“NIU dau rogoca na nodra italanoa na noqu itokani era veiqaravi ena vanua e vinakati kina vakalevu na cakacaka vakaitalatala, au via vakila tale ga na marau qori,” e kaya o Sylviana, e dua na painia e yabaki 20 vakacaca. E tomana, “Ia au lomaleqataka niu na sega ni rawata na veiqaravi ena vanua qori.”\nVakacava o duavata kei Sylviana? O via veiqaravi tale ga ena vanua e vinakati kina na cakacaka, ia o qai lomalomarua tale? Kua ni yalolailai! O Jiova sa vukei ira e vica vata na udolu na tacida mera kua ni lomaleqataka e levu na ka nira via vakalevutaka na nodra cakacaka vakaitalatala. Meda raica mada qo eso na kena ivakaraitaki nida sikovi Madagascar, na ikava ni yanuyanu levu duadua e vuravura.\nEna tini vakacaca na yabaki sa oti, e sivia ni 70 na dautukutuku kei na painia gugumatua mai na 11 na matanitu * era mai veiqaravi ena vanua vuavuaivinaka qo e Aferika, era dau doka kina na iVolatabu e levu. Era sa tu vakarau tale ga e levu na dautukutuku ena vanua qori mera vakatetea na itukutuku ni Matanitu ena yanuyanu levu qo. Meda veivosakitaka mada e vica.\nVALUTA NA LOMALEQA KEI NA YALOLAILAI\nO Perrine kei Louis\nRau biuti Varanise o Louis kei Perrine, e dua na veiwatini yabaki 30 vakacaca me rau toki i Madagascar. Vica vata na yabaki rau vakasamataka tiko me rau lai cakacaka vakaitalatala e vanuatani, ia dau lomalomarua tiko ga o Perrine. E kaya: “Au vakasamataka vakalevu niu na lako ina vanua au sega ni kila. Au lomaleqa niu sa na biuti ira tu mai na wekaqu, ivavakoso, vale, vanua au matau kina, kei na veika au dau cakava. Qori sara ga na ka meu na valuta.” Ena 2012, sa qai yalodei o Perrine, rau mani toki kei Louis. Cava e kaya ena nodrau vakatulewa qori? “Niu rai lesu, au rawa ni kaya ni sa bau veivakaukauataki dina nona dau vukei keda o Jiova.” E kaya tale o Louis, “Vakasamataka ga neirau imatai ni iVakananumi e Madagascar, era tiko kina e tini na neirau vuli iVolatabu!”\nNa cava e vakaukauataki rau tiko ga me rau dei ena nodrau ilesilesi? Rau masuti Jiova me vakaukauataki rau me rau vosota. (Fpai. 4:13) E kaya o Louis: “Keirau vakila ni sauma o Jiova na neirau masu, e solia tale ga vei keirau na ‘vakacegu ni Kalou.’ Keirau kauaitaka ga vakalevu na neirau marautaka na veiqaravi. Era volavola, ra vakau meli tale ga mai na itokani mai vale mera vakayaloqaqataki keirau kina me keirau kua ni soro.”—Fpai. 4:6, 7; 2 Kor. 4:7.\nE vakalougatataka o Jiova nodrau vosota o Louis kei Perrine. E kaya o Louis: “Keirau sureti ena Okotova 2014, me keirau tiko ena Koronivuli ni Vuli iVolatabu ni Veiwatini * e Varanise. Na iloloma i Jiova qori e guiguilecavi dredre dina.” Rau marau vakaveiwatini ni rau lesi tale i Madagascar ni oti na tuvaitutu.\n“KEITOU NA TALEITAKA VAKALEVU!”\nO Nadine kei Didier\nRau sa yabaki 50 vakacaca e dua na veiwatini o Didier kei Nadine ni rau biuti Varanise me rau toki i Madagascar ena 2010. E vakamacalataka o Didier: “Ni keirau se veiwatini gone, keirau painia, oti keirau susugi ratou na gone. Ni ratou sa qase keirau veivosakitaka na lai veiqaravi e vanuatani.” E vakatusa o Nadine: “Au lomalomarua niu vakasamataka noqu sa na biuti ratou mai na gone, ia ratou kaya: ‘Ke drau lai veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka e vanuatani, keitou na taleitaka vakalevu!’ Nodratou veiuqeti gona keirau toki kina. Keirau sa yawa mai vei ratou na gone, ia keirau marau ni keitou dau veivosaki vakalevu.”\nE dredre toka nodrau vulica o Didier kei Nadine na vosa vakaMalagasy. “Keirau sega ni yabaki 20 tale tiko,” e kaya ena matadredredre o Nadine. Ia erau rawata ga vakacava? Rau lewena tiko na ivavakoso vosa vakaVaranise. Gauna ga rau sa lomadei kina ni rau sa na rawa ni vulica na vosa ni vanua qori, rau toki sara ina ivavakoso vosa vakaMalagasy. E kaya o Nadine: “Era via vulica na iVolatabu e levu ena cakacaka vakavunau. Era dau vakavinavinakataka neirau veisiko yani. Au dau nanuma niu tadra tiko. Au taleitaka na painia ena yalava qo. Niu yadra na mataka nikua, au kaya lo ga, ‘U—au na lai vunau nikua!’”\nE dredre o Didier ni nanuma lesu nona se qai tekivu vulica na vosa vakaMalagasy. “Gauna au vakaitavi tiko kina ena soqoni, au sega sara ga ni kila na nodra isaunitaro na mataveitacini. Au sa dau kaya tu ga, ‘Vinaka.’ Niu vakavinavinakataka oti e dua na tacida yalewa, era qai saga na dabe tiko e dakuna meu kila ni cala nona isaunitaro. Totolo ga niu digia e dua tale na tacida au nuitaka ni a tukuna mai na kena isau donu.”\nE TALEITAKA NA VEISURETI\nRau a sarava ena soqo ni tikina ni 2005 e dua na veiwatini, o Thierry kei Nadia, na drama “Pursue Goals That Honor God.” E uqeti rau na drama vakaivolatabu me baleti Timoci, rau taleitaka vakalevu me rau veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka ni Matanitu ni Kalou. E kaya o Thierry: “Keimami vakasausau ni sa oti na drama, au tarogi watiqu sara, ‘Daru na lai veiqaravi e vei? Na ka tale ga qori a vakasamataka tiko o koya.” Sega ni dede rau sa cakava eso na veisau me rawati kina na isausau qori. E kaya o Nadia, “Keirau vakalailaitaka tiko ga na ka keirau taukena me yacova ni sa vo ga na ka e rauta e va na neirau kato!”\nEna imawi e sau: O Nadia kei Marie-Madeleine; iMatau e sau: Thierry\nRau yaco yani e Madagascar ena 2006, rau taleitaka tale ga na nodrau cakacaka vakaitalatala. E kaya o Nadia, “Keirau dau marautaki ira qori.”\nNi oti tale e ono na yabaki, rau sotava e dua na ituvaki. E lutu o tinai Nadia, o Marie-Madeleine, e tiko mai Varanise. E ramusu na ligana, mavoa tale ga na uluna. Ni rau veivosaki oti kei na nona vuniwai, rau kerei Marie-Madeleine sara me toki mai Madagascar. Sa yabaki 80, ia e taleitaka nodrau veisureti. Cava e nanuma ena nona sa mai tiko e vanuatani? E kaya: “Dau dredre ena so na gauna meu vakamatauni au, e lailai na ka au rawata, ia au kila niu sa yaga tiko ena ivavakoso. Au marautaka vakalevu na ituvatuva qo, ni rau veiqaravi tiko ga kina eke na veiwatini.”\n“AU VAKILA NA VEIVUKE I JIOVA”\nVunau tiko o Riana ena vosa vakaTandroy\nE yabaki 20 vakacaca e dua na tacida tagane o Riana. E susu e Alaotra Mangoro, dua na vanua bulabula ena tokalau kei Madagascar. E toso vinaka nona vuli, via vuli torocake tale ga. Ia ni vulica oti ga na iVolatabu, sa veisau na lomana. E kaya: “Au saga meu vakaotia totolo noqu vuli ena sekeneri, au yalataka vei Jiova, ‘Keu rawata noqu veitarogi levu, au na painia.’” Qori sara ga na ka e qai cakava ni tuvaitutu oti. Erau lai vale vata kei na dua na tacida tagane e painia tale ga, kune e dua nona cakacaka vagauna, tekivu painia sara. E kaya, “E vakatulewa vinaka duadua meu cakava.”\nEra lomatarotarotaka na wekana nona sega ni via cakacaka vinaka. E kaya: “Ratou uqeti au o tamaqu, tata lailai kei na taci tinai tamaqu meu vuli torocake. Ia au sega ni vinakata e dua na ka me tarova noqu painia.” Sega ni dede e lai veiqaravi o Riana ena vanua e vinakati kina vakalevu na cakacaka. Na cava e uqeti koya? E kaya: “Ra curuma yani neirau vale na daubutako, butakoci kina e levu na noqu iyaya. Qori e vakavuna meu vakasamataka vakabibi na vosa i Jisu me baleta na kumuni ni ‘iyau mai lomalagi.’ Au vakatulewataka meu gumatua ga ena kumuni ni iyau vakayalo.” (Maciu 6:19, 20) E toki sara ena yasayasa e kovuti kina vakalevu na ceva ni vanua qori—na vanua dravuisiga e 1,300 na kilomita na kena yawa mai na nona itikotiko. Era tiko kina na yavusa na Antandroy. Na cava e lako kina vei ira?\nDua na vula ni bera na butako, a vuli iVolatabu tiko o Riana kei na rua na turaga mai na yavusa qori. E vulica kina e vica na nodra vosa, vakasamataki ira tale ga vakalevu na kena vo era se bera ni rogoca na itukutuku ni Matanitu. E kaya, “Au masuti Jiova me tokoni au ena noqu toki vei ira na tiko ena yasayasa era vosa vakaTandroy.”\nE toki sara o Riana, ia dua na ituvaki tawanamaki e sotava. E dredre me kunea e dua na cakacaka. Tukuna vua e dua na turaga: “Cava o mai cakava eke? Era lai vaqara cakacaka yani na tiko eke ena vanua o lako mai kina!” Oti e rua na macawa, e biuta mai na vanua qori o Riana me tiko ena dua na soqo ni veiwasewase, ia sa lailai na nona ilavo, mani vakasamataka tiko na ka me cakava. Ena iotioti sara ga ni siga ni soqo e biuta e dua na tacida tagane ena taga ni nona kote e dua na ka. Qori na ilavo e rauta vinaka nona ilakolako lesu e Antandroy, me lai tekivuna tale ga e dua na bisinisi ni volitaki yogurt. Kaya o Riana: “Au vakila sara ga na veivuke i Jiova ena gauna donu. Au rawa kina ni vukei ira tiko ga na se bera ni rogoci Jiova!” Levu tale ga na itavi me qaravi ena ivavakoso. E kaya tale o Riana: “Au dau lesi ena ivunau soqovi levu ni oti ga e vica na macawa. E vakayagataka o Jiova na nona isoqosoqo meu vuli kina.” Nikua se tukuna tiko ga o Riana na itukutuku vinaka ni Matanitu vei ira na vosa vakaTandroy era via kilai Jiova.\n“VAKALOUGATAKI KOYA NA KALOU DINA”\nE vakadeitaka o Jiova ni “o koya e kerea me vosa vakalougatataki e vuravura ena vosa vakalougatataki koya na Kalou dina.” (Aisea 65:16) Nida cakacaka vakaukaua meda valuta kina na veika e vakalatilati ena noda vakalevutaka na noda cakacaka vakaitalatala, ena vakalougatataki keda o Jiova. Vakasamataki Sylviana mada, a tukuni ena itekivu ni ulutaga qo. A nanuma ni sega ni ganiti koya me veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka. Na vuna? E vakamacalataka: “E leka tiko na yavaqu imawi ena 9 na sedimita. Au dau gera vakalevu, vakavuna meu wawale.”\nO Sylviana (imawi) kei Sylvie Ann (imatau) kei Doratine ena siga e papitaiso kina\nIa ena 2014 rau cakacaka vata o Sylviana kei Sylvie Ann, e dua na painia gone ena nona ivavakoso, rau toki ina dua na koro lailai e 85 na kilomita mai na nona itikotiko. E yaco dina ga na veika e dau tatadrataka tu o Sylviana, e levu na ka dredre e sotava kina ia e ka ni veivakalougatataki vua! E kaya: “Ni oti ga e dua na yabaki noqu veiqaravi ena noqu ilesilesi, a papitaiso ena soqo ni tabacakacaka o Doratine, e dua na tina gone keirau vuli iVolatabu tiko.”\n“AU NA VUKEI IKO”\nNa ka era tukuna o ira na veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka me baleta nodra vakabauta, kei na noda saga meda valuta na leqa e vakalatilati ena noda cakacaka vakaitalatala, eda vakadeitaka kina na dina ni nona yalayala o Jiova vei ira na nona dauveiqaravi: “Au na vakaukauataki iko, io, au na vukei iko.” (Aisea 41:10) Ena qaqaco kina noda veiwekani kei Jiova. Noda yalorawarawa tale ga ni soli keda ena vanua eda tiko kina se i vanuatani ena vakarautaki keda ena cakacaka vakalou sa waraki keda tiko ena vuravura vou. Me vaka e tukuna o Didier, sa tukuni oti mai, “na noda veiqaravi ena vanua e vinakati kina na cakacaka e vakarautaki keda vinaka me baleta na veigauna se bera mai!” Mera yalorawarawa mada ga e levu tale mera vakarautaki ira va qori!\n^ para. 4 Era mai veiqaravi ena vanua e vinakati tu kina na cakacaka o ira mai Kenada, Czech Republic, Varanise, Jamani, Guadeloupe, Luxembourg, New Caledonia, Suwiteni, Suwitisiladi, Peritania, kei Merika.\n^ para. 8 Sa Koronivuli ni iTalatala ni Matanitu tiko ena gauna qo. Ke ra rawata na kena ivakatagedegede o ira na veiqaravi tu vakatabakidua e vanuatani, e rawa nira vuli ena kena e vakayacori ena nodra vanua, se dua na vanua e vakayagataki kina nodra vosa.\nO na Uqeti Ira Vakacava na Veiqaravi Tiko ena Vanua e Vinakati Kina Vakalevu na Cakacaka?\nVeivosaki wasoma kei ira na veiqaravi tu va qori oni a vavakoso vata. Taroga nodra cakacaka vakaitalatala, kei na nodra bula.—Vkai. 17:17; 25:25.\nVakacava, o rawa ni veivuke ena vaqarai ni cakacaka mera bolecakacaka tiko ga kina mai na vanua era sa lai veiqaravi tu kina? Se o rawa ni vakacakacakataki ira nira mai cegu toka vakalekaleka ena nodra vanua?—Cakacaka 18:1-3.\nO rawa ni vakaicilitaki ira nira lesu ina nodra vanua mera mai cakacaka se veisiko ga?—3 Joni 5-8.\nKe ra tiko ena nomu ivavakoso, vakavinavinakataki ira. Vakavinavinakataka nodra sasaga mera vulica na nomu vosa. Taroga na nodra vuvale. Dau sureti ira ena so na ka o dau cakava. Vukei ira mera kua ni galili.—Maciu 19:29.\niMeli iMeli Era Yalorawarawa Mera Gole i Madagascar


Qaqarauni Mai na Basulawa!\nYadra! | Me 2013\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malayalam Myanmar Norwegian Oromo Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tahitian Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n“Era dau kauti au i vale na noqu itokani ni sa buto. Ena dua na yakavi, au mani nanuma meu vodo motoka niu sa wawale sara ga.\n“A sega ni kauti au sara i vale na draiva ni motoka. E kauti au ga ina dua na vanualala qai saga me kucuvi au. Au qai kaila, mani suka i muri. Ni saga tale me kucuvi au, au kaila, au qai gutuwa.\n“Au dau nanuma tu e liu, ‘E yaga vakacava ena ituvaki va qori na kaila?’ Au sa qai kila ni yaga dina!”—KALESI. *\nENA levu na vanua sa qai rerevaki ga na basulawa. Kena ivakaraitaki, a tukuna e dua na turaganilewa: “E rarawataki ni sega ni dua e galala mai na basulawa.” Ena so na vanua, e sega ni levu kina na basulawa. Ia meda kua ni nanuma ni na sega ni yacovi keda, nida na rawa ni vakaleqai ke da vakawelewele.\nKe o bula ena vanua e levu se lailai kina na basulawa, o na taqomaki iko vakacava kei ira na nomu vuvale? Dua oya mo muria na ivakavuvuli vakaivolatabu qo: “O koya sa yalomatua sa kunea na ca, ka sa vunitaki koya: Ia ko ira sa sega ni vuku era sa lako tu yani, a ra sa kunea na rarawa.” (Vosa Vakaibalebale 22:3) Era dau veivakasalataki mada ga na ovisa meda dau qaqarauni—meda taqomaki keda mai na basulawa.\nNa basulawa e sega ni yaco wale ga kina na mavoa se butakoci ni iyau. E vakaleqa sara ga nodra vakasama e levu ra qai lomabibi ena nodra bula taucoko. E bibi gona meda qaqarauni e veigauna! Ni o vakasamataka tiko qori, dikeva mada na sala mo qaqarauni kina mai na va na basulawa qo—butako ena ivalavala kaukaua, veivakasagai tawakilikili, basulawa ena internet, kei na butakoci ni kemu itukutuku.\nBUTAKO ENA IVALAVALA KAUKAUA\nCava e okati kina? Qori na nona vakayagataka na daubutako na iyaragi se vakayaco itovo kaukaua.\nE tarai ira vakacava na lewenivanua? Ni yaco veitaravi e Peritania na butako ena ivalavala kaukaua, a dikeva rawa e dua na loya ni o ira na sotava na ituvaki qori era na sega vakadua ni guilecava na ka a yaco, dina ga nira sega ni mavoa. E tukuna: “E vica vei ira qo era dau lomabibi ra qai sega ni moce vinaka, ia voleka ni o ira kece era tukuna ni vakaleqa sara ga na nodra cakacaka e veisiga.”\nCava o rawa ni cakava?\nO ira na daubutako era dau vakayagataka na gauna veiganiti. Mo kila gona na ka e yaco wavoliti iko\nQaqarauni. O ira na daubutako era dau vakayagataka na gauna veiganiti. Era dau taketetaki ira na wele tu. Mo kidavi ira gona era vakaraici iko tiko, kila na ka e yaco wavoliti iko, kua tale ga ni gunu sivia se vakayagataka na wainimategaga ni o na sega ni vakatulewa vinaka kina. E tukuna e dua na encyclopedia ni tabana ni bula: “Ni dua e gunu alakaolo se vakayagataka na wainimategaga,” ena dredre vua me “vakasama vinaka se kidava eso na ituvaki e rawa ni yaco kina na leqa.”\nTaqomaka nomu iyau. Lokataka vinaka na nomu motoka, katuba ni vale kei na katubaleka. Qarauni ira o sega ni kila. Maroroya vinaka nomu iyaya vakamareqeti, me kua ni laurai levu tu. E tukuna na Vosa Vakaibalebale 11:2: “Sa tu vei ira na yalomalumalumu na vuku.” O ira na daubutako—wili kina o ira na gone ca se gone dauwavoki—era taketetaki ira vakalevu na dau dara na iukuuku saulevu se ra kauta voli na iyaya vakalivaliva saulevu.\nKere ivakasala. “A nona sala na tamata lialia sa ka dodonu e matana: Ia ko koya sa muria na ka e vakavulici kina sa vuku.” (Vosa Vakaibalebale 12:15) Ke o gole tiko ena dua na vanua, muria na nodra ivakasala o ira era kila vinaka na vanua qori, wili kina o ira na vakailesilesi. Era na vakasalataki iko ena so na vanua rerevaki, kei na ka mo cakava mo taqomaki iko kina kei na ka o taukena.\nCava e okati kina? Na veivakasagai tawakilikili e sega ni okati ga kina na kucu, e wili tale ga kina eso na iwalewale ni veivakasagai me vaka na veiyamoci, veivakasaurarataki se na veivakarerei.\nE tarai ira vakacava na lewenivanua? E tukuna e dua na yalewa a kucuvi: “Ena sega ni vakararawataki iko ga ena gauna o sotava kina na ivalavala torosobu qori, ena tara sara ga na nomu bula taucoko qai veisautaka vakadua na ivakarau ni nomu rai. Ena tarai ira tale ga na wekamu.” Eda sega ni rawa ni tukuna ni vakavuna o koya e vakasagai na ivalavala tawakilikili qori, ena beitaki ga vei koya e veivakasagai.\nKua ni lomalomarua. E veivakasalataki na tabana ni ovisa e North Carolina, e Merika, “ke o ririkotaka nomu tiko ena dua na vanua se nomu tiko kei na dua—e vinaka mo biubiu. Ke sa lomamu mo biubiu kua ni laiva e dua me tarovi iko.”\nDoudou; kua ni wele. O ira na dau veivakasagai tawakilikili era dau taketetaki ira na dau wele kei ira na dau lako duadua. Mo doudou gona ni o taubale, kua tale ga ni wele.\nVuki totolo. Saga mo kaila. (Vakarua 22:25-27) Dro se cakava e dua na ka e sega ni namaka o koya e veivakasagai me kua kina ni vesuki iko. Ke rawa, dro ena dua na vanua o kila ni o na taqomaki kina qai qirita na ovisa. *\nBASULAWA ENA INTERNET\nCava e okati kina? Qori na kena vakayagataki na internet me lasutaki kina na saumi ni ivakacavacava, me rawati tale ga vakatawadodonu eso na veivuke e vakarautaki, butakoci ni kad ni dinau (credit card), kei na kena tauri na isau ni iyaya e sega mada ga ni vakau. E okati tale ga kina na lawakitaki ni ilavo me rawati na tubu kei na volivoli ena internet.\nE tarai ira vakacava na lewenivanua? Na basulawa ena internet e vakavuna mera sauma kina o ira na butakoci kei ira eso tale e vica vata na bilioni na dola. Dikeva mada e dua na kena ivakaraitaki. A ciqoma o Sandra e dua na imeli, e vinakati kina me vakavoutaka na itukutuku ni nona vakacuru ilavo ena internet, qai nanuma ni vakauta mai qori na baqe e dau vakacuruilavo kina. Oti ga e vica na miniti nona sauma na imeli, a kidacala ni musu mai na nona akaude e $4,000 (na ilavo ni Merika) qai biu ena dua tale na baqe. Sa qai kila ena gauna qori o Sandra ni butakoci na nona ilavo.\nNa cava o rawa ni cakava?\nQaqarauni! Kua ni vakacalai ena irairai ni Web site. Mo nanuma tiko, nira sega ni dau kerea na kabani ni vakacuru ilavo mo vakauta yani ena imeli na kemu itukutuku e sega ni dodonu me kilai. Ni bera ni o volivoli se vakacuru ilavo ena internet, vakadeitaka rawa na itukutuku kece me baleta na kabani qori. E tukuna na Vosa Vakaibalebale 14:15: “O koya sa yalowai sa vakabauta na vosa kecega: Ia na tamata yalomatua sa daulewa vakavinaka na nonai lakolako.” Qarauna na vakacuruilavo se volivoli ena kabani era sega ni tiko ena nomu vanua, ni na dredre mo cakava e dua na ka ke yaco e dua na leqa.\nDikeva vinaka na kabani kei na kena lawa. E vinaka mo taroga: ‘Na kabani qo e tiko dina na kena ofisi? E donu na kena naba ni talevoni? E tiko eso tale na ka e lavaki ena iyaya au via volia? Gauna cava ena yaco mai kina na noqu iyaya? E rawa ni vakasukai na iyaya se vakalesui mai na kena isau?’\nQarauna eso na itukutuku e nanumi ni dina. O ira na daubutako ena internet era taketetaki ira vakalevu na dau kocokoco se o ira na vinakata me soli wale vei ira na ka ena internet. Era dau veibacani ni na rawati e levu na ilavo ena so mada ga na cakacaka lalai, o rawa ni dinau se vakayagataka nomu kad ni dinau ke bera tiko nomu sausaumi. Ena rawati tale ga e levu na tubu ke lailai mada ga na ilavo o vakacuruma ena baqe. E tukuna na U.S. Federal Trade Commission (FTC): “Dikeva vinaka na veika kece e lavaki ena vakacuruilavo. Na levu ga ni tubu e yalataki, na levu tale ga ni ilavo o na vakalusia. Mera kua ni rawai iko na vakailesilesi mo vakacuruilavo ni o se bera mada ga ni dikeva vinaka na ka kece e lavaki kina.”\nBUTAKOCI NA KEMU ITUKUTUKU\nCava e okati kina? Qori na nona vakayagataka vakatawadodonu e dua na kemu itukutuku me lawaki kina se butako.\nE tarai ira vakacava na lewenivanua? E rawa nira vakayagataka na daubutako na keda itukutuku mera rawata kina nodra kad ni dinau, dinau se dolava e dua na akaude vou. Oti era sa qai binia tu e levu na dinau ena yacamu! Ke o bokoca mada ga na dinau qori, ena maka ca tu ga na yacamu ena dua na gauna balavu. E tukuna e dua a butakoci na kena itukutuku: “Ke o sega ni dau sauma vinaka na nomu dinau ena vakaleqa na ka kece o na via cakava—e vinaka cake mo vakayalia na nomu ilavo.”\nTaqomaka na itukutuku e sega ni dodonu me kilai. Veisautaka e veigauna na nomu password ke o vakacuru ilavo se volivoli ena internet, vakabibi ni o vakayagataka na komipiuta ena sitoa ni internet. Me vaka sa vakamacalataki oti mai, qarauna eso na imeli e dau vinakati kina mo biuta na kemu itukutuku e sega ni dodonu me kilai.\nO ira na dau butakoca na kemu itukutuku era sega ni vakayagataka wale ga na komipiuta. Era na saga mera kila na veika vakaivola o taukena, me vaka na nomu ivola tukutuku ni baqe, jeke, kad ni dinau, kei na so na naba e dau vakarautaka na matanitu mo tauri lavo kina. Maroroya vinaka na itukutuku kece qori, ke o kila ni o na sega ni vakayagataka tale e vinaka mo vakama se basuraka. Ke o siqema ni yali se butakoci eso na ka vakaivola, ripotetaka ena kena gauna totolo duadua.\nDikeva wasoma nomu akaude. E tukuna na FTC: “Ni o dikeva wasoma na nomu akaude, ena sega ni butakoci na kemu itukutuku. Ena yaga sara ke o kidava ni dua e via butakoca tiko na kemu itukutuku.” Mo dikeva gona e veigauna na nomu akaude, saga tale ga mo raica eso na ilavo e musu vakatawadodonu. Ke rawa, lai kerea e dua na ripote ni nomu kad ni dinau vei ratou na kena vakailesilesi, qai raica na vanua kece o vakayagataka kina na nomu kad ni dinau.\nSa dredre na veinuitaki nikua. O ira mada ga era dau qaqarauni, era vakaleqai tale ga ena basulawa. Ia ena yaga sara ke da muria na ivakasala vuku ena iVolatabu: “Mo kua ni biuta, ena taqomaki iko. Mo taleitaka, ena karoni iko.” (Vosa Vakaibalebale 4:6, NW) Eda marau ni yalataka na iVolatabu ni na oti na basulawa.\nSa Voleka ni Muduki na Basulawa\nNa cava meda nuidei kina ni na muduka na Kalou na basulawa? Dikeva mada qo:\nE vinakata na Kalou me muduka na basulawa. “Ni sai au ko Jiova ka’u sa vinakata na lewa dodonu; ka’u sa cata na ka sa kau tani vaka tawa dodonu.”—Aisea 61:8.\nE tu vua na kaukaua me muduka na basulawa. “Sa uasivi ko koya e na kaukauwa. Kei na caka dodonu, ka ni sa vutu ni valavala dodonu.”—Jope 37:23.\nE yalataka ni na vakarusai ira na tamata ca qai vakabulai ira na yalododonu. “Ni na muduki tani na daucaka ca.” “Era na taukena na vanua ko ira na yalododonu, ka tiko kina ka sega ni mudu.”—Same 37:9, 29.\nSa yalataka vei ira nona tamata yalodina e dua na vuravura vou ni vakacegu. “Ko ira na yalomalumalumu era na taukena na vanua; Ka na daumarau tiko e na veivakacegui vakaidina.”—Same 37:11.\nVakacava e uqeti iko na vosa kece qori? Ke vakakina, e bibi mo dikeva vinaka na iVolatabu mo kila kina e levu na ka me baleta na inaki ni Kalou vei keda na kawatamata. E sega tale ni dua na ivola e uasivia na ivakasala yaga ena iVolatabu. Na iVolatabu duadua ga e vakarautaka na nuinui ni na sega tale na basulawa ena gauna se bera mai. * ◼\nE yalataka na Kalou e dua na vuravura vou ni vakacegu ena sega kina na basulawa\n^ para. 5 Sa veisau eso na yaca.\n^ para. 22 E levu vei ira na vakasagai era kilai ira na cakava na ivakarau qori. Me ikuri ni ivakamacala, raica na ulutaga “How Can I Protect Myself From Sexual Predators?” ena tabana e 228 ni ivola Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 1. O rawa ni raica na ivola qo ena www.jw.org.\n^ para. 44 Me ikuri ni ivakamacala me baleta na ivakavuvuli bibi ena iVolatabu, raica na ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? Era na solia wale vei iko na iVakadinadina i Jiova na ivola qori, se rai ena www.jw.org.\niMeli iMeli Qaqarauni Mai na Basulawa!\ng 5/13 t. 6-9\nIVAKASALA INA VUVALE Sala mo Vakavulici Luvemu iTabagone Kina\nULUTAGA LEVU Qaqarauni Mai na Basulawa!\nVAKATAROGI Vakamacalataka e Dua na Marama Jiu na Vuna e Dikeva Tale Kina na Nona Vakabauta\nITUKUTUKU MAKAWA Sairusi na Ka Levu\nNA RAI NI IVOLATABU Yago ni Kalou\nBULA VAKAIDEWADEWA SE BULI? Na “Mata” ni Bakui\nLoti kei na Nona Vuvale\nText Sala me download kina na ka e tabaki YADRA! Qaqarauni Mai na Basulawa!\niMeli iMeli YADRA! Qaqarauni Mai na Basulawa!\nYADRA! Qaqarauni Mai na Basulawa!


Raica talega na iVola i Momani\nE dua na parofita ni Nifaiti, turaganivalu, ka daunitukutuku ni iVola i Momani. A bula voli ko Momani rauta mai na 311–385 S.K. (Moma. 1:2, 6; 6:5–6; 8:2–3). E dua ko koya na iliuliu vakaivalu ena dua na iwase levu ni nona bula, me tekivu ni se qai yabaki tinikalima (Moma. 2:1–2; 3:8–12; 5:1; 8:2–3). Sa vakaroti Momani ko Amaroni me vakarautaki koya me na maroroya na itukutukuvolai kei na kena volai na itukutuku (Moma. 1:2–5; 2:17–18). Ni oti na nona vola na itukutuku makawa ni nona gauna ni bula, a vakalekalekataka ko Momani na itukutuku ena peleti lelevu i Nifai ena peleti i Momani. E muri a qai solia na veitukutuku tabu oqo ki vua na luvena ko Moronai. Na peleti eso oqo era tiki ni itukutuku a vakadewataka mai kina na iVola i Momani ko Josefa Simici.\nE dua na ivola lailai ena iVola i Momani. Ena maliwa ni iotioti ni malanivosa i Amaleki ena ivola i Omanai kei na imatai ni malanivosa ena ivola i Mosaia, ko Momani, na edita ni ivolatukutuku kece sara, a vakacuruma na itukutuku lailai oqo. (Raica “iVakamacala Lekaleka me baleta na iVola i Momani” ena itekivu ni iVola i Momani.)\nNa ivola i Momani\nE dua tale na ivola ena loma ni ivolanikalou ka kilai me iVola i Momani. Na wase 1–2 e tukuni Amaroni, e dua na nodra parofita na Nifaiti, ka vakaroti Momani ena gauna kei na vanua me laki kauta mai kina na peleti. Ka sa tekivu talega vakakina na ivalu, ka ratou kau tani yani na Le Tolu na Nifaiti ena vuku ni nodra caka ca na tamata. Na wase 3–4 e tukuni kina na nona vunautaka tiko ko Momani vei ira na tamata na veivutuni, ia sa sega vei ira na madua, ka sa yaco vakalevu cake kina na caka ca e Isireli mai na veigauna kecega. Na wase 5–6 e tukuni kina na iotioti ni ivalu vei ira na Nifaiti kei na Leimanaiti. A vakamatei kina ko Momani vata kei ira e vuqa na nodra matanitu na Nifaiti. Ena wase 7, ni bera ni mate, sa kaya vei ira na tamata ko Momani—ena gauna ko ya kei na veigauna mai muri—me ra veivutuni. Na wase 8–9 e tukuni kina ni qai yaco me sa qai vo duadua ga o Moronai na luvei Momani. A qai vola o koya na iotioti ni veivakamatei kei na veivakarusai, ka vakakina na nodra icavacava na Nifai, ka vola e dua na itukutuku vei ira na itabatamata era na qai muri mai kei ira era na wilika na itukutuku oqo.


Era Marau na Lai Sarasara ena iTikotiko Liu ni iVakadinadina i Jiova\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hausa Hungarian Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nME 22, 2017\nNIU YOKA—Ena Vakarauwai na ika29 ni Epereli, 2017, era veisureti ena ikarua ni gauna na iVakadinadina i Jiova ena itikotiko liu vou e Warwick, Niu Yoka. Levu sara era yaco mai ni vakatauvatani kei na macawa e liu.\nEra yaco mai e 468 na vulagi ena Vakarauwai sa oti, e tubu na iwiliwili ena 18 na pasede ni vakatauvatani kei na Vakarauwai yani e liu. E kaya o Troy Snyder, na manidia e qarava na vale ena itikotiko liu: “Keimami marau nira lako tale ga mai eso era tiko voleka, vakabibi o ira na vakailesilesi ena tauni mera mai sarasara. Era lako tale ga mai eso ena yasayasa qo ena ikarua ni gauna ni uqeti ira na ka era raica se vakadinadinataka ena macawa yani e liu.”\nEra le 863 na mai sarasara ena rua na Vakarauwai veitaravi qo, ya ena tini na kaloko ena mataka kei na va ena yakavi. E kaya o Snyder: “Sa dua na ka vinaka na nodra yaco mai. Keimami rogoca eso na ivakamacala veiuqeti. Keimami vakanamata tale tu ena nodra veisiko tarava mera mai sarasara eke kei na vale ni maroroi iVolatabu.”\nA sureti tale ga o Ingrid Magar, e tiko voleka e Tuxedo Park, Niu Yoka. A cakacaka tu ena kabani na International Nickel me 18 na yabaki, e kena daunivakadidike. Ni vakasamataka lesu na ka e dau caka ena vanua qo, e kaya: “Au qoroya na irairai ni vanua qo. Sa dede na kena lala tu, e sega ni macala na ka ena caka kina. Sa rairai vinaka tu mada, oni qai vakarairaivinakataka tale.” E kaya tale ga me baleti ira na vakaitikotiko kina ena gauna qo: “Au kila ni oni dau veitokoni [na iVakadinadina i Jiova]. Oni dauloloma, veikauaitaki, oni kauaitaka na veikabula, na itikotiko, au rawa ni kaya ni keimami kalougata vakalevu nida sa mai veivolekati.”\nE kaya o William Hoppe, na idinia e dikeva na vale ena tauni o Warwick ni vo e rua na yabaki me vakaoti na cakacaka: “E matata nira vinakata na ivakarau ni cakacaka vinaka duadua. . . . E laurai qori ena itaratara ni vale. Dua na ka noqu qoroya nodra kauaitaka na itikotiko kei na veikabula ni vakacagau tiko na tarataravaki, na kena vakavinakataki, na kena taqomaki vakavinaka na kau kei na veikabula. Qo e dua na ivakaraitaki vinaka vei ira na qai taravale ena dua na gauna sa tu qo e liu.”\niMeli iMeli Era Marau na Lai Sarasara ena iTikotiko Liu ni iVakadinadina i Jiova


Vukei Luvemu me Toso ena Cakacaka Vakavunau — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nVukei Luvemu me Toso ena Cakacaka Vakavunau\nVakavulica na Luvemu me Vakalagilagi Jiova\n1 E nodra itavi na itubutubu lotu Vakarisito mera vakavulici luvedra era se gone mera cakacaka vakavunau. E tiko e vica na sala eda rawata kina oqori. So na gone era rawa ni wiligusutaka e dua na tikinivolatabu nira se bera ni kila na wilivola. Oqori e dau tarai ira sara ga na rogoci ira. Nira tubu tiko, e rawa ni tosoi cake vakalailai na ka mera dau kaya. E rawa vakacava vei kemuni na itubutubu mo ni vukei luvemuni mera vakaitavi tale ga ena vunau? De rawa ni veivuke e so na vakatutu oqo.\n2 Ni oti na vakabula, e rawa mo kaya:\n◼ “E via wilika o luvequ o [yacana] e dua na tikinivolatabu e vinakata mo ni rogoca.” Rawa ni kaya o luvemu: “Na tikinivolatabu oqo ena Same a vakaraitaka vei au na yaca ni Kalou. [Wilika se wiligusutaka o luvemu na Same 83:18.] Rau na vakaraitaka na ivoladraudrau oqo na veika ena cakava vei keda na Kalou o Jiova. E rawa beka meu solia vei kemuni?” Qai tinia ena nomu vakamacalataka na kena vakailavotaki na noda cakacaka e veiyasa i vuravura.\n3 Se o rawa ni tovolea na vakatutu oqo:\n◼ “Ni bula. Au vakavulici luvequ yalewa tiko o [yacana] me dau kauaitaki ira na tiko ena itikotiko oqo. E via wasea vei kemuni e dua na itukutuku lekaleka mai na iVolatabu.” E rawa ni kaya: “Dua na sala au dau vukei ira kina na tamata oya na noqu vakaraitaka vei ira na inuinui e tukuna na iVolatabu me baleta na gauna e se bera mai. [Wilika se wiligusutaka o gone na Vakatakila 21:4.] Rau na vakamacalataka na ivoladraudrau oqo na veika ena cakava vei keda na Matanitu ni Kalou. Au kila ni oni na taleitaka mo ni wilika.”\n4 Nira vakayagataka tiko na iwalewale rawarawa era na matau cake sara na gone ena nodra vunautaka na itukutuku ni Matanitu ni Kalou. Ni caka na vakatovotovo me vukei ira mera dau vosa vakamatata ra qai vosa e cake, oqo ena vukei ira me maqosa nodra vosa nira sotava na duidui ituvaki. Ena vukei ira na gonelalai mera vakamacalataka na nodra vakabauta ke ra vakavakarau vinaka ra qai vakacaucautaki tale ga.\n5 Nira uqeti vaka oqori, era na rawa ni dautukutuku bera ni papitaiso e levu na gone. E marautaki dina nida raici ira na luveda ni toso tiko na ivakatagedegede ni nodra cakacaka vakavunau.—Same 148:12, 13.


Veivakasagai—Cava Meu Cakava | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kachin Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Myanmar Norwegian Nzema Ossetian Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quiche Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Telugu Tetun Dili Thai Tsonga Turkish Turkmen Ukrainian Umbundu Vietnamese Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa cava na veivakasagai?\nVakacava keu vakasagai?\nNa cava au na cakava?\nE wili me veivakasagai na ivukivuki vakasevaki e uqeta na veiyacovi me vaka na veitarai se wede. Ia ena so na gauna e dredre mo kila na duidui ni veivakanini, wede, kei na veivakasagai.\nVakacava, o kila tiko na kedratou duidui? Raica na taro ni veivakasagai mo kila kina!\nKa ni rarawa ni sega ni yala ga e koronivuli na veivakasagai. Ia ke o bucina rawa qo na yalodei kei na iwalewale mo vorata kina na veivakasagai, ena yaga qori ni o sa cakacaka. O na rawa tale ga ni tarova na dau veivakasagai me kua ni vakasaga eso tale!\n“Mo vosa vakadodonu. Ke matata na nomu itukutuku era na sega ni tomana na nodra veivakasagai. Mo tukuna vakadodonu, ‘Kua!’ Ke tomana tiko ga, tukuna vua e dua tale!”\n“Kua ni dredrevaka na veiwali ca, se veiwalitaka na ka me baleta na veiyacovi. Ke o cakava qori se vakailala kei ira na dau vinakata me kauaitaki ira o ira na tagane, ena nanumi ni o vinakata tale ga qori.”\nEna rawa ni tarovi mo kua ni vakasagai ke o kila na kena ibalebale, kei na ka mo cakava! Raica mada qo e tolu na ituvaki kei na ka o rawa ni cakava ena ituvaki yadua.\nE kaya o Tavaita sa yabaki 20, “Ena vanua au cakacaka kina, era dau kaya eso na tagane era qase sara vei au niu goneyalewa totoka, era diva mera gone tale ena 30 na yabaki. Dua vei ira e lako mai dakuqu qai vakaboica na uluqu!”\nE nanuma o Tavaita: ‘Keu vakawalena se vosota tiko ga, de dua ena sega ni tomana.’\nNa cava e cala kina qori: Era kaya na kenadau ke vakawaleni na veivakasagai, ena tomani tiko ga, ena rawa ni ca sara.\nTovolea mada qo: Vosa ena yalovinaka, ia tukuna vakadodonu vei koya e veivakasagai ni o sega ni taleitaka na ka e tukuna kei na nona ivukivuki. E kaya o Tara sa yabaki 22, “Ke dua e tarai au vakaveitalia, au na vuki qai tukuna vua me kua tale ni tarai au. Qori ena kurabui kina.” Ke tomana tiko ga nona veivakasagai, dei tiko ga, kua ni soro. E veivakasalataki na iVolatabu meda dei tiko ga ena ivakatagedegede savasava: “Mo ni tudei sara ka mo ni lewenilotu Vakarisito matua ka lomadei.”—Kolosa 4:12\nVakacava ke vakarerei iko na dau veivakasagai me vakacacani iko? Kua ni bolei koya. Dro tani mai na ituvaki qori ena gauna totolo duadua qai kerea e dua na uabula nuitaki me vukei iko.\nE kaya o Vini sa yabaki 18, “Niu se kalasi ono, rau dreti au e rua na goneyalewa ena pasese. Dua vei rau e dau veimoceri kei ira na yalewa qai vinakata me keirau lako vata. Au sega ni taleitaka, ia rau vakasagai au tiko ga e veisiga ena gauna e veisau kina na kalasi. Ena dua na gauna, erau biligi au e lalaga!”\nE nanuma o Vini: ‘Keu tukutuku vua e dua, ena nanumi niu malumalumu, era na sega ni via vakabauti au.’\nNa cava e cala kina na rai qori: Ke o sega ni tukutuku vua e dua, ena tomani tiko ga na ka e dau cakava o koya e veivakasagai, ena tini vakasaga eso tale.—Dauvunau 8:11.\nTovolea mada qo: Mo qara na veivuke. Erau na vukei iko na nomu itubutubu kei ira na nomu qasenivuli me tarovi kina nomu vakasagai. Vakacava ke ra sega ni raica vakabibi na ka o kudruvaka? Tovolea mada qo: Gauna kece o vakasagai kina, vola na kena itukutuku matailalai. Mo vola tale ga na tikinisiga, na gauna, na vanua o vakasagai kina, kei na ka kece e tukuna vei iko. Solia e dua na ilavelave vei rau na nomu itubutubu, se nomu qasenivuli. Levu era dau raica vakabibi na kudru e volai, sega soti na kena e tukuni.\nE kaya o Tuliana sa yabaki 18, “Au rerevaka e dua na gonetagane e lewe ni timi ni rakavi. Rauta ni 2 na mita na kena balavu, e 135 na kilokaramu na kena bi! E vakasamataka tiko me keirau veiyacovi.’ Ena dua taucoko na yabaki, voleka ni veisiga e dau vakasagai au. Dua na siga e toso voleka mai vei au ni keirau tiko taurua ga e valenivuli. Au lade, au cici i tuba.”\nE nanuma o Tuliana: ‘E dau va ga qori o ira na tagane.’\nNa cava e cala kina na rai qori: Ena sega ni via veisautaka na nona ivakarau o koya e dau veivakasagai ke da nanuma kece ni sa donu tiko.\nTovolea mada qo: Kua sara ni dredrevaka se matadredredre vei koya e vakasagai iko. Mo vakaraitaka ena nomu ivukivuki kei na irairai ni matamu ni o sega ni taleitaka na ka e cakava.\nITALANOA DINA 1:\nE kaya o Tabitha, “Au dau via yalovinaka vei ira na tamata kece. Nira vakasagai au na tagane, au na tukuna vei ira me kua, ia au sega ni dei, au dau matadredredre niu vosa vei ira. Era nanuma niu wede tiko..”\nKe o iko o Tabitha, na cava o na cakava ni o vakasagai? Na vuna?\nNa cava e nanuma kina o koya e dau veivakasagai ni o wedevi koya tiko?\nITALANOA DINA 2:\nE kaya o Sabina, “E tekivu ga vakalalai ena nodra veiwali ca eso na cauravou ena neitou lesoni ni vakaukauayago. Ena vica na macawa au vakawalena na ka era tukuna, ia ni toso na gauna sa qai ca tiko ga. Era mai dabe e yasaqu ra qai mokoti au. Au biligi ira, ia era cakava tiko ga. Oti e solia vei au e dua na cauravou e dua na tikinipepa e volai kina na itukutuku vakasisila. Au solia sara vei noqu qasenivuli. E mani vakatalai na cauravou qori mai koronivuli. Au qai kila ni a dodonu meu lako vei qasenivuli ni se qai tekivu ga!”\nCava o nanuma ni sega ni via lako totolo kina vei qasenivuli o Sabina? O nanuma ni vinaka nona vakatulewa? Na vuna?\nITALANOA DINA 3:\nE kaya o Suzanne, “E torovi ganequ o Greg e dua na cauravou e valenivakacegu. E volekati Greg yani qai kaya, ‘Reguci au.’ E vakasega o Greg, ia e tu ga vakadua na cauravou ya. Sa qai biligi koya ga o Greg.”\nO nanuma ni vakasagai o Greg? Na vuna?\nCava o nanuma kina nira sega ni dau tukutuku eso na cauravou ni vakasagai ira e dua tale na cauravou?\nO duavata kei na ka e cakava o Greg? Na cava o na cakava?\nTaro ni veivakasagai\nE kaya o Coretta, “Niu se vuli tiko ena paraimari, era dau dreta na cauravou na wa ni noqu ivakamoko e dakuqu ra qai tukuna eso na vosa vakasisila—me vaka, au na marau vakalevu ke keimami veiyacovi.”\nNa cava o nanuma nira cakava na cauravou ya\nC Vakasagai koya?\nE kaya o Candice, “Niu vodo basi tiko, e cavuta vei au eso na ka lialia e dua na cauravou qai dreti au. Au sabica na ligana, au tukuna vua me toso. E vakaraici au mai me vaka ga niu yalowai.”\nNa cava o nanuma ni cakava na cauravou qo vei Candice?\nE kaya o Bethany, “Ena yabaki sa oti e dau tukuna vei au e dua na cauravou ni taleitaki au qai vinakata me keirau lako vata, au tukuna vua ni sega ni rawa. Ena so na gauna e dau mai vakamasia na ligaqu. Au tukuna vua me kua ia e cakava tiko ga. Ena gauna au vesuka tiko kina na wa ni noqu ivava, e sabica mai na butaqu.”\nNa cava o nanuma ni cakava na cauravou qo:\nNa isau ni taro tolutolu qo na C.\nNa cava e duidui kina na veivakasagai mai na wede kei na veivakanini? E kaya e dua na goneyalewa o Ivi, “Na veivakasagai e vakabi ga ena dua na yasana. Ke o kaya mada ga me kua, ena tomani tiko ga.” Me kua ni vakawaleni na veivakasagai. E rawa ni vakaleqa nomu ka ni vuli kei na nomu bula, e rawa tale ga ni tini ena kucu.\nVulica eso tale na ka: Raica na wase 32, “How Can I Protect Myself From Sexual Predators?” ena ivola na Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 1.\nLevu era sagai era yalolailai. E vakamacalataki ena ulutaga qo na ka me caka me wali kina.\niMeli iMeli Cava Meu Cakava Niu Vakasagai?\nijwyp ulutaga 9


Beginning With Christ (1) :: HL Heijkoop // Fijian\nE sega beka ni dina na tamata dauvakalasalasa oqo? Vuqa na gauna eda sa vakaogai keda ka vakaosoosotaki keda tu ga ena ka ni bula oqo. E da vakaogai keda vakalevu ena vuli kei na cakacaka me da rawa ka vinaka kina ka me da tiko vinaka kina ena bula oqo. Kevaka eda sa rawa ni solia noda gauna levu vakaoya me rawa ni da tiko vinaka kina ena loma ni bula vakaicavacava oqo, A cava ga eda qai vakaweleweletaka kina na taro levu ka bibi sai koya "Ni cava na bula oqo e vei na vanua ko sa digitaka tu". Dua na ka me da kila deivaki tiko ni noda bula ena vuravura oqo e vakaicavacava. E rawa ni ko tauvimate ga ni kua ka ko leqa sara yani ka mai maumau wale tu yani na buno ni yadremu ena bula oqo. Ia e dua na ka me da kila tiko ni dua nai lakolako tawa vakaicavacava e sa waraki keda tiko mai liu. "Ia me vaka sa lesi me mate vakadua ko ira kecega na tamata" (Iperiu 9:27). E sega vakadua ni dua na tamata vakabauta na Kalou se sega ni vakabauta na Kalou me vakalasuya na tikina oqo. E sega ni rawa ni dua e cakitaka rawa. Na dina levu ni tiki ni vola Tabu oqo e semai toka e muri - "ka me qai muri na veilewai levu." E dua na ka vakaloloma kevaka eda sa kila na bibi ni bula tawa mudu ka da qai vakaweleweletaka. E dina ni sa tu na noda veigauna sa lokuci tu me da na qai laki vakadinadinataka kina na ka oqo, e kea talega sa na sega ni rawa kina na veivutuni. Na bula ga oqo e sa rawa kina ni da vakarautaki keda kina. Sa dina kina na vosa ni dau vuku "Na yasana sa bale ga kina na kau, sai koya ena no ga kina." (Dauvunau 11:3).\nEso beka era na kaya "Io a cava so eda sa vakusakusataka"? Vakacava ena gauna sara au sa na qase kina meu qai vakananuma na tikina oqo? Gauna oqo au sa osooso ka sa tu nai tavi bibi meu sa qarava mada. Ko vakadeitaka rawa vakacava ni ko rawa ni bula tiko me limasagavulu na yabaki se tolusagavulu se tini se tinikarua na vula se mani tinikarua sara na aua. Au nanuma e dua nai vakatawa ni sitoa, e vakarorogo tiko ga mai loma ni nona sitoa ni ia tiko na vunau e tautuba. Gauna e cava kina na vunau e gole ga ki loma ni nona vale mani bale sobu ka mate sara yani. Kakau ni volitaka na gauna, volia na gauna. Ena marautaka beka li na Kalou kevaka o bula tu vakavuravura ni ko tu donu tu ia qai laki solia tu vua na Kalou nai vovo ni nomu bula ni ko sa laki qase. E dina ni Kalou e gadreva "me bula na tamata kecega" (1Timoci 2:4) ia e kacivi keda sara tu ga ena gauna saraga oqo. E gadreva tu na Kalou "me da veisorosorovi ka veivinakati kei na Kalou" (2 Korinica 5:20). Na Kalou e vakabula e dua vei rau na tamata dau butako ena kauvelatai ka udolu vaka udolu na tamata era vakabulai ena nodrai davodavo ni tauvi mate. Sega ni kenai balebale me da vakalaiva me yaco talega vei keda. Ko sega tu ni kila na ka ena yaco vei iko ena siga ni mataka. Edaidai ga oqo na siga ni bula.\nBible Distributors, Fountain House, Conduit Mews, London, SE18 7AP UK, � 2003


Ulutaga: Soli iLoloma se iLavo, Nodra Veivutuni na Valavala Ca, Tobu Mai Peceseita | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese (Yunnanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kamba Kannada Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mongolian Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nMeda vakayagataka na lotu vaKarisito na lewaeloma vakavulici vakaivolatabu nida veitaratara kei ira na vakailesilesi vakamatanitu\nEda na kila vakacava na lotu vaKarisito ke veiganiti meda soli iloloma se ilavo vei ira na vakailesilesi vakamatanitu?\nE vica na tikina meda na vakasamataka. E dodonu meda dau dina na lotu vaKarisito. E noda itavi meda muria na lawa ni matanitu ke sega ni beci kina na lawa i Jiova. (Maciu 22:21; Roma 13:1, 2; Iper. 13:18) Eda saga tale ga meda doka na ivakarau vakavanua kei na ka era kauai kina e levu, meda “lomani” ira tale ga na ‘kainoda me vaka noda lomani keda.’ (Maciu 22:39; Roma 12:17, 18; 1 Ces. 4:11, 12) Nida muria na ivakavuvuli va qori, eda na rawa ni kila na ka me caka me baleta na soli iloloma kei na ilavo.\nEna levu na vanua, e sega ni vinakati vei ira na lewenivanua mera solia e dua na ka vei ira na vakailesilesi vakamatanitu mera rawata kina na ka e donu vakalawa me nodra. E saumi ira na vakailesilesi qori na matanitu ena nodra veiqaravi, e sega ni dodonu mera kerea se namaka e dua na ka me ikuri ni kedra isau. Ena levu na vanua, e tabu vei ira na vakailesilesi vakamatanitu mera qara se taura na iloloma mera qai vakayacora kina na nodra itavi. Qori e rawa ni okati me veivaqumi, dina ke sega mada ga ni dua na ka e caka kina. Ena ituvaki qori, na lotu vaKarisito ena sega tale ni vakasamataka ke donu me soli iloloma se ilavo vei ira na vakailesilesi vakamatanitu. E cala na soli iloloma va qori.\nIa eso na vakailesilesi vakamatanitu ena so na vanua, e sega kina na lawa va qori se sega ni vakaukauataki sara na kena muri. Era raica ni sega ni cala na kena soli na iloloma se ilavo. Ena so tale na vanua, era vakayagataka vakatani na vakailesilesi na nodra itutu mera taura kina vakailoa na ilavo se so tale na veivuke vei ira e dodonu mera qarava, era na sega tale ga ni via qaravi ira ke sega ni soli na iloloma. Era dau lavaka gona na ilavo o ira na vakailesilesi era dau vakalawataka na vakamau kei na kumuni ni ivakacavacava, ira na dau vakadonuya na tara ni vale kei na so tale. Ke berabera na soli ni ilavo, era nakita na vakailesilesi mera vakadredretaka na nodra qaravi na lewenivanua ena ka e donu vakalawa me nodra, so na gauna era sega sara ga ni via qaravi ira. E volatukutukutaki mada ga ena dua na vanua nira sega ni bokoca na kama na daubokobuka ke sega ni soli e liu na ilavo.\nE veiganiti ena so na gauna meda soli iloloma ni vakavinavinaka ena vuku ni veiqaravi e caka\nNi takalevu na ivakarau va qori, era nanuma eso nira na sega ni cakava rawa kina e dua na ka, mera sa soli ilavo ga. Ena ituvaki va qori, ena rawa vua na lotu vaKarisito me okata na ilavo me ikuri ga ni ka e sauma me qaravi kina. Ia me na qaqarauni sara na lotu vaKarisito ena vanua e takalevu kina na cakacaka vakailawaki, oya meda kua ni raica vakamamada noda vakaduiduitaka na ka e donu se sega ena rai ni Kalou. E duatani na soli ilavo meda rawata kina na ka e donu vakalawa kei na kena eda via rawata kina vakailoa e dua na ka. Ena vanua e dau kune kina na cakacaka vakailawaki, eso era dau soli ilavo mera rawata na ka e sega ni nodra se ra soli ilavo vua na ovisa se vakailesilesi vakamatanitu mera kua kina ni sauma e dua na ka e lavaki vakalawa. E cala nida via soli iloloma vua e dua ena inaki ca, e tautauvata tale ga qori kei na noda via ciqoma na iloloma meda rawaka kina vakailoa. E vakatanitaki ruarua kina na lewadodonu.—Lako 23:8; Vkru. 16:19; Vkai. 17:23.\nE levu na lotu vaKarisito matua era sega ni dau via soli ilavo vei ira na vakailesilesi nira kerei, era cakava qori ena vuku ni nodra lewaeloma e vakavulici vakaivolatabu. Era nanuma nira sa tokona tiko na cakacaka vakailawaki ke ra cakava qori. Se mani iloloma cava ga e kerei vei ira, era na sega ni via solia.\nEra kila na lotu vaKarisito matua ni rawa ni okati me veivaqumi na soli iloloma me rawati kina vakailoa e dua na ka. Ia ena vuku ni ivakarau vakavanua kei na ka era kauai kina e levu, de dua era na soli iloloma mera vakavinavinakataka kina nodra qaravi vinaka se nodra qaravi ena kena gauna donu. Eso tale na ituvaki, era sega ni sauma e dua na ka na lotu vaKarisito nira sa laurai oti e valenibula, era mani soli iloloma ni vakavinavinaka vei ira na veiqaravi e kea. Era vakatulewataka mera cakava qori nira qaravi oti, me kua ni nanumi kina nira veivaqumi me rawa nira qaravi vakavuniwai.\nEda na sega ni rawa ni vakasamataka kece na ituvaki veiganiti meda soli iloloma kina. Se mani vakacava na ituvaki vakavanua, ni via cakava e dua na ka na lotu vaKarisito, e bibi me vinaka tiko nona lewaeloma. (Roma 14:1-6) Meda cakava ga na ka e donu vakalawa. (Roma 13:1-7) Meda kua ni cakava na ka ena beci kina na yaca i Jiova se veivakatarabetaki. (Maciu 6:9; 1 Kor. 10:32) Me laurai tale ga ena noda vakatulewa nida lomani ira na kainoda.—Mari. 12:31.\nNi kacivaki ni sa vakalesui mai e dua, era na vakaraitaka vakacava na ivavakoso na nodra marau?\nEda wilika ena Luke wase 15 na vosa vakatautauvata momona i Jisu me baleta e dua na turaga e 100 nona sipi. Ni yali e dua, e biuti ira na 99 mai veikau qai vaqara na sipi e yali me “yacova ni kunea.” E tomana o Jisu: “Ni sa kunea, ena vakataqara i tabana ena levu ni nona marau. Ni yaco i vale, e kacivi ira vata mai na nona itokani kei ira na tiko voleka qai kaya vei ira, ‘Meda mai marau vata, niu sa kunea noqu sipi a yali.’” Sa qai tinia o Jisu: “Au tukuna vei kemuni, ena va tale ga qori na levu ni marau mai lomalagi ni veivutuni e dua na ivalavala ca, ni vakatauvatani kei na 99 na yalododonu e sega ni gadrevi mera veivutuni.”—Luke 15:4-7.\nE macala mai na veitikina yavolita ni cavuta o Jisu na vosa qori me vakadodonutaka kina nodra rai na vunivola kei ira na Farisi, nira vakalewa nona veimaliwai kei ira na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca. (Luke 15:1-3) A vakabibitaka o Jisu nira marau vakalevu mai lomalagi ni veivutuni e dua e ivalavala ca. Eda na taroga, ‘Ke ra marau mai lomalagi, vakacava e dodonu tale ga meda marau o keda e vuravura ni veivutuni e dua e ivalavala ca, e saumaki, qai vakadodonutaka nona sala?’—Iper. 12:13.\nEda dau marautaka ni dua e vakalesui mai ena ivavakoso. Me yalodina tiko ga vua na Kalou, ia ena vinakati me veivutuni me rawa ni vakalesui mai. Eda marautaka gona nona veivutuni. Ke ra kacivaka gona na qase ni sa vakalesui mai e dua, e sega ni cala ke ra vakasausau na vakarorogo, ia me caka vakamatau.\nE “yavalati” vakacava na tobu mai Peceseita e tiko mai Jerusalemi?\nEna gauna i Jisu, eso na lewenivanua e Jerusalemi era nanuma ni rawa ni veivakabulai na tobu mai Peceseita ena gauna e “yavalati” kina na wai. (Joni 5:1-7) Oya na vuna era gole kina e levu ena tobu nira via vakabulai.\nE kilai na tobu qo me vanua era dau sili kina na Jiu. E toka ena yasa ni tobu e dua na dugu me dau vakadrodroi tiko kina na wai. E rua tiko na tobu ni sisili qai tiko ena kedrau itadrua e dua na ilatiniwai. E rawa ni dola na ilatiniwai me drodro na wai mai na dugu me yacova ni sa tawa na tobu ni sisili. Ni yaco qori, na kaukaua ni drodro ni wai e rawa sara ga ni yavalata na wai ena tobu.\nE tukuni ena Joni 5:4 ni a yavalata na agilosi na wai. Ia na ivakamacala qori e sega ni laurai ena ivolavivigi makawa vaKirisi, me vaka na Codex Sinaiticus ena ikava ni senitiuri. Me nanumi tale ga ni o Jisu e vakabula e dua na turaga ena yasa ni tobu mai Peceseita ni tauvimate tu me 38 na yabaki. A sega mada ga ni sobu i wai na turaga qori, ni vakabulai vakacakamana.\nTaro na Dauwiliwili—Me 2016


'Ia dou cakava na noqui vakaro, ka vakabauta na noqu lewa, ka muria; dou na qai tiko vakasautu e na vanua. Vunau Ni Soro 25:18\nVei Penijamini sa tukuna kina: "O ira sa lomani mai vei Jiova era sa tiko ena Nona veimaroroi, o koya sa veivakarurugi ena siga taucoko; ena tiko o koya ena maliwa ni vatuvatu ni Tabana." Vakarua 33:12\nNa Kalou sega ni mudu oqo sa nomuni drodro, era sa tu kina na ligana sa dodo me Sega ni mudu, ena ceburaki ira na meca e matamuni, ka ena tukuna, 'Na vakarusa!' Vakarua 33:27\n"Oqo, Mo ni yalovinaka ka vakalouvinakataka na nona vale na Nomuni tamata, me tiko ga ka sega ni mudu e matamuni; Ni sai Kemuni Jiova na Kalou sa tukuna oti, kei na Nomuni veivakalouvinakataki me vakalouvinakataki kina na nona vale na Nomuni tamata me sega ni mudu." 2 Samuela 7:29\nSa lesia o Tevita e so nai valu vakatawa e Tamasiko-Siria. Era sa yaco me tamata i Tevita na kai Siria ka kau i vakacavacava vua sa maroroi Tevita na Kalou ena veivanua kecega sa lako kina. 2 Samuela 8:6\n"Ka'u sa tu vata kei iko ena veivanua kecega o lakova, ka tamusuki ira kecega na kemu meca mai matamu, ka vakayacani iko ena dua na yaca e tautauvata kei na yacadra na tamata qaqa era sa tiko e vuravura. 1 Veigauna 17:8\nSa tu ga e mataqu o Jiova ena gauna kecega; ni sa ligaqu i matau o koya, ka'u na sega ni yavalati rawa. Same 16:8\nNa tui sa vakararavi vei Jiova, sa sega ni yavalati rawa o koya, e na vuku ni yalololoma i koya sa Cecere sara. Na Ligamuni ena kunei koya na Kemuni meca; na Ligamuni i matau ena kunei koya sa cati Kemuni. O Ni na cakava me ra vaka na lovo sa caudre tu, e na gauna ni nomuni cudru o Jiova ena tilomi ira ena Nona cudru katakata, na bukawaqa ena cemuri ira. Same 21:7-9\nNa agilosi i Jiova, sa dauvoliti ira sa rerevaki koya me vakabulai ira. Same 34:7\nNa Kalou sa noda i drodro kei na noda kaukauwa sa tu vakarau me vukei keda ena gauna ni leqa. Same 46:1\nIo, na tui ena rekitaka tikoga na Kalou; o ira kece na gusu sa vosataka na ka lasulasu era na vakatuvakaduataki. Same 63:11\nBaleta ni o sa vakatara me nomu i Drodro o Jiova kei Koya sa cecere sara me nomuni tikotiko, Ena sega i tarai iko na ca se dua na mate ca me torova mai na nomu i tikotiko; Same 91:9, 10\nKevaka sa sega ni tara na vale o Jiova, Era sa oca wale na tara; Kevaka sa sega ni vakatawa na koro o Jiova, era sa yadra wale nai vakatawa. Same 127:1\nMai kea, ena tubu mai kina e dua na i leu nei Tevita; Au na vakarautaka e dua na cina me nei Koya na Noqu i lumuti. O ira na meca, Au na vakaisulutaki ira ena madua, io vei koya na nona i sala ena seraka yani." Same 132:17,18\nO Koya Na Le Dua sa solia na bula vei ira na tui, o Koya sa vakabulai Tevita na Nona tamata mai nai sele ni veivakamatei. Same 144:10\nE na nomu i vakadei o Jiova, ka na sega ni vakatara me vesuki na yavamu. Vakaibalebale 3:26\nNa rerevaki Jiova, sa tu kina na vakararavi e tudei, sa dua kina na nodra i drodro na luvena. Vakaibalebale 14:26\nNa yaca i Jiova sa kaukauwa ka cecere; era cici kina o ira na yalododonu ka ra sa vakabulai. Vakaibalebale 18:10\nSa vakarautaki na ose ki na siga ni valu, ia, na veivakabulai kei na qaqa sa nei Jiova. Vakaibalebale 21:31\nNa vosa kece ni Kalou sa savasava makare sese; O koya na sasabai ki vei ira sa vakadinati koya. Vakaibalebale 30:5\nE dina sara ni sega ni dua na ka me vakayacora na Kalou o Jiova. E dau qai vakatakila tikoga nona ka vuni vei ira nona tamata na parofita. Emosi 3:7\nDou tokara ka daramaka tiko nai yaragi ni Kalou, me rawa ni dou tucake qaqa tiko kina, ka vorata nai lawaki makawa ni tevoro. Ni da sa sega ni veivala walega kei ira na tamata, ia eda veivala sara tikoga kei na dua nai tuvatuva ni bula vakatamata, kei na kaukauwa, kei koya sa lewa na kaukauwa ni butobuto, kei nai vavakoso yaloca ena veiyasana vakalomalagi. Efeso 6:11, 12


Sealants Ni Sausaumi Na Taya Me Levei Kina Na Puncture - News - T&T Industries Co.,Ltd\nSealants Ni Sausaumi Na Taya Me Levei Kina Na Puncture Nov 04, 2016\nEna veisiga draiva, sa ka bibi sara na veitaqomaki ni taya ni motoka, ka taya e dua na bolebole levu duadua ena vuni leqa kina na nomu veitaqomaki, baleta na gauna balavu na incubation kei na concealment ni taya, e na motoka nei levu sega ni laurai "killer". Me vaka na iwiliwili, 46% na gaunisala vakacalaka e gaunisala a vu mai na dua na burst ni tyre e dua na taya, butuki sobu na daramaka kei na ituvaki ni gaunisala vakasivia, dravudravua, kei na ose kei na patched na taya, ni vakavuna na vakacalaka e dua na "killer".\nMe tarovi na naki ni kacabote na taya, o ira na itaukei ni veigauna na jeke ki na motoka nei va qiqi, oka kina na dodonu na taya na veivakasaurarataki, na ituvaki ni taya e vinaka kei na so tale. Vinaka draiva tiko na itovo ni bula, e tovolea me da levea na draiva ena levu na ituvaki ni gaunisala ena gauna ni bula, totolo e ena vakalailaitaka sobu na ririko ni taya.\nTaya ni sausaumi na taya sealant, ka ni sa oti na gacagaca ni tyre vakuri kina taya, kevaka na ivako se na lausua ena gata iyaya na vakalesui koya ga vakataki koya oti, me kena ikuri, sa ikoya talega e dua na cabolo vinaka ni bula vakayalo ni taya ni berabera-puncture.\nPrevious: Factors Affecting Adhesion And Strength\nDirections For Maintenance Car Seat...


Jekope kei Raijeli | iTalanoa Vakaivolatabu\nO KILAI iratou na tamata eratou veivosaki tu oqori kei Jekope? A sotavi iratou o Jekope ena dua na ikeliwai ni oti nona lako voli mai ena vica vata na siga. Eratou vakatawa tiko nodratou sipi. Sa qai tarogi iratou o Jekope: ‘Dou lako mai vei?’\nRatou kaya, ‘Keitou lako mai Karana.’\nA taroga tale o Jekope, ‘Dou kilai Lepani?’\nRatou sauma yani, ‘Keitou kilai koya. Raica, qori na luvena yalewa o Rejeli kei na qelenisipi i tamana.’ O raici Rejeli ni lako tiko mai?\nNi raici Rejeli kei na sipi i Lepani na vugona o Jekope, a lai tosoya laivi sara na vatu ena ikeli mera gunu na sipi. A reguci Rejeli qai vakamacalataki koya. E lai tukuna sara o Rejeli ena marau vei Lepani na tamana.\nE marau vakalevu o Lepani ni mai tiko vata kei koya o Jekope. A marautaka tale ga ni kerea o Jekope me vakamautaki Rejeli. Ia, e kaya vei Jekope me cakacaka mada e liu me vitu na yabaki. A sega ni ca vei Jekope na cakacaka ena iteitei nei Lepani ni sa rui vinakati Rejeli vakalevu. Ia, ni yaco mai na gauna me rau sa vakamau kina, o kila na cava a qai yaco?\nA soli Lia na luvena qase o Lepani, sega ni o Rejeli. Ni vakadonuya o Jekope me cakacaka tale ena vitu na yabaki, sa qai soli Rejeli me watina. Oqori na gauna e se vakatara tu kina na Kalou me levu na watidra na tagane. Ia ena gauna oqo, e tukuna na iVolatabu ni dodonu me dua ga na watina na tagane.\niMeli iMeli Lako i Karana o Jekope


Eaton Fuller 7 Ratios ni iyaya ni biaulivaliva ni totolo\nEaton Fuller 7 Ratios ni biaulivaliva ni totolo2019-04-10T14:49:54-04:00\nVeitaratara kei keda me baleta na 7 Transmissions ni totolo ni volitaki ena isau ni kena isau!\nSa sa engineered na transmissions ni Eaton me solia vei iko na bati veisisivi o gadreva. Se o sa spec'ing kina na vakau itukutuku me baleta na kena na bulataki ni takoso se sala ga o ya na itavi, Ni yaco yani o ubi Eaton, vata kei na sivia 100 na yabaki ni rawa-ka vakadinadinataki ena kena na bulataki ena gaunisala-levu kei tani-gaunisala, Eaton® e dua na veiliutaki e vuravura raraba ena transmissions ni motoka. Below you can find the appropriate gear ratios for your 7-speed transmission model along with transmission weights, na kena balavu kei na totolo ni PTO.\nEda sega walega nona ivotavota Eaton Fuller 7 totolo sala ga o ya na itavi ivolavakarau transmissions ena digidigi vou kei na remanufactured, Eda volitaka dina talega Tiki ni biaulivaliva ni Eaton Fuller oka kina na iyaya ni taracake tale, iyaya, Wasei ni iyaya, synchronizers, vauca na iyaya, kunea na gaunisala, countershafts, housings ni lali, icurucuru na moto ka vakalevu cake. Kevaka o gadreva na nomu taranisimisani tarai cake tale, Eda rawa ni vukei. Eda vakarautaka na biaulivaliva ni ituvaki taracake tale ni veiqaravi ka rawa tomika ka qai sereki nomu taranisimisani mai na dua na vanua e vuravura.\n7 Ivakaraitaki ni totolo #\nLewa na ka kecega\nTotolo ni PTO (% Ni idini)\nYA-955ALL 950 SG 26.54 27.09 11.04 6.48 11.17 6.35 3.75 2.38 1.54 1.00 34.1 646 —\nYA-8607A 975 10.50 10.20 10.50 71 6.13 65 3.71 47 2.51 37 1.83 37 1.34 34 1.00 28.4 575 51\nYA-8607B 975 12.35 12.03 12.35 73 7.15 66 4.31 58 2.72 49 1.83 37 1.34 34 1.00 28.4 575 51\nYA-11607A 1150 10.20 10.20 10.50 71 6.13 65 3.71 48 2.51 37 1.83 37 1.34 34 1.00 28.9 576 R-.513 / L-.513\nYA-11607B 1150 12.03 12.03 12.35 73 7.15 66 4.31 58 2.72 49 1.83 37 1.34 34 1.00 28.9 576 R-.513 / L-.513\nYA-14607A 1400 10.50 10.20 10.50 71 6.13 65 3.71 48 2.51 37 1.83 37 1.34 34 1.00 28.9 575 51\nYA-14607B 1400 12.35 12.03 12.35 73 7.15 66 4.31 58 2.72 49 1.83 37 1.34 34 1.00 28.9 575 51\nME-955ALL 950 SG 17.25 17.61 7.41 4.21 7.26 4.13 2.44 1.54 1.00 0.65 34.1 646 —\nME-955DLL 950 SG 17.25 17.61 7.41 4.21 7.26 4.13 2.44 1.54 1.00 0.75 34.1 646 —


Veisiko i Panama | Vanua kei na Tamata\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Latvian Lithuanian Malagasy Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nVeisiko i Panama\nE KILAI o Panama ena ikelimusu e semati rau na Atlantic kei na wasa Pasifika. E kilai tale ga ni levu kina na duikaikai baleta ni semati rau o Merika kei Sauca Amerika. E dua na wase levu ni lewenivanua era kai Panama tikitiki Urope.\nNira yaco i Panama na kai Sipeni ena 1501, era kunea ni levu na vanua era taukena tu na itaukei, eso era se tiko ga nikua. E dua vei ira qori na Guna (a kilai taumada me Kuna). E levu vei ira na kai Guna era vakaitikotiko ena vanua era tawana na itaukei ena veiyatuyanuyanu na San Blas kei na baravi na Caribbean volekata na iyalayala ni vanua kei Colombia. Era dau vakasasa ena vanua qori, siwa ena bavelo, era teitei tale ga.\nNi vakawati e dua na tagane ni Guna, ena lai tiko qai cakacaka ina vuvale i yalewa. Ena biubiu mai na vale qori ke sa vakaluveni yalewa, me lai qarava ga na nona vuvale.\nE rauta ni 300 na ivavakoso ni iVakadinadina i Jiova e Panama. E vakayacori na soqoni ena vosa vakaSipeni, vakaJaina, vakavalagi, vakaGujarati, vakaGuna, vakaHaiti Creole, vakaNgabere, kei na vosa vagalu ni Panama.\nKoroturaga: Panama City\nMatanitu: Veiliutaki vakaDemokarasi\nVanua: E levu na veikau ena ulunivanua, levu na veico drokadroka, kei na veikauloa. E sivia e 1,600 na yanuyanu lalai era tiko kina


1 Samuela 10 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Samuela 10:1-27\nLumuti o Saula me tui (1-16)\nVakaraitaki o Saula vei ira na lewenivanua (17-27)\n10 E taura sara o Samuela e dua na tavaya waiwai qai livia e ulu i Saula.+ E reguci koya, e kaya: “Sa lumuti iko o Jiova mo nodra iliuliu+ na nona ivotavota.+ 2 Ni o biuti au nikua, o na raica e rua na tamata ena yasa ni ibulubulu nei Raijeli+ ena nodra vanua na Penijamini mai Selisa, erau na kaya vei iko, ‘Sa kune na asa o lai vaqara, ia sa guilecava o tamamu na asa,+ e leqataki kemudrau ga, e kaya: “Na cava meu cakava me baleti luvequ?”’ 3 Mo lako tiko ga me yacova na kau levu mai Tepori, o na sotava kina e tolu na tamata eratou lako cake tiko i Peceli+ vua na Kalou dina, e dua e colata tiko e tolu na luvenime, e dua e taura tiko e tolu na ibuli madrai, e dua tale e taura tiko e dua na saqa waini levu. 4 Eratou na taroga se o vakacava tiko ratou qai solia vei iko e rua na ibuli madrai, mo taura mai vei ratou na ibuli madrai. 5 Oti qori o na yaco yani ena nona delana na Kalou dina, e tiko kina e dua na matasotia ni Filisitia. Ni o yaco ena koro o na sotava e dua na ilala parofita era lesu tiko mai na vanua cecere, ena vakatagitaki tiko e liu vei ira na ivakatagi vakawa, na tibereli, na bitunivakatagi kei na api nira parofisai tiko. 6 Ena vakaukauataki iko na yalo i Jiova,+ o na parofisai vata kei ira, o na veisau mo tamata duatani.+ 7 Ni sa yacovi iko na ivakatakilakila kece qori, mo cakava sara na ka o rawata ni tokoni iko na Kalou dina. 8 Mo liu vei kedaru i Kilikali,+ au na lako sobu yani vei iko e kea meu cabora na isoro kama kei na isoro ni veiyaloni. Mo wawa tiko me vitu na siga meu yaco yani vei iko. Au na qai tukuna vei iko na ka mo cakava.” 9 Ni vakanadakui Samuela ga o Saula me biubiu, e qai veisautaka na Kalou na lomana me duatani mai, e yaco dina na ivakatakilakila kece qori ena siga oya. 10 Erau biubiu mai kea me rau lako i delana, era tiko e kea na ilala parofita mera sotavi koya. E vakaukauataki koya sara na yalo ni Kalou+ qai parofisai+ ena kedra maliwa. 11 Nira raici koya ga o ira na kilai koya tu e liu ni parofisai tiko kei ira na parofita, era veitukuniyaka: “Na cava e yacovi luvei Kisi? Sa maliwai ira tale ga na parofita o Saula?” 12 E qai kaya e dua na tamata e kea: “O cei na tamadra?” Oya na vuna e dau tukuni kina:* “Sa maliwai ira tale ga na parofita o Saula?”+ 13 Ni parofisai oti ga, e lako sara ina vanua cecere. 14 E qai vosa vua kei na nona dauveiqaravi e dua na wekai tamai Saula: “Drau a lako i vei?” E kaya sara o koya: “Keirau lai vaqara na asa+ keirau sega ni raica e kea, keirau mani lako vei Samuela.” 15 E taroga na wekai tamai Saula: “Yalovinaka tukuna vei au, na cava e tukuna vei kemudrau o Samuela?” 16 E kaya sara o Saula vua na wekai tamana: “E tukuna vei keirau ni sa kune na asa.” Ia e sega ni tukuna vua o Saula na ka e tukuna o Samuela me baleta na veiliutaki vakatui. 17 E qai kacivi ira vata na tamata vei Jiova e Misipa+ o Samuela, 18 e tukuna vei ira na Isireli: “Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli: ‘O yau ga au kauti Isireli cake mai Ijipita, au vakabulai kemuni mai na ligadra na Ijipita+ kei na ligadra na veimatanitu kece era vakasaurarataki kemuni. 19 Ia nikua oni sa beca na nomuni Kalou+ e vakabulai kemuni mai na nomuni leqa kei na rarawa, oni kaya: “Sega, moni lesia e dua na tui me lewai keimami.” Moni tu ena mata i Jiova me vaka na nomuni yavusa kei ira nomuni vica vata na udolu.’”* 20 E qai vakarota o Samuela mera toro voleka yani na yavusa taucoko e Isireli,+ mani digitaki na yavusa na Penijamini.+ 21 E vakarota sara me toro voleka yani na yavusa na Penijamini me vaka na nodra vuvale, qai digitaki na vuvale na Matiri. E digitaki sara o Saula na luvei Kisi.+ Ia nira vaqarai koya, e yali o koya. 22 Era qai tarogi Jiova:+ “Sa lako mai ke o koya?” E sauma o Jiova: “E tu qori o koya, e vuni toka ena ibinibini iyaya.” 23 Era cici yani mera lai kauti koya mai ena vanua oya. Ni duri ena kedra maliwa na tamata, e balavu sara vei ira kece na vo ni tamata mai tabana i uluna.+ 24 E kaya o Samuela vei ira kece na tamata: “Oni sa raici koya e digitaka o Jiova,+ ni sega ni dua e vakataki koya vei ira kece na tamata?” Era tekivu kaila na tamata kece: “Me bula balavu na tui!” 25 E vosa vei ira na tamata o Samuela me baleta na ka e dodonu mera solia vei ira na tui,+ e vola ena ivola qai biuta ena mata i Jiova. E qai tukuna vei ira kece na tamata o Samuela mera lako ina nodra dui vale. 26 E lako tale ga o Saula ina nona vale e Kipea, era tomani koya na tagane qaqa e uqeta na lomadra o Jiova. 27 Ia era kaya eso na tagane macawa: “Ena vakabulai keda vakacava o ka qo?”+ Era beci koya, era sega ni kau iloloma vua.+ Ia e sega ni tukuna e dua na ka o koya.*\n^ Se “na vosa vakaibalebale qo.”\n^ Se “mataqali.”\n^ Ipe., “vaka na galu.”


Soqoni Meda Sokalou Vakavuvale se Vakaivavakoso | Matanitu ni Kalou\nRailesuvi na itekitekivu kei na bibi ni soqoni\n1. Na veivuke cava e vakarautaki vei ratou na tisaipeli ni ratou soqoni vata? E yaga vakacava na veivuke qori?\nNI VAKATURI oti ga o Jisu, ratou soqoni vata na tisaipeli me ratou veivakayaloqaqataki. Eratou lokataka na katuba ni ratou rerevaki ira na meca, ia e lutu nodratou icegu ni rairai vei ratou o Jisu qai kaya: “Me sobuti kemudou na yalo tabu”! (Wilika Joni 20:19-22.) Ena dua na gauna e muri, ratou soqoni vata tale na tisaipeli qai sovaraka vei ratou o Jiova na yalo tabu. Ena vakaukauataki ratou dina qori ena cakacaka vakavunau se tu mai matadratou!—Caka. 2:1-7.\n2. (a) E vakaukauataki keda vakacava o Jiova? Na cava e bibi kina na veivakaukauataki i Jiova? (b) Na cava e bibi kina na Sokalou Vakavuvale? (Raica tale ga na ivakamacala e ra kei na kato “ Sokalou Vakavuvale.”)\n2 Eda sotava tale ga nikua na veika dredre era sotava na tacida ena imatai ni senitiuri. (1 Pita 5:9) Ena so na gauna, eda na rairai rerevaki ira na tamata. Ena veivakaukauataki ga i Jiova eda na vosota kina ena cakacaka vakavunau. (Efeso 6:10) Na soqoni e dua na sala eda vakaukauataki kina. Eda soqoni vakarua e veimacawa ena gauna qo, na Soqoni Soqovi Levu kei na vuli Vale ni Vakatawa, na noda soqoni ena lomanimacawa e vakatokai me Noda Bula vaKarisito kei na Cakacaka Vakaitalatala. * Eso tale na soqo e tuvanaki meda tiko kina e veiyabaki, me vaka na soqo ni veiwasewase, rua na soqo ni tabacakacaka, kei na iVakananumi ni mate i Karisito. Na cava e bibi kina meda tiko ena soqoni kece qo? E tauyavu vakacava na noda ituvatuva ni soqoni nikua? E tukuni keda vakacava na noda rai me baleta na soqoni?\nVuna e Bibi Kina na Soqoni\n3, 4. Na cava e vakarota o Jiova vei ira na nona tamata? Tukuna na kena ivakaraitaki.\n3 Sa vakarota makawa voli mai o Jiova meda soqoni vata meda sokaloutaki koya. Kena ivakaraitaki, ena 1513 B.G.V., a solia vei ira na Isireli na nona Lawa qai okati kina na Siga ni Vakacecegu e veimacawa mera sokaloutaki koya kina vakavuvale ra qai vakavulici ena Lawa. (Vkru. 5:12; 6:4-9) Nira muria na Isireli na ivakaro qori, era vakaukauataki na vuvale, era savasava qai kaukaua tiko ga vakayalo na lewe ni matanitu taucoko. Ke ra sega ni muria na Lawa, me vaka na nodra soqoni wasoma mera sokaloutaki Jiova, ena sega ni vakadonui ira na Kalou.—Vunau 10:11; 26:31-35; 2 Vei 36:20, 21.\n4 Dikeva tale ga na ivakaraitaki i Jisu. E nona ivakarau me lako ina valenilotu ena Siga ni Vakacecegu e veimacawa. (Luke 4:16) Era sa sega ni vauci na tisaipeli ena Lawa ni Siga ni Vakacecegu, ia ni mate o Jisu qai vakaturi, era tomana tiko ga nodra soqoni vata. (Caka. 1:6, 12-14; 2:1-4; Roma 14:5; Kolo. 2:13, 14) Ena imatai ni senitiuri, era dau soqoni mera vakavulici, veiuqeti, mera cabora tale ga na isoro ni veivakacaucautaki vei Jiova ena masu, vakamacala, kei na sere.—Kolo. 3:16; Iper. 13:15.\nEratou soqoni vata na tisaipeli i Jisu me ratou veivakaukauataki qai veivakayaloqaqataki\n5. Na cava eda tiko kina ena soqoni e veimacawa kei na soqo lelevu e veiyabaki? (Raica tale ga na kato “ Soqo Vakayabaki e Veivakaduavatataki.”)\n5 Nida tiko tale ga nikua ena soqoni e veimacawa, soqo ni tabacakacaka kei na soqo ni veiwasewase e veiyabaki, eda sa tokona tiko na Matanitu ni Kalou, eda vakaukauataki ena yalo tabu da qai veiuqeti nida vakamacalataka na noda vakabauta. E bibi sara nida sokaloutaki Jiova kina ena noda masu, vakamacala, kei na sere. Ena duidui beka na ituvatuva ni soqoni nikua kei na nodra gauna na Isireli kei na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri, ia era bibi kece na soqoni qori. E tauyavu vakacava na ituvatuva ni soqoni nikua?\nSoqoni e Veiuqeti ena “Loloma kei na Caka Vinaka”\n6, 7. (a) Na cava na inaki ni soqoni? (b) E veiveisau vakacava nodra ituvatuva ni soqoni e liu?\n6 Ni vaqara tiko o Brother Charles Taze Russell na ka dina ena Vosa ni Kalou, e kila ni bibi me soqoni kei ira e nodra inaki tale ga ya. E vola o Russell ena 1879: “Keitou vakarautaka kei na so tale e Pittsburgh, e dua na ituvatuva dei ni vakadidike ena iVolatabu ena Sigatabu kece.” Era uqeti na dau wilika na Vale ni Vakatawa mera soqoni vata. Ena 1881, sa dau caka na soqoni e Pittsburgh, Pennsylvania, ena veisigatabu kei na Vukelulu. E tukuna na Vale ni Vakatawa ni Noveba 1895 ni inaki ni soqoni me bucini kina na “veimaliwai vaKarisito, kei na loloma” mera qai veiuqeti na tiko ena soqoni.—Wilika Iperiu 10:24, 25.\n7 E vica vata na yabaki na kena veiveisau na nodra ituvatuva kei na levu ni gauna era soqoni kina na Gonevuli ni iVolatabu. Kena ivakaraitaki, ena 1911 era vola eso mai Merika: “Keitou soqoni vakalima ena dua na macawa.” E caka na soqoni ena Moniti, Vukelulu, Vakaraubuka qai vakarua ena Sigatabu. E kaya e dua tale na ivola mai Aferika ena 1914: “Keitou soqoni vakarua ena dua na vula, mai na Vakaraubuka ina Sigatabu.” Ni toso na gauna, sa tauyavu sara na ituvatuva ni soqoni eda muria nikua. Dikeva mada na itekitekivu ni soqoni yadua.\n8. Na cava eso na ulutaga ni ivunau e liu?\n8 Soqoni Soqovi Levu. Ena 1880, ni oti e dua na yabaki nona tabaka o Brother Russell na Vale ni Vakatawa, e vakatotomuri Jisu ni lako ena so tale na vanua me vunau. (Luke 4:43) E tekivutaka kina o Brother Russell na ivakarau sa muri nikua ena noda Soqoni Soqovi Levu. Ni vakamacalataka na Vale ni Vakatawa na ilakolako i Russell, e kaya ni na “vakabibitaka ena soqoni soqovi levu na ‘Veika e baleta na matanitu ni Kalou.’” Ni tauyavu oti na ivavakoso ena 1911 ena so na vanua, era uqeti na ivavakoso mera talai ina veivanua voleka na tacida era rawata na kena ivakatagedegede ra qai vosa ena ono na ivunau e vakamacalataki kina na ulutaga me vaka na veilewai kei na ivoli. Ni oti e dua na ivunau, ena kacivaki na yacana na tacida ena vunau ena macawa tarava kei na nona ulutaga.\n9. E veisau vakacava na Soqoni Soqovi Levu ena veiyabaki sa sivi? O na tokona vakacava na soqoni qo?\n9 Ena 1945, e kacivaka na Vale ni Vakatawa ni sa na tekivu e veiyasa i vuravura na Soqoni Soqovi Levu, e okati tiko kina e walu na ivunau vakaivolatabu “e vauca na leqa e vinakati me wali vakatotolo ena gauna ya.” E vica sagavulu na yabaki nodra vakayagataka na tacida na suinivunau e vakarautaka na dauveiqaravi yalodina e vuku, kei na ivunau era dui vakarautaka ga. Ia era vakasalataki ena 1981 mera vakayagataka na suinivunau e vakau ena ivavakoso. * Me yacova mai na 1990, eso na suinivunau e vinakati kina nodra vakaitavi na vakarorogo kei na vakatasuasua. Ia e veisau qori ena yabaki ya, sa caka ga na vunau. Dua tale na veisau ena Janueri 2008, sa vakalekalekataki na ivunau mai na 45 na miniti ina 30 na miniti. E levu sara na veiveisau, ia na ivunau e vakarautaki vinaka e uqeta me vakabauti na Vosa ni Kalou kei na vakavulici ni veika me baleta na Matanitu ni Kalou. (1 Tim. 4:13, 16) Vakacava o dau sureti ira na nomu veisikovi lesu kei ira eso tale era sega ni qaravi Jiova mera mai rogoca na ivunau vakaivolatabu qo?\n10-12. (a) Na veiveisau cava e caka ena vuli Vale ni Vakatawa? (b) Na cava e vinaka meda taroga?\n10 Vuli Vale ni Vakatawa. Ena 1922, o ira na pilgrim (kedra icavuti na ivakatawa dauveilakoyaki ena gauna ya) e lesi ira na Watch Tower Society mera vunau ra qai veiliutaki ena cakacaka vakavunau ena ivavakoso kece, era vakatura me dua na soqoni e vakatabakidua ena vulici ni Vale ni Vakatawa. E muri na vakatutu qori qai vakayacori na vuli Vale ni Vakatawa ena lomanimacawa se na Sigatabu.\nNa vuli Vale ni Vakatawa, Ghana, 1931\n11 E vakarautaki tale ena Vale ni Vakatawa ni 15 June, 1932, na veidusimaki me baleta na soqoni qo. E tukuna ni dodonu me liutaka na vuli e dua na tacida tagane qai muri ga na kena iwalewale e caka e Peceli. Ratou rawa ni dabe mai cake e tolu na tacida me ratou veivuke ena wiliki ni parakaravu. E sega ni okati ena ulutaga ni vuli ena gauna ya na taro, e vinakati gona vua e taura na vuli me kerei ira na vakarorogo mera taro ena ka e veivosakitaki. Oti ena digitaka eso mera sauma na taro ya. Ke vinakati me vakamatatataki eso tale na ka, me vakamacala “vakalekaleka, vakamatata tale ga” o koya e taura na vuli.\n12 E dau vakatarai tu e liu mera digia na ivavakoso na ulutaga ena mekesini era via vulica. Ia e vakatura na Vale ni Vakatawa ni 15 Epereli, 1933, mera vulica na ivavakoso kece e dua ga na itabataba. Ena 1937, e vakaroti me caka na vuli ena Sigatabu. E qai tabaki eso tale na idusidusi vou ena Vale ni Vakatawa ni 1 Okotova, 1942, e lai veisau kina na ituvatuva ni soqoni ina kena iwalewale eda sa muria nikua. Kena ivakaraitaki, sa vakacurumi ena ruku ni tabana yadua na taro me vakayagataki. Oti sa qai tukuni me dua na aua na balavu ni vuli. Era uqeti na saumitaro mera kua ni wilika na parakaravu, mera vakamacala ena “nodra vosa ga.” Na Vuli Vale ni Vakatawa e sala bibi duadua e vakarautaka kina na dauveiqaravi yalodina na kakana vakayalo ena kena gauna. (Maciu 24:45) E vinaka meda taroga: ‘Au dau vakavakarau e veimacawa ena vuli Vale ni Vakatawa? Au dau saga meu vakamacala?’\n13, 14. E tauyavu vakacava na Vuli iVolatabu ni iVavakoso? Na cava o taleitaka me baleta na soqoni qo?\n13 Vuli iVolatabu ni iVavakoso. Ni tabaki oti ena veiyabaki ni 1890 e vica na itabataba ni Millennial Dawn, a vakatura o Brother H. N. Rahn, e dua na Gonevuli ni iVolatabu mai Baltimore, Maryland, Merika, me tauyavu na vulivola vakaiwasewase lalai e dau vakatokai tu me “Dawn Circles.” E vakatovolei taumada na ituvatuva qori ena nodra vale na tacida. Me yacova mai na Seviteba 1895, e toso vinaka sara na vuli va qori ena levu na siti e Merika. E vakatura gona na Vale ni Vakatawa ni vula ya me vakayacora na gonevuli kece ni ka dina na soqoni qo. E kaya me taura na vuli e dua e kenadau ena wiliwili. Ena wilika e dua na yatuvosa qai waraki ira na kena vo mera vakamacala kina. Ni wiliki qai veivosakitaki oti na parakaravu, me cega qai wilika sara na tikinivolatabu sega ni lavetaki. Ena icavacava ni dua na ulutaga, mera vakamacalataka vakalekaleka na tiko kece ena soqoni na ka e vulici.\n14 E veisau vakavica na yaca ni soqoni qo. A kilai tu me Berean Circles for Bible Study, me vakaibalebaletaki ira na kai Peria ena imatai ni senitiuri ena nodra dau dikeva vinaka na iVolatabu. (Caka. 17:11) Ni toso na gauna, e veisau na yacana me Vulivola ni iVavakoso. Nikua sa kilai me Vuli iVolatabu ni iVavakoso ra qai sota na ivavakoso ena Vale ni Soqoni, sega ena nodra vale na tacida. Ena veiyabaki sa oti, e vulici na ivola, brochure, kei na Vale ni Vakatawa. Me vaka ga e liu, era uqeti kece na tiko ena soqoni qo mera vakaitavi tale ga ni na vakatitobutaka nodra kilaka vakaivolatabu. Vakacava o dau vakavakarau qai vakaitavi vakalevu ena soqoni qori?\nVakacava e nomudou ituvatuva dei e veimacawa na sokalou vakavuvale?\nENA iotioti ni veisiga qo, sa qai vakabibitaka ga na isoqosoqo i Jiova me dua na porokaramu ni kena vulici na iVolatabu ena vuvale kece. (2 Tim. 3:1) Kena ivakaraitaki, e tabaki ena 1932 na ivola lailai na Home and Happiness (Vuvale kei na Marau), qai tukuna: “Mera kua tale ni lokuyara na vuvale, mera tekivu vulica sara na iVolatabu.” Era uqeti tale ga na vuvale lotu vaKarisito kece ena Vale ni Vakatawa ni 15 Me, 1956, mera “vulica wasoma na iVolatabu e vale me yaga vei ira na lewenivuvale kece.” E tarogi kina: “Dou dau vulica vakavuvale na Vale ni Vakatawa ena dua na bogi ni bera na soqoni?”\nE vakabibitaka na isoqosoqo ena 2009 na vuli vakavuvale mani veisautaki na soqoni ena loma ni macawa. Me tekivu mai na gauna ya, sa caka na Vuli iVolatabu ni iVavakoso ena bogi e caka kina na Koronivuli ni Vuli Vunau kei na Soqoni ni Cakacaka. E tukuna na Noda Cakacaka Vakaitalatala ni Janueri 2011: “Dua na vuna e caka kina na veisau qo, me rawa ni vaqaqacotaka na vuvale na nodra veiwekani kei Jiova nira tuvanaka e dua na yakavi e veimacawa mera sokalou kina vakavuvale.” E tomana: “Na gauna qori me veivosakitaki kina vakavinaka na iVolatabu, me kua ni vakusakusataki qai tuvanaki na ka e vulici me yaga ena vuvale.” *\nNa cava e bibi kina meda kua ni calata na Sokalou Vakavuvale? Baleta ni na kaukaua vakayalo kina na vuvale kei na ivavakoso. Kena ivakatautauvata: Na ivavakoso e vaka na vale biriki. (Wilika Iperiu 3:4-6.) * Na kaukaua ni vale biriki totoka e vakatau ena rua na ka, na vinaka ni kena yavu kei na kaukaua ni biriki yadua. Ke malumalumu na yavu, ena kasura na vale. E tawayaga na kaukaua ni yavu ni vale ke kavuru rawarawa na biriki. Na yavu ni ivavakoso vaKarisito e kaukaua duadua, oya na ivakavuvuli i Karisito. (Wilika 1 Korinica 3:10-15.) * Era vaka na biriki na vuvale kei ira yadua na lewe ni ivavakoso. Na Sokalou Vakavuvale e gauna vinaka mera vaqaqacotaka kina na lewenivuvale yadua na nodra vakabauta ena dei tu ga ni sotavi na ituvaki dredre. Nira kaukaua na lewenivuvale yadua, ena kaukaua tale ga na ivavakoso. Vakacava e nomudou ituvatuva dei e veimacawa na sokalou vakavuvale?\n^ para. 59 Na vakatutu ni ka me vulici ena sokalou vakavuvale e kune ena Noda Cakacaka Vakaitalatala ni Janueri 2011.\n^ para. 60 Na vosa i Paula e vakatabakidua vei ira na “kacivi i lomalagi.” (Iper. 3:1) Ia e yaga vei ira na lotu vaKarisito kece na kena ivakavuvuli.\n^ para. 60 Raica na ivakamacala matata ni tikinivolatabu qo ena Vale ni Vakatawa ni 15 Julai, 1999, tabana e 12-14, parakaravu 15-20. E vinaka mo wilika qai vakasamataka na sala dou na muria kina ena nomudou Sokalou Vakavuvale.\n15. Na cava a tauyavutaki kina na Koronivuli ni Vuli Vunau?\n15 Koronivuli ni Vuli Vunau. E nanuma lesu o Carey Barber, a veiqaravi tiko ena valenivolavola liu e Brooklyn, Niu Yoka: “Ena bogi ni Moniti 16 Feperueri, 1942, era sureti na tagane kece ena Peceli e Brooklyn mera vakaitavi ena vuli e qai vakatokai e muri me Koronivuli ni Vuli Vunau.” E kaya o Brother Barber, a qai lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa, ni koronivuli qo e “dua na ka vakasakiti e vakarautaka o Jiova me baleti ira nona tamata ena gauna qo.” E laurai ni yaga dina na vuli qo ena nodra vukei na tacida tagane mera maqosa ena veivakavulici kei na vunau, e tekivu tabaki kina ena 1943 na ivola lailai na Course in Theocratic Ministry me tekivu vakayagataki ena ivavakoso kece e veiyasa i vuravura. E kaya na Vale ni Vakatawa ni 1 June, 1943 ni tauyavu na Koronivuli ni Vuli Vunau me vukei keda “meda maqosa ena vunautaki ni Matanitu ni Kalou.”—2 Tim. 2:15.\n16, 17. A vulica beka ga e dua ena Koronivuli ni Vuli Vunau me maqosa ena vosa? Vakamacalataka.\n16 Era leqataka e levu nodra vosa e matanalevu. Dua vei ira qori o Clayton Woodworth, Jr., a bala vakatawadodonu e valeniveivesu o tamana kei Brother Rutherford kei na so tale ena 1918. Ni nanuma lesu na ka e vakila ena imatai ni gauna e curu kina ena koronivuli ena 1943, e kaya: “E dredre sara ga meu vunau. E vaka me balavu na yamequ, e mamaca na gusuqu, na domoqu e tu ena veimama ni kaila kei na soki.” Ni sa maqosa ena vosa o Clayton, sa qai doudou sara ni vosa e matanalevu ni lesi vua eso tale na itavi. E sega ni vulica ga ena koronivuli me maqosa ena vosa, e vulica tale ga na bibi ni yalomalumalumu kei na bibi ni nuitaki Jiova. E tomana: “Au mai kila ni sega ni rauta ga meda madila ena vosa. Ia ke vakavakarau vinaka e dua, qai nuitaki Jiova vakatabakidua, ena marautaki na nona itavi ra qai vuli kina na vakarorogo.”\n17 Ena 1959, era sureti na tacida yalewa mera curu tale ga ena koronivuli qo. Ni nanuma lesu o Sister Edna Bauer na kena kacivaki qori ena dua na soqo, e kaya: “Dua na ka na nodra marau na taciqu. Dua tale na itavi dokai qo vei ira.” Ena veiyabaki sa sivi, e levu na tacida era vakaitavi ena Koronivuli ni Vuli Vunau me vakavulici ira kina o Jiova. E se tomani tiko ga nikua na vuli qori ena noda soqoni ena lomanimacawa.—Wilika Aisea 54:13.\n18, 19. (a) E vakarautaki vakacava vei keda nikua na ivakasala yaga me baleta na cakacaka vakaitalatala? (b) Na cava eda lagasere kina ena soqoni? (Raica tale ga na kato “ Lagati na ka Dina.”)\n18 Soqoni ni Cakacaka. E tekivu sara ena 1919 na soqoni me tuvanaka na cakacaka vakavunau. Ena gauna ya, era sega ni tiko ena soqoni qori o ira kece na lewe ni ivavakoso, o ira ga na veisoliyaka na ivola. Ena 1923, a vakayacori ga vakadua ena dua na vula na Soqoni ni Cakacaka ra qai tiko kina na lewe ni ivavakoso kece. Era uqeti na ivavakoso kece ena 1928 me caka e veimacawa na Soqoni ni Cakacaka. E veiuqeti na Vale ni Vakatawa ena 1935 me yavutaki na Soqoni ni Cakacaka ena ka e tabaki ena Director (qai kilai e muri me Informant, dua na gauna sara e muri a qai kilai me Noda Cakacaka Vakaitalatala). Ni toso na gauna, sa vakayacori e veimacawa na soqoni qo.\n19 E vakarautaki nikua vei keda na ivakasala yaga me baleta na cakacaka vakavunau ena noda soqoni ena lomanimacawa. (Maciu 10:5-13) Ke dau soli vei iko na nomu ilavelave ni iVola ni Soqoni, o dau vulica qai muria na kena vakatutu ena cakacaka vakaitalatala?\nNa Soqo Bibi Duadua\nE se tekivu sara mai na imatai ni senitiuri G.V. noda soqoni e veiyabaki na lotu vaKarisito meda vakananuma na mate i Karisito (Raica na parakaravu 20)\n20-22. (a) Na cava eda vakananuma kina na mate i Jisu? (b) E yaga vakacava nomu tiko ena iVakananumi e veiyabaki?\n20 E vakarota o Jisu me ratou vakananuma na nona tisaipeli na nona mate me yacova nona lako mai. E dau vakayacori e veiyabaki na iVakananumi ni mate i Jisu me vaka na Solevu ni Lakosivia. (1 Kor. 11:23-26) E milioni vakacaca era tiko ena soqo qo e veiyabaki. Era vakadreti kina na lumuti ena nodra itavi dokai mera veiliutaki kei Jisu ena Matanitu ni Kalou. (Roma 8:17) Era uqeti tale ga na so tale na sipi mera doka vakalevu na Tui ni Matanitu ni Kalou ra qai yalodina vua.—Joni 10:16.\n21 Eratou kila o Brother Russell kei na nona itokani ni bibi me vakananumi vakadua e veiyabaki na iVakayakavi ni Turaga. E kaya na Vale ni Vakatawa ni Epereli 1880: “E levu vei keimami e Pittsburgh sa kena ivakarau voli mai me vica vata na yabaki me keimami . . . vakananuma na Lakosivia [iVakananumi], keimami qai kania na ivakatakarakara ni nona dra kei na yagoi noda Turaga.” Era vakayacori tale ga na soqo lelevu donuya na iVakananumi. Na soqo qo ena 1889 e kena imatai me volatukutukutaki, era tiko kina e le 225 ra qai papitaiso e le 22.\n22 Sa sega ni tiki ni porokaramu ni soqo ni veiwasewase na iVakananumi, ia eda sureti ira na lewenivanua meda soqoni vata ena Vale ni Soqoni se dua na vanua e redetaki. Ena 2013, era vakananuma na mate i Jisu e sivia ni le 19 na milioni. E ka dokai noda tiko ena iVakananumi kei na noda veisureti ena soqo bibi qo! O dau gumatua ni sureti ira e levu ena iVakananumi e veiyabaki?\nTukuni Keda na Noda Rai\n23. O dau raica vakacava na soqoni?\n23 Eda sega ni raica me icolacola bibi na ivakaro meda lako ena soqoni. (Iper. 10:24, 25; 1 Joni 5:3) Kena ivakaraitaki, e dau taleitaka o Tui Tevita me lako ena vale i Jiova. (Same 27:4) Dua na vuna levu ni lai maliwai ira kina na lomani Jiova. (Same 35:18) O Jisu tale ga e dau taleitaka vakalevu me tiko ena vale ni sokalou i Tamana mai na gauna sara se gone kina.—Luke 2:41-49.\nKe gu na lomada meda tiko ena soqoni, eda vakaraitaka nida vakabauta dina na Matanitu ni Kalou\n24. Na cava eda vakaraitaka nida tiko ena soqoni?\n24 Nida tiko ena soqoni, eda vakaraitaka kina noda lomani Jiova kei na noda via uqeti ira na tacida. E vakaraitaka tale ga noda via vulica na ivakarau ni bula ni dua e lewenivanua ni Matanitu ni Kalou, ni vakarautaki ga na ivakasala qori ena soqoni, soqo ni tabacakacaka kei na soqo ni veiwasewase. Kena ikuri, e vakarautaki tale ga ena soqoni na kila kei na kaukaua meda vosota kina ena cakacaka bibi duadua e cakava tiko na Matanitu ni Kalou nikua, oya nodra qarai kei na nodra vakavulici na tisaipeli ni Tui o Jisu Karisito. (Wilika Maciu 28:19, 20.) Ke gu na lomada meda tiko ena soqoni, eda vakaraitaka nida vakabauta dina na Matanitu ni Kalou. Meda vakamareqeta mada ga na noda soqoni!\n^ para. 2 Me ikuri ni soqoni e veimacawa, eda uqeti kece vakavuvale se yadudua meda tuvanaka na gauna meda vuli kina vakataki keda se sokalou vakavuvale.\n^ para. 9 Ena 2013, sa vakarautaki e sivia e 180 na suinivunau ni vunau soqovi levu.\nNa cava e bibi kina noda soqoni?\nO dau raica vakacava na soqoni?\nNa cava e tukuna me baleti iko na nomu rai me baleta na soqoni? Vakamacalataka.\nSOQO VAKAYABAKI E VEIVAKADUAVATATAKI\nE VAKAROTI ira kece na tagane e Isireli o Jiova mera soqo vata vakatolu e Jerusalemi ena dua na yabaki. (Lako 23:14-17; Vunau 23:34-36) E dau kauta na nona vuvale o Josefa, na tamai Jisu vakacabecabe, ena soqo qori. Era cakava tale ga qori na vo ni ulunivuvale e Isireli. Eda soqoni tale ga vakatolu e veiyabaki ena soqo ni tabacakacaka kei na soqo ni veiwasewase. Eso na soqo qori era vakairogorogo nira veivuke vakalevu ena toso ni isoqosoqo i Jiova e vuravura ena iotioti ni veisiga. Dikeva mada eso na soqo qori kei na vuna era guiguilecavi dredre kina.\n1919: Cedar Point, Ohio, Merika\nQo na imatai ni soqo levu ni oti na iMatai ni iValu Levu.\nVakabulabulataki tale na cakacaka vakavunau.\nKacivaki na kena tabaki na Golden Age (sa Yadra! nikua).\nVakabibitaki na cakacaka vakavunau ena ivunau “The Kingdom” (“Na Matanitu”). E tukuni kina: “Kacivaka, kacivaka, kacivaka, na Tui kei na nona Matanitu”!\nEda vakatokai kina meda iVakadinadina i Jiova.\nEda sa qai kila nira na bula tawamudu e vuravura na “ilawalawa levu” e vakamacalataki ena Vakatakila 7:9 ena iVolatabu na King James Version.\n1942: New World Theocratic Assembly, caka ena 85 na korolevu e vuravura raraba\nE vakamacalataki na parofisai ena Vakatakila wase 17 ena ivunau “Peace—Can it Last?” (“Sautu—Vakacava na Kena Dede?”), qai tukuni ni gauna vinaka mera kumuni kina na vakarurugi ena lewa ni Matanitu ni Kalou ni oti na iKarua ni iValu Levu.\nSevutaki na Vakadewa ni Vuravura Vou ni iVolatabu vaKirisi vaKarisito.\nQo na soqo cokovata ni veimatanitu levu duadua me bau caka ena dua na korolevu. Era gole kina i Niu Yoka e sivia ni le 250,000 na tacida mai na 123 na vanua.\nSevutaki na iVolatabu taucoko na New World Translation of the Holy Scriptures.\nQo na imatai ni soqo cokovata ni veimatanitu ni iVakadinadina i Jiova ena matanitu makawa na Soviet Union, e St. Petersburg, Rusia.\nQo na soqo era papitaiso kina e le 7,402 na tacida, na iwiliwili levu duadua me papitaiso ena dua ga na soqo.\n2011: Soqo e kena usutu ‘Me Yaco Mai na Matanitu ni Kalou!’\nE vakamatatataki na noda kila me baleta na ivakatakarakara e parofisaitaki ena Taniela wase 2. Eda sa qai kila qo, ni yavana e waki vata kina na tete kei na aironi e vakatayaloyalotaka na Matanitu Qaqa o Peritania kei Merika, ena veiliutaki tiko ena gauna e vurumemeataka kina na ivakatakarakara taucoko na Matanitu ni Kalou.\n2014: Soqo ni Veiwasewase e kena usutu “Vakaliuca Tiko ga na Matanitu ni Kalou!”\nNa ika100 ni yabaki ni veiliutaki ni matanitu i Jisu mai lomalagi.\n“LAGATI NA KA DINA”\nEDA taleitaka meda vakaraitaka noda yalodina vei Jiova ena noda lagata na kena sere se da lagasere vua. Kena ivakaraitaki, ni vakabulai ira na Isireli o Jiova vei ira na kai Ijipita ena Wasa Damudamu, era lagata vua na sere era vakaraitaka kina nodra vakavinavinaka kei na nodra qoroqoro. (Lako 15:1-21) Ena dua na gauna e muri, sa tiki bibi ni sokalou vei Jiova ena valenisoro na lagasere. (1 Vei 23:4, 5; 25:7) Ena imatai ni senitiuri, ratou vakaraitaka o Jisu kei ratou na tisaipeli nodratou lomani Jiova ena sere ni vakacaucau.—Maciu 26:30; Efeso 5:19.\nMe tekivu ena gauna e kunea tale kina na ka dina o Brother Russell kei ira nona itokani, eda sa dau lagata e levu na sere nida sokalou vei Jiova. Ni vakamacalataki tiko na bibi ni sere, e kaya na Vale ni Vakatawa ni 15 Feperueri, 1896: “Na lagati ni ka dina e dua na sala vinaka me tugani kina ena noda vakasama kei na lomada na tamata ni Kalou.”\niMeli iMeli Soqoni Meda Sokalou