Cakamana ena Kaukaua i Cei? | Bula i Jisu\nMACIU 12:22-32 MARIKA 3:19-30 LUKE 8:1-3\nIKARUA NI LAKOLAKO VAKAVUNAU I JISU\nVAKASAVI IRA NA TIMONI, VEIVAKASALATAKI ENA IVALAVALA CA E SEGA NI VOSOTI\nSa tekivu tale e dua na ilakolako vakavunau i Jisu e Kalili ni vakavulica oti ga na veivosoti ena vale i Saimoni na Farisi. Qo na ikarua ni yabaki ni nona cakacaka vakaitalatala, eratou tomani koya na le 12 na yapositolo, kei na so na yalewa era “vakabulai mai na kedra mate, era vakabulai tale ga mai na nodra curumi yalo velavela.” (Luke 8:2) E maliwai ira qori o Meri Makitala, Susana, kei Joana e iliuliu ni vale i Tui Eroti Anitipasa o watina.\nE vakavu veivosaki vakalevu na cakacaka i Jisu nira sa kilai koya e levu. Kena ivakaraitaki, vakabula o Jisu e dua na tagane e curumi timoni, mataboko, e galu tale ga. Sa sega tale ni curumi timoni, sa rai qai vosa rawa. Dua na ka nodra kurabui na lewenivanua, era kaya: “Sega ni o koya ga qo na Luvei Tevita?”—Maciu 12:23.\nEratou sega ni kana rawa o Jisu kei na nona tisaipeli nira sa soqoni yani na ilala levu ena vale eratou tiko kina. E levu era sega ni vakabauta ni o Jisu e “Luvei Tevita” a yalataki ni na yaco mai. Eso mada ga na vunivola kei na Farisi era lako vakayawa sara mai Jerusalemi, era sega ni mai rogoci Jisu se tokoni koya. Era kaya vei ira na lewenivanua: “E curumi koya o Pielisipupi” e cakacaka vata kei na nodra “iliuliu na timoni.” (Marika 3:22) Nira rogoca qori na weka i Jisu, era lako yani mera vesuki koya. Na vuna?\nEratou sega mada ga ni vakabauta na taci Jisu ni o koya na Luve ni Kalou. (Joni 7:5) Eratou sega ni vakabauta ni vakavuna o Jisu nodra ue na lewenivanua, ni veicalati sara qori kei na ka eratou kilai koya kina ni ratou se susu vata voli mai Nasareci. Eratou nanuma ni dua na ka sa leqa vua, eratou kaya: “Sa leqa nona vakasama.”—Marika 3:21.\nE kilai vakacava ni lasu qori? E se qai vakabula ga o Jisu e dua na tagane e curumi timoni, sa rai qai vosa tale. E sega ni dua e vakalasuya rawa qori. Era saga na vunivola kei na Farisi mera vakarogorogocataki Jisu ena nodra beitaki koya vakailasu. Era kaya: “O ka qo e vakasavi ira na timoni ena kaukaua i Pielisipupi, na nodra iliuliu na timoni.”—Maciu 12:24.\nNi kila o Jisu na ka era veinanuyaka na vunivola kei na Farisi, e kaya vei ira: “Na matanitu e tawase vakataki koya ena rusa, na koro kece se vale e tawase ena bale. Ke vakasavi Setani tale ga o Setani, sa na qai tawase vakataki koya, ena qai dei vakaevei na nona matanitu?”—Maciu 12:25, 26.\nE dina na vakasama qori! Era kila na Farisi ni so tale ga na Jiu era dau vakasavi ira na timoni. (Cakacaka 19:13) E taroga sara o Jisu: “Keu vakasava na timoni ena yaca i Pielisipupi, na yaca i cei ga era vakasava tiko kina na timoni na luvemudou?” E laurai e keri ni rawa ni tukuni tale vei ira na ka era beitaki Jisu tiko kina. Sa qai tomana o Jisu nona ivakamacala: “Ia keu vakasavi ira na timoni ena kaukaua ni yalo ni Kalou, dou sa calata dina na Matanitu ni Kalou.”—Maciu 12:27, 28.\nMe vakaraitaka o Jisu ni kaukaua vei Setani ena nona vakasavi ira na timoni, e kaya: “Ena curu vakacava e dua ina vale ni tamata qaqa me qai kauta na nona iyau, ke sega ni vesuka mada e liu na tamata qaqa? Qo ga na sala ena qai taura rawa kina na nona iyau. O koya e sega ni tovata kei au e saqati au, o koya e sega ni sosoqoni vata kei au, e vu ni veitawasei.” (Maciu 12:29, 30) Nodra tusaqati Jisu na vunivola kei na Farisi e ivakadinadina nira mata i Setani. Era tawasei ira na lewenivanua mai vua na Luve ni Kalou, e tokoni koya tiko o Jiova.\nE vakasalataki ira o Jisu na dauveitusaqati i Setani: “E rawa ni vosoti na ka kece ga era cakava na luve ni tamata, se mani cava na nodra ivalavala ca se nodra vosa veibeci. Ia o koya e vosabeca na yalo tabu ena sega sara ga ni vosoti, ni okati ya me nona ivalavala ca me tawamudu.” (Marika 3:28, 29) Qori e tukuni ira tale ga era kaya ni vakavuna o Setani na veika e vakadinadinataki ni cakava na yalo tabu ni Kalou!\nO cei era tomani Jisu ena ikarua ni nona ilakolako e Kalili?\nNa cava eratou via vesuki Jisu kina na wekana?\nEra saga vakacava na vunivola kei na Farisi mera vakarogorogocataka na cakamana i Jisu? E vakalasui ira vakacava o Jisu?\niMeli iMeli Cakamana ena Kaukaua i Cei?\njy wase 41 t. 102-103


Na Cava Eda Dau Caka ca Kina? | Saumi na Taro Vakaivolatabu\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese (Yunnanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hiri Motu Hungarian Iban Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kamba Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Maltese Mam Mambwe-Lungu Maya Mazatec (Huautla) Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Huasteca) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Ossetian Otetela Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nNa cava eda dau caka ca kina?\nO cei a uqeti Jisu me caka ca?—MACIU 4:8-10\nEda dau vinakata na bula veiyaloni, meda dau dina, meda yalovinaka tale ga. Cava ga e levu tiko kina na itovo voravora, na lewa ca, kei na veivakalolomataki? Levu ga na gauna eda rogoca na itukutuku vakadomobula. Vakacava, e veiuqeti tiko e dua ena kena dau vakayacori na veika ca?—Wilika 1 Joni 5:19.\nVakacava, a buli keda na Kalou o Jiova meda dau caka ca? Sega, a buli keda ga meda ucui koya, meda vakatotomuria na nona dauloloma. (Vakatekivu 1:27; Jope 34:10) Ia ena nona veidokai e solia tu kina vei keda na galala ni vakatulewa. Ni rau talaidredre na imatai ni noda itubutubu, rau sega kina ni vakatotomuri koya, rau tini ivalavala ca ga. E dewavi keda kina na ivalavala ca, vu ni noda dau via cakava na ka ca ena so na gauna.—Wilika Vakarua 32:4, 5.\nEna oti na caka ca?\nE vinakata na Kalou meda cata na ka ca. (Vosa Vakaibalebale 27:11) E vakavulici keda gona meda kua ni cakava na ka ca qai dusimaki keda meda vakila na marau dina. Ia na gauna qo ena sega ni uasivi sara noda vakatotomuria na loloma ni Kalou.—Wilika Same 32:8.\nE se vakatara tu na Kalou me yaco tiko e levu na ka ca ena dua na gauna lekaleka qo, meda rawa ni raica kece na kena itinitini ca. (2 Pita 3:7-9) Ia sa voleka sara qo mera vakatawai vuravura na lewenivanua mamarau era doka na Kalou.—Wilika Same 37:9-11.


Raica talega na Penitatuki; iVolanikalou; iVolatabu\nNa nodra volavola na parofita ni gauna makawa ka ra a cakacaka ena veivakauqeti ni Yalo Tabu ia era sa vakadinadinataki Karisito tu mai kei na Nona cakacaka ena vuqa na senijiuri. E koto talega kina na kena itukutuku makawa ko Eparaama kei ira na nona kawa, ka tekivu mai vei Eparaama, kei na yalayala se veiyalayalati, ka a vakayacora na Turaga vei Eparaama kei ira na nona kawa.\nNa imatai ni lima na ivola ena Veiyalayalati Makawa a vola ko Mosese. Oqori na iVakatekivu, Lako Yani, Na iVunau ni Soro, Tiko Voli mai na Lekutu, kei Na iVakarua. Na iVakatekivu e baleta na itekivu ni vuravura, na kawatamata, na dui vosavosa, na dui matatamata, kei na itekivu ni mataqali i Isireli.\nNa ivola ni itukutuku makawa e tukuna na veika e yaco vei ira na Isireli. Na ivola eso oqori na Josua, Dauveilewai, Ruci, 1 kei na 2 ni Samuela, 1 kei na 2 ni Tui, 1 kei na 2 ni Veigauna, Esera, Niemaia, kei Esiteri.\nNa ivola eso ni serekali e tukuni kina eso na nodra vuku kei na nodra volavola na parofita. Oqori na Jope, Same, Na Vosa Vakaibalebale, Na Dauvunau, Na Sere i Solomoni, kei na Lele i Jeremaia.\nEra sa vakasalataki Isireli ko ira na parofita me baleta na nona ivalavala ca ka vakadinadinataka na veivakalougatataki ena yaco mai ena vuku ni talairawarawa. Era parofisaitaka na lako mai nei Karisito, o koya ena mai sorovaka na nodra ivalavala ca ko ira era na veivutuni, ciqoma na veicakacaka tabu vakalotu, ka bulataka na kosipeli. Oqo na nodra ivola na parofita, Aisea, Jeremaia, Isikeli, Taniela, Osea, Joeli, Emosi, Opetaia, Jona, Maika, Neumi, Apakuki, Sefanaia, Akeai, Sakaraia, kei Malakai.\nE vuqa na ivola ena Veiyalayalati Makawa era a volai vaka-Iperiu. E vica na volavola e tiko kina na vosa vaka-Aramea, e dua na vosa ka veiwekani vata.


E Marama Vuku o Ranadi Esiteri | Vakabauta Dina\nE Marama Vuku, Yaloqaqa, Qai Sega ni Nanumi Koya Ga\n1-3. (a) Na cava e vakila o Esiteri ni torova yani na idabedabe vakatui i watina? (b) Na cava e cakava na tui ni gole yani o Esiteri?\nE TAVATUKITUKI na uto i Esiteri ni toro volekata yani na idabedabe vakatui. Raitayaloyalotaka na vakanomodi vakasauri ni vale vakatui e Susani mai Perisia, ni rawa ni rogoca sara mada ga o Esiteri na nona cavuikalawa kei na tavasa ni nona isulu. Ena gadrevi me dei tiko ga ena inaki ni nona lako ina vale vakatui, me kua sara ni vakawelei koya na totoka ni vale, na duru vatu kaukaua e caka vakamaqosa, na dokanivale ceuti e caka mai na sitari e kau sara mai Lepanoni. E vakaraica matua na turaga e dabe toka ena idabedabe vakatui o Esiteri, ni na vakatau vua na nona bula se mate.\n2 E vakaraici Esiteri toka na tui ni toro volekati koya yani, qai dodoka vua na nona ititoko koula me vakaraitaka ni na sega ni vakamatei o Esiteri, ni sa vosoti tale ga ena nona gole yani ni sega ni sureti. Ni yaco yani ena idabedabe vakatui, e dodoka na ligana ena vakavinavinaka o Esiteri me tara na mua ni ititoko koula.—Esit. 5:1, 2.\nE vakavinavinakataka o Esiteri na yalololoma ni tui\n3 Na ka kece me baleti Tui Easuerosi e vakaraitaka na nona vutuniyau kei na nona kaukaua. Na nodra isulu na tui Perisia ena gauna oya ena via drau vakacaca na milioni na dola na kena isau. Ia e raica rawa o Esiteri e matai watina ni lomani koya. A kaya na tui: “A cava ko sa vinakata, Esiteri na ranadi? ka cava na ka ko sa mai kerea? ena soli ga vei iko, kevaka ka’u na wasea rua kina na noqu matanitu.”—Esit. 5:3.\n4. Na itavi bibi cava me vakayacora o Esiteri?\n4 Na nona lako mada ga vua na tui o Esiteri me saga mera kua ni vakawabokotaki na kainona, e ivakaraitaki ni nona vakabauta kei na yaloqaqa. Sa rawa vinaka tiko mai na nona sasaga, ia e se tiko tale na itavi bibi me cakava. Ena vinakati me vakadeitaka vua na tui qaqa qo ni vakaisini koya na nona daunivakasala nuitaki mera vakamatei na wekai Esiteri. Ena cakava vakacava qori, na cava eda vulica ena nona vakabauta?\nLewa Vinaka na ‘Gauna me Vosa Kina’\n5, 6. (a) E vakayagataka vakacava o Esiteri na ivakavuvuli ena Dauvunau 3:1, 7? (b) E lewa vinaka vakacava o Esiteri nona vosa vei watina?\n5 Me vosa beka vua na tui o Esiteri nira rogo tu na nona dauveiqaravi? Ke cakava qori, ena rairai vakamaduataka na tui qai solia vei Emani na gauna me cakitaka na veibeitaki se vakaleqa na sasaga i Esiteri. Na cava a cakava o Esiteri? A uqeti vakalou ena vica na senitiuri sa oti na Tui vuku o Solomoni me vola: “Sa dui vagauna na ka kecega, . . . na siga me tiko lo kina, kei na siga me vosa kina.” (Dauv. 3:1, 7) E rawa ni tukuni ni a vakavulici Esiteri ena ivakavuvuli qori na turaga yalodina o Moatekai ni susugi koya voli. E kila vinaka o Esiteri ni bibi me lewa vinaka na ‘gauna me vosa kina.’\n6 A tukuna o Esiteri: “Kevaka sa vinaka vua na tui, me lako mai e na siga oqo na tui kei Emani me kania na magiti ka’u sa vakarautaka vua.” (Esit. 5:4) A vakadonuya na tui qai talatala me lako mai o Emani. O raica rawa na lewa vinaka i Esiteri ena ka e tukuna? A sega ni vakamaduataki watina qai digia na sala veiganiti me talaucaka kina na nona leqa.—Wilika Vosa Vakaibalebale 10:19.\n7, 8. Na cava e vakarautaka o Esiteri ena imatai ni kana magiti, ia na cava e tuvakasuka kina me vosa vua na tui?\n7 E macala ni vakarautaka vinaka na magiti o Esiteri, na kakana sara ga e taleitaka o watina. Qori e wili kina na waini vinaka me marautaki kina na kana magiti. (Same 104:15) A taleitaka sara ga o Easuerosi na magiti e vakarautaki mani tarogi Esiteri tale kina se cava e via kerea. Vakacava, sa kena gauna qo me vosa kina?\n8 A vakasamataka o Esiteri me kua mada ni vosa. Ia a sureti rau na tui kei Emani ena dua tale na kana magiti ena siga tarava. (Esit. 5:7, 8) Na cava e tu vakasuka kina? Vakasamataka ni a vakarota na tui mera vakamatei kece na wekai Esiteri. Ni vauci kina e levu na ka, me vakadeitaka sara ga o Esiteri na gauna vinaka me vosa kina. A mani waraka e dua tale na gauna me vakaraitaka kina vei watina na levu ni nona dokai koya.\n9. Na cava na yaga ni vosovoso, eda na vakadamurimuri Esiteri kina vakacava?\n9 E itovo talei na vosovoso qai kunekunei dredre. E rarawa o Esiteri qai via tukuna na lomana, ia a waraka e dua na gauna veiganiti me qai vosa kina. E levu na ka eda rawa ni vulica vua, so na gauna eda raica na cala e gadrevi me vakadodonutaki. Ke da vinakata me vakadodonutaka na cala e dua e vakaitutu, ena rairai vinaka meda vakatotomuria na nona vosovoso o Esiteri. E kaya na Vosa Vakaibalebale 25:15: “Na yalomalua sa rawa kina na turaga, Ia na yame malumalumu sa musuka na sui.” Ke da vosovoso meda waraka na gauna vinaka meda vosa kina qai vosa vakayalovinaka me vakataki Esiteri, se mani vakacava na kaukaua ni veitusaqati ena malumu ga mai. A vakalougatataka o Jiova na Kalou i Esiteri na nona vosovoso kei na vuku?\nYaga ni Vosovoso\n10, 11. Na cava e veisau kina o Emani ni biubiu mai ena imatai ni kana magiti, na cava e tukuna vua o watina kei ira nona itokani me cakava?\n10 Na vosovoso i Esiteri e yaco kina eso na ka vakasakiti. Ni biubiu mai na imatai ni kana magiti o Emani, e “marau ka reki na lomana” ni rau taleitaki koya na tui kei na ranadi. Ia ni yaco yani o Emani ena matamata ni tui, a raici Moatekai na Jiu ni sega ni via vakarokorokotaki koya. Me vaka eda raica ena ulutaga sa oti, a sega ni cakava qori o Moatekai me beci Emani kina, ia e baleta ga na nona lewaeloma kei na nona veiwekani kei na Kalou o Jiova. E “cudru sara” ga o Emani.—Esit. 5:9.\n11 Ni talanoataki Moatekai o Emani vei watina kei ira na nona itokani, era tukuna vua me cakava e dua na kau me sivia na 22 na mita na kena balavu me qai kerea na veivakadonui ni tui me vakaliligi kina o Moatekai. E taleitaka qori o Emani, mani tukuna me caka sara e dua na kau.—Esit. 5:12-14.\n12. Na cava e vinakata kina na tui me wiliki vua na ivolatukutuku ni Matanitu, na cava e qai kidava?\n12 Ia ena bogi oya e duatani na ka e vakila na tui. E kaya na iVolatabu ni “sega ni moce rawa,” mani kaya me wiliki vua na ivola ni itukutuku ni nona Matanitu. E okati ena ka e wiliki qori na ivolatukutuku ni bukivere me vakamatei o Easuerosi. A kila vinaka na tui na ka e wiliki oya, era vesu ra qai vakamatei o ira era bukiveretaki koya. Ia na cava a yaco vei Moatekai na turaga a vakavotuya na bukivere oya? Sa qai kidava mai na tui me taroga se a vakaicovitaki vakacava o Moatekai. Kena isau? E sega sara ga ni dua na ka se bau caka vua.—Wilika Esiteri 6:1-3.\n13, 14. (a) Na cava e rarawa kina o Emani? (b) Na cava e tukuna vei Emani o watina kei ira na nona itokani?\n13 E rarawa na tui mani taroga na vakailesilesi cava e rawa ni vukei koya. A tu sara ga ena gauna oya ena vale vakatui o Emani—kena irairai ni lako vakamataka me kerea na tui me vakadonuya me vakamatei o Moatekai. Ia ni bera ni kerekere o Emani, a tarogi koya na tui se na cava me caka vua na tamata e vinakata na tui me rokovi. A nanuma o Emani ni vakaibalebaletaki koya tiko na tui, mani tukuna na ka me caka vua e vinakati me rokovi: Daramaka vua na isulu e dau dara na tui, vakavodoki koya ena nona ose na tui, me kau wavoki e Susani qai kacivaki vua na vosa ni veivakacaucautaki mera rogoca na lewenivanua. Vakasamataka mada na irairai ni matai Emani ni sa qai kila, ni o koya e taleitaka na tui me rokovi, oya o Moatekai! O cei a qai lesia na tui me kacivaka na vosa ni veivakacaucautaki me baleti Moatekai? O Emani!—Esit. 6:4-10.\n14 A cakava qori ena voraki o Emani, sa qai cati Moatekai ga vakalevu mani vakusakusa i nona vale ena levu ni nona rarawa. A tukuna o watina kei ira na nona itokani ni ka e yaco oya ena kauta ga mai na leqa, ena dreve na nona sasaga me vakamatei Moatekai kei ira na Jiu.—Esit. 6:12, 13.\n15. (a) E yaga vakacava na vosovoso i Esiteri? (b) Na cava meda ‘dau wawa’ kina?\n15 Ni vosovoso o Esiteri me waraka me qai kerekere vua na tui ena ikarua ni siga, a solia vei Emani na gauna me cakava na ka e nanuma me dokai kina, ia a kauta ga mai vei koya na leqa. De dua a vakavuna na Kalou o Jiova na nona sega ni moce rawa na tui. (Vkai. 21:1) Sa rauta me uqeti keda na Vosa ni Kalou meda ‘dau wawa’! (Wilika Maika 7:7.) Nida waraki Jiova, eda na rairai raica ni vinaka cake na sala e walia kina noda leqa mai na kena eda nanuma tiko.\nVosa ena Yaloqaqa\n16, 17. (a) E kila vakacava o Esiteri na ‘gauna me vosa kina’? (b) E duidui vakacava o Esiteri vei Vasitai na watina eliu na tui?\n16 Me kua tale ni vakatovolea o Esiteri na nona vosovoso na tui, e dodonu me tukuna kece vua na ka ena ikarua ni kana magiti. Ena cakava vakacava qori? A solia tale vei Esiteri na tui na gauna me kerea kina na ka e vinakata. (Esit. 7:2) Qo sara ga na ‘gauna me vosa kina’ o Esiteri.\n17 De dua a masu lo o Esiteri vua na Kalou qai tukuna: “Kevaka ko ni sa vinakati au, koi kemuni na tui, ia kevaka sa vinakata ko koya na tui, au sa masuti kemuni me’u bula ga, kei ira talega na kai noqu e na noqu kerekere.” (Esit. 7:3) A vakadeitaka vua na tui ni doka na nona vakatulewa ena ka e nanuma ni vinaka. Qori e duidui sara ena ka e cakava o Vasitai na watina eliu, a nakita me vakamaduataka na tui! (Esit. 1:10-12) A sega ni vakalewa tale ga o Esiteri na nona nuitaki Emani na tui. Ia a vakamasuta na tui me vakabulai koya.\n18. E tukuna vakacava na leqa vua na tui o Esiteri?\n18 A kurabuitaka qai tarai koya sara ga na tui na kerekere oya. O cei e via vakaleqa na nona bula na ranadi? E tomana o Esiteri: “Keimami sa volitaki, koi au kei ira na kai noqu, me keimami vakacacani, me vakamatei, ka me rusa sara. Ia kevaka keimami sa volitaki me tagane bobula, ka yalewa bobula walega, au sa galu ga, ia ka sa dredre vua na meca me sauma tale na ka ena vakayalia ko koya vua na tui.” (Esit. 7:4) A tukuna vakadodonu vua na tui na leqa, ia e tukuna tale ga o Esiteri ni na galuvaka ke ra kau vakabobula ga. Ia ni vinakati mera vakawabokotaki na Jiu, ena sega ni rawa ni galuvaka tiko ni na sotava kina na tui na leqa.\n19. Na cava eda vulica vei Esiteri me veirawai kina noda ivakamacala?\n19 Eda vulica vei Esiteri na iwalewale me veirawai kina na noda ivakamacala. Ke gadrevi mo vakavotuya e dua na leqa vua na wekamu voleka se dua e vakaitutu, ena yaga sara na vosovoso, veidokai, kei na nomu vosa vakadodonu.—Vkai. 16:21, 23.\n20, 21. (a) E qai vakatakilai Emani vakacava o Esiteri, na cava e qai yacova na tui? (b) Na cava e cakava o Emani ni sa kilai na nona bukivere?\n20 A via kila o Easuerosi: “Ko cei ko koya? ka sa tiko evei ko koya sa bolea e na lomana me kitaka na ka vakaoqo?” Raitayaloyalotaka na nona dusi o Esiteri qai kaya: “A tamata ca kei na meca ko ya ko Emani na yaloca oqo.” Na cava a yaco ena veibeitaki qori? Dua na ka nona rere o Emani. Sa wacava na wadadamu ni matana na tui ena levu ni nona cudru, ni kila ni a vakaisini koya na nona daunivakasala nuitaki, me sainitaka na lewa ena vakamatei tale ga kina na watina lomani! A tucake na tui qai lako ina basenikau ena levu ni nona cudru.—Esit. 7:5-7.\nE tukuna ena yaloqaqa o Esiteri na inaki ca i Emani\n21 Ni sa kilai na nona bukivere o Emani, e qasi sara ga me lai vakamamasu ena yavana na ranadi. Ni lesu yani i vale na tui qai raici Emani ni vakamamasu tiko vua na ranadi ena nona idavodavo, e cudru sara ga qai beitaki koya ni via kucuva na ranadi ena vale vakatui. Na veibeitaki qori ena mate kina o Emani. A ubi na matana qai kau tani mai na vale vakatui. A tukuna vua na tui e dua na nona vakailesilesi ni sa cakava tu o Emani e dua na kau me baleti Moatekai. Ni rogoca ga qori na tui, a vakarota sara me vakaliligi kina o Emani.—Esit. 7:8-10.\n22. E vukei keda vakacava na ivakaraitaki i Esiteri meda kua ni yalolailai, me donu na noda rai qai dei tu ga na noda vakabauta?\n22 Ena ivakarau ca ni vuravura qo, e rawarawa sara me nanumi ni sa na sega tu ga ni tau vakadodonu na lewa. E bau va qori na nomu rai? A sega ni yalolailai o Esiteri, a donu na nona rai qai dei tu ga na nona vakabauta. Ni yaco mai na gauna me vosa kina, a vosa vakadodonu qai nuitaki Jiova me cakava na ka e gadrevi. Meda cakava tale ga qori! Mai na gauna i Esiteri me yacova mai qo, se sega ni veisau o Jiova. E se rawa tiko ga vua me coriti ira na tamata ca kei na daulawaki ena nodra dai me vaka ga a cakava vei Emani.—Wilika Same 7:11-16.\nE Nanumi Jiova kei Ira Nona Tamata\n23. (a) E vakaicovitaki Moatekai kei Esiteri vakacava na tui? (b) E vakayacori vakacava na parofisai i Jekope me baleti Penijamini ni bera ni mate? (Raica na kato “ Vakayacori na Parofisai.”)\n23 Sa qai kila na tui ni o Moatekai a sega wale ga ni vakabulai koya mai na bukivere, ia a susugi Esiteri tale ga. A solia vei Moatekai na itutu ni paraiminisita a nei Emani tu e liu. Na vale i Emani kei na nona iyau a solia na tui vei Esiteri, qai lesi Moatekai me lewa.—Esit. 8:1, 2.\n24, 25. (a) Na cava ena sega ni wele kina o Esiteri ni sa kilai na bukivere i Emani? (b) E bolemate tale vakacava o Esiteri?\n24 Sa rawa beka ni wele o Esiteri ni kila ni rau sa galala kei Moatekai ena ituvaki leqataki erau sotava? Ena cakava qori ke nanumi koya ga. Ena gauna qo, sa yaco ina veiyasana kece ena matanitu na ivakaro i Emani mera vakamatei kece na Jiu. O Emani a vakawirimadigi se Puri (vosa a vakayagataki taumada), qori e dua na ivalavala vakatevoro me kilai kina na gauna vinaka mera vakamatei kina na Jiu. (Esit. 9:24-26) A se vo tu e vica na vula me qai yaco qori, ia ena yaco totolo mai. E rawa ni tarovi na leqa qori?\n25 A bolemate tale o Esiteri me lai raica na tui ni sega ni sureti. A tagicaki ira na kainona qai vakamasuti watina me bokoca na lawa era na vakamatei kina. Ia e sega ni rawa ni boko na lawa e bulia na matanitu o Perisia. (Tani. 6:12, 15) E mani lewa na tui vei rau o Esiteri kei Moatekai me rau bulia na lawa vou. Ena ikarua ni ivakaro a vakau, sa soli na galala vei ira na Jiu mera valataka na nodra bula. Era kauta na ivola na dauvodo ose ena veiyasana kece ena matanitu, mera vakasavuya vei ira na Jiu na itukutuku vinaka qo. Era marau sara ga e levu. (Esit. 8:3-16) Kena irairai nira sa na vakarautaki ira na Jiu ena yasayasa kece ni matanitu levu oya mera vala, era na sega ni cakava rawa qori ke sega ni buli na lawa vou. E bibi sara me tarogi, ena tiko vata kei ira na nona tamata o “Jiova ni lewe vuqa”?—1 Sam. 17:45.\nRau vakauta o Esiteri kei Moatekai na itukutuku vei ira na Jiu ena Matanitu o Perisia\n26, 27. (a) Era qaqa vakacava na tamata i Jiova? (b) Na parofisai cava e vakayacori ni ratou vakamatei na luvei Emani?\n26 Ni yaco mai na siga namaki oya, era sa vakarau tu na tamata ni Kalou. E levu mada ga na vakailesilesi e Perisia era tokoni ira na Jiu, ni sa tete ena veiyasana kece ena matanitu ni sa paraiminisita vou o Moatekai na Jiu. A vakavuna o Jiova nodra qaqa na nona tamata. A vakadeitaka mera vakadrukai vakaca na meca mera kua tale ni vakacacani ira na nona tamata. *—Esit. 9:1-6.\n27 Ia ena sega ni rawa ni lewa na vale i Emani o Moatekai ni ratou se bula tiko e tini na luvena tagane na turaga yaloca oya. Eratou mani vakamatei tale ga. (Esit. 9:7-10) Sa mai vakayacori na parofisai vakaivolatabu, ni a tukuna kina na Kalou nira na kawaboko na kai Amalekaiti, era kedra meca na nona tamata. (Vkru. 25:17-19) Kena irairai ni o ratou na luvei Emani tagane eratou ivovo ni Amalekaiti, na matanitu e cudruva o Jiova.\n28, 29. (a) Me salavata kei na inaki i Jiova, na cava e vakaitavi kina ena ivalu o Esiteri kei ira na nona tamata? (b) E veivakayaloqaqataki vakacava nikua na ivakaraitaki i Esiteri?\n28 A se gone o Esiteri sa colata e dua na itavi levu me vaka na buli ni lawa me baleta na ivalu kei na nodra vakamatei na meca. E sega ni rawarawa qori. Ia e inaki i Jiova mera kua ni vakarusai na nona tamata, ni na basika mai na matanitu o Isireli na Mesaia yalataki, o koya ena vakarautaka na inuinui vei keda kece na kawatamata! (Vkte. 22:18) Era marau na tamata ni Kalou nikua nira kila ni gauna e mai bula kina e vuravura o Jisu na Mesaia, sa vakatabuya ena gauna oya me yacova mai nikua mera vakaitavi ena ivalu na nona imuri.—Maciu 26:52.\n29 Ia nikua era vala tiko vakayalo na lotu vaKarisito, dua na ka na nona vinakata o Setani me vakarusa na noda vakabauta na Kalou o Jiova. (Wilika 2 Korinica 10:3, 4.) E veivakayaloqaqataki gona na ivakaraitaki i Esiteri! Meda vakatotomuria mada ga na nona vakabauta ena noda vuku qai vosovoso, nida saga me veirawai na noda ivakamacala, da yaloqaqa qai sega ni nanumi keda ga nida bolemate ena vukudra na tamata ni Kalou.\nTaro me Baleti Esiteri\nNa cava a vakatara kina o Moatekai me vakawatitaka o Esiteri e dua e lotu butobuto?\nE sega na yavu me vakabauti kina na nodra tukuna eso na vuku ni nakita o Moatekai me vakawati kei na tui o Esiteri me rogo kina. Ia ni Jiu yalodina o Moatekai, ena sega gona ni vakadonuya na vakawati va qori. (Vkru. 7:3) E tukuni ena nodra italanoa na Jiu ni a via tarova o Moatekai na nodrau vakawati. E kena irairai ni rau na sega ni cakava rawa kina e dua na ka kei Esiteri, ni rau vulagi ena vanua e veiliutaki kina e dua e raici tu me kalou. Toso na gauna, sa qai matata ni o Jiova e vakayagataki Esiteri me vakabulai ira kina na nona tamata.—Esit. 4:14.\nNa cava e sega ni cavuti kina ena ivola na Esiteri na yaca ni Kalou o Jiova?\nA uqeti vakalou o Moatekai me vola na ivola na Esiteri. De dua a maroroi vata tu kei na ivola ni matanitu o Perisia ni bera ni kau i Jerusalemi. Ke volai kina na yaca i Jiova, era rawa ni vakarusa na ivola qori o ira era qarava na kalou ni Perisia. Se mani cava e yaco, e macala ga ni vakaitavi kina o Jiova. Ia e taqomaki vinaka tu na yaca i Jiova ena va na vanua ena ivolavivigi taumada vakaIperiu qai tuvani kina vakamatanivola, na matanivola ena laini yadua e volai vakadodonu kina na yaca ni Kalou.—Esit. 1:20.\nE cala beka na itukutuku makawa e cavuti ena ivola na Esiteri?\nQori na ka era kaya na dauveivakadiloi me baleta na ivola na Esiteri. Ia era raica eso na vuku ni o koya e volavola, e kila qai vakamacalataka vinaka na veiliutaki vakatui mai Perisia, itaratara ni vale, kei na itovo vakavanua. A sega dina ni cavuti o Ranadi Esiteri ena ka era vola eso tale, ia e sega ni o Esiteri ga na lewenivuvale vakatui a yali na yacana ena itukutuku maroroi. E laurai ena ka era vola eso ni dua na turaga o Mardukâ, na yaca vakaPerisia ni Moatekai, a vakailesilesi ena vale vakatui mai Susani ena gauna e cavuti kina ena ivola.\nVakayacori na Parofisai\nNa nodrau vala o Esiteri kei Moatekai ena vukudra na tamata ni Kalou a vakayacori kina e dua tale na parofisai vakaivolatabu. Oti e sivia na 1,200 na yabaki, a uqeta na peteriaki o Jekope o Jiova me parofisaitaka me baleta e dua na luvena: “Ko Penijamini, ena daukata me vaka na wolifa: Ena kania e na mataka na kena sa rawa, Ka na vota e na yakavi nai toki.” (Vkte. 49:27) Na “mataka” e dusia na itekitekivu ni nodra veiliutaki na tui e Isireli, na kawa i Penijamini e wili kina o Tui Saula kei na so tale na dauvala qaqa era tamata i Jiova. Na “yakavi” se ni cava na nodra veiliutaki na tui e Isireli, rau qai valuti ira na meca i Jiova o Esiteri kei Moatekai erau kawa i Penijamini. E rawa ni tukuni ni rau vota tale ga na itokinivalu, ni qai nodrau na vale i Emani.\n^ para. 26 A vakadonuya na tui mera vakaotia na Jiu na nodra ravuravu ena siga tarava. (Esit. 9:12-14) Nikua mada ga, era dau soqova ena vulaitubutubu na Jiu na solevu ni Purimi me ivakananumi ni nodra qaqa, na solevu qori e vakayacani ena nona vakawirimadigi o Emani me vakarusai ira kina na Isireli.\nE lewa vinaka vakacava o Esiteri na “gauna me vosa kina”?\nE vakalougatataki vakacava nona vosovoso o Esiteri?\nE yaloqaqa qai veinanumi vakacava o Esiteri ena vukudra na nona tamata?\niMeli iMeli E Marama Vuku, Yaloqaqa, Qai Sega ni Nanumi Koya Ga\nEsiteri—E Marama Vuku, Yaloqaqa, Qai Sega ni Nanumi Koya Ga


Kemuni na taciqu wale tikoga oqo ena Winklevoss' crypto patent e kovuta na veitaqomaki ni cakacaka vakompiuta - Blockchain News\nEpereli 12, 2018 veiqaravi\nKemuni na taciqu wale tikoga oqo ena Winklevoss’ crypto patent e kovuta na veitaqomaki ni cakacaka vakompiuta\nE dua na kabani e taukena mai vei Cameron kei na Winklevoss ni o Tyler, vaqaqa ni na isau ni cryptocurrency ni Gemini, sa soli tu e dua na patent me baleta e dua na ivakarau e segata me vakatorocaketaka na taqomaki ni vakayagataki livaliva ni.\nNa ivola kerekere sa failitaki ena Noveba ka solia ena Tusiti mai na U.S. Patent kei na nona itutu ni vakatakilakila tudei (USPTO). E vakamacalataka e dua “ivakarau ni, iwalewale, kei na parokaramu ni ivoli ni kena cakacakataki na taqomaki na vakayagataki ilavo ena loma ni dua na o loaloa computing ivakarau ni,” ena Andrew Laucius, Paya ni Cem kei na Winer ni o Eric na yacana me vaka na inventors (ka sega talega ni na Winklevosses sa oka tiko ena lisi).\nOqo na ivakarau ni dau vakayagataka e dua na iSoqosoqo ni kilai levu na iwalewale ni cryptographic, oka kina na cakacaka ni asi kei na saini vakalivaliva. E a vakamacalataka na iyaloyalo e tiko ena ivola kerekere ni sa kena inaki me vakarautaka na veitaqomaki e dua na isau ni yavutaki na o loaloa na livaliva iyautaukeni na ivakarau ni.\nPrevious Post:Chips me baleta na cryptocurrency kamusu na Samsung oqo ka ASIC\nE cauraka na TD Ameritrade Blockchain ni Bitcoin\nDubai ’ cakacaka ni cheque ni blockchain ni launches ni baqe bolebole levu duadua ena % s


NAI VAKATEKIVU 25 FOV - A sa la'ki vakawati tale ko - Bible Search\nNAI VAKATEKIVU 24 NAI VAKATEKIVU 26\nNAI VAKATEKIVU 25\nA kawa i Eparaama ni sa watina ko Ketura, 1-4. Sa vola na nonai yau, a sa mate, 5-10. A kawa i Isimeli, 12-18. Sa sucu ko Jekope kei Iso, 19-26. Sa volitaka na nonai tutu vakaulumatua ko Iso, 29-34.\n1A sa la'ki vakawati tale ko Eparaama, ia na yaca ni yalewa ko Ketura: 2a sa luvedrau ko Simirani, kei Jokisani, kei Mitani, kei Mitiani, kei Isipaki, kei Sua. 3Ia na luve i Jokisani ko Sipa, kei Titana. Ia na luve i Titana, era tagane, ko Asuri, kei Letusi, kei Leumi. 4Ia na luve i Mitiani era tagane, ko Ifa, kei Iferi, kei Enoke, kei Apaita, kei Elitea. Ko ira kece oqo na luve i Ketura.\n5A sa solia ko Eparaama na nona ka kecega vei Aisake. 6Ia vei ira na luvedratou na watina lalai, sa solia eso na ka ni loloma ko Eparaama, ni sa bula tiko ka talai ira tani maivei Aisake na luvena, vaka ki na tu-i-cake, ki na vanua vaka isiti.\n7Ia na yabaki ni bula i Eparaama, ka bula kina ko koya, sa dua na drau ka vitusagavulu ka lima na yabaki. 8Sa qai ciba ko Eparaama, ka mate yani, ni sa qase vinaka mai, ia sa tamata qase, ka yabaki vuqa sara; a sa toki yani vei ira na kai nona. 9Ia koi rau na luvena ko Aisake kei Isimeli, erau a buluta e na qara-vatu mai Makipila, e nona tiki ni vanua ko Efironi na luve i Soari na Itaiti, sa donui Mamire; 10na tiki ni vanua ka volia ko Eparaama maivei ira na Itaiti: erau sa bulu kina ko Eparaama kei Sera na watina.\n11Ia ni sa mate ko Eparaama, sa vakalougatataki Aisake na luvena na Kalou: a sa tiko ko Aisake mai nai keli-wai ko Leai-roi.\n12Ia oqo na kawa i Isimeli, na luvedrau ko Eparaama kei Eka, na yalewa ni Ijipita, na vada i Sera: 13ia na yacadra na luve i Isimeli, era tagane, na yacadra me vaka na nodra veimataqali: na ulumatua i Isimeli, ko Nepeioci, kei Kitari, kei Atipieli, kei Mipisami, 14kei Misima, kei Tuma, kei Masa, 15ko Etari, kei Tima, ko Jeturi, ko Nefisi, kei Ketema: 16ko ira oqo na luve i Isimeli, kei na yacadra me vaka na nodra veikoro, kei na nodra i tikotiko; e le tinikarua na turaga me vaka na nodra veivanua. 17Ia na yabaki ni bula i Isimeli, e dua na drau ka tolusagavulu ka vitu na yabaki: a sa ciba ko koya, ka mate yani, ka sa toki yani vei ira na kai nona. 18A ra sa taukena na vanua mai Avila ka kauta ki Suri, ko ya sa donui Ijipita, e na sala vaka ki Asiria: ka sa tiko ko koya me donui ira na wekana kecega.\n19Ia oqo na kawa i Aisake, na luve i Eparaama: sa sucu na luve i Eparaama ko Aisake: 20ia sa vasagavulu na yabaki i Aisake, ni sa vakawati kei Repeka, na luve i Pecueli na kai Siria mai Petani-erama, na gane i Lepani na kai Siria.\n21A sa vakamasuti Jiova ko Aisake e na vuku ni watina, ni sa yava: a sa rogoci koya ko Jiova, a sa kunekune ko Repeka na watina. 22A rau sa veivala na gone e ketena: a sa kaya ko koya, Kevaka sai koya, a cava ka'u sa vaka kina oqo? A sa la'ki tarogi Jiova.\n23A sa kaya vua ko Jiova,\nE rua na matanitu sa tiko e ketemu,\nIa e rua na vanua mai na ketemu, erau na tawasei;\nIa ena kaukauwa e dua na vanua ka malumalumu na vanua kadua;\nIa ko koya sa qase ena qaravi koya sa gone.\n24Ia ni sa yaco na siga me vakasucu kina, raica, sa drua e ketena. 25A sa sucu mai nai kadua ka sa damudamu taucoko, sa vaka e dua nai sulu vutivuti; a ra sa vakayacani koya ko Iso: 26a sa oti, sa qai sucu mai na tacina, a sa taura tu na bukubuku-ni-yava i Iso na ligana; a sa vakayacani ko Jekope: a sa onosagavulu na yabaki i Aisake ni rau sa sucu.\n27A rau sa tubu na gone: a sa yaco me kena dau ni tobo manumanu e yavai va ko Iso, a tamata daulasa mai veikau; ia ko Jekope na tamata dautiko malua, ka sa tiko e na vale laca. 28A sa lomani Iso ko Aisake, ka ni sa daukania na manumanu sa toboka; ia ko Repeka sa lomani Jekope.\n29A sa vakasasaqa rourou ko Jekope: a sa lako mai veikau ko Iso, a sa viakana; 30a sa kaya vei Jekope ko Iso, Mo vakani au mada e na rourou damudamu ko ya; ni'u sa viakana: o koya sa vakatokai kina na yacana ko Itomi Damudamu. 31A sa kaya ko Jekope, Mo volitaka vei au edaidai na nomu i tutu ni ulumatua. 32A sa kaya ko Iso, Raica, ka'u sa vakarau mate; ka cava na kena yaga vei au na noqu i tutu ni ulumatua? 33A sa kaya vua ko Jekope, Mo bubului kina vei au edaidai: a sa bubului kina vua; a sa volitaka na nona i tutu ni ulumatua vei Jekope. 34A sa solia vei Iso ko Jekope na madrai, kei na rourou; a sa kana ka gunu, ka cavu tu, ka lako yani. Ia sa beca ko Iso na nonai tutu ni ulumatua.


Vakatakila 13 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVakatakila e Vola o Joni 13:1-18\nManumanu kila e vitu na uluna e cabe mai wasawasa (1-10)\nManumanu kila e rua na kena ileu e lako mai vuravura (11-13)\niVakatakarakara ni manumanu e vitu na uluna (14, 15)\niVakatakilakila kei na naba ni manumanu kila (16-18)\n13 Sa qai mai duri tu vakadua o koya* ena nuku ni matasawa. Au qai raica e dua na manumanu kila+ ni cabe mai wasawasa,+ e tini na kena ileu, e vitu na uluna, na kena ileu kece e yadua na isala vakatui, e volai e uluna yadua na yaca e vosabeci kina na Kalou. 2 Na manumanu kila au raica qo e vaka na lepate, ia na yavana e vaka na yava ni bea, na gusuna e vaka na gusu ni laione. E solia na gata levu+ vua na manumanu kila na nona kaukaua, na nona idabedabe vakaturaga, kei na levu na lewa.+ 3 Au raica sara ni dua vei ira na uluna e vaka ga e vakamavoataki me mate kina, ia e sa mavo na nona mavoa a voleka kina ni mate,+ e qai muria na manumanu kila o vuravura taucoko ena qoroqoro. 4 Era qarava na gata a solia na lewa vua na manumanu kila, era qarava na manumanu kila nira kaya: “O cei e vakataki koya na manumanu kila, o cei e rawa ni vala kei koya?” 5 E soli vua na gusu me vosa vakaviavialevu, me vosa veibeci, e soli tale ga me lewa me 42 na vula.+ 6 E mani tekivu vosabeca na Kalou na gusuna,+ e vosabeca na yacana, na nona itikotiko, kei ira mada ga na tiko mai lomalagi.+ 7 E vakatarai me vala kei ira na yalosavasava me vakamalumalumutaki ira,+ e soli tale ga vua na kaukaua me lewai ira na yavusa kece, na tamata kece, o ira na duivosavosa, kei na veimatanitu. 8 Era na qaravi koya o ira kece na tiko e vuravura. Mai na ivakatekivu kei vuravura, e sega ni dua e bau volai na yacana ena nona ivolavivigi ni bula+ na Lami sa vakamatei.+ 9 O koya e vakadaligana, me rogoca sara.+ 10 O koya e nakiti me vesu, ena vesu ga. O koya e veivakamatei ena iseleiwau, me vakamatei ena iseleiwau.+ Qo na vuna ena vinakati kina vei ira na yalosavasava+ na vosota+ kei na vakabauta.+ 11 Au qai raica e dua tale na manumanu kila e lako cake mai vuravura, e rua na kena ileu me vaka na lami, ia e vosa me vaka na gata levu.+ 12 E vakaraitaka o koya na kaukaua kece ni imatai ni manumanu kila,+ ni rai tu na imatai ni manumanu kila. E vakasaurarataki vuravura kei ira na tiko kina mera qarava na imatai ni manumanu kila, na manumanu sa mavo na nona mavoa.+ 13 E cakava na ivakatakilakila lelevu, e bau vakavuna me lutu na bukawaqa mai lomalagi i vuravura nira rai tu na kawatamata. 14 E vakacalai ira na tiko e vuravura ena vuku ni ivakatakilakila e vakatarai me cakava ni rai tu na manumanu kila, e tukuna tale ga vei ira na tiko e vuravura mera cakava e dua na ivakatakarakara+ ni manumanu kila a vakamavoataki ena iseleiwau, ia sa bula tale.+ 15 E qai vakatarai me solia na icegu vua na ivakatakarakara ni manumanu kila, me vosa kina, me vakamatei ira kece tale ga era sega ni qarava na ivakatakarakara ni manumanu kila. 16 E vakasaurarataka na tamata kece—na vetaira kei na vetaicake, na vutuniyau kei na dravudravua, o ira na galala kei na bobula—me vakatakilakilataki na ligadra imatau se na yadredra,+ 17 me kua ni dua e volia rawa e dua na ka, se volitaka e dua na ka, vakavo ga o koya e tu vua na ivakatakilakila, na yaca+ ni manumanu kila, se naba ni yacana.+ 18 Ena yaga i ke na vuku: O koya e yalomatua me cakacakataka na naba ni manumanu kila, ni naba ni tamata, na kena naba na 666.+\n^ Oya na gata levu.


Na Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa?—Na Vuna e Tekivu Kina na Rarawa | Kaya na iVolatabu\nNa Cava Mada e Kaya na iVolatabu?\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Assamese Ateso Australian Sign Language Aymara Bambara Baoule Basque Bengali Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Boulou British Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuukese Chuvash Cibemba Costa Rican Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Faroese Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language French French Sign Language Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Guna Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kabyle Kalenjin Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Konkani (Roman) Korean Korean Sign Language Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mende Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Niuean Norwegian Nuer Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Palauan Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Rarotongan Romanian Rotuman Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Wolof Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nNa Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa?\nE vakavuna na Kalou na veika rarawa sa yaco tu e vuravura?\nNa cava e vakalewai ena were o Iteni?\nEna kauta laivi vakacava na Kalou na veika rarawa e bika voli na kawatamata?\n1, 2. Na veika rarawa cava era sotava tu e levu nikua? Era taroga kina na taro cava?\nE YACO e dua na veivakamatematei vakaloloma ena dua na matanitu e vakayacori tiko kina na veivaluvaluti. Nira sa bulu vakavudi ena dua ga na ibulubulu vakaitamera e vica vata na udolu na yalewa kei na gone era mai takali ena veivakamatematei qo, sa qai teki wavoki ena bati ni ibulubulu na kauveilatai lalai. E volai ena kauveilatai yadua na taro qo: “Ena vuku ni cava?” Qo e dua na taro e dau tarogi vakalevu ni yaco eso na ka vakaloloma. E levu era dau taroga ena rarawa na taro qo ni takali e dua na wekadra voleka, rusa na nodra itikotiko, se ra sotava eso tale na ka rarawa ena vuku ni ivalu, leqa tubukoso, tauvimate, se basulawa. Era via kila na vuna e yacovi ira kina na leqa vaka oya.\n2 Na cava e vakalaiva kina na Kalou me yaco tiko ga na veika rarawa? Ke Kalou kaukaua duadua o Jiova, dauloloma, vuku qai lewadodonu, na cava ga e rui levu kina e vuravura na lewa ca kei na veivakaduiduitaki? O dau vakasamataka na veika qo?\n3, 4. (a) Eda kila vakacava ni sega ni cala meda taroga na Kalou na vuna e vakalaiva kina me yaco tiko ga na veika rarawa? (b) E raica vakacava o Jiova na veika ca kei na veika rarawa eda sotava tiko?\n3 E cala meda taroga na vuna e vakalaiva tu ga kina na Kalou me yaco na veika rarawa? So era nanuma ni noda taroga na taro va qo e vakaraitaka na noda veibeci se na lailai ni noda vakabauta na Kalou. Ia ke o dau wilika na iVolatabu, o na vakadinata nira a taroga tale ga na taro qo na tamata yalodina ni Kalou. Me kena ivakaraitaki, a tarogi Jiova na parofita o Apakuki: “Na cava oni vakatara kina meu raica na ka ca? Na cava oni vakatara kina na veivakasaurarataki? Na cava e yaco tiko kina na veivakarusai kei na ivalavala voravora e mataqu? Na cava e levu kina na veiba kei na veivala?”—Apakuki 1:3.\nEna qai muduka o Jiova na rarawa kece\n4 A cudruvi Apakuki o Jiova ena nona taroga na taro va qo? Sega. Kena veibasai ni uqeta na Kalou me volatukutukutaki ena iVolatabu na taro nei Apakuki, ni a via kila dina na kena isau. E vukei koya tale ga na Kalou me matata vua na isau ni nona taro, me qaqaco tale ga na nona vakabauta. Qo tale ga na ka e via cakava vei iko o Jiova. Kua ni guilecava ni kaya na iVolatabu ni “kauaitaki kemuni o koya.” (1 Pita 5:7) E lailai tale na noda cata na veika ca era sa yaco tu kei na kena revurevu ena noda bula, e levu na nona cata o Jiova. (Aisea 55:8, 9) Ia na cava e levu ga kina na rarawa e vuravura?\nVUNA E LEVU KINA NA RARAWA\n5. Na cava era dau kaya eso ena vuku ni rarawa eda dau sotava? Ia na cava e kaya na iVolatabu?\n5 O ira na lewe ni veimatalotu era dau tarogi nodra iliuliu ni lotu kei na nodra ivakavuvuli se cava e levu kina na rarawa. Vakalevu me dau tukuni vei ira ni veika rarawa e sa inaki ni Kalou, sa lewa oti tale tu ga na veika kece me yaco e vuravura, wili kina na veika rarawa. E levu e tukuni vei ira ni dau cakacaka na Kalou ena so na sala vuni. Ena so na gauna e veivakamatei, e vakamatei ira sara mada ga na gone, baleta mera lako yani vua i lomalagi. Ia me vaka o sa vulica mai, e sega vakadua ni vakavuna o Jiova na ka ca. E kaya na iVolatabu ni “sega ni rawa vua na Kalou dina me caka ca, me cala o koya e Kaukaua Duadua!”—Jope 34:10.\n6. E levu era dau beitaka na Kalou ni vakavuna na rarawa e sotavi tu nikua e vuravura. Ena vuku ni cava?\n6 O kila na vuna e dau beitaki wale kina na Kalou ni vakavuna na veika rarawa eda sotava? Vakalevu me vu ni nodra beitaka na Kalou nira nanuma ni lewa o koya na veika e yaco tu nikua e vuravura. Era lecava e dua na ivakavuvuli rawarawa sara, e ivakavuvuli bibi ena iVolatabu. O sa vulica oti qo ena Wase 3. O koya e lewa dina na veika e yaco tu e vuravura o Setani na Tevoro.\n7, 8. (a) E vakilai vakacava e vuravura na nona itovo na kena iliuliu? (b) E kuria vakacava na rarawa ni kawatamata na noda bula ivalavala ca kei na “gauna kei na ka e sega ni namaki” eda sotava?\n7 E tukuna vakamatata na iVolatabu: “E lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.” (1 Joni 5:19) Sa rauta me vakilai ena vuravura na nona itovo na ka bula vakayalo tawarairai qo, o koya e “vakacala tiko na vuravura taucoko.” (Vakatakila 12:9) E dau vakavu ca o Setani, e dau veivakaisini, e dau veivakalolomataki. Oya na vuna eda sa raica ga kina vakalevu e vuravura nikua na vakavu ca, na veivakaisini, kei na veivakalolomataki. Oya tale ga e dua na vuna e sa levu kina na rarawa.\n8 Na ikarua ni vuna e sa rui levu kina na rarawa e salavata kei na ka sa vakamacalataki ena Wase 3, oya ni sa bula ivalavala ca voli mai na tamata me tekivu mai na veivorati ena were o Iteni. E dau vinakata ga na tamata ivalavala ca me veiliutaki, e sega ni dau via vakarorogo ena lewa. Oya na vuna e dau yaco kina na ivalu, veivakalolomataki, kei na rarawa. (Dauvunau 4:1; 8:9) Na ikatolu ni vuna oya ni dau yacovi keda eso na ka rarawa ena vuku ni “gauna kei na ka e sega ni namaki” eda sotava. (Wilika Dauvunau 9:11.) Nida bula voli ena vuravura e sega ni veiliutaki kina o Jiova me kena dauveitaqomaki, e rawa ni tarai keda eso na leqa tubukoso ena vuku beka ga ni vakacalaka.\n9. Na cava eda vakabauta kina ni tiko na vuna vinaka e vakalaiva voli kina na Kalou me yaco na veika rarawa?\n9 Eda marau meda kila ni sega ni vakavuna na Kalou na noda rarawa. E sega tale ga ni bale vua na ivalu, basulawa, vaka tale ga kina na leqa tubukoso e dau vakararawataki ira e levu ena gauna qo. Ia eda via kila na vuna e vakalaiva voli kina o Jiova me yaco tiko na veika rarawa. Ke Kalou Kaukaua Duadua, e dodonu me sa tarova. Ia na cava e sega ni tarova tiko kina? Eda sa mai kila ni Kalou dauloloma o Jiova, o koya gona, ena tiko na vuna vinaka e vakalaiva voli kina me yaco tiko na veika rarawa.—1 Joni 4:8.\nVAKALEWAI NI VEILIUTAKI\n10. Na cava a vakalewa o Setani? A vakalewa vakacava?\n10 E rawa nida kila na vuna e vakalaiva voli kina na Kalou me yaco tiko na veika rarawa ke da raica lesu na gauna a tekivu sara ga kina na rarawa. E tekivu vakalewai Jiova o Setani ena gauna e liutaki Atama kina kei Ivi me rau tusaqata na Kalou. A sega ni bolea o Setani na kaukaua i Jiova. E kila vinaka tu o koya ni sega ni vakaiyalayala na kaukaua i Jiova. A vakalewa ga o Setani na dodonu ni veiliutaki ni Kalou. Ena nona kaya o Setani ni dau lasulasu na Kalou, ni bureitaka na ka vinaka vei ira na qaravi koya, e sa beitaki Jiova tiko kina ni iliuliu ca. (Wilika Vakatekivu 3:2-5.) E via tukuna tiko gona o Setani ni vinaka cake vua na kawatamata me kua ni vakarorogo ena veiliutaki ni Kalou. Qo e saqati sara ga kina na veiliutaki cecere i Jiova.\n11. Na cava a sega ni vakarusai ratou kina na veivorati mai Iteni o Jiova?\n11 Erau tusaqati Jiova o Atama kei Ivi. E vaka ga me rau tukuna tiko: ‘E sega ni yaga me lewai keirau o Jiova. Sa rawa ni keirau vakatulewataka vakataki keirau na ka vinaka kei na ka ca.’ Na cava ena cakava o Jiova me macala kina na dina se lasu ni vakalelewa qo? Ena vakaraitaka vakacava vei ira na nona ibulibuli vuku kece ni ratou a cala na vorati koya, vaka kina ni vinaka duadua ga na nona veiliutaki? Eso era na kaya ni vinaka cake ke a vakarusai ratou totolo na veivorati oya na Kalou, me bulia vou tale na tamata. Ia e sa cavuta oti na Kalou ni nona inaki mera vakatawai vuravura na kawa i Atama kei Ivi, e vinakata tale ga mera na bula ena parataisi e vuravura. (Vakatekivu 1:28) Na veika kece e nakita o Jiova ena yaco ga. (Aisea 55:10, 11) Kena ikuri, ke vakarusai ratou na vorati koya mai Iteni, ena sega ni macala vei ira na kabula vakayalo era a raica tale tu ga na ka e yaco se a dina na vakalewai ni veiliutaki i Jiova se sega.\n12, 13. Na vakatautauvata cava e dusia na vuna e vakalaivi Setani kina o Jiova me liutaka na vuravura qo, e vakalaiva tale tiko ga kina na tamata me lewai koya ga?\n12 Meda raica mada e dua na kena ivakaraitaki. E dua na qasenivuli e vakamacalataka tiko vei ira na gonevuli na cakacakataki ni dua na fika vereverea. Mani saqati qasenivuli e dua na gone vuku, ia e gone viavialevu, ena nona kaya ni cala na ivakamacala nei qasenivuli me baleta na cakacakataki ni fika vereverea oya. E vaka me vakaraitaka na gone viavialevu qo ni sega ni kila o qasenivuli na nona cakacaka, e kila vinaka cake o koya na cakacakataki ni fika vereverea oya. Eratou nanuma e vica na gonevuli ni dina na gone qo, sa ratou mani to vata kei koya ena nodratou saqati qasenivuli. Na cava ena cakava o qasenivuli? Ke vakatalai ratou tani mai na kalasi, na cava e rawa ni yacovi ira na vo ni gone? E rawa nira nanuma ni donu tiko na gone ya kei ratou na nona ilala. Rawa ni yaco mera beci qasenivuli na vo ni gone ena kalasi oya, era na nanuma ni sa vakatalai ratou na ilawalawa oya na qasenivuli de kilai na nona lecaika. Ia vakacava ke solia na galala na qasenivuli vei koya na gone viavialevu oya me vakadinadinataka kina se kila dina na cakacakataki ni fika vereverea oya se sega?\nE uasivi beka o gonevuli vua na qasenivuli?\n13 E via vaka sara ga qo na ka e cakava o Jiova. Nanuma tiko ni so tale era a kila na ka e yaco ena were o Iteni. Era a vakararai tu e vica vata na milioni na agilosi. (Jope 38:7; Taniela 7:10) Na ka ena cakava o Jiova ena vuku ni veivorati oya ena tara nodra bula na agilosi kece kei keda na tamata eda na muri mai. O koya gona, na cava e cakava o Jiova? E vakalaivi Setani me lewa na kawatamata. E vakalaivi ira tale ga na tamata mera lewai ira vakataki ira ena veidusimaki i Setani.\n14. Na cava na yaga ni nona vakalaiva o Jiova me lewai koya ga na tamata?\n14 E kila vinaka o qasenivuli ena noda vosa vakatautauvata ni cala na gone viavialevu ya kei ratou na nona ilala. E kila tale ga ni na vinaka vei ira kece na lewenikalasi ke soli vei ratou na gauna me ratou vakadinadinataka na nodratou ile. Ni ratou sa guce na gone eratou via saqati qasenivuli, sa ra na qai raica na vo ni gonevuli ni o qasenivuli duadua ga e ganita me liutaka na kalasi. Ke mani dua na gauna e muri e vakatalai tani mai na kalasi eso na gonevuli ena nodra saqati qasenivuli, era sa na taura rawa na vo ni gonevuli ni dodonu ga me caka qori. E kila tale ga o Jiova ni na yaga sara ga mera raica vakataki ira na tamata kei na agilosi na guce i Setani kei ira na nona ilala dauveitusaqati, kei na guce ni sasaga ni tamata me liutaki koya ga. Me vakataki Jeremaia, era na vakadinadinataka na ka dina bibi qo: “Au kila vinaka, kemuni Jiova, ni sega ni vu vua na tamata na nona sala. E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.”—Jeremaia 10:23.\nNA CAVA SA RUI DEDE TALE KINA?\n15, 16. (a) Na cava sa rui dede kina nona vakalaiva o Jiova me yaco na veika rarawa? (b) Na cava e sega ni tarova kina o Jiova na veika rerevaki me vaka na basulawa?\n15 Na cava sa rui dede tale kina na nona vakalaiva o Jiova me yaco tiko na veika rarawa? Na cava e sega ni tarova kina na yaco tiko ni veika ca? Me saumi na taro qori, vakasamataka mada e rua na ka ena sega ni cakava na qasenivuli ena noda vosa vakatautauvata. Kena imatai, ena sega ni tarovi koya na gone dauveitusaqati. Ena solia vua na gauna me vakadinadinataka kina nona ile. Kena ikarua, na qasenivuli ena sega ni vukea na gonevuli vakilakila me vakadinadinataka na nona ile. Ena vakasama vata ga qo, e rua na ka ena sega sara ga ni via cakava o Jiova. Kena imatai, e sega ni tarovi Setani kei ira na to vata kei koya ena nodra saga mera vakaraitaka nira dina. Veiganiti kina me solia vei ira na gauna. Ena vica vata na udolu na yabaki e bula voli mai kina na tamata, e sa tovolea na mataqali veiliutaki cava ga e bau vakasamataka rawa. E toso cake vakalailai na tamata ena veika vakasaenisi kei na veitabana tale eso, ia e sa torosobu ga na ivakatagedegede ni nona lewa ca, bula dravudravua, basulawa, kei na ivalu. E sa vakadinadinataki votu ni tamata e sega ni rawa ni lewai koya ga.\n16 Kena ikarua, e sega ni via vukei Setani o Jiova ena liutaki ni vuravura qo. Ke veivuke, ena kena irairai ni tokoni ira na vorati koya. Kaya mada ke dau tarova na basulawa na Kalou. Rawa nida lai nanuma cala kina na tamata ni maravu ni bula e vakadinadinataka ni rawa nida lewai keda ga. Ke vakayacora qo o Jiova, sa na tokona tiko na lasu a tauyavutaki mai na ivakatekivu. Ia e ‘sega ni lasu rawa na Kalou.’—Iperiu 6:18.\n17, 18. Na cava ena cakava o Jiova ena veika ca kece e sa mai yaco ena vuku ni veiliutaki vakatamata, kei na veivakamuai nei Setani?\n17 Ia vakacava na veika torosobu e yaco ena loma ni gauna balavu e saqati tiko kina na veiliutaki ni Kalou? E dodonu meda nanuma tiko ni Kalou kaukaua duadua o Jiova. O koya gona, ena sega ni dredre vua me kauta laivi na veika rarawa e bika voli na kawatamata. E dina ni sa vakacacani vakalevu na vuravura, ia me vaka eda sa vulica mai, ena veisautaki kece qo ni sa vukici o vuravura me Parataisi. Nida vakabauta na isoro i Jisu, ena kau laivi kina na revurevu ni ivalavala ca ena noda bula, ena vakaoti tale ga na mate ni sa na vakayacori na veivakaturi. Sa na vakayagataki Jisu na Kalou me “vaqeavutaka na cakacaka ni Tevoro.” (1 Joni 3:8) Ena vakayacora kece qo o Jiova ena kena gauna lokuci. Eda kalougata ni sega ni cakava qo o Jiova ena dua na gauna sa oti. Na nona vosota voli mai e solia vei keda na gauna meda vulica kina na ka dina da qai qaravi koya. (Wilika 2 Pita 3:9, 10.) Na Kalou e vakasaqarai ira tiko na via qaravi koya dina, e vukei ira tale ga mera vosota na veika rarawa cava ga era na sota kaya ena vuravura lewalewai dredre qo.—Joni 4:23; 1 Korinica 10:13.\n18 Eso era nanuma, ‘Eda na sega ni sotava tu na rarawa ke a buli Atama kei Ivi na Kalou me rau kua sara ga ni talaidredre.’ Vakacava, e donu na vakasama qo? Me saumi qori, ena vinakati me matata mada vei iko e dua na isolisoli talei e solia o Jiova.\nO NA VAKAYAGATAKA VAKACAVA NA ISOLISOLI NI KALOU?\nEna vukei iko na Kalou mo vosota na veika rarawa\n19. Na isolisoli talei cava e solia vei keda o Jiova? Na cava meda vakamareqeta kina na isolisoli ya?\n19 Eda vulica mai ena Wase 5 ni a soli vua na tamata na galala ni vakatulewa ena gauna e buli kina. Qo e dua na isolisoli uasivi! Na manumanu kece e bulia na Kalou e sega ni soli vei ira na galala ni vakatulewa, ni sa lewai ira tu na kila era sucukaya mai. (Vosa Vakaibalebale 30:24) Na matakau livaliva tale ga (robot) era bulia na saenitisi e buli me cakava ga na ka e porokaramutaki me cakava. Vakacava eda vinakata me buli keda tale ga va ya na Kalou? Sega, eda marau ni Kalou e solia vei keda na galala meda vakatulewataka na ka meda cakava, na noda ivakarau ni bula, na veiwekani meda bucina, kei na vuqa tale. Eda marau ni soli vei keda eso na galala, ia qori sara ga na loma ni Kalou vei keda.\n20, 21. Na cava na ivakavakayagataki vinaka duadua ni noda galala ni vakatulewa?\n20 E sega ni taleitaka o Jiova na veiqaravi e caka vakavoraki. (2 Korinica 9:7) Kena ivakaraitaki: Na cava ena marautaka vakalevu na itubutubu—na nona vakavinavinaka e dua na gone baleta ni tukuni vua me vakavinavinaka se nona vakavinavinaka sara ga vakataki koya mai vu ni lomana? Ena vinaka mo taroga: Au na vakayagataka vakacava na galala ni vakatulewa e solia vei au o Jiova? Eratou a vakayagataka vakatawadodonu o Setani, Atama, kei Ivi, na nodratou galala ni vakatulewa. Eratou vakanadakuya na Kalou o Jiova. Vakacava o iko, na cava o na cakava?\n21 Sa soli tu qo vei iko na galala mo vakayagataka kina na nomu galala ni vakatulewa ena kena ivakavakayagataki vinaka duadua. O na rawa ni tomani ira na vica vata na milioni era sa mai to ena yasa i Jiova. Era vakamarautaka na Kalou ena nodra vakaitavi sara ga ena vakalasui nei Setani, kei na vakavotui ni veilecayaki ni nona veiliutaki. (Vosa Vakaibalebale 27:11) O na rawa ni vakayacora tale ga qo ena nomu digia na ivakarau ni bula ena marau kina na Kalou. Ena vakamatatataki qo ena wase e tarava.\nNA KA E KAYA NA IVOLATABU\nE sega ni vakavuna na Kalou na veika ca e yaco tu e vuravura.—Jope 34:10.\nO Setani e beitaka na Kalou ni daulasulasu, ni bureitaka na ka vinaka vei ira na nona tamata. Ena sala qo e sa vakalewa tiko kina na veiliutaki i Jiova.—Vakatekivu 3:2-5.\nO Jiova ena qai vakayagataka na Luvena, na Tui ni Matanitu vakaMesaia ni Kalou, me kauta laivi na veika rarawa e sa mai bika voli na kawatamata.—1 Joni 3:8.\niDusidusi ni Vuli\nNa Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa? (Wase 1)\nNa Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa? (Wase 2)\niMeli iMeli Na Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa?\nQo Beka na iNaki ni Kalou?\nWASE 1 Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu me Baleta na Kalou?\nWASE 2 Na iVolatabu—iVola ni Kalou Vei Keda\nWASE 3 Na Cava na iNaki ni Kalou me Baleta na Vuravura?\nWASE 5 Na Keda iVoli—Na iLoloma Uasivi ni Kalou\nWASE 7 Na iNuinui Totoka me Baleti Ira na Wekada Era sa Takali\nWASE 9 Eda sa Bula tu ena “iOtioti ni Veisiga”?\nWASE 10 Era Vakamua Vakacava na Noda Bula na Veika Bula Vakayalo?\nWASE 11 Na Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa?\nWASE 12 Muria na iVakarau ni Bula e Taleitaka na Kalou\nWASE 13 Na Rai ni Kalou me Baleta na Bula\nWASE 14 Ka Mo Cakava me Marau Kina Nomu Vuvale\nWASE 15 Lotu e Vakadonuya na Kalou\nWASE 16 Tutaka na Sokalou Dina\nWASE 17 Toro Voleka Vua na Kalou ena Masu\nWASE 18 Na Papitaiso kei na Nomu Veiwekani kei na Kalou\nWASE 19 Tiko ga ena Loloma ni Kalou\nIKURI Na Yaca ni Kalou—Kena Vakayagataki kei na Kena iBalebale\nIKURI E Tukuna na Parofisai i Taniela na Gauna ena Tadu Mai Kina na Mesaia\nIKURI Jisu Karisito—Na Mesaia Yalataki\nIKURI Na Dina me Baleta na Tamana, Luvena, kei na Yalo Tabu\nIKURI Vuna Era Sega ni Vakayagataka Kina na Lotu vaKarisito na Kauveilatai ena Nodra Sokalou\nIKURI Na iVakayakavi ni Turaga—Kena Vakananumi e Dokai Kina na Kalou\nIKURI E Bula Tale Tiko e Dua na ka e Tawarairai ni Mate na Tamata?\nIKURI Na Cava na iBalebale ni Seoli kei na Etesi?\nIKURI Na Cava ena Yaco ena Siga ni Lewa?\nIKURI 1914—Yabaki Vakairogorogo ena Parofisai ni iVolatabu\nIKURI O Cei O Maikeli na Agilosi Turaga?\nIKURI O Cei o “Papiloni na Ka Levu”?\nIKURI A Sucu O Jisu ena Tiseba\nIKURI Meda Soqova na Veiolodei?\nText Sala me download kina na ka e tabaki Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?\niMeli iMeli Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?