Meda Gumatuataka na Noda iTavi - M. Russell Ballard\nMeda Gumatuataka na Noda iTavi\nNa ka lelevu ena yaco ka vakamamadataki na icolacola ni lewe levu era “vakaitavi ena cakacaka vinaka.”\nElder Perry, au vakila ni o iko o rairai yabaki 90 gone duadua ena loma ni Lotu raraba. O ni raica na nona a tacavu mai na nona idabedabe.\nKemuni na taciqu kei na ganequ lomani, niu dau kania e dua na tomata dreu vinaka sara se dua na pea dreu mai vuna, dau lesu noqu vakasama ki na 60 na yabaki sa oti ena gauna se dua tu kina na loga ni vua ni pea nei tamaqu mai Holladay, e Utah. E dau vakaburenioni me dau vakatubura na loga ni pea, ka me qai vuataka na pea lelevu ka kamikamica.\nDau lomana vakalevu o tamaqu na burenioni ka dau qoroya nodra dau veivukayaki na oni, rauta ni udolu na kedra iwiliwili ka ra cakacaka vata me rawa ni qai maroroi na veika era yauta mai ena se ni pea ka mai biu vata me rawa kina na de ni oni kamikamica—e dua na isolisoli kakana totoka vakalou. Era kaya na daudidigo ena ka e baleta na kakana ni oqo e dua na kakana ka tiko kece kina na veika me vaka na—enzymes, vitamins, minerals, kei na wai—ka dau gadrevi me soli bula ki na yago.\nDau vinakata o tamaqu me vakaitavitaki au ena kena qaravi na burenioni, ia au dau marau sara niu vakatarai koya me raici ira na nona oni. Ia, mai na gauna oya, au sa vulica e levu na ka me baleta na kena vakacokotaki vakamatau na burenioni—rauta ni 60,000 na kedra iwiliwili na oni.\nEra na kumuni vata na oni ka qai vakasoqona vata na wai ni senikau ka qai wakia vata me wai kamica, ka qai buli kina na de ni oni. Oya na veika totoka e curuma tu na ituvaki ni nodra buli mai vua na Dauveibuli. Ni cakacakataki, ena laurai, mai na dua na paudi bibi (0.45 kg) na de ni oni, e dodonu mera sa lesuva mai na 20,000 ki na 60,000 na oni e sivia na milioni na senikau era vukaca ka tautauvata ni wavokiti vuravura vakarua. Ena nona bula lekaleka ni vica na macawa ki na va na vula, e dua ga na oni ena rawa ni kumuna e dua na ikatinikarua ni sepuni ni ti na de-ni-oni.\nDina ga ni vakawaleni tu ga na veika oqo, ia ni vakatauvatani kei na isoqoni ni ka e qai yaco, na dua na ikatinikarua ni sepuni ni ti ni de-ni-oni sa bau ka bibi sara ga ki na bula ni dua na oni. Era na dau vakararavi vua e dua tale na oni. Na cakacaka ena tara-bi vei ira e vica ga na oni me ra cakava, sa na mamada sara baleta nodra veivuke kece kina na oni taucoko.\nSa vaka me ivakatakarakara bibi tu ena itukutuku ni Lotu na burenioni. Eda vulica ena iVola iMomani ni o ira na Jereti era kauta voli na burenioni (raica na Ica 2:3) ena nodra soko ki Amerika ena udolu na yabaki sa oti. E a digitaka o Brigham Young na burenioni me ivakatakarakara ni nodra vakauqeti na painia, mera duavata ena cakacakataki ni vanua dravuisiga liwalala ka wavolita na Great Salt Lake ki na vanua bulabula sa tu vei keda nikua. Sa mai noda na kalougata ena nodra duavata ka cakacaka vata ena sasaga yaga.\nNa ivakatakarakara ni burenioni ena laurai ena loma kei na taudaku ni levu sara na valetabu. Na tevali au tucake tu yani kina oqo, e a caka mai na dua na vu ni walnut ka a dau tubu tu ena loma ni bai nei Peresitedi Gordon B. Hinckley ka sa ceuti sara tu kina vakamatau na ivakatakarakara ni burenioni.\nNa veivakatakarakara oqo e vakaraitaka tiko e dua na ka dina, na ka lelevu ena yaco ka vakamamadataki na icolacola ni lewe levu era “vakaitavi ena cakacaka vinaka” (V&V 58:27). Vakasamataka mada na ka e rawa ni ra cakava e milioni na Yalododonu Edaidai, kevaka mera vakaitavi kece me vaka na oni lalai ena nodra vakanamata, ka yalodina ki na ivakatavuvuli ni Turaga o Jisu Karisito.\nA vakavulica na iVakabula ni imatai ka vunau levu duadua oya:\n“Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena yalomu taucoko, kei na nomu nanuma kecega. …\n“Kei na kena ikarua sa tautauvata kaya, mo lomana na kainomu me vaka ko lomani iko.\n“Sa vu ni vunau taucoko kei ira na parofita na ivunau e rua oqo” (Maciu 22:37, 39–40).\nE rawarawa sara na nona vosa na iVakabula, ia na kena ibalebale sa bau veilauti ka titobu sara ga. Meda sa lomana na Kalou ka lomani ira ka vukei ira na kainoda me vakataki keda. Vakasamataka mada na vinaka e rawa ni da cakava e vuravura kevaka meda duavata ka cakacaka vata ena noda vakamuria na ivakavuvuli i Karisito, ka dinata na itavi ni vukei ira na kainoda—ira noda matavuvale, noda itokani, ira na noda neiba, kei ira na lewenivanua.\nE tukuna na iVola i Jemesa, ni veiqaravi sa ivakamacala matata ni Lotu dina (raica na Jemesa 1:27).\nEda wilika na veiqaravi era sa vakayacora tiko na lewe ni Lotu ena veiyasai vuravura vakauasivi na veivuke raraba ena gauna ni leqa tubukoso—na kama, waluvu, cagilaba, covulaca. Na mataqali veivuke ena gauna ni leqa tubukoso vakaoqo me na tomani tikoga me rawa ni da veivuketaka tiko kina na icolacola ni veiqaravi vei ira na vakaleqai. Ia, ena vakacava na bula ena veisiga? Na cava ena yaco ki na veivuke lalai, eda dau vakayacora tu baleta ni tiko vei keda na loloma va-Karisito baleti ira na tani? Ena taura toka e dua na gauna me na qai vakilai kina vei ira na luvena na Tamada Vakalomalagi, ena kena vakatetei yani na Nona loloma vei ira eda veivuke tiko kina. Ena gadreva na vuravura bula leqaleqa oqo na mataqali loloma va-Karisito vaka oqo, ka na gadreva tikoga ena veiyabaki sa tu e matada.\nNa veimataqali veivuke vakaoqo e dau sega soti ni vakawai, ia ni sa dau vakasoqoni vata sa vaka na dua na ikatinikarua ni sepuni ni ti na oni ka dau solia e duabulu na oni ki na burenioni. E tiko na kaukauwa ena noda dau lomana na Kalou kei ira na luvena, ni gauna e dau vakavatukana kina na loloma vaka oya vei ira e milioni na luvena lewe ni Lotu, ena vakamikamicataka na bula e vuravura ka muria mai na vakamikamicataki ena deni oni ni vakabauta, vakanuinui kei na loloma.\nNa cava meda cakava me vakataki ira na oni daucakacaka ka me na rawa ni da na taukena na mataqali imoimoi vaka oya? E levu sara vei keda eda sa yalodina tu ki na Lotu ena Sigatabu. Sa vakavinavinakataki na tikina oya. Ia, na yaloda kei na noda vakasama sa vakaogai tu ga ena veika yaga me dau qaravi ena loma ni macawa? Eda sa vakamumuri voli ga se eda sa veisau dina sara ga ki na kosipeli i Jisu Karisito? Meda na taura vakacava na sore ni vakabauta sa bucini ena noda vakasama ka laki tea vakatitobu ena kena qele malumu ni yaloda? Meda na cakava vakacava na veisau levu ni yalo ka tukuna o Alama ni na vakavuna na marau kei na vakacegu? (raica na Alama 5:12–21).\nNanuma ni oni e tiko kina na veika kece e gadrevi meda na bula tiko kina. Na ivakavuvuli kei na kosipeli i Jisu Karisito sa ikoya walega na sala eda na rawata kina na bula tawamudu. Na gauna e sa na tiko sara kina e cake na itagede ni noda ivakadinadina me ulabaleta na veika sa tu ena noda vakasama ka kadre ena vuniyaloda, sa da na qai uqeti meda dauveilomani ka veiqaravi me vaka na iVakabula. O koya walega oya na sala eda na qai rawa ni veisau kina meda tisaipeli i Karisito, ni da sa vakaukauwataki ena Yalotabu meda na vukei ira na wekada.\nNi sa na sega ni malele na yaloda ki na veika vakavuravura, eda na sega ni vinakata me da dokai mai vei ira na tamata se vakadonui keda ga vakaikeda (raica na V&V 121:35–37). Ia, eda na taura na veika va-Karisito ka a vakavulica ko Jisu:\n•Eda sa na yalomalua ka yalomalumalumu ka vosota vakadede (raica na V&V 121:41).•Eda sa na dauloloma, ka sega ni veivakaisini se lawaki (raica na V&V 121:42).•Me uasivi sara nomu loloma vei ira na tamata kecega (raica na V&V 121:45).•Me savasava tikoga na noda vakanananu (raica na V&V 121:45).•Keimami sa biuta tani na gagadre ca (raica na Mosaia 5:2).•Ena noda itokani tu ga na Yalo Tabu, kei na ivakavuvuli ni matabete ena vakalougatataki keda me vaka na tegu sa lutu mai lagi (raica na V&V 121:45–46).\nOqo, kemuni na taciqu kei na ganequ, au sega ni vakauqeta tiko na lotu vakaiukuuku se vakairogorogo. Kena veibasai sara! Au tukuna tikoga meda kalawa yani mai na taucoko ni noda veisau ki na kosipeli i Karisito ena noda vakamuria sara ga na kena ivakavuvuli ena yaloda kei na lomada, ni da na vakamuria sara ga ena yalodina—kei na yalododonu—na ka eda tukuna ni da vakabauta.\nNa yalodina oqo ena vakarawarawataka na noda bula ka na vakalevutaka na noda rawa ni kila na ka ena gadreva na Yalotabu kei na ka era na vinakata na tani. Ena kauta mai na marau ki na noda bula kei na vakacegu ki yaloda—na mataqali marau kei na vakacegu ka dau yacovi keda ni da sa veivutunitaka na noda ivalavala ca ka muria na iVakabula kei na Nona ivakaro.\nMeda na veisau vakacava? Meda na bulataka vakacava na noda lomani Karisito e yaloda? Dua ga na ka rawarawa sara meda na cakava ena veisiga ka na vakavuna na veisau oqo ki na lewe ni Lotu, wili kina na gonetagane kei na goneyalewa lalai, cauravou kei na goneyalewa lelevu, kemuni na uabula, kei kemuni na tama kei na tina.\nNa ka rawarawa oya sa ikoya oqo: ena nomuni masu vakamataka ena veisiga, kerea vua na Tamada Vakalomalagi me vakaraitaka vei iko e dua na Luvena ko na rawa ni laki vukea. Oti mo qai lako yani ka vaqarai koya mo na vukea ena yalo e vakabauta kei na yalololoma. Mo na vakanamata sara ga ena ka oqo, me vaka ga na oni ni vakanamata ki na senikau me kauta mai kina na wai kamica me mai buli kina na de-ni-oni. Ni ko cakava oqo, na nomu kauwai vakayalo ena vakatitobutaki ka ko na raica ni na tadola mai na sala mo na veivuke kina vei ira era gadreva dina tu.\nE a vakavulica o Peresitedi Thomas S. Monson ni levu sara na gauna ena sauma na Tamada Vakalomalagi na nona masu e duatani tale, mai vei keda—vei iko kei au—ena noda vosa ni loloma kei na veiqaravi, ena noda dau gole yani ka laki veivuke tu ena yalo ni loloma.\nTukuna o Peresitedi Spencer W. Kimball: “E kilai keda na Kalou ka sa dau wanonovi keda tiko o koya. Ia, e dau vakavuqa ni dau sotava o koya na noda gagadre mai vua tale e dua. Sa ka bibi kina meda dau veivukei” (Nodra iVakavuvuli na Peressitedi ni Lotu: Spencer W. Kimball , 95).\nAu kila ni ko cakava na ka oqo—mai vale, mai koronivuli, mai vanua ni cakacaka, vakakina mai valenilotu—ena tuberi iko na Yalotabu, ka sa na qai rawa ni ko na kila na ka ena vinakata o koya e gadreva tiko na veivuke, vakakina na mataqali veivuke cava ena gadreva. Ko na tuberi mai vua na Yalotabu ka ko na vakauqeti mo vukea na vakamikamicataki ni bula ena loloma dina va-Karisito kei na Nona kosipeli.\nNanuma tiko, me vaka e dua na ikatinikarua ni sepuni ni ti na oni ka na vukea na burenioni, kevaka meda vakalevutaka vaka oya na noda veiqaravi me vakaudolutaki se vakamilionitaki na masulaki ni veituberi vakalou mera vukei kina na luvena ena sala e va-Karisito, ena rawa ni laurai sara ga e matanavotu na kena mawe ni na vakararamataki o vuravura ena Rarama dina va- Karisito. Ni da sa semati vata, eda na vakaduavatataka na matavuvale, o ira era tu duadua, o ira era galili, o ira era sa vakaloloma kei ira na luvena na Tamada Vakalomalagi ka ra se vakasaqara tiko na dina kei na vakacegu.\nSa noqu masu kemuni na taciqu kei na ganequ ni da na dau masulaka ena veisiga na veivakauqeti meda na kunea e dua eda rawa ni vukea vakaidina, wili kina na veituberi ni kosipeli kei na ivakadinadina. Ni sa na mai cava e dua na siga, meda na dau qai kaya, “io” ena kena dau tarogi, “Au caka vinaka beka li edai? Sa dua li e bau vukei?” (Sere. #131).\nOqo na cakacaka ni Kalou. Meda sa gumatua sara ena veiqaravi me vakataki ira na oni lalai, sa noqu masu malumalumu ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nVosa vakavitiAmerican Sign Language (ASL)Bahasa IndonesiaBislamaCebuanoČeskyDanskDeutschEestiEnglishEspañolFaka-tongaFrançaisGagana SamoaÍslenskaItalianoKajin MajōlKreyòl AyisyenLatviešuLietuviųLingálaMagyarMalagasyNederlandsNorskPolskiPortuguêsReo TahitiRomânăShqipSlovenčinaSuomiSvenskaTagalogTiếng ViệtVosa vakavitiVosa vakavitiБългарскиМонголРусскийУкраїнськаՀայերենພາສາລາວភាសាខ្មែរ한국어中文日本語


Same 84 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVua na dairekita, mai Kitica.* Na nodra same na luvei Kora.+ Na sere. 84 E totoka* dina na nomuni valeniveitavaki lagilagi,+Kemuni Jiova ni lewe vuqa!* 2 Na yagoqu taucoko sa guta,Io, au kolaiciba niu diva voli,Na lomanibai i Jiova.+ Na lomaqu kei na lewequ e kaila ena marau vua na Kalou bula. 3 Na manumanuvuka mada ga e kunea e kea na nona valeKei na kakabace na nona sova,Na vanua me susuga kina na luvenaVolekata na nomuni icabocabonisoro levu, i Jiova ni lewe vuqa,*Na noqu Tui kei na noqu Kalou! 4 Era marau o ira na vakaitikotiko ena nomuni vale!+ Era vakacaucautaki kemuni tiko ga.+ (Sela) 5 Era marau na vakaukauataki vei kemuni,+E vakarau tu na lomadra mera muria na nomuni sala. 6 Nira lakosivita na Buca ni Beaka,*Era cakava sara me vanua ni waivure,Qai vakalougatataki ena uca taumada. 7 Era na kaukaua tiko nira lako voli,+Era rairai yadua ena mata ni Kalou mai Saioni. 8 Kemuni Jiova na Kalou ni lewe vuqa,* ni rogoca na noqu masu,Ni vakarorogo, kemuni na Kalou i Jekope. (Sela) 9 Raica, na noda isasabai+ kei na noda Kalou,*Ni raica na matana na nomuni lumuti.+ 10 E vinaka cake e dua na siga ena nomuni lomanibai mai na duanaudolu ena dua tale na vanua!+ Au digia meu duri tu ena ilago ni vale ni noqu KalouMeu kua ga ni vakaitikotiko ena nodra valelaca na daucaka ca. 11 Ni o Jiova na Kalou e matanisiga+ kei na isasabai,+E solia na veivakadonui kei na veivakalagilagi. O Jiova ena sega ni bureitaka e dua na ka vinakaVei ira na lako tiko ena yalodina.+ 12 I Jiova na Kalou ni lewe vuqa,*E marau na tamata e nuitaki kemuni.+\n^ Se “taleitaki vakalevu.”\n^ Se “na buca ni veibeaka.”\n^ Se rawa ni, “Raica na neimami isasabai, kemuni na Kalou.”


E Veisautaki Iko Tiko ga na iVolatabu? | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Acholi Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese (Yunnanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuukese Chuvash Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Finnish Finnish Sign Language French Georgian German German Sign Language Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kamba Kannada Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Marshallese Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nyaneka Nyungwe Okpe Oromo Ossetian Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongan Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language vakaViti\nSERE: 61, 52\nNa cava meda veisautaka tiko ga kina noda itovo nida sa papitaiso?\nNa cava e vinakata kina o Jiova meda saga vagumatua ni vorata noda malumalumu?\nNa cava meda cakava me veisautaki keda tiko ga kina na Vosa ni Kalou?\n1-3. (a) Na veisau cava ena dredre meda cakava nida sa papitaiso? (b) Na taro cava eda rawa ni taroga ni dredre meda veisau? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\nDUA na ka nona vinakata o Kelevi  me veiwekani kei Jiova ena gauna e sa vulica kina na ka dina. Ia sa dede toka nona veimauilavo, vakatavako, gunu sivia kei na vakayagataki ni wainimategaga. Me rawa ni vakadonui koya na Kalou, ena vinakati me biuta na itovo e beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu qori. E cakava rawa qori ni nuitaki Jiova kei na kaukaua ni nona Vosa volai.—Iper. 4:12.\n2 Ni sa papitaiso oti o Kelevi, e se vinakati tiko ga me cakava eso na veisau me rawa ni dua kina na lotu vaKarisito vinaka. (Efeso 4:31, 32) Kena ivakaraitaki, e kidroataka ni dredre vua me lewa vinaka nona dau yalototolo. E tukuna kina: “E dredre sara meu lewa vinaka noqu yalototolo ni vakatauvatani ina ka ca au dau cakava tu e liu!” E veisau rawa ga ena nona masu vagumatua kei na nona dau vulica vinaka na iVolatabu.\n3 E levu vei keda e vakataki Kelevi oya nida cakava na veisau lelevu ni bera noda papitaiso me salavata kei na ivakatagedegede ni iVolatabu. Nida sa papitaiso oti, eda raica ni se vinakati meda cakava tiko ga na veiveisau ena noda bula. Vakabibi na veisau lalai, me rawa nida vakatotomuria voleka kina na Kalou kei Karisito. (Efeso 5:1, 2; 1 Pita 2:21) Kena ivakaraitaki, de dua eda raica nida dau vakalelewa, rerevaki ira na tamata, se matau vei keda na kakase se so tale na malumalumu. Vakacava o vakadinadinataka ni dredre mo veisautaka na ivakarau va qori? Ke vaka kina o na rairai lomatarotarotaka, ‘Au sa cakava mai na veisau lelevu, ia cava sa rui dredre kina meu cakava tiko ga na veisau lalai? Cava meu cakava me vakavinakataka tiko ga noqu itovo na iVolatabu?’\nKUA NI NAMAKA VAKASIVIA\n4. Na cava eda na sega kina ni vakamarautaki Jiova e veigauna?\n4 Nida sa kilai Jiova da qai lomani koya, eda na vinakata ga meda vakamarautaki koya mai vu ni lomada. Ia nida sega ni uasivi, eda na sega ni vakamarautaki koya e veigauna. Eda vakataki koya kina na yapositolo o Paula e kaya: “E levu na ka vinaka au via cakava, ia e sega vei au na kaukaua meu cakava kina.”—Roma 7:18; Jeme. 3:2.\n5. Na veisau cava eda cakava ni bera na papitaiso, ia ni toso na gauna cava e rawa ni yaco?\n5 Ni bera nida lewe ni ivavakoso, eda sa biuta laivi na itovo makawa. (1 Kor. 6:9, 10) Ia eda se sega tiko ga ni uasivi. (Kolo. 3:9, 10) E sega gona ni vinaka meda nanuma nida na sega ni cala nida papitaiso oti, ke da mani dede mada ga ena dina. Ni toso na gauna eda na rairai butucala, basika eso na malumalumu makawa, se sega ni lewa rawa na lomada kei na ka eda galeleta. E rawa ni vakayabaki sara noda sasaga.\n6, 7. (a) Nida sega ni uasivi, eda rawa ni veitokani vakacava kei Jiova? (b) Na cava meda kerea kina na veivosoti i Jiova?\n6 Eda sega ni uasivi, ia eda se rawa tiko ga ni veiwekani kei Jiova da qai qaravi koya. Dikeva mada qo: Ni vagolei keda o Jiova meda veiwekani kei koya, e kila tiko nida na dau cala ena so na gauna. (Joni 6:44) Ni kila noda itovo kei na ivakarau ni lomada, e kila vinaka na ka sara ga e rawa ni vakaleqai keda. E kila tale ga nida na talaidredre ena so na gauna. Ia e se vinakata ga o Jiova meda nona itokani.\n7 E uqeti Jiova na loloma me solia vei keda e dua na isolisoli talei—na isoro ni veivoli i Luvena duabau. (Joni 3:16) Nida cala, da qai kerea na veivosoti i Jiova nida veivutuni, eda nuidei ni na vinaka tale noda veitokani kei koya ena vuku ni ivoli qori. (Roma 7:24, 25; 1 Joni 2:1, 2) Vakacava eda na cata na yaga ni ivoli nida nanuma nida tawasavasava se valavala ca? Sega! Qori e vaka ga noda sega ni via vuluvulu ena wai ni duka na ligada. E vakarautaki tale ga na ivoli ena vukudra na ivalavala ca era veivutuni. Eda sega ni uasivi, ia eda vakavinavinakataka nida rawa ni veitokani kei Jiova ena vuku ni ivoli.—Wilika 1 Timoci 1:15.\n8. Na cava meda kua ni vakalecalecava kina noda malumalumu?\n8 Eda na sega ni vakalecalecava na noda malumalumu. E sa tukuna vei keda o Jiova na itovo mera muria na nona itokani. (Same 15:1-5) Ke da via toro volekati koya, meda saga sara meda vakatotomuri koya kei Luvena. E okati tale ga kina noda saga meda lewa vinaka noda malumalumu, se meda cavuraka laivi sara ga. Ke da se qai papitaiso wale tiko ga se da sa dede ena dina, meda “vakavinakataki [keda] tiko ga.”—2 Kor. 13:11.\n9. Eda kila vakacava nida na rawa ni vakavinakataka tiko ga noda itovo?\n9 E vinakati tiko ga na sasaga me rawa nida “vakavinakataki” keda, meda vakaraitaka tale ga “na itovo vou.” E vakadreti ira kina na tacina vakabauta o Paula: “Oni vakavulici moni biuta tani na tamata makawa me vaka na nomuni itovo makawa e sa vakaleqai tu ena nomuni gagadre ca, moni qai vakavoui [tiko ga] ena igu e lewa na nomuni vakarau ni vakasama, ni dodonu moni tokara na tamata vou e buli me vaka na loma ni Kalou e vauci kina na yalodina kei na yalododonu.” (Efeso 4:22-24) Na matavosa ‘vakavoui tiko ga’ e dusia ni na vinakati meda veisautaka wasoma noda itovo. E veivakauqeti qori, nida vakadeitaka kina se mani vakacava na balavu ni noda qaravi Jiova, eda se rawa ni vakavinakataka tiko ga noda itovo. Io, e rawa ni veisautaka tiko ga noda bula na iVolatabu.\n10. Me salavata kei na Vosa ni Kalou, na cava meda cakava meda toso tiko ga kina? Na taro cava e basika?\n10 E bibi na sasaga ke da vinakata me veisautaki keda tiko ga na Vosa ni Kalou. Ia na cava e vinakati kina na sasaga? Ke sa vakalougatataka tiko o Jiova na noda sasaga, sa dodonu ga me rawarawa na noda toso vakayalo se vakaevei? Vakacava e rawa ni raibaleta o Jiova na noda malumalumu meda sega kina ni gumatua ni muria na itovo vakalou?\n11-13. Na cava e vinakata kina o Jiova meda saga vagumatua ni vorata noda malumalumu?\n11 Eda kila ni tu vei Jiova e levu na kaukaua ke da vakasamataka noda vuravura. Kena ivakaraitaki, dua na ka na levu ni kaukaua e bulia na matanisiga qai caka qori ena veisekodi. E vica ga na kaukaua qori e curuma mai noda maliwalala, e veirauti vinaka na kena katakata kei na rarama me rawa kina na bula e vuravura. (Same 74:16; Aisea 40:26) E marautaka o Jiova me veiraurautaka na kaukaua e solia vei keda na nona dauveiqaravi ke vinakati. (Aisea 40:29) Io, e rawa ni solia na Kalou na kaukaua meda vorata kina noda malumalumu kece qai sega ni vinakati kina na sasaga se meda vuli mai na noda cala. Ia na cava e sega ni cakava kina qori?\n12 Sa vakarautaka vei keda o Jiova na iloloma e sega ni vakatauvatani rawa, oya na galala ni vakatulewa. Nida vakatulewataka meda cakava na loma i Jiova da qai sasaga vagumatua, eda sa vakaraitaka tiko na levu ni noda lomani koya kei na noda via vakamarautaki koya. E vakaraitaka tale ga nida tokona nona veiliutaki cecere. E saqata tiko o Setani na dodonu ni veiliutaki cecere i Jiova. Nida yalorawarawa gona da qai saga vagumatua meda tokona na veiliutaki i Jiova, e macala ga ni na talei vua na Tamada vakalomalagi dauloloma. (Jope 2:3-5; Vkai. 27:11) Ia ke vakarawarawataka kece o Jiova na sala meda vakamarautaki koya kina, meda sega ni sasaga vagumatua meda vorata noda malumalumu, ena sega sara ga ni vakaibalebale na noda yalodina kei na tokoni ni nona veiliutaki cecere.\n13 E tukuna gona vei keda o Jiova meda ‘sasaga vagumatua’ ke da via vakatotomuria nona itovo. (Wilika 2 Pita 1: 5-7; Kolo. 3:12) E vinakata meda sasaga vagumatua meda lewa vinaka noda vakasama kei na lomada. (Roma 8:5; 12:9) Nida cakava qori eda na marau vakalevu nida kila ni se veisautaki keda tiko ga na iVolatabu.\nME VEISAUTAKI IKO TIKO GA NA VOSA NI KALOU\n14, 15. Na cava meda cakava meda muria kina na itovo ena marautaka o Jiova? (Raica na kato “ E Veisautaki Ratou na iVolatabu kei na Masu.”)\n14 Na cava eda rawa ni cakava meda muria kina na itovo ena vakamarautaki Jiova? Eda na sega ni cakava ga na veiveisau eda nanuma, eda na muria na ivakaro ni Kalou ena Roma 12:2: “Ni kua ni muria na ivakarau ni veika vakavuravura qo, me veisautaki na nomuni itovo ni vakavoui na nomuni vakasama, moni vakadinata kina ni vinaka, e yaga, qai uasivi na loma ni Kalou.” E vakayagataka nona Vosa o Jiova kei na yalona tabu meda kila kina na nona inaki, meda cakava sara, da qai veisautaka noda bula me salavata kei na nona ivakatagedegede. E okati ena noda sasaga na noda dau wilika e veisiga na iVolatabu, na kena vakasamataki vakatitobu, kei na noda masuta na yalo tabu. (Luke 11:13; Kala. 5:22, 23) Nida muria na veidusimaki ni yalo tabu ni Kalou qai salavata noda rai kei na nona Vosa, eda na vakatotomuria kina na nona ivakarau ni vakasama, ivosavosa, kei na nona ivalavala. Ia se vinakati tiko ga meda qaqarauni meda kua ni rawai ina noda malumalumu.—Vkai. 4:23.\nE rawa ni yaga na nomu kumuna qai railesuva eso na tikinivolatabu kei na vica na ulutaga mo vorata kina nomu malumalumu (Raica na parakaravu 15)\n15 Nida sa wili iVolatabu e veisiga, e bibi tale ga meda vulica vata kei na noda ivola vakaivolatabu, me noda inaki meda vakatotomuria na itovo totoka i Jiova. Era raica eso ni yaga mera kumuna eso na tikinivolatabu, Vale ni Vakatawa se Yadra!, oti mera qai railesuva, vakabibi na ulutaga ena yaga me muri kina na itovo vakalou se na kena vorati na noda malumalumu.\n16. Na cava meda kua kina ni yalolailai ke berabera noda toso vakayalo?\n16 De dua e berabera noda toso vakayalo, ia meda nanuma tiko ni dau taura na gauna me laurai noda toso. Ena tomani tiko ga na noda bucina na itovo vakalou. E bibi na vosovoso nida saga tiko me veisautaki keda tiko ga na iVolatabu. De dua ena vinakati meda vakavulici keda mada ena muri ni iVolatabu. Ia ni toso na gauna, ke salavata kei na Kalou o Jiova na noda ivakarau ni vakasama kei na noda ivalavala, sa na rawarawa ga na noda vakatotomuri koya.—Same 37:31; Vkai. 23:12; Kala. 5:16, 17.\nVAKASAMATAKA NA INUINUI TOTOKA\n17. Na ka marautaki cava eda rawa ni nuitaka ke da yalodina vei Jiova?\n17 Ena qai yaco ga na gauna meda na qaravi Jiova kina me tawamudu, meda uasivi tale ga. Sa na sega ni dredre tale ena gauna qori meda vakaraitaka na itovo vakalou, ia eda na marautaka tu ga. Ena gauna mada ga qo eda rawa ni sokaloutaka na noda Kalou dauloloma ena vuku ni ivoli. Eda sega ni uasivi, ia eda rawa ni cakava qori ke da saga tiko ga meda vakalaiva na kaukaua ni nona Vosa me veisautaki keda.\n18, 19. Eda vakadeitaka vakacava ni rawa ni veisautaki keda tiko ga na iVolatabu?\n18 E sasaga vagumatua o Kelevi, e sa cavuti oti mai me lewa vinaka nona dau yalototolo. E vakasamataka vakatitobu na ivakavuvuli vakaivolatabu qai muria sara. E rogoca tale ga nodra ivakasala kei na nodra veivuke na mataveitacini. E taura toka e dua na gauna me qai veisau o Kelevi. Mani yaco sara me dua na dauveiqaravi, sa sivi tale ga qo e 20 na yabaki nona qase ni ivavakoso. Ia e raica ni se bibi tiko ga me qarauna na ka e rawa ni vakamalumalumutaki koya vakayalo.\n19 Eda vulica vei Kelevi ni yaga na iVolatabu meda vakavinakataka tiko ga kina noda bula. Meda kua gona ni soro, laiva na Vosa ni Kalou me veisautaki keda tiko ga, meda veiwekani voleka tiko ga kina kei Jiova. (Same 25:14) Nida raica na veivakalougatataki i Jiova ena noda sasaga, eda vakadinadinataka kina ni rawa ni veisautaki keda tiko ga na iVolatabu.—Same 34:8.\nE Veisautaki Ratou na iVolatabu kei na Masu\nE dau vakalelewa o Russell qai namaka vakasivia na ka vei ira na tacina vakayalo. E dau kakase o Maria Victoria. O Linda e dau rerevaki ira na tamata ni gole ena cakacaka vakaitalatala. Ratou nanuma na lotu vaKarisito papitaiso qo, ni dredre me ratou veisau ena vuku ni nodratou malumalumu. Ia eratou qai vorata rawa qori. Dikeva mada qo na ka e yaco.\nRussell: “E vukei au na noqu masuti Jiova kei na noqu wilika e veisiga na iVolatabu. E yaga vakalevu noqu dau vakasamataka vakatitobu na 2 Pita 2:11 kei na nodra ivakasala na qase.”\nMaria Victoria: “Au gumatua ni masuti Jiova me vukei au meu lewa vinaka na yamequ. Au qarauna tale ga meu kua ni vakailala kei ira era dau kakase. E uqeti au na Same 64:1-4, niu sega ni vinakata meu dua vei ira na dauveivakaleqai! Au liaca niu na sega ni ivakaraitaki vinaka qai beci na yaca i Jiova keu dau kakase.”\nLinda: “Au vulica vinaka na noda tikidua meu rawa ni tu vakarau ni solia. E yaga tale ga vakalevu noqu maliwai ira era marautaka eso tale na tabana ni veiqaravi tabu. Au sega tale ga ni cegu ni nuitaki Jiova ena masu.”\niMeli iMeli E Veisautaki Iko Tiko ga na iVolatabu?


“Tubu Cake e na Vosa ni Vakabauta” — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 1/05 t. 1\n“Tubu Cake e na Vosa ni Vakabauta”\nE Yaga na Soqoni Vei Ira na iTabagone\n‘Dau Solia o Koya na Kaukaua Vei Ira Sa Oca’\n1 E gadrevi na sasaga vagumatua ena noda sokalou se lotu. (1 Tim. 4:7-10) Ia eda na rawa ni wawale da qai bale ke da qaravi Kalou ena noda kaukaua ga. (Aisea 40:29-31) Dua gona na sala e rawa ni vakaukauataki keda kina o Jiova oya na noda “tubu cake e na vosa ni vakabauta.”—1 Tim. 4:6, VV.\n2 Kakana Vakayalo e Yaga: E vakarautaka o Jiova na kakana vakayalo e yaga ena nona Vosa kei na nona vakayagataka “na dauveiqaravi yalo dina ka vuku.” (Maciu 24:45, VV) Vakacava, eda sa cakava tiko beka noda itavi me yaga kina vei keda? Eda dau wilika beka e veisiga na iVolatabu? E tiko beka e dua noda ituvatuva ni vuli vakataki keda, kei na noda dau vakananuma na veika eda sa vulica? (Same 1:2, 3) Na kakana bulabula vakayalo oqo e vakaukauataki keda qai taqomaki keda mai na idre ni vuravura e liutaka tu o Setani. (1 Joni 5:19) Ke da vakaosota na noda vakasama ena veika vinaka da qai bulataka, ena tiko vata kei keda o Jiova.—Fpai. 4:8, 9.\n3 E vakaukauataki keda tale ga o Jiova ena gauna ni soqoni. (Iper. 10:24, 25) Na ivakasala vakayalo kei na veimaliwai vinaka ena soqoni ena vakaukauataki keda meda dei tiko ga nida vakatovolei. (1 Pita 5:9, 10) E kaya e dua na itabagone lotu Vakarisito: “Au dau oca dina niu tiko e koronivuli ena loma ni dua taucoko na siga. Ia, na soqoni e vaka e dua na ivakavakacegu ena vanua dravuisiga, e vakabulabulataki au meu tiko tale ena siga ni vuli e tarava.” Eda vakalougatataki dina nida saga meda dau tiko ena soqoni!\n4 Vunautaka na Ka Dina: E vaka na kakana vei Jisu na nona dau vunau. E vakaukauataki koya. (Joni 4:32-34) E vakaukauataki keda tale ga na noda tukuna yani na veika totoka e yalataka na Kalou. Na noda vakaogai keda ena cakacaka vakavunau ena vakavuna me dei tiko ga na lomada kei na noda vakasama ina Matanitu ni Kalou, kei na veivakalougatataki e sa vakarau vakavatukana. E veivakacegui dina.—Maciu 11:28-30.\n5 Eda kalougata dina nida vakayagataka na kakana vakayalo e vakarautaka tu o Jiova vei ira nona tamata nikua! Meda tomana tiko ga noda vakacaucautaki koya ena sere ni marau.—Aisea 65:13, 14.


Dauvunau 2 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nDikevi na sasaga nei Solomoni (1-11)\nSega so ni yaga na vuku vakatamata (12-16)\nKa wale na cakacaka kaukaua (17-23)\nKana, gunu, marautaka na cakacaka (24-26)\n2 Au kaya lo ga e lomaqu: “Meu tovolea mada na veika e vakavumarau, meu raica kina na ka vivinaka.” Ia raica! qori tale ga e ka wale. 2 Au kaya me baleta na dredre, “E ka lialia!” Kei na marau, “Na cava na betena?” 3 Au vaqaqa e lomaqu meu vakamarautaki au ena waini+ ia au lewa vakavuku tiko ga, au tovolea mada ga na ivalavala sesewa meu kila kina na ka vinaka mera vakayacora na tamata e ruku i lomalagi ena vica wale na siga ni nodra bula. 4 E levu na ka au cakava.+ Au tara eso na noqu vale,+ au tea eso na noqu loganivaini.+ 5 Au vakarautaka na noqu were kei na vanua ni gade, au tea kina na veimataqali kauvuata. 6 Au vakarautaka na noqu tobu wai me vakasuasuataka na kau lalai* e tubu mai. 7 Au kauti ira mai na tagane kei na yalewa dauveiqaravi,+ era sucu ena noqu vale na luvedra. E levu tale ga na noqu manumanu, oya na bulumakau kei na sipi,+ e levu sara mai na nodra manumanu o ira na bula e liu vei au e Jerusalemi. 8 Au kumuna na siliva kei na koula me noqu,+ na iyau ni tui kei na veiyasana.+ Au kauta mai eso na noqu tagane kei na yalewa daulagasere, kei na ka era marautaka vakalevu na luve ni tamata, oya na yalewa, io e levu na yalewa. 9 Au mani rogo, au uasivi ira na bula e liu vei au e Jerusalemi.+ E sega ni yali vei au na noqu vuku. 10 Au sega ni vakuai au ena ka kece au vinakata.*+ Au sega ni tarova na lomaqu ena dua na ka e vakavumarau, ni marautaka na lomaqu na noqu cakacaka kaukaua kece, qo na isau* ni noqu cakacaka kaukaua+ kece. 11 Ia niu vakananuma na cakacaka kece ni ligaqu kei na cakacaka kaukaua kece au bunoca,+ au raica ni ka wale kece, e tautauvata kei na cemuria na cagi,+ e sega na kedra yaga ena ruku ni matanisiga.+ 12 Au qai vakasamataka na vuku, na ivalavala lialia kei na ivalavala sesewa.+ (Na cava ena cakava rawa o koya e tarava na tui? Na ka ga sa caka oti.) 13 Au raica ni yaga na vuku mai na ivalavala sesewa,+ me vaka ga na yaga ni rarama mai na butobuto. 14 Na tamata vuku e toka na matana e uluna,*+ ia o koya e lialia e lako tiko ena butobuto.+ Au kila tale ga ni dua vata ga na ka ena yacovi ira kece.+ 15 Au mani kaya lo: “Na ka e yacova na tamata lialia ena yacovi au tale ga.”+ Na cava mada au sa rawata ena levu ni noqu vuku? Au kaya lo ga: “Qo tale ga e ka wale.” 16 Ni na sega ni nanumi tu ga na tamata vuku se na tamata lialia.+ Ena yaco mai na gauna, era na guilecavi kece. Ena mate vakacava na tamata vuku? Ena vakataki koya ga na lialia.+ 17 Au cata gona na bula,+ ni vakatuburarawa vei au na ka kece e vakayacori ena ruku ni matanisiga, ni ka wale na ka kece,+ e tautauvata kei na cemuria na cagi.+ 18 Au cata na ka kece au bunoca ena ruku ni matanisiga,+ niu na biuta tu vua na tamata ena taravi au.+ 19 O cei e kila ni na tamata vuku se lialia?+ Ia ena lewa o koya na ka kece au rawata ena noqu igu kece kei na noqu vuku ena ruku ni matanisiga. Qo tale ga e ka wale. 20 Au yalolailai gona ena vuku ni noqu cakacaka kaukaua kece au oga kina ena ruku ni matanisiga. 21 Ena cakacaka vakaukaua e dua ni vakayagataka na nona vuku, na ka e kila, kei na nona maqosa, ia ena solia na nona ivotavota* vua na tamata e sega ni oga kina.+ Qo tale ga e ka wale, e dua na leqa levu. 22 Na cava sa rawata na tamata ena nona cakacaka kaukaua kece kei na nona saga* me cakacaka vakaukaua ena ruku ni matanisiga?+ 23 Na nona cakacaka e kauta mai na mosi kei na rarawa+ ena nona bula taucoko, e sega mada ga ni cegu na lomana ena bogi.+ Qo tale ga e ka wale. 24 E sega ni dua tale na ka e vinaka vua na tamata, me kana ga, me gunu, me marautaka* na nona cakacaka vakaukaua.+ Qo tale ga na ka au kila ni vu mai vua na Kalou dina,+ 25 ia o cei e kana, o cei e gunu me uasivi au?+ 26 Na tamata e vakamarautaka na Kalou ena solia vua na vuku, na kilaka, kei na yalomarau,+ ia na tamata ivalavala ca e lesia o koya me kumuna na ka, me binia vata me solia vua e vakamarautaka na Kalou dina.+ Qo tale ga e ka wale, e tautauvata kei na cemuria na cagi.\n^ Se “na veikau.”\n^ Ipe., “vinakata na mataqu.”\n^ Se “na ivotavota.”\n^ Se “e rai tiko na matana.”\n^ Se “solia na ka kece.”\n^ Ipe., “na sasaga ni lomana.”\n^ Se “me raica na vinaka ni.”


Jeremaia 8 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nDigia na lewenivanua na ivakarau era muria e levu (1-7)\nNa vuku cava e tu vei ira nira cata na vosa i Jiova? (8-17)\nLelevaka o Jeremaia na mavoa nei Juta (18-22)\n“E sega na waiwai boivinaka mai Kiliati?” (22)\n8 “Ena gauna oya,” e kaya o Jiova, “ena kau tani mai na nodra ibulubulu na suidra na tui Juta, na suidra na nodra turaga, na suidra na bete, na suidra na parofita, kei na suidra na lewe i Jerusalemi. 2 Era na veibiuyaka me cilava na matanisiga kei na vula kei na kalokalo kece ni lomalagi era lomana, era qarava, era muria, era qara, era cuva tale ga kina.+ Ena sega ni kumuni se bulu. Ena vaka na maniwa ena delaniqele.”+ 3 “Era na digia ga na mate, era na sega ni digia na bula na ivovo ni vuvale ca qo era bula tiko ena vanua kece au vakasavi ira kina,” e kaya o Jiova ni lewe vuqa.* 4 “Mo kaya vei ira, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova: “Era na bale ra qai sega ni tucake tale? Ke lesu mai e dua, ena lesu tale ga mai na kena ikarua? 5 Na cava era tawayalodina tiko ga kina me sega ni mudu na tamata qo, o ira na lewe i Jerusalemi? Era veivakaisini tiko ga,Era sega ni via lesu.+ 6 Au vakarorogo, au vakatudaliga tiko ga, ia e sega ni donu na ka era tukuna. E sega ni dua me veivutunitaka na nona ivakarau ca, se taroga, ‘Na cava au cakava?’+ Era dui lesuva na ivakarau era muria tiko ga e levu, me vaka na ose e cici totolo ina ivalu. 7 Na sitoki* mada ga ni lomalagi e kila na kena gauna,*Na kukuru kei na kakabace kei na belo era kila vinaka na gauna mera lesu mai kina.* Ia o ira na noqu tamata era sega ni kila na lewa i Jiova.”’+ 8 ‘Moni kaya vakacava: “Keimami vuku, e tiko vei keimami na lawa* i Jiova”? Ia na nodra peni* lasu+ na vunivola e vola ga na ka lasulasu. 9 Era madua na vuku.+ Era rere, era tobo. Raica! Era cata na vosa i Jiova,Ia na vuku cava e tu vei ira? 10 O koya gona au na solia na watidra vei ira na tani,Kei na nodra were mera taukena eso tale,+Nira rawaka vakailawaki na tamata wale me yacovi ira na turaga,+Me tekivu vua na parofita me yacova na bete, era dau veidabui kece.+ 11 Era via vakatotolotaka na mavo ni nodra mavoa* na goneyalewa ni noqu tamata, era kaya,“Na vakacegu! Na vakacegu!” Ni sega na vakacegu.+ 12 Era bau maduataka na ka vakasevaki era cakava? Era sega sara ga ni madua! Era sega mada ga ni kila na madua!+ O koya gona, era na bale vata kei ira na bale. Niu totogitaki ira era na tarabe,’+ e kaya o Jiova. 13 ‘Niu soqoni ira, au na vakaoti ira,’ e kaya o Jiova. ‘Ena sega ni vo na vuanivaini ena vunivaini, se na lolo ena vunilolo, ena malai na drauna. Ia na ka au solia vei ira ena yali vei ira.’” 14 “Na cava eda dabeca tiko eke? Meda soqoni, meda curu ina koro vakabai vinaka+ meda mate kina. Ni o Jiova na noda Kalou ena vakamatei keda,E solia vei keda na waigaga meda gunuva,+Nida valavala ca vei Jiova. 15 Eda nuitaka na vakacegu, ia e sega ni yaco na ka vinaka,Na gauna ni veivakabulai, ia eda domobula!+ 16 E rogo mai Tani na suru ni nona ose. Ena domo ni tagi ni nona ose tagane,E yavavala na vanua taucoko. Era lako yani mera vakarusa na vanua kei na ka kece e tu kina,Na koro kei ira na lewena.” 17 “Ia au tala yani vei kemuni na gata,Na gata poisoni ena sega ni vakamanoataki rawa,Ena katilaki kemuni dina,” e kaya o Jiova. 18 E sega ni oti rawa na noqu rarawa,E tauvimate na lomaqu. 19 E rogo mai na vanua yawa na tagi ni kere veivukeVua na goneyalewa ni kainoqu: “Sa sega ni tiko mai Saioni o Jiova? Se sa sega kina na nona tui?” “Na cava era vakacudrui au kina ena nodra ivakatakarakara ceuti,Kei na nodra kalou tani e sega na betena?” 20 “Sa oti na gauna ni tatamusuki, sa cava na vulaikatakata,Ia eda se sega ni vakabulai!” 21 Au rarawataka na nodra mavoa na goneyalewa ni kainoqu,+Au lomabibi. Au domobula dina. 22 E sega na waiwai boivinaka mai Kiliati?+ Se sega kina na dauveivakabulai?*+ Na cava e sega ni vakabulai kina mai na kena mate na goneyalewa ni kainoqu?+\n^ Se “gauna lokuci.”\n^ Se “mera lako kina.”\n^ Qo e dua na gasau momoto.\n^ Se “vuniwai.”


Na cakacaka ni vakacoko | Namosi Joint Venture\nTomani tikoga na kena vakaoti vakavinaka na cakacaka ni veivakacokotaki ni NJV ena vuku ni cakacakavata kei ira nai taukei ni qele kei na matanitu. Ena rukuni porokaramu oqo, e gadrevi vua na NJV me vakacokotaka na vaivanua eso e yavalata ena vuku\nni nona cakacaka.\nNa veivakacokotaki e dau caka vakaituvatuva, ka okati kina na kena vakadeitaki tale, ka teivaki na dela na qele. Na cakacakca oqo, eratou dau okati kina vakalevu na taukei ni qele me vakatekivu ena kena bucini nai tuvatuva ni cakacaka (Rehabilitation Action Plan), na qaravi ni cakacaka kei na kena yadravi.\nE sabolo taki tiko oqori enai taba ena I matau na vanua ka caka kina na qivaqiva, ka vakatokai me NVD 40, ka koto ena i taba era ni sa oti na cakacakca ni veivakacokotaki, ka laurai nisa bulabula vinaka na kau, ka taucoko tale tu na vanua.\nE sa mai vakaotia talega na NJV na cakacaka taucoko ni veivakacokotaki, ka sa vakaraica tikoga vakamalua na kena tubu na veikau.\nNa cakacaka ni vakacoko ka qaravi ena 2015\nNa cakacaka ni vakacoko ka qaravi ena 2012


Meda Lomavakacegu, Meda Nuitaki Jiova | Vale ni Vakatawa Vulici\nNODA TIKINIVOLATABU NI YABAKI 2021: “Oni na kaukaua ke oni tiko vakacegu, oni vakanuinui tiko.”—AISEA 30:15.\nSERE 3 Neimami Kaukaua, Neimami iNuinui\n1. Me vakataki Tui Tevita, na cava e rawa nira taroga eso vei keda?\nEDA vinakata meda vakila na vakacegu ena noda bula. E sega ni dua e via nuiqawaqawa. Ia eda na rawa ni nuiqawaqawa ena so na gauna. E rawa sara mada ga nira taroga na dauveiqaravi i Jiova na taro vata ga e tarogi Jiova kina o Tui Tevita: “Ena vakacava na dede ni noqu nuiqawaqawa, ni rarawa voli na lomaqu e veisiga?”—Same 13:2.\n2 E macala nida na nuiqawaqawa ena so na gauna, ia eda rawa ni cakava eso na ka me vakalailaitaka. Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo eso na ka ena rairai vakavuna meda nuiqawaqawa. Eda na qai veivosakitaka e ono na vakatutu yaga meda vakila tiko ga na vakacegu nida sotava na veika dredre.\nNA CAVA EDA RAIRAI NUIQAWAQAWA KINA?\n3. Na cava eso na veika dredre eda sotava? Vakacava eda na lewa rawa?\n3 De dua eda rawa ni cakava eso na ka ena veika eda nuiqawaqawataka, eso tale eda sega ni lewa rawa. Kena ivakaraitaki, eda sega ni lewa rawa na tubu ni isau ni kakana, isulu, kei na vale e veiyabaki. Eda sega ni lewa rawa na levu ni gauna era saga kina o ira eda vuli vata se cakacaka vata meda lawaki se cakava na itovo vakasisila. Eda sega ni rawa tale ga ni tarova na levu ni basulawa ena noda itikotiko. Eda sotava na veika dredre qori, ni levu e vuravura e sega ni salavata nodra rai kei na ivakavuvuli vakaivolatabu. E kila tu o Setani na kalou ni veika vakavuravura qo, nira na sega ni qaravi Jiova eso nira ‘nuiqawaqawataka na bula ena gauna qo.’ (Maciu 13:22; 1 Joni 5:19) Sa rauta me yaco tu e vuravura e levu na ka e vakavu nuiqawaqawa!\n4. Na cava e rawa ni yaco nida vakasamataka tiko ga na veika dredre?\n4 Ena rawa sara ga nida lomaleqa vakalevu nida vakasamataka tu ga na veika dredre. Kena ivakaraitaki, eda na rairai leqataka ni na sega ni veirauti na ilavo meda bula kina. Se da leqataka nida na tauvimate qai vakalutu cakacaka, se vakacegui mai na noda cakacaka. De dua eda leqataka tale ga nida na tawayalodina nida temaki meda beca na lawa ni Kalou. Sa na vakarau uqeti ira na nona ito o Setani me ravuti keda na tamata ni Kalou. Eda na rairai leqataka gona na ka eda na cakava ena gauna qori. De dua eda na vaqaqa, ‘E cala meu leqataka eso na ka va qo?’\n5. Na cava e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna: “Dou kua ni lomaocaoca”?\n5 Eda kila ni a tukuna o Jisu vei ratou na nona imuri: ‘Dou kua ni lomaocaoca.’ (Maciu 6:25) Vakacava e namaka o Jisu nida na sega sara ga ni lomaocaoca? Sega! Eso mada ga na dausokalou yalodina i Jiova ena gauna makawa era lomaocaoca se nuiqawaqawa, ia e vakadonui ira tiko ga o Jiova. * (1 Tui 19:4; Same 6:3) O Jisu e vakayaloqaqataki keda tiko. Ena sala cava? E sega ni vinakata meda lomaocaoca se nuiqawaqawa vakalevu me lai vakawaleni kina noda veiqaravi vua na Kalou. Na cava gona meda cakava ke da lomaocaoca se nuiqawaqawa?—Raica na kato “ Kena iCakacaka.”\nONO NA SALA MEDA VAKILA KINA NA VAKACEGU\nRaica na parakaravu 6 *\n6. Me vaka e tukuni ena Filipai 4:6, 7, eda na vakacegui vakacava nida nuiqawaqawa?\n6 (1) Masu wasoma. Nida lomaocaoca se nuiqawaqawa, meda masu vagumatua vei Jiova qai kerea nona veivuke. (1 Pita 5:7) E rawa ni sauma nomu masu o Jiova ni solia vei iko “na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece [ni tamata].” (Wilika Filipai 4:6, 7.) Ena vakaceguya nomu vakasama o Jiova ni vakayagataka nona igu kaukaua na yalo tabu.—Kala. 5:22.\n7. Na cava meda nanuma tiko nida masu vua na Kalou?\n7 Ni o masu vei Jiova, talaucaka vua na lomamu. Mo tukuna kece vua na ka o lomaleqataka tiko, vakamacalataka vua nomu rai me baleta na leqa qori. Ke rawa ni wali, kerea vua na vuku mo kila na ka mo cakava kei na kaukaua mo cakava sara. Ke o sega ni lewa rawa na leqa qori, kerei Jiova me vukei iko mo kua ni lomaleqataka vakalevu. Ni o tukuna vakamatata vei Jiova na ka o masulaka, ena matata tale ga vei iko na sala e sauma kina o Jiova nomu masu ni toso na gauna. Ke se bera ni o raica na isau ni nomu masu, kua ni soro. E sega ni vinakata wale ga o Jiova mo vakamatatataka na leqa, e vinakata tale ga mo cikecike.—Luke 11:8-10.\n8. Na cava meda masulaka?\n8 Ni o biuta vei Jiova nomu lomaocaoca se nuiqawaqawa, kua ni guilecava mo vakavinavinakataki koya. Ke mani dredre vakacava na ituvaki, e vinaka meda dau vakasamataka tiko ga na veika eda vakalougatataki kina. Ke dau dredre mo vakamacalataka na ivakarau ni lomamu, nanuma tiko o Jiova ena sauma nomu masu ke o mani tukuna mada ga ‘kerekere moni vukei au!’—2 Vei. 18:31; Roma 8:26.\nRaica na parakaravu 9 *\n9. Na cava meda cakava nida lomaleqa?\n9 (2) Nuitaka na vuku i Jiova, sega ni nomu. Ena ikawalu ni senitiuri B.G.V., era leqataka na lewe i Juta nodra ravuravu na kai Asiria. Era sega sara ga ni vinakata me vakamalumalumutaki ira o Asiria. Era mani kere veivuke ina matanitu lotu butobuto o Ijipita. (Aisea 30:1, 2) E vakasalataki ira o Jiova nira na sotava na leqa ke ra murilomadra mera nuitaki Ijipita. (Aisea 30:7, 12, 13) E qai vakayagataki Aisea o Jiova me tukuna vei ira na lewe i Juta na ka mera cakava nira lomaleqa. E kaya: “Oni na kaukaua ke oni tiko vakacegu, oni vakanuinui tiko” vei Jiova.—Aisea 30:15b.\n10. Na cava eso na ituvaki meda vakaraitaka kina noda nuitaki Jiova?\n10 O rawa ni vakaraitaka vakacava ni o vakanuinui tiko vei Jiova? Dikeva e vica na ivakaraitaki. Kaya mada ke soli vei iko e dua na cakacaka saulevu ena kania vakalevu nomu gauna, ena vakaleqa tale ga nomu ituvatuva vakayalo. Se kaya mada e vakaraitaka e dua drau cakacaka vata ni domoni iko, ia e se sega ni papitaiso me qaravi Jiova. Se kaya mada ke dua na lewenivuvale e tukuna vei iko qo: “O yau se na nomu Kalou. O cei o na digia?” E macala ga ni sega ni rawarawa mo vakatulewa ena ituvaki va qori, ia ena dusimaki iko o Jiova ena ka mo cakava. (Maciu 6:33; 10:37; 1 Kor. 7:39) Na taro bibi ga qo, O na nuitaki Jiova qai muria nona veidusimaki?\nRaica na parakaravu 11 *\n11. Na ivakaraitaki vakaivolatabu cava eda rawa ni vulica ena vakacegui keda nida tusaqati?\n11 (3) Vuli ena ivakaraitaki vinaka kei na ivakaraitaki ca. E tu ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki ena bibi ni noda tiko vakacegu da qai nuitaki Jiova. Ni o vulica, dikeva na sala era vakila tiko ga kina na vakacegu na dauveiqaravi i Jiova nira tusaqati vakaukaua. Kena ivakaraitaki, eratou sega ni rere na yapositolo ni vakarota na nodra mataveilewai levu na Jiu me ratou kua tale ni vunau. Eratou tukuna ga ena doudou: “E dodonu me keitou talairawarawa ga vua na Kalou ni iliuliu, sega vua na tamata.” (Caka. 5:29) Eratou sega mada ga ni tavaiyaya ni ratou kuitalaki. Na vuna? Eratou kila ni tokoni ratou tiko o Jiova, e marautaki ratou tale ga. Eratou tomana tiko ga kina nodratou vunautaka na itukutuku vinaka. (Caka. 5:40-42) Ni vakarau vakamatei tale ga o Sitiveni, e lomavakacegu tu ga qai “vaka na mata ni agilosi.” (Caka. 6:12-15) Na vuna? E nuidei ni vakadonui koya o Jiova.\n12. Me vaka e tukuni ena 1 Pita 3:14; 4:14, na cava meda marau kina nida tusaqati?\n12 Eratou vakadinadinataka na yapositolo ni tokoni ratou tiko o Jiova. E solia vei ratou na kaukaua me ratou cakamana. (Caka. 5:12-16; 6:8) Ia sa sega ni solia qori o Jiova vei keda nikua. Ke da mani vakararawataki ena vuku ni ka dodonu, e vakadeitaka vei keda o Jiova ena nona Vosa ni marautaki keda, e tiko tale ga kei keda nona yalo tabu. (Wilika 1 Pita 3:14; 4:14.) Meda kua gona ni leqataka na ka eda na cakava nida tusaqati ena veigauna se bera mai. Ia meda vaqaqacotaka noda vakabauta ena gauna qo ni na tokoni keda o Jiova, ena vakabulai keda tale ga. Me vakataki ira ga na tisaipeli ena gauna e liu, meda nuitaka na yalayala i Jisu: “[Au] na solia vei kemudou na gusu kei na vuku era na sega ni sabaya rawa se veibataka na kemudou meca kece.” E vakadeitaka: “Na nomudou vosota ga dou na vakabulai kina.” (Luke 21:12-19) Kua tale ga ni guilecava ni nanuma vinaka tu o Jiova na veika matailalai me baleti ira na nona dauveiqaravi era yalodina me yacova nodra mate, ena qai vakaturi ira.\n13. Ena yaga vakacava noda vulica nodra ivakaraitaki na sega ni lomavakacegu mera nuitaki Jiova?\n13 Eda rawa ni vuli tale ga vei ira na sega ni lomavakacegu mera nuitaki Jiova. Nida vulica na nodra ivakaraitaki ca, eda na sega sara ga ni via sikalutu ena cala vata ga era cakava. Kena ivakaraitaki, ni se qai tekivu veiliutaki e Juta o Tui Esa, e saga e dua na mataivalu levu me ravuti ira e Juta. E nuitaki Jiova o Tui Esa, e qai vukei koya o Jiova me qaqa. (2 Vei. 14:9-12) Ia ena dua na gauna e muri, ni via ravuravu o Tui Pasa ni liutaka na mataivalu lailai ni Isireli, e saumi ira na kai Siria o Tui Esa me kerea na veivuke ni nodra mataivalu. E sega ni nuitaka na veivakabulai i Jiova me vaka eliu. (2 Vei. 16:1-3) E tauvimate levu tale ga ena dua na gauna e muri ni sa voleka ni mate, ia e sega ni nuitaki Jiova me vukei koya.—2 Vei. 16:12.\n14. Na cava eda vulica ena cala nei Tui Esa?\n14 A dau nuitaki Jiova o Esa ni sotava na veika dredre. Ia ni toso na gauna, e nuitaki koya ga, e sega ni nuitaka na Kalou. Ena rairai nanumi ni yaga vakalevu nona kere veivuke vei Siria ni ravuravu o Isireli. Ia e lekaleka ga nona tiko vakacegu. E vakayagataka e dua na parofita o Jiova me tukuna vua: “Ni oni vakararavi vua na Tui Siria oni sega ni vakararavi vei Jiova na nomuni Kalou, e dro bula kina mai ligamuni na mataivalu nei Tui Siria.” (2 Vei. 16:7) Meda qarauna sara meda kua ni nuitaki keda ga nida walia noda leqa, da sega kina ni nuitaka na veidusimaki Jiova ena nona Vosa. Ke yaco mada ga vakasauri e dua na leqa, meda lomavakacegu da nuitaki Jiova, ena qai vukei keda o koya meda vakatulewa vinaka.\nRaica na parakaravu 15 *\n15. Na cava eda rawa ni cakava nida wili iVolatabu?\n15 (4) Nanuma eso na tikinivolatabu. Ni o wilika ena so na tikinivolatabu na yaga ni noda lomavakacegu meda nuitaki Jiova, saga mo nanuma vinaka na ka e tukuni kina. O na cakava vakacava qori? O rawa ni wilika vakadomoilevu, se mo vola qai dau taleva wasoma. E tukuna vei Josua o Jiova me wasoma nona dau wilika toka e ra na ivola ni Lawa, ena qai vakatulewa kina vakavuku. Na ka e wilika ena vukei koya me kua ni rere, ia me yaloqaqa ni liutaki ira na tamata ni Kalou. (Josua 1:8, 9) Ni yaco na ituvaki e vakavu nuiqawaqawa se rere, ena rawa ni vakaceguya na lomamu kei na nomu vakasama e levu na tikinivolatabu ena Vosa ni Kalou.—Same 27:1-3; Vkai. 3:25, 26.\nRaica na parakaravu 16 *\n16. E vukei keda vakacava o Jiova meda lomavakacegu qai nuitaki koya?\n16 (5) Maliwai ira na tamata ni Kalou. E dau vakayagataki ira na tacida o Jiova mera vukei keda meda lomavakacegu, da qai nuitaki koya. Nida tiko ena soqoni, ena yaga vei keda na ka eda rogoca ena ivunau, na ivakamacala, kei na noda veitalanoa veiuqeti kei ira na tacida. (Iper. 10:24, 25) Eda na vakayaloqaqataki tale ga nida talaucaka na lomada vei ira na itokani eda nuitaka ena ivavakoso. “Na vosa vinaka” e tukuna e dua na itokani, e rawa ni vakalailaitaka sara ga noda nuiqawaqawa.—Vkai. 12:25.\nRaica na parakaravu 17 *\n17. Me vaka e tukuni ena Iperiu 6:19, ena yaga vakacava noda inuinui meda tudei kina?\n17 (6) Me dei tiko ga nomu inuinui. Na noda inuinui e vaka na “ikelekele ni noda bula,” ena vukei keda meda tudei ni yaco na ituvaki dredre se nida nuiqawaqawa. (Wilika Iperiu 6:19.) Dau vakananuma na yalayala i Jiova me baleta na gauna se bera mai sa na sega kina na nuiqawaqawa. (Aisea 65:17) Dau raitayaloyalotaka ni o sa bula tu ena vuravura vou ni vakacegu sa sega kina na veika ca. (Maika 4:4) Ena dei tale ga nomu inuinui ni o wasea vei ira eso tale. Solia nomu vinaka taucoko ena cakacaka vakavunau kei na veivakatisaipelitaki. Ena yaga vakacava? Ena ‘dei kina na nomu inuinui me yacova sara na icavacava.’—Iper. 6:11.\n“Oni na kaukaua ke oni tiko vakacegu, oni vakanuinui tiko.”—AISEA 30:15\n1. Masu wasoma\n2. Nuitaka na vuku i Jiova\n3. Vuli ena ivakaraitaki ena gauna makawa\n4. Nanuma eso na tikinivolatabu\n5. Maliwai ira na tamata ni Kalou\n6. Me dei tiko ga nomu inuinui\n18. Na cava e rawa yaco nida volekata yani na icavacava? Eda na vosota vakacava?\n18 Nida volekata yani na icavacava ni veika ca ena vuravura qo, sa na qai levu ga na ituvaki dredre e vakavu nuiqawaqawa. Na noda tikinivolatabu ni yabaki 2021, e vakayaloqaqataki keda meda vosota, meda lomavakacegu tiko ga nida nuitaki Jiova, sega ni noda kaukaua. Ena loma ni yabaki qo, meda vakaraitaka mada ga ena ka eda cakava nida vakabauta na yalayala i Jiova: “Oni na kaukaua ke oni tiko vakacegu, oni vakanuinui tiko.”—Aisea 30:15.\nNa cava e sega ni cala kina nida nuiqawaqawa se lomaocaoca ena so na gauna?\nNa cava e ono na sala meda vakila tiko ga kina na vakacegu?\nNa cava e veiganiti kina noda tikinivolatabu ni yabaki 2021?\nSERE 8 Noda iVakaruru o Jiova\n^ para. 5 E vakabibitaki ena noda tikinivolatabu ni yabaki 2021, na noda nuitaki Jiova nida sotava na veika dredre ena gauna qo kei na gauna se bera mai. Ena veivosakitaki ena ulutaga qo eso na vakatutu yaga meda muria kina na ivakasala ena noda tikinivolatabu ni yabaki.\n^ para. 5 E tauvi ira eso na tacida e dua na mataqali nuiqawaqawa e kaukaua sara, era rere kina vakalevu. Qori e dua na mate bibi, e sega ni tautauvata kei na lomaocaoca se nuiqawaqawa e tukuna tiko o Jisu.\n^ para. 63 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (1) Ena loma ni dua na siga, e masu vagumatua na tacida yalewa qo ni nuiqawaqawa.\n^ para. 65 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (2) Ena gauna ni vakasigalevu, e qara na vuku ena Vosa ni Kalou.\n^ para. 67 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (3) E vakasamataka vakatitobu na ivakaraitaki vinaka kei na ivakaraitaki ca ena iVolatabu.\n^ para. 69 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (4) E vakabira ena katoniwaililiwa na tikinivolatabu e saga tiko me nanuma vinaka.\n^ para. 71 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (5) E marautaka nona veimaliwai ena cakacaka vakaitalatala.\n^ para. 73 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: (6) E dei nona inuinui ni vakasamataka na gauna se bera mai.\niMeli iMeli Meda Lomavakacegu, Meda Nuitaki Jiova\nw21 Janueri t. 2-7


Na Veivueti - LeGrand R. Curtis Jr.\nOkotova 2011 | Na Veivueti\nMai vei Karisito, na tamata sa rawa ni veisautaka na nodra bula me ra rawata kina na veivueti.\nE vica na yaca e kilai kina na Turaga o Jisu Karisito. Na veiyaca oqo era vakaraitaka na veika duidui titobu me baleta na ilesilesi ni veisorovaki ni Turaga. Taura, me kena ivakaraitaki, na iulutaga “iVakabula.” E tu kece vei keda na vakasama ni ibalebale ni vakabulai baleta ni o ikeda vakayadua eda a vakabulai ena dua na gauna mai na so na ka. Ni keirau a se gone, o au vata kei ganequ keirau a qito tiko ena dua na waqa lailai ena dua na uciwai ena gauna keirau a biuta kina vakayalowai na vanua taqomaki ni qito ka keirau sa kuitaki sobu ena uciwai ka tawa kilai na kena rawa ni veivakaleqai. Ena kena saumi mai na neirau tagi, a cici mai o tamai keirau me veivueti, ka taqomaki keirau mai na rerevaki ni uciwai. Niu vakasamataka na vakabulai, au vakasamataka sara na ka au sotava o ya.\nNa iulutaga “Dauveivueti” e vakaraitaka na vakasama vata. “Mo veivueti” sa ikoya mo volia se mo volia lesu mai. Me vaka na kena vakalawa, e sa vueti mai na iyauqaqa ena kena saumi taucoko tale na mokiti se so tale na dinau e oka kina. Ena gauna ni Veiyalayalati Makawa, na lawa i Mosese e vakarautaka na duidui ni sala e rawa me vagalalataki kina na dauveiqaravi kei na iyauqaqa, se me vueti, mai na saumi ni ilavo (raica na Na Vunau ni Soro 25:29–32, 48–55).\nE dua na vosa bibi ena ivolanikalou e vakayagataki kina na veivueti me baleta na nodra vueti na luvei Isireli mai na nodra vesuki tu e Ijipita. Ni oti na veivueti o ya, a kaya vei ira o Mosese: “Sa ka ga ni sa lomani kemuni tiko o Jiova, … sa kauti kemuni tani kina o [Koya] ena liga kaukauwa, ka sa vakabulai kemuni mai na vale ni veivakabobulataki, mai na liga i Fero na tui Ijipita” (Nai Vakarua 7:8).\nNa iulutaga ni nona vakabulai ira mai na tiko vakavesu na kai Isireli o Jiova e talevi lesu vakavuqa ena ivolanikalou.Vakawasoma na kena caka oqo me ra nanuma lesu kina na tamata na caka vinaka ni Turaga ena nona vueti ira na luvei Isireli mai vei ira na kai Ijipita. Ia sa vakayacori tale ga me vakavulici ira ni na dua tale, e bibi cake sara, ena nodra vakabulai na Isireli. A vakatavulica o Liai, “Ia ena yaco vakaidina na gauna ena lako mai kina na Mesaia me vakabulai ira na luve ni tamata mai na nodra lutu tani” (2 Nifai 2:26).\nA vola na Daunisame: “Ia na Kalou ena vakabula na yaloqu mai na kaukauwa ni bulubulu” (Same 49:15).\nNa Turaga a vakaraitaka vei Aisea, “Au sa vakaseavutaka na nomu talaidredre me vaka na o loaloa, kei na nomui valavala ca me vaka na o; mo lesu mai vei au, niu a voli iko” (Aisea 44:22).\nNa vakabulai e tukuni tiko ena tolu na ivolanikalou oqo, e ka dina, ni o ya na Veisorovaki i Jisu Karisito. Sa ikoya oqo na “bula levu” a vakarautaka na noda Kalou lomani (Same 130:7). E sega ni vaka na veivueti ena ruku ni lawa nei Mosese se ena i vakarau vakalawa ena gauna oqo, na veivueti oqo e sega ni lako mai ena “veika e caca wale, ena siliva kei na koula” (1 Pita 1:18). “O koya [na Karisito] eda sa rawata kina na bula sa voli ena nona dra, io, na vakabokoci ni ivalavala ca, me vaka na nona loloma levu” (Efeso 1:7). A vakatavulica o Peresitedi John Taylor ni baleta na solibula ni Dauveivueti, “e a saumi na dinau, a yaco na veisereki, a vakataucokotaki na veiyalayalati, a vakayacori na lewa dodonu, a yaco na loma ni Kalou, ka soli ena gauna oqo na kaukauwa kece … ki na liga ni Luve ni Kalou” (Nodra iVakavuvuli na Peresitedi Ni Lotu: John Taylor , 45).\nNa veika e tara na veivueti oqo e oka kina na kena vorati na mate vakayago me baleti ira kece na luve ni Kalou. Sa ikoya o ya, na mate vakayago e sa vorati ka da na tucake kece tale mai na mate. E dua tale na irairai ni veivueti oqo mai vei Karisito sa ikoya na qaqa ena mate vakayalo. Mai na Nona vakararawataki ka mate, a sauma o Karisito na ivalavala ca ni tamata kece ga ka na vakatau mai na veivutuni ni tamata yadua.\nO koya gona, kevaka eda veivutuni, e rawa me vosoti na noda ivalavala ca, na kena isau sa sauma oti na noda Dauveivueti. Oqo e dua na itukutuku vinaka kivei keda kece sara, “ni sa ivalavala ca ko ira kece ga na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou” (Roma 3:23). O ira era sa lako sese vakavuqa mai na gaunisala ni bula savasava era gadreva vakalevu sara na veivakabulai oqo, ia kevaka e sa taucoko nodra veivutuni, sa dodonu mera qāqā. Ia o ira era sa cakacaka vakaukauwa me ra bulataka na bula vinaka era gadreva vakabibi talega na veivakabulai oqo, baleta ni sa sega ni rawa vua e dua me tu ena iserau nei Tamada ni sega na veivuke nei Karisito. O koya gona, na loloma ni veivakabulai oqo e vakatara na lawa ni dodonu kei na loloma veivueti me vakadonui ena nodra bula kece sara o ira era sa veivutuni ka muri Karisito.\nDokai, ka rogo, ka tudei,\nLewa, dodonu, loloma\nNa bula vakalou!\n(“Dokai na Vuku kei na Loloma,” Serenilotu, naba 101)\nA vakatavulica o Peresitedi Boyd K. Packer: “E dua tiko na Dauveivueti, na Dauveisorovaki, ka tuvakarau ni sa rawa vua me vakameautaka na qāqā ni lewadodonu ka solia na loloma veivueti kivei ira era sa vakararawataki” (“The Mediator,” Ensign, May 1977, 56).\nNa ivolanikalou, ivola volai, kei na veika e sotavi ena bula era vakasinaiti ena italanoa ni veivueti. Mai vei Karisito, na tamata sa rawa ni veisautaka na nodra bula me ra rawata kina na veivueti. Au taleitaki ira na italanoa ni veivueti oqo.\nE dua tiko na noqu itokani ka a sega tu ni muria na ivakavuvuli ni Lotu ni se cauravou lailai. Ena nona sa isausau vou mai kina, sa qai kidava na ka e yali vua baleta nona sa sega ni bulataka na kosipeli. A veivutuni, veisautaka na nona bula, ka yalodina ena nona bulataka na bula dodonu. Ena dua na siga, ni oti e vica na yabaki neirau veikilai vakaitabagone, au sotavi koya ena valetabu. A cila mai matana na rarama ni kosipeli, kau vakila ni sa dua na lewe ni Lotu yalodina ka tovolea tiko me taucoko nona bulataka na kosipeli. Sa italanoa ni veivueti na kena italanoa.\nEna dua na gauna au a vakataroga e dua na marama ka cala ena dua na ivalavala ca rarawataki vakalevu me baleta na papitaiso. Ena gauna ni veivakatarogi au taroga kevaka e kila ni sa na sega ni dodonu me vakaruataka tale na ivalavala ca o ya. Ena luvuci titobu ni lomana ka laurai e matana kei na nona ivosavosa, a kaya, “Io peresitedi, au na sega vakadua tale ni cakava na ivalavala ca o ya. Sa ikoya oqori na vuna au via papitaiso kina—me vakasavasavataki au mai na ka e kauta mai na ivalavala ca vakasisila o ya.” Sa italanoa ni veivueti na kena italanoa.\nEna noqu veisiko ena vica na yabaki oqo ena veikoniferedi kei na veisoqoni tale eso ni iteki, au nanuma na bolebole nei Peresitedi Thomas S. Monson ena nodra vueti o ira na lewe ni Lotu era sa luluqa tu. Ena dua na koniferedi ni iteki au a talanoataka kina e dua na italanoa me baleta e dua na lewenilotu ka sa luluqa tu ka sa qai lesu tale mai ena taucoko ni nona itaviqaravi ni oti na nona a laki sikovi koya ena nona vale na nona bisopi kei ira tale eso na iliuliu, tukuni vua ni sa gadrevi o koya, ka kacivi koya me veiqaravi ena tabanalevu. Na turaga e talanoataki tiko oqo e sega wale ga ni ciqoma na veikacivi ia a veisautaka na nona bula kei na nona ivakarau ka yaco me taucoko sara nona lesu mai ki na Lotu. A sega walega ni ciqoma na tagane ena italanoa oqo na kaci ia a veisautaka talega na nona bula kei na nona itovo ka yaco me gugumatua sara ena Lotu.\nE dua na noqu itokani a tiko ena ivavakoso au a talanoataka tiko o ya. E laurai ni veisau na kena irairai ena kena talanoataki tiko na italanoa. Ena siga ka tarava a vakauta mai vei au e dua na imeli ka tukuna tiko mai kina na yavala ni lomana me baleta na italanoa kei tamai watina ena nona a lesu tale ki Lotu ka ni tautauvata sara ga kei na kena au a talanoataka tiko. A tukuna vei au ni kena yaco na veisiko vata ga mai vua e dua na bisopi kei na veisureti me veiqaravi ena Lotu, a dikeva tale kina o tamai watina na nona bula kei na nona ivakadinadina, yaco na veisau levu ena nona bula, ka ciqoma na veikacivi. Na tamata ka vakaqaqacotaki tale mai o ya e sa 88 na nona kawa tamata era sa lewe ni Lotu bulabula sara.\nEna dua na soqoni ni oti e vica na siga e muri, au a talanoataka kina na italanoa ruarua oqori. Ena siga ka tarava au ciqoma tale kina e dua na imeli ka tekivu toka vakaoqo, “Oqori tale ga na italanoa nei tamaqu.” Na imeli oqori, mai vua e dua na peresitedi ni iteki, ka tukuna kina na sureti nei tamana me veiqaravi ena Lotu, e dina ga ni sa luluqa tu ena so na ivakarau ka gadrevi me veisautaki. A ciqoma na veisureti, kei na kena icakacaka, veivutuni, a qai yaco me veiqaravi me dua na peresitedi ni iteki ka qai peresitedi ni tabana ni kaulotu, ka tuva na yavudei me baleta na nona kawa era muri mai me ra lewe ni Lotu yalodina.\nNi oti e vica na macawa au talanoataka kece na tolu na italanoa ena dua tale na koniferedi ni iteki. Ni oti na soqoni, a lako mai vei au e dua ka tukuna vei au ni o ya e sega ni italanoa kei tamana. O ya na kena italanoa. A tukuna vei au na veika a yaco ka vakavuna na nona veivutuni ka lesu tale mai me vakataucokotaka na nona vakaitavi ena Lotu. Sa toso sara. Niu sa mai colata na veikacivi ni nodra laki vueti mai na luluqa vakalotu, au raica ka rogoca na kedra italanoa vakavuqa eso era sa ciqoma na veisureti mera lesu mai ka veisautaka na nodra bula. Au a rogoca na veimataqali italanoa ni veivueti.\nE dina ga ni sega ni rawa me da sauma lesu na Dauveivueti ena veika a sotava me baleti keda, na ituvatuva ni veivueti e gadreva na uasivi ni noda sasaga me taucoko na noda veivutuni ka vakayacora na lewa ni Kalou. A vola na i Apositolo o Orson F. Whitney:\niVakabula, Dauveivueti ni yaloqu,\nNa ligana cecere sa vakataucokotaki au,\nNa nona kaukauwa lagilagi sa tuberi au cake\nSa kamica kina na mequ bilo ni rarawa!\nNa vosa vinaka cava meu na cavuta,\nOi kemuni na Kalou ni Isireli dauloloma.\nSa sega ni rawa meu sauma lesu yani, Turaga,\nIa sa rawa meu lomani kemuni. Nomuni vosa savasava,\nSa noqu marau dina sara oqo,\nE noqu reki ena siga, ka noqu tadra ena bogi?\nSa yavala na tebenigusuqu me kaburaka yani,\nMana na nomuni lewa ki na noqu bula taucoko.\nAu vakadinadinataka na kaukauwa ni Veisorovaki nei Karisito. E rawa me da ciqoma na veivakalougatataki kece ni bula tawamudu, ena noda veivutuni ka lesu mai Vua. Meda vakayacora vakakina, ka ciqoma na noda italanoa ni veivueti vakai keda, sa noqu masu ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nNa iSolisoli Vakalou ni Veivutuni\nNa Vu ni Noda iNuinui\nNa iVakatawa Vinaka\nNa Madrai Ni Bula Ka Lako Sobu mai Lomalagi\nNa Veivutuni ena Donu Tikoga\nEda sa Vakararavi Li Vua E Vinaka na Kaukauwa


Vuvale Mamarau—Dau Cakacaka\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Basque Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Bengali Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Czech Sign Language Dangme Danish Douala Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik Emberá (Catío) Emberá (Chamí) English Estonian Ewe Finnish French Ga Galician Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hamshen (Armenian) Hamshen (Cyrillic) Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabardin-Cherkess Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mbunda Mexican Sign Language Mongolian Myanmar Nahuatl (Huasteca) Ndebele (Zimbabwe) Nepali Niuean Norwegian Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Pomeranian Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Bolivia) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romany (Vlax, Russia) Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Udmurt Ukrainian Urdu Uzbek Valencian Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nNa cakacaka vakaukaua e vaka ga na vakaukauayago, ena yaga vei iko ena gauna qo kei na gauna se bera mai\nVEI IRA NA ITABAGONE\nO ira era dau cakacaka era sega ni madua na cakacaka. Ke ra sega mada ga ni taleitaka eso tale na ka era cakava, era na cakacaka ga vakaukaua mera vakarautaka na ka mera bula kina, ra veivukei tale ga.\nVUNA E BIBI KINA MO DAU CAKACAKA\nKe o taleitaka se sega, e levu na itavi me qaravi ena noda bula. E levu nikua era sega ni taleitaka mera cakacaka vakaukaua, ia ena yaga vei iko nomu cakacaka vakaukaua.—Dauvunau 3:13.\n“Au raica ni o na vakila na lomavakacegu qai taleitaki ni o cakacaka vakaukaua. Au taleitaka na cakacaka baleta ni solia vei au na lomavakacegu. Ni vinaka na nomu ivakarau ni cakacaka ena vinaka tale ga na kemu irogorogo.”—Reyon.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E yaga na cakacaka kaukaua kece.”—Vosa Vakaibalebale 14:23.\nBucina na rai donu me baleta na cakacaka ni o muria eso na vakatutu yaga qo.\nSaga mo cakava vinaka nomu cakacaka. Ke o mani cakava na nomu itavi e vale, lesoni e koronivuli, se cakacaka saumi, saga mo vulica vinaka na nomu cakacaka. Ke o cakava vinaka mada ga nomu itavi, vakasamataka na sala mo vakavinakataka tiko ga kina nomu cakacaka. Saga mo dau totolo ena nomu cakacaka, qai tosoya cake tiko ga kena ivakatagedegede. O na marautaka vakalevu nomu cakacaka ke o kenadau kina.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “O sa bau raica e dua e kenadau ena nona cakacaka? Ena tu o koya e matadra na tui; ena sega ni tu e matadra na tamata wale.”—Vosa Vakaibalebale 22:29.\nMe donu nomu rai. Ena yaga vei ira eso tale na nomu kauaitaka na nomu itavi. Kena ivakaraitaki, ni o makutu ni cakava nomu itavi, ena mamada na icolacola vei ratou na nomu vuvale.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”—Cakacaka 20:35.\nVakaliuliu. Kua ni nanuma mo cakava e vica ga na itavi e soli vei iko, saga me levu tale na ka o cakava. Kena ibalebale e tu sara ga vei iko na lewa ena levu ni ka mo cakava. O na sega ni vakasaurarataki, ia me vu sara ga mai lomamu na ka o via cakava.—Maciu 5:41.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Me rawa ni vu mai lomamu na ka vinaka o cakava, mo kua ni vakasaurarataki kina.”—Filimoni 14.\nMe veiraurau na ka o cakava. O ira na dau cakacaka era sega ni vucesa, se bobula ina nodra cakacaka. Era saga mera veiraurautaka na ka era cakava, me rawa nira marautaka nodra cakacaka kei na nodra gauna ni vakacegu.\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E vinaka me sinai e dua na liga ena vakacegu, e ca ni sinai ruarua na liga ena cakacaka kaukaua qai tautauvata kei na cemuria na cagi.”—Dauvunau 4:6.\niMeli iMeli 11: Dau Cakacaka\nO na Vakayagataka Vakacava Nomu Gauna?


iTalanoa ni Nona Bula: Nanuma na iMatai ni Gauna Au Lomani Jiova Kina | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Drehu Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Finnish French Georgian German German Sign Language Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabuverdianu Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Korean Sign Language Kwangali Kwanyama Latvian Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Nahuatl (Huasteca) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Talian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Valencian Vietnamese Wallisian Waray-Waray Welsh Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) vakaViti\nNa iMatai ni Noqu Loloma e Vukei Au Meu Vosota\nTalanoataka o Anthony Morris III\nENA vulaikatakata ni 1970 au a davo tu ena idavodavo ena valenibula na Valley Forge General Hospital, Phoenixville, Pennsylvania, e Merika. A vakarautaka tiko noqu dra e dua na nasi tagane ena veiyatolusagavulu na miniti. Au sotia yabaki 20 qai tauvi au e dua na matedewa bibi. Dua na ka nona lomaleqa na nasi, e qase toka ga vakalailai vei au ena vica na yabaki. Ni lutu sobu tiko ga na ivakarau ni noqu dra au mani tukuna vua, “O se sega ni raica e dua me mate?” E vulaci na matana qai tukuna, “Se bera.”\nEna gauna ya au sega sara ga ni kila se cava ena yacovi au. Au mai tu vakacava e valenibula? Meu talanoataka mada.\nITEKITEKIVU NI KA AU SOTAVA ENA IVALU\nAu qai tauvimate niu veivuke tiko ena rumu ni veisele ena gauna ni valu e Vietnam. Au dau marautaka na qaravi tauvimate kei ira na mavoa, au vinakata tale ga meu dua na vuniwai ni veisele. Au yaco yani e Vietnam ena Julai 1969. Me vakataki ira ga na ka vovou, e dua na macawa noqu vakavulici ena so tale na tabana ni cakacaka meu matau ena veisau ni gauna kei na warumisa ni katakata.\nNiu yaco ga yani ena noqu ilesilesi ena valenibula ni veisele ena Veibuca kei Mekong, mai Dong Tam. Era ro mai e vica vata na elikopta ni usani ira mai na mavoa. Au sega ni wawa tale niu solia kina noqu dina qai taleitaka meu cakacaka. Era vakarautaki sara na mavoa mai ra qai cicivaki ena loma ni konteina e vakabatabatataki tu me rumu ni veisele. Eratou veiosoosoti toka ena loma ni rumu qo e dua na dauniveisele, dauveivakamoceri ni veisele, kei na rua na kena nasi. Eratou solia na nodratou vinaka kece mera bula na mavoa mai qo. Au raica sara eso na taga lelevu loaloa era sega ni vakasoburi mai ena elikopta. Tukuni vei au ni usani tu kina na tikiniyagodra na sotia era mate ena ivalu. Qori na itekitekivu ni ka au sotava ena ivalu.\nNOQU VAKASAQARA NA KALOU\nAu kila toka mai vakalailai na ka dina niu se cauravou\nNiu se gone au a vulica toka vakalailai na ka dina vei ira na iVakadinadina i Jiova. A vulivolatabu na marama na tinaqu vei ira na iVakadinadina, a sega ga ni toso me papitaiso sara. Au dau marautaka vakalevu niu dau dabe tiko ena gauna e vuli tiko kina o tinaqu. Donuya na gauna qo, au a tavali ena dua na Vale ni Soqoni kei tamaqu vakacabecabe. Au tarogi koya sara, “Na cava ya?” E kaya, “Kua ni o tovolea mo lako vei ira qori!” Niu lomana qai nuitaki koya au mani rogoca na nona ivakasala. Mai na gauna ya, au sega tale ni qai sotavi ira na iVakadinadina i Jiova.\nAu raica niu gadreva na Kalou ena noqu bula niu lesu mai Vietnam. E vusolo na lomaqu niu vakananuma na veika mosimosi ena gauna ni ivalu. E vaka ga me sega ni dua e kila vinaka na ka e yaco mai Vietnam. Au vakasamataka nodra tayabe na dau kudru nira tukuna nira dau vakamatei ira na gonedramidrami na sotia ni Mereke. Era cakava qori nira rogoca nira mate e levu na gone ena ivalu.\nAu tekivu lako ena so na lotu meu vakaceguya ga kina noqu gagadre vakayalo. Dau tu noqu lomana na Kalou, e sega ga ni uqeti au na ka au raica ena duidui lotu qori. Au sa qai tini gole ena Vale ni Soqoni ni iVakadinadina i Jiova e Delray Beach, mai Florida, ena Sigatabu ni Feperueri 1971.\nNiu curu yani sa voleka ni oti na ivunau, au mani tiko ga ena vulici ni Vale ni Vakatawa. Au sega ni nanuma na ulutaga e veitalanoataki, au se nanuma vinaka ga nodra cega na gone na nodra iVolatabu. Qori e vakadrukai au sara ga! Au vakarorogo qai vakadidike lo tu. Niu vakarau biubiu mai na Vale ni Soqoni, e gole sara yani vei au e dua na tacida e via yabaki 80 toka. Na yacana o Jim Gardner. E solia vei au na ivola Na Ka Dina sa Basika Ki na Bula Tawamudu qai kaya, “Yalovinaka mo taura qo me nomu.” Keirau tuvanaka sara na mataka ni Lotulevu me keirau tekivu vulivolatabu kina.\nAu cakacaka ena bogi ni Sigatabu tiko ga ya. Au cakacaka ena rumu ni veiqaravi totolo (emergency room) ena valenibula saumi e Boca Raton, mai Florida. Au yadra ena tinikadua ena bogi me yaco ena vitu na matakalailai. Ni vakanomodi tu na bogi, au wilika rawa kina na ivola na Ka Dina. E lako yani vei au na sisita qai dreta vei au na ivola, raica na waqanivola qai kailavaka mai, “Kua ni tukuna ni o na dua vei ira.” Au dreta lesu mai na ivola qai kaya, “Au se bera ni wilika oti, kena irairai niu na dua vei ira!” E biubiu sara, au qai wilika oti na ivola ena bogi ya.\nNoqu qasenivuli ni iVolatabu o Jim Gardner, e tacida lumuti qai kilai Charles Taze Russell\nE tekivu noqu vuli iVolatabu kei Brother Gardner niu tarogi koya, “Na cava me daru vulica?” E tukuna, “Na ivola au solia vei iko.” Au kaya, “Au sa wilika oti.” E sauma ga mai ena yalovinaka o Brother Gardner, “Sa vinaka, daru raica vata mada ga na imatai ni wase qo.” Au kurabuitaka ena levu ni ka au sega tu ni kila. E uqeti au o koya meu wilika e levu na tikinivolatabu ena noqu iVolatabu damudamu na King James Version. Au sa qai vulici koya tu na Kalou dina o Jiova. Keirau vulica e tolu na wase ena ivola na Ka Dina ena mataka ya kei Brother Gardner. Au dau kacivi koya ena yaca Jim. Tekivu mai na gauna qori keirau dau vulica e tolu na wase ena mataka ni veisiga Lotulevu. Dua na ka noqu marautaka noqu vuli. Ka dokai dina ni vakavulici au na tacida lumuti qori erau veikilai vinaka sara kei Charles T. Russell!\nOti ga e vica na macawa, au sa vakadonui meu dua na dautukutuku. Dau vukei au vakalevu o Jim ena ka au kauai kina kei na so tale na ituvaki dredre ena noqu cakacaka vakaitalatala. (Caka. 20:20) Au marautaka na noqu cakacaka vakavunau ni keirau dau cakacaka vata kei Jim. Au okata tiko ga na noqu cakacaka vakaitalatala me itavi dokai duadua. E ka marautaki dina nida cakacaka vata kei na Kalou!—1 Kor. 3:9.\nTEKIVU LOMANI JIOVA\nMeu tukuna mada e dua na ka e baleti au, na imatai ni gauna au lomani Jiova kina. (Vkta. 2:4) E vukei au noqu lomani Jiova meu kila na ka meu cakava ni dau votu mai ena noqu vakasama na gauna mosimosi ena gauna ni ivalu kei na levu tale na ituvaki dredre.—Aisea 65:17.\nE uqeti au noqu lomani Jiova meu vosota kina na gauna vakamosiyalo ena gauna ni ivalu kei na so tale na ituvaki dredre\nAu papitaiso ena Julai ni 1971 ena Soqo ni Tikina na “Divine Name” (Yaca ni Kalou) mai na Yankee Stadium\nAu nanuma sara e dua na siga guiguilecavi dredre ena vulaitubutubu ni 1971. Au sa qai vakasavi ga mai ena vanua rau biuti au kina na noqu itubutubu meu tiko kina. A sega ni vinakata o tamaqu vakacabecabe me tiko ena nona lomanibai e dua na iVakadinadina i Jiova! Sega soti vei au na ilavo ena gauna oya. Dau saumi au ena veimacawa rua na valenibula au cakacaka tiko kina. Levu na gauna au dau vakayagataka na kequ isau ena noqu isulu meu rawa ni gole ena cakacaka vakaitalatala, niu matataki Jiova tale ga. Au maroroya tu eso na ilavo ena baqe mai Michigan, na vanua au susu mai kina. Koya gona au vakavale tu ena noqu motoka me vica na siga. Au dau lai tavoi qai torotoro ena valenivakacegu ni gunugunu ni benisini.\nDua na siga niu se vakavale tiko ena noqu motoka, au gole sara ena Vale ni Soqoni ni vo toka e vica na aua me caka kina na sota ni cakacaka vakavunau. Au sa qai suka ga mai na yadra e valenibula. Niu dabe tiko ena Vale ni Soqoni ena vanua e sega ni dua e raici au kina, e votu tale tiko mai o Vietnam, na iboi ni yagodra kama na tamata, na dra kei na tikitiki ni dra, e vakamalumalumutaki au sara ga. Ena noqu vakasama, au rogoca qai vaka meu raici ira na tagane gone nira vakamamasu mera bula. Au kila nira na mate, au dau saga ena noqu vinaka taucoko meu vakacegui ira, meu kua ga ni vakaraitaka e mataqu na kena dina. E vusolo na lomaqu niu dabe tu ya.\nAu solia noqu vinaka kece, vakauasivi ena gauna dredre, me kua ni seavu vei au na imatai ni gauna au lomani Jiova kina\nAu masu ni drodro vakayauyau mai baluqu na wainimataqu. (Same 56:8) Au vakananuma sara vakatitobu na inuinui ni veivakaturi. Sa qai votu mai noqu vakasama: Ena gauna ni veivakaturi na Kalou o Jiova ena vakaotia na veivakamatematei au dau vakasamataka tu, na mosi ni yalo e yacovi au kei ira tale eso. Na Kalou ena vakaturi ira mai na cauravou qori, mera qai vulica na ka dina me baleti koya. (Caka. 24:15) Ena gauna qori e vuabale na lomaqu na noqu lomani Jiova, e tara sara ga noqu bula. Qori na siga guiguilecavi dredre vei au. Tekivu mai na gauna qo, au tovolea ena noqu vinaka taucoko, vakabibi niu sotava na dredre kei na ka ni veivakatovolei, me kua vakadua ni seavu na imatai ni gauna au vakaraitaka kina noqu lomani Jiova.\nRUI VINAKA VEI AU O JIOVA\nDau levu na ka vakadomobula era cakava na tamata ena gauna ni ivalu. Sega ni vakuai kina o yau. E uqeti au ga noqu dau vakananuma vakatitobu e rua na tikinivolatabu au taleitaka. Na kena imatai na Vakatakila 12:10, 11, e vakamacalataki kina ni vakamalumalumutaki na Tevoro ena itukutuku eda kacivaka tiko kei na dra ni Lami. Na kena ikarua na Kalatia 2:20. Au kila mai na tikina qo ni mate o Jisu Karisito “ena vukuqu.” E raici au o Jiova ena vuku ni dra i Jisu, e vosoti au tale ga. Noqu vakadinadinataka na tikina qo, e rawa kina ni savasava noqu lewaeloma qai uqeti au meu solia noqu vinaka kece meu vukei ira eso tale mera kila na ka dina me baleta noda Kalou dauloloma o Jiova!—Iper. 9:14.\nNiu raica lesu noqu bula, au vakavinavinakataka vakalevu ni dau kauaitaki au tu ga o Jiova. Kena ivakaraitaki, na siga e kila kina o Jim niu vakavale tu ga ena noqu motoka, e veivosakitaki au sara vua na ganequ vaKarisito e tiko nona bure ni vulagi. Au vakabauta dina ni vakayagataki Jim o Jiova kei na tacida qo me rau vakarautaka na vanua vinaka meu lai tiko kina. Sa rui vinaka ga o Jiova! E dau kauaitaki ira na nona dauveiqaravi yalodina.\nVULICA NA GUGUMATUA KEI NA MAQOSA\nEna Me 1971, sa na vinakati meu gole e Michigan meu lai qarava kina eso na ka. Ni bera niu biubiu mai na ivavakoso e Delray Beach mai Florida, au vakasinaita na muaimuri ni noqu motoka ena ivola, niu gole sara yani ena veiyasana naba 75. E lala vakadua na muaimuri ni motoka ni bera mada ga niu dewa ena yasana o Georgia. Au gumatua na vunautaka na itukutuku ni Matanitu ni Kalou ena veivanua kece ga. Au kele ena so na valeniveivesu qai soli tikidua ena nodra valenivakacegu na tagane. Me yaco mai nikua, au se vakasamataka tiko ga ke a kadre eso na sore ni ka dina au kaburaka ena gauna oya.—1 Kor. 3:6, 7.\nMeu tukuna vakadodonu, na gauna au vulica kina na ka dina, au sega soti sara ni maqosataka noqu vosa vei ratou na wekaqu voleka. Niu rui lomani Jiova vakalevu, au dau yaloqaqa qai dau vunau tu ga yani vakadodonu vei ratou. Dua na ka noqu lomani rau na taciqu o John kei Ron, au vakasaurarataka tale ga vei rau na ka dina. E muri au sa qai kere veivosoti ena noqu nanumi au ga. Au dau masulaka me rau kila na ka dina. Tekivu mai na gauna ya e vakavulici au o Jiova, au sa maqosa tale ga ena vunau kei na veivakavulici.—Kolo. 4:6.\nVANUA E GOLE TALE KINA NOQU LOLOMA\nNiu se nanuma tiko ga noqu lomani Jiova, au sega ni guilecava e dua tale au lomana. Qo na watiqu lomani o Susan. Au kila niu gadreva e dua na watiqu me dau tokoni au ena cakacaka ni Matanitu ni Kalou. E kaukaua vakayalo o Susan. Au nanuma sara e dua na siga ni keirau se veibuku tiko. A dabe tiko ena mata ni nodrau vale na nona itubutubu mai Cranston, e Rhode Island. E wilika tiko Na Vale ni Vakatawa qai tiko tale ga e yasana na nona iVolatabu. Na ka au taleitaka kina ni a wilika tiko e dua na iulutaga ena Vale ni Vakatawa e sega ni vulici qai cega tale tiko ga na kena tikinivolatabu. Au vakasamataka sara, ‘Qo e dua na yalewa e kauaitaka nona veika vakayalo!’ Keirau mani vakamau ena Tiseba ni 1971, au qai vakavinavinakataka tale ga ni tekivu mai na gauna ya e tokoni au tu ga o koya. Na ka au taleitaka me baleti koya oya ni lomani au, ia e lomani Jiova sara vakalevu.\nKei na watiqu o Susan, rau na luvei keirau tagane o Paul kei Jesse\nKeirau vakalougatataki kei Susan ena rua na luvei keirau tagane o Jesse kei Paul. Dau nanumi rau o Jiova ni rau tubucake tiko. (1 Sam. 3:19) Rau vakamarautaki au kei Susan ni rau raica me nodrau na dina. Erau qaravi Jiova tiko ga ni rau sega ni guilecava na imatai ni gauna rau vakaraitaka kina nodrau lomani Jiova. Sa sivi qo e 20 na yabaki na nodrau veiqaravi vakatabakidua voli mai. Au sakitaki rau tale ga na vugoi keirau o Stephanie kei Racquel, ni rau vaka ga na luvequ dina. O rau na luvei keirau erau vakamautaka e rua na yalewa kaukaua vakayalo, erau lomani Jiova na Kalou ena lomadrau taucoko.—Efeso 6:6.\nLiutaka na sota ena cakacaka vakavunau niu se ivakatawa ni tabacakacaka\nOti ga noqu papitaiso, au lai veiqaravi sara e Rhode Island me 16 na yabaki, eso tale ga kina na noqu itokani vinaka. E guiguilecavi dredre vei au eso na qase ni ivavakoso ivakaraitaki vinaka keimami veiqaravi vata. Kena ikuri nodra uqeti au e levu na ivakatawa ni tabacakacaka au sega ni rawa ni cavuti ira kece. Marautaki dina na cakacakavata kei ira na tagane era vakamareqeta na imatai ni gauna nodra lomani Jiova! Keitou toki ena vanua e vinakati kina vakalevu na veiqaravi e North Carolina ena 1987, keitou kunea tale eke eso na itokani vinaka. *\nKeitou dau marautaka na vunau vakavuvale ena yalava e dau cakacakataki vakavudua\nKeirau sureti kei Susan ena Okosita 2002 me keirau lewenivuvale i Peceli mai Patterson e Merika. Au cakacaka ena Tabana e Qarava na Cakacaka (Service Department), qai cakacaka ena tabana ni savasava o Susan. Dua na ka nona marautaka na cakacaka kina! Ena Okosita ni 2005, e ka dokai vei au niu lesi meu lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa. E vakavulici au na itavi qo meu yalomalumalumu. Ia o watiqu a lomaleqataka na itavi, na cakacaka kei na veilakoyaki e okati kina. E sega soti ni taleitaka o Susan na veivukayaki, qori na ka keirau dau cakava vakalevu! E tukuna o Susan ni nodra vosa vakayalololoma vua na watidra na vo ni iLawalawa Dauvakatulewa, e uqeti koya me tokoni au tiko ga vakalevu. Qori sara ga na ka e dau cakava, qori tale ga na ka au domoni koya kina.\nEra tuvani wavoki tu ena noqu valenivolavola e levu sara na itaba e talei vei au! Au dau nanuma kina na levu ni noqu marautaka na noqu bula. Levu na ka au sa vakaicovitaki kina niu solia noqu vinaka kece me kua ni seavu vei au na imatai ni gauna au lomani Jiova kina!\nDau vakamarautaki au vakalevu na gauna keitou dau tiko kina vakavuvale\n^ para. 31 E tiko ena Vale ni Vakatawa ni Maji 15, 2006 ena tabana e 26 na italanoa ni nona veiqaravi vakatabakidua o Brother Morris.\niMeli iMeli Na iMatai ni Noqu Loloma e Vukei Au Meu Vosota


Ni yalovinaka na itubutubu kei na iliuliu, ni vukei ira na luvemuni kei na itabagone mera vulica ka bulataka na Yaloi Ilaija. Ia mo ni kakua ni ulabaleta na parokaramu ena sasaga oqo se vakarautaka vakasivia na itukutuku matailalai se vuli. Sureti ira na itabagone mera vakadidike, mera vakatovolea, ka vulica vakataki ira ga (raica na Josefa Simici—Ai Tukutuku 1:20). E rawarawa sara vua e dua ga na itabagone me cakava na veika au sa tukuna tiko, ena nona vakayagataka na gacagaca sa tiko ena lds.org/familyhistoryyouth\n. Sa rawa vei ira na kuoramu ni Matabete i Eroni kei na mataveiliutaki ni kalasi ni goneyalewa mera vakaitavi vakabibi sara ena nodra vukei na itabagone taucoko mera kila vakavinaka na ivurevure taumada oqo. Sa gadrevi tikoga ena veigauna vei ira na itabagone me ra dau vuli ka cakacakataka ka ciqoma na ikuri ni veivakararamataki kei na veivakavukui ena kaukauwa ni Yalo Tabu—ka sega ni vakasaurarataki ka tukuni tikoga vei ira (raica na 2 Nifai 2:26).


The Fiji Times » Me vukei\nE VAKAMACALATAKA o Sailosi Naiteq+e na dau ni veivakatavulici ni timi le ya vitu ni Samurai Baracudas, ni kevaka e vinakata o Ben Ryan me kauta mai na koula mai Rio, e dodonu vua me kerea e so na dau ni veivakatavulici ni timi ni Viti, ka ra kena dau e na terenitaki ni vakasama me ra sa veivuketaka yani na noda timi ni vanua.\nE kaya na turaga ni vanua o Vuna e na koro ko Sawani oqo, ni sa vo sara ga vei ratou na cauravou na veika lalai vaka koya me ratou biuta laivi e na qai rawati kina na qaqa.\nTomana na nona i vakamacala ni dodonu me terenitaki vakavinaka na i tuvaki ni nodratou vakasama e na gauna e sa voravora mai kina na qito, ka kakua ni ko lai nanuma tiko na kedratou i rogorogo na timi mai yasana kadua, ka sega ni o tiko e na i tuvatuva (game plan) e sa vakavulici yani e tuba.\n?Raica ga na gauna e sa kaukauwa kina na qito, e sa sega madaga ni vesuki vinaka na tamata kei na polo, ka ni galala vinaka sara tu ga na polo,? e kaya.\nKuria ni dodonu me ratou vakarautaki ratou vakavinaka e na i tuvaki ni yago kei na vakasama ni se bera na qito.\n?Au raica madaga e na noqu kila vaka dau ni veivakatavulici ni se sega sara ga ni tu e na dua na i vakatagedegede vinaka na i tuvaki ni yagodratou.\n?Kena i karua, au sa taroga oti vei nodratou vuniwai ni ratou vakarau lako e tukuna ni sa tuvaki vinaka sara tu ga na yagodratou, ia, ni vakarau ga na qito, e sa dua na ka na i vadreti e vakavivigi tu vei ratou?\n?Oya beka na ka e kaya tiko na nodratou vuniwai, se ratou via dara walega me ratou ukutaki ratou kina e rara,? e kaya.\nTomana o Naiteqe ni gauna e dua e sa qito tiko kina, e na vinakata na buno me lako mai tuba, ka mo ceguva talega na cagi bulabula.\nIa, kevaka me qai tao tiko na nomu buno e na vavaku ni vadreti vulavula o ukutaki iko tiko kina, e na kauta totolo mai vei iko na yalo katakata, na yalo totolo ka na sega ni la?ki matata kina na nomu vakatulewa e na loma ni rara.\nNa kena i katolu e sa na lekaleka na nomu i cegu ka sa na sega ni vakayacori vakavinaka sara na veika o dou tuvalaka mai ni se bera na lade e loma ni rara. Sa nuitaka tiko o Naiteqe ni na dua na veisau me na yaco vei ratou na timi, baleta ni so vei ira na i lala oya era sa qase tiko mai ka sa berabera talega na nodra cicivaka na polo.\nE tinia na nona i vakamacala o Naiteqe ni o keda na kai Viti me tauri keda ga e dua na noda.


The Fiji Times » Vukei ena gauna ni yaluma\nVukei ena gauna ni yaluma\nNA gaunisala ni veivuke kei na veiqaravi me vagolei vei ira na goneyalewa se marama era kucuvi, e rua tiko na muana me muri.\nA kenai matai sa ikoya ka a kucuvi, e na nona vakasalataki ena veika me cakava taumada ni oti na nona vakacacani ka kenai karua ni yasana, a ya o keda na veiwekani, itokani se e dua ga e kila ni sa kucuvi e dua na marama se goneyalewa.\nAu a sa cavuta yani e na macawa ki liu, ni kucu e sega ni dua na leqa mamada se rawarawa, dina beka ni sa rogo rawarawa wale tu na kena vakayacori eViti ni sa ka ni veimacawa na noda rogoca.\nNi kucuvi e dua na goneyalewa se marama, e sega wale ga ni vakacacani na yagona, ia e tara sara vakalevu na yalona ka vakabibi nonai vakarau ni vakasama.\nE rawa ni oti na mavoa ni yago ena loma ni dua, rua na siga se dua na macawa, ia na vakaleqai ni vakasama kei na yalona e na taura tu e vica vata na yabaki ka so e taura na nodra bula taucoko.\nNi vakacacani e dua na goneyalewa e na kucu, sa na veisautaka vakadua nai vakarau ni yalona kei na nona vakasama ka sa na bula duadua voli e na rere kei na beci koya vakaikoya e na dua na gauna balavu sara ka vakavo e vukei mai vua e dua na kenadau ni veituberi ni vakasama.\nIa ni kucuvi e dua na marama vakawati, sa na tu raviti koya vakadede e dua na dredre levu e na vuku ni watina kei iratou na gone ka na lesu mai vakavuqa nona beci koya se cudruvi koya vakaikoya e na vuku ni ka a yaco, dina ga ni sega ni a vakavuna na kena yaco.\nKevaka e kucuvi na marama vakawati, goneyalewa se dua na marama qase, e na tautauvata kece ga na kena vakaleqai nai vakarau ni vakasama kei nai tovo ni yalodra.\nOqo nai colacola ena cola taudua voli o koya e kucuvi e na gauna ni nona bula taucoko.\nVakavuqa ni sa yaco na kucu ka tukuni vei ira na Ovisa, e taura ga vakalevu na gauna na veivaqaqai me baleta na tagane ka vakayacora na kucu. Na veivaqaqai vakaoqo sa dau vakaikuritaka tale na bibi ni dredre vei ira na goneyalewa kei na marama era a vakacacani.\nNa veivaqaqai kei na veilewai e vagolei kece tiko ga vei koya e beitaki, ia e sega ni dua na veiqaravi e vakayacori vei koya a vakacacani. Na kena kau ki matana levu na ka baleti koya e na vuku ni dua nai valavala beci ka veivakalolomataki a vakayacori vua, sa qai beitaki ga kina na yalona ka vakaikuritaki e na yalo druma, na cudru kei na madua.\nVei kemuni na marama kei na goneyalewa, e sega ni dua e nanamaki se vakarautaki koya me kucuvi.\nE sega tale ga ni dua e tu vinaka tu nona vakasama e taleitaka se me dau soli koya vakaikoya me kucuvi.\nIa me vaka ni sega ni dua na tamata e kila na veisiga kei na kena ca, sa yaco na kucu vei ira e lewe vuqa nai tokani, na wekamuni kei na nomuni veikilai.\nSa na dodonu mo ni bau vakarautaki kemuni e na nomuni qaqarauni mo ni kidava mo ni kila ni vakarau yaco e dua na ka ka na yaga tale ga mo ni lako tani mai na dua na tiki ni vanua se gauna ko ni vakila ni sa viavia tara tiko yani na draki ni nomuni vakacacani ka sega ni dokai.\nIa me vaka ni ra vakayacora tiko na kucu ko ira sara ga ko ni veiwekani kina, ko ira ko ni kila kei ira ko ni vakabauta ka doka, e na sega ni rawa kina ni kilai se namaki me ra na vakayacora na cakacaka ni veivakalolomataki qo baleta ko ni vakabauti ira.\nNa nomuni veivakabauti oya e tauri kemuni toka, ia e seva, baleta mai yasana kadua, ni sa yaco mai na garogaro ca ni loma ni tamata, e rawa ni vakayagataki na veivakabauti oqori me vakayacori kina na lomana mo vakacacani kina ka qai vakayagataki e muri na veidokai kei na veivakabauti oqori mo kakua ni tukutuku kina.\nIa, kevaka e mani yaco na siga ca oya ena dua na gauna ni nomu bula vakagoneyalewa, se ni ko sa vakawati se sa siro sobu na nomu matanisiga, ka ko sa kucuvi mai vua e dua na tagane, oqo ga e vica nai vakasala e rui bibi mo nanuma deivaki.\nNai dusidusi oqo e tauri mai vei ira era dau veiqaravi vei ira era vakacacani e na kucu se sotava na veika dredre ka dau veivakaleqai.\nEna yaga me bau dau veitalanoataki vei kemuni na marama se goneyalewa me kilai. Eda sega ni vakamanamanataka na kucu, ia me vaka ni sa yaco tiko vakalevu, sa yaga me veitalanoataki vakasavasava na sala me muri ke sa mani yaco vei kemuni.\nMatai ni kalawa mo taura ni ko sa kucuvi oti, sa ikoya mo lako tani mai vua a kucu ka mo lako sara vakatotolo ki na dua na vanua ko kila ni ko na maroroi se taqomaki kina.\nAya ki nomodou vale, dua na wekamu, itokani voleka se tabana ni veivukei ena gauna ni leqa.\nE dau vakabibitaki na tikina oqo ni sa vakadinadinataki ni rawa ni tomana nona veivakacacani o koya a kucu e na gauna ko tiko volekati koya kina, ka kenai karua ni ko na via saga e so na sala rerevaki mo vakaleqai iko kina kevaka o tiko voleka ga e yasana.\nKarua ke voleka vei iko na siteseni ni Ovisa, sa yaga mo gole sara kina vakadodonu.\nE rawa ni vukea na nona tobo totolo o koya e kucu ka rawa ni ra veivuke tale ga e na nomu kau ki valenibula.\nKatolu, kevaka e dredre vei iko mo gole taumada vei ira na Ovisa, ia sa yaga mo sasaga sara vakatotolo ki valenibula. Kevaka e tiko na mavoa se na mosi ni veitiki ni yago, sa ka bibi me qaravi taumada mai vei ira na tabana ni valenibula.\nE dau vakarawarawataka sara nodra veiqaravi na nasi kei na vuniwai kevaka mo kakua ni veisautaka nomui sulu ka mo se tei kakua mada ni sisili ni ra gadreva na vuniwai me ra vakayacora na nodra vakadidike ka yavutaki na nodrai tukutuku ni a yaco dina na kucu ni biu vata mai kei nai vakadinadina.\nDina beka ni imatai ni ka ko na via cakava sai koya mo sisili mo kauta tani kina na dukadukali se vakasisilataki ni ka a caka vei iko, ia vei ira na tabana vakavuniwai kei na Ovisa, ena uasivi mo kua mada ni sisili, kakua ni savata na matamu, na gusumu kei na yagomu, kua ni vurusi na bati ka kua mada ni se seruta na ulumu.\nKenai ka va, ena veivanua vakataki Suva, Lautoka kei Labasa sa tu kina na veivalenivolavola ni Womens Crisis Centre.\nE vuqa na matanitu e vuravura sa tiko kina na tabana qo me dau sotavi kemuni na marama, vakabibi e na leqa vakaoqo.\nKevaka ko ni ririko na gole vei ira na Ovisa, ena uasivi mo ni gole vei iratou na tabana ni Womens Crisis Centre, eratou na qai biuti kemuni ki valenibula ka qai muri vei ira na Ovisa, se evei vei rau e cake eratou nanuma me liu.\nKenai kalima, era sa tiko e yasada ko ira na Dauniveituberi, na Counsellors. E ka ni rarawa meu vakaraitaka ni tabana qo e se lailai sara vei kedatou e Viti. E nodrai tavi ko ira oqo me ra vakotora donu nai vakarau ni vakasama kei na yalo ni tamata ni yaco oti e dua na ka rerevaki se veivakaleqai me vaka na kucu.\nNa yalo kei na vakasama e ratou na sega ni qarava vakaoti na tabana vakavuniwai ka ni nodratou ga na yago, eratou sega ni qarava vakaoti na Ovisa ka ni nodratou ga na vaqaqai ni tamata cala. Au vakabautya e na gauna oqo, sa tiko na Counsellors e na veisiteseni kece e Viti.\nKo ira na Counsellors eratou na lai tara na leqa au cavuta vakabibi toka mai cake, aya na leqa ni vakarau ni vakasama kei na leqa ni yalo e na vuku ni ka rerevaki ka veivakalolomataki a yaco.\nE rawa ni qaravi na mavoa ni yago e na dua ga na gauna lekaleka ka na vakatau ki na bibi ni mavoa. Ia na leqa ni vakasama kei na yalo ena tu ga kei koya na goneyalewa kei na marama a kucuvi e na gauna ni nona bula taucoko, kevaka e sega ni qaravi.\nIa na kena qaravi na yalo kei na vakasama sa nodrai tavi na Counsellors. E rua na sala e rawa ni ko ni veitaratara kina kei ira. Matai sai koya e na talevoni, oqo baleta ni madualaki na rairai e matana levu ka kenai karua me ra lakovi ki nodra valenivolavola se vale.\nNa dauniveituberi se Counsellor e i vakarau ni nona veiqaravi sa ikoya mo drau dabe vata ka tara vakamalua na ka a yaco, sa na qai vagolea tiko na veitalanoa mo dolavi iko ka dolava vakakina na rarama mai tuba me curuma na butobuto loaloa ni vuravura ko curuma tiko ka me yacova ni lai vakadeitaki iko e na kena vakaseyavutaki na veika o rerevaka, madualaka ka mo tekivutaka na nomu bula e na dua nai lakolako vou, ka mo cucuma kina na nomu veimataka e na yaloqaqa kei na yalodei.\nNa duidui ni Vuniwai, Ovisa kei Counsellor, ni o rau na Ovisa kei na Vuniwai e na tiko na gauna e na lai dolavi kina e matana levu na veika baleti iko me vaka ena valeniveilewai, ia vei Counsellor o drau kila taurua tiko ga na veika e baleti iko.\nE tabu vei Counsellor me talanoataki iko vua tale e dua, vakavo sara ke ko sa vakadonuya me vagolei cake na ka baleti iko vua e dua e kilai ni rawa ni qaravi iko me vaka na Vuniwai se dua na Daunivakasama (psychologist) se ki na tabacakacaka ni Ovisa. E na qai cakava ga oya kevaka ko sa solia taumada kina na nomu veivakadonui.\nNai dusidusi au vakacavuta koto oqo mai cake, e na rawarawa beka vei kemuni na tiko e na veikoro lelevu ni cakacaka e Viti Levu kei Vanua Levu ka ni ra sa tu kina na veitabana oqo.\nIa vei kemuni ko ni tiko mai na noda veikoro Vakaviti, ena uasivi mo ni liu vei ira na nasi e na nomuni Tikina mo ni qaravi mada ena veiqaravi vakavalenibula.\nOti sa rawa ni qai vagolei vei Turaganikoro me qai veitaratara ki na Siteseni ka veitaratara o Nasi ki na valenibula e voleka kina ena vuku ni veiqaravi vakavuniwai.\nSuper Rugby: Players boss Rob Nichol urges NZ Rugby to back Pasifika bid in 2021