Timoci—Na iVakaraitaki Vakaivolatabu ni Vakabauta\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Armenian (West) Aymara Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kamba Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Kwangali Kwanyama Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Mam Mambwe-Lungu Marshallese Maya Myanmar Ndebele Ndonga Ngabere Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Ossetian Otetela Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Rarotongan Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nVAKATOTOMURIA NODRA VAKABAUTA | TIMOCI\nE TAUBALE yani vakamalua e gaunisala o Timoci ni sa biubiu mai vale, e rai vakanamata ena cakacaka sa tu e matana. E rau liu toka vua na nona itokani, rau qai muria na vanua e kila vinaka o Timoci. Sa biu mai na koro o Lisitira, e toka ena dua na delana lailai ena buca. E matadredredre o Timoci ni vakananumi tinana kei buna, erau sakitaki koya rau qai sega ni via vakaraitaka nodrau luluvu ni rau vakaraici koya tiko mai. Vakacava, ena rai lesu me yaloyalo vei rau ena iotioti ni gauna?\nE raikivi wasoma o Paula vei Timoci, e matadredredre vua me vakayaloqaqataki koya kina. E kila ni se madua tiko o Timoci, ia e marau ni raica na gu ni lomana. Se itabagone ga o Timoci, de dua se qai sivi toka na yabaki ruasagavulu, qai dau dokai Paula e lomani koya tale ga vakalevu. E muria tiko na turaga yaloqaqa qai yalodina qo o Timoci ena dua na ilakolako balavu ena yawa sara mai vale. Rau na taubale, vodo waqa, levu tale ga na veika dredre rau na sotava. E sega ni kila o Timoci se na raica tale nona vale se sega.\nNa cava e via cakava kina na cakacaka qo na cauravou gone o Timoci? Ena vakalougatataki vakacava ena nona vakuai koya? Ena rawa ni uqeta vakacava na noda vakabauta na ivakaraitaki ni nona vakabauta o Timoci?\n“NI O SE GONE DRAMIDRAMI”\nKaya mada nida a tiko ena gauna oya ena rua se tolu na yabaki ni se bera ni gole o Timoci—ni tiko ena tauni o Lisitira. E tauni lailai makawa qai tu vagalala, ra qai to na wai ena kena veibuca. De ra kila na vosa vaKirisi na tiko e kea, ia era vosataka na vosa ni vanua e kilai me Likeonia. Dua na siga e ue na tauni qo o Lisitira. Rau tadu yani kina e rua na lotu vaKarisito daukaulotu, o Paula kei na nona itokani o Panapasa ni rau biubiu mai Ikoniona, e dua na koro levu e toka voleka ga. Ni rau vunau tiko ena vanua era tu kina vakalevu na lewenivanua, e raica sara o Paula e dua na turaga lokiloki e laurai vua na vakabauta dina. E cakamana o Paula qai vakabulai koya!—Cakacaka 14:5-10.\nE levu na lewe i Lisitira era dau vakabauta na itukuni ena vanua qori me baleti ira na kalou era dau lakovi ira yani ena veiyabaki sa sivi, nira vakalecaleca ra qai vukici ira mera tamata. Era kilalecavi Paula gona me o Eremesi kei Panapasa me o Seusi! E dredre dina vei rau na turaga yalomalumalumu qo me rau tarovi ira na lewenivanua mera kua ni vakacaboisoro vei rau.—Cakacaka 14:11-18.\nIa eso era sega ni vakabauta ni rau kalou me vaka e dau rogoci tu ena itukuni, era vakabauta ni rau lako dina yani ena dua na inaki. Dua vei ira o Unaisi na marama Jiu e watina e dua na turaga ni Kirisi * e sega ni vakabauta, vaka kina na tinana o Loi. Rau taleitaka na vakarorogo vei Paula kei Panapasa na veitinani qo. Sa qai yaco mai na itukutuku era rai vakanamata tiko kina na Jiu yalodina—nona tadu mai na Mesaia kei na nona vakayacora e levu na parofisai e volai me baleti koya ena iVolatabu!\nVakasamataka mada nona uqeti o Timoci ena veisiko i Paula. A vakavulici o Timoci ni “se gone dramidrami” me taleitaka na Vosa ni Kalou ena iVolatabu vakaIperiu. (2 Timoci 3:15) Me vakataki tinana ga kei buna, e raica ni rau tukuna tiko na ka dina me baleta na Mesaia o Paula kei Panapasa. Vakasamataka tale ga na turaga lokiloki e vakabula o Paula. Ni tubu cake tiko o Timoci, levu na gauna e rairai raica na turaga qori ena gaunisala e Lisitira. Ia qo sa raica sara ga e matana o Timoci ena imatai ni gauna ni sa taubale na turaga qori! Sa rauta ga me ratou lotu vaKarisito kina o Unaisi, o Loi kei Timoci. E levu na ka era rawa ni vulica nikua vei Loi kei Unaisi na itubutubu, vaka kina na tukadra kei na budra na lalai. Vakacava, o rawa ni ivakaraitaki vinaka mo veiuqeti vei ira?\n“VAKARARAWATAKI MADA VAKALEVU”\nEra rairai marau o ira na qai tisaipeli lotu vaKarisito e Lisitira nira vulica na inuinui e vakalougatataki ira kina o Jisu. Ia era vulica tale ga ni sega ni ka rawarawa nodra mai tisaipeli. Era gole yani i tauni na Jiu dauveitusaqati kaukaua ni Ikoniona kei Anitioki, ra qai uqeti ira na lewe i Lisitira mera saqati Paula kei Panapasa. Sega ni dede, era lakovi Paula sara yani e dua na ilala voravora ra qai vakaviriki koya. E lau vakavica vua na vatu, mani lutu kina. Ra qai yarataki koya ena taudaku ni koro me biu matemate tu kina.—Cakacaka 14:19.\nIa era lako yani vei Paula na tisaipeli e Lisitira ra qai yavokiti koya. Dua na ka nodra marau ni yavala, e duri qai lesu tale yani ena doudou e Lisitira! Rau biubiu ena siga tarava kei Panapasa ina tauni o Tapi me rau tomana kina na vunau. Ni rau veivakatisaipelitaki oti e kea, rau doudou ni bolea na veika vakarerevaki me rau lesu i Lisitira. Na kena inaki? Me rau “vakayaloqaqataki ira na tisaipeli,” volaitukutukutaki tale ga ni rau “vakauqeti ira mera dei tiko ga ena vakabauta.” Vakasamataka na nona vakarorogo vinaka tiko na cauravou o Timoci, e waqa na matana ni rogoca nodrau vakavulica o Paula kei Panapasa vei ira na lotu vaKarisito ni talei cake na veika se bera mai ni vakatauvatani kei na ka dredre e sotavi tiko ena gauna oya. Erau kaya kina: “Eda na vakararawataki mada vakalevu, eda na qai curu ina Matanitu ni Kalou.”—Cakacaka 14:20-22.\nE taleitaka o Timoci na veika e vakavulica na yapositolo o Paula\nE raica sara ga o Timoci na veika e tukuni qori ena bula i Paula, ni vosota ena yaloqaqa na veivakacacani me vunautaka ga kina na itukutuku vinaka. E kila o Timoci ke vakatotomuria na ivakaraitaki i Paula era na saqati koya na lewe i Lisitira, wili kina o tamana. Ia e sega ni vakalaiva qori o Timoci me vakalatilati ena nona vakatulewa me qarava na Kalou. Levu na itabagone nikua era vakataki Timoci. Era yalomatua nira qara na itokani e dei nodra vakabauta, era vu ni veiuqeti, ra qai dau veivakayaloqaqataki. Era sega ni vakalaiva na veitusaqati me vagolei ira tani mai na qarava na Kalou!\n“E ROGO VINAKA O KOYA VEI IRA NA VEITACINI”\nMe vaka sa tukuni oti mai, e qai veisiko tale yani o Paula ni oti e rua se tolu na yabaki. Raitayaloyalotaka mada nodratou marau na vuvale i Timoci ena nona sa yaco yani, tomani koya tiko yani ena gauna qori o Sailasa. E dua tale ga na gauna marautaki vei Paula. E raica na veika sa yaco ena sore ni ka dina a tea e Lisitira. Rau yalewa lotu vaKarisito yalodina o Loi kei luvena, e dokai rau tale ga o Paula ni ‘sega ni veivakaisini nodrau vakabauta.’ (2 Timoci 1:5) Ia vakacava o Timoci?\nE mai kila o Paula ni sa matua sara o Timoci mai na gauna a veisiko yani kina e liu. E “rogo vinaka o koya vei ira na veitacini,” e Lisitira vaka kina e Ikoniona, rauta ni 32 na kilomita ena vuaicake. (Cakacaka 16:2) Cava e rogo vinaka kina o Timoci?\nE vakavulici Timoci ena “iVolatabu” o tinana kei buna ni se “gone dramidrami,” ra qai okati kina na ivakasala yaga e momona me baleti ira na itabagone. (2 Timoci 3:15) Qo e dua na kena ivakaraitaki: “Mo nanuma na Dauveibuli Cecere ena nomu gauna vakaitabagone.” (Dauvunau 12:1) Na gauna sa lotu vaKarisito kina o Timoci e raica vakabibi na vosa qori. E kila ni sala uasivi ga me nanuma kina na Dauveibuli Cecere oya me vunautaka na itukutuku vinaka me baleta na Luve ni Kalou, o Karisito. E vulica tale ga o Timoci me kua ni dau mamadua ni dau vakavuna nona sega ni doudou na tukuna vei ira eso tale na itukutuku vinaka me baleti Jisu Karisito.\nEra raica tale ga na tagane era veiliutaki tiko ena ivavakoso na toso nei Timoci. Era taleitaka nona toso kei na nona dau veiuqeti vei ira na kena vo. E bibi sara ni raici Timoci tiko mai o Jiova. E uqeta na Kalou eso na parofisai me volai baleti koya—de okati kina na itavi ena colata ena dua na siga ena levu na ivavakoso. Ni veisiko gona yani o Paula e raica ni rawa ni dua na itokani vinaka me rau salavata tu ena cakacaka vakadaukaulotu o Timoci. Era duavata kina na ilawalawa qase e Lisitira. Era tabaki koya gona e ligadra, me vakaraitaka ni sa lesi ena dua na itavi bibi vua na Kalou, o Jiova.—1 Timoci 1:18; 4:14.\nEna rairai qoroqoro qai yalomalumalumu o Timoci ena itavi levu e nuitaki qo vua. E tu vakarau me gole kina. * E sega ni vakabauta o tamana, ia na cava na nona rai me baleta na ilesilesi vou qo i luvena me daukaulotu? A rairai duatani na ka e lalawataka vua ena veisiga se bera mai. Vakacava o tinana kei buna? Erau na sakitaki koya, rau qai sega ni via vakaraitaka ni rau kauaitaka tale ga nona bula? Qori na ka ga e dau yaco.\nNa ka ga e vakadeitaki oya ni qai lako o Timoci. Na mataka e vakamacalataki mai ena itekitekivu ni ulutaga qo e baleta sara tiko ga nona sa gole vata kei Paula ena cakacaka vakadaukaulotu. Ni sa biubiu mai Lisitira, na rorogo kece ni qereqere kei na veikarasi e butuka e kila kina o koya ni sa gole tiko ena dua na ilakolako e vou vua, sa na yawa tale ga mai vale. Dede toka nodratou taubale, ratou qai yaco e Ikoniona na le tolu qo. E vakaraica matua o Timoci nodrau vakasavuya o Paula kei Sailasa na vakatulewa vou mai na ilawalawa dauvakatulewa e Jerusalemi, rau qai saga me rau uqeta na nodra vakabauta na lotu vaKarisito e Ikoniona. (Cakacaka 16:4, 5) Ia se qai kena itekitekivu ga qori.\nNi ratou sikova oti na ivavakoso era tiko e Kalatia, ratou biuta sara na gaunisala rabailevu era taya na kai Roma me ratou taubaletaka e vica vata na drau na kilomita me ratou takosova na vanua rabaraba kei Firijia, me ratou liu ina vualiku oti qai dewa yani ena yasayasa vakara. Ni ratou muria tiko ga na veidusimaki ni yalo tabu ratou lako sara i Tiroa, ratou vodo waqa me ratou soko i Masitonia. (Cakacaka 16:6-12) Ena gauna qori sa raica votu o Paula na yaga kei Timoci. E biuti koya sara kei Sailasa me rau tiko e Peria. (Cakacaka 17:14) A talai Timoci duadua mada ga e Cesalonaika. E vakatotomuria ga o Timoci na ivakaraitaki a dau vakadikeva matua me uqeti ira kina na lotu vaKarisito yalodina e kea.—1 Cesalonaika 3:1-3.\nA qai vola o Paula me baleti Timoci: “Niu sega tale ni kila e dua ena qarava vinaka na ka e baleti kemuni me vakataki koya.” (Filipai 2:20) E sega ni vakasauri ga e tukuni na veika qori baleti Timoci. E gumatuataka nona cakacaka, e yalomalumalumu ni qarava nona itavi qai yalodina ni vosota na ituvaki dredre. E dua dina na ivakaraitaki vakasakiti vei ira na itabagone nikua! Kua vakadua ni guilecava ni na vakatau sara tiko ga na kemu irogorogo ena ka o cakava. Ke o se itabagone, e rawa ni vinaka na kemu irogorogo ni o vakaliuci Jiova na Kalou, o dau yalovinaka qai veidokai.\n“SAGA SARA MO YACO TOTOLO MAI VEI AU”\nNi se itabagone o Timoci sa yalodina ena nona veiqaravi vakaitalatala\nE sivia na 14 na yabaki nona cakacaka tiko o Timoci kei na nona itokani na yapositolo o Paula. E levu na veika dredre rau sotava, rau marautaka vata tale ga e levu na ka. (2 Korinica 11:24-27) Dua mada ga na gauna a vesu o Timoci ena vuku ni nona vakabauta. (Iperiu 13:23) E lomani ira qai kauaitaki ira na mataveitacini era lotu vaKarisito o Timoci me vakataki Paula ga. E vola kina vua o Paula: “Niu nanuma mai na wainimatamu.” (2 Timoci 1:4) Kena irairai ni dau “tagi vata kei ira era tagi” o Timoci me vaka ga e dau cakava o Paula, me vakaraitaka nona kauai mera rawa ni uqeti ra qai vakacegui. (Roma 12:15) Meda dau cakava tale mada ga qori!\nE qai dua na ivakatawa vaKarisito gugumatua e ivakaraitaki vinaka o Timoci. E lesi koya o Paula me sikovi ira na ivavakoso, me uqeti ira qai veivakayaloqaqataki. E vakacolati koya tale ga ena itavi me lesi ira na tagane era rawata na ivakatagedegede mera qase ni ivavakoso se dauveiqaravi.—1 Timoci 5:22.\nE taleitaki Timoci vakalevu o Paula, e vakasalataka na cauravou qo, e uqeti koya tale ga vakayalololoma me vaka ga e cakava e dua na tama vua na luvena. E uqeti Timoci me vakayagataka vinaka na nona isolisoli vakayalo, me toso qai tubu tiko ga vakayalo. (1 Timoci 4:15, 16) E vakasalataki koya me kua ni vakalaiva nona bula vakaitabagone se nona dau mamadua me tarova nona dei ena ka dina. (1 Timoci 1:3; 4:6, 7, 11, 12) Bau vakasalataki koya sara ga o Paula ena veika me baleta na nona tauvimate, kena rairai ni dau mosimosi na ketena.—1 Timoci 5:23.\nYaco na gauna me kila o Paula ni sa vakarau cava nona bula, ni na vakamatei. E qai vakauta vei Timoci na iotioti ni nona ivola uqeti vakalou. E veiuqeti dina na ka e tukuna: “Saga sara mo yaco totolo mai vei au.” (2 Timoci 4:9) E dau lomani Timoci o Paula; e tukuna “ni luvequ lomani qai gone yalodina ena Turaga.” (1 Korinica 4:17) Sa rauta me vinakata o Paula me tiko e yasana na nona itokani ena gauna e vakarau mate kina! Eda na rawa ni taroga, ‘Vakacava o yau, era dau qarai au na tamata nira vinakata na veivakacegui ena gauna era sotava kina na veika dredre?’\nVakacava, rau qai sota o Paula kei Timoci? Eda sega ni kila na kena isau. Na ka ga eda kila ni dau veivakacegui, veivakayaloqaqataki vei Paula kei ira na so tale. E laurai sara ga ena bula i Timoci na ibalebale ni yacana, “Koya e Rokova na Kalou.” E vakasakiti dina na nona ivakaraitaki ni vakabauta, e yaga meda muria kece na gone kei na qase.\n^ para. 9 Raica na ulutaga “O Bau Kila” ena ilavelave qo.\n^ para. 20 A tu vakarau mada ga o Timoci me cili ke vinakata o Paula. E sega ni kena inaki qo ni dodonu ga me cili ni sa mai lotu vaKarisito, ia e sega ni vinakata o Paula ni gauna me rau vunau kina ra qai vakalewa na Jiu ni o Timoci e sega ni Jiu na tamana.—Cakacaka 16:3.\niMeli iMeli “Luvequ Lomani Qai Gone Yalodina ena Turaga”


Ena Yaco Dina na ka e Tukuna na iVolatabu me Baleta na Gauna se Bera Mai\nYaco Dina na Veika e Tukuni ena iVolatabu\nE sega wale ga ni tukuna na iVolatabu na veika sa yaco oti, e tukuna tale ga na veika e se bera ni yaco. Ia, na tamata e sega ni rawata oqori. Oya na vuna eda kila kina ni Kalou ga e vakavuna na iVolatabu. Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na gauna se bera mai?\nE tukuna na veika me baleta na ivalu levu ni Kalou. Na ivalu oqo ena vakasavasavataka na vuravura mai na veika ca kece ga kei ira na tamata ca, ia ena taqomaki ira ga na qarava tiko na Kalou. Ena raica tale ga na tui lumuti ni Kalou, o Jisu Karisito, mera marautaka kece na dauveiqaravi ni Kalou na bula sautu kei na mamarau, mera na kua tale ga ni tauvimate se mate.\nSa dua na ka marautaki nida raica ni na vukica na vuravura na Kalou me dua na parataisi vou. Ia e tiko tale ga na ka e dodonu meda cakava meda na bula rawa kina ena parataisi. Ena iotioti ni italanoa ena ivola oqo eda na vulica kina na ka meda cakava, meda na marautaka kina na veika sa yalataka tu na Kalou mera na taukena o ira na qaravi koya. Wilika na iWasewase WALU mo raica kina na veika sa tukuna rawa tu na iVolatabu me baleta na gauna se bera mai.\nENA IWASEWASE QO\nNa cava me tala kina na Kalou na nona mataivalu e liutaka o Jisu mera vala ena Amaketoni?\nDua na gauna era bula tu ena vuravura parataisi na tamata, ena yaco tale qori.\nVakacava sa rauta ga noda kilai Jiova kei Jisus? Ke sega, na cava tale e vinakati?\niMeli iMeli Yaco Dina na Veika e Tukuni ena iVolatabu\niWasewase 8—Yaco Dina na Veika e Tukuni ena iVolatabu


O Vakatotomuria Tiko na Rai i Jiova? | Vulici\n“Me veisautaki na nomuni itovo ni vakavoui na nomuni vakasama.”—ROMA 12:2.\nSERE: 56, 123\nE yaga vakacava na noda vuli kei na vakasama vakatitobu me tiko kina vei keda na rai i Jiova?\nEna laurai vakacava na rai i Jiova ena ka eda cakava?\nNida vakasamataka na rai ni Kalou, ena yaga vakacava ena noda vakatulewa se bera mai?\n1, 2. Na cava eda vulica nida toso tiko vakayalo? Vakatauvatana.\nKAYA mada ke soli vua e dua na gone na iloloma. Rau tukuna vua na nona itubutubu, “Kaya vinaka.” E muria qori ni tukuni vua. Ni tubu tiko, sa na vakavinavinakataka vakalevu nodrau rai na itubutubu kei na nodra yalovinaka eso tale. Sa na vu ga mai lomana na nona vakavinavinaka. Na vuna? Ni sa ivakarau ni nona bula me dau vakavinavinaka.\n2 E va tale ga qori nida tekivu kila na ka dina, eda vulica ni bibi meda talairawarawa ena ivakatagedegede i Jiova. Ia nida toso tiko vakayalo, e levu tale na ka eda vulica me baleta na rai i Jiova, me vaka na ka e taleitaka, na ka e cata, kei na nona rai ena so tale na ka. Nida yavutaka noda vakatulewa kei na ka eda cakava ena rai i Jiova, eda vakaraitaka nida vakatotomuria tiko na nona rai.\n3. Na cava e ka ni sasaga kina meda vakatotomuria na rai i Jiova?\n3 Eda marautaka meda vakatotomuria na rai i Jiova, e ka ni sasaga tale ga ena so na gauna nida tamata ivalavala ca. Kena ivakaraitaki, eda kila na rai i Jiova me baleta na veiyacovi tawadodonu, domodomoiyau, cakacaka vakavunau, vakayagataki vakatawadodonu ni dra, kei na so tale. Ia ena rairai dredre meda kila na vuna e va kina qori na nona rai. Na cava gona meda cakava? Eda na vakatotomuria tiko ga vakacava na rai i Jiova? Ena yaga vakacava qori ena noda vakatulewa ena gauna qo kei na gauna se bera mai?\nVAKATOTOMURIA NA RAI NI KALOU\n4. Na cava e okati ena noda muria na ivakasala i Paula: ‘Me vakavoui na nomuni vakasama’?\n4 Wilika Roma 12:2. E vakamacalataka eke na yapositolo o Paula na ka e vauci ena noda vulica me tiko vei keda na rai i Jiova. Eda uqeti ena ulutaga sa oti meda “kua ni muria na ivakarau ni veika vakavuravura qo,” ya meda cata na rai kei na itovo ni vuravura. E tukuna tale ga o Paula me “vakavoui na nomuni vakasama.” Qo e okati kina noda vulica na Vosa ni Kalou me matata vei keda na nona rai, vakasamataka vakatitobu da qai veisautaka na noda rai me salavata kei na rai ni Kalou.\n5. Vakamacalataka na duidui ni wiliwili kei na vuli.\n5 E levu na ka e okati ena noda vulica na iVolatabu, e sega nida wiliwili wale tu ga se makataka na isaunitaro. Nida vuli, meda dikeva se cava e tukuna vei keda me baleti Jiova, na nona ivalavala, kei na ivakarau ni nona vakasama. Meda kila na vuna e vakarota kina meda cakava e dua na ka kei na vuna e vakatabuya kina. Meda vakasamataka tale ga na ka meda veisautaka ena ivakarau ni noda bula kei na noda vakasama. De dua ena sega ni rawa nida vakasamataka kece qori ena gauna ni noda vuli. Ia ena vinaka me tiko na gauna meda vakasamataka kina vakatitobu na ka eda wilika, de dua me veimama na gauna ni noda vuli.—Same 119:97; 1 Tim. 4:15.\n6. Na cava e yaco nida vakasamataka vakatitobu na rai i Jiova?\n6 Ena yaco e dua na ka talei nida dau vakasamataka vakatitobu na Vosa ni Kalou. Na cava ya? Eda na “vakadinata” se vakadeitaka ni cecere tu ga na rai i Jiova. Sa tekivu meda raica na ka mai na nona rai qai duavata kina. E “vakavoui” na noda vakasama, eda bucina e dua na ivakarau ni rai vou. Toso na gauna eda sa na vakatotomuria na rai i Jiova.\nLAURAI ENA NODA ITOVO NA KA EDA VAKASAMATAKA\n7, 8. (a) E raica vakacava o Jiova na veika vakayago? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Ke tiko vei keda na nona rai, na cava eda na vakaliuca?\n7 Meda kua ni nanuma ni noda vakasama e okati ga kina na vakanananu. Erau dau salavata na vakasama kei na ka eda cakava. (Mari. 7:21-23; Jeme. 2:17) Ena matata qo ke da veivosakitaka e vica na ivakaraitaki. Kena imatai, e vakamatatataka na Kosipeli na rai i Jiova me baleta na veika vakayago. Na Kalou e digitaka na veiwatini me susuga na Luvena, e lailai sara na ka vakayago e tu vei rau. (Vunau 12:8; Luke 2:24) Ni sucu o Jisu e “vakadavori koya [o Meri] ena ikanakana ni manumanu ni sa sega tale na vanua me ratou moce kina ena rumu ni vulagi.” (Luke 2:7) A rawa ni vakarautaka o Jiova e dua na icili se vanua vinaka me sucu kina na Luvena. Ia na ka ga e kauaitaka, oya me karoni se susugi o Jisu ena vuvale e vakaliuci kina na Kalou.\n8 Eda vulica ena ivakaraitaki qori na rai i Jiova me baleta na veika vakayago. Era vinakata eso na itubutubu mera rawaka vakayago na luvedra, veitalia mada ga ke ra sega ni toso kina vakayalo. Ia e matata ni bibi duadua vei Jiova na noda veiwekani kei koya. Vakacava e tiko vei iko na nona rai? E laurai vakacava ena ka o cakava?—Wilika Iperiu 13:5.\n9, 10. Eda na vakaraitaka vakacava nida duavata kei na rai i Jiova me baleta na veivakatarabetaki?\n9 Dua tale na ivakaraitaki, oya na rai ni Kalou me baleta noda dau veivakatarabetaki. E kaya o Jisu: “O koya e vakatarabetaka e dua vei ira na lalai qo e vakabauti au, e vinaka cake me vesu i domona e dua na vatuniqaqaqi levu e dau dreta na asa, me qai kolotaki i wasawasa.” (Mari. 9:42) Meda kua ni raica vakamamada na tikina qori! Ni vakatotomuria vinaka o Jisu na itovo i Tamana, eda vakadeitaka gona ni sega ni taleitaka o Jiova meda vakatarabetaka e dua na imuri i Jisu.—Joni 14:9.\n10 Vakacava eda duavata kei na rai i Jiova kei Jisu? Eda sa vakatotomuria tiko? E laurai vakacava qori ena ka eda cakava? Kena ivakaraitaki, kaya mada nida taleitaka e dua na mataqali isulusulu se sasauni, ena rawa ni vakararawataka eso na lewe ni ivavakoso se uqeta na vakanananu ca. Vakacava, ena uqeti keda noda lomani ira na tacida meda kua ni digia na ka ga eda vinakata?—1 Tim. 2:9, 10.\n11, 12. Ena taqomaki keda vakacava na rai ni Kalou me baleta na ka ca, kei na noda lewai keda vinaka?\n11 Na ikatolu ni ivakaraitaki: E cata o Jiova na ivalavala tawadodonu. (Aisea 61:8) E kila vinaka ni dau cala na noda rai nida tamata ivalavala ca, ia e uqeti keda meda duavata kei na nona rai meda cata na ivalavala tawadodonu. (Wilika Same 97:10.) Nida vakasamataka vakatitobu na vuna e cata kina o Jiova na ka ca, ena uqeti keda meda vakatotomuria na nona rai, ena vakaukauataki keda tale ga meda vorata na ka ca.\n12 Nida bucina na rai i Jiova me baleta na ivalavala tawadodonu, eda na kila kina eso na ivalavala e cata e sega ni cavuti vakamatata ena Vosa ni Kalou. Kena ivakaraitaki na danisi veivagarogaroi (lap dancing), qo e dua na itovo vakasisila sa matau tu e vuravura. Era tukuna eso ni ivalavala qori e sega ni tautauvata kei na veiyacovi. * Ia vakacava e taleitaka o Jiova, o koya e cata na ivakarau ca kece? Meda kua mada ga ni caka ca nida lewai keda vinaka, meda cata tale ga na ka e cata o Jiova.—Roma 12:9.\nVAKASAMATAKA RAWA NA RAI I JIOVA\n13. Na cava meda vakasamataka kina ena gauna qo na rai i Jiova?\n13 Nida vuli vakataki keda, e vinaka meda vakasamataka na yaga ni rai i Jiova ena ituvaki eda na rairai sotava ena gauna se bera mai. Ke da donuya na ituvaki e vinakati kina vakatotolo na vakatulewa, eda sa vakarautaki keda tu da qai kila na ka meda cakava. (Vkai. 22:3) Raica mada e vica na kena ivakaraitaki vakaivolatabu.\n14. Na cava eda vulica ena ka e cakava o Josefa vei wati Potifa?\n14 Ni cata totolo o Josefa na veitemaki i wati Potifa e vakaraitaka ni dau vakasamataka na rai i Jiova me baleta nodrau yalodina na veiwatini. (Wilika Vakatekivu 39:8, 9.) Na ka tale ga e tukuna vei wati Potifa e dusia ni tiko vua na rai ni Kalou: “Meu qai cakava tu vakacava na ka torosobu qo qai valavala ca kina vua na Kalou?” Vakacava o keda? Kaya mada ni sa tekivu wedevi iko e dua drau cakacaka vata. Se vakau yani ena nomu talevoni na itukutuku se itaba veivagarogaroi? * Ena rawarawa sara meda yalodina ena ituvaki qori ke da kila rawa na rai i Jiova, eda vakabauta, da qai vakatulewataka na ka eda na cakava.\n15. Eda na yalodina tiko ga vakacava me vakataki ratou na Iperiu?\n15 Raica mada na nodratou ivakaraitaki na tolu na Iperiu o Setareki, Mesake, kei Apeteniko. E dei na nodratou vakatulewa me ratou kua ni cuva ena ivakatakarakara koula e vakaduria o Tui Nepukanesa. Na ka tale ga eratou tukuna vua na tui e vakaraitaka ni ratou dau vakasamataka na veika me ratou cakava me ratou yalodina tiko ga vei Jiova. (Lako 20:4, 5; Tani. 3:4-6, 12, 16-18) Kaya mada ke kerei iko nomu boso mo tokona vakailavo na soqo e veisemati kei na lotu lasu. Na cava o na cakava? Vakacava mo vakasamataka vakatitobu ena gauna qo na rai i Jiova ena tikina qori mai na nomu waraka tiko me yaco. Ke mani yaco dina, ena rawarawa mo cakava se tukuna na ka dodonu me vakataki ratou na tolu na Iperiu.\nO sa vakekeli, vakalewena vinaka nomu tikidua ni dra qai vakamacalataka vei vuniwai? (Raica na parakaravu 16)\n16. Ni matata vei keda na rai i Jiova, ena yaga vakacava qori nida qaravi vakavuniwai?\n16 Nida dau vakasamataka na rai i Jiova ena uqeti keda meda yalodina tiko ga ke da qaravi vakavuniwai. E matata nida na vakatulewataka meda kua ni taura na dra se dua vei ratou na va na iwasewase lelevu. Ia eso tale na veiqaravi e vauci kina na dra ena vinakati meda dui vakatulewa kina ni yavutaki ena ivakavuvuli vakaivolatabu e tiko kina na rai i Jiova. (Caka. 15:28, 29) E sega ni gauna ni vakatulewa nida sa tiko e valenibula, gauna eda mosi tiko kina, se nida vakasaurarataki. Qo sara ga na gauna meda vakekeli kina, vakalewena vinaka na ka eda vinakata ena noda tikidua ni dra qai vakamacalataka vei vuniwai. *\n17-19. Na cava e bibi kina meda vakasamataka ena gauna qo na rai i Jiova? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki.\n17 Me kena ilutua, vakasamataka nona sauma totolo o Jisu na ivakasala cala i Pita: “Me kua ni va qori nomuni rai Turaga.” Kena irairai ni dau vakasamataka vakatitobu o Jisu na inaki ni Kalou me baleti koya kei na parofisai me baleta na nona bula e vuravura kei na nona mate. Na ka e kila e uqeti koya me yalodina, me solia tale ga na nona bula ena vukuda kece.—Wilika Maciu 16:21-23.\n18 Nikua, e vinakata o Jiova meda bucina e dua na veiwekani vinaka vata kei koya da qai vunautaka na itukutuku vinaka ena kena levu eda rawata. (Maciu 6:33; 28:19, 20; Jeme. 4:8) Me vaka e cakava o Pita vei Jisu, era na rairai saga eso e vinaka na nodra inaki meda kua ni cakava qori. Kena ivakaraitaki, vakacava ke tosoya cake o nomu boso na nomu itutu, e tubu tale ga na kemu isau, ia na itutu qori ena vakalatilati ena nomu itavi vakayalo? Se kaya mada ni o vuli tiko qai tukuni mo biubiu e vale mo lai tosoya nomu vuli. Ena gauna qori, vakacava o na vakekeli, masulaka, veivosaki kei ratou e vale, de dua kei ratou tale ga na qase qai vakatulewa? Vakacava mo vulica sara ga qo na rai i Jiova me baleta na tikina qori qai vakatotomuria na nona rai. Ke o na mani sotava na ituvaki qori, o na kila na ka mo cakava ni sa dei tu nomu isausau vakayalo, o vakadeitaka e lomamu, mo cakava sara na ka o vakatulewataka.\n19 De dua o na vakasamataka eso tale na ituvaki ena rawa ni basika vakasauri se tawanamaki. E macala nida na sega ni kila na ka kece ena rawa ni yaco. Ia ke da vakasamataka vakatitobu na rai i Jiova nida vuli vakataki keda, ena rawarawa sara nida nanuma da qai muria na ka kece eda vulica ena dui ituvaki. Koya gona, meda dau vakasamataka na rai i Jiova, meda vakatotomuria, meda vakasamataka tale ga na kena yaga nida vakatulewa ena gauna qo kei na gauna se bera mai.\nRAI I JIOVA KEI NA GAUNA SE BERA MAI\n20, 21. (a) Na cava eda na marautaka kina noda galala ena vuravura vou? (b) Eda na marau vakacava ena gauna qo?\n20 Eda sa vakanamata tu ena vuravura vou. Levu era nuitaka tu mera bula tawamudu ena parataisi e vuravura. Ena veiliutaki ni Matanitu ni Kalou, sa na oti vakadua na mosi kei na rarawa. Na gauna mada ga qori eda na vakayagataka tiko ga noda galala ni vakatulewa. Eda na dui digia na ka eda taleitaka se vinakata.\n21 Ena vakaiyalayala ga na galala qori. Nira vakatulewataka na yalomalumalumu na ka e donu kei na ka e cala, ena yavutaki ena lawa i Jiova kei na nona rai. Qori ena vakavu marau, ena levu tale ga na nodra vakacegu. (Same 37:11) Ia ena gauna mada ga qo, eda na marau nida vakatotomuria na rai i Jiova.\n^ para. 12 Danisi veivagarogaroi oya “ni tene o koya e danisi vei koya e saumi koya ni sega ni vakaisulu vinaka tu qai veimoiyaki toka.” Ni vakatau ena ituvaki dina e yaco, e rawa ni okati me veiyacovi tawadodonu, ena dua kina na komiti ni veilewai. Na lotu vaKarisito e vakaitavi kina me kerea nodra veivuke na qase ni ivavakoso.—Jeme. 5:14, 15.\n^ para. 14 Na vakau itukutuku vakasisila e okati tale ga kina na vakau itaba se vidio veivagarogaroi ena talevoni. Ena vakatau ena lewe ni itukutuku, e rawa ni dua kina na kena komiti ni veilewai. Ena so na gauna, era veilewaitaki na gone era cakava qori ena cala ni veivakasagai tawakilikili. Me ikuri ni ivakamacala, rai ena jw.org mo wilika na ulutaga “Ra Taroga na iTabagone—Na Cava e Vauci ena Vakauitukutuku Vakasisila?” (Rai ena IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU > ITABAGONE.) Se raica na ulutaga “Veivosakitaka kei Luvemu na Vakayagataki ni Mobail ena Veika Vakasisila” ena Yadra! ni Noveba 2013, t. 4-5.\n^ para. 16 E vakamacalataki ena noda ivola na ivakavuvuli vakaivolatabu e veiganiti. Kena ivakaraitaki, raica na ivola Sala Meda Tiko ga Kina ena Loloma ni Kalou, t. 246-249.\niMeli iMeli O Vakatotomuria Tiko na Rai i Jiova?


Veimaliwai Vakaveivugoni | iVakasala ina Vuvale\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bambara Bengali Bislama Bissau Guinean Creole Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Gujarati Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Malayalam Marathi Myanmar Nepali Norwegian Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tamil Telugu Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\n“Gauna e drakidrakita kina na neirau bula vakawati, lai tukutuku sara o watiqu vei nei kei momo. E vakasalataki au kina o momo. Au sega sara ga ni taleitaka!”—Jemesa. *\n“Dau kaya o noqu nei, ‘Dua na ka noqu dau vakananumi noqu cauravou!’ Wewenigusuna voli ga nodrau veivolekati, au lai nanuma kina ni noqu vakawatitaki koya e vakavuna me va qori na nona rai!”—Nina.\nE rawa ni taqomaki na bula vakawati nira sega ni veiriti na veivugoni?\nTauyavu na vuvale vou ena vakawati. E kaya na iVolatabu ni o tagane vakawati ‘ena biuti tamana kei tinana me kabiti watina.’ Qori tale ga na ka ena cakava o yalewa vakawati vei rau nona itubutubu, me kabiti watina. E kaya na iVolatabu ni gauna e vakawati kina o yalewa rau sa na “dua ga na yago” kei tagane. Rau sa dua na vuvale vou.—Maciu 19:5.\nVakaliuca nomu vakawati, sega ni o rau nomu itubutubu. E vola o John M. Gottman, e dau veivakasalataki ena bula vakawati, “bibi ena bula vakawati me tiko kina na vakasama ni rau sa na cakava vata na ka na veiwatini. Nomu tauyavutaka e dua na bula vakawati se nomu saga tale mo drau veiwekani voleka kei watimu, sa na lailai nomu kabiti ratou mai vale.” *\nSega ni rawarawa vei ira eso na itubutubu. Tukuna e dua na tagane a vakawati gone: “Dau vakaliuci rau nona itubutubu o watiqu ni bera neirau vakawati. Oti ga neirau vakawati, raica o tinana ni sa veisau. Sega ni rawarawa vua qori.”\nRa vakila tale ga qori eso na veiwatini vou. E kaya o Jemesa, a tukuni taumada: “O sega ni rawa ni digi rau na vugomu me vaka nomu digi ira nomu itokani. E vaka ga nona tukuna vei iko e dua, ‘O koya ga qo me sa na nomu itokani vou.’ Ke rau vakaninivaki mada ga, sega ni dua na ka e caka rawa kina ni sa mai sema na veiwekani!”\nKe drau dau veiletitaka vakaveiwatini na veika me baleti rau nomudrau dui itubutubu, saga mo drau walia vata ena veiyaloni. Drau muria na ivakasala vakaivolatabu mo drau “qara na veivinakati, ka muria sara.”—Same 34:14.\nEna veivuke na vica na ituvaki qo. E vakavotui kina na ka e dau yaco vei ira na veiwatini. Na ivakavuvuli tale ga e vakamacalataki kina e rawa ni walia na leqa ni veimaliwai vakaveivugoni.\nDiva o yalewa me rau veimaliwai vinaka o tinana kei watina. Ia raica o tagane ni dredre sara ga qori.\nTovolea qo: Drau veivosakitaka vakaveiwatini, tu vakarau mo vakuai iko. Me bibi tiko vei iko na rai i watimu, o yalataka mo lomana, sega ni rai i vugomu. Saga mo vakasamataka e dua se rua na sala mo vakavinakataka kina nomu veiwekani kei tinana, muria sara qori. Ni raica o watimu na nomu sasaga ena dokai iko vakalevu.—iVakavuvuli vakaivolatabu: 1 Korinica 10:24.\nTukuna o tagane ni o yalewa e dau vakamarautaki rau ga vakalevu na nona itubutubu, e vakawaleni koya.\nTovolea qo: Drau veivosakitaka na leqa qori, saga mo biuti iko ena kena ituvaki. Sega ni dodonu me lomaleqa o watimu ni raica nomu vakaraitaka vei rau na nomu itubutubu ni o dokai rau. (Vosa Vakaibalebale 23:22) Ia ena vinakati mo vakadeitaka vua ena ka o tukuna kei na ka o cakava ni o dau kauaitaki koya vakalevu. Ke nuidei o watimu ena sega kina ni qati rau nomu itubutubu me nanuma ni o kauaitaki rau tiko ga vakalevu.—iVakavuvuli vakaivolatabu: Efeso 5:33.\nRaica o tagane ni o watina e dau kerea vakalevu nodrau ivakasala nona itubutubu.\nTovolea qo: Me vosa o tagane vei watina, tukuna vua ni tiko na iyalayala ni ka e rawa ni cakava. Ena vinaka me dau yalorawarawa. Vakacava, me sa kua sara ga ni kerei nodrau ivakasala na itubutubu? Ke mani kerei, gauna cava ena veiganiti kina? Ke drau lomavata ena so na gauna me kerei nodrau ivakasala na nomudrau dui itubutubu, ena sega ni dua na kena leqa.—iVakavuvuli vakaivolatabu: Filipai 4:5.\n^ para. 4 Veisau na yaca ena ulutaga qo.\n^ para. 9 iVola The Seven Principles for Making Marriage Work.\n“Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.”—1 Korinica 10:24.\n“Me kilai na nomuni yalorawarawa.”—Filipai 4:5.\nVakabibitaka na ka e Vinaka\n“Bibi me vinaka na veimaliwai vakaveivugoni. Nanuma tiko ni rau sega ni uasivi na vugomu, ia rau a susugi watimu, rau qaravi koya tale ga, dodonu mo vakavinavinaka vei rau. Levu na ka o rawa ni vulica vei rau. O na yalomatua ke o kauaitaka qai vakatotomuria na veika erau vinaka kina na vugomu.”—Joana.\nO rawa ni rokovi rau nomu itubutubu, ena gauna vata qori ena sega ni vakaleqai nomu vakawati.\niMeli iMeli Veimaliwai Vakaveivugoni\ng 3/15 t. 8-9


Vakatekivu 38 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nJuta kei Tema (1-30)\n38 Ena gauna oya, e biuti ratou na tacina o Juta qai lai birika na nona valelaca ena vanua e tiko kina e dua na kai Etulama, na yacana o Ira. 2 E raica e kea o Juta e dua na yalewa e luvei Sua na turaga ni Kenani.+ E taura me watina qai veiyacovi kei koya, 3 mani bukete. E qai vakasucuma e dua na luvena tagane, mani vakayacani koya me o Eri.+ 4 E bukete tale o koya, qai vakasucuma e dua na luvena tagane, mani vakayacani koya me o Onani. 5 E qai dua tale na luvena tagane e vakayacana me o Sela. A tiko voli e Kisipi+ o Juta ena gauna e vakasucumi luvena kina o watina. 6 Oti sa qai kauta o Juta e dua na yalewa me wati Eri na nona ulumatua, na yacana o Tema.+ 7 Ia o Jiova e sega ni taleitaki Eri na ulumatua i Juta, mani vakamatei koya o Jiova. 8 Ena ka e yaco oya, e kaya kina o Juta vei Onani: “Mo veiyacovi mada kei na wati tuakamu, drau qai vakawati vakaveidakuni, me cadra mai kina na kawa i tuakamu.”+ 9 Ia e kila o Onani ni kawa oya ena sega ni nona.+ Ni rau dau veiyacovi kei na wati tuakana e dau vakamaumautaka na nona wai ina qele, me kua kina ni dua na kawa i tuakana.+ 10 E ca na ka e cakava ena mata i Jiova, e mani vakamatei koya tale ga.+ 11 E qai tukuna o Juta vei Tema na vugona: “Mo lai tiko ga vakayada ena vale i tamamu me yacova ni sa cauravou o Sela na luvequ tagane,” ni kaya lo o koya: ‘De na mate tale ga o koya me vakataki rau na tuakana.’+ E mani lai tiko voli ga o Tema ena vale i tamana. 12 Toso na gauna, sa qai mate na luvei Sua+ na wati Juta. A muria o Juta na gauna ni vakaloloku, e qai lako cake i Timinaca+ vei ira na daukotiva na nona sipi, o koya kei na nona itokani o Ira na kai Etulama.+ 13 A tukuni vei Tema: “O vugomu sa gole cake tiko qo i Timinaca me lai kotiva na nona sipi.” 14 E mani luvata o koya na nona isulu ni yada, e dara sara e dua tale na isulu, e ovici koya ena dua na iovi e qai ubia na matana. Oti e lai dabe ena icurucuru kei Eneima e toka ena gaunisala i Timinaca, ni raica o koya ni sa cauravou o Sela, ia se sega ni soli o koya me wati Sela.+ 15 Ni raici koya o Juta e nanuma sara ni dua na saqamua, ni ubia tu na matana. 16 E mani gole vakatikitiki vua ena bati ni gaunisala qai kaya: “Yalovinaka, meu veiyacovi mada kei iko,” ni sega ni kila ni o vugona+ ga qori. Ia e tukuna o Tema: “Na cava o na solia vei au me daru veiyacovi kina?” 17 E qai kaya: “Au na vakauta yani e dua na luvenime mai na noqu qelenime.” E sauma o koya: “O na solia e dua na kena ivakadei me yacova ni sa kau mai?” 18 E kaya tale: “Na ivakadei cava meu solia vei iko?” E sauma o koya: “Na nomu mama ivakadei,+ na kena wa, kei na nomu ititoko e tiko e ligamu.” E qai solia yani vua o koya, erau veiyacovi sara, e mani vakabuketetaki Tema. 19 Oti oya e tucake o Tema me gole yani, e luvata nona iovi qai dara na nona isulu ni yada. 20 E qai tala o Juta na nona itokani kai Etulama+ me kauta na luvenime, me kau lesu mai kina na ivakadei ena liga i yalewa, ia e sega vakadua ni kunei koya. 21 E vakatarogi ira na lewenivanua e kea, e kaya: “I vei na saqamua ni valenisoro e dau duri tu e Eneima ena batinisala?” Ia era kaya: “Se sega vakadua ni dua na saqamua ni valenisoro ena vanua qo.” 22 E mani lesu vei Juta, e kaya: “Au sega sara ga ni kunei koya, era kaya tale ga na lewenivanua e kea, ‘Se sega vakadua ni dua na saqamua ni valenisoro me kune ena vanua qo.’” 23 E mani kaya o Juta: “Me sa taura ga na ka kece oya me nona, me daru kua kina ni vakamaduataki. Na ka ga e bibi ni sa kau yani na luvenime qo, ia o sega ni kunei koya.” 24 Ia ni oti e tolu na vula e qai tukuni vei Juta: “A saqamua voli o Tema na vugomu, sa bukete tale ga ena nona saqamua tiko.” E mani kaya o Juta: “Kauti koya mai tuba me vakamatei qai vakamai.”+ 25 Ni sa kau tiko mai tuba o koya, e talatala sara me tukuni vei vugona: “Na tagane e taukena na ka qo e vakabuketetaki au.” E kaya tale: “Yalovinaka, ni raica mada se o cei e nona qo, na mama ivakadei, na kena wa, kei na ititoko.”+ 26 E mani raica o Juta qai kaya: “E yalododonu sara vei au o koya, niu a sega ni soli koya vei Sela na luvequ tagane.”+ Oti oya e sega tale ni veiyacovi kei koya. 27 Ena gauna me vakasucu kina, e tu e nona katonigone na drua. 28 Ni vakasucu tiko o Tema e qai dodoka mai na ligana e dua, sega ni bera ni sa taura na dauveivakasucumi e dua na tikinisulu damudamu qai vesuka i ligana, e kaya: “O ka qo e basika mai liu.” 29 Ia na gauna ga e lokia tale kina na ligana, sa lako mai tuba o tacina, e mani kaya vakadomoilevu na dauveivakasucumi: “Cava o basuka kina na katonigone?” E mani vakayacani o koya me o Feresi.*+ 30 Oti oya e lako mai tuba na tacina e vesu tu e ligana na tikinisulu damudamu, e mani vakayacani me o Sira.+\n^ Kena ibalebale “Kabasu, Kadresu, Kasei.”


1 Samuela 26 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Samuela 26:1-25\nVakabulai Saula tale o Tevita (1-25)\nDoka o Tevita na lumuti nei Jiova (11)\n26 Sa dede era qai lako na lewe i Sifi+ vei Saula e Kipea,+ era kaya: “Vakacava, e vuni tiko o Tevita ena delana o Ekaila donui Jesimoni?”*+ 2 E tucake sara o Saula me lako sobu ina veikau e Sifi kei na 3,000 na tagane digitaki ni Isireli, mera vaqarai Tevita ena veikau e Sifi.+ 3 E keba tiko o Saula ena delana o Ekaila donui Jesimoni ena batinisala. E tiko o Tevita ena veikau qai kila ni muri koya tiko yani o Saula ena veikau. 4 E tala sara eso na yamata o Tevita mera vakadeitaka ni lako dina tiko yani o Saula. 5 Oti e lako o Tevita ina vanua e keba tiko kina o Saula, e raica sara o Tevita na vanua e davo tiko kina o Saula kei Apineri+ na luvei Neri, na iliuliu ni nona mataivalu. E moce tiko ena loma ni keba o Saula kei ira na sotia era keba wavoliti koya tiko. 6 E qai kaya o Tevita vei Eimeleki na Itaiti+ kei na luvei Seruaia+ o Apisai,+ na taci Joapi: “O cei ena lako sobu vata kei au vei Saula ena keba?” E kaya o Apisai: “Au na lako sobu vata kei iko.” 7 E lako sara ena bogi o Tevita kei Apisai vei ira na sotia, erau raica ni moce tu o Saula ena loma ni keba qai coba tu ena qele na nona moto volekata na uluna, e davo wavokiti koya tu o Apineri kei ira na sotia. 8 E kaya sara vei Tevita o Apisai: “Sa solia nikua na Kalou na kemu meca e ligamu.+ Ia qo, yalovinaka meu cokai koya ga vakadua ena moto ina qele, au na sega ni vakaruataka.” 9 E kaya o Tevita vei Apisai: “Kua ni vakamatei koya, o cei me dodoka na ligana vua na lumuti i Jiova+ me qai sega ni cala?”+ 10 E kaya tale o Tevita: “Me vaka ni bula dina tiko o Jiova, ena mokuti koya ga o Jiova,+ se na yaco nona siga+ me mate kina, se na lako sobu ina ivalu me mate kina.+ 11 Ena rai i Jiova, au na sega tu ga ni dodoka na ligaqu vua na lumuti i Jiova!+ Me kau ga na moto e toka volekata na uluna kei na saqa wai me daru lako yani.” 12 E taura sara o Tevita na moto kei na saqa wai e toka volekata na ulu i Saula, rau lako yani. E sega ni dua e kila+ se raici rau, se yadrava nira moce kece tu, ni vakavuna o Jiova me bi na nodra moce. 13 E lako sara yani o Tevita ena yasana adua qai lai duri mai vakayawa ena dela ni ulunivanua, e yawa mai vei ira. 14 E qai kaci yani o Tevita vei ira na sotia nei Saula kei Apineri+ na luvei Neri, e kaya: “O na rogo mai, Apineri?” E sauma o Apineri: “O cei o iko mo kaciva na tui?” 15 E kaya vei Apineri o Tevita: “O iko na tagane? O cei e vakataki iko e Isireli? Na cava o sega ni yadrava tiko kina na nomu turaga na tui? Ni a lako yani e dua na sotia me vakamatea na nomu turaga na tui.+ 16 E sega ni vinaka na ka o cakava. Me vaka ni bula dina tiko o Jiova, e dodonu mo dou mate ni dou sega ni yadrava tiko na nomudou turaga, na lumuti i Jiova.+ Dou veiraiyaki! I vei na nona moto na tui kei na saqa wai+ a tiko volekata na uluna?” 17 E qai kila o Saula na domo i Tevita, e kaya: “Na domomu qori Tevita na luvequ?”+ E kaya o Tevita: “Io na domoqu ga, noqu turaga na tui.” 18 E kaya tale: “Na cava e cemuria tiko kina na nona dauveiqaravi na noqu turaga,+ na cava au cakava, na cava noqu cala?+ 19 Yalovinaka, me rogoca noqu turaga na tui na vosa ni nona dauveiqaravi: Ke uqeti kemuni o Jiova moni vorati au, me vakadonuya* mada o koya na isoro kakana au cabora. Ia ke ra uqeti kemuni na tamata,+ mera cudruvi ena mata i Jiova nira cemuri au nikua meu kua ni duavata kei na ivotavota i Jiova,+ era kaya, ‘Lako, lai qarava na kalou tani!’ 20 Ia qo moni kua ni vakadavea na noqu dra ina qele ena mata i Jiova, ni lako yani na tui Isireli me vaqara e dua na kutu+ me vaka ga ni vakasavi toa ni veikau ena veiulunivanua.” 21 E qai kaya o Saula: “Au sa valavala ca.+ Mo lesu mai na luvequ Tevita, au na sega ni caka ca tale vei iko, ni talei+ e matamu na noqu bula ena siga qo. Io, au sa cakacaka vakalialia, au sa cala vakalevu.” 22 E kaya o Tevita: “Qo na nona moto na tui. Me lako mai e dua na cauravou me mai kauta yani. 23 O Jiova ga ena sauma na noda dui yalododonu+ kei na noda yalodina, ni soli kemuni nikua o Jiova e ligaqu, ia au sega ni via dodoka na ligaqu vua na lumuti i Jiova.+ 24 Raica! Me vaka ga ni talei vei au na nomuni bula ena siga qo, me talei mada ga va qori na noqu bula ena mata i Jiova qai vakabulai au ena ka rarawa+ kece.” 25 E kaya vei Tevita o Saula: “Mo kalougata mada ga na luvequ Tevita. O na cakava sara ga na ka lelevu, o na rawata vinaka sara.”+ E qai lako yani o Tevita, e lesu o Saula ina nona itikotiko.+\n^ Se rawa ni, “vanua dravuisiga, vanua talasiga.”\n^ Ipe., “boica.”\n1 Samuela 26


Sala Mo Vakaukauataka Kina Nomu Vakabauta Vua na Kalou | Loloma ni Kalou\n“Moni Vakaukauataki ena Yavu ni Nomuni Vakabauta Savasava”\n“Moni vakaukauataki ena yavu ni nomuni vakabauta savasava, . . . Ni tiko ga ena loloma ni Kalou.”—JUTA 20, 21.\n1, 2. Na cava meda cakava meda kaukaua da qai bulabula tiko kina vakayago, cava e bibi kina?\nEDA dau vinakata kece meda tubu bulabula qai kaukaua vakayago. E bibi gona meda kania na kakana bulabula, vakaukaua yago, meda qarauna vinaka tale ga noda bula. E vinakati kina na sasaga, ia eda na sega ni soro koso ni vakatau tiko kina na noda bula ena gauna qo kei na kena se bera mai. Ia e dua tale ga na mataqali tubu meda na kauaitaka. Na tubu cava ya?\n2 A tukuna na tubu qori na tisaipeli o Juta ni uqeti ira na lotu vaKarisito mera “tiko ga ena loloma ni Kalou,” a vakaraitaka tale ga na ka mera cakava: “Moni vakaukauataki ena yavu ni nomuni vakabauta savasava.” (Juta 20, 21) Na cava meda cakava me kaukaua kina noda vakabauta meda tiko ga kina ena loloma ni Kalou? Meda veivosakitaka mada e tolu na ka bibi meda kauaitaka.\nVAKAUKAUATAKA TIKO GA NODA VAKABAUTA NA IVAKATAGEDEGEDE DODONU I JIOVA\n3-5. (a) Na rai cava e via vakacalai iko kina o Setani me baleta na ivakatagedegede i Jiova? (b) Meda raica vakacava na ivakatagedegede ni Kalou, me uqeti keda vakacava qori? Vakatauvatana.\n3 Na imatai ni ka meda cakava, meda vaqaqacotaka noda vakabauta na lawa ni Kalou. Mai na ka eda sa vulica ena ivola qo, sa na matata tiko vei keda eso na ivakatagedegede dodonu i Jiova me baleta na itovo. Cava noda rai ena tikina qori? E vinakata o Setani me vakacalai keda, meda nanuma ni lawa i Jiova, nona ivakavuvuli kei na nona ivakatagedegede e veivakalolomataki se yalana noda galala. A mana na iwalewale qori mai Iteni, se vakayagataka tiko ga me yacovi keda mai nikua. (Vakatekivu 3:1-6) O na vakacalai tale beka ga? Ena vakatau qori ena nomu ivakarau ni rai.\n4 Kena ivakatautauvata: O taubale tiko ena dua na lomaniba ni senikau, o qai raica ni vakabai tu e dua na yasana. E totoka na irairai ni vanua e vakabai tu. De o nanuma ni yalana na nomu galala na bai. Ia ni o rai vinaka e lomaniba, o raica ni wavoki voli kina e dua na laione daukata e vaqara kena! O sa qai kila e kea na yaga ni bai—me itataqomaki. E vakamuri iko tale tiko beka ga nikua e dua na meca rerevaki? Na iVolatabu e veivakasalataki: “Moni yalomatua, ni yadra tiko. E veilakoyaki voli na kemuni meca, na Tevoro, me vaka na laione e tagi, e vakasaqara tiko e dua me tiloma.”—1 Pita 5:8.\n5 O Setani na meca rerevaki. E vakarautaka gona o Jiova na nona lawa me taqomaki keda mai “na ivadi qaseqase” ni Tevoro ni sega ni vinakata me rawai keda o Setani. (Efeso 6:11) Nida vakananuma tiko na lawa ni Kalou, me tiko vei keda na rai ni lomani keda na Tamada vakalomalagi. Eda na lomavakacegu da qai marau ke va qori noda rai me baleta na lawa ni Kalou. A vola na tisaipeli o Jemesa: “O koya e dikeva na lawa uasivi ni veisereki qai muria tiko ga, ena marautaka na ka e cakava.”—Jemesa 1:25.\n6. Cava na sala vinaka duadua me vakaukauataki kina noda vakabauta na lawa kei na ivakavuvuli dodonu ni Kalou? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki.\n6 Na noda muria na ivakaro ni Kalou e sala vinaka duadua meda vakaukauataka kina noda vakabauta na Vunilawa kei na nona lawa uasivi. Kena ivakaraitaki, e okati ena “lawa i Karisito” na nona ivakaro meda vakavulici ira eso tale ena “ka kece [e] vakarota.” (Kalatia 6:2; Maciu 28:19, 20) E bibi tale ga vei keda na lotu vaKarisito na ivakaro me baleta na sosoqoni vata kei na noda veivakayaloqaqataki. (Iperiu 10:24, 25) Eda vakaroti tale ga meda masu wasoma vei Jiova mai vu ni lomada. (Maciu 6:5-8; 1 Cesalonaika 5:17) Nida muria na ivakaro va qori, eda na vakadinadinataka nira idusidusi vakayalololoma. Eda na vakila na marau kei na lomavakacegu eda sega ni kunea ena vuravura leqaleqa qo. Ena kaukaua noda vakabauta ke da vakasamataka vakatitobu na sala e yaga kina vei keda yadua na kena muri na lawa ni Kalou.\n7, 8. E veivakacegui vakacava na Vosa ni Kalou vei ira na leqataka de ra sega ni cakava tiko ga na ka dodonu?\n7 Eso era leqataka ni na dredre mera muria tiko ga na lawa i Jiova. Era lomaleqa de guce nodra sasaga. Ke va qori nomu rai, nanuma na vosa qo i Jiova: “O yau o Jiova na nomu Kalou, o koya e vakavulici iko mo vinaka kina, o koya e tuberi iko ena sala mo lakova. Kevaka wale ga o rogoca na noqu ivakaro! ena vaka na uciwai na nomu vakacegu, ena vaka na ua ni wasawasa na nomu cakadodonu.” (Aisea 48:17, 18) O dau vakasamataka na veivakacegui ni vosa qori i Jiova?\n8 E tukuna o Jiova ni na yaga vei keda noda vakarorogo vua. Ke da cakava qori, e yalataka ni na vakalougatataki keda ena rua na sala. Kena imatai, ena tawamudu na vakacegu eda na vakila me vaka ga na uciwai e sega ni mudu na kena drodro. iKarua, noda yalododonu ena vaka na ua ni wasawasa. Ni o sarava toka na veitaravi ni so ni ua mai matasawa, o na rairai vakila ni na tudei qai tawamudu na ka o raica tiko ya. O Jiova e tukuna ni na va ya na tawamudu ni nomu yalododonu—o na rawa ni cakava tiko ga na ka dodonu ke o vakarorogo vei Jiova. Ena sega vakadua ni laiva mo bale ke o saga tiko ga mo yalodina vua! (Wilika Same 55:22.) Na yalayala totoka qori i Jiova ena vakataudeitaka nomu vakabauti koya kei na nona ivakatagedegede dodonu!\n9, 10. (a) Cava e isausau totoka kina nona saga na lotu vaKarisito me matua vakayalo? (b) E vakavumarau vakacava na noda vakatotomuria na rai i Jiova?\n9 Na kena ikarua, meda muria na vosa uqeti vakalou qo: “Meda saga sara meda matua.” (Iperiu 6:1) Dua na isausau totoka me sauva na lotu vaKarisito ya me matua vakayalo. Eda na sega ni uasivi rawa ena gauna qo, ia eda rawa ni matua vakayalo. Eda na marautaka vakalevu noda qaravi Jiova ke da toso meda matua vakayalo. Na vuna?\n10 Na lotu vaKarisito matua ena tiko vua na rai i Jiova. (Joni 4:23) A vola o Paula: “O ira na vakayago era na vakabibitaka ga na ka vakayago, o ira na vakayalo era na vakabibitaka ga na ka vakayalo.” (Roma 8:5) E sega ni vakavumarau na rai vakayago baleta e tawaveinanumi, qiqo, qai vakaliuci kina na veika vakayago. Na rai vakayalo e vakavumarau ni vakaliuci kina na “Kalou mamarau” o Jiova. (1 Timoci 1:11) O koya e matua vakayalo e gu na lomana me vakamarautaki Jiova qai marau ni vakatovolei. Na vuna? E gauna vinaka meda vakalasui Setani kina da qai vakamarautaki Jiova ena noda yalodina.—Vosa Vakaibalebale 27:11; wilika Jemesa 1:2, 3.\n11, 12. (a) Cava e kaya o Paula me baleta na noda “vakasama” na lotu vaKarisito, cava na ibalebale ni vosa e vakadewataki me ‘vakavulica’? (b) Na cava e gadrevi me kaukaua qai yavala vinaka kina na yago?\n11 Na noda kaukaua kei na noda matua vakayalo ena rawati ga ena vuli. E tukuni ena iVolatabu: “Na kakana dina e rauti ira na matua era vakayagataka nodra vakasama, ya na vuna e vakavulici kina nodra vakasama me vakaduiduitaka na ka e donu mai na ka e cala.” (Iperiu 5:14) Nona tukuna o Paula meda ‘vakavulica’ noda vakasama, a vakayagataka na vosa vaKirisi e rairai dau cavuti vei ira na dau vakaukauayago ni Kirisi ena imatai ni senitiuri qai rawa ni vakadewataki me vuli se ‘tereni me vakataki koya e dausolivukivuki.’ Vakasamataka mada na veika e okati ena vuli qo.\nNa dausolivukivuki e terenitaka na yagona ena nona vakaukauayago\n12 Ena gauna eda sucu kina, eda sega ni lewa rawa na ka e cakava na veitikiniyagoda. Kena ivakaraitaki, na gone sucuvou e sega ni kila na vanua e tu kina na yavana kei na ligana. E dau yalovaka kina vakaveitalia na ligana qai kurabuitaka ena so na gauna nona roba ga na matana. Ia ni cakava wasoma qori, sa na lewa rawa na veitikiniyagona kei na ka me cakava. Sa na tekivu qasi, toso na gauna sa na tucake, taubale, oti sa cici sara. * Ia vakacava o koya na dausolivukivuki? Ni o raica na malumu ni yagona ni lade qai ulasauvesu ena kena gauna dodonu, o na rawa ga ni kaya ni sa vakatovotovo voli mai ena dua na gauna balavu. Sega ni tu tu ga sa kenadau na dausolivukivuki—e rawata qori ena vica vata na aua e dau tereni tiko kina. Ia e tukuna na iVolatabu ni “yaga vakalailai ga” na vakaukaua yago va qo. E yaga cake sara noda vakavulica noda vakasama ena veika vakayalo!—1 Timoci 4:8.\n13. Eda na vakavulica vakacava na noda vakasama?\n13 E levu na ka e veivosakitaki ena ivola qo ena yaga ena nomu vakavulica na nomu vakasama mo matua kina vakayalo, mo yalodina tiko ga vei Jiova. Ni o vakatulewa e veisiga, vakananuma vakatitobu na ivakavuvuli kei na lawa ni Kalou qai masulaka. Ena vinaka mo dau taroga: ‘Na lawa se ivakavuvuli cava e vauca na ka meu vakatulewa kina? Au na bulataka vakacava? Au na vakamarautaka vakacava na Tamaqu vakalomalagi?’ (Wilika Vosa Vakaibalebale 3:5, 6; Jemesa 1:5.) Ena vakavulici vinaka na nomu vakasama ke o dau vakananuma na lawa kei na ivakavuvuli vakaivolatabu ni o vakatulewa. O na matua o qai tubu cake tiko ga vakayalo.\n14. Cava meda taleitaka me rawa nida tubu vakayalo, cava meda qarauna?\n14 Na noda matua vakayalo e sega ni kena ibalebale ni sa na mudu noda sasaga meda tubu tiko ga vakayalo. Ni vakatau ena kakana na noda tubu, e kaya kina o Paula: “Na kakana dina e rauti ira na matua.” E bibi gona mo kana tiko ga vakayalo me kaukaua kina nomu vakabauta. O na vuku ke o bulataka na ka o vulica. E tukuna na iVolatabu: “E bibi sara na vuku.” E bibi me vu mai lomada noda taleitaka na ka dina e vakarautaka ena vukuda na Tamada. (Vosa Vakaibalebale 4:5-7; 1 Pita 2:2) Ia meda qarauna me kua nida dokadoka ke levu na ka eda kila se da vuku vakayalo. Meda dikevi keda wasoma de kadre qai vakawakana e lomada na dokadoka se so tale noda malumalumu. E vola o Paula: “Ni dikevi kemuni tiko ga se oni tudei tiko ena vakabauta se sega, ni dau vakadeitaka se o cei dina o kemuni.”—2 Korinica 13:5.\n15. Cava e bibi kina na loloma ena noda tubu tiko ga vakayalo?\n15 Ena rairai kaukaua qai bulabula vakayago e dua, ia ena vinakati me kana tiko ga qai qarauna vinaka nona bula. Na cava ena vinakati meda matua da qai dei tiko ga kina vakayalo? E bibi duadua na loloma. Meda lomani Jiova tiko ga kei ira na tacida vakayalo. Ena tawayaga noda kilaka kei na veika vinaka eda cakava ke da sega ni loloma—ena vaka ga na rorogo karakaraivisa. (1 Korinica 13:1-3) Ke da dauloloma, eda na lotu vaKarisito matua da qai tubu tiko ga vakayalo.\nRAICA DEI NA INUINUI E VAKARAUTAKA O JIOVA\n16. Na rai cava e veivecei kina o Setani, na itataqomaki cava e vakarautaka o Jiova?\n16 Kena ikatolu, meda raica dei na inuinui e vakarautaka o Jiova. Ena vinakati meda qarauna noda rai. O Setani na iliuliu ni vuravura qo e matai na veivecei ena rai e veivakayalolailaitaki, meda beci keda, da sega ni veinuitaki, se nanuma nida tawayaga. (Efeso 2:2) Na rai va qori e rawa ni vakaleqa e dua na lotu vaKarisito me vaka ga na rerevaki ni kau vuca ena dua na vale. Eda marau ni vakarautaka o Jiova na inuinui me noda itataqomaki.\n17. E vakamacalataki vakacava ena iVolatabu na bibi ni inuinui?\n17 E tukuni ena iVolatabu na iyaragi vakayalo kece meda tokara ena noda valuti Setani kei na nona vuravura. Na isala se “inuinui ni bula” e dua na iyaragi e bibi meda tokara. (1 Cesalonaika 5:8) Ena gauna vakaivolatabu e dau kila na sotia ni na vakaleqai totolo ke sega na nona isala. Ni caka mai na kaukamea qai vakabiri wavoki e loma na leca, ena taqomaki vinaka na ulu. Me vaka ga na kena taqomaka na ulu na isala, na inuinui tale ga ena taqomaka na noda vakasama se ivakarau ni rai.\n18, 19. Na ivakaraitaki cava a kotora o Jisu me baleta nona dei tiko ga ena inuinui, eda na vakatotomuri koya vakacava?\n18 E ivakaraitaki vinaka duadua o Jisu ena nona dei tiko ga ena inuinui. Vakasamataka na veika rarawa a sotava ena iotioti ni bogi ni nona bula e vuravura. A liumuritaki koya e dua na nona itokani voleka. Dua tale a cakitaki koya. Ratou vakanadakui koya na kena vo ni ratou dro. Era cati koya na kainona, ra cikevi ira na sotia ni Roma mera vakararawataki Jisu ra qai vakamatei koya. E rawa ni tukuni ni torosobu dina na ka dredre a sotava o Jisu, qai ca sara mai na ka rarawa eda na vakila. Ia a vosota vakacava? E kaya na Iperiu 12:2: “Ena vuku ni marau e tu e matana, e vosota kina na kaunirarawa qai sega ni dua na ka vua me vakamaduataki, e sa dabe tale ga ena ligaimatau ni itikotiko vakaturaga ni Kalou.” Io, a dei tiko ga o Jisu ena “marau e tu e matana.”\n19 Na marau cava a tu e mata i Jisu? Nona kila ni na vakalagilagi na yaca tabu i Jiova ke vosota na veika rarawa e sotava. Qori e ivakadinadina vinaka duadua me vakalasui kina o Setani. Sega tale ni dua na inuinui me vakamarautaki Jisu vakalevu! A kila tale ga o Jisu ni na vakalougatataka o Jiova nona yalodina—sega ni dede rau sa na tiko vata tale vakaveitamani. Ena gauna mada ga ni rarawa, a dei tiko ga o Jisu ena nona inuinui. Meda cakava tale ga qori. E tiko tale ga na ka marautaki eda nuitaka. O Jiova e vakacolati keda ena itavi dokai meda vakalagilagia na yacana tabu. Eda rawa tale ga ni vakalasui Setani ena noda digi Jiova me noda iLiuliu da qai tiko ga ena nona loloma se mani veivakatovolei se veitemaki cava eda sotava.\n20. Ena donu tiko ga vakacava nomu rai, ena dei vakacava nomu inuinui?\n20 E vinakata sara ga o Jiova me vakalougatataki ira na nona tamata yalodina. (Aisea 30:18; wilika Malakai 3:10.) E marau ni solia vei ira na nona dauveiqaravi na veika era gadreva. (Same 37:4) Mo dei gona ena nomu inuinui mo raica na vakayacori ni vosa ni yalayala i Jiova. Mo kua ni rawai ena rai ni vuravura i Setani, ni cala, torosobu, qai veivakacalai. Ke o kila ni sa curu vakamalua tiko ena nomu vakasama kei na lomamu na yalo ni vuravura, masu vagumatua vei Jiova me solia vei iko “na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.” Qori ena taqomaka na lomamu kei na nomu vakasama.—Filipai 4:6, 7.\n21, 22. (a) Na inuinui totoka cava era mareqeta na “isoqosoqo levu”? (b) Na cava e talei duadua vei iko me baleta na inuinui, cava nomu inakinaki?\n21 Sa bau dua dina na inuinui totoka meda dau vakasamataka! Vakasamataka na bula o na marautaka ke o lewe ni “isoqosoqo levu” e bula sivia na “veivakararawataki levu.” (Vakatakila 7:9, 14) Sega ni tukuni rawa na vakacegu o na vakila ni sa na yali vakadua o Setani kei ira na timoni. Ena gauna qo eda sega ni vakuai ena veivakacalai i Setani, se vakaevei? Ia ni sa na muduki nona veivakacalai, ena vakavumarau noda veivuke ena vukici ni vuravura me parataisi ena veidusimaki i Jisu kei ira nona itokani le 144,000! Sa na dua na gauna totoka ni sa na sega na tauvimate se cava tale e vakaleqai tu kina na yagoda, era na vakaturi tale na wekada lomani, da marautaka tale ga na bula a nakita taumada na Kalou me baleti keda! Ni sa vakalesui mai na bula uasivi, eda na qai marautaka na veivakalougatataki e tukuni ena Roma 8:21, “na galala lagilagi era vakila tu na luve ni Kalou.”\n22 E sega ni tukuni rawa na galala e via solia vei keda o Jiova. Ia e vakatau qori ena noda talairawarawa. Ena yaga beka na noda sasaga e veisiga meda talairawarawa vei Jiova? Io, e vaka kina. O koya gona, meda vakaukauataka tiko ga na yavu ni noda vakabauta savasava me tawamudu kina noda tiko ena loloma ni Kalou!\n^ para. 12 Era kaya na saenisi ni toso na gauna sa na qai matau noda vakayagataka na veitikiniyagoda, meda lewa tale ga na ka eda cakava ena yavada kei na ligada. Kena ivakaraitaki, rawa nida vakasausau nida bobo tu. A sega ni lewa rawa tu na yavala ni veitikiniyagona e dua na marama. Ni yaco qori, a sega kina ni tucake, taubale, se dabe rawa.\niMeli iMeli “Moni Vakaukauataki ena Yavu ni Nomuni Vakabauta Savasava”\nRa iTabagone—Oni na Vakayagataka Vakacava Nomuni Bula?


Jisu, na iVakatawanisipi Vinaka | Bula i Jisu\nNa iVakatawanisipi Vinaka kei na Bainisipi\nCAVUTA O JISU NA IVAKATAWANISIPI VINAKA KEI NA BAINISIPI\nNi veivakavulici tiko e Jutia o Jisu, e cavuta sara e dua na ka era na kila rawarawa na vakarorogo, qori na sipi kei na bainisipi. Nona vosa vakatautauvata qori era rairai nanuma lesu kina na Jiu na vosa i Tevita: “E noqu iVakatawa o Jiova. Au na sega ni leqataka e dua na ka. E vakadavori au ena vanua veico drokadroka.” (Same 23:1, 2) E veisureti ena dua tale na same o Tevita: “Meda tekiduru e mata i Jiova na Dauveibuli. Ni noda Kalou o koya, eda tamata tale ga ni nona veico.” (Same 95:6, 7) Kena ibalebale sa dede nodra vakatauvatani voli mai ena dua na qelenisipi na Isireli era vakarurugi ena Lawa.\nO ira na “sipi” qori era tiko ena “bainisipi” nira vakarurugi ena veiyalayalati ni Lawa a soli vei Mosese ena gauna ga era sucu kina. Na Lawa e vaka na bai, e taqomaki ira na Isireli mai na nodra ivalavala dukadukali na lewenivanua era sega ni vauci ena Lawa. Ia era vakalolomataki ira na qelenisipi ni Kalou eso na Isireli. E kaya o Jisu: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, o koya e sega ni curu ena katuba ni bainisipi, e kaba ga ena duatani tale na vanua, e daubutako e daukocokoco tale ga. Ia na ivakatawanisipi ena curu e katuba.”—Joni 10:1, 2.\nDe dua era na vakasamataka na lewenivanua nodra kaya eso nira Mesaia se Karisito. O ira qori era vaka na daubutako ra qai daukocokoco. E bibi gona mera kua ni muri ira na dauveidabui va qori na lewenivanua, mera muria ga na “ivakatawanisipi,” ni a tukuna o Jisu:\n“Na ivakatawa ni katuba e dolava na katuba vua na ivakatawanisipi, era rogoca na domona na sipi. E kacivi ira nona sipi ena yacadra qai kauti ira i tuba. Ni sa kauti ira kece i tuba na nona sipi, ena liu tiko ra qai muri koya na sipi nira kila na domona. Era na sega sara ni muria na vulagi, era na dro nira sega ni kila na domo ni vulagi.”—Joni 10:3-5.\nE vaka na ivakatawa ni katuba o Joni na Dauveipapitaisotaki, qai tukuna ena dua na gauna mera muri Jisu o ira na vakarurugi ena Lawa. Eso na sipi e Kalili kei Jutia era rogoca na domo i Jisu. Ia ena “kauti ira” e vei? Cava ena yaco nira muri koya? Nira rogoca na vosa vakatautauvata qori eso, era lomatarotaro nira “sega ni kila na ka e tukuna tiko vei ira.”—Joni 10:6.\nE vakamacalataka o Jisu: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, o yau na katuba ni sipi. O ira kece era vakalecaleca mai era daubutako ra qai daukocokoco, ia o ira na sipi era sega ni rogoci ira. O yau na katuba. O koya e curu kina ena vakabulai, ni curu yani se curu mai ena kunea na kakana.”—Joni 10:7-9.\nMacala eke ni tukuna tiko o Jisu e dua na ka vou. Era kila na vakarorogo ni o Jisu e sega ni katuba ni Lawa ni veiyalayalati, sa muri voli mai ena vica na senitiuri. De dua e vakaibalebaletaka tiko o koya ni na “kauti ira” na sipi ena dua tale na bainisipi. Ia cava ena yaco?\nE vakamacalataka tale o Jisu me baleta na nona itavi: “Au lako mai mera rawata na bula, mera rawata sara vakalevu. O yau na ivakatawa vinaka. Na ivakatawa vinaka e solia nona bula ena vukudra na sipi.” (Joni 10:10, 11) A vakayaloqaqataki ratou nona tisaipeli ena dua na gauna ni kaya: “Dou kua ni rere na qelenisipi lailai, ni sa vakadonuya na Tamamudou me solia vei kemudou na Matanitu.” (Luke 12:32) Kena ibalebale o Jisu ena kauti ira na “qelenisipi lailai” ena bainisipi vou, mera “rawata na bula, mera rawata sara vakalevu.” Dua dina na ka dokai mera lewe ni qelenisipi qori!\nE tomana o Jisu: “Eso tale noqu sipi era sega ni tiko ena bai qo au na kauti ira tale ga mai, era na rogoca na domoqu, ena qai dua ga na qelenisipi, dua ga na kena ivakatawa.” (Joni 10:16) Ni tukuni nira “sega ni tiko ena bai qo” ‘eso tale na sipi,’ e kena ibalebale nira sega ni tiko ena nodra bainisipi na “qelenisipi lailai” era na veiliutaki ena Matanitu ni Kalou. E duidui na inuinui ni rua na bainisipi, ia ena yaga ruarua ina ilawalawa qori na itavi i Jisu. E kaya o Jisu: “Qo na vuna e lomani au kina o Tamaqu niu solia noqu bula, ena qai solia tale vei au.”—Joni 10:17.\nEra tukuna e levu na vakarorogo: “E curumi koya tiko na timoni, sa leqa nona vakasama.” Ia eso tale era taleitaka na ka era rogoca, era via muria na iVakatawanisipi Vinaka. Era kaya: “E sega ni vosa va qo na tamata e curumi koya na timoni. Na timoni e sega ni rawa ni vakavuna me rai na mataboko!” (Joni 10:20, 21) Era vakaibalebaletaka tiko qori ena nona vakabula o Jisu na tagane e sucu mataboko.\nNa cava era taura rawa na Jiu ni cavuta o Jisu na sipi kei na bainisipi?\nO cei e tukuna o Jisu ni iVakatawanisipi Vinaka? Ena kauti ira e vei na sipi?\nNa rua na bainisipi cava era na kau kina na sipi era muri Jisu?\nBula ena Gauna Vakaivolatabu na iVakatawanisipi\niMeli iMeli Na iVakatawanisipi Vinaka kei na Bainisipi\njy wase 80 t. 186-187


Sekeriteri liu ni veiqaravi ni Luxury ni waqavuka Charter ni vuka kei na ni waqavuka e waqavuka. Vakarautaka e dua na waqavuka Charter mai se ki na nomu icavacava ka tarava me baleta na bisinisi, leqa tubukoso se yadudua! Vaqara na kabani vinaka duadua me oneway vakalawataki na yavana na vakalailaitaki kena isau na kena isau. A buli na Charter ni cagi o Advisors me laki osooso executives, ivukevuke liu, kei na wele flyers e dua na consultative ni waqavuka vakaitaukei. Na noda waqavuka Charter broker veiqaravi cater ki na vuqa na veimataqali clients e vuravura taucoko; e sega ni levu na kerekere, lailai sara, se mai na veika wale.


Wase 1—Dolea ena Vakavinavinaka na Loloma i Jiova—Eda na Vakalougatataki Kina — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 11/01 t. 8\nWase 1—Dolea ena Vakavinavinaka na Loloma i Jiova—Eda na Vakalougatataki Kina\n“Vunau e Veivale”\nSere Vei Jiova\n‘Vunau e Veivale’\n“Sere ena Marau” Vei Jiova\n1 E vola na yapositolo o Joni: “Eda sa lomani koya [na Kalou], e na vuku ni sa taumada na nona loloma vei keda.” (1 Joni 4:19) Nida vakasamataka na levu ni ka e solia o Jiova vei keda, e uqeti keda meda dolea ena vakavinavinaka. E ivakaraitaki e ke o Jisu ena nona vunautaka ena talairawarawa na yaca ni Kalou kei na nona Matanitu. (Joni 14:31) Meda raica mada e so na sala e rawa nida dolea kina ena vakavinavinaka na loloma i Jiova kei na veivakalougatataki eda rawata kina.\n2 Vunau e Veivale: A vakavulici iratou na nona tisaipeli o Jisu ena sala me ratou vunautaka kina na Matanitu ni Kalou. E matata vakasigalevu mai na nona veidusimaki ni dodonu me ratou lako e veivale ena nodratou vakatetea na itukutuku vinaka. (Luke 9:1-6; 10:1-7) Ke ra sega ni kauai na itaukeinivale se da vakacacani eda na lako tiko ga, nida lomana na Kalou, da lomani ira tale ga na wekada. Ia e yaga tale ga vei keda meda lako tiko ga, ni vakaukauataka se vakadeitaka vinaka na noda vakabauta, me ramase tiko ga kina na noda inuinui.\n3 Ena nodra veidusimaki na agilosi eda sa kunea e vuqa era via kania ka gunuva na ka dina. (Vkta. 14:6) Era kaya e so na itaukeinivale na veitaudonui ni nodra masuta tiko na veivuke, ra tokatu sara ena nodra matanikatuba na iVakadinadina. Mai na yanuyanu na Caribbean, eratou lako tiko e veivale e rua na iVakadinadina uabula kei na dua na gone. Ni rau sa nanuma na qase me sa rauta na nodratou cakacaka ena siga oya, e se lako ga o gone, lai tukituki sara ena vale e tarava. E dolava na katuba e dua na goneyalewa. Rau mani tini lakovi koya tale yani na goneyalewa oqo na iVakadinadina uabula me ratou lai veitalanoa. Ni sureti iratou ina nona lomanivale, e vakamacalataka ni se qai masuta tiko ga na Kalou de rawa ni vakatalai ira yani na iVakadinadina mera lai vakavulici koya ena iVolatabu!\n4 Vunau ena Salatu: Na vunau ena salatu e dua na sala vinaka meda vunau kina, ni sa qai dredre tiko ga na kunei ira na lewenivanua ena nodra vale. Qai levu era tu ena veivale e sega nida sikova rawa nida vunau yani, se era tu ena veikoro e vakatabui meda vunau kina. Ia nida via dolea ena vakavinavinaka na loloma i Jiova, eda na vakayagataka na sala kece e rawa meda tarai ira kina na lewenivanua ena itukutuku ni Matanitu ni Kalou, okati kina na noda vunau ena salatu.—Vkai. 1:20, 21.\n5 Veisikovi Lesu: Eda vaqarai ira tiko “era kauaitaka na nodra gagadre vakayalo.” O koya gona, meda solia na noda vinaka taucoko mera vakacegui kina. (Maciu 5:3, NW) Ena okati e ke na noda lesuvi ira meda lai vakasuasuataka na sore ni ka dina eda sa teivaka. (1 Kor. 3:6-8) E dua na tacida yalewa mai Ositerelia a solia e dua na ivolacebaceba vua e dua na marama e vaka ni sega soti ni tataleitaki. Ia e saga ga na tacida yalewa me lai sotavi koya tale na marama oqo ena nona vale. Ni rau sota tale, a kaya na marama oqo vua na tacida yalewa ni lai volia sara ga e dua na iVolatabu saulevu ni oti na imatai ni nodrau sota. Sa tekivu vuli sara kei koya na tacida yalewa!\n6 Vakayaco Vuli iVolatabu: Oqo e rawa ni tiki ni noda cakacaka vakaitalatala e marautaki qai yaga duadua. E ka ni veivakalougatataki na noda vukea e dua me kilai Jiova, noda raica na nona veisautaka na nona bula me vakamarautaki Jiova, da qai raica na nona papitaiso me lotu Vakarisito me ivakaraitaki ni nona sa yalataka na nona bula vua na Kalou!—1 Ces. 2:20; 3 Joni 4.\n7 Ena Noda Cakacaka Vakaitalatala ni Matanitu e tarava, eda na veitalanoataka kina e so tale na veivakalougatataki e lako mai ena noda dolea ena vakavinavinaka na loloma i Jiova.


E tekivu na Coinbase na vakatovotovo iotioti ni Segwit - Blockchain News\nFeperueri 6, 2018 veiqaravi\nE tekivu na Coinbase na vakatovotovo iotioti ni Segwit\nRa sa kacivaka na Coinbase ena Twitter ni SegWit ni Bitcoin vakatovotovo e ena kena iotioti ni veituvaki eso, ka sa vakarautaki tu me baleta na Bitcoin vakauta ka ciqomi ena “vica na macawa ka tarava.” Oqo e kena inaki me vakalailaitaka na Bitcoin ’ s icurucuru kei na gauna ni sausaumi, ka kena ikuri vakalailaitaka sobu na icolacola ena kena isema.\nBTC: Ira na vakaisa ni USD ena Coinbase ’ s GDAX veisoli itukutuku me baleta na me baleta na 5% ni bitcoin ’ s vucesa ena veisiga na voliumu, me vaka na CoinMarketCap. Ena dua na gauna mo vakuria ena na tale eso Coinbase broker veiqaravi BTC, tale eso na pea ni ilavo kei na so tale na vakayagataki ilavo e ’ s taqomaki vinaka kina ni nanuma ni a yaco oqo e dua na iwase levu ni vakayagataki ilavo ena veisiga mai na Coinbase/GDAX.\nNi sa vaka oqori na veivakatorocaketaki oqo sa rawa ni feasibly e dua na revurevu ni rawa me kilai e vuravura raraba na gauna ni cakacaka ni Bitcoin kei na icurucuru.\nNa cava a yaco ki na isau ni Binance kei na ni sa tekivu na bids\nE dina na yalayala e....\nMercedes vakarautaki Crypto na tiki ni siliva me kena isau Eco-draiva tiko\nDaimler, na Jamani ...\nIliuliu ni NASDAQ: Crypto....\nSa oti na duru:Ena duidui na matanitu, e rawa me duidui na isau ni bitcoin\nTarava na duru:Lewe va wale ga na veisau ni Crypto talairawarawa ki na veika e gadrevi ni na regulator ni Ceva kei Korea


Joni 20 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Joni 20:1-31\nLala na ibulubulu (1-10)\nRairai o Jisu vei Meri Makitala (11-18)\nRairai o Jisu vei ratou na nona tisaipeli (19-23)\nVakatitiqa o Tomasi ia qai vakabauta (24-29)\niNaki ni ivolavivigi qo (30, 31)\n20 Ena imatai ni siga ni macawa ni se buto e sou ina ibulubulu* o Meri Makitala.+ E raica ni sa vaqiqici tani tu na vatu mai na ibulubulu.*+ 2 E mani cici vei Saimoni Pita kei na tisaipeli e dau lomana o Jisu+ qai tukuna vei rau: “Era sa kauta na Turaga mai na ibulubulu,+ ia keitou sega ni kila na vanua era vakadavori koya kina.” 3 Erau sa qai biubiu o Pita kei na tisaipeli adua me rau lako ina ibulubulu. 4 Erau cici ruarua yani, ia e sivi Pita na tisaipeli adua ni sa bau totolo sara ga na nona cici mani liu ina ibulubulu. 5 Ni iro yani e raica sara na isulu lineni,+ ia e sega ni curu i loma. 6 Sa qai muri koya yani o Saimoni Pita, e curu sara ina ibulubulu, e raica tale ga ni sa tu e ra na isulu lineni. 7 Na isulu a viviraki e ulu i Jisu sa sega ni biu vata tu kei na ivovo ni tikinisulu, ia e sa vivi qai biu toka vakatikitiki. 8 Gauna vata ya e curu yani i loma na tisaipeli a liu vei rau ina ibulubulu, e raica, sa qai vakadinata. 9 Ni rau se sega ni kila na ka e tukuni ena tikinivolatabu ni dodonu me vakaturi mai na mate.+ 10 Erau mani lesu na tisaipeli i nodrau vale. 11 Ia o Meri e duri tu ga e tuba volekata na ibulubulu, e tagi voli. Ni se tagi tiko ga, e iro sara i loma ni ibulubulu, 12 qai raica e rua na agilosi+ erau vakaisulu vulavula ni rau dabe toka ena vanua a vakadavori kina na yago i Jisu, dua e uluna, dua e yavana. 13 Erau tarogi koya: “Na cava o tagica tiko?” E kaya vei rau: “Era sa kauta na noqu Turaga, au sega ni kila na vanua era vakadavora kina.” 14 Ni cavuta oti na vosa ya, e raivuki qai raici Jisu ni duri tu, ia e sega ni kila ni o Jisu.+ 15 E qai kaya vei Meri o Jisu: “Na cava o tagica tiko? O vaqarai cei?” E nanuma o Meri ni rau veivosaki tiko kei na dausasamaki, mani kaya vua: “Isa kemuni, ke oni sa kauti koya ina dua tale na vanua, yalovinaka ni tukuna vei au meu rawa ni lai maroroya na yagona.” 16 E kaya vua o Jisu: “Meri!” E vuki mai o Meri qai kaya vua ena vosa vakaIperiu: “Raponai!” (kena ibalebale “Qasenivuli!”) 17 E kaya vua o Jisu: “Kua ni tarai au tiko niu se bera ni lako vei Tamaqu. Mo lako ga vei ratou na taciqu+ qai kaya vei ratou, ‘Au sa lako cake vei Tamaqu,+ na Tamamudou tale ga, vua na noqu Kalou,+ na nomudou Kalou tale ga.’” 18 E lako o Meri Makitala qai tukuna vei ratou na tisaipeli. E kaya: “Au sa raica na Turaga!” E tukuna tale ga vei ratou na ka e tukuna vua.+ 19 Ena yakavi ni imatai ni siga ni macawa, ni loka tu na katuba ena vale eratou tiko kina na tisaipeli ni ratou rerevaki ira na Jiu, e lako yani o Jisu lai tucake tu ena kedratou maliwa qai kaya vei ratou: “Me nomudou mada ga na vakacegu.”+ 20 Ni cavuta oti qori, e qai vakaraitaka vei ratou na ligana kei na sarisarina.+ Dua na ka nodratou marau na tisaipeli ni ratou raica na Turaga.+ 21 E tukuna tale vei ratou o Jisu: “Me nomudou mada ga na vakacegu.+ Au sa talai kemudou yani+ me vaka ga na nona talai au mai o Tamaqu.”+ 22 Ni cavuta oti qori, e uvuca yani vei ratou na cagi qai kaya: “Me sobuti kemudou na yalo tabu.+ 23 Ke dou vosota nona ivalavala ca e dua, ena vosoti, ke dou sega ni vosota nona ivalavala ca e dua, ena sega ni vosoti.” 24 Ia o Tomasi,+ e dua vei ratou na le Tinikarua, e dau vakatokai tale ga na Drua, a sega ni tiko ena gauna e lako yani kina o Jisu. 25 Eratou mani kaya vua na vo ni tisaipeli: “Keitou sa raica na Turaga!” Ia e kaya vei ratou: “Meu raica sara na we ni ivako e ligana, meu tara na we ni ivako e ligana, meu tara tale ga na sarisarina,+ au na qai vakabauta.” 26 Oti e walu na siga eratou tiko tale e lomanivale na tisaipeli, e tiko tale ga kina o Tomasi. E qai curu yani ena vale eratou tiko kina o Jisu e dina ni loka tu na katuba, e duri sara ena kedratou maliwa qai kaya: “Me nomudou mada ga na vakacegu.”+ 27 E tukuna sara vei Tomasi: “Biuta i ke na nomu iqaqalo, raica na ligaqu, daramaka tale ga na ligamu i serequ, mo vakabauta, kua ni vakatitiqa* tiko.” 28 E sauma vua o Tomasi: “Noqu Turaga noqu Kalou!” 29 E kaya vua o Jisu: “O sa qai vakabauta ni o sa raici au? Era marau o ira era sega ni raica ia era vakabauta.” 30 E levu tale na cakamana i Jisu eratou raica na tisaipeli e sega ni volai ena ivolavivigi qo.+ 31 Ia era volai qo moni vakabauta kina ni o Jisu na Karisito na Luve ni Kalou, na vakabauta qori oni na vakabulai kina ena vuku ni yacana.+\n^ “ibulubulu nanumi.”\n^ Kir., “sega ni vakabauta.”