Vakatorocaketaka na Yalo ni Veiqaravi\nNa iVakavuvuli ni Veiqaravi, Feperueri 2019\nE veilaveti na veiqaravi. Eda rawa ni vakayaloqaqataki ira eso ni da sasagataka tiko me ra kila na veika era sa sotava ka vakaraitaka ni da sa tu vakarau meda lako vata kei ira.\nMe baleta ga ni Tamada Vakalomalagi e vinakata meda vakataki Koya, na bolebole eda na sotava ena bula oqo sa rawa me na madigi ni vuli kevaka eda na vakararavi Vua ka tiko ga ena salatu. E ka ni rarawa, na tiko ga ena salatu ena rawa ni dredre sara ni da nanuma eda sa sotava duadua tiko na veivakatovolei oqori.\nIa a sega ni kena inaki meda lakova duadua na salatu. Sa tu vua na iVakabula na yalo sa uasivi sara, sa siro sobu mai ra sara me kila kina na ivakarau me taqomaki keda kina ena noda rarawa kei na malumalumu (raica Alama 7:11 – 12; Vunau kei na Veiyalayalati 122:8). Sa namaka vei keda yadua meda muria na Nona ivakaraitaki ka vakaraitaka na yalo ni kila vakaoqo. Era sa veiyalayalati na lewe ni Lotu yadua mera “rarawa vata kei ira sa rarawa ka vakacegui ira sa gadreva na veivakacegui” (Mosaia 18:9). Dina ga ni dui tu na noda ibolebole, eda sa vakavulici mai na ivolanikalou meda gole yani ka “vakaukauwataka na liga sa wadamele, ka [vaqaqacotaka] na duru sa malumalumu” ka “vakadodonutaka na sala ki na yavamudou, me kakua ni vakasesei ko koya sa gera” (Iperiu 12:12–13; raica talega na Aisea 35:3–4; Vunau kei na Veiyalayalati 81:5–6).\nNi da dodoliga yani vei ira eso, ka mera raviti keda mai, ka da lako vata kei ira, eda sa vukei ira tiko mera tudei tikoga kina ena sala balavu me rawa vua na iVakabula me sega walega ni saumakitaki ira—e dua na inaki bibi ni veiqaravi—ia me vakabulai ira talega (raica na Vunau kei na Veiyalayalati 112: 13.).\nNa Cava na Yalo ni Kila?\nNa yalo ni kila sai koya na kena kilai vinaka na ituvaki ni yalo ni dua na tamata, vakanananu, kei na ituvaki mai na nodra nanuma ka segai oi keda.1\nNa noda kila na yalo e ka bibi ena noda sasaga ni veiqaravi vei ira na tani ka vakayacori vakavinaka na noda inaki ni dauveiqaravi turaga kei na marama. E vakatara vei keda meda biuti keda ena nona leqa e dua tale.\nLako Voli ena Nona Bula e Dua Tale\nE dua na tagane mamadua Yalododonu Edaidai e dau dabe duadua toka ga ena yatu emuri e valenilotu. Ena gauna a mate kina e dua na lewe ni kuoramu ni italatala qase, a solia o bisopi na veivakalougatataki ni matabete me vakacegui ira na lewe ni matavuvale nei italatala qase oqo. Era a kau kakana mai na marama lewe ni iSoqosoqo ni Veivukei. Era a veisiko mai na itokani vinaka kei ira na neiba ki na matavuvale oqo ka kaya, “Dou tukutuku ga mai ke dua na ka me keimami veivuke kina.”\nIa ni sa veisiko yani na tagane mamadua oqo ki na matavuvale ena yakavi, a tabaka na lali ni katuba ka sa rogo mai na yada, a qai kaya wale tu ga yani na tagane oqo, “Au lako tiko mai meu mai savata na nomudou ivava.” Ena vica walega na auwa, sa savasava ka taliva taucoko na nodratou ivava na matavuvale ka vakavakarau ki na veibulu. Ena Sigatabu e tarava e ratou a laki dabe na matavuvale oqo vata kei koya na tagane mamadua ena yatu e muri.\nOqo e dua na tamata sa mai bonata e dua na leqa me qaravi. A vakalougatataki na matavuvale kei tagane oqo ena yalona e kila na veiqaravi me caka.\nMeu na Vakatorocaketaka Vakacava na Yalo meu Kila?\nEso era dau vakalougatataki ena isolisoli mera kila na yalo. Ia vei ira era sasaga bula tiko, era sa kalougata. Ena 30 na yabaki sa oti, e lewe levu sara na dauvakadidike era sa vulica tiko na yalo me kila na yalo. Ia e vuqa vei ira era yacova na ulutaga ena sala e duidui, e vuqa vei ira sa vakadonuya ni yalo ni kila na yalo e dua na ka e rawa ni vulici.2\nSa rawa ni da masuta na isolisoli ni yalo meda kila na yalo. Me rawa ni da torocake, sa veivuke talega meda kila vakavinaka cake na ivakarau e cakacaka kina na yalo ni kila na yalo. Na vakatutu oqo sa ciqomi raraba tu me sa gacagaca taumada ni yalo me kila na yalo.3 Ia oqo ni dau yaco na veika oqo ena gauna mada ga ni da sega tu kina ni kila, ia ni da kila ni ra sa yaco tiko sa noda madigi meda raica ni da sa torocake tiko.\n1. Kila Vinaka\nNa kila na yalo ena gadrevi kina meda kila vinaka na ituvaki ni dua na tamata. Na noda kila vinaka cake na kedra ituvaki, na kena rawarawa meda kila vinaka na yalodra kei na veika meda veivuke kina.\nNa vakarorogo matua, na taro, kei na veivakasalataki kei ira kei na so tale era sa ka bibi meda kila vinaka kina na kedra ituvaki. Vulica eso tale na ka me baleta na ivakavuvuli oqo ena yavu ni iVakavuvuli ni Veiqaravi taumada:\n“E Lima na Ka era Dau Cakava na Dauvakarorogo Vinaka,” Liaona, June 2018, 6.\n“iVakasala me Baleta na Nodra Gagadre,” Liaona, Sepi. 2018, 6.\n“Vakaitavitaki ira Eso ena Veiqaravi — ni sa Gadrevi,”Liaona,Okot. 2018, 6.\nNi da vakasaqara meda kila vakavinaka, ena dodonu meda taura na gauna meda kila vinaka na kedra ituvaki ka sega ni vakanananu ga e yavutaki ena ka a yaco talega vua e dua tale. Kevaka e sega, eda rawa ni calata na kena inaki ka biuti ira tu ena yalo veilecayaki.\nEna noda sasaga meda maroroya na noda veiyalayalati meda tagi vata kei ira sa tagi, ka vakacegui ira sa rarawa, sa rawa ni da masuta na Yalo Tabu me vukei keda me da kila vinaka na yalona e dua kei na sala meda veivuke kina.4\nEna gauna eda kila kina na ituvaki ni dua na tamata, vei keda yadua — se e yaco kina na nomu cakacakataka vakai iko se sega — me da curuma yani na kena vakayagataki na kilai rawa na ka eda na nanuma se vakila na ituvaki ni bula. Na noda kila na vakanananu kei na lomadra, kei na veidusimaki ni Yalo Tabu, sa rawa ni dusimaka na noda vakaio ki na nodra vukei.\nNi da sa kila na ituvaki ni dua na tamata ka raitayalotaka na ituvaki ni yalodra, sa ka bibi meda kakua ni vakalewai ira (raica na Maciu 7:1). Ni da cudruvaka vakalevu na sala a caka cala kina e dua ena rawa ni muataki keda meda guilecava na rarawa sa cakava tiko na cala o ya.\nNa sala eda vakaio kina sa ka bibi baleta ni oqori na sala e vakaraitaka kina na yaloda ni da sa kila. Sa sega ni wili rawa na sala me tukuni kina ni da sa kila vinaka kina vakavosa kei na kena e sega ni tukuni. Sa ka bibi me da nanuma ni noda takete e sega ni gadrevi me ra vakavinakataka na leqa. Vakawasoma na inaki sa baleta ga na veivueti kei naveivaqaqacotaki mera kila kina ni ra sa sega ni tu duadua voli. Sa rawa me tukuni kina, “Au marautaka ni ko tukuna vei au” se “Ni vosoti au sara. Au kila ni mosi.”\nEna veigauna kece oqori na noda vakaio me ka dina. Ena kena gauna donu, mo vakaraitaka nomu sa rarawa talega ena vuku ni nomu malumalumu kei na tawayaga ena rawa mo isema yaga sara vua.\nVeisureti meda Cakava\nNi o vakasamataka na ituvaki ni nodra bula o qaravi ira, mo raitayalotaka ni o sotava tiko na veika era sotava tiko kei na cava mo raica ena veivuke vakalevu kivei iko ke o sotava tiko na nodra leqa o ya. Masulaka mo kila vinaka na ituvaki ni yalodra ka sasaga yani kina. Me rawarawa na nomu vakaio, ia me vakaibalebale cake.\n© 2019 mai na Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved. Tabaki e Amerika. Vakadonui me vaka-Valagi: 6/18. Vakadonui me vakadewataki: 6/18. Vakadewa ni Ministering Principles, February 2019. Fijian. 15763 858\nRaica na W. Ickes, Empathic Accuracy (1997); kei M. L. Hoffman, Empathy and Moral Development: Implications for Caring and Justice (2000).\nRaica, me vakataka na, Emily Teding van Berkhout and John M. Malouff, “The Efficacy of Empathy Training: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials,” Journal of Counseling Psychology (2016), 63(1), 32–41.\nRaica, me vakataka, Brené Brown, I Thought It Was Just Me (But It Isn’t) (2008); Theresa Wiseman, “A Concept Analysis of Empathy,” Journal of Advanced Nursing (1996), 23, 1162–67; and Ed Neukrug and others, “Creative and Novel Approaches to Empathy: a Neo-Rogerian Perspective,” Journal of Mental Health Counseling, 35(1) (Jan. 2013), 29–42.\nRaica na Henry B. Eyring, “Na Dauveivakacegui,” Liaona, Me 2015, 18.\nE Veiqaravi o Jisu Karisito ena Yalo e kila na Yalo\nEna gauna a rairai na iVakabula vei ira na Nifai, a vakavulica vei ira me yacova ni sa kila ni, ena kedra ituvaki ena gauna oqo, era sa sega ni kila na kecega a vakavulica vei ira. Ia sa kila tale ga o Koya ni ra besetaka me biuti ira.\nA vakayacora vakakina ena nona gole mai na vakavulici ira ka vakamacalataka na kosipeli ki na nona qarava na nodra gagadre—ka sureti ira me ra kauti ira mai era sa tauvimate, lokiloki, mataboko, se gera. A qai vakabulai ira. A qai masulaki ira ka qaravi ira na luvedra, ka vakayagataka nona gauna vei ira yadua me na vakalougatataki ira yadua.\nNa cava e rawa ni da vulica mai na ivakaraitaki ni yalo ni kila ni iVakabula ena nona qaravi ira na Nifaiti?\nNa itukutuku “Na iVakavuvuli ni Veiqaravi” e nakiti me vukea noda vulica me da veikauwaitaki—e sega ni wasei me itukutuku ni veisiko. Ni yaco me da kilai ira eda qarava, ena vakauqeti keda na Yalo Tabu me da kila na itukutuku cava era na gadreva me ikuri ni noda kauwai kei na yalololoma.


O Ira Kecega Kau sa Lomana, Kau sa Vunauca ka Cudruva - general-conference\n메인 내비게이션 건너 뛰기예수 그리스도 후기 성도 교회한국어로그인/도구로그인메모 및 일지캘린더주소록공과 일정지도스테이크 및 와드 웹사이트축복사의 축복시설 문제 보고소식지로그아웃사이트 메뉴경전성경몰몬경교리와 성약값진 진주학습 도움말포맷 및 다운로드가르침제일회장단 메시지선지자 및 사도들연차 대회복음 주제방송총관리 역원자료가족성전가족 역사가정과 가족결혼청소년복지부름지도력 및 훈련멜기세덱 신권아론 신권상호부조회청녀초등회주일학교선교사세미나리 및 종교 교육원모든 부름일반잡지 및 교재교회 자료 주문위치 및 일정소식교회 소식 및 행사뉴스 미디어용검색:\nO Ira Kecega Kau sa Lomana, Kau sa Vunauca ka Cudruva\nSa rawa me vakavoutaka ka vakarautaki keda ki na veimadigi vakayalo e cecere cake na noda vosota sara tikoga na noda cudruvi.\nNa Kalou na Tamada Vakalomalagi e cecere sara na veika e namaka.Na veika e namaka vei keda sa vakamatatataka tiko vei keda na Luvena, o Jisu Karisito, ena malanivosa oqo: “O koya mo dou qai vinaka sara me vakataki au, se mo dou vinaka sara me vaka na Tamamudou sa tiko mai lomalagi” (3 Nifai 12:48).E vakatura o Koya me vakasavasavataki keda me rawa ni da “tiko rawa ena iserau [vakasilesitieli]” (V&V 88:22) ka “tiko rawa e matana” (Mosese 6:57). E kila tu o Koya na veika e gadrevi, ia me rawa na veisau, sa vakarautaka tu o Koya na Nona ivakaro kei na kena veiyalayalati, na isolisoli ni Yalo Tabu, kei na kena ka bibi duadua, na Veisorovaki kei na Tucaketale ni Luvena Daulomani.\nEna veika kece oqo, sa inaki ni Kalou o ya, meda vakila oi keda na Luvena, na marau cecere, meda tiko tawamudu vata kei Koya, ka yaco meda vakataki Koya. Ena vica na yabaki sa oti a vakamacalataka o Elder Dallin H. Oaks: “Na iotioti ni veilewai e sega ni dikevi walega kina na isoqoni taucoko ni ivalavala vinaka kei na ivalavala ca—na veika eda sa cakava.Sa mai vakadeitaki kina na iotioti ni noda cakacaka kei na vakasama—na ituvaki sa yaco vei keda. E sega ni rauta vua e dua me curuma tu ga yani. Na vunau, cakacaka vakalotu, kei na veiyalayalati ni kosipeli e sega ni dua na lisi me vakacurumi ki na dua na akaude vakalomalagi. Na kosipeli i Jisu Karisito e dua na ituvatuva me vakaraitaka vei keda na sala me da yacova rawa kina na ituvaki e gadreva vei keda na Tamada Vaka


iVakayakavi ni Turaga—Cava e Duidui Kina Nodra Vakananuma na iVakadinadina i Jiova kei na so Tale na Lotu?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Fante Faroese Filipino Sign Language Finnish Fon Frafra French French Sign Language Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hunsrik Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Indonesian Sign Language Irish Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Jamaican Creole Japanese Japanese Sign Language Javanese Kabuverdianu Kachin Kalanga (Botswana) Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khakass Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Lari Latvian Lega Lhukonzo Lingala Lithuanian Low German Luganda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mari Marshallese Mashi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nias Nicaraguan Sign Language Niuean Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pehuenche Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Roman) Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romany (Argentina) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Sãotomense Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wichi Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu vakaViti\nNi keimami muria sara ga na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na vakananumi ni iVakayakavi ni Turaga, e kilai tale ga me “iOtioti ni Vakayakavi,” se iVakananumi ni Mate i Jisu. (1 Korinica 11:20; King James Version) Ena yasana adua, e sega ni salavata kei na iVolatabu e levu na ka era cakava se vakabauta eso tale na lotu me baleta na iVakayakavi ni Turaga.\nNa inaki ni iVakayakavi ni Turaga meda vakananumi Jisu, da qai vakavinavinakataka nona mate vakaisoro ena vukuda. (Maciu 20:28; 1 Korinica 11:24) Qo e sega ni soqo ni sakaramede, ya me vakatusai se vosoti kina noda ivalavala ca. * Ni kaya na iVolatabu e sega ni rawa ni vosoti noda ivalavala ca ena dua na soqo vakalotu, ia e rawa ga qori ena noda vakabauti Jisu.—Roma 3:25; 1 Joni 2:1, 2.\nMe vakananumi vakavica?\nE vakaroti ratou nona tisaipeli o Jisu me ratou dau vakananuma na iVakayakavi ni Turaga, ia e sega ni vakamatatataka na levu ni gauna mera ratou cakava kina. (Luke 22:19) Eso era nanuma ni dodonu me vakananumi e veivula, veimacawa, veisiga, se vakavicavata ena dua na siga, se gauna ga era vinakata kina. * Ia qo eso na ka me nanumi.\nE tauyavutaka o Jisu na iVakayakavi ni Turaga ena tikinisiga era dau vakananuma kina na Jiu na Kanavata ni Lakosivia. A mate tale ga o Jisu ena siga qori. (Maciu 26:1, 2) E sega ni kurabuitaki qori ni vakatauvatana na iVolatabu na nona mate o Jisu kei na kena cabori na lami ena Lakosivia. (1 Korinica 5:7, 8) E dau vakananumi vakadua e veiyabaki na Kanavata ni Lakosivia. (Lako Yani 12:1-6; Tiko Voli Mai na Lekutu 23:5) Koya gona, era dau vakananuma vakadua e veiyabaki na iVakayakavi ni Turaga na lotu vaKarisito taumada. * Era cakava tale ga qori na iVakadinadina i Jiova ni yavutaki vakaivolatabu.\nTikinisiga kei na gauna\nNa sala e tauyavutaka kina o Jisu na iVakayakavi ni Turaga eda kila kina na levu ni gauna meda vakananuma kina na iVakananumi, wili kina na tikinisiga kei na gauna. Me salavata kei na ivolanivula vakaivolatabu, e tekivu na ivakananumi ni dromu na siga ena ika14 ni Naisani ena 33 G.V. (Maciu 26:18-20, 26) Me vaka ga era cakava na lotu vaKarisito taumada, keimami se vakananuma tiko ga na soqo bibi qo ena tikinisiga qori e veiyabaki,. *\nNa ika14 ni Naisani 33 G.V., ya na siga Vakaraubuka, ia ena sega ni tautauvata na siga ena caka kina na ivakananumi e veiyabaki. Keimami vakatotomuria na ka e cakava o Jisu ni cakacakataki na tikinisiga e donuya na ika14 ni Naisani ena veiyabaki. Keimami sega ga ni muria nodra ivolanivula na Jiu ena gauna qo. *\nMadrai kei na waini\nNa ivakayakavi e tauyavutaka o Jisu e vakayagataka na madrai e sega ni vakaleveni, kei na waini damudamu e vo mai na kanavata ni Lakosivia. (Maciu 26:26-28) Keimami vakatotomuria qori ni vakayagataki na madrai e sega ni vakaleveni se vakaisaluaki. E vakayagataki tale ga na waini damudamu e sega ni wakivata kei na dua na ka. Keimami sega ni vakayagataka na wai ni vua ni vaini, se waini damudamu e vakamikamicataki se wakivata ena alakaolo se dua tale na isaluaki.\nEso na lotu era vakayagataka na madrai e vakaleveni se vakaisi. Ia na iVolatabu e dau vakaibalebaletaka vakalevu na leveni ina ivalavala ca, se ka dukadukali. (Luke 12:1; 1 Korinica 5:6-8; Kala 5:7-9) Koya gona, e vakatakarakarataka vinaka na yago uasivi i Karisito na madrai e sega ni vakaleveni se vakaisaluaki. (1 Pita 2:22) E sega tale ga ni tokona na iVolatabu na kena dau sosomitaki na waini ena wai ni vaini e loba sara ga mai na vuana. Era dau cakava qori eso na lotu nira sega ni vakatara na vakayagataki ni alakaolo, ia e sega ni tokona qori na iVolatabu.—1 Timoci 5:23.\nE ivakatakarakara na yago i Jisu kei na nona dra\nNa madrai e sega ni vakaleveni kei na waini damudamu e vakayagataki ena iVakayakavi ni Turaga, e vakatakarakarataka na yago i Jisu kei na nona dra. E sega ni veisau vakacakamana ina nona dra se yagona me vaka era nanuma eso. Dikeva mada na ka e kaya na iVolatabu.\nKe vakaroti ratou nona tisaipeli o Jisu me ratou gunuva na nona dra, sa uqeti ratou tiko me ratou talaidredre ena ivakaro ni Kalou. (Vakatekivu 9:4; Cakacaka 15:28, 29) Ia ena sega vakadua ni cakava qori o Jisu ni kila na bibi ni dra.—Joni 8:28, 29.\nKe ratou gunuva na nona yapositolo na nona dra, ena sega ni tukuna “ena vakadavei” na nona dra. E vakaibalebaletaka tiko qori ni sa vakarau mate vakaisoro.—Maciu 26:28.\nE “vakadua ga” na nona mate vakaisoro o Jisu. (Iperiu 9:25, 26) Ke veisau vakacakamana na madrai kei na waini me yagona se nona dra ena iVakayakavi ni Turaga, kena ibalebale o ira na vakayagataka era cabora tiko vakavica na isoro qori.\nE kaya o Jisu: “Dou cakava tiko ga qo mo dou vakananumi au kina,” ia e sega ni kaya “meda vakacaboisoro ena vukuna.”—1 Korinica 11:24.\nO ira era vakabauta ni vuki na yago kei na dra i Jisu ina madrai kei na waini ena gauna ni misa, era yavutaka qori ena so na ka e volai ena tikinivolatabu. Kena ivakaraitaki, e levu na ivakadewa ni iVolatabu e tukuna o Jisu me baleta na waini: “Qo na noqu dra.” (Maciu 26:28) Ia e rawa tale ga ni vakadewataki: “Qo e vakaibalebaletaka na noqu dra,” se “Qo e vakatakarakarataka na noqu dra.” * Me vaka ga e dau cakava o Jisu, e dau veivakavulici ni vakayagataka na vosa vakatautauvata.—Maciu 13:34, 35.\nO cei era vakayagataka madrai kei na waini?\nNi keimami vakananuma na iVakayakavi ni Turaga, e le vica ga vei keimami era vakayagataka na madrai kei na waini. Na vuna?\nNa vakadavei ni dra i Jisu e tauyavutaki kina “e dua na veiyalayalati vou.” Qori e sosomitaka na veiyalayalati e cakava na Kalou o Jiova kei na matanitu makawa o Isireli. (Iperiu 8:10-13) O ira ga era okati ena veiyalayalati vou qo era na vakayagataka na madrai kei na waini ena iVakananumi. E sega ni o ira kece na lotu vaKarisito, ia o ira ga e “kacivi” ira na Kalou ina dua na itavi bibi. (Iperiu 9:15; Luke 22:20) E kaya na iVolatabu nira na veiliutaki vata kei Karisito mai lomalagi, ra qai le 144,000 era lesi ena itavi bibi qori.—Luke 22:28-30; Vakatakila 5:9, 10; 14:1, 3.\nNi vakatauvatani kei ira na “qelenisipi lailai” era na veiliutaki kei Karisito, e dua na wiliwili levu vei keimami e okati me “isoqosoqo levu” keimami na nuitaka na bula tawamudu e vuravura. (Luke 12:32; Vakatakila 7:9, 10) Dina ga ni keimami sega ni vakayagataka na madrai kei na waini ena iVakananumi, ia keimami na tiko kina me keimami vakavinavinakataka nona mai mate vakaisoro ena vukuda o Jisu.—1 Joni 2:2.\n^ E kaya na ivola na McClintock and Strong’s Cyclopedia, Volume IX, tabana e 212: “Na vosa sakaramede e sega ni kune ena Veiyalayalati Vou, e sega tale ga ni vakayagataki na vosa vaKirisi na μυστήριον [my·steʹri·on] me dusia na papitaiso se iVakayakavi ni Turaga se dua tale na ivakananumi.”\n^ Eso na ivakadewa ni iVolatabu era vakayagataka na matavosa “na levu ni” me vakaibalebaletaka na iVakayakavi ni Turaga. Eso era nanuma ni qori e dusia na levu ni gauna me vakananumi kina. Ia na kena ibalebale dina ena vosa taumada na “gauna cava ga,” se “veigauna.”—1 Korinica 11:25, 26; New International Version; Good News Translation.\n^ Raica The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Volume IV, pages 43-44, and McClintock and Strong’s Cyclopedia, Volume VIII, page 836.\n^ Raica The New Cambridge History of the Bible, Volume 1, page 841.\n^ Na nodra ivolanivula vou na Jiu era vakayagataka na veika e maliwa lala (astronomical new moon) mera cakacakataka kina na itekitekivu ni vula o Naisani. Ia e sega ni muri na iwalewale qori ena imatai ni senitiuri. Era na kila na itekitekivu ni vula o Naisani ena imatai ni gauna e laurai kina e Jerusalemi na vula vou. E rawa ni duidui kei na nodra iwalewale na Jiu ena dua se rua na siga. Ya na vuna e sega ni tautauvata na siga era vakananuma kina iVakadinadina i Jiova na iVakayakavi ni Turaga, kei na tikinisiga ni kanavata ni Lakosivia ena nodra ivolanivula vou na Jiu.\n^ Raica A New Translation of the Bible, by James Moffatt; The New Testament—A Translation in the Language of the People, by Charles B. Williams; and The Original New Testament, by Hugh J. Schonfield.\nOni sureti moni mai tiko ena iVakananumi ni mate i Jisu. Ena vakayacori tiko ena ika4 ni Epereli, 2023.\nTiko ena Soqoni\nRaica na veika e dau caka ena neimami soqoni. Vaqara na vanua ni soqoni e voleka ena nomu itikotiko.\niMeli iMeli Cava e Duidui Kina Nodra Vakananuma na iVakayakavi ni Turaga na iVakadinadina i Jiova kei na so Tale na Lotu?\nijwfq ulutaga 45


Eparama—Na iTokani ni Kalou | iTalanoa Vakaivolatabu\nEparama?—Na iTokani ni Kalou\nOTI na Waluvu, era a lai tiko na tamata ena dua na vanua e vakatokai me o Uri. Ni toso na gauna sa rogo na koro o Uri, ni levu na kena vale rairai vinaka. Ia era sokaloutaka na kalou lasu na lewenivanua, me vakataki ira ga na lewe i Pepeli. Era sega ni vakataki Noa kei na luvena o Semi ni rau qaravi Jiova tiko ga.\nLakolako, sa qai mate na tamata yalodina o Noa ni oti tale e 350 na yabaki mai na waluvu. Oti tale e rua na yabaki, sa qai mai sucu na tamata o raica toka oqori. E tamata talei vua na Kalou. Na yacana o Eparama. E tiko vata kei na nona vuvale ena korolevu o Uri.\nDua na siga a kaya vei Eparama o Jiova: ‘Biuti Uri kei ira na wekamu, lako ina vanua au na vakaraitaka vei iko.’ A talairawarawa beka o Eparama, me biuta nona vale kei na iyau mai Uri? Io, a cakava vaka kina. Na nona dau talairawarawa gona, e vakatokai kina me itokani ni Kalou.\nEratou tomani Eparama ena nona ilakolako e so na lewe ni nona vuvale. Oqori na watina o Sera, na tamana o Tira, kei na vugona o Loti. Ni toso na nodratou ilakolako balavu, ratou yaco yani i Karana, a mate e kea o Tira. Eratou sa yawa sara mai Uri.\nVakalailai ga ratou sa biuti Karana, ratou lako sara i Kenani. E tukuna e kea vei Eparama o Jiova: ‘Oqo na vanua mera na taukena na nomu kawa.’ A tiko kina o Eparama ena vica vata na yabaki qai vakavale ena vale laca.\nA vukei Eparama na Kalou ni vakalevutaka na nona qelenisipi kei na manumanu tale e so qai drau vakadrau na nona dauveiqaravi. Ia erau se sega ga ni vakaluveni kei na watina o Sera.\nNi sa yabaki 99 o Eparama a kaya vua o Jiova: ‘Au sa yalataka ni o na tamadra na matanitu e vuqa.’ Ia me tamadra vakacava na veimatanitu ni sega tu ni rau vakaluveni kei Sera? Rau sa rui qase tale ga me rau vakaluveni.\nVakatekivu 11:27-32; 12:1-7; 17:1-8, 15-17; 18:9-19.\niMeli iMeli Eparama?—Na iTokani ni Kalou


Vakaraitaka o Jisu ni Bibi na Masu kei na Yalomalumalumu | Bula i Jisu\nBibi na Masu kei na Yalomalumalumu\nNA YADA E KEREKERE TIKO GA\nNA FARISI KEI NA DAUKUMUNI IVAKACAVACAVA\nSa vakamacalataka o Jisu vei ratou nona tisaipeli e dua na vosa vakatautauvata me baleta na masu vagumatua. (Luke 11:5-13) De dua sa tiko qo e Samaria se Kalili, sa qai vakamacalataka ena dua tale na vosa vakatautauvata ni bibi me kua ni cegu na masu:\n“E tiko ena dua na koro e dua na turaganilewa e sega ni rerevaka na Kalou, e sega tale ga ni doka na tamata. E tiko tale ga ena koro ya e dua na yada e dau lai tukuna tiko vua, ‘Au vinakata me tau vakadodonu na lewa vei koya e via veilewaitaki au tiko.’ Dua toka na gauna nona sega ni via kauai na turaganilewa, e muri sa qai kaya e lomana, ‘Au sega ni rerevaka na Kalou, au sega tale ga ni doka e dua na tamata, ni sa rui vakasosataki au na yada qo, au na raica me tau vua na lewadodonu, de lakolako au na ciba tale ena levu ni nona veivakasosani.’”—Luke 18:2-5.\nSa qai tukuna o Jisu na ivakavuvuli ni italanoa qo, e kaya: “E sega ni turaga yalododonu na turaganilewa, ia rogoca na ka e kaya! Me na qai sega vakacava ni raica na Kalou me vakayacori na lewadodonu vei ira nona digitaki era tagi vua ena siga kei na bogi, dina ga ni dau vosoti ira?” (Luke 18:6, 7) Na cava e tukuna tiko e ke o Jisu me baleti Tamana?\nE sega ni tukuna o Jisu ni sega ni yalododonu na Kalou o Jiova me vakataki koya na turaganilewa. E veidutaitaka tiko ga eso na ka me baleti rau: Ke sa rawa ni kauaitaka e dua na turaganilewa e sega ni yalododonu nona cikecike se kerekere tiko ga e dua, e macala ga ni na cakava tale ga qori na Kalou. E yalododonu qai vinaka o Jiova, ena rogoci ira na nona dauveiqaravi ke ra sega ni cegu na masu. Eda vakadinata qori ena ka e cavuta qo o Jisu: “Au tukuna vei kemuni, ena raica [na Kalou] me tau vakatotolo vei ira na lewadodonu.”—Luke 18:8.\nE sega ni dau tau na lewadodonu vei ira na tauvanua kei ira na dravudravua, era kauaitaki ga vakalevu na vutuniyau kei na rogo. Ia qori e sega ni loma ni Kalou. Ena nona gauna lokuci, ena totogitaki ira na tamata ca ra qai bula tawamudu na nona dauveiqaravi.\nO cei e vakabauta me vaka na yada? O cei e vakabauta dina ni na raica na Kalou me “tau vakatotolo vei ira na lewadodonu”? Se qai vakamacalataka ga o Jisu na bibi ni masu vagumatua. Qo sa taro me baleta na vakabauta kei na yaga ni masu: “Ia ni yaco mai na Luve ni tamata, ena kunea e vuravura na vakabauta?” (Luke 18:8) E vakamacalataki tiko e keri ni levu era na rairai sega ni vakabauta ena gauna e lako mai kina o Jisu.\nEra nuidei eso na vakarogoci Jisu tiko ni sa dei tu nodra vakabauta. Era kaya nira yalododonu ra qai beci ira eso tale. Sa qai vakamua vei ira o Jisu na vosa vakatautauvata qo:\n“Erau lako cake ina valenisoro e rua na tagane me rau lai masu, e dua na Farisi kei na dua na daukumuni ivakacavacava. E tucake na Farisi qai masu lo ni kaya, ‘Kemuni na Kalou, au vakavinavinaka vei kemuni niu sega ni vakataki ira na so, era dau kocokoco, era sega ni yalododonu, era dau veibutakoci, seu vakataki koya na daukumuni ivakacavacava qo. Au lolo vakarua ena dua na macawa, au solia na ikatini ni ka kece au rawata.’”—Luke 18:10-12.\nE dau vakarairai na nodra yalododonu na Farisi mera dokai kina. Era dau lolo ena Moniti kei na Lotulevu ni siga osooso ni veivoli, ena laurai levu kina na ka era cakava. Era raica vakabibi mera solia na ikatini ni itei. (Luke 11:42) Ena vica na vula yani e liu, era beci ira na tauvanua nira kaya: “Ira na ilala levu qo era tamata cudruvi [ena nodra rai na Farisi], era sega ni kila na Lawa.”—Joni 7:49.\nE tomana o Jisu nona vosa vakatautauvata: “Ia e duri tu mai vakayawa na daukumuni ivakacavacava, e sega mada ga ni tacake rawa i lomalagi. E tavia tiko ga na serena, e kaya, ‘Kemuni na Kalou, ni lomani au niu tamata ivalavala ca.’” Io, e vakadinata na daukumuni vakacavacava na nona malumalumu. E tukuna o Jisu: “Au tukuna vei kemuni, e vakadonui na tagane qo ni lako sobu i nona vale, e sega ni vakadonui na Farisi. Ni o koya e vakacerecerei koya ena vakalolovirataki, o koya e vakamalumalumutaki koya ena vakacerecerei.”—Luke 18:13, 14.\nE vakamatatataka e keri o Jisu ni bibi na yalomalumalumu. Ena yaga sara vei ratou na nona tisaipeli na ivakasala qori ni ratou susugi ena vanua era vakabibitaka kina na itutu kei na rogo na Farisi viavia yalododonu. E ivakasala yaga tale ga qori vei ira kece na imuri i Jisu.\nNa cava e vakabibitaka o Jisu ena nona vosa vakatautauvata me baleta na turaganilewa e sega ni yalododonu kei na yada?\nNa vakabauta vakacava ena via raica o Jisu ni lako mai?\nNa nodra rai cava na Farisi me kua ni laurai vei ira na imuri i Jisu?\nRaica mada na masu e sega ni rogoca na Kalou, kei ira ena sega ni rogoci na nodra masu.\niMeli iMeli Bibi na Masu kei na Yalomalumalumu\njy wase 94 t. 220-221


Vakarokorokotaki o Jiova ena iValavala Vinaka — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 2/01 t. 1\nVakarokorokotaki o Jiova ena iValavala Vinaka\n1 Ni o sotava e dua na draki ca levu, dua na ka nomu lomavakacegu ni o kunea na vanua mo vakaruru kina! Ke katakata vinaka na vanua oya, o tiko vinaka e loma, ra veikauaitaki tale ga na kena itaukei, o taleitaka sara ga na nomu tiko e kea. Na vunautaki ni itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou e veidusimaki ina dua na ivakaruru, e duatani sara mai na ituvaki i Setani. Era na uqeti beka mera mai vakaruru tale ga vakavinaka ena noda ivakaruru nira raica na noda itovo vinaka e veisiga? Io, e kaya o Jisu mera ‘raica na noda ivalavala vinaka, ra qai vakarokorokotaka na Tamada sa tiko mai lomalagi.’—Maciu 5:16.\n2 Me vakacava na noda itovo kei na ka eda cakava me na dreti ira kina vei Jiova kei na nona isoqosoqo? Ena noda saga me moica noda bula e veisiga na vosa i Jisu ena Luke 6:31 kei na 10:27. Ena uqeti keda kina meda kauaitaki ira vakayalololoma na tani, e vakaduiduitaki keda tale ga mai na vuravura ni dui cakanona oqo.\n3 E dua na tacida yalewa e raica e dua na tinanigone ni loloa vakalevu, qai sega ni qaravi luvena vinaka e loma ni waqa. E mani lomasoli na tacida oqo me raica na gone. Ni tukuna o tinanigone ni sega vua na ka me vakavinavinakataki koya kina, e tukuna ga vua na tacida: ‘Yalovinaka, ni qai ciqomi ira ga na iVakadinadina i Jiova nira veisiko tale yani.’ A mani muria na marama oya, nikua rau sa iVakadinadina vakaveiwatini. Na ivalavala vinaka gona e uqeti ira na tani mera rogoca na itukutuku ni Matanitu ni Kalou.\n4 Okati Kina na Veibasoga Kece ni Noda Bula: Na noda itovo ena noda itikotiko, e vanua ni cakacaka, se e koronivuli, kei na gauna ni noda dau veilasamaki, ena boroya e dua na iyaloyalo me baleti keda kei na noda lotu vei ira na tani. O koya gona, meda tarogi keda: ‘Na cava beka nodra nanuma me baleta noqu vuvale? Era raica beka na neitou vale kei na neitou lomanibai o ira keimami tiko veitikivi ni savasava qai maqosa? Era raici keda o ira eda vuli vata, vaka kina o ira eda cakacaka vata nida dau gugumatua da qai dau yaco totolo yani i koronivuli, vaka kina i noda vanua ni cakacaka? Era raica beka na keda irairai kei na noda isulusulu ni maqosa qai rakorako?’ Na noda ivalavala vinaka sara ga oqo era na taleitaka kina na sokalou vei Jiova.\n5 E veivakasalataki o Pita nira na vosa vakacacataki na lotu Vakarisito. (1 Pita 4:4) Meda qarauna me kua ni vu ni vosa ni veivakacacani na noda itovo. (1 Pita 2:12) Ke vakarokorokotaki na Kalou eda qarava ena vuku ni noda ivalavala vinaka e veisiga, eda na vaka na cina ena vanua cecere, nida na dreti ira na tani mera mai vakaruru tale ga vakavinaka ena ivakaruru e vakarautaka o Jiova.—Maciu 5:14-16.


Kalouca na iTabatamata Qo | Bula i Jisu\nKalouca na iTabatamata Qo\nMACIU 11:16-30 LUKE 7:31-35\nVUNAUCA ESO NA KORO O JISU\nE VEIVUKE QAI VEIVAKACEGUI\nE dau dokai Joni na Dauveipapitaisotaki o Jisu, ia vakacava nodra rai e levu me baleti Joni? “Na itabatamata qo,” e tukuna o Jisu, “era vakataki ira na gone era tiko ena makete, era kacivi ira na nodra icaba, era kaya, ‘Keimami uvuca vei kemuni na bitunivakatagi, ia oni sega ni meke, keimami tagiyaso ia oni sega ni rarawa.’”—Maciu 11:16, 17.\nNa cava e vakaibalebaletaka o Jisu? E vakamatatataka: “O Joni, e sega ni kana se gunu ia era kaya na tamata, ‘E tiko vua na timoni.’ Ia ni lako mai na Luve ni tamata e kana e gunu, era kaya, ‘Raica! E tamata daukana qai daugunu waini, era nona itokani na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca.’” (Maciu 11:18, 19) E Nasaraiti o Joni, e bula rawarawa ga qai sega ni gunu waini, ia era kaya na itabatamata ena gauna ya ni curumi yalo velavela. (Tiko Voli Mai na Lekutu 6:2, 3; Luke 1:15) Ni kana qai gunu vakarauta o Jisu me vakataki ira na vo ni lewenivanua, e beitaki ni cakava vakasivia. Sa levu ga nodra vakalelewa.\nE vakatauvatana na itabatamata ya o Jisu vei ira na gone ena makete, era sega ni meke nira uvuca eso tale na gone na bitunivakatagi se rarawa nira tagiyaso eso tale. “Ia” e kaya o Jisu “ena kilai na vuku ena ka e cakava.” (Maciu 11:16, 19) Io, na ka erau “cakava” o Joni kei Jisu e vakadinadinataka ni lasu na ka erau beitaki kina.\nNi vakamacalataka oti o Jisu nodra sega ni vakarorogo na itabatamata, e vunauca sara na korolevu o Koresini, Peciseita kei Kapenaumi, na vanua a cakava kina na ka veivakurabuitaki. E kaya o Jisu ni rau rawa ni veivutuni na korolevu o Taia kei Saitoni mai Finaisi ke vakayacora kina na cakacaka veivakurabuitaki. E cavuti Kapenaumi tale ga na vanua e dau tiko kina vakalevu. Levu e kea era sega ni vakarorogo, qai tukuna vei ira o Jisu: “Ena lailai na cudru e tau vei Sotoma ena Siga ni Lewa, ena levu e tau vei kemuni.”—Maciu 11:24.\nE vakavinavinaka o Jisu vei Tamana, e vunia na ka dina vakayalo “vei ira na vuku kei na vuli vinaka,” e vakatakila ga vei ira na yalomalumalumu era vaka na gonelalai. (Maciu 11:25) E sureti ira qori o Jisu ni kaya: “Ni lako mai vei au o kemuni kece oni oca, oni bikai voli ena icolacola bibi, au na vakacegui kemuni. Ni mai cola na noqu ivua moni vuli vei au, niu yalomalumalumu, au yalomalua tale ga, oni na kunea kina na vakacegu. E veivakacegui na noqu ivua, e mamada tale ga na noqu icolacola.”—Maciu 11:28-30.\nE veivakacegui vakacava o Jisu? E veivakaocai qai veivakabobulataki na ivakarau vakavanua era lavaka na iliuliu ni lotu mera muria na lewenivanua. Kena ivakaraitaki, sa rui kaukaua tale nodra lawa ni Siga ni Vakacecegu. Ia ni vakacegui ira o Jisu ena nona vakavulica na ka dina me baleta na Kalou, era galala kina mai na itovo vakavanua dukadukali. E vakacegui ira tale ga era yalolailai ena nodra veivakalolomataki na iliuliu vakapolitiki kei ira na lomabibitaka nodra ivalavala ca. Sa qai vakaraitaka vei ira o Jisu na sala e rawa ni vosoti kina nodra ivalavala ca ra qai veiyaloni kei na Kalou.\nEra rawa ni yalataki ira vua na Kalou o ira kece na tu vakarau mera colata na ivua veivakacegui i Jisu, ra qai qarava na Tamada vakalomalagi e dauveinanumi qai dauyalololoma. E sega ni veivakaocai qori, ni sega ni icolacola bibi na ivakaro ni Kalou.—1 Joni 5:3.\nNa cava era vaka kina na gonelalai na itabatamata ena gauna i Jisu?\nNa cava e vakavinavinakataki Tamana vakalomalagi kina o Jisu?\nEra vakaocai vakacava na lewenivanua? E vakacegui ira vakacava o Jisu?\niMeli iMeli Kalouca na iTabatamata Qo\njy wase 39 t. 98-99


“Daru na Tiko Vata Mai Parataisi”—Luke 23:43 |Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guadeloupean Creole Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kekchi Kenyan Sign Language Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Mozambican Sign Language Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nicaraguan Sign Language Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Salvadoran Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zambian Sign Language Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\n“Daru na tiko vata mai Parataisi.”—LUKE 23:43.\nSERE: 145, 139\nE kilai vakacava ena ka e yalataka na Kalou vei Eparama ni na yaco na parataisi?\nE kilai vakacava ena parofisai i Aisea ni na parataisi na vuravura?\nEda kila vakacava ni rau sega ni lako i Parataisi o Jisu kei na daubasulawa ena siga rau mate kina?\n1, 2. Na cava era kaya eso me baleta na Parataisi?\nDUA dina na gauna vakaciriloloma. Nira sa biuta na vanua ni soqo na mata mai na veivanua ena soqo e Seoul, Korea, era tabili yani na tacida e kea. Levu era yaloyalo qai kacivaka, “Sota ena Parataisi!” Na parataisi cava era vakaibalebaletaka tiko?\n2 E duidui na ka era vakamacalataka e levu me baleta na parataisi. So era kaya ni parataisi e tatadrataki tu ga. So tale era kaya ni parataisi e vanua ni marau kei na vakacegu. Ni kana magiti tiko e dua na turaga walokai, de dua ena kaya ni sa tiko e parataisi. Ena ika19 ni senitiuri, ni raica e dua na dausarasara na buca veisenikau, e kailavaka, “Qo na parataisi!” E dau lutu na waicevata ena vanua qori e veiyabaki me sivia na 15 na mita, se vakayacani tiko ga me o Parataisi. Vakacava o iko, o na vakamacalataka vakacava na parataisi? O nuitaka ni na yaco dina?\n3. E vakamacalataka vakacava na iVolatabu na parataisi?\n3 E tukuni ena iVolatabu na parataisi a yaco taumada kei na kena se bera mai. E laurai ena imatai ni ivola ena iVolatabu na Parataisi. Ena iVolatabu na Catholic Douay e vakadewataki mai na vosa vakaLatina, e tukuna va qo na Vakatekivu 2:8: “Na Turaga na Kalou e teivaka e dua na parataisi ni marau ena ivakatekivu: na vanua e biuti [Atama kina] ni buli koya oti.” (Neitou na matanivola kala.) E tukuni ena iVolatabu vakaIperiu na were o Iteni. Na ibalebale ni Iteni na “Marau,” sa qai wacava na totoka ni were. E levu kina na kakana, vanua rairai vinaka, era veiyaloni tale ga na tamata kei na manumanu.—Vkte. 1:29-31.\n4. Na cava eda kaya kina ni parataisi na were o Iteni?\n4 Na vosa vaKirisi pa·raʹdei·sos, e ivakadewa ni vosa vakaIperiu ni “were.” E kaya na ivola na Cyclopaedia e vola o M’Clintock kei Strong ni rogoca e dua na kai Kirisi na vosa pa·raʹdei·sos, ena vakasamataka e dua na vanua rairai vinaka, vakacirigalala, e taqomaki vinaka tu, levu kina na vunikau dau vua, uciwai savasava kei na veico era kana kina na dia kei na sipi.—Vakatauvatana Vakatekivu 2:15, 16.\n5, 6. Na cava sa sega kina na Parataisi? Cava era na rairai taroga eso?\n5 Na Kalou e biuti rau o Atama kei Ivi ena dua na parataisi va qori, ia e qai kau tani vei rau. Na vuna? Ni rau talaidredre vua. Erau sa sega ni bula ena Parataisi kei ira na nodrau kawa. (Vkte. 3:23, 24) E lala tu ga na vanua qori me yacova na Waluvu ena siga i Noa.\n6 De dua era na taroga eso, ‘Rawa nira marautaka na bula ena Parataisi e vuravura na tagane, yalewa kei ira na gone?’ E tiko na kena ivakadinadina? Ke o nuitaka mo bula kei ira na wekamu ena Parataisi, o kila vakacava ni na yaco dina? O rawa ni vakamacalataka?\nIVAKADINADINA NI NA YACO NA PARATAISI\n7, 8. (a) Na cava e yalataka na Kalou vei Eparama? (b) Cava ena rairai vakasamataka me baleta na yalayala qori?\n7 Na iVolatabu duadua ga ena vakaraitaka na isaunitaro qori, ni vakavuna o koya e bulia na Parataisi. Meda dikeva mada na ka e tukuna na Kalou vua nona itokani o Eparama. E kaya ni na vakalevutaka na nona kawa me vaka na “mataninuku ni matasawa.” Sa qai yalataka vua o Jiova e dua na ka bibi: “Ena vuku ni nomu kawa era na rawata na veivakalougatataki na matanitu kece kei vuravura ni o vakarorogo ina domoqu.” (Vkte. 22:17, 18) E tokaruataka o Jiova na vosa ni yalayala qori vei luvena kei makubuna.—Wilika Vakatekivu 26:4; 28:14.\n8 E sega ni tukuni ena iVolatabu ni bau vakasamataka o Eparama nida na vakaicovitaki ena parataisi e lomalagi. Ni tukuna gona o Jiova me vakalougatataki “na matanitu kece kei vuravura,” ena rairai vakasamataka o Eparama na veivakalougatataki e vuravura. Qori na nona yalayala na Kalou, e vakadeitaka gona ni dua na gauna ena vinaka na “matanitu kece kei vuravura.” Vakacava e tiko eso tale na ivakadinadina ni na parataisi na vuravura?\n9, 10. Na vosa ni yalayala cava e vakadeitaka ni na yaco dina na Parataisi?\n9 E tukuna tale ga e dua na kawa i Eparama o Tevita na gauna era na muduki kina na “tamata ca” kei ira na “daucakacala.” Cava ena yaco? “Sa na sega vakadua na daucaka ca.” (Same 37:1, 2, 10) Ia “era na taukena na vuravura na yalomalumalumu, era na kunea na marau vakasakiti ena levu ni vakacegu.” E uqeti vakalou tale ga o Tevita me vola: “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.” (Same 37:11, 29; 2 Sam. 23:2) Ena uqeti ira vakacava na tamata ni Kalou era via cakava na lomana na vosa ni yalayala qori? Era kila ni dua na gauna era na taukena na vuravura na yalododonu, ena vakalesui tale mai na parataisi me vaka ena were o Iteni.\n10 Toso na gauna, era vakanadakui Jiova kei na sokalou savasava e levu na Isireli era kaya nira qaravi koya. E vakalaiva gona o Jiova mera vakamalumalumutaki vei ira na kai Papiloni, vakacacani nodra vanua, era qai kau vakavesu. (2 Vei. 36:15-21; Jere. 4: 22-27) Ia era tukuna na parofita ni Kalou nira na sereki ni oti e 70 na yabaki, mera lesu ena nodra vanua. E vakayacori kece na vosa ni yalayala qori. E vakaibalebale tale ga vei keda nikua. Nida dikeva eso na yalayala qori, vakasamataka tiko na vuna meda namaka kina na parataisi e vuravura.\n11. E vakayacori vakacava na Aisea 11:6-9, taro cava e basika?\n11 Wilika Aisea 11:6-9. Sa tukuna rawa tu o Jiova vei Aisea ni gauna era lesu kina na nona tamata ena nodra vanua, era na vakila na vakacegu. Era na sega ni rerevaki ira na tamata se manumanu. Era na taqomaki vinaka na qase kei na gone. E tautauvata sara ga qori kei na ka e vakarautaka na Kalou ena were o Iteni. (Aisea 51:3) E parofisaitaka tale ga o Aisea ni na robota na vuravura taucoko, sega ni matanitu ga o Isireli, na “kilaka me baleti Jiova me vaka e ubia na wasawasa na wai.” Ena vakayacori ena gauna cava?\n12. (a) Era vakalougatataki vakacava na sereki mai Papiloni? (b) Eda kila vakacava ni na vakayacori tale na Aisea 35:5-10 ena gauna se bera mai?\n12 Wilika Aisea 35:5-10. E tukuna tale o Aisea ni na sega ni vakaleqai ira na sereki mai Papiloni na manumanu se tamata. Ena vuavuaivinaka nodra qele ena levu ni kakana ni vakasuasuataki vinaka me vaka ga ena were o Iteni. (Vkte. 2:10-14; Jere. 31:12) Vakacava e vakayacori kece na parofisai qori ena nodra gauna na Isireli? Meda nanuma tiko ni parofisaitaki tale ga na nodra vakabulai na mataboko, lokiloki, kei na didivara. Ia era sega ni vakabulai vakacakamana na sereki mai Papiloni. E dusia tiko ga qori na nona veivakabulai na Kalou ena gauna se bera mai.\n13, 14. E vakayacori vakacava vei ira na sereki mai Papiloni na Aisea 65:21-23? Na parofisai cava sa vo me vakayacori? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n13 Wilika Aisea 65:21-23. Nira lesu na Jiu ena nodra vanua, e sega ni vakarautaki tu nodra vale vinaka, se me teivaki tu na nodra qele kei na loganivaini. Ia ena qai yaco qori ni sa vakalougatataki ira na Kalou. Dua na ka nodra marau nira sa tara nodra vale mera tiko kina! Rawa nira teitei, ra vakayagataka tale ga na ka era tea.\n14 Me vaka e parofisaitaki ena tikinivolatabu qori, na noda gauna ena “vaka na dede ni dua na vunikau.” So na vunikau era bula me vica vata na udolu na yabaki. Ena vinakati meda bulabula vinaka me rawa ni dede va qori na noda bula. Sa na dua dina na parataisi totoka ke vakayacori dina na ka e yalataka qori o Aisea! Ena vakayacori dina!\nEna vakayacori vakacava na ka e yalataka o Jisu me baleta na Parataisi? (Raica na parakaravu 15, 16)\n15. Na cava eso na veivakalougatataki sa parofisaitaki tu ena ivola i Aisea?\n15 Raitayaloyalotaka mada na sala ena vakayacori kina ena parataisi na vosa ni yalayala eda sa vulica mai: Na Kalou ena vakalougatataki ira kece na tamata e vuravura. Era na sega ni rerevaka na manumanu se tamata itovo vakamanumanu. Era na rai na mataboko, rogo na didivara, era na ladelade na lokiloki. Era na tara nodra vale, ra tea tale ga na kedra. Era na bula balavu sara ni vakatauvatani kei na vunikau. Io, e vakadinadinataki ena iVolatabu ni na qai vakayacori qori ena parataisi. Ia kaya mada ke kaya vei iko e dua ni parofisai kece qori e sega ni dusia na parataisi. Cava o na tukuna? O vakadeitaka vakacava ni na vakayacori dina na parataisi e vuravura? E vakamatatataka na kena isau o Jisu, na tamata rogo duadua a bula e vuravura.\nO NA TIKO E PARATAISI!\n16, 17. Na gauna cava e cavuta kina o Jisu na Parataisi?\n16 E sega nona cala o Jisu, ia e beitaki qai vakaliligi ena kaunirarawa me vakamatei. Rau vakaliligi tale ga e yasana e rua na Jiu daubasulawa. Ni bera ni cavuka nona icegu, dua vei rau e vakadinata ni o Jisu na tui sa qai kerea vua: “Jisu, qai nanumi au ni oni sa tiko ena nomuni Matanitu.” (Luke 23:39-42) Na ka e tukuna o Jisu ena Luke 23:43, ena vakatau kina nomu bula ena gauna se bera mai. Eso na dauvakadidike era vakadewataka yadudua va qo: “Au kaya vakadodonu vei iko, nikua daru na tiko vata mai Parataisi.” Ni tukuna o Jisu “nikua,” cava e vakaibalebaletaka? Meda raica mada eso na ivakaraitaki.\n17 Levu na vosa ena gauna qo era dau vakayagataka na koma me matata na iyatuvosa. Ia ena ivolavivigi makawa vaKirisi, e sega ni dau vakayagataki vakalevu na vakavakadigo. E basika gona na taro: Vakacava e kaya tiko o Jisu, “Au kaya vei iko, nikua daru na tiko vata mai Parataisi”? Se kaya tiko, “Au kaya vei iko nikua, daru na tiko vata mai Parataisi”? De dua era biuta na koma na dauvakadewa ena ka era nanuma ni vakaibalebaletaka o Jisu. E laurai ruarua qori ena vakadewa ni iVolatabu sa tu nikua.\n18, 19. Ena matata vakacava vei keda na ka e tukuna o Jisu?\n18 Meda nanuma tiko na ka e tukuna o Jisu vei ratou nona imuri: “Ena siga tolu, bogi tolu tale ga na Luve ni tamata ena lomaniqele.” E kaya tale ga: “Sa vakarau soli na Luve ni tamata ina ligadra na lewenivanua, era na vakamatei koya, ia ena vakaturi ena ikatolu ni siga.” (Maciu 12:40; 16:21; 17:22, 23; Mari. 10:34) E kaya na yapositolo o Pita ni yaco dina qori. (Caka. 10:39, 40) Kena ibalebale, e sega ni dua na Parataisi erau lako kina o Jisu kei na daubasulawa ena gauna rau mate kina. O Jisu e “tu mai na iBulubulu [se “Etesi”]” me vica na siga qai vakaturi koya na Kalou.—Caka. 2:31, 32; vmr. *\n19 E tekivu va qo na ka e yalataka o Jisu vua na daubasulawa: “Au kaya vakadodonu vei iko nikua.” Na matavosa qori e dau cavuti vakalevu ena gauna i Mosese. E kaya: “Me dei e lomamu na vosa kece qo au vakarota tiko vei iko nikua.”—Vkru. 6:6; 7:11; 8:1, 19; 30:15.\n20. Na cava tale era kaya eso me matata kina vei keda na vosa i Jisu?\n20 E tukuna e dua na daunivakadewa iVolatabu ena Tokalau e Loma me baleta na vosa i Jisu: “E vakabibitaki tiko ena tikinivolatabu qo na vosa ‘nikua,’ e dodonu gona me wiliki va qo, ‘Au kaya vakadodonu vei iko nikua, daru na tiko vata mai Parataisi.’ Na vosa ni yalayala qori e cavuti ena siga ya, ia ena qai vakayacori malua. Qori na nodra ivosavosa ena vanua ya, ni dua na ka e yalataki ena dua na siga ena dei tu ga.” E dua tale na vakadewa ena vosa vakaArame ena ikalima ni senitiuri e vakadewataka va qo na ka e tukuna o Jisu: “Emeni, au kaya vei iko nikua ni daru na sota ena Were o Iteni.” Me uqeti keda mada ga na vosa ni yalayala qori.\n21. Ena lai bula i lomalagi na daubasulawa? Na vuna?\n21 Eda kila vakacava ni sega ni tukuna tiko o Jisu vua na daubasulawa ni na lai veiliutaki kei koya i lomalagi? E sega ni kila tu mada ga na daubasulawa na veiyalayalati e vakayacora o Jisu kei ratou na nona yapositolo yalodina me ratou veiliutaki kei koya ena matanitu vakalomalagi. (Luke 22:29) Kena ikuri, se bera mada ga ni papitaiso na daubasulawa. (Joni 3:3-6, 12) Sa na matata gona na ka e vakaibalebaletaka tiko o Jisu, ya na yalayala me baleta na parataisi e vuravura. Oti e vica na yabaki, e raivotutaka o Paula e dua na turaga e “kau vakasauri i parataisi.” (2 Kor. 12:1-4) E digitaki o Paula kei ratou na vo ni yapositolo yalodina me ratou lai bula i lomalagi me ratou veiliutaki kei Jisu. Ia e dusia o Paula e dua na ka se bera mai, na “parataisi” sa voleka. * Vakacava ena vakayacori qori e vuravura? O na bula kina?\n22, 23. Na cava eda nuitaka tu?\n22 Nanuma tiko na ka e tukuna o Tevita, ni “o ira na yalododonu era na taukena na vuravura.” (Same 37:29; 2 Pita 3:13) E vakaibalebaletaka o Tevita ni dua na gauna era na muria kece na ivakatagedegede i Jiova o ira na bula e vuravura. E parofisaitaki ena Aisea 65:22: “Na nodra gauna na noqu tamata ena vaka na dede ni dua na vunikau.” Qori e dusia nira na bula na tamata me vica vata na udolu na yabaki. Vakacava ena yaco dina? Io, e tukuni ena Vakatakila 21:1-4, ni Kalou ena vakalougatataka na kawatamata. E dua gona na veivakalougatataki oya nira ‘sa na sega tale ni mate’ na qaravi koya ena vuravura vou.\n23 Sa qai matata na ka e kaya na iVolatabu me baleta na Parataisi. Rau vakayalia o Atama kei Ivi na Parataisi ena were o Iteni, ia ena yaco tale. E yalataka na Kalou nira na vakalougatataki na tamata e vuravura. E uqeti vakalou o Tevita me vola nira na taukena na vuravura na yalododonu kei ira na yalomalumalumu mera bula tawamudu kina. Me uqeta mada ga na lomada na parofisai ena ivola i Aisea me baleta na bula e Parataisi. Ena yaco ena gauna cava? Ni sa vakayacori na ka e yalataka o Jisu vua na daubasulawa. O rawa ni bula kina. Ena parataisi, sa na qai yaco dina na ka era tukuna na tacida ena soqo ni veiwasewase e Korea: “Sota ena Parataisi!”\n^ para. 18 E vola o Parofesa C. Marvin Pate ni levu na dauvakadidike era vakabauta ni nona kaya o Jisu “nikua,” e vakaibalebaletaka na nona sa tiko sara ga e Parataisi ena gauna e vakamatei kina, se loma ga ni 24 na aua. Sa qai tomana o Parofesa Marvin ni rai qori e veicalati kei na so tale na ivakadinadina ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki, e tukuni ena iVolatabu ni tu ena iBulubulu o Jisu ena gauna e mate kina, oti sa qai lako i lomalagi.—Maciu 12:40; Caka. 2:31; Roma 10:7.\n^ para. 21 Raica na “Taro na Dauwiliwili” ena ilavelave qo.\niMeli iMeli “Sota ena Parataisi!”\niMeli iMeli NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Tiseba 2018


Cava mo Cakava ke Vakalailaitaki na Kemu iSau—iVakasala Yaga ena iVolatabu ena Gauna ni Leqa Vakailavo\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Batak (Karo) Belize Kriol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Finnish Fon French Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kabiye Kamba Kannada Kazakh Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Korean Sign Language Lingala Lithuanian Malagasy Malay Malayalam Maya Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Persian Pidgin (West Africa) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Sunda Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Tetun Dili Thai Turkish Tzotzil Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Yoruba vakaViti\nVakacava e sa sega ni veirauti na ilavo dou bula kina ena vuku ni leqa vakailavo? Ena rawa ni vakavuna qori na matedewa, na leqa tubukoso, na tiko yavavala vakapolitiki, kei na ivalu. Ena sega tu ga ni rawarawa na ituvaki qori, ia ena rawa ni vukei iko na ka e kaya na iVolatabu mo maninitaka na ilavo dou sa bau rawata.\n1. Ciqoma ni veisau na kemu ituvaki.\niVakavuvuli vakaivolatabu: ‘Au sa vulica . . . meu lomavakacegu niu vutuniyau seu ligalala.’—Filipai 4:12.\nKe sa sega mada ga ni levu na ilavo o rawata me vaka eliu, o se rawa tiko ga ni vulica mo bula ena ilavo o sa rawata tiko. Na totolo ga ni nomu veisau kei na nomu ciqoma na kemu ituvaki, ena yaga vei iko kei ratou e vale.\nMo kila tale ga na veivuke e vakarautaka na matanitu se so tale na isoqosoqo ena rawa ni yaga vei kemudou. Mo vuki totolo, ni rawa ni vakaiyalayala ga na gauna ena yaga kina na ka ni veivuke qori.\n2. Dou cakacaka vata vakavuvale.\niVakavuvuli vakaivolatabu: “E seva na ka e nanumi ni sega na veivosaki, ia e vakavatukana na sasaga ni levu na daunivakasala.”—Vosa Vakaibalebale 15:22.\nVeivosakitaka kei watimu kei ratou na gone na lailai ni ilavo sa tiko. Nomudou veivosakitaka vinaka qori, ratou na tokona kina na veiveisau me caka. Ena rawa ni vakabula ilavo nomudou cakacaka vata ni dou maninitaka na ka qai sega ni vakasabusabu.\n3. Me dua na nomu ituvatuva ni ilavo.\niVakavuvuli vakaivolatabu: ‘Dabe mada mo cakacakataka na kena isau.’—Luke 14:28.\nNi vakalailaitaki na ilavo o rawata, e bibi mo kila na sala o vakayagataka tiko kina. Koya gona, mo vakarautaka e dua na ituvatuva ni ilavo. Mo vola sara ga eliu na levu ni ilavo o namaka mo rawata ena dua vula. Oti qori, vola ena dua na lisi na nomudou sausaumi kece ni dua na vula, kei na ilavo kece dou dau vakayagataka dina ni o kila ni na veisau kece qori. Mo vola tale ga na levu ni ilavo o via maroroya me yaga ni yaco na veika tawanamaki.\nVakatutu: Ni o vola tiko na ka kece o dau vakavolia, mo dau kauai tale ga ena so na ka lalai e lako tu kina nomu ilavo. O na kurabuitaka na ka o raica. Kena ivakaraitaki, e vakavola tiko e dua na turaga na veika e dau volia, e raica ni dua na yabaki e vakayagataka tiko e vicavata na drau ena voli drega.\n4. Volia ga na veika bibi qai cakava na veiveisau.\niVakavuvuli vakaivolatabu: ‘Mo vakadeitaka na veika era bibi sara.’—Filipai 1:10.\nVakatauvatana na kemu isau kei na sala o vakayagataka kina nomu ilavo qai saga mo raica na ka me kua ni voli se me vakalailaitaki, me veirauti tiko ga kei na kemu isau. Dikeva e vica na ka qo:\nSala ni veitosoyaki. Ke rua na nomudou motoka, vakacava me volitaki e dua? Ke tiko nomudou motoka isaulevu, vakacava mo dou volitaka qai volia e dua e sau rawarawa? Vakacava mo dou vodo basi, basikeli, se mo dou taubale ga?\nKa ni veivakamarautaki. Vakacava mo kua ni vakayagataka na porokaramu ni iyaloyalo se tivi e saumi? Mo dou vakayagataka ga na kena e sau rawarawa se na kena e sega ni saumi.\nSaumi ni bili. Mo dou veivosakitaka vakavuvale na sala me vakalailaitaki kina na vakayagataki wai, livaliva, benisini se karasini kei na gas. De dua o na nanuma ni sega soti sara ni bibi nomudou bokoca na cina se mo sili ga vakalekaleka, ia ena rawa ni vakabula ilavo.\nKakana. Saga mo kua ni kana e valenikana, vakasaqara ga e vale na kemu. Mo vakasamataka rawa na ka o na kania, volia, se o rawa ni vakasaqa tu vakalevu. Rawa tale ga ni dou vakayagataka na bulagi. Vola rawa tu na nomu lisi ni volivoli mo kua kina ni volivoli vakalialia. Dau volia na kakana bulabula era vua ena kena gauna, nira sau lailai. Kua ni volia na kakana kamikamica. Vakacava mo tea ga na kemu?\niSulu. Mo voli isulu ga ni siawa se kabasu na kena e tiko vei iko. Kua ga ni volivoli mo toso vata kei na gauna. O rawa ni voli isulu ena gauna e sau rawarawa kina, se o rawa ni lai volivoli ena secondhand. Vakacava mo kua ni vakamamacataka na nomu isulu ena misini, ia mo vakaliliga ga e tuba ni draki vinaka? Qori ena sega ni kana livaliva.\nVeika o via volia. Ni bera ni o lai volivoli, tarogi iko mada: ‘Au na rawa ni ceguva na kena isau? E vinakati sara ga meu volia? Vakacava mo qai veisautaka tale ena dua na gauna na nomu talevoni, iyaya vakalivaliva, se motoka? Vakacava mo volitaka na iyaya o sa sega ni vakayagataka? Ni o cakava qori, ena vukei iko mo bula rawarawa ga, qai vakabula ilavo.\nVakatutu: Ni vakalailaitaki na kemu isau, o na rawa ni muduka kina eso na ka o dau cakava e veivakaleqai se saulevu. Me vaka na kana tavako, veimauilavo, se na gunu sivia. Ni o cakava gona na veiveisau qori ena rawa ni vukei iko mo maninitaka na ilavo o vakayagataka, ena vinaka tale ga na ivakarau ni nomu bula.\n5. Mo kauaitaka na nomu veika vakayalo.\niVakavuvuli Vakaivolatabu: “Era na marau o ira na kauaitaka na nodra bula vakayalo.”—Maciu 5:3.\nNa iVolatabu e vakarautaka na ivakasala yaga qo: “E itataqomaki na vuku me vaka ga ni itataqomaki na ilavo, ia qo na yaga ni kilaka: Na vuku e vakabula na kena itaukei.” (Dauvunau 7:12) E tiko ena iVolatabu na ivakasala yaga va qori. Era vakadinadinataka e levu ni gauna era muria kina, era sega ni lomaocaocataka na nodra veika vakailavo.—Maciu 6:31, 32.\niVakavakayagataki ni iLavo Cakacaka & iLavo\niMeli iMeli Cava mo Cakava ke Vakalailaitaki na Kemu iSau?\niVakamacala ni Maciu 6:34—“Kua Vakadua ni Lomaocaocataka na Siga ni Mataka”


Same 147 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\n147 Ni vakacaucautaki Ja!* E vinaka meda sere ena vakacaucau vua na noda Kalou,E ka marautaki qai veiganiti me vakacaucautaki o koya!+ 2 E tarai Jerusalemi tiko o Jiova,+E kumuni ira vata mai na Isireli era veituyaki tu.+ 3 E vakabulai ira na ramusu na lomadra,E vauca na nodra mavoa. 4 E wilika o koya na levu ni kalokalo,E kacivi ira kece ena yacadra.+ 5 E cecere qai uasivi ena kaukaua na noda Turaga,+Na nona kila e sega ni katumi rawa.+ 6 E vakaduria cake na yalomalua o Jiova,+Ia e bitalaka na daucaka ca ina qele. 7 Ni sere vei Jiova ena vakavinavinaka,Sere ena vakacaucau vua na noda Kalou, me salavata na api, 8 E ubia o koya na lomalagi ena o,E vakarautaka na uca e vuravura,+E vakatubura na co+ ena veiulunivanua. 9 E solia na kakana vei ira na manumanu,+Vei ira na reveni gone nira tagica.+ 10 E sega ni marautaka o koya na kaukaua ni ose,+Se vakadrukai koya na kaukaua ni yava ni tamata.+ 11 E dau marautaki ira na rerevaki koya o Jiova,+O ira na waraka tiko na nona loloma e dei.+ 12 Vakalagilagi Jiova, i Jerusalemi. Vakacaucautaka na nomu Kalou, i Saioni. 13 E vakaukauataka o koya na ivakadei ni nomu matamatanikoro,E vakalougatataka na luvemu era tu vei iko. 14 E kauta mai o koya na vakacegu ina nomu yasana,+E vakamamautaki iko ena witi vinaka duadua.*+ 15 E tala o koya na nona ivakaro e vuravura,E cici vakatotolo na nona vosa. 16 E tala o koya na ucacevata me vaka na vutinisipi,+E ceburaka na tegu cevata me vaka na dravusa.+ 17 E viritaka sobu o koya na nona ucaqereqere* me vaka na tikitiki ni madrai.+ O cei ena vosota rawa na nona liliwa?+ 18 E tala yani o koya na nona vosa ra qai waicala. E vakaliwava na nona cagi,+ qai drodro na wai. 19 E tukuna o koya na nona vosa vei Jekope,Na nona lawa kei na lewa vei Isireli.+ 20 E sega ni cakava qori ina dua tale na matanitu,+Era sega ni kila e dua na ka me baleta nona lewa. Vakacaucautaki Ja!*+\n^ Se “waicevata.”


Au sa Rawa ni Veibuku? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish Frafra French Ga Georgian German Greek Greenlandic Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kabuverdianu Kachin Kamba Kazakh Kazakh (Arabic) Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luganda Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mongolian Myanmar Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tiv Tsonga Turkish Turkmen Twi Ukrainian Umbundu Urhobo Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa cava na veibuku?\nNa cava na inaki ni veibuku?\nAu sa yacova na yabaki ni veibuku?\nNa cava mo kua ni kusa kina na veibuku?\nO dau lako vata vakalevu kei na dua na tagane ke o yalewa, se yalewa ke o tagane. O sa veibuku tiko?\nDrau sa veivinakati tiko kei na dua. Levu na gauna ena dua na siga, drau dau vakauitukutuku se veiqiriti. O sa veibuku tiko?\nEna gauna kece o dau sota kina kei ira na nomu itokani, drau dau veitalanoa tiko ga. O sa veibuku tiko?\nEna rawarawa toka mo sauma na imatai ni taro. Ia ena via dredre mo sauma na kena ikarua kei na kena ikatolu. Na cava sara mada na veibuku?\nIo, na veibuku e dua na ivakarau ni veimaliwai o vakaraitaka kina nomu taleitaka e dua, se taleitaki iko o koya.\nNa isau gona ni taro tolutolu qori na io. Se mani drau veidomoni se veivosaki wasoma ena talevoni se veiraimata, e matanalevu se caka lo, qori gona na veibuku.\nE dodonu me rokovi na inaki ni veibuku, me rau vakadeitaka kina na gonetagane kei na goneyalewa me rau veiwatini, se sega.\nIo, eso na nomu icaba era raica vakamamada na veibuku. Era rairai taleitaka mera vakaitokani kei na dua na tagane ke yalewa, se yalewa ke tagane ia drau sega ni nakita mo drau vakawati. Eso era sega ni mareqeta na itokani va qori, era vinakata ga mera laurai e matanalevu, mera dokai kina.\nLevu na gauna e dau lekaleka ga na veitokani va qori. E kaya e dua na goneyalewa o Heather, “Levu na itabagone era tinia na nodra veikilai ena veimacawa se rua na macawa. Era raica me lekaleka ga na veikilai, oya me vakarautaki ira ga ina veisere, sega ni vakawati.”\nNi o sa veibuku, mo kua ni vaqitoqito. Mo vakadeitaka gona ni donu na nomu inaki.—Luke 6:31.\nKe o veibuku qai sega ni nomu inaki mo vakawati, o vaka e dua na gone e qitora nona iyaya ni vakatatalo vou, oti ga e biuta tale\nVakasamataka: O na vinakata me dua e vaqitoqitotaki iko me vaka na iyaya ni vakatatalo, me tomiki ga oti qai biu tale? Kua ni cakava qori vua e dua tale! E kaya na iVolatabu, na loloma e “sega ni cakava na ka e sega ni rakorako.”—1 Korinica 13:4, 5.\nE kaya e dua na goneyalewa o Chelsea: “Ena so na gauna au nanuma ni ka ni lasa na veibuku, ia ena sega dina ni lasa ke dua e taura vakabibi, e dua tale e sega.”\niVakasala: Wilika na 2 Pita 1:5-7 qai digia e dua na itovo mo cakacaka kina mo vakarautaki iko ena veibuku kei na vakawati. Oti e dua na vula, raica na ka o sa vulica kei na ka mo vakavinakataka ena itovo qori.\nNa yabaki cava o nanuma me tekivu veibuku kina e dua na itabagone?\nTaroga qori vua na nomu itubutubu.\nE rawa ni duidui na nomu isaunitaro kei na nodrau na nomu itubutubu. Se sega sara ga! Levu na itabagone era se sega ni via veibuku mera yacova mada na yabaki era na kilai ira vinaka kina, o rawa sara ga ni dua vei ira.\nQori na ka e vakatulewataka na goneyalewa o Danielle, sa yabaki 17. E kaya: “Niu nanuma lesu na rua na yabaki sa oti, e duidui sara na ka au dau raica vei koya au nanuma me watiqu ni vakatauvatani kei na ka au raica ena gauna qo. Ena gauna mada ga qo, au se sega ni vakadeitaka na vakatulewa qori. Au na qai vakasamataka ga na veibuku niu kila ni sa na vinaka na noqu itovo me vica tale na yabaki.”\nE tiko tale e dua na vuna vinaka mo wawa kina. E tukuni ena iVolatabu na matavosa na “bula vakaitabagone” me vakamacalataka na kena kaukaua ena gauna qori na gagadre ni veiyacovi kei na veidomoni. (1 Korinica 7:36) Ni o veivolekati tiko ga kei na dua na tagane ke o yalewa, se yalewa ke o tagane ni o se donuya tiko na gauna qori, ena vakabulabulataka na gagadre ni veiyacovi, ena tini sara ena ivalavala tawakilikili.\nIo, de ra raica vakamamada qori na nomu icaba. Levu era rairai vinakata sara ga mera veiyacovi. Ia o iko, mo vakaraitaka ni o yalomatua! (Roma 12:2) Kena ilutua, e uqeti iko na iVolatabu mo “dro tani mai na veiyacovi tawadodonu.” (1 Korinica 6:18) Ni o wawa me oti mada na gauna vakaitabagone, o na “biuta tani [kina] na ka ca.”—Dauvunau 11:10.\nNi o veimurimuri mo veibuku ni se sega ni kena gauna, e vaka ni o vakaukauataki mo veitarogi ena dua na lesoni o sega sara ga ni vulica. E sega ni dodonu me va qori! E vinakati na gauna mo vulica kina na lesoni mo kila na ka mo veitarogitaka.\nE vaka kina na veibuku.\nMe kua ni tauri vakamamada na veibuku. Ni bera ni o kila vinaka e dua, e vinakati na gauna mo vulica kina e dua na lesoni bibi, oya na veitokani.\nEna dua na gauna e muri, ni o sota kei na dua e ganiti iko, o sa na tu vakarau mo bucina e dua na veiwekani tudei. Koya gona, na vakawati vinaka e yavutaki ena nodrau veitokani vinaka e rua.\nNi o wawa ena sega ni yalani kina na nomu galala. Ia ena levu sara nomu gauna galala mo ‘marau [kina] ni o se cauravou.’ (Dauvunau 11:9) Ena tiko tale ga na gauna mo vakarautaki iko kina mo bucina eso na itovo, e bibi sara na nomu veika vakayalo.—Lele i Jeremaia 3:27.\nEna gauna qo, o rawa ni marautaka nomu veimaliwai kei koya o sa nanuma tiko. O na cakava vakacava qori? Drau veimaliwai kei na so tale. E kaya o Tammy: “Au kila ni Iasa sara ni va ya. E vinaka me levu na noda itokani.” E duavata kina o Monica, e kaya, “E vakasama vinaka meda veimaliwai vakailawalawa, nida veimaliwai kina kei ira e duidui na nodra itovo.”\nIa ke sa rui totolo mo vakasamataka e dua ena gauna qo, ena vakamosia ga na yalomu. Mo kua gona ni vakusakusa. Vakayagataka na gauna qo mo vulica na sala mo bucina kina na veitokani e dei. Ena dua na gauna, ke o vinakata mo veibuku o sa na kilai iko vinaka kei na ka o vinakata vua na kemu isa drau na bula vata ena gauna kece.\nNa Cava na Dodomo Dina?\nNa dodomo e yavutaki ena ivola ni italanoa e tarava ga mai na rarawa, ia na dodomo dina e yavutaki ena ivakavuvuli dei vakaivolatabu.\niMeli iMeli Au sa Rawa ni Veibuku?\nijwyp ulutaga 14


Vakabauta—Na Cava e Kaya na iVolatabu?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Gujarati Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kazakh Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Luganda Luvale Macedonian Malagasy Malayalam Maltese Marathi Myanmar Nepali Norwegian Oromo Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nEra kaya eso nira daulotu, ia era sega ni kila na ibalebale ni “vakabauta.” Na cava na vakabauta? Na cava e bibi kina na vakabauta?\nNa cava na vakabauta?\nEra nanuma e levu ni sega ni gadrevi me dua na ivakadinadina me qai vakabauti e dua na ivakavuvuli. Kena ivakaraitaki, ena tukuna e dua na daulotu: “Au vakabauta na Kalou.” Ia ke tarogi se “cava e vakabauta kina ya,” ena rairai kaya “ya na ka au vakavulici kina.” O koya e va qori na nona rai e vakabauta tu ga vakamataboko na ka, e sega ni yavutaki vinaka na nona vakabauta.\n“Na vakabauta oya noda vakadeitaka e lomada ni na yaco dina na ka eda nuitaka, na noda raica tale ga na ivakadinadina e vakaraitaka ni tiko dina na ka e sega ni raica na matada.” (Iperiu 11:1) E bibi me tiko e dua na ivakadinadina meda vakadeitaka kina ni na yaco dina na ka eda nuitaka. Na vosa taumada e vakadewataki me “vakadeitaka e lomada,” e sega ni vakaibalebaletaka na ivakarau ni lomada se na tatadra. E okati gona ena vakabauta na noda vakadeitaka e dua na ka e tiko na kena ivakadinadina.\n“Tekivu mai na gauna a buli kina na vuravura e kilai na veika tawarairai me baleti koya [Kalou], ya na nona kaukaua e sega ni vakaiyalayala, vaka kina ni o koya dina ga na Kalou.”—Roma 1:20.\nNa cava e bibi kina na vakabauta?\n“Ke sega na vakabauta eda na sega ni vakamarautaka rawa na Kalou, ni o koya e torova na Kalou e dodonu me vakabauta ni bula dina tiko o koya, ni na vakaicovitaki ira tale ga era vakasaqarai koya ena yalogu.”—Iperiu 11:6.\nEda sa raica oti mai ni levu era vakabauta ga na Kalou baleta nira susugi se ra vakavulici kina. Ia e vinakata na Kalou vei ira na qaravi koya, mera vakabauta dina ni bula tiko o koya qai dauloloma. Qori na vuna e veiuqeti kina na iVolatabu meda yalogu ni vakasaqara na Kalou, meda rawa ni kilai koya vinaka.\nEna rawati vakacava na vakabauta?\nE kaya na iVolatabu ni “vakabauti ga na ka ke rogoci na vosa.” (Roma 10:17) Kena ibalebale e bibi mo ‘rogoca’ na ka e kaya na iVolatabu me baleta na Kalou. Qori na imatai ni ka mo cakava mo rawa ni vakabauti koya. (2 Timoci 3:16) Ni o vulica na iVolatabu, o na kila na isau ni taro va qo: O cei na Kalou? Au na vakadinadinataka vakacava ni bula tiko na Kalou? E kauaitaki au dina na Kalou? Na cava na inaki ni Kalou me baleta na veigauna se bera mai?\nTu wavoliti keda na ivakadinadina ni bula tiko na Kalou\nEra na marau na iVakadinadina i Jiova mera veivakavulici ena iVolatabu. E vakamacalataki ena neimami website na jw.org: “Keimami marautaka na iVakadinadina i Jiova me keimami veivakavulici ena iVolatabu, ia keimami sega ni vakasaurarataka e dua me lewena na neimami lotu. Keimami na vakamacalataka ga ena veidokai na ka e kaya na iVolatabu, ia e tu vua na tamata yadua na dodonu me digia na ka e vakabauta.”\nNa nomu vakabauta e dodonu me yavutaki ena ivakadinadina o raica, ni o vakasamataka na ka dina o wilika ena iVolatabu. Ni o cakava qori, o sa vakataki ira eso na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri, “gauna era rogoca kina na vosa, e gu na lomadra mera dikeva vinaka na iVolatabu e veisiga mera vakadeitaka kina se dina na ka era rogoca se sega.”—Cakacaka 17:11.\n“Ena rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.”—Joni 17:3.\nO na vaqara na kena isau ena vakadidike vakasaenisi, na vuku vakavuravura se iVolatabu?\niVakamacala ni Iperiu 11:1—“Na Vakabauta Oya Noda Nuidei ni na Vakayacori na ka Eda Nuitaka”\nE yaga vakacava na vakabauta dina? Na cava e bibi kina?\niMeli iMeli Vakabauta\nNa Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Vakabauta?


Na 10 na Kuita | iTalanoa Vakaivolatabu\nRAICA mada na iyaloyalo oqo. Oqori na kuita yadudua a tauca o Jiova vei Ijipita. O rawa ni raici Eroni ena imatai ni yaloyalo ni biuta tiko na nona ititoko ina Uciwai na Naile? E vuki na uciwai me dra, ra mate kina na ika qai boica na uciwai.\nNa kena ikarua, e cakava o Jiova mera lade cake mai na boto ena Uciwai na Naile. Era sinai ena veivanua nira curuma na vale, na imocemoce, na ovani, na kava ni vavavi, kei na levu tale. Ia, nira sa mate na boto era kumuni ira vata kece ga ena dua na yasana na kai Ijipita, ra qai vakaboicataka na vanua.\nSa qai mokuta o Eroni na qele ena nona ititoko, qai vuki na kuvuniqele me kutu, oya na manumanu vuka lalai era dau veikati. Oqo na ikatolu ni kuita e Ijipita.\nNa vo ni kuita e sega ni tarai ira na Isireli, na kai Ijipita ga. Na ikava ni kuita na lago lelevu, era curuma na nodra vale kece na kai Ijipita. Na ikalima ni kuita e yaco vei ira na manumanu nira mate kina na me, na sipi, kei na bulumakau ni Ijipita.\nTarava na nodrau kaburaka i macawa o Eroni kei Mosese na dravusa. Oqori na ikaono ni kuita, era tauvi bo kina na tamata kei na manumanu.\nOti oya, sa qai dodoka cake na ligana i lomalagi o Mosese, qai vakatauca mai na uca cevata o Jiova, kei na kurukuru. E se sega vakadua ni bau kune e Ijipita na mataqali draki ca vaka oqo.\nNa ikawalu ni kuita na yavusa vodre. E se sega vakadua nira bau levu vaka oqo e Ijipita na vodre. Era kania na ka kece ga e se bula tu ni oti na uca cevata.\nNa butobuto loaloa e ikaciwa ni kuita, qai siga tolu taucoko na kena butobuto tu na vanua, vakavo wale ga na nodra itikotiko na Isireli.\nSa qai kaya vei ira na nona tamata na Kalou mera boroya ena nodra katuba na dra ni dua na luve ni me se sipi. Sa qai lako yani ina vanua taucoko o Ijipita na agilosi ni Kalou. Ni raica ga na dra ena katuba e sega ni vakamatea e dua. Ia, na katuba e sega ni kune kina na dra, ena vakamatei na ulumatua ena vuvale oya vaka tale ga kina na ulumatua ni nodra manumanu. Oqo na ikatini ni kuita.\nNi oti vinaka sara ga na ikatini ni kuita sa qai kaya vei ira na Isireli o Fero mera lako. Nira sa vakavakarau rawa tu na tamata ni Kalou, na bogi tiko ga oya era biuti Ijipita kina.\nLako Yani wase 7 ina 12.\niMeli iMeli Na 10 na Kuita


Ka Mo Cakava Ni o Lolosi—Tikinivolatabu Veivakacegui\nKa Mo Cakava ni o Lolosi\nE levu sara na ivakasala e dau soli me baleta na lolosi, ia eso ga era yaga. Kena ivakaraitaki, era na vakasalataki iko eso mo kua ni tagi se vakaraitaka na rarawa ni lomamu. So tale era cakava na kena veibasai nira uqeti iko mo vakaraitaka na lomamu. Ia e veiraurau na ivakasala ni iVolatabu me salavata kei na so na vakadidike e se qai kune tiko ga qo.\nSo na vanua e dau tukuni kina ni sega ni nodra ivakarau na tagane mera dau tagi. Ia vakacava e dodonu me madualaki na tagi e matanalevu? Era kaya na kenadau ena veiqaravi vakavuniwai nida na dau tagi ga ena gauna ni lolosi. Ena rawa ni vukei iko tale ga na lolosi mo tomana kina na nomu ivakarau ni bula, dina ni mosimosi nona sa mai takali e dua drau veivolekati. Ke o kubuta lo tu ga, ena rawa tale ni veivakaleqai. Sega vakadua ni tukuni ena iVolatabu ni cala na tagi se ni qori e nodra ivakarau ga na yalewa. Vakasamataka ga na ivakaraitaki i Jisu. E tu vua na kaukaua me vakaturi ira na mate, ia e tagi e matana levu ni sa mate na nona itokani voleka o Lasarusa!—Joni 11:33-35.\nDau rawa ni yaco na cudru ena gauna ni lolosi, vakalevu ke sega ni namaki na mate. Levu na vuna era rawa ni cudru kina o ira na lolosi tiko, me vaka na nona tauca tu vakasakasaka na nona vosa e dua e namaki me vinaka na ka e tukuna. E vakamacalataka e dua na turaga ni Sauca Aferika o Mike: “Au se qai yabaki 14 ga sa mate o tamaqu. E kaya na italatala ni lotu Jaji ena gauna ni veibulu ni vinakata na Kalou na tamata vinaka, e kauti ira tale ga vakatotolo. * E vakacudrui au qori ni keitou vinakati tamai keitou tale ga. Se mosi tu ga vei au, ia sa oti qo e 63 na yabaki.”\nVakacava ga noda dau beitaki keda? Vakauasivi ni sega ni namaki na mate, e rawarawa sara nona vakasamataka o koya e lolosi tiko, ‘Ena rairai sega ni yaco qori keu a muria qo se ya.’ Se drau rairai veicudruvi kei koya e mate ena iotioti ni gauna drau sota kina. Qori eso na ka e rawa ni vakavuna nomu beitaki iko.\nKe o dau beitaki iko, o dau cudru tale ga, mo kua ni kubuta tu ga. Drau veitalanoa kei na dua na itokani vinaka ena rogoci iko, me vakadeitaka tale ga ni dau yaco ga na veika qori vei ira e levu na dau lolosi. E uqeti keda na iVolatabu meda nanuma tiko: “Na itokani dina e loloma ena veigauna, e tacida ena gauna ni rarawa.”—Vosa Vakaibalebale 17:17.\nDua na itokani dina va qori na Dauveibuli, o Jiova na Kalou. Talaucaka vua na lomamu ena masu ni ‘kauaitaki iko o koya.’ (1 Pita 5:7) E yalataka tale tu ga ni o ira kece na cakava qori ena vakacegui nodra vakasama kei na lomadra ena “vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.” (Filipai 4:6, 7) Rawa ni vakacegui iko tale ga na nona Vosa na Kalou na iVolatabu. Vakavola eso na tikinivolatabu e veivakacegui. (Raica na kato.) De o rairai vinakata me kasa ena nomu vakasama e vica. Ena rawa ni yaga sara nomu dau vakasamataka na veika qori, vakauasivi ena bogi, ni o tu duadua qai dredre nomu moce.—Aisea 57:15.\nDua na gauna wale tiko ga qo a kenisa na watina e dua na turaga eda na vakatokai koya me o Jeke, e yabaki 40. E qai mate o watina. E tukuna ni so na gauna e galili sara ga vakalevu. Ia e vukei koya na nona dau masu. E kaya: “Niu masu vei Jiova, e oti noqu galili. Au dau yadra ena bogi qai dredre noqu moce tale. Ia niu wilika eso na tikinivolatabu veiuqeti, au vakasamataka vakatitobu, au qai talaucaka na lomaqu ena masu, dua na ka na vakacegu ni noqu vakasama kei na lomaqu, au rawa sara kina ni moce.”\nDua na goneyalewa o Vanessa e takali na tinana ena vuku ni tauvimate. E vakila tale ga na yaga ni masu. E kaya: “Niu sotava na veika dredre, au dau cavuta na yaca ni Kalou, au tagi tale ga. E rogoca o Jiova na noqu masu qai dau vakaukauataki au ena gauna veiganiti.”\nEso na daunivakasala era tukuna vei ira na lolosi tiko mera vukei ira eso tale se bolecakacaka ena so na vanua ena nodra itikotiko. Nodra cakava qori e rawa ni vakamarautaki ira, seavu kina nodra lolosi. (Cakacaka 20:35) Era raica e levu na lotu vaKarisito era lolosi tu ni vakacegui ira vakalevu na nodra saga mera vukei ira eso tale.—2 Korinica 1:3, 4.\n^ para. 5 Qo e sega ni ivakavuvuli vakaivolatabu. E vakamacalataka na iVolatabu e tolu na ka e dau vakavuna na mate.—Dauvunau 9:11; Joni 8:44; Roma 5:12.\nKauaitaka na Kalou na nomu rarawa.—Same 55:22; 1 Pita 5:7.\nNa Kalou e dau vakarogoca ena vosota na nodra masu nona dauveiqaravi.—Same 86:5; 1 Cesalonaika 5:17.\nNa Kalou e dau nanumi ira tu ga na sa mate.—Jope 14:13-15.\nYalataka na Kalou ni na vakaturi ira na mate.—Aisea 26:19; Joni 5:28, 29.\nIra mada ga na itokani voleka era na lecava na veika era vinakata dina o ira na lolosi.\niMeli iMeli Ka Mo Cakava ni o Lolosi\niVakasala Yaga—Ka o Rawa ni Cakava


1 Ena qai yaco vakaidina na ka sa volai tu: Mo ia na sere ko iko na yava sa sega ni vakaluveni; alagata mada na sere, ka ia na kaila ko iko sa sega ni vakasucu gone; ni ra sa lewevuqa na luvei koya sa biu, ka lewe lailai na luvei koya sa vakawati, sa kaya na Turaga.\n2 Vakalevutaka na tikina sa tu kina na nomu vale laca, ia na kena ilati ni nomu itikotiko me dre ga yani; kakua ni ko maninitaka, vakabalavutaka na nomu dali ka vakaukauwataka na nomu aiteki;\n3 Ni ko na tete yani vaka ki na imatau kei na imawi, ia na nomu kawa ena taukena na aVeimatanitu Tani ka vakatawana na veikoro sa rusa.\n4 Mo kakua ni rere ni ko na sega ni madua; ia mo kakua ni taqaya ni ko na sega ni avakamaduataki; ni ko na guilecava na nomu vakamaduataki ni ko a gone yalewa, ia ko na sega ni nanuma tale na ka ko rogoca kina ni ko sa yada.\n5 Ni sa watimu ko koya ka buli iko, na Turaga ni Lewevuqa na yacana; sai koya na nomu Dauveivueti na Yalo Savasava ni Isireli—ena vakatokai ko koya na Kalou ni vuravura taucoko.\n6 Ko sa vaka na yalewa sa biu ka rarawa na yalona ni sa kacivi iko na Turaga, ka vaka na goneyalewa vakawati ni ko sa biu ga, sa kaya na nomu Kalou.\n7 Ni na lekaleka wale na noqu biuti iko, ia ena loloma levu ka’u na vakasoqoni iko kina.\n8 Ena noqu cudru lailai ka’u na tabonaka mada na mataqu mai vei iko, ia ena loloma tawavakaiyalayala ka’u na alomani iko kina, sa kaya na Turaga na nomu Dauveivueti.\n9 Ni sa vaka na awaluvu ena gauna i Noa na bka oqo vei au, me vaka ni’u a bubului me kakua ni luvuci vuravura tale na waluvu i Noa, ka’u sa bubului vakakina me’u kakua ni cudruvi iko.\n10 Ni na takali na aveiulunivanua, ka yavavala na veiulunikoro, ia na noqu yalovinaka ena sega ni btakali mai vei iko, ka na sega tale ga ni na kau tani na noqu veiyalayalati ni sautu, a kaya na Turaga ko koya sa yalololoma vei iko.\n11 Ko iko na dau rarawa, na dau cagina ena cagilaba, ka sega ni vakacegui! Raica ka’u na viritoka na nomu aveivatu ena drega iqumu ka tauyavutaki iko ena safaia.\n12 Ka’u na cakava na nomu katubaleka ena akeiti, kei na nomu matamata ni koro ena kapukuli kei na nomu iyalayala ena vatu daudomoni.\n13 A aluvemu kecega ena vakavulici ira na Turaga; ena ka levu tale ga na nodra vakacegu na luvemu.\n14 Ko na vakataudeitaki ena aivalavala dodonu; ko na yawa sara mai na veivakararawataki, ni ko na sega ni rere, ena yawa tale ga mai vei iko na domobula, ni na sega ni torovi iko.\n15 Raica, era na soqoni dina mai me ra saqati iko, ena sega ni vu mai vei au; o koya ena soqoni me sagai iko, ena bale ga ena vukumu.\n16 Raica, koi Au ka’u a bulia na matai ni kaukamea sa iriva na qilaiso waqa, ka sa cakava mai na iyaragi ena nona cakacaka; ka’u a buli koya na dauvakacaca me ia na veivakarusai.\n17 Ena sega ga ni yaga na iyaragi kecega sa caka me baleti iko; kei na yame kecega ena vosa vakacacataki iko, ena vakalelewa ko na vakacala ga. Oqo na nodra ivotavota na tamata ni Turaga kei na nodra ivalavala dodonu sa mai vei au, sa kaya na Turaga.\n2 Nif. 6:7, 13.\nSame 94:14; V&V 35:25.


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Dolavi na vale ni kuvui vou mai Sabeto\nDolavi na vale ni kuvui vou mai Sabeto VILIAME ODRO | Monday, June 19, 2017\nNI QAI cilava yani na rarama ni matanisiga ka vakaseyavutaka na i ubi butobuto ni bogi e na mataka lailai ni siga Vakarauwai 3/6/2017, era sa tekivu yacoyaco yani na lewe ni vanua e Betoraurau kei ira na vulagi sureti (Travel Agents) ni veivanua ni saravanua e na mua-i-Ra, me la'ki waraki na nona yaco yani na vulagi dokai ka me la'ki dolava na Vale ni Kuvui levu e na tobu ni waikatakata e Sabeto, Nadi.\nE vakaraitaka mai o Qasenivuli Vakacegu Iliesa Baravilala ni a vakayacori na soqo ni (Prayer Breakfast) o ya me vaka e a veiliutaki kina na turaga i Talatala ni Tabacakacaka ko Sabeto o Rev, Netani Jitoko.\nE kaya o Baravilala ni gauna ga e yaco yani kina na nodra vulagi dokai o Isimeli Bose na CEO se Vunilewa ni Ba Provincial Holding Co. Ltd; e sa tekivu sara e dua na lotu lekaleka ka dua na kena vakasama vakayalo, ka bau rogoci talega kina e rua na nona sere ni lotu na cauravou lailai domo koula mai na Siti ni Suka mai Lautoka o Mosese Baledrokadroka.\nTomana o Baravilala ni cava na i wasewase ni veiqaravi vakayalo, sa tekivu sara na i katalau e na i coi ni ti totoka dui roka ka dau kilai tani kina na vanua o Betoraurau! 'Sa yawa du riki' dau tukuni mai Naviti Yasawa.\nKuria o Qasenivuli Vakacegu ni oti o ya e sa qai mai memela toka yani vakamalua na domona na cauravou lailai vasu ki na Sauca o Mosese me ra vakamarautaki tiko kina na vulagi sureti e na kida ni mataka rairai totoka e na yasa ni tobu waikatakata e Sabeto mai Nadi.\nE kaya o Baravilala ni a qai tekivutaki na i karua ni wasewase ni soqo e na dua na veiqaravi vakavanua totoka ki vua na vulagi dokai.\nOti oya e sa qai mai lagata yani o Mosese e dua na sere vou ni 'TIFAJEK' se na vanua ni kuvui vou oqo, ka cavuisaravi na cauravou lailai ni koro ko Notokalau mai na yanuyanu ko Ovalau oqo e na memela ni domona, ka taladrodro kina na nodra tiloma na medra bilo ti na vulagi sureti.\nOti o ya e sa qai sureti na vulagi dokai me la'ki dolava na vale ni kuvui vou, ka i lutua tiko ni soqo e na mataka oya.\n'Sa totoka dina vakaoti ni da qai curuma ga yani, e da sa vakila sara ga na kena katakata ni teregi keda mai na cawa bulabula ni wai katakata, ka da vakila sara ga na veitosoyaki ni dra e na noda nave.\n'E bulabula vakasauri na noda vakasama e na veiciciyaki ni noda dra, ka da rawa ni vakila ni curuma na noda qavokavoka, ka rai kina vakavinaka na yaloka ni matada.\n'Sa rauta me ra osota tiko na lewe ni vanua kei ira na vulagi mai na veiyasai vuravura, baleta na bula sara ga e kunei e na vanua vakaoqo.\n'Keimami vakavinavinaka vakalevu vua na marama Manidia Liu o Miliana Racule mai Vadravadra, Gau, e na Seda kei Viti, ni a dolava tu vei keimami na loma ni bai ni sisili oqo, me kakua ni saumi e na siga taucoko, dau tukuni ga mai na Sauca,'Free for one day only,' e kaya.\nKuria o Baravilala ni soli vei ira na vulagi na galala e na veika cava ga e ra via cakava e na siga oya, me vaka na sili waikatakata, mud pool se boro qele se ko kuvui sara, sa yawa na 'TIFAJEK HOT SPRING', Sabeto ga sa rawata!\nTomana o Qasenivuli Vakacegu ni a soli talega na galala vei ira na vulagi sureti me ra sa vakayagataka yani na i solisoli ni veiqaravi oya mai na TIFAJEK, sa yawa dina! Io o Nadi Ko!\nE kaya o Baravilala ni a tavoci tale tiko ga e na siga oya e dua na nona matasere vou, ka yacadratou na 'Baravilala Tribute Serenader', ka ratou lagata ka katona talega e so na nona veisere makawa.\nKuria o Baravilala ni ratou turaga taucoko ga ni koro ko Natalau e Sabeto, Nadi ka mo ni qai namaka tiko na lewe ni vanua na volitaki ni nodratou katokatoni vou e na dua na gauna lekaleka walega oqo.\nE kaya o Baravilala ni gauna e sa oti kece kina na soqo namaki, ratou sa qai mai veivakamarautaki toka yani na 'Baravilala Tribute Serenaders' me yacova ni sa la'ki dre ko Malolo e na yakavi o ya.\nSa vakaciriloloma dina ni sa vagagalu na vanua e qai la'ki voqa yawa tu yani e na delana na Tualeita na kamikamica ni domodratou na matasere oya, ka kuria yani na rairai totoka ni loma ni vanua ni sa la'ki dromu na matanisiga.\nKuria o Qasenivuli Vakacegu ni sa tiko talega na nodratou i tuvatuva na komiti ni Tifajek Hot Spring e na kena na tara e vica na bure Vakaviti (Home Style Bure) e na loma ni bai ni vanua ni veiqaravi oqo, kei na Valenikana (cafeteria).\nSa i koya oqo na veika e sa tiko rawa e na vanua ni sisili o ya - hotspring (tobu ni waikatakata), mud pool (tobu ni boro qele), massage parlour (vanua ni veimasi) kei na ka vou na steam bath (vanua ni kuvui).\nE kaya o Baravilala ni tau ya $20 vei ira na vulagi, ka $10 ga vei keda na i Taukei.\nNi sa levu ga na wai ni vanua, vakusakusa sara ki na Tifajek Hot Spring me lai dua sara na kena kuvui, se vavei'\nSa koto oqo e ra na sere vou ni Tifajek, Sabeto, Nadi, ka a tavoca o Mosese e na mataka oya.:\n1. Niu vakasarava na i rairai ni vanua\nTifajek vei au, totoka vakadua\nMud Pool, Hot Spring, taleva na saravanua\nKei na 'Steam Bath' mai dola tu ni kua.\nTaletale: Tifajek, Tifajek\nTifajek, wananavu vakadua\nTifajek cibitaka tu ni kua\n2. Mili Racule na kena Manidia\nRogo tu ko Gau, Yatu Lomai, kena i cavu dina\nVeiliutaki, Matata ena veisiga\nLewe ni Komiti ni Tifajek, duavata kina.\n3. Dela ni Ravoravo se na Tualeita\nKabu kei Conua, dau lutumi Sabeto wasoma\nCawa malua tu na tobu ni waikatakata\nSai divi kei Wailoko veidraki kece sara


The Fiji Times » E 30 ena Pasivika\nE 30 ena Pasivika\n26 March, 2018, 11:25 am\nUpdate: 11:25AM ESA na rawa ni ra vakaraitaka na veitaledi ni rakavi e tu vei ira na dauqito ni Pasivika ki na vei kalavo rogo ni rakavi mai valagi.\nOya na veika e vakaraitaka ko Peter Horne na manidia liu ni �World Rugby� ena vuku ni veidinadinati e rau sa mai sainitaka kei na soqosoqo ni dauqito rakavi ena Pasivika oya na timi ni Viti, Samoa kei Toga kei na �Pacific Island Players Association�. Na veidinadinati oqo e solia na galala vei ira na dauqito rakavi ena Pasivika me vaka e tukuna tiko o Horne.\nEra sa digitaki na lewe 30 na dauqito mai na tolu na timi ni Pasivika qo ni oti na i ka tolu ni wavoki ni sotasota ni World Rugby Pacific Challenge, ka vakayacori ena ANZ Stadium e Suva.\nEra na qai la�ki keba macawa dua tiko na dauqito e ra sa digitaki qo ni bera ni qai digitaki na dauqito uasivi ka me ra laurai yani kina veikalavo ni rakavi ena sotasota ni Super Rugby, ITM, Mitre 10 kei na so na kalavo ni rakavi mai Ositerelia ka ra vakaitavi tiko ena sotasota ni �Australia National Rugby Championship�.\nEna loma ni dua na macawa nodra keba tiko, era na dikevi vakavuniwai, nai tuvaki ni yagodra, na veika era rawa ni cakava ena gauna ni qito, na kaukauwa e tiko kei na vakasama ka me rawa ni laurai rawa na tuacoko me kunei vei ira na lewe 30 na dauqito ni bera ni qai ra kacivi. E kuria o Horne ni sa na vukea na Pasivika na kena tubu na veitaledi ena rakavi ena vanua o Viti, Samoa kei Toga.\nEsa na vakayacori tiko na porokaramu qo ena veigauna kece e vakayacori kina na sotasota ni Pasivika (Pacific Rugby Challenge). Ia, ni mai cava na i katolu ni wavoki ni sotasota qo esa mai qaqa kina na timi ni Fiji Warriors ka ni vakadrukai ratou taucoko na timi ni Samoa A, Toga kei Junior Japan.


Na Cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Ca kei na Rarawa? | iTukutuku Vinaka\n1. A tekivu vakacava na ca?\nNa gauna e solia na Kalou vua na tamata me veiliutaki e sa veirauti me vakadinadinataka kina nira sega ni walia rawa na leqa ni kawatamata\nA tekivu e vuravura na ca ena imatai ni gauna a lasu kina o Setani. O Setani a dua tu na agilosi uasivi, ia a “sega ni dei ena dina.” (Joni 8:44) A vinakata na sokalou a dodonu me caka duadua ga vei Jiova. O Setani a lasutaki Ivi na imatai ni yalewa qai rawai koya me vakarorogo vua, me talaidredre vua na Kalou. Me vakataki Ivi, a talaidredre tale ga o Atama. Na vakatulewa i Atama e vakavuna na rarawa kei na mate.—Wilika Vakatekivu 3:1-6, 19.\nNi tukuna o Setani me talaidredre o Ivi vua na Kalou, a tekivuna sara ga kina na kena saqati na nona veiliutaki cecere na Kalou se na dodonu ni nona veiliutaki. Me vakataki Setani, e levu era sega tale ga ni vinakata me nodra iLiuliu na Kalou. E yaco gona o Setani me “turaga ni vuravura.”—Wilika Joni 14:30; 1 Joni 5:19.\n2. E ca na ka e bulia na Kalou?\nNa ka kece e bulia na Kalou e uasivi. A rawa ni vinaka vakaoti na nodra talairawarawa vua na Kalou na tamata kei na agilosi a bulia. (Vakarua 32:4, 5) Ena gauna a buli keda kina na Kalou, a solia vei keda na galala ni vakatulewa meda cakava na veika vinaka se ca. Na galala ni vakatulewa oya e dua na sala eda rawa ni vakaraitaka kina nida lomana na Kalou.—Wilika Jemesa 1:13-15; 1 Joni 5:3.\n3. Na cava se vakatara tiko kina ena gauna qo na rarawa na Kalou?\nE vakatara tiko ena loma ni dua na gauna o Jiova me saqati na nona veiliutaki. Na cava na vuna? Me vakadinadinataki kina ni veiliutaki ga ni Kalou ena yaga vua na kawatamata. (Dauvunau 7:29; 8:9) Na 6,000 na yabaki ni bula ni kawatamata e sa vakadinadinataka ni guce na nodra sasaga na veiliutaki mera vakaotia na ivalu, basulawa, ivalavala tawadodonu, se na tauvimate.—Wilika Jeremaia 10:23; Roma 9:17.\nNi laurai vata kei na veiliutaki vakatamata, o ira era tokona na veiliutaki ni Kalou era na vakila na kena yaga. (Aisea 48:17, 18) Sa voleka sara me muduka o Jiova na matanitu kece vakatamata. O ira ga era digia me liutaki ira na Kalou era na bula e vuravura.—Aisea 11:9.—Wilika Taniela 2:44.\nSarava na vidio Na Cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Rarawa?\n4. Yaga vakacava vei keda na nona vosovoso na Kalou?\nE tukuna o Setani ni tamata e qaravi Jiova ga ena yalokocokoco. Vakacava o na via vakalasuya na veibeitaki ya? O rawa ni cakava qori! Nona vosovoso na Kalou eda rawa ni vakaraitaka kece kina se da tokona na veiliutaki ni Kalou se na veiliutaki vakatamata. Ena laurai na noda vakatulewa ena ivakarau ni noda bula.—Wilika Jope 1:8-12; Vosa Vakaibalebale 27:11.\n5. Eda na vakaraitaka vakacava nida digia na Kalou me noda iLiuliu?\nNa noda vakatulewa ena kilai kina ke da vinakata me noda iLiuliu na Kalou\nEda rawa ni vakaraitaka qori ena noda vulica da qai tutaka na sokalou dina e yavutaki ena Vosa ni Kalou na iVolatabu. (Joni 4:23) Me vakataki Jisu, meda kua tale ga ni vakaitavi ena politiki kei na ivalu meda vakaraitaka kina ni sega ni noda iliuliu o Setani.—Wilika Joni 17:14.\nE vakayagataka na nona kaukaua o Setani me uqeta kina na ivalavala tawakilikili, kei na ivakarau ni bula e veivakaleqai. Nida cata na ivalavala va qori, era na rairai vakalialiai keda se tusaqati keda eso na noda itokani kei na wekada. (1 Pita 4:3, 4) Ena gadrevi meda vakatulewataka na ka meda cakava. Eda na vakailala kei ira era lomana na Kalou? Eda na talairawarawa ina nona lawa na Kalou vuku qai dauloloma? Ke da cakava qori, eda sa vakalasuya na nona tukuna o Setani ni sega ni dua ena cakava na ka e vinakata na Kalou ke sotavi na ituvaki dredre.—Wilika 1 Korinica 6:9, 10; 15:33.\nNa nona lomana na kawatamata na Kalou e vakadeitaka ni na oti na ca kei na rarawa. O ira era vakabauta qori era na marautaka na bula e vuravura me tawamudu.—Wilika Joni 3:16.\niMeli iMeli Na Cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Ca kei na Rarawa?


Vakamatei o Jisu | iTalanoa Vakaivolatabu\nRAICA mada na ka vakaloloma oqo! Sa vakamatei tiko o Jisu. Era sa vakota na ligana kei na yavana ina dua na kau. Na cava era cakava kina oqori vei Jisu?\nBaleta e so era cati koya. O kilai ira? E dua sara ga vei ira na agilosi ca, o Setani na Tevoro. A vakavuna mada ga o koya na nodrau talaidredre vei Jiova o Atama kei Ivi. Ia o Setani sara ga a uqeti ira tiko na meca i Jisu mera cakava na veika oqo.\nNi se bera mada ga ni vakoti ina kau o Jisu, era cakava vua na veika ca na kena meca. O se nanuma tiko na ivalavala ni nodra lai kauti Jisu laivi mai na were o Kecisemani? O cei o ira na meca oya. Io, o ira na iliuliu ni lotu. Ia meda raica mada na veika e yaco tarava.\nE ratou dui dro na yapositolo i Jisu nira sa kauti Jisu yani na iliuliu ni lotu. E ratou biuti Jisu laivi tu yani kei ira na kena meca ni ratou sa rere. Ia erau sega ni lako sara vakayawa na yapositolo o Pita kei Joni. Erau muri ira voli ga na meca i Jisu me rau raica na veika ena yacovi koya.\nEra kauti Jisu vua e dua na kena turaga o Anasa, a bete levu tu eliu. E lekaleka wale sara na nodra tiko e ke. Oti sa ra qai kauti koya tale ina vale i Kaiafa, e bete levu tiko ena gauna oya. Era soqoni yani ina nona vale e levu na iliuliu ni lotu.\nE caka na veilewai ena vale i Kaiafa. Era kau mai kina e so mera beitaki Jisu ena ka lasu. Era kaya kece na iliuliu ni lotu: ‘Me mate o Jisu.’ Era kasivita na matana ra qai vacuki koya.\nEna gauna e yaco tiko kina na veika oqo, a tiko e tautuba o Pita. Era waqara na buka o ira na tu e kea ni sa rui batabata na bogi. Nira tatalai tiko, a raici Pita sara e dua na yalewa dauveiqaravi, qai kaya: ‘O koya oqo erau dau tiko kei Jisu.’\nE sauma o Pita: ‘Sega, e sega ni o yau!’\nEra tukuna vakatolu vei Pita ni dau tiko vata kei Jisu, ia e ba ga o koya. Ena ikatolu ni gauna e kaya kina na sega o Pita, e vuki mai o Jisu qai raici koya. Sa dua na ka na mosi ni yalo i Pita ni a lasu. E gole tani yani qai tabaka na tagi.\nNi sa cadra na siga ena mataka ni Vakaraubuka, era kauti Jisu na bete ina vale ni bose levu e vakatokai na vale ni Sanadrini, me lai veivosakitaki kina na veika me caka vua. Era kauti koya vua na iliuliu ni yasana o Jutia, o Ponitio Pailato.\nEra kaya na bete vei Pailato: ‘Oqo na tamata ca e dodonu me vakamatei.’ Ni sa vakatarogi Jisu oti, sa qai kaya o Pailato: ‘Au sega ni kunea vua e dua na cala.’ Sa qai vakatalai Jisu o Pailato vei Eroti Anitipasa. E iliuliu kei Kalili o Eroti, ia e vakaitikotiko mai Jerusalemi. E sega tale ga ni kunea vua o Eroti e dua na cala, sa qai vakatalai koya lesu vei Pailato.\nE via sereki Jisu o Pailato, ia era vinakata na meca i Jisu me sereki e dua tale na kaivesu. Oqori na dau butako o Parapa. A kauti Jisu mai tuba o Pailato ni rauta toka na siga levu, qai kaya vei ira na tamata: ‘Raica! Na nomuni tui!’ Era qai kaya na bete levu: ‘Kauti koya tani! Vakamatei koya! Vakamatei koya!’ Sa qai sereki Parapa o Pailato, qai kau o Jisu me vakamatei.\nA vakoti ena kau o Jisu ena yakavi ni Vakaraubuka. O na sega beka ni raici rau, ia erau a vako tale ga ena yasa ruarua i Jisu e rua na dau basulawa. Ni bera ni mate o Jisu, e kaya vua e dua vei rau: ‘Nanumi au ni oni sa yaco ina nomu matanitu.’ E qai sauma o Jisu: ‘Au yalataka vei iko ni daru na tiko vata mai Parataisi.’\nSa dua na vosa ni yalayala totoka, se vakaevei? O kila se parataisi cava e tukuna tiko e keri o Jisu? A tiko beka e vei na parataisi a vakarautaka na Kalou mai na ivakatekivu? Io, ena vuravura ga oqo. Ni sa na veiliutaki vakatui mai lomalagi o Jisu, ena qai vakaturi koya tale na tamata oqo mai na mate, me marautaka na Parataisi vou e vuravura. Sa dua dina na ka rekitaki!\nMaciu 26:57-75; Maciu 27:1-50; Luke 22:54-71; 23:1-49; Joni 18:12-40; 19:1-30.\nEna yaga raraba na yalayala i Jisu vua e dua vei rau na daubasulawa erau vako tikivi koya.\niMeli iMeli Vakamatei o Jisu