The Fiji Times » Tarakaimatai e Koronikalou\nTarakaimatai e Koronikalou\n10 July, 2017, 10:27 am\nUpdate: 10:27AM E dua na soqo lagilagi a vakayacori mai na koro vakaturaga o Cautata, Bau e Tailevu baleta tikoga na bibi ni kena vaqaqacotaki na veiwekani, ena siga ni vakacagicagi ena Vakaraubuka sa oti.\nVei keda na i Taukei, e da dau kilai tani ena noda kilai ira na wekada, oya na i sema mai vei ira na noda i tubutubu turaga kei ira na i tubutubu marama.\nEna siga oya, era laki veikilai ka caka talega kina e dua na soqo ni kere veivosoti ena loma ni vuvale kei na veiwekani ena vuvale nei Roko Tui Cautata o Joji Koronikainamata.\nNa vuvale oqo, e ratou taura tiko mai na i tutu ni veiliutaki ni Roko Tui Cautata mai vua na i matai ni turaga e soli vua, me yacovi Joji Koronikainamata ka sa i ka ono ni turaga me taura tiko mai na i tutu oqo.\nNa soqo oqo e duatani duadua, baleta ni laki vakamatatataki vei ira na mataveiwekani na nodra i sema mai vua na i matai ni Roko Tui Cautata o Joji Koronikainamata ka sucu ena 1877 kei ira na tacina kei na nodra i sema mai oya, me yacova mai o ratou na itaba tamata eratou sa tiko ena gauna oqo.\nE oso na loma ni vakatunuloa oqo, ka soli talega na kena draki ena soqo vakaveiwekani oqo.\nEra laki veikilai ka ra laki soqo vata na veiwekani era semati vakadra ena tokatoka o Tarakaimatai, ena mataqali o Gusunavakabou. Nai matai ni vuvale o Naitukudali ka kawa mai kina na Roko Tui Cautata, oya o Joji Koronikainamata.\nNa i karua ni vuvale o Mataimati , era kawa mai vei Paula Gade. Na i katolu ni vuvale o Naivakabegusu, era kawa mai vei Jone Vukayawa\nNa i kava ni vuvale o Vunitiri/Nakaruku, era kawa mai vei Isikeli Vulavou\nNa i ka lima ni vuvale o Wakaya, era kawa mai vei Sainitiki Raiqavi I\nNa i ka ono ni vuvale o Tarakaimatai, era kawa mai vei Lote Tikovagone.\nKa rau lewe rua na yalewa, oya o Sainimili Domowaqa, kei Alisi Ramumu.\nNi ra mai sota vata na veiwekani, era veimarautaki, ra veiwali na veitavaleni, ka ra luluvu talega ni ra sa qai mai sota vata vakaoqo me rawa nira veikilai tiko kina na matavuvale oqo. E dua na i wase ni veiwekani oqo era lako sara mai valagi, mai Ositerelia, eso era gole sara talega mi Vanua Levu mera mai tiko ena soqo vinaka oqo. E tuvani vakamatata vei ira na lewe ni vuvale na nodra vu, kei na basoga ni vuvale e ra dui vakawati kina na nodra Tutu kei na Bubu, ena kena vakaraitaki ena yasa ni vakatunuloa na kena tuvani sobu mai na nodra kawa. Na vanua era laki vakawati kina kei na luvedra, ka dua na gauna vinaka ena nodra kila na veiyasana e Viti era laki veisemati tu kina. Ni oti na kena kacivaki na nodra yaca ni vuvale, era qai laki lululu vua na Roko Tui Cautata, o Koronikainamata ka dua na siga lagilagi dina.\nNi qai oti na nodra veikilai, e ra sa qai vakayagataka e dua na i vakasigalevu totoka, ka caka talega e dua na soli me rawa ni vakayagataki tu ena vuku ni oga ni vuvale, se dua na ka e lavaki mai vanua.\nE kaya o Koronikainamata ni vakavinavinakataka na soqo lagilagi oqo, ka marautaki ni ra mai veikilai ka semati vinaka tu na veiwekani era dau kilai tani kina na noda qase ena gauna e liu. E rauta ni 300 na veiwekani era semati vei ratou na lewe vitu na veitacini oqo ena itokatoka oqo Tarakaimatai, era se qai laki sota tiko ena i matai ni gauna. E qai dina kina na tikini i Vola Tabu oya: �Raica na kena mata vinaka ni ra sa tiko vakalomavata na veiwekani.�


E Bulia na Veika Bula Kece na Kalou\nO Koya e Bulia na Veika Kece\nO cei e bulia na veika bula kece?\nO BAU kila e dua na ka veivakurabuitaki? O via rogoca?— Raica mada na ligamu. Lokia mada na nomu iqaqalo. Tomika mada e dua na ka. E levu na ka o rawa ni cakava ena ligamu, o cakava vinaka tale ga. O kila se o cei e bulia na ligada?—\nIo, o Koya ga e bulia na gusuda, ucuda, kei na matada. E buli keda na Kalou, na tama i koya na Qasenivuli Levu. Eda sega li ni marautaka ni bulia na matada na Kalou?— Eda raica rawa kina e levu na ka. E rawa meda raica na senikau. E rawa meda raica na co drokadroka kei na macawa karakarawa. E rawa sara ga meda raici ira na luve ni manumanu vuka era via kana me vaka o raica ena iyaloyalo oqo. Eda kurabui dina nida raica na veika oqori, se vakaevei?—\nIa o cei e bulia na veika oya? E bulia beka na tamata? Sega. Na tamata e rawa ni tara na vale. Ia e sega ni rawa ni bulia na co e dau tubu. E sega ni rawa ni bulia na tamata na luve ni manumanu, na senikau, se dua ga na ka bula. O kila tiko oya?—\nE bulia na veika kece oqo na Kalou. E bulia na lomalagi kei na vuravura. E buli keda tale ga na tamata. E buli rau na imatai ni tagane kei na yalewa. Oqo na ka e vakavuvulitaka o Jisu, na Qasenivuli Levu.—Maciu 19:4-6.\nE kila vakacava o Jisu ni bulia na tagane kei na yalewa na Kalou? E raica beka o Jisu na nodrau buli?— Io, e vaka kina. A tiko kei na Kalou o Jisu ena gauna e bulia kina na Kalou na tagane kei na yalewa. O Jisu e imatai ni ka bula e bulia na Kalou. A agilosi o Jisu, ni bula voli kei Tamana mai lomalagi.\nE vakaraitaka na iVolatabu ni kaya na Kalou: “Me daru bulia na tamata.” (Vakatekivu 1:26, NW) O kila se a vosa vei cei na Kalou?— E vosa vei Luvena. E vosa tiko vei Jisu ni bera ni lako mai i vuravura.\nE sega li ni talei oya? Vakasamataka mada! Nida vakarorogo vei Jisu, e vakavulici keda sara tiko ga o koya a tiko kei na Kalou ena gauna e bulia kina na Kalou na vuravura kei na veika kece. E levu na ka e vulica o Jisu ni cakacaka voli kei tamana mai lomalagi. Sa rauta me Qasenivuli Levu o Jisu!\nA sega beka ni marau voli na Kalou ni bera ni buli Luvena?— A marau voli. Na cava e qai bulia kina na veika bula tale e so?— E bulia na veika oqori baleta ni o koya e Kalou dauloloma. E vinakata mera bula marau tale ga. E dodonu meda vakavinavinakataka na Kalou baleta ni vakavuna na noda bula.\nE laurai na loloma ni Kalou ena veika e bulia. E bulia na matanisiga. Na matanisiga e solia vei keda na rarama kei na katakata. Ena batabata na vuravura qai sega na ka e bula kina ke sega na matanisiga. O sega li ni marautaka nona bulia na matanisiga na Kalou?—\nE vakavuna tale ga me tau na uca na Kalou. De so na gauna o sega ni vinakata na uca baleta e tarova na nomu lai qito e tautuba. Ia na uca e vukea na kena tubu na senikau. Nida raica na totoka ni senikau, o cei eda na vakavinavinakataka?— Na Kalou. O cei meda vakavinavinakataka nida kania na vuanikau kei na kakana draudrau kana vinaka?— Meda vakavinavinakataka na Kalou baleta ni solia na matanisiga kei na uca e bula rawa kina na veika kece.\nKe dua e tarogi iko, ‘E bulia tale ga na tamata kei na manumanu na Kalou?’ Na cava o na kaya?— E dodonu mo kaya: “Io, e bulia na tamata kei na manumanu na Kalou.” Ia vakacava ke dua e vakabauta ni sega ni bulia dina na tamata na Kalou? Vakacava ke kaya ni dewa mai na tamata vua na manumanu? E sega ni vakavuvulitaka na iVolatabu oya. E tukuna ga ni bulia na veika kece na Kalou.—Vakatekivu 1:26-31.\nMe vaka ni dua e tara na vale, o cei e bulia na senikau, na veikau, kei na manumanu?\nVakacava ke tukuna vei iko e dua ni sega ni vakabauta na Kalou. Na cava o na tukuna vua?— Dusia vua e dua na vale. Qai tarogi koya: “O cei e tara na vale oya?” Eda kila kece ni a tara e dua na tamata. E sega ni tarai koya vakaikoya!—Iperiu 3:4.\nKauti koya ina dua na loga ni senikau qai vakaraitaka vua e dua na senikau. Tarogi koya: “O cei e bulia oqo?” E sega ni bulia na tamata. Me vaka ga ni sega ni tarai koya vakaikoya na vale, e sega tale ga ni buli koya vakaikoya na senikau. E dua e bulia. E bulia na Kalou.\nKerei koya me rogoca mada na nona sere na manumanu vuka. Tarogi koya: “O cei e bulia na manumanu qai vakavulici ira mera sere?” Na Kalou. Na Kalou e bulia na lomalagi kei na vuravura kei na veika kece era bula kina! O koya ga e solia na bula.\nEna tukuna beka e dua ni vakabauta ga na ka e raica. Ena rairai kaya: ‘Keu sega ni raica, au na sega ni vakabauta.’ E so era kaya nira sega ni vakabauta na Kalou baleta nira sega ni raici koya.\nEna sega ni rawa meda raica na Kalou. E kaya na iVolatabu: ‘E sega ni rawa vua na tamata me raica na Kalou.’ E sega ni rawa vua e dua na tagane, yalewa, se gone me raica na Kalou. Me kua gona ni dua me droinitaka se bulia e dua na ivakatakarakara ni Kalou. E tukuna sara ga vei keda na Kalou meda kua ni bulia na kena ivakatakarakara. Ena sega ni marau na Kalou ke tiko ena noda vale na veika oqori.—Lako Yani 20:4, 5; 33:20; Joni 1:18.\nIa ke o sega ni raica na Kalou, o kila vakacava ni tiko dina na Kalou? Vakasamataka mada oqo. O rawa ni raica na cagi?— Sega. E sega ni dua e raica rawa na cagi. Ia o rawa ni raica na mawe ni cagi. O rawa ni raica nira yavala na draunikau ni liwava na cagi. O vakabauta kina ni tiko na cagi.\nO kila vakacava ni tiko na cagi?\nO rawa tale ga ni raica na ka e cakava na Kalou. Ni o raica na senikau se na manumanu vuka, o sa raica tiko na ka e cakava se bulia na Kalou. O vakabauta kina ni tiko dina na Kalou.\nDe tarogi iko e dua, ‘O cei e bulia na matanisiga kei na vuravura?’ E kaya na iVolatabu: “Sa bulia na lomalagi kei vuravura na Kalou.” (Vakatekivu 1:1) Io, e bulia na veika totoka oqori na Kalou! Vakacava, o marautaka?—\nEda sega li ni marautaka na noda bula? Eda rawa ni rogoca na nodra sere totoka na manumanu vuka. Eda raici ira na senikau kei na veika tale e so e bulia na Kalou. Eda rawa tale ga ni kania na kakana e solia vei keda na Kalou.\nMeda vakavinavinakataka na Kalou ena nona solia mai na veika oqo. Da qai vakavinavinakataka vakalevu ga na bula e solia vei keda. Kevaka eda vakavinavinakataka dina na Kalou, eda na cakava kina e dua na ka. Na cava oya?— Eda na vakarorogo vua na Kalou, eda na cakava tale ga na veika e tukuna vei keda ena iVolatabu. Oqo na sala eda vakaraitaka kina nida lomani Koya e bulia na veika kece.\nMeda vakavinavinakataka na Kalou ena veika kece e cakava. Ena sala cava? Wilika na Same 139:14; Joni 4:23, 24; 1 Joni 5:21; kei na Vakatakila 4:11.\niMeli iMeli O Koya e Bulia na Veika Kece\nKalou e Bulia na Ka Kece\n“E Bulia. . . na ka Kece o Jiova”\nE Totoka na Veika e Bulia o Jiova


NAI VAKATEKIVU 15 FOV - Sa oti na ka oqori sa vosa vei - Bible Search\nNAI VAKATEKIVU 14 NAI VAKATEKIVU 16\nNAI VAKATEKIVU 15\nSa rairai vei Eparama ko Jiova, ka yalataka vua na kawa levu, 1-5. A sa vakabauta na Kalou ko Eparama, 6. Sa ia na veiyalayalati kaya ko Jiova, me nona ko Kenani, 7-21.\n1Sa oti na ka oqori sa vosa vei Eparama ko Jiova e na rai votu, ka kaya, Mo kakua ni rere, Eparama: koi au na nomu i sasabai, ia na kemui sau ena ka levu sara. 2A sa kaya ko Eparama, kemuni na Turaga ko Jiova, a cava na ka ko ni na solia vei au, ni'u na mate ka sa sega na luvequ, ia ko koya sa na vakatawa na noqu vale ko Eliesa ko koya na kai Tamasiko? 3Sa kaya talega ko Eparama, Raica, ko ni sa sega ni solia vei au na kawa: ka sa na taukena emuri na noqu ka e dua sa sucu wale e noqu vale. 4Ka raica, sa yaco vua na vosa i Jiova, ka kaya, Ena sega ni taukena emuri na nomu ka ko koya oqo; ia ko koya ga ko sa na vakatubura ena taukena na nomu ka. 5A sa kauti koya ki tautuba, ka kaya, Mo raici lomalagi mada, ka wilika na kalokalo kevaka ko sa wilika rawa. A sa kaya vua, Sa na vakakina na nomu kawa.\n6A sa vakabauti Jiova ko koya; a sa wilika vua ko koya me nonai valavala dodonu.\n7A sa kaya vua, koi au ko Jiova, ko koya ka kauti iko tani mai Uri mai Kalitia, ka me'u solia vei iko na vanua oqo mo taukena. 8A sa kaya ko koya, Kemuni na Turaga ko Jiova, me'u kila vakacava ni'u na taukena? 9A sa kaya vua, Mo kauta me noqu e dua na luve ni pulumokau yalewa sa tolu na kena yabaki, ka dua na me yalewa sa tolu na kena yabaki, ka dua na sipi tagane sa tolu na kena yabaki, ka dua na soqe, ka dua na luve ni ruve. 10A sa kauta na ka kecega oqo ko koya, ka wasea rua, a sa virikotora e dua na tikina vaka, ka dua na tikina vaka, me veidonui: ia ka sa sega ni wasea na manumanu vuka. 11Ia ni sa vuka sobu mai na manumanu kila me kania na yagodra sa mate, sa vakasava ko Eparama. 12Ia ni sa dromu sobu na mata-ni-siga, sa biti Eparama e dua na moce bibi: ka raica, sa yacovi koya e dua na butobuto loaloa e rerevaki sara. 13A sa kaya ko koya vei Eparama, Mo kila vakaidina ni na tiko vulagi na nomu kawa e na vanua sa sega ni nodra, ka ra na vakabobulataki ira, ia era na vakararawataki ira, ka va na drau na yabaki: 14ia na matanitu talega era na qarava ka'u na lewa: sa oti, era na qai lako tani mai, ka na levu na nodra i yau: 15ia ko iko, ko na lako e na vakacegu vei ira na tamamu; ko na buluti ni ko sa qase sara mai: 16ia e na kenai kava ni tabatamata era na lesu tale mai ki ke; ni sa sega ni sinai edaidai na nodra i valavala ca na luve i Amori. 17Ia ni sa dromu na mata-ni-siga a sa butobuto, raica, sa dua na miqa sa kubou tu, ka dua na cina sa caudre tiko sa lako e na maliwa ni tiki ni manumanu ko ya.\n18E na siga ko ya sa ia na veiyalayalati kei Eparama ko Jiova, a sa kaya, Au sa solia na vanua oqo vei ira na nomu kawa, mai na uciwai ni Ijipita ka yacova na uciwai levu, na uciwai ko Uferetisi: 19ko ira na Kenaiti, kei na Kenisaiti, kei na Katimonaiti, 20kei na Itaiti, kei na Perisaiti, kei na luve i Refei, 21kei na Amoraiti, kei na kai Kenani, kei na Kakesaiti, kei na Jepusaiti.


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bengali Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Czech Sign Language Dangme Danish Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik Emberá (Catío) English Estonian Ewe Finnish French Ga Galician Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hamshen (Armenian) Hamshen (Cyrillic) Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabardin-Cherkess Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mbunda Mexican Sign Language Mongolian Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Pomeranian Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Bolivia) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romany (Vlax, Russia) Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tankarana Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Udmurt Ukrainian Urdu Uzbek Valencian Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa veivosoti e vaka na wai e bokoca na kama, ena wali kina na duiyaloyalo\nVEI IRA NA VEIWATINI\nNa veivosoti oya na nomu vosota na cala e vakayacori vei iko, nomu sega ni cudruvaka se yalocataka na ka e caka vei iko. E sega ni kena ibalebale ni o vakadonuya na cala, o raica vakamamada se o vakalecalecava na ka e yaco.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Moni dau yalorawarawa, ni dau veivosoti tale ga vakarawarawa ke dua e didivaka e dua na ka vua e dua tale.”—Kolosa 3:13.\n“O na raibaleta nona malumalumu e dua qai kauaitaka ga nona sasaga me dua na tagane se yalewa vinaka ke o lomani koya.”—Aaron.\nVUNA E BIBI KINA NA VEIVOSOTI\nKe o dau yaloca, ena rawa ni vakaleqa nomu bula vakayago, rawa ni o beci iko, qai rawa sara ga ni vakaleqa nomu vakawati.\n“A vakararawataki au dina o watiqu ena dua na gauna, qai kere veivosoti vei au. E taura toka na gauna meu qai vosoti koya. Au veivutunitaka noqu sega ni veivosoti totolo. Qori e ikuri tale ni leqa ena neirau vakawati.”—Julia.\nESO NA TARO MO VAKASAMATAKA\nKe vakararawataki iko tale ena dua na gauna o watimu ena ka e tukuna se cakava, e vinaka mo taroga:\n‘Au dau kauaitaka tale vakasivia na ka e tukuni se caka vei au?’\n‘E gadrevi dina me kere veivosoti vei au o watiqu, seu rawa ni guilecava ga na nona cala?’\nVEIVOSAKITAKA KEI WATIMU\nVakacava keirau dau veivosoti totolo se taura toka na gauna me keirau qai veivosovosoti?\nNa cava me keirau cakava me totolo kina neirau veivosoti?\nNi o vakacudrui, kua ni nanuma ni nakicataki iko o kemu isa.\nSaga mo vosota na cala i watimu, nanuma tiko “eda dau tarabe kece.”—Jemesa 3:2.\n“E rawarawa na veivosoti ke drau cala ruarua, e dau dredre qori ke cala ga e dua. O koya ga e yalomalumalumu dina ena veivosoti.”—Kimberly.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Veiyaloni vakatotolo.”—Maciu 5:25.\nKe o dau yaloca, ena rawa ni vakaleqa nomu bula vakayago, rawa ni o beci iko, qai rawa sara ga ni vakaleqa nomu vakawati\niMeli iMeli 4: Veivosoti


Na revurevu ni i cula ni COVID-19 | Side effects of COVID-19 vaccines | Unite against COVID-19\nNa revurevu ni i cula ni COVID-19 | Side effects of COVID-19 vaccines\nVakataroga mo kila na veika me baleta na revurevu ni i cula ni COVID-19, mo kila kina na ka mo cakava ke yaco vei iko.\nVeika e dau yaco\nMe vaka ga na veiwainimate taucoko, e na tiko na kena revurevu lalai ni oti e 1—2 na siga mai na gauna ko cula oti kina. E dau yaco oqo vakawasoma, ka i vakaraitaki ni sa vulica tiko na yagomu na sala me valuta kina na manumanu ni mate.\nE sega ni dau dede sara, ka na sega ni tarova na i ka rua ni nomu cula, se na nomu qarava na veika ko dau cakava e na veisiga. Ia, e rawa ni tarova vakalekaleka ga, na nomu rawa ni draiva, se vakayagataka e so tale na ka vakamisini.\nNa veika e vakaraitaki ni dau yaco vakawasoma ni oti na cula:\nmomosi na i sema ni yago\nwadadamu na vanua e cula\nE so tale na revurevu e dau yaco vakalevu cake ni oti na i karua ni cula.\nRevurevu e sega ni dau yaco vakalevu — Minisitiri ni Bula (external link)\nKevaka ko sega ni logaloga vinaka, ko rawa ni:\nbiuta vakalekaleka ga e dua na ka batabata, i sulu suasua se pakete wai cevata, e na vanua e cula\ncegu vakavinaka ka gunu wai vakalevu\ngunuva na paracetamol se ibuprofen.\nNa gauna mo kere veivuke kina\nKevaka ko leqataka e dua na ka me baleta na i tuvaki ni yagomu ni oti na nomu cula, tukuna vua na nomudou vuniwai ni vuvale se dua e veiqravi e na tabana ni bula, se qiria na Healthline e na\nKevaka ko leqataka na nomu bula, qiria na 111. Tukuna vei ratou ni ko se qai cula oti ga e na i cula ni COVID-19, me rawa ni ratou vukei iko vakavinaka.\nNa veika e rawa ni lako vakaca ni oti na cula\nE rawa ni bibi sara na ka e yaco ni oti na cula, ia e sega ni dau yaco vakalwasoma.\nKevaka e a lako vakaca sara vei iko, se yaco vakatotolo sara e dua na ka ni oti na nomu cula, e na dua na gauna sa oti, mo tukuna rawa vei koya e na veicula e na gauna ko la‘ki cula kina.\nKe lako vakaca vei iko na i cula ni COVID-19, e na tiko e dua vei ira na vakailesilesi ni tabana ni bula me qaravi iko me yacova ni ko ss bula vinaka.\nNa kena vakaraitaki na revurevu ni i cula\nNa tabana e dau dikeva na veika e lako vakaca ni oti na cula se na vakayagataki ni dua na wai ni mate e Niu Siladi raraba, e yacana na Centre for Adverse Reactions Monitoring (CARM). E tu kina na i tukutuku taucoko me baleta na veileqa e dau basika ni oti na cula, se na vakayagataki ni dua na wainimate.\nE dau dikeva na CARM na veitukutuku e taura, me vukea na kena vakatulewataki na kena vakayagataki, ke i na kena soli na veiwainimate e Niu Siladi.\nKevaka ko vinakata, ko rawa ni vakaraitaka vei ratou na leqa ko sotava ni oti na nomu cula. Na nomu tukuna na revurevu ni cula vei iko, e veivuke e na kena kumuni na i tukutuku taucoko e veiyasai vuravura, ka vukea tale ga na kena kilai na veika sa yaco tiko e Niu Siladi kei na kena gadrevi me taqomaki na bula.\nMo vakaraitaka na revurevu ni nomu cula ki na CARM (external link)\nNa veika e vakaraitaki me baleta na revurevu ni i cula e Niu Siladi (external link)


1 Ka sa yaco me ra tu vakadua ka suka ki muri me rauta e dua nai kalawa mai vei ira. Ka sa vosa vei Saraemana ko Moronai: Raica, Saraemana, keimami asega ni gadreva me keimami tamata ni vakadave dra. Ko ni sa kila ni o ni sa tu oqo e ligai keimami, ia keimami sega ni gadreva me vakamatei kemuni.\n2 Raica, keimami a sega ni lako mai me vala kei kemuni ka vakadavea na nomuni dra me keimami rawata kina na kaukauwa; keimami sega tale ga ni gadreva me keimami vakataqara vua e dua na ivua ni veivakabobulataki. Ia sai koya sara ga oqori na vuna o ni lako mai kina mo ni vorati keimami; io, ni ko ni cudruvi keimami ena vuku ni neimami lotu.\n3 Ia oqo, ko ni sa raica ni sa tiko vata kei keimami na Turaga; ia ko ni sa raica ni sa soli kemuni ki na ligai keimami ko koya. Ia oqo au gadreva mo ni kila deivaki ni sa vakayacori na veika oqo vei keimami ena vuku ni neimami lotu kei na neimami vakabauti Karisito. Ia oqo ko ni sa raica ni ko ni na sega ni vakarusa rawa na neimami vakabauta oqo.\n4 Ko ni sa qai raica ni oqo na vakabauta dina na Kalou; io, ko ni sa raica ni na tokoni keimami, maroroi keimami, ka taqomaki keimami na Kalou, ena gauna kece keimami dina tiko kina vua, kei na neimami vakabauta kei na neimami lotu; ka na sega vakadua ni vakatara na Turaga me keimami na vakarusai vakavo ga kevaka keimami lutu ki na talaidredre kei na cakitaki ni neimami vakabauta.\n5 Ia oqo, i Saraemana, au sa vakaroti iko, ena yaca ni Kalou Kaukauwa Duadua ga, o koya sa vakaukauwataka na ligai keimami me keimami rawai kemuni, ena vakabauta, na ivakarau vakalotu, kei na veika keimami avakayacora ena qaravi Kalou, kei na neimami lotu, kei na veitokoni bibi ka keimami dinau tu kina vei ira na wati keimami, kei ira na luvei keimami, ena bgalala ka vauci keimami tu ki na neimami qele kei na neimami vanua; io, kei na kena taqomaki na vosa tabu ni Kalou, o koya keimami sa dinau tu kina ena vuku ni neimami marau kece sara; kei na veika kece e dau vakamareqeti kivei keimami—\n6 Io, e se sega ni ko koya kece oqo; au sa vakaroti iko ena vuku ni nomu gagadre kece me baleta na bula, mo ni solia mai na nomuni iyaragi ni valu vei keimami me kakua ni keimami vakasaqara na nomuni dra, ia me keimami na qai vakabulai kemuni, kevaka ko ni na sega tale ni lako mai ka vala kei keimami.\n7 Ia kevaka ko ni sega ni kitaka oqo, raica, ko ni sa tiko ena ligai keimami, ia au na vakaroti ira na noqu tamata mera na yaviti kemuni ka vakamavoataki kemuni mo ni mate kina, ia mo ni yali sara kina vakadua; ia me da na qai raica se ko cei me na lewai ira na tamata oqo; io, me da na qai raica se ko cei me na qai vakabobulataki.\n8 Ka sa yaco ni sa rogoca na vosa oqo ko Saraemana, sa kauta yani na nona iseleiwau, kei na isele takelo, kei na nona dakai titi ka solia ki na ligai Moronai; ka kaya vua: Raica oqo kece na neimami iyaragi ni valu; ka keimami na qai solia vei iko, ia keimami na sega ni cakava e dua na abubului vei iko, o koya keimami kila ni keimami na voroka kei ira talega na luvei keimami; ia taura na neimami yaragi ni ivalu, ka laiva me keimami lako yani ki na lekutu; ia kevaka e sega, me tu ga vei keimami na neimami iseleiwau, me keimami vala ka mate se qaqa.\n9 Raica keimami sega ni lewe ni nomuni vakabauta; keimami sega tale ga ni vakabauta ni a soli keimami ki na ligamuni na Kalou; ia keimami kila ni sa maroroi kemuni mai na neimami iseleiwau na nomuni ilawaki qaseqase. Raica, sa maroroi kemuni vinaka tale ga na nomuni apeleti ni sere kei na isasabai.\n10 Ia oqo ni sa tinia na nona vosa ko Saraemana, sa vakasuka lesu vua ko Moronai na nona iseleiwau kei na iyaragi ni valu ka a taura mai vua ka kaya: Raica, me da sa na vakaotia sara na vala oqo.\n11 Au sa sega ni nanuma rawa na vosa au sa tukuna oti, Ia ni sa bula tiko na Turaga, o ni na sega ni vakasuka, vakavo ga kevaka ko ni na vakasuka ena vosa bubului mo ni na sega ni lesu tale mai ka valuti keimami. Ni ko ni sa tiko ena ligai keimami oqo, keimami na vakadavea na nomuni dra ena dela ni qele, se mo ni na vakamuria na veika kece au sa vakatura oti.\n12 Ia ni sa cavuta oti na vosa oqo ko Moronai, sa taura lesu na nona iseleiwau ko Saraemana, ka sa cudruvi Moronai sara, a cici yani me yaviti koya; ia ni sa laveta cake na nona iseleiwau, raica, sa samuta na iseleiwau e dua na sotia i Moronai ka lutu ki ra ka ramusu kina na diana; ia sa yaviti Saraemana ka taya cecega na kuli ni uluna ka lutu ki na qele. Ia a vakasuka yani ko Saraemana ena kedra maliwa na nona sotia.\n13 Ka sa yaco ni ko koya na sotia ka tu voleka e ke ya, o koya ka a taya laivi na kuli ni ului Saraemana, a tomika cake na kuli ni uluna ena drauniuluna mai na qele, ka biuta ena ucu ni nona iseleiwau, ka dodoka yani vei ira, ka kaya ena domo levu:\n14 Me vaka ga ni sa lutu ki na qele na kuli ni ulu oqo, ka kuli ni uluna na nomuni turaga, ena vakatalega kina na nomuni na bale sobu ki na qele, ka vakavo ke ko ni solia mai na nomuni yaragi ni ivalu ka lako yani ena veiyalayalati ni veisaututaki.\n15 Era sa lewelevu, ena gauna era rogoca kina na vosa koya, ka raica na kuli ni ulu ena iseleiwau, era sa rere sara; ia era lewelevu era sa lako mai ka biuta yani na nodra iyaragi ni valu ena yavai Moronai, ka curu ki na dua na aveiyalayalati ni veisaututaki. Ia ko ira kece sara era curu ki na veiyalayalati era sa biu me ra lako yani ki na loma ni lekutu.\n16 Ka sa yaco ni sa cudru vakalevu sara ko Saraemana, ka vakayavalati ira na vo ni nona sotia me ra cudru, ka me ra vorati ira vakaukauwa cake sara na Nifaiti.\n17 Ia oqo sa cudru ko Moronai ena nodra vakadrecike na Leimanaiti; o koya sa vakaroti ira kina na nona tamata me ra valuti ira yani ka vakamatei ira sara. Ka sa yaco me ra vakatekivu vakamatei ira, io, era sa veiqati sara vakaukauwa kei na nodra iseleiwau ko ira na Leimanaiti.\n18 Ia raica, sa luvaiwale tu na veitiki ni yagodra ka galala vinaka tu na uludra ki na nodra iseleiwau gata na Nifaiti; io, raica era sa lausua ka vakamatei, io, era sa bale vakatotolo mai na nodra seleiwau na Nifaiti; ia era sa tekivu me kuitaki sobu me vaka a parofisaitaka na sotia i Moronai.\n19 Ia ko Saraemana, ni sa raica ni sa voleka me ra vakarusai kece, sa qai vakamasuti Moronai vagumatua, ka yalataka ni na veiyalayalati ko koya kei ira na nona tamata, kevaka me ra na vakabulai na kena vo, ni ra na asega ni lako tale mai me vala kei ira.\n20 Ka sa yaco ni sa lewa ko Moronai me mudu na cakacaka ni veivakamatei vei ira na tamata. Ka sa taura ko koya na iyaragi ni valu mai vei ira na Leimanaiti; ia ni sa oti na nodra aveiyalayalati ni veisaututaki, era sa qai biu me ra lako yani ki na loma ni lekutu.\n21 Na iwiliwili ni nodra mate e sega ni wiliki rawa ena kena sa rui levu; io, na iwiliwili ni nodra mate sa sivia sara, vei rau ruarua na Nifaiti kei na Leimanaiti.\n22 Ka sa yaco ni ra sa kolotaka na nodra mate ki na uciwai ko Saitoni; ia me ra laki bulu ena titobu ni wasaliwa.\n23 Ka ra sa cavutu na mataivalu ni Nifaiti, se na mataivalu i Moronai, ka lesu tale ki na nodra veivale kei na nodra vanua.\n24 Ka sa mai cava kina na ikatinikawalu ni yabaki ni nodra veiliutaki na turaganilewa vei ira na tamata i Nifai. Ia sa tini talega eke na itukutuku i Alama ka volai tu ena peleti i Nifai.\n1 Nif. 4:37; Alama 50:36.


The Fiji Times » Qito lewe ya vitu mai Ovalau\nQito lewe ya vitu mai Ovalau\nE RATOU sa na cakava tiko e dua na sotasota ni rakavi lewe ya vitu na timi ni Qereqere ena rara na Nasau Park e Ovalau e na vula qo. Ena i nakinaki ga e tiko ena kena tomani tiko ga na kena maroroi na i tuvaki ni yago ena kena mai cava na gauna ni sotasota vaka kalavo ni rakavi mai Ovalau esa na valataki tiko e $2000 kei na dua na bilo o koya e qaqa e na sotasota qo.\nNa timi e na druka e na fainala ni bilo e na kauta tiko e $900 kei rau na timi e druka e na semi fainala e na rau ya $400. Na timi e na qaqa e na Veleti e na nona tiko e $350 kei na timi e druka e na fainala ni Veleti e na nona tiko e $200.\nE na tiko talega nai covi e na veisotasota kece me vaka e vakaraitaka mai o Paul Andrews e dua na i vakalesilesi ni ni timi ni Qereqere. E tomana o Andrews ni se qai kena i matai ni gauna me na cakava e dua na sotasota ni rakavi lewe ya vitu na timi qo ni Qereqere ka ni qito tiko e na ruku ni Unioni ni rakavi e Ovalau.\nEsa na tauri tiko nai matai ni 32 na timi ena sotasota qo. E sureti talega na timi mai Viti Levu e na sotasota siga rua qo ka cici vata tiko na sotasota qo kei na basa ni valenilotu ni Ovalau Anglican Church. Ia, na i curucuru ni qito e $200 ia esa vakadeitaka na nona na vakaitavi e na sotasota qo na timi ni Waidradra mai Navua.


Tara Vou na Bai kei Jerusalemi ni Oti Nodra tu Vakavesu e Papiloni | iTalanoa Vakaivolatabu\nNodra tu Vakavesu e Papiloni me Yacova na Tara Vou ni Bai kei Jerusalemi\nE vakatovolei vakalevu na nodra vakabauta na Isireli nira tiko vakavesu mai Papiloni. Eratou a biu ina lovo bukawaqa o Setareki, Mesaki, kei Apetiniko, ia a vakabulai iratou na Kalou. A druka na mataivalu ni Papiloni vei Mitia kei Perisia. A biu ina qara ni laione o Taniela, ia a taqomaki koya tale ga na Kalou ni sogota na gusudra na laione.\nLakolako, sa qai sereki ira na Isireli o Sairusi na tui Perisia. Era lesu tale ina nodra vanua ni oti e 70 na yabaki nodra tiko vakavesu mai Papiloni. Era tekivu tara tale na valenisoro i Jiova ena gauna sara ga era suka yani kina i Jerusalemi. Ia sega ni dede era mai tarova na meca na nodra cakacaka. Sa qai tara vakaoti na valenisoro ni oti e rauta ni 22 na yabaki nodra mai tiko tale e Jerusalemi.\nTarava noda na vulica nona lesu mai Jerusalemi o Esera me mai ukutaka na valenisoro, ni oti e 47 na yabaki na kena tara vou. Ni oti tale e 13 na yabaki nona tiko o Esera, a mai veivuke o Niemaia ena kena vakavoutaki na bai kei Jerusalemi. E kovuta na iWasewase LIMA na 152 na yabaki me yacova sara na gauna oqori.\nVakacava ena vakabulai ratou na tolu na cauravou talairawarawa qo na Kalou mai na lovo bukawaqa?\nTukuna na parofita o Taniela na ibalebale ni va na vosa.\nTotogi mate o Taniela, ia rawa sara ga ni veisau na kena itotogi?\nVakayacora e dua na parofisai o Tui Sairusi e Perisia ni vakavuai Papiloni, ia qo e vakayacora tale e dua.\nEra sega ni via muria na Isireli na lawa vakatamata mera talairawarawa kina vua na Kalou. Vakacava ena vakalougatataki ira kina na Kalou?\nE marama totoka o Ranadi Vasitai, ia e sosomitaki koya o Tui Easuerosi vei Esiteri me nona ranadi vou. Na vuna?\nNira tara tiko na bai, mera vakarautaka tiko na tamata cakacaka na nodra iseleiwau kei na moto ena siga kei na bogi.\niMeli iMeli Nodra tu Vakavesu e Papiloni me Yacova na Tara Vou ni Bai kei Jerusalemi\niWasewase 5—Nodra tu Vakavesu e Papiloni me Yacova na Tara Vou ni Bai kei Jerusalemi


Wase 7 – NA VEIVAKABULAI NI DRA | NA KAUKAUWA VUNI E NA DRA I JISU\n← Wase 8 – NA VEIVINAKATI E NA VUKU NI DRA\nWase 6 – NA KAUKAUWA E NA BAI NI DRA →\n“Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na Vukuna.” – Roma 5:9\nNa vakabulai e sa imatai ni kena yaga na dra i Karisito ki na noda bula. E dina ni da sa veitalanoa e na ulutaga oqo e na veisala e so e na ivola oqo, ia e na vinaka me da dikeva vakavoleka cake, baleta na kena rui bibi.\nVei ira kece na veika e sa vakatakila vei au na Kalou, e sega ni dua e lauti au vakalevu cake mai na noqu vulica, ni uto ni vakabauta dina, ke da biuta vakatikitiki mada na duidui ni vakatavuvuli e so ka tu e na veimata lotu duidui, o ya, ni veivakabulai e basika duadua ga mai na dra nei Jisu Karisito. Na dina oqo e vakadeitaki vakaruasagavulu-ka-lima e na Veiyalayalati Vou, o ya ni dra nei Karisito, e sema dei tu ki na kena veivakabulai na Nona mate.\nNa veivakabulai e basika duadua ga mai na dra nei Jisu Karisito.\nAu vakabauta, na imatai ni gauna e sotava kina na dra i Jisu e dua na tamata, e na nona ciqoma ki na nona bula e na vakabauta, o ya e rairai dua na gauna e na vakaibalebale ka vakavu veisau duadua e na nona bula. Na tamata vakabauta taucoko ka ra sucu vou tale, era vakila na veisau oqo ni ra sotava ka ciqoma na dra i Jisu, e na dua na sala e tatara vakatitobu ki na nodra bula vakayalo, ni ra veivutuni ka vakabauta na Kalou e na vuku i Karisito. E sega ni dua na ka e vuravura oqo e rawa ni vakatauvatani kei na nona vakila e dua, na veivakasavasavataki kei na veivakavoui, e na gauna e vuya tani kina ko Jisu na ivalavala ca kei na caka cala kecega.\nNi taurivaki na dra i Jisu ki na nona bula e dua, e savata laivi kece na nona dukadukali, ka na savasava vuka e mata ni Kalou. Sa dua na ka na levu ni reki e vakila e dua na tamata ni sa sucu vou tale! Ni da raica e dua na tamata vakabauta vou vakaoqo, e na vaka beka ni da raica tikoga na tamata makawa, ka ni sega ni veisau na kena irairai vakayago kei na nona itovo. Ia, na kena irairai vakayago o ya, e dau vaka me rairai vou e na veisala e so. Eda rawa ni vakila e dua na veivakavoui e sa ovica tu e dua na gone sucu vou vakayalo ni Kalou. E vakavuqa, ni dau vaka e dua na serau kei na totoka vou e sa curuma e dua vakaoqo.\nIa, na veisau ka yaco e loma, e na gauna ni sucu vou, e sa dua na ka e dredre me vakamacalataki, ka sa dua na ka duadua e tawa kilai rawa e na bula vaKarisito. E kaya vei keda na iVola Tabu, “Ia kevaka sa tu vata kei Karisito e dua na tamata, sa qai buli vou: sa lako tani na veika makawa; raica, sa yaco me vou na ka kecega” (2 Korinica 5:17).\nNa veisau lelevu duadua, era yaco e lomana, yalona kei na nona vakasama na tamata sucu vou. Na yalo beitaki (guilt) ka dau vakabobulataka tu mai vakadede na tamata oqo, e sa taluva mai vua. Na yalo beitaki e sa dua na mate ni vakasama veivakaleqai levu duadua e rawa ni sotava e dua. E dau taubibi ka vakavu lomaleqa ki na nona bula, me vaka e dua na mavoa e sega ni mavo rawa.\nNa yalo beitaki e dau rawa me vakayadrati keda mai na moce, me veivakarerei e na veibeitaki e sa katakata dina. E dau bulia na ilatilati e na keda maliwa kei ira na wekada, ka dau vakatanitaka na itovo ni noda veitokani kei ira na tamata, ka vu mai e na levu ni lomaleqa. E dau veivakabobulataki vei keda e veigauna ni da vakila ni vakawadrava kece tiko na ka eda cakava. Na yalo beitaki e sa dua na iyaragi warumisa ni veivakarusai nei Setani.\nIa, na vanua e drodrova na dra i Jisu, e vui tani mai kina na yalo beitaki kecega. Ni basika mai na veivakabulai dina, e kau laivi kina na yalo beitaki kecega. Ni yali na yalo beitaki, e sereki na yalo me vukatubu cake me vaka na yalo i Atama, e na nodrau a gade voli kei na Kalou e na mudremudre ni siga. (Vakatekivu 3:8.) Ni yali na yalo beitaki, e sereki me galala na vakasama me rekitaka na veikilai kei na Kalou ni veivosoti, e na veisala e se sega ni bau kilai e liu.\nMe da dikeva mada na veisala e vuqa, e veivakabulai kina na dra i Jisu.\nNA DRA E VOLIA LESU NA BULA\nMatai, e na dra ga, eda sa voli lesu kina mai na ivalavala ca. E taudaku ni lotu, na vanua ga eda rogoca kina na “voli lesu”, o ya, e na sitoa ni vesu iyaya, se pawnshop. E curu yani kina e dua, ka la’ki vesuka e dua na nona iyaya mareqeti, me vaka beka na kaloko ni liga. E qai sauma vua ko taukei ni sitoa na ilavo e rau sa veiyalayalati kina. Kevaka e gadreva na tamata o ya me mai kauta lesu na nona iyaya, e dodonu me sauma lesu tale na ilavo vua na taukei ni sitoa, ka qai vakuria tale e na kena tubu. Na nona mai taura lesu tale na nona iyaya e na nona sauma vakailavo, e vakatokai me “volia lesu tale” (redemption).\nE dua beka na kena vakatautauvata, o ya, ni noda bula e a vesu tu vua na vuni ca, ia na dra i Jisu e a qai voli keda lesu, ka sauma na isau ka sega tale ni dua e sauma rawa. Na dra i Jisu duadua ga, e taukena na kaukauwa me sereki keda mai na vale ni veivesu ni valavala ca. E rawa me vakasavasavataka na tamata dukadukali duadua, ka veisautaki koya me savasava vuka ka me taucoko na nona bula. O Pita e a kaya, ni da sa sega ni voli lesu e na veika caca wale, se e na ka e sega ni tudei, ia e na dra talei ga i Jisu:\nNi dou sa kila ni dou a sega ni voli e na veika e caca wale, e na siliva se na koula, mai na nomudou ivalavala sesewa dou sa rawata mai vei ira na nomudou qase; e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina; o koya sa lesi e liu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura, a sa qai vakaraitaki e na gauna e muri oqo e na vukumudou. Ia sai koya dou sa vakabauta kina na Kalou, o koya ka vakaturi Koya cake tale mai na mate, ka solia Vua na i ukuuku; me sa i Koya ga na Kalou dou sa vakabauta ka vakanuinui kina. (1 Pita 1:18-21)\nNa dra i Jisu duadua ga, e taukena na kaukauwa me sereki keda mai na vale ni veivesu ni valavala ca.\nNa iVola Tabu e kaya vakamatata vei keda ni “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a vakadeitaka talega ko Jisu, e na Nona kaya, “Oqo na noqu dra ni veiyalayalati vou sa liviraki e na vukudra e lewe vuqa, me bokoci na ivalavala ca” (Maciu 26:28). Na Efeso 1:7 kei na Kolosa 1:14, e rau kaya ruarua, e na vuku i Karisito, “Eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io, na vakabokoci ni valavala ca.”\nMe’u tokaruataka, na dra i Jisu duadua ga e rawa me voli keda lesu. Na ilavo, e dua na iyau ka levu na kena yaga, ia na ilavo kece ka tu e vuravura, e sega ni rauta me volia lesu na bula ni duabulu na tamata ivalavala ca. Na vosoti, e sega ni ka sau rawarawa; e a vakayalia kina na Kalou na bula nei Luvena. E na Nona solia na Nona bula ko Jisu, e a titobu dina na Nona vakararawataki. Na rarawa ka a sota kaya, e sega na vosa me rawa ni tukuna na kena tarabi Vua. E a kila tu ni na colata na icolacola bibi kei vuravura taucoko e vatuvatu ni tabana, ia e a lomasoli ga me colata, me vueti keda kina mai na tawase tawamudu mai vua na Kalou. Na dra i Jisu e sa yavu-vatu dei ni noda vakabauta kei na noda bula.\nE sa dua na ka lagilagi dina vei au, e na kena a vakatakilai vei au me’u raica, ni Kalou e solia vei keda na Nona bula mai na dra i Jisu. E dodonu me da vakabauta ni na vakayacora na dra, na veika e kaya na Kalou ni na cakava. Ni da cakava oqo, eda na sega ni tovolea me da vakanuinui ki na noda caka vinaka se itovo vinaka, o koya ka na sega ni vakabulai keda rawa. Kevaka ko nanuma ni ko rawa ni vakalomavinakataka na Kalou e na nomu caka vinaka se itovo vinaka, ka sega kina na cakacaka ni dra nei Jisu, ia e sa cala sara na nomu nanuma. Eda sega ni vakabulai e na noda caka vinaka se itovo vinaka. Ia, eda vakabulai ga e na noda vakabauta na dra i Jisu, kei na noda vakatusa e gusuda ni da gadrevi Jisu me noda Turaga ka me Tui ni noda bula. (Roma 10:9.)\nMe vaka eda sa raica oti, e na Veiyalayalati Makawa, e dua na ilati e a wasei koya na bete – o ya o koya ka cabora na dra e na icabocabo-ni-soro – mai vei koya e vakasaqara tiko na veivosoti kei na veisavai. E na kena vakasama vakayalo, na ilati ka wasei keda mai vua na Kalou, sa ikoya na kena vakavotukana tu na ivalavala ca e na noda bula. Na ivalavala ca e taukena tu na kaukauwa e na noda bula vakayago, ka sega ni da rawa ni vakalasuya na dina o ya. Na ilati ni “yago ivalavala ca” oqo, e na rawa ga ni kau tani e na gauna e sa kau tani kina na ivalavala ca mai na noda bula. E sega ni da kauta laivi rawa na ilati oqori, e na noda kaukauwa vakai keda. E sega ni da kauta laivi rawa na ivalavala ca mai na yagoda, e na noda caka vinaka se e na noda sasaga ga vakatamata. Ia, e se tiko na noda inuinui: na Lami ni Kalou e sa kauta laivi oti na ilati.\nIa ni da sa sega ni rawarawa ki na vunau, ni sa malumalumu e na vuku ni tovo vakayago, sa qai lewa na Kalou me mate na ca e na yago, ni sa tala na Luvena e na itovo ni yago sa tu kina na ca, ka me isoro ni valavala ca: me da cakava rawa kina na ivalavala dodonu ni vunau, ni da sa sega ni muria tiko na itovo vakayago, eda sa muria ga na Yalo. (Roma 8:3-4)\nE kena ibalebale oqo, e na Nona a lako mai vakatamata ki vuravura ko Jisu, e a kauta laivi kina na ilati, e na Nona cabora na Yagona me keda iSosomi, ka mani vakatawayagataka kina na kaukauwa ni valavala ca e lomada. “E na sala vou ka bula, o koya sa qai vakatara vei keda ko Koya, ia sa ka e curu kina na ilati, oqori na Yagona” (Iperiu 10:20). Ia oqo, e sa dua na ka dokai ka lagilagi dina vei keda, me da vakacurumi ki na Loqi Tabu Sara vakalomalagi, ka la’ki tiko e na serau ni Kalou. (tikina e 22.) E rawa ga na veika oqo baleta ni a vakadavea na Nona dra e na vukuda na Lami ni Kalou.\nIa oqo, e sa dua na ka dokai ka lagilagi dina vei keda, me da vakacurumi ki na Loqi Tabu Sara vakalomalagi, ka la’ki tiko e na serau ni Kalou.\nE SOLIA NA VEIVINAKATI NA DRA\nNa kena vakacabori na manumanu kei na imadrali me yaco kina na veivinakati e na Veiyalayalati Makawa, e vakatavulici keda e na rua na ka. Matai, e sega ni dua na ka e cakava rawa na tamata, me sauma taucoko kina, (ka yaco vakadua ga), na isau ni valavala ca ni tamata. Karua, na kena veiokati na veimadrali duidui ka dau vakacabori e liu, e a vakaraitayaloyalotaka tikoga na kena taucoko kei na kena veiokati na dave ni dra nei Karisitio e na kauveilatai. Ka kena ikuri, me vaka na kena yaco ga vei ira era talairawarawa ki na veiyalayalati kei Koya, na mana ni veivinakati o ya, e vakakina na kena yaco ga na veivakabulai e daidai, vei ira era ciqomi Jisu e na nodra vakabauta na dra e a vakadavea.\nE a curu ko Jisu Karisito ki na serau ni mata ni dabedabe vakaTui nei Tamana, ka kauta tiko na ikaukau ni Nona dra talei. E daidai, e kacivi keda tiko na Nona dra ni sa sivi oqo e 3,500 na yabaki mai na gauna ni matai ni Siga ni Veibuluti, ka uqeti keda tiko me da, “Curu yani. Ni kua ni vakarokoroko tu mai vakayawa! Ko ni sa vakadonui e mata ni Kalou!”\nNa dra i Jisu, e sa isau ka a saumi me da sereki kina mai na vale-ni-veivesu ni valavala ca. Na vakacabo isoro nei Jisu, e sa buluta kece na nomu ivalavala ca: o koya e nakiti, kei koya e vakacalaka; o koya e vakaitamera, kei koya talega e nanumi ni tawa yaga.\nE SOLIA NA VEIVAKADONUI NA DRA I JISU\nMe tokaruataki, e sega walega ni buluta na noda ivalavala ca na dra i Jisu, ia e sauma taucoko sara na kena isau, ka sotava kece kina na isau e dodonu ka veiraurau kei na gagadre ni Kalou.\nA ra sa vakadonuya walega e na Nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na Nona dra, me vakatakila na Nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sac aka oti, ka ni sa vosota na Kalou. (Roma 3:24-25)\nNa iVola Tabu e kaya vakamatata ni da sa vakadonui e na vuku ni Nona dra. E kena ibalebale oqo ni da sa veisautaki me vaka ga eda a sega ni caka cala.\nIa na Kalou sa vakatakila na Nona loloma vei keda, ni sa mate na Karisito me noda isosomi ni da sa tamata ca. Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na vukuna. (Roma 5:8-9)\nE dua na vua ni noda sa vakadonui, o ya eda sa veisaututaki kei na Kalou, ka oqo, e qai vakatarai keda me da bulataka e dua na bula ni veimaliwai voleka kei Koya. “Ia e na gauna oqo ni dou sa tu vata kei Karisito, oi kemudou ka a yawa e liu, dou sa qai voleka mai e na vuku i Karisito” (Efeso 2:13). Na dra i Karisito e vueti keda mai na cudru ni Kalou (Roma 5:9). E vakatarai keda talega me da vorata na kaukauwa nei koya na dauveibeitaki, o Setani (Vakatakila 12:11). E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakatawayagataki kina na kaukauwa nei Setani me beitaki keda.\nE TAUCOKO NA NODA VOSOTI E NA VUKU NI DRA\nNi kaya na Vosa ni Kalou, “Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22), na vosa na “bokoci” e vakadewataki mai na vosa vakavavalagi, “remission”, ka dau tukuni me baleta na kena sa tarovi na tete ni “cancer” e na yagona e dua e tauvi koya na mate o ya. Ni vakayagataki na “remission” e na kena ibalebale oqo, e sa kilai tu vei ira era vosataka, ni rawa me lesu tale mai na mate, dina beka ni sa tarovi na kena tete. Ia, na vosa na “bokoci”, mai na kena vakadewataki mai na vosa vaKirisi, e kena ibalebale e ke, ni sa vakawabokotaki se vakayali vakadua. E kena ibalebale ni sa vakarusai ka yali vakadua, me vaka ga e sega ni a tu e liu. E na sega ni rawa me lesu tale mai. Na Yalo Tabu e vakadeitaka vei keda, ni gauna e sa vosoti kina na ivalavala ca, e sa sega ni rawa me da qai beitaki tale kina. E sa kau laivi vakadua na noda caka cala, ka na sega ni qai nanuma tale na Kalou. Ni da kerea na Kalou me vosota na noda ivalavala ca, na dra i Jisu e na kauta laivi vakadua\nKo Tevita e a vakaraitaka na vakasama oqo ni a kaya, “Me vaka na kena yawa na vanua e cadra kina na siga, ki na vanua sa dromu kina na siga, sa vakayawataka vakakina vei keda ko Koya na noda ivalavala ca” (Same 103:12). Ni raica mada na kena dina vaka “jiokaravi” (geographic reality) na ka e tukuna ko Tevita. Ni bera ni qai kila na tamata na ibulibuli ni vuravura, e a sa kila vinaka tu na Kalou na kena ibulibuli, ka a vakatakila vei Tevita e dua na ka veivakurabuitaki me baleta na noda vakabulai: o ya, na yawa ni vanua e kauta laivi kina na noda ivalavala ca mai vei keda. Na kena ivakaraitaki oqo: kevaka ko vodo waqavuka, mo vuka cake ki na vualiku (north), ko na yacova e dua na vanua, ni ko sa na tekivu vuka sobu tale tiko ki na sauca (south). Ia, kevaka e sega ni cegu na nomu vuka sobu tiko, ko sa na tekivu vuka cake tale tiko ki na vualiku. Ia, na tokalau (east), kei na ra (west), e rau na sega ni sota rawa. Ko na rawa ni vuka ki na tokalau, se ki na ra, ka ko na rawa ni vuka tu me tawamudu, ia ko na sega ni yacova rawa e dua na vanua mo rawa ni kaya kina, ni ko sa vuka sivia na tokalau, ka ko sa tekivu vuka tiko ki na ra.\nKo na sega ni yacova rawa e dua na vanua mo rawa ni kaya kina, ni ko sa vuka sivia na tokalau, ka ko sa tekivu vuka tiko ki na ra.\nE a kaya ko Tevita, ni o ya na kena yawa na vanua e sa kauta laivi kina mai vei keda na noda caka cala na Kalou. E sega walega ni savata laivi na noda ivalavala ca na dra i Jisu Karisito, ia e vakawabokotaka tani mai vei keda na ivalavala ca, me da savasava vuka, e na kena ivakarau ka rawata duadua ga o Koya.\nE VAKASAVASAVATAKI KEDA NA DRA\nNa dra i Jisu, “a sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7). E dau vakavuqa, e na noqu raivotu mai vua na Kalou, au sa raica na iyaloyalo ni valavala ca, ni ra taubena tu na tamata me vaka na vatu e vesu tu e domodra. Na iyaloyalo vakaloloma oqo e ivakaraitaki matata ni nodra itutu vakayalo na tamata ka ra se sega ni vakatusai ira, ka ra se sega ni vakabauti Jisu me vosoti ira.\nIa, ni da ciqomi Koya, na dra talei ni Lami ni Kalou e na vakasavasavataki keda mai na caka cala kece eda sa vakayacora. “Vei Koya sa lomani keda, ka savai keda mai na noda ivalavala ca e na Nona dra dina” (Vakatakila 1:5). E vakavoui keda vakadua na kauveilatai. Au kila ni’u sa savasava vuka ka sa vakavinakataki tale na noqu bula.\nE sega ni dua na ka e rawa ni vakatauvatani ki na kaukauwa kei na yalodei ko vakila, ni ko kila ni ko sa sega ni beitaki. Kevaka ko kila tu ni sega na nomu cala, ka ko tu e na dodonu, ko na rawa ni sotava na veibeitaki lasu kece ka vakanamata mai vei iko. Eda sega ni vakadonui e na vukuda vakai keda, e na vuku ni caka cala eda a cakava. E kena ibalebale ni sega vei keda na kaukauwa me da taqomaki keda mai na lewa ni Kalou. Ia, na dra i Karisito e sa veisautaka na veika kece. E kaya vei keda na Iperiu 13:12, ni da sa vakatabui e na vuku ni dra i Jisu. E kena ibalebale oqo, ni da sa vakatabui e mata i Jiova.\nE dina ni rau viavia tautauvata na ka e rua oqo, ia na vakasavasavataki kei na vakaduavatataki, e rau ka duidui. E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakasavasavataki kina mai na ivalavala ca kei na beitaki, e dua na tamata vakabauta ka sa ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito ki na nona bula, ka sa vakatarai koya talega me vakaduavatataki kina vua na Kalou.\nOqo na ka eda gadreva vakalevu duadua: na vosoti ni valavala ca, na kau laivi ni veibeitaki, na savai ni lomada, kei na vakasavasavataki ni noda lewa-eloma, e na vuku ni dra i Jisu. Mo sili kina, ko na qai “vulavula vakalevu ka vakalailai na uca-vulavula” (Same 51:7).\nE na vakatanievei na dra nei Karisito, o Koya ka vakacabori Koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula? (Iperiu 9:14)\nSa sinai na yaloqu e na vakavinavinaka e na vuku ni dra i Jisu. E dau vakawasoma e na gauna ni sokalou, ni’u dau raica na kena sa boro damudamu tu na lalaga ni veivale ni lotu. E vakakina na kena boro damudamu talega na tevale ni vunau. Ni ra lako cake mai na tamata me ra soli bula vua na Kalou, au dau raica ni ra sa vui ka vakasavasavataki. Era dau kaya, “Au vakila sara ga na noqu sa savasava vuka. E vaka ni’u sa vakasilimi e na uciwai ni bula.” E wasoma talega na noqu sa raica na nodra laivi ira na tamata na yalo velavela, ka ra sa dro tani.\nE na dua na gauna, au a vunautaka tiko na Vosa ni Kalou mai Trinidad. Au a vakabibitaka tiko na kaukauwa ni veivakabulai ni dra i Jisu me vueti ira na tamata mai na nodra caka cala. E na gauna au qai kacivaka kina na veisureti ni soli bula, e rauta ni drau vakacaca na tamata – ka levu ga vei ira era lotu vakaMoselamani – era sa lako cake mai me ra ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito me nodra i vakabula.\nE VEIVAKATURI CAKE TALE MAI NA MATE KA SOLIA NA BULA TAWAMUDU NA DRA\nNa dra i Jisu e taukena talega na kaukauwa me veivakaturi cake tale mai na mate. Me vaka ga na kena sa mate na yago ka sa kau laivi mai kina na dra, sa vakakina na vakabauta e mate, ni sega kina na dra veivakasavasavataki i Jisu. Se, sa na wili me vakabauta ka sa vakatawayagataki, baleta ni vakararavitaki tu ki na dua na ka e mate.\nNa wainimate, e rawa ni taukena na kaukauwa veivakurabuitaki me vakabula na tauvi mate, ia na dra duadua ga i Jisu Karisito, e taukena na kaukauwa me vakatura cake tale na mate. Sa ka rawarawa sara vua e dua na tamata yalo vakatani ka tauri dakai tu, me kauta laivi na bula, ia , na dra duadua ga i Jisu, e rawa ni kauta lesu mai na bula. E na vuku ni dra i Jisu, era na curuma bula kina na mate ko ira era vakabauti Koya; ka ra na bula tawamudu talega vata kei na Kalou! E a kaya ko Jisu,\nE dina, e dina au sa kaya vei kemudou, o koya sa vakabauti au sa rawata na bula tawa mudu. Koi au na madrai ni bula. Sa kania na mana mai na veikau ko ira na nomudou qase, a ra sa mate ga. Sai koya oqo na madrai , sa lako sobu mai lomalagi, me ra kania na tamata, ka sega ni mate. Koi au na madrai bula sa lako sobu mai lomalagi; kevaka sa dua e kania na madrai oqo, e na bula ka tawa mudu; ia na madrai ka’u na solia sa lewequ, o koya ka’u na solia me bula kina ko ira na kai vuravura. (Joni 6:47-51)\nSa gagadre tawamudu ni tamata kece me bula tawamudu. Eda sa gadreva kece me da kila ni da na bula tu ga, e na gauna eda sa takali yani kina. Ko Jisu, e sa solia tu vei keda na sala me vakamamautaki kina na noda gagadre tawamudu oqori. Ko ira na veimataqali lotu lelevu kece, era vakatavuvulitaka e dua na itovo ni bula tawamudu ni sa oti na bula oqo, ia, na lotu vakaKarisito duadua ga, e rawa ni kaya ni o Koya ka a tauyavutaka na lotu oqo, e sa ivakadinadina ni tucake tale mai na mate.\nNa lotu vakaKarisito duadua ga, e rawa ni kaya ni o Koya ka a tauyavutaka na lotu oqo, e sa ivakadinadina ni tucake tale mai na mate.\nIa ni sa lewe vata ka dra vata ko ira na gone, sa yaco talega ko Koya me vakakina; me vakamalumalumutaki koya kina sa lewa na mate, o koya na tevoro, e na vuku ni mate; me sereki ira talega era vaka na bobula e na nodra bula voli taucoko ni ra sa rerevaka na mate. (Iperiu 2:14-15)\nE a lako mai ki vuravura ko Jisu, me rawa vakalevu na bula (Joni 10:10), ia e a lako talega mai me rawa kina na bula tawamudu: “Oi au na vu ni tucake-tale, kei na vu-ni-bula: ko koya sa vakabauti au, kevaka sa mate, e na bula ga: ia ko koya yadua sa bula ka vakabauti au, e na sega sara ni mate” (Joni 11:25-26). Me vaka ni sa tu e na dra na bula, e na vuku ni Nona dra ga, o koya eda na bula kina ni sa cava noda bula. Au vakabauta ni kaya na iVola Tabu, ni ko Jisu, e a vakaturi cake mai na mate e na kaukauwa ni Nona dra vakai Koya:\nIa na Kalou ni veivakacegui, o Koya ka kauta tale mai na mate na noda Turaga ko Jisu, na nodra iVakatawa levu na sipi, e na vuku ni dra sa ia kina na veiyalayalati tawa mudu, me vakavinakataki kemudou mada ko Koya e na ivalavala vinaka kecega, mo dou cakava na Nona lewa, ka me cakava ko Koya e na lomada na ka sa vinaka Vua. (Iperiu 13:20-21)\nBaleta ni sa bula tiko ko Jisu, era na vakabulai talega mai na mate ni yagodra, ko ira na tamata vakabauta, e na vuku ni dra talei ni Lami. E na dua na siga, eda na soqoni kina vata kei ira era sa vakabulai mai lomalagi, kei ira na jerupi, kei ira na lewe ruasagavulu-ka-va (Vakatakila 5:11), ka da na qai lagata, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli Vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka” (v 12).\nNA IMADRALI CECERE DUADUA\nE dau talanoataki na kedrau italanoa e dua na veiganeni, ka rau a sucu vata mai kei na dua na mate ni dra kunekunei dredre, ka rau gadreva na veiqaravi maqosa sara mai vei ira na vuniwai. O koya na gonetagane, me vaka ni se qai yabaki tolu ga, e a sa tekivu sotava na kaukauwa ni mate o ya. E a gadreva vakatotolo na gonetagane oqo na soli ni dra, ka sa kilai ni ko ganena duadua ga e tiko vua na mataqali dra e veiganiti kei koya. E sa tekivu sara me ratou vakamacalataka vakamalua vei goneyalewa, ko rau na itubutubu kei ratou na vuniwai, na ituvaki ni veika e gadrevi me caka: o ya, ni sa gadreva o ganena na soli ni dra, ka sa ikoya duadua ga e rawa ni solia vua.\nE mani galu vakadede tu ko goneyalewa, ka rairai vakasamataka vakatitobu sara na ibalebale ni veika e tukuni vua. Ia, ni dede vakalailai, e sa mani vakadonuya me ratou taura na vuniwai na nona dra, me soli vei ganena. A mani davo sara e na dela ni teveli, ka sa vakacuruma sara na icula ki ligana na nasi. E vakaraica matua toka ko goneyalewa ni sa drodro na nona dra ki loma ni tavaya ka na vakayagataki me soli kina vei ganena. Ni sa oti na tauri ni nona dra, e a ucuna sara mai tuba ko nasi na icula, ka kaya sara vei goneyalewa, “Ko sa gone vinaka dina ni ko sega ni rere se tagi. Ia, tu sara mo lako.”\nE a veilecayaki vakalevu ko goneyalewa, ka tarogi nasi sara, “Ia, au na qai mate e na gauna cava?”\nE a nanuma cala ko goneyalewa ni sa na mate o koya, me bula kina ko ganena, ia e a qai solia ga na nona dra e na yalo lomasoli, dina ga ni nanuma tu ni sa na mate.\nIa, na yalololoma kei na yalo lomasoli vakaoqo, e sa kunekunei dredre e daidai. E lewe vica wale sara vei keda, eda na solia na noda bula e na vukudra na noda daulomani, kevaka e gadrevi. E Dua ga, e rawa ni sauma na noda ivalavala ca, e na Nona vakatara me vakadavei na Nona dra, ka sa i Jisu, e a solia na Yagona kei na Nona dra, e na yalololoma kei na yalo lomasoli, me daru vueti kina, ko iko kei au. E sega tale e dua me veirauti kei na bibi ni isau me saumi. E sega tale e dua, me na rawa me noda imadrali ka me sauma na isau e gadrevi.\nKa sa i Jisu, e a solia na Yagona kei na Nona dra, e na yalololoma kei na yalo lomasoli, me daru vueti kina, ko iko kei au.\nKO KARISITO E LOMADA\nMai na itekivu ni Vakatekivu, me yaco sara ki na icavacava ni Vakatakila, e vakaraitaka tiko vei keda na Kalou ni gadreva e dua na kawatamata, o koya e na vakarokorokotaki Koya ka lomani Koya. E a kila dei tu ni sega ni dua e rawa me talairawarawa taucoko ki na Lawa ka a soli mai vei Mosese, ka qai tala mai kina na Luvena duabau, me mai vueti keda ka solia talega vei keda na Yalona, na Yalo Tabu. Ia, ni da veivutuni ka vakatusa na noda ivalavala ca vua na Turaga, ka da solia Vua na noda bula, e cakava o Koya e dua na ka veivakurabuitaki – e lako mai ka mai vakaitikotiko e lomada, ka sa vakavoutaki tale kina na noda veitokani kei na Tamada vakalomalagi.\nAu via vakauqeti iko mo ciqomi Jisu kei na vakacabo isoro cecere ka sa cakava e na vukumu. Kevaka ko se sega ni kilai Jisu, wilika na iVola Tabu ka vulica na veika me baleti Koya. Ko gadreva mo kila vinaka sara se o cei o Koya. Na iVola Tabu, e sa Nona Vosa dina na Kalou, ka kaya tiko ni dodonu mo sucu vou ki na matanitu ni Kalou:\nSa vosa ko Jisu ka kaya vua (vei Nikotimo), E dina, e dina, au sa kaya vei iko, “Kevaka sa sega ni sucu tale na tamata, e na sega ni raica rawa na matanitu ni Kalou. (Joni 3:3)\nNa nomu ivalavala ca, e sa rawa me savai mai na veivakadonui e sa vakatara na dave ni dra i Jisu e na kauveilatai. Se mani vakacava na nomu nanuma ni ko sa tamata ca duadua e delai vuravura, ko se rawa ga ni vuki vei Jisu, me vosoti kina na nomu caka cala kece. Ko rawa ni cavuta na qaqa ni masu oqo, “I Jisu, au sa vakabauta ni ko ni sa Luve ni Kalou ka noqu iVakabula. Au vakabauta ni ko Ni a mate e na kauveilatai, ka tucake tale, me rawa ni’u bula vou kina vei Kemuni. Au kerei Kemuni mo Ni vuya laivi na noqu ivalavala ca e na Nomuni dra savasava, ka mo Ni vakasavasavataki au. Ni vakasinaiti au e na Nomuni Yalo Tabu, me rawa ni’u bula kina e Vukumuni. Au sa cabora na noqu bula me’u lomani Kemuni ka qaravi Kemuni. Emeni.”\nKevaka ko a cavuta na masu o ya mai na uto ni lomamu, e na yalodina na Kalou me vosoti iko ka vakasavasavataki iko taucoko. E na solia vei iko na iloloma ni Nona Yalo Tabu, o Koya ka na mai vakaitikotiko e lomamu, ka vukei iko mo talairawarawa Vua ka qaravi Koya. Ko sa na okati mo lewe-ni-vuvale ni Kalou, ka ra na yadravi iko ka taqomaki iko na Nona agilosi.\nE na dua na siga, o Koya sara ga ka a vakadavea na Nona dra e na vukuda, e sa na noda Turaga-ni-lewa. E kaya na iVola Tabu, “Sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa” (Iperiu 9:27). E na vinaka me da dau nanuma tikoga na Nona vakacabo isoro e na vukuda, ka me da cabori keda taucoko Vua. Au vakauqeti iko mo se tei cakava rawa oqo, ka ni ko sega ni kila tu, se na auwa cava ko na sotavi Koya kina, o Koya na nomu Turaga-ni-lewa.\nAu vakauqeti iko mo se tei cakava rawa oqo, ka ni ko sega ni kila tu, se na auwa cava ko na sotavi Koya kina na nomu Turaga-ni-lewa.\nVAKABAUTA NA DRA\nKo na sega ni sauma rawa na isau ni nomu ivalavala ca, ka sega talega, e na nomu talairawarawa, mo rawata na isolisoli ni lagilagi. Ia, ko Jisu e sa lomasoli me kauta laivi kece na nomu ivalavala ca, ka solia talega vei iko na isolisoli ni bula e na Nona matanitu lagilagi, kevaka walega ko vakatara mo vakararavitaka Vua na nomu vakabulai.\nKo sa luve ni Kalou li? Ko sa wilika na Turaga ko Jisu Karisito me nomu iVakabula? Ko veimoqe tiko beka kei na ivalavala ca e na nomu bula? Ko sa gadreva dina beka mo sereki mai na ivesu ka tarovi iko tiko mo marautaka na bula e na kena cecere duadua? E a vakadavea na Nona dra ko Jisu, mo kunea kina na veivosoti kei na vakacegu. Vakabauta na dra i Jisu, o koya ka bokoca na ivalavala ca kecega. E sa cecere ka kaukauwa cake na Nona dra, mai na nomu ivalavala ca. Vakabauta ni a mate e vukumu ka tucake tale mai na mate me vosoti iko e na vuku ni nomu ivalavala ca.\nE kureitaki se boroi na dra ni Lami ki lomada e na vakabauta. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa vakabauta sa ia kina ko Koya na kana vata ni lako-sivia, kei na kureitaki na dra, me kakua ni tarai ira ko koya sa vakamatei ira na ulumatua” (Iperiu 11:28). Vakabauti Jisu, na nomu Bete Levu, me kureitaka ki lomamu na Nona dra ni veivinakati.\nE kureitaki talega ki lomamu na Nona dra, ni ko vakamalumalumutaki iko e na serau ni Kalou, ka guta mo vakasaqarai Koya. E na masu kilai levu ni kere veivosoti nei Tevita, e vakatusa kina o koya na dina oqo:\nKemuni sa sega ni vinakata me’u vakacabo isoro, se’u na cakava: Ko ni sa sega talega ni rekitaka na isoro kama. Ai soro vua na Kalou na yalo sa raramusumusu; a yalo sa ramusu, ka bibivoro, ko Ni na sega ni cata, na Kalou. (Same 51:16-17)\nE na vakasama vakayalo, na dra i Jisu e tagica tiko me vueta na yalomu. Me vaka au sa kaya oti, e vakatutusa tiko vakadomoilevu cake na Nona dra e na vukumu, ka lailai na rorogo ni veibeitaki ni nomu ivalavala ca. Ia, e sega ni yaga vei iko na kaukauwa ni dra i Jisu, kevaka e sega ni kureitaki ki lomamu kei na nomu lewa-eloma.\nKevaka ko tamata vakabauta, ko sa bula tiko beka e na ibalebale kece ni nomu vosoti kei na nomu ciqomi e na vuku i Jisu? E sa nomu oti tu beka ka sa vakadeitaki tu na nomu inuinui ni bula tawamudu? Kevaka e sega, ko rairai se sega ni vakayagataka kece tiko na yaga ni kureitaki ni dra ki na nomu bula. Kakua ni vakatara e dua na yalo beitaki me bula tale tiko e nomu lewa-eloma, ia mo sili e veisiga e na dra talei i Jisu, o koya “sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7)\nE vakakina na nona vosa e dua na dau buli serekali kilai levu, ni kaya,\nNa dra talei ni Lami e sa noda inuinui ka noda ivakadei. E sega ni vakaiyalayala na ka e sa vakayacora na dra, ka rawa talega ni vakayacora. E vakadeitaka vei keda na dra na noda sa vakabulai kei na noda sa vosoti. Me tokaruataki, eda sega ni vakanuinui rawa ki na noda caka vinaka me da rawata kina na veivosoti, baleta eda na sega ni yacova rawa na ivakatagedegede ni vinaka e veirauti kei na noda dinau ni valavala ca. Ia, na dra i Karisito, e sa solia vei keda na veivueti e veirauti ka talei duadua. “O koya eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io na veibokoci ni valavala ca, me vaka na Nona loloma levu” (Efeso 1:7). Na Nona dra e sa cakava na veika e sega ni dua tale na ka, se dua tale na tamata, e cakava rawa.\nNi qai sikova talega na websites oqo:\nNa iNaki Vuni E 5 Ni Nomu Bula\nGallery of Calvary\nNi sarava e ke na Jesus Movie e na vosa vakaViti.


Masu o Jisu ena Were o Kecisemani | Bula i Jisu\nMACIU 26:30, 36-46 MARIKA 14:26, 32-42 LUKE 22:39-46 JONI 18:1\nGOLE O JISU INA WERE O KECISEMANI\nTITIRI ME VAKA NA DRA NONA BUNO\nNi masu oti kei ratou nona yapositolo yalodina o Jisu, eratou ‘lagasere ni vakacaucau, eratou gole sara ina Ulunivanua ni Veiolive.’ (Marika 14:26) Eratou gole ina were o Kecisemani ena tokalau, me vaka ga e dau cakava o Jisu ena veigauna sa oti.\nNi ratou yaco ina dua na vanua ena loga ni veiolive, e biuti ratou toka e kea na walu na yapositolo. De dua ratou toka volekata na icurucuru ina were ni kaya vei ratou o Jisu: “Dou dabe toka i ke meu lai masu mada e kea.” E gole sara o Jisu qai kauti ratou na le tolu—o Pita, Jemesa, kei Joni. E rarawa vakalevu na lomana qai kaya vei ratou na le tolu: “E vusolo sara ga na lomaqu, vaka ga au sa mate. Dou tiko eke me datou yadra tiko.”—Maciu 26:36-38.\nE biuti ratou o Jisu qai toso vakalailai i liu, e ‘tekiduru qai masu.’ Na cava e masulaka vua na Kalou ena gauna dredre qori? E kaya: “Tamaqu, e rawarawa na ka kece vei kemuni, ni kauta tani vei au na bilo qo. Ia me kua ni yaco na lomaqu, me yaco ga na lomamuni.” (Marika 14:35, 36) Sega ni kena ibalebale qori ni sa veisau na loma i Jisu, me sa kua ni cabora nona bula me ivoli!\nE dau raica tu mai lomalagi o Jisu na nodra vakararawataki kei na nodra vakamatei eso ena ligadra na kai Roma. Qo ni mai bula vakatamata, sa rawa ni vakila tale ga na rarawa kei na mosi. E sega ni via vakasamataka na veika ena vakayacori vua. Ia na vuna levu e rarawa kina, oya ni kila ni nona vakamatei me vaka e dua na daubasulawa ena vakarogorogocataki kina na yaca i Tamana. Sa vo ga e vica na aua me vakaliligi ena kau, me vaka e dau caka vua e vosavakacacataka na Kalou.\nE dede toka nona masu o Jisu sa qai lesu vei ratou na tolu na yapositolo. Ni raica ni ratou moce tu, e kaya sara vei Pita: “Vakacava, dou sega ni rawa ni yadra vata tiko kei au me dua mada ga na aua? Dou yadra tiko, dou masu tiko ga mo dou kua kina ni temaki.” E kila o Jisu ni curuoso nodratou vakasama na yapositolo, sa bogilevu tale ga. E kaya: “E gu na yalo, ia sa malumalumu ga na yago.”—Maciu 26:40, 41.\nE lako tale ena ikarua ni gauna o Jisu qai kerea me kauta tani vua na Kalou na “bilo qo.” Ni lesu vei ratou na tolu na yapositolo, eratou se baci moce tu. A dodonu me ratou yadra tiko me ratou kua ni rawai ena veitemaki. Ni vosa vei ratou o Jisu, eratou “sega ni kila na cava me ratou kaya vua.” (Marika 14:40) E lako ena ikatolu ni gauna o Jisu, e tekiduru qai masu.\nDua na ka nona kauaitaka o Jisu na kena vakarogorogocataki na yaca i Tamana ena nona vakamatei me vaka na daubasulawa. E rogoca tu o Jiova na masu i Luvena, qai tala mai e dua na agilosi me vakaukauataki koya. Ia e sega ni cegu nona vakamamasu o Jisu vei Tamana, “sa qai masu ga vagumatua.” Dua na itavi levu sa vakataqari toka qo e taba i Jisu! Na ka e vakarau caka vua e vakatau tiko kina nona bula kei na nodra bula o ira na vakabauta. Na levu ni kena curuoso nona vakasama, e ‘titiri sara kina nona buno ina qele me vaka na dra.’—Luke 22:44.\nEna ikatolu ni gauna e lesu kina o Jisu vei ratou nona yapositolo, eratou moce tale tu. E kaya: “Qo e sega ni gauna ni moce kei na vakacegu! Sa voleka na aua me soli yani kina na Luve ni tamata vei ira na ivalavala ca. Dou tucake, me datou lako. Raica! Sa voleka mai o koya ena soli au.”—Maciu 26:45, 46.\nTITIRI NONA BUNO ME VAKA NA DRA\nE sega ni vakamacalataka na vuniwai o Luke na sala e ‘vaka kina na dra’ na buno i Jisu. (Luke 22:44) A rairai vakatauvatana tiko ga na buno ina titiri ni dra mai na mavoa. Dua tale na vakasama e tukuna o Dr. William D. Edwards ena mekesini The Journal of the American Medical Association (JAMA): “E tu tu yadua me veiwaki na buno kei na dra (na ituvaki qori e vakatokai me hematidrosis . . . ) ia e rawa ni yaco ni sa curuoso vakalevu nona vakasama e dua . . . Ni curuma na dra na tikiniyago e vakavuna na buno, sa malumu ga mai na kuliniyago.”\nE kauti ratou i vei na yapositolo o Jisu ni ratou biubiu mai na tabavale e cake?\nNa cava eratou cakava na tolu na yapositolo ni lai masu o Jisu?\nNa cava e kilai me baleti Jisu ena kena titiri me vaka na dra nona buno?\niMeli iMeli Masu ena Levu ni Vusolo ni Lomana\njy wase 123 t. 282-283


WILIKA ENA VOSA Abbey Acholi Afrikaans Aja Alur American Sign Language Amharic Armenian Ateso Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Belize Kriol Biak Bicol Bolivian Sign Language Boulou Cebuano Changana (Mozambique) Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuabo Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Cuban Sign Language Czech Danish Douala Drehu Dusun Dutch English Ewe Filipino Sign Language Finnish Fon French French Sign Language Futuna (East) Ga Galician German German Sign Language Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Herero Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Ibanag Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Isoko Italian Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Khana Kikaonde Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kinande Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lahu Lari Lhukonzo Lingala Lomwe Luganda Luo Luvale Macedonian Macua Malawi Sign Language Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mashi Mauritian Creole Maya Mbunda Mingrelian Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Myanmar Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Norwegian Nsenga (Zambia) Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Otetela Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Samoan Sango Sena Sepedi Sesotho (South Africa) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yacouba Yapese Zambian Sign Language Zande Zapotec (Lachiguiri) Zimbabwe Sign Language vakaViti\n“Rokova na tamata kece, lomani ira na mataveitacini kece, rerevaka na Kalou, vakarokorokotaka na tui.”—1 PITA 2:17.\n1, 2. (a) Na veidusimaki nei cei e vinakati meda muria? (b) Na taro cava eda na veivosakitaka ena wase qo?\nNI O se gone, de dua erau na kerei iko ena so na gauna na nomu itubutubu mo cakava e dua na ka o sega ni taleitaka. O lomani rau, o kila tale ga ni dodonu mo talairawarawa. Ia de so na gauna o sega ni via cakava qori.\n2 Eda kila ni lomani keda na Tamada o Jiova. E karoni keda qai vakarautaka na ka kece meda marautaka na bula. E dusimaka na sala meda rawaka kina. Eso na gauna, e vakayagataki ira eso tale mera dusimaki keda. Dodonu gona meda doka na veiliutaki i Jiova. (Vosa Vakaibalebale 24:21) Na cava e dredre kina ena so na gauna meda ciqoma na veidusimaki? Na cava e tukuna kina o Jiova meda muria na veidusimaki? Eda na vakaraitaka vakacava nida doka na nona veiliutaki?—Raica na iKuri ni iVakamacala 9.\n3, 4. A tekivu vakacava na ivalavala ca? Na cava ena vakadredretaka noda ciqoma na veidusimaki?\n3 E dau noda ivakarau na tamata meda veivorati. E tekivu qo ni rau valavala ca na imatai ni tagane kei na yalewa, o Atama kei Ivi. Erau buli me rau uasivi, ia erau vorata na veiliutaki ni Kalou. Tekivu mai na gauna qori eda sa sucu ivalavala ca na tamata kece. Dua na vuna e vakadredretaka meda ciqoma na veidusimaki i Jiova kei ira na tamata, oya nida ivalavala ca. Dua tale nira ivalavala ca o ira e vakayagataka o Jiova mera veidusimaki.—Vakatekivu 2:15-17; 3:1-7; Same 51:5; Roma 5:12.\n4 Nida ivalavala ca, so na gauna eda na dokadoka. E vakadredretaka qori na ciqomi ni veidusimaki. Me kena ivakaraitaki, e Isireli makawa a digitaki Mosese o Jiova me liutaki ira na nona tamata. O Kora e dua na turaga a qaravi Jiova tu vakadede, a dokadoka qai sega ni dokai Mosese. A liutaki ira tiko na tamata ni Kalou o Mosese, a sega ga ni dokadoka. E vakamacalataki ni turaga yalomalumalumu duadua ena gauna ya. E sega ga ni muria o Kora na nona veidusimaki. E vakamua mada ga e dua na ilala levu mera tomani koya mera vorati Mosese. Na cava e qai yaco vei Kora kei ira na veivorati? Era qai vakamatei. (Tiko Voli Mai na Lekutu 12:3, 16:1-3, 31-35) Eda wilika ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki eda vulica kina na rerevaki ni dokadoka.—2 Veigauna 26:16-21; raica na iKuri ni iVakamacala 10.\n5. Era vakayagataka cala vakacava eso na nodra kaukaua?\n5 De o sa rogoca ni tukuni, “E veivakaleqai na kaukaua.” Ena veigauna sa sivi, levu era vakayagataka cala na nodra kaukaua. (Wilika Dauvunau 8:9.) Me kena ivakaraitaki, a turaga vinaka qai yalomalumalumu o Saula ena gauna a digitaki koya kina o Jiova me tui kei Isireli. A kadre e lomana na dokadoka kei na vuvu, yaco sara me lai vakararawataki Tevita, e dua e sega nona cala. (1 Samuela 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11) A qai tui o Tevita, a dua tale ga vei ira na tui vinaka duadua e Isireli. Ia a yaco na gauna me vakayagataka cala o Tevita na nona kaukaua. A veiyacovi kei Pacisepa na wati Uraia, qai saga me vunitaka nona valavala ca ni tuvanaka me vakamatei o Uraia ena bucanivalu.—2 Samuela 11:1-17.\nVUNA MEDA DOKA KINA NA VEILIUTAKI\n6, 7. (a) Ena uqeti keda vakacava noda lomani Jiova? (b) Na cava ena vukei keda meda talairawarawa ke mani dredre mada ga?\n6 Eda doka na veidusimaki i Jiova nida lomani koya. Nida lomani Jiova vakalevu, eda na vinakata meda vakamarautaki koya. (Wilika Vosa Vakaibalebale 27:11; Marika 12:29, 30.) Mai na gauna erau bula kina ena were o Iteni na imatai ni veiwatini, a vinakata o Setani mera vakatitiqataka na tamata na dodonu ni veiliutaki i Jiova. E vinakata na Tevoro meda nanuma ni sega ni dodonu me tukuna vei keda o Jiova na ka meda cakava. Ia eda kila ni lasu qori. Eda duavata kina kei na veivosa qo: “E ganiti kemuni Jiova, na neimami Kalou, me nomuni na lagilagi, na vakarokoroko, kei na kaukaua, ni oni bulia na ka kece.”—Vakatakila 4:11.\n7 Ni o se gone, rairai o vakavulici mo talairawarawa vei rau nomu itubutubu, ke o bese mada ga. Nida nona dauveiqaravi tale ga o Jiova, so na gauna ena dredre noda talairawarawa. Ia eda lomani Jiova da qai dokai koya, eda cakava na ka kece eda rawata meda talairawarawa kina vua. E ivakaraitaki vinaka o Jisu. E talairawarawa vei Jiova ena gauna dredre mada ga. Ya na vuna e tukuna kina vei Tamana: “Me kua ni yaco na lomaqu, me yaco ga na lomamuni.”—Luke 22:42; raica na iKuri ni iVakamacala 11.\n8. Sala cava e dusimaki keda kina o Jiova? (Raica na kato “ Muria na iVakasala.”)\n8 Nikua, e levu na sala e dau veidusimaki kina o Jiova. Me kena ivakaraitaki, e solia vei keda na iVolatabu. E vakarautaki ira na qase ni ivavakoso. Eda doka na veiliutaki i Jiova nida dokai ira e vakayagataka tiko mera dusimaki keda. Ke da cata nodra veivuke, e vaka sara ga eda sa saqati Jiova tiko. Nira saqati Mosese na Isireli, e raica vakabibi na tikina qo o Jiova. E raica ni vaka sara ga era saqati koya tiko.—Tiko Voli Mai na Lekutu 14:26, 27; raica na iKuri ni iVakamacala 12.\nENA so na gauna era na vakasalataki keda eso ena ivakavuvuli vakaivolatabu. Ia ena rawa ni dredre meda ciqoma, qo e tolu na vuna.—Vosa Vakaibalebale 19:20.\nEda nanuma ni sega ni ganiti keda na ivakasala. De da nanuma ni o koya e vosa tiko qori e sega ni kila vinaka na keda ituvaki. (Iperiu 12:5) Ia vakasamataka mada ke tiko na vuna vinaka e cakava kina qori. (Vosa Vakaibalebale 19:3) Ni o kila vinaka na vuna e veivakasalataki kina, ena rawarawa nomu ciqoma.—Wilika Vosa Vakaibalebale 4:13.\nEda sega ni taleitaka na sala e tau kina. Ena uasivi ga nona veivakasalataki e dua e uasivi. (Roma 3:23; Jemesa 3:2) Meda kua ni vakasamataka na sala e tau kina, vakasamataka ga na ka e tukuni, kei na sala o na rawa ni muria kina.\nEda nanuma ni sega ni gadrevi meda vakasalataki ena vuku ni noda yabaki se na levu ni ka eda kila. E Isireli makawa, e vakasalataki ira mada ga na tui o ira na parofita, na bete, kei na so tale ena nona matanitu. (2 Samuela 12:1-13; 2 Veigauna 26:16-20) Nida ciqoma ena yalomalumalumu na ivakasala e yavutaki vakaivolatabu, ena vukei keda meda volekati Jiova.—Taito 3:2.\nNanuma tiko ni isolisoli i Jiova na ivakasala e yavutaki vakaivolatabu, e lomani keda, e kila tale ga na ka eda na vinaka kina. Ciqoma qai muria ena nomu vinaka taucoko.—Iperiu 12:6-11.\n9. Ena uqeti keda vakacava na loloma meda muria na veidusimaki?\n9 Nida doka na veiliutaki e vakaraitaka nida lomani ira tale ga na mataveitacini. Vakasamataka ga va qo. Ni yaco na leqa tubukoso, era dau cakacaka vata e dua na timi ni vakacoko mera kua ni vakaleqai kina e levu. Ena yaga sara ke dua e tuvanaka, ra qai muria na veidusimaki na lewe ni timi. Ia vakacava ke dua e vakalecalecava na veidusimaki qai cakava na ka ga e via cakava? Ke vinaka mada ga nona inaki, nona sega ni vakarorogo ena vakavu leqa ina timi, rawa sara ga nira mavoa kina vakaca. Qori tale ga na ka e rawa ni yaco ke da sega ni muria na veidusimaki i Jiova kei ira e lesia mera veiliutaki. Ia nida talairawarawa vei Jiova, eda vakaraitaka nida lomani ira na mataveitacini da qai doka na ituvatuva i Jiova.—1 Korinica 12:14, 25, 26.\n10, 11. Na cava eda na veivosakitaka qo?\n10 E vinaka na ka kece e tukuna o Jiova. Ena yaga vei keda kece noda doka na veiliutaki ena vuvale, na ivavakoso, kei ira na vakailesilesi vakamatanitu.—Vakarua 5:16; Roma 13:4; Efeso 6:2, 3; Iperiu 13:17.\n11 Ke da via veidokai ena yaga meda kila na vuna e vinakata kina o Jiova meda cakava qori. Meda raica sara mada na noda rawa ni veidokai ena tolu na sala e vakamacalataki mai cake.\n12. Ena vakaraitaka vakacava na tagane vakawati ni doka na veiliutaki?\n12 E tauyavutaka na vuvale o Jiova qai lesia na nodra itavi yadua. Nira kila na lewenivuvale na ka e namaka o Jiova, ena toso vinaka na ituvatuva ni vuvale, ena yaga tale ga vei ratou kece. (1 Korinica 14:33) O Jiova e lesia na tagane me ulunivuvale. E namaka kina o Jiova me karona qai dusimaka vakayalololoma na watina kei ratou na gone. Ena saumi taro gona vei Jiova na tagane vakawati ena sala e qaravi ratou kina. Na tagane lotu vaKarisito ena caka vinaka qai yalololoma, ena qarava tale ga nona vuvale me vaka nona qarava o Jisu na ivavakoso. Ni cakava qori, e vakaraitaka ni dokai Jiova. —Efeso 5:23; raica na iKuri ni iVakamacala 13.\nE vakatotomuri Karisito na tama lotu vaKarisito ni qarava nona vuvale\n13. Ena vakaraitaka vakacava na yalewa vakawati ni doka na veiliutaki?\n13 E bibi, e dokai tale ga na itavi ni yalewa vakawati lotu vaKarisito. E dau tokoni watina me dua na ulunivuvale vinaka. Rau na cakacaka vata ena nodra vakavulici na gone. Ena vakavulici ratou na gone me ratou dau veidokai ena nona ivakaraitaki sara ga. (Vosa Vakaibalebale 1:8) Ena dokai watina qai tokona na nona vakatulewa. Ke sega mada ga ni duavata kina, ena dau vakaraitaka na lomana ena yalovinaka kei na veidokai. Ke sega ni tiko ena dina na watina ena dredre sara na ka e sotava. Ia ni lomani tagane tiko ga qai veidokai, de dua na gauna ena mai qaravi Jiova tale ga.—Wilika 1 Pita 3:1.\n14. Era na doka vakacava na gone na veiliutaki?\n14 Era ka talei vei Jiova na gone, e bibi tale ga mera taqomaki ra qai dusimaki. Era vakamarautaki ira na itubutubu nira talairawarawa. Koya e bibi sara, nodra talairawarawa era vakaraitaka nira dokai Jiova, era vakamarautaki koya tale ga. (Vosa Vakaibalebale 10:1) Levu na gone era susugi ena vuvale itubutubu le dua. Ena dredre toka qori vei itubutubu kei ratou na gone. Ia nira talairawarawa na gone ra qai tokoni tinadra se tamadra, ena vinaka sara na bula. Se mani cava na ituvaki, e sega ni dua na vuvale e uasivi. Ena rawa ni marau na vuvale nira muria kece na veidusimaki i Jiova. Ena vakalagilagi o Jiova, o koya e tauyavutaka na vuvale kece.—Efeso 3:14, 15.\n15. Eda na doka vakacava na veiliutaki ena ivavakoso?\n15 E dusimaki keda o Jiova ni vakayagataka na ivavakoso vaKarisito, e lesi Jisu tale ga me lewa na ka kece e vauci kina. (Kolosa 1:18) Sa qai lesia o Jisu na “dauveiqaravi yalodina e vuku” me qaravi ira na tamata ni Kalou e vuravura. (Maciu 24:45-47) Nikua, “na dauveiqaravi yalodina e vuku” e iLawalawa Dauvakatulewa. E vakarautaka na iLawalawa Dauvakatulewa na ka eda gadreva ena kena gauna donu, me dei kina noda vakabauta. O ira na qase, dauveiqaravi, kei na ivakatawa dauveilakoyaki era tokona na ivavakoso e veiyasa i vuravura, ra qai dusimaki mai na iLawalawa Dauvakatulewa. E nodra itavi mera qaravi keda. Era na saumi taro vei Jiova ena ivakarau ni nodra veiqaravi. O koya gona, nida dokai ira eda sa dokai Jiova sara tiko ga.—Wilika 1 Cesalonaika 5:12; Iperiu 13:17; raica na iKuri ni iVakamacala 14.\n16. Cava eda kaya kina ni lesi ira na qase kei na dauveiqaravi na yalo tabu?\n16 O ira na qase kei na dauveiqaravi era vukea na lewe ni ivavakoso mera yalodina ra qai duavata. Era ivalavala ca vakataki keda ga. Era digitaki gona vakacava? Dodonu mera rawata na ivakatagedegede vakaivolatabu. (1 Timoci 3:1-7, 12; Taito 1:5-9) E dusimaki ira na dauvola iVolatabu o Jiova ena yalona tabu mera vakamacalataka na ivakatagedegede qori. Era masuta na qase na yalo tabu i Jiova nira veivosakitaka se o cei e ganita me qase ni ivavakoso se dauveiqaravi.. Macala ga ni dusimaka tiko na ivavakoso o Jisu kei Jiova. (Cakacaka 20:28) Era isolisoli ni Kalou na tagane era lesi mera veitokoni ra qai veiqaravi ena vukuda.—Efeso 4:8.\n17. Era na vakaraitaka vakacava na tacida yalewa na veidokai?\n17 So na gauna ena rairai sega sara ga na qase se dauveiqaravi me qarava na itavi ena ivavakoso. Era rawa ni veivuke eso tale na tagane papitaiso, ia ke sa sega sara ga, e rawa ni qarava e dua na tacida yalewa na itavi e dau lesi ga vua na tacida tagane papitaiso. Ke yaco qori, e dodonu me ubia na uluna. (1 Korinica 11:3-10) Qo e vakaraitaka ni doka na ituvatuva ni veiliutaki i Jiova, ena vuvale kei na ivavakoso.—Raica na iKuri ni iVakamacala 15.\nNODRA DOKAI NA VEILIUTAKI\n18, 19. (a) Na cava eda vulica ena Roma 13:1-7? (b) Eda doka vakacava na matanitu?\n18 Nikua e dodonu meda dokai ira na veiliutaki vakamatanitu ni se vakatara tiko o Jiova mera veiliutaki. Era tuvanaka me cicivaki vinaka na vanua kei ira na lewena, era vakarautaka tale ga na veiqaravi e gadrevi. Eda na muria kina na lotu vaKarisito na ivakasala ena Roma 13:1-7. (Wilika.) Eda dokai ira “na iliuliu cecere” da qai muria na lawa ni vanua eda vakaitikotiko kina. Na lawa qori e rawa ni tara na noda vuvale, bisinisi se ka eda taukena. Me kena ivakaraitaki, eda saumi ivakacavacava da qai vakarautaka na itukutuku e vinakata na matanitu. Vakacava ke kerea na matanitu meda cakava na ka e veisaqasaqa kei na lawa ni Kalou? E tukuna na yapositolo o Pita: “E dodonu me keitou talairawarawa ga vua na Kalou ni iliuliu, sega vua na tamata.”—Cakacaka 5:28, 29.\n19 Ke vinakati meda vosa vua e dua na vakailesilesi vakamatanitu, me vaka na turaganilewa se ovisa, meda veidokai tiko ga. O ira na lotu vaKarisito gone mera dokai ira na qasenivuli kei ira na vakailesilesi e koronivuli. Ena vanua ni cakacaka, eda na dokai ira na boso, ke ra sega mada ga ni cakava na kena vo. Nida cakava qori, eda sa vakatotomuria na yapositolo o Paula, ni a dokai ira na vakailesilesi ena so na gauna dredre mada ga. (Cakacaka 26:2, 25) Ke so mada ga e sega ni dau vinaka vei keda, eda na veidokai tiko ga.—Wilika Roma 12:17, 18; 1 Pita 3:15.\n20, 21. Na cava na yaga ni noda veidokai?\n20 Sa laurai e veiyasa i vuravura na tawaveidokai. Ia eda duidui na tamata i Jiova. E noda isausau meda dau veidokai. Eda muria kina na veidusimaki ni yapositolo o Pita: “Rokova na tamata kece.” (1 Pita 2:17) Nida veidokai, era na raica eso tale. E tukuna o Jisu: “Me serau tale ga na nomuni rarama e matadra na tamata, mera raica na nomuni cakacaka vinaka, mera vakalagilagia kina na Tamamuni.”—Maciu 5:16.\n21 Ena rawa ni uqeta eso mera mai kilai Jiova nida veidokai ena vuvale, ivavakoso, se vei ira na veiliutaki vakamatanitu. Eda sa dokai Jiova sara tiko ga nida veidokai. Qori ena vakamarautaki Jiova, ena kila tale ga nida lomani koya.\n1 O JIOVA E VAKAYAGATAKI IRA ESO TALE MERA VEIDUSIMAKI\n“Rokova na tamata kece, . . . rerevaka na Kalou.”—1 Pita 2:17\nNa cava ena dredre kina meda muria na veidusimaki?\nTiko Voli Mai na Lekutu 16:1-3; Dauvunau 8:9; Roma 5:12\nEra ivalavala ca ga vakataki keda o ira e vakayagataka o Jiova mera veidusimaki.\nE ivakaraitaki uasivi ni talairawarawa o Jisu. E dau talairawarawa vei Jiova.\nVosa Vakaibalebale 27:11; Marika 12:29, 30\nE uqeti keda noda lomani Jiova meda doka na nona ituvatuva. E tiko na ulunivuvale. Era tiko na qasenivuli e koronivuli. Era tiko na qase ni ivavakoso.\n2 E ISOLISOLI I JIOVA NA VUVALE\n“Au tekiduru . . . vua na Tamada, o koya e vakayacani ira na vuvale kece.”—Efeso 3:14, 15\nNa cava e vinakata kina o Jiova meda doka na ituvatuva ni vuvale?\nVosa Vakaibalebale 10:1\nE vakarautaka na vuvale o Jiova mera taqomaki kina na gone, ra qai veilomani na lewenivuvale kece.\nVosa Vakaibalebale 1:8; 1 Korinica 11:3; Efeso 6:1-3; 1 Pita 3:1\nNira doka na vuvale na nodra dui itavi, ena yaga vei ira.\n3 O JIOVA E LESI JISU ME LEWA NA IVAVAKOSO\n“Ni ulu ni ivavakoso na Karisito.”—Efeso 5:23\nNa cava meda tokona kina na ituvatuva ni vavakoso?\nE lesia o Jisu na “dauveiqaravi yalodina e vuku” me qaravi ira na tamata ni Kalou e vuravura.\n1 Cesalonaika 5:12; Iperiu 13:17\nO ira na qase kei na dauveiqaravi era vukea na lewe ni ivavakoso mera tudei. Eda doka na veiliutaki i Jiova nida tokoni ira na tacida qo.\nE yaga vei keda kece nida veitokoni ina ivavakoso. Qo na ituvatuva i Jiova me baleta na sokalou.\n4 E VAKATARA O JIOVA MERA VEILIUTAKI NA VEIMATANITU\n“Ni sega ni dua e veiliutaki rawa ke sega ni vakatara na Kalou. O ira kece na veiliutaki qo era veiliutaki tiko ga ena iyalayala e dui vakatara vei ira na Kalou.”—Roma 13:1\nEda na doka vakacava na matanitu?\nMaciu 5:16; 1 Pita 3:15\nEda vakaraitaka na veidokai ena ka eda tukuna se cakava. Qori e vakalagilagi kina o Jiova.\nCakacaka 26:2, 25; Roma 12:17, 18\nEra muria na lawa ni nodra vanua na lotu vaKarisito. Era veidokai tiko ga ni caka mada ga vei ira na ka tawadodonu.\nNa ivakavuvuli vakaivolatabu ena vukei iko mo talairawarawa vei ira na veiliutaki.\nMaciu 22:37-39; 26:52; Joni 18:36; Cakacaka 5:27-29; Iperiu 10:24, 25\nKe tukuna na matanitu mo cakava e dua na ka e veisaqasaqa kei na lawa i Jiova, mo vakatulewataka o cei mo na talairawarawa kina.\nEna yaga vakacava ina noda bula ke da kila ni dodonu ga me veiliutaki o Jiova ena lomalagi kei na vuravura?\nE yalataka o Jisu ni na tiko kei ira na nona imuri me yacova iotioti ni veisiga ni ituvaki kei vuravura. E liutaki ira tiko vakacava na tamata ni Kalou e vuravura nikua?\nDrau via vakatulewa ruarua kei na luvemu, ia kena irairai ni dau yaco ga na lomana. Lima na idusidusi e rawa ni vukei ira na itubutubu.


Rawa Nida Toro Voleka Vua na Kalou | Toro Voleka\nVei Kemuni na Dauwiliwili:\nVakacava, o vakila ni o volekati koya na Kalou? Levu era vakabauta ni sega ni rawa. So era kaya ni sa rui yawaki keda o koya; so tale era kaya ni sega ni ganiti ira mera toro voleka vua, nira sa rui dukadukali. Ia, e uqeti keda na iVolatabu: ‘Toro voleka yani vua na Kalou, ena qai toro voleka mai vei iko o koya.’ (Jemesa 4:8) E vakacegui ira sara mada ga na qaravi koya ena nona kaya: “Sai au ko Jiova na nomu Kalou, ka’u na taura na ligamu i matau, ka kaya vei iko, Mo kakua ni rere; ka’u na vukei iko.”—Aisea 41:13.\nNa cava meda cakava meda veivolekati kina kei na Kalou? Na veitokani kece ga e yavutaki ena veikilai vinaka, na kilai ni nona itovo o koya kadua, kei na veika e dau divi kina. O koya gona, e rawa nida vulica mai na iVolatabu na itovo e so ni Kalou, kei na kena idivi. Nida vakasamataka na itovo i Jiova se ka e divi kina, da vakasamataka tale ga na nona ucui koya vinaka sara ga o Jisu Karisito, sa na qai rawa nida siqema na sala meda vakatotomuri rau kina. Eda na raica ni o Jiova e Turaga Sau dina ga ni lomalagi kei na vuravura qai Tamada vinaka duadua. E Kalou kaukaua, lewadodonu, vuku, dauloloma, qai sega vakadua ni biuti ira na luvena yalodina.\nMe vukei iko mada ga na ivola oqo mo toro voleka yani kina vua na Kalou o Jiova, mo qai vaqaqacotaka nomudrau veiwekani, mo rawa kina ni bula tu ga, mo qai vakacaucautaki koya me tawamudu.\nO Iratou na Tabaka na iVola Oqo\niMeli iMeli Kena iKau\nToro Voleka Vei Jiova—Kena iKau


Na Vua ni Yalo Tabu—Yalovinaka\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Congolese Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Gitonga Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nEDA dau vinakata meda kilai nida tamata vinaka. Ia e ka ni sasaga meda vakaraitaka na yalovinaka ena vuravura qo. Na vuna? Ni levu era “sega ni vinakata na ka e dodonu.” (2 Tim. 3:3) Era na rairai muria ga na nodra ivakatagedegede ni ka e vinaka kei na ka ca, era na tukuna gona ni “vinaka na ca, e ca na vinaka.” (Aisea 5:20) E ka ni sasaga tale ga ni duidui na noda isususu da qai sega ni uasivi. Eda na rairai nanuma nida vakataki Anne, * sa vica vata na yabaki nona qaravi Jiova, ia e kaya, “E dredre meu vakabauta niu rawa ni dua na tamata vinaka.”\nEda marau nida rawa ni vakaraitaka na yalovinaka! Qo e dua na itovo e okati ena vua ni yalo tabu ni Kalou, e kaukaua sara mai na veivakamuai ni vuravura, noda ivalavala ca kei na noda isususu. Meda dikeva mada na itovo qori kei na sala meda vakaraitaka kina.\nNA CAVA NA YALOVINAKA?\nNa kena itukutukuni rawarawa ga, na nomu caka vinaka. E okati kina na itovo savasava kei na itovo kilikili, sega ni caka ca se veidabui. E dau laurai na yaga ni noda caka vinaka. Qo e dua na itovo vinaka e laurai kina na noda veivuke.\nDe dua o sa raica eso era dau yalorawarawa ni caka vinaka vei ira e vale kei na nodra itokani. Vakacava me sa yala ga e kea? E macala ni vakaiyalayala ga noda sasaga meda vakaraitaka na itovo qo, ni kaya na iVolatabu e “sega ni dua na tamata yalododonu e vuravura me vakayacora tiko ga na ka vinaka qai sega ni valavala ca.” (Dauv. 7:20) E tukuna vakadodonu na yapositolo o Paula: “Au kila ni sega ni dua na ka vinaka e tiko vei au, oya e yagoqu.” (Roma 7:18) Ke da via vakaraitaka gona na itovo qo, e ka vakayalomatua meda rai ga vua na iVurevure ni yalovinaka.\n“SA VINAKA O JIOVA”\nE vakarautaka na Kalou o Jiova na ivakatagedegede ni ka e vinaka. E kaya na iVolatabu me baleti koya: “Oni rui vinaka, e vinaka tale ga na nomuni cakacaka. Ni vakavulici au ena nomuni lawa.” (Same 119:68) Meda dikeva mada e rua na ivakaraitaki ni vinaka i Jiova e cavuti ena tikinivolatabu qo.\nE vinaka o Jiova. E laurai ena ivakarau ni bula i Jiova na yalovinaka. Rogoca mada na ka e tukuna vei Mosese: “Au na cakava me tasivi e matamu na noqu vinaka kece.” Ni tasivi na lagilagi i Jiova wili kina na nona vinaka, e rogoca sara o Mosese: “O Jiova, o Jiova, na Kalou dauyalololoma qai dauveinanumi, e berabera ni cudru, qai vuabale ena loloma e dei kei na dina, e vakaraitaka ni dei na nona loloma vei ira na vica vata na udolu, e vosota na cala kei na talaidredre kei na ivalavala ca, ia ena totogitaki koya dina e cala.” (Lako 33:19; 34:6, 7) Koya gona e tiko na vuna vinaka meda kila kina ni dau vakaraitaka e veigauna o Jiova na yalovinaka. Eda kila ni dua tale ga na turaga yalovinaka o Jisu, ia e tukuna: “Sega tale ni dua e vinaka, na Kalou ga.”—Luke 18:19.\nE kilai na yalovinaka i Jiova ena veika e bulia\nE vinaka na cakacaka kece i Jiova. Na ka kece e cakava o Jiova e vinaka. “Sa vinaka o Jiova vei ira kece ga, qai laurai na nona yalololoma ena nona cakacaka kece.” (Same 145:9) E sega ni veivakaduiduitaki o Jiova ena nona caka vinaka, e solia vei keda kece na bula kei na ka eda gadreva meda bula kina. (Caka. 14:17) E laurai tale ga na nona yalovinaka ni vosoti keda. E vola na daunisame: “O kemuni Jiova, oni vinaka qai tu vakarau moni veivosoti.” (Same 86:5) Eda vakadeitaka gona ni o “Jiova ena sega ni bureitaka e dua na ka vinaka vei ira na lako tiko ena yalodina.”—Same 84:11.\n“VULICA NA CAKA VINAKA”\nEda buli meda ucuya na Kalou. Eda rawa gona ni vakataki koya ena noda caka vinaka, meda tamata vinaka tale ga. (Vkte. 1:27) Ia e uqeti keda na Vosa ni Kalou meda “vulica na caka vinaka.” (Aisea 1:17) Eda na bucina vakacava na itovo qo? Raica mada e tolu na sala.\nKena imatai, meda kerea na yalo tabu me vukei keda meda vakaraitaka na yalovinaka. (Kala. 5:22) Io, na yalo tabu ena vukei keda meda taleitaka na ka vinaka da qai cata na ka ca. (Roma 12:9) E vakaraitaka na iVolatabu ni o Jiova ena ‘vakataudeitaki keda ena cakacaka vinaka kece kei na vosa.’—2 Ces. 2:16, 17.\nKena ikarua, meda wilika na Vosa uqeti ni Kalou. Nida cakava qori, ena vakavulici keda o Jiova ena “ivalavala vinaka kece,” ena vakarautaki keda tale ga ena “cakacaka vinaka kece.” (Vkai. 2:9; 2 Tim. 3:17) Nida wilika na Vosa ni Kalou da qai vakasamataka vakatitobu, eda na tugana e lomada na veika vinaka me baleta na Kalou kei na nona inaki. Eda sa kuria tiko na noda lololo vakayalo ena qai yaga ena dua na gauna.—Luke 6:45; Efeso 5:9.\nKena ikatolu, meda saga vagumatua meda “vakatotomuria ga na ka vinaka.” (3 Joni 11) E tu ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki meda vakatotomuria. E macala ga ni rau ivakaraitaki vinaka sara o Jiova kei Jisu. Meda dikeva tale ga na nodra ivakaraitaki eso era kilai nira yalovinaka. Eda rawa ni vakasamataki Tavaita kei Panapasa. (Caka. 9:36; 11:22-24) Ena yaga ni o dikeva na kedrau itukutuku kei na nodrau veivuke. Vakasamataka na sala mo vakaliuliu kina ni vukea eso ena nomu vuvale kei na ivavakoso. Dikeva tale ga na yaga ni nodrau caka vinaka, ena yaga vei iko ni o muria na nodrau ivakaraitaki.\nMeda vakasamataka tale ga na nodra ivakaraitaki ni yalovinaka eso ena gauna qo, me vakataki ira na qase ni ivavakoso gumatua era “vinakata na ka dodonu.” Mera kua tale ga ni guilecavi na tacida yalewa yalodina era “dau vakavulica na ka vinaka.” (Taito 1:8; 2:3) E kaya e dua na tacida yalewa o Roslyn: “E dau via veivuke na noqu itokani, e vakayaloqaqataki ira tale ga ena ivavakoso. E vakasamataka na kedra ituvaki qai soli iloloma vei ira, se veivuke ena so tale na sala. E dua dina na itokani vinaka.”\nO Jiova e uqeti ira na nona tamata mera “vaqara na ka vinaka.” (Emosi 5:14) Nida cakava qori, eda na taleitaka na nona ivakatagedegede, ena uqeti keda tale ga meda caka vinaka.\nEda saga me vinaka na noda itovo, meda caka vinaka tale ga\nNida caka vinaka, e sega ni tukuni sara meda cakava eso na ka lelevu meda qoroi kina, se solia na iloloma saulevu. Meda vakatauvatana mada: Ni droini tiko e dua na daudroini, ena sega ni matailelevu tu ga na nona boroboro. Ena matailalai tale ga me qai dua kina nona droini. E va tale ga qori na noda caka vinaka, ena sega ni laurai ga ena ka lelevu eda cakava, ena ka lalai mada ga.\nE uqeti keda na iVolatabu meda “vakarautaki” keda, meda “tu vakarau” tale ga ni caka vinaka. (2 Tim. 2:21; Taito 3:1) Nida kauaitaka na kedra ituvaki eso tale, eda na kila na sala meda nanumi ira kina ena ka e “yaga vei ira, me vakauqeti ira” tale ga. (Roma 15:2) Qori ena rairai vauci kina na noda wasea na ka e tu vei keda. (Vkai. 3:27) Eda rawa ni veisureti meda mai kana vata se veivakayaloqaqataki. Ke da kila ni tauvimate e dua, eda rawa ni volavola vua, sikovi koya, se qiri. Io, eda rawa ni qara na sala meda tukuna kina “na vosa ga e vinaka qai veivakayaloqaqataki ena kena gauna, me vinaka vei ira na rogoca.”—Efeso 4:29.\nMe vakataki Jiova, eda saga meda dau caka vinaka vei ira na wekada. Eda na sega gona ni veivakaduiduitaki. Dua na sala vakasakiti oya nida wasea na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou vei ira kece na lewenivanua. E vakarota o Jisu meda qara na sala meda caka vinaka kina, vei ira mada ga na sega ni taleitaki keda. (Luke 6:27) E donu vinaka meda yalovinaka da qai caka vinaka, ni “sega na lawa e vakacala na ka kece qo.” (Kala. 5:22, 23) Nida vakatovolei se tusaqati, na noda itovo vinaka ena rawa ni uqeta eso mera taleitaka na ka dina qai vakalagilagi kina na Kalou.—1 Pita 3:16, 17.\nISAU NI CAKA VINAKA\n“Na tamata vinaka ena tamusuka na isau ni nona ivalavala.” (Vkai. 14:14) Na cava na isau ni caka vinaka? Ena caka tale ga vei keda na ka vinaka. (Vkai. 14:22) Ke ra sega mada ga ni cakava qori eso, ena rawa ni veisautaka nodra rai mera yalomalumalumu ni vinaka tiko ga na noda itovo.—Roma 12:20, vmr.\nEra vakadinata e levu ni yaga dina na nodra caka vinaka ra qai cata na ka ca. Dikeva mada na ivakaraitaki i Nancy. E kaya: “Niu tubucake tiko, au sega ni kauaitaka tale e dua, e vakasisila na noqu itovo, au dau veibeci. Ia niu vulica qai muria na ivakatagedegede ni Kalou me baleta na ka vinaka, au sa qai marau. Sa vinaka na noqu itovo ena gauna qo, au nuidei tale ga.”\nNa vuna levu meda vakaraitaka kina na yalovinaka oya ni vakamarautaki Jiova. Ke ra sega mada ga ni raica qori eso, meda vakadeitaka ni kila vinaka o Jiova. E kila na ka vinaka kece eda cakava se vakasamataka. (Efeso 6:7, 8) Na cava na kena yaga? “Na tamata vinaka e vakadonuya o Jiova.” (Vkai. 12:2) Meda vakaraitaka tiko mada ga na yalovinaka. E yalataka o Jiova “na lagilagi, na vakarokoroko, kei na vakacegu, vei ira kece era cakava na ka vinaka.”—Roma 2:10.\niMeli iMeli Yalovinaka—O na Vakaraitaka Vakacava?