVU 6 FOV - A sa yaco, ni ra sa tubu na - Bible Search\nNAI VAKATEKIVU 5 NAI VAKATEKIVU 7\nNAI VAKATEKIVU 6\nAi valavala ca ni kai vuravura, sa kaya na Kalou me vakarusai ira, 1-8. Sa vakasalataki ko Noa, me taya e dua na waqa me bula kina, 9-22.\n1A sa yaco, ni ra sa tubu na tamata me ra lewe vuqa mai e dela i vuravura, a sa sucu na luvedra yalewa, 2sa qai raici ira na nodra goneyalewa na tamata ko ira na luve ni Kalou ni ra sa matavinaka; a ra sa la'ki vakawati kei ira kecega oqo era sa vinakata.\n3A sa kaya ko Jiova, A noqu Yalo Tabu ena sega ni veileti tiko kei na tamata me sa sega ni mudu, ka ni sa vakalewe talega ko koya: ia na nona gauna ena dua tale na drau ka ruasagavulu na yabaki.\n4A sa tiko e vuravura e na gauna ko ya eso na tamata yagolevu sara; emuri, era sa qai veiyacovi kei ira na nodra goneyalewa na tamata ko ira na luve ni Kalou, a ra sa vakasucu, ia na luvedra oqo era sa yaco me ra tamata kaukauwa, a ra sa tamata rogo eliu.\n5A sa raica ko Jiova ni sa ka levu nai valavala ca ni tamata e vuravura, io sa ca walega e na veisiga kecega nai naki kecega kei na nanuma ni lomana. 6A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na lomana. 7A sa kaya ko Jiova, Au na vakarusa mai na vuravura na tamata ka'u sa bulia; io na tamata kei na manumanu e yavai va, kei na ka sa qasi voli, kei na manumanu vuka; ni'u sa veivutuni ni'u sa buli ira. 8Ia ko Noa sa kune loloma e na mata i Jiova.\n9Oqo nai tukutuku kei Noa: a tamata yalododonu ko Noa, ka sega ni cala e na nonai tabatamata, a rau a daulako vata kei na Kalou ko Noa. 10A sa sucu na luve i Noa e le tolu na tagane, ko Semi, ko Ame, kei Jefeca. 11A sa ka vakasisila ko vuravura e na mata ni Kalou, a sa sinai e nai valavala kaukauwa ko vuravura. 12A sa raici vuravura na Kalou, ka raica, sa vakasisila; ni sa ka vakasisila na nodra i valavala na tamata kecega e vuravura.\n13A sa kaya vei Noa na Kalou, Sa rairai mai ki vei au nai otioti ni tamata kecega; ni ra sa vakasinaiti vuravura e nai valavala kaukauwa; ka raica, ka'u na vakarusai ira vata kei vuravura. 14Mo taya e dua na nomu waqa e na kau kofera: mo cakava me so na loqi e na waqa, ka boroya eloma, e taudaku talega, e na drega. 15Ia mo cakava vakaoqo: A kena balavu ni waqa e tolu na drau na kiupiti, a kena raraba e limasagavulu na kiupiti, a kena cecere e tolusagavulu na kiupiti. 16Mo cakava e dua na katuba e na waqa, ka vakaotia me dua na kiupiti na kena raraba ki cake; ia na katuba ni waqa mo cakava e na yasa ni waqa: ia mo cakava na loma ni waqa me taba tolu. 17Ka raica, koi au, ka'u sa kauta mai e dua na waluvu ki vuravura, me vakawabokotaka na ka kecega e ruku i lomalagi sa tu kina nai cegu ni bula; ia ena mate na ka kecega sa tiko e vuravura. 18Ia ka'u na vakataudeitaka vei iko na noqu veiyalayalati: ko na vodo ki na waqa; ko iko, kei na luvemu tagane, kei na watimu, kei na watidratou na luvemu. 19Ka rua na manumanu e na mataqali manumanu kecega e na ka kecega sa bula, mo vakavodoka ki loma ni waqa, ka mo vakabulai ira vata kei iko; me dua na ka tagane ka dua na ka yalewa: 20a manumanu vuka me vaka na kedra mataqali, kei na manumanu e yavai va me vaka na kedra mataqali; a ka kecega sa qasi voli e vuravura me vaka na kedra mataqali; sa yarua e na mataqali kecega era na curu kivei iko mo vakabulai ira. 21Ia mo kauta vata eso e na kakana kecega sa daukani, ia mo kumuna vata vei iko; ia ena kemu kakana kei na kedra talega.\n22A sa cakava ko Noa me vaka na ka kecega sa vakarota vua na Kalou, io, sa cakava vakakina.


Raica talega na Jisu Karisito; iTutu Vakaulumatua\nEna nodra gauna na peteriaki ni gauna makawa, e dau solia vua na luvedra tagane e sucu duadua e liu na itutu vakaulumatua (iVakate. 43:33) ka sa taura kina na veiliutaki ena matavuvale ni sa mate na tamana. Sa dodonu me kilikili tu na nona bula na ulumatua me rawa ni taura kina na itavi oqo (1 Vei. 5:1–2) ka na rawa ni kau tani vua na itutu vakaulumatua kevaka e sega ni buladodonu.\nEna lawa i Mosese, na ulumatua e dau raici ni nona na Kalou. Na ulumatua e dau taukena e rua na iwasewase ni veika e taukena na tamana (iVaka. 21:17). Ni sa mate na tamana, sa nona itavi me qaravi tinana kei ira na ganena.\nNa ulumatua tagane talega ni manumanu e nona na Kalou. E dau vakayagataki na manumanu savasava me isoro, na manumanu tawasavasava e rawa ni volia tale na kena itaukei se volitaki yani se vakamatei (L.Y 13:2, 11–13; 34:19–20; Vuna. 27:11–13, 26–27).\nNa ulumatua e vakatakarakarataki Jisu Karisito kei na Nona veiqaravi e vuravura, ka tukuna tiko vei ira na tamata ni na lako mai na Mesaia cecere (Mosese 5:4–8; 6:63).\nKo Jisu e ulumatua vei keda kece na luvena vakayalo na Tamada Vakalomalagi, na Le Duabau Ga nei Tamana ena yago, ka imatai me Tucake tale mai na mate (Kolo. 1:13–18). O ira na Yalododonu era yalodina era na yaco me ra lewena na nona Lotu na Ulumatua ena tawamudu (V&V 93:21–22).\nMo dou solia vei au na ulumatua ni luvemudou tagane, L.Y 22:29.\nAu a vakatabuya me noqu na ulumatua kecega nei Isireli, Tiko. 3:13.\nMe ulumatua kina ko koya vei ira na tacina, Roma 8:29.\nIa sa kauta mai ko koya na Ulumatua ki vuravura, Ipe. 1:6.\nSai ira oqo na lewe ni nona lotu na Ulumatua, V&V 76:54, 94.\nSa soli vei au mai vei ira na noqu qase, io na nona dodonu na ulumatua, Epa. 1:3.


1 Veigauna 21 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Veigauna 21:1-30\nCala o Tevita ni wiliki ira na lewenivanua (1-6)\nTotogitaki ira o Jiova (7-17)\nTara o Tevita e dua na icabocabonisoro (18-30)\n21 E vorati ira na Isireli o Setani* qai uqeti Tevita me wiliki ira na Isireli.+ 2 E mani tukuna o Tevita vei Joapi+ kei ira na nodra turaga na lewenivanua: “Ni lako moni wiliki ira na Isireli mai Pieri-sepa me yaco i Tani,+ ni qai mai tukuna vei au meu kila na kedra iwiliwili.” 3 Ia e kaya o Joapi: “Me vakalevutaka mada ga vakaduanadrau o Jiova na kedra levu na nona tamata! Kemuni na noqu turaga na tui, era sega ni dauveiqaravi kece ga ni noqu turaga o ira qo? Na cava e via cakava kina qo na noqu turaga? Na cava moni vakavuna kina mera cala na Isireli?” 4 E yaco ga na vosa ni tui vei Joapi. E mani lako o Joapi ena vanua taucoko o Isireli qai yaco yani i Jerusalemi.+ 5 E solia sara o Joapi vei Tevita na kedra iwiliwili na lewenivanua era volai. Era le 1,100,000 taucoko na Isireli era vakaiyaragi ena iseleiwau, era le 470,000 na Juta era vakaiyaragi ena iseleiwau.+ 6 Ia era sega ni wili vata kei ira qori o ira na Livai kei ira na Penijamini+ ni sevaka o Joapi+ na nona vosa na tui. 7 E sega sara ga ni taleitaka qori na Kalou dina mani mokuti ira na Isireli. 8 E qai kaya o Tevita vua na Kalou dina: “Au sa cala+ vakalevu niu cakava qo. Au kerea moni vosota na nona cala na nomuni dauveiqaravi+ niu cakacaka vakalialia.”+ 9 E vosa o Jiova vei Kata,+ na dauraivotu nei Tevita, e kaya: 10 “Lai kaya vei Tevita, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova: “Au solia vei iko e tolu na digidigi. Digia e dua meu vakayacora vei iko.”’” 11 E lako sara o Kata vei Tevita, e kaya vua: “Qo na ka e tukuna o Jiova, ‘Mo digia mada 12 me tolu na yabaki ni dausiga,+ se me tolu na vula mera vakarusai iko na kemu meca nira ravuti iko ena nodra iseleiwau,+ se tolu na siga me ravuti iko na iseleiwau i Jiova, io na matedewa ena vanua,+ me veivakarusai na agilosi i Jiova+ ena vanua taucoko o Isireli.’ Moni vakasamataka na ka meu lai tukuna vei koya e talai au mai.” 13 E mani kaya vei Kata o Tevita: “Sa dua na ka na noqu rarawa. Yalovinaka, meu bale ga ena liga i Jiova ni levu sara na nona yalololoma,+ meu kua ga ni bale ena liga ni tamata.”+ 14 E qai vakayacora o Jiova na matedewa+ e Isireli, era bale kina e 70,000 na lewe i Isireli.+ 15 E tala tale ga na Kalou dina e dua na agilosi i Jerusalemi me vakarusa, ia ni vakarau veivakarusai sara tu ga, e raica o Jiova qai rarawataka na ka ca qori,+ mani tukuna vua na agilosi e veivakarusai tiko: “Sa rauta!+ Me cegu na ligamu.” E duri tu na agilosi i Jiova volekata na rara ni butu covuata nei Orinani+ na Jepusaiti.+ 16 Ni tacake o Tevita e raica sara na agilosi i Jiova ni duri tu ena maliwa ni vuravura kei na lomalagi, e ucuna tu na nona iseleiwau+ qai dodoka i Jerusalemi. E davo sara vakatoboicu ina qele+ o Tevita kei ira na qase era vakaisulutaga tu.+ 17 E tukuna o Tevita vua na Kalou dina: “Sega ni o yau ga au tukuna mera wiliki na lewenivanua? O yau ga au valavala ca, au cala,+ ia na cava era cakava na sipi qo? Kemuni Jiova na noqu Kalou, yalovinaka me cudruvi au mada ga kei na vuvale i tamaqu na ligamuni, moni kua ga ni vakamatei ira na nomuni tamata.”+ 18 E kaya na agilosi i Jiova vei Kata+ me tukuna vei Tevita me lako cake me vakaduria e dua na icabocabonisoro vei Jiova ena rara ni butu covuata nei Orinani na Jepusaiti.+ 19 E mani lako cake o Tevita ni rogoca na vosa i Kata e cavuta ena yaca i Jiova. 20 Ni vuki o Orinani e raica sara na agilosi, eratou qai vuni na va na luvena tagane eratou tiko vata kei koya. E samu witi tiko o Orinani. 21 Ni lako cake yani vua o Tevita, e rai yani o Orinani qai raici Tevita, e biuta sara na rara ni butu covuata, e tekicuva vei Tevita ni tara na matana na qele. 22 E kaya o Tevita vei Orinani: “Volitaka* vei au na vanua ni butu covuata meu tara kina e dua na icabocabonisoro vei Jiova. Volitaka vei au ena kena isau taucoko me mudu kina na mate levu vei ira na lewenivanua.”+ 23 Ia e kaya vei Tevita o Orinani: “Taura me nomuni, me cakava na noqu turaga na tui na ka e vinaka vua.* Au sa vakarautaka na bulumakau me isoro kama, na iyaya ni samusamu+ me buka, kei na witi me isoro kakana. Au sa solia taucoko.” 24 Ia e kaya vei Orinani o Tui Tevita: “Sega, au na volia ena kena isau taucoko, niu na sega ni kauta na ka e nomu meu solia vei Jiova se cabora na isoro kama e sega ni saumi.”+ 25 E mani solia o Tevita vei Orinani e 600 na sikeli* koula e vakarautaki na kena bibi, me isau ni vanua oya. 26 E tara sara e kea o Tevita e dua na icabocabonisoro+ vei Jiova, e cabora na isoro kama kei na isoro ni veiyaloni, e masuti Jiova qai vosa vua o koya ena bukawaqa+ mai lomalagi ena isoro kama ena dela ni icabocabo ni isoro kama. 27 E qai vakarota na agilosi+ o Jiova me biuta lesu na nona iseleiwau ina kena taga. 28 Ena gauna oya ni raica o Tevita ni sauma tiko mai o Jiova na ka e kerea ena rara ni butu covuata nei Orinani na Jepusaiti, e mani vakacaboisoro tiko ga e kea. 29 Ia na valeniveitavaki i Jiova e tara o Mosese ena vanua talasiga kei na icabocabo ni isoro kama e tiko ena gauna oya ena vanua cecere mai Kipioni.+ 30 E sega ni lako rawa kina o Tevita me taroga na Kalou ni domobulataka na iseleiwau ni agilosi i Jiova.\n^ Se rawa ni, “dauveivorati.”\n^ Ipe., “Solia.”\n^ Ipe., “ka e vinaka e matana.”\n1 Veigauna 21


“SA DUA na ka na levu ni noqu via tagi,” e kaya o Mike ena nona nanuma lesu na mate i tamana. E dau nona rai tu o Mike ni ra sega ni dau tagi na tagane. E muri sa qai kila ni a cala na nona rai. Ni sa leqa na tukana e dua na i tokani i Mike, sa kila o koya na ka me cakava. E kaya: “Ke a yaco oqo ena vica wale ga na yabaki sa oti, keu a tukuna vua ena noqu vakatavitavia ga na tabana, ‘Raica, mo yalo vakatagane.’ Ia oqo au a tara ga na ligana, au qai tukuna vua, ‘Ke o via tagi, tagi ga. O na vakila na kena vinaka. Ke o vinakata meu lako, au na lako. Ke o vinakata meu tiko, au na tiko. Ia ke o via tagi, kua sara ni madua.’”\nSa dua tale ga na ka na nona via tagi o MaryAnne ena gauna a mate kina o watina. E kaya: “Au a rui kauwai meu i vakaraitaki vinaka vei ira tale na so niu a saga vakaukauwa me kua ni vakilai na noqu lomararawa. Ia au sa qai vakila ni vakaleqai au sara ga na noqu via vakayacora oya. Au sa qai vakasamataki au sara vakavinaka, au qai kaya, ‘Kevaka o via tagi, mo tagi. Kua ni o via dua tiko na ka. Mo tagi ga, mo cegu kina.”\nRau tukuna ruarua gona o Mike kei MaryAnne oqo: Kevaka o via tagi, mo tagi! Erau dina tale ga. Baleta na cava? Baleta mai na noda tagi, ena cegu kina na lomada. Ena malumu na noda rarawa ni da vakaceguya vaka oqo na lomada. E dau wali na noda veilecayaki ni da vakaraitaka vakadodonu na lomada ena dela ni yalomatua kei na kilaka.\nE sa macala ni sega ni dau tautauvata na i valavala ni nodra lolosi na tamata kece. Ena lewa na i valavala ni nodratou lolosi na wekana voleka na nona mate vakasauri e dua, se mate ni oti e dua na tauvimate balavu. Ia e dua ga na ka e macala: Ena vakaleqa na lomamu kei na nomu bulabula vakayago ke o via kinoca na nomu lomararawa. Ena lako vinaka cake vei iko ke o vakaraitaka na nomu lomararawa. Ena sala cava? E tu ena i Vola Tabu e so na i vakasala yaga.\nVakacegui na Rarawa—Ena Sala Cava?\nE dua na sala yaga mo lomavakacegu kina, oya ena nomu talaucaka na lomamu vua e dua. Ni ra sa mate na luvena tinitini kei na leqa tale e so e yaco vua, sa qai kaya na peteriaki o Jope: “Sa ka ni oca ki na lomaqu na noqu bula; Au na soli au [Vosa Vakaiperiu, “talaucaka”] me’u didi walega; Au na vosa ga e na rarawa ni yaloqu”! (Jope 1:2, 18, 19; 10:1) Sa dredre vei Jope me kinoca na lomana. E vinakata me sa talaucaka ga mai; e vinakata me “vosa.” E via lakolako vata na ka e vola na daunivucu ni Peritania o Shakespeare ena i talanoa na Macbeth: “Na rarawa me vakaraitaki; o koya e kubuta lo, ena vusolo na lomana.”\nEna dua gona na i vurevure ni vakacegu vei iko na nomu talaucaka na lomamu vua ‘sa vaka na tacimu,’ ni na rogoci iko vinaka o koya qai kauwai vakalevu. (Vosa Vakaibalebale 17:17) Ena rawarawa cake me kilai na sala me wali kina na noda lomaleqa kei na dredre ni ka eda sotava tiko, kevaka me da vakamacalataka sara ga vua e dua. Ke o drau veivosaki kei na dua e sa yacovi koya oti na leqa vata ga e yacovi iko tiko, o sa na rawa ni kila e so na vakasama yaga ena nomu tarogi koya se a walia vakacava na nona lomararawa. E vakamacalataka e dua na tina a mate na luvena, na vuna e yaga kina na nona veitalanoa kei na dua tale na tina a yaco vua na leqa vata ga oqo: “E uqeti au sara ga na noqu mai kila ni tu e dua sa yacovi koya oti na ka mosimosi oqo, e qai bula mai kina. Sa mai dei vinaka tale tu oqo na i vakarau ni nona vakasama, sa mai toso vinaka talega na nona bula.”\nNa i vakaraitaki vaka i Vola Tabu e vakavotuya ni nomu vola na ka e tu e lomamu e dua na sala mo talaucaka kina na rarawa ni lomamu\nVakacava ke sega ni dau rawarawa vei iko mo talaucaka na lomamu vua e dua? Ni sa mate o Saula kei Jonacani, sa qai vulica e dua na lele vakaciriloloma sara o Tevita, e talaucaka kina na levu ni nona lomararawa. Mani yaco oqo me tiki ni i Vola Tabu, e volai ena i Karua ni i vola i Samuela. (2 Samuela 1:17-27; 2 Veigauna 35:25) E so gona, me vaka ga oqo, e rawarawa cake vei ira me ra biuta vakaivola na nanuma ni lomadra. E kaya mai e dua na yada ni na dau vola na ka e tu e lomana, ia ni oti e vica tale na siga, sa na qai dau wilika lesu na ka e vola. E vakila ni a vakacegui koya sara na ka oya.\nSe o vosa vua e dua, se o volavola mo talaucaka kina na ka e tu e lomamu, sa na yaga ruarua ga na sala oqo mo vakaceguya kina na rarawa ni lomamu. Sa na rawa tale ga ni kauta laivi na nodrau veilecalecavi e le rua. E kaya e dua na tina e lomararawa: “Keirau rogoca na kedra i talanoa e so na veiwatini era veisere ni a mate na luvedra, keirau a sega gona ni vinakata me yacovi keirau na ka oya. Ena gauna me dau tubu mai kina na cudru, me keirau via veidusi, keirau na saga sara me keirau dabe me keirau veivosaki. Au vakabauta ena neirau cakava oya, a vakavuna me keirau veivolekati sara kina.” Ena nomu talaucaka gona vua e dua na ka e tu e lomamu, o sa na kila kina ni dina era rarawa vata tiko kei iko na so tale, ia ena duidui ga na kena i valavala vei ira.\nE dua tale na ka ena vakacegui iko ena nomu lomararawa na tagi. E kaya na i Vola Tabu ni tiko “na siga ni tagi.” (Dauvunau 3:1, 4) Me cava tale, ni sa kena siga sara ga na siga e takali kina e dua na wekada lomani. E kena i rairai ni yaga na tagi me rawa ni dei vinaka tale kina na lomada.\nE vakamacalataka e dua na goneyalewa na sala a vakayaloqaqataki koya kina e dua na nona i tokani voleka ni sa leqa o tinana. E kaya: “E sega vakadua ni yali mai yasaqu o noqu i tokani. Keirau dau veitagicaki. Keirau dau veivosaki. A sega ni dredre meu talaucaka vua na ka e tu e lomaqu, ni ka sara ga au gadreva oya. Au a sega ni madua ena gauna au sa via tagi kina.” (Raica na Roma 12:15.) O iko talega mo kua ni madua ke o sa via tagi. Eda sa raica mai ni vuqa tu na kedra i vakaraitaki na tagane kei na yalewa vakabauta ena i Vola Tabu—oka kina o Jisu Karisito—era sega ni madua ni vakavotuya na nodra rarawa ena nodra tagi.—Vakatekivu 50:3; 2 Samuela 1:11, 12; Joni 11:33, 35.\nEna duidui vanua, era dau gadreva o ira na lolosi tiko me ra lako yani e so me ra laki tauca na vosa ni veivakacegui vei ira\nEna so na gauna, o na vakila ni vaka me se veilecayaki sara vakalevu na lomamu. O qai kidacala ga ni sa drodro tu mai na wainimatamu. A vakila e dua na yada ni nona dau laki volivoli ena supamakete (na ka oqo erau dau cakava vata kei watina), e rawa ni dau vakavuna vua me tagi, vakalevu ga kevaka e tatara tu ga yani me qai tara mai ena vata ni i yaya na veika a dau taleitaka o watina me kania se gunuva. Mo kua ni yalolailai. Mo kua tale ga ni nanuma ni dodonu mo vosota na nomu tagi. Nanuma tiko ni oqori e dodonu ga me yaco, ni o se lolosi tiko.\nNa Nomu Walia Nomu Beitaki Iko\nEda sa raica oti mai, ni so era dau beitaki ira ga me baleta na nona sa leqa e dua na wekadra voleka. De o koya beka oqo na vuna a rarawa sara kina vakalevu na tamata yalodina o Jekope ni sa vakabauta na i talanoa a tukuni vua ni “dua na manumanu ca” sa vakamatei Josefa na luvena. Ni o Jekope sara ga a talai Josefa me laki raica se ratou sa vakacava tiko na tuakana. Sa na rairai dua gona na ka nona beitaki koya o Jekope, de kaya beka, ‘Na cava sara mada au talai koya duadua tu kina? Na cava mada au talai koya kina ena vanua e levu kina na manumanu kila?’—Vakatekivu 37:33-35.\nDe o nanuma ni a vakavuna na nomu vakawelewele na nona mate na wekamu voleka. Ni o vakadinata ni sa i vakarau ga ni bula vei keda na noda via beitaki keda ga ena gauna eda rarawa voli kina—se mani dina na ka eda beitaki keda kina se sega—sa rawa ni yaga sara oya. Ena i tuvaki tale ga vaka oqo, biuta tani mai na nomu vakasama ni cala ke o vakaraitaka na ka e tu e lomamu. O na lomavakacegu ke o talaucaka vua e dua tale na kena vakaleqai iko tiko na nomu beitaki iko.\nMo nanuma tiko ga, se na mani vakacava sara na levu ni noda lomana e dua, eda sega ga ni lewa na nona bula, eda na sega tale ga ni tarova me kua ni yaco vei ira na wekada voleka ‘na kena gauna kei na i tuvaki e sega ni namaki.’ (Dauvunau 9:11) O a sega tale ga ni nakicataki koya. Me kena i vakaraitaki mada, ena nomu a berabera ni veivosakitaka na nona laki raici vuniwai na wekamu lomani oya, e vakacava, o a nakita li e kea me tauvimate me qai mate? E macala ni sega! O koya gona, e rawa li ni o beitaki iko ni o a vakavuna na nona mate? E sega.\nSa mai kila e dua na tina na sala me kua ni beitaki koya tale tiko kina ena nona a mate o luvena yalewa ena dua na coqa. E kaya: “Au a beitaki au ga niu a talai koya. Ia au sa qai mai kila ni cala na nanuma vaka oya. E sega ni dua na kena cala na noqu a talai koya me sala vata kei tamana ena volivoli. Na vakacalaka ga na vakacalaka.”\nO na kaya beka, ‘E vuqa sara na ka au diva wale ga meu a kaya se cakava vua.’ E dina oqori, ia e vica beka vei keda eda rawa ni kaya ni a vinaka vakaoti na noda veiqaravi vakatama, vakatina, se da a dau gone vinaka tu ga? E kaya na i Vola Tabu vei keda: “[E] da sa cala kecega e na ka e vuqa. Kevaka sa sega ni cala e dua e na vosa, sa tamata uasivi sara ko koya.” (Jemesa 3:2; Roma 5:12) E vinakati gona mo ciqoma ni o sega ni tamata uasivi. Ena sega ni rawa ni o veisautaka tale na ka sa yaco ena nomu tukuna tiko “Isa, kevaka wale ga,” ni oqori ena vakavuna me seavu dredre kina na rarawa ni lomamu.\nKe mani dina na vuna o beitaki iko kina, ni sega ni ka o nanuma wale ga, ia vakasamataka na vuna uasivi duadua mo kua ni beitaki iko tale tiko kina—na nona dau yalovosovoso na Kalou. E tukuna vei keda na i Vola Tabu: “Kevaka ko ni sa nanuma, Jiova, nai valavala ca[,] o cei kemuni na Turaga, me na bula rawa? Ia sa tiko vei kemuni na loloma.” (Same 130:3, 4) Ena sega ni rawa ni o veisautaka tale na ka sa yaco oti. E rawa ga ni o kerea vua na Kalou me vosoti iko ena nomu cala. Ni oti oya, me qai cava? Ke sa yalataka na Kalou me vosota na nomu cala, na cava ga mo qai beitaki iko tale tiko kina?—Vosa Vakaibalebale 28:13; 1 Joni 1:9.\nNa Nomu Walia Nomu Cudru\nE vakacava, o dau cudruvi ira li na vuniwai, na nasi, o ira nomu i tokani, se o koya sara mada ga e sa mate? Mo kila tiko ni na dau yaco tale ga oqo. De lakolako sa na dau tubu ga mai vei iko na yalocudrucudru baleta ni o lomararawa. E kaya e dua na dauvolavola: “Ena noda vakadinata ga ni da cudru dina tiko—sega ni noda ceburaka mai tuba na noda cudru—sa na qai rawa kina ni da galala mai na leqa e dau vakavurea na yalocudrucudru.”\nEna yaga tale ga me da vakaraitaka se cava eda cudruvaka. Ena sala cava? Sega ena noda tauca na vosa ena yalokatakata. E kaya na i Vola Tabu ni sega ni ka vinaka na dau cudru tiko ga. (Vosa Vakaibalebale 14:29, 30) Ia ena rairai vakacegui iko ke o talaucaka na lomamu vua e dua na nomu i tokani e kila na yalomu. E so tale era raica ni dua na sala e rawa ni ra vakacegu kina ni dau tuburi ira mai na yalokatakata, oya me ra vakaitavitaki ira ena so na ka ni vakaukauwa yago.—Raica tale ga na Efeso 4:25, 26.\nE dina ni bibi mo kua ni vunitaka na ka e tu e lomamu, ia e dua ga na ka me nanumi tiko. Erau duidui sara vakalevu na nomu talaucaka vua e dua na ka e tu e lomamu, kei na nomu laki vosavosa vua. E sega ni dua na betena mo laki beitaki ira na tani ena ka o cudrutaka tiko kei na nomu lomararawa. Mo qarauna gona na i valavala ni nomu talaucaka na ka e tu e lomamu, me kua ni caka ena sala me uqeta na cudru. (Vosa Vakaibalebale 18:21) Eda sa na raica mada oqo na sala vinaka duadua me wali kina na lolosi.\nVeivuke ni Kalou\nE kaya vei keda na i Vola Tabu: “Sa voleka ko Jiova vei ira sa ramusu na yalodra; ka sa vakabulai ira sa dasila na lomadra.” (Same 34:18) E sega tale ni dua na ka ena vukei iko mo vosota rawa na nona mate e dua na wekamu voleka, na nomu veiwekani ga kei Jiova. Ena sala cava? Na vakasama yaga kece sa cavuti mai era yavutaki, se ra salasala vata kei na Vosa ni Kalou, na i Vola Tabu. Na nomu muria ena vukei iko mo vosota.\nKua ni guilecava tale ga na yaga ni masu. E uqeti keda na i Vola Tabu: “Mo biuta vei Jiova na nomui colacola bibi, ena tokoni iko ko koya.” (Same 55:22) Ke sa yaga mo veivosakitaka na nomu lomaleqa kei na dua na nomu i tokani e dau veikauwaitaki, sa na qai wacava na kena yaga mo talaucaka na lomamu vua “na Kalou ni veivakacegui kecega”!—2 Korinica 1:3.\nEda na sega ni lomavakacegu wale ga ena noda dau masu. E yalataka na “Daurogoca na masu” ni na solia na yalo tabu vei ira na nona tamata era kerekere vua mai vu ni lomadra dina. (Same 65:2; Luke 11:13) E rawa ni vakaukauwataki iko ena “kaukauwa mana levu” na yalo tabu ni Kalou, se na nona i gu yavala, mo lomadei voli kina ena veisiga yadua. (2 Korinica 4:7) Nanuma tiko: E rawa ni vukei ira na nona tamata yalodina na Kalou me ra vosota na leqa cava ga ena yacovi ira.\nE nanuma lesu e dua na marama a mate na luvena, na sala a vakaukauwataki rau kina kei watina na masu. E vakamacalataka: “Kevaka keirau tiko mai vale ena bogi, me sa qai tuburi keirau mai na rarawa vakaitamera, keirau na dau masu vata sara vakadomoilevu. Ena i matai ni gauna keirau cakava kina e dua na ka ni sa yali o koya—oya ena i matai ni soqoni ni i vavakoso me keirau lakova, kei na i matai ni soqo cokovata me keirau laki tiko kina—sa dua na ka na neirau masulaka me keirau vakaukauwataki. Ni keirau dau yadra cake ena mataka, qai vaka me keirau sa sega ni vosota rawa na levu ni neirau rarawa, keirau sa qai dau masu vei Jiova me vukei keirau. Au sega ni kila se cava na vuna, ia e dau vakaleqai au sara ga keu dau lesu duadua yani e vale. O koya gona ena gauna kece au lesu duadua yani kina, au na dau kerea wale ga vei Jiova me yalovinaka me vakataudeitaka na lomaqu.” E vakabauta na marama yalodina oya ni yaga dina na nona dau masu, ia e dina o koya. O sa na rairai vakadinata tale ga ni sa dau rogoci na nomu cikecike baleta ‘ni vakacegu ni Kalou e uasivia na ka kecega e kilai rawa e sa dau vakataudeitaka na yalomu kei na lomamu.’—Filipai 4:6, 7; Roma 12:12.\nE yaga dina na nona veivuke na Kalou. E kaya na i apositolo lotu Vakarisito o Paula ni o koya na Kalou e “vakacegui keda . . . e na noda rarawa kece ga, ka sa rawa kina vei keda me da vakacegui ira era sota kaya na veimataqali leqa kece ga.” Sa macala ni veivuke vakalou ena sega ni vakaotia na rarawa, ia ena vukei keda ga me da vosota. E sega ni kena i balebale oya ni o sa na sega tale ni tagi se mo sa na guilecava na wekamu sa mate. Ia sa na rawa ga ni vakacegu na lomamu. Ni sa yaco me vaka kina, sa na qai dua o iko, ena vuku ni ka o sa sotava mai, o na kila vinaka sara ga na sala mo na vukea vakayalololoma kina e dua e sotava na leqa vata ga oya.—2 Korinica 1:4, VV.\nEna vuku ni cava e bibi kina mo kua ni vunitaka na nomu lomararawa?\nO na rawa ni vakaceguya vakacava na nomu lomararawa?\nEna vukei iko vakacava na i Vola Tabu mo walia na gauna e dau tuburi iko mai kina na cudru, kei na yalo ni nomu via beitaki iko ga?\nEna sala cava ena vukei iko kina na nomu veiwekani kei Jiova mo vosota rawa na nona mate e dua na wekamu voleka?\nNa vakasama yaga cava soti e vakaturi mo walia kina na nomu rarawa?\nSo na Vakasama Yaga\nVakararavi vei ira na nomu i tokani: Kua ni besetaka na nodra via veivuke na so, vakabibi ke o sa gadreva dina na veivuke. Tovolea mo kila ni rairai ra via cakava oya me ra vakaraitaka kina vei iko ni ra kauwai; de rawarawa vei ira me ra vakaraitaka ni ra kauwai mai na ka era cakava, sega ni ka era tukuna.—Vosa Vakaibalebale 18:24.\nQarauna na nomu bula: E rawa ni vakaocai iko na nomu dau lolosi, vakabibi ke se qai oti toka ga na mate. Ena gauna oqo, ena gadreva kina vakalevu na yagomu na vakacegu, na vakaukauwa yago e veivakabulabulataki, kei na kana vinaka. De na veiganiti tale beka ga mo dau laki raici vakavuniwai.\nMe wawa na vakatulewa lelevu: Ke rawa, mo waraka me bau oti toka mada e dua na gauna mo qai vakatulewataka se mo volitaka na nomu vale se mo laki qara tale e dua na cakacaka. (Vosa Vakaibalebale 21:5) E nanuma lesu e dua na yada ni a veisoliyaka e so na i yaya nei watina ni oti e vica ga na siga na nona mate. Sa qai vakila e muri ni sa solia yani na veika sara ga e dau vakamareqeta.\nKua ni yalolailai: Na lolosi ena dau taura toka na gauna me qai seavu, ia era lecava e vuqa na ka oqo. Ena dau vakamosia tale na yalo ni da dau nanumi koya lesu na wekada lomani e veiyabaki. E rawa ni vakaturuwainimata na i yaloyalo ni veigauna ni lasa sa oti, e so na sere, se na i boi mada ga ni so na ka. Ena dua na vakadidike a caka, e vakamacalataki kina vaka oqo na lolosi e dau vakilai: “Ena dau veiveisau vakalevu na yalo i koya e lolosi tiko, ni so na gauna ena dau vinakata sara ga me guilecavi koya sa mate, so tale na gauna, sa na dua na ka na nona dau vakaisaisataki koya.” Nanuma tiko ga na vosa ni yalayala uasivi i Jiova.—Filipai 4:8, 9.\nKua ni dau yalototolo: Mo dau yalovosovoso. Nanuma ni sega ni ka rawarawa vei ira na so me ra mai vosa vei iko. Ena nodra sega beka ni kila na ka me ra kaya, ena vaka me mawi kina na i tautau ni nodra vosa.—Kolosa 3:12, 13.\nQarauna na tauri wainimate se gunu yaqona ni valagi mo via vosota kina na nomu rarawa: Na wainimate se yaqona ni valagi e sega ni solia na vakacegu dina. Mo gunuva se taura ga na wainimate e vakadonuya o vuniwai. Ia mo qarauna ga; o na rawa ni bobula ena ka oqori. Ena rairai vakavuna tale ga me seavu dredre kina na nomu yalorarawa. E vakarota e dua na vuniwai: “Na leqa sa yaco ena vinakati me vosoti na kena mosimosi, oti oya, me da qai kua ni vakalomalomani keda tale tiko, ia na ka ena vakadredretaka oqo, na noda duvani keda ena wainimate e sega so ni gadrevi.” Na vakacegu dina e qarai tiko ena rawati ga ena noda dau vakananuma na i naki lagilagi i Jiova.—Same 1:2; 119:97.\nMo suka ki na i vakarau ni bula e dei: Ena dredre beka vei iko mo lesu tale i cakacaka, mo laki volivoli, se mo cakava e so tale na ka e dodonu me caka. Ia o na rairai vakila ni na vinaka sara vei iko ke o lesuva na i vakarau ni cakacaka e sa dau matau tu ga vei iko. Mo vakaogai iko ena cakacaka Vakarisito.—Vakatauvatana 1 Korinica 15:58.\nKua ni nanuma ni cala ke o sa sega ni dau rarawa vakalevu: Ena rairai rogo duatani na vakasama oqo, ia e so era nanuma ni kevaka era sega ni rarawa tiko ga vakalevu, e vakaraitaka oya ni ra sa sega ni lomani koya na wekadra sa mate. Ia e sega ni dina oya. Ni sa malumu yani na rarawa, sa na qai rawarawa ni vakananumi na veigauna marautaki e liu.—Dauvunau 3:1, 4.\nKua ni lomaocaoca sara vakalevu: O na kaya beka ena nuiqawaqawa, ‘Sa na vakacava beka na noqu bula?’ E kaya vei keda na i Vola Tabu me da kua ni leqataka na siga nimataka. E vakamacalataka e dua na yada: “E vukei au dina na noqu saga meu kua mada ni leqataka na ka ena yaco nimataka.” E kaya o Jisu vei ira na nona tisaipeli: “Dou . . . kakua ni lomaocaoca e na vuku ni mataka; ena lomaocaoca na mataka e na vuku ni kena ka.”—Maciu 6:25-34.


Vakatotomuria nona Loloma, Yalovinaka, kei na Vuku ni Kalou | Vulici\n“Moni vakatotomuria na Kalou ni oni luvena lomani.”—EFESO 5:1.\nE vakaraitaka vakacava o Jisu na itovo i Jiova?\nEda na vakatotomuria vakacava na itovo ni Kalou, me vaka na loloma?\nNa cava meda lewa vinaka kina noda vakasama?\n1. Na cava eda rawa ni cakava e vukei keda meda vakatotomuria na itovo ni Kalou?\nE BULI keda o Jiova meda rawa ni biuti keda ena kedra ituvaki eso tale. E rawa gona ena so na gauna meda vakasamataka na ituvaki eda se sega ni sotava. (Wilika Efeso 5:1, 2.) Eda na yalomatuataka vakacava na isolisoli vakalou qo? Na cava meda cakava me kua ni vakaleqai keda kina?\n2. E tarai Jiova vakacava na noda rarawa?\n2 Eda marautaka vakalevu nona yalataka na Kalou na bula tawamate e lomalagi vei ira na lumuti yalodina kei na bula tawamudu e vuravura vei ira na ‘so tale na sipi’ yalodina i Jisu. (Joni 10:16; 17:3; 1 Kor. 15:53) Ena sega ni vakaleqa na bula tawamate e lomalagi se na bula tawamudu e vuravura na rarawa e vakilai tu ena gauna qo. E kila vinaka o Jiova na rarawa eda vakila, me vaka ga nona kila nodra rarawa na Isireli nira bobula tu e Ijipita. Io, “ena gauna kece era rarawa kina e rarawa o koya.” (Aisea 63:9) Ni oti tale e vica na senitiuri, era rere na Jiu nira saqata na meca na kena tara tale na valenisoro, ia e kaya na Kalou: “O koya e tarai kemuni e tara na loa ni mataqu.” (Saka. 2:8) Me vaka ga nona lomana na luvena dramidrami e dua na tinanigone, e yavala o Jiova me karoni ira nona tamata ni lomani ira. (Aisea 49:15) Ena sala qori, e rawa vei Jiova me biuti koya ena kedra ituvaki eso tale, e solia tale ga vei keda na isolisoli qori.—Same 103:13, 14.\nVAKARAITAKA O JISU NA LOLOMA NI KALOU\n3. Cava e vakaraitaka ni dauveinanumi o Jisu?\n3 E vakila o Jisu nodra rarawa eso tale, o ira mada ga era tu ena ituvaki se sega vakadua ni sotava o koya. Kena ivakaraitaki, era rerevaki ira na iliuliu ni lotu na lewenivanua, nira dau lawakitaki ira, ra qai bulia e levu na lawa vakatamata mera vakacolati tu kina. (Maciu 23:4; Mari. 7:1-5; Joni 7:13) Se sega vakadua ni rere se lawakitaki o Jisu, ia e kila vinaka na ituvaki se sega vakadua ni yaco vua. Koya gona, “ni raici ira na ilala levu, e lomani ira nira suivotu qai biu wale tu me vaka na sipi e sega na kena ivakatawa.” (Maciu 9:36) Me vakataki Tamana, e dauloloma qai dauveinanumi o Jisu.—Same 103:8.\n4. E tarai Jisu vakacava na nodra rarawa eso tale?\n4 Ni raica o Jisu na kedra ituvaki rarawataki na lewenivanua, e tuburi koya sara ga na loloma. E uasivi gona nona vakaraitaka na loloma i Tamana. Ni oti nodratou ilakolako balavu ni cakacaka vakavunau o Jisu kei ratou na nona yapositolo, ratou vakarau sara me ratou lako ena dua na vanua vakanomodi me ratou lai vakacegu. Ia e raica o Jisu nira waraki koya tu e le levu, dua na ka nona lomani ira mani “vakavulici ira ena levu sara na ka.”—Mari. 6:30, 31, 34.\nSALA MEDA VAKATOTOMURIA KINA NA LOLOMA I JIOVA\n5, 6. Na cava meda cakava meda vakatotomuria kina na loloma ni Kalou? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki. (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n5 Eda na vakatotomuria na loloma ni Kalou ena ka eda cakava vei ira eso tale. Dikeva mada e dua na ivakaraitaki: E dua na itabagone lotu vaKarisito na yacana o Jone, e vakasamataka tiko e dua na itabaqase sa buawa tu na matana, e dredre gona me wili ivola. E dredre tale ga me gole ena cakacaka vakaitalatala. E nanuma sara o Jone na vosa i Jisu: “Na ka tale ga oni vinakata mera cakava vei kemuni na tamata, moni cakava tale ga vei ira.” (Luke 6:31) E vakasamataka sara o Jone, ‘Na cava au vinakata mera cakava vei au na tamata?’ E sauma vakadodonu, ‘Au vinakata me keimami qito!’ Ia ena sega ni rawa ni qito na tacida itabaqase oya, se vakacava? Na vosa i Jisu e uqeti keda meda taroga, ‘Na cava au vinakata me cakava vei au keu tu ena kena ituvaki?’\n6 E sega ni itabaqase o Jone, ia e rawa ni biuti koya ena ituvaki se sega ni sotava. E vakadikevi koya qai vakarogoci koya vinaka. Sa qai matata mai vei Jone na ituvaki ni bula vaqase, ni dredre vua na tacida oya me wili iVolatabu se taubale e veivale me vunau. Ni vakila o Jone nona lomaleqa na tacida qori, e kila sara na ka me cakava, e vinakata tale ga me veivuke. Eda rawa tale ga ni cakava qori. Meda vakatotomuria na loloma ni Kalou, e bibi meda biuti keda ena kedra ituvaki na tacida.—1 Kor. 12:26.\nVakatotomuri Jiova ni o dauloloma (Raica na parakaravu 7)\n7. Eda na kila vinaka vakacava na nodra rarawa na tacida?\n7 Sega ni rawarawa meda kila na rarawa era vakila eso tale. Levu era sotava na ituvaki dredre eda sega sara ga ni kila. Eso era vakaleqai na yagodra ena vuku ni mavoa, na tauvimate, se na bula vaqase. Eso era dau lomabibi, era yalorerere, se ra vakila na revurevu ni nodra vakacacani. Eso tale era lewe ni dua na vuvale duidui lotu se ra susu ena vuvale itubutubu ledua. Tamata kece e sotava na leqa, eso na leqa qori eda se sega sara ga ni bau vakila. Ena ituvaki va qori, eda na vakatotomuria vakacava na loloma ni Kalou? Ena noda vakarorogo matua meda bau kila mada ga vakalailai na lomadra, eda na qai kila na sala meda vukei ira kina. Qo ena uqeti keda meda vakatotomuria na loloma i Jiova nida veivuke ena sala veiganiti. E duidui na veivuke eda rawa ni vakarautaka, ia eda rawa kece ni veivakayaloqaqataki vakayalo kei na so tale na sala veiganiti.—Wilika Roma 12:15; 1 Pita 3:8.\nVAKATOTOMURIA NA YALOVINAKA I JIOVA\n8. Na cava e uqeti Jisu me dau yalovinaka?\n8 E tukuna na Luve ni Kalou: ‘O koya e Cecere Duadua e dau yalovinaka vei ira na sega ni dau vakavinavinaka kei ira na daucakaca.’ (Luke 6:35) E vakatotomuria o Jisu na yalovinaka ni Kalou. Na cava e uqeti Jisu me dau yalovinaka? E dau vakasamataka na sala ena tarai ira kina na vakarorogo na ka e tukuna kei na ka e cakava. Kena ivakaraitaki, e torovi koya e dua na yalewa ivalavala ca, e tagi tu yani, qai vakasuasuataka na yava i Jisu ena wainimatana. E kila o Jisu ni sa veivutuni, e kila tale ga ni na rarawa vakalevu ke vakatalai koya tani. Ia e vakacaucautaki koya ga qai vosoti koya. Ni sega ni taleitaka qori e dua na Farisi, e vosa vakayalovinaka tale ga vua o Jisu.—Luke 7:36-48.\n9. Na cava ena uqeti keda meda vakatotomuria na yalovinaka ni Kalou? Tukuna e dua na ivakaraitaki.\n9 Eda na vakatotomuria vakacava na yalovinaka ni Kalou? E vola na yapositolo o Paula: “E sega ni dodonu me veivala na bobula ni Turaga, me yalomalua ga vei ira kece.” (2 Tim. 2:24) Era kila na tamata lewamatau na sala me wali kina eso na ituvaki mera kua kina ni veivakacudrui. Vakasamataka na sala eda rawa kina ni yalovinaka ena ituvaki va qo: Ena vanua ni cakacaka, e sega ni cakava vinaka tiko nona itavi na nomu supavaisa. Na cava o na cakava? E mai soqoni e dua na tacida ni sa oti e vica vata na vula. Na cava o na tukuna vua? Ena cakacaka vakaitalatala, e kaya e dua na itaukeinivale, “Au osooso tiko.” Eda na veinanumi tiko ga? E vale, e taroga o watimu, “Na cava o sega ni tukuna kina vei au na ka o na cakava ena Vakarauwai?” O na sauma ena yalovinaka? Nida biuti keda ena kedra ituvaki eso tale, eda na kila na ka meda tukuna, da qai qarauna na noda ivalavala me vakatotomuria tiko ga na yalovinaka i Jiova.—Wilika Vosa Vakaibalebale 15:28.\nVAKATOTOMURIA NA VUKU NI KALOU\n10, 11. Na cava ena uqeti keda meda vakatotomuria na vuku ni Kalou? Tukuna e dua na ivakaraitaki.\n10 Na noda vakasamataka na ituvaki eda se sega ni sotava ena vukei keda meda vakatotomuria na vuku i Jiova, da qai raica na itinitini ni ka eda cakava. E kilaitani o Jiova ni vuku, qai vakatau vua nona via raica na ka ena yaco ena veigauna se bera mai. E sega vei keda na raiyawa qori, ia e vinaka meda vakasamataka na itinitini ni ka eda via cakava. Era sega ni raica na Isireli na itinitini ni nodra talaidredre vua na Kalou. Levu na ka e cakava vei ira na Kalou, ia e kila o Mosese nira na cakava na ka ca ena mata i Jiova. Nira vakarorogo tu na ivavakoso taucoko ni Isireli, e cavuta o Mosese na qaqanisere e tiko kina na malanivosa qo: “Nira dua na matanitu e sega vei ira na vuku, e sega tale ga ena kedra maliwa na yalomatua. Ke ra vuku mada ga! Era na vakasamataka vakabibi na ka qo. Era na vakasamataka na kedra itinitini.”—Vkru. 31:29, 30; 32:28, 29.\n11 Meda vakatotomuria na vuku ni Kalou, ena vinaka meda vakasamataka se raitayaloyalotaka na itinitini ni ka eda na cakava. Kena ivakaraitaki, ke da veinaki tiko meda vakawati, meda kila tiko na kaukaua ni veidomoni. Eda na sega ni lalawataka na ka se cakava e dua na ka ena rawa ni vakaleqa noda veiwekani talei kei Jiova! Eda na muria ga na vosa uqeti vakalou qo: “O koya e yalomatua e raica na ca qai vunitaki koya, ia na yalowai e lako tu yani qai yacovi koya na leqa.”—Vkai. 22:3.\nKUA NI VAKANANUMA NA KA CA\n12. Rawa ni vakaleqai keda vakacava na noda vakanananu?\n12 Na tamata yalomatua ena kila ni vaka na bukawaqa na nona vakanananu. Ke qarauni na bukawaqa, e rawa ni yaga, me vaka na kena vakabutari na kakana. Ia e veivakaleqai na bukawaqa ni sega ni qarauni, e rawa ni kama kina e dua na vale ra qai mate na tiko kina. Ena sala vata qori, ena yaga vei keda noda vakanananu ke da vakayagataka meda vakatotomuri Jiova. Ia e rawa ni veivakaleqai ke uqeta na gagadre ca. Kena ivakaraitaki, ke dau matau meda vakananuma na ivalavala ca, e rawa ni tini sara meda cakava na ka eda dau tatadrataka voli. Io, e veivakaleqai vakayalo ke da tatadrataka na ka ca!—Wilika Jemesa 1:14, 15.\n13. Na ivakarau ni bula cava e rairai vakasamataka tu o Ivi?\n13 Vakasamataka mada na imatai ni yalewa o Ivi, nona vinakata me kania na vuanikau vakatabui mai na “vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca.” (Vkte. 2:16, 17) E tukuna vua na gata: “Drau na sega dina ni mate. E kila na Kalou ni siga ga drau kana kina, ena rai na matamudrau, drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.” E raica o Ivi ni “vinaka me laukana na vuata mai na vunikau oya, qai ka e garova na mata.” Na cava e yaco? “E mani betia na vuana qai kania sara. Oti ni tiko tale ga o watina, e solia eso vua, mani kania o koya.” (Vkte. 3:1-6) E rairai taleitaka o Ivi na vakasama e vakavurea o Setani. Sa na sega ni tukuni vua na ka e vinaka kei na ka e ca, sa na vakatau ga vua. E veivakaleqai na vakanananu va qo! Ena vuku ni ivalavala ca i Atama na wati Ivi, e “curu kina i vuravura na ivalavala ca, kei na mate ena vuku ni ivalavala ca.”—Roma 5:12.\n14. E vukei keda vakacava na iVolatabu meda kua ni coko ena ivalavala vakasisila?\n14 Na nona valavala ca o Ivi ena were o Iteni e sega ni vauci kina na veiyacovi tawadodonu. Ia e vakadreta o Jisu meda kua ni dau tatadrataka na noda cakava tiko na ivalavala vakasisila. E kaya: “O koya e vakaraica tiko ga na yalewa ena nona garosa, e sa veibutakoci oti kei na yalewa ya e lomana.” (Maciu 5:28) E vakasalataka tale ga o Paula: “Ni kua tale ga ni dau lalawataka na sala moni vakaceguya kina na gagadre ni yagomuni.”—Roma 13:14.\n15. Na iyau vakacava meda kumuna? Na vuna?\n15 Dua tale na tatadra vakarerevaki oya meda raitayaloyalotaki keda nida vutuniyau vakalevu, da qai sega ni qaravi Kalou. Na iyau ni tamata vutuniyau e “vaka na bai cecere ena nona vakasama.” (Vkai. 18:11) E talanoataka o Jisu na ituvaki vakaloloma ni dua na tamata e “binia vakalevu na nona iyau, ia e sega ni vutuniyau ena mata ni Kalou.” (Luke 12:16-21) E marau vakalevu o Jiova nida cakava na ka e vakamarautaki koya. (Vkai. 27:11) Dua na ka noda marau ni vakadonui keda o koya nida sa kumuna tiko na “iyau mai lomalagi”! (Maciu 6:20) E macala ni noda iyau talei duadua na noda veiwekani vinaka kei Jiova.\nLEWAI VINAKA NA NUIQAWAQAWA\n16. Eda na lewa vinaka vakacava na noda nuiqawaqawa?\n16 Vakasamataka mada na levu ni noda nuiqawaqawa nida saga tiko ga meda kumuna ‘e vuravura na iyau.’ (Maciu 6:19) E tukuna o Jisu e dua na vosa vakatautauvata me vakaraitaka ni kena “nuiqawaqawataki ni bula ena gauna qo kei na veibacani ni iyau,” ena tarova na tubu ni vosa ni Matanitu ni Kalou. (Maciu 13:18, 19, 22) Se ra leqataka na ilavo se sega, eso era dau vakananuma na ka ca kece e rawa ni yaco. Na noda sega ni lewa vinaka na nuiqawaqawa e rawa ni vakaleqai keda vakayago, vakayalo tale ga. Meda nuitaki Jiova da qai kua ni guilecava ni “nuiqawaqawa ni loma ni tamata e lomabibi kina, ia na vosa vinaka ena vakamarautaka.” (Vkai. 12:25) Rawa ni vakavu marau nona veivakayaloqaqataki e dua e kilai keda. Noda talaucaka na lomada vei rau noda itubutubu, se watida, se noda itokani nuitaki era vakatotomuria na rai ni Kalou ena rawa ni vakacegui keda ena noda nuiqawaqawa.\n17. E vukei keda vakacava o Jiova meda vosota na nuiqawaqawa?\n17 O Jiova duadua ga e kila vinaka na noda nuiqawaqawa. E vola o Paula: “Moni kua ni lomaocaocataka e dua na ka, ia na ka kece me vakaraitaki vua na Kalou ena masu kei na kerekere salavata kei na vakavinavinaka, ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece, ena vuku i Karisito Jisu.” (Fpai. 4:6, 7) Vakasamataki ira na vukei keda tiko meda taqomaki vakayalo—ira na tacida lotu vaKarisito, ira na qase ni ivavakoso, na dauveiqaravi yalodina, ira na agilosi, o Jisu, kei Jiova.\n18. E yaga vakacava vei keda noda dau vakananuma na ka?\n18 Eda sa veivosakitaka mai na yaga ni noda vakananuma na ka, e vukei keda meda vakatotomuria na itovo ni Kalou me vaka na loloma. (1 Tim. 1:11; 1 Joni 4:8) Eda na marau nida vakaraitaka na loloma dina, vakananuma na itinitini ni noda ivalavala, da qai kua ni nuiqawaqawa tiko ga ni rawa ni kauta tani noda marau. Meda vakayagataka vinaka gona na isolisoli ni Kalou meda raitayaloyalotaka na noda inuinui, da qai vakatotomuria na loloma i Jiova, nona yalovinaka, nona vuku, kei na nona marau.—Roma 12:12.\niMeli iMeli Vakatotomuri Koya e Yalataka na Bula Tawamudu


E ka ni Lasa na Wede? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish French Georgian German Greek Greenlandic Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kazakh Kazakh (Arabic) Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Ndau Norwegian Nyungwe Nzema Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Russian Sign Language Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Turkish Turkmen Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Vietnamese Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nNa cava na wede?\nNa cava era wede kina eso?\nNa cava e rerevaki kina?\nEra nanuma eso ni wede e laurai ena ka o tukuna se cakava mo vakaraitaka kina ni o domona e dua. Ia, vakacava e cala ke o vakaraitaka ni o domona e dua? Sega. E kaya e dua na goneyalewa o Ann: “Ke o taleitaka tiko e dua qai vinakata mo drau veibuku, o na tekivu ga ena wede.”\nEna vakamacalataki ena ulutaga qo na ivukivuki ni wede e nanumi ni dodomo dina, ia e cala na kena inaki.\n“E bibi na vakarorogo ke o via bucina e dua na veiwekani voleka kei na dua. Ia e duatani ke o vakamosia na yalona ni o raica tu ga vakamamada nomudrau veiwekani.”—Deanna.\nEso era wede mera dokadokai ira. E kaya kina e dua na goneyalewa o Hailey: “Nomu liaca ni o sa rawa ni wedeva e dua ena uqeti iko mo cakava tiko ga.”\nKe sega ni donu nomu inaki ni o domona e dua, o sa vakamosia tiko ga kina na lomana. Ia ke o nakita na ka o cakava mo dokadokai iko kina, e vinaka mo taroga na vuna o cakava kina qori. E tukuna na iVolatabu: “Na yalowai e marautaka na ka lialia.”—Vosa Vakaibalebale 15:21.\nE kaya kina o Hailey: “E rairai ka ni lasa na wede, ia e sega ni dau vinaka na kena itinitini.”\nNa wede ena vakacacana na kemu irogorogo.\n“O koya e wede e sega ni nuitaki qai yalowai. O na vakila ni sega ni dau dina qai nanumi koya ga.”—Jeremy.\nE tukuni ena iVolatabu: “Na loloma. . . e sega ni kauaitaka ga na ka e baleti koya.”—1 Koronica 13:4, 5.\nVakasamataka mada: Na mataqali ivakarau ni vosa kei na ivukivuki cava ena kilai kina ni o wede?\nE vakamosi yalo na wede.\n“Keu sotava e dua na dau wede, au sega ni via maliwai koya. E rairai vosa ga vei au niu dua na yalewa. O ira na dau wede era sega ni kauaitaki au dina; ra nanumi ira ga.”—Jaqueline.\nE tukuni ena iVolatabu: “Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.”—1 Koronica 10:24.\nVakasamataka mada: Vakacava ke cala nomu nanuma ni dua e domoni iko tiko? Ke vaka kina, e vakacava na ivakarau ni lomamu ni o kila ni cala nomu nanuma? Cava o na cakava ena ituvaki qori mo kua kina ni vakamosia na yalona e dua tale?\nE seva na inaki ni nomu dodomo ni o wede.\n“O koya e dau wede e sega ni tamata mo drau veibuku se mo vakamautaka. Ena rawa vakacava niu kila se nuitaka e dua e sega ni vinaka na nona inaki ni veibuku?”—Olivia.\nE kaya na daunisame o Tevita: “Au yawaki ira tale ga na vunitaka na kedra roka dina.”—Same 26:4.\nVakasamataka mada: Na mataqali tamata vakacava e taleitaka na dau wede? O na via veitokani kei ira na mataqali tamata va qori?\n“Ni o wede, o vakararawataki ira eso tale, era na qai tukuna wavoki na ka o cakava. Na dede ni gauna o wede tiko kina, na ca ni kemu irogorogo, ena taura na gauna mo vakavinakataka.”—Scott.\n“Na wede ena rawa ni vakarogorogocataka na kemu irogorogo. E sega ni dau dina qai sega ni nuitaki rawa o koya e wede. Au na sega ni okati koya me noqu itokani voleka.”—Jeslyn.\nVeikauaitaki se Wede?\nNa vakauitukutuku e rawa ni vakaleqa nomu veimaliwai kei na kemu irogorogo. Raica mada.\niMeli iMeli E ka ni Lasa na Wede?\nijwyp ulutaga 63


Sala me kania kina na nomu bulabula na vuanikau kei na veggies - Bulabula Duadua ni Kakana Mamaca\nSa dua na kila raraba ni kania vakalevu na vuanikau kei na kakana draudrau e cakacaka. Bulabula na vuanikau kei na kakana draudrau, era sinai tu ena antioxidants, vitamins, vakararavi protein, kakaseresere, ka sa rui calorie vakaloma vinaka. E tiko na vakasama me rawarawa kina na noda vakacuruma vakalevu na vuanikau kei na kakana e kakana vata kei na nomu kana.\nNa salads kania e dua na sala rawarawa ka sau rawarawa me vakayagataki vakalevu cake kina na kakana draudrau drokadroka, vakakina na kena e vuqa, me vakataka na tomata, cucumbers, iqamu ni varasa, celery, kareti, ka vakalevu cake. Ia rinsing, mamaca, kei na slicing lettuce ni oti e dua na siga balavu e rawa ni dredre sara ki na dua na dari rawarawa.\nOqori na vuna e bulabula rawarawa kina na bula. Na bulabula freeze ni kakana e sega mada ga ni gadrevi me vuya, vutia, kolata, se thawing.\nsa vaka kina, Kakua ni kolotaka na kakana draudrau ena crisper ni ko lesu mai vale mai na sitoa, sega ni gadrevi na vakavakarau. Sa dau tu vakarau na ivoli bulabula freeze me vakayagataki ena gauna ga o via vakayagataka kina.\nTovolea mo tuvalaka na nomu kakana ena kakana e loma. Mo vakarautaka na veika bulabula me yavu ni nomu kana. Taubale mai na vuanikau kei na iwasewase ni veg… toa, moce, vuaka se Brown raisi, pateta kamica se witi pasta.\nToqa na noda iwasewase ni sitoa. Na bulabula ni bula e sega walega ni veiraurau, ia era tovolea talega vakavinaka ka bulabula, ni ra freeze tiko na kakana e sega ni dau bulabula tu ga ka sega ni preservatives! Bulabula vatavata bula ranges mai na 6 veiyabaki me 20 veiyabaki! Ni oti na nomu raica na ka vinaka, vakasamataka na iwalewale ni kena vakayagataki ena veleti kei na vakararavi manumanu se dua na e o vinakata.\nSneak na kakana ena nomu katalau vata kei na "drokadroka smoothies". E rawa ni o vakuria kakua ni tovolea na kakana me vaka na lettuce, spinach se alfalfa sprouts ki na nomu smoothies me baleta e dua tale na ivakarau ni kakana bulabula, ka sega ni veisautaka vakalevu na flavor.\nMo vakuria ga e vica na bulabula freeze ni kakana ki na dua na omelet se vuadra ki na oatmeal e rawa ni dua na sala rawarawa me vakuri kina na nomu kana.\nTovolea mo vakuria na natu kareti kei na papukeni ki na spaghetti sauce se cakava na smoothies ena loma ni uro yogurt, freeze na vuadra, Aisi kirimu, kei na kakana draunikau drokadroka me vaka na kaveti kei na kiukaba. (era gunuva na gone na ka oqo ka ra na sega ni kania ga vakataki ira! E rawa sara ga ni o cakava na popsicle vakalogalogavinakataki ena vula ikatakata.)\nTovolea mo volia e dua na vuanikau vou se kakana draudrau ena dua na macawa. era tu na vakalialai ni vuanikau kei na veggies ena sitoa ni bula bulabula, vakadikeva na ka oqo ka isaluwaki ka vulica na iwalewale ni kena vakayagataki na kakana draudrau oqo. E rawa ni o raica e vuqa na kakana vou kei na vakaloma vinaka ena nomu vakatovotovotaki na sala oqo.\nKana na vuanikau kei na kakana e sega ni vakaloma vinaka. Carrot ivesu kau, kiukaba selesele, piji tomata, na apolo kei na vaqerepi e kana vinaka ka veikauyaki vakalomavinaka. E rawa sara ga ni o vulica mo vakayagataka na sauces bulabula eda sa vakarautaki tu, me vaka na jisi sauce, kei na toa bullion. Ka rawa ni o vulica mo vakayagataka na vuanikau kei na kakana me vaka na asparagus se celery ka sega ni cookies se tonia bafalo.\nEna rawarawa na nomu rawata na vuanikau kei na kakana draudrau servings. Vulica mo vakavakarau ki liu, ituvatuva ni kakana, vaqara na sala vovou mo kania kina na vuanikau kei na kakana draudrau, ka vakuria na veimataqali duidui ki na nomu kana e rawa ni vukei iko mo vakila na vakacegu ka bulabula. Kakua ’ kakua ni calata e vuqa na yaga ni kena bulabula na bula. Era dau tovolea talega na sala dina.


NIU GA KEI MADRAI NAI KARUA NI FUN FLAVOUR SUPER 7S - Viti FM\nWritten by Litia Daugunu on February 14, 2022\nKamikamica toka ni ratou dreta na wini enai matai ni wavoki ni Super 7s mai Lawaqa na timi ni Wardens vei Police ka solia e dua na yalo bolebole ki na vo ni timi mera saga na qaqa enai ka rua ni wavoki.\nMacawa qo sa na qaravi mai Nadi na qito ka namaki me na tawa na vale ni sarasara ki vei ira na dau ni veitokoni taucoko ena 2 na siga ni sara qito. Sega ni toka wale na timi ni Ovisa ni ratou na saga lesu tale na wini.\nSa na dua dina na veiqedravu bula ni vaka-tu qori na timi ena nodra dui tobu. Sa na niu dina ga kei madrai. Era na dui qito tale ena nodra dui club na cauravou ka ra keba voli ena timi ni Fiji Airways Fiji 7s squad.\nPC – FRU


Ulunivanua - Wikipedia\nNa ulunivanua e dua na vanua levu ka duri tu e dela ni vanua vakavolivolita ena dua na vanua vakaiyalayala, e vakavuqa ni dua na dautukutuku. E dau nanumi tu ga e dua na ulunivanua me gaunisala mai na dua na delana. Era buli na veiulunivanua mai na tectonic kaukauwa se daulabuebue. Na veikaukauwa oqo ena rawa ni laveta cake na delai vuravura. Sa cadra mai vakamalua na veiulunivanua ena cakacaka ni uciwai, draki ni ituvaki ni waicevata, kei na kena e muri mai. E vica na ulunivanua era sa oya tu ga, ia e levu sara era yaco ena levu ni veiulunivanua vakaitamera.\nNa vakalevulevui koya ga ena veiulunivanua e vakavuna na draki batabata mai na wasawasa itagade. Na batabata draki oqo ena tara na eco-ivakarau ni ulunivanua: eso tale na vanua e duidui kina na tea kei manumanu. Ena vuku ga ni veivanua hospitable lailai kei na draki, sa dau vakayagataki na veiulunivanua me lailai kina na tabana ni teitei kei na kena me baleta na tuva kawa kei na veivakabulabulataki, me vaka na ulunivanua kabata kei vakasisisi.\nE tolu tiko na mataqali ulunivanua levu: daulabuebue, lobi ulunivanua, kei buloko. Era sa tauyavutaki kece na lewe tolu mai na tectonic veleti: ni sa toso na pituiteri ni vuravura, icaca, kei na dekeulu. veikauaitaki na mataivalu, isostatic veilaveti kei na vakalatilati ni noda vakawalena na vatu e cake, ka vakavuna me cecere cake na kena landform mai na veika e vakavolivolita. Na cecere ni ivakatakilakila e vakavuna me dua na delana se, kevaka e levu ka gaunisala, e dua na ulunivanua. Na veiulunivanua lelevu e dau yaco ena linear balavu arc, ka vakaraitaka na tectonic veleti na iyalayala kei na itaviqaravi.\nUlunivanua Everest, na datukutuku cecere duadua e vuravura\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Ulunivanua&oldid=33702"\nThis page was last edited on 27 Seviteba 2020, at 15:58.


The Fiji Times » Na vanua o Nasaibitu\nNa vanua o Nasaibitu\n22 January, 2018, 11:17 am\nUpdate: 11:17AM OQO na i tukutuku tabaki mai na Fiji Museum me baleta na nodratou vakadidike ena veika makawa kei na i yaya maroroi ena loma ni mataqali ko Nabitudua ena koro vakaturaga o Nasaibitu, Waibuka e Tailevu.\nNi wiliwili sara yani.\nNA koro ooqo ko Nasaibiutu e tiko ena loma ni tikina o Wainibuka ka vakarurugi ena loma ni yasana o Tailevu.\nA dabe toka na koro oqo ena vua-i- cake kei Viti Levu rauta ni 920 na mita varivirivi mai kina loma ni gaunisala levu na Kings Highway.\nVeimama ni dua na kilomita vakalailai yani e liu, a toka kina e rua na tokaitua, na vanua eratou a kerea me lai vakadikevi, maroroi ka me vakalawataki na kena taqomaki ka yaca ni vanua toka e rua oqo ko qelema kei Koroanamu.\nEna tukutuku a tauri rawa mai vei ratou na lewe ni mataqali, na qele oqo a taukeni vakamataqali ka wili me nodra vakatabakidua na lewe ni mataqali ko Nabitudua.\nEna loma ni vanua oqo, me vaka na nodratou veivakadodonutaki mai na Tabana ni qele ni a tiko kina e dua na i kovukovu qele rauta ni 15 na eka na kena levu ka wili toka vaka qele ni Yavusa.\nNa lewe ni mataqali ko Nabitudua, mai na koro ko Nasaibitu eratou gagadre mai kina tabana ni vakadidike ni vale ni yaya maroroi me lai vakayacora e dua na vakadidike kina na loma ni vanua e rua oqo me lai vakadinadinaki kina na i tuvaki se i rairai ni qele ni mataqali a vakaraitaka toka mai na Tabana ni Qele ni Matanitu ni sa toka vakatikitiki e dua na i kovu qele me nona na yavusa ko Qelema ka ratou veikovuti kina e ono na kena tokatoka.\nSa toso totolo sara tiko na kena voleka ni laki vakacavari na veivakatoroicaketaki ena loma ni yasana.\nOqo ena kena sa mata ni saisai toka mai na veika eso me vakayacori kece ena dua ga na tiki ni vanua, me vaka na kena tara na veivale ni vuli ka vaka kina na veivale ni wilivola kei na kena tatadrataki tiko mai vei iratou na matanitu o Korea me duri e dua na kena Univesiti.\nEna vuku ni veivakatoroicaketaki qo, sa tiko kina na kauwai kei na kena rivarivabitaki ni na laki vakacacana ka vakayalia vakadua na nodratou yavutu.\nEna vuku ga ni nodratou kerekere ena kena laki vakdikevi na vanua ka vakabauti toka ni kovukovu ni vanua ni ko Qelema, ena kena sa laki vakayacori na vakadidike e a tauri rawa ni kunei sara kina e levu na i vakadinadina bula ni a tawani tu e liu.\nOqo ena kena kunei kina eso na tikitiki ni kuro ni viti makawa ka veivuke sara vakalevu ena kena vakadeitaki me maroroi me wili tu vaka i yau makawa.\nEratou veivuke sara vakalevu na lewe ni mataqali ena kena vakaraitaki ka vakamatatataki eso na veiyavu makawa, na veikoro makawa, kei na kena vagalalataki na veiyalayala ni vanua eso ka vukea na kena taqomaki na vanua.\nVakadidike ni dela ni vanua\nTaumada ena vakayacori raraba ena dela ni Vanua a laki vakadikevi na veika eso e rawa ni kunei me veivuke ena kena kilai na i tuvaki ni vanua.\nA vakayacori vinaka sara, ka ciciva e dua na vanua levu na veika e vakaraici ka yaco sara yani e gaunisala levu, bau wili talega kina na kena vakadikevi na veitokaitua, ka vakamuria sobu me yacova na kena bucabuca.\nOqo ena i naki levu ga ni kena sagai tikoga me rau vakadeitaki rawa na vanua e rua oqo ko Koroanamu kei Qelema.\n(Macawa mai oqo qai tomani yani na i tukutuku me baleti Koroanamu kei Qelema).\nCrossword – 08th April 2020\nCartoon for the day – 06th April 2020


O Rau na Veitacini Saqamua: O Aola kei Aolipa—Isikeli 23\nKATO NI VEIVAKAVULICI 15A\nO Rau na Veitacini Saqamua\nEda na raica ena Isikeli wase 23, na nodra vosataki e matanalevu na tamata ni Kalou nira tawayalodina. Levu na sala e tautauvata kina na wase qori kei na wase 16. Me vaka ga na itukutuku e volai taumada, e vakayagataki ena wase 23 na ivakatautauvata ni saqamua. E tukuni ni qase o Samaria, gone o Jerusalemi. Na wase ruarua qori e vakaraitaka nona muri tuakana ena ivalavala vakasaqamua o koya e gone, ia e torosobu sara o gone ena ca kei na itovo vakasisila. Ena wase 23, e vakayacani rau o Jiova me: Aola o koya e qase me dusi Samaria, na koroturaga ni yavusa e tini ena matanitu o Isireli; o Aolipa e gone, e dusi Jerusalemi, na koroturaga kei Juta. *—Isik. 23:1-4.\nEso tale na ka erau tautauvata kina na wase ruarua. Vakabibi na tikina qo: Ni se qai tekivu, rau a vaka na wati Jiova na saqamua ruarua qo, oti rau qai liumuritaki koya. E yalataki tale ga kina na inuinui. E sega ni vakamacalataki sara vakamatailalai ena wase 23 na inuinui ni veisereki, ia e tautauvata kei na wase 16 ni kaya o Jiova: “Au na muduka na nomu ivalavala torosobu kei na nomu itovo vakasaqamua.”—Isik. 16:16, 20, 21, 37, 38, 41, 42; 23:4, 11, 22, 23, 27, 37.\nErau Vakatayaloyalotaki Lotu ni Veivanua vaKarisito?\nE dau vakamacalataki e liu ena noda ivola ni o rau na veitacini, o Aolipa kei Aola erau vakaibalebaletaki lotu ni Veivanua vaKarisito kei na nodra tawase na lotu Katolika kei na vakabauta ni lotu Tawase. Ia ni vakasamataki vakatitobu, salavata na masu kei na vakadidike e basika kina eso na taro. Sa bau dua na gauna me wati Jiova kina o lotu ni Veivanua vaKarisito? Sa bau veiyalayalati oti kei koya? Macala ga ni sega. A se sega ni dua na lotu ni Veivanua vaKarisito ena gauna e veisorovaki kina o Jisu ena “veiyalayalati vou” kei ira na Isireli vakayalo; e sega tale ga ni bau tiki ni matanitu vakayalo qori era lewena na lotu vaKarisito lumuti. (Jere. 31:31; Luke 22:20) A sega tu na lotu ni Veivanua vaKarisito me yacova na gauna ratou sa mate kina na yapositolo. E qai kilai ena ikava ni senitiuri G.V. me isoqosoqo ca qai vukitani era lewena “na co ca” qo o ira na lotu vaKarisito lasu e parofisaitaka o Jisu me baleta na witi kei na co ca.—Maciu 13:24-30.\nQo e dua tale na ka e duidui kina o rau na veitacini kei lotu ni Veivanua vaKarisito: E vakarautaka o Jiova na inuinui ni rau na rawa ni vakabulai tale o Jerusalemi kei Samaria tawayalodina. (Isik. 16:41, 42, 53-55) Vakacava, e bau tukuna na iVolatabu e dua na inuinui va qori vei lotu ni Veivanua vaKarisito? Sega! E sega ni dua na nona inuinui me vakataki Papiloni na Ka Levu ga.\nO koya gona, erau sega ni vosa vakaparofisai ni lotu ni Veivanua vaKarisito o Aola kei Aolipa. Na nodrau cavuti o rau qo e vukei keda ga meda kila na ivakarau ni rai i Jiova, me baleti ira na vakarogorogocataka na yacana tabu kei na nona ivakatagedegede ni sokalou savasava. E beitaki vakalevu o lotu ni Veivanua vaKarisito ni levu na nona matalotu era kaya nira matataka na Kalou e nona na iVolatabu. Koya e bibi sara nira kaya ni nodra iliuliu o Jisu Karisito, na luvena duabau ga o Jiova. Ia e sega ni laurai vei ira na vakabauta qori nira tukuna tale, ni o Jisu e letoluvakalou ra qai talaidredre ena nona ivakaro matata mera “sega ni vakavuravura.” (Joni 15:19) Nona dau vakaitavi vakalevu ena qaravi matakau kei na veika vakapolitiki, e vakadinadinataka kina o lotu ni Veivanua vaKarisito ni tiki kei “na saqamua levu.” (Vkta. 17:1) Macala gona ni na wili tale ga ena ka ena yaco vua na isoqosoqo ni lotu lasu kece e vuravura!\nLesu ina wase 15, parakaravu e 16, 17\n^ para. 3 E vakaibalebale na yaca ruarua qo. O Aola e kena ibalebale “Nona Valelaca [ni Sokalou],” oya na nodra vakaduria ga vakataki ira na vanua ni sokalou, era sega ni vakayagataka na valenisoro i Jiova e Jerusalemi. Ia o Aolipa e kena ibalebale “Noqu Valelaca [ni Sokalou] e Tiko [Vua].” E tiko e Jerusalemi na vale ni sokalou i Jiova.\niMeli iMeli O Rau na Veitacini Saqamua\nrr t. 166


Dauveilewai 6 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nRa vakasaurarataki ira na Isireli o ira mai Mitiani (1-10)\nVakadeitaka na agilosi ni tokoni Kitioni na turaganilewa (11-24)\nBasuka o Kitioni na icabocabonisoro nei Peali (25-32)\nSobuti Kitioni na yalo ni Kalou (33-35)\nVakatovolei na vutinisipi (36-40)\n6 Ia era caka ca tale ena mata i Jiova na Isireli,+ e mani soli ira o Jiova ina ligadra na Mitiani me vitu na yabaki.+ 2 E kaukaua na ligadra na Mitiani vei ira na Isireli.+ Ena vukudra na Mitiani era vakarautaka na Isireli eso na nodra ivunivuni* ena veiulunivanua, ena qaravatu, kei na vanua e dredre ni lakovi.+ 3 Ke ra kaburaka na sorenitei na Isireli, era lako yani na Mitiani, na Amaleki,+ kei ira mai na Tokalau+ mera valuti ira. 4 Era na keba volekati ira, era na vakacacana na vuaniqele me yaco sara i Kesa, era sega ni vakavoca e dua na ka mera kania na Isireli, e sega na sipi, se bulumakau, se na asa.+ 5 Era na lako cake vata kei na nodra manumanu kei na nodra valelaca, era lewe levu me vaka na vodre,+ e sega ni wili rawa na kedra levu vaka kina na nodra kameli,+ era na lako yani ena vanua mera vakarusa. 6 Era vakadravudravuataki vakaca gona na Isireli ena vukudra na Mitiani, era kere veivuke sara vei Jiova na Isireli.+ 7 Nira kere veivuke vei Jiova na Isireli ena vuku i Mitiani,+ 8 e tala sara o Jiova e dua na parofita vei ira na Isireli, e kaya vei ira: “Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli, ‘Au kauti kemuni cake mai Ijipita, au kauti kemuni tani gona mai na vale ni veivakabobulataki.+ 9 Au vakabulai kemuni mai na ligadra na Ijipita kei ira kece na dauvakasaurarataki kemuni, au cemuri ira tani e matamuni au qai solia vei kemuni na nodra vanua.+ 10 Au tukuna vei kemuni: “O yau o Jiova na nomuni Kalou.+ Moni kua ni qarava na nodra kalou na Amoraiti oni tiko ena nodra vanua.”+ Ia oni sega ni talairawarawa vei au.’”*+ 11 Oti e lako na agilosi i Jiova+ me dabe ena ruku ni vunikau levu e Ofira, e nei Joasi na luvei Epieseri.+ E samu witi tiko o Kitioni+ na luvena ena ikeliniwaini mera kua ni raica na Mitiani. 12 E rairai sara vua na agilosi i Jiova, e tukuna vua: “E tiko kei iko o Jiova,+ o iko na tamata qaqa.” 13 E kaya vua o Kitioni: “Vosoti au noqu turaga, ke tokoni keimami o Jiova, na cava e yacovi keimami tiko kina na ka qo?+ I vei ga na nona cakacaka veivakurabuitaki kece era talanoataka vei keimami na tukai keimami,+ era kaya, ‘E kauti keda mai Ijipita o Jiova?’+ Ia qo sa biuti keimami o Jiova+ qai soli keimami ina ligadra na Mitiani.” 14 E vuki yani vua o Jiova, e kaya: “Mo lako ena kaukaua e tiko qo vei iko, o na vakabulai ira na Isireli mai na ligadra na Mitiani.+ Vakacava, au sega ni talai iko? 15 E sauma vua o Kitioni: “Vosoti au, Jiova. Meu vakabulai Isireli vakacava? Raica! E lailai duadua na noqu mataqali* vei ira na Manasa, au lailai sara ena vuvale i tamaqu.” 16 Ia e kaya vua o Jiova: “Niu na tokoni iko,+ o na mokuti ira kina na Mitiani me vaka ga era le dua.” 17 E kaya sara vua o Kitioni: “Keu lomani e matamuni, moni vakaraitaka mada vei au e dua na ivakatakilakila ni oni vosa tiko vei au. 18 Yalovinaka moni tiko ga eke meu kauta mada mai na noqu isolisoli meu biuta e matamuni.”+ E kaya sara: “Au na dabe tiko ga eke me yacova ni o lesu mai.” 19 E curu sara i loma o Kitioni, e vakarautaka e dua na luvenime, e bulia na madrai sega ni vakaleveni ena dua na efa* na falawa.+ E biuta na lewe ni manumanu ena basikete kei na kena su ena kuro ni vakasaqa, qai kauta yani vua ena ruku ni vunikau levu me vakarautaka. 20 E kaya na agilosi ni Kalou dina: “Mo taura na lewe ni manumanu kei na madrai sega ni vakaleveni mo biuta ena vatu levu oya, mo sova tani na kena su.” E cakava sara o koya. 21 E dodoka na agilosi i Jiova na mua ni ititoko e taura tiko me tara na lewe ni manumanu kei na madrai sega ni vakaleveni, qai caudre mai na vatu na yameyame me yameca na lewe ni manumanu kei na madrai sega ni vakaleveni.+ E yali sara mai matana na agilosi i Jiova. 22 E qai kila o Kitioni ni oya na agilosi i Jiova.+ E kaya sara o Kitioni: “Oilei, kemuni na Turaga Cecere Duadua Jiova, au raica sara ga na mata ni agilosi i Jiova!”+ 23 Ia e kaya vua o Jiova: “Mo vakacegu. Kua ni rere,+ o na sega ni mate.” 24 E mani tara e kea o Kitioni e dua na icabocabonisoro vei Jiova, e yacana o Jiova-salomi*+ me yacova na siga qo. Se tiko ga e Ofira, na nodra na luvei Epieseri. 25 Ena bogi oya e kaya vua o Jiova: “Mo kauta na luvenibulumakau tagane nei tamamu, oya na ikarua ni luvenibulumakau tagane yabaki vitu, mo basuka na icabocabonisoro i Peali e nei tamamu, mo musuka na duru ni sokalou* e volekata.+ 26 Ni o tara oti e dua na icabocabonisoro vei Jiova na nomu Kalou ena ulu ni koro kaukaua qo ena dua na iyatu vatu, mo kauta na ikarua ni luvenibulumakau tagane mo cabora me isoro kama ena tikitiki ni kau ni duru ni sokalou* o musuka.” 27 E kauta sara o Kitioni e tini nona tagane dauveiqaravi me vakayacora na ka e tukuna vua o Jiova. Ia e sega ni cakava ena siga ni rerevaki ira vakalevu na vuvale i tamana kei ira na lewenikoro, mani cakava ena bogi. 28 Nira yadra vakamataka ena siga tarava na lewenikoro, era raica ni sa basu tu na icabocabonisoro i Peali, sa musu tu na duru ni sokalou* e toka volekata, sa cabori tale tu ga na ikarua ni luvenibulumakau tagane ena icabocabonisoro sa tara oti. 29 Era veitarotarogi: “O cei e vakayacora qo?” Nira vaqaqa oti, era kaya: “O Kitioni na luvei Joasi e vakayacora qo.” 30 Era kaya vei Joasi na lewenikoro: “Kauta mai tuba na luvemu me vakamatei ni basuka na icabocabonisoro i Peali, e musuka tale ga na duru ni sokalou* e toka volekata.” 31 E kaya sara o Joasi+ vei ira kece na tu volekati koya: “Oni na tokoni Peali? Moni vakabulai koya? Me vakamatei ena mataka nikua o koya e tokoni koya.+ Ke kalou me taqomaki koya ga,+ ni dua e basuka na nona icabocabonisoro.” 32 E vakatokai Kitioni sara me o Jerupeali* ena siga oya, e kaya: “Me taqomaki koya ga o Peali ni dua sa basuka na nona icabocabonisoro.” 33 Era soqoni vata+ kece na Mitiani,+ na Amaleki,+ kei ira mai na Tokalau mera takoso* ina vanua Buca e Jesirieli mera keba kina. 34 E sobuti Kitioni na yalo i Jiova+ mani uvuca na davui,+ era lako vata mai na luvei Epieseri+ mera muri koya. 35 E tala o koya eso na italai vei ira kece na Manasa, era lako vata mai mera muri koya. E tala tale ga eso na italai vei ira na Aseri, vei ira na Sepuloni kei ira na Nafitalai, era lako cake mera tavaki koya. 36 E kaya sara o Kitioni vua na Kalou dina: “Ke oni na vakabulai ira na Isireli ni oni vakayagataki au me vaka oni yalataka,+ 37 au na biuta na vutinisipi ena rara ni butu covuata. Ke tauva na tegu na vutinisipi qai mamaca tu ga na qele e wavokita, au na kila ni oni na vakabulai ira na Isireli ni oni vakayagataki au me vaka oni yalataka.” 38 Qori sara ga na ka e yaco. Ni yadra vakamataka ena siga tarava e lobaka na vutinisipi, na levu ni tegu e lobaka mai na vutinisipi e sinai kina e dua na boulu levu na wai. 39 Ia e kaya o Kitioni vua na Kalou dina: “Moni kua ni cudruvi au, meu kaya tale mada e dua na ka. Yalovinaka meu vakatovolea tale vakadua na vutinisipi. Au kerea me mamaca na vutinisipi, me tauvi tegu ga na qele taucoko.” 40 Qori na ka e vakayacora na Kalou ena bogi oya, e mamaca ga na vutinisipi, e tauvi tegu na qele taucoko.\n^ Se rawa ni, “vanua ni maroroi iyaya ena loma ni qele.”\n^ Ipe., “rogoca na ka au tukuna.”\n^ Ipe., “udolu.”\n^ Kena ibalebale, “O Jiova na Vakacegu.”\n^ Kena ibalebale “Me Lewai Koya ga o Peali.”\n^ Se “takosova na uciwai.”


Mo Vakayagataka Vakacava na Vakatutu e Vakaturi? — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nMo Vakayagataka Vakacava na Vakatutu e Vakaturi?\nNoda Vakavakarau ena Soli iVoladraudrau\nSolia na iVoladraudrau e Dau Tukuna na Ka Dina\n1. Meda vakayagataka vakacava na vakatutu e dau vakarautaki?\n1 E sa dau tabaki vakawasoma ena Noda Cakacaka Vakaitalatala na vakatutu ni kena soli na ivoladraudrau kei na so tale na ivola. Nida cakacaka vakavunau, e sega ni gadrevi meda cavuqaqataka sara ga na vakatutu oqori. E vakatututaki ga kina na ka eda rawa ni kaya. Ena yaga sara vakalevu noda ivakamacala kevaka eda tukuna na veika e vakatututaki oqori ena noda vosa ga. Era na lomavakacegu na itaukeinivale kevaka eda vakamacala ena noda vosa ga, ena vakaraitaka tale ga vei ira ni vu dina tiko mai lomada na ka eda tukuna da qai vakabauta.—2 Kor. 2:17; 1 Ces. 1:5.\n2. Nida vakarautaka tiko na noda ivakamacala, na cava meda dikeva kina vakabibi na itovo ni vanua eda na cakacaka kina?\n2 Me Veiganiti Nomu iVakamacala: E vakatau tale ga na noda vunautaka na itukutuku vinaka ena itovo vakavanua. Rawa beka mo drau veivakabulataki e liu kei itaukeinivale, oti mo qai vakamua nomudrau veivosaki ina itukutuku vinaka, se ra dau namaka na tamata ena nomu yavala mo tukuna sara ga yani vakadodonu na inaki ni nomu veisiko? Ena via duidui toka ena veivanua, qai so tale ga na gauna ena vaka oqori vei ira na duidui tamata. Me vakasamataki vinaka na taro e tarogi. So beka na taro e ganita e so na vanua ena sega ni veiganiti ena so tale na vanua. E gadrevi gona kina na vakatulewa vinaka, da qai moica na noda ivakamacala me ganita na vanua eda cakacaka tiko kina.\n3. Na cava meda dau vakasamataka kina na ivakarau ni nodra bula kei na nodra rai na itaukeinivale?\n3 Kena ikuri, nida vakavakarau tiko ena cakacaka vakavunau, e gadrevi meda vakasamataka na ivakarau ni nodra bula kei na nodra rai o ira na itaukeinivale ena noda yalava. Kena ivakaraitaki, ena rairai duidui na nomu vakamacalataka vua e dua e lotu Katolika kaukaua na Maciu 6:9, 10 ni vakatauvatani kei na nomu vakamacala vua e dua e sega ni kila na “Masu ni Turaga.” Nida dau vakasama gona e liu, eda na rawa ni vakarautaka na noda ivakamacala me veiganiti kei ira eda sotava ena cakacaka vakavunau.—1 Kor. 9:20-23.\n4. Na cava e gadrevi kina na vakavakarau vinaka?\n4 E bibi tiko ga na vakavakarau vinaka, ke da mani nakita meda vakayagataka e dua na vakatutu e vakaturi. Meda wilika sara ga vakavinaka na ulutaga se na wase eda lalawataka meda na vakamacalataka da qai vakadeuca na veitikina bibi ena uqeti ira na itaukeinivale. Okata oqori ena noda ivakamacala. Nida kila vinaka na ka e tabaki koto ena noda ivola eda na gumatua ena veisoliyaka.\n5. Na cava ena rairai gadrevi kina meda vakayagataka e duatani na iwalewale? Eda na cakava vakacava?\n5 So Tale na iWalewale: E dodonu beka ga meda vakamuria sara vakamatailalai na vakatutu e vakaturi? Sega. Ke rawarawa vei iko e dua tale na iwalewale se tikinivolatabu, vakayagataka. Vakabibi na ivoladraudrau, tu vakarau mo vakamacalataka e so tale na ulutaga era kauaitaka na tiko ena noda yalava. Ke vakatasuasuataki na cakacaka vakavunau ena Soqoni ni Cakacaka, e rawa ni vakatasuasuataki na kena ena ganita na noda dui yalava. Oqo ena vukei keda kece me laulau noda kacivaka na itukutuku vinaka.