Rai Nei Aristotle me Baleta na Maliwalala\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kazakh Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Luganda Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Oromo Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nITUKUTUKU MAKAWA | ARISTOTLE\nENA sivia na 2,300 na yabaki sa oti, a veivuke vakalevu o Aristotle ena veika vakasaenisi kei na filosofi. Era kauai sara e levu ena ivakavuvuli i Aristotle kei na nona vakadidike. Sa vakadewataki vakalevu nona ivola, qai vakayagataki ena tabana ni vuli. E vola na parofesa ni itukutuku makawa o James MacLachlan, ni “voleka ni 2,000 na yabaki na kena veivakamuai voli e Urope na rai i Aristotle me baleta na veika bula.” E bau veivakamuai tale ga nona rai ena lotu Katolika, lotu Tawase, kei na Musulomani.\nVeika e Taleitaka\nE vakamacalataki ena ivola i Aristotle na veika me baleta na droini, maliwalala, itovo, vosa, lawa, ivakarau ni vakasama, idre ni vuravura, veika bula, veitosoyaki ni veika era tu wavoliti keda, ka ni veivakalasai, serekali, politiki, volavola, kei na kena bula tiko e dua na ka ni mate na tamata. Ia e rogo o koya ena nona vakadidike me baleta na veika bula kei na so tale na ile e vakabauta.\nO ira na vuku ni Kirisi ena gauna makawa era dau yavutaka nodra ivakamacala me baleta na vuravura ena ka era vakadikeva, na kila sa toka rawa vei ira, kei na nodra vakasama ga. Era vakabauta ni na veivuke vakalevu ena nodra vakadidike na nodra dikeva vinaka na veika era nanuma ni dina.\nE donu ena so na gauna na macala ni nodra vakadidike, dua mada ga nodra vakadinata ni tuvai vakamatau na veika ena maliwalala. Ia levu na gauna era yavutaka na nodra vakadidike ena ka ga era via vakabauta, qori e dua na ka e vakacalai ira e levu na tamata vuku wili kina o Aristotle. Kena ivakaraitaki, era vakabauta ni cowiritaka tu na noda vuravura na kalokalo kei na vuravura tale eso. A nanumi ena gauna ya ni dina qori. E kaya na ivola The Closing of the Western Mind: “Levu na vakasama kei na veika e yaco ena veigauna sa oti e vaka me tokona nodra rai na kai Kirisi ni toka sara ga ena lomadonu ni maliwalala na noda vuravura.”\nE ka ni rarawa ni rai cala qori e sega ni veivakamuai ga ena veika vakasaenisi ni sa lai veivakamuai tale ga ena lotu.\nCiqomi ena Katolika na Rai i Aristotle\nEra vakabauta na lotu vaKarisito e Urope ena 500 ina 1500 G.V., ni dina eso na ivakavuvuli i Aristotle. Era okata ena nodra vakabauta vakalotu na ivakavuvuli i Aristotle na daunicioloji ni lotu Katolika, vakabibi o Thomas Aquinas (r. 1224-1274). Era mani vakabauta kina na Katolika na rai i Aristotle ni toka sara ga ena lomadonu ni maliwalala na noda vuravura. Era vakabauta tale ga na ivakavuvuli qori na iliuliu ni lotu Tawase me vakataki Calvin kei Luther nira nanuma ni yavutaki vakaivolatabu.—Raica na kato “ Tauri Cala na Tikinivolatabu.”\nA nanumi ni dina eso na ivakavuvuli i Aristotle\nE kaya na dauvolaivola o Charles Freeman: “E sega sara ga ni laurai e dua na duidui ena so na [ivakavuvuli i Aristotle] kei na ivakavuvuli vaKatolika.” Sa rauta me tukuni ni “papitaisotaki” Aristotle o Aquinas ena lotu Katolika. Ia e tukuna o Freeman “ni a tavuki o Aquinas me imuri i Aristotle.” E yaco tale ga qori vei ira e levu na lotu Katolika. A via vakaraitaka nona nanuma o Galileo, dua na daunifika e dau dikeva na lomalagi. A cakava tale ga e dua na nona vakadidike, qai kaya ni sowiri wavokita na matanisiga na vuravura. A vakayacori e dua na veivaqaqai ena ile i Galileo, qai vakasaurarataki me veisautaka na ka e kaya. * E kurabuitaki ni vakadinata o Aristotle ni toso tu ga na kila vakasaenisi qai rawa ni dikevi tale ni toso na gauna. Ke va mada ga qori na rai ni lotu!\n^ para. 11 Ena ikuri ni ivakamacala, raica na ulutaga vakavalagi “Galileo’s Clash With the Church” ena Awake! ni 22 Epereli, 2003.\nE guta o Aristotle me kila e levu na ka, qai dau “qoroya na vakasakiti kei na veivakurabuitaki ni veika e tu wavoliti koya.”—Aristotle—A Very Short Introduction.\nE vakabauta ni dua na ka vinaka ena taudaku ni maliwalala e lewa tu na nodra veitosoyaki na kabula.\nA tauyavutaka na lesoni vakasaenisi e vulici kina na veika bula, kei na ivakarau ni vakasama ni tamata.\nA vakavulici Alekisada na Ka Levu, na gonetagane ni Masitonia a qai iliuliu ni dua na matanitu qaqa.\nEra vakabauta e levu ena gauna makawa ni toka sara ga ena lomadonu ni maliwalala na noda vuravura\nTauri Cala na Tikinivolatabu\nEra vakatotomuria na rai i Aristotle eso na vuku ena gauna makawa nira taura cala na ibalebale ni so na tikinivolatabu me vaka na Same 104:5. E kaya: “Sa vakataudeitaka na yavu ni vuravura o koya [na Kalou], ena sega ni yavalati mai na kena vanua me tawamudu.” E sega ni vakamacalataki tiko e keri na vanua e toka kina na vuravura ena maliwalala. E vakaraitaka ga na inaki ni Kalou me baleta na vuravura, oya ni na tu ga me tawamudu.—Dauvunau 1:4.\nE dau donu vinaka na veika vakasaenisi e vakamacalataka na iVolatabu. Kena ivakaraitaki, a volai voleka ni 3,500 na yabaki sa oti na Jope 26:7 qai tukuni kina ni “vakaliliga wale tu na vuravura” na Kalou. Na Jope 38:33 e vakaraitaka ni tiko na lawa e lewai ira na ibulibuli vakalomalagi.\niMeli iMeli Aristotle


Wordplanet: Veikidavaki Kei Na Vakabula - Era Sa I Vakaraitaki Vinaka - Holy Bible - New Testament / 1Tessalonians-\n1 Cesalonaika 1 1 Oi au o Paula, o Silivenusi, kei Timoci, ki na nodra i soqosoqo lotu na kai Cesolonaika, o ira sa tu vua na Kalou o Tamada kei na Turaga o Jisu Karisito. Me nomudou na loloma kei na vakacegu ni Kalou na tamada kei na noda Turaga o Jisu Karisito.\n1 Cesalonaika 2 1 Dou sa kila vinaka na mata veiwekani ni sega ni ka wale na neitou a lako yani.\n2 Dou sa kila vinaka talega na levu ni veika rarawa keitou a sotava mai Filipai, ia e solia tiko vei keitou na Kalou na yalo e qaqa, me keitou vunautaka vei kemudou nai tukutuku vinaka, e dina ni tu na veisaqasaqa.\n3 E sega ni vuni neitou la'ki vunau yani baleta na leqa e yaco tiko, se nai valavala ca, se na veilawakitaki.\n4 Ia ena vuku ga ni sa digitaki keitou na Kalou me keitou tawasei ena vuku ni tukutuku vinaka, dou raica ga ena neitou vunau ni keitou sega ni via vakalomavinakataka e dua na tamata, na Kalou duadua ga ni kila tiko na yaloi keitou.\n5 E sega vakadua ni keitou vunau me veimari se vunau me tawa kina neitou taga â€“ na kena vakadinadina na Kalou.\n6 Keitou sega ni cakava oqori mera qoroi keitou kina na tamata, se mo dou dokai keitou se o ira tale na so, keitou sa kitaka tikoga ni keitou sa i apositolo i Karisito.\n7 Ia keitou sa rui kawaitaki kemudou vakalevu, me vaka nona rui kawaitaka na luvena e dua na tina ni gone.\n8 Keitou sa moce tatadrataki kemudou tu ga, keitou sega walega ni solia vei kemudou na vosa ni tukutuku vinaka, keitou gadreva me keitou sa solia taucoko na neitou bula vei kemudou, ena vuku ni nomudou caka vinaka vei keitou.\n9 Me kakua ni kani oca vei kemudou na neitou vakasosataki kemudou tiko, ena siga kei na bogi ena neitou cakacaka, keitou na cakava tikoga na kena vunautaki nai tukutuku vinaka.\n10 Na Kalou, kei kemudou sa kenai vakadinadina, ni keitou cakava sara tu ga vei kemudou sa lotu, ena yalo e vaKalou, e dodonu ka savasava.\n11 Dou kila tiko neitou i tatau vei kemudou, neitou vakamamasu kei na neitou i vakaro, me vaka e dua na tama ni gone vei ira na luvena.\n12 Sai koya mo dou bulataka nai valavala sa kilikili me vaka na luve ni Kalou, ni dou sa digitaki mo dou taukena na Nona matanitu vakaiukuuku.\n13 Ena vuku ni ka oqo keitou sega ni dau cegu kina ena neitou vakavinavinakataki kemudou vua na Kalou, ena nomudou maroroya na vosa ni Kalou dou a rogoca vei keitou, ka sega ni dou vakaweleweletaka ni sa vosa dina, ka sa vakayaco bula tiko vei kemudou ni dou sa vakabauta.\n14 Vei kemudou na veiwekani, dou tautauvata sara ga kei na soqosoqo lotu ni Kalou mai Jutia era tu vata kei Karisito Jisu. Ena nodra a vakararawataki mai vei ira ga na wekadra, me vaka sara ga e yaco tiko vei kemudou.\n15 Era vakamatea na Turaga o Jisu kei ira nodra parofita, era mai vakararawataki keitou; na Kalou e sega ni taleitaki ira vata kei ira kecega na tamata.\n16 Era mai tarova na neitou vunau vei ira na kai matanitu tani de ra qai vakabulai, era sa vakaikuritaka tikoga nodra i valavala ca; na veicudruvi ena yaco vei ira ena kena i vakatagedegede sara e cake.\n17 Ia e dina ni datou sega ni veiraici tiko ena dua na gauna lekaleka oqo, io na yalo sa veivolekati, sa dua na ka na neitou gadreva tiko me datou veisotari mada.\n18 Keitou via lako tiko yani â€“ oi au mada ga o Paula sa vakalevu na noqu sasaga yani â€“ ia o Setani sa qai vakataotaka tiko noqu lako yani.\n19 Cava keitou nuitaka, ka rekitaka, se cibitaka tiko? Sa sega li ni oi kemudou ena mata ni Turaga ena nona rairai mai?\n20 Ni o kemudou sa vuni neitou lagilagi kei na reki.\n1 Cesalonaika 3 1 O koya oqo, ni keitou sa sega ni qai vosota rawa, keitou sa mani nanuma me keitou sa tiko mada ga mai Aceni.\n2 Ka talai Timoci yani o koya e dua na tacida, ka i talatala ni Kalou noqu i tokani ena vuku ni tukutuku vinaka i Karisito, me la'ki vakayavutaki kemudou vinaka ka vakataudeitaki kemudou, e na vuku ni nomudou vakabauta.\n3 Me rawa kina vei kemudou mo dou kua ni yalalailai ena veika rarawa; ka mo dou kila talega ni oqo sara ga na veika e dodonu meda na sotava tiko.\n4 Keitou sa vakaraitaka oti tiko vei kemudou ni keitou se tiko mai keri, ni da na vakacacani ena vuku i Jisu.\n5 Oqo na vuna au veitalai tiko yani kina, niu sega ni kila na nomudou vakabauta, de dou sa rawai beka mai vei ira nai to i Setani, sa qai sega ni yaga na neitou veiqaravi ena vukumudou.\n6 Ni sa lesu mai o Timoci ena nona tiko mai vei kemudou, e dua nai tukutuku vinaka e kauta mai ena vuku ni nomudou vakabauta kei na loloma, kei na vuku ni nomudou gadreva mo dou raici keitou, me vaka ga na neitou via raici kemudou\n7 Sa dua na ka na levu ni neitou marau ena vuku ni nomudou vakabauta e dina mada ga ni keitou vakacacani ka kune ka rarawa.\n8 Kevaka mo dou na tudei tiko vua na Turaga, keitou sa marau ka bula vinaka.\n9 Sa kila vinaka na Kalou na neitou marau ena vukumudou, ni sega tale e dua me na yavalata nai tikotiko ni Kalou ena vakavinavinaka oi keitou ga ena vukumudou.\n10 Keitou sega ni cegu ni masulaki kemudou ena siga kei na bogi me keitou raici kemudou, me rawa ni keitou la'ki vakavinakataka yani na vanua dou malumalumu tiko kina.\n11 Ia na noda Kalou ka Tamada talega, kei na noda Turaga o Jisu Karisito me liutaki keitou me keitou lako yani vei kemudou.\n12 Me vakalevutaka vei kemudou na Turaga na loloma, mo dou veilomani kina vakai kemudou ka lomani ira kecega na tamata, me vaka dou sa raica mai vei keitou.\n13 Ka me rawa kina ni maroroi na yalomudou me kua ni tawani tu kina na veika ca, mo dou savasava sara ena mata ni Kalou o Tamada, ka waraka tiko kina na nona rairai mai na Turaga o Jisu Karisito, kei ira vata na Nona yalosavasava.\n1 Cesalonaika 4 1 Ena vuku ni Turaga o Jisu, keitou sa kerekere ka vakaroti kemudou na veiwekani, mo dou sasaga ki na bula e uasivi cake, ia dou a ciqoma na neitou i vakavuvuli e na sala mo dou lakova ka vinakata na Kalou;\n2 Ni dou sa kila vinaka nai vakaro keitou a solia vei kemudou ena vuku ni Turaga o Jisu.\n3 Ni sai koya oqo na loma ni Kalou, mo dou savasava sara, ka kakua ni ia na gagadre ca ni tovo vakayago;\n4 Sa dodonu mo dou kila vakayadua na noda maroroya na yagoda me savasava tiko ka me dokai,\n5 Me kakua ni vakataki ira na matanitu tani era sega ni kila na Kalou, ena nodra veitaliataki ira ena gagadre ni yagodra;\n6 Me kua ni dua me vakatautaukeni koya ena veika oqo ka la'ki vakaleqa kina na tacina, baleta na Turaga ena sauma vua, na veika oqo keitou sa tukuna oti vei kemudou.\n7 Ni sa sega ni kacivi keda na Kalou meda dukadukali, ia meda sa savasava ga.\n8 O koya sa besetaka oqo e sega ni besetaka na tamata, e besetaka sara ga na Kalou, o Koya sa solia tu vei keda na Nona Yalo Tabu.\n9 Sa sega tale ni qai yaga vei kemudou me'u vola yani na veilomani vakaveitacini, ni sa vakavulici kemudou oti na Kalou mo dou veilomani vakataki kemudou;\n10 Ka ni dou sa vakayacora tiko vei ira na tacimudou era tu ena vanua vaka Masitonia. Ia keitou sa kerei kemudou mo dou tomana tikoga vakalevu na bula vaka oqo;\n11 Sa vinaka nomudou sasaga ki na bula sautu, ka dou sa cakava, ka vakayagataka na ligamudou ki na qele, me vaka neitou i vakaro vei kemudou,\n12 Mo dou lako vakadodonu e matadra na sega ni lotu, me kua ni dua na gauna mera dusi kemudou ni dou dravudravua.\n13 Ia au sa sega ni vinakata mo dou sega tu ni kila na veiwekani, baleti ira sa moce, ka mo dou kakua soti ni rarawataki ira me vakataki ira sa sega tu na noda i nuinui.\n14 Kevaka eda sa vakabauta ni a mate o Jisu ka sa tucake tale, io na Kalou e na kauti ira vata mai kei Koya o ira sa moce ni ra tu vata kei Jisu.\n15 Keitou tukuna na vosa oqo vei kemudou mai na vosa dina ni Turaga, ni da na sega ni liu vei ira sa moce tu oi keda eda bula tiko,\n16 Ni na lako sobu mai lomalagi o koya na Turaga ena kaila, kei na domo ni agilosi Turaga, kei na rorogo ni davui ni Kalou. Era na tucake e liu o ira na mate era tu vata kei Karisito.\n17 Eda sa qai muri ira cake yani oi keda na bula tiko, meda na lako cake vata ena vei o ka sota vata kei na Turaga ena loma ni maliwa lala. Ni oti eda sa na qai tiko vata kei na Turaga.\n18 O koya oqo, mo dou ia tiko na veivakacegui vaka i kemudou ena vosa oqo.\n1 Cesalonaika 5 1 Ia me baleta nai vakataotioti ni gauna kei na ka ena yaco kina, sa sega tale ni qai yaga vei kemudou na veiwekani me'u vola yani, ni dou sa kila vinaka tu.\n2 Sa matata vinaka tu vei kemudou ni siga ni Turaga, ena lako mai me vaka na daubutako ena bogi.\n3 Ni ra na tukuna na tamata, "Me da vakacegu ga ni da sa tiko vinaka!" Ena qai yaco vakasauri mai na ka dauveivakarusai, ena yacovi ira kina na mosi vaka na yalewa sa taratara. Era na sega ni dro bula rawa.\n4 Ia oi kemudou na wekaqu, dou sa sega ni tiko ena butobuto, me rawati kemudou kina na siga oqo me vaka na dau butako.\n5 Oi kemudou kecega na gone ni rarama, kei na gone ni siga. Eda sa sega ni nona na bogi, se nona na butobuto.\n6 O koya oqo meda sa kua ni moce, me vaka era cakava tu eso, ia meda sa yadrava ka yalomatua tiko.\n7 O ira era moce tiko, era moce ena bogi, kei ira sa mateni era mateni ena bogi.\n8 Ia oi keda, sa cilavi keda tu na rarama me da sa yalomatua mada, meda sa tokara nai sasabai ni lomasereda na vakabauta kei na loloma, me daramaki talega na i tataqomaki ni ulu sai koya noda vakanuinuitaka tiko na bula.\n9 Ni sa sega ni digitaki keda na Kalou me da na mate, ia me da rawata na bula ena vuku ni noda Turaga o Jisu Karisito,\n10 Ka mai mate ena vukuda, se da yadra se moce eda na bula vata ga kei Koya.\n11 O koya oqo mo dou dau veivakacegui vaka i kemudou, ka dou veitarai cake tiko, me vaka ga dou sa dau cakava tiko.\n12 Keitou sa kerei kemudou na veiwekani mo dou dau nanumi ira na veiqaravi tu ena vukumudou, ni ra dau masulaki kemudou tiko vua na Turaga ka vakavulici kemudou.\n13 Me ra dau raici ena mata loloma ena vuku ni cakacaka dredre era vakayacora tiko. Dou veivinakati vakai kemudou.\n14 Keitou sa kerei kemudou, na veiwekani, me ra vosataki tiko vakadodonu na talaidredre, o ira na yalolailai me ra dau vakayaloqaqataki, maroroi ira na malumalumu, dou vosoti ira kece na tamata.\n15 Dou raica me kua ni dua e sauma na ca ena ca vua e dua, ia dou sasaga mo dou veivinakati kei ira na tamata kecega.\n16 Mo dou dau reki tikoga,\n17 Nomudou masu me kua ni dua na gauna me cegu kina,\n18 Dou vakavinavinaka ena vuku ni ka kecega; Ni sa loma ni Kalou oqo vei kemudou ena vuku i Karisito Jisu.\n19 Dou kakua ni tabonaka se vakalailaitaka na cakacaka ni Yalo Tabu.\n20 Dou kua ni vakawaletaka na parofisai.\n21 Vakatovolea na ka kecega; o koya ga e vinaka qai taura dei.\n22 Dou kua ni la'ki tiko ena vanua ni lasa vakavuravura. Vakalouvinakataki Kei Na Veivakasalataki\n23 Oqo me vakasavasavataki kemudou sara na Kalou ni veivakacegui; ka me sa maroroi me kua ni tauvi duka na yalomudou na lomamudou kei na yagomudou me yacova na gauna e lesu mai kina na noda Turaga o Jisu Karisito.\n24 O Koya sa kacivi kemudou ena kitaka ni sa yalodina o Koya.\n25 Na veiwekani, dou masulaki keitou tiko mai.\n26 Keitou sa loloma yani vei kemudou ka salavata neitou vakanuinui vinaka ena i regu savasava.\n27 Au sa vakarota yani ena vuku ni Turaga me wiliki nai vola oqo me rawa ni ra rogoca taucoko na veiwekani yalosavasava.\n28 Me nomudou na nona yalololoma na noda Turaga o Jisu Karisito. Emeni.


WILIKA ENA VOSA American Sign Language Amharic Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Cebuano Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Ga German Greek Gun Haitian Creole Hiligaynon Hindi Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kiribati Kongo Korean Lithuanian Luganda Luvale Malay Malayalam Myanmar Nepali Norwegian Otetela Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Sango Shona Silozi Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tuvaluan Uighur (Cyrillic) Ukrainian Uzbek Vietnamese Waray-Waray Yoruba vakaViti\nNa yaca ni Kalou ena matuavosa vakaIperiu nira sereki mai Papiloni na Isireli\nNa yaca ni Kalou e vakatakilakilataki ena va na matuavosa vakaIperiu יהוה, e rauta ni 7,000 na vanua e basika kina ena iVolatabu vakaIperiu. Na ivakadewa qo e vakadewataka na va na matanivola qori me “Jiova.” E sega tale ni dua na yaca e basika vakalevu ena iVolatabu, na yaca ga qori. O ira na vola na iVolatabu era vakayagataka na itutu se ikacivi me vaka na “O koya e Kaukaua Duadua,” “O koya e Cecere Duadua,” kei na “Turaga,” nira tukuna tiko na Kalou, ia era vakayagataka na va na matuavosa vakaIperiu me yaca ni Kalou.\nE dusimaka sara ga na Kalou o Jiova mera vola na yacana o ira na dauvola iVolatabu. Kena ivakaraitaki, e uqeti Joeli me vola: “Era na bula o ira kece era masuta na yaca i Jiova.” (Joeli 2:32) E uqeta e dua na daunisame me vola: “Mera kila na tamata ni o kemuni, na yacamuni ga o Jiova, o kemuni ga oni Cecere Duadua e vuravura taucoko.” (Same 83:18) E rauta ni 700 na vanua e basika kina na yaca ni Kalou ena ivola na Same, e dua na ivola e volai kina na serekali me lagati qai wiliki vei ira na tamata ni Kalou. Na cava gona e yali kina na yaca ni Kalou ena levu na ivakadewa ni iVolatabu? Na cava e vakayagataka kina na ivakadewa qo na “Jiova”? Na cava na ibalebale ni yaca ni Kalou, Jiova?\nNa cava e yali kina na yaca qo ena levu na ivakadewa ni iVolatabu? Duidui tu na vuna. Eso era nanuma ni sega ni gadrevi me dua na yaca me kilai kina na Kalou Kaukaua Duadua. Eso tale e uqeti ira na nodra ivakarau na Jiu me kua ni vakayagataki na yaca ni Kalou, era leqataka ni na beci kina. Eso tale era vakabauta ni sega ni dua e kila na icavucavuti donu ni yaca ni Kalou, e vinaka ga me vakayagataka na icavuti me vaka na “Turaga” se “Kalou.” Ia e sega ni donu na rai qori. Qo na vuna:\nO ira na kaya ni sega ni gadrevi me tiko na yaca ni Kalou Cecere Duadua, era sega ni via kila na ivakadinadina ni tiko na yaca ni Kalou ena ilavelave taumada ni nona Vosa, wili kina na ilavelave era maroroi tu mai ni bera na nona gauna o Karisito. Me vaka sa tukuni oti mai, e dusimaka na Kalou me biu na yacana ena nona Vosa ena rauta ni 7,000 na vanua. E macala ni vinakata o koya meda kila da qai vakayagataka na yacana.\nEra bokoca na yaca ni Kalou o ira na daunivakadewa nira doka na ivakarau vakaJiu era lecava e dua na tikina bibi. Eso na vunivola Jiu era sega ni via cavuta na yaca ni Kalou, ia era sega ni bokoca mai na nodra ilavelave ni iVolatabu. Na ivolavivigi makawa e kune e Kumran, volekata na Waitui Mate, e tiko kina na yaca ni Kalou ena levu na vanua. Eso na dauvakadewa iVolatabu era vakatakila ni tiko na yaca ni Kalou ena ivola taumada nira sosomitaka ena icavuti “TURAGA” ena matanivola lelevu. Ia se tarogi tiko ga, Na cava era nanuma kina na dauvakadewa qo mera sosomitaka se bokoca na yaca ni Kalou mai na iVolatabu, nira vakadinata ni tiko vakavica vata na udolu na yaca qori ena iVolatabu? O cei era vakabauta ni solia vei ira na dodonu mera cakava na veisau qo? O ira ga mera sauma.\nO ira na kaya me kua ni vakayagataki na yaca ni Kalou ni sega ni kilai na kena icavucavuti donu, era vakayagataka vakalevu na yaca i Jisu. Ia o ira na tisaipeli i Jisu ena imatai ni senitiuri e duidui na nodra cavuta na yacana ni vakatauvatani kei na ka era cavuta e levu na lotu vaKarisito ena gauna qo. O ira na lotu vaKarisito Jiu era na rairai cavuta na yaca i Jisu me Ye·shuʹa‛. Na “Karisito” e cavuti me Ma·shiʹach, se “Mesaia.” O ira na lotu vaKarisito vosa vaKirisi era kacivi koya I·e·sousʹ Khri·stosʹ, o ira na lotu vaKarisito vosa vakaLatina era kaya Ieʹsus Chriʹstus. Ena veiuqeti ni Kalou e volai na yacana ena ivakadewa vaKirisi, e dusia qori nira muria vakayalomatua na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri me vakayagataki na yaca e kilai levu ena nodra vosa. Ena vakasama vata qori e nanuma kina na Komiti ni Vakadewa ni Vuravura Vou me vakayagataki na “Jiova,” dina ni sega ni tautauvata na icavucavuti qo kei na cavuti ni yaca ni Kalou ena vosa vakaIperiu makawa.\nNa cava e vakayagataka kina na “Jiova” na Vakadewa ni Vuravura Vou? Ena vosa vavalagi, na va na matuavosa e volai kina na yaca ni Kalou (יהוה) e vakadewataki vakadodonu me YHWH. Me vaka ga na ivakarau ni kena volai na vosa vakaIperiu makawa, na va na matuavosa e volai kina na yaca ni Kalou e sega ni tiko na kena votu. Ni vakayagataki e veisiga na vosa vakaIperiu makawa, era biuta na votu veiganiti o ira na wiliwili.\nNi oti e duanaudolu na yabaki na kena volai na iVolatabu vakaIperiu, era bulia na dauvakadidike Jiu e dua na ivakarau ni icavucavuti, se ivakatakilakila, me dusia na votu cava me vakayagataki ni wiliki na vosa vakaIperiu. Ia ena gauna oya, era vakabauta e levu na Jiu ni cala na kena cavuti vakadomoilevu na yaca ni Kalou, ra mani vakayagataka eso tale na icavuti. O koya gona, e kena irairai ni gauna era lavetaka kina na yaca ni Kalou ena va na matuavosa vakaIperiu, era biuta vata na votu ni so tale na icavuti kei na va na matuavosa ni yaca ni Kalou. Ia e sega ni yaga na ivolavivigi e tiko kina na votu qori ena kena kilai na icavucavuti taumada ena vosa vakaIperiu. Eso era nanuma me cavuti me “Yahweh,” eso tale e duidui na ka era tukuna. E dua na ivolavivigi ni Waitui Mate e tiko kina e dua na wase ni Vunau ni Soro ena vosa vaKirisi e vakadewataka na yaca ni Kalou me Iao. Sega ni koya ga qori, era vakatututaka tale ga na dauvolaivola makawa vaKirisi ni cavuti me Iae, I·a·beʹ, kei na I·a·ou·eʹ. Ia meda kua ni usuraka ga na noda rai. Eda sega sara ga ni kila na icavucavuti vakaIperiu ni yaca ni Kalou era vakayagataka na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna makawa. (Vakatekivu 13:4; Lako Yani 3:15) Na ka ga eda kila ni vakayagataka wasoma na Kalou na yacana ni veivosaki kei ira na nona tamata, nira kacivi koya ena yaca qori, era vakayagataka tale ga vakalevu nira veivosaki.—Lako Yani 6:2; 1 Tui 8:23; Same 99:9.\nNa cava gona e vakayagataka kina na ivakadewa qo na “Jiova”? Na yaca qori sa vakayagataki dede tu mai ena vosa vavalagi.\nNa yaca ni Kalou ena Vakatekivu 15:2 ena vakadewa ni Penitatuki e vakadewataka o William Tyndale ena 1530\nNa imatai ni gauna e basika kina na yaca ni Kalou ena iVolatabu vavalagi oya ena 1530 ena vakadewa ni Penitatuki, e vakadewataka o William Tyndale. E vakayagataka o koya na “Iehouah.” Toso na gauna, e veisau na vosa vavalagi, e vakavoutaki na volai ni yaca ni Kalou. Me kena ivakaraitaki, ena 1612 e vakayagataka o Henry Ainsworth na “Iehovah” ni vakadewataka na ivola na Same. Ena 1639, ni vakavoutaki qai tabaki na nona ivakadewa kei na Penitatuki, sa vakayagataki na “Jehovah.” Ena 1901 era vakayagataka na dauvakadewa iVolatabu ena American Standard Version na yaca “Jehovah” ena gauna e basika kina na yaca ni Kalou ena ivola vakaIperiu.\nE vakamacalataka na dauvakadidike dokai ni iVolatabu o Joseph Bryant Rotherham na vuna e vakayagataka kina na “Jehovah” sega ni “Yahweh” ena nona ivola na Studies in the Psalms ena 1911, e kaya ni vinakata me vakayagataka na “yaca era kila raraba (era taleitaka tale ga) na lewenivanua era dau wili iVolatabu.” E tautauvata tale ga na ka e tukuna na dauvakadidike o A. F. Kirkpatrick ena 1930, me baleta na vakayagataki ni “Jehovah.” E kaya: “Era veiletitaka o ira na vulica na lawa ni vosa ni gauna qo ni dodonu me wiliki me Yahveh se Yahaveh; ia na JEHOVAH e rairai vu ena vosa vavalagi, e sega ni bibi na kena cavuti donu, e bibi ga me kilai ni qo e Yaca Dina, e sega ni dua na icavuti wale me vaka na ‘Turaga.’”\nNa Matuavosa, YHWH: “O Koya e Vakavuna me Yaco”\nNa cava na ibalebale ni yaca Jiova? Ena vosa vakaIperiu, na yaca Jiova e yavutaki ena vu e kena ibalebale “me yaco,” era vakabauta e levu na dauvakadidike ni vakadewataka vinaka na vu vakaIperiu e vakaikuritaki. E nanuma kina na Komiti ni Vakadewa ni Vuravura Vou ni yaca ni Kalou e kena ibalebale “O Koya e Vakavuna me Yaco.” E duidui nodra rai na dauvakadidike, eda na sega gona ni usuraka noda rai me baleta na kena ibalebale. Ia e veiganiti na ibalebale qo kei na itavi nei Jiova ni bulia na ka kece qai dau vakayacora na nona inaki. E bulia na lomalagi, na vuravura kei na ibulibuli vuku, ia se mani cava e yaco e raica me vakayacori ga na nona lewa kei na nona inaki.\nO koya gona, na ibalebale ni yaca Jiova e sega ni yalani ena vu veiwekani e laurai ena Lako Yani 3:14, e tukuni kina: “Au na Yaco Meu ka ga au Vinakata” se “Au na Cakava na ka ga au Via Cakava.” Ia na malanivosa qori e sega ni vakaibalebaletaka taucoko na yaca ni Kalou. E vakatakila ga e dua na itovo ni Kalou, e vakaraitaka ni rawa ni cakava o koya na nona inaki ena ituvaki cava ga e basika. E okati gona na vakasama qo ena yaca Jiova, ia e sega ni yalani ga ena ka e vinakata me cakava. E okati tale ga kina na ka e vinakata me yaco ena veika e bulia kei na vakayacori ni nona inaki.


Kisi ni sausaumi ni Fabco, Replacement Parts, Kits & IVolavakarau ni kisi ni sausaumi\nKisi ni sausaumi ni Fabco2018-12-07T14:03:22-05:00\nVata kei na dua na kisi ni sausaumi ni Fabco mo optimal na veitosoyaki, uasivi sara na kedra ituvaki ka na ganiti vica vata na kerekere, oka kina na sala ga o ya- kei na takoso na lori me baleta na tani- kei na kena ivakavakayagataki ena gaunisala-levu, misini ni teitei, kamusu na iyaya kei na kena ivakavakayagataki ni veitaqomaki. Era sa dua na digidigi optimal me baleta e vuqa na industries e oka kina na; teitei, basi, constructions, sala, veitaqomaki, bukawaqa & veivueti, talevoni veikauyaki na cranes, ikelekele ni waqa & mai na katavila, motoka bili, trailers and trucks. Ena volitaka ni kisi ni tokitaki vuravura raraba eda sa ivakaraitaki ni kisi ni sausaumi ena ivotavota sa vakarau tu me waqa e vuravura raraba nikua. We offer new and rebuilt transfer case options in single speed and 2 totolo, me ra sota kei na nomu kisi kece ni sausaumi e gadrevi. E dua sa kaci vei keda ka rawa ni da vakarautaka kina na vakauyaya veiyasai vuravura vata kei na veiqaravi vata ga ni siga.\nE tarai cake tale na kisi ni sausaumi ena ivotavota sa vakarau tu me waqa e vuravura raraba nikua. E dua sa kaci vei keda ka rawa ni da vakarautaka na veiyasai vuravura vakau na veiqaravi vata ga ni siga.


Mo Caka Dodonu ga ni O Lako Vata Voli kei na Kalou | Toro Voleka\n“Mo Caka Dodonu ga” ni O Lako Vata Voli kei na Kalou\n1-3. (a) Na cava eda dinau tu kina vei Jiova? (b) Na cava e taroga lesu vei keda o koya na noda dauveivueti?\nKAYA mada ke sa luvu tiko e dua na waqa, ia o iko o sa tao tu e loma. Gauna sara ga o nanuma kina ni o sa na sega tale ni bula rawa, e qai basika yani e dua na dauveivueti, dreti iko laivi sara mai. Sa na dua mada ga na ka na nomu marau ni dreti iko laivi mai o koya na dauveivueti qai kaya vei iko: “O sa bula”! O na vakila ni vaka o dinau vua! Io, ke a sega o koya, ke o a sa leqa.\n2 Ena so na sala, e via tautauvata oqo kei na ka e sa cakava vei keda o Jiova. Eda dinautaka dina vua na noda bula. Ni vakarautaka sara ga o koya na ivoli, eda sereki rawa kina mai na ivesu ni ivalavala ca kei na mate. Eda nuidei nida kila ni kevaka eda vakabauta na nona isoro talei, ena vosoti noda ivalavala ca, ena dei tale tu ga na noda inuinui ena gauna mai muri. (1 Joni 1:7; 4:9) Me vaka eda raica ena Wase 14, na ivoli e sala uasivi duadua e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma kei na nona lewadodonu. Ia, eda na dolea vakacava?\n3 E veiganiti meda raica sara ga se cava e vinakata vei keda o koya noda dauveivueti. E kaya o Jiova ena gusu i koya na parofita o Maika: “Sa vakatakila oti vei iko, na tamata, na ka e vinaka: ia ka cava tale sa taroga maivei iko ko Jiova, mo caka dodonu ga [se, “lewadodonu,” NW], ka mo vinakata na yalololoma, ka mo yalomalumalumu talega ni drau lako vata kaya na nomu Kalou?” (Maika 6:8) Dikeva ni dua vei ira na ka e taroga vei keda o Jiova oya meda “caka dodonu.” Cava na kena ibalebale oqo?\nVakasaqara “na Yalododonu”\n4. Eda kila vakacava ni vinakata o Jiova meda muria na nona ivakatagedegede dodonu?\n4 E namaka o Jiova meda muria na nona ivakatagedegede. Me na lewa mai o koya na ka e dodonu kei na ka e sega ni dodonu. E dau dodonu tu ga na nona ivakatagedegede, nida saga gona meda muria eda sa saga tiko meda caka dodonu. “Vulica na caka vinaka; segata na lewa dodonu,” e kaya na Aisea 1:17. E vakauqeti keda na Vosa ni Kalou meda “qara mada na yalododonu.” (Sefanaia 2:3) E vakauqeti keda tale ga meda “vakaisulu e na tamata vou, o koya sa caka me vaka na Kalou e na yalododonu.” (Efeso 4:24) Na yalododonu dina—se lewadodonu dina—e cata na ivalavala kaukaua, ivalavala dukadukali, kei na ivalavala velavela, ni ivalavala kece oqo era veisaqasaqa kei na ka e savasava.—Same 11:5; Efeso 5:3-5.\n5, 6. (a) Na cava e sega ni icolacola bibi kina na noda saga meda muria na ivakatagedegede i Jiova? (b) E vakaraitaka vakacava na iVolatabu ni na sega ni cegu na noda vakasaqara na yalododonu?\n5 E icolacola beka vei keda na noda muria na ivakatagedegede dodonu i Jiova? Sega. Ni galeleti Jiova na lomada, eda sa na ciqoma na ka ga e vinakata vei keda. Baleta nida lomana na noda Kalou kei na veika e kilai tani kina, eda vinakata tale ga me vakamarautaki koya na noda ivalavala. (1 Joni 5:3) Nanuma tiko ni ‘vinakata na ivalavala dodonu’ o Jiova. (Same 11:7) Ke da via vakaraitaka dina na lewadodonu vakalou, se nona yalododonu, e dodonu meda taleitaka na ka e taleitaka o Jiova, meda qai cata na ka e cata.—Same 97:10.\n6 E sega ni ka rawarawa vei keda na tamata ivalavala ca meda vakasaqara na yalododonu. E dodonu meda luvata tani na tamata makawa kei na kena ivalavala ca, da qai vakaisulu ena tamata vou. E kaya na iVolatabu ni tamata vou e “vakavoui tiko” ena vuku. (Kolosa 3:9, 10) Na vosa “vakavoui tiko” e vakaraitaka ni na sega ni oti rawa noda vakaisulu ena tamata vou, e gadrevi gona na sasaga. Se mani vakacava noda via cakava na ka e dodonu, tiko ga na gauna eda dau tarabe ena vosa kei na ivalavala, nida tamata ivalavala ca.—Roma 7:14-20; Jemesa 3:2.\n7. Meda raica vakacava na noda malumalumu lalai e so nida saga tiko ga meda vakasaqara na yalododonu?\n7 Meda raica vakacava na noda malumalumu lalai e so nida vakasaqara tiko na ka e dodonu? E sega ni vinaka meda raica vakamamada na ivalavala ca. Ia, ena gauna vata oqori, meda kua ni soro, meda kua ni nanuma ni sa sega ni ganiti keda meda qaravi Jiova ena vuku ni noda malumalumu. Na noda Kalou dauloloma e sa vakarautaka na sala me vakadonui tale kina e dua e baleca, ia sa veivutuni dina. Dikeva na vosa veivakauqeti i koya na yapositolo o Joni: “Au sa vola yani vei kemudou na veika oqo, mo dou kakua kina ni valavala ca.” E qai tomana: “Ia kevaka sai valavala ca e dua [ena vuku ni malumalumu ga vakatamata], sa dua na noda Dautataro vei Tamada, ko Jisu Karisito.” (1 Joni 2:1) Io, sa vakarautaka o Jiova na isoro i Karisito me rawa kina ni vakadonui na noda veiqaravi, e dina nida tamata ivalavala ca. Sega li ni uqeti keda oqo meda solia noda vinaka kece meda vakamarautaki Jiova?\niTukutuku Vinaka kei na Lewadodonu Vakalou\n8, 9. Eda kila vakacava na yalododonu i Jiova ena nona raica me kacivaki na itukutuku vinaka?\n8 E rawa nida vakaraitaka na lewadodonu—e rawa sara mada ga nida vakatotomuria na lewadodonu ni Kalou—ena noda vakaitavi ena kena levu duadua eda rawata ena noda vunautaka na itukutuku vinaka ni nona Matanitu. Na isema cava e tiko ena lewadodonu i Jiova kei na vunautaki ni itukutuku vinaka?\n9 Ni bera ni tinia o Jiova na vuravura i Setani, ena raica me kacivaki mada yani na ivakaro. Ena nona parofisai me baleta na ka ena yaco ena gauna ni ivakataotioti, a kaya o Jisu: “Ena vunautaki dina mada eliu nai tukutuku-vinaka e na veivanua kecega.” (Marika 13:10; Maciu 24:3) Na vakayagataki ni vosa “eliu” e vakaraitaka ni so na ka era na muria mai na vunautaki ni itukutuku vinaka ena veivanua kece ga. Na veika era na muri mai oqo ena okati kina na veivakararawataki levu a sa yalataki tu mai. Oqo era na vakarusai kina na tamata ca, qai dolava na sala ina dua na vuravura vou ni yalododonu. (Maciu 24:14, 21, 22) Sega sara ni dua e rawa ni kaya ni sega ni dodonu na ka e cakava o Jiova vei ira na ivalavala ca. Ena nona veivakaroti rawa o Jiova, sa solia kina na gauna vei ira na ivalavala ca mera veisautaka nodra ivalavala, mera kua kina ni vakarusai.—Jona 3:1-10.\nEda vakaraitaka na lewadodonu vakalou ena noda tukuna yani na itukutuku vinaka vei ira na tamata kece ga\n10, 11. Eda vakaraitaka vakacava na lewadodonu vakalou ena noda vakaitavi ena vunautaki ni itukutuku vinaka?\n10 E ivakaraitaki vakacava ni lewadodonu vakalou na noda vunautaka na itukutuku vinaka? Kena imatai, sa dodonu ga meda solia na noda vinaka taucoko meda dusimaki ira tale kina e so ina sala ni bula. Vakasamataka tale mada na ivakaraitaki me baleta noda vakabulai mai na dua na waqa e sa luvu tiko. Ni o sa mai taqomaki toka ena dua na velovelo, e macala ni o na via vukei ira tale e so era se tiko voli ga e wasawasa. O keda tale ga eda na via vukei ira era se cumuwaqara voli ga ena wasawasa ni vuravura ca oqo. E dina ni levu era na cata na noda itukutuku. Ia, ni se solia tiko ga vei ira o Jiova na gauna, se noda itavi tiko ga meda vukei ira mera “veivutuni,” me rawa kina nira bula.—2 Pita 3:9.\n11 Ena noda vunautaka na itukutuku vinaka vei ira kece eda sotava, eda vakaraitaka kina na lewadodonu ena dua tale na sala bibi: Eda vakaraitaka nida sega ni veivakaduiduitaki. Kua ni guilecava ni “sega ni dau vakaduiduitaka na tamata na Kalou. Ia sa dau vinakati ira kece ga era dau vakarokorokotaki koya ka dau cakava na ka e dodonu.” (Cakacaka 10:34, 35, VV) Ke da muria na nona lewadodonu, eda na sega ni veivakaduiduitaki. Eda na tukuna ga yani na itukutuku vinaka vei ira na tamata kece ga, veitalia se ra kai vei, ra vutuniyau se ra dravudravua, ra sucu turaga, se ra tauvanua. Eda na saga ga mera rogoca kece na tamata na itukutuku vinaka, me qai vakatau vei ira na nodra ciqoma se sega.—Roma 10:11-13.\nNoda Veimaliwai kei Ira na Tani\n12, 13. (a) Na cava me kua kina nida totolo ena noda vakalewai ira na tani? (b) Na cava na ibalebale ni vosa i Jisu meda “kakua ni dauveivakalewai,” vaka kina meda “kakua ni dau veibeitaki”?\n12 E rawa tale ga nida vakaraitaka na lewadodonu ena noda raici ira na tani me vaka ga na nona raici keda o Jiova. Dau rawarawa meda vakawai ira na tani, meda vakalewa na nodra malumalumu da qai via vakilakila na nodra inaki. Ia, o cei vei keda ena vinakata me vakalewa o Jiova na nona malumalumu kei na nona inaki? E sega ni dau cakava oqo o Jiova. E kaya na daunisame: “Kevaka ko ni sa nanuma, Jiova, nai valavala ca o cei kemuni na Turaga, me na bula rawa?” (Same 130:3) Eda marau ni o koya na noda Kalou lewadodonu qai yalololoma e sega ni dau vinakata me vakaraica tiko ga na noda malumalumu. (Same 103:8-10) O koya gona, meda dau raici ira vakacava na tani?\n13 Nida kila ni lewadodonu i Jiova e dau salavata kei na yalololoma, eda na sega ni via totolo meda vakalewai ira na tani ena ka e sega ni dua kina noda bisinisi, se ka e sega soti ni bibi. E dodonu meda qaqarauni ena tikina oqo baleta ni a kaya o Jisu ena nona Vunau ena Ulunivanua: “Dou kakua ni dauveivakalewai, de dou lewai.” (Maciu 7:1, VV) E qai tomana o Jisu, me vaka e vola o Luke: “Ni kakua ni dau veibeitaki, e na qai sega ni beitaki kemuni na Kalou.” (Luke 6:37, VV) E vakaraitaka o Jisu nona kila vinaka ni dua na malumalumu ni tamata na vakalelewa se veibeitaki. Ke dua e dau vakatudaliga vei koya e nona cakacaka na vakalelewa, sa dodonu me muduka.\n14. Cava na vuna meda “kakua ni dauveivakalewai” kina?\n14 Na cava meda “kakua ni dauveivakalewai” kina? Kena imatai, e sega ga ni dua na dodonu e tu vei keda meda vakalewa kina e dua. E dodonu meda nanuma na itatau i koya na tisaipeli o Jemesa: “Sa dua bau na Vunilawa ka Turaganilewa”—o Jiova. E qai taroga vakadodonu o Jemesa: “Ko cei ko iko mo vakalewa na kai nomu?” (Jemesa 4:12, VV; Roma 14:1-4) Kena ikuri, na keda ituvaki ivalavala ca e rawa ni sega ga ni dodonu kina na noda lewa. E levu na rai, se vakasama —okati kina na veivakaduiduitaki, yaloca, vuvu, kei na nona vakadonui koya ga e dua—e rawa ni vakabuawataka na noda raici ira na tani. Noda vakasamataki keda ni o keda yadua e tu na noda dui malumalumu e dodonu me tarovi keda mai na noda via totolo meda dusia na nodra cala na tani. E sega ni rawa nida raica na ka e tu e lomadra na tani; sega tale ga ni rawa nida kila na veika matailalai kece e baleti ira. O koya gona, o cei o keda meda via lai vakalewa na inaki era cakava kina e so na ka na tacida, se nodra sasaga mera qarava na Kalou? Sega li ni vinaka cake meda vakatotomuri Jiova ena noda raica na ka era vinaka kina na tacida kei na ganeda, da qai kua ni vakaceuta na nodra malumalumu?\n15. Na vosa, kei na ivalavala vakacava e sega na kena tikina ena kedra maliwa na dau qarava na Kalou? Ena vuku ni cava?\n15 Vakacava o ira na lewe ni noda vuvale? Ka ni rarawa ni veibeitaki kei na vakatauitotogi bibi duadua e sa dau vakayacori tiko ena dua na vanua a dodonu me ivakavakacegu—na vuvale. E sega ni ka vou na noda dau rogoca nodra totogitaki se vakalolomataki ena vosa kei na ivalavala na lewe ni vuvale vei ira na ulunivale, radinivale, se o ira na itubutubu. Ia, na vosa kaukaua, vosa gaga, kei na ivalavala kaukaua, e sega na kena tikina ena kedra maliwa na dau qarava na Kalou. (Efeso 4:29, 31; 5:33; 6:4) Na ivakasala i Jisu meda “kakua ni dau veibeitaki” se “kakua ni dauveivakalewai” e dodonu me muri tale ga ena noda dui lomanivale. Nanuma ni noda vakaraitaka na lewadodonu e okati kina na noda raici ira na tani me vaka ga na nona dau raici keda o Jiova. Qai noda Kalou e sega ni dau kaukaua nona ivalavala vei keda, se me dau vakalolomataki keda. Kena veibasai ga ni dau “yalovinaka sara” o koya vei ira era lomani koya. (Jemesa 5:11) Sa ivakaraitaki vakasakiti dina vei keda, qai dodonu meda vakatotomuria!\nQase Era “Lewa Vakadodonu”\n16, 17. (a) Na cava e vinakata o Jiova vei ira na qase? (b) Na cava e dodonu me vakayacori ke sega ni veivutuni dina e dua e ivalavala ca? Ena vuku ni cava?\n16 O keda kece e noda itavi meda dau lewa vakadodonu, ia qai vakauasivi sara o ira na qase ena ivavakoso vakarisito. Dikeva na ivakamacala vakaparofisai i Aisea me baleti ira na “turaga” se o ira na qase: “Raica, ena buli e dua na tui me ia na lewa dodonu, ko ira talega na turaga era na lewa vakadodonu.” (Aisea 32:1) Io, e vinakata o Jiova mera tokona na qase na lewadodonu nira veiqaravi. Era na vakayacora vakacava oqo?\n17 O ira na qase matua vakayalo oqo era kila ni nodra tokona na lewadodonu ena okati kina na nodra raica me savasava tiko ga na ivavakoso. Tiko na gauna ena gadrevi mera vakatulewa na qase ena vuku ni so na cala bibi. Era na nanuma ena gauna vaka oqo ni lewadodonu vakalou e dau yalololoma ke dua na kena yavu. Ena sala oqo era na saga kina me veivutuni o koya e ivalavala ca. Ia, vakacava ke sega ni veivutuni dina o koya e ivalavala ca ni sa sagai oti me vukei? Ena lewadodonu dina, e veivakasalataki na Vosa i Jiova ena ka sara ga me caka: “Dou qai biuta tani vei kemudou na tamatai valavala ca ko ya.” Kena ibalebale me na vakasivoi mai na ivavakoso. (1 Korinica 5:11-13; 2 Joni 9-11) E dau sega ni ka marautaki vei ira na qase na nodra veivakasivoi, ia era kila ni dodonu me caka me savasava tiko ga kina na ivavakoso. Sa nodra vakanuinui tu ni dua na siga ena kilai yalona tale o koya e ivalavala ca, qai lesu tale mai ena ivavakoso.—Luke 15:17, 18.\n18. Na cava mera nanuma na qase nira tauca e so na ivakasala vakaivolatabu?\n18 Na tokoni ni lewadodonu e okati tale ga kina na tau ni ivakasala vakaivolatabu ni dua e sa via mua cala. Sega ni kena ibalebale oqo nira sa na vaqara cala tiko ga na qase. Se mera saga me sa nodra cakacaka ga na veivakasalataki yavoki. Ia, e rawa ni sikalutu ‘vakidacala e dua na lewe ni ivavakoso me ivalavala ca.’ Ena ituvaki vaka oqo, era na saga sara na qase mera “vakavinakataki koya e na yalo malumalumu” ena nodra kila ni lewadodonu vakalou e dau veinanumi, sega ni voravora. (Kalatia 6:1) O koya gona, era na sega ni kukurau na qase vua e dua e sa mua cala tiko, se mera cavuta e so na vosa ni veibeci. Ena yasana kadua, na ivakasala e tau vakayalololoma ena vakayaloqaqataki koya e vakasalataki. Ke ra veivunauci sara mada ga na qase ena ivavakoso—me tukuni vakadodonu na ka e rawa ni yaco ena dua na ikalawa e sa kalawaci tiko—era na nanuma tiko ga ni o koya na tacida e sa via mua cala tiko oya e lewe ni qelenisipi i Jiova. * (Luke 15:7) Ena rawarawa ni veisau o koya e sa muacala tiko ke raica ni ivakasala se veivunauci e tau vua e caka ena dela ni loloma.\n19. Na cava e vinakati mera dau vakatulewataka ena so na gauna na qase? Ia, mera yavutaka e vei na nodra vakatulewa?\n19 Ena so tale ga na gauna, ena vinakati mera vakatulewataka na qase e so na ka e baleti ira na tacidra vakayalo. Me kena ivakaraitaki, so na gauna era dau bosea na qase na yacadra e so na tagane ena ivavakoso e rawa nira vakaturi mera qase ni ivavakoso se ra dauveiqaravi vakaitalatala. Era kila na qase ni bibi mera kua ni veitotaki. Era raica mera muria ga na ivakatagedegede ni Kalou ena nodra digidigi, era sega ni vakararavi ena ka era nanuma. Ena sala oqo, era qarauna kina ‘me dodonu na nodra lewa, ra qai kua ni veitotaki.’—1 Timoci 5:21, VV.\n20, 21. (a) Na cava e dodonu mera dau saga na qase? Ena vuku ni cava? (b) Na cava e rawa nira cakava na qase mera vakacegui ira kina “era sa yalolailai”?\n20 E dodonu mera vakaraitaka na qase na lewadodonu vakalou ena so tale na sala. Ni tukuna oti o Aisea na nodra na “lewa vakadodonu” na qase, e qai tomana: “Ia ena dua na tamata ena vaka nai vunivuni mai na cagi, kei nai vakaruru mai na cava; ena vaka na uciwai e na vanua dravuisiga, ka vaka na yaloyalo ni vatu levu e na vanua dauveivakaocataki.” (Aisea 32:2) O koya gona, era na saga tiko ga na qase mera ivurevure ni vakacegu vei ira na nodra itokani vakayalo.\n21 Ena vuku ni leqa kei na veika dredre e vuqa e sotavi nikua, e levu sara era na yalolailai, era na gadreva kina mera vakayaloqaqataki. Vei kemuni na qase, na cava e rawa mo ni cakava mo ni vakacegui ira kina “era sa yalolailai”? (1 Cesalonaika 5:14) Solia nomu gauna mo rogoci ira. (Jemesa 1:19) Ena vuku ni ‘bibi ni lomadra,’ de dua era na via talaucaki ira vua e dua e rawa nira nuitaka. (Vosa Vakaibalebale 12:25) Vakadeitaka vei ira nira gadrevi, era yaga, era lomani—vei Jiova, vaka kina vei ira na tacidra kei na ganedra. (1 Pita 1:22; 5:6, 7) Kena ikuri, e rawa mo masu vata kei ira na vaka oqo. E rawa ni veivakacegui dina nona rogoca e dua na nona qaqanimasu ni veinanumi e dua na qase. (Jemesa 5:14, 15) Na nomu sasaga ena veinanumi mo vukei ira na yalolailai ena sega ni ka wale vua na Kalou ni lewadodonu.\nEra vakatotomuria na qase na lewadodonu i Jiova ena nodra vakacegui ira na yalolailai\n22. Sala cava soti e rawa nida vakatotomuria kina na lewadodonu i Jiova? Ia, na cava ena rawati kina?\n22 Io, na noda saga meda vakatotomuria na lewadodonu i Jiova ena toroi keda voleka vua! Nida totaka nona ivakatagedegede savasava, nida vota yani na itukutuku vinaka ni bula, nida saga meda raica ga na ka era vinaka kina na tani sega ni nodra malumalumu, eda sa vakaraitaka tiko kina na lewadodonu vakalou. Kemuni na qase, ni oni taqomaka tiko ga na savasava ni ivavakoso, ni oni tauca na ivakasala e veivakayaloqaqataki, ni oni vakatulewa vakadodonu oni sega ni veivakaduiduitaki, ni oni vakayaloqaqataki ira na yalolailai, oni sa vakaraitaka tiko na lewadodonu vakalou. Sa na marau mada ga o Jiova ni rai mai lomalagi qai raica nira solia tiko na nona tamata nodra vinaka kece mera ‘caka dodonu’ nira lako vata voli kei na nodra Kalou!\n^ para. 18 E kaya na iVolatabu ena 2 Timoci 4:2, NW, ni tiko na gauna e dodonu mera “veivunauci, veivakadodonutaki, ra veivakadreti” tale ga kina na qase. Na vosa vakirisi e vakadewataki me “veivakadreti” (pa·ra·ka·leʹo) e rawa ni kena ibalebale “na veivakayaloqaqataki.” E dua tale na vosa vakirisi e volekata na vosa oqo na pa·raʹkle·tos, e rawa ni vakaibalebaletaka e dua na dauveitokoni ena ka vakalawa. O koya gona, nira veivunauci mada ga na qase, me nodra inaki tiko ga mera vukei ira na malumalumu vakayalo.\nVakarua 1:16, 17 Na cava e vinakata o Jiova vei ira na dauveilewai e Isireli? Na cava e rawa nira vulica e ke na qase?\nJeremaia 22:13-17 Na cakacaka vakatawadodonu cava e vosa ni veivakaroti kina o Jiova? Ia, na cava e bibi me muri rawa kina nona lewadodonu?\nMaciu 7:2-5 Na cava meda kua ni dau totolo kina meda vaqara na nodra cala na tacida vakayalo?\nJemesa 2:1-9 (VV) E raica vakacava o Jiova na veivakaduiduitaki? Eda na vakayagataka vakacava na ivakasala oqo ena noda veimaliwai?\niMeli iMeli “Mo Caka Dodonu ga” ni O Lako Vata Voli kei na Kalou


NA LAKO YANI 32 FOV - Ia ni ra sa raica na tamata sa - Bible Search\nNA LAKO YANI 31 NA LAKO YANI 33\nNA LAKO YANI 32\nEra cakava na luve ni pulumokau kaukamea, ka soro kina, 1-6. Sa cudru kina ko Jiova, a sa vakamasuta ko Mosese, a ra sa sega ni rusa kina na tamata, 7-14. Sa sobu mai na ulu-ni-vanua ko Mosese, a sa viritaka sobu na vatu ruarua ka sa vorolaki, ni sa raica na nodra i valavala ca na tamata, 15-20. Sa vunauci Eroni, a sa vakamarimari ko Eroni, 21-24. Era moku ko ira sa soro ki na pulumokau, 25-29. Sa masulaki ira tale ko Mosese, 30-35.\n1Ia ni ra sa raica na tamata sa berabera ni lako sobu mai na ulu-ni-vanua ko Mosese, sa ra soqoni vata vei Eroni na tamata, ka kaya vua, Mo ia, mo cakava vei keda na kalou, me liutaki keda; ko Mosese ko ya, na tamata ka kauti keda cake mai na vanua ko Ijipita, eda sa sega ni kila se cava beka sa yaco vua. 2A sa kaya vei ira ko Eroni, Mo dou ucuna tani na sau koula mai na daligadra na watimudou, kei na luvemudou tagane, kei na luvemudou yalewa, ka kauta mai vei au. 3Ia ko ira na tamata kecega era sa ucuna tani na sau koula mai na daligadra, ka kauta vei Eroni. 4A sa taura ko koya maivei ira, ka cakava e na veleko, ka vakawaicalataka, ka bulia kina e dua na luve ni pulumokau: a ra sa kaya, I Isireli, oqo na nomudou kalou, ka kauti kemudou cake mai na vanua ko Ijipita. 5Ia ni sa raica oqo ko Eroni, sa cakava e dua nai cabocabo-ni-soro me tu e matana; a sa kailavaka yani ko Eroni, ka vaka, Sa ia na soqoni levu vei Jiova e na mataka. 6A ra sa sou e na mataka, ka vakacabora nai soro kama, ka kauta mai nai madrali ni veivinakati; a ra sa tiko sobu na tamata me kana ka gunu, ka ra tu cake me ra qito.\n7A sa kaya vei Mosese ko Jiova, Mo ia, mo lako sobu; ni ra sa vakasisilataki ira ko ira na nomu tamata, ko a kauta cake mai na vanua ko Ijipita: 8era sa lako tani vakatotolo mai na sala ka'u a vakarota vei ira: era sa bulia e dua na nodra luve ni pulumokau sa vakawaicalataki, a ra sa qarava, ka vakacabora kina nai soro, ka kaya, I Isireli, oqo na nomu kalou, sa kauti kemudou cake mai na vanua ko Ijipita. 9Sa kaya talega vei Mosese ko Jiova, Au sa raici ira oti na tamata oqo, ka raica, era sa tamata domoqa: 10ia oqo, mo laivi au mada, me waqawaqa vei ira na noqu cudru, ia me'u vakarusai ira: ia ka'u na vakamatanitulevutaki iko.\n11A sa vakamasuti Jiova na nona Kalou ko Mosese, ka kaya, kemuni Jiova, a cava sa waqawaqa kina na nomuni cudru vei ira na nomuni tamata, ko a kauta tani mai na vanua ko Ijipita e na kaukauwa levu, kei na liga mana? 12e na cava me ra vosa kina na kai Ijipita, ka kaya, Sa kauti ira tani ko koya me ra ca ga, ka me vakamatei ira e na veiulu-ni-vanua, ka me vakarusai ira laivi mai na dela i vuravura? Me suka tani mada na nomuni cudru waqawaqa, ka mo ni veivutunitaka na nodra cudruvi na nomuni tamata. 13Ko ni nanumi Eparaama, kei Aisake, kei Isireli, na nomuni tamata, ko ni a bubului vei ira ka cavuti kemuni, ka kaya, Au na vakalewevuqataka na nomudou kawa me ra vaka na veikalokalo ni lomalagi, ia ka'u na solia vei ira na nomudou kawa na vanua taucoko oqo ka'u sa vosa kina, me ra kenai taukei ka sega ni mudu. 14A sa veivutunitaka ko Jiova na ca sa kaya ena vakayacora vei ira na nona tamata.\n15A sa vuki ko Mosese, ka lako sobu mai na ulu-ni-vanua, a sa taura tiko e ligana na vatu raraba ruarua ni vunau: na vatu raraba sa volai e na yasana ruarua, sa volai e na dua na yasana kei na kenai karua. 16Ia na vatu raraba ko ya sa nona cakacaka na Kalou, na kedrau i volavola talega sa kenai volavola ni Kalou, sa ceuti e na vatu raraba. 17Ia ni sa rogoca ko Josua na domo ni tamata ni ra kaila, sa kaya vei Mosese, Sa dua na kaila ni valu mai nai tikotiko. 18A sa kaya ko koya, Sa sega ni nodra kaila era sa gumatua, sa sega talega ni nodra qoqolou ni ra guca: a domo ni sere ga ka'u sa rogoca. 19Ia ni sa toro voleka ki nai tikotiko, sa qai kunea na luve ni pulumokau, kei na meke: a sa waqa mai na cudru i Mosese, a sa biuta tani e ligana na vatu raraba, ka vorolaka e ruku ni ulu-ni-vanua. 20A sa taura ko koya na luve ni pulumokau era cakava, ka vakama e na bukawaqa, ka vakavurumemeataka, ka vakamiraka ki na wai, ka vagunuvi ira kina na Isireli.\n21A sa kaya vei Eroni ko Mosese, A cava era cakava vei iko na tamata oqo, mo vakayacora kina vei ira nai valavala ca levu? 22A sa kaya ko Eroni, Me kakua mada ni waqawaqa mai na cudru ni noqu turaga: ko sa kilai ira na tamata oqo, ni ra sa guta tiko na ca. 23Ni ra sa kaya vei au, Mo cakava vei keda na kalou, me liutaki keda; ko Mosese ko ya, na tamata ka kauti keda cake mai na vanua ko Ijipita, eda sega ni kila se cava beka sa yaco vua. 24Au a qai kaya vei ira, Ko koya sa dua na nona ka koula, me ucuna mada. A ra sa solia mai vei au: ka'u a qai biuta ki loma ni bukawaqa, a sa dua kina na luve ni pulumokau oqo. 25A sa kunei ira na tamata ko Mosese ni ra sa sereki tu; (ni sa vakasereki ira ko Eroni, ka me ra vakamaduataki e na kedra maliwa na nodra meca): 26sa qai la'ki tu ko Mosese mai na matamata, ka kaya, Mada mai vei au, ko koya sa totaki Jiova! A ra sa soqoni vata vua ko ira kece na Livai. 27A sa kaya vei ira, Sa vosa vakaoqo ko Jiova na Kalou i Isireli, Dou vauca yadua na tamata na nonai seleiwau ki na dibina; ka lako voli e loma ni tikotiko mai na matamata-ni-koro e dua ki na matamata-ni-koro kadua, ka me vakamatea na wekana na tamata yadua, kei na tamata yadua na nonai tokani, kei na tamata yadua na kai nona. 28A ra sa kitaka me vaka na vosa i Mosese ko ira na Livai: a sa baleti ira na tamata e na siga ko ya e le tolu beka na udolu na tamata. 29A sa kaya ko Mosese, Dou vakatabui kemudou edaidai me nei Jiova, na tamata yadua e na nona vakamatea na luvena, kei na wekana; ka mo dou vakalougatataki kina edaidai.\n30Ia e na mataka sa kaya vei ira na tamata ko Mosese, Dou sa kitaka e dua na ca levu: ia kau na qai cabe cake vei Jiova; ka'u na buluta rawa beka na nomudou i valavala ca. 31A sa lesu vei Jiova ko Mosese, ka sa kaya, Ulei na tamata oqo era sa kitaka nai valavala ca levu, ka cakava vei ira na kalou koula! 32ia oqo, ke sa rawa mo ni bokoca na nodra i valavala ca; ia kevaka sa sega, mo ni bokoci au laivi mada mai na nomuni vola ko ni sa vola. 33A sa kaya vei Mosese ko Jiova, Ko koya yadua sai valavala ca vei au ka'u na bokoca laivi mai na noqu i vola: 34ia mo lako mada, mo tuberi ira na tamata ki na vanua ka'u a vosa kina vei iko: raica, na noqu Agilose ena liutaki iko: ia e na siga ka'u sa talevi ira kina, ka'u na sauma kina vei ira na nodra i valavala ca.\n35A sa yaviti ira na tamata ko Jiova, e na vuku ni luve ni pulumokau era a cakava, ia ko ya ka cakava ko Eroni.


Yalewa ena iVolatabu—Vuli Vei Ira na Yalewa Rogo, kei na Nodra iVakaraitaki ca, vuli iVolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Kannada Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Malagasy Malay Malayalam Maltese Maya Mexican Sign Language Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Turkish Twi Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vietnamese Welsh Yoruba Zapotec (Quiatoni) vakaViti\nE vutucoqa ena iVolatabu na kedra itukutuku e levu na yalewa e rawa nida vuli ena nodra ivakaraitaki. (Roma 15:4; 2 Timoci 3:16, 17) Na ulutaga qo e vakamacalataka eso na yalewa era cavuti ena iVolatabu. Levu era ivakaraitaki vinaka e yaga meda vakatotomuria, ia eso tale meda qaqarauni kina.—1 Korinica 10:11; Iperiu 6:12.\nMeri (tina i Jisu)\nKedra iYaloyalo na Yalewa Era Cavuti ena iVolatabu\nMeri (taci Marica, ganei Lasarusa tale ga)\nMeri Makitala Makitala\nGoneyalewa ni Sulamaiti\nO cei o Apikali? Na wati Nepali, e dua na turaga vutuniyau qai voravora nona ivakarau. Ia e marama yalomalumalumu o Apikali, totoka na kena irairai, e matua tale ga vakayalo.—1 Samuela 25:3.\nCava e cakava? E vakaraitaka na yalomatua kei na vuku me kua ni yaco na leqa. Rau vakaitikotiko kei Nepali ena vanua e veidroyaki voli kina o Tevita, na nodra tui na Isireli. Gauna e tiko kina e kea o Tevita kei ira nona tamata, era taqomaka na qelenisipi i Nepali me kua ni butakoci. Ia nira kere kakana vei koya na italai nei Tevita, e sega ni via wasea. Dua na ka nona cudru o Tevita! E mani gole kei ira nona tamata mera vakamatei Nepali kei ira kece nona lewenivuvale.—1 Samuela 25:10-12, 22.\nNi rogoca ga o Apikali na ka e cakava o watina, e vuki totolo sara, vakarautaka na kakana mera kauta nona dauveiqaravi vei Tevita kei ira nona tamata. Oti sa qai muri ira nona dauveiqaravi me kerei Tevita me vakabulai ratou. (1 Samuela 25:14-19, 24-31) Ni raica o Tevita nona iloloma, yalomalumalumu, kei na nona ivakasala vuku, e kila sara ga ni vakayagataki koya na Kalou me kua ni veivakamatei. (1 Samuela 25:32, 33) Sega ni dede e mate o Nepali, rau qai veiwatini o Tevita kei Apikali.—1 Samuela 25:37-41.\nCava eda vulica vei Apikali? E marama rairai totoka, vutuniyau tale ga, ia e donu tiko ga nona rai. E saga na veiyaloni, e yalorawarawa tale ga me kere veivosoti ena vuku ni nona cala e dua tale. E raica na ituvaki e rawa ni vakavu leqa, qai saga me walia ena sala e malumu, maqosataka na ka e kaya, doudou, qai vakasama vakayalomatua.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Apikali raica na ulutaga “Na Yalewa Yalomatua.”\nO cei o Tepora? E dua na parofita yalewa, e vakayagataki koya na Kalou ni Isireli o Jiova me vakaraitaka nona inaki vei ira nona tamata. E vakayagataki koya tale ga na Kalou me walia na leqa e basika vei ira na Isireli.—Dauveilewai 4:4, 5.\nCava e cakava? E doudou ni tokoni ira na dauveiqaravi ni Kalou. Ena veiuqeti ni Kalou, e vakaroti Peraki me liutaka na mataivalu ni Isireli mera valuti ira na lewe i Kenani era dau veivakalolomataki. (Dauveilewai 4:6, 7) Ni kerei koya o Peraki me rau veitomani, e sega ni rere, e yalorawarawa ni vakayacora nona kerekere.—Dauveilewai 4:8, 9.\nOti nona solia na Kalou na qaqa vei ira na Isireli, e vola sara o Tepora e dua na wase ni kena sere rau lagata vata kei Peraki ni rau vakananuma tiko na veika e yaco. E cavuta tale ga ena sere qori e dua tale na yalewa yaloqaqa o Jaeli, ena nona vakaitavi nodra valuti na lewe i Kenani.—Dauveilewai, wase 5.\nCava eda vulica vei Tepora? E dau vakuai koya, e yaloqaqa tale ga. E uqeti ira eso tale mera cakava na ka e dodonu ena mata ni Kalou. Dau vakavinavinakataki ira tale ga nira muria.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Tepora raica na ulutaga “Niu Basika Meu Tinadra na Isreli.”\nO cei o Tilaila? Na marama a domona na turaganilewa e Isireli o Samisoni.—Dauveilewai 16:4, 5.\nCava e cakava? Era vaqumi koya na vakailesilesi ni Isireli me liumuritaki Samisoni, na turaga e vakayagataka na Kalou me vakabulai ira na Isireli mai na ligadra na kai Filisitia. Ia era sega ni vakadrukai koya rawa na kai Filisitia ni rui turaga kaukaua. (Dauveilewai 13:5) Era mani kerea gona na vakailesilesi nona veivuke o Tilaila.\nEra vaqumi Tilaila na kai Filisitia me vaqaqa na vu ni kaukaua i Samisoni. E taura na ilavo, oti toka e vica nona sasaga, sa qai kila na vu ni nona kaukaua o Samisoni. (Dauveilewai 16:15-17) E vakaraitaka sara vei ira na kai Filisitia, ra mani vesuki Samisoni qai biuti koya e valeniveivesu.—Dauveilewai 16:18-21.\nCava eda vulica vei Tilaila? Kua ni muria nona ivakaraitaki ca. Na nona kocokoco e lawaki kina, tawayalodina, qai nanumi koya ga ena ka e cakava vua na dauveiqaravi ni Kalou o Jiova.\nO cei o Esiteri? E marama Jiu, e digitaki koya sara ga na Tui Perisia o Esuerosi me nona ranadi.\nCava e cakava? E vakayagataka nona kaukaua me vakabulai ira na kai nona. E qai kila ni vakatulewataki ena lawa, na siga mera vakamatei kina na Jiu kece era vakarurugi ena veivanua e qali vei Perisia. Na inaki ca qori e bukana na paraiminisita o Emani. (Esiteri 3:13-15; 4:1, 5) Dina ni rivarivabitaki kina nona bula o Esiteri, ia nona veivuke o Motekai e vakaraitaka sara na ranadi vei Tui Esuerosi na inaki ca qori. (Esiteri 4:10-16; 7:1-10) E mani vakadonuya o Esuerosi me rau vola e dua tale na lawa o Motekai kei Esiteri, mera vala na Jiu mera rawa ni taqomaki ira kina. Era qaqa kina vei ira na meca na Jiu.—Esiteri 8:5-11; 9:16, 17.\nCava eda vulica vei Esiteri? E ivakaraitaki vinaka ni yaloqaqa, yalomalumalumu, e lokomi tale ga. (Same 31:24; Filipai 2:3) E marama rairai totoka qai vakaitutu, ia e yalomalumalu ni taro ivakasala kei na veivuke vei ira eso tale. E vakaraitaka na doudou, veinanumi qai veidokai ni vosa vei watina. Ni rivarivabitaki nodra bula na Jiu, e yaloqaqa ni vakatakilai koya ni dua tale ga na Jiu.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Esiteri raica na ulutaga, “E Bolemate ena Vukudra na Tamata ni Kalou” kei “E Marama Vuku, Yaloqaqa, Qai Sega ni Nanumi Koya Ga.”\nO cei o Ivi? Na imatai ni yalewa me buli, imatai tale ga ni yalewa e cavuti ena iVolatabu.\nCava e cakava? E beca na ivakaro matata ni Kalou. E uasivi me vakataki watina o Atama, soli vua na galala ni vakatulewa, e bucina tale ga na itovo vakalou me vaka na loloma kei na vuku. (Vakatekivu 1:27) E kila vinaka tu ni kaya na Kalou vei watina ni rau na mate ke rau kana mai na dua na kau e tu e loma ni were. Ia e vakacalai ni na sega ni mate, e kaya vua o Setani ni na marautaka na bula ke talaidredre vua na Kalou. Mani kania na vuanikau, rawai watina tale ga me kania.—Vakatekivu 3:1-6; 1 Timoci 2:14.\nCava eda vulica vei Ivi? E vakarerevaki na kena dau vakasamataki tiko ga na gagadre ca. E talaidredre ena ivakaro matata ni Kalou, dua na ka nona vinakata me taura na ka e sega ni nona.—Vakatekivu 3:6; 1 Joni 2:16.\nO cei o Ana? Na wati Elikana, e tinai Samuela e dua na parofita kilai levu e Isireli makawa.—1 Samuela 1:1, 2, 4-7.\nCava e cakava? Ni sega ni vakaluveni e kerea nona veivakacegui na Kalou. E tiko tale ga na karuana, o Penina e vakaluveni. Ia o Ana e sega ni vakaluveni tu vakadede ni oti nona vakamau. Dau vakalialiai koya o Penina, ia e masuta na Kalou me vakacegui koya. E yalataka vua na Kalou ke solia e dua na luvena tagane, ena solia lesu me veiqaravi ena valeniveitavaki, na valelaca ni sokalou e dau veikauyaki era vakayagataka na Isireli mera sokalou kina.—1 Samuela 1:11.\nE sauma na Kalou nona kerekere mani vakasucuma na luvena tagane o Samuela. E dina tiko ga ena nona yalayala o Ana qai kauti Samuela me veiqaravi ena valeniveitavaki ni se gonetagane lailai. (1 Samuela 1:27, 28) E dau cula o Ana e veiyabaki e dua nona isulu balavu, qai kauta vua. E vakalougatataki Ana na Kalou me tolu tale na luvena tagane kei na rua na luvena yalewa.—1 Samuela 2:18-21.\nCava eda vulica vei Ana? Nona dau masu mai vu ni lomana e vakayaloqaqataki koya me vosota nona vakatovolei. Na nona masu ni vakavinavinaka ena 1 Samuela 2:1-10,e vakavotuya na titobu ni nona vakabauta na Kalou.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Ana, raica na ulutaga, “Taluacaka na Lomana Vua na Kalou ena Masu.”\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleta nona vakatara na Kalou vei ira nona tamata era bula ena gauna makawa me levu na watidra, raica na ulutaga, “E Vakadonuya na Beka na Kalou me Dua e Vica Vata na Watina?”\nO cei o Jaeli? Na wati Eperi, e sega ni Isireli. E doudou ni totaki ira na tamata ni Kalou.\nCava e cakava? E yavala totolo ni gole yani ena nona keba o Sisera na iliuliu ni mataivalu ni Kenani. E druka vei Isireli o Sisera, e lai vaqara gona na vanua me vuni qai vakacegu kina. E sureti koya sara o Jaeli ena nona loma ni valelaca. E qai labati koya o Jaeli ni moce lutu tu.—Dauveilewai 4:17-21.\nNa ka e cakava qori e vakayacori kina e dua na parofisai i Tepora: “Ni na soli Sisera o Jiova ina ligana e dua na marama.” (Dauveilewai 4:9) E vakacaucautaki kina ni “kalougata vakalevu vei ira na marama.”—Dauveilewai 5:24.\nCava eda vulica vei Jaeli? E yaloqaqa qai yavala ena doudou. Na ka e cakava e vakaraitaka ni rawa ni veisautaka na Kalou na ituvaki me vakayacori kina na parofisai.\nO cei o Jesepeli? Na wati Eapi na tui Isireli, ia e sega ni Isireli, sega tale ga ni sokaloutaki Jiova. E qaravi Peali na kalou ni Kenani.\nCava e cakava? E veivakasaurarataki, tawayalololoma, e voravora tale ga nona itovo. E uqeta na sokalou vei Peali e vakabibitaki kina na veiyacovi dukadukali. E saga tale ga me vakawabokotaki ira na qaravi Jiova, na Kalou dina.—1 Tui 18:4, 13; 19:1-3.\nNona nanumi koya ga, e lasu qai labati ira e levu. (1 Tui 21:8-16) Ia e parofisaitaka na Kalou ni na mate vakaloloma, sega tale ga ni bulu.—1 Tui 21:23; 2 Tui 9:10, 32-37.\nCava eda vulica vei Jesepeli? E ivakaraitaki ca. Ena vuku ni nona itovo vakasisila kei na nona lawaki ca, e dau vakaibalebaletaki na yacana vei ira na yalewa era sega ni kila na madua, vakasisila, ra qai sega ni kauai ena ka ca era cakava.\nO cei o Lia? Na imatai ni wati Jekope na peteriaki. Na tacina tale ga o Raijeli e wati Jekope.—Vakatekivu 29:20-29.\nCava e cakava? E ono na luve i Jekope vei Lia. (Ruci 4:11) A via vakawatitaki Raijeli o Jekope, sega ni o Lia. Ia o Lepani na tamadrau na goneyalewa, a soli Lia me isosomi kei Raijeli. Ni liaca o Jekope ni lawakitaki me wati Lia, e mani tarogi Lepani vakadodonu. E kaya o Lepani ni sega ni kena ivakarau me vakawati e liu o koya e gone ke se dawai voli o tuakana. Oti tale e dua na macawa sa qai vakawatitaki Raijeli.—Vakatekivu 29:26-28.\nE domoni Raijeli vakalevu o Jekope, sega ni o Lia. (Vakatekivu 29:30) Qori e vakavuna me vuvu o Lia, qai saga vakaukaua me domoni koya o Jekope, me kauaitaki koya tale ga. E raica na Kalou nona rarawa o Lia, e vakalougatataki koya me ono na luvena tagane, e dua na luvena yalewa.—Vakatekivu 29:31.\nCava eda vulica vei Lia? E vakararavi vua na Kalou ena masu, e sega tale ga ni vakalaiva na leqa e vakila nona vuvale me vakalatilati ena nona dau vakavinavinakataka na Kalou ni tokoni koya tu ga. (Vakatekivu 29:32-35; 30:20) Dua na gauna e vakatara na Kalou me levu na watina e dua, ia na itukutuku kei Lia e matata kina ni vakaleqa na bula vakawati na ivakarau qori. Me yacova mai nikua e vinakata na Kalou me dua ga na isa ni vakawati.—Maciu 19:4-6.\n▸ Me ikuri ni vakamacala kei Lia, raica na ulutaga, “Nodrau Rarawa na Veitacini Rau ‘Tara na Vale i Isireli.’”\n▸ Me ikuri ni vakamcala me baleta nona vakatara na Kalou ena dua na gauna me levu na watina e dua, raica na ulutaga, “E Vakadonuya Beka na Kalou me Dua e Vica Vata na Watina?”\nO cei o Marica? Na ganei Lasarua, e taci Meri tale ga, ratou vakaitikotiko ena koro o Pecani volekati Jerusalemi.\nCava e cakava? Na itokani voleka i Jisu, dua na ka nona “lomani Marica” o Jisu, e lomani rau tale ga na “tacina kei Lasarusa. (Joni 11:5) E marama dau veikauaitaki. Dua na siga ni sikovi ratou o Jisu, e dabe o Meri me vakarorogo vua, ia o Marica e ogaoga ena cakacaka ni vale. E vakatukutuku vei Jisu ni sega ni vukei koya o Meri. E mani vakadodonutaki Marica ena yalololoma o Jisu.—Luke 10:38-42.\nNi tauvimate o Lasarusa, rau talatala sara o Marica kei tacina vei Jisu ni rau nuidei ni na vakabulai koya. (Joni 11:3, 21) Ia sa mate o Lasarua. E matata nona veitalanoa o Marica kei Jisu nona nuitaka tu na yalayala ni iVolatabu ni veivakaturi, e tu tale ga vei Jisu na kaukaua me vakabulai ganena.—Joni 11:20-27.\nCava eda vulica vei Marica? E dau veikauaitaki o Marica. E tu vakarau ni muria na ka e vakadodonutaki kina. E doudou ni talaucaka na lomana kei na nona vakabauta.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Marica raica na ulutaga, “Au Vakabauta.”\nO cei o Meri? E goneyalewa Jiu, e kunekunetaka vakacakamana na luve ni Kalou, ni se sega ni dua rau veiyacovi me yacova nona vakasucu.\nCava e cakava? E yalomalumalumu ni cakava na loma ni Kalou. Rau veimusumusuki kei Josefa na gauna e tukuna kina vua e dua na agilosi ni na kunekune, qai vakasucuma na Mesaia e waraki tu mai vakadede. (Luke 1:26-33) E yalorawarawa ni ciqoma na itavi qori. Ni sucu oti o Jisu, e vakaluveni tale o Meri e va na luvedrau tagane kei Josefa, e rairai rua tale ga na luvedrau yalewa. (Maciu 13:55, 56) E itavi dokai dina qori, ia e sega ni vinakata me vakalagilagi se dokai kina.\nCava eda vulica vei Meri? E marama yalodina, e tu vakarauta tale ga me cakava na itavi bibi. E buta vinaka ena iVolatabu. Ena dua na vakadidike, e laurai ni voleka ni cavuti vaka20 ena iVolatabu nona ivakamacala ena Luke 1:46-55.\n▸ Me ikuri ni vakamacala baleti Meri, raica na ulutaga vakavalagi “What Mary’s Example Can Teach Us.”\nO cei o Meri? Ratou marautaka vakaveiganeni na veitokani voleka kei Jisu.\nCava e cakava? E dokai Jisu vakalevu na luve ni Kalou. E vakaraitaka nona vakabauta ena nona kaya ni rawa ni vakabulai ganena o Jisu, e tiko tale ga ena gauna e vakaturi kina o Lasarusa. E vakalewai koya o Marica ni vakarogoci Jisu tiko, qai sega ni cakava na cakakaca ni vale. Ia e vakacaucautaki koya o Jisu ni kauaitaka na veika vakayalo.—Luke 10:38-42.\nEna dua tale na gauna e kauaitaki Jisu o Meri ni livia e ulu i Jisu kei na yavana na “waiwai boivinaka saulevu.“ (Maciu 26:6, 7) Era beitaki Meri na tu e kea ni vakamaumautaka na waiwai qori. Ia e totaki koya o Jisu ena nona kaya: “Ni vunautaki na itukutuku vinaka [ni Matanitu ni Kalou] ena veiyasa i vuravura kece, ena tukuni tale ga na ka e vakayacora na yalewa qo me kena ivakananumi.”—Maciu 24:14; 26:8-13.\nCava eda vulica vei Meri? E titobu nona vakabauta. E vakaliuca na sokalou, qai muri na veika tale eso. E yalomalumalumu, e dokai Jisu tale ga, ke vakayagataka mada ga e kina e levu na ilavo.\nO cei o Meri Makitala? Dua na taisaipeli yalodina i Jisu.\nCava e cakava? Dua vei ira na marama e salavata kei Jisu kei ira nona tisaipeli. E lomasoli ni vakayagataka nona cau me qarava kina na veika era vinakata. (Luke 8:1-3) E muri Jisu tiko ga me yacova ni cava nona cakacaka vakaitalatala kei na gauna mada ga e vakamatei kina. E ka dokai vua me dua vei ira na isevu e raici Jisu ni sa vakaturi.—Joni 20:11-18.\nCava eda vulica vei Meri? E dau tokona na cakacaka vakaitalatala i Jisu, e tisaipeli yalodina tale ga.\nO cei o Miriama? E ganei Mosese kei Eroni. E imatai ni parofita yalewa me cavuti ena iVolatabu.\nCava e cakava? Ni parofita e yalewa e nona itavi me vakasavauya na itukutuku ni Kalou. E marautaka nona itavi dokai e Isireli, e lagata tale ga na sere ni qaqa kei ira na tagane ni vakarusa oti na Kalou na sotia ni Ijipita ena Wasa Damudamu.—Lako Yani 15:1, 20, 21.\nOti toka e dua na gauna rau vakalewai Mosese o Miriama kei Eroni, ena vuku ni nodrau dokadoka kei na vuvu. Ia e “vakarorogo tiko” na Kalou, mani vakasalataki rau vakaukaua. (Tiko Voli Mai na Lekutu 12:1-9) E vakavuna na Kalou me vukavuka o Miriama ni uqeta na veivakalewai qori. E vakamasuta na Kalou o Mosese ena vukuna, mani vakabulai koya. Oti e vitu na siga nona vakasavasavataki, e lesu ina nodra keba na Isireli.—Tiko Voli Mai na Lekutu 12:10-15.\nE tukuni ena iVolatabu ni rogoca o Miriama na veivakadodnutaki. Oti e vica vata tale na senitiuri e kaya na Kalou nona lesi koya ena itavi bibi: “Au talai Mosese, Eroni kei Miriama me liu vei iko.”—Maika 6:4.\nCava eda vulica vei Miriama? E laurai ena italanoa kei Miriama ni kila vinaka na Kalou na ka era veitalanoataka nona dauveiqaravi, se ka era tukuna me baleti ira eso tale. Eda vulica kina ke da via vakamarautaka na Kalou, meda kua ni dokadoka se vuvu, na itovo eda rawa ni vakaucacataki ira kina eso tale.\nO cei o Raijeli? Na luve i Lepani, e domoni koya vakalevu na peteriaki o Jekope.\nCava e cakava? E vakawatitaki Jekope, rua kina na luvena tagane. Era basika gona ena nodrau iyatukawa na 12 na yavusa e Isireli makawa. E sotavi watina ni vakatawa tiko na qelenisipi i tamana. (Vakatekivu 29:9, 10) E “matakamica” ni vakatauvatani kei Lia na tuakana.—Vakatekivu 29:17.\nE domoni Raijeli o Jekope, e bolea kina me cakacaka me vitu na yabaki me rawa ni vakawatitaki koya. (Vakatekivu 29:18) Ia e lawakitaki Jekope o Lepani me vakawatitaki Lia e liu, oti sa qai soli Raijeli me watina.—Vakatekivu 29:25-27.\nE lomani Raijeli vakalevu kei na rua na luvenatagane o Jekope, sega ni o Lia kei ira na luvena. (Vakatekivu 37:3; 44:20, 27-29) Rau sega gona ni dau veiriti na veikaruani qori.—Vakatekivu 29:30; 30:1, 15.\nCava eda vulica vei Raijeli? E vosota o Raijeli e dua na tuvaki ena nona vuvale, ia e vakanuinui ni na rogoca nona masu na Kalou. (Vakatekivu 30:22-24) Na kena italanoa e vakavotui kina na leqa ena sotavi ena vuvale e levu kina na watina e dua. Na ituvaki qori e laurai kina nona vuku na Kalou ena ituvatuva ni imatai ni vakawati, oya me dua ga na wati tagane.—Maciu 19:4-6.\n▸ Me ikuri ni ivakamacala kei Raijeli, raica na ulutaga, “Nodrau Rarawa na Veitacini Rau ‘Tara na Vale i Isireli.’”\n▸ Me ikuri ni vakamcala me baleta nona vakatara na Kalou ena dua na gauna ni rawa ni levu na watina e dua, raica na ulutaga, “E Vakadonuya Beka na Kalou me Dua e Vica Vata na Watina?”\nO cei o Reapi? Na yalewa saqamua, e vakaitikotiko e Jeriko e dua na siti e Kenani, a yaco sara me qarava na Kalou o Jiova.\nCava e cakava? E vunitaki rau na yamata ni Isireli rau lai vakaraica lo na vanua. E cakava qori ni sa rogoca na italanoa ni nona vakabulai ira na Isireli na Kalou mai Ijipita, vaka kina nona vakabulai ira ena ligadra na kai Amoraiti.\nE vukei rau na yamata vuni, qai vakamasuti rau me rau vakabulai koya kei na nona vuvale nira valuti Jeriko na Isireli. Rau vakadonuya na yamata, ia e tiko na ka me cakava. Me kua ni tukuna vua e dua na ka qori, me tiko ga kei na nona vuvale e loma ni vale ena gauna era ravuti Jeriko kina na Isireli. Me vakaliliga tale ga e dua na wa damudamu ena nona katubaleka me kilai kina ni nona vale. E talairawarawa o Reapi ena ka kece e tukuni vua, ratou vakabulai kina vakavuvale ni valuti o Jeriko.\nOti e vakawatitaka e dua na Isireli, rau qai basika ena nona iyatukawa o Tui Tevita, kei Jisu Karisito.—Josua 2:1-24; 6:25; Maciu 1:5, 6, 16.\nCava eda vulica vei Reapi? E kaya na iVolatabu ni ivakaraitaki vinaka ni vakabauta o Reapi. (Iperiu 11:30, 31; Jemesa 2:25) E vakavotui ena kena italanoa ni dau veivosoti na Kalou, sega ni veivakaduiduitaki, e vakalougatataki ira na nuitaki koya se mani vakacava nodra isususu.\n▸ Me ikuri ni vakamacala me baleti Reapi raica na ulutaga, “Okati me Yalododonu ena Nona Cakacaka.’”\nO cei o Pepeka? Na wati Aisake, e tinadrau na drua o Jekope kei Iso.\nCava e cakava? E cakava na inaki ni Kalou, veitalia mada ga ke dredre. E taki wai tiko ena toevu qai sotava e dua na turaga e kerea me gunu vakalailai. Sega ni bera nona solia o Repeka na wai, e takiva tale ga na medra wai nona kameli na turaga qori. (Vakatekivu 24:15-20) Qori na dauveiqaravi i Eparama, e lako tiko mai vakayawa me vaqara e dua na wati Aisake, na luve i Eparama. (Vakatekivu 24:2-4) E masuta tale ga na turaga qori nona veivakalougatataki na Kalou. Ni raica nona mamakutu o Raijeli kei na nona veikauaitaki, e kila ni sa sauma nona masu na Kalou, e digitaki Repeka sara me wati Aisake.—Vakatekivu 24:10-14, 21, 27.\nE vakadonuya o Repeka me wati Aisake ena gauna e tukuni kina vua na inaki ni nona veisiko na dauveiqaravi qori, e mani lesu vata kei na turaga qori. (Vakatekivu 24:57-59) E drua tagane na luve i Repeka, e ulumatua o Iso, e gone o Jekope. E vakatakila vua na Kalou ni na qaravi Jekope o Iso. (Vakatekivu 25:23) Ni vakarau vakalougatataki Iso o Aisake na nona ulumatua, e saga sara o Repeka me vakalougatataki o Jekope, ni sa kila tiko na inaki ni Kalou.—Vakatekivu 27:1-17.\nCava eda vulica vei Repeka? E yalomalumalumu, daucakacaka, e veikauaitaki tale ga. Na itovo qori e yaco kina me dua na yalewa vakawati vinaka, tina, dauveiqaravi tale ga ni Kalou dina.\n▸ Me ikuri ni ivakamacala me baleti Repeka, raica na ulutaga, “Au na Lako.”\nO cei o Ruci? Na marama ni Moapi, e biuta nona kalou kei na nona vanua me dauveiqaravi i Jiova e Isireli.\nCava e cakava? Vakasakiti na ivakaraitaki ni nona lomani vugona o Neomai. A gole i Moapi o Neomai, watina kei rau na luvena tagane ena vuku ni dausiga e Isireli. Rau mani vakawatitaka na luvedrau tagane e rua na yalewa ni Moapi, o Ruci kei Oripa. Ratou qai mate kece na tagane ena vuvale qori, ratou bula tiko ga na le tolu na yada.\nNi oti na dausiga e vakatulewataka o Neomai me lesu i Isireli. Rau via muri koya talega o Ruci kei Oripa, ia e kerea o Neomai me rau lesu vei ira na wekadrau. E cakava sara qori o Oripa. (Ruci 1:1-6, 15) Ia o Ruci e yalodina ni kabiti vugona tiko ga. E lomani Neomai, e via qarava tale ga nona Kalou o Jiova.—Ruci 1:16, 17; 2:11.\nNona yalodina kei na nona dau cakacaka e vakasakiti kina na kena irogorogo ena nona itikoiko o Neomai, e Peceliema. E taleitaka vakalevu e dua na itaukei ni qele vutuniyau, o Poasa, na nona itovo mani lomasoli me vakarautaka na kakana vua kei Neomai. (Ruci 2:5-7, 20) Toso na gauna, e vakawatitaki Ruci o Poasa rau qai basika mai na iyatukawa qori o Tui Tevita kei Jisu Karisito.—Maciu 1:5, 6, 16.\nCava eda vulica vei Ruci? E yalorawararawa ni biuta nona vuvale kei na nona vanua ni lomani Neomai kei Jiova. Ke dredre mada ga na ituvaki e sotava e yalodina tiko ga, e dei, dau cakacaka tale ga.\n▸ Me ikuri ni ivakamacala baleti Ruci, raica na ulutaga, “Au na Lako ina Vanua o Lako Kina” kei “Na Yalewa Yalododonu.”\nO cei o Sera? Na wati Eparama, na tina i Aisake tale ga.\nCava e cakava? Nona vakabauta na yalayala ni Kalou vei Eparama na watina, e biuta sara ga na bula vakacegu ena koro vutuniyau o Uri. E vakasalataki Eparama na Kalou me biuti Uri me lako i Kenani. E yalataka tale ga ni na vakalougatataki koya, ena yaco me dua na matanitu levu. (Vakatekivu 12:1-5) E rairai yabaki 60 vakacaca o Sera ena gauna qori. Tekivu mai na gauna qori rau sa dau veitokiyaki vakaveiwatini ena valelaca.\nSega ni rawarawa na veitokiyaki ni rivarivabitaki kina nona bula o Sera, ia e tokoni Eparama qai muria na veidusimaki ni Kalou. (Vakatekivu 12:10, 15) Dua na ka nona rarawa o Sera ni sega ni vakaluveni rawa ena vica vata na yabaki. Ia e yalataka na Kalou ni na vakalougatataka na kawa i Eparama. (Vakatekivu 12:7; 13:15; 15:18; 16:1, 2, 15) Yaco na gauna e yalataka na Kalou ni na vakaluveni tagane vei Sera o Eparama. E mani vakasucu ni sa sivi na yabaki me vakasucu gone kina e dua na marama. E yabaki 90 tiko ena gauna qori, o Eparama e yabaki 100. (Vakatekivu 7:17; 21:2-5) Rau vakayacani luvedrau o Aisake.\nCava eda vulica vei Sera? Meda nuitaka tiko ga na Kalou ni na vakayacora nona yalayala, ke dredre mada ga me vakabauti. (Iperiu 11:11) Nona ivakaraitaki tale ga ni yalewa vakawati e vakabibitaki kina na veidokai ena bula vakawati.—1 Pita 3:5, 6.\n▸ Me ikuri ni vakamcala me baleti Sera, raica na ulutaga, “O sa Rui Marama Totoka” kei “Vakatokai Koya na Kalou me ‘Raluve.’”\nO cei na goneyalewa ni Sulamaiti? Dua na goneyalewa totoka ni lomanivanua, e talanoataki ena ivola vakaivolatabu na Sere i Solomoni. Ia e sega ni vakatakilai na yacana ena iVolatabu.\nCava e cakava? E yalodina tiko ga vua na ivakatawanisipi e domona. (Sere i Solomoni 2:16) Na totoka ni kena irairai e mateci koya kina o Tui Solomoni, qai saga me taleitaki koya. (Sere i Solomoni 7:6) Levu era uqeti goneyalewa ni Sulamaiti me digitaki Solomoni, ia e sega ni vinakati koya. E domona ga na cauravou ivakatawanisipi dravudravua, e yalodina tale ga vua.—Sere i Solomoni 3:5; 7:10; 8:6.\nCava eda vulica vua na goneyalewa ni Sulamaiti? E sega ni dokadokataka na totoka ni kena irairai se nona taleitaki. E sega ni vakailava me rawai na lomana ena nodra veiuqeti nona icaba, na iyau kei na itutu. E lewai koya matau, e savasava tiko ga nona itovo.\nO cei na wati Loti? Sega ni tukuni ena iVolatabu na yacana. E vakamacalataka ga ni rua na luvena yalewa, ratou vakaitikotiko vakavuvale ena siti o Sotoma.—Vakatekivu 19:1, 15.\nCava e cakava? E talaidredre ena ivakaro ni Kalou. E vinakata na Kalou me vakarusai Sotoma kei na siti voleka nira dau veiyacovi tawadodonu. Ia nona lomani Loti kei na nona vuvale, e tala e rua na agilosi me rau kauti ratou tani.—Vakatekivu 18:20; 19:1, 12, 13.\nRau tukuna na agilosi ina vuvale i Loti me ratou dro, ratou kua tale ga ni railesu, ke sega ratou na mate. (Vakatekivu 19:17) Ia e “railesu” na wati Loti, “mani vuki me durumasima.”—Vakatekivu 19:26.\nCava eda vulica vei wati Loti? Na domodomoiyau e vakavuna meda talaidredre vua na Kalou. E kaya o Jisu nona ivakaraitaki meda vuli kina, e kaya: “Nanuma na wati Loti.”—Luke 17:32.\nKedra iTukutuku na Yalewa ena iVolatabu\nWaluvu (2370 B.G.V.)\nLako Yani (1513 B.G.V.)\niMatai ni tui e Isireli (1117 B.G.V.)\nPapitaiso i Jisu (29 G.V.)\nMate o Jisu (33 G.V.)\nNa iVolatabu Saumi na Taro Vakaivolatabu Vakatotomuria Nodra Vakabauta\niMeli iMeli Cava Eda Rawa ni Vulica Vei Ira na Yalewa Era Volai ena iVolatabu?\nAna—Talaucaka na Lomana Vua na Kalou ena Masu\nRepeka: “Au na Lako”\nO Cei o Meri Makitala?\nSera: “O sa Rui Marama Totoka”


“Ke sa Rawa Vei Kingsley, Au Rawa Tale ga ni Cakava!” | Vulici\nTEKIVU wili iVolatabu o Kingsley ni tavi oti ga na tabana, qo na imatai ni gauna e vakaitavi kina ena Koronivuli ni Vuli Vunau ena ivavakoso. E qarauna me cavuta vinaka na vosa, kei na tagonivosa. Na cava ga e sega ni raica tiko kina na nona iVolatabu?\nE tiko mai Sri Lanka o Kingsley qai mataboko. E didivara qai vinakati me dua na nona idabedabe qiqi me veitosoyaki kina. E mai kilai Jiova vakacava qai curu ena Koronivuli ni Vuli Vunau? Meu talanoataka mada.\nNa imatai ni gauna keirau sota kina kei Kingsley, e tarai au sara ga nona via kila na ka dina. Sa vuli iVolatabu o koya kei na vica na iVakadinadina, sa kakabasubasu na ilavelave ni nona ivola Ka Mo Kila Mo Bula Tawamudu Kina ena vosa vakaBraille. * A ciqoma noqu sureti koya me vuli iVolatabu tale, ia e rua na ituvaki dredre keirau sotava.\nKena imatai, e tiko ena valenimalumalumu o Kingsley kei na so tale e vakaleqai tu na yagodra. Au dau vosa sara e cake ena vuku ni nona didivara kei na kosakosa ni vanua ya. Era rogoca kece ga na tu ekea na neirau vuli iVolatabu ena veimacawa!\nKena ikarua, e lailai ga na ka e katona rawa o Kingsley ena gauna kece ni nona vuli. Me yaga na neirau vuli, dua na ka nona dau vakavakarau vinaka o Kingsley. Dau wilika vakavica o koya na ka me keirau vulica, wilika na tikinivolatabu ena iVolatabu vakaBraille, qai dau vakasamataka na isaunitaro. E yaga dina na iwalewale qo. Ena dau dabe vakatoga ena ibe ni valagi, lakovata nona tavia toka na fuloa kei na domona i cake ni vakamacalataka na ka e vulica. Sega ni dede keirau sa dau vuli vakarua ena dua na macawa ena loma ni rua na aua!\nTIKO ENA SOQONI QAI VAKAITAVI\nO Kingsley kei Paul\nDua na ka nona vinakata o Kingsley me gole ina soqoni, ia e cakacaka levu toka qo. E vinakati me dua e vukei koya ena idabedabe qiqi, vodo ena motoka kei na loma ni Vale ni Soqoni. Era dau veivuketaka na ivavakoso na vukei koya, ra qai okata qori me itavi dokai. Ena gauna ni soqoni e dau biuta voleka i daligana o Kingsley e dua na sipika me vakarorogo vinaka kina, qai vakamacala tale ga ena so na gauna!\nNi sa toso tiko nona vuli iVolatabu a nanuma sara o Kingsley me curu ena Koronivuli ni Vuli Vunau. Ni vo e rua na macawa me wili iVolatabu ena imatai ni gauna, au tarogi koya sara ke sa vakatovotovo tiko mai. E tukuna ena yalodei, “Io Taciqu, au vakatovotovo vaka30.” Au vakavinavinakataki koya sara ena nona sasaga qai kerea vua meu vakarogoci koya ni wiliwili. E cega nona iVolatabu, biuta toka nona iqaqalo ena matanivola vakaBraille, qai wiliwili. Au raica ni sega ni veitosoyaki tiko na nona iqaqalo ena drauniveva me vaka era dau cakava na mataboko. A nanuma kece o koya na wase ni iVolatabu me wiliki!\nE tuturu na wainimataqu e baluqu, au sega sara ga ni vakabauta. Au tarogi Kingsley se rawa vakacava me nanuma vinaka ni vakatovotovo ga vaka30. E kaya: “Sega, au vakatovotovo vaka30 ena dua na siga.” E sivia e dua na vula, a dabe toka ena nona ibe ni valagi o Kingsley qai wiliwili vakavicavata me yacova ni sa rawa ni nanuma kece na wase ni iVolatabu me wilika.\nYaco mai na siga me sa vakaitavi ena Vale ni Soqoni. Ni oti nona itavi, era vakasausau na mataveitacini, levu tale ga era tagi nira raica nona sasaga na gonevuli vou qo. Dua na dautukutuku sa sega ni vakaitavi tu ena koronivuli ni dau rere, a kerea me sa curu tale. Na vuna? E kaya, “Ke sa rawa vei Kingsley, au rawa tale ga ni cakava!”\nNi oti nona vuli iVolatabu me tolu na yabaki, e vakaraitaka e matanavotu nona yalayala o Kingsley ni papitaiso ena Seviteba 6, 2008. Dua na iVakadinadina yalodina me yacova nona mate ena Me 13, 2014. E vakadeitaka o Kingsley ni na tomana nona veiqaravi ena yalodina ena vuravura Parataisi ni sa na kaukaua qai bulabula vinaka. (Aisea 35:5, 6)—Talanoataka o Paul McManus.\n^ para. 4 Tabaki ena 1995; sa sega ni tabaki tale na gauna qo.\niMeli iMeli “Ke sa Rawa Vei Kingsley, Au Rawa Tale ga ni Cakava!”


E na Litecoin - Blockchain News\nFeperueri 4, 2018 veiqaravi\nLitecoin (LTC) a buli ena Charlie Lee, e dua na tamata cakacaka e liu ni Google kei na Ex-dairekita ni idinia ena Coinbase. Litecoin e dua fork ni dua na uto ni Bitcoin isema vakabisinisi ka a vagalalataki ena e dua na itokani vakabisinisi ni sa tadola na ivurevure ena GitHub. A vagalalataki ena Litecoin ena Okotova 2011. Me baleta e dua na gauna balavu, e a tu kina na ikarua ni cryptocurrency ena isala ni makete. Ni ’ tukuna na cava na vuna e vakatokai kina na tamata sa “livaliva na siliva.” Ena gauna o ya, Litecoin yaco mai ikaono, yali ki na Bitcoin, Ethereum, Ua, Ilavoqaqa ni Bitcoin kei na Cardano. Sa ikoya na isala ni makete $8.383.386.336, kei na 1 Tautauvata na LTC 0,01799050 BTC, se $152,24. Me baleta na yabaki 2017, na kena isau e sa rocketed ena 1,250%.\nNi sa lokuci me vakavurea na na isema ni Litecoin 84 milioni na litecoins, sai koya na tabanilotu va na gauna na levu ni ilavo me vaka na bitcoin. Me vaka ga na Bitcoin, E mined na Litecoin. E dua rawa se liutaka na nodra muailiu taudua se lewena e dua na o Mining eda rawa walega ni ivolatara oqo 3 itaukei ni kabani Hashflare, IQMining se Nai Vakatekivu kamusu. Sega ni vakataki Bitcoin vata kei na kena SHA256, Sa vakayagataka e dua na kena mataqali vakarawarawataki ni scrypt na Litecoin me vaka na kena algorithm ni hashing ni ivakadinadina-ni-cakacaka. Kena cakacaka vakararavi tu vakalevu ena na rawa ni curu ki na dua na iwiliwili levu ni ivakananumi.\nE vuqa na tamata dau vakatauvatana Bitcoin ki na koula, ka kaya kina ’ qo e dua na digidigi ni vakavure ilavo vinaka. Vinaka qai, Sa rawa ni saravi na Litecoin me vaka na ilavo — e dua na sala ga o ya ni veisau ena functionality gadrevi. Litecoin ’ sa ni itabatamata gauna ni dodonu me veidonui toka na buloko s 2.5 na miniti ki na 10 na miniti me baleta na Bitcoin, ka sa kena ibalebale na eso tale na vakayagataki ilavo ena vakatotolo na veigauna ni veivakadeitaki.\nMe kena ikuri, Sa vakayagataki na Litecoin e dua na ivakadinadina sa Segregated (SegWit) kei na veisemati eso ni tibi deployed (LN), na ilawalawa vakacakacaka vakavinakataki sara ’ kaukauwa ni % s. Ka rawa kina na tekinolaji ni Atomic ni Swap na Litecoin me me vakadodonu ni veisautaki ni Bitcoin, Ethereum, Vertcoin, kei na Decred — blockchains talega ni vakayagataka na swaps ni atomic.\nA imatai ni vakaveikilaitaki ka vakatovolei ena ilawalawa vakacakacaka na Litecoin kecega na tekinolaji tukuni toka e cake. Na timi e dau tovolea tiko me vinaka cake na kena ivoli. Litecoin sa vakatotolo ka na rawa ni taura mai na Bitcoin, ka na vakatara me rawa ni tovolea mo vakasama vovou ka vakatovotovotaka kei ira totolo dina.\nMai na noqu rai, Litecoin ’ s lelevu — kei gauna bibi — veisisivi e sega ni Bitcoin ia Zcash. Sa ’ s tara cake e dela ni Zerocash ni itovo eke ka na vakarautaka na vakayagataki ni ilavo maroroi-vakaitaukei. E vakalecaleca ka vakavuna na Snowden ni Edward e lako mai ena veitokoni me baleta na cryptocurrency, na veikacivi ena “na taleitaki duadua Bitcoin kena veibasai.”\nVakakina mai na yasa vakamisini, Litecoin sa na madigi kece sara me yaco na cryptocurrency vinaka duadua me baleta na vakayagataki ni ilavo. E ’ rawa ni outplay na s sega na sala ni Litecoin na Bitcoin me baleta na taleitaki. Ia me vaka ni sa matua na kabani ni cryptocurrency, ena rawa me da rawata kina na veivakacaucautaki na vica na KNK livaliva.\nVeivolavolai ena SatoshiLite\nO koya e vola: Richard Abermann\nBitcoin e uasivia na lako....\nbitcoinblockchainvakabuwawataka na miningcryptocurrencylitecoinkamusuilawalawa vakacakacaka\nSa oti na duru:Ena veisisivi na ni itovo eke vou PHANTOM kei na isema ni tibi\nTarava na duru:deVere na ilawalawa launches cryptocurrency vucesa na app


De o nanuma tiko na veika baleti Gail, a vakamacalataki ena itekitekivu ni vica na ulutaga qo, a vakabauta ni na sega ni guilecavi watina rawa o Rob. Ia e vakanamata tu me raici koya tale ena vuravura vou e yalataka na Kalou. E kaya: “Au dau taleitaka na Vakatakila 21:3, 4.” E tukuni kina: “Na Kalou ena tiko vata kei ira. Ena qusia tani tale ga na wainimata kece mai na matadra, sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi. Sa oti na veika e dau yaco e liu.”\nE kaya o Gail: “Na ka kece au diva tu sa vakamatatataki ena yalayala qori. Au dau vakasamataki ira tu na lolosi era sega ni kila na inuinui qori, nira na rawa tale ni raici ira na nodra dau lomani.” E cakacakataka o Gail na nona vakabauta ni bole me vakaitavi vakatabakidua ena cakacaka vakaitalatala, me tukuna kina vei ira e levu na yalayala ni Kalou ni “sa na sega tale na mate.”\nNuidei o Jope ni na vakaturi tale\nDe o na kaya ‘Sa sega tu ga ni dina qori!’ Ia vakasamataki Jope mada. A tauvimate bibi. (Jope 2:7) A diva o Jope me mate, ia e nuitaka na kaukaua i Jiova ni na vakaturi koya lesu mai vuravura. E kaya ena nuidei: “Moni tabonaki au ena iBulubulu. . . Oni na kaci mai, au na rogo yani. Oni na vinakata vakalevu na cakacaka ni ligamuni.” (Jope 14:13, 15) E vakadeitaka o Jope ni na dau nanumi koya tu ga na nona Kalou, e vinakata tale ga me vakaturi koya tale.\nSa voleka sara ga ni cakava qori na Kalou—vei Jope kei na levu tale era sega ni wiliki rawa—ena gauna sa vukici kina na vuravura qo me parataisi. (Luke 23:42, 43) E vakadeitaka na Cakacaka 24:15 ‘ni na yaco na veivakaturi.’ E vakadeitaki keda kina o Jisu: “Ni kua ni kurabui ena ka qo, ni sa voleka mai na gauna mera rogoca kina na domona o ira kece na tu ena ibulubulu nanumi mera tucake mai.” (Joni 5:28, 29) Ena raica sara ga o Jope ni sa vakayacori na yalayala qori. Ena rawata tale na “kaukaua vakaitabagone” qai sega ni vuca rawa na yagona ni sa “bulabula cake na lewena mai na lewena ni se itabagone.” (Jope 33:24, 25) Ena yaco tale ga qori vei ira kece na taleitaka na nona yalayala vakayalololoma na Kalou me baleta na veivakaturi ena vuravura qo.\nKe mate e dua o dau lomana se drau veivolekati, na itukutuku era se qai vakamacalataki ga qori ena rairai sega ni vakaotia sara nomu lolosi. Ia ni o vakasamataka vakatitobu na yalayala ni Kalou ena iVolatabu, ena tiko nomu inuinui, ena uqeti iko tale ga mo kua ni soro.—1 Cesalonaika 4:13.\nO via kila eso tale na ka mo vosota kina na nomu lolosi? Se so na nomu taro ena vuku ni veika o se qai wilika ga qo, me vaka “Na cava e vakalaiva tiko kina na Kalou na veika ca kei na rarawa?” Yalovinaka ni rai ena neimami website, na jw.org, moni vulica kina na veivakacegui ni iVolatabu kei na yaga ni kena ivakasala.\niMeli iMeli Era na Vakaturi na Mate!