Mai vei Elder Donald L. Hallstrom\nNa noda rai cecere taudua e dodonu me vakanamata ena cakacaka mana vakayalo ka tu vakarawarawa vei ira kece na luve ni Kalou.\nEna yabaki sa oti, ena ilesilesi ki na vanua o California, keirau a lako kei na dua na peresitedi ni iteki ka veisiko vei Clark kei Holly Fales kei na nodrau matavuvale. Ea tukuni vei au ni rau a se qai sotava oti ga edua na cakacaka mana. Ena neirau yaco yani, ea sasaga o Clark me tucake ka kidavaki keirau me vaka ni a dara toka edua na iusuusu ni daku, domo, ka vakadreti tu na ligana ruarua.\nEna rua na vula sa oti, o Clark, na luvena tagane o Ty, kei rauta ni 30 na itabagone tagane kei na iliuliu era a lako ena dua na itaviqaravi ena nodra cabeta na 14,180-fute (4,322 m) Mount Shasta, edua na ulunivanua cecere taudua e California. Ena ikarua ni siga ni cabe dredre qori, e levu vei ira a yacova na delana—a yaco ena ririko ka rawa mai na vica na vula ni vakavakarau.\nDua vei ira na yaco e liu ena delana ena siga oya o Clark. Ni oti ga edua na cegu lekaleka volekata na bati ni delana, ea tucake okoya ka tekivu taubale. Ena nona lako oqori, ea tacaqe qai bale i muri ka ulabaleta na bati ni delana, qai lutu lala me rauta ni 40 na fute (12 m) qai toqiqi sobu na baba waicevata me rauta tale e 300 na fute (91 m). E veivakurabuitaki ni bula o Clark ia sa mavoa vakaca sara ka sega ni yavala rawa.\nNa cakacaka mana ka sotava o Clark ena ka vakadomobula oqo e se qai kena itekitekivu ga. Eso vei ira na imatai me ra yacovi koya yani “a yaco me” dua na ilawalawa dautaubale ka wili kina eso na dauveivueti ena ulunivanua kei na kenadau vakavuniwai ni leqa tubukoso. Era qaravi Clark sara vakatotolo ka vakarautaka eso na iyaya me vakatakatataki koya kina. Na ilawalawa oqo “a yaco me” ratou vakatovotovotaka tiko edua na iyaya ni veivosaki vou ka vakauta sara edua na kere veivuke tubukoso mai na vanua koya ka dau dredre kina na veitaratara ena talevoni. E dua na elikopita lailai ea talai sara yani vakatotolo ki Mount Shasta ka dua na auwa na kena yawa vakagauna. Ni oti e rua na sasaga rerevaki ka tawayaco me ro ena vanua cecere oya ka vakatovolei kina na waqavuka, kei na sasaga ena loma ni cagi veitubuyaki, a tovolea tale o pailate na ikatolu ka iotioti ni sasaga. Ni vakaroro yani na elikopita mai na duatale na yasana, “a yaco me” veisau na cagi ka ro yani na waqavuka valalekaleka ga ka rawa ni vakavodoki vakatotolo ena mosi o Clark ki na rumu lailai ena daku ni dabedabe nei pailate.\nEna nona vakadikevi o Clark ena valenibula, e laurai e levu na ramusu e domona, dakuna, saresare, kei na ligana; e kalamu edua na yatevusa; kei na vuqa na mavoa kei na drakusi. Edua na dauveisele-ni-nave kilai levu “a yaco me” cakacaka tiko ena siga oya; ka dau tiko e valenibula oya vakavica walega ena dua na yabaki. Na vuniwai oqo ea qai tukuna emuri ni se sega ni raica edua me yacovi koya na mavoa vakaoya ki na suitu kei na salanidra-levu ki na domona kei na uluna ka qai bula. E sega walega ni namaki o Clark me bula ia me lesu tale ki na ituvaki vinaka taucoko. E vakamacalataka o dauveisele ni sega ni vakabauta na veika vakalou ia na kisi nei Clark e saqata kece na nona kilaka vakadaunivakadidike me baleta na mavoa vakanave ka rawa walega ni vakamacalataki ni cakacaka mana.\nEna nodrau tinia o Clark kei Holly na italanoa veivakurabuitaki oqo, ea dredre saraga me’u vosa.Ea sega walega ni baleta na matata ni caka mana, ia e baleta edua e levu cake. Au a vakila edua na veivakauqeti kaukauwa—a ivakadinadina vakayalo—ni o Holly kei iratou yadua na lima na gone totoka ka ratou dabe wavokiti rau na itubutubu ena loma ni rumu e kaukauwa na nodratou vakabauta ka ratou na rawa ni ciqoma na cava ga ena yaco ena siga oya ia ratou na rawa-ka vakayalo tikoga.O Clark kei Holly kei rau na luvedrau qase, Ty kei Porter, eratou tiko maliwai keda nikua ena Vale ni Koniferedi.\nNi’u vakasamataka vagumatua na ka eratou sotava na matavuvale na Fales, au a vakananuma na veika era sotava e lewe vuqa tale. Vakacava o ira na vuqavakavuqa na vakabauta-vuabale, tauri-veivakalougatataki-vakamatabete, masulaki-tawayalayala, daumaroroi-veiyalayalati, sinai-ena-inuinui Yalododonu Edaidai ka sega ni yaco mai nodra caka mana?Ke vakalailai mada ga ena sala era kila kina na caka mana. Ke vakalailai mada ga ena sala era rairai ciqoma kina na caka mana o ira tale eso.\nVakacava o ira era bikai vakabibi—vakayago, vaka-vakasama, vakayalo—vakayabaki se vakatini na yabaki se nodra bula kece vakavuravura? Vakacava o ira era mate ni ra se gone sara?\nEna vula rua ga sa oti, e rua na veiwatini tauri-ivolatara-ni-valetabu, kei tolu na gone daukaulotu kei na lima tale na gone ena kedratou maliwa, eratou vuka yani ena dua na waqavuka lailai ena dua na vuka lekaleka. Au yalodei ni ratou a masulaka na veimaroroi ni bera na vuka ka masu vagumatua sara ena gauna sa sotava na leqa bibi vakaidini na waqavuka ni se bera ni voca. E sega ni dua e bula. E vakacava o iratou?\nE dua beka na vuna era taroga kina na tamata vinaka kei na nodra daulomani na taro mai vei Momani: “Sa mudu li na siga ni cakacaka mana?”1\nNa noqu kila vakaiyalayala e sega ni vakamacalataka rawa na vuna edau yaco kina na veitakosovi vakalou ena so na gauna ka so tale na gauna e sega. De rairai sega beka vei keda na kilaka me baleta na veitikina bibi ni cakacaka mana.\nVakavuqa eda vakamacalataka na caka mana me veivakabulai ka sega na kena veivakadeitaki vakavuniwai se na levei ni vakacalaka se leqa levu ena kena muri na veivakauqeti matata. Ia, na vakamacalataki ni caka mana me “dua na ka vinaka ka rawa mai na kaukauwa vakalou ka sega ni kila rawa na tamata”2 e solia edua na ivakamacala rabailevu ena veika e tawamudu na kena ituvaki. Na ivakamacala oqo e vukei keda talega me da raica vakarabailevu na itavi bibi ni vakabauta ena ciqomi ni cakacaka mana.\nE a vakatavulica o Moronai, “Ka a sega talega ni dua na gauna me a vakayacori kina e dua na veicakacaka mana me yacova ni ra sa vakabauta.”3 O Amoni ea vunautaka, “Sa vakarautaka tu gona kina na Kalou na sala me vakayacora kina na tamata na vei cakacaka mana lelevu, ena vakabauta ga.”4 Na Turaga e a vakatakila vei Josefa Simici, “Ni koi Au na Kalou, … au na vakayacora na cakacaka mana e vuqa … kivei ira kecega era sa vakabauta na yacaqu.”5\nNa Tui o Nepukanesa a vakaroti Setareki, Mesake, kei Apeti-niko ena veivakarerei me ratou qarava na matakau koula ka vakaduria okoya me kalou, “kevaka dou na bese ni vakarokorokotaka, dou na biu ga … kina loma ni lovo ni bukawaqa.” E qai vakacudrui iratou okoya ena “Ia ko cei na kalou ko ya me na vakabulai kemudou mai na ligaqu?”6\nEratou qai kaya na tolu na tisaipeli yalodina oqo: “Ke sa vakaoqori, ko koya na neitou Kalou o koya keitou sa qarava sa rawata me vakabulai keitou mai na lovo ni bukawaqa. … Ia ke sega, mo ni kila, koi kemuni na tui, ni keitou sa bese ni qarava na nomuni kalou.”7\nEratou vakasinaiti ena yalodei ni na vakabulai iratou na Kalou, “Ia ke sega,” e taucoko na nodratou vakabauta na Nona ituvatuva.\nMe vakatale ga oqori, ena dua na gauna ea taroga edua o Elder David A. Bednar na gone tagane ka a gadreva edua na veivakalougatataki vakamatabete, “Kevaka esa loma i Tamada Vakalomalagi mo sa vakadewataki ena mate ena nomu itabagone ki na vuravura ni yalo mo laki tomana kina na cakacaka, e tu vei iko na vakabauta mo yalorawarawa ki na Nona lewa ka sega ni vakabulai?”8 E tu beka vei keda na vakabauta meda “sega [ni] vakabulai” mai na veivakalolomataki vakavuravura me rawa kina ni da vakabulai tawamudu?\nNa taro bibi meda vakasamataka vagumatua oya “Meda biuta evei na noda vakabauta?” E vakanamata beka li na noda vakabauta ki na noda via vakacegui mai na mosi kei na rarawa, se e yavutaki matua vua na Kalou na Tamada kei na Nona ituvatuva savasava kei Jisu Karisito kei na Nona Veisorovaki? Na vakabauta na Tamada kei na Luvena e vukei keda me da kila ka ciqoma na Nodrau lewa ena noda vakavakarau ki na tawamudu.\nNikua au vakadinadinataka na cakacaka mana. Ni’u luve ni kalou edua na cakacaka mana.9 Na rawati ni yago e itovo vata ka ucui Koya edua na cakacaka mana.10 Na isolisoli ni iVakabula edua na cakacaka mana.11 Na Veisorovaki i Jisu Karisito edua na cakacaka mana.12 Na kena rawa ni rawati na bula tawamudu edua na cakacaka mana.13\nE dina ni vinaka na masulaki kei na cakacakataki ni veitaqomaki kei na veivakabulai vakayago ena bula vakavuravura oqo, na noda rai cecere taudua e dodonu me vakanamata ena cakacaka mana vakayalo ka tu vakarawarawa vei ira kece na luve ni Kalou. Se vakaevei na noda kawatamata, se vakaevei na noda vanua, se vakaevei na ka eda sa cakava ni da veivutuni, se vakaevei na veika esa caka oti vei keda—o keda kece eda rawata vakatautauvata na cakacaka mana kece oqo. Eda bulataka tiko edua na cakacaka mana, ka vuqa tale na cakacaka mana sa tu mai liu. Ena yacai Jisu Karisito, emeni.\nVunau kei na Veiyalayalati 35:8.\nDavid A. Bednar, “Ciqomi ni Lewa kei na Gauna ni Turaga,”Liaona, Oko. 2016, 19-20.\nRaica na Same 82:6; Cakacaka 17:29.\nRaica na Eparaama 4:26.\nRaica na Aisea 9:6.\nRaica na Maciu 20:28; Alama 7:11-13; Vunau kei na Veiyalayalati 76:69.\nRaica na Joni 10:28; Moronai 7:41; Vunau kei na Veiyalayalati 45:8.


Wai ni Papitaiso. BNL Ministries - fj52\nIsoqoni taubale Vakarisito.\nOqo na sala, mai lako kina.\n6 Dou vakasaqairai Jiova ni se kune rawa tiko, dou masuti Koya ni se voleka tiko.\n7 Me biuta mada na nona i tovo na tamata ca, kei na nona vakanananu na tamata daucaka cala; laivi koya me lesu mai vei Jiova, ena qai lomani o koya, vei Koya na noda Kalou, ena vosoti vakalevu sara o koya.\nMe vaka ni da tamata ivalavala ca kecega.\nNi sai valavala ca o ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou.\n...Sa sega e dua sai valavala dodonu, sa sega sara e dua;\nSa dodonu me da veivutuni taucoko.\nAu tukuna vei kemudou, e sega; ia dou na rusa talega vaka kina kevaka mo dou sega ni via veivutuni.\nO koya mo dou vei vutuni ka sauvuki lesu mai, me bokoci kina na nomudou i valavala ca, me na talevi kemudou lesu mai kina na veivakasaututaki ni Turaga,\nO ira sara mada ga na lotu e dodonu me ra veivutuni.\nMo vola oqo vei koya nai talai ni soqosoqo lotu mai Efeso,...\nMo nanuma ga na ka o sa lutu tani mai kina, mo veivutuni ka taura lesu tale nai matai ni nomu katakata ni veiqaravi, De'u na qai lako mai vakatotolo sara vei iko, ka kauta tani na nomu i tutu ni cina, mai na kena tikina kevaka o sega ni veivutuni.\nOi ira kecega Au sa lomana, Au vunauca ka kana kuitataka, o koya oqo mo dikevi iko ka veivutuni.\nE dodonu meda papitaiso.\nO koya sa vakabauta ka papitaisotaki sara ena bula; ia o koya e sega ni vakabauta ena lewai me cudruvi.\nE dua talega na vakatautauvata ni veivakabulai na papitaiso (na papitaiso e sega ni kena kau tani na i valavala ca mai na yagoda, ia ena noda vakaraitaka ga i vuravura na veivakasavasavataki e vakayacora na Kalou ena noda bula e loma), e na kaukauwa ni tucake tale i Jisu Karisito.\nNi tabadromuci e wai.\nO Joni a veipapitaisotaki tale tiko ga mai Aenoni voleka e Salimi baleta ni sa levu kina na wai. Era sa lako mai ka papitaisotaki.\n36 Ni rau sa lako tiko ena gaunisala, rau donuya sara na wai ni to tu. Sa tukuna na euniki (matanivanua), “Raica, sa to tu oqo na wai. A cava tale me tarovi au, me'u kakua kina ni papitaisotaki?”\n37 Sa tukuna vua o Filipi, kevaka o sa vakabauta mai na vuni yalomu mai loma, sa rawa ni o papitaiso, sa tukuna o koya, “Au sa vakabauta ni sa luve ni Kalou o Jisu Karisito.”\nMe vaka na ivakarau vakaiapositolo.\n...Mo kila, na talairawarawa sa vinaka cake mai nai soro kama kei na vakarorogo mai na uro ni lami.\n46 Sa qai tukuna vei ira, “Ni sa volai, sa kilikili kei koya na Karisito me vakararawataki ka tucake mai ena mate ena i katolu ni siga.\n48 Oi kemudou mo dou vakaraitaka yani na veika oqo.\n49 Ka raica, Au sa tala vei kemudou na ka sa yalataka o tamaqu; ia mo dou wawa tikoga e Jerusalemi me yacova ni sa curumi kemudou na kaukauwa mai cake.”\n36 “O koya oqo, me kila sara kina na mataqali taucoko e Isireli, o Jisu oqo, o koya dou a vakota kina kauveilatai, sa lesia na Kalou me Turaga ka Karisito talega.”\n37 Ni ra sa rogoca oqo, sa lausua na yalodra, era sa tukuna vei Pita kei ira na vo ni apositolo, “Isa kemudou na veiwekani, a cava me Keimami na kitaka?”\n38 Sa qai tukuna vei ira o Pita, “Dou veivutuni, ka papitaisotaki taucoko ena yaca i Jisu Karisito me bokoci kina na nomudou i valavala ca; dou na qai rawata talega kina nai solisoli ni Yalo Tabu.\n39 Na vosa yalayala oqo me baleti kemudou kei ira na luvemudou, kei ira era yawa tu mai, o ira vakaaduaga sa kaciva na Kalou ka noda Turaga.”\nEra a sega ni papitaiso ena Yaca dina\na vakaroti me papitaiso tale.\nNi ra sa rogoca nai apositolo mai Jerusalemi na nodra sa vakabauta na vosa ni Kalou o ira mai Samaria, era sa qai talai rau mai o Pita kei Joni vei ira.\n2 Sa tukuna vei ira, “Dou sa rawata li na Yalo Tabu ni dou sa vakabauta?” Era sa tukuna vua, “Keimami se bera sara ga ni rogoca vakadua ni tiko e dua na Yalo Tabu.”\n3 Sa tukuna vei ira, “Ena yaca i cei dou sa papitaisotaki kina?” Era tukuna vua, “Ena yaca i Joni na dauveipapitaisotaki.”\n4 Sa tukuna o Paula, “O Joni e veipapitaisotaki ena papitaiso ni veivutuni, ena nona tukuna tiko e dua ena muri au mai mo dou vakabauti Koya, oqori e tukuni Jisu Karisito.”\nA sa vakaroti ira me ra sa papitaisotaki sara ga ena yaca ni Turaga...\nNa matalotu cava me 'u na duavata kina?\nE sega. -Qaravi Jisu Karisito.\nSa sauma o Jisu, “Sa dina sara, Au sa tukuna vei iko, vakavo me sucu tale na tamata, ena sega ni raica na matanitu ni Kalou.”\nIa kevaka mada ga e dua vei keitou, se dua na agilosi mai lomalagi, me la'ki vunautaka yani e dua tani nai tukutuku vinaka, ka sega ni vaka keitou dau vunautaka, dou taura ka vakarusa.\nMe kakua sara ni duavata kei na ivolanikalou e dua na parofita.\n1 Koronica 14:37,\nKevaka e dua sa nanuma ni o koya e dua na parofita se tamata vakayalo, me kila sara ni sai vakaro ni turaga na veika au vola tiko yani oqo.\nE dodonu meda ciqoma na Yalo Tabu.\n4 Ena dua na nodra soqoni vata sa vakarota vei ira mera kakua ni lako tani e Jerusalemi, ia me ra waraka ga na Vosa Yalayala i Tamana, “Me vaka dou sa rogoca mai vei Au”, sa tukuna o koya vei ira.\n5 “E dina ni sa dauveipapitaisotaki o Joni ena wai, ia oi kemudou mo dou na papitaiso ena Yalo Tabu ena vica na siga mai oqo.”\n“Keitou sai vakadinadina ni veika oqo, kei na Yalo Tabu talega o koya sa solia na Kalou vei ira ga sa talairawarawa Vua.”\n7 “Au sa tukuna vei kemudou na veika e dina. Oqo ga na nomudou vinaka, o ya na noqu lako yani; kevaka Au na sega ni lako yani, na Dauniveivuke ena sega ni lako mai vei kemudou; ia, kevaka Au sa lako, Au na talai Koya mai vei kemudou.\n8 Ni sa lako mai o Koya, ena mai dusimaka ki vuravura na i valavala ca, na i valavala dodonu kei na lewa dodonu,\n9 na i valavala ca baleta ni ra sega ni vakabauti Au;\n10 nai valavala dodonu baleta Ni'u sa lako vei Tamaqu ka dou na sega ni raici Au tale;\n11 na lewa dodonu baleta ni sa na lewai o koya sa dau vakaveitaliataka na vuravura oqo.\n12 E se levu tu na veika Me'u tukuna vei kemudou, sa sega ni rawa vei Au oqo.\n13 Ia, ni sa na lako mai o Koya na Yalo ni Dina oqo, ena tuberi kemudou ki na veika kecega e dina. Ena sega ni vosa ena Nona kaukauwa, na veika ga ena rogoca ena tukuna, ena tukuna talega na veika ena yaco mai muri.\n14 Ena vakacerecerei Au, ni na kauta na ka e Noqu ka tukuna vei kemudou.”\nIa dou na rawata na kaukauwa ni sa lako mai vei kemudou na Yalo Tabu; mo dou na qai yaco kina mo dou dautukuni Au mai Jerusalemi, mai Jutia taucoko kei Samaria, ka yacova sara nai yalayala kei vuravura.\n9 Ia oi kemudou sa sega ni vakayago ia dou sa vakayalo ga, kevaka sa tiko dina e na yalomudou na Yalo ni Kalou, o koya sa sega vua na yaloi Karisito, sa sega ni nona.\n10 Kevaka sa tiko vata kei kemudou yadudua na Karisito, na yagomudou sa dodonu me mate ena vuku ni valavala ca, ia na yalomudou sa qai bula ena vuku ni veivakadonui.\n11 Ia kevaka sa tiko vakadua e na lomamudou na Yaloi Koya sa vakaturi Jisu cake tale mai na mate, o Koya sa vakaturi Karisito tale mai na mate, ena vakavouya tale na yagomudou mai na mate, ena Yalona sa tiko vakadua ena lomamudou.\n47 “E dua beka me tarova na kena soli na wai me ra sa papitaisotaki sara ga oqo, ni ra sa vakasinaiti talega ena Yalo Tabu, me vakataki keda?”\n48 A sa vakaroti ira me ra sa papitaisotaki sara ga ena yaca ni Turaga...\nE dodonu meda muria na rarama ni Vosa.\n1 Joni 1:5-7,\n...mo vakarautaki iko, mo drau na sota kei na nomu Kalou... Emosi 4:12\nMai na tikitiki ni... "This is the way, Walk ye in it".\nmai kina S.E. Johnson.\nE sega ni dua e rawa me veivakabulai, ni sega tale ni dua na yaca e ruku i lomalagi e soli vua na tamata me bula rawa kina.


Bula Vakayago—iVakavuvuli Vakaivolatabu e Yaga ena Nomu Bula\nE sega ni ivola vakavuniwai na iVolatabu. Ia e vakarautaka na ivakasala meda bulabula kina vakayago. Dikeva mada eso na ivakavuvuli vakaivolatabu ena vakavinakataka noda bula vakayago.\nTAQOMAKA NA YAGOMU\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E sega ni dua na tagane e cata na yagona, ia ena vakania.” —Efeso 5:29.\nKENA IBALEBALE: Na ivakavuvuli vakaivolatabu qori e uqeti keda meda qarauna noda bula vakayago. E laurai ena dua na vakadidike, ni levu na mate e vu mai na noda ivakarau ni bula. Noda bulabula gona vakayago ena vakatau tiko ga ena ivakarau ni bula eda digia.\nKakana. Kania na kakana bulabula qai gunu wai vakalevu.\nVakaukauayago. Keda qase se gone, malumalumu vakayago se tautauvimate, na vakaukauayago eda na bulabula kina. Era na rairai soli vakasama na wekada se o ira na dauveivakasalataki ena ituvatuva ni vakaukauayago, ia ena vakatau na kena yaga ena noda muria!\nMoce Vinaka. Na lailai ni moce e vakavuna na tauvimate bibi. E levu e lailai nodra gauna ni moce nira cakava tiko eso tale na ka. Ia o na marautaka nomu bula ni o moce vinaka.\nTAQOMAKI IKO ENA IVAKARAU NI BULA E VEIVAKALEQAI\nIVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Meda vakasavasavataki keda mai na dukadukali kece vakayago kei na dukadukali vakayalo.”—2 Korinica 7:1.\nKENA IBALEBALE: Eda na bulabula vinaka ke da kua ni vakayagataka na veika e vakavuna na tauvimate kei na mate, me vaka na tavako.\nKA O RAWA NI CAKAVA: Digia e dua na tikinisiga mo tinia kina nomu vakatavako. Ni vo e dua na siga, saga mo kauta laivi na tavako kece, ibiubiu ni kavuru, kena masese kei na iyaya tale eso e vakayagataki ena vakatavako. Kua ni goleva na vanua o na temaki tale kina. Tukuna vei ira nomu itokani na ka o vakatulewataka.\nRawa ni o kerea e dua nomu iVolatabu vei ira na iVakadinadina i Jiova ena nomu yalava\n“Ke o tara e dua na vale vou, mo cakava tale ga na bai ni nomu delanivale, me kua ni beitaki na nomu vale ena vakadavedra ni lutu mai kina e dua.”—VAKARUA 22:8.\nLEWA VINAKA NOMU CUDRU.\n“O koya e berabera ni cudru e yalomatua vakalevu, ia o koya e yalototolo e vakaraitaka na nona lialia.”—VOSA VAKAIBALEBALE 14:29.\nKUA NI KANA SIVIA.\n‘Mo kua ni maliwai ira na kana vakasivia.’—VOSA VAKAIBALEBALE 23:20.\niMeli iMeli Bula Vakayago\nYaga ena Nomu Bula—Bula Vakayago


Saumi Nona Taro na iTalatala—“Cava e Vakamatei Luvequ Kina na Kalou?”\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Azerbaijani Basque Bislama Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chol Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Galician Georgian German German Sign Language Greek Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Igbo Iloko Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Malagasy Malay Malayalam Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Nyungwe Nzema Oromo Pangasinan Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tetun Dili Thai Turkish Twi Ukrainian Urdu Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Xhosa Yoruba vakaViti\nSaumi Nona Taro na iTalatala\nDua na siga e caka vuli iVolatabu tiko o Eliso e dua na iVakadinadina i Jiova, vua e dua na marama tataleitaki. Sega ni dede rau sa duri tu e nona katuba ni vale na marama qori, e dua na italatala kei watina. E qai kila o Eliso ni rua na macawa sa oti e tauvimate na luvedrau tagane duabau, mani mate sara.\nDua na ka nona tagilagalaga o yalewa ni duavata o Eliso kei na nona takali na luvedrau tagane. E mani kaya ena cudru na italatala: “Au sega ni taura rawa na vuna e cakava kina qo na Kalou! Rawa vakacava me kauta na luvequ duabau ga? E 28 na yabaki noqu cakava tu na ka vinaka, qo na ka e saumi au kina! Cava e vakamatei luvequ kina na Kalou?”\nE kaya sara o Eliso na Kalou e sega ni vakamatei luvedrau. E vakamacalataka tale ga na ulutaga me vaka na ivoli, na veivakaturi, kei na vuna e vakatara kina na Kalou me yaco na veika ca. Rau kaya sara na veiwatini vei Eliso ni sa saumi dina na ka rau masulaka tiko.\nNa macawa tarava rau tomani marama tataleitaki ena vuli iVolatabu. Rau vulica tiko o Eliso kei na marama qori na ulutaga “Na iNuinui Totoka me Baleti Ira na Wekada Era sa Takali,” ena ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu? Dua na ka nodrau vakarorogo vinaka na veiwatini ena gauna ni vuli.\nRau tiko sara ena soqo ni iVakadinadina i Jiova e Tbilisi, e Georgia. E uqeti rau dina na loloma kei na duavata era vakaraitaka na mataveitacini, qori na itovo rau via vakavulica vei ira nodrau lewenilotu, e dreve ga.\nTekivu vakacava na ca? Cava e vakatara kina na Kalou me yaco tiko na veika ca? Ena oti dina na rarawa?


Au na Taleitaka Vakacava na Vakaukauayago? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Abkhaz Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Bashkir Belize Kriol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kabuverdianu Kachin Kamba Kannada Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Korean Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luo Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Maya Mexican Sign Language Mongolian Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Niuean Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tojolabal Turkish Twi Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Waray-Waray Welsh Yoruba vakaViti\nCava meu vakaukauayago kina?\nKa ena vakadredretaka\nRawa ni o vakaukauayago\nEso na vanua era sega ni kauaitaka na itabagone na vakaukauayago, e rivarivabitaki tale ga kina nodra bula. E tiko na vuna vinaka e kaya kina na iVolatabu ni “yaga . . . na vakaukauayago.” (1 Timoci 4:8) Vakasamataka mada qo:\nSeavu kina nomu rarawa. Na vakaukauayago ena vakavinakataka na ivakarau ni nomu vakasama, vakila na vakacegu, qai mamarau. Eso era kaya ni iwali tale ga ni lomabibi.\n“Keu cici ena veimataka, au na rawa ni cakava e levu na ka ena siga taucoko, au marau, e vakabulabulataki au tale ga.”—Regina.\nBulabula vinaka. O na kaukaua, bulabula, qai nuidei, ni veiraurau nomu vakaukauayago.\n“Ena yabaki sa oti e sega ni rawa mada ga niu lili cake vakadua ena kau. Ia qo au sa rawa ni cakava qori vakatini! Au marautaka vakalevu niu sa qarauna vinaka tiko noqu bula.”—Olivia.\nVakabalavutaka nomu bula. Na vakaukauayago ena vukea me pamu vinaka nomu uto, kei na yatevuso. Eso na vakaukauayago me vaka na aerobic, e tarova na mateniuto e vakavuna tiko vakalevu nodra mate na yalewa kei na tagane.\n“Ni tiko noda ituvatuva vinaka ni vakaukauayago, eda vakaraitaka tiko vua na Dauveibuli nida marautaka na yago e solia vei keda.”—Jessica.\nNanuma tiko: Na vakaukauayago e yaga ena gauna qo kei na gauna se bera mai. E kaya e dua na goneyalewa o Tonya: “Eso na gauna au na vaqara iulubale meu kua ni vakaukauayago. Ia au marau niu saga meu vakaukauayago, au sega vakadua ni veivutunitaka.”\nKe vakaweleweletaki e dua na motoka ena sega ni rawa ni toso, ena va tale ga qori na yagomu ke o sega ni vakaukauayago\nQo eso na ka ena vakadredretaka:\nSega ni vakainaki. “Levu era nanuma nira se gone. Dredre mera vakasamataka nira na tauvimate, era nanuma kina ni dodonu mera cakava ga na qase cake.”—Sophia.\nSega na gauna. “Niu osooso vakalevu, au na tuvanaka na gauna meu kana kina kei na gauna ni moce. Ia e dredre meu tuvanaka na gauna meu vakaukauayago kina.”—Clarissa.\nSega na ivolatara mo vakaukauayago. “E saulevu ke da saga meda bulabula, ena vinakati mo sauma mo rawa ni vakaukauayago!”—Gina.\nCava e vakadredretaka nomu vakaukauayago? E vinakati mo cakava eso na ka mo vosota kina, ia ena yaga dina nomu sasaga.\nQo eso na vakatutu:\nKauaitaka nomu bula.—Kalatia 6:5.\nKua ni soli ulubale. (Dauvunau 11:4) Kena ivakaraitaki, sega ni vinakati me dua nomu ivolatara mo vakaukauayago. Cakava ga eso na vakaukauayago o taleitaka, qai cakava wasoma.\nTarogi ira eso tale na ka era cakava mera vakaukauayago kina.—Vosa Vakaibalebale 20:18.\nMe dua nomu ituvatuva dei. Vola toka na ka o sa cakava, me rawa ni uqeti iko tiko ga.—Vosa Vakaibalebale 21:5.\nQara e dua mo drau vakaukauayago vata, ena vukei iko mo dei ena nomu ituvatuva ni vakaukauayago.—Dauvunau 4:9, 10.\nNamaka ni o na sotava na veika dredre, ia kua ni soro koso.—Vosa Vakaibalebale 24:10.\nE kaya na iVolatabu ni dodonu mera ‘lewai ira vinaka’ na tagane kei na yalewa. (1 Timoci 3:2, 11) Mo veiraurautaka gona na vakaukauayago. Eso e matewale nodra sasaga ni sa sivia tale nodra vakaukauayago. E kaya e dua na goneyalewa o Julia: “E sega ni rairai vinaka ke dua na tagane e kauaitaka ga na kena irairai, sega soti nona ka ni vuli.\nQarauna tale ga eso na ivakasala ena uqeti iko mo vakaukauayago vakasivia. O na rawa ni mavoa tale kina, sega tale ga ni vakadeitaka na “veika era bibi sara.”—Filipai 1:10.\nKena ikuri, ena rawa ni vakayalolailaitaki iko eso na itaba ni vakaukauayago. E kaya e dua na goneyalewa o Vera: “Levu na goneyalewa ra dau maroroya na kedra itaba eso me rawa nira vakatotomuria na kedra irairai, se me uqeti ira mera vakaukauayago. Ia era dau tini yalolailai tale. Kua gona ni saga me vinaka wale ga na kemu irairai, ia e bibi mo bulabula vinaka.”\n“Au taleitaka na cici, e vakalailaitaka noqu nuiqawaqawa, vakavinakataka na pamu ni utoqu, lailai tale ga na yagoqu. Au marau qai vakila na kaukaua ena gauna au cici oti kina.”—Yasmine.\n“Au dau vakaukauayago niu qito basketball. Ia so na gauna na levu ni noqu taleitaka na qito qori, au guilecava kina niu vakaukauayago tiko. E taura na gauna mo vinaka ena dua na qito qai marautaka, ia e yaga dina na sasaga.”—Joel.\n“E yaga dina noqu dau taubale ena ulunivanua! E vukea vakalevu noqu ivakarau ni vakasama. Au dau lomaocaoca me vakataki ira e levu, ia niu raica na veikabula au vakila na kaukaua, e vinaka tale ga na ivakarau ni noqu vakasama. Dredre ni vakilai qori ena vuravura veilecayaki qo.”—Lily.\n“E rawarawa sara keu vakasamataka ga na veika vinaka me baleta na vakaukauayago. Kena ivakaraitaki, niu qito basketball, au na sega ni vakasamataka na wawale au na vakila kina, au raica ga vakabibi na qito. Qori e dua tale ga na sala eda vakaitokani kina.”—Miles.\niMeli iMeli Au na Taleitaka Vakacava na Vakaukauayago?\nijwyp wase 88


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German German Sign Language Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kazakh Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Vietnamese Yoruba vakaViti\nBeitaki Brother Aleksey Metsger na mataveilewai e Rusia qai totogitaki ena vuku ni nona vakabauta\n21 NOVEBA, 2019\nEna Lotulevu na ika14 ni Noveba 2019, e beitaki Brother Aleksey Metsger na Mataveilewai e Perm ni cala, e totogitaki tale ga me sauma e rauta ni $5,460 na ilavo ni Merika. O Brother Aleksey sa ika12 ni tacida tagane e beitaki ena yabaki qo ni vakavuna na tiko yavavala, ni vunautaka na ka e vakabauta kei na nona qaravi Kalou. Ena kerea nona loya o Brother Metsger me rogoci tale na kisi qori.\nEna ika25 ni Epereli 2019, e beitaki o Brother Metsger ena basulawa ni kaya ni dua na iVakadinadina i Jiova. E kilai qori ena so na katokatoni e rogoci kina ni veitalanoa tiko kei ira na so tale me baleta na lotu. E caka lo na katokatoni qori.\nE tekivu na veilewai ena ika14 ni Okotova 2019. E kaya na dauveibeitaki me bala e valeniveivesu o Brother Metsger me tolu na yabaki. E sega ni kaya na mataveilewai me vesu o Brother Metsger, ia se beitaki tiko ga ni cala. Eda kauai vakalevu ena tikina qori, ni na rawa tale ga ni cakava qori na mataveilewai vei ira e levu tale na tacida.\nEda kila ni o Jiova ena vakacegui ira tiko ga na tacida e Rusia, ena vakayaloqaqataki ira tale ga nira sotava tiko na veivakacacani tawadodonu vei ira na veiliutaki.—Same 119:76, 161.


Make Your Car Smokefree - Fijian version | HealthEd\nLeaflet in Fijian on keeping your car smokefree and not exposing passengers, especially children, to the risk of second-hand smoke, or to the negative example of smoking. Describes the risks of second-hand smoke, which can increase the likelihood of chest infections and contains many poisons known to cause cancer.\nVakatabuya na vakatavako e na nomu motoka\nMe tekivu mai na i ka 28 ni Noveba, 2021, e sa na vakatabui vakalawa me caka na vakatavako e na loma ni motoka se lori, kevaka era tiko kina na gone era se bera ni yabaki 18.\nE na vakacacana na nodratou bula na luvemu na vakatavako e na motoka, baleta:\nNi ratou ceguva kina na kuvu ni tavako ka rawa ni vakavuna e so na mate me vaka na mate ni saresare, vuce ni loma ni daliga, kei na ceno.\nNi ko ira na gone era veimaliwai kei ira na nodra i tokani, lewe ni vuvale, se wekadra era dau vakatavako, era rawa ni via kana tavako tale ga.\nNa kuvu ni tavako e na nomu motoka\nE veiwaki tu e na kuvu ni tavako na kubou mai na kama ni mua ni i tibi tavako kei na kuvu e uvuca tani ko koya e vakatavako. E tiko kina e sivia e 200 na ka e gaga, ka so vei ira oqori e rawa ni vakavuna na kenisa (cancer).\nE na sega ni cagina tani taucoko na veika gaga ke dola na i iloilo ni katuba leka.\nE na dede toka na kena tiko ga na veika gaga e na motoka, dina ni sa seyavu na kuvu kei na i boi ni tavako.\nEra sega ni levea rawa na gone na kuvu ni tavako e na motoka.\nVeika rawarawa e rawa ni caka me kua kina na vakatavako e na nomu motoka\nVirikotora na lewa – me tabu ni dua e vakatavako e na nomu motoka e na veigauna taucoko.\nVakasavasavataka na i vuruvuru ni tavako ni nomu motoka.\nKauta laivi na i vakawaqa ni tavako ni motoka.\nVakatakila vei ira na tani – biuta na i vakatakilakila ni tabu na vakatavako (Smokefree) e na i iloilo ni katuba leka ni nomu motoka.\nKerei ratou na lewe ni nomu vuvale kei ira na wekamu me ra tokoni iko; me ra kua ni vakatavako e na nomu motoka.\nMo i vakaraitaki vinaka vei ira na gone e na nomu kua ni vakatavako e matadra e na dua na gauna. E na rawa ni tarova na nodra via kana tavako.


Eda Veivuke Vakacava? — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 11/05 t. 3\nEda Veivuke Vakacava?\n‘Soli iLoloma Vei Jiova’\niVola ni Soqoni—Noda Bula vaKarisito kei na Cakacaka Vakaitalatala—2018\nNa Qaravi ni Vakacoko\n1 Na taro oqo “Eda Veivuke Vakacava?” era dau taroga e levu na iVakadinadina i Jiova ena gauna era rogoca kina ni yaco e dua na leqa tubukoso ena dua na vanua. A volatukutukutaki ena Cakacaka 11:27-30, na nodra veivuke na lotu Vakarisito ena imatai ni senitiuri vei ira na mataveitacini e Jutia ni yaco na dausiga.\n2 Ena gauna oqo, sa vakadonuya na noda isoqosoqo me vakayagataki e dua na iwase ni ilavo me baleta na cakacaka ni veivuke, nodra vukei o ira na sotava na leqa tubukoso, na leqa eda vakavuna ga na tamata, kei na so tale.\n3 Kena ivakaraitaki, ena yabaki sa oti e levu na tacida era cau vakailavo vei ira na vakaleqai ena ualoka mai na Ceva kei Esia. E marautaki dina na nodra soli ka mai vu ni lomadra na mataveitacini ina isoqosoqo. Ia ni cautaki vakatabakidua na ilavo me baleta e dua na leqa tubukoso, e so na vanua era vakatara ga me vakayagataki na cau oqori ina leqa e vakau yani kina na ilavo oya, me vakayagataki tale ga ena loma ga ni dua na gauna veitalia ke ra sa qarava tiko na tacida ena vanua oqori na leqa oya.\n4 E vinaka gona me cautaki ga ina cakacaka ni vuravura raraba na ilavo e dau cautaki me baleta na leqa tubukoso kei na cakacaka ni vakacoko. Baleta na ilavo oqori e dau vakayagataki vei ira na sotava na leqa tubukoso vaka kina na kena qaravi na veika era gadreva vakayalo na mataveitacini e vuravura. Ia kevaka e vinakata e dua me cau me baleta na leqa tubukoso me ikuri ni ka e solia me baleta na cakacaka ni vuravura raraba, ena ciqomi na cau oya me qai vakayagataki ga vei ira na sotava na leqa tubukoso. Ena vinaka ga meda kua ni lavaka se mataqali leqa vakacava kei na vanua cava me vakayagataki kina na cau oya.\n5 Ke da cau ga ina cakacaka ni vuravura raraba, na ilavo oya ena vakayagataki ena veika kece e vauca na cakacaka ni Matanitu ni Kalou, ena sega ni baleta vakatabakidua ga na leqa tubukoso. Oqo e salavata sara ga kei na ka e tukuni ena Efeso 4:16 (VV), meda cakacaka vata me ‘tubu cake kina na yago taucoko me tara cake na loloma.’


Mo Vakabauta qai ‘Raica’ ni Vakayacori na Vosa ni Yalayala ni Kalou | Vulici\n“E dina ni se sega ni vakayacori vei ira na vosa ni yalayala, ia era raica vakayawa tu ga.”—IPER. 11:13.\nNa isolisoli cava ni Kalou e vaqaqacotaka noda vakabauta?\nEda kila vakacava ni o ira na yalodina era volai tu ena iVolatabu era raitayaloyalotaka na nodra icocovi?\nE yaga vakacava noda veivosakitaka noda inuinui?\n1. Yaga vakacava noda raitayaloyalotaka na ka? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\nNA NODA raitayaloyalotaka na ka eda se sega ni raica e dua na isolisoli ni Kalou. E vakavuna meda tuvatuvanaki vakamatau, da qai rai vakanamata ina veika vivinaka. E raica o Jiova na ituvaki e se bera ni yaco qai dau vakaraitaka vei keda ena iVolatabu. E rawa kina meda raitayaloyalotaka na ka ena vakarau yaco. Na noda raitayaloyalotaka na veika e sega ni rairai e vukei keda meda vakabauta.—2 Kor. 4:18.\n2, 3. (a) Na cava e bibi kina na yavu ni ka eda raitayaloyalotaka? (b) Na taro cava ena veivosakitaki ena vuli qo?\n2 Na noda raitayaloyalotaka na ka eda se sega ni raica e sega ni dau yavutaki tu ga ena ka dina. Kena ivakaraitaki, e tatadra wale ga ke raitayaloyalotaka e dua na yalewa lailai ni vodo tiko ena bebe. Ia ni vakasamataka vakabalavu o Ana na nona kauti luvena o Samuela ina valeniveitavaki, e tiko na yavu vinaka ni nona cakava qori. E yavutaki ena ka e nakita me cakava, qo e vukei koya me dei ena nona inakinaki. (1 Sam. 1:22) Ke da raitayaloyalotaka na ka e yalataka na Kalou, eda sa vakasamataka tiko na ka ena yaco dina.—2 Pita 1:19-21.\n3 Macala ga ni levu na dauveiqaravi yalodina ena gauna vakaivolatabu era dau raitayaloyalotaka na vosa ni yalayala ni Kalou. E yaga vakacava na nodra raitayaloyalotaka na veivakalougatataki e se bera ni yaco? Ena yaga vakacava vei keda noda vakasamataka na veika totoka e tukuna tu na Kalou me baleta na kawatamata talairawarawa?\nVAKAUKAUATAKI NIRA “RAICA” NODRA INUINUI\n4. E yavutaka mai vei o Epeli nona raitayaloyalotaka na veigauna se bera mai?\n4 Vakacava o Epeli na imatai ni tamata yalodina, a bau “raica” e dua na ka e yalataka o Jiova? E sega ni tukuni ni kila o Epeli na kena vakayacori na vosa ni yalayala e cavuta na Kalou vua na gata: “Au na vakaveimecakitaki iko kei na yalewa, na nomu kawa kei na nona kawa. Ena qaqia na ulumu o koya, o na qai mokuti koya ena bukubukuniyavana.” (Vkte. 3:14, 15) Ia e rairai vakasamataka vakatitobu o Epeli na vosa ni yalayala qori, e kila ni dua ena ‘laumoku na bukubukuniyavana’ me rawa ni bula uasivi tale na kawatamata me vakataki Atama ga kei Ivi ni bera ni rau valavala ca. Se mani cava e raitayaloyalotaka o Epeli me baleta na veigauna se bera mai, e yavutaki nona vakabauta ena vosa ni yalayala ni Kalou. E ciqoma kina o Jiova na nona isoro.—Wilika Vakatekivu 4:3-5; Iperiu 11:4.\n5. Na cava e uqeti Inoki me raitayaloyalotaka kina na veigauna se bera mai?\n5 E dua tale na tamata vakabauta o Inoki. A bula maliwai ira na sega ni qaravi Kalou era dau cavuta na veika lolovira me baleta na Kalou. E uqeti vakalou o Inoki me parofisaitaka ni o Jiova ena lako mai kei na “iwiliwili levu ni nona agilosi savasava, me vakataulewa vei ira na tamata kece, me totogitaki ira na beci koya ena vuku ni nodra ivalavala ca kei na veika lolovira kece era cavuta vua na tamata ivalavala ca.” (Juta 14, 15) Ni tamata vakabauta o Inoki, e rairai raitayaloyalotaka na vuravura era na sega kina na tamata ca.—Wilika Iperiu 11:5, 6.\n6. Na cava e rairai vakasamataka tiko o Noa ni oti na Waluvu?\n6 E bula ena Waluvu o Noa ena vuku ni nona vakabauta. (Iper. 11:7) Ni oti na Waluvu, e uqeti koya nona vakabauta me cabora na isoro manumanu. (Vkte. 8:20) Me vakataki Epeli, e vakabauta ni na sereki na kawatamata ena ivau ni ivalavala ca kei na mate. Ni oti na waluvu ena gauna e saqati Jiova tiko kina o Nimiroti, e vakaraitaka tiko ga o Noa na vakabauta kei na inuinui. (Vkte. 10:8-12) Kena irairai ni a marau me vakasamataka na nodra sereki na kawatamata mai na veiliutaki ca, na ivalavala ca, kei na mate. Eda rawa tale ga ni “raica” na veigauna totoka qori sa voleka sara mai!—Roma 6:23.\n“RAICA” NI YACO NA VOSA NI YALAYALA\n7. Na cava eratou rairai “raica” o Eparama, Aisake, kei Jekope me baleta na veigauna se bera mai?\n7 E rairai raitayaloyalotaka o Eparama, Aisake, kei Jekope na gauna lagilagi se bera mai. A yalataka tu na Kalou ni na vakalougatataki na matanitu kece e vuravura ena vuku ni nodratou kawa. (Vkte. 22:18; 26:4; 28:14) Na nodratou kawa na peteriaki qori era na lewe levu ra qai tiko ena Vanua Yalataki e solia vei ira na Kalou. (Vkte. 15:5-7) Ena vuku ni vakabauta, e rawa kina vei ratou na turaga ratou dau rerevaka na Kalou qori me ratou “raica” na nodratou kawa nira taukena na vanua qori. Me tekivu mai na gauna e vakayalia kina na bula uasivi na kawatamata, e vakadeitaka o Jiova vei ira nona dauveiqaravi yalodina ni a sega ni yali vakadua na veivakalougatataki e vakasabusabutaka o Atama.\n8. Na cava e uqeti Eparama me vakaraitaka na vakabauta ena sala vakatubuqoroqoro?\n8 Kena irairai ni nona raitayaloyalotaka o Eparama na ka e yalataka na Kalou, e uqeti koya me vakaraitaka na vakabauta ena so na sala vakatubuqoroqoro. E vakaraitaka na iVolatabu ni a ‘sega ni vakayacori na vosa ni yalayala’ vei Eparama kei na so tale na dauveiqaravi yalodina ni Kalou ena nodra gauna, ia “era raica vakayawa tu ga, era marautaka” tale ga. (Wilika Iperiu 11:8-13.) Levu na ka e vakadinadinataka o Eparama e rawa kina vua me vakadeitaka na veika e nuitaka, e vaka ga sa raica tu na veika e se bera ni yaco!\n9. Yaga vakacava vei Eparama nona vakabauta na vosa ni yalayala ni Kalou?\n9 Na nona vakabauta o Eparama na vosa ni Kalou e vakadeitaki koya me vakayacora na loma ni Kalou. Ena vakabauta, e biuta na korolevu o Uri, e sega tale ga ni via tiko vakadua ena korolelevu e Kenani. Na korolelevu qori e vakataki Uri ga, e sega ni dei na kedra yavu ni sega ni qaravi Jiova na nodra matanitu. (Josua 24:2) Ena vo ni nona bula, e “waraka tiko” o Eparama na “koro e dei na kena yavu, na koro e tauyavutaka qai tara na Kalou.” (Iper. 11:10) E “raica” o Eparama ni sa bula tiko ena dua na vanua tudei e liutaka o Jiova. E vakabauta o Epeli, Inoki, Noa, kei Eparama kei na so tale nira na vakaturi na mate, ra qai vakanamata ena bula e vuravura e liutaka na Matanitu ni Kalou, “na koro e dei na kena yavu.” Nodra vakananuma vakatitobu na veivakalougatataki va qo e vaqaqacotaka nodra vakabauti Jiova.—Wilika Iperiu 11:15, 16.\n10. Yaga vakacava vei Sera nona raitayaloyalotaka na veigauna se bera mai?\n10 Vakasamataki Sera na wati Eparama. Ni sa yabaki 90 qai sega ni vakaluveni, e vakaraitaka na vakabauta ni donu nona rai me baleta na veigauna se bera mai. E vaka ga e raici ira na nona kawa nira marautaka tiko na veivakalougatataki e yalataka o Jiova. (Iper. 11:11, 12) E rawa vakacava me namaka qori? Ni a tukuna o Jiova vei watina: “Au na vakalougatataki koya, ena vakasucuma e dua na luvemu tagane, au na vakalougatataki koya, ena qai tinadra na veimatanitu, era na cadra mai vei koya na tui ni veimatatamata.” (Vkte. 17:16) Ni sucu oti o Aisake, e tiko na vuna vinaka me raitayaloyalotaka kina o Sera na kena vakayacori na vo ni vosa ni yalayala ni Kalou vei Eparama. E isolisoli totoka dina na noda rawa ni raitayaloyalotaka na veika vivinaka e yalataka tu na Kalou, era na qai yaco dina!\nRAICA MATUA NA ICOVI\n11, 12. E lomani Jiova vakacava o Mosese?\n11 O Mosese tale ga e vakabauti Jiova. E dau lomani koya tale ga vakalevu. Ni se cauravou o Mosese, e bula vata kei na vuvale vakatui e Ijipita, e rawarawa sara me lomana na kaukaua kei na iyau. Ia e vulica vei rau nona itubutubu dina me baleti Jiova kei na nona inaki me sereki ira na Iperiu mai na bobula, me solia vei ira na Vanua Yalataki. (Vkte. 13:14, 15; Lako 2:5-10) Ke dau vakananuma vakalevu o Mosese na veivakalougatataki era na vakila na tamata ni Kalou, na cava o nanuma ni rairai bucina tiko e lomana, me rogo se lomani Jiova?\n12 E tukuna vei keda na iVolatabu: “Ena vakabauta i Mosese, a sega kina ni taleitaka me vakatokai me luvena na raluve ni Ijipita ena gauna sa tamatabula kina, e digia ga me vakacacani vata kei ira na tamata ni Kalou, e sega ni vinakata me marautaka na ivalavala ca e lekaleka wale na kena kamica, ni ka dokai sara vua na nona vakamadualaki me vaka ni o koya na Karisito, qai okata ya me iyau e talei cake mai na iyau kei Ijipita, ni vakanamata tu ena soli ni nona icovi.”—Iper. 11:24-26.\n13. Yaga vakacava vei Mosese ni dau vakasamataka vakatitobu na ka e yalataka na Kalou?\n13 Ni vakasamataka vakatitobu o Mosese na ka e yalataka o Jiova me cakava ena vukudra na Isireli, e vakalevutaki kina nona vakabauta kei na nona lomana na Kalou. Me vakataki ira tale eso era rerevaka na Kalou, e rairai raica na gauna ena sereka kina o Jiova na kawatamata mai na mate. (Jope 14:14, 15; Iper. 11:17-19) Sa rauta me lomana kina na Kalou o Mosese, ni a lomani ira na Iperiu kei na kawatamata kece. E uqeti Mosese ena nona bula taucoko na vakabauta kei na loloma. (Vkru. 6:4, 5) Ni vakarerei Mosese o Fero me vakamatei, e vakaukauataki koya nona vakabauta, nona lomana na Kalou, kei na nona rairai raitayaloyalotaka na veigauna vinaka se bera mai.—Lako 10:28, 29.\nRAITAYALOYALOTAKA NA VEIKA ENA CAKAVA NA MATANITU NI KALOU\n14. Na vakasama vakacava e ka ni tatadra wale ga?\n14 Levu nikua era raitayaloyalotaka na veika ena sega ni yaco dina ena veigauna se bera mai. Kena ivakaraitaki, o ira na dravudravua era tatadrataka mera vutuniyau ra qai tiko vinaka, ia e “vakasinaiti ena leqa kei na rarawa” na bula ena gauna qo. (Same 90:10) Era tadra tu mera bula vakacegu ena dua na matanitu vakatamata, ia e dusia na iVolatabu ni inuinui duadua ga ni kawatamata na Matanitu ni Kalou. (Tani. 2:44) Levu era nanuma ni na sega ni vakarusa na ituvaki ca qo na Kalou, ia e duatani na ka e tukuna na iVolatabu. (Sefa. 1:18; 1 Joni 2:15-17) E ka ni tatadra wale ga na ka era nuitaka qo o ira na vakalecalecava na inaki i Jiova me baleta na veigauna se bera mai.\nO raitayaloyalotaka ni o bula tu ena vuravura vou? (Raica na parakaravu 15)\n15. (a) Yaga vakacava vei keda na lotu vaKarisito na noda raitayaloyalotaka na noda inuinui? (b) Tukuna na ka o vakanamata kina ni vakayacora nona vosa ni yalayala na Kalou.\n15 Ena yasana adua, eda uqeti na lotu vaKarisito meda raitayaloyalotaka noda inuinui, se da bula i lomalagi se vuravura. O raici iko ni o marautaka tiko na veika e yalataka tu na Kalou? Ena vakavu marau nida vakasamataka na ka meda cakava ni vakayacora tiko na Kalou na nona vosa ni yalayala. De dua o “raica” ni o bula tawamudu e vuravura. Vakasamataka mada ni o cakacaka vata kei na so tale me veisautaki na vuravura me parataisi. Eda sa na lomani Jiova kece. O bulabula, kaukaua, qai donu nomu rai. O ira na liutaka na cakacaka me veisautaki na vuravura era na saga me marautaki na bula nira kauaitaki iko dina. O marau tale ga ni o vakayagataka nomu taledi kei na nomu kila me yaga vei ira eso tale, me rokovi tale ga kina na Kalou. Kena ivakaraitaki, o na vukei ira na vakaturi mai mera kilai Jiova. (Joni 17:3; Caka. 24:15) Qo e sega ni vuravura ni tadra. Na veika totoka e raitayaloyalotaki qo me baleta na veigauna se bera mai e yavutaki ena ka dina vakaivolatabu.—Aisea 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.\nVUNA MEDA VEITALANOATAKA KINA NODA INUINUI\n16, 17. Yaga vakacava noda veitalanoataka noda inuinui?\n16 Nida veitalanoataka kei ira na tacida lotu vaKarisito na ka eda via cakava ni vakayacora tiko o Jiova na ka e yalataka, ena makare kina na ka eda raitayaloyalotaka me baleta na veigauna se bera mai. Eda sega ni kila se na vakacava na keda ituvaki ena vuravura vou, ia eda sa veivakauqeti tiko nida veivosakitaka na ka eda na rairai cakava, eda vakabauta tale ga na dina ni vosa ni yalayala ni Kalou. Ni sikovi ira na mataveitacini e Roma o Paula, era marautaka dina na nodra “veivakayaloqaqataki,” eda vakila tale ga qori ena gauna dredre qo.—Roma 1:11, 12.\n17 Ena yaga vakalevu na noda raitayaloyalotaka na veigauna se bera mai me kua kina ni lewai keda na rai cala me baleta na ituvaki dredre ena gauna qo. E rairai va qori na nona rai na yapositolo o Pita ena gauna e tukuna kina vei Jisu: “Raica! Keitou sa biuta na ka kece me keitou muri kemuni, na cava ena qai neitou?” E vukei Pita kei ira na tiko e kea o Jisu mera raitayaloyalotaka na veigauna se bera mai, e kaya: “Au tukuna vakadodonu vei kemudou, ni sa na vakavoui na ka kece ena gauna sa na dabe kina na Luve ni tamata ena nona idabedabe vakaturaga, o kemudou na dau muri au dou na qai dabe tale ga ena idabedabe vakatui e 12, mo dou lewa na yavusa e 12 kei Isireli. O koya e biuta na vale se tacina se ganena se tamana se tinana se luvena se tikiniqele ena yacaqu, ena rawata tale e yadrau, ena bula tawamudu tale ga.” (Maciu 19:27-29) E rawa kina vei Pita kei ratou na vo ni tisaipeli me ratou vakasamataka na nodratou itavi ena matanitu ena liutaki vuravura qai kauta mai na veivakalougatataki totoka vei ira na tamata talairawarawa.\n18. Yaga vakacava vei keda ena gauna qo noda vakasamataka na kena vakayacori na vosa ni yalayala ni Kalou?\n18 Dau vukei ira vakalevu na dauveiqaravi i Jiova e vuravura na nodra vakasamataka na kena vakayacori na vosa ni yalayala ni Kalou. Na ka sa bau kila toka o Epeli me baleta na inaki ni Kalou, e vukei koya me raitayaloyalotaka na veigauna vinaka se bera mai, e vakabauta, qai vakamareqeta na dei ni inuinui qori. E vakasakiti nona vakaraitaka o Eparama nona vakabauta ni “raica” e dua na tikina ni kena vakayacori na parofisai ni Kalou me baleta na “kawa” yalataki. (Vkte. 3:15) O Mosese e “vakanamata tu ena soli ni nona icovi,” e vakaraitaka nona vakabauta kei na nona lomani Jiova. (Iper. 11:26) Ena vakalevutaki na noda vakabauta na Kalou kei na noda lomani koya nida raitayaloyalotaka na kena vakayacori na vosa ni yalayala i Jiova. Ena veivosakitaki ena ulutaga tarava na noda vakayagataka vinaka na isolisoli qo.\niMeli iMeli Era “Raica” na ka e Yalataki


Jisu Karisito - Wikipedia\n(Redirected from Jisu)\nna iusutu ni ivakavuvuli va-Karisito ka ni na ivakavuvuli ni Lotu va-Karisito duadua na veimatalotu, me ikuri ni Jiu vakaMesaia, vakasamataka tiko na luve ni Kalou. Va-Karisito kei na Judaism vakaMesaia vakasamataka o Jisu Karisito na Mesaia sa waraki tu mai ena Veiyalayalati Makawa ka vakatokai koya me o Jisu Karisito, e dua na yaca e vakayagataki talega ena taudaku ni ivakavuvuli va-Karisito.\nKenadau ni itukutuku kece kilkiliki kaya kei duavata ni Jisu dina tu, e dina ga ni sega ni dua na vakasama me baleta na itukutuku makawa ni vakanuinui a vakayacora ni na kosipeli ka voleka vakacava na vakaivolatabu o Jisu ki na na itukutuku makawa ni o Jisu. E levu na kenadau duavata ni o Jisu e dua na dauvunau Jiu mai Kalili, a papitaisotaki mai vei Joni na Dauveipapitaisotaki ka vakoti ki na kauveilatai by order of na kovana ni Roma Ponitio Pailato. Ni sa tara na kenadau na itukutuku eso ni makawa o Jisu, ka dau vakaraitaki koya mai e dua se sivia na nodra itavi oqo: iliuliu ni e dua na itosotoso apocalyptic, na Mesaia, e dua na dauveivakabulai dauniveisereki, e dua na tuvani vakamatau kei na tamata vuku, se na e dua na reformist ni veivakatautauvatataki. Vakadidike sa sa vakatauvatani na ivakadinadina ni veiyalayalati vou kei na itukutuku makawa ena taudaku ni ivakavuvuli va-Karisito me rawa ni vakadeitaki kina na ituvatuva vagauna ni bula i Jisu.\nE vakabauta kece ga na laini ni Lotu va-Karisito ni sa kunekunetaki na o Jisu mai na Yalo Tabu, sucu mai e dua na goneyalewa savasava, na vakatovotovo na cakacaka mana, na tauyavutaki kina na Lotu, na mate mate ena kauveilatai me vaka e dua na fomu ni Veisorovaki, tucake mai na mate kei na nona cabe cake ki lomalagi, ka mai kina o koya ena lesu tale mai. A qarava o Jisu cecere e levu na Lotu va-Karisito me vaka na incarnation ni Kalou, na Luvena, na ikarua baleta na lewe tolu na tamata na Yalo ni lewe tolu vakalou. Eso na ilawalawa Lotu Vakarisito cata na Lewetolu Vakalou, ena taucoko se vakatikina ga.\nEna vakasama Islamic, Jisu (transliterated me vaka na Isa) e vakasamataki me dua na ka bibi duadua ni parofita ni Kalou kei na Mesaia. Me baleta na Muslims, o Jisu a na dua ka a kauta mai na ivolanikalou ka sa ikoya na luvena e dua na ia goneyalewa, e sega ni vakalou, ka sega talega ni a vakacacani ena nona vakamatei ena kauveilatai. Judaism cakitaka na vakabauta ni o Jisu e na awaited ni Mesaia, ni sa sega e salavata kei na parofisai vakaMesaia ni na Tanakh na veiba.\nNa Veiyalayalati Vou\nAi Tukutuku-vinaka sa vola ko Maciu\nAi Tukutuku-vinaka sa vola ko Marika\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Jisu_Karisito&oldid=30966"\nLast edited on 28 Tiseba 2018, at 15:31\nThis page was last edited on 28 Tiseba 2018, at 15:31.


Na iVakadei Cava e Dau Vakayagataki ena Gauna Makawa?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kongo Korean Lari Lingala Lithuanian Malagasy Malay Malayalam Mapudungun Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Oromo Pangasinan Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Telugu Thai Tigrinya Turkish Ukrainian Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Welsh Yoruba vakaViti\nE buli mai ena qele se drega (wax), e duidui tale ga na kena ibulibuli eso e vaka na matanimoto (cone), sukuea, silida, kei na ulu ni manumanu. Dau vakayagataki me vakadinadinataka e dua na ivola se lewa, vesu kina na beki, se dola kina na katuba me vaka na icurucuru ena ibulubulu.\niVakadei silida kei na qele ni nona vakasasa na iliuliu kei Perisia o Taraiase I\nE caka mai na sui, cule, kaukamea, vatu talei, vatu se kau. E dau ceuti kina na yaca i koya e taukena, kei na yaca i tamana. Eso na gauna e ceuti tale ga kina na itutu i kena itaukei.\nGauna e malumu kina ena vakabiri na ivakadei me vakadinadinataka e dua na ivola. (Jope 38:14) Ni sa kaukaua ena sega tale ga ni taqusi rawa na itukutuku e tiko kina.\nLesi Kina na iTavi\nE rawa ni dua tale e vakayagataka na ivakadei me vakaraitaka ni sa soli vua na lewa. Kena ivakaraitaki, na Fero e Ijipita makawa, kei Josefa na luvei Jekope na peteriaki. A bobula tu e Ijipita o Josefa, toso na gauna e bala vakatawadodonu e valeniveivesu. A sereki koya na Fero qai lesi koya me paraiminisita, e kaya na iVolatabu: “E luvata sara mai ligana o Fero na nona mama vakaturaga me daramaka ena liga i Josefa.” (Vakatekivu 41:42) Na mama ni veivakadonui qori e rawa kina vei Josefa me qarava na itavi bibi e lesi kina.\nE vakayagataka na ranadi o Jesepeli na ivakadei nei watina me bukiveretaki Nepoci. E mani vola na ivola ena yaca i Eapi vei ira eso na qase mera beitaki Nepoci ni vosavakacacataka na Kalou, me vakamatei tale ga. E vakayagataka na ivakadei nei watina ena ivola me vakayacori kina na lomana.—1 Tui 21:5-14.\nE vakayagataka o Easuerosi na Tui Perisia na mama vakaturaga me ivakadei ni nona ivakaro.—Esiteri 3:10, 12.\nE kaya na dauvola iVolatabu o Niemaia nira vakayagataka tale ga na drega na raluve ni Isireli, Livai kei ira na bete me ivakadei ni veiyalayalati.—Niemaia 1:1; 9:38.\nE rua na gauna e cavuti kina ena iVolatabu na kena vakayagataki na drega me dregata na icurucuru. Kena imatai, e ‘kau e dua na vatu me sogo kina na gusu ni qara’ ni laione a viritaki kina o Taniela. Sa qai “dregata” o Tui Taraiase “ena nona mama vakaturaga kei na nodra mama na nona tamata vakaitutu, me kua ni veisautaki na ka me baleti Taniela.”—Taniela 6:17.\nKena ikarua, a vakotori na yago i Jisu ena ibulubulu ra qai “sogota vinaka” na kena meca “na ibulubulu nira dregata na kena isogo vatu” me sogota na kena icurucuru. (Maciu 27:66) E kaya o David L. Turner, e dua na dauvakamacala ni iVolatabu, ke dregata na ivakadei qori e dua na ivakalesilesi e Roma “ena vakayagataka na qele se drega ena maliwa ni vatu kei na icurucuru ina ibulubulu.”\nE levu dina na ka eda vulica ena ivakadei e vakayagataki ena gauna makawa. Era kauai tiko vakalevu na dauvakekeli kei ira na daunitukutuku makawa ena veika qori. Sa vulici tiko gona vakalevu nikua na veika me baleta na ivakadei, e vakatokai me sigillography.\niMeli iMeli Na iVakadei Cava e Dau Vakayagataki ena Gauna Makawa?


Vakavinavinakataka na Loloma Soli Wale ni Kalou | Vulici\nNa Vale ni Vakatawa (iTabataba e Vulici) | Julai 2016\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Finnish Finnish Sign Language Fon French Ga Georgian German German Sign Language Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Moore Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nVakavinavinakataka na Loloma Soli Wale ni Kalou\n‘Eda rawata na ka kece ena loloma soli wale e vakaikuritaki tiko ga.’—JONI 1:16.\nSERE: 95, 13\nNa cava na sala uasivi duadua e vakaraitaka kina o Jiova na nona loloma soli wale?\nEda na vakaraitaka vakacava ni liutaki keda na loloma soli wale, sega ni noda ivalavala ca?\nEda na vakalougatataki vakacava ena vuku ni loloma soli wale i Jiova?\n1, 2. (a) Vakamacalataka na vosa vakatautauvata i Jisu me baleti koya na itaukei ni werenivaini. (b) E laurai vakacava ena vosa vakatautauvata qo na lomasavu kei na loloma soli wale?\nE LAKO ena matakacaca na dautei vaini ina makete me vaqara tamata cakacaka ena nona loganivaini. Eso vei ira qori era vakadonuya na isau e lavaka, ra qai gole sara mera cakacaka. Se vinakati tiko ga me so tale na tamata cakacaka, mani lesu ina makete me qara eso qai lavaka na isau vata ga a lavaka vei ratou na kena imatai. Ni sa yakavi e kumuni ira kece na tamata cakacaka qai saumi ira vakatautauvata se ra mani cakacaka ena dua na aua se sivia. Era kudru na imatai ni ilawalawa nira rogoca na ka e cakava na itaukei ni cakacaka. E tukuna vei ira na dautei vaini: ‘E vakacava dou sega ni duavata ena isau au solia? Au lewa ga na noqu iyau, se vakacava? Dou matacataki au ena vuku ni noqu lomasoli?’—Maciu 20:1-15.\n2 Na vosa vakatautauvata qo nei Jisu eda nanuma kina e dua na itovo talei i Jiova e cavuti wasoma ena iVolatabu, oya na nona “loloma soli wale.”  (Wilika 2 Korinica 6:1.) E sega ni ganiti ira na cakacaka ena dua na aua na isau ni dua na siga. E cakava ga qori na itaukei ni cakacaka ena levu ni nona lomani ira. Dau vakadewataki vakalevu ena iVolatabu na “loloma soli wale” me “caka vinaka.” E vola e dua na dauvakadidike: “Na ibalebale ni vosa qo, oya ni soli na iloloma vua e dua e sega sara ga ni ganiti koya na iloloma ya.”\nNONA LOMASAVU O JIOVA\n3, 4. Na cava e vakaraitaka kina o Jiova na nona loloma soli wale, ena sala cava?\n3 E vakamacalataki ena iVolatabu na “loloma soli wale ni Kalou.” (Efeso 3:7) Na cava e vakarautaka kina o Jiova na “loloma soli wale”? Sala cava e cakava kina qori? Ke uasivi noda muria na ivakatagedegede i Jiova ena qai ganiti keda nona loloma. Kena seva nida sega ni rawata qori. E vola kina na tui vuku o Solomoni: “E sega ni dua na tamata yalododonu e vuravura me vakayacora tiko ga na ka vinaka qai sega ni valavala ca.” (Dauv. 7:20) E tukuna tale ga na yapositolo o Paula: “Ni sa valavala ca na tamata kece, qai sega ni yacova rawa na lagilagi ni Kalou” qai “isau ni ivalavala ca na mate.” (Roma 3:23; 6:23a) Qori e ganiti keda vinaka.\n4 Se mani cava ga, e sega ni vakatauvatani rawa na loloma soli wale i Jiova vei keda na kawatamata ivalavala ca. E solia na “Luvena e duabau ga e bulia” me mate ena vukuda, me vakaraitaka na levu ni nona loloma. (Joni 3:16) E vola kina o Paula me baleti Jisu “ni vakaisalataki ena lagilagi kei na vakarokoroko ena vuku ni nona vakamatei. E mate ena vukuda na tamata kece ena levu ni loloma soli wale ni Kalou.” (Iper. 2:9) Io, “na iloloma ni Kalou na bula tawamudu ena vuku i Karisito Jisu na noda Turaga.”—Roma 6:23b.\n5, 6. Na cava e yaco ni liutaki keda na (a) ivalavala ca? (b) loloma soli wale?\n5 Eda mai ivalavala ca vakacava na kawatamata da qai mate? E tukuni ena iVolatabu ni: “Veiliutaki me vaka na tui” vei ira na kawa i Atama “o mate ena vuku ni nona ivalavala ca e le dua ga na tamata [o Atama].” (Roma 5:12, 14, 17) E ka ni marau nida rawa ni digia me kua ni liutaki se lewai keda na noda ivalavala ca. Nida vakaraitaka noda vakabauta na isoro ni veivoli i Karisito eda na liutaki kina ena loloma soli wale i Jiova. Ena sala cava? “Ni sa levu na ivalavala ca, sa qai levu sara na loloma soli wale. Cava na kena inaki? Me vaka na nona veiliutaki voli vakatui o ivalavala ca kei mate, ena veiliutaki tale ga vakatui ena yalododonu na loloma soli wale, me rawati kina na bula tawamudu ena vuku i Jisu Karisito na noda Turaga.”—Roma 5:20, 21.\n6 Eda se ivalavala ca tiko ga, ia me kua ni lewai keda qori. Nida cakacala meda kerea nona veivosoti o Jiova. E vakasalataki keda na lotu vaKarisito o Paula: “E sega ni dodonu me lewai kemuni na ivalavala ca ni oni sega ni vauci ena lawa, oni vauci ga ena loloma soli wale.” (Roma 6:14) Eda vauci gona ena veiliutaki ni loloma soli wale. Na cava na kena yaga? E vakamacalataka o Paula: “Na loloma soli wale ni Kalou . . . e vakavulici keda meda biuta na ka kece e sega ni salavata kei na loma ni Kalou kei na gagadre ca vakavuravura, e vakavulici keda tale ga meda yalomatua, meda yalododonu, meda qarava na Kalou nida tu ena vuravura qo.”—Taito 2:11, 12.\n“LEVU NA SALA” NI LOLOMA SOLI WALE\n7, 8. Na cava e tukuni kina ni “levu na sala” e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma soli wale? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n7 E vola na yapositolo o Pita: “Na isolisoli oni dui rawata, ni vakayagataka ena nomuni veiqaravi me vaka ni oni dauniyau vinaka ni loloma soli wale ni Kalou e vakaraitaki ena levu na sala.” (1 Pita 4:10) Na cava na kena ibalebale ya? Se mani dredre sara vakacava na keda ituvaki, ena vukei keda o Jiova meda vosota. (1 Pita 1:6) Ena veiganiti vinaka na nona loloma kei na keda ituvaki.\n8 Levu na sala e vakarautaka kina o Jiova na nona loloma soli wale. E vola na yapositolo o Joni: “Na ka kece eda rawata, eda rawata ena uasivi ni nona yalololoma, ya na loloma soli wale e vakaikuritaki tiko ga.” (Joni 1:16) Eda vakalougatataki ena sala e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma. Na cava soti eda vakalougatataki kina?\n9. E yaga vakacava na loloma soli wale i Jiova, eda na vakavinavinakataka vakacava?\n9 Vosoti noda ivalavala ca. E vosoti noda ivalavala ca ena vuku ni nona loloma soli wale o Jiova. E rawa ga qo nida veivutuni dina da qai vorata tiko ga noda malumalumu. (Wilika 1 Joni 1:8, 9.) E dodonu meda vakavinavinakataka nona yalololoma na Kalou, me uqeti keda tale ga meda vakalagilagi koya. E vola kina o Paula vei ira na nona itokani lumuti lotu vaKarisito: “[O Jiova] e vakabulai keda mai na lewa ni butobuto qai kauti keda ina matanitu i Luvena lomani, ena vukuna eda sereki kina ena ivoli, me rawa ni vosoti na noda ivalavala ca.” (Kolo. 1:13, 14) Eda na vakalougatataki vakalevu ni vosoti na noda ivalavala ca.\n10. Na cava eda marautaka ena vuku ni loloma soli wale ni Kalou?\n10 Veiyaloni kei na Kalou. Nida sucu ivalavala ca, tekivu mai na gauna qori eda sa meca ni Kalou. E tukuna kina vakadodonu o Paula: “Eda a veimecaki tu kei na Kalou, eda sa mai veiyaloni kei koya ena mate i Luvena.” (Roma 5:10) Noda veiyaloni qo, eda sa bucina kina e dua na veiwekani vinaka kei Jiova. E cavuta vata na ka dokai qo o Paula kei na nona loloma soli wale o Jiova ni kaya: “Qo nida sa okati [na taci Karisito lumuti] meda yalododonu ena vuku ni vakabauta, meda saga sara meda veiyaloni tiko ga kei na Kalou ena vuku ni noda Turaga o Jisu Karisito. Na noda vakabauti koya tale ga eda rawa ni torova kina na Kalou me sobuti keda na nona loloma soli wale eda sa mai vakila tiko ena gauna qo.” (Roma 5:1, 2) Qo e dua dina na ka ni veivakalougatataki!\niVakaraitaki ni loloma soli wale ni Kalou: Noda rogoca na itukutuku vinaka (Raica na parakaravu 11)\n11. E rawa vakacava vei ira na lumuti mera vukei ira na ‘so tale na sipi’ mera yalododonu?\n11 Eda rawa ni yalododonu ena mata ni Kalou. Ena gauna ni ivakataotioti qo, e parofisaitaka na parofita o Taniela ni o “ira na yalomatua,” ya o ira na ivovo ni lumuti, era na “vukea e levu mera yalododonu.” (Wilika Taniela 12:3.) Na nodra cakacaka vakavunau kei na nodra veivakavulici era vukei kina na milioni na ‘so tale na sipi’ mera yalododonu ena mata i Jiova. (Joni 10:16) E rawa ga qori ena vuku ni loloma soli wale i Jiova. E vakamacalataka kina o Paula: “E okati ira na Kalou mera yalododonu ni sereki ira na ivoli i Karisito Jisu. Qo na isolisoli ni Kalou ena vuku ni nona loloma soli wale.”—Roma 3:23, 24.\nNa isolisoli ni masu (Raica na parakaravu 12)\n12. E sema vakacava na masu ina loloma soli wale ni Kalou?\n12 Torova na idabedabe vakatui ni Kalou ena masu. Dua na sala e vakalougatataki keda kina o Jiova ena vuku ni nona loloma soli wale, oya na noda masu vua. E vakatoka na idabedabe vakatui i Jiova o Paula me “idabedabe vakaturaga ni loloma soli wale” qai sureti keda tu ‘meda doudou ni masuti koya.’ (Iper. 4:16a) E solia vei keda o Jiova na itavi dokai qo ni vakayagataki Luvena, “ena vukuna, eda galala kina meda vosa, eda doudou tale ga meda torova na Kalou ena noda vakabauti Jisu.” (Efeso 3:12) E totoka dina nida rawa ni doudou ni masu vei Jiova ena vuku ni nona loloma soli wale.\nVukei ena kena gauna (Raica na parakaravu 13)\n13. Ena vukei keda vakacava na loloma soli wale “ena gauna eda gadreva kina”?\n13 Vukei ena kena gauna. E uqeti keda o Paula meda doudou na masuti Jiova, “me sobuti keda tale ga na nona loloma soli wale ena gauna eda gadreva kina na veivuke.” (Iper. 4:16b) Se mani gauna cava ga e yacovi keda kina na ka dredre se vaka me veilecayaki noda bula, meda cikeva na veivuke i Jiova. Dina ni sega ni ganiti keda, e dau rogoci keda o Jiova ni vakayagataki ira na tacida vaKarisito. “O koya gona, meda yaloqaqa da qai kaya: ‘E dau vukei au o Jiova, au na sega ni rere. Cava ena cakava rawa vei au na tamata?’”—Iper. 13:6.\n14. E yaga vakacava ina lomada na loloma soli wale i Jiova?\n14 Ena vakacegui na lomada. Dua na ka ni veivakalougatataki eda vakila ena vuku ni nona loloma soli wale na Kalou, oya noda vakacegui ni vusolo na lomada. (Same 51:17) E vola o Paula vei ira na lotu vaKarisito mai Cesalonaika era vakararawataki tiko: “Na noda Turaga o Jisu Karisito kei na Kalou na Tamada, o koya e lomani keda, e dau vakacegui keda me tawamudu, e vakarautaka vei keda na inuinui ena vuku ni loloma soli wale, me vakaceguya mada ga na lomamuni, me vakayaloqaqataki kemuni tale ga.” (2 Ces. 2:16, 17, vmr.) E veivakacegui dina nida kila ni kauaitaki keda o Jiova ena vuku ni nona loloma soli wale!\n15. Na inuinui cava e rawati ena loloma soli wale ni Kalou?\n15 Rawati na bula tawamudu. Eda na sega ni rawata ga vakataki keda na inuinui nida tamata ivalavala ca. (Wilika Same 49:7, 8.) Ia e vakarautaka vei keda o Jiova na inuinui totoka. O Jisu e yalataka vei ira na nona imuri: “Qo na loma i Tamaqu, me bula tawamudu o koya yadua e raica na Luvena qai vakaraitaka ni vakabauti koya.” (Joni 6:40) Io, e ivakaraitaki ni nona loloma soli wale na Kalou na inuinui ni bula tawamudu. E vakavinavinakataka na tikina qo o Paula ni kaya: “Sa vakatakilai mai na loloma soli wale ni Kalou mera vakabulai kina na tamata kece.”—Taito 2:11.\nKUA NI RAICA VAKAMAMADA NA LOLOMA SOLI WALE NI KALOU\n16. Era vakatanitaka vakacava eso na lotu vaKarisito taumada na loloma soli wale ni Kalou?\n16 Dina ni vakalougatataki keda o Jiova ena vuku ni nona loloma soli wale, meda kua ga ni vakatanitaka meda nanuma ni donu vua na itovo kece. Eso na lotu vaKarisito ena gauna makawa era ‘vakatanitaka na loloma soli wale ni Kalou me ulubale ni nodra ivalavala vakasisila.’ (Juta 4) Era nanuma sara ga na lotu vaKarisito tawayalodina qo nira rawa ni cakacala me qai vosoti ira o Jiova. Koya e ca sara nira saga mera temaki ira na tacidra mera tomani ira ena nodra ivalavala veidabui. Ena gauna mada ga qo ke dua e cakava ya “e vakacudruya . . . na yalo ni Kalou e salavata kei na nona loloma soli wale.”—Iper. 10:29.\n17. Na cava e vakabibitaka o Pita?\n17 Nikua e veivakacalai o Setani mera nanuma kina eso na lotu vaKarisito ni na lomani ira tiko ga o Jiova ke ra mani cakacala. E dau tu vakarau o Jiova me vosoti ira na veivutunitaka na nodra cala, ia e namaka meda vorata tiko ga na noda malumalumu. E uqeti Pita kina me vola: “O koya gona kemuni na wekaqu lomani, ni oni sa kila rawa qo, moni qarauna de oni vakasesei vata kei ira ena nodra veivakacalai na dau murilomadra, oni qai sega ni tudei. Me kua sara, ia me sobuti kemuni mada ga vakalevu na loloma soli wale kei na nomuni kila na noda Turaga, na noda iVakabula o Jisu Karisito.”—2 Pita 3:17, 18.\nSALAVATA KEI NA ITAVI NA LOLOMA SOLI WALE\n18. Ena vuku ni nona loloma soli wale o Jiova, na cava e noda itavi?\n18 Ni lomani keda vakalevu o Jiova, e dodonu meda vakayagataka na isolisoli e votai vei keda meda rokovi koya kina, me yaga tale ga vei ira na wekada. Ena sala cava? E sauma o Paula: “O koya gona, e duidui na isolisoli e votai vei keda me salavata kei na loloma soli wale. . . . Ke cakacaka vakaitalatala, meda gumatua sara ena noda cakacaka vakaitalatala, se o koya e veivakavulici, me gumatua sara ena nona veivakavulici, se o koya e veivakauqeti, me gumatua ena nona veivakauqeti, . . . o koya e yalololoma, me cakava ena marau.” (Roma 12:6-8) Ena vuku ni loloma soli wale i Jiova eda na vakaitavi tiko ga kina ena cakacaka vakaitalatala, veivakavulici, veiuqeti vakaveitacini da qai veivosoti ke da vakacudrui.\n19. Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?\n19 Nida vakavinavinakataka nona lomasavu na Kalou, eda na “vunautaka vakavinaka sara na itukutuku vinaka ni loloma soli wale ni Kalou” ena noda vinaka taucoko. (Caka. 20:24) Eda na qai dikeva ena ulutaga tarava na noda qarava na itavi qo.\n^  (parakaravu 2) Raica na “Loloma soli wale” ena “iVakamacala ni Vosa ena iVolatabu” ena Vakadewa ni Vuravura Vou.\nEra Yalorawarawa Mera Gole—i Ghana\nVakasaqara ga na Matanitu ni Kalou\nVuna Meda “Yadra Tiko” Kina\n“Kua ni Rere. Au na Vukei Iko”\nVakatetea na iTukutuku Vinaka ni Loloma Soli Wale\nText Sala me download kina na ka e tabaki NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Julai 2016\nNA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Julai 2016


‘Ni Dau Kauaitaki Ira na Vulagi’—Iperiu 13:2 | Vulici\n‘Ni kua ni guilecava moni kauaitaki ira na vulagi.’—IPER. 13:2, vmr.\nSERE: 124, 79\nCava meda cakava me veisau kina noda rai baleti ira na vulagi?\nE vakatotomuria vakacava o Poasa na rai i Jiova me baleti ira na vulagi ena ka e cakava vei Ruci?\nEda na kauaitaki ira vakacava na vulagi?\n1, 2. (a) Na cava era dau vakila na vulagi nikua? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na cava e vakasalataki keda kina na yapositolo o Paula? Na taro cava eda na veivosakitaka?\nENA ika30 na yabaki sa oti, a biubiu mai Ghana o Osei  e dua na turaga me gole i Urope, e se bera tale ga ni iVakadinadina i Jiova kina. E nanuma lesu: “Era sega ni kauaitaki au e levu. E veisau tale ga na draki. Niu biubiu mai na rara ni waqavuka, duatani na batabata au vakila, au tagi sara ga.” Rauta ni dua na yabaki nona sega ni kunea e dua na cakacaka ni sega ni kila na vosa ni vanua ya. E yawa tale ga vei ratou e vale, e galili qai dau vakanananu.\n2 Ke o tiko ena ituvaki qori, cava o na vinakata mera cakava vei iko na tamata? Vakacava o na marautaka mera kidavaki iko vakayalololoma ena Vale ni Soqoni, se mani duidui na vanua o cavutu mai kina se duatani na roka ni yagomu? Na iVolatabu mada ga e uqeti ira na lotu vaKarisito dina: ‘Mera kua ni guilecava nodra lomani ira na vulagi.’ (Iper. 13:2, vmr.) Qo eso na taro eda na veivosakitaka tiko: E raici ira vakacava na vulagi o Jiova? Na cava ena vinakati kina meda veisautaka noda rai me baleti ira na vulagi? Cava meda cakava mera taleitaka kina na vulagi nodra veimaliwai ena ivavakoso?\nRAICI IRA VAKACAVA NA VULAGI O JIOVA?\n3, 4. Me vaka ga e tukuni ena Lako Yani 23:9, mera raici ira vakacava na vulagi na Isireli? Na cava na vuna?\n3 Ni vakabulai ira na Isireli mai Ijipita o Jiova, e solia sara vei ira na lawa, qai vakabibitaki kina mera dau nanumi ira na sega ni Isireli era sa mai tomani ira. (Lako 12:38, 49; 22:21) E sega ni dau rawarawa nodra bula na vulagi, ia e kauaitaki ira vakayalololoma o Jiova. Kena ivakaraitaki, e soli vei ira na galala mera tomitomi.—Vunau 19:9, 10.\n4 O Jiova a vakaroti ira na Isireli mera dokai ira na vulagi, e vinakata tale ga mera nanuma lesu na nodra tiko vulagi ena dua na gauna. (Wilika Lako Yani 23:9.) Era “kila vinaka na bula vakavulagi.” O ira na kai Ijipita era sega ni dau taleitaki ira na Isireli ni bera mada ga nira vakabobulataki. Era dau veivakaduiduitaki vakamatamata, vakalotu tale ga. (Vkte. 43:32; 46:34; Lako 1:11-14) E mosimosi na ka era sotava na Isireli nira tiko vulagi, ia e vinakata o Jiova mera raici ira na vulagi “me vaka ga e dua na itaukei.”—Vunau 19:33, 34.\n5. Na cava ena vukei keda meda kauaitaki ira na duikaikai se vulagi me vakataki Jiova?\n5 Nikua tale ga eda rawa ni vakadeitaka ni o Jiova e kauaitaki ira sara vakalevu na vulagi se duikaikai era dau mai tiko ena soqoni. (Vkru. 10:17-19; Mala. 3:5, 6) Ke da vakasamataka na veika dredre era vakila na duikaikai kei ira na vulagi nira vakaduiduitaki se dredre nodra kila noda vosa, eda na saga meda yalovinaka da qai kauaitaki ira vakalevu.—1 Pita 3:8.\nMEDA VEISAUTAKA NODA RAI BALETI IRA\n6, 7. E qai wali vakacava na leqa ni veivakaduiduitaki a takalevu vei ira na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri?\n6 Era vulica na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri mera valuta na veivakaduiduitaki a takalevu tu vei ira na Jiu. Laurai qo vei ira na lotu vaKarisito era tiko e Jerusalemi ena Penitiko 33 G.V., nira kauaitaki ira na duikaikai era sa tavuki mera lotu vaKarisito. (Caka. 2:5, 44-47) Nodra veikauaitaki na Jiu lotu vaKarisito e vakaraitaka nira kila vinaka na ibalebale ni “dauveivakacegui,” oya mera, “kauaitaki ira na vulagi.”\n7 Ni tubu tiko na ivavakoso vaKarisito, a yaco e dua na ituvaki e laurai kina na veivakaduiduitaki. Era vosavosa na Jiu vosa vaKirisi nira sega ni kauaitaki na nodra yada. (Caka. 6:1) Me wali na leqa qo, era qai digitaka na yapositolo e vitu na tagane nuitaki mera raica me kua ni dua e vakawaleni. O ratou na vitu na tagane qo eratou yaca kece vaKirisi. E vakaraitaka qo nodratou kauai na yapositolo me baleta na veivakaduiduitaki a rairai basika vei ira na lotu vaKarisito taumada.—Caka. 6:2-6.\n8, 9. (a) Ena kilai vakacava nida veivakaduiduitaki tiko? (b) Na cava meda cavuraka laivi mai lomada? (1 Pita 1:22)\n8 Se da mani kila se sega, na noda itovo vakavanua e dau vakamuai keda. (Roma 12:2) De dua eda sa rogoci ira na wekada, tamata cakacaka se itokani e koronivuli nodra cavuta eso na ka ca me baleti ira na vulagi, duidui yavusa se roka ni yagodra. E dau vakamuai keda vakacava na veivakaduiduitaki va qori? Na cava eda dau cakava ni dua e veiwalitaka na vanua eda cavutu mai kina—se vakalevutaka na kena itukutuku?\n9 Sa dua toka na gauna nona dau vakaduiduitaki ira na sega ni Jiu na yapositolo o Pita, ia e vulica me cavuraka laivi mai lomana. (Caka. 10:28, 34, 35; Kala. 2:11-14) Ke da kidava ni sa toka vakalailai vei keda na veivakaduiduitaki, meda saga meda cavuraka laivi mai lomada. (Wilika 1 Pita 1:22.) Meda nanuma tiko ni dodonu ga meda totogi mate nida kawa ivalavala ca, se mani vanua cava eda cavutu mai kina. (Roma 3:9, 10, 21-24) Cava gona meda vakalevulevui keda kina? (1 Kor. 4:7) Meda vakatotomuria na yapositolo o Paula ni a vakamasuti ira na lotu vaKarisito lumuti nira “sa sega ni qai vulagi se kaitani, [era] . . . lewe ni vuvale ni Kalou.” (Efeso 2:19) Nida saga meda cavuraka laivi na veivakaduiduitaki ena vukei keda meda sulumaka na itovo vou.—Kolo. 3:10, 11.\nSALA MEDA KAUAITAKI IRA KINA NA VULAGI\n10, 11. E vakatotomuria vakacava o Poasa na rai i Jiova ena nona kauaitaki Ruci na yalewa ni Moapi?\n10 Na ka e cakava o Poasa vei Ruci na yalewa ni Moapi e dusia ni vakatotomuri Jiova ena nona kauaitaki ira na vulagi. Ni mai vakadikeva nona were ena gauna ni tatamusuki, e raici Ruci sara na yalewa vulagi gugumatua ni tomitomi tiko kei ira na dautatamusuki. A tu vua na dodonu me tomitomi, ia e kerei Poasa tale kina, mani vakadonuya.—Wilika Ruci 2:5-7, 15, 16.\n11 Macala e ke ni kauaitaki Ruci o Poasa kei na kena ituvaki vakaloloma ni dua na vulagi. E vakadonuya me tomani ira na goneyalewa me kua kina ni dua na tagane e tiko ena were me vakasagai koya. E raica sara mada ga me tiko na kakana kei na wai me soli vua, me vakataki ira ga na tamata cakacaka. A sega tale ga ni vosa beci koya ni yalewa vulagi dravudravua, ia e vosa vakayalovinaka ga vua.—Ruci 2:8-10, 13, 14.\n12. Ena yaga vakacava vei ira na vulagi na noda veikauaitaki?\n12 E drukataka o Poasa na nona lomani Neomai vakalevu o Ruci, vaka kina nona sa tavuki me qaravi Jiova. Na nona kauaitaki Ruci o Poasa e ivakaraitaki ni nona lomana o Jiova na yalewa e ‘qara ivakaruru e ruku ni taba ni Kalou ni Isireli.’ (Ruci 2:12, 20; Vkai. 19:17) Nikua tale ga na noda veikauaitaki e rawa ni vukei ira na “tamata kece ga” mera mai kila vinaka na ka dina, mera kila kina na levu ni nona loloma o Jiova.—1 Tim. 2:3, 4.\nEda dau kidavaki ira vakayalololoma na vulagi era gole yani ena Vale ni Soqoni? (Raica na parakaravu 13, 14)\n13, 14. (a) Na cava meda saga kina meda kidavaki ira na vulagi ena Vale ni Soqoni? (b) Cava mo cakava mo doudou kina ni vosa vei ira na vulagi?\n13 Eda rawa ni kauaitaki ira na vulagi nida kidavaki ira vakayalololoma ena Vale ni Soqoni. De dua eda na raica nira mamadua ra qai sega ni veimaliwai vakalevu. Ena vuku ni nodra isususu se kedra irogorogo, era rairai nanuma nira lolovira vei ira na so tale na matatamata. Meda vakaliuliu gona meda kauaitaki ira. Ke tiko ena nomu vosa na porokaramu na JW Language, o rawa ni vulica na ka mo tukuna mo kidavaki ira kina na vulagi ena nodra vosa.—Wilika Filipai 2:3, 4.\n14 De dua eda na madua na vosa vei ira. Mo rawa ni doudou, ena vinaka mo veikilaitaki iko. O na rairai liaca ni levu na ka drau taleitaka vata. Meda nanuma tiko ni duidui vanua, e duidui tale ga na ka era vinaka kina kei na ka era lekata.\nVUKEI IRA NA VULAGI MERA TALEITAKA NODRA TIKO\n15. Na cava meda cakava meda kilai ira vinaka kina na vulagi?\n15 Mera taleitaka na vulagi nodra tiko ena ivavakoso, de vinaka mo taroga, ‘Keu tiko vulagi ena dua na vanua, cava au vinakata mera cakava vei au na mataveitacini?’ (Maciu 7:12) Mo yalovosovoso nira saga tiko na vulagi mera vakamatauni ira ena noda vanua. Ni se qai tekivu, eda na rairai sega ni kila vinaka na ivakarau ni nodra rai se vuna era cakava kina e dua na ka. Mai na noda namaka mera muria na noda itovo vakavanua, vakacava meda ciqoma mada ga na ka era kilai tani kina?—Wilika Roma 15:7, ivakamacala e ra.\n16, 17. (a) Cava meda cakava meda volekati ira kina na vulagi e duidui nodra ivakarau ni bula? (b) Eda na vukei ira vakacava na vulagi era tiko ena noda ivavakoso?\n16 Ke da vulica na nodra itovo vakavanua kei na ka e baleta nodra vanua na vulagi, ena rawarawa meda veimaliwai kei ira. Nida sokalou vakavuvale, e gauna vinaka qori meda vulica kina na vanua era cavutu mai kina eso na vulagi era tiko ena ivavakoso se ra tiko ena yalava. Dua tale na sala eda rawa ni volekati ira kina oya na noda sureti ira mera mai kana e vale. Ni “dolava” tu o Jiova na “katuba ni vakabauta ina veimatanitu,” meda vakatotomuri koya gona ena noda dolava tale ga na noda katuba vei ira na vulagi “eda vakabauta vata.”—Caka. 14:27; Kala. 6:10; Jope 31:32.\nEda dau kauaitaki ira vakayalololoma na vulagi mai na so tale na vanua? (Raica na parakaravu 16, 17)\n17 Nida veimaliwai vakalevu kei ira na vulagi, eda rawa ni kila nodra sasaga mera vakamatauni ira ena noda ivakarau ni bula. De dua eda na raica ni vinakati mera vukei ena nodra via kila na noda vosa. Eda rawa tale ga ni vukei ira ena nodra vaqara vale se cakacaka. Na veivukei va qori e rawa ni yaga sara ga vei ira eda vakabauta vata.—Vkai. 3:27.\n18. Na ivakaraitaki cava ni veidokai kei na vakavinavinaka mera vakatotomuria na vulagi nikua?\n18 Era na saga na vulagi era toki ena dua na vanua mera vakamatauni ira ena bula ni vanua qori. Qo sara ga na ka e cakava o Ruci. E doka na ivakarau ni bula ni vanua ya ni kerea me tomitomi. (Ruci 2:7) E sega ni vakawalena na dodonu e tu vua se me nanuma ni dodonu me vakarautaki vua na ka. E dau totolo tale ga ni vakavinavinaka ena gauna e vukei kina vakayalololoma. (Ruci 2:13) Ena yaga qori vei ira na vulagi ke ra vakatotomuria, nira na dokai vakalevu vei ira na mataveitacini kei na so tale na lewenivanua.\n19. Na cava meda kauaitaki ira kina vakayalololoma na vulagi?\n19 Eda marau ni dau lomani keda tu ga o Jiova, e vinakata tale ga mera rogoca na tamata kece na itukutuku vinaka. De dua na vanua era cavutu mai kina na vulagi e dau dredre mera vuli iVolatabu kei ira na dauveiqaravi i Jiova se maliwai ira ena soqoni. Ia qo nida sa mai veimaliwai tiko, meda vukei ira mera kua tale ni vaka tiko na vulagi. De sega ni levu noda ilavo se me levu na ka eda vukei ira kina, ia nida yalovinaka, eda sa vakatotomuria tiko na yalololoma i Jiova. Nida “vakatotomuria na Kalou,” meda gumatua mada ga ni kauaitaki ira vakayalololoma na vulagi era maliwai keda!—Efeso 5:1, 2.\n^  (parakaravu 1) Sa veisau na yaca.\niMeli iMeli ‘Ni Dau Kauaitaki Ira na Vulagi’


Vakavoutaki na iVolatabu ni 2013 | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Batak (Toba) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chol Chuvash Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kamba Kannada Kazakh Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Latvian Lithuanian Luganda Luo Macedonian Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mongolian Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sena Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nTOSO na veiyabaki, e vakavoutaki vakavica vata na iVolatabu na New World Translation, ia e levu sara na vosa e vakavoutaki ena itabataba ni 2013. Kena ivakaraitaki, e vakalailaitaki na vosa vakavalagi ena vakadewa qo me rauta ni tini na pasede. E veisau eso na vosa bibi. Vica na wase e tuvai vakaserekali, e biu tale ga na ivakamacala e ra me vakamatatataka na kena ibalebale. Ena sega ni rawa ni vakamacalataki kece ena ulutaga qo na veisau e vakayacori, ena veivosakitaki ga kina e vica na veisau lelevu.\nNa vosa bibi cava e veisau? E vakamacalataki ena ulutaga sa oti ni veisau na ivakadewa ni “Sheol” (Seoli), “Hades” (Etesi), kei na “soul.” E veisau tale ga e vica vata na vosa.\nKena ivakaraitaki, na vosa “impaled” (curumaki ena kau momoto), e veisau me “executed on a stake” (vakamatei ena kau) se “nailed to the stake” (vakoti ena kau), me kua ni tauri cala kina na iwalewale ni nona vakamatei o Jisu. (Maciu 20:19; 27:31) E veisau na “loose conduct” (ivalavala vakasisila), me “brazen conduct” (ivalavala vakamadua) ni vakavotuya vinaka na ivakarau veibeci ena kena vosa vaKirisi. Na vosa “long-suffering” (vosota vakadede), e dau vakayagataki tiko mai e rawa ni tauri cala na kena ibalebale me rarawa vakabalavu; sa veisau me “patience” (vosovoso) ni vakavotuya donu na vakasama. E veisau na “revelries” (soqo vakalialia) me “wild parties” (marau vakalialia) nira kila e levu ena gauna qo. (Kala. 5:19-22) Sa veisau na “loving-kindness” (yalololoma) me “loyal love” (dei ni loloma), ni vakavotuya donu na vakasama. Qori e lakolako vata kei na ibalebale ni vosa rau dau vakayagataki vata, ya na “faithfulness” (yalodina).—Same 36:5; 89:1.\nEso na vosa, e dua tu ga na kena ivakadewa, sa vakadewataki me vakatau ena ka e vakamacalataki tiko. Kena ivakaraitaki, na vosa vakaIperiu ʽoh·lamʹ e dau vakadewataki me “time indefinite” (sega ni mudu), e rawa ni kena ibalebale tale ga me “forever” (tawamudu). Raica mada na duidui ni kena vakadewataki na Same 90:2 kei na Maika 5:2.\nNa vosa vakaIperiu kei na vosa vaKirisi e vakadewataki vakalevu ena iVolatabu me “seed” (kawa) e dusia na itei, e kena ibalebale tale ga na “offspring” (luvena). Na itabataba makawa ni New World Translation e vakadewataka na “seed” (kawa) ena dua ga na vosa, e laurai tale ga qori ena Vakatekivu 3:15. Ia sa sega ni matau me vakadewataki ena vosa vakavalagi nikua na “seed” (kawa) me dusia na “offspring” (luvena). E vakayagataki gona ena itabataba vakavoutaki na “offspring” (luvena) ena Vakatekivu 3:15 kei na so tale na tikinivolatabu e veisemati. (Vkte. 22:17, 18; Vkta. 12:17) Na vo ni vanua e basika kina, e vakadewataki ga me vakatau ena ka e vakamacalataki tiko.—Vkte. 1:11; Same 22:30; Aisea 57:3.\nNa cava e veisau kina e levu na matavosa e vakadewataki tu vakadodonu (literal)? E vakamacalataka na iKuri A1 ni itabataba vakavoutaki ni 2013, na ivakadewa nuitaki ni iVolatabu ena “vakadewataka donu na ibalebale ni vosa se matavosa ke rogo malewa qai sega ni vakaibalebale ni vakadewataki vakadodonu.” Ni matata ena so tale na vosa na ibalebale ni vica na ivosavosa ena vosa taumada, ena vakadewataki ga vakadodonu. Ni muri na iwalewale qori, e matata ena levu na vosa na ibalebale ni matavosa “searches the . . . hearts” (dikeva na uto) ena Vakatakila 2:23. Ia ena tikinivolatabu vata qori, na matavosa “searches the kidneys” (dikeva na ivi) e sega toka ni vakaibalebale, mani veisau na “kidneys” (ivi) me “innermost thoughts” (vakanananu titobu), qori sara ga na vakasama ena kena vosa taumada. E laurai tale ga qo ena Vakarua 32:14, na matavosa “kidney fat of wheat” (uro ni ivi ni witi) e vakadewataki vakamatata me “the finest wheat” (witi vinaka duadua). Qo tale ga na vuna e veisau kina na matavosa, “I am uncircumcised in lips” (e sega ni cili na tebenigusuqu) me “I speak with difficulty” (dau dredre vei au na vosa), ni sega ni matata ena levu na vosa.—Lako 6:12.\nNa cava e vakadewataki kina na matavosa “sons of Israel” (luvei Isireli) kei na “fatherless boys” (gonetagane luveniyali) me “Israelites” (ira na Isireli) kei na “fatherless children” (gone luveniyali)? Ena vosa vakaIperiu e rawa ni kilai e dua ni tagane se yalewa mai na ka e vakamacalataki tiko. Ia e vica na vosa e vakaibalebaletaka na tagane e rawa ni dusia ruarua na tagane kei na yalewa. Kena ivakaraitaki, na tikinivolatabu e tiko kina na matavosa “the sons of Israel” (ira na luvei Isireli) me dusi ira na tagane kei na yalewa, sa vakadewataki ena gauna qo me “the Israelites” (ira na Isireli).—Lako 1:7; 35:29; 2 Tui 8:12.\nEna yavu vata qori, na vosa vakaIperiu e kena ibalebale “sons” (luvemu tagane) ena Vakatekivu 3:16, e vakadewataki me “children” (luvemu) ena itabataba makawa ni New World Translation. Ia ena Lako Yani 22:24 sa veisau me va qo: “Era na sega tale ga ni vakatamani na luvemuni [Hebrew, “sons”].” Ni muri qori ena so tale na tikinivolatabu, sa veisau na “fatherless boy” (gonetagane luveniyali) me “fatherless child” (gone sega ni vakatamani) se “orphan” (luveniyali). (Vkru. 10:18; Jope 6:27) E tautauvata qori kei na ka e vakadewataka na Septuagint vaKirisi. Oya na vuna e veisau tale ga kina na matavosa “the days of your manhood” (ni o cauravou tiko) me “the days of your youth” (nomu gauna vakaitabagone) ena Dauvunau 12:1.\nNa cava e vakamatatataki kina eso na vu vakaIperiu (verb)? E rua na vu vakaIperiu, na kena imatai, e dusia na ka e caka tiko se sega ni oti; na kena ikarua e dusia ni sa cava se oti. E dau vakadewataka na itabataba makawa ni New World Translation na vu vakaIperiu e sega ni oti ena dua na vu qai kuria ena vosa me vaka “proceeded to” (e qai) se “went on to” (sa qai) me dusia ni se sega ni oti, se caka tale. * Na vosa me vaka na “certainly” (sara ga), “must” (dodonu), kei na “indeed” (dina) e vakaraitaka ni sa caka oti.\nE vakayagataki tale ga qori ena itabataba ni 2013 me vakamatatataka na kena ibalebale. Kena ivakaraitaki, e sega ni vinakati me vakabibitaki ni kaya vakavica vata na Kalou, “Let there be light” (Me rarama mai). Ena itabataba vakavoutaki sa biu ga, “say” (e kaya) me dusia ni sa oti. (Vkte. 1:3) Ia e vakabibitaki ena Vakatekivu 3:9 ni kacivi Atama tiko ga o Jiova, oya na vuna e biu kina na vosa “kept calling” (kaci tiko ga). Koya gona, e vakadewataki na vu me rawarawa ga me kilai kina na ka e vakayacori, sega soti ena kena oti se sega. E yaga qo meda kila kina ni sega ni dau talimagimagi na vu vakaIperiu.\nLevu na wase ni iVolatabu e tuvai vakaserekali, me muria ga na kena ivolavolai ena ilavelave taumada\nNa cava e tuvai kina vakaserekali eso na wase ni iVolatabu? Levu na wase ni iVolatabu a volai taumada me serekali. Ena levu na vosa ena gauna qo, e dau rogorogo vata na vosa e vakayagataki ena serekali, ia ena serekali vakaIperiu e vakabibitaki na kena tautauvata kei na kena duidui na ka e vakamacalataki. E rawati na rorogo ni serekali vakaIperiu ena ituvatuva ni vakasama, sega ni kena rogorogo vata na vosa.\nE tuvana vakaserekali na itabataba makawa ni New World Translation na ivola na Jope kei na Same me vakaraitaka ni dodonu me lagati se cavuqaqataki. E vakaraitaka na ituvatuva qori na tikina me vakabibitaki se me kua ni guilecavi. Ena itabataba ni 2013, sa tuvai tale ga vakaserekali na Vosa Vakaibalebale, Sere i Solomoni, kei na levu na wase ni ivola vakaparofisai me dusia nira volai taumada vakaserekali, e vakabibitaka tale ga na ka e tautauvata kina kei na kena duidui. Dua na kena ivakaraitaki na Aisea 24:2, na yatuvosa yadua e tiko na kena duidui, e vakabibitaka tale ga ni na sega ni dua e drovaka na lewa ni Kalou. Ni raica qori o koya e wili iVolatabu, ena kila ni sega ni tokaruataka tiko na ka o koya e volavola, ia e tuvana vakaserekali me vakabibitaka na itukutuku ni Kalou.\nE sega ni dau laurai levu na duidui ni volavola vakaIperiu kei na serekali. Ia e laurai na duidui ena levu na vakadewa ni biuta vakaserekali eso na wase ni iVolatabu. E vakatulewataka na daunivakadewa na tikinivolatabu cava e tabaki vakaserekali. Eso na ivola e volai vakaserekali, vosa vakatayaloyalo, kei na vosa vakatautauvata me vakabibitaki kina e dua na itukutuku.\nE yaga tale ga na Outline of Contents (Lewe ni iVola) meda kila kina o cei e vosa tiko ena serekali makawa, na Sere i Solomoni.\nE yaga vakacava ena itabataba vou na kena dikevi na ivolavivigi ena vosa taumada? Na imatai ni itabataba ni New World Translation e vakadewataki mai na iVolatabu vakaIperiu era lavetaka na Masorete (Hebrew Masoretic text) kei na iVolatabu vaKirisi nuitaki e vola o Westcott kei Hort. Sa dikevi sara vakalevu na ivolavivigi makawa ni iVolatabu, e vakavotuya e levu na tikinivolatabu na ka e tiko ena kena ilavelave taumada. Sa tu tale ga na iVolavivigi ni Waitui Mate. E dikevi tale e levu na ivolavivigi ni iVolatabu vaKirisi. Levu na ivolavivigi vakavoutaki sa tu ena kompiuta me vakarawarawataka na kena veidutaitaki na ivolavivigi yadua, me kilai kina na vakadewa ni iVolatabu vakaIperiu se vaKirisi e yavutaki vinaka. Na Komiti ni iVolatabu na New World Translation e vakayagataka vinaka qori me dikeva tale eso na tikinivolatabu, mani vakayacori kina eso na veisau.\nKena ivakaraitaki, na 2 Samuela 13:21, e laurai ena Septuagint vaKirisi na vosa qo: “Ia e sega ni via vakararawataka na loma i Aminoni na luvena, ni lomani koya, e nona ulumatua.” Na itabataba makawa ni New World Translation e sega ni tiko kina na yatuvosa qori ni yali ena nodra ilavelave na Masorete. Ia e tiko ena iVolavivigi ni Waitui Mate na yatuvosa qori, ya na vuna e biu kina ena itabataba ni 2013. Na yavu vata ga qori e volai tale kina na yaca ni Kalou ena lima na vanua ena ivola na iMatai ni Samuela. Ni dikevi tale na iVolatabu vaKirisi e mani veisau kina na ituvatuva ni vakasama ena Maciu 21:29-31. Koya gona, e vica na veisau e yavutaki ena ivakadinadina e kune ena ivolavivigi, e sega ni yavutaki ga ena kena muri vakavoleka na yavu dei ni vakavakadewa ena vosa vaKirisi (master Greek text).\nQo e vica wale ga na veisau e vakamatatataka nodra wilika kei na nodra kila vinaka e levu na iVolatabu na New World Translation, na iloloma ni Kalou e dau vosa vei keda.\n^ para. 10 Raica na New World Translation of the Holy Scriptures—With References, Appendix 3C “Hebrew Verbs Indicating Continuous or Progressive Action.”\niVakamacala ni iVolatabu Vakavoutaki na New World Translation\nCava e Kaya na Vosa ni Kalou? (Introduction to God’s Word):\nE tiko kina na tikinivolatabu e sauma e 20 na taro vakaivolatabu\niVakamacala ni Vosa ena iVolatabu (Glossary of Bible Terms):\nE vakamacalataka na ibalebale ni vosa kei na matavosa e laurai ena iVolatabu\niKuri A (Appendix A):\nE tiko kina na ulutaga, iyaloyalo, kei na itukutuku makawa e yaga vei ira na vuli iVolatabu\nVeitaravi ni iTukutuku ena Kosipeli\nIra na Parofita kei na Tui\niKuri B (Appendix B):\nE tiko kina na mape, droini, kei na so tale na idusidusi\niMeli iMeli Vakavoutaki na iVolatabu ni 2013 na New Word Translation


Cakacaka 20 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nNodra Cakacaka na Yapositolo 20:1-38\n20 Ni oti na maue, e kacivi ira na tisaipeli o Paula me vakayaloqaqataki ira, me vakamoce tale ga vei ira. Oti sa qai gole i Masitonia. 2 Ni oti nona lakova na yasayasa qori kei na nona vakayaloqaqataki ira na tisaipeli ena yasayasa kece ya, e yaco sara yani i Kirisi. 3 E vula tolu e kea. Ni siqema nira via nakicataki koya na Jiu+ ni vakarau soko tiko i Siria, e veisau na lomana me muri lesu i Masitonia. 4 Eratou tomani koya o Sopatero na luvei Piresi mai Peria, o Arisitako+ kei Sekudu mai Cesalonaika, o Keio mai Tapi, o Timoci,+ kei rau o Tikiko+ kei Tirofimo+ mai na yasana o Esia. 5 Eratou liu na ilala qo me ratou lai waraki keirau mai Tiroa. 6 Ia ni sa oti na siga ni Madrai* Sega ni Vakaleveni+ keirau sa qai biuti Filipai me keirau soko i Tiroa, oti e lima na siga keirau sa qai yaco yani. Keirau tiko e kea me vitu na siga. 7 Ena imatai ni siga ni macawa ni keimami soqoni vata me keimami kana, e qai vunau vei ira o Paula ni sa na biubiu ena siga tarava. E balavu nona vosa vei ira ni yacova sara na lomalomanibogi. 8 E vica toka na cina ena rumu ni vale e cake keimami soqoni tiko kina. 9 E dabe volekata tiko na katubaleka e dua na cauravou na yacana o Utiko ena gauna e vunau voli kina o Paula. E lutu sara na nona moce mani lutu mai na ikatolu ni tabavale, nira lai keveti koya sa mate tu. 10 E lako sobu ina tabavale e ra o Paula, e davoci koya, mokota,+ qai kaya: “Ni kua ni maue, sa bula tale o koya.”+ 11 E cabe tale o Paula ina tabavale e cake, e tikitikica na madrai qai kana. Era veivosaki tale tiko me yacova na kida ni mataka, oti sa qai biubiu. 12 Era mani kauta lesu na cauravou ni sa bula, qai sega ni tukuni rawa nodra lomavakacegu. 13 Keitou mani liu i waqa keitou soko sara i Aso. E vinakata o Paula me keitou na lai vakavodoki koya e kea ni a via taubale ga. 14 Ni yaco yani i Aso o Paula keitou vakavodoki koya, keitou soko sara i Mitilini. 15 Keitou biubiu mai kea ena siga tarava keitou yaco sara yani ena tai adua i Kio. Ena siga adua keitou kele vakalekaleka e Samo, qai yaco yani i Milito ni oti e dua na siga. 16 E vinakata o Paula me soko siviti Efeso+ me kua kina ni dede ena yasana o Esia, ni vakatotolo tiko i Jerusalemi+ me rawa ni donuya na siga ni Soqo ni Penitiko. 17 Ia mai Milito e talatala i Efeso mera lako mai na qase ni ivavakoso. 18 Nira yaco yani vua, e qai kaya vei ira: “Oni kila vinaka na imatai ni siga au butuka kina na yasana o Esia, au a tiko ga vei kemuni ena gauna kece qori,+ 19 au qarava na Turaga ena yalomalumalumu+ salavata kei na wainimata, kei na veika rarawa au sotava nira nakicataki au na Jiu. 20 Au sega ni vunia vei kemuni e dua na ka ena yaga vei kemuni, se meu sega ni vakavulici kemuni e matanalevu+ kei na cakacaka vakavunau e veivale.+ 21 Au a vunautaka sara vakavinaka vei ira na Jiu kei ira na kai Kirisi ni dodonu mera veivutuni+ vua na Kalou, mera vakabauta tale ga na noda Turaga o Jisu.+ 22 Raica! au sa lako tiko qo i Jerusalemi ena veidusimaki ni yalo tabu, au sega ni kila na ka ena yacovi au mai kea, 23 ia ena veikoro, e dau tukuna vei au na yalo tabu ni sa waraki au tu na valeniveivesu kei na veivakararawataki.+ 24 E sega ni dua na ka vei au na noqu bula, e bibi ga meu vakaotia na noqu itavi+ kei na cakacaka vakaitalatala e lesi au kina na Turaga o Jisu, oya meu vunautaka vakavinaka sara na itukutuku vinaka ni loloma soli wale ni Kalou. 25 “Ia qo au kila ni oni na sega ni raici au tale o kemuni kece au vunautaka vei kemuni na Matanitu. 26 Au kacivi kemuni kina nikua ni o kemuni ga oni na vakadinadinataka niu sa galala mai na nodra dra na tamata kece ga,+ 27 niu a tukuna kece vei kemuni na ivakaro ni Kalou, e sega ni dua na ka au vunia.+ 28 Ni qarauni kemuni+ kei na qelenisipi e lesi kemuni kina na yalo tabu moni kena ivakatawa,+ ni karona na ivavakoso ni Kalou+ e volia sara ga ena dra i Luvena.+ 29 Au kila niu sa na lako era na curu mai ena kemuni maliwa eso na olifa dau veivakasaurarataki+ era na sega ni lomana na qelenisipi. 30 Eso sara mada ga vei kemuni era na vakatanitaka na ivakavuvuli dina mera vakacalai ira kina na tisaipeli mera muri ira.+ 31 “O koya gona moni yadra tiko, moni nanuma vinaka ni tolu na yabaki,+ na siga kei na bogi, au sega ni cegu na vakasalataki kemuni yadua, lakovata kei na wainimata. 32 Ia qo au sa tataunaki kemuni vua na Kalou, kei na loloma soli wale e cavuti ena nona vosa, nona vosa qo ena vakayaloqaqataki kemuni qai solia vei kemuni na nomuni ivotavota ena kedra maliwa na yalosavasava.+ 33 Au sega ni kocova na nona siliva se nona koula se nona isulu e dua.+ 34 Oni kila vinaka ni liga qo au vakarautaka kina na ka meu bula kina+ kei ira na tiko vata kei au. 35 Au sa vakaraitaka vei kemuni ena ka kece ga ni dodonu moni cakacaka vakaukaua+ moni vukei ira kina na malumalumu, moni nanuma tale ga na vosa ni Turaga o Jisu ni a kaya sara ga: ‘E marau vakalevu o koya e solia na ka,+ vakalailai o koya e taura na ka.’” 36 Ni tukuna oti na veika qo, e tekiduru vata kei ira kece qai masu. 37 Era veitagicaki kece, era mokoti Paula* ra qai reguci koya. 38 E mositi ira vakalevu na vosa i Paula ni kaya nira na sega ni raici koya tale.+ Era mani lai talaci koya i waqa.\n^ Kir., “bale yani ena domo i Paula.”