Talk on all subjects (in Fijian) – Citizens' Constitutional Forum\nTalk on all subjects (in Fijian)\nPostdate: 20/ 10/ 2003\nDAUVOSA E NA KA KECEGA\nAu kerea meu sauma na veibeitaki matailelevu ka veivakacalai talega ka cakava tiko o S R Vatusausau baleta na noqu cakacaka ena CCF (14 Okotova,2003). 1. Na Citizens’ Constitutional Forum (CCF) e veiqaravi ki na vei umatamata kece sara era sa vakaitikotiko ena vanua oqo o Viti. Sega ni baleta walega nai taukei. Ia, e vakabauta matua na CCF ni kevaka eda teivaka nai tei ni bula veicurumaki e Viti ena gauna oqo ena tamusuki na vuana e Viti ni mataka. O Viti me ra tiko vinaka kina o ira na veimataqali tamata era sa digitaka me sa vakaitikotiko tudei ka ra sa cau talega ki na tubucake ni bula e Viti. Ni da tutaka na ka e baleta nai taukei e dodonu me da cakacakataka na veika me ra torocake kina o ira na tu ena boto ni bula e ra. Sa noda itavi me da vakarabailevutaka na nodra rai kei na nodra vakasama na lewe ni noda vanua me ra raica ka kila ni ra bula tiko ena vuravura ka ra bula veimaliwai kina kei na veiumatamata tale eso. 2. Meu laki vakacacana vakacava na sasaga ni lotu Wesele e Viti? Au a vosa ga ena kena tawa savasava na i tukutuku vakailavo mevaka na nodratou itukutuku na Daunifika.ni bera na Koniferedi ni yabaki oqo. 3. Na nona vosa beca tiko o Vatusausau na noqu I tutu vakaitalatala. Se dei tu ka sega ni yavalati na noqu itutu vakaitalatala tabaki. Au vakayacora tiko ena vanua au cakacaka tiko kina oqo ena CCF; oqo talega na veiqaravi ga e dodonu me cakava na Lotu Wesele. Na noqu vakailesilesi tale ena Koniferedi e sega ni noqu meu lewa baleta ni nodra ga o ira era vakatauca na lewa meu vakacegu. Au a sega ni kerea na noqu vakacegui. Oi keimuni ga na so ko ni nanuma vakatani ka cavuta tiko niu Talatala Vakacegu. Au a sega ni biuta na Lotu ena dua na gauna. Enai matai ni gauna au lesi kina ki Peritania (1979-86) au talai yani ena vuku ni Lotu Wesele e Viti. Nai karua ni gauna (1990-99) ni noqu vakailesilesi ki Lodoni a sega niu lako ena vakatutu taumada ni Lotu Wesele e Viti. Au vola kerekere ga ki na Lotu mai Peretania ni sa lala nai tutu ni Vunivola ni Kaulotu ka qarava na veivanua e Esia kei na Pasifika.\nAu kacivi ki Lodoni meu laki vakatarogi. Sa soli oti vei au nai tutu sa qai kerei na veitokoni ( sega ni veivakadonui) ni Lotu Wesele e Viti. Au digitaki mai vei ira na lewe vica tale era vola kerekere yani. Eso vei ira na totaka na vuaviri ni 1987 ka ra se tikoga oqori ena valenivolavola ni Lotu Wesele era saqata na noqu a digitaki. Ia, e muri era qai kila na yaga ni noqu vei vuke mai kina noda veiqaravi raraba ena vuku ni Lotu Wesele e Viti kei Rotuma. Na cakacaka ni veiqaravi e kacivi keda kina na Turaga o Jisu e noda kece oi keda eda sa itokani vata kei Karisito e vuravura taucoko. Oi au au sega ni okati au meu tu e taudaku ni Lotu Wesele me vaka niu lewena kau kenai Talatala. Au vunautaka tiko nai Tukutuku Vinaka (Kosipeli) ena noqu dau volavola ena niusipepa kei na gauna eso au sureti kina meu vakaitavi ena vunau mai vei ira era ciqoma tikotikoga na noqu I tutu Vakaitalatala. E sega ni kau tani vei au na noqu cakacaka au tabaki ena cakacaka vakaitalatala. Oqo e wili kina na noqu lewe ni lotu ena Wesley e Butt Street, e Suva, kau bau lewena talega e dua na Matavakadidike ni Matalotu Cokovata e Vuravura ( World Council of Churches) ka sa oti oqo e va na yabakina kena dede; keimami vakadikeva ena loma ni Vola Tabu kei vulici ni veisau ni bula ni dua na vanua nea veika e baleta nai tavi ni Lotu Vakarisito ena sasagataki ni veivakaduavatataki ena maliwa ni bula veicurumaki, me vaka eda sotava tiko oqo e Viti. 4. Na CCF kei na FLP erau duidui sara. Na CCF e sega ni dua nai lawalawa vakapolitiki. Sa dau vakaraitaka ga na nona rai vakapolitiki ena veika ni noda tiko vinaka raraba ka me kakua soti mada na veivakaduiduitaki vakamatatamata. Ena ka baleta na Multiparty Cabinet, se Bose Yaco Veicurumaki eratou kila na FLP vakatalega kina na Matanitu ni duidui na neitou vakatutu na CCF. Keitou sa volavola oti kina vakarua ki I lawalawa na FLP ena ka oqo; o ya me ratou sa curu yani kina Bose Yaco Veicurumaki ka kakua ni waraka na vakatulewa ni Mataveilewai Cecere ena ka e baleta nai wiliwili. Ia, sa nodra lewa na FLP me ratou waraka na Mataveilewai Cecere. 5. O Qoriniasi Bale, na Vuni Lawa, e kaya ni sa rui sivia na vosa au cavuta ena ka eso au sega ni kila vakavinaka. Na mataqali vosa vakaoqori era dau cavuta ga o ira era sega ni vinakata me da vaqaqa yani na lomanibai ni nodra cakacaka. Ia, kevaka e da sega ni vakalelewa ena veika eda nanuma ni ra cala kina o ira na noda I liuliu vakapolitiki ena noda vanua eda na tini kece kina ki na dua na vanua vakaloloma sara. E sega talega ni cala na yasana keitou kauta cake tiko na CCF baleta na Parole Board. Keitou nanuma ni sa veirauti nai tuvatuva sa davo oti tu ena Lawa ni Kaivesu, Prisoners Act, mera sereki kina eso na na kaivesu me ra cakacakataka e tautuba na vo ni dra gauna ni totogi. E dau veisiko kina na turaga ni lewa ena mataveilewai e cake ki valeniveivesu ka soli talega vua na liuliu ni Valeniveivesu na kaukauwa me sereka vakakina e dua ke raica ni dodonu me vakakina. 6 O Sakiusa Raivoce na turaga ka liutaka tiko na nodra vakacurumi na noda sotia ena kabani, Global Risks, sa dodonu me kila vakavinaka ena gauna oqo ni cala o koya ena lawa ni Mataivalu, na FMF Act. Sa dikeva oti na ka oqo e dua na loya ena mataisoqosoqo oqo na “Coalition on Human Rights” ka sa vakadinadinataka ni cala dina tiko ena lawa ni Matanitu o Viti na nodra cakacaka ena dua na kabani e taudaku me vaka na Global Risks o ira na noda sotia. Na ka e dodonu me caka? Me vakadonuya taumada na Minisita kei na Bose Yaco na nodra vakacakacakataki na noda sotia ena taudaku kei Viti. Na ka oqo se bera tikoga ni vakayacora na Matanitu. Ia, sa volai vakarua nai vola kivua na turaga na Minisita ni Veitaqomaki, o Joketani Cokanasiga, ka se bera ga ni dua mai na kenai sau. Se na tei rauta mada oya la o Ratu Vatusausau.\nKo, Rev. Akuila D. Yabaki Dairekita ni CCF, Suva.


Na Cava e Rawa ni Tukuni me Baleta na iVolatabu?\nWILIKA ENA VOSA Abbey Abkhaz Abui Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Ateso Attié Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Bolivian Sign Language Boulou Bété Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chiga Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik Emberá (Catío) English Esan Estonian Ewe Fante Faroese Finnish Finnish Sign Language Fon French Futuna (East) Ga Galician German Gitonga Gokana Greek Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guerze Guianese Creole Gun Guéré Haitian Creole Hausa Havu Haya Herero Hiligaynon Hindi Hungarian Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Isoko Italian Italian Sign Language Ivorian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabardin-Cherkess Kabiye Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kanyok Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Khakass Khana Kikaonde Kikongo Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Korean Korean Sign Language Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Lambya Laotian Lari Lega Lendu Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lolo Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macua Makhuwa-Meetto Makhuwa-Shirima Makonde Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Malaysian Sign Language Maltese Mam Mambwe-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Mari Mashi Mauritian Creole Maya Mazahua Mbunda Meru Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Myanmar Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali Nepali Sign Language Ngabere Ngangela Ngbandi (Northern) Nias Niuean Norwegian Nsenga (Mozambique) Nsenga (Zambia) Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Phimbi Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi (Shahmukhi) Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Lovari, Hungary) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Rutoro Réunion Creole Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Sepulana Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Tewe Thai Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tlapanec Toba Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Udmurt Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamese Vietnamese Sign Language Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wichi Wolaita Xhosa Yacouba Yoruba Zambian Sign Language Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu vakaViti\nE iVola ni Kalou na iVolatabu\n1, 2. Na cava e iloloma totoka kina ni Kalou na iVolatabu?\nNI LOLOMATAKA vei iko e dua na ka na nomu itokani, o na via raica sara ga se cava e solia vei iko. Dua na ka nomu marau ni bau nanumi iko tu. O na vakavinavinakataki koya tale ga.\n2 Na iVolatabu e iloloma ni Kalou. Eda wilika kina na itukutuku eda na sega ni rawa ni kila mai na dua tale na vanua. Kena ivakaraitaki, e tukuna ni bulia na lomalagi na Kalou, na vuravura, kei na imatai ni tagane kei na yalewa. E dusimaki keda ena ivakavuvuli yaga meda walia kina na noda leqa. E vakamacalataki ena iVolatabu na sala ena vakayacora kina na Kalou nona inaki, oya me vakavinakataka na ituvaki kei vuravura. Io, na iVolatabu e dua dina na iloloma totoka!\n3. Na cava o na kila ni o vulica na iVolatabu?\n3 O na kila ena nomu vulica na iVolatabu ni vinakata na Kalou mo nona itokani. Na levu ga ni nomu vulica na veika me baleti koya, na dei tale ga ni nomudrau veitokani.\n4. Na cava o qoroya me baleta na iVolatabu?\n4 Sa vakadewataki na iVolatabu ena rauta ni 2,800 na vosa, sa tabaki tale ga e vica vata na bilioni na ilavelave. E vica vata na bilioni na lewe i vuravura era sa rawa ni wilika na iVolatabu ena nodra vosanisucu. E sivia tale ga na le duanamilioni era taura na iVolatabu e veimacawa! Io, e duatani duadua na iVolatabu.\n5. Na cava eda kaya kina ni “vakavuna na Kalou” na iVolatabu?\n5 E “vakavuna na Kalou” na iVolatabu. (Wilika 2 Timoci 3:16.) Ia era na rairai nanuma eso, ‘E ivola vakacava ni Kalou na iVolatabu nira vola na tamata?’ E sauma na iVolatabu: “E tukuna ga na tamata na ka e vinakata na Kalou ena veiuqeti [se, veidusimaki] ni yalo tabu.” (2 Pita 1:21) Qori e vaka ga nona tukuna vei vunivola e dua na daunibisinisi me vola nona ivola. E nei daunibisinisi na ivola, sega ni nei vunivola. Ena vakasama vata qori, na iVolatabu e ivola ni Kalou, sega ni nodra ivola na tamata era volavola. E dusimaki ira qori na Kalou mera vola nona nanuma. Io, na iVolatabu e ‘vosa ni Kalou.’—1 Cesalonaika 2:13; raica na iKuri ni iVakamacala 2.\nSa rawa ni wiliki na “Vakadewa ni Vuravura Vou” ena levu na vosa\nDONU VINAKA NA IVOLATABU\n6, 7. Na cava eda kaya kina ni sega ni veisaqasaqa na ka e kaya na iVolatabu?\n6 E volai na iVolatabu ena loma ni 1,600 vakacaca na yabaki. O ira na volavola e duidui na gauna era bula kina. Eso era vuli vinaka, eso tale e sega. Kena ivakaraitaki, e dua e vuniwai, eso tale era dauteitei, dauqoli, ivakatawa, parofita, dauveilewai, se tui. Era duidui na volavola, ia e sega vakadua ni veisaqasaqa na lewe ni iVolatabu. E veisemati vinaka na ka e vakamacalataki ena wase kece. *\n7 Na imatai ni vica na ivola ena iVolatabu e vakaraitaka na itekitekivu ni leqa e vuravura. Sa qai vakamacalataki ena iotioti ni ivola ni na walia na leqa qori na Kalou ena nona vukica na vuravura me parataisi. E kovuti ena iVolatabu e vica vata na udolu na yabaki ni bula ni kawatamata, e tukuni tale ga kina ni sega vakadua ni daro na inaki ni Kalou.\n8. Tukuna na ivakaraitaki ni kena donu vinaka na ka vakasaenisi e cavuti ena iVolatabu.\n8 E sega ni volai na iVolatabu me vakavulica na veika vakasaenisi se me vulici e koronivuli. Ia e dau donu tu ga na veika vakasaenisi e vakamacalataka. Sega ni dodonu me kurabuitaki qori ni ivola sara ga ni Kalou. Kena ivakaraitaki, e vakasalataki ira na Isireli na Kalou ena Vunau ni Soro ena ka mera cakava me kua ni dewa kina na mate. Se bera sara ni kila na tamata na ka era rawa ni cakava na manumanu lalai ni mate, sa volai makawa tu qori ena iVolatabu. E donu tale ga e rua na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na vuravura. Kena imatai, e vakaliligi wale tu. (Jope 26:7) Kena ikarua, e mokimokiti na vuravura, dina ga ni cala tu nodra nanuma e levu me baleta na ibulibuli ni vuravura.—Aisea 40:22.\n9. Na cava eda vulica ena nodra daudina na dauvola iVolatabu?\n9 Na itukutuku makawa tale ga e volai ena iVolatabu e dau donu tu ga. Ia e sega ni volai vakadodonu eso na ka ena levu tale na ivola ni itukutuku makawa nikua, nira sega ni daudina o ira era volavola. Kena ivakaraitaki, era sega ni vakamacalataka na druka ni nodra matanitu ena ivalu. Ia era daudina na dauvola iVolatabu nira bau vola mada ga nodra druka na Isireli. Era vola tale ga na nodra cala. Kena ivakaraitaki, e vola o Mosese ena Tiko Voli Mai na Lekutu na cala bibi e cakava qai vunauci koya kina na Kalou. (Tiko Voli Mai na Lekutu 20:2-12) Na nodra daudina na dauvola iVolatabu e vakaraitaka ni ivola ni Kalou na iVolatabu. E rawa kina meda vakabauta na ka e kaya.\nVUTUCOQA ENA IVAKASALA YAGA\n10. Na cava e yaga kina vei keda nikua na ivakasala ena iVolatabu?\n10 “E vakavuna na Kalou” na iVolatabu, “e yaga me veivakavulici, me veivunauci, me veivakadodonutaki.” (2 Timoci 3:16) Io, e yaga tale ga vei keda nikua na ivakasala ena iVolatabu. Ni buli keda o Jiova, e kila kina na ivakarau ni lomada kei na noda rai. Na nona kilai keda vinaka e lailai tale na noda kilai keda. E vinakata tale ga meda marautaka noda bula. E kila na veika e vinaka vei keda kei na ka ena vakaleqai keda.\n11, 12. (a) Na ivakasala yaga cava i Jisu e volai ena Maciu wase 5 ina 7? (b) Na cava tale eda vulica ena iVolatabu?\n11 E volai ena Maciu wase 5 ina 7 na ivakasala yaga i Jisu ena sala meda marau kina, vinaka noda veimaliwai, ivakarau ni masu, kei na rai donu me baleta na ilavo. A se volai sara na ivakasala qori ena 2,000 na yabaki sa oti, ia e se mana, e se yaga tiko ga nikua.\n12 E veivakavulici tale ga ena iVolatabu o Jiova ena sala me vinaka kina noda bula vakavuvale, ivakarau ni cakacaka, meda veiyaloni tale ga kei ira eso tale. E dau yaga tu ga na ivakavuvuli ena iVolatabu, e ganita na duidui yabaki ni bula, duidui vanua eda tiko kina, kei na leqa eda dui sotava.—Wilika Aisea 48:17; raica na iKuri ni iVakamacala 3.\nNUITAKI NA PAROFISAI ENA IVOLATABU\nA parofisaitaka na dauvola iVolatabu o Aisea ni na vakarusai o Papiloni\n13. Na cava e tukuna o Aisea ni na yaco ena koro o Papiloni?\n13 E levu na parofisai ena iVolatabu sa vakayacori oti. Kena ivakaraitaki, a parofisaitaka o Aisea ni na vakarusai o Papiloni. (Aisea 13:19) E vakamatatataka sara ga na sala ena vakarusai kina na koro. E taqomaki tu na koro ena kena matamata lelevu kei na uciwai. Ia e parofisaitaka o Aisea ni na maca na uciwai, qai dola tu na matamata. Ena sega ni gadrevi mera vala o ira na lai ravuravu. E bau parofisaitaka tale ga o Aisea na turaga ena vakabalei Papiloni, na yacana o Sairusi.—Wilika Aisea 44:27–45:2; raica na iKuri ni iVakamacala 4.\n14, 15. A vakayacori vakacava na parofisai i Aisea?\n14 Oti e ruanadrau na yabaki mai na gauna e volai kina na parofisai, sa yaco yani e Papiloni na mataivalu me lai ravuta na koro. O cei e liutaka na mataivalu? Me vaka ga e parofisaitaki, e liutaka yani o Sairusi na tui Perisia. Ia vakacava ena curubotea dina na koro na mataivalu i Sairusi me vaka e parofisaitaka o Aisea?\n15 Era soqo tiko na kai Papiloni ena bogi ni ravuravu. Era sega ni rere ni taqomaka vinaka tu nodra koro na bai cecere kei na uciwai. Ia sa tekivu vakadavea tiko na wai ena taudaku ni koro o Sairusi kei na nona mataivalu. E lutu sara na wai ina kena iyalayala mera taubale takoso kina na sotia ni Perisia. Ia era na curubotea vakacava na mataivalu na bai kei Papiloni? Me vaka ga e parofisaitaki, sa dola rawa tu na matamata ni koro, sega tale ni gadrevi mera vala na sotia!\n16. (a) Na cava e parofisaitaka o Aisea ni na yacovi Papiloni ni sa vakarusai oti? (b) Eda kila vakacava ni a yaco dina na parofisai i Aisea?\n16 A parofisaitaka o Aisea ni na sega ni tawani tale o Papiloni ena nona vola: “Ena sega ni tawani tale, ena sega tale ni tiko kina e dua ena itabatamata kece.” (Aisea 13:20) Vakacava e yaco dina qori? Sa tu wale ga nikua na irusarusa ni koro o Papiloni ena rauta na 50 na maile ena ceva kei Baghdad, mai Iraki. Ena gauna mada ga qo, e sega tale ni dua e vakaitikotiko ena vanua ya. A vakarusai Papiloni o Jiova ni “taviraki koya ena itaviraki ni veivakarusai.”—Aisea 14:22, 23. *\nNa irusarusa kei Papiloni\n17. Na cava meda vakabauta kina na yalayala kece ni Kalou?\n17 Eda rawa ni vakabauta na ka e kaya na iVolatabu me baleta na gauna se bera mai ni sa vakayacori oti e levu na kena parofisai. Eda nuidei ni na dina o Jiova ena nona yalayala me vukica na vuravura me parataisi. (Wilika Tiko Voli Mai na Lekutu 23:19.) Io, e rawa nida marautaka na inuinui ni “bula tawamudu e yalataka makawa tu mai na Kalou, o koya e sega ni lasu rawa.”—Taito 1:2. *\nVEISAUTAKA NA BULA NA IVOLATABU\n18. E vakamacalataka vakacava o Paula na “vosa ni Kalou”?\n18 Eda sa raica oti mai ni duatani duadua na iVolatabu. E veisemati vinaka na ka e volai kina, e donu tu ga na ka vakasaenisi kei na itukutuku makawa e vakamacalataka. E volai tale ga kina na ivakasala yaga, kei na levu na parofisai era yaco dina. Ia e dua tale na ka e yaga kina na iVolatabu. E vola na yapositolo o Paula: “E bula na vosa ni Kalou qai kaukaua.” Na cava na kena ibalebale ya?—Wilika Iperiu 4:12.\n19, 20. (a) O na kila vinaka vakacava na kemu ituvaki ni o dikeva na iVolatabu? (b) O na vakaraitaka vakacava nomu vakavinavinakataka na iVolatabu?\n19 E rawa ni veisautaka nomu bula na iVolatabu. O na kila vinaka kina na kemu ituvaki, ni rawa ni vakavotuya na nomu nanuma kei na inaki ni lomamu. Kena ivakaraitaki, eda na rairai nanuma nida lomana na Kalou. Ia ena qai vakadinadinataki qori ena noda muria na ka e kaya na iVolatabu.\n20 E ivola dina ni Kalou na iVolatabu. E vinakata o koya mo wilika, vulica, mo vakamareqeta tale ga. Vakaraitaka nomu vakavinavinakataka na iloloma qo ena nomu vulica tiko ga. O na kila kina na inaki ni Kalou me baleti keda na kawatamata. Ena qai vakamacalataki vinaka qori ena ulutaga e tarava.\n^ para. 6 Era kaya eso ni veisaqasaqa na ka e kaya na iVolatabu, ia e sega ni dina qori. Raica na tabana e 16 kei na 17 ni brochure Noda iVola Kece, tabaka na iVakadinadina i Jiova.\n^ para. 16 Raica na ikuri ni ivakamacala ni parofisai ena iVolatabu ena tabana e 27-29 ni ivola, Noda iVola Kece, tabaka na iVakadinadina i Jiova.\n^ para. 17 Na vakarusai nei Papiloni e dua ga na ivakaraitaki ni parofisai ena iVolatabu a yaco dina. O na raica eso tale na parofisai me baleti Jisu Karisito ena iKuri ni iVakamacala 5.\nKA DINA 1: E IVOLA NI KALOU NA IVOLATABU\n“E vakavuna na Kalou na iVolatabu kece.”—2 Timoci 3:16\nE duidui vakacava na iVolatabu mai na ivola tale eso?\nSa vakadewataki na iVolatabu ena rauta ni 2,800 na vosa, sa tabaki tale ga e vica vata na bilioni na ilavelave.\nEda wilika kina na itukutuku eda na sega ni kunea ena dua tale na vanua.\n1 Cesalonaika 2:13\nNa iVolatabu e Vosa ni Kalou.\nNa Kalou e dusimaka na tamata me vola na nona nanuma.\nKA DINA 2: E IVOLA NI PAROFISAI NA IVOLATABU\n“Na Kalou . . . e sega ni lasu rawa.”—Taito 1:2\nNa cava mo vakabauta kina na iVolatabu?\nSe vo tu e vica na drau na yabaki me vakarusai o Papiloni, sa tukuna rawa tu na iVolatabu ni na yaco qori.\n2 Timoci 3:1-5\nSa vakayacori tiko nikua na parofisai ena iVolatabu.\nTiko Voli Mai na Lekutu 23:19\nE dodonu meda vakabauta na ka e kaya na iVolatabu me baleta na gauna se bera mai.\nKA DINA 3: E VAKARAUTAKI NA IVOLATABU ME VUKEI IKO\n“O yau o Jiova na nomu Kalou, o koya e vakavulici iko mo vinaka kina.”—Aisea 48:17\nNa cava o sa vulica me baleta na iVolatabu?\nJope 26:7; Aisea 40:22\nE donu na veika vakasaenisi e tukuna na iVolatabu.\nTiko Voli Mai na Lekutu 20:2-12\nEra daudina na dauvola iVolatabu.\nA veivakasalataki o Jisu ena sala meda marau kina, meda veimaliwai vinaka kei ira eso tale, na ivakarau ni noda masu, kei na noda rai me baleta na ilavo.\nKA DINA 4: VEISAUTAKA NA BULA NA IVOLATABU\n“E bula na vosa ni Kalou qai kaukaua.”—Iperiu 4:12\nEna yaga vakacava vei iko na Vosa ni Kalou?\nO na kila vinaka kina na inaki ni Kalou.\nO na kilai iko vinaka kina.\nEna dusimaki iko ena veika e vinakata na Kalou.\nE vinakata na Kalou mo wilika, vulica, mo vakamareqeta tale ga na iVolatabu.\nNa iVolatabu—iVola ni Kalou Vei Keda (Wase 1)\nNa iVolatabu—iVola ni Kalou Vei Keda (Wase 2)\niMeli iMeli E iVola ni Kalou na iVolatabu


300 na Sotia i Kitioni | iTalanoa Vakaivolatabu\nRAICA mada na ka e yaco tiko e ke! Oqori o ira na sotia ni Isireli. Era cuva sobu tiko e so mera gunu. E tucake voleka tu vei ira na Dauveilewai o Kitioni me vakaraica se ra gunu wai vakacava.\nRaica mada vakavoleka na nodra gunu wai tiko na sotia. E so era cuva sara ga qai todrou nira gunu. Ia e dua ga e takiva mai na wai e ligana, me rawa ni raica tiko ga kina na veika era yaco tiko. Oqo e bibi, ni kaya o Jiova vei Kitioni me digi ira era veiraiyaki tiko ena gauna era gunu kina. E kaya na Kalou mera lesu tale na kena vo. Meda raica mada na vuna.\nEra se baci leqa tale na Isireli nira sega ni talairawarawa vei Jiova. Era lewai tiko mai vei ira na kai Mitiani, e dredre kina nodra bula. Era kere veivuke vei Jiova na Isireli qai rogoci ira o koya.\nE kaya o Jiova vei Kitioni me dua na nodra mataivalu na Isireli. E soqona mai e 32,000 na tamata dauvala. Ia era le 135,000 na mataivalu ni meca. E kaya tale o Jiova vei Kitioni: ‘Sa rui levu na nomu tamata.’ Na cava e kaya kina oqori o Jiova?\nNa vuna oqo, ke qaqa o Isireli ena ivalu era na nanuma nira qaqa ga ena nodra kaukaua qai sega ni gadrevi kina na veivuke i Jiova. E kaya gona o Jiova vei Kitioni: ‘Tukuna vei ira era rere tiko mera lesu i vale.’ Ni sa tukuna oti, era lewe 22,000 na nona sotia era lesu tale. E vo ga e 10,000 nona tamata mera na vala kei ira na 135,000 na meca.\nIa rogoca mada! E se baci kaya tale o Jiova: ‘E se rui levu tiko ga na nomu tamata.’ Sa qai kaya vei Kitioni me vakaroti ira na sotia mera lai gunu ena uciwai qai vakasukai ira kece era todrou nira gunu. E yalataka o Jiova: ‘Au na solia vei iko na qaqa kei ira na 300 na tamata era gunu ra qai vakararai tiko.’\nEra wasei vakatolu na 300 na tamata i Kitioni ena gauna ni ivalu. Era yadua na davui kei na saqa e tu kina na cina. Ra sa qai mai wavokitaka yani na nodra keba na meca ena lomaloma ni bogi. Oti oya ra sa qai uvuca kece na davui lako vata kei na nodra voroka na saqa, ra qai kailavaka: ‘Na iseleiwau i Jiova kei Kitioni!’ Era yadra cecekala mai na meca ra qai veilecayaki. Era dui dro, mani qaqa kina o Isireli ena ivalu.\nDauveilewai wase 6 ina 8.\niMeli iMeli Kitioni kei na 300 Nona Tamata


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Rawa na toso cake\nRawa na toso cake UNAISI RATUBALAVU | Tuesday, April 18, 2017\nE DUA na mua ni macawa vinaka vei Viti na kena eda vakanadakuya baleta ni sa qai rawa nai matai ni nodratou qaqa na noda cauravou ena sotasota ni HSBC Sevens Series mai na rara rogo o So Kon Po.\nE rawata tale na qaqa na noda mata timi, ena nodratou rawata na bilo mai Hong Kong ena tolu na yabaki veitaravi.\nE rogo na kaila kei na mauwe, na vakatagi sici, ka cabolo na rokete e dau vakayagataki ena olidei ni Diwali ni sa qaqa na noda timi ena bogi ni Siga Tabu.\nE vakasakiti na nodratou qito na noda cauravou ka ratou vakadeitaka ni se timi naba dua tikoga na timi ni Viti ena qito rakavi le yavitu ena noda vuravura, vakauasivi ni ratou rawata oti ga ena yabaki sa oti na koula mai na sotasota ni Olympics.\nE lewe ni veitalanoa ena veivale, na vale ni cakacaka kei ira na wekada mai na noda veikoro na rairai vinaka ni nodratou qito vata na noda toa ni vala.\nNi sa oti oqo e ono na sotasota me tekivu mai Dubai ena yabaki sa oti kei na dauniveivakatavulici vou, esa qai mai rawa tale na qaqa ena rara e dau taleitaki kina vakalevu na timi ni Viti, oya mai Hong Kong.\nE rauta ni 120,000 na lewenivanua era sarava tu na qito namaki oqo ena rara qo e So Kon Po, ka sega ni wili kina na vica vata na udolu na lewenivanua e vuravura era sarava na qito oqo ena nodra retio yaloyalo se na mona livaliva.\nE Viti, e dau ka ni marau vei ira na luveda ni ra kila ni votai vei ira na qaqa oqo, ka ratou kacivaka toka na cauravou ena gauna eratou sa mai marautaka tu ena loma ni rara na nodratou koula kei na bilo.\nE na macawa oqo, eda sa baci vakanamata tale tu kina sotasota mai Sigapoa, ka sa i karua toka yani ni tutu o Viti ena i tuvatuva ni poidi.\nE rau veisivi tiko o Viti kei na timi mai Sauca Aferika ena 23 na poidi.\nNa timi ni Aferika e liu tiko ena 145 na poidi, ka tarava yani o Viti ena 122 na poidi. E katolu toka yani na timi qaqa ni Igiladi ena 113 na poidi.\nE sa vo tale oqo e tolu na sotasota ni bera ni mai cava tale na sotasota ni vuravura oqo na HSBC Series ni yabaki oqo.\nMe vaka na nona vosa ni veivakadeitaki o Waisale Serevi, e kerea tikoga me na tokoni tikoga na lewe ni timi ena veigauna kece.\nTukuna ni dodonu vua e dua na dauniveitokoni me na tu ravita na mata timi oqo, dina ni sotavi na dredre, se sega ni rawati na qaqa, me na dei vinaka tikoga na noda veivakabauti kei na veitokoni kina nodratou bula na noda dauqito.\nVakaraitaka talega o Serevi ni sega ni rawarawa na veika era dau lako curuma na noda dauqito ena veigauna kece e ra laki qito kina ena dua na sotasota, oya na vuna e dau kerei tiko kina na veitokoni ena veigauna taucoko eratou lade kina ki rara me ratou qito na timi leyavitu ni Viti.\nE tu talega na nona veivakabauti na turaga ni Qarani oqo mai Gau ni dua na vanua vinaka e sa mua kina oqo na noda mata timi, ka levu sara na veika lelevu eratou na rawata na timi le yavitu ni Viti.\nEna yabaki talega mai oqo ena veisisivitaki kina na bilo cecere ni vuravura ni rakavi le yavitu ka vakayacori tiko mai Amerika.\nE na mua ni macawa oqo, ni da vakananuma yani na Siga ni Mate, na olidei ni lotu va- Karisito kei na nona Tucake tale o Jisu, e sa tu na vakanuinui ni da na duavata ena nodra tokoni na noda cauravou ena sotasota mai Sigapoa.\nE ratou tiko ena i matai ni tobu na noda mata timi ni ratou na sota vata kei na timi ni Canada, Rusia kei Hong Kong.\nEsa tu na vakanuinui ni ratou na lave rara tale mai Sigapoa na noda mata timi ena mua ni macawa oqo, ka nuitaki ni da na marautaka na mua ni macawa balavu eda na vakacagicagi tiko kina.


Cakacaka, chapter 25 of the Fijian Bible - with audio narration\nNi oti e tolu na siga ena i tutu vou sa mai taura o Vesito, sa biuti Sisaria me lako cake ki Jerusalemi.\n2 O ira na nodra i liuliu na Jiu kei koya na bete levu era soli tukutuku vua me baleti Paula; ka ra cikevi koya,\n3 E ra kerei koya me kau mai ki Jerusalemi - ni ra sa bukia oti tu na kena vere me na vakamatei ga ena tolo ni sala.\n4 E tukuna o Vesito ni sa vesu tikoga mai Sisaria o Paula, ena vakarau lesu tale kina o koya.\n5 "O koya oqo, sa tukuna kina o koya, o ira era veiliutaki tiko vei kemudou mera na lako sobu vata kei au, ka la'ki vakaraitaka na cala cava e cakava."\n6 E sivia e tini na siga mai kea, ka lako sobu tale mai ki Sisaria, ena siga ka tarava sa kau mai o Paula me veilewai, ena i dabedabe ni vakatulewa e dabe toka mai kina o Vesito.\n7 Ni sa curu mai o Paula, era tucake o ira na Jiu ka lako mai Jerusalemi mera vosa ka beitaki koya, ka sega ni tu e dua na kena dina me tokona,\n8 E vakalasuya kece o Paula, ka tukuna, "Au sega ni saqata na lawa vakaJiu, se vakacacana na vale ni soro, se me'u voroka na lawa i Sisa, e sega ni dua na cala au cakava."\n9 Ia o Vesito sa vakalomavinakataki ira ga na Jiu, sa tarogi Paula, "O vakadonuya mo kau cake ki Jerusalemi mo la'ki lewai vei au ena veika oqo?"\n10 Sa tukuna o Paula, kemuni sa kila vinaka, ni dodonu me'u na lewai ga ena mataveilewai nei Sisa, ni kovuti au na lawa eke, ka sega ni kovuti au na nodra lawa na Jiu, me'u la'ki lewai kina vei ira.\n11 "Kevaka na cala au cakava e dodonu me'u vakamatei kina au sega ni rere me'u mate! Ia kevaka e sega kina ni dua na dodonu me tukuni vei ira oqo mera vakamatei au. O Sisa mena dikevi na lewa oqo."\n12 Ni sa oti mai nodratou bose lekaleka o Vesito kei ratou na nona matabose, sa tukuna, "Ni o sa vinakata me la'ki rogoca o Sisa na nomu lewa? Mo sa kau sara ga vei Sisa!"\n13 Ni oti e vica na siga sa lako mai Sisaria me kidavaki Vesito o Akariva na tui kei Piniasi.\n14 E rau tiko e kea me vica tale na siga, sa mani vakamacalataka o Vesito vua na Tui na bula I Paula, ka vaka; e dua na tamata sa mai vesu tu oqo ena lewa i Filikesa,\n15 Ena noqu tiko mai Jeruislaemi e tukuna vei au na bete levu kei ira na qase ni lotu vaka Jiu, na nona bula era kerei au kina me vakamatei.\n16 Au qai tukuna vei ira, e sega ni rawa ena matanitu o Roma me vakatauca na nona lewa vua e dua ni cala, kevaka me sega ni lako mai o ira era veibeitaki mera vakadinadinataka, ka me vakamacalataki koya talega na tamata beitaki.\n17 Ni ra sa yaco mai au sa vakarota sara ga ena siga ka tarava, me sa kau mai na tamata beitaki me'u liutaka na veilewai.\n18 Ia ni ra sa tucake me ra vosa beitaki koya, e sega sara ni vaka me dua na cala levu mai na ka au nanuma tu,\n19 E dua ga na ka me baleta na nodra lotu kei na dua na tamata o Jisu o koya ka mate, e tukuna tiko o Paula ni o koya sa bula tale.\n20 E sega sara kina ni matata vei au na dina ni veika oqo, au sa mani kerei koya kina me kau ki Jerusalemi me la'ki wali kina na leqa oqo.\n21 "Ia sa kerea o Paula me sa rogoca ga na nona vakatulewa o Aqasitasi, au sa mani vakarota kina me tauri tiko mada vakavesu me yacova ni kau ena matai Sisa."\n22 Sa tukuna o Akariva vei Vesito, oi au talega au via rogoca na tamata oqori. "Ni mataka", "O na rogoci koya kina," sauma o Vesito.\n23 Ena siga ka tarava rau sa ukucavu tu mai ena i ukuuku vaka tui o Akariva kei Pinaisi, ka ra veitomani tiko mai ena i lakolako vakatui o ya o ira na turaga ni valu lelevu kei ira na vakailesilesi e cake ni matanitu, me ra mai dabe ena vale ni veilewai levu sa qai vakarota o Vesito me kau mai o Paula.\n24 Sa qai vosa o Vesito: kemuni saka Akariva na tui kei kemuni na vakailesilesi ni matanitu o ni tiko e daidai, mo ni raica na tamata ka duri tu oqo, era vakamasuti au kina o ira taucoko na Jiu mai Jerusalemi kei ira talega eke, era vinakata me kua ni qai vakabulai tiko.\n25 Ia au raica e sega ni dua na cala e cakava ka dodonu kina me vakamatei, kei na nona vinakata me dikeva na lewa oqo o Aqasitasi, o ya na vuna au kacivi koya mai kina ni kua.\n26 E sega sara ga ni dua nai tukutuku me baleti koya me'u vola rawa vua na noqu turaga. O koya oqo au kauti koya mai kina ena mata veilewai cecere oqo Mo dou vakatauca nomudou lewa, ka vakauasivi na lewa cecere nei Akariva na tui, ni oti nomudou dikeva nona kisi au sa na qai rawa ni vola vakaitukutuku.\n27 e sega ni vakaibalebale me dua e bala ki vale ni veivesu ka sega ni dikevi vakavinaka na cala e beitaki kina."


IVola digitaki na vuka cecere tolili waqavuka rede veiqaravi na tamata yadua se bisinisi na gole ki na iotioti ni soka ena bilo ni vuravura ni Rusia veicaqe qaqa. Sa oti na nodra oversubscribed mai na vuka ki rara ni waqavuka oqo ia o rawa ivola ira tikoga e dua na jeti vakaitaukei me ra tiko kina na masese\nNa FIFA ni bilo ni vuravura e na naba dua ni qito na soqo e vuravura. Au sa kaya na soqo ni vosa, Ia oqori e dua na vakabekataka ni na mataqali ca duadua. Na bilo ni vuravura sai koya e dua na extravaganza ni veisaqasaqataki cecere,kei ira yadua era sa tiko e dua na gauna ni nodra bula. Ia, e vuqa na tamata ka sega ni kila ni gauna veivakurabuitaki na ilakolako ni a yaco e dua na ka tale vakadua me tuvanaka me baleta na.\nMe ikuri ni ena vuku ga ni sa dodonu mo na iyaya cava na vakatawana, which is no one’s favorite thing to do, e tiko talega na digidigi ni veika me da cakava me baleta na veilakoyaki. Kevaka, vakacalaka, draiva tiko e dua na digidigi me baleta na nomu sa qai oqori e dua na leqa ni vakaikoya. Me baleti ira ka e vuka tiko e dina ga ni levu na leqa eda taukena. Na veika me vaka na vanua me ra biuta na motoka ni oti na kena ki na rara ni waqavuka, vinaka sai koya na veiqaravi ena lako na waqavuka me ra, jam-packed vakacava na rara ni waqavuka e,kei na redetaki ni dua na motoka ni ko sa yaco ki.\nTaura e dua FIFA vuravura na bilo vakaitaukei jeti waqavuka Charter dro na veiqaravi ki na lomanibai ni bilo ni vuravura sai koya e dua vei ira na sala vinaka duadua me veilakoyaki baleta ni sa tamusuka kecega era leqa. Mo kauta yani na nomu motoka ki na tikinipepa vakaitaukei kei na biu tu ga me yacova ni o sa lesu tale mai. Na veiqaravi e cecere baleta ni o sa na petereni duadua ga ni veiqaravi. Redetaki ni e dua na motoka e dau virikotora me baleti iko na gauna na kena tara na qele ni na airstrip.\nOqo, ena kedra maliwa e vuqa na vuna levu cake, sa dodonu me na cava na vuna e dodonu me ra digitaka kina me vuka e dua vukaca tu vakaitaukei me na Bilo ni vuravura ni FIFA. Sa sega ni yaga sa veidinadinati vata kina kei na na mosi ni ulu. Lako ki na bilo ni vuravura e na dua na gauna ena dua na gauna ni nona bula taucoko me baleta e vuqa na tamata, ka na dau nanumi tu me baleta e dua na gauna ni bula me ra lako mai. Me kakua ni yaco na vakanananu ni na hassle e tadu mai ena redetaki ni e dua na motoka se e dua na waqavuka rerevaki. Taura e dua na waqavuka vakaitaukei e na lomaleqa kei na galala ni hassle.\nVukaca vakaitaukei ni rara ni waqavuka ena Moscow\nMoscow Vnukovo e kilai levu duadua vakaitaukei na jeti iroro ni waqavuka ena Moscow, ka toka na kilomita 30 south-west ni na valenivolavola ni siti. Kena waqavuka e rawa ni qarava vakaitaukei na vukaca na waqavuka ni dua ga na kena levu ka sa iyauqaqa ni FBO ni 24 na auwa me baleti ira na kasitama ni jeti vakaitaukei kei ira na kaimua.\nEso tale na digidigi ni rara ni waqavuka ena Moscow eso ni Moscow Domodedovo, Moscow Sheremetyevo kei na Moscow Ramenskoye.\nCharter e dua na jeti vakaitaukei ki Rusia 2018 Mape ni veikoro lelevu ni matavakabauta ena bilo ni vuravura ni FIFA\nNa levu taucoko ni 12 matavakabauta kosova Rusia na cicivaka na fixtures me baleta na 2018 Bilo ni vuravura ni FIFA. Me ikuri ni veivalenisarasara ena Moscow kei na imatai na Petersburg oqo:\nStadium ni Kaliningrad ni Ekaterinburg,\nButurara ni Mordovia ni Kaliningrad,\nButurara ni Volgograd ni Saransk,\nButurara ni Otkrytiye ni Volgograd,\nMoscow Rostov buturara,\nRostov Kazan buturara,\nStadium Olimipiki ni Fisht ni Kazan,\nNizhny Novgorod Samara buturara,\nYalododonu ni Samara Petersburg Stadium,\nPetersburg ni Yalododonu Luzhniki Stadium, Moscow


Ka Meu Kila me Baleta na Qito? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kazakh Kazakh (Arabic) Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Turkish Twi Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa qito e rawa ni yaga, rawa tale ga ni ca. E vakatau ena qito o qitora, kei na levu ni gauna o vakayagataka kina.\nE yaga vakacava na qito?\nCava e ca kina na qito?\nNa qito e rawa ni veivuke ena noda bulabula vinaka. E kaya na iVolatabu ni ‘yaga na vakaukaua yago.’ (1 Timoci 4:8.) E kaya o Ryan e dua na cauravou: “Na qito e sala vinaka ni vakaukaua yago, e vinaka cake mai na qito ena kompiuta.”\nE veivuke ena noda cakacaka vata kei na noda lewai keda vinaka. E cavuti ena iVolatabu e dua na ivakatautauvata ni qito me vakavulici keda ena dua na tikina bibi. E kaya na iVolatabu: “Levu era cici ena veitaucici, ia e dua ga e vakaicovi.” E kaya tale: “O ira kece na vakaitavi ena dua na veisisivi, era na lewai ira vinaka sara ena ka kece.” (1 Korinica 9:24, 25) Cava eda vulica kina? E vinakati na cakacaka vata ena gauna ni qito, e vinakati tale ga meda lewai keda vinaka meda muria kina na lawa ni qito. E tokona na vakasama qori e dua na itabagone o Abigail, e kaya: “Na qito e vakavulici au meu dau cakacaka vata qai veivosaki kei ira eso tale.”\nRawa ni kunea kina nomu itokani. Na qito e vanua ni sotasota. E kaya e dua na cauravou o Jordan: “Voleka ni qito kece e laurai kina na yalo ni veisisivi. Ia ke biu vakatikitiki na veisisivi, me gauna ga ni marau na qito, o na kunea e levu nomu itokani ena gauna ni qito.”\nCava e rawa ni vakavuna me ca na qito?\nMataqali qito o digia. E kaya na iVolatabu: “O Jiova e vakadikevi koya e yalododonu kei koya e daucaka ca. E cati ira kece na taleitaka na itovo kaukaua.”—Same 11:5.\nEso na qito e vakayacori kina na ivalavala kaukaua. Kena ivakaraitaki, e kaya e dua na goneyalewa o Lauren: “Na inaki ni veivacu mo vakamavoataka na kemu ikarua. Eda sega ni dau veivala na lotu vaKarisito, sega gona ni dodonu me ka marautaki vei keda na noda sarava na nodra vaculaki eso tale.”\nMe vakasamataki: Ke o nanuma ni o na sega ni cakava na ivalavala kaukaua ke o vakaitavi se sarava ga na qito e vakayacori kina na itovo kaukaua, ia e duatani na ka e kaya na Same 11:5. O Jiova e cata na tamata e “taleitaka na itovo kaukaua,” sega ni o koya ga e cakava na ivalavala kaukaua.\niVakarau ni yalo. E kaya na iVolatabu: “Moni kua ni cakava e dua na ka ena veileti se yalo ni nanumi koya ga, ia moni yalomalumalumu ena nomuni okati ira na kena vo mera uasivi kemuni.”—Filipai 2:3.\nSe mani cava e caka, ena laurai kina na yalo ni veisisivi ke rua tiko na ito. Ena sega ni marautaki na qito ke tiko na ivakarau ni rai qo, ‘O yau meu wini se mani cava e yaco.’ E kaya e dua na itabagone o Brian: “E rawarawa sara ni curumi iko na yalo ni veisisivi. Na vinaka ga ni nomu qito, na levu tale ga ni kena vinakati mo yalomalumalumu.”\nMe vakasamataki: E kaya e dua na cauravou o Chris: “Keimami dau qito soka e veimacawa, eso era mavoa kina.” E vinaka mo taroga, ‘Na cava e dau vakavuna vakalevu na mavoa? Na cava meu cakava me kua ni levu kina na mavoa?’\nGauna e vakayagataki ena qito. E kaya na iVolatabu: “Vakadeitaka . . . na veika era bibi sara.”—Filipai 1:10.\nMe donu na ka o vakaliuca, e dodonu me bibi duadua na veika vakayalo. Levu na qito e dau kania na gauna, se o mani vakaitavi kina se sarasara tu ga. E kaya e dua na goneyalewa o Daria: “Keirau dau veiba kei Na ena levu ni gauna au dau sara qito kina ena tivi, ni rawa ni vakayagataki na gauna qori ena so tale na ka yaga.”\nNomu vakabibitaka na qito e vaka ga nomu vakamasimataka vakasivia na kemu\nMe vakasamataki: O dau rogoci rau nomu itubutubu ni rau vakasalataki iko ena veika mo vakabibitaka? E kaya e dua na goneyalewa o Trina: “Ni keitou dau sara qito vakaveitacini qai sega ni caka eso na ka bibi, e dau kaya o Na nira na saumi ga na dauqito ke keitou sarasara se sega. E dau tarogi keitou, ‘Ia o cei e saumi kemudou?’ A via kaya tiko o Na nira sa cakacaka rawa tu na dauqito. Ia ke keitou vakaweleweletaka neitou ka ni vuli se so tale na itavi bibi, sega ni macala keitou na bula vakacava ena gauna se bera mai. E via vakaraitaka tiko ga vei keitou o Na ni sega ni dodonu me ka bibi duadua ena neitou bula na qito se na sara qito.”\n“Na qito e gauna vinaka ni vakaukauayago, eda na marau qai bulabula vinaka kina. E vukei keda tale ga meda dau yalomalumalumu nida wini, meda kua ni lomaca ke da lusi.”—Abigail.\n“Au taleitaka na qito, ia e sega ni bibi sara qori ni vakatauvatani kei na so tale na ka e tu meu cakava. Ena noqu rai, na sara qito e icovi ni noqu qarava na noqu itavi. Qori e uqeti au qai vukei au meu cakava e liu na veika bibi.”—Deven.\nMe Veiraurau na ka ni Veivakamarautaki kei na iTavi\nKa Mo Kila me Baleta na Qito\nEda rawa ni vulica e levu na ka bibi ena qito, me vaka na veitokoni kei na veimaliwai. Ia e dodonu me bibi duadua ena nomu bula na qito?\niMeli iMeli Ka Meu Kila me Baleta na Qito?\nijwyp ulutaga 53


Cakacaka 3 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nNodra Cakacaka na Yapositolo 3:1-26\nVakabula o Pita e dua na tagane lokiloki daukerekere (1-10)\nVosa o Pita ena varada i Solomoni (11-26)\n‘Vakalesui tale na ka kece’ (21)\nDua na parofita me vakataki Mosese (22)\n3 Erau lako o Pita kei Joni ina valenisoro me rau lai masu ena kena gauna, ena ikaciwa ni aua,* 2 donuya nona laveti mai e dua na tagane e sucu lokiloki. Ena veisiga era dau biuti koya volekata na katuba ni valenisoro e vakatokai o Totoka, me kere iloloma vei ira na curu ina valenisoro. 3 Ni raica ni rau sa vakarau curu ina valenisoro o Pita kei Joni, e qai kere iloloma vei rau. 4 Ia erau vakaraici koya o Pita kei Joni, rau qai kaya vua: “Raici keirau mada.” 5 E raici rau matua mai na lokiloki ena nona nanuma ni rau na solia vua e dua na ka. 6 E qai kaya o Pita: “E sega vei au na siliva se na koula, ia au na solia vei iko na ka e tu vei au. Ena yaca i Jisu Karisito na kai Nasareci, mo lako!”+ 7 E qai taura na ligana imatau me vakaduri koya cake.+ E vakaukauataki vakasauri na yavana kei na nona qurulasawa,+ 8 e lade cake me tu,+ e lako sara ga, e curu kei rau ina valenisoro, e taubale, e lade ena nona vakacaucautaka na Kalou. 9 Era raici koya kece na lewenivanua ni taubale voli qai vakacaucautaka na Kalou. 10 Era sa qai kilai koya, ni tagane sara ga qo e dau dabe me waraka toka na iloloma ena matamata e vakatokai o Matamata Totoka ni valenisoro.+ Dua na ka nodra kurabui kei na nodra marau ena vuku ni ka e yaco vua. 11 Ni se tauri rau voli o Pita kei Joni na tagane ya, era qai cici yani vei ratou ena varada e vakatokai na Varada i Solomoni+ na ilala levu era tu e kea, e sega ni tukuni rawa na levu ni nodra kurabui. 12 Ni raica qo o Pita, e qai kaya vei ira: “Kemuni na Isireli, na cava oni kurabui kina? Na cava oni vakaraici keirau tiko kina, vaka sara ga keirau vakavuna nona lako na turaga qo ena neirau kaukaua ga, se kaukaua ni neirau qarava na Kalou? 13 Na Kalou i Eparama, i Aisake, kei Jekope,+ na nodra Kalou na tukada, e vakalagilagia na nona Dauveiqaravi,+ o Jisu,+ o koya oni a solia,+ oni cakitaka tale ga e mata i Pailato ni sa vakatulewataka me sereki koya. 14 Io, oni cakitaki koya e yalosavasava qai yalododonu, oni qai kerea me sereki vei kemuni e dua na tagane e daulaba,+ 15 ia oni vakamatei koya na iLiuliu Levu ni bula.+ E qai vakaturi koya mai na mate na Kalou, o keirau qo na kena ivakadinadina.+ 16 O koya gona, na neirau vakabauta ga na yacana, e vakaukauataki kina na tagane oni raica qo, oni kila tale ga. O Jisu na yavu ni neirau vakabauta, ya na vuna e bula vinaka tale kina o koya e tu qo e matamuni. 17 Raveitacini, au kila ni oni cakava na ka kece qo ena lecaika,+ me vaka ga era cakava na nomuni iliuliu.+ 18 Ia ena sala qo, sa vakayacora kina na Kalou na veika a parofisaitaka ena gusudra na parofita, oya ni na vakararawataki na Karisito.+ 19 “Ni veivutuni+ gona, ni veisau+ me bokoci kina nomuni ivalavala ca,+ me kauta mai o Jiova* na gauna ni veivakabulabulataki. 20 Me tala tale ga mai na Karisito e lesia vei kemuni, ya o Jisu. 21 Ena tiko mada o koya mai lomalagi me yacova na gauna e vakalesuya tale kina na Kalou na ka kece a cavuta ena gusudra na nona parofita yalosavasava ena gauna e liu. 22 A kaya sara mada ga o Mosese: ‘Ena vakatubura na nomuni Kalou o Jiova* ena kemuni maliwa e dua na parofita me vakataki au.+ Moni rogoca na ka kece e tukuna vei kemuni.+ 23 Ke dua e sega ni rogoci koya na Parofita ya ena vakarusai vakadua ena kemuni maliwa.’+ 24 O ira kece na parofita, me tekivu vei Samuela kei ira na taravi koya mai era tukuna vakamatata na gauna qo.+ 25 Oni luvedra na parofita, e yaco tale ga vei kemuni na vosa ni yalayala ni Kalou vei ira na tukamuni,+ ni a tukuni vei Eparama: ‘Ena vuku ni nomu kawa, ena vakalougatataki kina na vuvale kece e vuravura.’+ 26 Ni sa lesi koya oti na nona Dauveiqaravi na Kalou, e talai koya e liu vei kemuni+ me lai vakalougatataki kemuni ena nona vagolei kemuni tani mai na nomuni caka ca.”\n^ Rauta na 3 na kaloko ena yakavi.\n^ Kir., “mai na mata i Jiova.” Raica na iKuri A5.


Taqomaka na Mataveilewai e Idonisia na Nodra Galala ni Sokalou na Gonevuli\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tetun Dili Thai Turkish Ukrainian Vietnamese vakaViti\nNa vuvale na Tunbonat, wili kina o ratou na tolu na gone, yabaki 7, 10, kei na 12, eratou vakatalai mai koronivuli\n30 OKOTOVA, 2019\nEna ika8 ni Okosita 2019, e kaya na Mataveilewai e Samarinda ni cala na nodratou vakatalai tani mai koronivuli e tolu na gone ni ratou sega ni via vakarokorokotaka na kuila, se lagata na sere ni matanitu. E kaya na mataveilewai ni sega ni dodonu me ratou vakatalai tani mai koronivuli na gone qori, ia e dodonu me ratou lai vuli tale. Na vakatulewa qo e vakadeitaka vei ira na itubutubu e Idonisia ni donu vakalawa mera vakavulica na nodra lotu vei ira na dui luvedra. E sega tale ga ni dodonu mera totogitaki na gone ke ra muria na nodra vakabauta vakalotu na nodra itubutubu.\nEna Tiseba 2018, eratou vakatalai tani mai koronivuli o Yonatan, Yosua, kei Maria Tunbonat, eratou yabaki 7, 10, kei na 12. E kaya na Mataveilewai ni sega sara ga ni beci e dua na lawa, wili kina na Yavu ni Vakavulewa nira sega ni vakaitavi na gone ena vakarokorokotaki ni kuila kei na lagati ni sere ni matanitu; e kaya tale ga ni ratou sega ni beca na gone na ivakatakilakila ni matanitu se na kena ivakarau.\nEda marau ni rokova na mataveilewai na nodratou vakabauta vakalotu na gone, qai vakadonuya me ratou lesu tale i vuli. Eda nuitaka ni vakatulewa qori ena yaga tale ga vei ira na gone e iVakadinadina i Jiova na nodra itubutubu e Idonisia, era sotava tale ga na ituvaki qori e koronivuli.\nNa Cava Era Tawaveitovaki Kina ena Politiki na iVakadinadina i Jiova?\nVakacava e rawa ni vakavuleqa ina matanitu na ka era cakava?\nDoka na Tabana ni Vuli Nodrau Vakabauta e Rua na iTabagone iVakadinadina i Jiova


The Fiji Times » Na noda itovo nai Taukei\nNa noda itovo nai Taukei\n7 May, 2018, 12:49 pm\nEDA kilai tani ena veiyasai vuravura na kawa i Taukei ni vanua o Viti ni tiko na noda i vakarau, itovo kei na veika eda dau vakamenemenea ka matanataki kina na noda bula vakaivakarau, veidokai kei na vakarokoroko ka conaki koto e loma na loloma kei na dina. Ia, e koto oqo eso nai vakarau kei na itovo vakavanua eda kilai tani kina mai na veimata tamata tale eso, ni wiliwili sara yani.\nOqo na veitovo vakavanua kei na kena i vakamacala ni tuvatuva ni veika e dau vakayacori ena dua na vakawati se vakamau ni dua nai i taukei ena gauna e liu. Ena gauna oqo e sa dua tani sara na kena e da sa mai raica ka vinaka meda vakadikeva na kena duidui ka me da vuli mai kina.\nNa magiti e rau dui cakava na weka ni tagane kei na yalewa me soqoni mai kina na dui wekadrau ka me mai veivosakitaki ka navuci kina na veika me vakayacori kei na i tavi me ra dui vakaitavi kina ena gauna ni vakamau.\nE dau kilai e Viti e na gauna e liu na vosa oqo na vakawati. Ia na vakamau e yavutaki mai na vosa na “mau” se donu, ka vakaraitaki ni sa donu mai na tabana se yasana ruarua ka mau kina na veivosaki kei na veidinadinati ka me sa ma ni vakayacori me vakalotutaki ka vakamatanitutaki na veivakadonui oqori.\nNa tabua ka vakaleweni kina nona bola se kato na yalewa e na nona sa lako ki na nona vale ni vakawati.\nNa tabua ka tuberi me ra vakatalei kina na weka ni yalewa ka tau tale ga kina na vosa ni veimasuti ke mani baleca se sakasaka e so na ka e vakayacori e na gauna ni solevu ni vakawati.\nNA I TOVO VAKAVANUA ME BALETA NA I TEITEI\nOqo na kakana ni yabaki ka dau kau taumada vua na Turaga me laki sevu vua. Na sevu e dau cabo droka ka dau sevu na kakana me vaka na uvi, vudi, kei na vuata me vaka na dawa.


Ena Rawa ni Oti na Noqu Rarawa? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Abkhaz Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Moore Myanmar Ngabere Norwegian Nzema Ossetian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Thai Tsonga Turkish Turkmen Twi Ukrainian Umbundu Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nE kaya o Kellie, e dua na goneyalewa yabaki 18, “Nira rarawa eso, au dau walia na nodra leqa, au vakacegui ira. Ia niu yaco i vale, au dau sorova na tagi ena noqu rumu. E lewe vica ga era kila qori.”\nE kaya o Riki, e dua na cauravou yabaki 22, “Niu rarawa, au dau vakayawayawa. Niu sureti ina dua na vanua, au dau vakaiulubale. Au vunitaka na noqu rarawa vei ratou na noqu vuvale. Eratou nanuma ni vinaka tiko na ka kece.”\nVakacava, e tautauvata nomu rai kei Kellie se o Riki? Ke vaka kina, kua ni totolo sara mo kaya ni leqa tiko vei iko e dua na ka. O keda kece eda dau rarawa ena so na gauna. Era dau rarawa tale ga na tagane kei na yalewa yalodina era cavuti ena iVolatabu.—1 Samuela 1:6-8; Same 35:14.\nEna so na gauna, o na rawa ni kila na vu ni nomu rarawa, ena so tale na gauna, o sega ni kila. E kaya o Ane, sa yabaki 19, “E sega ni tukuni me ca sara na kemu ituvaki mo qai rarawa. O na rawa ni rarawa ena dua ga na gauna, ke o sega mada ga ni dau sotava na leqa. E vakaninivaki, ia e dau yaco dina!”\nSe mani cava e vakavuna, se o se sega mada ga ni rarawa vakadua, na cava mo cakava ni o rarawa? Tovolea mada qo:\nVeivosakitaka. E kaya o Jope ena levu ni nona yaluma: “Au na vakatusa na mosi ni yaloqu!”—Jope 10:1.\nE kaya o Kellie: Niu vakaraitaka, au kurabuitaka tale na levu ni noqu vakacegu. Sa qai bau dua me kila na kequ ituvaki. Au vakabulai nira biuta mai na dali ra qai dreti au tani mai na qara!\nVola. Ni vakadredretaka na itosotoso na nomu rarawa, o na via vola na nomu nanuma. Ena so na gauna, e dau vakayatuyatutaka o Tevita na nona vutugu ena same e uqeta na Kalou me vola. (Same 6:6) Ni o vola na nomu rai, ena uqeti iko mo “taura matua na vuku kei na raiyawa.”—Vosa Vakaibalebale 3:21.\nE kaya o Heather, e dua na goneyalewa yabaki 22: Niu volavola, e tu vinaka tale kina na noqu vakasama. E vakaseavutaka na noqu rarawa niu vakaraitaka na lomaqu, au qai saga meu walia.\nMasulaka. E tukuni ena iVolatabu ke o masulaka na ka o leqataka, “ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.”—Filipai 4:6, 7.\nE kaya o Esther, sa yabaki 24: Au dau saga meu kila na cava au rarawa tiko kina. Au kerei Jiova me vukei au meu marau. Au sa oca na rarawa tiko qai sega na vuna vinaka. E mani wali na noqu leqa. Kua ni beca na kaukaua ni masu!\nEna veivuke kei na sasaga, e rawa ni oti na nomu rarawa\nVakatutu: Ni o masu vei Jiova, muria na ivakarau ni masu ena Same 139:23, 24. Talaucaka na lomamu qai kerei koya me vukei iko mo kila na vu ni nomu rarawa.\nMe ikuri ni vakatutu sa tukuni oti, na ivukevuke yaga na Vosa ni Kalou na iVolatabu. Ni o vakania na nomu vakasama ena itukutuku veivakauqeti o vulica ena iVolatabu, ena donu kina na nomu rai.—Same 1:1-3.\nNi sega ni oti rawa na rarawa\nE kaya o Ryan, sa yabaki 28, “Ena so na mataka au sa voraki na duri, au sega ni via raica e dua tale na siga vakavucesa.” E lomabibi tiko o Ryan, ia eso tale era vakataki koya. E tukuni ena vakadidike, e dau lomabibi e rauta ni 1 mai na 4 na itabagone ni bera ni tamatabula, eso era lomabibi vakalevu, eso tale e vakalailai ga.\nO na kila vakacava ni o sa lomabibi tiko? Qo eso na kena ivakatakilakila, e veisau na ivakarau ni yalomu se itovo, o sega ni via veimaliwai, voleka ni ka kece ga o cata, e veisau na ivakarau ni nomu kana kei na moce, o nanuma ni sa sega sara ga na betemu se ora voli na lomamu.\nIo ena so na gauna, voleka ni o keda kece e dau yacovi keda e dua na ivakatakilakila se sivia. Ia ke sega ni oti na ivakatakilakila qori me vica vata na macawa, vakacava mo tukuna vei rau na nomu itubutubu mo lai laurai vakavuniwai? O vuniwai ga ena rawa ni kila na iwali ni nomu rarawa.\nKe o lomabibi vakalevu, kua ni madua. Levu e vinaka tale na kedra ituvaki nira qaravi vinaka, rairai na kena e vinaka duadua era bau vakila ena dua na gauna balavu. Se mani vakavuna na nomu rarawa na lomabibi se sega, mo nanuma na vosa veivakauqeti ena Same 34:18: “E voleka o Jiova vei ira sa ramusu na lomadra, e vakabulai ira sa dasila na yalodra.”\nYago & Vakasama Vakacegu & Marau Ra Taroga na iTabagone iTabagone\nEna Seavu Vakacava Noqu Rarawa?\niMeli iMeli Ena Rawa ni Oti na Noqu Rarawa?


Vakabula o Jisu na Tagane Vukavuka | Bula i Jisu\nVakabula na Vukavuka\nMACIU 8:1-4 MARIKA 1:40-45 LUKE 5:12-16\nVAKABULA O JISU NA VUKAVUKA\nE vaka e kama na veigasau na irogorogo ni veika veivakurabuitaki e cakava o Jisu, ni ratou lai vunau kei na va nona tisaipeli ena “valenilotu ena yasayasa taucoko o Kalili.” (Marika 1:39) E yaco sara na irogorogo qori ina dua na korolevu e tiko kina e dua e tauvi vukavuka. E tukuna na vuniwai o Luke ni “vukavuka na yagona taucoko.” (Luke 5:12) Ni kakana na mate rerevaki qo, e rawa sara ga ni bulicaki vakatani eso na tikiniyago.\nE vakaloloma dina na vukavuka qori qai dodonu me tiko taudua ga. Ni volekati ira eso tale, ena kacivaka: “Dukadukali, dukadukali!” mera taqomaki kina mai na kena rawa ni dewavi ira na mate. (Vunau ni Soro 13:45, 46) Ia na cava e cakava na vukavuka qo? E torovi Jisu yani, e cuva vua qai vakamamasu: “Turaga, ke oni vinakata, ni vakasavasavataki au mada.”—Maciu 8:2.\nE vakasakiti dina nona vakabauti Jisu na tagane qo! Sa na rairai vakaloloma mada ga ena vuku ni kena mate! Na cava ena vakayacora o Jisu? Na cava mada o na vakayacora ke o tiko e kea? Ena levu ni nona loloma, e dodoka na ligana o Jisu me tarai koya. E kaya vua o Jisu: “Au vinakata! Mo savasava mai.” (Maciu 8:3) Ena rairai dredre mera vakabauta eso na kena yali vakasauri na nona vukavuka na tagane ya.\nVakacava o na taleitaka me nomu tui e dua e yalololoma qai tu vua na kaukaua me vakataki Jisu? Na ka e vakayacora o Jisu vua na vukavuka e vakadeitaka vei keda ni na vakayacori na parofisai vakaivolatabu qo ni sa veiliutaki e vuravura taucoko: “Ena lomani ira na vakaloloma kei na dravudravua. Ena vakabula tale ga na dravudravua.” (Same 72:13) Io, ena qai vakayacora ena gauna qori o Jisu na lomana, me vukei ira kece era rarawa tu.\nO se rairai nanuma tiko ni se bera mada ga ni vakabulai na vukavuka, sa vakavu maue rawa tiko ena levu na vanua na cakacaka vakaitalatala i Jisu. Sa qai wacava mera rogoca na ka vakatubuqoroqoro e cakava qo. Ia e sega ni vinakata o Jisu mera vakabauti koya ga na lewenivanua ena vuku ni ka era rogoca. E kila vinaka tu ni na sega ni veivakurabuitaki na kena vakayacori na parofisai e tukuni kina ni na “sega ni rogo na domona e gaunisala.” (Aisea 42:1, 2) E mani vakarota na tagane vukavuka o Jisu: “Kua mada ni lai talanoataka vua e dua, mo lai vakaraitaki iko ga vua na bete, mo qai cabora na isolisoli e vakarota o Mosese, me ivakadinadina vei ira.”—Maciu 8:4.\nIa ena levu ni nona marau na tagane qo ni sa vakabulai, e sega ni kinoca rawa e lomana na ka e yaco vua. E lai talanoataka wavoki na ka kece e yaco. Na levu ni kena vakavu kauai qori kei na lomatarotaro, sa sega wale ga ni doudou kina o Jisu me lako ina koro. Ia era se tabili ga yani vua na lewenivanua mera lai rogoci koya, ra vakabulai tale ga mai na kedra mate.\nCava e rawa ni yaco vua e vukavuka? Cava e dodonu me cakava e dua na vukavuka?\nE vakamamasu vakacava vei Jisu e dua na vukavuka? Cava eda vakadeitaka ena ka e cakava vua o Jisu?\nCava e cakava na tagane vukavuka ni vakabulai koya oti o Jisu? E tarai ira vakacava eso tale?\niMeli iMeli Vakabula na Vukavuka\njy wase 25 t. 64-65


1 Ia sa dua na vanua mai Semiloni era sa dau sota kina na luvedra goneyalewa na Leimanaiti me ra lagasere ka meke ka ia na marau.\n2 Ka sa yaco ena dua na siga era a sota wale ga kina e lewe vica me ra lagasere ka meke.\n3 Ia oqo era sa madua ni lesu tale ki na koro ko Nifai ko ira na bete i Noa na tui, ka ra rerevaka talega de ra na vakamatei ira ko ira na tamata; a ra sa sega kina ni lesu vei ira na watidra kei na luvedra.\n4 Ia era sa tiko voli ga ena lekutu, ka kunei ira kina na luvedra goneyalewa na Leimanaiti, a ra sa mani mai toka ka wawa ka vakasaravi ira;\n5 Ia ni ra a sota wale ga yani e lewe vica me ra meke, era sa basika vakasauri mai ka vesuki ira ka drotaki ira ki na lekutu; io, era sa drotaka yani e lewe ruasagavulu kava na luvedra goneyalewa na Leimanaiti ki na lekutu.\n6 Ka sa yaco ni ra sa kila na Leimanaiti ni sa drotaki na luvedra goneyalewa, era sa cudruvi ira na tamata i Limiai ni ra nanuma ni sai ira na tamata i Limiai.\n7 O koya a sa talai kina na nodra mataivalu; io, ka a liutaki ira sara ga na nona tamata ko koya na tui, ia me ra lako cake ki na vanua ko Nifai me ra vakarusai ira na tamata i Limiai.\n8 Ia oqo sa raici ira tu mai ena vale cecere ko Limiai, io a raica tiko na nodra sa vakavakarau tiko mai ki na ivalu; o koya sa soqoni ira vata kina na nona tamata me ra tavaki ira ena veiwere kei na veikau.\n9 Ka sa yaco ni ra sa basika mai na Leimanaiti, era a tucake yani na tamata i Limiai mai na nodra ivunivuni ka mokuti ira.\n10 Ka sa yaco ni sa tubu me kaukauwa sara na nodra vala, ni ra sa vala me vaka na laione sa valataka na kena.\n11 Ka sa yaco ni ra sa tekivu vakasavi ira lesu na Leimanaiti ko ira na tamata i Limiai; e dina ga ni ra sega ni veimamataka na kedra iwiliwili na Leimanaiti. Ia era sa avala ena vuku ni nodra bula kei na watidra kei na luvedra; o koya era sa solia kina na nodra igu taucoko me vaka era vala na drekoni.\n12 Ka sa yaco ni ra sa kunea na nodra tui na Leimanaiti ena kedra maliwa na nodra mate; ia sa sega ni mate, ia sa mavoa ga ka biu tu mai, ni ra sa veidrovaki vakatotolo na nona tamata.\n13 Era sa tauri koya ka vauca na tikina sa mavoa, ka kauta kivei Limiai, ka kaya: Raica, oqo na nodra tui na Leimanaiti; era sa drotaki koya ni sa mavoa ka davo vata koto kei ira na sa mate, ia raica, keimami sa kauti koya mai vei kemuni; ia oqo me da vakamatei koya.\n14 Ia sa qai kaya vei ira ko Limiai: Dou kakua ni vakamatei koya, ia dou kauti koya mai meu raici koya. Era sa kauti koya mai. A qai kaya vua ko Limiai: A cava ko ni sa mai valuti ira kina na noqu tamata? Raica, era sa sega ni voroka na abubului au a cakava vei kemuni ko ira na noqu tamata; ia, a cava ko ni sa voroka kina na bubului ko ni a cakava vei ira na noqu tamata?\n15 Ia oqo sa kaya na tui: Au sa voroka na bubului ni ra sa drotaki ira na luvedra goneyalewa na noqu tamata ko ira na nomuni tamata; ia ena noqu cudru au sa vakaroti ira kina na noqu tamata me ra mai valuti ira na nomuni tamata.\n16 Ia oqo ko Limiai e sega ni bau rogoca e dua na ka me baleta na ka oqo; ia sa kaya: Au na vakatarogi ira mada na noqu tamata; ia ko koya sa kitaka na ka oqo ena vakamatei. A sa vakarota me ra vaqaqai na nona tamata.\n17 Ia ni sa rogoca na ka oqo ko aKitioni, me vaka ni o koya na nona turaganivalu na tui, sa lako cake yani ka kaya vua na tui: Au masuta mo ni kakua ni vaqaqai ira na tamata se beitaka vei ira na ka oqo.\n18 Ia ko ni sa guilecavi ira li na bete i tamamuni ka ra a segata na tamata oqo me ra vakamatei ira? Era sega li ni tiko voli oqo ena lekutu? E sega li ni sai ira oqo era sa drotaki ira na luvedra goneyalewa na Leimanaiti?\n19 Ia oqo, raica, mo ni tukuna na veika oqo vua na tui me qai tukuna vei ira na nona tamata me ra yalovinaka kina vei keda; raica era sa vakavakarau tale tiko me ra mai valuti keda; ia ko ni sa kila vinaka tu ni da sa lewe lailai wale ga.\n20 Ia raica ena lako mai na nodra mataivalu levu; ia kevaka ena sega ni vakayalovinakataki ira ena vukuda ko koya na tui, eda na mate vakaidina.\n21 Ia sa sega li ni avakayacori e ke na vosa i Apinatai, ka parofisaitaka me baleti keda—sa yaco beka na veika oqo ni da sa sega ni vakarorogo ki na vosa ni Turaga, ka saumaki tani mai na noda caka ca?\n22 Ia me da vakayalovinakataka mada na tui, ka vakadeitaka na bubului eda a cakava vua; ni sa vinaka cake me da vakabobulataki ka ca ni da mate; io me da tarova sara na levu ni vakadave dra.\n23 Ia oqo a qai tukuna ko Limiai vua na tui na veika kece e baleti tamana, kei ira na nona abete era sa dro yani ki na lekutu, ka beitaka vei ira na nodra drotaki na luvedra goneyalewa.\n24 Ka sa yaco ni sa vakayalovinakataki na tui vei ira na nona tamata; a sa kaya: Tou lako yani me tou sota kei ira na noqu tamata, ia me kua na vakaiyaragi; ia au sa bubuluitaka oqo vei kemuni ni ra na sega ni yaviti ira na nomuni tamata ko ira na noqu tamata.\n25 Ka sa yaco ni ra sa biuta tu mai na nodra iyaragi ka muria yani na tui me ra la’ki sota kei ira na Leimanaiti. Ka sa yaco ni ra sa sota kei ira na Leimanaiti, sa cuva sobu vei ira na nodra tui na Leimanaiti ka vakamamasu ena vukudra na tamata i Limiai.\n26 Ia ni ra sa raica ko ira na Leimanaiti ni ra sega ni vakaiyaragi na tamata i Limiai, era sa ayalovinaka ka lomani ira, ka ra lesu vata kei na nodra tui ki na nodra vanua ena yalo vakacegu.\nMosa. 19:21, 23.


E Vakarautaka o Jiova na Veisereki—Na Jupili | Vale ni Vakatawa Vulici\nULUTAGA NI VULI 50\n“Moni . . . kacivaka ena vanua na veisereki vei ira kece na lewenivanua.”—VUNAU 25:10.\nSERE 22 Sa tu na Matanitu—Me Yaco Mai!\n1-2. (a) Na cava na jupili? (Raica na kato “ Na Cava na Jupili?”) (b) Na cava e tukuna tiko o Jisu ena Luke 4:16-18?\nESO na vanua era dau marautaka na ika50 ni yabaki ni nona veiliutaki e dua na tui se ranadi. E dau kilai na ika50 ni yabaki me nodra jupili na iliuliu. E rawa ni marautaki tu me dua na siga, dua na macawa, se balavu sara. Toso na gauna mai oti yani, guilecavi tale ga.\n2 Eda na veivosakitaka tiko e dua na jupili e vinaka sara mai na soqo e dau marautaki me dua taucoko na yabaki e Isireli makawa, ena ika50 kece ni yabaki. Era marautaka ena gauna qori na nodra galala. Ia e yaga vakacava vei keda ena gauna qo? Nida vulica na nodra Jupili na Isireli, eda na vakasamataka e dua na ituvatuva totoka e vakarautaka vei keda o Jiova eda marautaka kina na galala se veisereki e tawamudu, na veisereki e tukuna o Jisu.—Wilika Luke 4:16-18.\nNa Cava na Jupili?\nNa jupili e soqo marautaki me ivakananumi ni dua na ka. Era dau marautaka na Isireli na nodra Jupili ena veiya50 na yabaki. Tekivu mai na gauna era butuka kina na Vanua Yalataki, era kaburaka na nodra itei me ono na yabaki, era teitei, era tatamusuki tale ga. Na ikavitu ni yabaki e okati me yabaki ni vakacecegu, ena sega ni caka kina na kaburaki itei se me koti na taba ni kau me vuavuaivinaka kina. Ni vakavitutaki na vitu na yabaki qori (7 × 7 = 49), ena 49 na yabaki, na yabaki tarava e ika50 ni yabaki, qori na yabaki ni Jupili. Ni cakacakataki na gauna era butuka kina na Isireli na Vanua Yalataki, era marautaka na imatai ni nodra yabaki ni Jupili ena Tisiri, 1424 B.G.V.—Vunau 25:2-4, 8-10.\nEra marautaka na Isireli na Jupili, era lesu na bobula ena nodra vuvale, vakasukai tale ga na nodra qele (Raica na parakaravu 3) *\n3. Me vaka e tukuni ena Vunau ni Soro 25:8-12, e yaga vakacava vei ira na Isireli na Jupili?\n3 Eda na kila vinaka na veisereki e vakamacalataka o Jisu nida dikeva na Jupili e vakarautaka na Kalou vei ira na nona tamata ena gauna makawa. E kaya o Jiova vei ira na Isireli: “Moni vakatabuya na ika50 ni yabaki qai kacivaka ena vanua na veisereki vei ira kece na lewenivanua. Qori me yabaki ni Jupili vei kemuni, moni dui taura lesu na nomuni iyau, ni qai dui lesu vei ira na wekamuni.” (Wilika Vunau ni Soro 25:8-12.) Eda vulica ena ulutaga sa oti na sala e yaga kina vei ira na Isireli na Siga ni Vakacecegu e veimacawa. Ia e yaga vakacava vei ira na Jupili? Kaya mada ke sega ni sauma rawa e dua na Jiu na nona dinau, e mani volitaka na nona qele me saumi kina. Ena vakasukai vua na qele qori ena yabaki ni Jupili. Ena ‘taura lesu na nona iyau,’ ena sega gona ni vakaleqa na nodratou ivotavota na luvena ena gauna se bera mai. Ena dua tale na ituvaki, e sega ni sauma rawa e dua na tagane na nona dinau, e mani volitaki koya se o luvena me bobula me saumi kina na dinau qori. Ena yabaki ni Jupili, ena ‘lesu na bobula vei ira na wekana.’ Ena sega gona ni dua me bobula tu ena nona bula taucoko! Eda raica ga kina nona kauaitaki ira na nona tamata o Jiova!\n4-5. Na cava meda vulica kina na Jupili ena gauna makawa?\n4 Na cava e dua tale na yaga ni Jupili? E vakamacalataka o Jiova: “Me kua ni dua e dravudravua ena kemuni maliwa, ni na vakalougatataki iko dina o Jiova ena vanua e solia tiko vei iko o Jiova na nomu Kalou mo taukena me ivotavota.” (Vkru. 15:4) Qori e duidui sara mai na veika e yaco tu nikua e vuravura. Era sa vutuniyau ga na vutuniyau, era dravudravua ga na dravudravua!\n5 Eda sega ni vauci na lotu vaKarisito ena Lawa e soli vei Mosese. Eda sega gona ni muria na ituvatuva makawa ni Jupili mera sereki kina na bobula, boko na dinau, vakasukai tale ga na ivotavota ni qele. (Roma 7:4; 10:4; Efeso 2:15) Ia ena yaga noda vulica na ituvatuva ni Jupili. Na vuna? Nida na marautaka tale ga na veisereki, se galala e vaka na Jupili e vakarautaka o Jiova vei ira na Isireli.\nKACIVAKA O JISU NA VEISEREKI\n6. Na cava e bibi kina meda sereki na kawatamata?\n6 E bibi meda sereki kece nida bobula tu ena dua na ituvaki vakaloloma oya na ivalavala ca. Qori na vuna eda qase kina, tauvimate, da qai mate. Levu era vakadinata qori nira rai ena iloilo se nira lako i valenibula nira tauvimate. Eda dau yalolailai tale ga nida cakacala. E tukuna kina na yapositolo o Paula ni “vakabobulataki . . . ina lawa ni ivalavala ca e tiko e yagona.” E kaya tale ga: “Au sa vakaloloma dina! O cei ena vakabulai au mai na yago e vakavuna tiko na noqu mate?”—Roma 7:23, 24.\n7. Na cava e parofisaitaka o Aisea me baleta na veisereki?\n7 Eda marau ni vakarautaka na Kalou na sala meda vakabulai kina se sereki mai na ivalavala ca. E dua na itavi bibi e qarava o Jisu ena ituvatuva qori. Ni se vo tu e sivia ni 700 na yabaki me sucu o Jisu, e parofisaitaka o Aisea e dua na veisereki e levu sara. E uasivi na veisereki qori ni vakatauvatani kei na nodra yabaki ni Jupili na Isireli. E vola: “E sobuti au na yalo ni Turaga Cecere Duadua o Jiova, ni lumuti au o Jiova meu tukuna na itukutuku vinaka vei ira na yalomalumalumu. E talai au meu vakabulai ira na vusolo na lomadra, meu tukuna na veisereki vei ira na bobula.” (Aisea 61:1) E tukuni cei tiko na parofisai qo?\n8. E tukuni cei tiko na parofisai i Aisea me baleta na veisereki?\n8 E qai vakayacori na parofisai ni veisereki qori ni tekivu na cakacaka vakaitalatala i Jisu. Ni lako ena valenilotu ena nona koro e Nasareci, e wilika na parofisai qori i Aisea vei ira na Jiu era soqoni yani. E kaya o Jisu ni baleti koya sara ga. E kaya: “Sa tu vei au na yalo i Jiova, e lumuti au meu vunautaka na itukutuku vinaka vei ira na dravudravua. E talai au meu kacivaka na veisereki vei ira na vesu tu, mera rai na mataboko, mera sereki na vakaloloma, meu vunautaka tale ga na yabaki vinaka i Jiova.” (Luke 4:16-19) E vakayacora vakacava o Jisu na parofisai qori?\nO IRA NA SEREKI E LIU\nE kacivaka o Jisu na veisereki ena valenilotu e Nasareci (Raica na parakaravu 8-9)\n9. Na veisereki cava era nuitaka tu e levu ena gauna i Jisu?\n9 E tekivu vakilai ena imatai ni senitiuri na galala se na veisereki e wilika o Jisu ena parofisai i Aisea. E vakadeitaka qori o Jisu ni tukuna: “Sa vakayacori nikua na tikinivolatabu oni se qai rogoca.” (Luke 4:21) Levu vei ira na rogoci Jisu era vakanuinui tiko me dua na veisau ena veika vakapolitiki, oya mera sereki mai na matanitu o Roma. De dua era vakataki rau na tagane erau tukuna: “Keimami a nuitaka ni na vakabulai Isireli o koya.” (Luke 24:13, 21) Ia eda kila ni sega ni uqeti ira na nona imuri o Jisu mera saqata na veiliutaki voravora ni matanitu o Roma. E kaya ga mera solia vei “Sisa na ka e nei Sisa.” (Maciu 22:21) E veisereki gona vakacava o Jisu ena gauna ya?\n10. E veisereki mai na cava o Jisu?\n10 E vukei ira na lewenivanua na Luve ni Kalou mera sereki se galala ena rua na sala. Kena imatai, mera sereki mai na nodra ivakavuvuli lasu na iliuliu ni lotu. E levu na Jiu ena gauna ya era bobula tu ena ivakarau kei na ivakavuvuli lasu. (Maciu 5:31-37; 15:1-11) E nanumi nira veituberi vakayalo na iliuliu ni lotu, ia era mataboko. Era na tu ga ena butobuto, ena sega tale ga ni vosoti na nodra ivalavala ca nira cata na Mesaia kei na ka dina e vakavulica. (Joni 9:1, 14-16, 35-41) Era sereki gona vakayalo na yalomalua ena ka dina e vakavulica o Jisu kei na nona ivakaraitaki vinaka.—Mari. 1:22; 2:23–3:5.\n11. Na cava na ikarua ni sala e sereki keda kina o Jisu?\n11 Na ikarua ni sala e vukei keda kina o Jisu meda galala oya ni sereki keda ena veivakabobulataki ni ivalavala ca. Ni mate vakaisoro o Jisu, e rawa kina vua na Kalou me vosoti ira na vakaraitaka nodra vakabauta na ivoli ni veisereki, era vakaraitaka qori ena ka era cakava. (Iper. 10:12-18) E tukuna o Jisu: “Ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina.” (Joni 8:36) E uasivi na veisereki qori mai na ka e rawati ena nodra yabaki ni Jupili na Isireli! Kena ivakaraitaki, ena rawa ni bobula tale e dua e sereki ena Jupili, ena mate tale ga ni toso na gauna. Ia na veisereki i Jisu e tawamudu na kena yaga.\n12. O cei era marautaka e liu na veisereki e kacivaka o Jisu?\n12 Ena siga ni Penitiko 33 G.V., o Jiova e lumuti ratou na yapositolo ena yalo tabu kei na so tale na tagane kei na yalewa yalodina. E ciqomi ira mera luvena me rawa nira vakaturi ena dua na gauna mera lai veiliutaki kei Jisu i lomalagi. (Roma 8:2, 15-17) Qo sara ga o ira na marautaka e liu na veisereki e kacivaka o Jisu ena valenilotu e Nasareci. Era sega tale ni bobula na tagane kei na yalewa qori ena nodra ivakarau na iliuliu ni lotu Jiu kei na nodra ivakavuvuli lasu. Ena rai ni Kalou, era sa galala tale ga mai na ivalavala ca e vakavuna tiko na mate. E tauyavu na Jupili vakaivakatakarakara nira lumuti na imuri i Karisito ena 33 G.V., ena qai oti ni cava na Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki i Jisu. Na cava ena rawati ena gauna qori?\niTuvatuva ni Veisereki i Jiova\n30 G.V: E kacivaka o Jisu na veisereki ena valenilotu e Nasareci (Luke 4:21)\n33 G.V: E tekivu na ituvatuva ni veisereki i Jiova nira lumuti na imuri i Karisito (Roma 8:2, 15-17)\nNIKUA: Era vakalougatataki vakalevu na lumuti ena ituvatuva ni veisereki i Jiova\nENA DUANAUDOLU NA YABAKI: Ena loma ni Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki i Karisito, eda na sereki na kawatamata mai na ivalavala ca\nNI CAVA NA DUANAUDOLU NA YABAKI NI VEILIUTAKI I KARISITO: Mai cava na ituvatuva ni veisereki i Jiova ni sa galala na kawatamata mai na ivalavala ca kei na mate. Sa vakayacori na inaki ni veisereki (Roma 8:21)\nLEVU TALE ERA NA SEREKI\n13-14. Me vakataki ira na lumuti, o cei tale ga ena marautaka na veisereki e kacivaka o Jisu?\n13 Ena noda gauna, e levu na tamata yalodina mai na veimatanitu era lewe ni ‘so tale na sipi.’ (Joni 10:16) E sega ni digitaki ira na Kalou mera lai veiliutaki kei Jisu i lomalagi. E kaya ga na iVolatabu ni rawa nira bula tawamudu e vuravura. Vakacava e nomu inuinui qori?\n14 E yaga tale ga vei iko nikua eso na ka era marautaka tiko o ira na lai veiliutaki ena Matanitu ni Kalou i lomalagi. Kena ivakaraitaki, ni o vakabauta na dra i Jisu, o rawa ni kerea me vosoti na nomu ivalavala ca. Ena vakadonui iko kina na Kalou, e savasava tale ga na nomu lewaeloma e matana. (Efeso 1:7; Vkta. 7:14, 15) Vakasamataka tale ga na levu ni veivakalougatataki ni o sereki mai na ivakavuvuli lasu o dau vakabauta tu. E kaya o Jisu: “Oni na kila na ka dina, na ka dina ena qai sereki kemuni.” (Joni 8:32) Eda marautaka dina na noda sereki!\n15. Na galala kei na veivakalougatataki cava meda namaka ena gauna se bera mai?\n15 Eda namaka meda na qai galala vakalevu ena gauna se bera mai. Sa vakarau vakawabokotaka o Jisu na lotu lasu kei na veiliutaki ca e vuravura. Na Kalou ena taqomaka na “isoqosoqo levu” era qaravi koya, mera marautaka na veivakalougatataki ena vuravura parataisi. (Vkta. 7:9, 14) Dua na iwiliwili levu era na vakaturi mera sereki mai na revurevu ni ivalavala ca i Atama.—Caka. 24:15.\n16. Na cava ena marautaka na kawatamata?\n16 Ena loma ni Duanaudolu na Yabaki, ena duavata o Jisu kei ira na veiliutaki kei koya mera vukea na kawatamata mera bula uasivi, me taucoko tale ga nodra qaravi Jiova. Sa na vinaka tale na ituvaki, era sa na galala. Ena marautaki me vaka ga na nodra soqo ni Jupili na Isireli. Era na uasivi kece na qaravi Jiova ena yalodina e vuravura, era sa galala mai na ivalavala ca.\nEna vuravura vou, ena marautaki na cakacaka, ena yaga tale ga (Raica na ulutaga ni vuli 50, parakaravu 17)\n17. Na cava e parofisaitaki ena Aisea 65:21-23 me baleti ira na dauveiqaravi ni Kalou? (Raica na iyaloyalo ena waqana.)\n17 Na parofisai ena Aisea 65:21-23, (Wilika.) e vakamacalataka na bula e vuravura ena gauna se bera mai. Ena sega ni vakavucesa. E kaya na iVolatabu ni na yaga qai vakainaki na nodra cakacaka na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna ya. Ni cava na Duanaudolu na Yabaki, eda nuidei nira na ‘sereki na kabuli mai na nodra bobula tu ina ca, mera qai vakila na galala lagilagi era vakila tu na luve ni Kalou.’—Roma 8:21.\n18. Na cava eda nuidei kina ni na marautaki na gauna se bera mai?\n18 Me vaka e tuvanaka o Jiova vei ira na Isireli, ena raica tale ga me tiko na nodra gauna ni cakacaka kei na vakacegu na nona dauveiqaravi ena Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki i Karisito. Io, ena tiko tale ga na gauna mera na sokalou kina. Na noda marau nikua e vakatau ena noda qarava na Kalou, ena sega ni dua na ka ena tarova noda cakava qori ena vuravura vou. Era na marau na dausokalou yalodina ena Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki i Karisito ni vakainaki na nodra cakacaka, era qaravi Jiova tale ga ena duavata.\nNa cava na Jupili era marautaka na Isireli? E yaga vakacava vei ira?\nE sereki ira vakacava na lumuti o Jiova?\nE sereki ira vakacava na ‘so tale na sipi’ o Jiova?\nSERE 142 Taura Dei na Noda iNuinui\n^ para. 5 E vakarautaka o Jiova e dua na ituvatuva ni veisereki vei ira na Isireli ena gauna makawa. Qori na Jupili. Eda sega ni vauci na lotu vaKarisito ena lawa e soli vei Mosese, ia ena yaga na noda vulica na ka e baleta na Jupili. Nida vulica qori ena ulutaga qo, eda lai vakasamataka kina na ituvatuva e vakarautaka vei keda o Jiova kei na kena yaga.\n^ para. 61 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Era sereki ena Jupili na tagane era bobula tu, mera lesu ina nodra vuvale, e vakasukai tale ga na nodra iyau.\nw19 Tiseba t. 1-32


NAI VAKATEKIVU 37 FOV - A sa tiko ko Jekope e na vanua - Bible Search\nNAI VAKATEKIVU 36 NAI VAKATEKIVU 38\nNAI VAKATEKIVU 37\nSa lomani Josefa ko Jekope, a ra sa vuvutaki koya ko ira na tuakana, 3,4. Sa tadra ko Josefa, a sa cati kina, 5-11. Sa talai ko Josefa vei ira na tuakana, 12-17. Era sa bukia na kena vere, ka tarovi ira ko Rupeni, 18-22. Era biuta mada ki nai keli, ka qai volitaka emuri: ka taqaya ko Rupeni ni sa yali, 23-30. Sa kau nai sulu vei tamana, 31-35. Sa volitaki, 36.\n1A sa tiko ko Jekope e na vanua ka tiko vulagi kina ko tamana, e na vanua ko Kenani.\n2Oqo nai tukutuku kei Jekope: Sa tinikavitu na yabaki i Josefa, ka sa dauvakania na sipi kei ira vata na tuakana; a sa dautiko na gone kei rau na luve i Pila, kei rau na luve i Silipa, a watina lalai nei tamana: a sa daukauta mai kivei tamana ko Josefa na kedratou i rogorogo ca. 3A sa levu na loloma i Isireli vei Josefa, ka lailai vei ira kecega na luvena, ni sa luvena ni sa qai qase mai: a sa cakava vei koya e dua na kote veivolavolai. 4Ia sa raica na tuakana ni sa levu na nona loloma na tamadra vei koya, ka lailai vei ira kece na tuakana, ka ra sa qai cati koya, a ra sega ni vosa vinaka rawa vua.\n5A sa tadra ko Josefa, ka tukuna vei ira na tuakana: a ra qai cati koya vakalevu. 6A sa kaya vei ira ko koya, Dou rogoca mada na noqu tadra: 7raica, eda a vau sila tiko mai na were, ka sa tu cake na noqu i vau, ka wavu tu; ka sa tu vakavolivolita na nomudou i vau, ka rokova na noqu i vau. 8A ra sa kaya vua ko ira na tuakana, Ko na lewa dina beka vei keitou? se ko na veitalia dina beka vei keitou? A ra sa cati koya vakalevu sara e na vuku ni nona tadra, kei na nona vosa. 9A sa tadra tale ko koya, ka tukuna vei ira na tuakana, a sa kaya, Raica, ka'u sa tadra tale; sa rokovi au na mata-ni-siga, kei na vula, kei na kalokalo e tinikadua. 10A sa tukuna vei tamana, vei ira talega na tuakana: a sa vunauca ko tamana, ka kaya vua, A tadra cava oqo ko sa tadrataka? ena lako beka mai koi au kei tinamu kei ira na tuakamu, ka cuva ki na qele kivei iko? 11A sa vuvutaki koya ko ira na tuakana; a sa nanuma tiko na vosa ko tamana.\n12A ra sa lako na tuakana me vakania na sipi nei tamadra mai Sikemi. 13A sa kaya vei Josefa ko Isireli, Era vakania na sipi mai Sikemi na tuakamu, ne? lako mai me'u talai iko vei ira. A sa kaya ko koya, Koi au ga oqo. 14A sa kaya vua ko koya, Mo lako mada, mo raica se ra tiko vinaka na tuakamu, kei na qele ni sipi; ka kauta tale mai vei au na kenai tukutuku. A sa talai koya mai na buca mai Epironi, a sa lako yani ko koya ki Sikemi. 15A sa kunei koya e dua na tamata, ni sa lako sese voli mai veikau: a sa tarogi koya na tamata, A cava ko sa vakasaqara voli? 16A sa kaya, Au sa vakasaqarai ira na tuakaqu: mo tukuna mada vei au na yasana era vakania kina na sipi. 17A sa kaya na tamata, Era sa lako tani eke: ni'u sa rogoci ira ni ra kaya, Tou lako yani ki Tocani. A sa muri ira na tuakana ko Josefa, ka vauci ira mai Tocani.\n18A ra sa kunei koya ni sa vakayawa tiko, ia ni sa bera ni voleka vei ira, era sa bukia na kena vere me ra vakamatea. 19A ra sa veikayaka vakai ira, Raica, sa lako mai na dautadra ko ya: 20tou ia mada, tou vakamatea, ka biuta ki na dua nai keli: eda na qai tukuna vaka ne, Sa dua na manumanu ca sa kania: eda na qai raica se na yaco vakacava na nona tadra. 21A sa rogoca ko Rupeni, ka vakabulai koya mai na ligadra; ni sa kaya, Tou kakua ni vakamatea. 22Sa kaya talega vei ira ko Rupeni, Dou kakua ni vakadave dra, dou biuti koya ga ki nai keli oqo e na loma ni vanua, mo dou kakua ni yavita; ka me vakabulai koya mai na ligadra, ka vakasuka tale vei tamana.\n23Ia ni sa tadu ko Josefa vei ira na tuakana, era sa luvata tani vei Josefa na nona kote veivolavolai, sa vakote kina ko koya; 24a ra sa kauti koya ka biuta ki nai keli: a sa di nai keli, sa sega kina na wai. 25A ra sa tiko sobu me ra kana: a ra sa ta cake, ka rai yani, ka raica, sa dua nai vavakoso vei ira na luve i Isimeli era sa lako mai Kiliati, kei na nodra kameli, era sa kauta na ka boi vinaka, kei na pami, kei na mura, era kauta sobu tiko ki Ijipita. 26A sa kaya ko Juta vei ira na veitacini, A cava na kena yaga, kevaka eda vakamatea na tacida, ka vunia na kena dra? 27tou ia mada ka volitaki koya kivei ira na luve i Isimeli, ia me da kakua ni yavita, ni sa tacida, ka lewe vata. A ra sa vinakata na veitacini. 28A sa lako voli yani eso na kai Mitiani, na tamata dauveivoli; a ra sa yavi Josefa cake mai nai keli, ka ra volitaki koya vei ira na luve i Isimeli, sa kenai voli e ruasagavulu na tiki ni siliva; a ra sa kauti Josefa ki Ijipita. 29A sa lesu ki nai keli ko Rupeni; ka raica, sa sega ni tiko e nai keli ko Josefa; sa qai dresulaka na nonai sulu, 30ka lesu vei ira na veitacini, ka kaya, Sa yali na gone; ia koi au, ka'u na lako beka kivei?\n31A ra sa kauta nai sulu i Josefa, ka vakamatea e dua na luve ni me, ka lomoca na kote e na dra; 32a ra sa vakasuka na kote veivolavolai, ka kauta vei tamadra, a ra sa kaya, keitou sa kunea oqo: mo kila mada se na kote nei na luvemu, se segai. 33A sa kila ko koya, ka kaya, A kote nei na luvequ; sa kani koya e dua na manumanu ca; sa dina ga sa dresulaki ko Josefa. 34A sa dresulaka nonai sulu ko Jekope, ka vauca nai sulu taqarotu ki na tolona, ka tagicaka na luvena bogi vuqa. 35A ratou sa ia kece na luvena tagane kei na luvena yalewa kecega, me vakacegui koya; a sa bese ni vakacegui; a sa kaya, Au na lako sobu ki bulu ki na luvequ ka tagi tiko. A sa tagi tiko e na vukuna ko tamana.\n36A ra sa volitaki koya na kai Mitiani ki Ijipita, kivei Potifa, na matanivanua i Fero, ka kapiteni ni valu i vakatawa.


“O Yau na Sala, na Dina, kei na Bula” (Joni 14) | Bula i Jisu\nVAKARAUTAKA O JISU E DUA NA VANUA\nYALATAKA E DUA NA DAUVEIVUKE\nCECERE VEI JISU O TAMANA\nNi se tiko ga o Jisu kei ratou na yapositolo ena tabavale e cake a tauyavutaka kina na ivakananumi, e vakayaloqaqataki ratou sara: “Dou kua ni lomaleqa. Me laurai ni dou vakabauta na Kalou, me laurai tale ga ni dou vakabauti au.”—Joni 13:36; 14:1.\nSa qai vakamacalataka o Jisu na vuna me ratou kua ni leqataka kina na yapositolo yalodina na nona sa vakarau biubiu: “E levu tu na tikina ena vale nei Tamaqu. . . . Keu lako meu vakarautaka e dua na tikina me nomudou, au na lesu tale mai meu kauti kemudou, mo dou tiko tale ga ena vanua au tiko kina.” Ia eratou sega ni kila na yapositolo ni tukuna tiko o Jisu nona lako i lomalagi. E taroga sara o Tomasi: “Turaga, keitou sega ni kila na vanua oni lako kina. Keitou na kila vakacava na kena sala?”—Joni 14:2-5.\nE sauma o Jisu: “O yau na sala, na dina, kei na bula.” Ena curu ga ina vale vakalomalagi i Tamana o koya e vakabauti Jisu kei na nona ivakavuvuli, qai vakatotomuria nona ivakarau ni bula. E kaya o Jisu: “Ena vukuqu ga ena qai torovi Tamaqu rawa kina e dua.”—Joni 14:6.\nE vakarorogo vinaka toka o Filipi, e kerea sara: “Turaga, vakatakilai Tamamuni mada vei keitou, keitou na qai cegu.” E rairai vinakata o Filipi me vakatakilai koya na Kalou, me vaka ena nodratou raivotu o Mosese, Ilaija, kei Aisea. Ia e vakaraitaka o Jisu vei ratou na yapositolo ni dua na ka e vinaka cake mai na raivotu, e kaya: “Sa dede na noqu tiko vata kei kemudou, o se sega ga ni kilai au Filipi? O koya sa raici au sa raici Tamaqu tale ga.” E ucui Tamana vinaka sara ga o Jisu; e vaka ga eratou raici Tamana na yapositolo ni ratou bula vata voli kei koya ratou qai raica na ka e cakava. Ia e cecere vei Luvena na Tamana ni kaya o Jisu: “E sega ni vu ga mai lomaqu na ka au tukuna vei kemudou.” (Joni 14:8-10) Eratou raica e keri na yapositolo ni vakalagilagi Tamana ga o Jisu ena veika e vakavulica.\nEratou raica na yapositolo i Jisu nona cakava na veika veivakurabuitaki, kei na nona kacivaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. Qo sa qai tukuna vei ratou: “O koya e laurai vua ni vakabauti au ena cakava tale ga na cakacaka au cakava. Na cakacaka tale ga e cakava ena levu sara.” (Joni 14:12) Sega ni tukuna tiko o Jisu ni na vinaka cake na nodratou cakamana mai na kena e cakava o koya. Ia ena dede ga nodratou cakacaka vakaitalatala, ratou na tara e levu na vanua, levu tale ga eratou na vunau kina.\nNi biubiu o Jisu, eratou na sega ni leqataka e dua na ka na yapositolo ni yalataka: “Na ka kece ga dou kerea ena yacaqu, au na cakava.” E tomana o Jisu: “Au na kerei Tamaqu, ena qai solia mai o koya e dua tale na dauveivuke me tiko vata kei kemudou me tawamudu, qo na yalo tabu na vu ni dina.” (Joni 14:14, 16, 17) E vakadeitaka ni na sobuti ratou na yalo tabu me vukei ratou. A yaco qori ena siga ni Penitiko.\nE kaya o Jisu: “Sega ni dede sa na sega ni raici au tale o vuravura, ia dou na raici au, niu bula tiko, dou na bula tale ga.” (Joni 14:19) Ena rairai vei ratou o Jisu ni vakaturi oti, ena vakaturi ratou tale ga ena dua na gauna e muri ena yago vakayalo me ratou lai bula vata kei koya i lomalagi.\nSa qai vakabibitaka vei ratou o Jisu: “O koya e vakabauta na noqu ivakaro qai muria, e lomani au. Ia o koya e lomani au ena lomani koya o Tamaqu, au na lomani koya, au na vakatakilai au tale ga vua.” E taroga sara na yapositolo o Jutasa, e vakatokai tale ga me o Cateo: “Turaga, na cava oni via vakatakilai kemuni ga kina vei keitou, oni sega ni vakatakilai kemuni i vuravura?” E sauma o Jisu: “O koya e lomani au, ena muria na noqu vosa, ena lomani koya o Tamaqu . . . O koya e sega ni lomani au e sega ni muria na noqu vosa.” (Joni 14:21-24) Ni vakatauvatani kei ratou na yapositolo, e sega ni vakabauti e vuravura ni o Jisu na sala, na dina, kei na bula.\nSa vakarau biubiu o Jisu, eratou na nanuma lesu gona vakacava na ka kece e vakavulici ratou kina? E kaya o Jisu: “Na dauveivuke, na yalo tabu ena tala mai o Tamaqu ena yacaqu, ena qai vakavulica vei kemudou na ka kece, ena vakalesuya tale ga ina nomudou vakasama na ka kece au tukuna vei kemudou.” E veivakayaloqaqataki dina qori ni ratou sa raica oti na yapositolo na veivakurabuitaki ni cakacaka ni yalo tabu. E tomana o Jisu: “Au sa solia vei kemudou na vakacegu, au solia vei kemudou na noqu vakacegu. . . . Dou kua ni lomaleqa, dou kua tale ga ni rere.” (Joni 14:26, 27) Ena dusimaki ratou na tisaipeli qai taqomaki ratou na Tama i Jisu, me ratou kua gona ni lomaleqa.\nSa vakarau vakadinadinataki na veitaqomaki ni Kalou. E kaya o Jisu: “Sa lako tiko mai na turaga ni vuravura qo. E sega ni dua na nona kaukaua vei au.” (Joni 14:30) A uqeta na loma i Jutasa na Tevoro qai rawai koya. Ia e sega ni ivalavala ca o Jisu, e sega na nona malumalumu me vakayagataka o Setani me tawayalodina kina o Jisu vua na Kalou. E sega tale ga ni rawa ni vesuki Jisu tawamudu ena mate na Tevoro ni kaya o Jisu: “Au na vakayacora na ka e vakarota vei au o Tamaqu meu cakava.” E nuidei o Jisu ni na vakaturi koya o Tamana.—Joni 14:31.\nEna lako i vei o Jisu? Na cava e tukuni vei Tomasi me baleta na sala i kea?\nNa cava e vinakata o Filipi me cakava o Jisu?\nNi tukuni ni na levu cake na nodratou cakacaka na imuri i Jisu, na cava na kena ibalebale?\nNa cava e veivakayaloqaqataki kina noda kila ni tu vei Jiova na kaukaua me vakaturi Jisu?\njy wase 119 t. 274-275


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hausa Hungarian Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Xhosa Yoruba vakaViti\nNIU YOKA—E tabaka e dua na kabani ni itukutuku ena Central Federal District e Rusia na glavny.tv, e dua na vidio e vakaraitaki kina nodra vakacaca na vakailesilesi na Federal Security Service (FSB). A yaco qori ena ika25 ni Me, 2017 ena gauna era lotu tiko kina na iVakadinadina i Jiova e Oryol, e dua na korolevu mai Rusia.\nEra vakacaca na vakailesilesi ni Rusia, e Oryol ena ika25 ni Me, 2017, ena nodra soqo ni lotu na iVakadinadina i Jiova.\nE vakaraitaki tale ga kina nona veivosaki tiko kei ira na vakailesilesi e dua na turaga ni Denmark o Dennis Christensen e dua na iVakadinadina i Jiova. E mani vesu ena gauna era vakacaca kina na vakailesilesi, qo se waraka toka e valeniveivesu nona veilewai.\nRatou veitalanoa tiko e dua na vakailesilesi ni FSB, o Dennis Christensen na turaga ni Denmark, kei na dua na ivakatawa ena ivavakoso. Ena ika25 ni Me, 2017 e vesuki Dennis na FSB.\nE kaya o David A. Semonian na mata ni iVakadinadina i Jiova ena nodra itikotiko liu: “E vakaraitaki ena vidio ya nodra sega ni dau vakavu veivala na iVakadinadina i Jiova ena gauna era veivakarerei kina na vakailesilesi se ni tarovi nodra veivosakitaka na iVolatabu. Na veika e caka qori vei ira na iVakadinadina i Jiova ena tomani tiko ga ke sega ni veisautaka na Mataveilewai Cecere e Rusia na veika e vauca na galala ni sokalou. Dua na ka na neimami nanumi Dennis Christensen ena nona vesu vakatawadodonu qai vakatabui me sikovi se me qiriti koya mada ga o watina. Keimami nuitaka ni na sereki totolo.”\niMeli iMeli Vidio ni Nodra Vakacaca na Vakailesilesi e Rusia


Vakabula na Luve ni Yada ni Neini | Bula i Jisu\nVakabula o Jisu na Luve ni Yada\nVEIVAKATURI E NEINI\nA gole i Neini o Jisu ni vakabula oti ga na nona dauveiqaravi na turaganivalu. Na korolevu qori e tiko ena cevaira kei Kapenaumi qai 32 na kilomita na kedrau veiyawaki na vanua e rua. Era tomani koya na nona tisaipeli kei na dua na ilala levu. Sa karobo toka na vanua nira yaco yani ena ibili kei Neini. Era sotava e keri e levu na Jiu era gole tiko ena dua na veibulu. Sa colati tiko mai nakoro na yagona e dua na cauravou me lai bulu.\nE rarawa vakalevu duadua o tinai cauravou. Sa yada tu mada, qo sa mate tale na luvena duabau ga. Se bau vinaka na gauna e mate kina o watina, ni se bula o luvena tagane. Macala ga ni rau na veivolekati dina, ni sa na vakatautaka vei luvena nona bula mai muri. Ni sa mate qo o luvena, o cei ena qai tiko kei koya se veitokoni?\nE tarai Jisu sara ga na levu ni rarawa nei yalewa kei na vakaloloma ni kena ituvaki. E vosa vakayalololoma vua o Jisu qai vakayaloqaqataki koya ni kaya: “Kua ni tagi.” Oti e toro volekata yani qai tara na tavata e davo toka kina na yago i cauravou. (Luke 7:13, 14) Era tu vakadua sara ga na colata tiko na mate nira kurabuitaka na ka e tukuna qai cakava o Jisu. Era na rairai veinanuyaka e levu ‘na ibalebale ni vosa i Jisu kei na ka ena cakava.’\nE levu era tomani Jisu tiko ena ilakolako qo era sa raica oti nona vakabulai ira vakacakamana na tauvimate. Ia era se sega ni raica me vakabula e dua sa mate. Sa yaco oti na veivakaturi ena gauna makawa sara, vakacava ena rawa ni cakava tale ga qori o Jisu? (1 Tui 17:17-23; 2 Tui 4:32-37) E vakarota o Jisu: “Cauravou, au tukuna vei iko, duri!” (Luke 7:14) E duri sara na cauravou qai vosa. E kurabui o tinana, ia e marau vakalevu ni sa bula tale o luvena. Sa na sega ni tiko duadua.\nNira raica na lewenivanua ni sa bula tale na cauravou, era vakacaucautaki Jiova na Vunibula nira kaya: “Sa basika ena keda maliwa e dua na parofita levu.” Era tukuna eso tale era kila na inaki ni nona cakava o Jisu na ka veivakurabuitaki ya: “Sa yalololoma na Kalou vei ira nona tamata.” (Luke 7:16) E tete totolo na itukutuku vakatubuqoroqoro ya ina veivanua voleka, rairai yaco sara ina koro i Jisu o Nasareci rauta ni 10 na kilomita kena yawa. Era bau rogoca mada ga na tiko mai Jutia ena ceva.\nE se tiko ga e valeniveivesu o Joni na Dauveipapitaisotaki, dua na ka nona via kila na veika e vakayacora o Jisu. Era sa qai talanoataka na tisaipeli i Joni na cakamana i Jisu. Na cava e cakava o Joni?\nNa cava e yaco ni volekati Neini o Jisu?\nE tarai Jisu vakacava na veika e raica? Na cava e vakayacora?\nNa cava nodra rai na lewenivanua ena ka e cakava o Jisu?\niMeli iMeli Vakabula o Jisu na Luve ni Yada\njy wase 37 t. 94-95