2 Tui 16 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niKarua ni Tui 16:1-20\nTui Juta o Easi (1-6)\nVaqumi ira na kai Asiria o Easi (7-9)\nVakamurimuria o Easi na itaratara icabocabonisoro ni lotu butobuto (10-18)\nMate o Easi (19-20)\n16 Ena ika17 ni yabaki i Pika na luvei Rimalaia, sa qai tui o Easi+ na luvei Tui Jocame e Juta. 2 E tui o Easi ni sa yabaki 20, e veiliutaki e Jerusalemi me 16 na yabaki. E sega ni cakava na ka e donu ena mata i Jiova na nona Kalou me vaka e cakava o Tevita na tukana.+ 3 Ia e muria na nodra ivalavala na tui Isireli,+ e cabora mada ga na luvena ena bukawaqa+ me vaka na nodra ivalavala vakasevaki na veimatanitu+ e cemuria o Jiova e matadra na Isireli. 4 E cabora tale tiko ga na isoro kei na isoro kubou ena vanua cecere,+ ena veidelana, kei na ruku ni kau bulabula kece.+ 5 E qai lako cake o Tui Risini e Siria kei Pika na luvei Rimalaia na tui Isireli me rau valuti Jerusalemi.+ Erau viribaiti Easi, ia erau sega ni valuta rawa na koro. 6 Ena gauna oya e vakasukai Elaci+ vei Itomi o Tui Risini e Siria, oti e cemuri ira na Jiu* mai Elaci. Era curu yani e Elaci na kai Itomi mera tiko kina me yacova mai na siga qo. 7 E mani tala eso na italai o Easi vei Tui Tikilaci-pileseri+ e Asiria, e kaya: “O yau na nomu dauveiqaravi kei na luvemu. Mo lako cake mai mo vakabulai au mai na liga i tui Siria kei na liga i tui Isireli erau valuti au tiko.” 8 E qai kauta mai o Easi na siliva kei na koula e kune ena vale i Jiova kei na valeniyau ena valenitui qai vakauta vua na tui Asiria me vaqumi koya kina.+ 9 E rogoca o tui Asiria na nona kerekere mani lako cake i Tamasiko me valuta qai kauti ira vakavesu na lewena i Kiri,+ e vakamatei Risini tale ga.+ 10 E qai lako o Tui Easi me tavaki Tui Tikilaci-pileseri e Asiria mai Tamasiko. Ni raica na icabocabonisoro e tiko e Tamasiko, e mani vakauta o Tui Easi vei Uraija na bete na peleni ni icabocabonisoro e vakaraitaka na kena itaratara kei na kena icakacaka.+ 11 E tara o Uraija+ na bete na icabocabonisoro+ me vaka na idusidusi kece e vakauta yani o Tui Easi mai Tamasiko. E vakaotia qori o Uraija na bete ni bera ni lesu mai Tamasiko o Tui Easi. 12 Ni lesu mai Tamasiko na tui e raica sara na icabocabonisoro, e torova yani na icabocabonisoro me vakacaboisoro kina.+ 13 E cabora tiko ga ena icabocabonisoro qori na nona isoro kama kei na nona isoro kakana, e livia tale ga kina na nona isoro livi qai kureitaka kina na dra ni nona isoro ni veiyaloni. 14 E tokia na icabocabonisoro kopa+ e tiko ena mata i Jiova mai na kena vanua donuya na mata ni vale, ena maliwa ni nona icabocabonisoro kei na vale i Jiova, e lai biuta ena yasana ina vualiku ni nona icabocabonisoro. 15 E vakaroti Uraija+ na bete o Tui Easi: “Mo vakama ena icabocabonisoro levu na isoro kama ena mataka+ vaka tale ga kina na isoro kakana+ ena yakavi, na nona isoro kama na tui kei na nona isoro kakana, vaka kina na nodra isoro kama na lewenivanua, na nodra isoro kakana kei na nodra isoro livi. Mo kureitaka tale ga kina na dra kece ni isoro kama kei na dra kece ni isoro tale eso. Ia na icabocabonisoro kopa au na qai lewa na ka me caka kina.” 16 E vakayacora o Uraija na bete na ka kece e vakarota o Tui Easi.+ 17 E talaka tale ga vakamatailalai o Tui Easi na lalaga ni qiqi+ qai kauta tani mai kina na beseni,+ e biuta sobu na Wasawasa e toka e dakudratou na bulumakau kopa+ e taura tiko qai biuta ena dua na raravatu.+ 18 E kauta tani mai na vale i Jiova na ivakaruru ni Siga ni Vakacecegu e tu e lomanivale kei na katuba e dau muria na tui, e cakava qori ena vuku i tui Asiria. 19 Na vo ni itukutuku me baleti Easi, na ka e cakava, e volai ena ivola ni itukutuku ni nodra gauna na tui Juta.+ 20 E qai davo kei ira na tukana o Easi, e bulu vata kei ira na tukana ena Koro i Tevita, e tui sara o Esekaia*+ na luvena me sosomitaki koya.\n^ Se “ira na lewe i Juta.”\n^ Kena ibalebale “Veivakaukauataki o Jiova.”\n2 Tui 16


RAWAILAVO NA iTAUKEI NI QELE >\nNa Fiji Pine Limited e dau tokona na taqomaki kei na maroroi ni veikabula ena teitei ena veitalasiga dau yavu ena wai kei na cagi, kei na taqomaka na veikau me kua ni kama vakailoa.\nTOKONA NA VEIKABULA\nNA Fiji Pine e dau vakaitavi ena taqomaki kei na maroroi ni veikabula ena teitei ena veitalasiga dau yavu ena wai kei na cagi, kei na taqomaka na veikau me kua ni kama vakailoa.\nE sega ni vakayagataki na wainimate ena cakacaka mai veikau.\nNa inaki levu ni Fiji Pine na raiyawa, kena ibalebale me “levu na tei kau, lailai na ta kau”.\nA tauyavutaki na Fiji Pine Commission ena imatai ni Julai 1976 me vaka a virikotori ena kena lawa na Fiji Pine Commission Act (Cap 151).\nNa inaki levu ni Matabose qo me vakaduria na cakacaka rawailavo ni ta kau yavutaki ena tei kau. Na iwase levu ni veikau e tei ena qele vakaitaukei, sa itavi gona ni Matabose (sa Fiji Pine Limited nikua) me vakaitavitaki ira na kena itaukei ena bisinisi ni ta kau, me toso tikoga kina na cakacaka mai muri. Na vanua a caka kina na ta kau e vakalevu me veitalasiga, koya e sega ni yaga ena dua tale na ka.\nLease Security Bonus Payout\nNa Yabaki 2020, ena dau toqai tu enai vola tukutuku ni gauna ena loma ni kabani cokovata ni Paini(Pine Group of Companies) ena nona tu raviti ira tu nai taukei ni qele soli qele ki na Paini dina ga ni sotavi tu na dredre ni Koviti 19 (COVID 19).\nQo na gauna ena duri doudou kina na Kabani me nanumi ira nona i taukei ni qele.\nNi qai namaka mai na soqo ni kena na kacivaki na soli Bonisi ni 2020 ka mai vakaitavi tiko kina na noda I liuliu ni matanitu na Turaga na Prime Minister ena I ka 24 ni Sepiteba 2020.\nEra na mai qaravi ka soqovi vakatabakidua tiko kina o ira nai taukei ni qele ka na vakayacori tikoga ena loma ni vanua ni cakacaka ni I Varo ni Kau levu ni Tropik Wood Industries, Drasa, Lautoka, ka na tekivu tiko soqo ena 12:00na kaloko ena yakavi.


“Ni Kalou ga na Loloma”—1 Joni 4:8 | Vulici\n“Kalou ga na loloma.”—1 JONI 4:8, 16.\nSERE: 18, 91\nSala cava e laurai kina na loloma ni Kalou vei ira na yalomalumalumu kei ira na talairawarawa?\nE vakaraitaka vakacava o Jiova nona lomani ira na ivalavala ca?\nE laurai vakacava na nona lomani keda o Jiova ena ka sa cakava na Matanitu vakaMesaia?\n1. Na cava nona itovo talei duadua na Kalou? Cava nomu rai me baleti koya ni o kila ni dauloloma?\nE TUKUNA na iVolatabu ni “Kalou ga na loloma.” Kena ibalebale, ni loloma e sega wale ga ni nona itovo talei, ia na ‘Kalou sara ga na loloma.’ (1 Joni 4:8) Qori e nona itovo talei duadua. E sega ni dauloloma ga o Jiova, e vatuka sara ga ni loloma. E talei dina meda kila ni Kalou dauloloma qo e Dauveibuli ni maliwalala kei na kabula kece! Na ka kece e cakava e yavutaki ena loloma.\n2. Na cava e vakadeitaka vei keda na loloma ni Kalou? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n2 Nona lomani ira nona ibulibuli o Jiova e vakadeitaka vei keda ni na vakayacora ena kena vinaka duadua na nona yalayala vua na kawatamata, ra qai vakalougatataki o ira na vakarurugi ena nona veiliutaki. Kena ivakaraitaki, ena loloma i Jiova “sa lokuca o koya e dua na siga me lewai vuravura kina ena yalododonu ena liga i koya e lesia,” o Jisu Karisito. (Caka. 17:31) Eda nuidei ni na yaco dina qori. Kena ibalebale, era na vakalougatataki me tawamudu na yalomalumalumu kei ira na talairawarawa ena veigauna se bera mai.\nVEIKA E YACO ENA GAUNA SA OTI\n3. Na cava nomu rai ke sega ni lomani keda na Kalou?\n3 Ena vakacava na bula ke sega ni lomani keda na Kalou? Ena veiliutaki tiko ga na tamata qai vakamuai ira voli na kalou ni vuravura qo o Setani na Tevoro e sega ni dauloloma. (2 Kor. 4:4; 1 Joni 5:19; wilika Vakatakila 12:9, 12.) Sa na qai ca ga na ituvaki ena veigauna se bera mai ke sega na loloma ni Kalou.\n4. Na cava e vakatara kina o Jiova me vorati na dodonu ni nona veiliutaki?\n4 A vorata na veiliutaki i Jiova na Tevoro qai vakamuai rau na imatai ni veiwatini me rau cakava tale ga qori. E vakalewa na dodonu ni nona veiliutaki cecere na Kalou. E vaka me tukuna tiko ni vinaka cake nona veiliutaki mai vua na Dauveibuli. (Vkte. 3:1-5) Mani solia o Jiova vei Setani e dua na gauna lekaleka me vakadinadinataka nona ile. Ni Kalou vuku o Jiova, e veirauti vinaka na gauna me vakadinadinataki kina ni dodonu ga nona veiliutaki. Na veika ca e yaco ena gauna sa oti e vakaraitaka ni sega ni rawa ni vakarautaka na tamata se o Setani na veiliutaki vinaka.\n5. Na cava e vakadinadinataki ena ka e yaco ena gauna sa oti?\n5 Ena 100 na yabaki sa oti, e sivia ni 100 na milioni era vakamatei ena ivalu. Sa qai torosobu tiko ga nikua na ituvaki kei vuravura. Qo sara ga na ka e parofisaitaka na iVolatabu ni na yaco ena “iotioti ni veisiga” ni ituvaki qo, ni “o ira na daucaka ca kei ira na dauveidabui era na qai torosobu ga.” (2 Tim. 3:1, 13) Sa vakadinadinataki ena veika e yaco ena gauna sa oti na dina ni ka e tukuna na iVolatabu: “Au kila vinaka, kemuni Jiova, ni sega ni vu vua na tamata na nona sala. E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.” (Jere. 10:23) E sega ni buli keda o Jiova meda lewai keda ga.\n6. Na cava e vakalaiva kina na Kalou me yaco na veika ca?\n6 Nona vakalaiva me yaco na veika ca, e vakaraitaka tale ga kina o Jiova ni vinaka duadua ga nona veiliutaki. Ni sa vakarusa o Jiova na veika ca kei ira na vakavuna tiko, ena sega ni vakatara tale me vakalewai nona veiliutaki se me soli na gauna me vakadinadinataka kina e dua nona ile. Ena vakayagataka o Jiova na veika e yaco ena gauna sa oti me yavu ni nodra vakarusai totolo na vorati koya. Ena sega tale ni vakatarai na veika ca.\nSA VAKARAITAKA MAKAWA TU O JIOVA NONA LOLOMA\n7, 8. E vakaraitaka vakacava o Jiova nona loloma?\n7 E levu na sala e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma. Kena ivakaraitaki, vakasamataka na vakatubuqoroqoro ni maliwalala. E vica vata na bilioni na isoso kalokalo ena maliwalala, dua na isoso kalokalo e tiko kina e vica vata na bilioni na vuravura kei na kalokalo. Na noda isoso kalokalo e vakatokai na Milky Way galaxy. Na matanisiga e dua vei ira na kalokalo qori. Ke sega na matanisiga, ena sega na bula e vuravura. E laurai ena ibulibuli kece qo, ni Kalou dina ga o Jiova, e laurai tale ga kina na nona itovo me vaka na kaukaua, vuku, kei na loloma. Io, me “tekivu mai na gauna a buli kina na vuravura e kilai na veika tawarairai me baleti koya, ya na nona kaukaua e sega ni vakaiyalayala, vaka kina ni o koya dina ga na Kalou.”—Roma 1:20.\n8 E bulia na ka kece e vuravura o Jiova me yaga vei ira na nona ibulibuli, ni bulia na vuravura me rawa kina na bula. E bulia na parataisi totoka me yaga vei ira na kawatamata, e solia tale ga vei ira na vakasama kei na yago uasivi mera bula tawamudu kina. (Wilika Vakatakila 4:11.) Kena ikuri, “e solia o koya na kakana vei ira na kabula kece, ni tawamudu na dei ni nona loloma.”—Same 136:25.\n9. Na cava e dau vakaraitaka tale ga o Jiova? Eda kila vakacava?\n9 E Kalou dauloloma o Jiova, e vakaraitaka tale ga ni cata na ka ca. Kena ivakaraitaki, e kaya na Same 5:4-6 me baleti Jiova: “O kemuni na Kalou oni sega ni dau taleitaka na ca . . . Oni cati ira kece e ca na nodra ivakarau.” Kena ikuri: “E sevaka o Jiova na tamata voravora qai veivakaisini.”\nSA VOLEKA NI OTI NA CA\n10, 11. (a) Na cava ena cakava o Jiova vei ira na daucaka ca? (b) Ena vakalougatataki ira vakacava na talairawarawa o Jiova?\n10 Ni Kalou dauloloma o Jiova qai cata na ca, e nona inaki me vakarusa na veika ca e vuravura kei na maliwalala ena gauna veiganiti. E yalataka na iVolatabu: “Nira na vakarusai laivi na daucaka ca, ia o ira na dau nuitaki Jiova era na taukena na vuravura. Malua mada vakalailai, sa na sega vakadua na daucaka ca . . . Era na yali na meca i Jiova me vaka na veico bulabula, era na yali vaka na kubou.”—Same 37:9, 10, 20.\n11 Ena dua tale na yasana, e yalataka tale ga na iVolatabu: “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.” (Same 37:29) O ira na yalododonu qo era na “kunea na marau vakasakiti ena levu ni vakacegu.” (Same 37:11) Ena yaco dina qori ni dau kauaitaka na noda Kalou dauloloma na ka eda vinakata na nona dauveiqaravi yalodina. E kaya na iVolatabu: “Ena qusia tani tale ga na wainimata kece mai na matadra, sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi. Sa oti na veika e dau yaco e liu.” (Vkta. 21:4) Sa dua dina na gauna totoka vei keda eda vakavinavinakataka mai vu ni lomada na loloma i Jiova da qai talairawarawa ina nona veiliutaki!\n12. O cei o ira na “tawacala”?\n12 E kaya na iVolatabu: “Vakasamataki koya e tawacala, qai raici koya tiko ga na yalododonu, ni na vakacegu nona veigauna se bera mai. Ia o ira kece na dau talaidredre era na vakarusai, na nodra veigauna se bera mai na daucaka ca ena muduki.” (Same 37:37, 38) Ena mai kilai Jiova kei Luvena o “koya e tawacala” qai muria na loma ni Kalou. (Wilika Joni 17:3.) O ira qo era raica vakabibi na ka e tukuni ena 1 Joni 2:17: “Sa takali tiko yani na vuravura kei na kena gagadre, ia o koya e cakava na loma ni Kalou ena tu ga me sega ni mudu.” Sa voleka sara na icavacava ni vuravura qo, e bibi gona meda “nuitaki Jiova qai muria nona sala.”—Same 37:34.\nNA LOLOMA LEVU NI KALOU\n13. E vakaraitaka vakacava o Jiova nona lomani ira na ivalavala ca?\n13 Eda sega ni uasivi, ia eda rawa ni ‘muria na sala i Jiova.’ Eda rawa tale ga ni veiwekani voleka kei Jiova ena levu ni nona loloma. E vakarautaka na isoro ni veivoli i Jisu Karisito me rawa kina vei keda na talairawarawa meda sereki mai na ivau ni ivalavala ca kei na mate e vakadewa o Atama. (Wilika Roma 5:12; 6:23.) E nuitaki Luvena duabau ga o Jiova, ni a yalodina tu ena dua na gauna balavu mai lomalagi. Ni Tama dauloloma, e mositi Jiova nona vakararawataki vakatawadodonu o Jisu e vuravura. Ia e yalodina o Jisu ni tokona na veiliutaki cecere ni Kalou qai vakaraitaka ni rawa vua na tamata uasivi me yalodina tiko ga vei Jiova ena gauna dredre sara mada ga.\nEna loloma i Jiova, e tala mai kina na Luvena yalodina e vuravura (Raica na parakaravu 13)\n14, 15. Na cava e rawati ena nona mate o Jisu?\n14 Ni vakatovolei vakaca o Jisu, e yalodina tiko ga qai tokona na veiliutaki cecere i Jiova me yacova nona mate. Eda vakavinavinakataka ena vuku ni nona mai mate, sa mai sauma kina o Jisu na ivoli meda vosoti kina da qai bula tawamudu ena vuravura vou a yalataka tu na Kalou! E vakaraitaka na yapositolo o Paula na nodrau ivakaraitaki ni loloma o Jiova kei Jisu ni kaya: “Nida se malumalumu tu, sa mai mate na Karisito ena kena gauna lokuci ena vuku ni tamata ivalavala ca. De na bolea cake e dua me mate ena vuku ni tamata vinaka, sega soti ena vukuna e dua e yalododonu. Ia e vakaraitaka na Kalou ena nona lomani keda ni mai mate na Karisito ena vukuda nida se ivalavala ca tu.” (Roma 5:6-8) E vola na yapositolo o Joni: “E kilai na loloma ni Kalou ena ka e yacovi keda ni tala mai vuravura na Kalou na Luvena e duabau ga e vakatubura, meda vakabulai kina ena vukuna. Na loloma qo e sega ni vakatau ena noda lomana na Kalou, o koya ga e lomani keda qai tala mai na Luvena me isoro ni noda ivalavala ca meda veiyaloni kina kei koya.”—1 Joni 4:9, 10.\n15 Ena vuku ni nona loloma na Kalou, e kaya o Jisu: “Na levu ni nona lomani vuravura na Kalou e solia kina na Luvena e duabau ga e bulia, mera kua ni rusa kina o ira na vakaraitaka nodra vakabauti koya, mera rawata ga na bula tawamudu.” (Joni 3:16) Na levu ni nona lomani keda na Kalou e soli Luvena kina me keda ivoli se mani mosimosi mada ga vua. E tawamudu na nona loloma. Eda na nuidei tu ga kina. E vola o Paula: “E dei tu na lomaqu ni na sega ni rawata na mate, na bula, na agilosi, na veimatanitu, na veika era tu nikua se veika ena yaco mai, na kaukaua cava ga, se dua na ka mai cake se ka e ra, se dua tale na kabuli, me tawasei keda mai na loloma ni Kalou e mai vakaraitaka o Karisito Jisu na noda Turaga.”—Roma 8:38, 39.\nVEILUTAKI NA MATANITU NI KALOU\n16. Na cava na Matanitu vakaMesaia, e digitaki cei o Jiova me veiliutaki kina?\n16 E laurai vinaka nona lomani keda na Kalou ena ituvatuva e vakarautaka me baleta na Matanitu vakaMesaia. Sa solia oti tu o Jiova na lewa vei Luvena, ni lomani keda qai dodonu me veiliutaki. (Vkai. 8:31) Nira sa vakaturi na 144,000, era na veiliutaki kei Jisu mai lomalagi nira kila vinaka na ivakarau ni bula ni tamata. (Vkta. 14:1) Na Matanitu ni Kalou e usutu bibi ni nona veivakavulici o Jisu, e vakavulici ratou nona tisaipeli me ratou masuta: “Tamai keimami mai lomalagi, me vakarokorokotaki na yacamuni. Me yaco mai na nomuni Matanitu. Me caka na lomamuni e vuravura me vaka e caka tiko mai lomalagi.” (Maciu 6:9, 10) Era na kalougata dina na talairawarawa ni vakayacori na masu qori!\n17. Na cava na duidui ni veiliutaki i Jisu kei na veiliutaki ni tamata ivalavala ca?\n17 E duidui sara vakalevu nona veiliutaki vakayalololoma o Jisu ni vakatauvatani kei na nodra veiliutaki na tamata, nira mate kina e vica vata na milioni ena ivalu! O Jisu e kauaitaki ira dina na vakarurugi ena nona veiliutaki. E vakaraitaka vinaka tale ga na itovo talei i Jiova, vakauasivi na loloma. (Vkta. 7:10, 16, 17) E tukuna o Jisu: “Ni lako mai vei au o kemuni kece oni oca, oni bikai voli ena icolacola bibi, au na vakacegui kemuni. Ni mai cola na noqu ivua moni vuli vei au, niu yalomalumalumu, au yalomalua tale ga, oni na kunea kina na vakacegu. E veivakacegui na noqu ivua, e mamada tale ga na noqu icolacola.” (Maciu 11:28-30) Sa dua dina na yalayala totoka!\n18. (a) Na cava sa cakava tiko na Matanitu ni Kalou me tekivu mai na 1914? (b) Na cava ena veivosakitaki ena ulutaga tarava?\n18 E kilai mai na parofisai ena iVolatabu ni tekivu veiliutaki na Matanitu ni Kalou ena 1914 ni sa tiko o Karisito. Me tekivu mai na gauna qori, era sa kumuni tiko na ivovo ni lumuti era na veiliutaki kei Jisu mai lomalagi. Era kumuni tale ga na “isoqosoqo levu” era na bula sivia na icavacava ni ituvaki qo, mera bula yani ena vuravura vou. (Vkta. 7:9, 13, 14) Era sa le vica ena gauna qo na isoqosoqo levu? Na cava mera cakava? Ena veivosakitaki qori ena ulutaga tarava.\niMeli iMeli Jiova na Kalou ni Loloma


Biuta Vei Jiova Nomu Lomaocaoca Kece—1 Pita 5:7 | Study\n“Biuta [vei Jiova] na nomuni lomaocaoca kece, ni kauaitaki kemuni o koya.”—1 PITA 5:7.\nSERE: 38, 7\nEna vakacegui keda vakacava na Vosa ni Kalou nida lomaocaoca?\nO na vakila vakacava na “vakacegu ni Kalou”?\nEra na veivuke vakacava na ivavakoso me vakalailaitaki kina nomu lomaocaoca?\n1, 2. (a) Na cava meda kua kina ni kurabui nida lomaocaoca? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Cava eda na dikeva ena ulutaga qo?\nEDA bula tu qo ena gauna dredre. E cudru katakata o Setani na Tevoro ni ‘veilakoyaki voli me vaka na laione e tagi, e vakasaqara tiko e dua me tiloma.’ (1 Pita 5:8; Vkta. 12:17) E sega gona ni kurabuitaki nida dau lomaocaoca ena so na gauna na dauveiqaravi ni Kalou. O ira mada ga na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna e liu era dau “nuiqawaqawa” ena so na gauna. (Same 13:2) Vakasamataka na nona dau “lomaleqataka na ivavakoso kece” na yapositolo o Paula. (2 Kor. 11:28) Cava eda rawa ni cakava nida lomaleqa se nuiqawaqawa?\n2 Na Tamada vakalomalagi e vukei ira na nona dauveiqaravi ena gauna e liu, e rawa tale ga ni vakarautaka nikua na sala meda vakacegui kina mai na noda lomaleqa se nuiqawaqawa. E uqeti keda na iVolatabu: “Biuta vua na nomuni lomaocaoca kece, ni kauaitaki kemuni o koya.” (1 Pita 5:7) Eda na cakava vakacava qori? Meda dikeva mada qo e va na sala—masu mai vu ni lomada, wilika na Vosa ni Kalou da qai vakananuma vakatitobu, kerea na veivuke ni yalo tabu i Jiova, qai talaucaka na lomamu vua na nomu itokani o nuitaka. Nida sa dikeva na va na sala qo, tovolea mo raica na ka o rawa ni vakavinakataka.\n“BIUTA VEI JIOVA NA NOMU ICOLACOLA BIBI”\n3. Ni o masu o na “biuta” vakacava “vei Jiova na nomu icolacola bibi”?\n3 Na imatai sara ga ni ka meda cakava oya meda masu vei Jiova mai vu ni lomada. Ke dua na ituvaki e vakalomaocaocataki iko tiko, se o nuiqawaqawa kina, talaucaka na lomamu vua na Tamada vakalomalagi dauloloma. Na daunisame o Tevita e vakamasuti Jiova ni kaya: “Ni rogoca na noqu masu, kemuni na Kalou.” Ena same vata tiko ga qori e cavuta kina: “Biuta vei Jiova na nomu icolacola bibi.” (Same 55:1, 22) Ni o sa solia nomu vinaka kece ena kena wali e dua na leqa, ena vukei iko nomu masu mai vu ni lomamu mo kua ni lomaleqa tale tiko. Ena vukei keda ga vakacava na masu me kua ni curuoso noda vakasama se nuiqawaqawa vakalevu?—Same 94:18, 19, vmr.\n4. Na cava e bibi kina na masu nida lomaocaoca?\n4 Wilika Filipai 4:6, 7. E rawa ni rogoca o Jiova na noda gumatua kei na noda cikecike ena masu. Ena sala cava? Ena solia vei keda na lomavakacegu me kua kina ni curuoso tale tiko noda vakasama kei na lomada. Levu era sa vakadinadinataka na tikina qo ena ka sara ga era sotava. Era sa sega tale ni lomaocaoca, se vusolo tiko ga na lomadra, ni vukei ira na Kalou mera vakila na vakacegu kei na marau e sega ni solia rawa na tamata. Qori tale ga na ka o rawa ni vakila. “Na vakacegu ni Kalou” ena ulabaleta na ituvaki dredre e dau yaco vei keda. Eda rawa ni nuitaka vakaoti na nona vosa vakayalololoma o Jiova ni kaya: “Kua ni taqaya niu nomu Kalou. Au na vakaukauataki iko, io, au na vukei iko.”—Aisea 41:10.\nVAKACEGU MAI NA VOSA NI KALOU\n5. Ena vakacegui keda vakacava na Vosa ni Kalou?\n5 Na ikarua ni sala meda vakila kina na vakacegu oya noda wilika eso na tikinivolatabu da qai vakananuma vakatitobu. Na cava e bibi kina qo? E tiko ena iVolatabu na idusidusi vakayalo e yaga meda kila kina na ka meda cakava meda vorata kina na lomaocaoca, se meda vakalailaitaka. Kua ni lecava ni yaga qai veivakacegui na Vosa ni Kalou ni tiko kina na nona vosa vuku na Dauveibuli. Ni o vakasamataka na nona rai na Kalou ena siga kei na bogi, qai dikeva na sala mo vakayagataka kina, ena vakaukauataki iko qori. E sema vata o Jiova na wiliki ni nona Vosa ina ‘yaloqaqa mo kaukaua’ kei na noda “kua ni domobula se rere.”—Josua 1:7-9.\n6. Ena yaga vakacava vei iko na vosa i Jisu?\n6 E laurai ena iVolatabu na nona vosa vakayalovinaka o Jisu. E vu ni vakacegu vei ira na rogoci koya na nona vosa kei na nona veivakavulici. Levu era torovi koya nira kila ni dau veivakacegui vei ira na vusolo na lomadra, na lomabibi, qai vakaukauataki ira na malumalumu. (Wilika Maciu 11:28-30.) E kauaitaka nodra bula vakayalo eso tale, na ivakarau ni lomadra kei na ka era gadreva vakayago. (Mari. 6:30-32) Se veivakacegui tiko ga ena gauna qo na nona vosa ni yalayala. Ena rawa ni dina qori vei iko me vaka ga na kena dina vei ira na yapositolo era dau salavata kei koya. Sega ni kena ibalebale qo mo tiko sara ga kei Jisu mo vakila kina na kena yaga. Me vaka ni Tui vakalomalagi, e se kauai tiko ga. Ni o lomaocaoca gona, e rawa vua me ‘vukei iko’ ena gauna sara ga o ‘gadreva kina.’ Io, e rawa ni vukei iko o Jisu mo vosota na nuiqawaqawa, mo yaloqaqa qai vakauqeti iko ena inuinui.—Iper. 2:17, 18; 4:16.\nUQETA NA YALO TABU NA ITOVO VAKALOU\n7. Na cava ena cakava na Kalou ni o kerea na yalo tabu?\n7 E yalataka o Jisu ni na solia na Tamada mai lomalagi na yalo tabu vei ira na kerea vua. (Luke 11:10-13) Lai basika kina na ikatolu ni sala e vakarautaki vei keda meda kua soti kina ni lomaocaoca—na vua ni yalo tabu. Na itovo vinaka kece e okati ena vua ni yalo tabu e dusia na nona itovo sara ga na Kalou kaukaua duadua. (Wilika Kalatia 5:22, 23; Kolo. 3:10) Ena vinaka na nomu veiwekani kei ira eso tale ni o bucina na itovo e okati ena vua ni yalo tabu. O na raica ni na sega ni basika e levu na ituvaki e vakavuna na lomaocaoca. Dikeva mada na sala ena uqeti iko kina na itovo e okati ena vua ni yalo tabu.\n8-12. Ena vukei iko vakacava na itovo e okati ena vua ni yalo tabu mo kua kina ni lomaocaoca vakasivia?\n8 “Na loloma, marau, vakacegu.” Ke o dau veidokai, ena rawarawa mo vakavinakataka na ivakarau ni lomamu. Ena sala cava? Kaya mada ni o vakaraitaka na loloma vakaveitacini, o dau veikauaitaki, qai veirokovi, o na sega ni vakila na ituvaki e vakavuna na nuiqawaqawa.—Roma 12:10.\n9 “Na “vosovoso, yalololoma, yalovinaka.” Eda na veimaliwai vinaka nida muria na ivakasala e tukuni kina: “Moni veilomani, ni veinanumi, ni yalorawarawa moni veivosoti.” (Efeso 4:32) Nida muria qori, eda na sega kina ni lai cakava na ka e vakavuna na lomaocaoca. Ena yaga tale ga qori ena so na ituvaki e vu mai na noda ivalavala ca.\n10 Na “vakabauta.” Nikua eda dau lomaocaocataka na veika vakailavo kei na veika vakayago. (Vkai. 18:11) Ke kaukaua na noda vakabauta na yalololoma i Jiova, qori ena vukei keda meda vosota se meda kua ni lomaocaoca. E rawa vakacava qori? O na rawa ni vorata nomu lomaocaoca ni o muria na vosa uqeti ni yapositolo o Paula meda ‘lomavakacegu ga ena ka sa tiko vei keda.’ E kuria o Paula: “Ni a kaya [na Kalou]: ‘Au na sega sara ni laivi iko, au na sega tale ga ni biuti iko.’ O koya gona, meda yaloqaqa da qai kaya: ‘E dau vukei au o Jiova, au na sega ni rere. Cava ena cakava rawa vei au na tamata?’”—Iper. 13:5, 6.\n11 Na ‘yalomalua, kei na lewai keda vinaka.’ Vakasamataka na yaga kei na sala e rawa kina ni muri na itovo e rua qori. O na cata kina mo cakava na ka e vakavu lomaocaoca vei iko, o na sega tale ga ni ‘yaloca, cudrucudru, yalokatakata, karakara, kei na vosavakacaca.’—Efeso 4:31.\n12 E vinakati dina na yalomalumalumu, meda rawa ni vakamalumalumutaki keda “ena liga kaukaua ni Kalou” da qai ‘biuta vua na noda lomaocaoca kece.’ (1 Pita 5:6, 7) Ni o yalomalumalumu, o na rawata kina na nona veivakadonui na Kalou, ena tokoni iko tale ga. (Maika 6:8) Ni o kila vinaka na kemu ituvaki vakayago, na ivakarau ni nomu vakasama kei na lomamu, ena sega kina ni bikai iko na lomaocaoca, o na vakararavi tale ga vua na Kalou.\n‘KUA VAKADUA NI LOMAOCAOCA’\n13. Na cava e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna: ‘Kua vakadua ni lomaocaoca’?\n13 E vakabibitaka o Jisu ena Maciu 6:34 (wilika), meda ‘kua vakadua ni lomaocaoca.’ De rairai dredre me muri na ivakasala qori. Na cava e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna: ‘Kua vakadua ni lomaocaoca’? Macala ga ni sega ni tukuna tiko nida na sega ni dau lomaocaoca na dauveiqaravi ni Kalou; eda sa dikeva oti mai na nodrau vosa o Tevita kei Paula me baleta na tikina qo. E vukei ira tiko ga na nona tisaipeli o Jisu mera kila ni sega ni iwali ni leqa noda lai kauaitaka na ka e sega ni dodonu meda lomaocaocataka se meda lomaocaoca kina vakasivia. Na veisiga kece e tiko vata kei na kena leqa, meda kua ni lomaocaocataka nikua na veika sa yaco oti, kei na veika e se bera mai. O na vakacegui vakacava mai na lomaocaoca vakasivia ni o muria na ivakasala i Jisu?\n14. Na cava o rawa ni cakava ke o lomaocaocataka na veigauna makawa?\n14 De dua eso era dau lomaocaocataka na ka era cakava se lekata ena gauna makawa. De vakaleqai koya tiko na cala e cakava ena dua na gauna makawa sara. So na gauna e dau vakila o Tui Tevita ni nona ‘cala sa sivia na uluna.’ E tukuna vakadodonu: “Na yaluma ni lomaqu sa vakavuna me rogolevu noqu vutugu.” (Same 38:3, 4, 8, 18) Ena ituvaki va qo, na cava na ka vakavuku me cakava o Tevita? Na cava e qai cakava? E nuitaka na yalololoma kei na veivosoti i Jiova. E tukuna ena vakabauta: “E marau o koya sa vosoti na nona cala.”—Wilika Same 32:1-3, 5.\n15. (a) Na cava mo kua kina ni lomaocaocataka na ka o sotava tiko? (b) O na vakalailaitaka vakacava na lomaocaoca? (Raica na kato “ Sala me Vakalailaitaki Kina na Lomaocaoca.”)\n15 So tale na gauna o na lomaocaocataka na veika o sotava tiko. Kena ivakaraitaki, ni vola o Tevita na Same 55 a rivarivabitaka nona bula. (Same 55:2-5) A sega ga ni vakalaiva nona lomaocaoca me vakaleqa nona nuitaki Jiova. A talaucaka o Tevita nona leqa ena masu, e kila tale ga na sala yaga me vorata kina na lomaocaoca. (2 Sam. 15:30-34) Vuli vei Tevita. Me kua ni bikai iko na lomaocaoca, cakava na ka mo vosota kina, qai nuitaki Jiova ni o biuta vua nomu leqa.\n16. Ena vakaukauataka vakacava nomu vakabauta na ibalebale ni yaca ni Kalou?\n16 Levu na gauna e dau vakavu lomaocaoca na noda kauaitaka vakasivia na leqa e se bera ni yaco. Kua ni lomaocaocataka, se lomaleqataka na veika o sega sara ga ni kila kina e dua na ka. Na cava na vuna? Levu na gauna eso na ituvaki e sega ni ca sara me vaka na ka eda nanuma. E sega ni dua na ka e dredre vua na Kalou, o rawa ni biuta vua na nomu lomaocaoca kece. Na yacana sara mada ga e kena ibalebale “O Koya e Vakavuna me Yaco.” (Lako 3:14) Na titobu ni ibalebale ni yaca ni Kalou e vakadeitaka ni rawa vua me vakayacora na nona inaki ena vukudra na nona dauveiqaravi. Mo vakadeitaka ni rawa vei Jiova me vakaicovitaki ira na yalodina qai vukei ira ena ka era lomaocaocataka ena gauna makawa, nikua kei na gauna se bera mai.\n17, 18. Ena vukei iko vakacava na veivosaki vinaka mo vosota kina na lomaocaoca?\n17 Na ikava ni sala ena vukei iko mo vosota na lomaocaoca oya na nomu veivosaki vinaka kei na dua na nomu itokani nuitaki ni o talaucaka vua na lomamu. E rawa ni vukei iko na watimu, dua na itokani voleka se qase ni ivavakoso me donu tiko nomu rai me baleta na nomu lomaocaoca. “Na nuiqawaqawa ni loma ni tamata e lomabibi kina, ia na vosa vinaka ena vakamarautaka.” (Vkai. 12:25) Ena veivuke sara vakalevu na veivosaki vakadodonu kei na dau dina mo kila kina na ka mo cakava ni o lomaleqa. E tukuna vei keda na iVolatabu: “E seva na ka e nanumi ni sega na veivosaki, ia e vakavatukana na sasaga ni levu na daunivakasala.”—Vkai. 15:22.\n18 E vukei keda tale ga o Jiova meda vosota na lomaocaoca ena noda soqoni e veimacawa. Qori na vanua eda maliwai ira kina na tacida era dau veikauaitaki, era veivakayaloqaqataki tale ga. (Iper. 10:24, 25) Na “veivakayaloqaqataki” ena vakavinakataka tale nomu veika vakayalo, ena rawarawa kina mo vosota na lomaocaoca.—Roma 1:12.\nBIBI DUADUA NOMU VEIWEKANI KEI JIOVA\n19. O kila vakacava ni bibi nomu veiwekani kei Jiova?\n19 Raica mada qo na sala e vakila kina e dua na qase ni ivavakoso na yaga ni nona biuta vei Jiova na nona lomaocaoca. E osooso vakalevu ni qasenivuli qai dauniveivakasalataki, e dau lomaocaoca tale ga vakasivia. A vosota rawa vakacava na tacida qo? E vakamacalataka “Au raica ni bibi duadua ena noqu vosota na lomaocaoca, noqu sasaga me vinaka na neirau veiwekani kei Jiova. Na nodra veitokoni na itokani dina kei ira na taciqu vakayalo e yaga vakalevu ena gauna dredre. Au dau dina qai vakaraitaka vakadodonu vei watiqu na lomaqu. Era veivuke tale ga na itokani qase kei na ivakatawa ni itabacakacaka me donu tiko ga noqu rai. Au qara tale ga na veiqaravi vakavuniwai, cakava na veiveisau ena noqu vakayagataki gauna, me tiko tale ga na gauna ni vakacegu kei na vakaukauayago. Toso na gauna au sa qai kila na ka meu cakava. Keu sega ni cakava rawa kina e dua na ka, au na biuta ga vei Jiova.”\n20. (a) Eda na biuta vakacava vei Jiova noda lomaocaoca? (b) Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?\n20 Eda vulica ena ulutaga qo na yaga ni noda biuta vei Jiova na noda lomaocaoca nida masu mai vu ni lomada, wilika nona Vosa da qai vakananuma vakatitobu. Eda dikeva tale ga na yaga ni noda bucina na itovo e okati ena vua ni yalo tabu, noda talaucaka na lomada vua na noda itokani nuitaki, kei na noda vakayaloqaqataki ena noda veimaliwai vaKarisito. Ena veivosakitaki ena ulutaga tarava na sala e vakaukauataki keda kina o Jiova ni vakarautaka na inuinui meda vakaicovitaki kina.—Iper. 11:6.\nSala me Vakalailaitaki Kina na Lomaocaoca\nMe donu na ka o vakabibitaka.\nFILIPAI 1:10, 11\nKua ni sivia sara na ka o namaka.\nMe tiko na gauna mo vakayagataka ga vakataki iko.\nMarautaka na ibulibuli i Jiova.\nSAME 104:24, 25\nMe tiko na gauna ni marau.\nVOSA VAKAIBALEBALE 17:22\n1 TIMOCI 4:8\niMeli iMeli Biuta Vei Jiova Nomu Lomaocaoca Kece


Vakatekivu 39 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nTiko o Josefa ena vale nei Potifa (1-6)\nVorati wati Potifa o Josefa (7-20)\nTiko e valeniveivesu o Josefa (21-23)\n39 E kau sobu i Ijipita o Josefa,+ e dua na kai Ijipita na yacana o Potifa,+ e vakailesilesi ena vale i Fero qai nodra iliuliu na matayadra, a voli koya vei ira na kawa i Isimeli+ era kauti koya sobu e kea. 2 Ia e tiko vata kei Josefa o Jiova.+ E mani rawaka kina qai vakacolati ena so na itavi ena vale ni nona turaga, na kai Ijipita. 3 E raica na nona turaga ni tiko kei koya o Jiova, ni vakavuna tale ga o Jiova me tini vinaka na ka kece e cakava. 4 E nanumi tiko ga o Josefa e matana, mani lesi me nona dauveiqaravi. E qai digitaki koya me lewa na nona vale, me lewa tale ga na ka kece e taukena. 5 Mai na gauna e lesi koya kina me lewa na ka kece ena nona vale kei na ka kece e taukena, e vakalougatataka tiko ga o Jiova na vale ni kai Ijipita ena vuku i Josefa, qai vakalougatataka o Jiova na ka kece ena nona vale kei na nona vanua.+ 6 E qai biuta na ka kece e taukena me qarava o Josefa, e sega tale ni qai leqataka e dua na ka vakavo ga na kena. E tubu tiko ga o Josefa me cauravou totoka qai musudonu. 7 Oti oya sa tekivu vakaraici Josefa na wati ni nona turaga, qai kaya: “Daru mocevata mada.” 8 Ia e bese o koya qai kaya vua na wati nona turaga: “E sega sara ga ni kila na noqu turaga na ka e tu vei au e vale, ni sa tataunaka tale ga vei au na ka kece e taukena meu lewa. 9 E sega ni dua ena vale qo e levu cake vei au, e sega tale ga ni bureitaka vei au e dua na ka, vakavo ga o iko ni o watina. Meu qai cakava tu vakacava na ka torosobu qo qai valavala ca kina vua na Kalou?”+ 10 E cikevi Josefa e veisiga, ia e sega vakadua ni vakadonuya me rau mocevata se me rau tiko taurua ga. 11 Ia ena dua na siga ni gole yani i vale me lai cakava na nona itavi, e sega ni tu i vale e dua na dauveiqaravi ni vale oya. 12 E qai dreta o wati Potifa na nona isulu me tauri koya qai kaya: “Daru mocevata!” Ia e laiva tu yani e ligana na nona isulu qai gutuwa i tuba. 13 Ni raica ga o wati Potifa ni biuta tu mai ligana o Josefa na nona isulu qai gutuwa i tuba, 14 e qoqolou yani vei ira na tagane ni nona vale qai kaya vei ira: “Raica! E kauta mai vei keda o koya na tagane ni Iperiu qo me tou mai vakalialiai kina. E lako mai vei au me mocevata kei au, ia au qai qolou ni domoqu i cake. 15 Ia ni rogoca ga niu sa tabalaka na domoqu au qai qolou, e biuta tu mai yasaqu na nona isulu qai gutuwa i tuba.” 16 Oti oya e biuta tu ga e yasana na isulu i Josefa me yacova ni lako yani i vale na nona turaga. 17 E qai tukuna vua na italanoa vata ga ya: “Na Iperiu o kauta mai qo me dauveiqaravi e lako mai vei au meu vakalialiai kina. 18 Ia niu sa tabalaka na domoqu, au qai qolou, e biuta tu mai yasaqu na nona isulu qai gutuwa i tuba.” 19 Ni rogoca ga na nona turaga na vosa i watina ni kaya: “Qo na ka e cakava vei au na nomu dauveiqaravi,” e waqa na nona cudru. 20 E qai kauti Josefa na nona turaga, lai biuti koya i valeniveivesu, na vanua era dau bala kina na kaivesu ni tui, e mani tiko voli ga ena valeniveivesu.+ 21 Ia e tiko ga kei Josefa o Jiova, e dei tu ga na nona lomani koya qai vakavuna me nanumi tiko ga ena mata i koya na vakailesilesi liu ni valeniveivesu.+ 22 E qai lesi Josefa na vakailesilesi liu ni valeniveivesu me lewai ira kece na kaivesu ena valeniveivesu, na veika kece tale ga era dau cakava e kea, o koya sara ga ena raica me caka.+ 23 E sega tale ni qai vakatulewataka na vakailesilesi liu ni valeniveivesu na ka e soli me qarava o Josefa, ni o Jiova e tiko vata kei Josefa, e qai vakavuna o Jiova me tini vinaka na ka kece e cakava.+


Na Parofisai ni Kena Vakabulai Tale na Sui Mamaca—Isikeli 37:4\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kabuverdianu Kannada Kazakh Kazakh (Arabic) Kikaonde Kikuyu Kiluba Kirghiz Kiribati Kongo Korean Lithuanian Luganda Luvale Luxembourgish Malay Malayalam Maya Myanmar Nepali Nias Norwegian Nzema Oromo Otetela Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Silozi Slovak Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tamil Tatar Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkmen Twi Tzotzil Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n“Oni na Bula”\nTIKINA BIBI: Na raivotu me baleta na kena vakabulai tale na “sui mamaca” kei na kena vakayacori ena ivakatagedegede levu sara\n1-3. Na cava e veisau kina nodra rai na Jiu e Papiloni? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\nDUA na ka na veisau ni nodra rai na Jiu e Papiloni! E rauta ni lima na yabaki nona parofisaitaka o Isikeli ni na vakarusai o Jerusalemi, ia era sega ni vakabauta qori na tamata. Se mani ivakatakilakila cava e matanataka o Isikeli, vosa vakatautauvata e tukuna, itukutuku e kacivaka, era sega ga ni via vakabauta na kau vakavesu ni na vakatara o Jiova na kena vakarusai o Jerusalemi. Ena gauna mada ga e wavokita kina na koro na mataivalu ni Papiloni, era se nuidei ga na lewenivanua nira na taqomaki.\n2 Ia qo ni oti e rua na yabaki na kena wavokiti na koro, e yaco sara mai Papiloni e dua na isenivalu qai tukuna: “Sa ravuti na koro!” Era sega sara ga ni taleitaka qori na kau vakavesu. E dredre mera ciqoma ni sa yali na nodra koro lomani, na valenisoro tabu kei na nodra vanua era dau vakamareqeta! Sa sega na ka era dau vakanuinui tu kina ena dua na gauna balavu.—Isik. 21:7; 33:21.\n3 Qo e dua dina na gauna rarawataki, ia e qai raivotutaka o Isikeli na inuinui. Na itukutuku cava ena raivotu era na rogoca na kau vakavesu? E vakaibalebale vakacava na raivotu qori vei ira na tamata ni Kalou nikua, ena yaga tale ga vakacava? Meda kila qori, da dikeva mada na ka e vakaraitaka o Jiova vei Isikeli.\n“Mo Parofisai Vei Ira na Sui Qo” Qai “Parofisai ina Cagi”\n4. Na cava e kauaitaka o Isikeli ena nona raivotu?\n4 Wilika Isikeli 37:1-10. Ena raivotu, e vakatikori o Isikeli ena buca era robota tu na sui. E vinakata o Jiova me vakila o Isikeli na ka e raivotutaka, mani vakaroti koya me “wavokita” na sui era tayana tu. Ni taubale o Isikeli ena buca, e rua na ka e kauaitaka me baleta na sui: na kedra iwiliwili kei na kedra irairai. E kaya nira le “levu sara,” ra qai “mamaca sara.”\n5. Na cava e rua na ka e vakaroti Isikeli kina o Jiova? Cava e qai yaco ni sa vakayacora oti o Isikeli?\n5 Oti sa qai vakaraitaka vei Isikeli o Jiova e rua na ivakaro ena kena vakalesui mai na ka kece. Na imatai ni ivakaro: “Mo parofisai vei ira na sui qo,” me tukuna vei ira nira na “bula.” (Isik. 37:4-6) Ni parofisai oti ga o Isikeli, e “rogoca sara e dua na rorogo, na tataqiriqiri, era veitorovi na sui,” oti e qai tubu ena sui na “ua kei na viciko qai ubi ira na kuli.” (Isik. 37:7, 8) Qo na ikarua ni ivakaro: “Mo parofisai ina cagi,” mo kaya vua me ‘liwava’ na yago. Ni parofisai o Isikeli “e curumi ira na icegu, era bula, era mani tucake e yavadra, e dua na mataivalu levu.”—Isik. 37:9, 10.\n“Sa Mamaca na Suida, sa Yali na Noda iNuinui”\n6. Na cava e kaya o Jiova e qai vukei Isikeli me kila na ibalebale ni raivotu?\n6 E qai vakaraitaka tarava vei Isikeli o Jiova na ibalebale ni raivotu ni kaya: “Na sui qo na vuvale taucoko ni Isireli.” Nira sa kila na kau vakavesu ni sa rusa o Jerusalemi, era nanuma ga nira sa mate. Era tagicaka gona: “Sa mamaca na suida, sa yali na noda inuinui. Eda sa muduki vakadua.” (Isik. 37:11; Jere. 34:20) E qai sauma o Jiova na nodra tagi na Isireli ni vakaraitaka na inuinui totoka ena raivotu rarawataki qo.\n7. Na cava e vakatakila vei Isikeli o Jiova ena Isikeli 37:12-14? Na cava e vakadeitaka qori vei ira na nona tamata era a vesu tu?\n7 Wilika Isikeli 37:12-14. E vakadeitaka o Jiova vei ira na kau vakavesu ena raivotu qo ni na vakaukauataki ira tale, ena dusimaki ira lesu ina nodra vanua mera lai vakaitikotiko kina. E vakatokai ira tale ga o Jiova mera “noqu tamata.” Sa na bau veiuqeti dina na vosa qori vei ira na tu vakavesu, era yalolailai tu! Na cava era nuidei kina ni na vakayacori dina na ka e yalataki qori? Ni yalataka sara ga o Jiova: “Ni o yau o Jiova au tukuna, au cakava.”\n8. (a) E yaco vakacava me vaka era sa mate tu “na vuvale taucoko ni Isireli”? (b) E vakaraitaka vakacava na Isikeli 37:9 na vuna era mate kina vakaivakatakarakara na Isireli? (Raica na ivakamacala e ra.)\n8 Era raica vakacava na matanitu o Isireli makawa na vakayacori ni tikina rarawataki qo ni parofisai e raivotutaki? A tekivu ena 740 B.G.V. na nona mate vakaivakatakarakara o Isireli, qo e dusia na kena bale kei na nodra kau vakavesu na tini na yavusa kei Isireli. Nira vakatalai tale ga na lewe i Juta ni oti e rauta ni 130 na yabaki, sa ra vesu tu “na vuvale taucoko ni Isireli.” (Isik. 37:11) O ira kece na kau vakavesu era mate tu me vaka ga na sui e raivotutaka o Isikeli. * Nanuma tale ga ni sega ni raica ga o Isikeli na sui, ia na sui era “mamaca sara,” qo e dusia ni dua na gauna balavu e vaka ga era sa mate tu. Io, e 200 vakacaca na yabaki mai na 740 ina 537 B.G.V., na kena yacovi Isireli tu qori kei Juta.—Jere. 50:33.\n9. Sala cava e tautauvata kina o ira na Isireli vakayago kei ira na “Isireli ni Kalou”?\n9 Ena qai vakayacori ena ivakatagedegede levu sara na parofisai me baleta na nodra vakalesui na Isireli, me vaka na kena e tukuna o Isikeli. (Caka. 3:21) Me vaka ga nona “vakamatei” qai mate tu vakaivakatakarakara na matanitu makawa o Isireli me dua na gauna balavu, e vakamatei tale ga vakaivakatakarakara “na Isireli ni Kalou” na ivavakoso vaKarisito lumuti, qai dua na gauna balavu nodra vesu tu me vaka ga era sa mate. (Kala. 6:16) Na balavu ni gauna e vesu tu kina, e lai vakatauvatani na kena ituvaki vakayalo ina sui e “mamaca sara.” (Isik. 37:2) Eda sa raica mai ena wase sa oti, ni a tekivu ena ikarua ni senitiuri G.V. na nodra vesu tu na ivavakoso vaKarisito lumuti, qai dua na gauna balavu na kena yaco tu kina qori, me vaka ga e tukuna o Jisu ena nona vosa vakatautauvata ni Matanitu ni Kalou me baleta na witi kei na co ca.—Maciu 13:24-30.\nNa sui era “mamaca sara” e raivotutaka o Isikeli e dusia e dua na gauna balavu ni nodra tu vakavesu, vaka mera mate tu na lumuti i Jiova (Raica na parakaravu e 8, 9)\n“Era Veitorovi na Sui”\n10. (a) Na cava e parofisaitaki me baleti ira na tamata ni Kalou ena Isikeli 37:7, 8? (b) Na cava e vakadeitaka tale na nodra vakabauta na kau vakavesu era yalodina?\n10 A parofisaitaka o Jiova ena gauna makawa nira na vakila vakalalai na nona tamata na vakalesui mai ni ka kece. (Isik. 37:7, 8) Na cava gona eso na ka e vakadeitaka tale na nodra vakabauta na kau vakavesu yalodina nira na lesu e Isireli? De dua era yavutaka nodra inuinui ena ka era kaya na parofita ena gauna e liu. Kena ivakaraitaki e tukuna tu mai o Aisea vei ira na kau vakavesu ni na lesu ina vanua e dua na ivovo ni “kawa tabu.” (Aisea 6:13; Jope 14:7-9) Na levu tale ga ni parofisai e vola o Isikeli e vakabulabulataka tiko ga na inuinui qori. Na nodra tiko tale ga na turaga yalodina e Papiloni me vakataki Taniela na parofita, kei na bale ni koro o Papiloni ena 539 B.G.V., e rairai vaqaqacotaka na nodra inuinui na kau vakavesu nira na lesu.\nKATO NI VEIVAKAVULICI 10A: Vakalesui Mai Vakamalua—Na Sokalou Savasava\n11, 12. (a) Era vakalesui tiko mai vakamalua vakacava na “Isireli ni Kalou”? (Raica tale ga na kato “Vakalesui Mai Vakamalua na Sokalou Savasava.”) (b) Na taro cava e basika ena ka e tukuni ena Isikeli 37:10?\n11 Ena sala cava e vakalesui tale ga kina vakamalua va qori “na Isireli ni Kalou,” na ivavakoso vaKarisito lumuti? Ena loma ni vica vata na senitiuri nodra vesu tu me vaka na mate, e qai rogo “e dua na rorogo, na tataqiriqiri,” na nodra basika o ira na doka na Kalou ena vuku ni sokalou savasava. Kena ivakaraitaki, ena ika16 ni senitiuri e vakarautaka kina o William Tyndale na ivakadewa ni iVolatabu vakaValagi. Era katakata na iliuliu ni lotu Katolika vakaRoma nira sa rawa ni wilika na iVolatabu na tauvanua. A qai vakamatei o Tyndale. Ia eso tale era yaloqaqa nira tomana tiko ga nodra vakadewataka na iVolatabu ena so tale na vosa, qai serau vakamalua na rarama vakayalo ena vuravura butobuto.\n12 Ni qai tekivu cakacaka vagumatua o Charles T. Russell kei na nona ilala me vakalesui tale mai na ka dina ena iVolatabu, e vaka ga e tubu mai ena sui na “ua kei na viciko.” E vukei ira na yalomalumalumu na Zion’s Watch Tower kei na so tale na ivola mera kila na ka dina vakayalo, e uqeti ira qori mera tomani ira na dauveiqaravi lumuti ni Kalou. Ena itekitekivu ni 1900, era qai vakayaloqaqataki tale na lumuti ni Kalou ena “Photo-Drama of Creation” kei na ivola The Finished Mystery. Ni oti ga qori, sa qai vakavuna na Kalou mera “tucake e yavadra” na nona tamata. (Isik. 37:10) Gauna cava kei na sala cava e yaco kina qori? Eda na sauma na taro qori ena ka e yaco e Papiloni makawa.\n“Era Bula, Era Mani Tucake e Yavadra”\n13. (a) E vakayacori vakacava na Isikeli 37:10, 14 ena itekitekivu ni 537 B.G.V.? (b) Na tikinivolatabu cava e dusia nira vakasukai e Isireli eso na lewe ni matanitu mai na tini na yavusa?\n13 Ena itekitekivu ni 537 B.G.V., era raica kina na Jiu na vakayacori ni raivotu. Ena sala cava? E vakabulai ira o Jiova qai vakavuna mera “tucake e yavadra” ni sereki ira ena nodra tu vakavesu qai vakalesui ira e Isireli. Era biubiu mai Papiloni e 42,360 na Isireli kei na rauta na 7,000 era sega ni Isireli mera lai taravaki Jerusalemi tale kei na kena valenisoro, mera vakaitikotiko tale ga e Isireli. (Esera 1:1-4; 2:64, 65; Isik. 37:14) Ni oti toka e 70 na yabaki, rauta ni 1,750 na kau vakavesu era tomani Esera ni lesu i Jerusalemi. (Esera 8:1-20) E sivia gona e 44,000 na Jiu era lesu, sa dua dina na “mataivalu levu.” (Isik. 37:10) E dusia na Vosa ni Kalou nira lesu tale ga e Isireli na lewe ni matanitu mai na tini na yavusa mera lai veivuke ena taravaki tale ni valenisoro. O ira qo, na nodra qase a vakatalai tani vei ira na kai Asiria ena ikawalu ni senitiuri B.G.V.—1 Vei. 9:3; Esera 6:17; Jere. 33:7; Isik. 36:10.\nKATO NI VEIVAKAVULICI 10B: Erau Veisemati Vakacava na “Sui Mamaca” kei na ‘Rua na iVakadinadina’?\n14. (a) E vukei keda vakacava na Isikeli 37:24 meda kila na gauna e vakayacori kina na parofisai? (b) Na cava e yaco ena 1919? (Raica tale ga na kato “Erau Veisemati Vakacava na ‘Sui Mamaca’ kei na ‘Rua na iVakadinadina’”?)\n14 E qai vakayacori vakacava na parofisai qo i Isikeli ena kena ivakatagedegede e levu sara? Me vaka e vakaraitaka o Jiova vei Isikeli ena dua tale na parofisai, ena qai vakayacori qori ena dua na gauna ni sa tekivu veiliutaki me tui o Jisu Karisito, o Tevita Levu Cake. * (Isik. 37:24) Io, ena 1919, e solia o Jiova na yalona tabu vei ira na nona tamata. Qori e vakavuna mera “bula” ra qai sereki vei Papiloni na Ka Levu. (Aisea 66:8) E qai vakatikori ira o Jiova ena nodra “vanua,” qori na parataisi vakayalo. Ia era yaco vakacava na tamata i Jiova nikua mera “mataivalu levu”?\nKATO NI VEIVAKAVULICI 10C: Vukei Meda Toso Tale\n15, 16. (a) Era yaco vakacava na tamata i Jiova nikua mera “mataivalu levu”? (b) E vukei keda vakacava na parofisai i Isikeli meda vosota na ituvaki dredre? (Raica tale ga na kato “Vukei Meda Toso Tale.”)\n15 Ni lesia oti ga o Karisito na dauveiqaravi yalodina ena 1919, era vakila sara na dauveiqaravi i Jiova na ka e parofisaitaka na parofita o Sakaraia a bula maliwai ira na tu vakavesu, ni kaya: “E levu na lewe ni veivanua kei na veimatanitu qaqa mera qarai Jiova.” E vakatokai ira na dau qarai Jiova na parofita me “tini na tamata eratou duivosavosa mai na veivanua kece.” O ratou na tamata qori eratou na taura matua “e dua na Jiu,” oya o ira na Isireli vakayalo, ratou qai kaya tiko: “Keitou via lako vata kei kemudou, ni keitou rogoca ni tiko vata kei kemudou na Kalou.”—Saka. 8:20-23.\n16 Nikua, o ira na Isireli vakayalo (ira na ivovo ni lumuti) kei na “tini na tamata” (eso tale na sipi) era yaco mera “dua na mataivalu levu,” era le vica vata na milioni. (Isik. 37:10) Nida sotia i Karisito ena mataivalu e tubu tiko ga na kena iwiliwili, eda vakatotomuria voleka na noda Tui o Jisu nida vakanamata tu ena veivakalougatataki e tu mai liu.—Same 37:29; Isik. 37:24; Fpai. 2:25; 1 Ces. 4:16, 17.\n17. Na cava eda na dikeva ena wase tarava?\n17 Na vakalesui mai ni sokalou savasava e salavata kei na nodra itavi bibi na tamata ni Kalou. Na cava ya? Meda kila na kena isau, e bibi meda dikeva tale na ilesilesi e solia o Jiova vei Isikeli ni bera ni vakarusai o Jerusalemi. Eda na cakava qori ena wase tarava.\n^ para. 8 Na sui e raivotutaka o Isikeli e dusi “ira era vakamatei,” sega ni o ira na mate nira sa qase, tauvimate se so tale. (Isik. 37:9) E vakamatei vakaivakatakarakara “na vuvale taucoko ni Isireli” nira gole yani na kai Asiria kei ira na Papiloni mera vakadrukai ira na lewe ni tini na yavusa ena matanitu o Isireli kei na rua na yavusa ena matanitu o Juta, era kauti ira tale ga vakavesu ra qai vakatalai ira.\n^ para. 14 A veivosakitaki na parofisai vakaMesaia qo ena Wase 8 ni ivola qo.\nNa cava era kaya kina na vesu tu e Papiloni ni mamaca na nodra sui? (Isik. 37:11)\nSala cava e vaka mera mate tu kina na “Isireli ni Kalou” nikua? (Maciu 13:24-30)\nSala cava era vakila kina na “Isireli ni Kalou” nodra vakalesui vakamalua, kei na gauna cava era “bula” kina? (Isik. 37:7-9)\nNa cava nomu rai ni o lewena na “mataivalu levu” e tukuni tu ena parofisai nei Isikeli? (Isik. 37:10)\niMeli iMeli “Oni na Bula”\nrr wase 10 t. 112-120


Era Vakatarogi Tagane Mataboko na Farisi | Bula i Jisu\nEra Vakatarogi Tagane Mataboko na Farisi\nVAKATAROGI TAGANE MATABOKO NA FARISI\n“MATABOKO” NA ILIULIU NI LOTU\nEra sega ni vakabauta na Farisi ni vakabula o Jisu na tagane sucu mataboko, era mani kaciva nona itubutubu. Erau kila na itubutubu ni rawa ni rau “vakatalai tani mai na nodra valenilotu.” (Joni 9:22) Ke caka qori vua e dua na Jiu, ena vakaleqa na veimaliwai kei na bula vakailavo ni nona vuvale.\nE rua nodra taro na Farisi: “Qo na luvemudrau drau tukuna ni sucu mataboko? E qai rai vakacava?” Erau sauma na itubutubu: “Keirau kila ni luvei keirau, keirau kila tale ga ni sucu mataboko. Ia keirau sega ni kila se rai vakacava. Keirau sega tale ga ni kila se o cei e vakavuna me rai.” Sa rairai vakamacalataka oti vei ira na luvedrau na veika e yaco, ia rau se qaqarauni ga na itubutubu ena nodrau kaya: “Ni tarogi koya ga, e sa tamata bula. O koya ga me vakamacala kina.”—Joni 9:19-21.\nEra kaciva tale na tagane na Farisi ra qai vakarerei koya nira kaya sa tiko na ivakadinadina me beitaki kina o Jisu. Era vakaroti koya sara: “Vakalagilagia na Kalou, keimami kila ni tamata ivalavala ca o ka qori.” E sabaya na tagane na nodra veibeitaki ni kaya: “Au sega ni kila se tamata ivalavala ca se sega. Na ka ga au kila niu a mataboko, qo au sa rai rawa.”—Joni 9:24, 25.\nEra sega ni soro na Farisi, era taroga tale: “Cava e cakava vei iko? Cava e cakava mo rai kina?” E sauma ena doudou na tagane: “Au sa tukuna oti vei kemuni, oni sega ni via rogoca. Cava oni via rogoca tale kina? E cava, oni sa via nona tisaipeli tale ga?” Era vakalialiai koya na Farisi ena levu ni nodra katakata: “O iko ga o nona tisaipeli na tamata ya, o keimami na tisaipeli i Mosese. Keimami kila ni vosa vei Mosese na Kalou, ia na tamata qori keimami sega ni kila se lako mai vei.”—Joni 9:26-29.\nDua na ka nona kurabui na tagane daukerekere, e kaya: “Sa dua na ka veivakurabuitaki qo ni oni sega ni kila se lako mai vei, ia e vakavuna meu rai.” Sa qai vakamatatataka na tagane o cei ena rogoca na Kalou se vakadonuya: “Eda kila ni sega ni dau rogoci ira na ivalavala ca na Kalou, ia ke dua e rerevaka na Kalou qai cakava na lomana, ena rogoci koya. Eda se sega ni bau rogoca ni dua e vakavuna me rai o koya e sucu mataboko.” Na ka ga e macala e keri: “Ke sega ni tamata ni Kalou na tagane qo, ena sega ni rawata e dua na ka.”—Joni 9:30-33.\nNira sega ni sauma rawa na Farisi na nona vosa na daukerekere, era sa qai vakasewasewani koya: “O sucu ivalavala ca ga, o qai via vakavulici keimami?” Era mani cemuri koya i tuba.—Joni 9:34.\nNi rogoca o Jisu na ka e yaco, e vaqarai koya na tagane qai taroga: “O vakabauta na Luve ni tamata?” E sauma na tagane a vakabulai: “O cei o koya turaga? Ni tukuna mada mai meu vakabauti koya tale ga.” E tukuna vakadodonu vua o Jisu: “O sa raici koya, o koya sara ga drau veivosaki tiko.”—Joni 9:35-37.\nE sauma na tagane: “Au vakabauti koya Turaga.” E cuva sara vei Jisu me vakaraitaka nona vakabauta kei na nona veidokai. E qai cavuta o Jisu e dua na tikina bibi: “Au lako mai vuravura meu veilewai, mera rai na mataboko, mera mataboko tale ga na rai.”—Joni 9:38, 39.\nEra kila na Farisi era tiko e kea nira sega ni mataboko. Ia vakacava na nodra itavi mera veituberi vakayalo? Era via soli iulubale ena nodra kaya: “Keimami sega ni mataboko!” E sauma vei ira o Jisu: “Ke oni mataboko, e sega nomuni valavala ca. Ia oni kaya, ‘Keimami sa rai.’ Kena ibalebale, e se tiko ga na nomuni valavala ca.” (Joni 9:40, 41) Ke ra sega ni dau veivakavulici e Isireli, ena rairai ciqomi na nodra sega ni vakabauta ni Mesaia o Jisu. Ia nira kila vinaka na Lawa, e cala bibi kina nodra sega ni vakabauti koya.\nNa cava rau rere kina nona itubutubu na tagane nira kacivi rau na Farisi? Cava rau tukuna?\nNa ivakamacala cava e vakacudrui ira na Farisi?\nNa cava e sega kina na iulubale ni nodra saqati Jisu na Farisi?\niMeli iMeli Era Vakatarogi Tagane Mataboko na Farisi\njy wase 71 t. 168-169


NA LAKO YANI 19 FOV - Ni ra sa lako tani na Isireli mai - Bible Search\nNA LAKO YANI 18 NA LAKO YANI 20\nNA LAKO YANI 19\nEra yaco ki Saineai na tamata, 1,2. Sa veivosaki kei Mosese ko Jiova, ka kaya me ra vakarau mada na tamata me rogoci koya, 3-15. A ka rerevaki sa yaco e na ulu-ni-vanua, ni sa lako sobu kina ko Jiova, 16-25.\n1Ni ra sa lako tani na Isireli mai na vanua ko Ijipita, e na kenai katolu ni vula, sa ra qai yaco e na siga ko ya ki na lekutu loaloa mai Saineai. 2Ni ra sa lako tani mai Rifitimi, a sa yaco ki na lekutu mai Saineai, era sa qai tiko e na lekutu loaloa; io, era sa tiko na Isireli e na yasana ko ya sa donuya na ulu-ni-vanua.\n3A sa lako cake vua na Kalou ko Mosese, a sa kaci vua ko Jiova mai na ulu-ni-vanua, ka kaya, Mo vosa vakaoqo ki na mataqali i Jekope, ka tukuna vei ira na Isireli: 4Dou sa raica na ka ka'u a cakava, vei ira na kai Ijipita, kei na noqu tabei kemudou cake me vaka e na taba ni ikeli, kei na noqu kauti kemudou mai vei au: 5Ia oqo, kevaka dou na vakarorogo vakaidina ki na domoqu, ka vakabauta na noqu vosa ni yalayala, dou na qai noqu i yau talei, noqu i yau talei, kai yau lailai na matanitu kecega; ni sa noqu ko vuravura taucoko: 6ia dou na matanitu bete vei au, kei na vanua tabu. Oqo na vosa mo tukuna vei ira na Isireli.\n7A sa lako mai ko Mosese, ka kacivi ira na nodra qase na tamata, a sa tauca vei ira na vosa kecega oqo sa vakarota vua ko Jiova. 8A ra sa vosa vata na tamata kecega, ka kaya, A ka kecega sa kaya ko Jiova keimami na cakava. A sa tukuna tale vei Jiova ko Mosese na nodra vosa na tamata.\n9A sa kaya vei Mosese ko Jiova, Raica, ka'u sa lako mai vei iko e na o loaloa, me ra rogoca kina na tamata ni'u sa vosa vei iko, ka me ra vakabauti iko ka tawa mudu. A sa tukuna vei Jiova ko Mosese na nodra vosa na tamata. 10A sa kaya vei Mosese ko Jiova, Mo lako vei ira na tamata, ka vakasavasavataki ira edaidai kei na mataka; me ra sava nodra i sulu talega; 11ka me ra vakarau tu me waraka na bogi tolu: ni na lako sobu ko Jiova e na bogi tolu ki na dela ni ulu-ni-vanua ko Saineai, e na matadra na tamata kecega. 12Ia mo yalana vei ira na tamata sa volita, ka kaya, Dou qarauni kemudou, mo dou kakua ni cabeta na ulu-ni-vanua, se tara e dua na tikina: ko koya yadua sa tara na ulu-ni-vanua ena vakamatei vakaidina: 13me kakua e dua me tara e na ligana, ia ena lauviri dina e na vatu, se lauvana; se manumanu se tamata, ena sega ni bula: ni sa rorogo vakadede na davui, era na qai toro mai ki na ulu-ni-vanua.\n14A sa lako sobu vei ira na tamata mai na ulu-ni-vanua ko Mosese, a sa vakasavasavataki ira na tamata; a ra sa sava nodra i sulu. 15A sa kaya ko koya vei ira na tamata, Mo ni vakarau tu me waraka na bogi tolu; kakua ni torova na yalewa. 16A sa yaco e na bogi tolu e na mataka, sa qai ia na kurukuru kei na livaliva, a sa dua na o loaloa e na dela ni ulu-ni-vanua, a sa ka levu vakaidina na domo ni davui; a ra sa sautaninini kina na tamata kecega sa tiko e nodra i tikotiko. 17A sa kauti ira na tamata ko Mosese mai na nodra i tikotiko me la'ki veitata kei na Kalou; a ra sa tu vakadua mai na ruku ni ulu-ni-vanua. 18A sa kubou na ulu-ni-vanua taucoko ko Saineai, ni sa lako sobu ki delana ko Jiova e na bukawaqa: ka sa lako cake na kena kubou me vaka na kubou ni lovo levu, a sa yavavala vakalevu na ulu-ni-vanua taucoko. 19Ia ni sa rorogo vakadede na domo ni davui, a sa levu cake tiko, sa qai vosa yani ko Mosese, a sa vosa mai vua na Kalou e na dua na domo. 20A sa lako sobu ko Jiova ki na ulu-ni-vanua ko Saineai, ki na dela ni ulu-ni-vanua; a sa kacivi Mosese ko Jiova ki na dela ni ulu-ni-vanua; a sa lako cake ko Mosese.\n21A sa kaya vei Mosese ko Jiova, Mo lako sobu, mo vakaroti ira matua na tamata, de ra lako cala mai vei Jiova me ra dikedike, ka mate kina e lewe levu vei ira: 22ko ira talega na bete, era sa dautorovi Jiova, me ra vakasavasavataki ira, de vorati ira vakaukauwa ko Jiova. 23A sa kaya vei Jiova ko Mosese, E sega ni cabe rawa ki na ulu-ni-vanua ko Saineai ko ira na tamata: ni kemuni a vakaroti keimami, ka vaka, Dou yalana na ulu-ni-vanua, ka vakatabuya. 24A sa kaya vua ko Jiova, Mo lako yani, ka mo lako sobu, mo qai lako cake mai koi kemudrau kei Eroni: ia me kakua ni toro cala mai ko ira na bete kei ira na tamata me lako cake mai vei Jiova, de vorati ira vakaukauwa ko koya. 25A sa lako sobu vei ira na tamata ko Mosese, ka sa vosa vei ira.


Veilewaitaki Tale e Dua na iVakadinadina i Jiova\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Azerbaijani Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hungarian Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Malay Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Vietnamese Yoruba vakaViti\nME 31, 2018\nSa dua taucoko na yabaki na nona veilewaitaki tiko o Arkadya Akopyan sa yabaki 70, e dua na iVakadinadina i Jiova e dau culacula e liu, e beitaki ni vakavuna na tiko yavavala. Ena rawa ni va na yabaki e valeniveivesu se na vinakati me sauma e dua na ilavo ke beitaki ena cala qori.\nEra beitaki Akopyan na dauveibeitaki ni vakavuna na “veisei vakalotu” na nona ivunau ena Vale ni Soqoni. E yavutaki na nodra ile na dauveibeitaki, ena veika ratou tukuna e le ono eratou sega ni iVakadinadina i Jiova. Ratou kaya ni nona ivunau e veivakacacani, qai soli tale ga vei ratou na ivola e vakavuna na tiko yavavala me ratou lai veisoliyaka.\nE vakacala o Akopyan kei ira kece na kilai koya na veibeitaki qori. E vakaraitaka na nona loya ina mataveilewai na ivakadinadina ni ratou a sega ni tiko ena Vale ni Soqoni ena siga e vunau kina o Akopyan. Era sega tale ga ni dau solia vakaveitalia na iVakadinadina i Jiova na ivola mera lai veisoliyaka na sega ni iVakadinadina. E vakamacalataka o Sonya na wati Akopyan e sega ni iVakadinadina i Jiova, ni sa 40 na yabaki na nodrau marautaka nodrau bula vakawati. E kaya tale ga ni sega ni dau usuraka vei ira na wekana o Akopyan mera mai dua na iVakadinadina i Jiova.\nE vakarota na Turaganilewa o Oleg Golovashko me caka e dua na veivaqaqai me kilai kina ke a vakavuna dina na “veisei vakalotu” na ivunau i Akopyan. Ni rogoci tale na kisi ena ika15 ni Me 2018, e kaya kina na turaganilewa ni dodonu me cava na veivaqaqai ena Seviteba ni 2018, ia ena toso tiko ga na veilewai ena gauna qo. Ena rogoci tale na kisi ena ika5 ni June, me na vakatarogi kina o Akopyan. A tekivu rogoci nona kisi ena Me 2017 ena Prokhladny District Court, qai vakatabui me biu vanua.\nE kaya o Gregory Allen, na daunivakasala ni veika vakalawa vei ira na iVakadinadina i Jiova: “O Akopyan e dua ga vei ira na iVakadinadina i Jiova e vakila tiko na veivakacacani e Rusia ni tukuni nira dau vakavuna na tiko yavavala. E dau muria vinaka na lawa ni matanitu o Akopyan, qai vinakata me sokalou ena galala. Ni vakasaurarataki ira tiko na iVakadinadina i Jiova na matanitu, ena leqataki kina na nodra bula kece na iVakadinadina kei ira na vo ni lewenivanua.”\nE ikarua ni iVakadinadina e Rusia o Akopyan me veilewaitaki vakatawadodonu ni dau “vakavuna na tiko yavavala.” E tekivu veilewaitaki o Dennis Christensen, e dua na iVakadinadina e Oryol ena Feperueri 2018. E sa dua taucoko na yabaki na nona veilewaitaki tiko qai rawa ni tini na yabaki e valeniveivesu ke beitaki ena cala qori. * Era le vitu tale na iVakadinadina era veilewaitaki tiko qo e Rusia taucoko, ia se sega ni dua na kena macala.\n^ para. 7 Erau beitaki ruarua na tagane qori ena cala e volai ena ivola ni lawa na Criminal Code, ia ena duidui itabataba. E beitaki o Akopyan ni beca na lawa ena itabataba 282(1) ni beitaki ni vakavuna na veisei vakalotu. E beitaki o Dennis Christensen ni beca na lawa ena itabataba 282.2(1), ni beitaki ni tuvanaka tiko na nodra cakacaka na isoqosoqo lotu e tukuni nira dau vakavuna na tiko yavavala. Ena bibi gona kina na itotogi e tau.\niMatai ni Gauna me Rogoci Kina na Kisi Nei Dennis Christensen\nVakadomobula Nodra Vakasasataki na iVakadinadina i Jiova e Rusia


O Raici Ira Vakacava ena Yalava? | Vale ni Vakatawa Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Epereli 2020\nWILIKA ENA VOSA Abua Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Aukan Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chiga Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik English Estonian Ewe Fante Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French Ga Garifuna Georgian German Gitonga Gokana Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Havu Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Idoma Igbo Igede Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khana Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Roman) Korean Korean Sign Language Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Lari Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Madagascar Sign Language Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Niuean Norwegian Nsenga (Zambia) Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Taabwa Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nULUTAGA NI VULI 15\nO Raici Ira Vakacava ena Yalava?\n“Dou tacake mo dou raica na were, ni sa matua vinaka tu me tamusuki.”—JONI 4:35.\n1-2. Na cava e vakaibalebaletaka o Jisu ena Joni 4:35, 36?\nLEVU na gauna e dau lakova o Jisu na were se iteitei ni covuata, de dua na loga ni varile tubu vou. (Joni 4:3-6) Ena tamusuki na varile qori ni oti e rauta ni va na vula. E tukuna gona o Jisu e dua na ka era na rairai kurabui kina na vakarorogo: “Dou tacake mo dou raica na were, ni sa matua vinaka tu me tamusuki.” (Wilika Joni 4:35, 36.) Na cava e vakaibalebaletaka?\n2 Kena irairai ni tukuna tiko o Jisu na tatamusuki vakayalo, e sega ni vakaibalebaletaka tiko na covuata. Dikeva mada na ka e yaco. Era sega ni dau veiyaloni na Jiu kei ira na kai Samaria. Ia o Jisu e vunau vua na yalewa ni Samaria mani vakarorogo! Ni tukuna gona o Jisu ni sa “matua vinaka tu [na were] me tamusuki,” e dusi ira tiko na kai Samaria era rogoca na itukutuku me baleti koya vua na yalewa ni Samaria. Era lako tiko yani mera lai rogoca eso tale na ka. (Joni 4:9, 39-42) E kaya e dua na ivakamacala ni iVolatabu me baleta na itukutuku qo: “Nodra sasaga yani e levu . . . e dusia nira vaka na covuata sa matua tu me tamusuki.”\nNa cava meda cakava ke da kila ni sa “matua vinaka tu” na were me “tamusuki”? (Raica na parakaravu 3)\n3. Ena yaga vakacava nomu vunau ke o vakatotomuri Jisu?\n3 Na cava nomu rai me baleti ira o vunautaka kina na itukutuku vinaka? O raici ira me vaka na covuata sa matua tu me tamusuki? Ke va qori nomu rai, e tolu na ka o na cakava. Kena imatai, o na sega ni lokuyara ena vunau. Ni yalani na gauna ni tatamusuki, mo kua gona ni vakaoti gauna. Kena ikarua, o na marau nira vakarorogo e levu. E kaya na iVolatabu: “[Era] na marautaka [e levu] na gauna ni tatamusuki.” (Aisea 9:3) Kena ikatolu, o na raici ira yadua ni rawa nira mai tisaipeli i Jisu, kena ibalebale o na veisautaka nomu ivakamacala mera taleitaka.\n4. Na cava eda na vulica vua na yapositolo o Paula ena ulutaga qo?\n4 E sega ni beci ira na kai Samaria o Jisu, me vaka era rairai cakava na nona imuri. Ia e raici ira ni rawa nira mai tisaipeli. O keda tale ga meda raici ira ena noda yalava ni rawa nira mai tisaipeli i Karisito. E ivakaraitaki vinaka vei keda na yapositolo o Paula. Na cava eda vulica vua? Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo na sala e (1) kila kina nodra vakabauta ena yalava, (2) kila na ka era kauai kina, (3) e raici ira tale ga ni rawa nira mai tisaipeli i Jisu.\nNA CAVA ERA VAKABAUTA?\n5. Na cava e kilai ira vinaka kina na tiko ena valenilotu o Paula?\n5 E dau vunau vakalevu o Paula ena nodra valenilotu na Jiu. Kena ivakaraitaki ena valenilotu e Cesalonaika, e “veivosakitaka kei ira [na Jiu] na iVolatabu ena tolu na siga ni vakacecegu.” (Caka. 17:1, 2) De dua e nuidei o Paula me vunau ena valenilotu. E susu ena vuvale vakaJiu. (Caka. 26:4, 5) Ni kilai ira vinaka na Jiu, e nuidei gona me vunau vei ira.—Fpai. 3:4, 5.\n6. Era duatani vakacava o ira na tiko ena makete e Aceni vei ira na tiko e valenilotu?\n6 Era vakasaurarataki Paula na dauveitusaqati me biuti Cesalonaika kei Peria, oti e lako sara i Aceni. Na gauna tale ga qori, e “veivosaki kei ira na Jiu ena nodra valenilotu kei na so tale era dau qarava na Kalou.” (Caka. 17:17) Ia ni vunau ena makete, sa veisau o ira na vakarogoci koya. E okati kina o ira na vuku kei ira na lewe ni Veimatanitu, era nanuma gona ni “ivakavuvuli vou” na itukutuku e vakasavuya o Paula. Era tukuna vua: “O kauta tiko mai eso na ivakamacala e duatani e daliga i keimami.”—Caka. 17:18-20.\n7. Me vaka e cavuti ena Cakacaka 17:22, 23, e veisautaka vakacava o Paula na iwalewale ni nona vunau?\n7 Wilika Cakacaka 17:22, 23. E duidui na iwalewale ni nona vunau o Paula vei ira na lewe ni Veimatanitu e Aceni ni vakatauvatani kei ira na Jiu ena valenilotu. E rairai vakasamataka, ‘Na cava era vakabauta e Aceni?’ E vakaraica vinaka na ka e tu wavoliti ira me kila kina na nodra ivakarau ni sokalou. Oti, e wasea na ka dina ena iVolatabu ni tekivu ena ka era rairai duavata kina. E kaya e dua na daunivakamacala ni iVolatabu: “Ni lotu vaKarisito Jiu [o Paula], e kila ni o ira na kai Kirisi lotu butobuto era sega ni sokalou vua na Kalou ‘dina’ era qarava na Jiu kei na lotu vaKarisito, ia e saga me vakaraitaka ni Kalou e vunautaka era kila tale ga na kai Aceni.” A yalorawarawa gona o Paula me veisautaka na iwalewale ni nona vunau. E tukuna vei ira e Aceni ni itukutuku e vakasavuya e vu mai vua na “Kalou e Tawakilai” era sokalou kina. Nira sega ni kila na lewe ni Veimatanitu na iVolatabu, e sega ni beci ira o Paula. E raici ira ga mera vaka na covuata sa matua tu me tamusuki, mani veisautaka na nona ivakamacala me ganiti ira.\nVakatotomuria na yapositolo o Paula, ni o kauaitaka na ka o raica, veisautaka na nomu ivakamacala, mo kila tale ga ni rawa nira veisau o ira ena yalava (Raica na parakaravu 8, 12, 18) *\n8. (a) Eda na kila vakacava na nodra lotu o ira ena yalava? (b) Ke tukuna e dua ni sa tiko na nona lotu, cava o rawa ni kaya?\n8 Me vakataki Paula, mo dau kauaitaka na ka o raica. Saga mo kila eso na ka era vakabauta o ira ena nomu yalava. Kena ivakaraitaki: Cava o raica ena nona lomanivale se motoka? Vakacava o na kila na nona lotu ni o rogoca na yacana, vosa e vakayagataka, raica nona isulu se sasauni? De dua ena tukuna vakadodonu ni sa tiko nona lotu. Qori na ka e sotava e dua na tacida yalewa painia lavotaki, o Flutura, e kaya, “Au sega ni gole mai meu usuraka na noqu vakabauta, ia au vinakata meu veivosakitaka na ulutaga me baleta na . . . “\n9. Na ulutaga cava o rawa ni veivosakitaka kei na dua e daulotu?\n9 Na ulutaga cava o rawa ni veivosakitaka kei na dua e daulotu? Saga mo kila na ka drau duavata kina. De dua e qarava tiko e dua ga na Kalou, e rairai kila ni noda iVakabula o Jisu, se rairai vakabauta nida sa bula tiko ena gauna ca ena vakarau vakarusai. Yavutaka nomu ivakamacala ena ka drau duavata kina ni o wasea na ka dina ena sala ena uqeti koya me taleitaka.\n10. Na cava meda saga ni kila? Na vuna?\n10 Mo kua ni guilecava nira na rairai sega ni vakabauta e levu na ka kece e vakavulica na nodra lotu. Ni o sa kila na nona lotu e dua drau sota, saga mo kila na ka e vakabauta. E kaya o David, e dua na painia lavotaki e Ositerelia: “Levu era wakia vata na vuku vakavuravura kei na nodra vakabauta vakalotu.” E kaya e dua na tacida yalewa o Donalta, mai Albania: “Era kaya eso keimami sota ni sa tiko na nodra lotu, ia ni toso na gauna era tukuna nira sega ni vakabauta dina na Kalou.” E kaya e dua na tacida tagane daukaulotu e Argentina nira tukuna eso nira vakabauta na Letoluvakalou, ia era na rairai sega ni vakabauta ni ratou Kalou kece na Tamana, Luvena, kei na yalo tabu. E kuria: “Niu kila qori e rawarawa meu veivosakitaka na ka keimami duavata kina.” Na cava eda vulica? Meda saga ni kila na ka era vakabauta dina ena yalava. Me vakataki Paula ga, eda rawa ni “ka kece ga vei ira na tamata kece ga.”—1 Kor. 9:19-23.\nNA CAVA ERA KAUAITAKA?\n11. Me vaka e volai ena Cakacaka 14:14-17, e veiuqeti vakacava na ivakamacala i Paula vei ira e Lisitira?\n11 Wilika Cakacaka 14:14-17. E kila vinaka o Paula na ka era kauai kina ena yalava qai veisautaka na nona ivakamacala. Kena ivakaraitaki, era sega ni kila na iVolatabu o ira e vosa kina e Lisitira, se lailai na ka era kila mai na iVolatabu. E mani vakamacalataka na ka era kauai kina, me vaka na vuavuaivinaka ni tatamusuki kei na nodra rawa ni marautaka na bula. E vakayagataka na vosa kei na ivakaraitaki era na rawa ni kila na vakarorogo.\n12. O na kila vakacava na ka e kauai kina e dua qai veisautaka nomu ivakamacala?\n12 Mo vakaraitaka na yalomatua mo kila kina na ka era kauaitaka ena yalava qai veisautaka na nomu ivakamacala. O na kila vakacava na ka e kauai kina e dua ni drau sota, se ni o volekata yani na nona vale? E vinakati mo kauaitaka na ka o raica. De dua e teitei tiko, wilivola, ripea motoka, se dua tale na ka. Ke veiganiti, mo tekivuna na veivosaki ni drau veivosakitaka na ka e cakava tiko. (Joni 4:7) Ena rawa mada ga ni tukuni koya na nona isulu, de dua o na kila kina na nona vanua, nona cakacaka, se nona timi ni qito taleitaki. E kaya e dua na tacida tagane o Gustavo: “Au veivosaki kei na dua na cauravou yabaki 19, e tabaki tu ena nona siqeleti e dua na daulagasere rogo. Au taroga na ka e tabaki tu ena nona siqeleti qai tukuna vei au na vuna e taleitaka kina na daulagasere ya. E mani tekivu na vuli iVolatabu, e sa mai tacida tale ga nikua.”\n13. O rawa ni uqeta vakacava e dua me vuli iVolatabu?\n13 Ni o sureta e dua me vuli iVolatabu, uqeti koya me taleitaka, vakaraitaka tale ga vua na kena yaga. (Joni 4:13-15) Kena ivakaraitaki e dua na tacida yalewa o Hester, e sureti koya i vale e dua na marama tataleitaki. Ni raica o Hester na nona sitivikiti e lalaga, e kila sara ni parofesa ni veivakavulici, mani vakaraitaka nida dau veivakavulici tale ga ni muri na porokaramu ni vuli iVolatabu kei na soqoni. E vakadonuya sara na marama qori me vulica na iVolatabu, e tiko ena soqoni ena siga e tarava, e tiko tale ga ena soqo ni tabacakacaka. E mani papitaiso ena yabaki e tarava. Mo taroga: ‘Na cava era kauai kina o ira au sikova lesu? E rawa ni veiuqeti nomu vakamacalataka na porokaramu ni vuli iVolatabu?’\n14. O na veisautaka vakacava nomu veivakavulici me ganiti gonevuli?\n14 Ni sa tauyavu na vuli iVolatabu, mo vakavakarau vinaka ena vuli iVolatabu yadua. Vakasamataki gonevuli, nona vuvale, nona ivakatagedegede ni vuli, kei na ka e kauai kina. Ni o vakavakarau tiko, digia na tikinivolatabu drau na wilika, na vidio me saravi, kei na vosa vakatautauvata o na vakamacalataka kina na ka dina. Mo taroga, ‘Na cava ena taleitaka se uqeta na lomana?’ (Vkai. 16:23) Kena ivakaraitaki mai Albania. E kaya vakadodonu e dua na marama e vuli iVolatabu tiko kei na dua na painia o Flora, “Au na sega ni vakabauta na ivakavuvuli ni veivakaturi.” E sega ni vakasaurarataki koya o Flora me vakabauta na veivakaturi. E kaya ga: “Au sa qai liaca ni vinakati me kila vinaka na Kalou e yalataka na veivakaturi.” Tekivu ena gauna ya, sa dau vakabibitaka o Flora ena gauna ni vuli na loloma i Jiova, nona vuku, kei na kaukaua. Toso na gauna, sa qai vakabauta na nona gonevuli na veivakaturi. Nikua sa dua na iVakadinadina i Jiova gugumatua.\nKILA NI RAWA NIRA MAI TISAIPELI\n15. Me vaka e cavuti ena Cakacaka 17:16-18, na itovo cava e votivoti vei Paula e Kirisi makawa? Cava e sega ni soro kina vei ira e Aceni?\n15 Wilika Cakacaka 17:16-18. A sega ni soro o Paula vei ira e Aceni. E sinai ena nodra koro na matakau, levu era veiyacovi tawadodonu, era vakabauta tale ga na ivakavuvuli butobuto. Era dau vakalialiai koya, ia e vunau tiko ga. O Paula mada ga e veisau me lotu vaKarisito, ia e liu e “dau vosabeca na Kalou, [e] dau veivakacacani, [e] qai dau veibeci.” (1 Tim. 1:13) E raica o Jisu ni rawa ni veisau o Paula, qori tale ga na ka e raica o Paula vei ira e Aceni. A sega ni matewale na nona vakanuinui.—Caka. 9:13-15; 17:34.\n16-17. Eda kila vakacava ni rawa nira mai tisaipeli i Karisito na tamata kece? Tukuna e dua na ivakaraitaki.\n16 Ena imatai ni senitiuri, era mai tisaipeli i Jisu e levu na duikaikai. Ni volavola o Paula vei ira na lotu vaKarisito e Korinica, e koro makawa e Kirisi, e tukuna ni so na lewe ni ivavakoso qori era dau basulawa se vakamadua na ivakarau ni nodra bula dukadukali. E kuria: “Eso sara ga vei kemuni oni a va tu ya. Ia oni sa vakasavasavataki.” (1 Kor. 6:9-11) Vakacava o vakadinata ni rawa nira veisau mera mai tisaipeli i Karisito?\n17 Levu nikua era yalorawarawa mera veisau mera mai tisaipeli i Jisu. Kena ivakaraitaki, e liaca o Yukina, e dua na painia lavotaki mai Ositerelia ni rawa nira rogoca na itukutuku ena iVolatabu na tamata kece. Dua na siga ni lako ena valenivolavola e dau volitaka na qele kei na vale, e raica sara e dua na goneyalewa e tatu na yagona. E kaya o Yukina: “Au a lomalomarua, oti vakalailai au vosa sara vua. Au qai kila ni taleitaka vakalevu na iVolatabu, ni tatutaki tu e yagona eso na tikinivolatabu mai na Same!” E tekivu vuli iVolatabu sara, e tiko tale ga ena soqoni. *\n18. Na cava meda kua kina ni vakalewai ira ena yalava?\n18 Ni tukuna o Jisu ni sa matua tu na were me tamusuki, vakacava e namaka mera muri koya e levu? Sega. E parofisaitaki ena iVolatabu nira na lewe lailai ga na vakabauti koya. (Joni 12:37, 38) E rawa tale ga ni kila o Jisu na ka e tu e lomada. (Maciu 9:4) Ia e kauaitaki ira na lewe lailai ya, e gumatua tale ga ni vunau vei ira kece na lewenivanua. Sa qai bibi sara qori vei keda nikua. Eda sega ni kila na ka e tu e lomadra e levu, meda kua gona ni vakalewa na yalava se vakalewa e dua! Ia meda kila tiko ni rawa nira veisau. E kaya o Marc, e dua na daukaulotu e Burkina Faso: “O ira au nanuma nira na toso, e dau cegu na nodra vuli. Ia o ira au nanuma nira na sega ni toso, era qai toso vinaka mai. Au vulica gona ni vinaka ga me dusimaki keda na yalo tabu i Jiova.”\n19. Meda raici ira vakacava ena yalava?\n19 De dua o nanuma nira lewe lailai ga ena yalava era vaka na covuata sa matua tu me tamusuki. Ia meda kua ni guilecava na ka e tukuna o Jisu vei ratou na nona tisaipeli. Sa matua tu na were, kena ibalebale ni sa vakarau tu me tamusuki. E rawa nira veisau e levu mera tisaipeli i Karisito. E raici ira o Jiova mera “veika talei.” (Akeai 2:7) Ke da vakasamataki ira tiko me vakataki Jiova kei Jisu, eda na saga meda kila na veika me baleti ira kei na ka era kauai kina. Eda na sega ni raici ira mera vulagi, ia meda raici ira ga ni rawa nira mai tacida.\nO NA VAKATOTOMURI PAULA VAKACAVA NI . . .\nveisautaka nona ivakamacala me veiganiti kei na nodra vakabauta na vakarorogo?\nsaga me kila na ka era kauai kina na vakarorogo?\nkila ni rawa nira veisau o ira e vunau kina?\nSERE 57 Vunau Vei Ira na Tamata Kece Ga\n^ para. 5 E yaga vakacava ena noda vunau kei na veivakavulici na noda rai me baleta na yalava? Ena vakamacalataki ena ulutaga qo na rai i Jisu kei na yapositolo o Paula me baleti ira na vakarorogo kei na sala meda vakatotomuri rau kina nida kila na ka era vakabauta, ka era kauaitaka, kei na nodra rawa ni mai tisaipeli i Jisu.\n^ para. 17 E levu tale na ivakaraitaki e tiko ena ulutaga “E Veisautaka na Bula na iVolatabu.” E tabaki ena Vale ni Vakatawa me yacova na 2017. Sa vakarautaki tale ga ena jw.org®. Rai ena BALETI KEIMAMI > IROGO ME BALETI IRA NA IVAKADINADINA I JIOVA.\n^ para. 57 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Ni rau vunau tiko e veivale na veiwatini qo, erau raica (1) e dua na vale rairai vinaka kei na kena loganisenikau; (2) e dua na vale eratou tiko kina e dua na veitamani; (3) e dua na vale e dukalevu tu e loma vaka kina e tautuba; kei na (4) dua na vuvale daulotu. O cei vei ratou ena rawa ni mai tisaipeli?\nw20 Epereli t. 8-13\nNa Ravuravu Mai na Vualiku!\nVakatotomuri Jiova Nida Kilai Ira na Tacida\n“Au sa Kacivi Kemudou Mo Dou Noqu iTokani”\nMeda “Vakaotia na Veitaucici”\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Epereli 2020\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Epereli 2020


Au sa bula tu mai ena vuravura qo me 84 na yabaki nikua. Meu na vakamacala ga vakalekaleka, niu a sucu ena yabaki e a vuka duadua kina ka sega ni kele, ena dua na waqavuka lailai, o Charles Lindberg mai Niu Ioka ki Parisi. E levu sara na veisau sa yaco ena 84 na yabaki sa oti oqo. Sa vuka na tamata ki na vula ka lesu mai. Na kena dina ga ni veika e dau tadrai tu ga ena noa sa yaco me ka dina nikua. Ena vuku ni dina o ya, ka yaco mai na tekinolaji ni noda gauna, sa totolo sara tiko na kena veiveisau mai, ka sa dredre na noda saga meda toso vata—kevaka mada meda sasaga tiko. Vei keda eda nanuma na talevoni cowiri ni qiri kei na taipa ga ena liga, na tekinolaji nikua sa bau verevereya sara g


Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Galala ni Vakatulewa? | Taro Vakaivolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Assamese Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bambara Bislama Bissau Guinean Creole Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish French Georgian German Greek Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kikamba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Lingala Lithuanian Luganda Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Moore Myanmar Nepali Norwegian Nzema Ossetian Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Somali Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Thai Tsonga Turkish Turkmen Ukrainian Umbundu Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nCava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Galala ni Vakatulewa? Sa Lewa Oti tu na Kalou?\nE dokai keda na Kalou ni solia na galala meda vakatulewa vakataki keda, ia e sega ni sa lewai oti se lewa na Kalou na ka meda cakava. Raica mada na ka e tukuni ena iVolatabu.\nE buli keda na Kalou meda ucui koya. (Vakatekivu 1:26) Eda ucuya na Kalou nida vakaraitaka na itovo me vaka na loloma kei na lewadodonu, eda sega ni vakataki ira na manumanu nira cakava na ka ena vuku era sucu kaya mai. Me vaka ga na Dauveibuli, e tiko vei keda na galala ni vakatulewa.\nEda rawa sara ga ni kila na noda veisiga nimataka. E uqeti keda na iVolatabu meda ‘digia na bula nida rogoca na domo ni Kalou,’ oya nida digia meda talairawarawa ena nona ivakaro. (Vakarua 30:19, 20) Ena qai vakaibalebale ga na tikina qori ke tiko vei keda na galala ni vakatulewa. E sega gona ni vakasaurarataki keda na Kalou meda cakava na ka e kaya, e vakamasuti keda ga: “Kevaka wale ga o rogoca na noqu ivakaro! Ena vaka na uciwai na nomu vakacegu.”—Aisea 48:18.\nSega ni sa lewai oti tu na veika vinaka se ca eda na sotava. Ke da sasagataka tiko e dua na ka, ena vinakati meda cakacaka vakaukaua. E kaya na iVolatabu, “Na ka kece e cakava na ligamu mo qarava ena nomu igu.” (Dauvunau 9:10) E kaya tale: “Na lalawa ni tamata gumatua ena tini vinaka ga.”—Vosa Vakaibalebale 21:5.\nNa galala ni vakatulewa e dua na isolisoli ni Kalou e uqeti keda meda lomani koya ena ‘lomada taucoko,’ qori na ka eda vinakata.—Maciu 22:37.\nE lewa na Kalou na ka kece?\nE cavuti ena iVolatabu ni Kaukaua Duadua na Kalou. Ena sega ni dua e yalana na nona kaukaua. (Jope 37:23; Aisea 40:26) Ia e sega ni vakayagataka nona kaukaua me lewa na ka kece. Me kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu ni “tarovi” koya na Kalou vei Papiloni makawa, na kedra meca na nona tamata. (Aisea 42:14) E vaka kina ena gauna qo, e digia me vosoti ira na vakayagataka cala nodra galala ni vakatulewa mera vakaleqai kina e levu. Ia na Kalou ena sega ni vosoti ira tiko ga.—Same 37:10, 11.\nKalou iVakarau ni Bula & iTovo Saumi na Taro Vakaivolatabu


The Fiji Times » Na daurairai ki na vuniwai\nNa daurairai ki na vuniwai\nNA gagadre ni dua na daurai me veiqaravi mai Laselevu esa vakavotukanataki kina dua na valeniwai kei na kena vuniwai.\nEsa oti vinaka oqo e 50 vakacaca na yabaki na nodra marautaka tiko na lewenivanua e Laselevu na nodra valeniwai.\nE vakaraitaka ko Epeli Navukula e dua na turaga ni Laselevu e sotavi na dredre ena nodra gadreva me bau dua na nodra valeniwai me rawa ni vakabulai ira na tauvi mate e na loma ni vanua qo ko Nagonenicolo.\nIa, na turaga sara ga oqo ko Navukula e dua vei ira na cauravou lailai e na 1950 vakacaca na yabaki ka bau vakaitavi tu e na kena kerei me bau dua na nodra daurai me rawa ni vakabulai ira na tauvi mate e na vanua vakaturaga oqo ko Namoto.\nOi au saraga e dua vei ira na gone ena gauna oya au vakaitavi e na kena kerei me dua na neitou daurai, oya na vuniwai e na gauna qo me rawa ni vakabulai ira na tauvimate, e kaya o Navukula.\nE talanotaka o Navukula ni o koya e a bau talai mai vei ira na qase ena gauna oya me laki musuka mai na draunivia ka me mai lose kina na yaqona e na dua na dela ni yavu ni bure ena nodra vinakata me bau dua na nodra daurai me rawa ni qaravi ira na tauvimate.\nNi oti na veiqaravi ni kena kerei me dua na neimami daurai ka sa mai oti vinaka e rua na yabaki esa basika mai na i tukutuku ni na veisiko mai nakoro e dua na vuniwai, e kaya o Navukula.\nA mani veisiko sara mai vei keimami ko vuniwai Ro Dovi, ka mai tukutuku me sa na tara e dua na neimami valeniwai.\nE vakaraitaka ko Navukula ni a mani solia na yavusa Nakoidrau e 5 na eka na qele me dabe kina na valeniwai me rawa ni tara kina na valeniwai qo.\nAu a mani tiloma lo e lomaqu ni keimami a sova yaqonataka me dua na neimami daurai ia oqo esa mai dua saraga na neimami valeniwai me keimami na qaravi kina, e kaya o Navukula.\nE kuria o Navukula ni levu era sa mai rogoca na i rogorogo ni valeniwai qo kei na kena mai tara rawa e na nodra veivuke na tikina o Muaira ka tara rawa e dua na vale katu lima, na tikina o Noemalo e nona i tavi na vale katu tolu, ka tara o Nabobuco na valenikuro.\nIa, o keitou e Laselevu keitou sa mani vakaitavi e na kena tarai na valenivakacegu, e kaya o Navukula.\nE kaya na turaga dau vosavosa lasa qo ni i matai ni nasi e lesi yani me laki bolea na veiqaravi ena ulu ni colo oya ko nasi Virisila na marama ni Nadroga kei vuniwai Samu Kata mai Rewa nai matai ni vuniwai me gole yani ki Laselevu.\nEna gauna esa mai tekivu kina na valeniwai e Laselevu esa mai oti talega kina na vakasama ni daurai se na daurairai ka dau qaravi ira na tauvimate e na gauna oya.


Na gauna e Shrine kina na Inari\nNa ivakaruru e rai serau ni beige kei na vulavula. Ni 'u dau masu、"Yalovinaka、Mo luvata tani na nomu ivava me、Ena loma ni valetabu na nona、Yalovinaka raica na droini ni siligi。"Na ivakarau ni bula sa tobotobo sara na mata。E sa vinaka eke e kea、Ia ena na shrine rawa me vakadonui na olo ni sokalou me curu ki na、E sa na gauna sara ga na ka dina ni bula. Mo na rawa ni vola vakaoqo kei na vakavinavinaka vakalevu。Au nanuma ni katabuto na?、Ena rarama malumu ni kamoi kei na rarama mai tautuba ka kila vakavinaka vata kei na icivicivi ena cina ni indirect、A basika siligi na iyaloyalo.\nTaqomaki ni kama Shrine ni Inari ni Fushimi\nGaunisala tiko na gaunisala ni Yarra me tabana mai kea tale na、Vale ni kana kei na vakasasaqa、A dotted vata kei na hideaway ni sitoa、Me vaka ga na "kagurazaka", e nanuma lesu e dua na ikanakana. au vakila。Au sa na vosa "senikau ni veivala nei Edo ena bukawaqa"、Sara mada ga ena gauna o ya、E dina sara sa rere sara kina na bukawaqa, o na vinakata mo levea. Ena siti bukawaqa-dau na ni vale ni kana、"Bukawaqa na veitaqomaki ni oinari-San" sa bibi dina sara。Isa... Kana au via lako。\nShrine ni Fuji ni Komagome\nShrine ni tenso ni komagome ni ivola\n[Ikuri] toa komagome Kichijoji (Soto Suwa Kichijoji valetabu)\n[Ikuri] toa rai Damudamu fudoson valetabu (Tendai gole buca ni Ceva ni valetabu)\nWai vakelevu ni kabani (ika makete)\nShrine ni Mishima ni valenivolavola ni ulu (vakakina)\nShrine ni hachimangu ni wakamiya ni Kagura\n[Ikuri] toa valetabu Yoshikuni (kagurazaka--bishamon ira na kasitama)


SIGA VOU: Veisau na Vakarautaki na timi Rakavi ni Drua\nSa mai tekivutaka na dau ni veivakatavulici ni Fiji Airways Fijian Drua o Senirusi Seruvakula, na veisau ni nodratou vakarautaki na timi e na sotasota ni rakavi ni Ositerelia ka\nNa kavetani ni Fiji Airways Fijian Drua o Mosese Voka. Dau ni veitaba: Karalaini Tavi\nSa mai tekivutaka na dau ni veivakatavulici ni Fiji Airways Fijian Drua o Senirusi Seruvakula, na veisau ni nodratou vakarautaki na timi e na sotasota ni rakavi ni Ositerelia ka vatatokai na National Rugby Championship (NRC).\nE vakataivi e na NRC na veitimi oqo – Brisbane City, Canberra Vikings, Fijian Drua, NSW Country, Melbourne Rising, Queensland Country, Sydney Rays kei na Western Force. Na sotasota levu oqo e vakaraitaka o Seruvakula ni gadreva na tuvaki vinaka ni yago, vakasama kei nai cegu.\n“Oqo e sega ni sotasota rawarawa baleta ko ira kece na veitimi era sa vakarautaki ira vinaka,” e tukuna o Seruvakula.\nE na kena vakarautaki na timi, e tukuna o Seruvakula ni sa tu sara ga vei ira na dauqito na nodra dinata, na ituvatuva ni nodra vakaukauwa yago e sa veisoliyaki vei ira.\n“Sa sega na keba me vaka e dau vakayacori e liu.”\nE tukuna ni rua ga na siga era na sota vata kina, ko ya e na siga Tusiti kei na siga Lotulevu. Na vo ni siga e tukuna e sa nodra sara ga na dauqito.\nE tukuna ni oqo na mataqali vakaukauwa yago era sa vakayagataka tu na veitimi lelevu e vuravura, me vaka na timi rogo levu ni Niusiladi na All Blacks.\nE na siga Tusiti kei na Lotulevu, era dau tekivu tereni e loma mera vulica na lawa ni rakavi, kei na veika tale eso na lewe ni timi. Era dau mai vakaroti ira na lewe ni timi, e tukuna o Seruvakula, me ra kauta mai e dua na peni kei na dua nai vola.\nNi ra dau vuli, e tukuna o Seruvakula, ni dau vinakata mera vola na veika era vulica, ka mera dau qai la’ki vakawilika e na nodra gauna galala.\nNa nodra vakarautaki e kuria, e vakatotomoria na nodra vakarautaki na veitimi lelevu ka ra vakaitavi kina ko ira era sa saumi e na qito.\nE tukuna ni levu vei ira na dau qito era sa sainitaki konitaraki vei ira eso na timi mai valagi, era sega ni rawata na bula era la’ki sotava.\nNa vuna e tukuna ni a sega ni dua na vakavakarau, era curuma yani e Viti me baleta na bula e na qito saumi. E na vakavakarau e na qito kei na Melbourne Rising e na Vakarauwai oqo e na rara na Ratu Cakobau Park, e tukuna ni sa toso vinaka tiko ka dodonu me dua na qito vinaka.\nE tukuna o Seruvakula ni vakavakarau e sa vakayacora tiko e na gauna oqo, e wili kina na nodra sainitaka na nodra konitaraki kei na bula era na la’ki sotava.\nSa kerea tiko o Seruvakula mera lako yani vakalewe levu na dau ni veitokoni ki na rara na Ratu Cakobau Park, mera la’ki tokona na timi. Na qito eratou na dolava ka vakaciciva a cauravou.\nEra na dola rara tiko na timi mai Ositerelia, ka ra lewena tiko ko ira eso na gone iTaukei era sa daramaka oti na siqeleti ni timi rogo ni Ositerelia na Wallabies, kei na dua na timi e na noda vanua. E na tekivu na qito levu e na 3 na kaloko e na yakavi.\nNa vo tale ni nodratou qito na Fiji Airways Fijian Drua – Seviteba 9 kei na Brisbane City (Viti), Seviteba 15 kei na Queensland Country (Ositerelia), Seviteba 23 kei na Sydney Rays (Ositerelia), Seviteba 19 kei na NSW Country (Ositerelia), Okotova 06 kei na Canberra Vikings (Ositerelia) kei na Okotova 13 kei na Western Force (Ositerelia).


Na Cava e Tiko Kina na Nona iSoqosoqo na Kalou? | iTukutuku Vinaka\n1. Na cava e tuvanaki ira kina na Isireli makawa na Kalou?\nNa Kalou a tuvanaki ira na kawa ni peteriaki o Eparama me dua na matanitu qai vakarautaka na lawa mera muria. E vakatoka na matanitu me o “Isireli,” e lesi ira tale ga mera taqomaka na sokalou dina kei na nona vosa. (Same 147:19, 20) E rawa nira vakalougatataki kina na tamata mai na veimatanitu ena vukudra na Isireli.—Wilika Vakatekivu 22:18.\nA digitaki ira na Isireli na Kalou mera nona ivakadinadina. Na kedra ivolatukutuku makawa e vakaraitaka na sala e yaga kina na noda muria na tamata na lawa ni Kalou. (Vakarua 4:6) Ena vukudra gona na Isireli, e rawa kina vei ira eso tale mera kila na Kalou dina.—Wilika Aisea 43:10, 12.\n2. Na cava era tuvanaki kina na lotu vaKarisito dina?\nA sega ni vakadonui ira na Isireli na Kalou ni toso na gauna, qai sosomitaka o Jiova na matanitu oya ena ivavakoso vaKarisito. (Maciu 21:43; 23:37, 38) Nikua, era sa sosomitaki Isireli na lotu vaKarisito dina mera ivakadinadina i Jiova.—Wilika Cakacaka 15:14, 17.\nA tuvanaki ira na nona imuri o Jisu mera vunau, mera veivakatisaipelitaki tale ga ena veimatanitu. (Maciu 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Sa voleka sara ni cava na cakacaka qori ena ivakataotioti ni veika vakavuravura qo. E se qai vakadua ena itukutuku ni kawatamata me veivakaduavatataki o Jiova ena sokalou dina vei ira e vica vata na milioni mai na veimatanitu. (Vakatakila 7:9, 10) Era tuvanaki na lotu vaKarisito dina mera dau veivakauqeti, mera dau veivukei tale ga. E tautauvata na ka era vulica ena iVolatabu ena nodra soqoni e veiyasa i vuravura.—Wilika Iperiu 10:24, 25.\n3. A tekivu vakacava na isoqosoqo ni iVakadinadina i Jiova ena gauna qo?\nA tekivu ena veiyabaki ni 1870 na isoqosoqo ni iVakadinadina i Jiova ena gauna qo. Era vulica tale na ka dina ena iVolatabu sa yali tu vakadede e dua na ilawalawa lailai ni gonevuli ni iVolatabu. Era kila ni tuvanaka o Jisu mera vunau na lewe ni ivavakoso vaKarisito, era mani vunautaka sara e veiyasa i vuravura na Matanitu ni Kalou. Era qai vakatokayacataki ena 1931 mera iVakadinadina i Jiova.—Wilika Cakacaka 1:8; 2:1, 4; 5:42.\n4. Era tuvanaki vakacava na iVakadinadina i Jiova?\nEna imatai ni senitiuri, a tiko e dua na ilawalawa dauvakatulewa era lewena na tagane matua vakayalo mera liutaka na cakacaka ni ivavakoso kece vaKarisito ena duidui vanua. O ira na tagane qori era kila ni Ulu ni ivavakoso o Jisu. (Cakacaka 16:4, 5) Nikua, e liutaka tale ga na nodra cakacaka na iVakadinadina i Jiova e vuravura raraba na iLawalawa Dauvakatulewa era lewena na tagane matua vakayalo. E qarava tiko na ilawalawa qori na valenivolavola ni tabana ni iVakadinadina i Jiova e caka kina na vakadewa kei na tabaivola, qai vakauta na ivola e vulici kina na iVolatabu ena sivia na 600 na vosa. E rawa gona ni vakayagataka na ivola vakaivolatabu qori na iLawalawa Dauvakatulewa me veivakayaloqaqataki qai veidusimaki kina ena sivia e 100,000 na ivavakoso e vuravura raraba. Ena ivavakoso kece era na veiqaravi tiko kina na tagane era rawata na kena ivakatagedegede mera qase ni ivavakoso se ra dau veivakatawani. O ira na tagane qo era qarava vakayalololoma na qelenisipi ni Kalou.—Wilika 1 Pita 5:2, 3.\nEra tuvanaki na iVakadinadina i Jiova mera vunautaka na itukutuku vinaka, mera veivakatisaipelitaki tale ga. Me vakataki ira ga na yapositolo, era dau vunau tale ga na iVakadinadina i Jiova e veivale. (Cakacaka 20:20) Era dau veisureti mera vulica na iVolatabu o ira era via kila sara ga na ka dina. Ia era sega wale ga ni lewe ni dua na isoqosoqo na iVakadinadina i Jiova, era lewe sara ga ni dua na vuvale e tiko na Tamadra dauloloma ra qai dau veikauaitaki vakamataveitacini. (2 Cesalonaika 1:3) Nira tuvanaki na tamata i Jiova mera vakamarautaka na Kalou ra qai vukei ira tale na so, era lewena kina na vuvale mamarau duadua e vuravura.—Wilika Same 33:12; Cakacaka 20:35.\niMeli iMeli Na Cava e Tiko Kina na Nona iSoqosoqo na Kalou?


Na Kedra I Wiliwili, chapter 19 of the Fijian Bible - with audio narration\n"Sa qai vosa o Jiova vei Mosese kei Eroni ka vaka;\n2 "Sa i Koya oqo na i valavala ni vunau sa vakarota o Jiova, ka tukuna 'Mo vosa vei ira na Isireli, me ra kauta mai e dua na bulumakau gone e roka damudamu ka se sega talega ni vakataqari e domona e dua na i vua.\n3 'Mo qai solia vei Iliesa na bete, me qai kauta o koya kina taudaku ni tikotiko, ka me qai vakamatei e matana;\n4 'Me na qai taura o Iliesa na bete e so na tiki ni dra e na nona i qaqaloi liga, ka me qai kaburaka vakavitu e so na tiki ni dra o ya kina mata ni vale ni veitavaki.\n5 'Ena vakamai e matana na bulumakau gone o ya; na kulina, na lewena, na kena dra, kei na kena gacagaca me qai vakamai.\n6 'Me na qai taura na bete na kau sitari kei na isopi, e damudamu vinaka, ka biuta yani kina loma ni bukawaqa sa kama tiko kina na bulumakau.\n7 'Ka me qai savata na nonai sulu na bete, me sisili talega e wai, ni oti o ya me qai lako mai kina loma ni tikotiko; ia e na sega ni savasava na bete ka yacova na yakavi.\n8 'Ia o koya e vakama me qai savata na nona i sulu e wai, me sisili talega, ka me sega ni savasava tiko me yacova na yakavi.\n9 'Na tamata sa savasava tiko me qai kumuna vata na dravusa ni bulumakau, ka vakotori ira tiko e na taudaku ni tikotiko e na dua na vanua savasava; ka me na maroroi tiko e na vukudra na i vavakoso e Isireli me baleta na wai ni veivakasavasavataki; oqo me veivakabokoci ni valavala ca.\n10 'O koya ka kumuna vata na dravusa ni bulumakau me qai savata nona i sulu, ka me sega ni savasava tiko me yacova na yakavi. Oqo me i vakananumi tiko vei ira na Isireli me sega ni mudu vei ira talega na vulagi era tiko veimaliwai kei ira.\n11 'O koya e tara na yago ni mate i dua tale, me sega ni savasava tiko ka siga vitu.\n12 'Me qai vakasavasavataki koya e na wai e nai katolu ni siga kei na kena i kavitu ni siga; ka na yaco me savasava mai. Ia kevaka e sega ni vakasavasavataki koya e na i katolu ni siga se ena i kavitu ni sega ni savasava o koya.\n13 'O cei ga e tara na yago ni tamata mate, ka sega ni vakasavasavataki Koya, sa vakadukadukalitaka na vale ni Kalou. E na tamusuki tani mai vei ira na Isireli na tamata o ya. E na sega tiko ni savasava o koya baleta ni sega ni kaburaki vua na wai ni veivakasavasavataki; ka se toka vinaka vua na nona dukadukali.\n14 'Sa i koya oqo na lawa me baleta na tamata e mate e na loma ni vale laca; o ira kece era curu mai kina loma ni vale laca kei ira era tiko e loma era na sega tiko ni savasava ka siga vitu;\n15 'Kei na bilo kecega sa dola tu, ka sega tu na kedra i sogo, e na sega talega ni savasava.\n16 'O ira era tiko e tautuba kevaka era tara i koya na tamata e samuti e na i seleiwau se na tamata mate, se nai bulubulu, e na sega tiko ni savasava o koya me siga vitu.\n17 'Ia me baleti koya na tamata e sega ni savasava me ra taura e so na dravusa ni bulumakau ka vakamai me veivakasavasavataki mai nai valavala ca, ka me qai vakadrodroi yani vei ira na wai dave e na loma ni dua na beseni.\n18 'Na tamata e sa savasava me taura na isopi ka tonisua ki loma ni wai, ka kaburaka yani e vale laca, kei na veiyaya kecega, vei ira kece talega era tiko e keya, se o koya e tara na sui mate, o ira na mavoa, na mate, se na i bulubulu.\n19 'Na tamata savasava me qai kaburaka vei ira era sega ni savasava e na i katolu kei nai kavitu ni siga me qai vakasavasavataki koya, savata nona i sulu, sisili e wai, ni sa yakavi mai e sa na qai savasava.\n20 'Ia na tamata e sega ni savasava ka sega ni vakasavasavataki koya, e na tamusuki tani mai o koya mai na nodra i soqosoqo, baleta ni sa vakadukadukalitaka na vale ni Kalou. E se sega ni kaburaki vei koya na wai ni veivakasavasavataki; ka sa sega kina ni savasava o koya.\n21 'Nai vakananumi oqo e na dau vakayacori tikoga vei ira. o koya e sa kaburaka na wai ni veivakasavasavataki e na sega tiko ni savasava me yacova na yakavi.\n22 'Na ka kecega e tara o koya e sega ni savasava e sa na yaco me dukadukali; kei koya na tamata talega e tara e sa na yaco me dukadukali me yacova na yakavi.'"