Uciwai - Wikipedia\nNa uciwai sai koya drodro vakatamata waisala drodro, e vakavuqa ni bulabulawai, drodro ki na dua na wasa, wasawasa, drano se dua tale na uciwai. Ena so na gauna e dau drodro e dua na uciwai ki na qele ka yaco me mamaca ena mua ni kena sala ka sega ni yacova tale e dua na yago e wai. E rawa ni vakatokai na uciwai lalai me vakayagataki na yaca me vaka na soniwai, drekeniwai, brook, rivulet, kei uciwai lalai. E sega ni dua na ivakamacala vakadonui me baleta na vakaumauma ni vosa ena kena vakayagataki na veika geographic, e dina ga ni so na matanitu se itikotiko e tiko kina e dua na kena iwiliwili.\nNa uciwai sa tiki ni ivakarau hydrological. Dau vakasokomuni na wai ena dua na uciwai mai na suasua ena dua na wainiuca beseni mai na dela ni drotani kei na ivurevure tale eso me vaka na qelewai vakavinavinaka, vulaitubutu, kei na vagalalataki ni wai ni bula vakayago ena aisi kei na ucacevatatawana (k.v., mai waicevata).\nNa uciwai kei soniwai e dau vakasamataki wasoma ena loma ni dua na saravanua, ia, era sa waqa ga ena 0.1% ni vanua e vuravura. Era sa kilai levu ka bibi sara me ra tamata ena kena dina ni vuqa na siti kei na taurivaka era tara wavoki na freshwater ena uciwai kei soniwai. E vuqa na veikoro lelevu e vuravura era sa ka toka ena bati ni uciwai, me vaka, se, vakayagataki me ivurevure ni wai, me baleta na kakana, me baleta na kauti, me vaka na iyalayala, me vaka e dua na sasabai, me ivurevure ni waikaukauwa me ra draiva kina na susu, ni sisili, kei na ivakarau ni takali ni vanualala.\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Uciwai&oldid=33859"\nLast edited on 20 Okotova 2020, at 08:12\nThis page was last edited on 20 Okotova 2020, at 08:12.


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Na Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu\nNa Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu VILIAME RAVAI | Monday, February 12, 2018\nESA koto oqo e ra na i kuri ni itukutuku ni Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu, ni wiliwili sara yani.\nNI sa bera ni vunau, veivakatavulici, ka veivakabulai vei ira na tauvimate ko Jisu, e a papitaisotaki mada. Ena gauna ni nona papitaiso; a cavuta kina na vosa rogorogo vinaka oqo na Kalou, �Oqo na noqu gone ni toko, o koya au sa dau vinakata vakalevu.�\nE a cakacaka voli me yabaki tolu veimama ena kedra maliwa na tamata. E veivakatavulici, ka vunau vei ira na tamata. Ena veivanua kece e a lako kina, e tukuna vei ira me ra tovolea me ra cakava na veika dodonu. Ko Jisu na qasenivuli levu duadua e kila ko vuravura.\nNa mate kei na qaqa ena kauveilatai\n14. Na cava era kitaka na tamata vei Jisu ni sa oti na nona cakacaka?\n�Ia ko ira na bete levu, kei ira kecega na mataveilewai, era vakasaqara eso me ra mai beitaki Jisu vakailasu, me mate kina ko koya.� Maciu 26:59.\n�Ni sa mataka, era sa bosei Jisu ko ira kecega na bete levu kei ira na nodra qase na tamata, me ra vakamatea.� Vakatekivu 27:1.\nEra vakamatei Koya ena kauveilatai. Oqo na i yaloyalo rarawa duadua e vuravura oqo. Ko ira sara ga nai liuliu ni lotu ena Nona gauna era cati Koya ka ni vakaraitaka vakadodonu vei ira nai valavala ca e na nodra bula.\nEra cati Jisu ni ra lomani Koya na tamata. Ka ra taqaya de ra muri Jisu na tamata ka sega ko ira. Era sa qai vakoti Jisu ena kauveilatai, ka ra lecava no, ni sa yaco me nodra i Vakabula na tamata e na gauna sa vakoti kina ena kauveilatai.\nNi sa mate ena kauveilatai, sa bokoci kina na noda i valavala ca. A digitaki me mate ena vukuda, ena nona mate sa yalataki kina na bula tawa mudu vei keda. Ko ira kece era tauri Jisu me nodra i vakabula. era na vakabulai.


Qin Shi Huang (Vosa Vakajaina: 秦始皇; vakaidina: 'Imatai Empera ni Qin', 18 Feperueri 259 BC – 10 Sepiteba 210 BC) sa ikoya na kena tauyavu na Qin matavuvale vakatui ka sa imatai ni empera ni dua na duavata Jaina. A sucu o koya Ying Zheng (嬴政) se Zhao Zheng (趙政), e dua na ravou ni ituvaki ni Qin. Sa yaco me Zheng, na Tui ni Qin (秦王政) ni sa tinikatolu o koya, sa qai imatai ni empera o Jaina ena gauna e 38 na Qin kina ni sa vakadrukai ira kece Ivaluvaki Ituvaki ka vakaduavatataki ira na tamata kecega e Jaina ena 221 BC. Ka sega ni maroroya na itutu ni "tui" (王) colata na veika sa oti Shang ka Zhou iliuliu, e vakatulewa me vaka na Imatai Empera (始皇帝) ni na Qin matavuvale vakatui mai 221 BC ki 210 BC. Nona itutu vakatekivuna ulutaga ni bula "empera" (皇帝), me vaka sa vakaraitaka ena nona vakayagataka na vosa "Imatai",ena tomana tikoga na nodra colati mai vei ira na iliuliu ni Vakajaina ena rua na meliniumi e tarava.\nEna gauna ni nona veiliutaki, sa turaganivalu sara vakalevu na levu ni Vakajaina ituvaki: Vunautaki ceva ni Chu vakuri vakadua na Yue vanua ni Hunan ka Guangdong ki na itovo vakavanua ni ilakolako ni Jaina; Vunautaki ena Iusutu Esia vakadrukai Ordos Isivi mai na nomad Xiongnu, e dina ga ni na vakavuna na nodra veicokovatavaki ena gauna Modu Chanyu.\nA cakacaka talega o Qin Shi Huang ena nona veiqaravi Li Si ki na me levu ni veika vakailavo kei na veika vakapolitiki veisau a saga o ena standardization ni vuravura taumada sa oti Makawa Vakajaina ituvaki.E dau traditionally o koya me vakatabuya ka kama e vuqa na ivola kei na tamata vuku vakamatei, e dina ni dua na vakadidike voleka ni peresitedi na akaude ni lomalomarua. Na nona cakacaka e vuravura raraba e okati kina na unification ni vanua ni bula duidui ki na dua na Levu Lalaga ni Jaina kei na dua na ivakarau ni gaunisala ni vakaitamera vou, ka vakakina na tawaitaga mausoleum yadravi na bula-tawaitaga Terracotta Mataivalu. A vakatulewa me yacova na nona mate ena 210 BC ena ikava ni nona sarasara ena Tokalau Jaina.\nQin Shi Huang ena Vosa Vakajaina matanivola\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Qin_Shi_Huang&oldid=32681"\nThis page was last edited on 12 Me 2020, at 15:08.


2 Koronica, chapter 7 of the Fijian Bible - with audio narration\nO koya oqo, na veiwekani, ni sa noda na vosa yalayala oqo, meda vakasavasavataki keda mai na dukadukali ni yago kei na yalo, ka meda torova na Kalou ena rere, ni da sa ka tabu.\n2 Dou dolava mada na yalomudou vei keitou. Keitou sega ni cala vua e dua, e sega ni dua me keitou vakacacana, e sega ni dua me keitou vakaisina.\n3 E sega ni i naki ni vosa oqo, me'u veivakacacani kina; ni'u sa tukuna oti ni dou sa tu ena yaloi keitou, medatou na mate vata ka bula vata.\n4 Sa ka levu na noqu doudou ni'u vosa vei kemudou, sa ka levu talega noqu marautaki kemudou. Sa sobuti au tu e dua na vakacegu. Au sa reki vakalevu ena veivakararawataki sa yaco vei au.\n5 Ni keitou sa yaco yani ki Masitonia, e sega mada ga ni dua na vanua me keitou bau cegu kina, keitou sa vakararawataki ga mai ena veiyasana taucoko. Na veicoqacoqa mai taudaku, na rere sa yaco e loma.\n6 Sa dina na Kalou sa dauvakacegui ira na dau butuki sobu, sa vakacegui keitou talega ena nona lako mai o Taitusi,\n7 A sa sega walega e na nona lako mai, ena veivakacegui talega sa sotava mai vei kemudou o Koya, ni sa mai tukuna vei keitou na nomudou gagadre titobu, na nomudou tagi kei na nomudou loma katakata ena vukuqu, au sa qai reki vakalevu cake ga kina.\n8 Kevaka mada ga au vakararawataki kemudou e na noqui vola, au sega ni na veivutunitaka, e dina ni'u qai veivutunitaka, ni'u sa qai raica. Ni'u sa nanuma ni sa vakararawataki kemudou nai vola, ia e na dua walega na loma ni gauna lekaleka.\n9 Ia oqo au sa reki, e sega ni baleta nomudou vakararawataki, ena vuku ga ni nomudou rarawa sa yaco kina mo dou veivutuni. Ni kena yaco vei kemudou mo dou rarawa e i tuvatuva va Kalou, me kakua kina ni ka wale na nomudou vosota na neitou veivunauci.\n10 Na rarawa e vaKalou ena basika ga kina na veivutuni, me rawati kina na bula, na ka oqo me kakua ni qai veivutunitaki tale; baleta na rarawa e solia o vuravura sa yaco ga kina na mate.\n11 Dou raica mada oqo ni dou sa rarawa me vaka na lewa vaKalou: e vakatubura vei kemudou na gugumatua, dou galala kina, dou via biuta tani kina nai valavala ca, dou rere, ka dou gagadre vakalevu, dou lomakatakata, dou via sauma na ca! Ena ka kecega oqori dou sa vakadinadinataka ni dou sa savasava mai kina.\n12 O koya oqo, ena noqu volavola yani vei kemudou, e sega ni baleti koya e caka cala, e sega talega ni baleti koya e beitaki ni cala, ia me vakaraitaki ga kina vei kemudou, na nomudou dau nanumi keitou vua na Kalou.\n13 O koya oqo keitou sa mai vakacegui ena nomudou veivakacegui. Ka keitou sa reki vakalevu e na reki i Taitusi, baleta ni sa vakauqeti vakalevu na yalona ena vukumudou.\n14 Kevaka e dua na ka au vakacerecerei kemudou kina vua, au sega ni maduataka ia ni keitou sa vosataka vei kemudou na ka dina, na neitou vakacerecerei kemudou talega vei Taitusi e ka dina.\n15 Sa dua na ka na nona rui lomani kemudou, ena nona nanuma na nomudou talairawarawa oi kemudou kecega, ena nomudou ciqomi koya ena rere kei na sautanini.\n16 O koya oqo, au sa reki ni sa tu na noqu vakanuinui vei kemudou ena ka kecega.


Me Dei e Lomamu na iYau Vakayalo—Luke 12:34 | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian Sign Language Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kannada Kenyan Sign Language Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (Cameroon) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\n“Na vanua e tiko kina nomudou iyau, ena tiko tale ga kina na yalomudou.”—LUKE 12:34.\nSERE: 76, 59\nKe da vakamareqeta mai vu ni lomada na Matanitu ni Kalou, na cava eda na cakava?\nNa cava o na via cakava mo vakaraitaka ni o taleitaka na cakacaka vakaitalatala e veivakabulai?\nEda na tawana vakacava noda valeniyau ena ka dina e vakatakilai mai, ena yaga vakacava?\n1, 2. (a) Na cava na tolu na iyau vakayalo e solia vei keda o Jiova? (b) Cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?\nO JIOVA e vutuniyau duadua e vuravura vaka kina e lomalagi. (1 Vei. 29:11, 12) Ni Tama daulomasoli, e lomasavu ni wasea nona iyau vakayalo vei ira kece era taleitaka na kena yaga. Eda vakavinavinaka gona ni solia tu vei keda na iyau vakayalo, me vaka na (1) Matanitu ni Kalou, (2) na noda cakacaka vakaitalatala e veivakabulai, kei na (3) talei ni ka dina ena nona Vosa! Ke da sega ni qaqarauni, eda rawa ni vakawalena da qai viritaka laivi na iyau qori. Ia ke da via taura matua tiko ga, meda vakayagataka vinaka da qai vakamareqeta. E kaya o Jisu: “Na vanua e tiko kina nomudou iyau, ena tiko tale ga kina na yalomudou.”—Luke 12:34.\n2 Meda dikeva mada qo na sala eda rawa ni uqeti kina meda dei ena noda taleitaka na Matanitu, na cakacaka vakaitalatala, kei na ka dina. Ni o cakava qori, vakasamataka vakabibi na sala me titobu kina nomu taleitaka na iyau vakayalo.\nVAKA NA MATANICIVA SAULEVU NA MATANITU NI KALOU\n3. Na cava e bolea na dauveivoli me cakava me rawata kina na mataniciva saulevu? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n3 Wilika na Maciu 13:45, 46. E tukuna o Jisu e dua na dauveivoli e vaqara mataniciva. Ena veiyabaki sa sivi, macala ga ni dau volia qai volitaka tale e levu na mataniciva. Ia sa kunea qo e dua na mataniciva talei sara, dua na ka nona marau ena gauna e raica kina. Ke via volia, ena volitaka kece nona iyau. Sa wacava na kena talei vua na mataniciva qori.\n4. Na cava eda na cakava ke da taleitaka dina na Matanitu ni Kalou me vakataki koya na dauveivoli?\n4 Na cava eda vulica? Na ka dina ni Matanitu ni Kalou e vaka na mataniciva saulevu ya. Ke da taleitaka dina me vakataki koya na dauveivoli, eda na tu vakarau ni biuta na ka kece meda vakarurugi ena Matanitu qori da qai yalodina kina. (Wilika Marika 10:28-30.) Meda dikeva mada qo e rua rau cakava sara ga qori.\n5. E vakaraitaka vakacava o Sakiusa ni taleitaka na Matanitu ni Kalou?\n5 O Sakiusa e nodra iliuliu na daukumuni ivakacavacava, e vutuniyau ni dau taura vakatawadodonu na ilavo. (Luke 19:1-9) Ia e rogoci Jisu na turaga sega ni yalododonu qo ni vunautaka tiko na Matanitu ni Kalou, e talei vua na veika e rogoca, mani cakava sara kina e dua na ka. E kaya: “Au na solia e veimama na noqu iyau vei ira na dravudravua, Turaga. Au na sauma lesu tale ga vakava na ka au taura vakatawadodonu.” E biuta laivi nona iyau e taukena vakatawadodonu, kei na nona kocova na veika vakayago.\n6. Na veisau cava e vakayacora o Rosi me vakarurugi ena Matanitu ni Kalou, na cava e cakava kina qori?\n6 Ena vica na yabaki sa oti, a rogoca e dua na yalewa eda na vakatoka me o Rosi na itukutuku ni Matanitu ni Kalou, ia e veimoceri tiko vakayalewa. A peresitedi ni dua na isoqosoqo e valataka nodra dodonu na dau veimoceri vakatagane se vakayalewa. Ni vulica na iVolatabu o Rosi, e raica na kena talei na ka dina ni Matanitu ni Kalou. Ia e raica ni vinakati me cakava e levu na veisau. (1 Kor. 6:9, 10) E uqeti koya me vakacegu mai na nona itutu, me tinia tale ga nona veimoceri tiko vakayalewa. A papitaiso ena 2009, qai painia tudei ena yabaki ga e tarava. E titobu cake nona lomani Jiova kei na nona Matanitu, sega ni nona gagadre vakayago.—Mari. 12:29, 30.\n7. Eda na taleitaka tiko ga vakacava mai vu ni lomada na Matanitu ni Kalou?\n7 Macala ga ni levu na veisau eda sa cakava me rawa nida vakarurugi ena Matanitu ni Kalou. (Roma 12:2) Ia e sega ni kena ibalebale qori ni sa oti na noda cakacaka. Meda qarauna eso na ka eda dau malele kina, me vaka na domodomoiyau kei na gagadre ca ni veiyacovi. (Vkai. 4:23; Maciu 5:27-29) Meda taleitaka tiko ga mai vu ni lomada na Matanitu ni Kalou, sa vakarautaka kina vei keda o Jiova e dua tale na iyau talei.\nVEIVAKABULAI NODA CAKACAKA VAKAITALATALA\n8. (a) Na cava e tukuna kina na yapositolo o Paula ni noda cakacaka vakaitalatala e vaka na ‘iyau talei ena saqa qele’? (b) E vakaraitaka vakacava o Paula ni talei vua na cakacaka vakaitalatala?\n8 A lesi keda o Jisu meda vunautaka da qai vakavulica na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. (Maciu 28:19, 20) E kila na yapositolo o Paula na kena rui talei na cakacaka vakaitalatala. E vakamacalataka ni vaka na ‘iyau talei ena saqa qele’ na nona cakacaka vakaitalatala ni veiyalayalati vou. (2 Kor. 4:7; 1 Tim. 1:12) Macala ga nida sega ni uasivi da qai vaka na saqa qele, ia na itukutuku eda kacivaka e rawa nida bula tawamudu kina, kei ira era rogoca. E tukuna kina o Paula: “Au cakava na ka kece ena vuku ni itukutuku vinaka, meu bau vakaivotavota ena kena tukuni yani.” (1 Kor. 9:23) Io, na nona taleitaka na cakacaka vakaitalatala o Paula e uqeti koya me gumatua ena veivakatisaipelitaki. (Wilika Roma 1:14, 15; 2 Timoci 4:2.) E vukei koya qori me vosota na veitusaqati. (1 Ces. 2:2) Me vakataki Paula, na cava meda cakava meda taleitaka kina na cakacaka vakaitalatala?\n9. Na cava eso na sala eda vakaraitaka kina nida taleitaka na cakacaka vakaitalatala?\n9 Dua na sala e vakaraitaka kina o Paula nona taleitaka na cakacaka vakaitalatala, oya nona dau qara na sala me vunau kina vei ira eso tale. Me vakataki ira na yapositolo kei ira na lotu vaKarisito taumada, eda vunau tawalokuci, vunau e matanalevu, kei na vunau e veivale. (Caka. 5:42; 20:20) Me salavata kei na keda ituvaki, eda qara na sala meda vakarabailevutaka kina noda cakacaka vakaitalatala, de dua eda na painia veivuke se painia tudei. Eda na rairai vulica tale ga e dua na vosa vou, toki ena dua tale na yasayasa se dua tale na vanua.—Caka. 16:9, 10.\n10. E vakalougatataki vakacava na nona gugumatua o Irene?\n10 Dikeva mada na ivakaraitaki i Irene, e dua na tacida yalewa dawai mai Merika. Dua na ka nona vinakata me vunau vei ira na isenivalu era vosa vakaRusia. A cakava qori ena 1993 nira le 20 toka ga na dautukutuku ena iwasewase lailai ena vosa vakaRusia e Niu Yoka. Rauta ni 20 na yabaki nona gumatua voli o Irene ena yalava qori. E kaya: “Au se sega sara ni kenadau ena vosa vakaRusia.” Ia e vakalougatataka o Jiova na nona gugumatua kei ira tale ga na vo ni mataveitacini. Nikua, sa ono na ivavakoso vosa vakaRusia e Niu Yoka. Ratou sa papitaiso e tinikalima na vuli iVolatabu i Irene. Eso era veiqaravi e Peceli, painia, eso tale ga era qase ni ivavakoso. E kaya o Irene, “Niu vakasamataka eso tale na isausau au rawa ni tadolova, sega ni dua e vakamarautaki au vakalevu me vaka na kena qo.” Io, e talei dina vua na cakacaka vakaitalatala!\nO raica na nomu cakacaka vakaitalatala me vaka na iyau, e laurai qori ena nomu ituvatuva ni veimacawa? (Raica na parakaravu 11, 12)\n11. Na cava e yaga kina nida vunau tiko ga nida vakacacani?\n11 Ke talei vei keda na cakacaka vakaitalatala, eda na vakatotomuria na yapositolo o Paula e vunau tiko ga ni tusaqati vakalevu. (Caka. 14:19-22) Ena loma ni 1930 vakacaca kei na itekitekivu ni 1940, era tusaqati vakalevu na tacida mai Merika. Me vakataki Paula, era sega ni soro nira vunau tiko ga. Era valataka e levu na kisi ena mataveilewai na tacida me taqomaki kina na noda dodonu ni vunau. Ena dua noda qaqa ena Mataveilewai Cecere e Merika ena 1943, e vakamacalataka kina o Brother Nathan H. Knorr: “Eda qaqa ena nomuni sega ni soro. Ke ra sega ni toso tiko ga na dautukutuku, ena sega na veilewai ena Mataveilewai Cecere, ia ena vukumuni na dautukutuku era na tomana tiko ga nodra cakacaka na tacida e veiyasa i vuravura, era sega ni soro me yacova ni oti na veivakacacani. Na lewa qo e yavutaki ena nodra qaqa na tamata ni Kalou era yalodina tiko ga.” Na nodra sega tale ga ni soro na tacida ena so tale na vanua era qaqa kina ena mataveilewai. Io, noda taleitaka na cakacaka vakaitalatala eda na tudei tiko ga kina nida vakacacani.\n12. Na cava o nakita mo cakava ena nomu cakacaka vakaitalatala?\n12 Nida okata na cakacaka vakaitalatala me iyau talei e solia o Jiova, eda na sega ni kauaitaka ga noda aua. Eda na solia noda vinaka taucoko meda “vunautaka vakavinaka sara na itukutuku vinaka.” (Caka. 20:24; 2 Tim. 4:5) Ia na cava eda na vakavulica? Dikeva mada e dua tale na iyau e solia na Kalou.\nNODA VALENIYAU NI KA DINA E VAKATAKILAI MAI\n13, 14. Na cava na “valeniyau” e vakamacalataka o Jisu ena Maciu 13:52, eda na vakatawana vakacava?\n13 Na ikatolu ni noda iyau vakayalo na noda taukena na ka dina e vakatakilai mai. O Jiova e Kalou ni ka dina. (2 Sam. 7:28; Same 31:5) Ni Tama dauloloma, e vakatakila na ka dina vakalou vei ira na rerevaki koya. Ena imatai ni gauna eda rogoca kina na ka dina, sa rawa nida kumuna na ka dina mai na nona Vosa, na iVolatabu, noda ivola tabaki, noda soqo ni veiwasewase, soqo lalai kei na soqoni e veimacawa. Ni toso na gauna, sa tiko tale ga vei keda na ka e vakamacalataka o Jisu, oya na “valeniyau” ni ka dina eda sa kila makawa kei na kena eda sa qai kila qo. (Wilika Maciu 13:52.) Ke da qara na ka dina qori me vaka noda qara na iyau vuni, ena vukei keda o Jiova meda kumuna ena noda “valeniyau” na ka dina vou e talei. (Wilika Vosa Vakaibalebale 2:4-7.) Eda na cakava vakacava qori?\n14 E dodonu me tiko noda ituvatuva vinaka ni vuli vakataki keda kei na noda vakekeli ena Vosa ni Kalou kei na noda ivola. Ena vukei keda qori meda kunea na ka dina ena rairai “vou” baleta nida sega ni kila tu e liu. (Josua 1:8, 9; Same 1:2, 3) Na imatai ni itabataba ni Vale ni Vakatawa e tabaki ena Julai 1879, e tukuni kina: “Na ka dina e vaka na senikau lailai totoka ena loma ni veikauloa, e solegi qai voleka tale ga ni vakamatei ena nodra tubu sivia na co ca ni ka lasu. Ke o via raica, mo sa na vakararai vinaka sara ga. . . . Ke o via taukena, o na cuva sobu sara ga mo taura mai. Kua ni nanuma ni dua ga na senikau ni ka dina. . . . Kumukumuni tiko ga, vakasaqaqara tiko ga.” Io, meda gumatua tiko ga ni tawana noda valeniyau ni ka dina.\n15. Na cava eda na rairai okata kina eso na ka dina me ka “makawa”? Na ka dina cava o dau taleitaka?\n15 Eda rogoca eso na ka dina ena imatai sara ga ni gauna eda veimaliwai kina kei ira na tamata ni Kalou. E okati qori me ka dina “makawa” nida se qai vulica ena gauna eda lotu vaKarisito kina. Na cava e okati kina? Noda mai kila ni Dauveibuli o Jiova, e Vu ni Bula, e tiko nona inaki me baleti keda na kawatamata. Eda vulica tale ga ni vakarautaka vakayalololoma na Kalou na Luvena me isoro ni veivoli meda sereki kina mai na valavala ca kei na mate. Toso na gauna eda vulica ni nona Matanitu ena vakaotia na rarawa kece, eda rawa ni bula tawamudu ena veiyaloni kei na mamarau ena ruku ni nona veiliutaki.—Joni 3:16; Vkta. 4:11; 21:3, 4.\n16. Na cava meda cakava ni veisautaki noda kila me baleta e dua na ka dina?\n16 Ni toso na gauna, e dau veiveisau na ka eda kila me baleta eso na parofisai se tikinivolatabu. Ni caka qori, meda qara na gauna meda vulica vinaka kina da qai vakasamataka vakatitobu. (Caka. 17:11; 1 Tim. 4:15) Eda na saga meda kila vinaka na veiveisau lelevu e caka vaka kina na duidui lalai ena ka dina eda kila makawa kei na kena e vou. Ena sega kina ni yali mai na noda valeniyau na ka dina eda se qai rogoca. Cava e yaga kina na sasaga qo?\n17, 18. Ena vukei keda vakacava na yalo tabu?\n17 A vakaraitaka o Jisu ni yalo tabu ni Kalou ena vakalesuya ina noda vakasama na ka eda sa vulica. (Joni 14:25, 26) Ena vukei keda vakacava qori nida kacivaka na itukutuku vinaka e matanalevu? Dikeva na ivakaraitaki i Peter. A tekivu veiqaravi e Peceli mai Peritania ena 1970 ni se qai yabaki 19. Ni vunau tiko e veivale, e sotava e dua na turaga kumi levu. E taroga sara o Peter ke taleitaka me kila na iVolatabu. Dua na ka nona kurabui na turaga qo, e kaya ni Jiu qai dua vei ira na rapai. E via vakatovolei Peter, mani taroga, “Cauravou, o kila na vosa cava e volai kina na ivola i Taniela?” E sauma o Pita, “E volai vakatikina ena vosa vakaArame.” E kaya o Peter, “E kurabui na rapai niu kila na isaunitaro—ia au kurabui sara vakalevu! Au mai kila vakacava na kena isau? Niu lai raica na Vale ni Vakatawa kei na Yadra! ni vica na vula sa oti, au kunea e dua na ulutaga e vakamacalataki kina ni volai na Taniela ena vosa vakaArame.” (Tani. 2:4, ftn.) Io, na yalo tabu e rawa ni vakalesuya mai na noda vakasama na ka eda wilika qai maroroya ena noda valeniyau.—Luke 12:11, 12; 21:13-15.\n18 Ke talei vei keda na vuku i Jiova, ena uqeti keda qori meda kumuna ena noda valeniyau na ka dina eda kila makawa kei na kena e vou. Nida taleitaka da qai vakavinavinakataka tiko ga vakalevu na vuku i Jiova, eda na vakarautaki vinaka ena vunau e matanalevu.\nTAQOMAKA NOMU IYAU\n19. Na cava meda taqomaka kina na noda iyau vakayalo?\n19 E saga tiko o Setani kei na nona vuravura me vakamalumalumutaka se vakaleqa vakadua na noda taleitaka na iyau vakayalo eda sa veivosakitaka mai. Eda sega ni galala mai na nona ilawaki. E rawarawa nida temaki meda saga na cakacaka saulevu, meda tatadrataka na bula vutuniyau se noda domodomoiyau. E vakadreta sara ga na yapositolo o Joni ni sa takali tiko yani na vuravura qo kei na kena gagadre. (1 Joni 2:15-17) Koya gona, meda gugumatua ni qarauna na ka eda dau taleitaka, meda mareqeta da qai vakavinavinakataka tiko ga na iyau vakayalo.\n20. Na cava o nakita dei mo cakava mo mareqeta tiko ga kina nomu iyau vakayalo?\n20 Mo tu vakarau ni biuta na ka ena rawa ni vakaleqa nomu mareqeta na Matanitu ni Kalou mai vu ni lomamu. Mo vunau tiko ga vagumatua, kua vakadua ni raica vakamamada na cakacaka ni veivakabulai qo. Qara tiko ga na ka dina. Ni o cakava qori, o na tara na nomu “iyau mai lomalagi e sega ni oti rawa, qai sega ni volekata rawa yani na daubutako, e sega tale ga ni kania na sarasara. Na vanua e tiko kina nomudou iyau, ena tiko tale ga kina na yalomudou.”—Luke 12:33, 34.


Mate ni Gadro—O Taqomaki Iko Tiko?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bengali Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Gujarati Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malayalam Maltese Myanmar Nepali Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tetun Dili Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nNA MATE ni gadro e dua na mate ni gusu kilai levu e vuravura. E sega ni kilai ni sa tauvi dua na mate vakadomobula qo. E vakamacalataka na ivola vakavuniwai na International Dental Journal, ni mate ni gadro kei na so tale na mate ni gusu “e takalevu qai ririkotaki” kina na bula ni tamata. E kaya tale ga ni mate qo e tara na bula ni tamata yadua kei na nodra bula na tiko volekata, ni vakavuna na “rarawa, mosi kei na nona sega ni kana vinaka e dua se marautaka na bula.” Ena vukei iko na ulutaga qo mo taqomaki iko mai na mate ni gadro.\niVakamacala me Baleta na Mate Qo\nNi tauvi dua na mate qo, na imatai ni ka e yaco e vakatokai na gingivitis. Qori na kena vuce qai vutu na gadro. Ena dra tale ga ena gauna o barasi kina se ni o leuta mo vakasavasavataka na batimu se o tu ga sa dra mai. Dau yaco tale ga qori ena gauna e dikevi kina vakavuniwai nomu gadro.\nIa ni sa lai ca sara, ena vakatokai me periodontitis. Ena gauna qo, sa tekivu me vakacacani na sui kei na gadro e taura na bati. Qai dau kidavi na ivakatakilakila ni mate qori ni toso na gauna. Kena ivakaraitaki, ena dra qai bulicaki vakaca na gadro, ena malumalumu qai veiyawaki na bati, ena boi na gusu qai laurai na vu ni bati.\nKa e Vakavuna kei na Kena Revurevu\nNa mate ni gadro e vu mai na kena kumuni na tikitiki ni kakana e sureta na manumanu somidi ni bati. Kevaka e sega ni sava, ena vakavuna na vuce ni gadro. Toso na gauna sa na laurai na vu ni bati, ra qai kumukumuni tale ga e keri na tikitiki ni kakana kei na manumanu somidi. Ke sega ni barasitaki se sava ena kaukaua qai vakatokai me tartar. Ni tiko kina na manumanu somidi, sa na vakacacani kina na sui kei na gadro e taura na bati.\nEso tale na ka e rawa ni vakavuna na mate ni gadro. Me vaka na nomu sega ni barasitaka se qarauna na batimu, nomu gunuva eso na wainimate e vakamalumalumutaka na sotia ni yago, matetaka, lomaocaoca, matenisuka, gunuvi sivia ni alakaolo, na vakatavako kei na veisau vakasauri ni wai e bulia na yago ena gauna ni bukete.\nNi tauvi iko na mate ni gadro, o na vakila na kena revurevu. Kena ivakaraitaki, ena mosi nomu gadro qai malumalumu na batimu. Ena vakavuna mo sega ni mama se marautaka na kakana o kania. Ena dredre mo vosa, ena veisau tale ga na kemu irairai. Era dikeva na dauvakadidike ni mate ni gadro ena tara na nomu bula taucoko.\nO na kila vakacava ni tauvi iko na mate ni gadro? De dua o siqema eso na ivakatakilakila sa vakamacalataki mai cake. Ke vakakina, e ka vakayalomatua mo raica e dua na vuniwai ni bati me dikeva nomu gadro.\nVakacava e rawa ni wali na mate qori? Io. Ia ni sa lai ca sara, era na saga na vuniwai me tarovi na kena tete ni bera ni vakacacani na sui kei na gadro e taura na bati. Era dau vakayagataka kina na veimataqali misini me kau laivi na tartar ena vanua cava ga era kabi kina.\nKe o sega mada ga ni volekata na vanua e caka kina na veiqaravi qori, o se rawa ga ni taqomaki iko mai na mate ni gadro. Qori na nomu qarauna kei na nomu taqomaka na batimu.\nQARAUNA NA BATIMU\nBarasitaka vakarua na batimu ena dua na siga. Eso ena rairai vinakati mera cakava wasoma qori, de dua nira kana oti, mera taqomaki kina mai na mate ni gadro\nDigitaka na barasi malumu, qai barasi tale ga vakamalua\nVakasavasavataka na batimu e veisiga ena nomu vakayagataka eso na mataqali barasi, ileunibati se so tale na ka me vakasavasavataki kina na maliwa ni batimu\niMeli iMeli Mate ni Gadro—O Taqomaki Iko Tiko?


A TOVOLEI ena 2014 na isevu ni porokaramu vakavalagi ni tivi e vakatokai na JW Broadcasting. E se veivakayaloqaqataki qai veivakacegui tiko ga na porokaramu qori vei ira e levu e veiyasa i vuravura. Sa vakarautaki na porokaramu ena sivia na 90 na vosa. Kena ivakaraitaki, era marautaka tiko e sivia na 130,000 na dautukutuku e Benin, Côte d’Ivoire, Ghana, kei Togo na kena vakadewataki na broadcasting ena vosa vakaEwe, Ga, kei na Twi (me vaka e laurai toka ena itaba). *\nE kaya o Agatha na watina e dua na ivakatawa ni tabacakacaka e Ghana: “Niu rogoci ratou toka na iLawalawa Dauvakatulewa kei na nodratou dauveivuke, e vaka ga ni vosa tiko vei au o Jiova ena noqu rumu. Au tu ena dua na vanua yawa sara e vuravura, ia au kalougata dina ni porokaramu qo e vakavolekati au vei ira na mataveitacini e veiyasa i vuravura.”\nQo e dua na irogo mai Zambia: “Era sega ni rawaka vinaka sara na mataveitacini, ia era dau saga e levu na ivavakoso mera sarava na JW Broadcasting. Kena ivakaraitaki, na ivavakoso o Misako e rauta ni 20 na maile na kena yawa mai na tauni voleka duadua. E toka ena dua na vanua ni teitei e levu na kena uciwai, qai dau kui na wai ena vulaiuca.” E kaya o Simon e dua na dauveiqaravi a bole me lai veivuke ena ivavakoso o Misako: “E veivula, e dau taubale me rua na aua e dua na tacida me yaco i gaunisala levu, sa qai waraka e kea e dua na ka me vodo kina i tauni me rawa ni lai download mai na broadcasting. E se sega ni bau tiko ena soqoni e dua na turaga e yabaki 70 kei rau na luvena tagane, ia dua na ka nona kurabui nira rawa ni sarava tale ga na tu e nakoro na vidio ena gauna ni soqoni. E kaya na turaga ya, ‘Qo na sala me vulici kina na veika me baleta na Kalou.’”\nA vakau mai Rusia e dua na ivola ni vakavinavinaka qai tukuni toka kina: “Sa dua na yabaki neitou sarava tiko na JW Broadcasting, keitou marautaka dina. Oti mada ga na isevu ni porokaramu, keitou vakila ni vakavolekati keitou sara ga vei ira na mataveitacini e veiyasa i vuravura! Sa bau totoka dina! Keitou vakadeitaka ni keitou lewe ni dua na vuvale levu! Keitou dau marau na raici ratou na lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa. Dua na ka nodratou sasaga me ratou vakarautaka vei keda na kakana ena kena gauna donu, ratou torovi rawarawa tale ga. Keitou dau vakanamata ina porokaramu kece e veivula. Keitou sa qai sakitaka ga vakalevu na neitou vakatokai me keitou iVakadinadina i Jiova. Vinaka vakalevu! Keitou vakavinavinakataka na veika veivakurabuitaki erau cakava o Jiova kei Karisito. E veivakayaloqaqataki dina qai veivakacegui!”\nErau kaya o Horst kei Helga, dua na veiwatini itabaqase mai Jamani erau dau tautauvimate: “E wananavu na JW Broadcasting. E vakaukauataki keirau dina na kedra italanoa na mataveitacini e vakaleqai na yagodra. Keirau tautauvimate, ia e uqeti keirau na nodra ivakaraitaki me keirau solia na neirau vinaka taucoko. Keirau vulica ena nona ivakaraitaki na qase ni ivavakoso e paralasi mai tolona lako sobu, nida rawa ni soli ka kece vei Jiova. Ni keirau vakasamataka nodra ivakaraitaki vinaka na mataveitacini qori, keirau sa vakavinavinaka ga vei Jiova keirau qai kerei koya me vakalougatataki ira vakalevu.”\nE kaya o Kodi e dua na gonetagane mai Igiladi: “Vinaka, nomuni solia na nomuni gauna kei na nomuni sasaga ena kena vakarautaki na jw.org, JW Broadcasting, kei na vidio me baleti rau o Kelepi kei Sofia. Vinaka na vakarawarawataka na kena kilai na iVolatabu. Au papitaiso niu yabaki walu. Au via veivuke ena tara Vale ni Soqoni ena dua na gauna e muri! Au via lai veiqaravi tale ga e Peceli. Au sa yabaki ciwa qo, au kila ni na sega ni dede sara noqu wawa.”\nA vola o Arabella e dua na goneyalewa yabaki walu mai Igiladi: “Vinaka na vidio kei na so tale na ka ni vuli e vakarautaki. E vukei au qori meu kilai Jiova vinaka. E sega ni vakavucesa noqu vulica na veika me baleti Jiova niu vakayagataka na ka e vakarautaki ena jw.org. Oni matai na buli sere ni kilai rawarawa na qaqana. E vukei au tale ga na vidio me baleti Kelepi kei Sofia. Au vakavinavinaka kece vei kemuni, ena nomuni cakacaka vakaukaua.”\n^ para. 3 E rawa ni saravi na JW Broadcasting ena tv.jw.org.\niMeli iMeli ‘Veivakacegui qai Veivakayaloqaqataki’ na JW Broadcasting!


Vinaka duadua vakaitaukei jeti vuka Charter Juneau, AK na waqavuka rede kabani volekati au\nVakaitaukei jeti vuka Charter vuka Anchorage, Fairbanks, Juneau, AK Near Me\nCagi ni jeti ni ulu liu bisinisi vakaitaukei Charter Juneau, Alaska waqavuka rede kabani volekati au kacivi 888-200-3292 me baleta na malanivosa totolo ena lala na yavana veiqaravi ni vuka. Ena dua na waqavuka vakaitaukei, ko sa vuka ni o vinakata, o digitaka na nomu waqavuka kei na kena loma, o sa digitaka se cava ga o na vinakata mo kania, o na nanuma o cei o na vinakata mo sa vodo, ka bibi duadua, o vanua voleka yani ki na nomu icavacava ena dua na gauna taudonu. Oqori na ibalebale dina ni bula galala. Kevaka o vinakata me mai sotava na bula galala dina ena gauna ni nomudou dro, o na gadreva mo digitaka e dua tu ni vuka ni jeti vakaitaukei Juneau Alaska vuka veiqaravi.\nNa lisi ni jeti Charter waqavuka veiqaravi ni isolisoli:\nNa galala ki na cakacaka ni\nKo dau raica ni sa dredre me cakacaka ena dua na vuka vakabisinisi? E dina, e tiko na mata prying era vinakata me ra raica na ka o cakava tiko. O sara mada ga sega ni rawa ni taura tu na veikacivi ni itukutuku taqomaki ni ko sa tiko ena dua na waqavuka vakabisinisi baleta e vuqa na tamata era na me vakarorogo vei ira na nomu veivosaki. Kevaka sara mada ga o nanuma mo nanuma na veika e cake ni rua e sa tikoga na domo eso mai vei ira na gone ka tagi, na itabagone qase cake na veiba kei na ira na tamata era sega ni kila na sala me da veivosaki e dua na rorogo lailai ena talevoni.\nEna dua na waqavuka vakaitaukei ni rede ena Juneau Alaska, ko na sega ni sotava kece sara na veika e cake. Sa, ko na rawata na taucoko ni galala ni cakacaka. Ena tiko na 100% vakaitaukei ka na rawa kina vei kemuni me taqomaki na veikacivi.\nGalala ni digidigi na nomu Cuisine\nO sa vaqara tiko beka e dua na ivadi vakatabakidua ni gunu ti se? O na vinakata beka mo sa na cuisine ni haute ena gauna ni nomudou dro? Sa ikoya na menu ena gauna ni nomudou dro vakatabakidua vei iko. Ena dua na vuka imatai class ni dua na waqavuka ni veivoli, ko na sega ni sotava na oqo na ivakatagedegede ni customization.\nGalala ki vanua ke ko ni lewa\nEna taura na vakaitaukei na nomudou dro mai na vanua o na gadreva kei na vanua ena nomu icavacava gadrevi. Era tu e vuqa na rara ni waqavuka lailai mai na vanua e rawa ni kauta e dua na jeti vakaitaukei. Sa kena ibalebale na levei na jams ni rara ni waqavuka levu kei na vidai balavu, o koya gona, Vakabula gauna kei na yaco yani vakatotolo ena nomu icavacava.\nE dua na waqavuka vakaitaukei na talega ni vuka ena vanua cecere cake mai na kena e dua na waqavuka ni veivoli, e sega ni tu kina na lomalagi. Ka na cakava na waqavuka me ra vakadodonu ka na vakarautaka e dua na waqavuka totolo.\nVakasisilataka na tubukoso kei na galala ni iroqo ni digitaka e dua na jeti vakaitaukei. E totoka na vuka vakaitaukei, rawarawa, luxurious, Vakelia, ka totolo. Na jeti vakaitaukei sai koya na ka vinaka duadua sa yaco oti ena kabani ni waqavuka. E rawarawa sara me ra kunea na iotioti na miniti lala yavaqu waqavuka sotava volekati au Juneau Alaska.\nJuneau International Airport e dua ni taukena e dua na koro levu, vakayagataki raraba iroro ni waqavuka kei na seaplane Melekisetiki ika vitu nautical na maile northwest ni na iusutu na bisinisi tikina ni Juneau, e dua na koro levu kei na borough ena na U.S.\nJuneau, Toba ni Auke, Douglas, Hoonah, Gustavus, Tenakee Springs, Angoon, Elfin Cove, Pelican, Haines, Skagway, Sitka, http://www.juneau.org/airport/


Au vakadinadinataka ni Karisito sa bula sa tala mai na Yalo Tabu, na Dauveivakacegui, vei ira eda sa yalataka meda vukei Koya me vakacegui ira.\nKemuni na ganequ, sa dua na ka rekitaki vei au meu mai soqoni vata kei kemuni. Au sa nanuma kina na tinaqu, watiqu, luvequ yalewa, vugoqu yalewa, kei na makubuqu yalewa—eso vei ira era tiko qo. Au sa mai vakamareqeti ira kina vakalevu ena vuku ni parokaramu totoka oqo. Au kila ni sa vakaoqo na noqu matavuvale ia ena yaco na bula vakamatavuvale me totoka ni ra cakava na iVakabula me iusutu ni nodra bula. Eda sa vakananumi Koya ena bogi nikua ena ivakatagi, masu kei na ivunau veivakauqeti. E dua na nona ivakarau na iVakabula ka da vakavinavinakataka sara vakalevu sa ikoya na Nona yalololoma tawayalani.\nO sa mai vakila ena bogi nikua ni o Koya e kilai iko ka lomani iko. O sa vakila vakakina na Nona lomani ira era dabe voliti iko tiko. Era sa tacimu, luvena yalewa vakayalo na Tamada Vakalomalagi. E kauwaitaki ira me vaka Nona kauwaitaki iko. E kila na nodra veika rarawa taucoko. E gadreva me vukei ira.\nNa noqu itukutuku vei kemuni ena bogi nikua ni sa rawa mo tiki bibi ni Nona veivakacegui vei ira era gadreva mera vakacegui. Ena totoka sara na nomu itavi ke o kila cake vakavinaka na sala sa dau sauma kina o Koya na masu ni kere veivuke.\nE vuqa era masu tiko vua na Tamada Vakalomagi me ra vakacegui, ka vukei ena colati ni nodra icolacola ni mosi, galili, kei na rere. E rogoca na Tamada Vakalomalagi na masu oya ka kila na ka era gadreva. E rau sa yalataka vei ira na veivuke, O koya kei na Luvena Lomani, o Jisu Karisito o koya sa vakaturi cake.\nA solia o Jisu Karisito na yalayala kamica oqo:\n“Dou lako mai vei au, koi kemudou vakaaduaga sa oca ka colata nai colacola bibi, ia kau na vakacegui kemudou.\n“Vakataqara vei kemudou na noqui vua, ka vuli vei au, niu sa yalomalua ka yalomalumalumu: dou na kunea kina na vakacegu ni yalomudou.\n“Ni sa rawarawa na noqui vua, ka mamada na noqui colacola.”1\nNa icolacola bibi ka dodonu mera cola ena bula oqo na Nona italai yalodina sa vakamamadataki ena Nona Veisorovaki. Sa rawa me kautani na icolacola ni valavala ca, ia na veivakatovolei ena bula oqo vei ira na tamata vinaka e rawa tikoga me icolacola bibi.\nNi sa raica na veivakatovolei oqori ena nodra bula na tamata vivinaka o lomani ira. Ni a vakila na nomu gadreva mo vukei ira. E tiko na inaki ni nomu a vakila na yalololoma me baleti ira.\nO sa dua na lewe ni veiyalayalati ni Lotu i Jisu Karisito. A tekivu e vuniyalomu e dua na veisau levu ena nomu a lako mai ki na Lotu. Ni a veiyalayalati, ka ciqoma e dua na iyalayala ka sa tekivu me sa veisau sara tikoga na kemu ituvaki.\nA vakamacalataka o Alama, ena nona vosa ga ena Wai o Momani, na nomu yalayala ena nomu papitaiso kei na kena ibalebale vei iko kei ira kece era tu wavolivoliti iko—vakabibi ena nomu matavuvale. E a vosa tiko vei ira era se qai vakarau vakayacora na yalayala o a sa vakayacora, ka ra sa ciqoma vakakina na yalayala vata ga ka solia vei iko na Turaga:\n“Raica sa tu oqo na wai, (ia sa yaca tale ga ni wai) ko Momani; ia me vaka dou sa gadreva mo dou curu ki na loma ni bai ni Kalou, ka vakatokai me nona tamata, ka sa lomamudou mo dou veivuketaka na nomudou i colacola me mamada kina;\n“Io ni sa lomamudou mo dou tagi vata kei ira sa tagi, ka vakacegui ira sa rarawa ka vakadinadinataka na Kalou e na veigauna kece ga, ena veika kece ga kei na veivanua kece ga dou sa tiko kina me yacova na mate, io me vakabulai kemudou na Kalou, ka okati kemudou vata kei ira ena i matai ni tucake tale mai na mate, me nomudou kina na bula tawamudu.”2\nSa ikoya oya na vuna o gadreva kina mo vukea e dua na tamata sa segata tiko me toso ki liu ena nona vakaogai tu ena ivua ni lolosi kei na dredre. O a yalataka ni o na vukea na Turaga me vakamamadataki na nodra ivua ka mera vakacegui. A soli vei iko na kaukauwa mo vukea na kena vakamamadataki na ivua oqori ena nomu a ciqoma na isolisoli ni Yalo Tabu.\nNi sa vakarau rube ena kauveilatai, a vakamacalataka na iVakabula na sala e dau vakamamadataka kina o Koya na icolacola, ka solia na kaukauwa mera colati kina. A kila o Koya ni ra na lolosi na Nona tisaipeli. A kila o Koya ni ra na leqataka na nodra veisiga ni mataka. A kila o Koya ni ra na vakatitiqataka na nodra rawa ni toso yani ki liu.\nA solia kina o Koya vei ira na yalayala ka solia vei keda kei ira taucoko na Nona tisaipeli dina:\n“Ia kau na masuti Tamaqu, ena qai solia vei kemudou e dua tale na Dauveivakacegui, me tiko ga kei kemudou ka sega ni mudu;\n“A Yalo Tabu sa vu ni ka dina; ko koya era sa sega ni vakabauta rawa na kai vuravura, ni ra sa sega ni raici koya se kilai koya: ia sai kemudou ga sa kilai koya: ni sa tiko vata kei kemudou ko koya ka na curumi kemudou.”3\nA qai yalataka o Koya:\n“Ia na Dauveivakacegui, na Yalo Tabu, ko koya ena tala mai ko Tamaqu e na yacaqu ena vakavulici kemudou ena ka kecega kau a vosataka vei kemudou.\n“Au sa laiva vei kemudou na vakacegu, au sa solia vei kemudou na noqu vakacegu; au sa sega ni solia vei kemudou me vaka sa solia o vuravura. Me kakua ni rarawa na yalomudou se rere.”4\nEna vica ga na macawa sa oti au raica na kena yaco na yalayala oqori ni kena talai mai na Yalo Tabu ki na nodra bula o ira na luve ni Kalou era vakatakekere tiko ena masu me vakamamadataki na nodra icolacola. Na caka mana ni kena vakamamadataki na icolacola a yaco mai ena dua na sala ka yalataka na Turaga. Rau a tala mai o Koya kei Tamada Vakalomalagi na Yalo Tabu me Dauveivakacegui kivei ira na Nona tisaipeli mera veivuke.\nEna dua na gauna sa oti e ratou a losivaka tiko e tolu na itabatamata ni dua na matavuvale na nona mate e dua na cauravou lailai yabaki lima. A mate ena dua na vakacala-ka ni ratou gade vata tiko kei na nona matavuvale. A noqu madigi oqo meu sarava tale mada na Nona dau vakalougatataki ira na yalodina na Turaga ena veivakacegui kei na kaukauwa mera vosota rawa.\nAu a vakaraica toka na sala a vakamamadataka kina na Turaga na nodratou colacola bibi. Au a tiko vata kei iratou niu sa italai ni veiyalayalati ni Turaga—me vaka kina o iko ena vuqa na gauna ni nomu bula—“mo dou tagi vata kei ira sa tagi … ka vakacegui ira sa rarawa.”5\nBaleta ga niu kila ni dina oqo, au lomavinaka kina ka yalo vakacegu ni rau sa sureti au na tubuna me keitou sota kei rau na itubutubu nei cauravou lailai ni bera na veibulu.\nAu a masulaka meu kila na sala au rawa ni vukea kina na Turaga me vakacegui iratou. Keitou a dabe vata toka ena neitou rumu ni gade. Au a raraga toka na rumu ena bogi batabata oya ena dua na buka lailai.\nAu a vakila meu tukuna vei rau niu lomani rau. Au tukuna vei rau niu vakila ni lomani rau na Turaga. Ena vica ga na noqu vosa au a saga meu kaya niu losivaki iratou ia e kila ga qo na Turaga ka kila vinaka o Koya na nodratou mosi kei na rarawa.\nNi oti noqu mai cavuta e vica na vosa oqo, au a vakila ni sa dodonu meu rogoci rau ena yalololoma me rau tukuna mada na veika rau sa mai vakila.\nEna dua na auwa ni neitou dabe vata toka, a levu cake tale na ka e ratou tukuna. Au vakila ena domodrau kei na matadrau ni sa tarai rau tiko na Yalo Tabu. Rau a vakaraitaka na ka sa mai yaco kei na ka rau vakila ena ivakadinadina rawarawa sara. Sa solia oti vei iratou na Yalo Tabu na vakacegu e sala vata mai kei na inuinui ni bula tawamudu, ni sa rawa vei nodrau cauravou, a mate ka sega vua na ivalavala ca, sa rawa me nodrau tawamudu.\nNiu mai solia yani vei rau na veivakalougatataki vakamatabete, au a vakavinavinakataka na veivakayarayarataki ni Yalo Tabu ka tu e kea. A gole mai na Dauveivakacegui, ka kauta tiko mai na inuinui, yaloqaqa, kei na veivaqaqacotaki levu cake vei keda kece sara.\nEna bogi oya, au raica kina na ivakaraitaki ni nona cakacaka na Turaga me vakamamadataka na nodra icolacola na Nona tamata. Ni nanuma na iVola i Momani ena gauna era sa voleka kina ni vakaleqai na Nona tamata ena icolacola era vakacolati kina mai vei ira na dauveivakaocai vakaitamera.\nEra a tagica na veivakacegui na tamata, me vaka na nodra dau vakayacora e vuqa eda lomana ka dau qarava. Sa ikoya oqo na itukutuku, kau kila ni dina:\n“Ia au na vakamamadataka na icolacola dou sa vakacolati kina mo dou kakua ni vakila ni dou sa colata ena nomudou tiko vakabobula; ia au na kitaka oqo mo dou na kila vakaidina kina ni sa i au na Turaga na Kalou, kau sa dautalevi ira na noqu tamata era sa vakararawataki.\n“A sa vakamamadataki na i colacola kece sa vakataqari vei Alama kei ira na wekana; a sa vakaukauwataki ira na Turaga mera colata rawa na nodra icolacola, ka ra soli ira ena yalomarau kei na yalo vosota ki na nona lewa na Turaga.”6\nAu sa raica ka se baci raica tale na cakamana oqo. Eda na vakamamadataka vakavinaka duadua na nodra ivua e so tale, ena noda vukea na Turaga me vakaukauwataki ira. Sa ikoya oya na vuna e okata kina na Turaga ena nona veivakaroti meda dau vakacegui ira tale e so na ivakaro meda Nona ivakadinadina ena veigauna kei na veivanua kece sara.\nE rau a vakadinadinataka na iVakabula na tama kei na tina ni gonetagane lailai ena bogi oya ena rumunigade e vale. A lako mai na Yalo Tabu, ka keitou a vakacegui kece sara. E rau a vakaukauwataki na itubutubu. A sega ni yali yani na icolacola ni lolosi, ia erau a rawa ni sotava na rarawa. Sa tubu tikoga na nodra vakabauta. Ka tomani tiko na nodra qaqaco ena nodra kerea tikoga ka bulataka tiko.\nNa ivakadinadina ni Yalotabu baleta na Veisorovaki ka yaco talega mai ena bogi o ya a vakaukauwataki Jope me colata na nona icolacola:\n“Niu sa kila sa bula tiko na noqui Vakabula, ena tu talega e vuravura ena veisiga mai muri:\n“Ia ni sa rusa sara na kuliqu oqo, kau na kunea ga na Kalou ena yagoqu.”7\nNa ivakadinadina mai vua na Yalotabu a soli kina vua na kaukauwa me vosota. Ena lako sivita na tagi kei na lailai ni veivakacegui mai vei ira na tu wavoliti koya me raica na reki ena yaco mai vei ira na yalodina ni oti nodra lako sivita yani ena yalodina na nodra veivakatovolei.\nA yaco dina vei Jope. A yaco vua ena bula oqo na veivakalougatataki. A mai yala ena cakamana oqo na italanoa kei Jope:\n“Sa vakalougatataka vakalevu ko Jiova na veiyabaki i Jope sa muri, ka vakalailai eliu. …\n“Ka sa sega ni kune ena vanua taucoko ko ya na yalewa sa matavinaka me vaka na luve i Jope: a sa vota vei iratou ko tamadratou na ivotavota e na kedra maliwa na ganedratou.\n“Sa oti oqo sa bula tiko ko Jope ka dua na drau ka vasagavulu na yabaki ka raici iratou na luvena kei na luvedratou na luvena, me va nai tabatamata.\n“A sa mate ko Jope, ni sa qase mai ka vuqa na nona yabaki.”8\nSa ikoya na ivakadinadina mai vua na Yalotabu ni kena yaco mai na Veisorovaki a yaco vei Jope me vorata na veivakatovolei ka okati vata mai kei na bula oqo kivei keda taucoko. Oqori e tiki ni ituvatuva ni veivakabulai cecere ka solia vei keda na Tamada. A vakatara vei Luvena me vakarautaka, ena Nona solibula ni veisorovaki, na inuinui ka vakacegui keda se vakacava sara na dredre ni sala i vale ki Vua.\nErau a tala mai na Yalo Tabu na Tamana kei na Luvena me mai vakacegui ira ka vakaukauwataki ira nona tisaipeli na iVakavuvuli, ena nodra ilakolako oqo.\nAu a raica na cakamana ni veivakacegui oqo niu yaco mai ena valenilotu, na vanua ka vakayacori kina na lotu ni veibulu ni gonetagane lailai. Au a sotava e dua na goneyalewa totoka au sega ni kila. E kaya ni gole tiko mai ki na veibulu me mai lolosi ka veivakacegui ke rawa.\nE kaya ni nona gole mai ki na veibulu oqo mena vakacegui talega kina. A kaya ni se qai mate walega qo na nona ulumatua. A keveta tiko e dua na goneyalewa lailai totoka. Au kala yani e liu vua meu raica na matadredredre nei goneyalewa lailai. Au tarogi tinai gonelailai, “O cei na yacana?” E sauma mai vakatotolo ena marau “Na yacana o Reki. Na Reki e yaco ni oti na rarawa.”\nA wasea tiko vei au na nona ivakadinadina. Au a raica ni vakacegu kei na sautu sa yaco mai vua mai na kena ivurevure dina duadua. Na Kalou duaduaga e kila na yalo, ka sa iKoya duadua talega e rawa me kaya vakaidina, “Au kila na ka o vakila.” Ia sa rawa meu raitayalotaka ruarua na nona reki kei na rarawa taumada, ia e kila ga ni Turaga e lomani koya.\nAu sa kila ga vakatikina na levu ni gauna e marau kina o Koya, ni ra vukei Koya na Nona tisaipeli, me kauta yani na vakacegu kei na reki vua e dua na luvena na Tamada Vakalomalagi.\nAu vakadinadinataka ni Turaga sa kerei keda yadua, na Nona tisaipeli, me veivukei ena noda vakamamadataka na noda icolacola vakai keda. Eda a sa yalataka meda na vakayacora. Au vakadinadinataka ni Turaga, ena Nona Veisorovaki kei na Tucake Tale, a sa voroka kina na kaukauwa kei mate. Au vakadinadinataka ni Karisito sa bula sa tala mai na Yalo Tabu, na Dauveivakacegui, vei ira eda sa yalataka meda vukei Koya me vakacegui ira.\nKo ni sa ivakadinadina taucoko, me vakataki au ga, me baleta na dina ni vosa e tiko ena pini e dara toka o tinaqu ena 20 na yabaki vakacaca ni lewena tiko na matabose raraba ni iSoqosoqo ni Veivukei. E volai toka kina, “Sa sega ni Mudu na Loloma.”9 Au se kila tikoga na ibalebale taucoko ni vosa oqori. Ia au a raica rawa na gauna e dau dodoliga yani me vukei ira na vakaleqai. Na ivolanikalou e tukuna vei keda na dina oqo: “Sa vu mai vei Karisito na loloma uasivi sara.”10\nSa sega ni mudu na Nona loloma, ka sega ni oti rawa noda vakila na ue e lomada meda “tagi vata kei ira sa tagi … ka vakacegui ira sa rarawa.”11 Ka sega ni rawa me biuti keda na vakacegu sa yalataka tu o Koya ni da qaravi ira na tamata ena Vukuna.\nMe vaka e dua na Nona ivakadinadina, au vakavinavinakataka na nomuni dau vakayacora sara tiko vakavinaka na nomuni itavi ni dau vukea na Turaga o Jisu Karisito sa bula tiko kei na Yalo Tabu, na Dauveivakacegui, mera vakaukauwataki na duru sa malumalumu ka laveta cake na liga sa wadamele.12 Au vakavinavinaka vakalevu, mai na vu ni yaloqu taucoko, me baleti ira na yalewa ena noqu bula era tisaipeli dina i Jisu Karisito era a vukei au ka vakalougatataki au. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nJope 42:12, 15–17.\n1 Korinica 13:8.\nRaica na Vunau kei na Veiyalayalati 81:5.


iMatai ni Tui Isireli—O Saula | iTalanoa Vakaivolatabu\nRAICI Samuela mada ni livia tiko na waiwai ina ulu ni turaga oqo. Oqo a dau caka ena gauna makawa me kilai kina ni sa digitaki e dua me tui. O Jiova sara ga a tukuna vei Samuela me livia ena ulu i Saula na waiwai. Oqo e waiwai digitaki, e boi vinaka.\nE nanuma o Saula ni sega ni ganiti koya me tui. E kaya vei Samuela: ‘Au lewe ga ni dua na yavusa lailai e Isireli, o Penijamini. Na cava o kaya kina niu na tui?’ A vinakati Saula o Jiova baleta ni sega ni dau vakalevulevui koya. Oqori na vuna e digitaki koya kina me tui.\nIa e sega ni dravudravua se tamata lailai o Saula. E lako mai na vuvale vutuniyau. E tagane balavu qai rairai totoka. Na kena balavu e sivi ira kece na Isireli ena rauta ni 30 na sedimita. E kaukaua qai dau cici totolo. Era marau dina na lewenivanua ni digitaki Saula o Jiova me tui. Era kailavaka kece: ‘Me bula balavu na tui!’\nEra kaukaua cake tiko ga mai na meca ni Isireli, ra qai dau vakatubuleqa. Ni oti ga nona buli o Saula me tui, era sa mai valuti Isireli sara na kai Amoni. E vakasoqoni ira vata e dua na mataivalu levu o Saula, ra qai qaqa vei ira na kai Amoni. E vakamarautaki ira gona na tamata ni mai tui o Saula.\nE vica vata tale na yabaki nona liutaki ira tiko ena qaqa vei ira na meca o Saula. E tiko tale ga na luve i Saula tagane yaloqaqa o Jonacani. E dau veivuke vakalevu ena nodra valuti e levu na meca. Era meca levu ni Isireli na kai Filisitia. Dua na siga era lako mai e udolu vakaudolu mera vala kei Isireli.\nE kaya o Samuela vei Saula me waraki koya me qai mai vakacabora na isoro vei Jiova. Ia ni bera tiko mai o Samuela, a taqaya o Saula de ra na tekivu vala mai na kai Filisitia. E lai vakacabora sara kina vakataki koya na isoro. Ni lesu mai o Samuela e kaya vei Saula ni sa rui talaidredre. ‘Ena digia tale e dua o Jiova me tui Isireli.’\nE baci talaidredre tale o Saula. Sa qai kaya vua o Samuela: ‘E vinaka cake na vakarorogo vei Jiova mai na solia vua na sipi vinaka. Ni o sa sega ni vakarorogo vei Jiova, o na sega ni tui tale tiko e Isireli.’\nE dua na lesoni vinaka eda vulica e ke. E vakaraitaka na bibi ni dau talairawarawa vei Jiova. E vakaraitaka tale ga ni rawa ni vuki na tamata vinaka me vakataki Saula me ca. Eda sega sara ga ni via cakava na ka oqori, se vakaevei?\n1 Samuela wase 9 ina 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuela 1:23.\niMeli iMeli Saula—iMatai ni Tui Isireli


Na Daucakavinaka ena Luke 22:25\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur Amharic Amis Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nO cei o ira na Daucakavinaka e cavuta o Jisu ena bogi ni bera ni mate, na cava era kacivi kina ena icavuti ya?\nEna yakavi ni bera ni mate o Jisu, e vakasalataki ratou na yapositolo me ratou kua ni vaqara itutu ena kedra maliwa na tacidratou. E tukuna: “Era dau vakacolasau na tui ni veimatanitu, era vakatokai tale ga mera Daucakavinaka o ira na lewai ira na veimatanitu. Mo dou kua ni va ya o kemudou.”—Luke 22:25, 26.\nO cei o ira na Daucakavinaka e cavuta o Jisu? E laurai ena ilavo, ceuceu, kei na so tale na volavola ni dau kena ivakarau vei ira e Kirisi kei Roma mera rokovi ira na tagane se iliuliu ena icavuti Euergetes, se Daucakavinaka. Era rokovi na tagane qori nira vakaitavi ena so na veiqaravi e yaga raraba.\nLevu na tui era cavuti mera Daucakavinaka. Me vakataki Ptolemy III Euergetes na iliuliu e Ijipita (rauta na 247-222 B.G.V.) kei Ptolemy VIII Euergetes II (rauta na 147-117 B.G.V.). E cavuti tale ga qori vei rau na iliuliu e Roma o Sisa Julius (48-44 B.G.V.) kei Akusito (31 B.G.V.–14 G.V.), vaka kina o Eroti na Ka Levu, na tui Jutia. E rairai cavuti qori vei Eroti ni volia na witi mera vakacegui kina na nona tamata ena gauna ni dausiga, e vakarautaka tale ga na nodra isulu na dravudravua.\nE kaya e dua na dauvakadidike ni iVolatabu ni Jamani o Adolf Deissmann, ni sa vakayagataki vakalevu na icavuti na Daucakavinaka. E kaya: “E rawarawa sara meda kumuna totolo mai na ka e ceuti, e sivia ni duanadrau na vanua [e vakayagataki kina na icavuti qo].”\nNa cava gona e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna vei ratou na nona tisaipeli: “Mo dou kua ni va ya o kemudou”? Vakacava e tukuna me ratou kua ni kauaitaki ira na lewenivanua, ya me ratou kua ni kauaitaka na ka era gadreva? Sega. E kauaitaka o Jisu na inaki ni lomasavu.\nEna gauna i Jisu, era dau saga na vutuniyau me vinaka na kedra irogorogo nira vakailavotaka eso na vakatasuasua kei na qito ena vanua ni sarasara, tara valenisoro se caka raraniqito, kei na so tale na sasaga va qori. E nodra inaki mera vakacerecerei, rogo, se mera digitaki kina. E cavuti ena dua na ivola: “Era dau lomasavu dina, ia era cakava qori nira nanumi ira ga ena veika vakapolitiki.” E tukuna o Jisu mera kua ni muria na nona imuri na rai kei na yalo qori.\nOti tale e vica na yabaki, e vakabibitaka na yapositolo o Paula me donu na inaki ni noda lomasavu. E vola vei ira na mataveitacini e Korinica: “Me cakava na tamata yadua na ka e vakadeitaka e lomana, me kua ni cakava ena voraki se vuturi, baleta na Kalou e taleitaki koya e soli ka ena marau.”—2 Kor. 9:7.


The Fiji Times » Veivuke o Viti\nVeivuke o Viti\nA VEIVUKE na timi ni Vodafone Fiji 7s ena nodratou qaqa na timi ni Canada ena sotasota ni Singapore 7s ena mataka ni Moniti.\nNa timi ni Canada e ratou se qai qaqa vakadua ena matai ni gauna ena sotasota ni HSBC World Sevens Series.\nNa timi ni Viti a vakadrukai Canada ena qito vakatobu ena 35 kei 7 ena mataka ni Siga Tabu ena i otioti ni nona qito vakatobu.\nIa, e vakaraitaka ko Damian McGrath na dauniveivakatavulici ni timi ni Canada ena nona tukuna ena World Rugby ni a vakadrukai vei Viti na nona timi ka ratou vuli mai ena so na ka e ratou malumalumu kina ka vakavuna me ratou vakadruka eso na timi kaukauwa.\nE kaya ni oya na veika e ratou rawa ni vakaraitaka na cauravou ni Canada.\nIa, ei tukutuku vata ga oya e tukuna talega ko John Moonlight na kavetani ni timi ni Canada ni vakavuna na nodratou qaqa ena nodratou vuli ma na malumalumu ena qito vakatobu.\nE kuria o Moonlight ni levu era sega ni lomaleqataki ratou ena gauna e ratou a druka kina vei Viti ia, e ratou a vukica na uto ka vakaraitaka ni sega ni ka wale na nodratou mai qito, ka ni rawa ni ratou rawata e levu na bilo. E kuria ni dredre toka me tuvai vakavosa.\nE kaya ni ratou a druka vei Viti, ia mai nodratou dauniveivakatavulici ka tomana o Moonlight ni ratou sa matanataka e matai vuravura ni rawa ni ratou vakadruka na timi ga e takoso e matadratou.\nE kaya ni ratou a vakadruka e tolu na timi kaukauwa. Na timi ni Canada ea qaqa vei USA ena 26 kei 19. Ia, ena sotasota ni Paris 7s ena vula mai oqo, o Viti e rau na sota tiko kei na timi ni Rusia, Samoa kei Ositerelia ena Tobu D. Na timi ni Canada ena sota tiko kei na timi ni Sauca Aferika, Sikoteladi kei Japani ena Tobu A. Ia, ena Tobu B ena qito tiko kina o USA, Niu Siladi, Welesi kei Argentina.\nNa timi ni Igiladi e na qito tiko kei na timi ni Kenya, Varanise kei Spain ena Tobu C.\nNa sotasota ni Paris 7s ena vakayacori tiko ena i ka 13 ki na i ka 14 ni vula mai oqo.


Joni 13 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Joni 13:1-38\nVuya o Jisu na yavadratou na tisaipeli (1-20)\nTukuni Jutasa o Jisu ni na soli koya (21-30)\niVakaro vou (31-35)\n“Ke dou veilomani” (35)\nTukuni ni na ba o Pita (36-38)\n13 E dau lomani ratou nona imuri e vuravura o Jisu. Ena nona kila ni bera na soqo ni Lakosivia ni sa voleka nona gauna+ me biuta kina na vuravura qo me lako vei Tamana,+ sa qai lomani ratou ga me yacova sara na iotioti.+ 2 Ni ratou vakayakavi tiko, e sa bucina oti na Tevoro e loma i Jutasa Isikarioti,+ na luvei Saimoni, me soli Jisu yani.+ 3 Ni kila o Jisu ni sa solia o Tamana na ka kece ina ligana, ni a lako mai vua na Kalou ena lako tale vua na Kalou,+ 4 e tucake mai na vakayakavi qai luvata nona isulu e sau. E qai taura e dua na tauwelu, e vesuka sara e tolona.+ 5 Oti ya e livia na wai ena beseni, e vuya sara na yavadratou na tisaipeli qai qusia ena tauwelu e vesu toka e tolona. 6 Ni yaco yani vei Saimoni Pita, e kaya vua: “Turaga, oni na vuya na yavaqu?” 7 E sauma vua o Jisu: “O na sega ni kila ena gauna qo na ka au cakava tiko, ia o na qai kila e muri.” 8 E kaya vua o Pita: “Oni na sega sara ni vuya na yavaqu.” E sauma o Jisu: “Keu sega ni vuya na yavamu,+ o na sega ni noqu itokani.” 9 E tukuna vua o Saimoni Pita: “Turaga, ni kua ni vuya ga na yavaqu, na ligaqu tale ga kei na uluqu.” 10 E kaya vua o Jisu: “O koya e sili oti sa savasava, e sega tale ni yaga me savui na yagona taucoko, na yavana ga. Dou sa savasava o kemudou, ia sega ni o kemudou kece.” 11 E kila vinaka o Jisu na tagane ena soli koya yani.+ Ya na vuna e kaya kina: “Dou sega ni savasava kece.” 12 Ni sa vuya oti na yavadratou, e dara tale nona isulu e sau, lai dabe sara ena teveli qai tarogi ratou: “Dou kila na ka au cakava vei kemudou? 13 Dou kaya niu ‘Qasenivuli,’ niu ‘Turaga,’ e donu vinaka qori, niu Qasenivuli, au Turaga tale ga.+ 14 Keu vuya gona na yavamudou niu Turaga qai Qasenivuli,+ e dodonu* mo dou veivuiyava tale ga.+ 15 Na ka au cakava qo e ivakaraitaki vei kemudou, mo dou cakava tale ga na ka au cakava vei kemudou.+ 16 Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, na bobula e sega ni uasivia nona turaga, o koya tale ga e talai e sega ni uasivi koya e veitalai. 17 Ke dou kila na ka kece qo, dou na qai marau ke dou cakava.+ 18 Au sega ni tukuni kemudou kece tiko, au kilai ira au digitaka. Ia e caka qo me vakayacori kina na tikinivolatabu:+ ‘O koya e kania tiko na kequ madrai sa laveta na bukubukuniyavana me saqati au.’*+ 19 Au sa tukuna rawa qo vei kemudou ni bera ni yaco. Na gauna me qai yaco kina, dou vakabauta ni o yau ga o koya.+ 20 Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, o koya e ciqoma e dua vei ira au tala yani e ciqomi au tale ga.+ O koya e ciqomi au, e ciqomi koya tale ga e talai au mai.”+ 21 Ni cavuta oti na vosa ya o Jisu, e vusolo na lomana, e kaya: “Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, e dua vei kemudou ena soli au yani.”+ 22 Eratou veiraici na tisaipeli ni ratou sega ni kila se tukuni cei tiko.+ 23 E dabe tiko e yasa i* Jisu e dua na nona tisaipeli e dau lomana.+ 24 E mani deguvacu yani vei koya o Saimoni Pita qai kaya: “Tukuna mada mai se tukuni cei tiko o koya.” 25 E ravi yani vei Jisu na tisaipeli ya qai tarogi koya: “Turaga, o cei?”+ 26 E sauma o Jisu: “O koya ga au na solia vua na tiki ni madrai au tonia.”+ Ni tonia oti na tiki ni madrai, e solia sara vei Jutasa na luvei Saimoni Isikarioti. 27 Ni taura o Jutasa na tiki ni madrai, e qai uqeta na lomana o Setani.+ Mani kaya vua o Jisu: “Vakatotolotaka na ka o cakava tiko.” 28 Ia e sega ni dua vei ratou na kana tiko e kila na ibalebale ni ka e tukuna ya. 29 Me vaka ni taura tiko o Jutasa na kato ni ilavo,+ eratou nanuma kina eso na tisaipeli ni tukuna tiko vua o Jisu: “Volia mai na ka e yaga vei kedatou ena soqo,” se me solia eso na ka vei ira na dravudravua. 30 Ni taura oti ga na tiki ni madrai, e curu sara i tuba. Sa buto tu na vanua.+ 31 Ni sa curu i tuba, e qai kaya o Jisu: “Sa qai vakalagilagi qo na Luve ni tamata,+ e vakalagilagi tale ga kina na Kalou. 32 Na Kalou vakataki koya ena vakalagilagi Jisu,+ ena vakalagilagi koya sara ga. 33 Kemudou na gone lomani, ena lekaleka ga noqu tiko vata kei kemudou. Dou na vakasaqarai au, ia me vaka au tukuna vei ira na Jiu, ‘Na vanua au lako kina dou na sega ni lako rawa kina,’+ au sa tukuna tale qo vei kemudou. 34 Au solia vei kemudou e dua na ivunau vou, mo dou veilomani, mo dou veilomani+ me vaka ga na noqu lomani kemudou.+ 35 Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.”+ 36 E kaya vua o Saimoni Pita: “Turaga, oni lako i vei?” E sauma o Jisu: “O na sega ni muri au rawa qo ena vanua au lako kina, ia o na qai muri malua yani.”+ 37 E kaya vua o Pita: “Turaga, na cava au sega ni muri kemuni rawa kina qo? Au na solia noqu bula ena vukumuni.”+ 38 E sauma o Jisu: “O na solia nomu bula ena vukuqu? Au tukuna vakadodonu sara vei iko, ni se bera mada ni tagi na toa o sa na cakitaki au vakatolu.”+\n^ Se “e nomudou itavi tale ga.”\n^ Se “vuki me saqati au.”\n^ Kir., “e lomasere i.”


Roma 11 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVei Ira mai Roma 11:1-36\nSega ni cati ira vakadua na Isireli (1-16)\nVosa vakatautauvata ni vuniolive (17-32)\nUasivi dina na vuku ni Kalou (33-36)\n11 Ia meu taro mada, na Kalou a sega ni cati ira na nona tamata, se vakacava?+ Sega sara! Au Isireli tale ga o yau, au kawa i Eparama ena yavusa i Penijamini. 2 Na Kalou e sega ni cati ira nona tamata a kauaitaki ira e liu.+ Oni sega ni kila na ka e kaya na tikinivolatabu ena nona vakamamasu o Ilaija vua na Kalou me beitaki ira na Isireli? 3 “I Jiova,* era sa vakamatei ira na nomuni parofita, era vakarusa na nomuni icabocabonisoro, au sa qai vo taudua, ia qo era vinakata tale ga mera vakamatei au.”+ 4 Na cava e qai kaya vua na Kalou? “Se vo tiko vei au e 7,000 na tagane era sega ni tekiduru vei Peali.”+ 5 E vaka tale ga kina ena gauna qo, e dua na kena vo+ era sa digitaki ena vuku ni loloma soli wale. 6 Ke yavutaki na veidigitaki ena loloma soli wale,+ e kena ibalebale ni sega ni yavutaki ena ka e caka,+ ke yavutaki ena ka e caka, sa na sega ni okati na loloma soli wale qori me loloma soli wale. 7 Cava gona meda qai kaya? Na ka sara ga e saga tiko o Isireli e qai sega ni rawata, ia o ira ga na digitaki era rawata.+ Na kena vo era domoqa,+ 8 me vaka ga e volai: “E qai vakalaiva na Kalou mera mocelutu yani vakayalo,+ me kua ni rai na matadra, me kua ni rogo na daligadra me yacova mai nikua.”+ 9 E kaya tale ga o Tevita: “Me icori, me dai, me ka ni veivakatarabetaki, me itotogi tale ga vei ira na nodra teveli. 10 Me butobuto na matadra mera kua kina ni rai, mera sa vakalairoro tu ga.”+ 11 Au mani taroga, Era tarabe ra qai bale vakadua kina? Sega sara! Ia ena nodra butucala era vakabulai kina na lewe ni veimatanitu, qo e vakavuna mera vuvu.+ 12 Ke vutuniyau o vuravura ena nodra butucala, ke ra vutuniyau tale ga na lewe ni veimatanitu ena nodra vakalailaitaki,+ sa na qai wacava na vutuniyau ke taucoko na kedra iwiliwili! 13 Au vosa tiko qo vei kemuni na lewe ni veimatanitu. O yau na yapositolo au talai ina veimatanitu,+ au doka* na noqu cakacaka vakaitalatala,+ 14 ia ke rawa, meu uqeti ira na kainoqu mera vuvu mera vakabulai kina eso vei ira. 15 Ke veiyaloni kei na Kalou o vuravura ena nodra biu tani,+ na cava ena yacovi ira ke ra na vakalesui mai? Era sa na veisau mai na mate ina bula! 16 Kena ikuri, ke savasava e dua na tiki ni ibuli me isevu, kena ibalebale e savasava na ibuli taucoko, ke savasava tale ga na wakana, e kena ibalebale ni savasava na tabana kece. 17 Ia ke sa ramusu eso na tabana, o qai semati yani ena taba ni olive ni veikau, mo vakaivotavota ena veika bulabula mai na wakana, 18 mo kua ni vakalevulevui iko vei ira na tabana dina. Ke o vakalevulevui iko,+ mo nanuma ni sega ni bula na wakana ena vukumu, o iko ga o bula ena vuku ni wakana. 19 O qai kaya: “Era musuki sara ga na tabana meu veisosomitaki.”+ 20 Io, era musuki tani ni vovodea nodra vakabauta,+ ia o iko o mai tu qo ena vuku ni vakabauta.+ Kua ni nanuma ni o sa dua na ka, mo qarauni iko ga. 21 Ke a sega ni maroroya na Kalou na tabana dina, ena sega tale ga ni maroroi iko. 22 O koya gona, mo kila tiko ni dau yalovinaka na Kalou,+ ia e veitotogitaki tale ga. Vei ira na bale, ena totogitaki ira,+ ia vei iko ena yalovinaka vei iko ke o tiko ga ena nona loloma. Ke sega, o na musuki tani tale ga. 23 Ia o ira tale ga na bale, ke ra veisautaki ira mai na vovodea ni nodra vakabauta, era na semati tale,+ ni rawa vua na Kalou me semati ira lesu. 24 Ke o sa musuki laivi mai na vuniolive ni veikau mo semati ena vuniolive e tei, na ka e sega ni dau caka, sa na rawarawa sara vei ira na taba dina ni vuniolive e tei mera semati lesu i vudra! 25 Niu sega ni vinakata kemuni na taciqu moni lecava na ka vuni tabu qo,+ moni kua ni nanuma kina ni oni sa vuku: Nira a domoqa eso na Isireli me yacova ni sa kumuni na kedra iwiliwili kece na lewe ni veimatanitu. 26 Na sala qo era na vakabulai kina na Isireli kece.+ Me vaka na ka e volai: “O koya e veivakabulai* ena lako mai Saioni+ me kauta tani vei Jekope na ivalavala kece e sega ni vakalou. 27 Qo na noqu veiyalayalati kei ira+ niu sa na kauta tani na nodra ivalavala ca.”+ 28 Era meca ni Kalou nira cata na itukutuku vinaka mo dou vinaka kina. Ia ena veidigitaki ni Kalou era lomani kina ena vuku ni vosa ni yalayala ni Kalou vei ira na tukadra.+ 29 Ni na sega ni veivutunitaka na Kalou na nona iloloma kei na nona veikacivi. 30 Me vaka ga na nomuni a talaidredre vua na Kalou,+ ia qo oni sa lomani+ ena vuku ni nodra talaidredre,+ 31 e vaka tale ga kina o ira, ni nodra talaidredre oni lomani kina, me rawa nira lomani tale ga kina. 32 Mani vakalaiva na Kalou mera bobula kece ina talaidredre,+ me rawa ni qai lomani ira kece.+ 33 Sa titobu dina na veivakalougatataki ni Kalou, na nona vuku kei na nona kilaka! E sega ni katumi rawa na titobu ni ka e vakananuma, e dredre tale ga ni kilai na nona sala kece! 34 “O cei e kila na vakanananu i Jiova?* Se o cei me vakasalataki koya?”+ 35 Se, “o cei e bau soli ka e liu vua me rawa ni saumi tale vua?”+ 36 Ni bulia o koya na ka kece, era bula ena nona kaukaua, era tudei tale ga ena vukuna. O koya gona, me vakalagilagi ga o koya me tawamudu. Emeni.\n^ Se “vakalagilagia.”\n^ Se “ivakabula.”


Na Rekitaki ni Matabete - Dieter F. Uchtdorf\nNa Rekitaki ni Matabete\nMai vei Peresitedi Dieter F. Uchtdorf\nMeda sa qai karona ka kila vakavinaka na veivakurabuitaki kei na kalougata ni matabete. Meda sa qai ciqoma ka taleitaka na ilesilesi eda sa kerei meda vakayacora.\nNa Rekitaki ni Vuka\nEna vuqa na yabaki sa oti keimami a lomavata eso na kavetani ni waqavuka me keimami vakavotukanataka e dua na neimami tatadra vakacauravou lalai me keimami vakavinakataka e dua na waqavuka makawa taleitaki. Keimami a volia vata sara e dua na 1938 Piper Cub makawa ka tekivu cakacakataka na kena vakalesuimai ki na kena ituvaki taumada. A taleitaki sara tiko na cakacaka oqo. E vakaibalebale vakalevu cake vei au baleta niu a vulica na vuka ena mataqali waqavuka vata ga oqo niu a se cauravou.\nA caka na waqavuka oqo ni oti toka e 35 na yabaki ni isevu ni nodratou vuka kilai levu na veitacini na Wright. E dau vaqaseni au niu vakasamataka.\nNa idini e sega ni livaliva na kena itabataba; ni ko sa yavalata tiko na idini mai na idabedabe ni pailate, e dua me na tiko e ra me taura matua na paropela ka cowiritaka vakaukauwa me yacova ni sa yavala ga vakataki koya na idini. Na kena yavala vakayadua na idini e dau gauna ni mamarau kei na qaqa.\nNi sa tubu na waqavuka, e kilai vakavinaka ni a sega ni buli na Piper Cub me totolo. Na kena dina, ni dau robadonu mai e dua na cagi kaukauwa, sa vaka me keitou sa sega tu ni toso. Au nanuma na neirau a vuka baleta tiko kei Guido na luvequ tagane lailai na gaunisala levu mai Jamani, ka dina sara, ni ra totolo cake mai vei keirau na motoka era!\nIa, e dina, au taleitaka vakalevu na waqavuka lailai oqo! A sala vinaka duadua me kilai kina na veivakurabuitaki kei na totoka ni vuka. Ko na rawa ni rogoca, vakila, boica, tovolea, ka raica na veika e baleta na vuka. E ratou a vakaraitaka vakaoqo na veitacini na Wright: “E [sega ni dua na ka ] e vakatauvatataki rawa ki na nodra rekitaka na dauvuka na nodra vukataki tu e maliwa lala ena rua na ivukavuka vulavula levu.”1\nEna kena e duatani toka, a noqu madigi ena itekivu ni yabaki oqo meu vuka ena dua na waqavuka ni valu F-18 kei iratou na Blue Angels kilai levu, na timi vakaraitaki vuka ni Navy ni Amerika. Sa vaka na vuka yani e cake vata kei na kena balolo ni vakanananu baleta ni 50 donu na yabaki sa oti, volekata na siga nikua, au a vakacavara kina na vuli pai


“Au na Muduka na Nomu Saqamua”—Isikeli 16:41\n“Au na Muduka na Nomu Saqamua”\nTIKINA BIBI: Na ka eda vulica ena ivakamacala ni saqamua ena ivola na Isikeli kei na Vakatakila\n1, 2. Vakamacalataka na yalewa e digia na cakacaka vakasaqamua.\nE RARAWATAKI dina nida raica e dua me saqamua. Eda na rairai lomatarotarotaka na vuna e lai muria tu kina na ivakarau ni bula torosobu va ya. De vakavuna na ivalavala kaukaua se na nona dau vakalolomataki me biubiu mai vale ni se gone. Se na bula dravudravua e vale e vakasaurarataki kina me volitaki koya. Se drovaka tiko na watina ivalavala voravora. Eso na ituvaki rarawataki va qori e dau yaco ena vuravura ca qo. Sa rauta me yalovinaka kina o Jisu Karisito vei ira eso na saqamua. E vakabibitaka nira na rawa ni nuitaka na bula e vinaka ke ra veivutuni qai veisautaka nodra ivakarau ni bula.—Maciu 21:28-32; Luke 7:36-50.\n2 Ia meda raica mada e dua tale na mataqali saqamua. Raitayaloyalotaka mada e dua na yalewa e digia me saqamua. E sega ni raica me torosobu, ia e rawata kina na kaukaua! E dau vinakata na ilavo, me rawa tale ga ni veivakamuai. Na kena e ca sara oya ni tagane vinaka o watina, e yalodina tale ga, ia e tawayalodina o koya ni lai cakava na cakacaka ni saqamua. Eda na sevaka sara ga na mataqali yalewa va qori kei na nona ivalavala. Na noda cata matua na ivakarau ni yalewa qori, e dusia ni va tale ga ya na nona cati lotu lasu na Kalou o Jiova, oya na vuna e dau vakayagataka kina na saqamua ni vakamacalataka na veika me baleti lotu lasu.\n3. Na tikina cava ena veivosakitaki ena wase qo?\n3 Ena rua na wase ni ivola na Isikeli, na saqamua e vakatayaloyalotaka na vakadomobula ni nodra tawayalodina na Isireli kei na Juta. (Isik., wase 16 kei na 23) Ni bera qori, ena vinaka meda dikeva mada e dua tale na saqamua vakaivakatakarakara. Sa dede na nona saqamua voli mai ni bera sara na gauna i Isikeli kei na nodra gauna na Isireli. Ena gauna mada ga qo e se kaukaua tiko ga. E kilai na saqamua qo ena iotioti ni ivola ena iVolatabu, na Vakatakila.\n“Na Tinadra na Saqamua”\n4, 5. O cei o “Papiloni na Ka Levu”? Eda kila vakacava qori? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n4 Sa qai matata cake sara na kena kilai na saqamua qo ena raivotu e vakaraitaka o Jisu vei Joni na yapositolo ena icavacava ni imatai ni senitiuri G.V. E vakatokai “o Papiloni na Ka Levu, na tinadra na saqamua” me “saqamua levu.” (Vkta. 17:1, 5) Era sega ni kilai koya me vica vata na senitiuri na iliuliu ni lotu kei ira na vuku ni iVolatabu. Eso era tukuna ni matataki Papiloni, Roma, se na lotu Katolika. Ia era se kila makawa sara na iVakadinadina i Jiova na “saqamua levu” qo. O koya na isoqosoqo ni lotu lasu kece e vuravura. Eda kila vakacava qori?\n5 Sa cudruvi na saqamua qo ni veibutakoci tiko kei ira na “tui kei vuravura,” se na veika vakapolitiki. Macala gona ni sega ni dusia na kaukaua vakapolitiki. E vakamacalataka tale ga na Vakatakila nira rarawa vakalevu “na dauveivoli e vuravura,” se na veika vakabisinisi ni vuravura qo, ni sa vakarusai o Papiloni na Ka Levu. E sega gona ni vakatayaloyalotaka na veika vakabisinisi lelevu o Papiloni na Ka Levu. O cei sara mada o koya? E tukuni ni “dau vakatevoro,” e qaravi matakau qai dau veivakaisini. E veiganiti vinaka na ka e beitaki kina na isoqosoqo ni lotu dukadukali ni vuravura qo. Eda dikeva tale ga ni se vodo tiko na saqamua qo se veivakamuai vakalevu ena veika vakapolitiki ni vuravura qo. E vakararawataki ira tale ga na nona tamata yalodina na Kalou o Jiova. (Vkta. 17:2, 3; 18:11, 23, 24) Qori sara ga na ka sa cakava tiko o lotu lasu me yacova mai nikua.\nO Pepeli makawa, e qai vakatokai o Papiloni, e tauyavu kina na ivalavala kece ni lotu lasu, kena ivakavuvuli kei na isoqosoqo (Raica na parakaravu e 6)\n6. Na cava e tukuni kina ni “tinadra na saqamua” o Papiloni na Ka Levu?\n6 Na cava ga e vakatokai kina o Papiloni na Ka Levu me “saqamua levu” qai “tinadra na saqamua”? E sega ni wiliki rawa na talawasewase i lotu lasu, e lai tauyavu kina e levu tale na matalotu. Tekivu sara na gauna e vakasesei kina na vosa e Pepeli makawa se o Papiloni, e tete tale ga kina na ivakavuvuli ni lotu lasu e veiyasa i vuravura. E veiganiti kina na yaca “Papiloni na Ka Levu” ni yavutaki mai na koro o Papiloni, na vanua e tauyavu kina e levu na lotu lasu! (Vkte. 11:1-9) E rawa gona ni okati o ira na lotu kece qori mera “luvena yalewa” e dua ga na isoqosoqo, na saqamua levu. E dau vakayagataka vakalevu o Setani na lotu va qori me veibacani ena vakatevoro, qaravi matakau kei na so tale na vakabauta kei na ivakarau vakavanua e beci kina na Kalou. Sa rauta mera vakasalataki kina na tamata ni Kalou mera “lako tani vua” ke ra “sega ni via vakaivotavota kei koya ena nona ivalavala ca,” baleta na isoqosoqo dukadukali qo e tete tiko ga e vuravura.—Wilika Vakatakila 18:4, 5.\n7. Na cava eda na muria kina na ivakasala meda “lako tani” vei Papiloni?\n7 Vakacava o muria tiko na ivakasala ya? Nanuma tiko, o Jiova ga e bulia na kawatamata mera ‘kauaitaka na veika vakayalo.’ (Maciu 5:3) E rawa ni vakacegui ga na veika vakayalo ena vuku ni sokalou savasava i Jiova. Era vinakata na dauveiqaravi i Jiova mera yawaka sara na saqamua vakayalo. Ia e duatani na inaki i Setani na Tevoro. E dau taleitaka me temaki ira na tamata ni Kalou mera rawai ena saqamua vakayalo. Levu na gauna, sa mana tiko na nona sasaga. Ena gauna i Isikeli, era kilai tu na tamata ni Kalou nira dau coko ena saqamua vakayalo. Ena vinaka meda dikeva na itukutuku qori, nida na vulica kina e levu na ivakatagedegede i Jiova, nona lewadodonu kei na nona yalololoma.\n“O Dua na Saqamua”\n8-10. Na ka bibi cava e vinakati ena sokalou savasava meda kila kina na rai i Jiova me baleta noda vakaitavi ena lotu lasu? Vakatauvatana.\n8 Ena ivola i Isikeli, e duatani na sala e vakayagataka kina o Jiova na ivakatautauvata ni saqamua. E uqeti vakalou o Isikeli me vola e rua na itukutuku matata me baleta na rarawa i Jiova kei na nona liumuritaki, nira tawayalodina ra qai ivalavala dukadukali na nona tamata. Na cava e vakatauvatani ira kina vei ira na saqamua?\n9 Meda sauma rawa qori, meda vakasamataka tale mada na ka e vinakati ena sokalou savasava sa veivosakitaki mai ena Wase 5 ni ivola qo. Ena lawa e soli vei Mosese, e tukuna o Jiova: “Me kua ni dua tale na nomu kalou, o yau duadua ga, [se “meu beci kina” vmr.]. . . . O yau o Jiova na nomu Kalou, na Kalou e vinakata me qaravi duadua ga.” (Lako 20:3, 5) E qai vakabibitaka tale na ka dina qori ni kaya: “Moni kua ni cuva vua e dua tale na kalou, ni o Jiova e kilai ni dau vinakata me qaravi duadua ga. Io, o koya na Kalou e vinakata me qaravi duadua ga.” (Lako 34:14) E matata na ka e tukuna qori o Jiova. Ena sega ni vakadonuya na noda sokalou o Jiova, vakavo ke da sokaloutaki koya vakatabakidua.\n10 Eda rawa ni vakatauvatana ina vakawati. Erau namaka na veiwatini me caka vakatabakidua vei rau eso na ka. Ke dua vei rau e domona se vakaceguya na nona gagadre ni veiyacovi vua e dua e sega ni kena isa, e donu vinaka ke vuvu o watina qai nanuma ni liumuritaki. (Wilika Iperiu 13:4.) Qori tale ga na ka e yaco ena sokalou. E sega ni cala ke tukuna o Jiova nira liumuritaki koya na nona tamata, nira yalataka mera qaravi koya vakatabakidua, ia ra qai goleva na kalou lasu. E vakabibitaka sara ga o Jiova na nona liumuritaki qori ena Isikeli wase 16.\n11. Na cava e vakamacalataka o Jiova me baleti Jerusalemi kei na nona itekitekivu?\n11 Ena iVolatabu vakaIperiu kece, e balavu duadua na parofisai e cavuta o Jiova ena Isikeli wase 16. E vakayagataka o Jiova na koro o Jerusalemi me vakatayaloyalotaka na tawayalodina i Juta. E vakamacalataka na vakaloloma kei na torosobu ni nona itekitekivu, yaco sara nona veiliumuritaki. E vaka na luveniyali, e dukadukali, e sega ni kauaitaki. Erau kai Kenani lotu butobuto na nona itubutubu. O ira na Jepusaiti era lewe ni dua na yavusa e Kenani, era a lewai Jerusalemi tu mai ena dua na gauna balavu me yacova nona ravuta na koro o Tevita. Dua na ka nona lomana na luveniyali qori o Jiova, e vakasavasavataka qai qaravi koya vakavinaka. Yaco na gauna sa vaka me watina. O ira gona na Isireli era tawana na koro era veiyalayalati kei Jiova, qori na veiyalayalati era cakava mai vu ni lomadra ena gauna sara i Mosese. (Lako 24:7, 8) Ni sa koroturaga o Jerusalemi, e vakalougatataka o Jiova, vakavutuniyautaka, qai ukutaki koya me vaka ga ena cakava vei watina e dua na tagane vakawati vutuniyau qai vakaitutu.—Isik. 16:1-14.\nE vakatara o Solomoni mera vakamuai koya na watina vulagi me vakadukadukalitaki Jerusalemi ena qaravi matakau (Raica na parakaravu e 12)\n12. E tekivu curu vakacava na sokalou lasu e Jerusalemi?\n12 Dikeva mada na ka e yaco tarava. E kaya o Jiova: “O nuitaka ga na nomu matavinaka, o dua na saqamua ena vuku ni kemu irogorogo. O saqamua vakaveitalia kei ira na tavali, e nodra kina na nomu matavinaka.” (Isik. 16:15) Ena gauna i Solomoni, dua na ka na nona vakalougatataka qai vakavutuniyautaki ira na nona tamata o Jiova, yaco kina me koro totoka o Jerusalemi, e duatani duadua vei ira na koro ena gauna makawa. (1 Tui 10:23, 27) Ia e qai curu vakamalua na sokalou lasu e Jerusalemi. E tekivu vakadukadukalitaki Jerusalemi o Solomoni ena sokalou ni lotu butobuto ni via vakamarautaki ira na watina vulagi. (1 Tui 11:1-8) Ia eso era sosomitaki koya ena idabedabe vakatui, e ca sara na ka era cakava nira vakadukadukalitaka na vanua taucoko ena sokalou lasu. E raica vakacava o Jiova na ivalavala vakasaqamua qo kei na nodra veiliumuritaki? E kaya: “Me kua sara ga ni caka qori, me kua tale ga ni yaco.” (Isik. 16:16) Sa qai vakasisila ga na ka era cakava na nona tamata era murilomadra!\nEso na Isireli era cabori luvedra vua na kalou lasu, me vakataki Moleke\n13. Na ivakarau ca cava era beitaki kina na tamata ni Kalou e Jerusalemi?\n13 Vakasamataka mada na rarawa i Jiova kei na nona cata na nodra ivakarau ca na nona tamata digitaki ni tukuna: “O kauti ira na luvemu tagane kei ira na luvemu yalewa o vakasucuma me noqu mo cabora vei ira na matakau mera kania. Vakacava, se lailai na nomu itovo vakasaqamua? O vakamatei ira na luvequ, o cabori ira ena bukawaqa me isoro.” (Isik. 16:20, 21) Na ivakarau torosobu e caka e Jerusalemi e vakaraitaka na ca ni loma i Setani. E dau taleitaka me temaki ira na tamata i Jiova ena ivakarau vakasisila va qori! Ia o Jiova e raica na ka kece. Ke mani kaukaua vakacava na veivakalolomataki i Setani, e se rawa tiko ga ni vakaotia vakadua na Kalou, ena vakatauca tale ga nona lewadodonu.—Wilika Jope 34:24.\n14. O cei o rau na taci Jerusalemi ena vosa vakatautauvata i Jiova? O cei e vakadinadinataki ni ca duadua vei ratou?\n14 Ia e sega ni bau kauaitaka o Jerusalemi na nona ivakarau ca. E tomana tiko ga nona saqamua. E tukuna o Jiova ni sega ni madualaka nona ivalavala ni vakatauvatani kei na vo ni saqamua baleta ni sauma eso tale mera tomani koya ena ivalavala vakasisila! (Isik. 16:34) E kaya na Kalou ni o Jerusalemi e ucui “tinana,” qo e dusi ira na yavusa lotu butobuto era a lewa tu na vanua ena dua na gauna. (Isik. 16:44, 45) Ni tomana nona vosa vakatautauvata ni vuvale, e kaya ni tuakai Jerusalemi o Samaria, e liutaki koya ina ivakarau ni bula vakasaqamua, qo na lotu butobuto. Na Kalou e cavuta tale ga na ikarua ni tacina, o Sotoma, e vosa vakaibalebale ga ni sa rusa makawa sara na koro qo ena nona viavialevu kei na torosobu ni nona ivalavala. Ena rai i Jiova, e lailai tale na ca i Samaria kei Sotoma, e ca sara o Jerusalemi! (Isik. 16:46-50) Era vakalecalecava na tamata ni Kalou e levu na ivakasala ra qai tomana na nodra ivakarau ca.\n15. Na cava na inaki i Jiova ni vakataulewa e Jerusalemi? Na cava e nuitaki?\n15 Na cava ena cakava o Jiova? E yalataka vei Jerusalemi: “Au na soqoni ira kece mai na domoni iko o vakamarautaka,” “au na [qai ] soli iko e ligadra.” O ira na dau maliwai ira nona tamata e liu, era na vakarusai koya tale, era na kauta laivi na kena totoka kei na nona iyau talei. E kaya o Jiova: “Era na vakaviriki iko ena vatu, era na vakamatei iko ena nodra iseleiwau.” Na cava na inaki ni nona vakataulewa qo o Jiova? E sega ni baleta na nodra vakarusai na nona tamata. E baleta ga qo: “Au na muduka na nomu saqamua.” E tomana na Kalou: “Au na cudruvi iko vakalevu me cegu na lomaqu, ena oti na noqu vuvutaki iko, au na sega ni yavala, au na sega tale ni cudru.” Me vaka ga eda sa dikeva ena Wase 9 ni ivola qo, dua na gauna balavu nona vinakata tu o Jiova me vakalesui ira mai na nona tamata ni oti nodra tu vakavesu. Na vuna? E kaya: “Au nanuma na nodaru veiyalayalati ena gauna o se gone kina.” (Isik. 16:37-42, 60) O Jiova e sega ni vakataki ira na nona tamata, ni uasivi nona yalodina!—Wilika Vakatakila 15:4.\nKATO NI VEIVAKAVULICI 15A: O Rau na Veitacini Saqamua\n16, 17. (a) Na cava eda sa sega ni tukuna kina ni o Aola kei Aolipa e dusia na vosa vakaparofisai me baleti lotu ni veivanua vaKarisito? (Raica na kato “O Rau na Veitacini Saqamua.”) (b) Na cava eda vulica ena Isikeli wase 16 kei na 23?\n16 Eda vulica ena balavu ni nona ivakamacala veiuqeti o Jiova ena Isikeli wase 16, na nona ivakatagedegede dodonu, nona lewadodonu, kei na nona dauloloma. E kilai tale ga qori ena Isikeli wase 23. Era tugana e lomadra na lotu vaKarisito dina nikua na itukutuku e cavuta vakadodonu o Jiova me baleta na nodra ivalavala vakasaqamua na nona tamata. Eda na sega vakadua ni via vakararawataki Jiova me vakataki Juta kei Jerusalemi! Meda cata na qaravi matakau kece da qai dro tani mai kina. Qo e okati kina na kocokoco kei na domodomoiyau. (Maciu 6:24; Kolo. 3:5) Meda vakavinavinakataki Jiova ni vakalesuya na sokalou savasava ena vuku ni nona yalololoma ena iotioti ni veisiga qo, ena sega tale ni vakalaiva me vakadukadukalitaki! Sa tauyavutaka oti o Jiova kei Isireli vakayalo e dua “na veiyalayalati tudei,” ena sega vakadua ni vakaleqai ena tawayalodina se ivalavala vakasaqamua. (Isik. 16:60) Meda vakamareqeta mada ga na noda maliwai ira na tamata savasava i Jiova nikua.\n17 Na cava eda vulica ena ivola i Isikeli me baleti koya “na saqamua levu” o Papiloni na Ka Levu ena nona vunauci ira na saqamua o Jiova? Meda raica mada.\n“Ena Sega ni Kune Tale”\n18, 19. Sala cava e tautauvata kina o ira na saqamua e vakamacalataki ena Isikeli kei na Vakatakila?\n18 E sega ni dau veiveisau o Jiova. (Jeme. 1:17) E dua tu ga nona rai me baleti lotu lasu, na saqamua levu. Eda sega gona ni kurabuitaka ni na levu na sala e tautauvata kina na lewa e tauca o Jiova vei ira na saqamua ena ivola i Isikeli kei na ka ena sotava “na saqamua levu” e vakamacalataki ena Vakatakila.\n19 Me kena ivakaraitaki, eda dikeva ena Isikeli ni sega ni totogitaki ira na saqamua o Jiova, ia era cakava qori na veimatanitu era dau veimaliwai kei ira na tamata tawayalodina ni Kalou, era dau vakayacora vata na veibutakoci vakayalo. Ena totogitaki tale ga na isoqosoqo ni lotu lasu kece e vuravura, ni veibutakoci tiko vakayalo kei ira “na tui kei vuravura.” O cei ena totogitaki koya? Eda wilika ni veika vakapolitiki ena “cata na saqamua, era na ravuti koya, era na vakaluvawaletaki koya, era na kania na lewena, ra qai vakamai koya vakadua ena bukawaqa.” Na cava ena kidroataki kina na ka ena cakava qori na veimatanitu? Ni na “uqeta na lomadra na Kalou mera cakava na nona inaki.”—Vkta. 17:1-3, 15-17.\n20. Na cava e dusia ni na vakarusai vakadua o Papiloni?\n20 Ena vakayagataki ira gona na veimatanitu o Jiova mera vakayacora na nona lewa vei lotu lasu kece, okati kina e levu na matalotu ni veivanua lotu vaKarisito. Qo sara ga na kena itinitini o lotu lasu, ena sega tale ni vosoti, sega tale ni soli vua na gauna me veisau kina. E tukuni ena Vakatakila ni na “sega ni kune tale” o Papiloni. (Vkta. 18:21) Era na marau na agilosi ni Kalou ni sa vakarusai o lotu lasu nira kaya: “Moni vakacaucautaki Ja! E kuvu cake tiko ga me tawamudu na kena kubou.” (Vkta. 19:3) Ena tawamudu na veilewai qo. Ena sega ni vakatarai me vakaleqa tale na sokalou savasava o lotu lasu. Na warumisa ni nona lewai kei na nona vakarusai o Papiloni ena vaka sara ga na kubou e lako cake tiko ga, e sega ni oti rawa.\nEra na ravuti Papiloni na Ka Levu na matanitu e dau lawakitaka o koya, qai dau veivakamuai kina (Raica na parakaravu e 19, 20)\n21. Na vakarusai nei lotu lasu e dusia na itekitekivu ni cava? Ena tini vakacava?\n21 Nira ravuti Papiloni na Ka Levu o ira na veiliutaki vakamatanitu, era sa vakayacora sara tiko ga na vakataulewa ni Kalou, e gauna vakatubuqoroqoro dina ena vakayacori ni inaki i Jiova. Qori na itekitekivu ni veivakararawataki levu, na gauna e sega ni bau vakilai vakadua. (Maciu 24:21) Ena mai cava na veivakararawataki levu ena Amaketoni, na ivalu i Jiova ena mai tinia na ituvaki ca ni vuravura qo. (Vkta. 16:14, 16) Eda na raica ena vica na wase tarava na kena vakamacalataki ena Isikeli na ka ena yaco ena veivakararawataki levu. Meda dikeva mada qo na ka eda rawa ni vulica qai muria ena Isikeli wase 16 kei na 23.\nO ira na veiliutaki vakamatanitu era na ravuti Papiloni na Ka Levu, qori e dusia na vakataulewa ni Kalou (Raica na parakaravu e 21)\n22, 23. Ena uqeta vakacava na noda veiqaravi tabu nida dikeva na ivakamacala ni saqamua ena Isikeli kei na Vakatakila?\n22 Dua na ka nona dau vinakata o Setani me vakaleqai ira na sokalou savasava. Ena marau vakalevu ni raica nida gole tani mai na sokalou savasava, da qai muria nodra ivalavala na saqamua e vakamacalataki tiko ena ivola i Isikeli. Meda nanuma tiko ni sega ni vakalaiva o Jiova na itovo veibeci ena sokalou, se na tawayalodina! (Tiko 25:11) Eda na qarauna meda yawaka na lotu lasu, meda “kua ni tara na ka e sega ni savasava” ena mata ni Kalou. (Aisea 52:11) Qori tale ga na inaki ni noda tawaveitovaki ena veika vakapolitiki ena vuravura talawasewase qo. (Joni 15:19) Eda raica na boletaki vanua me vaka na lotu lasu e uqeta tiko o Setani, eda na sega tale ga ni vakaitavi kina.\n23 Ia meda nanuma tiko ni ka dokai meda qaravi Jiova ena nona valenisoro vakayalo savasava. Nida vakamareqeta na ituvatuva qori, meda vakadeitaka mada ga meda kua ni tiki kei lotu lasu kei na nona ivalavala vakasaqamua!\nNa cava e veiganiti kina me vakatauvatani o lotu lasu ina saqamua?\nNa cava eda vulica me baleta na rai i Jiova ena ka e vauca na sokalou lasu ena nodra vakamacalataki na saqamua ena Isikeli wase 16 kei na 23?\nNa cava ena yaco vei lotu lasu ena dua na gauna mai qo, na cava tale ga meda cakava nikua?\niMeli iMeli “Au na Muduka na Nomu Saqamua”\nrr wase 15 t. 162-171


Vakatekivu 35 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nBiuta laivi na kalou tani o Jekope (1-4)\nLesu i Peceli o Jekope (5-15)\nSucu o Penijamini, mate o Raijeli (16-20)\nTinikarua na tagane na luvei Isireli (21-26)\nMate o Aisake (27-29)\n35 Oti oya e kaya na Kalou vei Jekope: “Tu, mo lako cake i Peceli+ mo lai tiko kina, mo cakava e kea e dua na icabocabonisoro vua na Kalou dina, o koya e rairai vei iko ena gauna o drovaki Iso voli kina na tuakamu.”+ 2 E qai kaya o Jekope vei ira nona lewenivale kei ira kece na salavata kei koya: “Ni biuta laivi na kalou tani era tiko vei kemuni,+ vakasavasavataki kemuni qai veisautaka na nomuni isulu, 3 meda tu meda lako cake i Peceli. Au na cakava e kea e dua na icabocabonisoro vua na Kalou dina, o koya e rogoci au ena siga au rarawa voli kina, qai tiko vata ga kei au ena vanua cava ga* au lakova.”+ 4 Era mani solia vei Jekope na kalou tani kece e tu vei ira kei na sau e tu e daligadra, e qai buluta* o Jekope ena ruku ni vunikau levu volekati Sikemi. 5 Nira tomana nodra ilakolako, o ira na lewenikoro era toka wavoki era sega ni cemuri ira yani na luvei Jekope, ni sa kani ira na rere e vakavuna na Kalou. 6 Mani yaco o Jekope i Lusa,+ oya o Peceli ena vanua o Kenani, o koya kei ira kece na nona lewenisala. 7 E tara e kea e dua na icabocabonisoro qai vakatoka na vanua oya me o Eli-Peceli,* ni a vakatakilai koya vua e kea na Kalou dina ena gauna a drovaki tuakana kina.+ 8 E qai mate o Tepora,+ na yalewa dauveimei nei Repeka, mani bulu ena ruku ni dua na vu ni oki volekati Peceli. E mani vakatoka o Jekope me o Aloni-pakuci.* 9 Ni lako tiko mai Petani-erama o Jekope e baci rairai vua na Kalou qai vosa vakalougatataki koya. 10 E kaya vua na Kalou: “Na yacamu o Jekope.+ Sa na sega tale ni qai yacamu o Jekope, sa na yacamu o Isireli.” E qai vakayacani koya me o Isireli.+ 11 E tukuna tale vua na Kalou: “O yau na Kalou Kaukaua Duadua.+ Mo vakawa, mera le levu mai. Era na cadra mai vei iko+ na veimatanitu kei na ivavakoso ni veimatanitu, era na basika tale ga mai vei iko* +na tui. 12 Au na solia vei iko na vanua au a solia vei Eparama kei Aisake, au na solia tale ga vei ira na nomu kawa era na muri mai.”+ 13 E mani biuti koya tu yani na Kalou ena vanua e vosa kina vua. 14 Mani vakaduria o Jekope e dua na duru ni ivakananumi ena vanua e vosa kina vua, e duru vatu, qai livia kina na isoro livi, e livia tale ga kina na waiwai.+ 15 E vakatoka tiko ga o Jekope me o Peceli+ na vanua oya a vosa kina vua na Kalou. 16 Era qai biubiu mai Peceli. Nira se yawa toka mai Efiraca, sa taratara o Raijeli qai dredre sara na nona vakasucu. 17 Gauna sara ga e gu tiko kina me vakasucu, e qai tukuna vua na dauveivakasucumi: “Kua ni taqaya, e tagane tale ga o koya.”+ 18 Ni sa malumu tiko ga mai na nona bula (ni sa voleka ni mate o koya) e qai vakayacani koya me o Penioni,* ia o tamana e vakatokai koya me o Penijamini.*+ 19 E mate o Raijeli qai bulu ena sala i Efiraca, oya o Peceliema.+ 20 E vakaduria o Jekope e dua na vatu ni ivakananumi ena dela ni nona ibulubulu, qo na vatu ni ivakananumi kei Raijeli me yacova mai nikua. 21 Oti oya e biubiu o Isireli qai birika na nona valelaca me sivita na valeniyadra kei Eteri. 22 Dua na gauna ni tiko voli ena vanua oya o Isireli, e qai lako o Rupeni me lai mocevata kei Pila na watina lailai o tamana, mani rogoca o Isireli na ka qo.+ E 12 na luvei Jekope tagane. 23 O iratou na luvei Jekope vei Lia o Rupeni na nona ulumatua,+ qai o Simioni, Livai, Juta, Isakari, kei Sepuloni. 24 Erau luvena vei Raijeli o Josefa kei Penijamini. 25 Erau luvena vei Pila na dauveiqaravi i Raijeli o Tani kei Nafitalai. 26 Rau luvena vei Silipa na dauveiqaravi i Lia o Kata kei Aseri. Qo kece o iratou na luvei Jekope tagane eratou sucu e Petani-erama. 27 Sa qai yaco o Jekope vei Aisake na tamana e Mamire+ mai Kiriaciaripa, oya o Epironi, na vanua erau tiko vulagi+ tale ga kina o Eparama kei Aisake. 28 E 180 kece na yabaki+ ni bula i Aisake. 29 E solia na iotioti ni nona icegu o Aisake qai mate ni sa qase sara qai marautaka na nona bula,* mani vakadavori vata kei ira na wekana.* Erau qai buluti koya o Iso kei Jekope na luvena.+\n^ Se “na sala.”\n^ Se “qai vunia.”\n^ Kena ibalebale “Kalou ni Peceli.”\n^ Kena ibalebale “Oki ni Tagi.”\n^ Ipe., “basika mai na yagomu tabu.”\n^ Kena ibalebale “Luve ni Noqu Rarawa.”\n^ Kena ibalebale “Luve ni Liga iMatau.”\n^ Ipe., “kenaturaga qai levu nona siga.”\n^ Qo na ka e dau tukuni ni dua e mate.