Me Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase I | Vulici\n“Me vakarokorokotaki na yacamuni.”—MACIU 6:9.\nNa cava eda vulica ni tukuni “Tamai keimami”?\nNa cava meda masuta kina me vakarokorokotaki na yaca ni Kalou?\nRawa ni salavata vakacava noda bula kei na noda masuta me vakayacori na loma ni Kalou e vuravura?\n1. Eda na vakamacalataka vakacava na masu e cavuti ena Maciu 6:9-13 ena noda cakacaka vakaitalatala?\nLEVU e rawa nira cavuqaqataka na masu ni Turaga. Ena noda cakacaka vakavunau e veivale eda dau uqeti ira na itaukeinivale mera kila ni Matanitu dina na Matanitu ni Kalou, ena totoka na veisau ena kauta mai. Se da na tukuna ni imatai ni ka e kerei ena masu e dusia ni tiko na yaca ni Kalou, e dodonu me vakarokorokotaki, se meda okata me ka “savasava.”—Maciu 6:9, vmr.\n2. Eda kila vakacava ni sega ni nona inaki o Jisu ena masu ni Turaga meda cavuta tiko ga e dua na ka ena gauna kece eda masu kina?\n2 Vakacava, a nona inaki o Jisu me cavuti tiko ga e dua na ka ena veigauna kece eda masu kina me vaka ga era dau cakava na lotu ni Veivanua vaKarisito? Sega. Ni bera ni vakaraitaka o Jisu na ivakarau ni masu e kaya: “Ni o masu, kua ni cavuta tiko ga e dua na qaqanimasu.” (Maciu 6:7) Ena dua tale na gauna e muri, e cavuta tale na masu qo, e duidui ga vakalailai na ibiubiu ni vosa e vakayagataka. (Luke 11:1-4) E vukei keda o Jisu meda kila na ka meda kerea kei na veitaravi ni ka meda vakabibitaka. Sa rauta me tukuni ni qo na masu meda vakatotomuria.\n3. Na taro cava meda vakananuma vakatitobu nida vakadeuca na masu ni Turaga?\n3 Ena ulutaga qo kei na kena e tarava, eda na vakadeuca kina na lewe ni masu ni Turaga. Nida cakava qo e vinaka meda taroga, ‘Au na vakavinakataka vakacava noqu masu? Koya e bibi sara, e salavata noqu bula kei na ka au masulaka?’\n“TAMAI KEIMAMI MAI LOMALAGI”\n4. Na cava eda vakasamataka ni tukuni “Tamai keimami”? E rawa vakacava vei Jiova me “Tamada” na lotu vaKarisito eda nuitaka na bula e vuravura?\n4 Nida tukuna “Tamai keimami,” sega ni “Tamaqu,” eda nanuma kina nida “mataveitacini kece” eda veilomani dina. (1 Pita 2:17) Dua dina na ka dokai qori! O ira na lotu vaKarisito lumuti era luve ni Kalou ra qai nuitaka na bula e lomalagi, era kacivi Jiova sara ga me “Tamada.” (Roma 8:15-17) O keda tale ga na lotu vaKarisito eda nuitaka na bula tawamudu e vuravura eda rawa tale ga ni kacivi Jiova me “Tamada.” O koya na Vunibula, qai vakarautaka vakayalololoma na veika eda gadreva o keda kece na dausokalou dina. O keda na nuitaka na bula e vuravura eda na yaco meda luvena sara ga na Kalou nida sa bula uasivi, da qai yalodina ena iotioti ni veivakatovolei.—Roma 8:21; Vkta. 20:7, 8.\n5, 6. Na isolisoli vinaka cava e rawa nira solia na itubutubu vei ira na luvedra, na cava mera cakava kina na gone? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n5 Era solia na itubutubu vei ira na luvedra na iloloma vinaka nira vakavulici ira ena masu, mera raici Jiova tale ga ni Tamadra vakalomalagi dauloloma. E nanuma lesu e dua na tacida tagane sa ivakatawa ni tabacakacaka tiko ena gauna qo mai Sauca Aferika: “Tekivu na gauna rau sucu kina na luvei keirau yalewa, au na dau masu vata kei rau ena veibogi vakavo ga keu yali mai vale. Rau dau kaya na luvequ ni rau sega ni nanuma na qaqanimasu ya ena veibogi. Rau vakila ga na kena ka dokai na nodrau veivosaki kei na Tamada o Jiova, rau vakila tale ga na vakacegu. Na gauna ga au kila kina ni rau sa rawa ni masu vakataki rau, au uqeti rau sara me rau masu e cake niu rogoca tiko nodrau talaucaka vei Jiova na lomadrau kei na nodrau vakasama. Qo e dua na gauna vinaka meu kila kina na lomadrau. Oti au sa qai vakavulici rau tiko vakamalua me rau dau okata na veika e bibi ena masu ni Turaga me rawa ni vakaibalebale kina na nodrau masu.”\n6 Sega ni kurabuitaki nodrau toso vakayalo o rau na veitacini goneyalewa gone qo. Ena gauna qo erau marautaka tiko nodrau bula vakawati, rau cakava tiko na loma ni Kalou ena nodrau veiqaravi vakatabakidua kei na dui watidrau. E rawa sara ga vei ira na itubutubu mera vakarautaka vei ira na luvedra na isolisoli vinaka duadua oya nodra vukei luvedra mera veiwekani voleka kei Jiova. E vakatau sara ga vei ira yadua na gone nodra vakamareqeta na veiwekani voleka qori. E okati kina nodra vulica mera taleitaka na yaca ni Kalou, ra qai doka vakalevu sara.—Same 5:11, 12; 91:14.\n7. Na cava e ka dokai vei keda na tamata ni Kalou, na cava ga e vinakati vei keda?\n7 Dua na ka dokai noda kila na yaca ni Kalou da qai “dua na ilawalawa me vakatokai ena yacana.” (Caka. 15:14; Aisea 43:10) Eda masuta na Tamada vakalomalagi: “Me vakarokorokotaki na yacamuni.” Nomu masu va qo ena uqeti iko mo kerei Jiova me vukei iko mo kua ni cakava se tukuna e dua na ka ena beci kina na yacana tabu. Eda sega ni vinakata meda vakataki ira eso ena imatai ni senitiuri era sega ni cakava na ka era vunautaka. E vakamacalataki ira na yapositolo o Paula: “Sa mai vosabeci na yaca ni Kalou vei ira na lewe ni veimatanitu ena nomuni ivalavala.”—Roma 2:21-24.\n8, 9. Tukuna na ivakaraitaki ni nona veivakalougatataki o Jiova vei ira na kauaitaka mera vakarokorokotaka na yacana.\n8 Eda vinakata meda vakarokorokotaka na yaca ni Kalou. Ni tawanamaki nona mate na watina e dua na tacida yalewa mai Norway, a biu duadua tu mai o koya kei na luvena tagane yabaki rua. E vakamacalataka: “Dua dina na gauna dredre vei au. Au masu e veisiga, voleka ni veiaua noqu dau kerea meu vakaukauataki ena vuku ni veilecayaki ni lomaqu, me kua kina ni beitaki Jiova o Setani ena vuku ni noqu vakatulewa cala se na noqu sega ni yalodina. Au vinakata meu vakarokorokotaka na yaca i Jiova, au vinakata tale ga na luvequ me raici tamana tale ena Parataisi.”—Vkai. 27:11.\n9 Vakacava, a rogoca o Jiova na mataqali masu ni veinanumi va qo? Vaka kina. E vukei na tacida qo ni dau veimaliwai wasoma kei ira na tacina lotu vaKarisito dau veikauaitaki. Oti tale e lima na yabaki mani vakamautaka e dua na qase ni ivavakoso. Ena gauna qo sa dua tale ga na tacida na luvena tagane yabaki 20. E kaya na tacida yalewa qo: “Dua na ka na levu ni noqu marau ni vukei au o watiqu ena nona susugi o luvequ.”\n10. Na cava me caka me vakarokorokotaki tawamudu kina na yaca ni Kalou?\n10 Na cava me caka me vakarokorokotaki tawamudu kina na yaca ni Kalou qai sega ni vosavakacacataki? Me rawa qori, ena vinakati vei Jiova me vakarusai ira na sega ni tokona na nona veiliutaki. (Wilika Isikeli 38:22, 23.) Sa na vakalesui tiko mai vakamalua noda bula uasivi na kawatamata. Dua na ka noda vinakata mera vakaraitaka na ibulibuli vuku kece nira doka na yaca savasava i Jiova! Sa na qai yaco me “ka kece ga . . . vei ira na tamata kece,” na Tamada vakalomalagi dauloloma.—1 Kor. 15:28.\n11, 12. Ni voleka ni cava na ika19 ni senitiuri, na cava era qai kila na lotu vaKarisito dina?\n11 Ni bera ni lako cake i lomalagi o Jisu, eratou tarogi koya na nona yapositolo: “Turaga, oni na vakalesuya tale na matanitu vei Isireli ena gauna qo?” E sauma o Jisu ni se sega ni kena gauna me ratou kila na gauna ena veiliutaki kina na Matanitu ni Kalou. E tukuna vei ratou na nona tisaipeli o Jisu me ratou raica tiko ga vakabibi na nodratou cakacaka vakavunau. (Wilika Cakacaka 1:6-8.) E vakavulici ira tiko ga na nona imuri o Jisu mera vakanamata ena veiliutaki ni Matanitu ni Kalou. O ira gona na lotu vaKarisito tekivu mai na nodratou gauna na yapositolo, era sa masuta tiko me yaco mai.\n12 Ni sa voleka na gauna me veiliutaki o Jisu mai lomalagi ena Matanitu ni Kalou, e vukei ira na nona tamata o Jiova mera kila na cakacakataki ni ka ena yaco. Ena 1876, a vola o Charles Taze Russell e dua na ulutaga e tabaki ena mekesini Bible Examiner. Na kena ulutaga, “Gentile Times: When Do They End?” (Gauna Cava e Mai Mudu Kina Nodra Gauna na Veimatanitu?) e dusia tiko na yabaki vakairogorogo ni 1914. E sema vata na ulutaga qori ina “vitu na gauna” e cavuti ena parofisai i Taniela kei na “nodra gauna lokuci na veimatanitu” e cavuta o Jisu. *—Tani. 4:16; Luke 21:24.\n13. Na cava e yaco ena yabaki 1914? Na cava e vakaraitaka na veika e yaco e vuravura me tekivu mai na gauna qori?\n13 Ena 1914 a yaco na ivalu ena veimatanitu e qali e Urope, na ivalu qo e tara na vuravura taucoko. Ni mai cava ena 1918, dua na ka na leqa ni kakana kei na veitakavi ni matetaka mera lai mate sara kina e le levu ni vakatauvatani kei ira na mate ena ivalu. Tekivu vakayacori tale ga kina “na ivakatakilakila” e vakamacalataka o Jisu me dusia na nona tiko tawarairai ni Tui vou kei vuravura. (Maciu 24:3-8; Luke 21:10, 11) Veirauti vinaka na ivakadinadina e dusia na yabaki 1914 na gauna “e soli vua” na Turaga o Jisu Karisito “na isala vakatui.” E “lako yani me ravuravu, me vakaotia sara nona ravuravu.” (Vkta. 6:2) E vakasavasavataki lomalagi ni valuti Setani kei na nona timoni ra qai kolotaki mai vuravura. Tekivu mai na gauna qori e vakila tu na kawatamata na dina ni vosa uqeti vakalou qo: “Drau na rarawa na vuravura kei na wasawasa, ni sa lako sobu vei kemudrau na Tevoro, e cudru vakalevu, ni kila tiko ni sa lekaleka nona gauna.”—Vkta. 12:7-12.\n14. (a) Na cava e bibi kina meda masuta tiko ga me yaco mai na Matanitu ni Kalou? (b) Na cava e noda itavi dokai?\n14 E vakamacalataka na parofisai ena Vakatakila 12:7-12 na kena veiliutaki na Matanitu ni Kalou me donuya na itekitekivu ni veika e vakararawataka tu na kawatamata. Tekivu veiliutaki ena Matanitu ni Kalou o Jisu ena kedra maliwa na kena meca. Ni bera ni vakaotia nona ravuravu kei na nona tinia na ivakarau ca e vuravura, eda na masuta tiko ga me yaco mai na Matanitu ni Kalou. Ena gauna vata qori, me salavata na noda masu kei na noda bula nida vakaitavi ena vakayacori ni dua tale na tiki ni “ivakatakilakila” e bibi duadua. E parofisaitaka o Jisu: “Ena vunautaki mada na itukutuku vinaka qo ni Matanitu ni Kalou ena veiyasa i vuravura me ivakadinadina ina veimatanitu kece, sa na qai yaco na icavacava.”—Maciu 24:14.\n15, 16. E rawa ni salavata vakacava noda bula kei na masu me caka na loma ni Kalou e vuravura?\n15 Rauta ni 6,000 na yabaki sa oti, a uasivi na vakayacori ni loma ni Kalou e vuravura. Sa rauta me raica o Jiova na keda itekitekivu vinaka na kawatamata qai kaya: “Sa bau totoka dina.” (Vkte. 1:31) Oti oya a veivorati o Setani, tekivu mai na gauna qori era le vica sara era cakava tiko na loma ni Kalou e vuravura. E ka dokai nida bula tiko nikua ena gauna era masuta tiko kina e voleka ni walu na milioni na iVakadinadina me yaco na loma ni Kalou e vuravura ra qai saga tale ga me salavata na nodra bula kei na nodra masu. Laurai qori ena ivakarau ni nodra bula kei na nodra gumatua na veivakatisaipelitaki.\nO vukei ira tiko na luvemu me salavata nodra bula kei na kena kerei me vakayacori na loma ni Kalou e vuravura? (Raica na parakaravu 16)\n16 Kena ivakaraitaki, e kaya e dua na tacida yalewa e papitaiso ena 1948 a daukaulotu tu mai Aferika: “Me salavata ga kei na ka e kerei qo ena masu ni Turaga, au dau masulaka mera vaqarai na vaka na sipi ra qai vukei mera kilai Jiova de qai bera. Niu vakarau vunau vua e dua, au dau kerea na vuku me tara na lomadra na itukutuku vinaka. Ni sa kune o ira na vaka na sipi, au masulaka me vakalougatataka o Jiova na noda sasaga meda karoni ira.” Sa rauta me dau vuavuaivinaka nona cakacaka vakaitalatala na tacida yabaki 80 qo, ena nodra veivuke eso tale era vukei kina e levu mera iVakadinadina i Jiova. E macala ni o dau vakasamataki ira na itabaqase ivakaraitaki vinaka era solia nodra vinaka kece ena vakayacori ni loma ni Kalou, ke lailai mada ga na ka era cakava.—Wilika Filipai 2:17.\n17. Na cava nomu rai ena ka ena cakava o Jiova ena noda masuta me vakayacori na lomana e vuravura?\n17 Eda na masuta tiko ga na vakayacori ni loma ni Kalou me yacova na gauna era vakarusai kina mai vuravura na meca ni Matanitu ni Kalou. Eda na qai raica na kena caka na loma ni Kalou ena ivakatagedegede e levu sara nira sa vakaturi e bilioni ena vuravura parataisi. E kaya o Jisu: “Ni kua ni kurabui ena ka qo, ni sa voleka mai na gauna mera rogoca kina na [domoqu] o ira kece na tu ena ibulubulu nanumi mera tucake mai.” (Joni 5:28, 29) Dua dina na gauna marautaki qori nida na kidavaki ira na wekada voleka era sa mate! Na Kalou ena “qusia tani tale ga na wainimata kece mai na [matada].” (Vkta. 21:4) Levu vei ira na vakaturi mai qo era “sega ni yalododonu,” era sega ni vulica na ka dina me baleta na Kalou o Jiova kei Luvena ena gauna era mate kina. Dua na ka dokai meda vakavulici ira na vakaturi mai mera kila na loma ni Kalou, da qai vukei ira mera rawata na “bula tawamudu.”—Caka. 24:15; Joni 17:3.\n18. Na cava eda gadreva sara tu ga na kawatamata?\n18 Na duavata kei na bula vakacegu e vuravura raraba e vakatau ena vakarokorokotaki ni yaca i Jiova ena vuku ni Matanitu ni Kalou. Na kena vakayacori na imatai ni tolu na ka e kerei ena masu ni Turaga ena vakayacori kina na ka sara ga eda gadreva tu na kawatamata. Ena gauna vata qori, eso tale na ka eda gadreva e cavuti tiko ena va tale na ka e kerei ena masu ni Turaga e vakavulica o Jisu. Ena veivosakitaki qori ena ulutaga tarava.\n^ para. 12 Raica na ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? tabana e 215-218 me baleta na ivakamacala ni kena vakayacori ena 1914 na parofisai qo kei na kena veiliutaki na Matanitu vakaMesaia ni Kalou.\niMeli iMeli Me Salavata Nomu Bula kei na Masu ni Turaga—Wase I


Ni da vakavouya ka rokova na noda veiyalayalati, ena rawa ni vakamamadataki na noda icolacola ka da na vakasavasavataki ka vaqaqacotaki tikoga.\nKemuni na taciqu, sa vakasakiti dina na soqoni vata tale kei kemuni.\nAu a sota ena dua na gauna lekaleka sa oti kei na dua na marama sa vakarau papitaiso tiko. Ena Sigatabu oqo e yaco ki valenilotu ena nona taubaletaka mai e rua na maile (3 km) ena soso lolobo. A lako sara ki vale ni vakacegu ka luvata nona isulu qeleqelewa, sisili, ka veisau ki na isulu savasava ni Sigatabu. Ena soqoni ni iSoqosoqo ni Veivukei a tukuna kina na nona saumaki mai. E lauti au na nona gagadre levu me savai ka vakasavasavataki ena nona veivutuni kei na isoro ni veivakaduavatataki ni iVakabula kei na nona lomasoli me biuta laivi na nona “bula makawa” me rawa kina ni cakava na veiyalayalati tabu kei na Tamada mai Lomalagi. Rau sa veibiu kei na nona itau, sa tovolea tiko me vakamalumalumutaka na itovo veivakabobulataki me rawa kina ni bulataka na Vosa ni Vuku, sa biuta nona cakacaka ena Sigatabu, sa cavuka na isema vakaveitokani kei ira e dau lomana ena nona tukuna ni sa via papitaiso. Sa gadreva sara me biuta laivi kece na nona ivalavala ca, me rawa kina ni vakasavasavataki ka vakila na loloma veivueti ni iVakabula. Au a vakauqeti ena mataka oya ena nona gadreva me savasava vakayago ka vakayalo talega.\nKeimami kila ni vuqa vei kemuni era sa vakayacora na mataqali solibula vata oya ena nomuni vakila na ivakadinadina ni Yalo Tabu ka gadreva mo ni veivutuni, papitaiso, ka vakasavasavataki. E rairai ni sega tale beka ni dua na gauna me da vakila vakalevu cake kina na nona loloma vakalou na iVakabula mai na gauna eda veivutuni kina ka vakila ni dodo mai na Ligana dauloloma me mokoti keda ka vakadeitaka vei keda na Nona loloma kei na Nona veiciqomi.\nEna vica na Sigatabu sa oti niu rogoca na masu ni sakaramede, a tarai au na ivakarau e cavuta kina mai vuniyalona na bete oya na veimalanivosa yadua. Au qai mai qirita e muri na bete oya meu vakavinavinaka ena nona veivuke me dua na gauna titobu vakayalo vei au kei ira na ivavakoso na gauna ni sakaramede. A yali mai vale o koya, ia a sauma mai na tinana, “Isa, ena marau sara o koya ni o qiri mai! Oqo na imatai ni gauna me masulaka na sakaramede, ka keirau a vakavakarau vata tiko, ena neirau veitalanotaka na bibi ni sakaramede kei na noda vakavouya ena bula kilikili na noda veiyalayalati ni papitaiso kei na iVakabula.” Sa dua na ka na noqu taleitaka na tina vinaka oqo ena nona vakavulica na luvena me baleta na mana ni veiyalayalati ni papitaiso kei na sala e rawa ni vukei ira kina na lewe ni tabanalevu me ra vakila na kaukauwa oya.\nE dua tale na tina au kila e dau dabe duadua voli ena lotu ena vica vata na yabaki kei iratou na luvena gonelalai e va. Dau vakavuqa nona sega ni rawa ni dau vagoleya na yalona vua na iVakabula ena gauna ni sakaramede, sa mani nakinaki. Ena gauna oqo sa dau tovolea me taura na gauna ena vei Vakarauwai me railesuva kina na macawa ka vakasamataka na nona veiyalayalati kei na veika e dodonu me veivutunitaka. “Ni oti oya,” e kaya, “veitalia se cava ga au sotava vata kei iratou na luvequ ena Sigatabu, au sa vakarau tu meu vakaivotavota ena sakaramede, vakavouya na noqu veiyalayalati, ka vakila na kaukauwa veivakasavasavataki ni Veisorovaki.”\nKemuni na tacqiu, na cava na vuna sa rui vakabibitaka kina na iVakabula na sakaramede? Na veika bibi cava soti e dau vakayacora ki na noda bula na vakavoui vakamacawa ni veiyalayalati oqo? Eda sa vakadinadinataka beka na nona rawata na iVakabula me vakasavasavataki keda saraga vakadua e veimacawa ni da vakayagataka ena kilikili ka vakanananu vakabibi ni da vakaivotavota ena sakaramede? A vakadinadinataka o Peresitedi Boyd K. Packer, “Oqori na yalayala ni kosipeli i Jisu Karisito kei na Veisorovaki: … o ya ni sa cava na [noda bula, sa rawa vei keda] me da curuma yani na ilati ni sa veivutunitaki oti [noda] ivalavala ca ka savai me da savasava ena dra i Karisito.”1\nKeitou vakila na mataveiliutaki na reki cecere ni ra sa cakava ka rokova tiko na nodra veiyalayalati na taci keitou kei na nodra matavuvale, ia e dau mosi na yaloi keitou ena vukudra o ira era sotava tiko na dredre ena nodra bula ena nodra voroka na nodra veiyalayalati eso na nodra daulomani. Na parofita o Jekope, na taci Nifai, a vakaroti koya na Turaga me vosa vei ira na tacina ena vukudra na marama buladodonu kei ira na gonelalai ena nona gauna. Au vakadinadinataka ni a maroroi tu mai na nona vosa me baleta sara ga na noda gauna. E vosa vei keda o koya me vaka sara ga ni vosa tiko na iVakabula. A “bikai voli” o Jekope “ena nona gadreva…” ni vakadinadina tiko vei ira na tagane vakawati kei na tama:\n“Sa rarawa talega na yaloqu ena noqu vosa vakadodonu tiko vei kemudou … e matadra na watimudou kei ira na luvemudou, ka ni vuqa vei ira era sa yalolokomi, yalosavasava ka yalomalumalumu. …\n“ … A sa tagi na yalodra ka ra beitaki kemudou vua na Kalou. … sa laubasikata ka vakamavoataka e vuqa vei kemudou.”2\nVei ira na yalewa kei na gone dau rokova na nodra veiyalayalati ni nona kei na noda gauna, sa yalataka o Jekope:\n“Dou vakararavi vua na Kalou ena yalomudou taucoko ka masu vua ena nomudou vakabauta taucoko, ia ena vakacegui kemudou ko koya. …\n“… Dou laveta cake na ulumudou ka vakabauta na vosa talei ni Kalou, me nomudou na nona loloma.”3\nKemuni na marama, au vakadinadinataka na qaqa kei na mana ni masu ni da vakaraitaka na noda mosi titobu kei na gagadre ki vua na Tamada Vakalomalagi kei na kena isau eda na ciqoma ni da “kanamagiti” mai na ivolanikalou kei na nodra vosa na parofita bula.\nEna voleka ni tolu na yabaki sa oti a vakacacana kina na loma ni valecavu vakairogorogo mai Provo e Utah e dua na kama. Sa dua kina na vakacalaka bibi oqo vei ira na lewe ni itikotiko kei ira na lewe ni Lotu. E vuqa era vakataroga, “Na cava e vakatara kina na Turaga me yaco? A rawa Vua me tarova na kama se muduka na kena vakacaca.”\nEna tini na vula i muri, ena koniferedi raraba ni Okotova 2011, a rorogo na vakatabuicegu ena nona kacivaka o Peresitedi Thomas S. Monson ni sa na yaco me valetabu na valecavu sa voleka tu oqo ni rusa vakadua—me dua na vale ni Turaga! Vakasauri sa rawa ni da raica na veika a dau kila tu ga na Turaga! A sega ni vakavuna o koya na kama, ia a vakatara ga me vakarusa laivi na lomanivale na bukawaqa. A raica o Koya ni na dua na valetabu vakasakiti na valecavu—me itikotiko tudei ka dau vakayacori kina na veiyalayalati tabu tawamudu.4\nKemuni na taciqu, e dau vakatara na Turaga me da yavalati ka vakatovolei, ena so na gauna me yacova sara na kena ivakatagedegede duadua e cake. Eda sa dau raica na kena vaka me kamayavu vakadua na nona bula e dua na noda daulomani—ka vakatale madaga kina na noda saraga vakaikeda—ka taroga se cava na vuna e vakatara kina na Tamada Vakalomalagi dauloloma me yaco na veika oqo. Ia e sega ni laivi keda tu ga ena dravusa; e tucake tu o Koya ka dodoka tu mai na ligana, ka sureti keda tiko me da lako mai Vua. Sa tara tiko o Koya na noda bula me valetabu vakasakiti me tiko kina na Yalona me tawamudu.\nEna Vunau kei na Veiyalayalati 58:3–4, e tukuna vei keda na Turaga:\n“Ia dou sa sega ni raica rawa oqo e matamudou vakayago na veika sa vakarautaka tu na Kalou me yaco; io kei na veivakalougatataki ena rawati ni sa oti na veika rarawa.\n“Io ni sa oti na veika rarawa, ena yaco na veivakalougatataki. Raica ena yaco mai na gauna dou na vakaisalataki kina ena iukuuku.”\nKemuni na taciqu, au vakadinadinataka ni tiko e dua na nona ituvatuva na Turaga me baleta na noda dui bula yadua. E sega ni dua na ka e yaco e ka vakasauri se vakidacala Vua. O Koya e kila na ka kecega ka lomana na tamata kecega. E gadreva tu o Koya me vukei keda, me vakacegui keda, ka vakamamadataka na noda mosi ni da vakararavi ena mana ni Veisorovaki ka rokova na noda veiyalayalati. Na veivakatovolei kei na veika rarawa eda dau sotava e rawa ni sai koya sara ga na ka ena tuberi keda me da lako yani Vua ka kukube toka ena noda veiyalayalati me rawa kina ni da lesu tale ki na Nona iserau ka rawata na veika e tu vei Tamana.\nEna yabaki sa oti oqo au a gadreva ka vinakata meu vakila vakatitobu cake na loloma ni Turaga, meu ciqoma na noqu ivakatakila, meu kila vakavinaka cake na noqu veiyalayalati ni valetabu, me vakamamadataki na noqu icolacola. Niu masulaka tiko vagumatua na veivakalougatataki oqo, au vakila ni vakauqeti au tiko na Yalotabu meu lako ki na valetabu ka vakarorogo vakavinaka sara ki na veimalanivosa ni veivakalougatataki e cavuti vei au. Au vakadinadinataka ena noqu vakarorogo vakavinaka cake ka tovolea meu cakacakataka noqu vakabauta, a lomani au vakalevu na Turaga ka vukea me vakamamadataki na noqu icolacola. A vukei au meu vakila na vakacegu cecere me baleta na masu eso se bera ni saumi. Eda sa vauca na Turaga me vakayacora na Nona yalayala ni da rokova na noda veiyalayalati ka cakacakataka na noda vakabauta.5 Ni lako mai ki na valetabu kemuni na taciqu, ka mai taura na nomuni veivakalougatataki!\nAu vinakata meu na tara ena dua tale na sala na kena rawa ni vakadeitaka na yaloda kei na noda vakabauta. O keda ena so na gauna, me vaka ni da yalewa, eda dau lomaleqa vakalevu. Ena veigauna oqori sa dodonu me da dau vakasaqara na Yalotabu ka taroga “Sai koya beka qo na ka e vinakata vei au na Turaga meu vakasamataki au kina, se sa saga o Setani me vakarusai au?” Nanuma na nona ivakarau na Tamada Vakalomalagi, ka sa uasivi sara na Nona loloma ka tawamudu.6 E gadreva o Koya me tarai keda cake, sega ni basuraki keda sobu.\nNi da lewe ni Lotu, eda na gadreva beka ena so na gauna me da tiki ni dua na “vuvale YDE taucoko tu” me rawa kina ni ciqomi keda na Turaga. Eda dau nanuma ni sega ni ganiti keda me da lewe ni matanitu kevaka eda vakila ni sega ni da kilikili kaya na iyaloyalo oya. Kemuni na taciqu, ni sa caka ka tukuni na veika kece, na ka ga e bibi vua na Tamada mai Lomalagi na ivakarau eda dau rokova kina noda veiyalayalati kei na levu ni noda tovolea me da muria na nona ivakaraitaki na noda iVakabula lomani, o Jisu Karisito.\nAu vakadinadinataka ni o Jisu Karisito na noda iVakabula ka noda Dauveivueti. Ena Nona solibula ni veisorovaki, sa rawa kina ni da savai me da savasava e veimacawa ni da vakaivotavota ena bula kilikili ena Nona sakaramede. Ni da vakavouya ka rokova na noda veiyalayalati, ena rawa ni vakamamadataki na noda icolacola ka da na vakasavasavataki ka vaqaqacotaki tikoga, me rawa kina, ni gauna sa oti kina na noda bula ena kunei ni sa kilikili me da bula vakacerecerei ka bula tawamudu. Au vakadinadinataka na veika oqo ena yaca ni noda iVakabula lomani o Jisu Karisito, emeni.\nBoyd K. Packer, “Na Veisorovaki,” Liaona, Nove. 2012, 77.\nJekope 2:3, 7, 35.\nRaica Mosaia 23:21–22.\nRaica na Vunau kei na Veiyalayalati 82:10.\nRaica na Russell M. Nelson, “Divine Love,” Liahona, Fepe. 2003, 12–17.


Wordplanet: Veikidavaki Kei Na Vakabula - Gadreva Me Sikovi Roma - Na Yalododonu Era Bula Ena Vakabauta - Audio Readings: Epistle of Paul to the Romans, Paul in Rome\n1 Oi au o Paula, nai talatala i Jisu Karisito, sa kacivi mei apositolo, ka tawasei me'u tukuna nai tukutuku vinaka ni Kalou.\n1 O koya oqo, sa sega ni qai dua na nomui ulubale, o iko na tamata, sa dau levu nomu veivakalewai, na nomu vakalewai koya o sa vakaleqai iko tikoga, ni tautauvata vinaka sara tikoga na ka drau cakava tiko.\n2 Ia eda kila na Nona lewa dodonu na Kalou, ena vakayacori vei ira na kitaka tiko na bula vakaoqori.\n3 O iko na tamata o nanuma beka ni Kalou ena lewai ira ga na tamata o ya, ka sega ni na ia na veilewai kei iko ni'o cakava tiko?\n4 Se o beca beka na Nona loloma levu, na Nona vosota vakadede, kei na Nona cudru vakamalua, ka o sega ni vakasamataka ni sa tuberi iko kina veivutuni na loloma ni Kalou?\n5 Ia o iko me vaka nomu yalokaukauwa kei na nomu lomaqa, o sa binia tikoga vei iko na cudruvi kina siga ni veicudruvi, ena vakaraitaka kina na Kalou Nona lewa dodonu,\n6 "Me na saumi kina vua na tamata nai sau ni nona i valavala.\n7 Na bula Sega ni mudu vei ira era kitaka tiko na loma ni Kalou, ka dau gadreva na vanua vakaiukuuku ka lagilagi e na vanua e sega kina na mate;\n8 Ia ena cudruvi ira vakararawa o ira era sega ni via muria nai vakavuvuli dina, ka muria lako ga nai vakavuvuli cala,\n9 Na veika rarawa kei na yaluma vei koya na tamata e caka ca, sa liu vei ira na Jiu ka vakatalega kina na kai matanitu tani.\n10 Ia ena vakaiukuukutaki, ka vakalagilagi ena kune vakacegu na tamata e caka vinaka tiko, e liu vei ira na Jiu ka muri vei ira na kai matanitu tani.\n11 Na Kalou e sega ni dau veitovaki.\n12 O ira era i valavala ca ni sega na vunau, ia ni ra sa cakava era sa vesuki ira tikoga vakai ira, ka ra sega tiko ni kila,\n13 Ni o ira era dau rogoca walega na vunau era na sega ni dodonu ena mata ni Kalou, ia o ira ga era cakava era na vakadonui;\n14 O ira na kai matanitu tani era sega ni kila nai valavala ni vunau, ia ni ra sa cakava era sa vesuki ira tikoga vakai ira, ka ra sega tiko ni kila,\n15 Na nodra cakacaka e vakaraitaka ni sa volai tu e yalodra na vunau, ka sa vakadinadinataka talega na nodra lewa e loma, ena ka era cakava ni sa veicalati).\n16 Me vaka na dina ni noqu i tukutuku vinaka, ni na yaco na siga me na veilewaitaki ira kina na tamata, ena nodra bula i valavala ca na Kalou, e na vuku i Jisu Karisito.\n17 Kemudou na Jiu dina, dou bula tiko e nai vunau, ka dou dokadoka tiko ena vuku ni Kalou,\n18 Dou sa kila Nona lewa, dou sa rawa ni vakaduiduitaka talega na ka vinaka, mai na nomudou kila na vunau,\n19 Sa rawa ni dou vakadeitaka ni dou sa tubera kina na mataboko, ka dou sa rarama talega vei ira era tiko ena butobuto,\n20 Mo dou dau ni veivakavulici vei ira na lecaika, mo dou nodra dauniveituberi na gone lalai, ni dou buta vinaka tu ena vunau, o koya nai yaloyalo ga ni ka dina kei na kila ka.\n21 Dou via vakavulici ira sara tiko na tamata, oi kemudou mada ga dou sega ni rawa ni vakavulici kemudou? Dou vunauca sara tiko na tamata me kakua ni butako, vakacava oi kemudou dou sega ni butako?\n22 O ni cavuta, "Me kakua na veibutakoci," dou tarogi kemudou mada, dou sa cakava oti se sega? Dou cata tiko na matakau, dou sega beka ni butakoca tiko na yaya ni vale ni soro?\n23 Sa dua na ka nomudou dokadokataka na nomudou kila tu na vunau ni Kalou, ia oi kemudou sara ga dou sega ni dokai Koya ena nomudou bula talaidredre?\n24 Sa rauta me tukuna nai Vola Tabu, "Ni o ira na kai matanitu tani era vosa vakacacataka na Kalou," ka vakavuna oi kemudou.\n25 Na cilivi e yaga kevaka me se maroroi tikoga na vunau; ia ni dou sa tawase tani mai ena vunau, na nomudou cilivi sa yaco me sega cili.\n26 O koya oqo, kevaka me dua na sega cili me maroroya vinaka na bula ni vunau, e rawa ni da tukuna, o koya sa cilivi, ka dina mada ga ni se sega cili?\n27 O koya oqo, o ira na sega cili era muria na vunau, era na vakalewai kemudou na maroroya tiko nai vola kei nai dusidusi ni vunau ka qai talaidredre tiko?\n28 E sega ni o Jiu dina baleta ni o sucu ena kawa vaka Jiu, se nomu vakatakilakilataki iko ena yagomu;\n29 Na Jiu dina o koya e qarava na Kalou ena yalona, ka sega ni via vakasaqara na Kalou, o koya e vakaraitaka na ka e caka ena yagona, o koya ga e veisau na yalona kei na nona vakasama.\n1 Cava na kena vinaka na Jiu, se cava e kauta mai na veicilivi?\n2 E levu na ka ena rawati kina! Ni Kalou e solia vei ira na vunau, me rawa ni ra kila ka cakava na loma ni Kalou.\n3 Vakacava ni so vei ira e sega vakabauta? Me kauta tani kina na nona yalayala, sa yalataka tu mai na Kalou vei ira?\n4 Ena sega ni rawa! Na Kalou ena dina tikoga, ia na tamata taucoko ga e lasulasu. Ni sa volai: "Ena sega ni rawa me lasu vakadua na vosa ni Kalou, se mani vakacava sara na veika e cavuti kina."\n5 (Au na vosa mada vakatamata) Ni so era nanuma tiko na noda i tovo vakasisila me basika kina na bula vaKalou, me rawa ni ra qai kila kina na tamata na vinaka ni Kalou, mai na noda bula vakasisila, e rawa ni vaka oqo?\n6 Ena sega ni rawa! Ena qai rawa vakacava vua na Kalou me lewai ira na tamata e vuravura?\n7 Kevaka na noqu lasulasu, me vakatuburi cake kina na dina ni Kalou, ka me vakarokorokotaki kina o Koya, ena cava ka'u sa cudruvi tiko kina me vaka na tamata i valavala ca?\n8 Vakacava ga me da sa tukuna, "Me da sa i valavala ca ga me yaco kina na vinaka?" Eso era tukuna tiko mai na vosa oqo, e dodonu me da kila ni Kalou ena veisaumi vakadodonu ena nona veicudruvi.\n9 E vakaevei? Eda sa uasivi beka na Jiu mai vei ira? E sega sara, ni'u sa tukuna oti, oi keda na Jiu kei ira na kai matanitu tani eda tautauvata vinaka, ni da a vesuki tu ena bula i valavala ca.\n10 Me vaka na ka sa volai; "Sa sega e dua sai valavala dodonu, sa sega sara e dua;\n11 Sa sega e dua sa kila, sa sega e dua me bau vakasaqara na Kalou.\n12 Era sa lesu tani kecega; era na sega ni yaga vata kecega; sa sega e dua me caka vinaka, sa sega sara e dua."\n13 "Na nodra vosa e boica ka vakasisila, me vaka nai bulubulu sa tadola tu; na yamedra sa yame ga ni veivakaisini," "Sa tu ena bele ni gusudra na nodra weli, sa vaka na weli gaga ni gata daukata,"\n14 "Na gusudra sa lako tu ga mai kina na veirukaki kei na vosa ni veivakasewasewani."\n15 "E totolo na yavadra me veivakamatei;\n16 Sa tu ena nodra sala na veilecayaki kei na mate;\n17 Era sega sara tu ga ni kila na sala ni kune vakacegu."\n18 "Sa sega vei ira na rerevaka na Kalou."\n19 Oqo eda sa kila, na ka kece e vosa kina na vunau e tukuna tikoga vei ira na bula tiko ena vunau, me rawa ni galu kina na gusu ni tamata taucoko, ka me beitaki ena mata ni Kalou na tamata kecega.\n20 O koya oqo, ena valavala ni vunau ena sega ni dua na tamata me vakadonui kina, ni sai koya na vunau sa kilai kina nai valavala ca.\n21 Ia oqo, sa qai vakatakilai mai na ka sa veivakadonui kina na Kalou, ka sega ni yaco ena gauna ni vunau, sa vakadinadina tikoga mai kina na vunau kei ira na parofita,\n22 Na nona veivakadonui na Kalou, sa rawa duadua ga ena vakabauti Jisu Karisito, vei ira vakaaduaga na tamata sa vakabauta. Ni sa basuki nai lati ni veivakaduiduitaki;\n23 Ni sai valavala ca o ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou.\n24 Na loloma walega eda vakadonui kina ena nona mai mate ena vukuda o Jisu Karisito,\n25 Ni sa lesi Koya na Kalou, me bokoca tani na noda caka cala ena Nona dra, ni da sa vakabauta, me vakaraitaka kina na Nona yalododonu, nai valavala ca sa caka mai liu sa vosota na Kalou, ka sa waraka tikoga mai na gauna oqo.\n26 Ena Nona via vakaraitaka vei keda na Nona yalododonu, ni dua sa vakabauti Jisu, sa yalododonu o koya ni o koya sa vakadonui.\n27 Sa sega ni qai yaga na dokadoka? Sa oti na kena gauna. Vunau cava tale? Cakacaka cava tale? Sa oti na kena gauna, Ia oqo, na vunau ga ni vakabauta.\n28 Au via vakadeitaka vei kemudou oqo, ni tamata ena vakadonui ena vuku ni vakabauta, ka sega mai na cakacaka ni vunau.\n29 Na Kalou oqo e nodra ga na Jiu? Ka sega ni nodra na kai matanitu tani? Io ena nodra talega na kai matanitu tani,\n30 Ni sa dua ga na Kalou, sa vakadonui ira sa cili ena vuku ni vakabauta, kei ira talega na sega ni cili ena vuku ni vakabauta.\n31 Sa keitou beca beka na vunau, ni keitou sa mai vakabauta? E sega sara! Keitou sa qai tokona sara ga na vunau.\n1 A cava meda tukuna sa rawata o Eparaama na tamada, ena i valavala vakayago?\n2 Kevaka sa vakadonui o Eparaama ena vuku ni cakacaka, oqori e dua na ka me dokadoka kina o koya, ia ka sega ga ena mata ni Kalou.\n3 A cava e tukuna nai Vola Tabu? "Sa vakabauta na Kalou o Eparaama, sa yaco kina o koya mei valavala dodonu."\n4 Na tamata e cakacaka, na kena i sau e sega ni soli me vaka nai loloma, ia e soli vua ni cakacakataka.\n5 Ia, o koya sa sega ni cakacaka, sa vakabauti Koya ga sa vakadonui ira na tamata i valavala ca, na nona vakabauta sa yaco kina me i valavala dodonu,\n6 Sa vaka talega kina o Tevita, ni sa tukuna na kena kalouvinaka na tamata, sa vakayacori koya na Kalou mei valavala dodonu, ia ka sega ga ena vuku ni cakacaka:\n7 "Sa kalouvinaka o ira sa bokoci na nodra i valavala ca, a sa buluti na nodra caka cala;\n8 Sa kalouvinaka na tamata sa sega ni beitaka vua nai valavala ca o Jiova." Vakadonui O Eparaama Ni Se Bera Na Veicili\n9 Na veivakalouvinakataki oqo baleta na cilivi, se baleti ira talega na sega cili? Ni da tukuna na nona vakabauta o Eparaama sa yaco kina mei valavala dodonu.\n10 E yaco vua ena gauna cava? Na gauna sa cilivi oti kina, se na gauna se bera kina ni cilivi? E sega ni sa cilivi oti, ia ena gauna se sega cili kina.\n11 Ea qai cilivi mei vakatakilakila ni sa yalododonu, ena vuku ni vakabauta ena gauna se sega ni cili tu kina. Na kenai naki me yaco o koya me tamadra kecega era sa vakabauta, kevaka mada ga se sega ni cili tiko, ka me ra yaco kina mera yalododonu.\n12 Ka tamadra talega vakayalo na cili, ni ra sa qai raica ni Kalou e vakadonui Eparaama e liu, ka yaco kina o koya mei valavala dodonu, ia era qai sasaga me ra biuta nai valavala ni bula makawa, me ra sa taurivaka ga nai valavala ni bula nei Eparaama. Soli Na Vosa Yalayala Ena Vuku Ni Vakabauta\n13 Ni sa sega ni yalataki vei Eparaama, se vei ira na nona kawa, mei taukei ni vuravura ena vuku ni vunau, ena vuku ga ni yalododonu sa rawa ena vakabauta.\n14 Kevaka era gone ni kawa o ira era bula ena vunau, sa qai sega ni yaga na vakabauta kei na vosa yalayala e sega na betena.\n15 Baleta na vunau e kauta mai na veicudruvi; ni sega na vunau, e sega nai valavala ca.\n16 O koya oqo, na vakabauta ga eda lomani kina, me rawa ni vakaivotavota kece na vei kawa ena vosa ni yalayala, sa sega ni o ira ga na bula tu ena vunau, o ira talega sa tu vei ira na vakabauta i Eparaama, o koya na tamada kecega.\n17 (Me vaka sa volai, "Au sa vakayacori iko mo tamadra na veimatanitu") Ni tucake tu e matana o Koya sa vakabauta â€“ Na Kalou, o Koya sa vakabulai ira tale na mate, a sa kaciva na veika sa sega ni kune, me vaka sa kune tu;\n18 Ia ni sa sega na ka me nuinui kina, sa vakabauta tikoga o Koya, ka vakanuinui ni na yaco me tamadra na veimatanitu, me vaka na vosa e cavuti vua, "Na nomu kawa ena vaka kina."\n19 E sega ni bau malumalumu vakadua na nona vakabauta, se me vakasamataka ni yagona dina, sa mate oti (Ni sa yacova tiko yani o koya na yabaki dua na drau), kei na kete i Sera talega sa mate tu.\n20 E sega ni qai lomatarotarotaka na vosa yalayala ni Kalou, me sega ni via vakabauta, ia na nona vakabauta sa qai kaukauwa ga ka sa vakalagilagia tikoga na Kalou.\n21 A sa vakadeitaka tu e yalona, na veika sa vosa yalayalataki oti tu vua, ena rawata.\n22 O koya oqo, "Sa yaco kina o koya mei valavala dodonu."\n23 Na vosa ka tau vua, e sega ni volai ena vukuna duadua ga,\n24 Ia ena vukuda talega, ni da vakabauta na vosa yalayala ni Kalou, ena nona vakatura cake na noda Turaga o Jisu Karisito mai na mate,\n25 Ena soli yani me vakamatei ena vuku ni noda i valavala ca, ka qai vakaturi cake tale me da vakadonui kina.\n1 O koya oqo, ni da sa vakadonui ena vakabauta, eda sa qai veivinakati kei na Kalou, ena vuku ni noda Turaga o Jisu Karisito,\n2 Ena vuku ni noda vakabauta, eda sa mai vakadaberi ena dua nai cewacewa vakaturaga, me vaka eda sa tu kina ni kua, me da reki tiko, ni sa noda tu na vanua lagilagi ni Kalou.\n3 E sega ni o koya ga oqori, ni da vakararawataki eda qaqa kina, eda kila na veika rarawa e yaco vei keda e vakatubura na dauvosota;\n4 Na dauvosota e vakatubura nai tovo e vinaka; kei nai tovo e vinaka e vakatubura me da dau vakanuinui.\n5 Ni sa tu vei keda nai nuinui eda na vagalegalei keda, ena noda sa vakila tu na loloma ni Kalou ena noda bula, ni sovaraka tu vei keda na nona Yalo Tabu o Koya sa soli vei keda.\n6 Ni da se vakaloloma sara tu ga, sa mai mate o Karisito ena gauna dodonu baleta na tamata i valavala ca.\n7 Baleta ni sega ni rawa me mate e dua, ena vukuna nai valavala dodonu, ia me baleta na tamata me vinaka sara, e dodonu kina me dua na tamata me soli koya me mate.\n8 Ia na Kalou sa qai vakaraitaka vei keda na Nona loloma, ena gauna sara ga eda se bula i valavala ca tu kina, sa mai mate na Karisito.\n9 Ka sa yaco kina vei keda meda vakadonui ena vuku ni Nona dra, eda sa vakabulai talega mai na veicudruvi ni Kalou.\n10 Ni da a meca tiko vua, na nona mai mate na Luvena eda sa qai mai veivinakati kina kei na Kalou, eda vakabulai duadua ga ena Nona mai mate.\n11 E sega ni o koya ga o ya, me da dau reki tiko vua na Kalou ena vuku ni noda Turaga o Jisu Karisito, ni o Koya e mai vakavinakataka na noda veiwekani kei na Kalou.\n12 O koya oqo, sa curu ki vuravura nai valavala ca, ena vuku ni tamata e dua kei na mate ena vuku ni valavala ca, a sa yaco kina na mate kina tamata kecega, baleta ni sai valavala ca taucoko na tamata-\n13 Se bera ni soli mai na vunau sa tu rawa e vuravura nai valavala ca, ia nai valavala ca e sega ni kilai tu me dua na ka, ni se bera na vunau.\n14 O mate e vakacolasau tiko mai ena gauna i Atama me yaco mai vei Mosese, vei ira talega era sega ni valavala ca ena talaidredre i Atama, oqori sai yaloyalo kei Koya ena qai lako mai.\n15 Ia nai solisoli loloma e sega ni tautauvata na caka cala, na nona caka cala e dua na tamata era mate taucoko kina na tamata, na loloma ni Kalou sa sega ni yalani rawa kei na nona i solisoli loloma, o Koya sa vakabulai ira na tamata kecega, oqori e dua talega na tamata o Jisu Karisito.\n16 Nai solisoli loloma e sega ni tautauvata, na veika e yacovi koya na lewe dua e valavala ca. Na lewe dua e valavala ca eda mai cudruvi kina ni da sa cala kece, ia ena vuku ni solisoli loloma eda sa vakadonui kina mai na noda caka cala.\n17 Ia kevaka sa lewa tiko na tamata o mate, ena vuku ni nona caka cala e dua na tamata, o ira talega na ciqoma nai solisoli loloma ni yalododonu, era na vakaiukuukutaki ka serauni kei na bula e sega ni mudu, ena vukuna na le dua o Jisu Karisito).\n18 O koya oqo, me vaka sa lewai me cudruvi na tamata kecega ena vuku ni dua walega na cala, sa vaka talega kina ena vuku ni dua walega nai valavala dodonu, sa rawa me ra vakadonui na tamata kecega mera bula.\n19 Ena vuku ni nona talaidredre e dua walega na tamata, era mai valavala ca taucoko kina na tamata kece, ia na Nona mai talairawarawa e Dua na tamata, era mai vakadonui kece tale kina na tamata.\n20 A sa kau mai na vunau me uasivi kina nai valavala ca, ia ni sa uasivi mai nai valavala ca, sa qai uasivi vakalevu cake sara na loloma,\n21 Ni sa vakaveitaliataka tu na tamata o mate, ena vuku ni valavala ca, na loloma e qai mai vakacokotaka vinaka na tamata, me vakadonui kina bula Sega ni mudu, ena vuku i Jisu Karisito na noda Turaga.\n1 A cava meda qai tukuna? Me da tomana tikoga na bula i valavala ca, ka me lomani keda vakalevu tikoga na Kalou?\n2 Ena sega ni rawa! Ena rawa vakacava oi keda sa mate ki nai valavala ca, me da bulataka tale tiko nai valavala ca?\n3 Dou sega tiko beka ni kila, oi keda kece sa papitaisotaki vei Jisu Karisito, eda sa papitaisotaki kina Nona mate?\n4 O koya oqo, eda sa bulu: vata kina kei Koya ni da papitaisotaki kina Nona mate, me vaka sa vakaturi cake tale mai na mate, na Karisito e na kaukauwa nei Tamana, meda sai valavala vaka talega kina ena bula vou.\n5 Kevaka me da sa duavata meda vakataki Koya e na Nona mate, eda na tautauvata talega kei Koya, ena Nona tucake tale mai na mate,\n6 Meda kila, ni rau sa lauvako vata, kina kauveilatai na noda tamata makawa,ka sa mate na gagadre ca ni tovo vakayago, me kakua ni qai mai vakabobulataki keda tiko na i valavala ca.\n7 Ni o koya sa mate sa galala mai e na i valavala ca.\n8 Ia kevaka eda sa mate vata kei Karisito, eda vakadinata ni da sa bula vata talega kei Koya,\n9 Ni da sa kila ni sa vakaturi cake tale mai e na mate na Karisito, e na sega ni mate tale, o mate e na sega ni rawa me na kaukauwa tale Vua.\n10 Na Nona mate, e baleta nai valavala ca ni tamata kecega, ia ni sa bula, sa bula vua na Kalou.\n11 Oi kemudou talega, mo dou mate ki nai valavala ca, ia mo dou bula vua na Kalou, e na vuku i Jisu Karisito na noda Turaga.\n12 O koya oqo, me kakua ni vakatulewa tiko ena yalomudou nai valavala ca, de qai tuberi kemudou ka liutaki kemudou na kena gagadre ca.\n13 Dou kakua ni solia na veitiki ni yagomudou ki nai valavala ca, me caka kina na ka ca, dou soli kemudou ga vua na Kalou, ni dou sa bula mai na mate kei na veitikimudou vua na Kalou, me caka kina na ka dodonu.\n14 Nai valavala ca sa oti nona kaukauwa vei kemudou, ni dou sa sega ni lewai tale tiko mai na i vunau, ia e na loloma ga.\n15 Sa qai cava oqo? Me da sa i valavala ca tikoga ni da sa sega ni lewai mai na vunau ia e na loloma ga? E sega sara!\n16 Dou sa sega beka ni kila, vei koya dou sa soli kemudou kina sa nomudou turaga mo dou talairawarawa vua, kemudou sa yaco mo dou bobula vei koya sa liutaki kemudou sa yaco kina na mate, se talairawarawa kina sa yaco kina na bula?\n17 Ia me vakavinavinakataki na Kalou, ni dou a bobula tu e liu ni valavala ca, oqo sa qai veisau na yalomudou mo dou talairawarawa kina i vakarau e vinakata na Kalou vei kemudou, me vaka na nona i vakavuvuli.\n18 Ni dou sa sereki mai e nai vesu ni veivakabobulataki ni valavala ca, sa yaco mo dou bobula tale ena vuku ni yalo dodonu.\n19 Au vakayagataka e so na vosa rawarawa sara, me rawa ni dou ciqoma, na cava au via tukuna tiko, na nomudou dau yalodina tu ena vanua dou a bobula tu kina e liu, mo dou yalodina vaka kina oqo, e na nomudou sa bobula e na vuku ni yalododonu kei na vanua vakaiukuuku.\n20 E na gauna dou se bobula kina ena ca, e sega ni tu vei kemudou na yalododonu.\n21 Na ka vinaka cava mada, dou sa rawata mai na nomudou bobula tu e liu, mo dou qai mai madua tiko kina oqo? Ni kenai tinitini taucoko na ka o ya na mate.\n22 Ia oqo, ni dou sa qai sereki mai ena i valavala ca, dou sa bobula ni Kalou, sa yaco na vuana vei kemudou na veivakasavasavataki, ka kena i tinitini na bula sega ni mudu.\n23 Ni sa kena i sau ni valavala ca na mate, ia sa i solisoli walega ni Kalou na bula sega ni mudu, e na vuku i Jisu Karisito na noda Turaga.\n1 Dou sega tiko beka ni kila, na veiwekani, (Ni'u vosa tiko vei ira era sa kila na vunau), ni vunau e vauca tiko na tamata ena gauna taucoko ni nona bula voli?\n2 Na yalewa vakawati sa vauci koya na vunau vua na watina, ni sa bula tiko o koya. Ia kevaka sa mani mate na watina tagane, sa qai sereki kina na yalewa mai na vunau, ni sa galala mai vua na watina.\n3 E na cala na yalewa me vakawati tale kevaka se bula tiko na watina tagane, e na vakatokai kina me dau tagane, ia kevaka sa mate na tagane, sa galala o koya mai na vunau, ka sa tu kina vua na dodonu me vakawatitaka tale e dua na tagane.\n4 E tautauvata sara ga oi kemudou na veiwekani, e na vuku ni yagoi Karisito sa mate kina na vunau, ka dou sa galala mai kina, sa rawa mo dou vakawati tale kei na dua â€“ o Koya ga sa vakaturi cake mai na mate, me rawa ni da vuataka kina na vua e vinaka vua na Kalou.\n5 Ni da se bulataka tiko na bula makawa, na vei gagadre ca vakavuravura e dau vakauti keda,e vakayavalata tiko vakalevu na vunau, me rawa ni vuataki tiko kina na vua sa yaco kina na mate.\n6 Ia oqo eda sa sereki mai na vunau, ni sa mate na ka eda vauci tu kina, eda sa sega tale ni veiqaravi mai na ka sa volai, ia eda sa veiqaravi e na yaloda ni sa vakavoui.\n7 A cava meda na tukuna? Na vunau e i valavala ca? E sega sara! Au na sega ni kila nai valavala ca, ke sega ni'u kila na vunau, au na sega ni kila na daukocokoco kevaka me sega ni tukuna na vunau, "Kakua ni kocokoco".\n8 Ia nai valavala ca, ni sa kaukauwa ena vuku ni vunau, sa vakatubura e lomaqu na vei gagadre ca kecega. Kevaka e sega na vunau na bula i valavala ca e mate.\n9 E totoka sara tu ga noqu bula ni sega na vunau, ia ni'u sa mai kila nai vakaro e tini, au sa qai kila ni'u tamata i valavala ca, ka sa dodonu me'u na mate e na vuku ni noqu bula ca.\n10 Nai vakaro e tini me vakaraitaka vei au na bula, e qai tukuna tiko mai vei au ni'u na mate.\n11 Na i valavala ca e qai laki ceuraki au mai ena i vakaro, e na nona vakaisini au me vakamatei au.\n12 O koya oqo, sa yaco kina na i vunau kei na i vakaro me ka tabu, ka dodonu, ka vinaka.\n13 Na ka vinaka oqori e kauta mai vei au na mate? E sega sara! Na i valavala ca ga, sa vakaraitaka tiko na bula ca, e vakayagataka tiko mai na vinaka, me rawa ni'u mate kina, nai lawaki ni valavala ca me curu tu ena i vakaro tabu, me rawa ni vakayacori au tu ga e na bula i valavala ca.\n14 Ni da kila na vunau e ka vakayalo, ia oi au, na noqu bula e vakayago sara tu ga, ni noqu bula sa voli oti tu kina i valavala ca.\n15 Na veika au kitaka tiko, au sega ni vinakata,ia na ka au sa vinakata, au sega ni kitaka, ia na ka au cata, au sa qai kitaka tiko.\n16 Kevaka me'u kitaka tiko na ka e sega ni dodonu me'u kitaka, au sa tukuna ni vinaka tikoga na vunau.\n17 Ia oqo, sa qai sega ni oi au dina sa kitaka, ia na i valavala ca ga sa tiko vei au.\n18 Ni'u kila e sega ni dua na ka vinaka e tu vei au, sa sega ni qai tu ena yagoqu e dua na kaukauwa, me'u vakatulewa vinaka kina, me'u rawa ni kitaka na ka au vinakata.\n19 Na ka vinaka au vinakata me'u kitaka, au sega ni kitaka rawa, ia na ka ca au sega ni taleitaka me'u kitaka, au sa qai kitaka tiko.\n20 Oqo, kevaka au sa kitaka na ka au sa sega ni taleitaka, sa qai sega ni oi au dina sa kitaka, nai valavala ca ga sa tiko vei au.\n21 Au sa qai raica ni oqo e dua na vunau, ni gauna au gadreva me'u vinaka kina, au sa qai kitaka tiko na kena veibasai.\n22 E na vuni yaloqu mai loma au taleitaka na vunau ni Kalou.\n23 Ia au sa qai raica ni so tale na vunau e tu e na noqu bula sa veivala tiko kei na lomaqu e veisiga, au sa qai ca, au sa vinakata na veisau, ia na kaukauwa ni tamata makawa e loma e taleitaka tiko nai valavala ca.\n24 A tamata vakaloloma oi au! O cei e rawa ni mai sereki au e na yago ni mate oqo?\n25 Au sa vakavinavinaka vua na Kalou e na vuku i Karisito na noda Turaga! Ka sa vakaoqo, au sa qarava na vunau ni Kalou e na lomaqu dina, ia na vunau ni valavala ca e na noqui tovo vakayago.\n1 O koya oqo era sa sega kina ni lewai me cudruvi o ira era sa tuvata kei Karisito Jisu, ni ra sa sega ni muria tiko na i tovo vakayago, ia era sa muria ga na Yalo Tabu.\n2 Ni sa sereki au mai na vunau ni valavala ca kei na mate, na vunau ni Yalo i Karisito Jisu o Koya sa bula.\n3 Na ka e sega ni rawata na vunau ena vuku ni tovo vakayago ni tamata, na Kalou vakaikoya sa qai tala mai na Luvena dina ena yago vakatamata, me saumi Vua nai valavala ca: e mai colata taucoko e na yagona nai sau ni valavala ca,\n4 Meda sa qai cakava dodonu kina na i valavala ni vunau, ni da sa sega ni qai muria nai tovo vakayago, eda sa muria ga na Yalo Tabu.\n5 Ni ra sa gadreva na i tovo vakayago o ira era sai tovo vakayago, ia na veika vakayalo, o ira era sai tovo vakayalo.\n6 Ni sa vuni mate na gadreva na i tovo vakayago, ia sa vuni bula kei na vakacegu na gadreva na i tovo vakayalo.\n7 Baleta nai tovo vakayago e rau veimecaki kei na Kalou, e sega ni dau via vakarorogo me rogoca na vunau ni Kalou, ka sega ni rawa vakadua me rau na cakacaka vata.\n8 O ira kece, era bulataka tu ga nai tovo vakayago, ena dredre me ra cakava rawa na ka sa vinakata na Kalou.\n12 O koya oqo na veiwekani, eda sa sega kina ni vauci ki nai tovo vakayago, meda muria tiko kina nai tovo vakayago.\n13 Kevaka mo dou na bulataka tiko nai tovo vakayago dou na mate, ia kevaka me kaukauwa vei kemudou na Yalo Tabu mo dou na vakamatea kina nai tovo vakayago, dou na bula.\n14 O ira kecega sa tuberi ira tiko na Yalo ni Kalou, sai ira oqo na luve ni Kalou.\n15 Sa sega tale ni qai tiko vei kemudou na yalo mo dou tukuna ni dou se bobula, mo dou rere tiko kina, ia dou sa rawata na Yalo Tabu mo dou wili me luvena, o koya eda sa kaci kina, "Apa Tamaqu."\n16 Na Yalo Tabu oqo sa tukuna mai kina yaloda, ni da sa luve ni Kalou,\n17 Kevaka eda sa luvena, eda kawa-ka kawa ni kalou kei na luvena o Karisito, kevaka meda vosota vata kei Koya na veika rarawa, eda na taukena vata na nona i ukuuku vakaturaga. Mai Na Vakararawataki Ki Na Vakaukuukutaki\n18 Na veika rarawa eda sotava tiko oqo e vakalailai walega, me vakatautauvatani kei na veika lagilagi eda na laki taukena ni sa cava na bula eke.\n19 Na veika buli mai nai vakatekivu, era sa waraka tiko ka nanamaki ena gauna cava, mera na vakaraitaki ira kina na luve ni Kalou ena nodra bula.\n20 Na veika rarawa kei na dredre e yaco e sega ni nakiti me vaka kina mai nai vakatekivu, ia baleti koya ga e talairawarawa me nuitaka na ka o ya.\n21 Na veika buli taucoko ena yaco talega vei ira na veivakavoui vou mai na vei vakatotogani ena vuku ni talaidredre, mera na wasea vata talega kei ira na luve ni Kalou na galala kei na lagilagi ni veivakaiukuukutaki.\n22 Ni da sa kila o vuravura taucoko e vutugu ka kune rarawa tiko mai me yacova mai oqo.\n23 E sega ni o koya ga o ya, oi keda talega na taura nai sevu ni ka vinaka mai vua na Yalo Tabu, eda vutugu ka kune rarawa talega ena veisiga, ena noda waraka tiko na gauna ni noda vakadonui meda luvena, kei na vakabulai ni yagoda.\n24 Oi keda eda vakabulai ena nuinui oqo, ia nai nuinui e raici rawa tu e sega ni nuinui; a cava me nuitaki tiko kina e dua na ka eda raica tu ga?\n25 Ia kevaka eda nuitaka e dua na ka eda sega ni raica, eda na vosota meda waraka tikoga.\n26 Na Yalo Tabu talega sa vukea na noda malumalumu. Ni da sega tu ni kila na ka dina e yaga vei keda meda kerea, ia na Yalo Tabu sa masulaki keda ena vutugu e sega ni cavuti rawa.\n27 Na kalou sa daudikeva na yalo ni tamata sa kila na loma ni Yalo Tabu, ni sa masulaki ira na tamata yalododonu me vaka na loma ni Kalou.\n28 Meda kila ni ka kece e yaco mai, me rawa kina na ka vinaka vei ira sa lomana na Kalou, o ira era sa kacivi me vaka na ka sa nakiti oti.\n29 O ira oqo sa kilai ira e liu o Koya, sa lesi ira mera tautauvata sara ga kei na Luvena, me ulumatua kina o Koya vei ira na tacina taucoko.\n30 Ia o ira sa lesia e liu o Koya, sa qai kacivi ira, o ira sa kaciva o Koya, a qai vakadonui ira, o ira sa vakadonui, sa qai vakaiukuukutaki ira o Koya.\n31 A cava tale meda na tukuna ena veika oqo? Kevaka sa noda i to na Kalou, o cei tale me keda meca?\n32 Ni o Koya mada ga e sega ni bureitaka na Luvena dina, ia sa soli Koya me mate ena vukuda kecega, ena sega ni dua na dredre vua me vukei keda ena ka eda vinakata?\n33 O cei me beitaki ira sa digitaka na Kalou? Ni sa vakadonui ira na Kalou.\n34 O cei me na cudruvi? O Karisito ga ni sa mai mate, sa qai tucake tale, ka sa tiko ena liga i matau ni Kalou, ka sa veimasulaki tiko e na vukuda.\n35 O cei me na tawasei keda mai na loloma i Karisito? Na veivakararawataki, se veivakaleqai, se dauveivakacalai, se na dausiga, se nai seleiwau?\n36 Me vaka na ka sa volai: "E na Vukumuni keitou sa vakamatei kina ena siga taucoko ka bogi; Keitou sa vaka na sipi sa vakarau me vakamatei".\n37 E na veika oqo eda sa qaqa tikoga kina ena vuku i Koya sa lomani keda.\n38 Ni'u sa kila dina sara, ni sa sega ni rawata na mate, se na bula, se o ira na agilosi, se o ira sa lewa, se o ira sa kaukauwa, se na veika sa yaco e daidai, se na veika ena yaco mai muri,\n39 Se na ka cecere, se na ka titobu, se dua tale na ka ni vuravura oqo me na tawasei keda mai na loloma ni Kalou, sa yaco ena vukui Jisu Karisito na noda Turaga.\n1 Au tukuna oqo ena matai Karisito e dua na ka dina, au sega ni lasu tiko, sa vakadinadina talega vei au na noqu lewa e loma na Yalo Tabu,\n2 Au sa rarawa sara vakalevu ka vutugu na yaloqu.\n3 Ni ka'u sa daugadreva me'u tawase tani vei Karisito e na vukudra na wekaqu, o ira era sa wekaqu dina vakayago,\n4 Oqo o ira na Isireli, na luve ni Kalou, era sa vakaiukuukutaki, era gone ni veiyalayalati, sa soli vei ira na vunau, era kila na bula ni vunau, era kila na ka sa yalataki;\n5 Na nomuni qase oi ratou na patereaki e drodro mai kina na kawa ka mai basika kina na Karisito, ka sa tu vua na lewa kecega, ka me nona kina na Kalou na vakarokoroko me sega ni mudu. Emeni.\n6 E vaka me sega ni vakayaco ka na vosa ni Kalou. Ni so vei ira na Isireli e sega ni Isireli dina,\n7 E sega, ni kawa kecega i Eparaama o ira na Isireli, Ia, "O Aisake ga na nomu kawa ena vakatokai kina."\n8 E kenai balebale ni sega ni luvei Eparaama kece me vakatokai me luve ni Kalou; ia o koya ga na luve i Eparaama ka yalataki, oqo na nona kawa dina.\n9 Ni sa vakaoqo na vosa yalayala ni Kalou: "Ena gauna vakaoqo Au na lako mai, me na sucu vei Sera e dua na gonetagane".\n10 E sega ni koya walega o ya, o Repeka e vakasucuma e rua na gone mai na dua na tagane, sai koya oqori na tamada o Aisake.\n11 E dina ni se bera ni rau sucu mai me rau cakava na ka ca se na ka vinaka, ia nai naki ni Kalou sa davo oti tu ena i vakarau ni Nona veidigitaki, ka sega ni vakatau tiko mai ena cakacaka, ia ena Nona veikacivi ga.\n12 Sa tukuna oti vua na Kalou, "O koya na qase (Iso) ena qaravi koya sa gone (Jekope)"\n13 Me vaka na ka sa volai, "Au sa lomani Jekope, ia Au sega ni taleitaki Iso."\n14 Cava me da na tukuna? Na Kalou beka sa sega ni dodonu? E sega sara!\n15 E tukuna vei Mosese, "Au na lomani koya ka'u sa lomana, Ia ka'u na yalovinaka vua ka'u sa yalovinaka kina."\n16 Na veivakalouvinakataki ni Kalou e sega ni soli ki vua e dua e vinakata me cakacakataka me rawa ni qai taukena, ia e solia sara ga na Kalou ena nona lomana na tamata.\n17 Ni cavuta nai Vola Tabu vei Fero, "Ena vuku ni ka oqo Ka'u sa vakaturi iko cake kina, Me'u vakaraitaka vei iko na Noqu kaukauwa, me tukuni kina na Yacaqu ki vuravura taucoko."\n18 O koya oqo, sa yalololoma o Koya vei ira sa Yalona kina, e rawa ni solia talega vua na tamata, na yaloqa kevaka e vinakata me vaka kina.\n19 Mo qai tarogi au mai, "Na cava e beitaki ira tikoga kina ena nodra cala? E rawa beka ni ra sega ni via cakava na ka e vinakata?"\n20 Ia o cei o iko na tamata, mo via vakalewa ena ka e cakava tiko na Kalou? E rawa beka ni dua na ka e buli, me tukuna vei koya e bulia, "Na cava o buli au tu kina vakaoqo?"\n21 E sega beka ni tu vua na dau tuli kuro na kaukauwa, me vakayagataka na qele cava ga e vinakata, me tulia kina eso me bilo vinaka ka so talega me bilo ca ka sega ni talei?\n22 Vakacava kevaka sa vinakata tiko na Kalou, me vakaraitaka Nona cudru katakata kei na Nona kaukauwa, vei ira e dodonu me rusa, ni sa vosoti ira dede tiko mai na Kalou,\n23 Ka me vakaraitaka talega na levu ni Nona loloma kina veibilo sa yalololoma kina o Koya, o ira sa vakarautaka makawa tu mai o Koya kina Nona vanua lagilagi,\n24 Oi keda talega ni da sa kacivi, sega ni o ira ga na Jiu, ia o ira talega na kai matanitu tani.\n25 Ni sa tukuna talega o Koya ena i vola i Osea: "O ira sa sega ni Noqu tamata, au na kacivi ira me Noqu tamata, kei ira sa sega tu ni lomani, au na kacivi ira me noqu ka lomani."\n26 "Ena vanua e cavuti kina vei ira, oi kemuni sa sega ni Noqu tamata, ena vakatokai kina vei ira oi kemuni na luve ni Kalou bula."\n27 E a kacivaka talega mai o Aisea na veika baleti Isireli: "Era na vaka na wiliwili ni nuku e wasawasa o ira na Isireli, ia ena wiliwili lailai sara era na vakabulai.\n28 Me vaka na dina ni Nona vosa na Turaga, ena vakalekalekataka na gauna me qai vakaotia na vuravura."\n29 Sa tukuna oti talega o Aisea: "Kevaka me sega ni biuta tiko mai o Jiova ni lewe vuqa e so na gone me noda kawa, eda na vakataki Sotoma, eda na tautauvata talega kei Komora."\n30 A cava tale me da na tukuna? O ira na kai matanitu tani, ni ra sa sega ni vakadonui mai vua na Kalou, oqo era sa yaco me vakadonui, na veivakadonui ena vuku ni vakabauta;\n31 Ia na Isireli, era sa dinata na veivakadonui ena vuku ni vunau me ra vakadonui kina, ka sa dredre sara me ra vakadonui.\n32 Baleta na cava? Ni ra sasaga tikoga ena nodra kaukauwa ka sega ena vakabauta, era sa tarabe kina ena vatu ni veivakatarabetaki.\n33 Ni sa volai: "Raica, Au sa vakadavora mai Saioni na vatu me ra na tarabe kina na tamata, na vatu qiwa me ra bale kina (Jisu); ia o ira era vakabauti Koya (Jisu), era na sega ni vakamaduataki,"\n1 Kemudou na veiwekani, sa luvuci vakaidina na yaloqu ena vukudra na Isireli, au sa masu kina vua na Kalou mera vakabulai.\n2 Ni'u sa kila ni sa dua na ka, na levu ni nodra lomakatakata tiko vua na Kalou, ia sa sega ga ni tiko vei ira na yalomatua.\n3 Ni ra sa sega ni kila na veivakadonui sa vakayacora na Kalou, ia era sa sasaga tikoga vagumatua me ra caka vinaka vua na Kalou, ena nodra maroroya vinaka na vunau mera vakadonui kina.\n4 Era sega ni kila na ka kece me baleta na vunau sa mai vakaotia vakadua na Karisito, na veivakadonui mai vua na Kalou e yaco ni sa vakabauti na Luvena.\n5 Sa tukuna oti mai o Mosese na veivakadonui sa yaco ena vuku ni vunau, "Na tamata e cakacakataka me vakadonui kina me bula tiko kina."\n6 Ia na veivakadonui sa rawa ena vuku ni vakabauta sa vakaoqo, "Mo kakua ni tukuna e yalomu, o cei me na lako cake ki lomalagi?" (ka me kauti Karisito sobu mai)\n7 Se, "O cei me na lako ena vanua sa nodra na mate?" (ka me, vakaturi Karisito cake mai na mate)\n8 Ia na cava sa tukuni? "Sa volekati iko sara tu ga na vosa, sa toka sara ga ena gusumu ka tiko sara e yalomu" (Oqori na vosa ni vakabauta, o koya keitou sa vunautaka)\n9 O ya kevaka mo vakatusa ena gusumu na Turaga o Jisu, ka vakadinata mai na vu ni yalomu ni sa vakaturi Koya cake tale mai na mate na Kalou, o na qai bula.\n10 Ni sa vakadinata na tamata mai na vuni yalona ena vakadonui kina, ni sa vakatusa ena gusuna ena vakabulai kina.\n11 Ni sa tukuna nai Vola Tabu, "Ena sega ni rawa me vakamaduataki o koya sa vakabauti Karisito."\n12 E ke e sega ni vakaduiduitaka na Jiu se kai matanitu tani, ni dua ga na Turaga era qarava vata, o Koya e vakarorogo tu ena nodra masu me sova vakayauyau vei ira, ke vaka me ra masuti koya.\n13 Ni, "O koya ga e masuta na yacai Jiova ena vakabulai."\n14 Ena rawa vakacava mera masuti Koya, ni ra sega tu mada ga ni vakabauti Koya? Ena qai rawa vakacava mera vakabauti Koya, ni ra se bera tu mada ga ni se rogoci Koya? Ena rawa vakacava mera rogoca kevaka e sega ni dua me vunautaka?\n15 Ena rawa vakacava me dua me la'ki vunautaka vei ira, kevaka e sega na veitokoni ena nona talai? Ni sa volai: "Sa ka talei vakaidina na yavadra era sa kauta na kosipeli ni veika vinaka!"\n16 Ia era sega ni via rogoca taucoko na kosipeli, ni sa tukuna o Aisea, "I Jiova o cei sa vakabauta na neitou i tukutuku?"\n17 Ni vakabauta sa rawa ena ka eda rogoca, na ka eda rogoca mai na vosa ni Kalou.\n18 Ia au qai taroga, era sa rogoca oti beka na vosa ni Kalou? Io era sa rogoca oti: "Ni sa rogoci na vosa mai na veivanua taucoko e vuravura, na vosa ni Kalou sa tukuni taucoko me yacova nai yalayala kei vuravura."\n19 Ia au qai taroga tale, o ira na Isireli era sega tiko beka ni kila? Ni a tukuna taumada o Mosese: Na Kalou ena solia vei kemudou na yalo e vuvu ena vukudra na kai tani, ena solia vei kemudou na yalocudrucudru, ena vukudra na veimatanitu lecaika,\n20 Ia sa qai tukuna vakadoudou o Aisea: "Era sa kunei Au o ira era a sega ni vakasaqarai Au; Au vakaraitaki Au vei ira era sega sara ga ni via kilai Au."\n21 Ia sa tukuni ira na Isireli, ka sa vakaoqo: "Ena veisiga kecega ka'u sa dodoka yani na Ligaqu, ki vei ira na tamata dau talaidredre ka dauvakatitiqa."\n1 Au sa qai taroga, sa sega ni qai via ciqomi ira Nona tamata na Kalou? E sega sara! Oi au talega na Isireli mai na kawa i Eparaama, ena yavusa i Penijamini.\n2 Na Kalou e sega ni biuti ira tani na Nona tamata, o ira sa digitaka e liu o Koya. Dou sa sega beka ni kila na ka e tukuna nai Vola Tabu baleti Ilaijia, na nona tukuni ira vakaca na Isireli vua na Kalou, ka vaka,\n3 "I Jiova, era sa vakamatei ira Nomuni parofita, era qai basubasuraka sobu na Nomuni cabocabo ni soro, oi au duadua ga sa vo tiko, era sa vakasaqarai au mera vakamatei au?"\n4 Ia na cava sa qai sauma mai vei koya na Kalou? "Au sa maroroya tiko me Noqu e lewe vitu na udolu na tamata, era sa sega ni cuva me tekiduru vei Peali."\n5 Sa tautauvata talega ena gauna oqo, e vo tiko e vica na Jiu era sa digitaki ena nona yalololoma na Kalou.\n6 Ia kevaka sa yaco ena vuku ni loloma, sa qai ka walega na cakacaka, ke sega sa na maumau ga na loloma, ia kevaka ena vuku ni cakacaka, sa qai ka walega na loloma; ke sega sa na maumau ga na cakacaka.\n7 Sa qai vaka oqo? Sa qai sega ni rawa me taura o ira na Isireli na ka era sasagataka tiko mai; Ia sa mai nodra na digitaki, e so vei ira se dredre tikoga me raica na dina oqo.\n8 Me vaka na ka sa volai: "Na Kalou sa solia vei ira na yalo ni moce, kei na mata me kua ni raica rawa kei na daliga me kua ni rogoca rawa, me yacova mai na siga ni kua."\n9 Sa tukuna talega o Tevita na ka vaka oqo: "Na nodra teveli ga ni kana mera vakawelei kina ka coriti, mei tatao vei ira ena nodra raica na ka vinaka.\n10 Me vakabutobutotaki na matadra me kakua kina ni dua na ka mera raica rawa, ka me vakalairoro tu ga na bula ena vuku ni colacola bibi." E Sega Ni Ka E Tudei Na Sega Ni Ciqomi Na Isireli\n11 Au sa qai taroga, era tarabe mera bale kina? E sega sara! Ia me rawa ni ra vakabulai kina na kai matanitu tani, ka me vakacudrui ira mera yalovuvu.\n12 Oqo kevaka sa mai vutuniyau o vuravura taucoko ena vuku ni nodra sa mai bale sobu, na nodra malumalumu sa vuni qaqa vei ira na kai matanitu tani, e na duatani tale nai rairai ni bula ena kena uasivi cake, kevaka mera sa kila na dina o ira na Jiu!\n13 Au vosa tiko vei kemudou na kai matanitu tani; ni'u sai apositolo vei ira na kai matanitu tani, au rui doka vakalevu na cakacaka au sa lesi kina.\n14 Au vinakata me'u vosa tonotonomata vei ira na wekaqu, me rawa kina me'u solia vei ira na yalo ni vuvu, me so vei ira me vakabulai mai.\n15 Na nodra sa biu tani e yaco kina na veivinakati vei ira na kai vuravura, ni ra sa na ciqomi tale, ena vaka beka na tamata sa bula tale mai na mate?\n16 Kevaka sa ka tabu o ira na tamada, era tekivuna mai, sa dodonu me ka tabu talega oi keda na luvena, me vaka na bulabula ni wakana ena bulabula talega vaka kina na veitabana.\n17 Ia kevaka sa musuki sobu eso na tabana, o iko na taba ni olive ni veikau, o qai mai sema vata kei ira, mo na vakaivotavota talega ena nona veivakalouvinakataki na Kalou.\n18 Mo kakua ni viavialevu ni o sa mai sema mo tabana, mo beca kina na vei tabana tale eso, ia kevaka o viavialevu, nanuma, o iko o sega ni vuni kaukauwa ni wakana, na nomu bula e vakatau tiko mai ena wakana.\n19 O na rawa ni tukuna, "Sa musuki sobu na veitabana, me'u rawa ni mai sema kina ka vakalouvinakataki."\n20 E dina oqori. Era musuki laivi baleta na nodra sega ni vakabauta, ia o iko sa mai dei ena vuku ni vakabauta, mo kakua ni dokadoka, mo vakamalumalumutaki iko, ka rere tiko.\n21 Kevaka sa sega ni vosoti ira na veitabana dina na Kalou, ena sega ni dua na kena dredre Vua me cakava talega vei iko.\n22 O koya oqo mo qai raica vakavuku na loloma kei na cudru ni Kalou: Na nona cudru vei ira na sega ni tudei; ia na yalololoma ni Kalou, vei iko ni o tudei tiko Vua, ke sega o na tautauvata talega kei ira sa musuki laivi.\n23 O ira talega na Jiu, kevaka mera biuta tani na sega vakabauta, na Kalou ena veisematitaki ira tale kina vuna dina, e sega ni dua na ka me dredre vua na Kalou.\n24 Kevaka sa rawa vua na Kalou, me musuki iko tani mai ena vuni olive ni veikau o a tu mai kina, me qai mai semati iko kina vuni olive dina sa samaki vinaka tu, ena rawa talega vua na Kalou me semati ira tale na Jiu kina vuna dina, ni ra a tabana dina tu ga e liu?\n25 Au vinakata na veiwekani, mo dou kila tiko na ka vuni oqo, ka dou raica tiko vakavuku, ena so vei ira na Isireli era na vakayaloqa tiko, ka vakavo ga kevaka mo ni lesu taucoko mai na kai matanitu tani.\n26 Era na qai vakabulai taucoko kina na Isireli, me vaka na ka sa volai: "Ena lako mai Saioni o Koya nai Vakabula, ena qai mai veisautaki ira na Jekope mai na nodra i tovo ca,\n27 Ni sa Noqu veiyalayalati oqo vei ira, Ni'u na kauta tani na nodra I valavala ca."\n28 Ena kosipeli era sa meca vua na Kalou era cata, ia sa vuni nomudou vinaka, ia na Kalou se lomani ira tikoga, ena vuku ni nona vosa yalayala mai vei ira nodra qase.\n29 Ena sega ni rawa me veisautaki tale nai solisoli kei na veikacivi ni Kalou.\n30 Oi kemudou dou a sega vakabauta tu na Kalou e liu, ia oqo, dou sa mai lomani ena vuku ni nodra sega vakabauta,\n31 Ia era se sega vakabauta tikoga oqo, oi kemudou sa mai lomani, na loloma oqo era na lomani talega kina.\n32 Ni Kalou e vakayacora taucoko vei ira na tamata mera talaidredre, me rawa ni yalololoma vei ira kecega na tamata.\n33 Sa dua na ka, na titobu ni Nona vuku kei na Nona rai yawa na Kalou! Sa dredre sara me da kila rawa na Nona lewa kei na sala e dau muria!\n34 "O cei e rawa ni kila na vakanananu ni Kalou? Se dua e rawa me vakavulici Koya?\n35 Se o cei me solia taumada Vua, me na qai sega ni saumi tale vei koya.\n36 Ni ka kecega sa vakavuna o Koya, ena Vukuna duadua ga, ka me kilai kina na Nona kaukauwa, me vakarokorokotaki tikoga o Koya ka sega ni mudu. Emeni.\n1 O koya oqo, au sa vakamamasu vei kemudou na veiwekani, ena vuku ni Nona loloma levu na Kalou, mo dou cabora na yagomudou mei madrali bula, me ka tabu, me rawa ni ciqoma na Kalou, ka me nomudou i soro vakayalo.\n2 Dou kakua ni vakatatamuria na bula vakavuravura, ia mo dou veisau ga ni sa vakavoui tiko na nomudou vakasama, ka mo dou kila kina na loma ni Kalou, sa yaga, ka vinaka, ka uasivi sara.\n3 Ena loloma sa soli mai vei au, au sa vosa yani kina vei kemuni taucoko, me kakua ni dua e nanuma ni o koya sa dua na ka, me vakasamataka vakayalomatua na cakacaka levu sa mai vakayacora na Kalou ena vuku ni vakabauta.\n4 Me vaka sa dua ga na yago, ka sa levu na kena veitikina, ia na veitikina kece oqori e duidui nai tavi era dui qarava.\n5 Oi keda eda duidui veitikina, ia eda sa dua ga na yagoi Karisito, ka veisemati vakavinaka na veitikina kecega.\n6 Sa solia vei keda nai solisoli e duidui me vaka na nona yalololoma vei keda, ka me da vakayagataka sara: Kevaka e dua sa parofisai, me da parofisai sara me vaka nai vakarau ni noda vakabauta;\n7 Kevaka nai solisoli ni dauveiqaravi, me da veiqaravi sara ena kena cecere; o koya sa dauveivakavulici, me veivakavulici sara vaka vinaka;\n8 Kevaka e dua sa dauvunau, mo raica ni nomu vunau me veivakayadrati ka veitaraicake; kevaka mo dausolisoli, mo dau soli ena yalo e galala; kevaka mo veiliutaki, mo qaseqase ka lewa matau; kei koya sa dauloloma vei ira na bikai, me cakava ena yalo e reki.\n9 Me ka dina na loloma, mo dou cata sara nai tovo ca. Mo dou kukuva matua na ka e vinaka.\n10 Mo dou veilomani vakai kemudou ena veilomani me vaka na veitacini, dou veiuasiviti ena veivakarokorokotaki;\n11 Me kakua ni luluqa nomui tavi vakalotu vua na Turaga, mo gugumatua tikoga;\n12 Dou reki ena i nuinui, vosota na ka rarawa, ka dou masu tikotikoga.\n13 Dou vukei ira na vakaloloma tu ena i soqosoqo lotu, dau sureti ira na vulagi ena nomudou veivale.\n14 Dou vosa vakalouvinakataki ira sa vakacacani kemudou; dou vosa vakavinaka vei ira ka kakua ni rukaka.\n15 Dou reki vata kei ira sa reki, ka tagi vata kei ira sa tagi.\n16 Dou dau cakacaka vata ka lomavata, dou kakua ni dau via rogo, dou veitokani vata kei ira na sega ni rawa ka. Dou kakua ni via vaka vukuvukui kemudou.\n17 Me kakua ni dou sauma na ca ena ca. Na nomudou bula ga me rakorako ena matadra na tamata.\n18 Dou tovolea, me kua ni dua mo dou veivala vata, dou segata na tiko veisaututaki kei ira na tamata kecega.\n19 Oi kemudou na wekaqu lomani, dou kakua ni via sauma lesu na ca vei kemudou, ia mo dou laiva ga vua na Kalou; ni sa volai, "Sa Noqu i tavi Me'u na vala kina,Au na sauma lesu vei ira," sa tukuna na Turaga.\n20 O koya oqo, "kevaka sa viakana na kemu meca, mo vakani koya; kevaka sa via gunu wai, mo vagunuvi koya ena wai; ni o sa cakava oqo, o sa binia tiko kina, ki na uluna na qilaiso sa waqa tu."\n21 Me kakua ni rawai iko na ca, ia mo rawai koya ena nomu gumatua taka na caka vinaka.\n1 Me talairawarawa na tamata kecega vei ira sa liutaka na matanitu. E sega ni dua na matanitu me veiliutaki e sega ni lewa va Kalou, o ira taucoko na veiliutaki e lewa va Kalou.\n2 O koya sa beca na veiliutaki oqo, sa saqata na nonai lesilesi na Kalou, ena cudruvi koya na Kalou ni saqata na nona i lesilesi.\n3 O ira na veiliutaki oqo era sega ni i vakarere vei ira na tamata vinaka, vei ira ga na tamata ca. O vinakata mo kakua ni rerevaki ira na veiliutaki? Mo cakava sara na ka vinaka, o na marautaki kina mai vei ira.\n4 O ira oqo sa talai mai vua na Kalou mera vukei iko, ia kevaka mo caka cala tiko, sa dodonu mo rere, ni tiko nai naki ni seleiwau vei koya, ni sa talai mai vua na Kalou me vakaoti ira na dau caka ca.\n5 O koya oqo sa dodonu mo dou talairawarawa mai, sega walega baleta na cudru ni Kalou, ia ena vuku talega ni lewa e loma.\n6 Sa dodonu kina mo dou solia nomudou soli vakacavacava, me baleti ira oqo, ni ra talai mai vua na Kalou ena vukumudou.\n7 O koya oqo mo dou saumi ira e dodonu mera saumi: Na soli vakacavacava vei koya e dodonu me nona, ai sigana vei ira sa nodra nai sigana, (mera rerevaki o ira e dodonu me ra rerevaki), ka vakarokorokotaki o ira e dodonu mera vakarokorokotaki.\n8 Mo sauma na ka e dodonu me saumi kakua ni dinau tiko, me maroroi tikoga kina na veilomani, o koya sa lomana na kai nona sa vakataucokotaka tiko na vunau.\n9 Nai vakaro e tukuna, "Mo kakua ni veibutakoci," "Mo kakua ni bubului vakailasu," "Mo kakua ni kocova nai yau ni kai nomu," na veivakaro tale e so e umani vata ga ena vosa oqo, "Mo lomana na kai nomu me vaka o sa lomani iko."\n10 Na loloma e sega ni rawa me cakava e dua na ka ca vua na kai nona; o koya oqo na loloma e vakataucokotaka na vunau.\n11 Mo dou kila, ni sa lekaleka sara tiko na gauna, sa kena gauna oqo mo dou sa yadra kina mai na moce; sa voleka sara na siga ni noda vakabulai, ka yawa na siga eda a tekivu vakabauta mai kina.\n12 Sa oti yani na bogi, sa kida na siga vou. O koya oqo meda sa biuta tani nai valavala ni butobuto, ka me da sa vakaivalavalataki keda ena i valavala ni rarama.\n13 Me kilikili na noda bula, nida sa bula ena rarama, dou kakua ni guta na lasa vakalialia kei na mateni, me kakua na veibutakoci kei nai tovo vakasisila, me kakua na veivala kei na veilomacataki.\n14 Ia dou vakaisulu ena Turaga o Jisu Karisito, mo dou bulataka kina nai tovo dina ni tamata, me kakua kina ni rawai kemudou na gagadre ca ni yago.\n1 Mo dou ciqomi koya se malumalumu na nona vakabauta e tiko vata kei kemudou, ke mani duidui na nona rai mai vei kemudou dou kakua ni vakacacani koya.\n2 Na nona vakabauta e dua e rawa ni kania kina na ka kecega e laukana, ia o koya e malumalumu ena rawa ni kania ga na kakana draudrau.\n3 Me kakua ni beci koya e sega ni kana o koya sa kana, kei koya sa sega ni kana, me kakua ni vakalewai koya sa kana, ni sa ciqomi koya na Kalou.\n4 O cei o iko mo via lewa e dua na tamata ni dua na turaga tani? Ena saumi taro ga vua na nona turaga, ka sega vei iko, ni Kalou sa rawa ni vakatucaketaki koya.\n5 Eso e nanuma me dokai eso na siga vakatabui mai na so tale na siga, eso e tukuna ni tautauvata kecega na siga vua na Kalou. Ni vakaoqori na vakasama, na tamata yadudua me vakatulewataka vakavinaka na nanuma ni lomana.\n6 O koya sa doka na siga, sa doka na Turaga sa lewa na siga; o koya sa sega ni doka na Turaga, sa sega ni doka na siga, o koya sa kania na kakana cabori, sa kania ni vakavinavinakataka na Kalou ni doka na Kalou; sa doka na Turaga, ena nona vakavinavinakataka na Kalou ena nona sega ni kana.\n7 Ni sa sega e dua vei keda sa bula ena vukuna ga, se dua sa mate ena vukuna ga.\n8 Kevaka eda bula, eda sa bula ena vuku ni Turaga; kevaka eda sa mate, eda mate ena vuku ni Turaga. O koya oqo, se da bula, se da mate, eda sa nona na Turaga.\n9 O ya na vuna e mate ka tucake tale kina o Karisito, me nodra Turaga na bula kei na mate talega.\n10 Ia na cava o via lewa tiko kina na wekamu? Na cava o via beci koya tiko kina? Ni da na tu kecega ena mata ni tikotiko ni veilewai nei Karisito.\n11 Ni sa volai: "Me vaka au sa bula, sa tukuna na Turaga, ena tekiduru vei Au na duru vakayadua ga, kei na yame kecega ena vakatutusa vua na Kalou."\n12 Oi keda yadudua eda na dui solia nai tukutuku, ni veika eda cakava ena vukuna vua na Kalou.\n13 O koya oqo meda sa kakua ni via vakalewa na bula ni dua na tamata, meda sa qarauni keda ga meda kakua ni i tatao ni bula vei ira na wekada, me vakavuna na nodra suka tale kina bula makawa.\n14 Au sa kila, ka'u vakadeitaka ena noqu veiwekani kei na Turaga o Jisu, ni sa sega tale ni dua na kakana e dodonu me laukana se sega savasava tiko; ia, o koya ga e tukuna tiko ni sega savasava o koya sara ga e sega savasava tiko.\n15 Kevaka e dua na wekamu e vakaleqai koya ni raica na kakana o kania tiko, o sa vakaraitaka tiko ni sega vei iko na loloma, ni kakana o kania tiko ena vakavuna vua na nona mate, ni o koya sara ga, e mai mate kina o Karisito.\n16 O koya oqo mo dou kakua ni cakava na ka dou nanuma ni vinaka, mera vosacataki kemudou kina na tamata;\n17 Ni sa sega ni ka ni kakana se ka ni gunu na matanitu ni Kalou, sa ka ni yalododonu, na vakacegu kei na reki ena Yalo Tabu.\n18 Ena veika kece oqo me liu tikoga o Karisito, na Kalou ena marautaka, ka vaka talega kina o ira na tamata.\n19 O koya me da veilomani vakai keda, ka veivakatatataki cake.\n20 Ena vuku walega ni kakana, mo dou kakua ni vakatawayagataka kina na cakacaka ni Kalou. E sega ni dua na kena leqa na kakana, na leqa ga kevaka e dua me kana, ka la'ki vakaleqa tale kina e dua.\n21 Sa vinaka cake ga me sa kakua ni kania na kakana cabori se gunuva na waini, baleta me kakua ni leqa tiko kina na wekamu ena nona lotu.\n22 E tiko nomu vakabauta? Mo taura dei, ni sa raica na Kalou. Sa lagilagi sara na tamata e sega ni beitaki koya me cala, ni vakadeitaka e yalona na ka e cakava e dodonu vinaka.\n23 Ia o koya sa sega ni vakadinata me kakua ga ni kania ena cala tale kina, baleta ni sega ni kania e na vakabauta; Na ka kece eda cakava kevaka e sega ni tukuna mai e yaloda ena noda vakabauta, meda kakua ga ni cakava, ni da na cala tale kina.\n1 Vei keda sa kaukauwa, meda vosoti ira sa mai malumalumu, meda kakua ni veikawaitaki tikoga vakai keda.\n2 Me da veivakacegui vaka mata veiwekani, me rawa ni kune kina vua na vinaka, ka i dola ni veivakatataki cake.\n3 O Karisito e sega ni cakava na ka e vinakata; ia sa volai, "Sa mai tau vei Au na veika rarawa, ena vukudra na vakacacani kemuni Jiova."\n4 Nai vola ka volai sara mai ena gauna e liu, sa baleta na noda vulica na vosota vakadede kei na noda tudei e nai Vola Tabu, ni da sa nuitaka tu na vosa yalayala.\n5 Na Kalou sa dauvosota, ka dauveivakacegui, me vauci kemudou vata ena lomavata vakai kemudou, me vaka sa tu vei Karisito Jisu,\n6 Sa na rawa kina mo dou duavata ka domovata, ena nomudou vakalagilagi Koya na Kalou ka Tama i Jisu Karisito na noda Turaga.\n7 O koya oqo, mo dou lomavinaka ka dou dau veiciqomi, me vakataki Karisito ena Nona dau ciqomi keda, ka me Nona kina na Kalou na lagilagi.\n8 Oqo me'u tukuna vei kemudou o Jisu Karisito sa nodra i talatala talega na cili, me vaka na dina ni Kalou, me tokona kina ni ka dina na vosa yalayala vei ira noda qase,\n9 Sa mai rawa kina vei ira na kai matanitu tani, mera vakarokorokotaka na Kalou ena vuku ni Nona loloma, me vaka sa volai: "Ena vuku ni ka oqo Au na vakatusai iko kina ena kedra maliwa na matanitu tani, ka seretaka na Yacamuni."\n10 A sa tukuna tale: "Dou kaila ena vakavinavinaka na kai matanitu tani, vata kei ira na Nona tamata!"\n11 Ka baci tukuna tale: "Dou ia na vakavinavinaka vei Jiova, oi kemuni kece na kai matanitu tani! Kei kemuni kecega na tamata mo ni vakalagilagia na nomuni Kalou!"\n12 Sa tukuna takega o Aisea: "Ena dua mai na kawa i Jese; ena tubu cake mai me na lewai ira na kai matanitu tani, o koya ena nodra i nuinui na kai matanitu tani."\n13 Ia oqo na Kalou na vuni nuinui, me conaka vakavinaka na nomudou bula, ena reki kei na vakacegu ena vuku ni nomudou vakabauta, ka mo dou vuabale sara, ni dou sa vakataudeitaki tu ena kaukauwa ni Yalo Tabu.\n14 Oi au na veiwekani au sa kilai kemudou, ni sa tu vei kemudou na vuku vakayalo, mo dou veiciqomi ka veivosovosoti vakai kemudou.\n15 Ni dou raica na noqu volavola vei kemudou, eso na tikina au via vakabibitaka vei kemudou, baleta duadua ga na loloma ni Kalou vei au.\n16 Me'u yaco kina me i talatala nei Jisu Karisito vei ira na kai matanitu tani, ena cakacaka ni kena vakatetei na kosipeli ni Kalou, me rawa ni vakadonui na nodra i soro na kai matanitu tani, ena nodra sa vakavoui ena kaukauwa ni Yalo Tabu.\n17 Ena vuku i Jisu Karisito, eso na ka au sa bau dokadoka toka kina ena noqu cakacaka vua na Kalou.\n18 Au na sega ni tukuna e dua na ka au sega ni vakadinadinataka vei au, ia na ka ga e vakayagataki au kina o Karisito, ena nodra vakalesui mai na kai matanitu tani, mai na vosa au cavuta ka salavata kei na noqui valavala -\n19 Ka vaka talega kina na vei cakacaka mana veivakurabuitaki ena kaukauwa ni Yalo Tabu ni Kalou, au sa vunautaka oti nai tukutuku i Karisito mai Jerusalemi ka yaco sara i Ilirikomi.\n20 Au sa mai rawata kina na ka au sa nakita oti mai lomaqu, o ya me'u vunautaka nai tukutuku vinaka, ka sega ni o ira sa kilai Jisu tu, de'u la'ki teivaka kina e dua na sore ni kau sa teivaki oti tu mai kea.\n21 Ia me vaka sa volai: "O ira se bera ni tukuni vakadua vei ira era na raici Koya; kei ira se bera ni rogoci Koya era na kilai Koya."\n22 Oqo na vuna e tao tiko kina noqu via lako mai vei kemudou.\n23 Ia oqo sa oti tu na noqu cakacaka eke, na noqu gagadre tu mai ena dua na gauna balavu me'u raici kemudou, sa vakarau yaco oqo.\n24 Ena noqu na lako ki Sipeni, au vinakata me'u na la'ki cegu vakalailai e keri, medatou na veisotari mada, ke rawa ni dou veivuke vei au vakalailai, se medatou sota mada ga ka veimarautaki.\n25 Ia oqo au sa vakarau biubiu sara tu ga me'u lakoi Jerusalemi, ena noqu kauta na ka ni loloma vei ira nai soqosoqo lotu.\n26 E dua na veivuke levu era solia mai Masitonia kei Akaia, ena nodra dodoliga ena ka ni loloma, mera vukei kina o ira nai soqosoqo lotu mai Jerusalemi era dravudravua tu.\n27 Era dodoliga ni ra marautaka na ka era cakava, ni ra kila e sega tu ni bau dua na ka mera yaga kina vei ira na lewe ni lotu mai Jerusalemi, na nodra mai kilai Karisito era kila tu ni o ira ga na soqosoqo lotu mai Jerusalemi kei na nodra mai vakaiyautaki vakayalo, e sega kina ni dua na ka vei ira na nodra i yau era solia ki Jerusalemi.\n28 Ni'u sa laki solia oti vei ira nai solisoli loloma me baleti ira, au sa na qai lako ki Sipeni ena noqui lakolako oqori, au na tovolea me'u na yaco kina vei kemudou.\n29 Ia au sa kila tu ni'u na lako yani vei kemudou, au na kauta yani na veivakalouvinakataki vakayalo kecega ka tu ena vosa i Karisito.\n30 Au sa vakamamasu yani vei kemudou na veiwekani, ena vuku ni noda Turaga o Jisu Karisito, kei na vuku talega ni loloma ni Yalo Tabu, medatou na veitokonitaka vata na masulaki au vua na Kalou.\n31 Me'u rawa ni vakabulai mai vei ira na sega lotu mai Jutia, mera ciqoma talega ena yalo e marautaka o ira na lewe ni lotu mai Jerusalemi, na ka ni loloma au solia vei ira,\n32 Baleta medatou qai sota, au sa marau tiko ena vuku ni lewa ni Kalou, medatou na qai wasea vata na vinaka ni Kalou e keri.\n33 Ia me tiko vata kei kemudou kecega na Kalou ni veivakacegui. Emeni.\n1 E dua na tacida marama o Fipe, o koya sa dauqarava nai soqosoqo lotu mai Kenikiria, au via tataunaki koya vei kemudou,\n2 Mo dou dau raici koya ka soli ka vua ena vuku ni Turaga, me vaka nona dau veivuke o koya, o au e dua vei ira na vukei.\n3 Me tukuni yani na noqu i loloma vei rau o Pirisila kei Akuila, rau vukei au sara vakalevu ena vuku ni cakacaka i Jisu Karisito,\n4 E rau sega ni bau wilika nodrau bula me dua na ka, rau vinakata ga me'u bula vinaka tiko, ka sega kina ni o au ga e vakavinavinakataki rau, o ira kece na veisoqosoqo lotu ni kai matanitu tani, era vakavinavinakataki rau.\n5 Au sa loloma yani vei ira na lewe ni lotu era tiko e nodrau vale. Au sa loloma vei Epenito o koya au sa daulomana, na matai ni tamata me vakabulai mai vei Karisito ena yasayasa vaka Akaia.\n6 Dou tukuna talega vei Meri na noqui loloma, ni sa dau oga vakalevu ena vukuda.\n7 Au sa loloma vei Anariko kei Junia rau na wekaqu voleka keitou sa vesu vata, era dau dokai ira sara nai Apositolo, rau se lotu sara i liu ni bera me'u qai lotu mai.\n8 Au sa loloma talega vei Abalia, o koya au sa daulomana ena vuku ni Turaga.\n9 Au sa loloma talega vei Ubana e dua noda i tokani ena cakacaka vei Karisito, kei Setaia o koya au sa dau lomana.\n10 Au sa loloma vei Epeli, o koya sa dau caka vinaka vei Karisito. Au sa loloma talega ki na matavuvale nei Arisitopulu.\n11 Au sa loloma vei Erotioni, na wekaqu dina. Au sa loloma ki na matavuvale nei Nasoso era sa nona na Turaga.\n12 Au sa loloma vei Taraivina kei Taraivosa, oi rau na liga ni cakacaka ni Turaga. Au sa loloma talega vei Veresi, o koya sa dau oca sara vakalevu ena cakacaka ni Turaga.\n13 Au sa loloma vei Rafa, na nona digitaki na Turaga, kei na marama tinana, e dua sa vaka ga e tinaqu dina.\n14 Au sa loloma vei Sikirito, vei Filioni, vei Ima, vei Verosa, vei Ema, kei ira na veiwekani era tiko vata kei ratou.\n15 Au sa loloma vei Filoko kei Tulia, vei Nereo kei na ganena kei Oliva kei ira kecega sa lotu era tiko vata.\n16 Dou lululu ka veiruguci ena yalo savasava kei ira kece nai soqosoqo lotu i Karisito era sa vakauta yani na nodra i loloma vei kemudou.\n17 Ni bera ni'u tinia, au sa kerei kemudou sara vakabibi, mo dou kakua ni veivolekati kei ira sa dau vakavuna na bula ni veitovaki kei na nodra kauta tani na vakabauta, ena nodra cavuta eso nai vakavuvuli ka sega ni vaka dou sa vakatavulici kina, dou vakayawaki kemudou mai vei ira.\n18 O ira sa vakaoqori era sega ni lotu vua na noda Turaga o Jisu Karisito, ia na nodra lotu baleti ira ga me sega kina na ketedra, na gusudra e kamikamica ka veirawai, era sikalutu kina o ira se gone vakayalo.\n19 O ira na tamata kecega era sa kila vinaka na bula ni nomudou talairawarawa. Sa dua na ka noqu marautaki kemudou; ia au vinakata mo dou raica vakayalomatua na ka ga e vinaka, ka mo dou kakua ni vakaleqai ena ka e ca.\n20 O koya na Kalou ni veivakacegui ena butuvoroki Setani me dasila ena ruku ni yavamudou. Me na tiko vata kei kemudou na loloma ni noda Turaga o Jisu Karisito. Emeni.\n21 Sa loloma yani o Timoci na noqui tokani vakacakacaka, o Lusia, Jesoni, kei Sosiveta, ratou na wekaqu oqo ratou sa loloma yani.\n22 Oi au o Teretiu, ka vola nai vola oqo, au sa loloma yani vakabibi, ni'u tacimudou talega ena vuku ni Turaga.\n23 Sa tukuna o Keio me'u vakamoce yani ena vukuna, o au kei ira na soqosoqo lotu keimami soqoni tiko oqo ena nona vale era sa loloma taucoko tu yani, o Erasito na dauniyau ni koro oqo sa loloma yani, kei Kanito e dua na tacida sa loloma talega yani.\n24 Me sa tiko vata ga kei kemudou kecega na yalololoma ni noda Turaga o Jisu Karisito. Emeni.\n25 Ni o Koya sa vakataudeitaki kemudou ena i tukutuku vinaka i Jisu Karisito au vunautaka vei kemudou, sa qai vakatakilai mai kina na ka vuni a vunitaki sara tu mai ni se qai tekivu o vuravura.\n26 Me dina kina na parofisai era cavuta na parofita mai nai Vola Tabu, ni na yaco na gauna era na vakabauta kina na lewei vuravura kecega na dina ni vosa ni Kalou.\n27 Na Kalou duadua ga sa vuni vuku, me vakarokorokotaki tikoga o Koya ena vuku i Jisu Karisito, ka sega ni mudu. Emeni.


Eda Kila Vakacava ni sa Voleka na Amaketoni?\nO KILA se cava na ivakatakilakila?— Daru wilika ena Wase 46 na ivakatakilakila e solia na Kalou me baleta nona sega ni luvuca tale na vuravura ena waluvu. Eratou kerea tale ga na yapositolo na ivakatakilakila me ratou kila kina ni sa lesu mai o Jisu kei na kena sa voleka na vakataotioti kei vuravura.—Maciu 24:3.\nNi sega ni laurai rawa o Jisu mai lomalagi, ena vinakati na ivakatakilakila e raici rawa me vakaraitaka ni sa tekivu veiliutaki o koya. Mani tukuna o Jisu vei ira na nona tisaipeli e so na ka mera yadrava se namaka e vuravura. Nira sa laurai na veika oya, ena kena ibalebale ni sa lesu mai o koya, sa tekivu veiliutaki tale ga mai lomalagi.\nNi vakaraitaka na bibi ni nodra yadra tiko na nona tisaipeli, e tukuna o Jisu: “Raica na lolo, kei na veikau kecega; ni ra sa tubu, dou sa raica ka kila kina vakai kemudou ni sa voleka na vula i katakata.” O dau kila sa voleka na vulaikatakata. O na rawa tale ga ni kila ni sa voleka na Amaketoni ni o raica na veika e tukuna o Jisu.—Luke 21:29, 30.\nNa ivakavuvuli cava e via vakaraitaka o Jisu ni cavuta na vu ni lolo?\nEna tabana oqo kei na tabana e tarava, eda na raica kina na kedra iyaloyalo e so na ka e tukuna o Jisu me ivakatakilakila ni kena sa voleka na Matanitu ni Kalou. Nira yaco kece na veika oqo, sa na qai vakarusai ira na veimatanitu na Matanitu ni Kalou ena liga i Karisito, me vaka daru wilika ena Wase 46.\nRaica vinaka na iyaloyalo ena rua na tabana sa oti, me daru veitalanoataka mada. O rawa ni wilika na veika o raica ena iyaloyalo oqori ena Maciu 24:6-14 kei na Luke 21:9-11. Kauaitaka tale ga na naba lalai ena iyaloyalo yadua. E laurai tale ga na naba oqori ena itekivu ni parakaravu e vakamacalataki kina na iyaloyalo. Daru raica mada se ra sa vakayacori tiko ena noda gauna se sega, na veika e tukuna o Jisu me ivakatakilakila.\n(1) E kaya o Jisu: “Dou na rogoca nai valu, kei nai rogorogo ni valu; . . . ni na veibolebolei na veivanua eso, kei na veimatanitu eso.” O sa bau rogoca na kena yaco na ivalu?— E yaco na iMatai ni iValu Levu ena 1914 ina 1918, kei na iKarua ni iValu Levu ena 1939 ina 1945. E sega ni dau yaco e liu na ivalu vaka oqo! Ena gauna oqo sa yaco tu ga e veiyasa i vuravura na ivalu. Eda rogoca ena retioyaloyalo kei na retio e veisiga, se eda wilika ena niusiveva.\n(2) E kaya tale ga o Jisu: “Ena yaco talega na dausiga . . . e na yasana e vuqa.” O na rairai kila ni levu na tamata e lailai sara na kedra kakana. Era mate e vica vata na udolu e veisiga baleta ni lailai na kedra kakana.\n(3) Kuria o Jisu: ‘Ena yaco tale ga na mate ca ena veivanua e so.’ O kila se cava na mate ca?— Na mate se tauvimate e vakamatei ira e levu na tamata. E dua na mate ca e vakatokai me misila levu e vakamatei ira e rauta ni 20 na milioni ena loma beka ga ni dua na yabaki. Ena noda gauna e vakabauti ni levu cake sara era na mate ena AIDS. Sa qai tiko tale na kenisa, mateniuto, kei na veimate e so e vakamatei ira e vica vata na udolu ena veiyabaki.\n(4) E vakaraitaka o Jisu e dua tale na tiki ni ivakatakilakila: ‘E na yaco . . . na uneune e na veivanua e vuqa.’ O kila se cava na uneune?— Na uneune e dau vakavuna me yavavala na qele o butuka tiko. E vakavuna me bale na vale, ra qai mate kina na tamata. Sa qai levu ga na uneune me tekivu mai na yabaki 1914. O sa bau rogoca na kena yaco na uneune?—\n(5) E tukuna o Jisu ni dua tale na tiki ni ivakatakilakila na ‘tubu vakalevu ni ivalavala ca.’ Oya na vuna sa qai levu ga kina na butako kei na itovo kaukaua. Era lomaleqataka kece na tamata na kena rawa ni butakoci na nodra vale. Sa qai torocake ga ena gauna oqo ena veiyasa i vuravura na basulawa kei na itovo kaukaua.\n(6) E vakaraitaka o Jisu e dua na tiki bibi ni ivakatakilakila ena nona kaya: “Ena vunautaki mada e vuravura taucoko nai tukutuku-vinaka oqo kei na matanitu, mei vakadinadina ki na veivanua kecega; sa na qai yaco emuri nai vakataotioti.” (Maciu 24:14) Ke o vakabauta dina na ‘itukutuku vinaka’ oqo, e dodonu mo tukuna tale ga yani. Oya na sala o rawa ni vakaitavi kina ena kena vakayacori na tiki ni ivakatakilakila oqo.\nSo era na rairai kaya ni veika e parofisaitaka o Jisu era sa dau yaco tu ga mai e liu. Ia era se sega vakadua ni bau yaco kece ena levu na veiyasa i vuravura ena loma ni dua ga na gauna. O sa raica rawa na ibalebale ni ivakatakilakila?— E kena ibalebale ni gauna eda sa raica kina na vakayacori ni veika kece oya, sa na voleka ni sosomitaki na vuravura ca oqo ina vuravura vou ni Kalou.\nNi solia na ivakatakilakila oya o Jisu, e cavuta tale ga e dua na gauna ena loma ni yabaki. E kaya: “Dou masulaka me kakua mada ga ni yaco na nomudou dro oqori e na vula i liliwa.” (Maciu 24:20, VV) Na cava o nanuma e kaya tiko?—\nKe dua e dro ena vulaililiwa, ni dau dredre se rerevaki kina na veilakoyaki, na cava e rawa ni yaco?— Kevaka e mani dro rawa, sa na bau vaka toka oya. Ena sega beka ni ka vakaloloma me dua e mate ena vulaililiwa, baleta ni a rairai osooso tiko ena nona vakacakava na veika e so e vakavuna nona sega ni dro totolo?—\nNa ivakavuvuli cava e vakaraitaka tiko o Jisu ni cavuta na dro ena vulaililiwa?\nO raica rawa na vuna e tukuna kina o Jisu me kakua ni waraki sara na vulaililiwa me qai caka na dro?— E vakaraitaka tiko vei keda meda kua ni lokuyarataka na noda vakadinadinataka nida lomana na Kalou ena noda qaravi koya, vakabibi nida sa kila tiko ni sa voleka na Amaketoni. Kevaka eda lokuyara, de dua sa na bera. Ena rawa meda vakataki ira ena gauna ni Waluvu levu era rogoci Noa ia era sega ni vodo i waqa.\nDaru na veitalanoataka tarava na ka ena yaco ni sa oti na ivalu levu na Amaketoni. Daru na vulica kina na veika e vakarautaka na Kalou me baleti keda na qaravi koya tiko.\nOqo na tikinivolatabu erau vakaraitaka tale ga ni sa voleka na Amaketoni: 2 Timoci 3:1-5 kei na 2 Pita 3:3, 4.\niMeli iMeli Eda Kila Vakacava ni sa Voleka na Amaketoni?