1curu e x ki na droini ni tamata yadua, curuiloma ena mobile app 1x matabete\nCuru ki na kebineti yadudua 1xbet\nNa vuravura ni betting e rabailevu ka levu ni betting era sa tubu tiko ena veiyabaki, ia e sega ni dua na misini e sega ni kila na valenivolavola 1xbet. Na kabani oqo sa tukuna tiko ni o koya e levu sara:\nNuitaki – sa dau tatao na kabani me sauma na winnings vei ira na dauqito me ra biuta na kena levu mai na kena e levu cake mai na 1 milioni na rubles\nVale ni manumanu – era na dau kunea ga na dauqito na betting kilai levu duadua\nVeibasai – na kabani e sega ni solia walega na betting ni qito, Ia e betting talega ena sweepstakes, betting ena vosa e vakaraitaki tiko, casinos Ena Initaneti kei na vuqa tale.\nMe rawa ni ra tekivu betting na dauqito, e gadrevi mo bulia e dua na nomu akaude, cakava qo, e dodonu mo lako taumada ki na iwalewale ni volayaca ena dua na iwalewale vakaturi:\nEna dua na itikotiko ni imeli\nMai na veitaratara ni veimaliwai (Vkontakte, Meli Google, Odnoklassniki)\nNa itavi levu ni kebineti yadudua\nKebineti yadudua ena itutu e rawa, e vakaraitaka na veiwasewase oqo:\nItukutuku ni tamata yadua – oqo na itukutuku me baleta na misini #8217 ;s akaude, na nona itukutuku vakaikoya kei na imeli e volai tiko kina na akaude. Vakakina, ena iwasewase oqo ena rawa ni veisautaka na itukutuku me baleti koya na misini, na veivanua taumada kei na vosanicuru.\nKatakata – Ena iwasewase oqo, sa soli vei ira na dauqito na madigi me ra veisautaka na ilavo bibi eso me baleta na icocovi yaga mai na bookmaker ’ kabani;. Me vakayagataki na ivakatakilakila oqo, e gadrevi mo vakalewena e dua na fomu ka semata na ilavo ni qito.\nParokaramu ni veitokani – ena iwasewase oqo e rawa ni o tinia kina e dua na veidinadinati ni duavata kei na kabani. Me caka oqo, e gadrevi me tiko e dua na nomu mataveilawa se dua na tabana ena veitaratara ni veimaliwai ka semati ki na qito.\nNomu rawa ka – eke e rawa ni o raica kina na iwiliwili ena bets qaqa kei na qito kece kei na bets ka sa dau vakaitavi kina na misini.\nRefill nomu akaude – Kevaka o kiliki ena ibulukau oqo, na menu ena dolava rawa mo digitaka na sala ni vakacuru ilavo, e tiko na digidigi oqo: kadi ni baqe, Yandex. ilavo, Webmoney, daunitalevoni veikauyaki, cryptocurrencies.\nVakasuka na ilavo – sa matata vinaka tu na veika kece, ena veivuke ni iwasewase oqo, e rawa ni ra vakasuka na dauqito na nodra ilavo qaqa.\nMai na dua na akaude ni tamata yadua sa rawa talega me vakadewataka na ilavo vua e dua na itokani, me vakayagataki na itavi oqo e ganita me vakadonuya nomu naba ni talevoni veikauyaki ena mata. E gadrevi oqo baleta ni sa vakadeitaki na kena kau mai ena dua na sms ni bakodi. E yaga me da raica ni sega ni bookmakers taucoko na itavi oqo.\nMe kena ikuri, ena kebineti yadua o na kunea talega kina e dua na iwasewase me vaka na “Kena Vanua” e rawa ni o cakava na ivakarau tudei ena vakarawarawataka na betting, e rawa ni ra volayaca na dauqito ki na newsletters kei na promotions.\nNa matalia ni kabani betting 1xbet oya me ikuri ni kena ivakarau, e rawa ni ra curuma na dauqito na cakacaka “Laini” kei na “Bula tiko”, na kena ibalebale ni na rawa vua e dua e vakayagataka me vakuria na nodra qito taleitaki e taleitaka me rawa ni ra yacova yani.\nNa sala ni curu ki na 1xbet ena vanua vakadonui\nVei ira e vuqa era vakayagataka, na qito ena vanua vakadonui sai koya duadua ga na sala, baleta ni lavetaki ka installing na ivolakerekere kei na so tale na parokaramu me baleti ira na dauqito e problematic. O koya gona, me rawati na nomu akaude ena vanua e vakadonui kina, o na gadreva ga mo curu ka volayaca, dua vei ira na sala oqo:\nEna dua na kilikitaka – ena nomu rejisita ena sala oqo e rawa ni o vakacuruma kina na nomu kebineti, Ia e sega ni rawa ni o kila ka qito ena initaneti casino, vakakina na kila ena sweepstakes, ni oqo e dua na sala e sega ni taucoko ni kena volayaca.\nEna nomu talevoni veikauyaki. – eke o na gadreva mo semata na nomu naba ni talevoni veikauyaki ka vakadeitaka na volayaca ena dua na itukutuku SMS ka na lako mai ki na naba e ra.\nVeitaratara ni veimaliwai – e gadrevi mo digitaka na vatavata: VKontakte, Odnoklassniki kei na google ni meli kei na isema ena nomu vakacuruma na vosanicuru ka curu mai na ilawalawa ni veimaliwai raraba. Na kena vinaka na iwalewale oqo sai koya mo na sega ni gadreva mo vakacuruma na itukutuku mo vakacuruma kina, sa gadrevi ga mo tabaka ena ikoni ni gacagaca ni veitaratara o sa vola oti toka.\nEna i-meli – vakacuruma ga @mail ka vakadeitaka na volayaca ena nomu kiliki ena isema ka na yaco mai ena ivola.\nCuru yani ki na kebineti yadudua 1xbet ena app\nNa ivolakerekere e sa dua na ka levu vei ira na dauqito, sa tiko kina na iwasewase vata ga ni vanua o ya, na ivolakerekere duadua ga e tabana e vinaka cake sara ena initaneti. Na ivolakerekere e tiko kina na yaga oqo:\nO ira na dauqito era na rawa ni curuma na app ena dua na vanua e vuravura ka tiko kina na Initaneti\nVolayaca totolo, ka rawa talega ni caka ena app\nSaravi ena initaneti\nNa rawa ni vakacuruilavo ka vakasuka na ilavo mai na akaude ni qito\nE dau cakacaka vakatotolo sara na app mai na tabana ni mataveilawa vakadonui\nLewa taucoko ni akaude\nNa kena dau logavinaka betting na kena ivakarau\nMaroroi ni betting itukutuku makawa\nSa vakarautaki tu na kena ilavelave ena app ni talevoni kei na vatu ruarua\nMe ikuri ki na betting ni qito vinaka, e rawa talega ni ra raica na dauqito na itabataba tale eso ena kena vakayagataki, o koya ya:\nBetting ena dua na totalizator\nFantasy ni qito\nE vica na variants ni veivakadonui Na iwasewase ni iwiliwili e sa taucoko\nBetting ena iwiliwili Sa rawa me na vakau ena dua vata ga na gauna e vica na kakaburaki oqo ena initaneti\nBula veitalanoa kei na manidia veitokoni vakacakacaka\nRawa ni vakaitavi ena kena vakayagataki na bonuses kei na promotions\nIkuri ni veitaqomaki\nGauna ni iyaloyalo\nSa rawa me vakayagataki na parokaramu mai na dua ga na gacagaca, ruarua na Android kei na iphones, na ivolakerekere e sega ni gadrevi kina na vakavoui ni parokaramu ni komipiuta vou, me veirauti ga na vanua e galala tiko ena nomu misini lalai.\nNa kena tauyavutaki e dua na itukutuku ena talevoni veikauyaki ena vakarawarawataka na cakacaka, baleta ni rawarawa na veika kece oqo, mai na pepa ni itabataba ki na bets.


Sa dodonu me da kukuva matua na noda ivakadinadina ni kosipeli i Jisu Karisito. Eda na qai qaqa kina ena ivalu e veisiga kei na ca.\nKemuni na taciqu, au yalomalumalumu ena itavi dokai e noqu meu vosa vei kemuni, na matabete ni Kalou ena Lotu raraba nikua.\nA kaya ena dua na gauna o Peresitedi Thomas S. Monson:\n“Na vuravura e rawa ni yaco ena so na gauna me vanua vakarerevaki me da tiko kina. E sega ni dua—se gone se qase se tu e loma—me galala mai na kena tadravi koya na veika oqo ka rawa ni dreti keda sobu ka vakarusai keda. …\n“… Ia me da kakua ni guce. … Eda vala tiko ena dua na ivalu vata kei na ivalavala ca. … Oqo e dua na ivalu eda na qaqa kina. Sa solia mai vei keda na Tamada mai Lomalagi na iyaragi me da rawata kina.”1\nO keda kece, gone kei na qase, eda sotava tiko e veisiga na ivalu sa cavuta oti o Peresitedi Monson. Na meca kei ira na nona agilosi era tovolea tiko me ra vagolei keda tani. Na nodra inaki me ra vakauqeti keda me da goletani mai na veiyalayalati eda sa cakava kei na Turaga, ka vakavuna na noda sega ni raica na noda ivotavota tawamudu. Era kila vinaka na ituvatuva nei Tamada Vakalomalagi ena vukudra na Luvena, ni ra a tiko vata kei keda ena Matabose cecere oya mai Lomalagi ka a vakaraitaki taucoko kina. Era tovolea me ra vakayagataka na noda malumalumu kei na luluqa, me ra lawakitaki keda ena “butobuto loaloa …, ka dau vakamatabokotaka na matadra, ka vakaukauwataka na lomadra na luve ni tamata, a sa kauti ira ki na sala rabailevu, mera lako sese kina ka rusa.”2\nVeitalia na veisaqasaqa eda sotava, me vaka sa vakavuvulitaka o Peresitedi Monson, oqo e dua na ivalu ena rawa ka da na qaqa kina. E vakabauta na Turaga na noda kaukauwa kei na noda gagadre me vakakina.\nE tu ena ivolanikalou na kedra ivakaraitaki sega ni wili rawa o ira era sa qaqa ena nodra ivalu ena loma sara mada ga ni veimecaki kaukauwa. E dua vei ira na ivakaraitaki oqori o Kavetani Moronai ena iVola i Momani. Na cauravou vakasakiti oqo a yaloqaqa me taqomaka na dina ena gauna e levu tu kina na vakaduiduile kei na veivaluvaluti ka toka kina ena dua na vanua rerevaki na nodra bula na matanitu ni Nifaiti. E dina ni uasivi sara na nona qarava na nona itavi, a yalomalumalumu voli ga o Momani. Oqori kei na itovo ni bula tale eso a yaco kina o koya me dua na iyaya ni cakacaka duatani ena liga ni Kalou ena gauna oya. E vakamacalataki ena ivola i Alama kevaka me vakataki Moronai kece na tagane, “ena sautanini me tawamudu na kaukauwa kei eli; [ka] na sega na nona kaukauwa na tevoro ki yalodra na luve ni tamata.”3 Na itovo ni bula kece nei Moronai e vu mai na cecere ni nona vakabauta na Kalou kei na Turaga o Jisu Karisito4 kei na nona gagadre tudei me muria na vosa ni Kalou kei ira na Nona parofita.5\nMe kena ivakatautauvata, o keda kece eda gadreva me da veisautaka na noda bula me da Kavetani Moronai ni gauna oqo me rawa ni da qaqa ena noda vala vata tiko kei na ca. Au kila tiko e dua na dikoni gonetagane ka veisautaki koya me dua na Kavetani Moronai ni gauna oqo. Ena nona segata me muria na nodrau ivakasala na nona itubutubu kei ira na iliuliu ni Lotu, na nona vakabauta kei na yalodina sa dau vakatovolei ena veisiga kece, ni se yabaki gone sara mada ga. A tukuna vei au ni dua na siga a vakidacalataki ena dua na ituvaki dredre ka logaloga ca—era sarava tiko nona itokani na iyaloyalo vakasisila ena nodra selevoni. Ena gauna sara ga oqori, me vakatulewataka na cauravou oqo se cava e bibi duadua—na nona kilailevu se na nona buladodonu. Ena vica na sekodi e tarava, a vakasinaiti ena yaloqaqa ka tukuna vei ira na nona itokani ni sega ni dodonu na ka era cakava tiko. A vakuria ena nona kaya, ni dodonu me ra muduka sara na ka era cakava tiko de ra na qai vakabobulataki kina. E vuqa na nona lewenikalasi era vakalialia na nona ivakasala, ka kaya ni oya e dua na tiki ni bula ka sega ni dua na kena cala. Ia, e dua vei ira a rogoca na ivakasala ni cauravou oya ka muduka na ka a vakayacora tiko.\nNa nona ivakaraitaki na dikoni oqo a veivakauqeti vinaka vua e dua mada ga na nona lewenikalasi. E sega ni vakataratutu, ni rau na vakalialiai ka vosa vakacacani kei na nona itokani ena vuku ni vakatulewa oya. Ena yasana kadua, erau sa muria na veivakauqeti nei Alama vei ira na nona tamata ena nona kaya, “Dou lako tani mai vei ira na tamata ca, ia dou tawasei tu; dou kakua ni tara na ka sa sega ni savasava.”6\nNa ivolalailai ni Me iSakisaki ni iTabagone e tu kina na ivakasala eso oqo mai vei iratou na Mataveiliutaki Taumada: “Sa nomuni lewa na digidigi ko ni na vakayacora. Sa dau nanumi kemuni tikoga na Kalou ka na vukei kemuni mo ni vakayacora na digidigi e vinaka, ena gauna mada ga era vakayagataka kina ena sala tawadodonu na nodra galala ni digidigi o ira na nomuni matavuvale kei na itokani. Mo ni yaloqaqa ka tudei tiko ena nomuni talairawarawa ki na lewa ni Kalou, ena gauna mada ga ko ni tu taudua kina. Ni ko ni vakayacora oqo, ko ni sa tuvalaka tiko kina e dua na ivakaraitaki me ra muria ko ira na tamata.”7\nNa ivalu erau sota tiko kina na vinaka kei na ca ena ia tikoga ena noda bula taucoko me vaka ni nona inaki na meca me ca na tamata kecega me vakataki koya. O Setani kei ira na nona agilosi era na tovolea me ra tabonaka na noda vakasama ka lewai keda ena nodrau temaki keda me da ivalavala ca. Kevaka era rawata, era na vakacacana na ka vinaka kecega. Ia, e dodonu me da kila ni ra na qai rawai keda ga kevaka eda vakatara vei ira.\nE tu talega ena ivolanikalou e vica vata na kedra sabolo o ira era solia vua na meca na veivakadonui oqori ka qai kedra itinitini na veilecayaki ka yaco sara me vakarusai me vakataki Neori, Korio, kei Seremi. E dodonu me da kidava na ka rerevaki oqo. E sega ni rawa ni da soli keda me da vakasesei mai na veitukutuku kilailevu ka dau ciqomi vakarawarawa e vuravura ka saqata na ivunau kei na ivakavuvuli dina ni kosipeli i Jisu Karisito. E vuqa vei ira na itukutuku vakavuravura oqori e kedra inaki duadua na sasaga ni vuravura me vakadonuya na ivalavala ca. E dodonu me da nanuma tiko, na kena itinitini, ni na tu ena mata i Karisito na tamata kecega me lewai ena nona ivalavala, se vinaka se ca.8 Ni da sotava na veitukutuku vakavuravura oqo, ena gadrevi na yaloqaqa cecere kei na kilai deivaki ni ituvatuva nei Tamada Vakalomalagi me digitaki na dodonu.\nEda na rawata o keda kece na igu me da digitaka na dodonu kevaka eda vakasaqara na Turaga ka biuta Vua na noda vakanuinui kei na vakabauta kece sara. Ia me vaka e vakavuvulitaka na ivolanikalou, e gadrevi me tu vei keda na “yalo dau dina” kei na “inaki savasava.” Ia na Turaga, ena Nona loloma tawayalani, “ena vakaraitaka na dina” [vei keda] “ena kaukauwa ni Yalo Tabu. Ia na kaukauwa ni Yalo Tabu ena vakatakila vei kemudou na dina ni veika kecega.”9\nNa kilaka ka rawa mai na Yalo Tabu sai koya ga na noda ivakadinadina, ka tosoya tiko na noda vakabauta kei na gagadre me da muria na ivakavuvuli ni kosipeli vakalesui mai ena veisiga e muri oqo, veitalia na itukutuku kilailevu eda rogoca mai vuravura. Na noda ivakadinadina sa dodonu me noda isasabai me taqomaki keda mai na gasauvidi ni meca ena nona sasaga me valuti keda.10 Ena tuberi keda yani vakavinaka ena maliwa ni butobuto kei na veilecayaki ka tu e vuravura nikua.11\nAu a vulica na ivakavuvuli oqo niu a veiqaravi tiko vakacauravou daukaulotu. Keirau a veiqaravi tiko kei na noqu itokani ena dua na tabana lailai vakayawa sara ni Lotu. Keirau tovolea me keirau veitalanoa kei na tamata kecega ena loma ni koro levu. Eratou ciqomi keirau vakavinaka, io era dau taleitaka me ra veibataka na ivolanikalou ka taroga vei keirau me so na ivakadinadina kaukauwa me baleta na dina ni veika keirau vakavuvulitaka.\nAu nanuma lesu ena veigauna kece keirau tovolea kina kei na noqu itokani me keirau laki vakadinadinataka vei ira na tamata e dua na ka, e biuti keirau na Yalo ni Kalou ka keirau mai yali yani ka veilecayaki saraga. Keirau vakila ni dodonu me keirau vakataudonutaka na neirau ivakadinadina ki na dina ni kosipeli keirau vakavuvulitaka tiko. Mai na gauna ko ya ka lako yani, au nanuma ni keirau wasea na neirau ivakadinadina mai vu ni yaloi keirau, e robota na rumu e dua na kaukauwa galu ni veivakadeitaki ka lako mai na Yalo Tabu ka sega tale ni dua na veilecayaki se na veivosaki me caka. Au vulica ni sega ni dua na kaukauwa ca e tu me rawa ni vakasesea, lawakitaka, se cavilaka na mana ni nona ivakadinadina yalodina e dua na tisaipeli i Jisu Karisito.\nMe vaka e vakavuvulitaka sara ga Vakaikoya na iVakabula, ni meca e gadreva me tavuloni keda me vaka na witi, ka vakavuna me yali vei keda na kaukauwa me da vakauqeta kina na vuravura ena vinaka.12\nKemuni na veitacini, ena vuku ni ua ni veilecayaki kei na vakatitiqa e roboti vuravura raraba tu nikua, me da kukuva matua cake toka ga na noda ivakadinadina ni kosipeli i Jisu Karisito. Ena qai tubu me levu cake na noda kaukauwa me da valataka na dina kei na dodonu. Eda na qaqa ena ivalu e veisiga kei na vunica, ia, eda na sega ni bale ena bucanivalu ni bula, eda na kauti ira yani eso tale ki na nona ivakatagedegede na iVakavuvuli.\nAu sureti keda kece me da mai vakaruru ena ivakavuvuli era tu ena ivolanikalou. A vakataudonutaka o Kavetani Moronai na nona vakabauta vua na Kalou kei na nona ivakadinadina ni dina ki na kilaka kei na yalomatua e kunei ena ivolanikalou. Ena sala oqo, a vakabauta ni na ciqoma na veivakalougatataki ni Turaga ka na rawata e vuqa na qaqa, sai koya dina na veika a yaco.\nAu sureti keda kece me da mai vakaruru ena nodra vosa ni yalomatua na noda parofita ena gauna oqo. E kaya o Peresitedi Thomas S. Monson: “O keda eda sa tabaki ki na matabete ni Kalou e rawa ni da vakabasikata na duidui. Ni da maroroya na noda dui bula savasava ka rokova na noda matabete, eda sa yaco me da ivakaraitaki buladodonu me ra muria eso … [ka da na] veivuke ena kena vakararamataki e dua na vuravura sa levu cake tikoga na kena butobuto.”13\nAu sureti keda kece me da vakabauta na vakasakiti kei na mana ni nona Veisorovaki o Jisu Karisito. Ena vuku ni Nona isoro ni solibula, eda na rawata na yaloqaqa me da qaqa ena ivalu kecega ni noda gauna, ena loma sara mada ga ni noda dredre, bolebole, kei na veivakatovolei. Me da vakabauta na Nona loloma kei na kaukauwa me vakabulai keda. E kaya o Karisito:\n“Oi au na sala, kei na vu ni dina, kei na vu ni bula: sa sega ni torovi Tamaqu walega e dua na tamata, ena vukuqu ga.”14\n“Oi au na rarama kei vuravura: ko koya sa muri au ena sega ni lako ena butobuto, ena tu ga vei koya na rarama ni bula.”15\n“A veika oqo kau sa tukuna vei kemudou, mo dou rawata na vakacegu ena vukuqu. Dou na kunea e vuravura na rarawa: ia mo dou vakacegu; au sa vakamalumalumutaki vuravura.”16\nAu wasea na noqu ivakadinadina ena dina eso oqo ena yaca tabu i Jisu Karisito, emeni.\nThomas S. Monson, “Rai ki Muri ka Toso ki Liu,” Liaona, Me 2008, 87.\n1 Nifai 12:17.\nRaica na Alama 48:13.\nRaica na Alama 43:23–24; 48:16.\nMe iSakisaki ni iTabagone (ivolalailai, 2011), 2.\nRaica na 3 Nifai 27:14.\nRaica na Efeso 6:16; Vunau kei na Veiyalayalati 27:17.\nRaica na iVakatakila 12:11.\nRaica na Luke 22:31–32.\nThomas S. Monson, “Tuberi Vinaka Yani ki Vale,” Liaona, Nove. 2014, 68.


Volayaca to 1xbet: 1xbet mata ni iloilo\n1Isema ni XBET me baleta\nNa iloilo 1xbet betting ni itikotiko sa isema tiko ki na mataveilawa vakadonui. E gadrevi e dua na iloilo me vaka na Vakaitutu vakamatanitu ena so na gauna e rawa ni 1xbet na mataveilawa kevaka e sega ni voli e dua na laiseni ena vanua oqo.\n1xbet mata ni iloilo – 1xbet mataveilawa vakadonui\n1na xbet e dua na siti nuitaki ka sa dodonu me cakacaka ka sega ni vakatarai, ena vuku ga ni sa rui sau levu na volivoli ka, Imatai ni, na dauvolitaki vakai koya ena vakararawataki.\nEna vuku ni isau ni laiseni e cake, Na dauvolitaki e dodonu me vakalailaitaka na ivodovodo ni laini, vakalailaitaka na iwiliwili taucoko ni bets, Vakalevutaka na iwiliwili lailai ni vakacuruilavo. Na noda tabaka e sa yacova e dua na veidinadinati kei na 1xbet ka sa tu vakarau me vakarautaki iko ena iloilo ni 1xbet ena veisiga yadua. Ena gauna oqo sa na cakacaka tiko na noda iloilo ka sa vakarautaki tu kevaka mo na kiliki ena bulukau e ra.


E Ganiti Koya me Watiqu? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Argentinean Sign Language Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kachin Kalanga (Botswana) Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Norwegian Nzema Ossetian Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swedish Tagalog Telugu Thai Tsonga Turkish Turkmen Ukrainian Umbundu Vietnamese Waray-Waray Xhosa Zulu vakaViti\nO sa raica e dua me watimu vinaka? Ke vaka kina, o na kila vakacava ni sa ganiti koya me watimu?\nE bibi mo kua ni raica ga na irairai e sau. Io, na goneyalewa matavinaka mada ga ena rawa ni sega ni nuitaki, se na gonetagane rogo ena rawa ni ca na nona itovo. O na vinakata e dua o na lomavakacegu kina, e dua e tautauvata nomudrau itovo kei na isausau.—Vakatekivu 2:18; Maciu 19:4-6.\nKilai Koya Vinaka\nMo kilai nomu itau vinaka. E bibi gona mo qaqarauni! De o na via raica ga na ka o taleitaka mo raica. Mo kua ni vakusakusa. Saga mo kila na rokana dina.\nLevu era veibuku era sega ni kila vinaka na nodra itau. E totolo wale ga nodra raica na veika era tautauvata kina: “Keirau taleitaka vata e dua na mataqali ivakatagi.” “Keirau taleitaka ni cakava vata e dua na ka.” “Keirau duavata ena ka kece ga!” Ia e bibi mo kua ni raica ga na irairai e sau. E bibi mo kila na ‘idivi ni tamata e loma.’ (1 Pita 3:4; Efeso 3:16) E ka vakayalomatua gona mo raica na nona itovo ni drau sega ni duavata ena dua na ka, kua ni kauaitaka tiko ga na ka drau duavata kina.\nKena ivakaraitaki, vakasamataka mada na tikina qo:\nE vakacava na nona rai ni drau sega ni duavata ena dua na ka, e dau vinakata me yaco ga na lomana, de dua ena “cudru” se “vosavakacaca”? (Kalatia 5:19, 20; Kolosa 3:8) Se dau yalorawarawa, e tu vakarau me vakarorogo ke veivosakitaki tiko na ka e sega ni beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu?—Jemesa 3:17.\nVakacava, e dau via lewa kece ga na ka, se dau vuvu? E vinakata me kila kece na ka o cakava? E kaya o Nicole, “Au dau rogoca nira veivala na veibuku tiko nira sega ni veiqiriti. Oya na ivakatakilakila ca.”—1 Korinica 13:4.\nNa cava nodra rai eso me baleti nomu itau? Ena vinaka mo veitalanoa kei ira era kilai koya vinaka, me vakataki ira na matua vakayalo ena ivavakoso. Qori o na kila kina se “rogo vinaka” o koya, se sega.—Cakacaka 16:1, 2.\niMeli iMeli E Ganiti Koya me Watiqu?\nijwyp ulutaga 18


Kua ni Vakavuravura\n“Dou sega ni vakavuravura.”—JONI 15:19.\n1. Na cava e kauaitaka o Jisu ni bera nona mate?\nENA bogi ni bera nona mate o Jisu, e kila ni sa vakarau biuti ratou na nona tisaipeli, e kauaitaka tale ga na nodratou gauna se bera mai. E tukuna vei ratou: “Dou sega ni vakavuravura.” (Joni 15:19) A qai masulaki ratou vei Tamana ni kaya: “Eratou sega ni vakavuravura me vaka ga na noqu sega ni vakavuravura.” (Joni 17:15, 16) Cava e vakaibalebaletaka o Jisu?\n2. Na “vuravura” cava e tukuna o Jisu?\n2 “Na vuravura” e vakamacalataki tiko e ke e baleti ira na sega ni kila na Kalou, e lewai ira tu o Setani. (Joni 14:30; Efeso 2:2; Jemesa 4:4; 1 Joni 5:19) Ena rawa vakacava meda “sega ni vakavuravura”? Eda na veivosakitaka ena wase qo eso na sala: Meda yalodina ina Matanitu ni Kalou da qai tawaveitovaki ena veika vakapolitiki. Meda cata na yalo ni vuravura. Me rakorako na noda isulusulu kei na sasauni, donu tale ga noda rai me baleta na ilavo. Meda tokara tale ga na iyaragi e vakarautaka na Kalou.—Raica na iKuri ni iVakamacala 16.\nYALODINA INA MATANITU NI KALOU\n3. E raica vakacava o Jisu na veika vakapolitiki?\n3 Ni bula tiko e vuravura o Jisu, e raica ni levu nodra leqa na tamata qai dredre tale ga na bula. Dua na ka nona kauaitaki ira qai vinakata me veivuke. Vakacava, e qai yaco me iliuliu ni politiki? Sega. E kila nira gadreva dina na tamata na Matanitu ni Kalou. Ni na yaco me kena Tui, e usutu bibi kina ni nona cakacaka vakavunau na Matanitu qori. (Taniela 7:13, 14; Luke 4:43; 17:20, 21) A sega ni vakaitavi ena veika vakapolitiki o Jisu, qai tawaveitovaki tiko ga. E tukuna vua na Kovana o Ponitio Pailato: “E sega ni vakavuravura na noqu Matanitu.” (Joni 18:36) Eratou tawaveitovaki tale ga na nona tisaipeli. E tukuna na ivola On the Road to Civilization nira “sega ni vakaitutu ena politiki” na lotu vaKarisito taumada. Qori tale ga na ka eda na cakava na lotu vaKarisito dina nikua. Eda na yalodina ni tokona na Matanitu ni Kalou da qai tawaveitovaki ena veika vakapolitiki ni vuravura.—Maciu 24:14.\nO rawa ni vakamacalataka na vuna o yalodina kina ina Matanitu ni Kalou?\n4. Era tokona vakacava na lotu vaKarisito dina na Matanitu ni Kalou?\n4 Era tu ena levu na vanua na mata era matataka nodra dui matanitu, era na sega gona ni siova na veika vakapolitiki ni vanua era tu kina. E dina tale ga qori me baleti ira na lumuti nira nuitaka mera veiliutaki kei Karisito mai lomalagi. E vola kina o Paula vei ira na lotu vaKarisito lumuti: “Keitou na mata, keitou matataki Karisito.” (2 Korinica 5:20) Era matataka na matanitu ni Kalou o ira na lumuti. Era sega ni siova na veika vakapolitiki kei na veika vakamatanitu ni vuravura qo. (Filipai 3:20) Era sa vukea ga e milioni vakacaca mera mai vulica na ka me baleta na matanitu ni Kalou. Era tokoni ira na lumuti na ‘so tale na sipi,’ era nuitaka na bula tawamudu ena vuravura vou ni Kalou. Era tawaveitovaki tale ga. (Joni 10:16; Maciu 25:31-40) Macala e ke nira sega ni vakaitavi na lotu vaKarisito dina ena veika vakapolitiki.—Wilika Aisea 2:2-4.\n5. Na cava era sega ni veivaluvaluti kina na lotu vaKarisito?\n5 Era raici ira na vakabauta vata na lotu vaKarisito dina mera nodra vuvale, ra qai duavata tiko se mani duidui na vanua era cavutu mai kina se nodra isususu. (1 Korinica 1:10) Koya gona ke da gole ena ivalu, eda sa valuti ira tiko noda vuvale, o ira eda vakabauta vata. E vakaroti keda kina o Jisu meda lomana ira. (Joni 13:34, 35; 1 Joni 3:10-12) E tukuna mada ga vei ira na nona tisaipeli mera lomani ira na kedra meca.—Maciu 5:44; 26:52.\n6. Na rai cava me tiko vei keda na dauveiqaravi i Jiova me baleta na matanitu?\n6 Eda tawaveitovaki na lotu vaKarisito, ia eda na saga meda lewenivanua vinaka. Me kena ivakaraitaki, eda na doka na matanitu nida talairawarawa ina kena lawa da qai saumi ivakacavacava. Eda na vakadeitaka ga meda solia “vua na Kalou na ka e nona na Kalou.” (Marika 12:17; Roma 13:1-7; 1 Korinica 6:19, 20) E okati ena “ka e nona na Kalou” na noda lomani koya, talairawarawa, kei na noda sokalou. Eda tu vakarau meda vakuai keda, meda kua ga ni talaidredre vei Jiova.—Luke 4:8; 10:27; wilika Cakacaka 5:29; Roma 14:8.\nVORATA “NA YALO NI VURAVURA”\n7, 8. Na cava “na yalo ni vuravura,” e veivakamuai vakacava?\n7 Me rawa nida tawasei keda mai na vuravura i Setani, e bibi me kua ni lewai keda “na yalo ni vuravura.” Na yalo qo e baleta na ivakarau ni vakasama kei na itovo e vakavuna o Setani, e lewai ira tu na sega ni qaravi Jiova. Ia era cata na mataqali rai va qori na lotu vaKarisito. Me vaka e tukuna o Paula, “e sega ni soli vei keda na yalo ni vuravura, na yalo ga ni Kalou.”—1 Korinica 2:12; Efeso 2:2, 3; raica na iKuri ni iVakamacala 17.\n8 Na yalo ni vuravura e uqeta na nanumi koya ga, dokadoka, kei na veivorati. E vakavuna na talaidredre vua na Kalou. E vinakata o Setani mera cakava na tamata na ka ga era vinakata, mera kua ni vakasamataka na kena itinitini. E vinakata me nanumi ni bibi duadua “na gagadre ni yago, [kei] na gagadre ni mata.” (1 Joni 2:16; 1 Timoci 6:9, 10) E soli isele na Tevoro me vakacalai ira na dauveiqaravi i Jiova, me veretaki keda tale ga meda duavata kei na nona rai.—Joni 8:44; Cakacaka 13:10; 1 Joni 3:8.\n9. Ena rawai keda vakacava na yalo ni vuravura?\n9 Na yalo ni vuravura e wavokiti keda tu me vaka ga na cagi. Eda na rawai ke da sega ni vorata. (Wilika Vosa Vakaibalebale 4:23.) Eda na rairai sega ni siqema ni sa tekivu vakamuai keda tiko nodra rai kei na nodra itovo na sega ni qaravi Jiova. (Vosa Vakaibalebale 13:20; 1 Korinica 15:33) Se na rawa ni vakamuai keda eso na ka me vaka na iyaloyalo vakasisila, vukitani, se na qito e kaukaua kina na veisisivi.—Raica na iKuri ni iVakamacala 18.\n10. Eda na vorata vakacava na yalo ni vuravura?\n10 Eda na qarauna vakacava me kua ni lewai keda na yalo ni vuravura? Meda volekati Jiova da qai laiva me dusimaki keda nona vuku. Meda masuta wasoma na yalona tabu da qai vakaogai keda ena noda qaravi koya. O Jiova e kaukaua duadua ena vuravura kei na lomalagi. Eda nuidei gona ni na rawa ni vukei keda meda vorata na yalo ni vuravura.—1 Joni 4:4.\nROKOVA NA KALOU ENA NOMU ISULUSULU\n11. E veivakamuai vakacava na yalo ni vuravura ina isulusulu?\n11 E kilai tale ga nida sega ni vakavuravura ena noda isulusulu kei na sasauni. Levu era vakaisulu mera raici kina, mera uqeta na vakasamataki ni ivalavala dukadukali, na yalo ni talaidredre, se mera vakaraitaka na levu ni nodra ilavo. So tale era sega ni kauaitaka na kedra irairai. De ra digia mera sakulevu se duka. Eda na sega ni vakalaiva na mataqali rai va qo me lewa na noda isulusulu kei na sasauni.\nVakacava e dokai o Jiova ena noqu isulusulu?\n12, 13. Na ivakavuvuli cava ena yaga nida digia na isulu meda tokara?\n12 Nida dauveiqaravi i Jiova, eda dau vinakata me matau na noda isulusulu, savasava, qai veiganiti. Eda tokara na isulu “e rakorako, me laurai kina na yalomatua,” me kilai nida “qarava na Kalou.”—1 Timoci 2:9, 10; Juta 21.\n13 Na noda isulusulu e rawa ni lewa na nodra rai eso tale me baleti Jiova kei ira na nona tamata. Eda vinakata meda cakava “na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.” (1 Korinica 10:31) E okati ena yalomalumalumu noda doka na ivakarau ni lomadra kei na nodra rai eso tale. Koya gona nida sauni keda se digia na noda isulu, meda nanuma tiko ni na tarai ira eso tale na noda digidigi.—1 Korinica 4:9; 2 Korinica 6:3, 4; 7:1.\n14. Na cava meda nanuma tiko nida digia na isulu meda tokara ena veiqaravi tabu?\n14 E dau vakacava noda isulusulu ena soqoni kei na cakacaka vakaitalatala? Eda vinakata meda raici kina? E veivakamadualaki? Eda nanuma ni sega ni dua me lewa noda isulusulu? (Filipai 4:5; 1 Pita 5:6) Macala ga nida dau vinakata meda rairai maqosa, ia eda na maqosa sara nida vakaitovotaka na itovo vaKarisito. Qori na ka e raica o Jiova. Na itovo qori e vakaraitaka dina na “tamata e loma . . . , e talei sara ena mata ni Kalou.”—1 Pita 3:3, 4.\n15. Na cava e sega ni tukuna kina vakadodonu o Jiova na isulusulu kei na isasauni meda digia?\n15 E sega ni vakarautaka o Jiova e dua na lisi balavu me baleta na isulu meda dara se kua. E vakarautaka ga na ivakavuvuli vakaivolatabu me vukei keda meda digidigi vinaka. (Iperiu 5:14) Ke mani vakatulewa lelevu se lalai, e vinakata o Jiova me yavutaki ga ena noda lomani koya kei na so tale. (Wilika Marika 12:30, 31.) O ira na tamata i Jiova e veiyasa i vuravura e duidui na nodra isulusulu ena vuku ni nodra ivakarau vakavanua kei na ka era taleitaka. Na duidui qori e totoka qai veivakabulabulataki.\n16. E veisaqasaqa vakacava na rai ni vuravura me baleta na ilavo kei na ka e vakavulica o Jisu? Na taro cava meda vakasamataka?\n16 E vinakata o Setani meda nanuma ni na vakavu marau na ilavo kei na iyau, ia era kila na dauveiqaravi i Jiova ni sega ni dina qori. Eda nuitaka na vosa i Jisu: “Ke levu mada ga na ka e tu vua e dua, ena sega ni vakatau na nona bula ena veika e taukena.” (Luke 12:15) E sega ni rawa ni vakamarautaki keda dina na ilavo. Eda sega ni kunea kina na veitokani dina, vakacegu se bula tawamudu. Eda dau vinakata eso na ka meda taukena, eda via marautaka tale ga na bula. Ia e vakavulica o Jisu nida na marau ke vinaka noda veiwekani kei na Kalou, ke da vakabibitaka tale ga noda sokalou. (Maciu 5:3; 6:22, ivakamacala e ra) Tarogi iko mada: ‘Vakacava, sa lewai au tale ga na rai ni vuravura me baleta na ilavo? Au vakasamataka qai veitalanoataka vakalevu?’—Luke 6:45; 21:34-36; 2 Joni 6.\n17. Ena vinaka vakacava nomu bula ke o cata na rai ni vuravura me baleta na ilavo?\n17 Ke da vakabibitaka noda qaravi Jiova da qai cata na rai ni vuravura me baleta na ilavo, ena vakainaki na noda bula. (Maciu 11:29, 30) Eda na marau, da qai vakila na vakacegu. (Maciu 6:31, 32; Roma 15:13) Eda na sega ni lomaocaocataka vakalevu na iyau. (Wilika 1 Timoci 6:9, 10.) Eda na marautaka na soli ka. (Cakacaka 20:35) Ena levu tale ga na gauna eda vakayagataka kei ira eda lomana, da qai moce vinaka.—Dauvunau 5:12.\nNA “IYARAGI KECE”\n18. Na cava e saga tiko o Setani?\n18 E saga tiko o Setani me vakaleqa na noda veiwekani kei Jiova, meda solia gona noda vinaka kece meda karona. Eda veivala tiko kei “ira na yalo ca tawarairai.” (Efeso 6:12) E sega ni vinakata o Setani kei ira nona timoni meda mamarau se bula tawamudu. (1 Pita 5:8) Era valuti keda tiko na meca kaukaua, ia eda rawa ni qaqa ena veivuke i Jiova!\n19. E vakamacalataka vakacava na Efeso 6:14-18 na “iyaragi” ni lotu vaKarisito?\n19 Ena gauna makawa, era vakaiyaragi na sotia mera taqomaki ira ena bucanivalu. Eda na taqomaki tale ga nida dara tiko ga na “iyaragi” e solia o Jiova. (Efeso 6:13) Eda wilika me baleta na “iyaragi” qo ena Efeso 6:14-18: “O koya gona moni tudei, me ivau ni tolomuni na ka dina, me isasabai ni seremuni na yalododonu, me qai tu vakarau ni vakaivava na yavamuni ena itukutuku vinaka ni vakacegu. Ia na kena e bibi duadua, moni taura na isasabai levu ni vakabauta, moni bokoca kina na gasau waqa kece i koya na vunica. Moni taura tale ga na isala ni bula, kei na iseleiwau ni yalo tabu, ya na vosa ni Kalou, ena gauna vata qori moni dau kerea na veidusimaki ni yalo tabu ena ituvaki kece ga oni cabora kina na veimataqali masu kei na kerekere.”\n20. Na cava meda cakava me taqomaki keda na noda “iyaragi”?\n20 Ke guilecava na sotia e dua na nona iyaragi e dau taqomaka na yagona, qori sara ga na vanua ena ravuti koya kina na meca. Ke da vinakata me taqomaki keda na noda “iyaragi,” bibi meda kua ni guilecava e dua. Meda dara tiko ga, da qai maroroya vinaka. Eda na vala tiko ga me yacova ni sa vakarusai na vuravura i Setani, sa kawaboko tale ga mai vuravura o Setani kei ira nona timoni. (Vakatakila 12:17; 20:1-3) Ke da valuta tiko na gagadre ca se noda malumalumu, meda kua ni soro!—1 Korinica 9:27.\n21. Eda na qaqa vakacava?\n21 E kaukaua cake vei keda na Tevoro. Ia ena veivuke i Jiova eda rawa ni qaqa! Meda yalodina tiko ga, bibi meda masu vei Jiova, vulica nona Vosa da qai veimaliwai kei ira na mataveitacini. (Iperiu 10:24, 25) Ena vukei keda qori meda yalodina tiko ga da qai tu vakarau ni taqomaka noda vakabauta.\nTU VAKARAU NI TAQOMAKA NOMU VAKABAUTA\n22, 23. (a) Eda na vakarautaki keda vakacava meda taqomaka noda vakabauta? (b) Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?\n22 E bibi meda tu vakarau ni taqomaka noda vakabauta e veigauna. (Joni 15:19) Levu na ituvaki eda na vakaraitaka kina na iVakadinadina i Jiova nida duidui. Tarogi iko mada: ‘Au kila na vuna meu tutaka kina noqu vakabauta? Au vakadeitaka ni dina na iVolatabu kei na dauveiqaravi yalodina? Au sakitaka niu dua na iVakadinadina i Jiova? (Same 34:2; Maciu 10:32, 33) Au rawa ni vakamacalataka noqu vakabauta?’—Maciu 24:45; Joni 17:17; wilika 1 Pita 3:15.\n23 E matata ena levu na ituvaki na ka meda cakava meda tawasei keda tani mai vuravura. Ia ena sega ni matata ena so tale na gauna. Levu na sala e via lawakitaki keda kina o Setani, dua vei ira na ka ni veivakamarautaki. Eda na digia vakayalomatua vakacava na ka ni veivakamarautaki? Ena dikevi qori ena wase e tarava.\n1 EDA YALODINA INA MATANITU NI KALOU NA LOTU VAKARISITO\n“E sega ni vakavuravura na noqu Matanitu.”—Joni 18:36\nEda na vakaraitaka vakacava nida tawaveitovaki da qai tokona na Matanitu ni Kalou?\nAisea 2:2-4; Joni 6:15; 1 Pita 3:15\nEda sega ni vakaitavi ena ivalu, se veika vakapolitiki.\nLako Yani 20:4, 5; 1 Joni 5:21\nEda sega ni qarava na ivakatakarakara ni matanitu. Me kena ivakaraitaki eda na sega ni vakarokorokotaka na kuila.\nNa ivalavala kaukaua e vakavuna e levu tale na leqa. Eda waraki Jiova me vakaotia vakadua na leqa ni vuravura qo.\nJoni 13:34, 35; 1 Joni 3:10-12\nSe mani vanua cava era cavutu mai kina na tacida, nodra yavusa se isususu, eda mataveitacini kece. Eda na sega ni veivala.\n2 ERA “SEGA NI VAKAVURAVURA” NA LOTU VAKARISITO\n“Eratou sega ni vakavuravura me vaka ga na noqu sega ni vakavuravura.”—Joni 17:16\nNa cava meda yawaka kina na vuravura i Setani?\n1 Joni 5:19\n“Na vuravura” e dusi ira na sega ni kila na Kalou, e vakamuai ira tale ga na kena iliuliu o Setani.\nEda vinakata me okati keda o Jiova meda nona itokani. Eda vakatotomuri Jiova kei Jisu ena noda rai, ivosavosa, kei na itovo.\n3 ERA VAKANADAKUYA NA LOTU VAKARISITO NA RAI NI VURAVURA\n“Ena ka kece mo qarauna, mo taqomaka na lomamu.”—Vosa Vakaibalebale 4:23\nNa cava na ibalebale ni noda vorata na rai ni vuravura i Setani?\nEfeso 2:2; 1 Joni 2:16\nO Setani e daunanumi koya ga, e dokadoka, qai dauveivorati. E vinakata meda vakabauta ni sega ni bibi meda talairawarawa vua na Kalou.\n1 Korinica 10:31\nEda na vakaraitaka nida sega ni vakavuravura ena ka eda tukuna se cakava. Me laurai qo ena ka e vauca noda bula.\n1 Korinica 2:12; 1 Joni 4:4\nMeda vorata na rai ni vuravura i Setani, bibi meda kabiti Jiova da qai vakatawana noda vakasama ena veika me baleti koya.\n4 SEGA NI VEIVAKACEGUI DINA SE VEITAQOMAKI NA ILAVO\n“Ke levu mada ga na ka e tu vua e dua, ena sega ni vakatau na nona bula ena veika e taukena.”—Luke 12:15\nNa cava ena vukei keda meda raica na iyau me vakataki Jiova?\nCakacaka 20:35; 1 Timoci 6:9, 10\nE vinakata o Setani meda vakabauta ni na vakamarautaki keda na lasa kei na vutuniyau. Ia e vakavulica o Jisu ni rawati na marau ni vinaka noda veiwekani kei na Kalou kei na noda solika.\nMaciu 6:31, 32; Marika 12:30, 31; Luke 21:34-36\nNida vakabibitaka noda qaravi Jiova, ena vakainaki noda bula. Eda na marau qai vakila na vakacegu.\nYalodina ni Tokona Duadua ga na Matanitu ni Kalou\nE tawanamaki na kena tilomi na “uciwai” ni veitusaqati vei ira na iVakadinadina i Jiova nira tawaveitovaki.\niMeli iMeli Kua ni Vakavuravura


Tavuto na Right Whale\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nE dua na mataqali tavuto na southern right (yacana vakasaenisi na Eubalaena australis). Ena itekitekivu ni Julai ena veiyabaki era dau basika ena baravi ni ceva kei Santa Catarina, e Brazil. Era gole sara mai vakayawa ena vica vata na maile mai na vanua batabata ena vualiku ni wasawasa na Antarctic, mera mai vakasucu ra qai susuga na luvedra ena vanua mamatia. Dau vica vata na vula nodra marau na tiko e kea kei ira na saravanua nira vakasaravi ira tiko na tina ni tavuto kei na luvedra nira vakacegu se veiqitori toka e wai! *\nManumanu Vakaitamera Dau Soli Vukivuki\nE rawa ni 16 na mita na kena balavu e dua na tavuto yalewa, me vaka e dua na basi vakaitamera, kena bi e rawa ni tiko sara ena 80 na tani! Dau roka loaloa vakalevu, so na gauna e tavutonotono vulavula na ketena. Na levu ni nona qavokavoka e dua na ikava ni yagona taucoko. E balavu qai raba na gusuna. E sega nona tukitukitoa me vakataki ira na vo ni tavuto. Ni qalo ena vakamalumutaka na buina, me sabi cake qai sabi sobu, sega ni vakababa me vaka era dau cakava na ika. Ena yavalata na nona ivocevoce ke via veisautaka na vanua e qalova. E va qori na ka e dau cakava na waqavuka.\nEra manumanu ni wai lelevu, ia era rawa ni vakamalumutaka na yagodra qai totoka dina nodra dau soli vukivuki. O rawa ni raica nira biuta mai cake na buidra me dua toka na gauna balavu; e rawa ni tubu cake sara na buidra qai sabica vakaukaua na dela ni wai; rawa ni laurai tale ga mai vakayawa na nodra lade cake ra qai bitalaki ira sobu tale.\nDuatani na Kena iRairai\nEra tubu yavokita na ulu ni tavuto eso na ka e vaka na irairai ni vatu varovaroa lalai, era roka dromodromo se vulavula, so tale ga na manumanu lailai era kakabi tu kina, e yacadra vakasaenisi na cyamid. E kaya o Karina Groch, na kodineita ni isoqosoqo e vakadikevi ira na tavuto na Brazilian Right Whale Project: “Era vakatakilai yadudua sara ga na tavuto ena ka e tutubu tu qori vei ira, me vaka ga noda kilai ena mawe ni qaqalo ni ligada. Na gauna era yaco mai kina e matasawa e dau tabaki na ka era tutubu tu qori oti qai maroroi ena dua na ivola mera kilai tiko kina.”\nEra kaya na dau dikeva na veika bula ni dredre me kilai na nodra yabaki ni bula nira sa mate, ni sega tu na batidra. Era kaya nira rawa ni bula me yacova na yabaki 65. *\niValavala ni Kana\nEra dau kana manumanu qasi lalai ni waitui na tavuto qo. E tubu tiko ena galegaledra ruarua e cake na ka e vaka na se ni ika, era dau vakayagataka mera tagava kina na kedra. Nira qalo tiko era na dalaga me curu i gusudra na wai kei na manumanu lalai qori, ia era na buraka laivi ga na wai. Era na qai kumuna na kedra ena ka e tubu tiko e galegaledra. Ena loma ga ni dua na siga e rawa ni soqona e dua na tavuto qo e rua na tani na manumanu qasi lalai.\nEna vulaikatakata (Janueri/Feperueri) era dau lai kana na tavuto qo ena Wasawasa na Antarctic, me levu kina na uro e yagodra. Dau yaga na uro vavaku qo me vakatakatai ira nira tiko ena wai batabata, era bula tale ga kina nira toki tiko ena dua tale na vanua.\nCava e Yacana Kina na Southern Right?\nMe tekivu mai na ika18 ni senitiuri era vakasasataki vakalevu na tavuto qo ena yasayasa mai na Ceva ni noda vuravura. E tukuni ni donu vinaka na nona vakasasataki qai veiganiti na yacana me southern right. Na vuna? E dau berabera nodra qalo, rawarawa kina nodra tobo, vei ira mada ga na waqa kau malumalumu e toka ga kina e dua na isua ni tavuto. Nira sa mate tale ga, era dau vude ena levu ni uro e tu e yagodra. E rawarawa gona mera yarataki ga e matasawa.\nEna gauna qori e dau volitaki sara vakalevu na kena uro kei na ka e tubu tiko e galegalena e vaka na se ni ika. E dau yaga me waiwai ni cina na kena uro se vakawaiwaitaki kina eso tale na ka. Ia na ka e kau tani mai galegalena e dau vakayagataki me cula kina eso na mataqali isulu, tali kina na imoku ni ose, buli tale ga kina na sui ni iviu. Na kena mada ga e kune ena dua ga na tavuto e rawa ni saumi kina e dua taucoko na matailakolako!\nEna itekitekivu ni ika20 ni senitiuri sa lailai na iwiliwili ni tavuto qo nira dau vakasasataki vakalevu. Toso na gauna sa sega ni vakatarai me volitaki. A sogo na iotioti ni siteseni era dau kau kina na tavuto mai Brazil ena 1973. Eso na kena mataqali era sa sagai tiko mera taqomaki ia eso tale e se rivarivabitaki tiko ga nodra bula.\nNa mataqali tavuto qo na right whale e ivakaraitaki ni ibulibuli vakasakiti kei na veimataqali ka bula era sa tu e vuravura. E vakadinadinataka ga na vuku kei na kaukaua i koya e buli ira, na Dauveibuli Levu, na Kalou o Jiova.—Same 148:7.\n^ para. 2 Era susugi tale ga ena so na vanua me vaka na matasawa mai Argentina, Ositerelia, Sauca Aferika, Uruguay, kei na vica na yanuyanu e Okaladi.\n^ para. 8 Era dikeva rawa na saenitisi e tolu na kena mataqali era kilai mera tavuto na right whale. Na kena era vakatokai mera Eubalaena australis, era kune ena yasayasa ni Ceva kei vuravura, kune tale ga mai na Vualiku na Eubalaena glacialis kei na Eubalaena japonica.


Ko ira era soqoni tiko ena yaca ni Turaga ko Jisu\nKo cei ko ira oqo?\nEra vinaka beka li mai vei ira tale na vei soqosoqo lotu eso ko ira oqo?\nA cava era sega ni vakatokayacataki kina ena dua na yaca ko ira oqo?\nNa i vakavuvuli cava era taurivaka tiko?\nNa cava na vuna mo biuta kina veisoqosoqo lotu Seja ni vakaivolatabu?\nE sega beka li ni dua tale nai vakavuvuli vou oqo?\nNa cava e gadreva na Kalou vei keda?\nGauna cava sara ka sa bula voli mai kina na lotu?\nNa cava e dau vakayacori ena nodra gauna ni soqoni?\nEna sega beka na veisei ena kedra maliwa?\nNa cava na nomu vakatulewa ena veika oqo?\nKo Jisu Karisito na Luve ni Kalou bula e a sa solia tu e dua na vosa ni yalayala ena Maciu 18 tikina e 20, ka vaka koto oqo, "Ia e na tikina sa soqoni vata kina e lewe rua, se lewe tolu, e na yacaqu, au sa tiko kina ena kedratou maliwa."\nNa vosa ni yalayala oya e sa kena i balebale ni ko Jisu vakataki koya ena usutu ni nodra vakasoqoni vata nai tokani i Karisito.\nKo Jisu vakataki koya e sa nai lutua ni veika kecega eda cakava se levu se lalai? Ia, e dua na ka vakaloloma ni sa sega ni vakakina ena gauna edaidai. Ia era tiko nai tokani i Karisito e ra taurivaka ka soqoni duadua ga ena yaca ni Turaga ko Jisu. Era dau vakayagataka nai vakayakavi ni Turaga ena vei matai ni Siga ni Wiki (Siga Tabu). Era dau vakasoqoni vata vakawasoma me ra masumasu ka me ra qarava matua na nodrai vakavuvuli nai apositolo ena kena i valavala ga ka tauyavutaki taumada kina na lotu ni Turaga (Cakacaka 2:42)\nKo ira oqo era vakadinadinataka ni ra sa tamata i valavala ca sara ena mata ni Kalou savasava. Era vakabauta ni sai Jisu Karisito ga, e colata na nodra i valavala ca ena yagona e na kauvelatai (1Pita 2 tikina 24). Era vakadinadinataka ni ra tamata i valavala ca ka ra sa vakatusa ena mata ni Kalou bula, ka ra sa vakabauta ni sa yalodina ka yaladodonu ko koya me bokoca na nodrai valavala ca, ka vakasavasavataki ira mai na ka kecega sa sega ni dodonu (1Joni 1 tikina 9). Ena nodra ciqomi Jisu ki na nodra bula, sa solia vei ira ko Koya me ra yaco rawa me ra luve ni Kalou, vei ira sa vakabauta na yacana (Joni 1 tikina e 12 kei na 13). Ena yago i Jisu Karisito ni sa cabori vakadua, sa yaco kina me ra vakasavasavataki ena vuku ni nona loloma. (1Periu 10 tikina 10).\nO ira era vakabulai walega e na loloma ni Kalou (grace), o koya ka sereki ira, maroroi ira ka rawa ni ra na vakararavi tiko kina ena veigauna eso era na malumalumu kina vakayalo.\nEra kila tiko ni tamata makawa kei na kenai tovo vakayago e sa bula tikoga ka sa bibi me ra na vakamatea tiko ena veigauna kece. Kevaka e sega, e na rawa ni rogoca kina na yaca ni Turaga. Sa rui vinaka na Kalou ni sa rawa ni vakavouia na tamata makawa ki na dua na tamata vou, o koya e dodonu me na kune tiko kina na bula dina va-kalou (Efeso 2 tikina 10). E usutu ni nodra bula ena veisiga me ra veilomani, ka sa ka e bibi vei ira na duavata me vaka ni ra sa veitiki ni yago i Karisito. Na veitokani va-karisito vakaoqo e sa sega soti ni kune e na gauna edaidai ena vuku ni veivakavuvuli cala eso vaka-tamata ka sa tu ena gauna edaidai (1Timoci 4 tikina 1).\nNai Vola Tabu e vakawabokotaka na tatawasewase kei na veiletitaki ni lotu, "Dou sa sega li ni vakayago, ni sa kaya tiko e dua, Oi au nei Paula; ka dua tani, Oi au sa nei Apolosa? Ia, ko cei ko Apolosa? Se ko cei ko Paula? Ai talatala walega, dou sa vakabauta ena vukudrau.?" (1Koronica 3 tikina 4 kei 5).\n"Ia mai Anitioki era sa vakatokai mada eliu ko ira sa lotu mei tokani i Karisito" (Cakacaka 11 tikina 26).\nEna vuku ni vakaro ni Vola Tabu, era vinakata me ra sa tokara saraga na yaca i Karisito ka me kakua ni vakayacani ki na dua na tamata, i tikotiko se i yaca buli vakaitaukei. Na tatawasewase kei na veiletitaki ni lotu e sega ni a vakatavuvulitaka ko Jisu Karisito. Na veilomani kei na duavata sa usutu ni nona sasaga vei keda.\nE nodra takete me ra muria na veivakavuvuli eso ka sa dusimaka oti koto na i Vosa ni Kalou. (E sega tale ni dua nai voladusidusi e ra muria, nai Vola Tabu ga). Era sa rai vakatabakidua saraga ki nai Vola Tabu. Ni sai koya oqo nai vola dusidusi ni Kalou vei keda, ka sa ceguva oti ka vakalougatataka talega na Kalou me rauti keda saraga vakavinaka.\n"Sai koya na Kalou sa vakavuna nai Vola Tabu kecega, a sa yaga oqo mei vakavuvuli, me vunauca na ca, me ia kina na vakadodonutaki, me ia kina na vakavuvuli e na ka e dodonu" (2Timoci 3 tikina 16).\nE ra vakabauta ni ko Jisu Karisito e luve ni Kalou bula, kunekunetaki mai vua na Yalo Tabu, ka qai sucu mai vua na marama ko Meri. E a vakararawataki, mate, ka qai tucake tale mai na mate, ka sa dabe tiko ena gauna oqo ena liga i matau ni Kalou bula.\nNa cava na usutu tudei ni nodra sasaga?\nE nodra sasaga me ra vakadamurimuria na i vakavuvuli ka sa dusimaka oti koto nai Vola Tabu.\nEna vuku gona ni ka oqo, e vuqa vaka vuqa na tamata era sa biuta na vei mata lotu kilai eso baleta ni sa sega vi vakarokorokotaki kina na lewa ni Turaga kei na Yalo Tabu. Nai dusidusi mai na i Vola Tabu era raica nai tokani i Karisito ni tamata vakabauta dina kece sara era sa vakatokai mera bete ka sa rawa ni ra cakava talega na cakacaka vakai talatala.\nO ira kece era sa sucu vou - o ira nai tokani i Karisito - era sa veivatu bula, ka ra sa tara cake me ra vale vakayalo, me matabete yalosavasava, me ra cabora kina nai madrali vakayalo - sa vinaka vua na Kalou ena vuku i Jisu Karisito (1Pita 2 tikina 5).\nBaleta na Kalou e sega ni taleitaka me veiwakivata na rarama kei na butobuto se tamata vakabauta kei na tamata tawa vakabauta. E kaya vakaoqo na i Apositolo ko Paula "Dou kakua ni veitokani vata vakatani kei ira era sa sega ni vakabauta: sa veitokani vakaevei na yalododonu kei na tawa-yalododonu? Se rau sa veiwekani vakaevei na rarama kei na butobuto" (2Koronica 6 tikina 14 kei 15).\nKevaka erau na veitokani na tamata vakabauta kei ira sa vesuki tu enai valavala ca, se veitokani kei ira sa taurivaka ka vakatavuvulitaka cala tiko na veika me baleta na loma ni Kalou, era na sega ni rawa ni na vakarokorokotaka na Kalou, me vaka e nakita o keya.\nKoya gona e kaya kina na Kalou "Ia na yavu dei ni Kalou sa tu ga, ia sa vakaoqo na vosa sa volai kina, sa Kilai ira na nona tamata na Turaga: ka, Me ra lako tani mai nai valavala ca ko ira yadua era sa cavuta na yaca i Karisito" (2Timoci 2 tikina 19).\nNai vola Tabu e tukuna vakamatata ni soqosoqo se mata i lawalawa sega ni va-kalou ko ira era muria na i vakavuvuli ni dua na tamata se me ra laveta cake na bula ni tamata ka tekivutaka nai lawalawa oya (Cakacaka 5 tikina 17; wase 15 tikina 5; Taito 3 tikina 9, 10 kei 11; 1Koronica 3 tikina 3, 4 kei na 21).\nIa nai tokani dina i Karisito ena sega tale ni qai tauyavutaka tale e dua na yavu vou se i soqosoqo vou. Baleta kevaka me da rai lesu ga ki nai Vola Tabu ka vakatavuvukitaka na nodrai vakavuvuli nai Apositolo ena gauna ka tauyavutaki taumada kina na lotu, ka me kakua ni da riba tani mai kina, ke a sega ni levu tu na tatawasewase me vaka sa laurai tu ena gauna edaidai.\nKo ira nai tokani Karisito oqo era via taqomaka walega na duavata vakai Vola Tabu kei na veivinakati (Efeso 4 tikina 3). Kevaka eda na via taqomaka na lomavata kei na duavata ka vinakata na Kalou, sa dodonu me da rai lesu ga ki nai Vola Tabu ni vanua oqo ena kune duadua kina na loma ni Kalou vei keda.\nMe da duavata se dua bauga. E da wilika ni ko ira nai tokani i Karisito taumada era "qarava matua na nodrai vakavuvuli nai Apositolo kei na veilomani, kei na dovi madrai, kei na masumasu" (Cakacaka 2 tikina 42). E kaya talega nai Vola Tabu me baleta na duavata oqo ni "sa dua bauga na yago, dua na Yalo Tabu, dua nai nuinui, dua na veipapitaisotaki, dua bauga na Kalou na Tamada o koya sa lewa na ka kecega (Efeso 4 tikina 4 kina 6).\nSa vakarautaka e dua na yago na Kalou me da semai ka me da veitiki ni yago oya. Ia me na kakua ni tawase na yago oya (1Koronica 12 tikina 24 kei na 25).\n"Ia kau sa vakamasuti kemudou, na veiwekani, e na yaca ni noda Turaga ko Jisu Karisito, mo dou tauvata kecega e na vosa, ia me kakua vei kemudou na veisei, mo dou veivinakati sara ni dou sa lomavata ka lewa vata" (1Koronica 1 tikina 10).\n. me ra dua bau kecega. (Joni 17 tikina 21).\nKo Jisu a kaya vei Pita ". Au na tara na noqui soqosoqo lewe ni lotu . (Maciu 16 tikina 18). Na mala ni vosa oya nei Jisu e vakaraitaka ni soqosoqo lotu a sa bera ni tauyavutaki. Na yavu ni soqosoqo lotu nei Karisito eratou a vakotora ko iratou nai Apositolo kei ira na parofita ni veiyalayalati vou (Efeso 2 tikina 19-20). Nai soqosoqo lotu talega oqo e sa na nona i tikotiko na Kalou ena vuravura oqo.\nE kaya ko Paula ki nai soqosoqo lewe ni lotu mai Koronica "Ni sa sega ni rawata e dua na tamata me viritaka na yavu tani, ko ya ga sa viritaki tu, ko Jisu Karisito ga" (1Koronica 3 tikina 11).\nNa tauyavutaki ni soqosoqo lotu nei Karisito e vakatakilakilataki ena kena a sovaraki mai na Yalo Tabu ena siga ni Penitiko ka volai koto ena Cakacaka wase 2. Na Yalo Tabu e tiko voli ena maliwa ni soqosoqo lotu ka vakatokai talega me vale ni Kalou (1Koronica 3 tikina 16).\nNai tokani Karisito era vakabauta ka vakararavi vakatabakidua ga ki na vosa ni yalayala ni Turaga ko Jisu ena nona a kaya "ni na tiko vakaidina ena kedra maliwa era na soqoni ena vuku ni yacana" (Maciu 18 tikina 20). Keimami sega ni vakaliuca vakadua na tamata se dua me vakatokai mei talatala (clergy) ena gauna ni neimami soqoni.\nKevaka sa dina na vosa ni 1Periu 2 tikina 12, sa kena i balebale ni sa sega tale ni dua nai liuliu e gadrevi. E na Veiyalayalati Vou, e sega ni kune kina ni dodonu me digitaki e dua na tamata me nona vakatabakidua na vakatulewa ena gauna ni soqoni, se me da kaya ni taukena kece ko koya nai solisoli ni Yalo Tabu. Ena lotu taumada, vei ira era soli ira vakatabakidua tu ki na cakacaka ni lotu, era i talai walega ni Kalou ka ra liga ni nona cakacaka. Ia ka sega ga ni laurai me ra uasivi cake mai vei ira na vo ni tokani Karisito. Na vakasama ni nodra sa laveti cake ka raici cake ko ira nai talatala me vaka e laurai tu e gauna edaiedai e a sega ni vakatavuvulitaka nai Vola Tabu.\nKi nai soqosoqo lewe ni lotu, e kaya ko Paula, "ni dou sa soqoni vata, dou sa dui taura yadua na sere, ai vakavuvuli ai vakatakilakila, a vosa tani, na lave vosa" (1Koronica 14 tikina 26).\nE da raica ni lesi nai tavi yadua vei ira nai tokani i Karisito ena gauna ni nodra soqoni baleta ni da yago vata kece tiko i Jisu Karisito ka me da veitauriligataka vata kece na kena tarai cake na yago oqo, se soqosoqo lotu.\nEna gauna era sa vakararavi vakatabakidua kina nai tokani i Karisito ki nai vakavuvuli ni Kalou ka me ra qai vakaliuca na Yalo Tabu, eda na raica na totoka, talei, kei na rokovi ni soqoni baleta ni sa vakayacori tiko ena dela ni nona vosa bula. "Ni sa sega ni vu ni veisei na Kalou, sa vu ni vakacegu ga, me vaka sa yaco e nai soqosoqo lotu nei Karisito" (1Koronica 14 tikina 33).\nKevaka eda na vakamuria na loma ni Kalou ka kune ena veiyalayalati vou, e sa na yaco me taucoko na veika kecega ka ra na tuberi talega nai tokani Karisito me ra tamata bula ka tudei ena i vakavuvuli dina ka sa na tarai cake vaka talega kina na yago i Karisito (Efeso 4 tikina 11-12; 1Koronica 14 tikina 29).\nEna veisoqoni kece sara, era dau galu na yalewa ka me ra kakua ni vosa ena gauna ni so-kalou ni sai vakaro ni Vola Tabu oqo vei keimami (1Koronica 14 tikina 34; 1Timoci 2 tikina 11-12).\nKevaka e dua e via lewena, a cava me na cakava?\nO ira nai tokani Karisito oqo era sega ni bulia e dua tani tale nai soqosoqo se yavu vou me rawa ni vakamuri me rawa kina ni qai dua e lewena. Me vaka e kaya vakamatata tu nai Vola Tabu ni soqosoqo lotu e yago vakayalo i Karisito. Sai koya talega na vanua oqo e nodrai tikotiko na luve dina ni Kalou.\n"Me vaka sa dua bauga na yagoda, ka vuqa na tikida, ia ka sa sega ni vakaitavi vata na tikida kecega, sa vaka-kina koi keda, na lewe vuqa, eda sa yago vata ni da sa tu vata kei Karisito, eda sa veitikina vaka talega vakai keda" (Roma 12 tikina 4-5).\n"Me vaka sa dua bauga na yago, ka sa vuqa na kena tikina, ia na tiki ni yago kecega, sa vuqa ga, ka sa dua bauga na yago: sa vaka talega kina na Karisito. Ni da sa papitaisotaki kecega ki na yago e dua bauga e na Yalo Tabu e dua bauga" (1Koronica 12 tikina 12-13).\nNi ko sa talairawarawa ga ki na nona vosa, sa na qai nonai tavi ga na Kalou me vakaikuritaki iko ki na nona i soqosoqo lewe ni lotu (Cakacaka 2 tikina 47).\nKevaka ko na via talairawarawa ena nona vosa bula na Kalou, Ia sa dodonu mo na vakataki ira nai tokani Karisito mai Peria, "ni ra sa uasivi cake vei ira na kai Cesalonaika ni ra sa vakarogoca na vosa ena loma e vinakata sara, a ra sa dauvakasaqaqara e nai Vola Tabu e na veisiga se sa vakakina na vosa oqori se segai?" (Cakacaka 17 tikina 11).\nVakasamataka ka masulaka na vei taro oqo -:\nE vei beka na vanua era soqoni tiko kina nai tokani Karisito oqo? -\nEna vakaraitaka vakaidina vei iko na Kalou kevaka ko sa via muria dina na lomana. E rua na ka oqo mo vakayacora -:\nMo masulaka ena vu-ni yalomu dina mai loma vua na kalou ka mo qai dikeva matua nai Vola Tabu se sa vakakina na veika oqo se segai?\nKe so na veivuke se kerei vakasala, veitaratara ki na veivanua ka voleka vei iko\nTranslated by Sekaia Mara, Nabua, Suva, Fiji Islands\nBible Distributors, Fountain House, Conduit Mews, London, SE18 7AP UK, © 2003 - Used by permission


2 Koronica, chapter 8 of the Fijian Bible - with audio narration\nKeitou vinakata, mo dou kila na veiwekani, me baleta na loloma ni Kalou, sa vakaraitaki vei ira na veisoqosoqo lewe ni lotu mai Masitonia:\n2 Ni ra sa vakatovolei tiko ena ka rarawa sara, sa qai levu ga nodra reki, sa sega ni dua na ka me tu ena levu ni nodra dravudravua, ia sa qai uasivi vakalevu sara na nodra loma soli ena soli ka.\n3 Au sa tu oqo me kena i vakadinadina, ni ra sa solia me vaka na ka era sa rawata, io, sa sega ni taqei rawa na ka era sa solia, ni ra solia ena yalo e marautaka,\n4 Era cikevi keitou matua me keitou ciqoma na i solisoli kei na veitokani ni veiqaravi vei ira era sa lotu.\n5 Sa sega ni vaka walega na ka keitou sa nuitaka, ia era sa cabori ira taumada vua na Turaga, emuri ki vei keitou me vaka na lewa ni Kalou.\n6 Ia keitou sa uqeti Taitusi kina, me vaka ni a tekivuna o koya, me vakaotia vinaka talega na cakacaka loloma oqo vei kemudou.\n7 Ia me vaka sa levu sara vei kemudou na ka kecega â€“ na vakabauta, sa tu na vosa matua, sa tu na kila ka, na gugumatua kecega kei na nomudou loloma vei keitou â€“ dou raica mo dou uasivi talega ena cakacaka loloma oqo.\n8 Au sega ni vosa me vaka na veivakaroti, ia au via raica na kena dina ni nomudou loloma, mai na nodra gugumatua o ira tale eso.\n9 Ni dou sa kila na loloma ni noda Turaga o Jisu Karisito, e dina sa vutuniyau o Koya, ka sa mai dravudravua ena vukumudou, me rawa kina vei kemudou, mo dou vutuniyau mai ena nona dravudravua.\n10 Ena vuku ni ka oqo au sa vakasalataki kemudou kina: E vinaka vei kemudou ni sega ni dou cakava tikoga na ka dou a tekivuna ka dou a gadreva tiko mo dou cakava ena dua na yabaki sa oti;\n11 Ia oqo mo dou qai vakaotia sara, na kena cakacaka; me vaka dou a gumatua ena via cakava, me tini vinaka sara na cakacaka dou sa tekivuna oqo.\n12 Kevaka sa tu vei kemudou na loma e vinakata, sa vinakati me vaka na ka sa tu vua, ka sega ni vaka e sega ni tu vua.\n13 Au sega ni tukuna me ra vagalalataki eso mai nai tavi ka me vakabibitaki kina na nomudou i colacola;\n14 Ia me tautauvata ga, ena gauna oqo na nomudou i yau me sotava na nodra dravudravua, kei na nodra i yau talega mera solia mai me sotava na nomudou dravudravua- me rawa kina ni tautauvata.\n15 Me vaka sa volai, "O koya sa kumuna vakalevu sa sega na ka e vo vua, kei koya sa lailai na ka e kumuna sa sega na ka e yali mai vua."\n16 Ia me vakavinavinakataki na Kalou, o Koya sa vakatubura ena yaloi Taitusi na daunanumi kemudou vakaoqo.\n17 E sega walega ni taura na neitou i vakavuvuli, ia ena nona gumatua ga o koya, sa lako rawa yani kina kivei kemudou ena nona lewa ga.\n18 Keitou sa mani talai koya yani kei na dua na wekada, o koya sa rogo vinaka vei ira kecega na vei soqosoqo lewe ni lotu ena vuku ni tukutuku vinaka,\n19 Sa sega ni koya walega oqo, ia sa digitaki koya o ira na soqosoqo lewe ni lotu me kauta vata kei keitou na ka ni loloma, o koya keitou sa vakatulewataka me vakarokorokotaki tikoga kina na Turaga, ka me vakaraitaki talega kina vei keitou na nomudou yalo rawarawa.\n20 Keitou sa qarauna vinaka; me kua ni dua me beitaki keitou ena vuku ni solisoli loloma levu keitou sa vakatulewataka tiko oqo -\n21 Me keitou solia na veika e vakaTuraga, sega walega ena mata ni Kalou, ena matadra talega na tamata.\n22 Keitou sa talai iratou me ratou lako vata kei na wekada o koya keitou sa raica ni tamata gugumatua ena ka kecega, ia oqo sa levu cake sara na gugumatua baleta na levu ni neitou vakadinati kemudou.\n23 Kevaka e dua e via kila nai tukutuku me baleti Taitusi, o koya na noqu i tokani ka keirau dau cakacaka veivolekati sara ena vukumudou. Kevaka e dua e via kilai rau na rua na wekada, oi rau nai talai mai vei ira nai soqosoqo lotu, nai ukuuku i Karisito.\n24 O koya oqo mo dou vakaraitaka vei iratou oqo kei nai soqosoqo lotu, nai vakadinadina ni nomudou loloma kei na neitou dauvakadokadokai kemudou voli ga.


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Albanian Sign Language American Sign Language Amharic Argentinean Sign Language Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Batak (Karo) Batak (Toba) Belgian French Sign Language Bicol Bislama Bolivian Sign Language Brazilian Sign Language British Sign Language Cambodian Catalan Cebuano Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Colombian Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Croatian Sign Language Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Danish Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Flemish Sign Language French French Sign Language Ga Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hiri Motu Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Sign Language Isoko Israeli Sign Language Italian Italian Sign Language Jamaican Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kenyan Sign Language Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kiribati Kongo Korean Korean Sign Language Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Madagascar Sign Language Malagasy Malay Malayalam Malaysian Sign Language Marathi Maya Melanesian Sign Language Mexican Sign Language Mozambican Sign Language Myanmar Myanmar Sign Language Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Nepali New Zealand Sign Language Nias Nicaraguan Sign Language Nigerian Sign Language Norwegian Nzema Oromo Otetela Panamanian Sign Language Pangasinan Paraguayan Sign Language Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Punjabi (Roman) Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Salvadoran Sign Language Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Silozi Slovak Slovak Sign Language Slovenian Slovenian Sign Language South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Tagalog Tahitian Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Uruguayan Sign Language Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Vietnamese Sign Language Waray-Waray Xhosa Yoruba Zambian Sign Language Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nE volai taumada na iVolatabu ena vosa makawa vakaIperiu, vakaArame, kei na vosa vaKirisi. Nikua e vakarautaki taucoko se vakatikina ena sivia na 3,000 na vosa. Levu era wilika na iVolatabu era sega ni kila na vosa taumada e volai kina, era na qai kila nira wilika e dua na kena ivakadewa. Na yavu cava me muri ni vakadewataki na iVolatabu, e muri vakacava qo ena kena vakadewataki na Vakadewa ni Vuravura Vou?\nO koya e vakadewa e rawa ni vakadewataka yadua na vosa taumada ena so na vanua, ia me vakasamataki vakavinaka qo.\nEna Roma 12:11 e volai kina e dua na matavosa vaKirisi, ni vakadewataki vakadodonu e kena ibalebale “me buebue na yalo.” Ia e sega ni vakavotuya na kena ibalebale e tiko ena vakavalagi, e vakadewataki gona ena iVolatabu qo me “uqeti kemuni ga na yalo tabu.”\nEna iVunau rogo nei Jisu ena Ulunivanua e tukuna kina e dua na matavosa e dau vakadewataki me “Sa kalougata ko ira sa yalomalumalumu.” (Maciu 5:3, Ai Volatabu) Ia ena levu na vosa, e buawa ni vakadewataki vakadodonu na matavosa qo. Ena so na gauna ni vakadewataki na vosa yadua, “ko ira sa yalomalumalumu” e rawa ni kena ibalebale ni sega ni tu vinaka nodra vakasama, se ra sega ni bulabula, era gogo. Ia e vakavulici ira na lewenivanua o Jisu ni vakatau nodra marau nira muria na veidusimaki ni Kalou, sega ni nodra vakaceguya na ka era gadreva vakayago. (Luke 6:20) Na matavosa me vaka “o ira na kauaitaka nodra bula vakayalo” se “o ira na kila ni bibi me dusimaki ira na Kalou” e dusia na ibalebale donu ni matavosa taumada.—Maciu 5:3; The New Testament in Modern English.\nEna levu na tikinivolatabu, na vosa vakaIperiu e vakadewataki me “vuvu” e salavata kei na ibalebale ni vosa vakavalagi, oya na nona cudruvaka e dua ni sega ni dina e dua erau veivolekati, se vuvutaka na ka era taukena eso. (Vosa Vakaibalebale 6:34; Aisea 11:13) Ia na vosa vakaIperiu vata ga qori e dusia tale ga na ka vinaka. Me kena ivakaraitaki, e rawa ni vakadewataki me “yalogu” i Jiova se nona gumatua me taqomaki ira nona dauveiqaravi, se ni vinakata “me qaravi duadua ga.” (Lako Yani 34:14; 2 Tui 19:31; Isikeli 5:13; Sakaraia 8:2) Rawa tale ga ni dusia nodra “yalogu” na dauveiqaravi yalodina ni Kalou kei na nodra sokalou, se nira ‘sega ni vakalaiva na itovo veibeci’ me caka vua.—Same 69:9; 119:139; Tiko Voli Mai na Lekutu 25:11.\nNa vosa vakaIperiu na yadh e dau vakadewataki me “liga.” Ia ni vakatau ena ka e vakamacalataki tiko e rawa ni vakadewataki me “lewa,” “lomasoli,” “kaukaua,” kei na so tale\nNa vosa vakaIperiu e dau vakaibalebale ina liga ni tamata e levu tu na kena ibalebale. Ni vakatau ena ka e vakamacalataki tiko, e rawa ni vakadewataki me “lewa,” “lomasoli,” se “kaukaua.” (2 Samuela 8:3; 1 Tui 10:13; Vosa Vakaibalebale 18:21) E 40 vakacaca na ivakadewa ni vosa qo ena iVolatabu vakavalagi na Vakadewa ni Vuravura Vou.\nNi vakasamataki na tikina qo, e levu na ka e vauci ena vakadewa iVolatabu, e sega ni vakadewataki na vosa taumada ina dua ga na vosa ena gauna kece e basika kina. Me lewa vinaka o koya e vakadewa na vosa e digia me vakavotuya vinaka na vakasama ena vosa taumada. E vinakati tale ga me tuvana vinaka na iyatuvosa me muria na lawa ni vosa e vakadewa kina, me rawarawa na wilika.\nIa me kua ni sivia tale na kena vakamacalataki na ka e vakadewataki. Na daunivakadewa e vakalekalekataka nona vakadewa ni iVolatabu me salavata kei na ka ga e nanuma e rawa ni vakadewataka cala na kena ibalebale. Ena sala cava? O koya e vakadewa e rawa ni biuta nona vakasama me baleta na ka e nanuma ni ibalebale ni vosa taumada, se vakalutuka eso na tikina bibi e tiko ena vosa taumada. De rawarawa ni wiliki na iVolatabu e vakadewataki vakalekaleka, ia ena so na gauna ena dredre ni kila o koya e wiliwili na itukutuku dina.\nMe vakasamataka tale ga o koya e vakadewa ni volai na iVolatabu ena vosa rawarawa, nodra vosa ni veisiga na lewenivanua, me vakataki ira na dauteitei, na ivakatawanisipi, kei ira na dauqoli. (Niemaia 8:8, 12; Cakacaka 4:13) O koya gona, na ivakadewa vinaka ni iVolatabu e matata na kena itukutuku vei ira na lewenivanua yalomalumalumu, se mani vakacava nodra isususu. E vakayagataki vakalevu na vosa e matata, e kilai levu, e kilai rawarawa tale ga, sega so na vosa e vakavudua nodra vakayagataka na lewenivanua.\nLevu na dauvakadewa iVolatabu era bokoca vakatawadodonu na yaca ni Kalou o Jiova ena levu na ivakadewa ni gauna qo, ia e volai na yaca qori ena ivolavivigi makawa ni iVolatabu. (Raica na iKuri A4.) E levu na vakadewa e sosomitaka na yaca qori ena icavuti, me vaka “Turaga,” eso mada ga era saga me kua ni kilai ni tiko na yaca ni Kalou. Me kena ivakaraitaki, ena so na vakadewa, e volai na masu nei Jisu ena Joni 17:26: “Au vakatakilai kemuni vei iratou,” kei na Joni 17:6, “Au vakatakilai kemuni vei iratou oni solia vei au.” Ia na vakadewa donu ni masu nei Jisu me va qo: “Au sa vakatakila vei ratou na yacamuni” kei na “Au sa vakatakila na yacamuni vei ratou oni solia vei au.”\nE volai ena ivakamacala taumada ni imatai ni iVolatabu vakavalagi ni Vakadewa ni Vuravura Vou: “Keitou sega ni vakadewataka vakalekaleka na iVolatabu. Neitou sasaga me vakadewataki vakavoleka na vosa taumada ke rogo matau ena vosa vakavalagi ni gauna qo, ia me kua ni lai buawa kina na vakasama e vakavotui.” E saga gona na Komiti ni Vakadewa iVolatabu na Vuravura Vou me lewa vinaka nona vakayagataka na vosa kei na matavosa e vakadewataka donu na vosa taumada, ia e sega ni vakayagataka na vosa ena dredre me wiliki se buawa kina na vakasama e sagai me vakavotui. Io, ena rawarawa ni wiliki na iVolatabu qai nuidei o koya e wilika ni vakadewataki donu na itukutuku e uqeta na Kalou.—1 Cesalonaika 2:13.\niMeli iMeli Yavu ni Vakadewa iVolatabu\nnwt t. 1718-1721


O Rawa ni Nona iTokani na Kalou | Toro Voleka\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Aymara Baoule Bengali Bicol Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitumbuka Chiyao Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Luo Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Niuean Norwegian Oromo Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Rarotongan Romanian Russian Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tamil Telugu Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Twi Ukrainian Umbundu Uruund Venda Vietnamese Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nE Rawa Beka Mo ‘Toro Voleka Vua na Kalou’?\n1, 2. (a) Cava era na sega ni vakasamataka rawa e levu? Ia na cava e vakaraitaka vakamatata na iVolatabu? (b) A veivolekati sara kei na Kalou o Eparama, ena vuku ni cava?\nVAKACAVA ke tukuna o koya e bulia na lomalagi kei na vuravura me baleti iko, “Qo na noqu itokani”? Levu era na sega mada ga ni vakasamataka rawa na taro oqo. Baleta nira sega ni vakabauta ni rawa ni vosa tu mai vaka oya na Kalou, sa qai yawa sara me tukuni ni dua na tamata wale e nona itokani! Ia, na iVolatabu e vakaraitaka vakamatata vei keda ni rawa dina nida veivolekati kei na Kalou o Jiova.\n2 O Eparama e dua a veivolekati sara kei na Kalou. A vakatokai koya na peteriaki oya o Jiova me ‘nona itokani.’ Io, erau a veitokani dina sara ga o Jiova kei Eparama. A itokani vinaka i Jiova o Eparama baleta ni “vakabauta na Kalou.” (Jemesa 2:23, VV) Nikua tale ga, o Jiova e dau “marautaki” ira era qaravi koya baleta nira lomani koya. (Vakarua 10:15) E veivakauqeti na nona Vosa: “Toro voleka yani vua na Kalou, ka na toro voleka mai vei kemudou ko koya.” (Jemesa 4:8) Eda raica ena veivosa oqo na veisureti kei na yalayala.\n3. Na cava e sureti keda kina o Jiova? Na vosa ni yalayala cava e salavata mai?\n3 E sureti keda o Jiova meda toro voleka yani vua. E tu vakarau o koya, e vinakata tale ga me ciqomi keda meda nona itokani. Ia, e yalataka ni kevaka eda vakaliuliu meda toro yani vua, ena qai toro voleka mai vei keda o koya. Sa na qai vakatakila vei keda e dua na ka talei sara—“na nona vosa vuni.” (Vosa Vakaibalebale 3:32) Nona vakatakila vei keda nona “vosa vuni” oqo e vakaraitaka ni sa okati keda meda nona itokani dredre, nira dau wasea ga na vosa vuni o ira era veitokani dredre sara.\n4. O na vakamacalataka vakacava e dua nomu itokani dredre? Ena sala cava e vaka sara ga kina na itokani dredre o Jiova vei ira na toro voleka vua?\n4 E tiko beka e dua nomu itokani dredre o dau talaucaka vua na lomamu? Oqo na itokani e kauaitaki iko dina. O nuitaki koya ni dau dina tu ga vei iko e veigauna. Ni o marau, e marau tale ga o koya. Ni o rarawa, e lomani iko o koya, e tu vakarau me rogoci iko. Ni sega mada ga ni dua e kauaitaki iko, o koya duadua e dau tu e yasamu. Ni o toro voleka tale ga vua na Kalou, e sa nomu iTokani tiko e dua e dokai iko dina, e dau nanumi iko, e kila vinaka na kemu ituvaki. (Same 103:14; 1 Pita 5:7) O talaucaka vua na lomamu ni o kila ni dau dina o koya vei ira era dina vua. (Same 31:5) Ia, e rawa wale ga nida itokani ni Kalou ni sa dolava na kena sala o Jiova.\nSa Dolava na Sala o Jiova\n5. Na cava e cakava o Jiova me rawa kina nida toro voleka vua?\n5 Ena keda ituvaki ivalavala ca, sa na sega tu ga ni rawa nida toro voleka vua na Kalou. (Same 5:4) Ia, me vaka e vola na yapositolo o Paula, “sa vakaraitaka vei keda na Kalou na levu ni nona lomani keda; ka ni da sa ia tiko ga na i valavala ca sa mai mate na Karisito e na vukuda.” (Roma 5:8, VV) Io, a vakarautaki Jisu o Jiova “me solia na nona bula me kedrai voli e lewe vuqa.” (Maciu 20:28) Na noda vakabauta na isoro ni veivoli oqori nei Jisu ena qai rawa kina meda toro voleka vua na Kalou. Me vaka ni Kalou e “taumada na nona loloma vei keda,” sa kotora na yavu me vakarawarawataka noda veitokani kei koya.—1 Joni 4:19.\n6, 7. (a) Eda kila vakacava ni o Jiova e sega ni Kalou vuni se Kalou tawakilai? (b) Sala cava e sa vakatakilai koya kina o Jiova?\n6 E sega ni yala wale ga e kea o Jiova: E sa vakatakilai koya vei keda. Na nodrau veivolekati e dua na veitokani e yavutaki ena nodrau veikilai vinaka, na veikilai itovo kei na veikilai yalo. E sega gona ni rawa nida toro voleka vei Jiova ke Kalou vuni o koya, se Kalou tawakilai. Ia, o Jiova e sega sara ga ni dau vunitaki koya, e vinakata meda kilai koya. (Aisea 45:19) Kena ikuri, e vakatakilai koya vei keda kece, vei ira sara mada ga era dau beci, ra qai okati mera tamata lolovira.—Maciu 11:25.\nSa vakatakilai koya o Jiova ena veika e bulia vaka kina ena nona Vosa volai\n7 E vakaraitaki koya vakacava vei keda o Jiova? Na ka e bulia e vakatakila e levu na ka me baleti koya—nona kaukaua levu, titobu ni nona vuku, levu ni nona loloma. (Roma 1:20) Ia, e sega ni vakatakilai koya wale ga o Jiova ena ka e bulia. Ni sega ni Kalou vunivuni, e vakatakilai koya tale ga ena nona raica me volai na ka e baleti koya ena nona Vosa, na iVolatabu.\nRaica ‘na Vinaka i Jiova’\n8. Na cava eda kaya kina ni iVolatabu sara mada ga e sa ivakaraitaki ni nona lomani keda o Jiova?\n8 Na iVolatabu sara mada ga e sa ivakaraitaki ni nona lomani keda o Jiova. Ena nona Vosa, e vakatakilai koya ena kena ibiubiu e rawarawa meda taura—e vakadinadinataka oqo ni lomani keda, e vinakata meda kilai koya, meda lomani koya tale ga. Na veika eda wilika ena ivola talei oqo eda raica rawa kina ‘na vinaka i Jiova,’ e uqeti keda tale ga meda via toro voleka vua. (Same 102:21) Meda raica sara mada oqo e so na ka totoka me baleti Jiova e vakatakilai ena nona Vosa.\n9. Na cava e so na tikinivolatabu e tukuni sara ga kina vakadodonu na veika e baleti koya na Kalou?\n9 E levu na vanua ena iVolatabu e vakaraitaki sara ga kina vakadodonu na veika e kilai tani kina na Kalou. Raica e so na kena ivakaraitaki oqo. “Sa vinakata na ka dodonu ko Jiova.” (Same 37:28) “Sa uasivi ko koya e na kaukauwa.” (Jope 37:23) ‘Sa dodonu ka dina nona ivalavala.’ (Vakatakila 15:3) “Sa vuku na lomana.” (Jope 9:4) E “Kalou, sa yalololoma ka daulomasoli, sa vosovoso vakadede, ka levu na nona yalovinaka kei na dina.” (Lako Yani 34:6) “Sa Turaga dauyalovinaka, ka daulomadonu.” (Same 86:5) Me vaka sa vakaraitaki ena wase sa oti, oqo na kena idivi levu duadua: “Sa loloma na Kalou.” (1 Joni 4:8) Ni o vakasamataka na veika totoka e kilai tani kina na Kalou, sega li ni o na via toro voleka sara ga vua?\nE vukei keda na iVolatabu meda toro voleka vei Jiova\n10, 11. (a) Na cava e okata o Jiova ena nona Vosa me vakarawarawataka noda kila na veika e baleti koya? (b) Na ivakaraitaki cava ena iVolatabu e vakarawarawataka vei keda meda raitayaloyalotaka na nona vakayagataka na Kalou na nona kaukaua?\n10 Me ikuri ni nona tukuni koya vakamatata o Jiova, sa volatukutukutaka tale ga mai ena nona Vosa volai e so na ka a yaco e laurai sara ga kina na nona kaukaua, nona loloma se dua tale na ka e kilai tani kina. Noda vakawilika na veika e cakava ena ituvaki kece oya, sa na qai matata ga kina na veika matailalai tale e so me baleti koya. Ena uqeti keda meda toro voleka vua. Raica mada e dua na kena ivakaraitaki.\n11 E dau tukuni ena iVolatabu ni Kalou e “levu na nona kaukauwa.” (Aisea 40:26) E sa qai vakadeitaki sara ena noda wilika nona vakabulai ira na Isireli mai na Wasa Damudamu, qai tubera voli na matanitu oqo ena vanua liwa me 40 na yabaki. Raitayaloyalotaka mada na tawase rua ni wasawasa oqo, ra qai takoso yani ena dela ni qele mamaca e rauta ni le 3,000,000 na lewe ni matanitu—qai vaka tu na lalaga vakaitamera ena imawi kei na imatau na wai e sa cevata tu. (Lako Yani 14:21; 15:8) O raica sara ga na veitaqomaki dina ni Kalou ena vanua liwa. E dave mai ena vatu na wai. E vakani ira ena mana, na kakana e vaka na sore ni koriada na kena irairai. (Lako Yani 16:31; Tiko Voli mai na Lekutu 20:11) E vakaraitaka e ke o Jiova ni sega ni tu wale ga vua na kaukaua, ia e vakayagataka sara tiko ga na nona kaukaua ena vukudra na nona tamata. Sega li ni vakayaloqaqataki keda oya, nida masu tiko vua e dua na Kalou kaukaua, “a nodai drodro kei na noda kaukauwa . . . , sa voleka sara me vukei keda nida sa rarawa”?—Same 46:1.\n12. E vukei keda vakacava o Jiova meda “raici” koya ena nona vakayagataka na vosa e rawarawa noda taura?\n12 E sega ni rawa nida raici Jiova baleta ni Kalou tawarairai. Ia, e levu na ka e sa cakava o koya me vakarawarawataka noda kilai koya. Nida tamata, e vakaiyalayala na ka eda raica, eda raica ga na veika e rairai, eda sega ni raica na veika vakayalo. Kevaka gona me na vakamacalataki koya na Kalou ena kena ivakamacala vakayalo, ena via vaka na nomu vakamacalataka vakamatailalai na kemu irairai, me vaka na roka ni yaloka ni matamu, se roka ni drau ni ulumu, vua e dua e sucu mataboko. Ia, e vukei keda vakayalololoma na Kalou meda “raici” koya ena nona vakayagataka na vosa e rawarawa noda taura. So na gauna, e dau vakayagataka e so na vosa vakatautauvata se vosa vakaibalebale, me vakatauvatani koya kina kei na veika eda kila vinaka. E bau vakaraitaka sara mada ga ni vakayago tale ga me vaka na tamata. *\n13. Na ituvaki cava o vakasamataka ni o wilika na Aisea 40:11? E tarai iko vakacava oqo?\n13 Raica mada na ivakamacala kei Jiova e volai e na Aisea 40:11: “Ena vakani ira na nona qele ni sipi me vaka nai vakatawa; ena keveti ira na luve ni sipi e na ligana, ka kauti ira voli e na lomaserena.” E tukuni e ke ni o Jiova e vaka e dua na ivakatawanisipi e dau taura cake na sipi lalai “e na ligana.” Oqo e vakaraitaka nona rawa ni taqomaki ira nona tamata o Jiova, me tokoni ira tale ga, wili sara mada ga e ke o ira era leqa tu. E rawa nida nuidei ena ligana kaukaua, ena sega vakadua ni vakanadakui keda kevaka eda yalodina vua. (Roma 8:38, 39) Na iVakatawa Levu e keveti ira na luvenisipi “e na lomaserena”—oqo sara ga na ka era dau cakava na ivakatawanisipi, nira vakarautaka sara ga vakatabakidua na ilobi ni nodra isulu e cake mera keveti ira kina na sipi sucu vou. O koya gona, e vakadeitaka vei keda o Jiova ni vakamareqeti keda, e lomani keda dina. O cei tale ena sega ni via toro voleka vua?\n“Sa Vinakata na Luvena me Vakatakilai Koya”\n14. Na cava e kainaki kina ni veika matailalai me baleti Jiova e vakatakilai mai ena itukutuku kei Jisu?\n14 E levu na vanua ena iVolatabu e vakaraitaka kina o Jiova se Kalou vakacava o koya, ia na veika matailalai sara me baleti koya e vakatakilai mai ena itukutuku kei Jisu, na Luvena lomani. E sega tale ni dua e rawa ni vakaraitaka vakavoleka sara na ivakarau ni vakasama ni Kalou, se me vakamacalataki koya vakamatata sara, me vakataki Jisu. O koya li na luvena oqo e se bula makawa sara mai kei Tamana ni bera mada ga nira buli na veika bula vakayalo tale e so, wili kina na lomalagi kei na vuravura rairai. (Kolosa 1:15) E volekati Jiova sara ga o Jisu. Oya na vuna e rawa ni kaya kina ni “sega e dua tale e kila se ko cei na Luvena, a Tamaqu duaduaga; se ko cei na Tamaqu, a Luvena duaduaga, kei koya sa vinakata na Luvena me vakatakilai koya.” (Luke 10:22) Ni se bula vakatamata e vuravura o Jisu, a vakatakilai Tamana ena rua na sala bibi.\n15, 16. Na cava e rua na sala e vakatakilai Tamana kina o Jisu?\n15 Kena imatai, na ivakavuvuli i Jisu e vakarawarawataka noda kilai Jiova. E tara na lomada na vakaciriloloma ni nona vosa ni vakamacalataki Tamana tiko. Me kena ivakaraitaki, ni vakamacalataka o Jisu na yalololoma ni Kalou ena nona ciqomi ira lesu na tamata ivalavala ca sa ra veivutuni, sa qai vakatauvatani Jiova kei na dua na tama dauveivosoti e luvuci vakalevu na lomana ni raici luvena cidroi ni sa lesu tiko mai. E cici yani o tamana, mokoti koya, qai reguca ena levu ni nona marau. (Luke 15:11-24) E vakaraitaka tale ga o Jisu ni o Jiova e dau “vakayarayarataki” ira na tamata yalomalumalumu vua, baleta ni lomani ira. (Joni 6:44) Ena kila sara mada ga o koya kevaka e lutu ina qele e dua na separo somidi. Sa qai kaya o Jisu: “Dou qai kakua ni rere: dou sa uasivi cake vei ira na separo e vuqa.” (Maciu 10:29, 31) Sega ni vakatitiqataki nida na via toro voleka sara ga vua na Kalou e vaka oqo na nona dau veikauaitaki.\n16 Kena ikarua, na ka e cakava o Jisu e vakaraitaka vei keda se vakacava sara tu mada o Jiova. E ucui Tamana vinaka sara ga o Jisu, e rawa kina me kaya: “Ko koya sa raici au, sa raici Tamaqu.” (Joni 14:9) O koya gona, nida wilika ena Kosipeli na veika e baleti Jisu—na ivakarau ni yalona kei na ka e cakava vei ira na tani—sa da raica sara tiko ga na ivakarau ni bula nei Tamana. Sega tale ni dua na sala vinaka cake e rawa ni vakatakila kina o Jiova na nona itovo, kei na veika e so e dau kilai kina. Ena vuku ni cava?\n17. Vakamacalataka na ka e cakava o Jiova me vakarawarawataka kina noda kila se vakacava sara tu mada o koya.\n17 Kena ivakaraitaki: Kaya mada ke o via vakamacalataka na ibalebale ni yalovinaka. Rawa ni o vakamacalataka beka vakavosa. Ia, ke o dusia e dua e cakava tiko e dua na ka o qai kaya, “Ya sara ga e dua na ivakaraitaki ni yalovinaka,” o sa vakarabailevutaka e kea na ibalebale ni vosa oqo, sa na rawarawa sara ga ni tauri na kena ibalebale. Via vaka sara ga oqo na ka e cakava o Jiova me vakarawarawataka noda kila se vakacava sara tu mada o koya. E vakamacalataki koya vakavosa, e vakarautaka tale ga e dua na ivakaraitaki bula, na ivakaraitaki i Luvena. E rawa gona nida raica sara ga vei Jisu na itovo ni Kalou, kei na veika tale e so e dau kilai kina o koya. Ena itukutuku gona ni Kosipeli e vakamacalataki kina o Jisu, e vaka sara ga e kaya tiko kina o Jiova: “Va sara tu ga ya o yau.” E vakacava sara mada na ivakamacala kei Jisu ena iVolatabu, ena gauna e mai bula kina vakatamata e vuravura?\n18. E vakaraitaka vakacava o Jisu ena nona bula na kaukaua, lewadodonu, kei na vuku?\n18 E bulataka vinaka sara ga o Jisu na va na idivi ni Kalou. E laurai vei Jisu na kaukaua ena nona vakaotia na tauvimate, viakana, na mate sara mada ga. Ia, e sega ni vakataki ira na tamata dau veidabui, e sega vakadua ni vakayagataka vakatani nona kaukaua ni cakamana me rawata ga kina na lomana, se me vakararawataki ira kina na tani. (Maciu 4:2-4) E dau vinakata na lewadodonu. E vakamosia na yalona ni raici ira na dauveivoli kocokoco nira vakalolomataki ira voli na lewenivanua. (Maciu 21:12, 13) E sega ni vakaduiduitaki ira na dravudravua kei ira na vakaloloma, e vukei ira ga mera kunea na “vakacegu.” (Maciu 11:4, 5, 28-30) E laurai ena ivakavuvuli i Jisu na vuku e sega ni vakatauvatani rawa, e “uasivi vei Solomoni.” (Maciu 12:42) Ia, e sega vakadua ni dokadokataka o Jisu na nona vuku. E tara na lomadra na tauvanua na nona ivakavuvuli, baleta ni dau matata, rawarawa, qai yaga.\n19, 20. (a) E ivakaraitaki vakasakiti vakacava ena loloma o Jisu? (b) Nida wilika, da qai vakananuma na ivakaraitaki i Jisu, na cava meda kua ni guilecava?\n19 E ivakaraitaki vakasakiti ena loloma o Jisu. Ni cakacaka tiko vakaitalatala, e dau vakaraitaka na loloma ena veibasogana kece ga, wili kina na veinanumi kei na veikauaitaki. E sega ni rawa vakadua ni raici ira na rarawa me qai sega ni tuburi koya na yalololoma. Na loloma oqo e uqeti koya vakavicavata me yavala, qai cakava e dua na ka ena ituvaki e sotava. (Maciu 14:14) E dina ni vakabulai ira na tauvimate, e vakani ira tale ga na waloloi, ia a vakaraitaka na nona veinanumi ena dua na sala e titobu cake sara. E vukei ira na rogoci koya mera kila, mera ciqoma, mera vakamareqeta tale ga na ka dina me baleta na Matanitu ni Kalou, na matanitu ena qai kauta mai na veivakalougatataki dina ina kawatamata. (Marika 6:34; Luke 4:43) Kena e uasivi duadua na nona vakaraitaka o Jisu na loloma vakaitamera ena nona tu vakarau me solia na nona bula ena vukuda na lewe i vuravura.—Joni 15:13.\n20 Sa rauta mera toro volekati Jisu na tamata kece ga e duidui na nodra yabaki kei na nodra ivakatagedegede ni bula baleta ni dau veinanumi, qai dau veikauaitaki! (Marika 10:13-16) Ia, nida wilika se vakananuma na ivakaraitaki i Jisu, meda kua mada ga ni guilecava nida sa raica sara tiko ga vua na Luve ni Kalou oqo na iyaloyalo matata kei Tamana.—Iperiu 1:3.\niVolanivuli me Vukei Keda\n21, 22. Na cava e okati ena noda vakasaqarai Jiova? Ena vukei keda vakacava ena tikina oqo na lewe ni ivolanivuli oqo?\n21 O Jiova e vakaraitaki koya vakamatata ena nona Vosa. Oqo e vakaraitaka ni vinakata dina o koya meda toro voleka vua. Ena gauna vata oqori, e sega ni vakasaurarataki keda meda toro yani vua. Ke da via vakasaqarai Jiova “ni sa kune rawa,” oqori e vakatau vei keda. (Aisea 55:6) Noda vakasaqarai Jiova e okati kina noda saga meda kila nona itovo kei na nona ivalavala, me vaka e vakatakilai tu ena iVolatabu. E vakarautaki na ivolanivuli o wilika tiko oqo me vukei iko sara ga ena tikina oqo.\n22 O na raica ni ivola oqo e wasei vakava, me salavata ga kei na va na idivi kei Jiova: kaukaua, lewadodonu, vuku, kei na loloma. Na iwasewase yadua ena tekivu ena dua na ivakamacala ni idivi yadua. Ena qai muria yani na vakamacalataki ni sala e vakaraitaka kina o Jiova na idivi oqori, ena veibasogana e vuqa. Oti oya, sa na qai vakamacalataki na nona a bulataka sara ga o Jisu na idivi kei Jiova e lewe tiko ni iwasewase oqori, qai dua tale ga na wase me vakamacalataka na sala e rawa nida bulataka tale ga kina o keda.\n23, 24. (a) Na cava na inaki ni “Taro me Vakananumi”? (b) E vukei keda vakacava na noda vakananuma na ka meda toro voleka kina vua na Kalou?\n23 Me tekivu sara ga ena wase oqo, ena dua tiko na ulutaga lailai ni wase yadua ena vakatokai tiko na “Taro me Vakananumi.” Kena ivakaraitaki, raica mada na kato ena tabana e 24. E sega ni inaki ni tikinivolatabu kei na taro ena kato oya me railesuvi kina na wase. Ia, me vukei iko ga mo vakasamataka e so tale na tikina bibi e vauca na wase oqori. Na cava mo cakava me yaga sara kina vei iko na “Taro me Vakananumi”? Cega na tikinivolatabu era volai, wilika vinaka na veitikina yadua. Qai dikeva na taro ni tikinivolatabu yadua. Vakananuma na kena isau. So beka na gauna ena vinakati tale mo vakekeli. Rawa ni o vakasamataka e so tale na taro me vaka beka oqo: ‘Na cava au vulica ena tikina oqo me baleti Jiova? E tara vakacava na noqu bula? Au na vakayagataka vakacava meu vukei ira kina na wekaqu, noqu itokani kei na so tale?’\n24 Noda vakananuma na veika oqo ena vukei keda meda qai toro voleka ga vei Jiova. Ena vuku ni cava? Na iVolatabu e cavuta vata na noda vakananuma na ka kei na yaloda. (Same 19:14) Nida taleitaka na ka eda vulica me baleti koya na Kalou, da qai vakananuma, ena tara sara na yaloda, ni tara na yaloda, sa na qai yavalata noda vakasama, uqeti keda sara meda cakava kina e dua na ka. Ena titobu cake noda lomana na Kalou, ia na loloma oya e sa na qai uqeti keda meda via vakamarautaki koya baleta ni sa noda iTokani dredre duadua. (1 Joni 5:3) Ia, me rawa nida veitokani sara vakavoleka kei Jiova, e dodonu meda kila mada e liu na nona itovo, kei na veika tale e so me baleti koya. Ia, kena imatai, meda veivosakitaka mada e dua na ka e kilai tani kina na Kalou e dodonu me uqeti keda meda toro voleka vua—na nona savasava.\n^ para. 12 Kena ivakaraitaki, na iVolatabu e cavuta na mata ni Kalou, daligana, ucuna, gusuna, ligana, kei na yavana. (2 Samuela 22:16; Same 27:8; 44:3; Aisea 60:13; Maciu 4:4; 1 Pita 3:12) Ia, sega ni tukuni meda nanuma ni sa vaka sara oya na ibulibuli ni Kalou. Ke vaka oqori, ena via leqa baleta ni dau tukuni tale ga ni o Jiova na “Uluvatu,” “nai sasabai” tale ga.—Vakarua 32:4; Same 84:11.\nSame 15:1-5 Cava e vinakata o Jiova vei ira era gadreva mera nona itokani?\nSame 34:1-18 E voleka vei cei o Jiova, ia na cava ena cakava vei ira era voleka vua?\nSame 145:18-21 Na cava meda cakava ena toroi keda voleka vei Jiova?\n2 Korinica 6:14–7:1 Na ivalavala cava e kilikili kei keda me dei tiko ga kina noda veiwekani kei Jiova?\nE Kauaitaki Iko Dina o Jiova?\nE dredre beka mo vakabauta ni vakamareqeti iko sara ga na Kalou? E vakadinadinataki ena ka e tukuna o Jisu ena Joni 6:44 ni kauaitaki keda yadudua na Kalou.\niMeli iMeli E Rawa Beka Mo ‘Toro Voleka Vua na Kalou’?


Na Geometry e dua na tabana ni fika e dau kauwaitaka na taro ni kena vakataucokotaki, levu na nodra itutu na tamata, kei na iyau ni vanua. E dua na mathematician ka cakacaka ena buturara ni geometry e vakatokai me geometer.\nA Geometry na vakataki ena dua na iwiliwili ni mataqali ivakarau ni bula me rawa kina na veimaliwai kei qalova, veivanua, kei voliumu. E a sucu taumada mai Ijipita mai na gagadre ni vakadidike, ka tara cake vakataki ena gauna makawa mai Kirisi, vakauasivi mai Kirisi, me vaka e dua na vanua ni fika me vulici kina na veika eso era semati ki na tamata ka rawa me kilai ena tamata, Na veika lelevu oqo a tabaka o Euclid ena 300 BC. Ni oti o ya, eso na geometries e tekivutaki mai Euclidean geometry e a rairai mai Iurope mai na veitabayabaki e loma.\nNi sa yaco mai na geometry, e dau referrs me geometry na kena vakayacori na waqavuka kei vanua ni simede me vaka na Euclidean geometry, ka dina ga ni sa kilai levu tu, e vuqa na mataqali geometry era duidui ena iyaya, iwalewale, kei na geometry axillal, ka vakakina ena gauna oqo e vuqa na mataqali vakadidike, differential geometry kei algebraic geometry, E vakatorocaketaki ka differentiated ki na veivakasama ni vakasama me vaka na topological geometry.\nProjecting e dua vuravura ki dua waqavuka.\nDua na ivakaraitaki ni Desargues ni theorem, e dua na kena macala bibi mai Euclidean kei projective geometry.\nRetrieved from "https://fj.wikipedia.org/w/index.php?title=Geometry&oldid=32012"\nThis page was last edited on 14 Janueri 2020, at 08:28.


Na vakatovolei ni biubiu ni bera ni lako i Niusiladi | Pre-departure testing for travellers to New Zealand | Unite against COVID-19\nNa vakatovolei ni biubiu ni bera ni lako i Niusiladi | Pre-departure testing for travellers to New Zealand\nE neitou sasaga levu ni itataqomaki me kua ni dewa mai Niusiladi na mate.\nE gadrevi vei ira e vuqa era via gole mai ki Niusiladi me ra vakadikevi ka vakadeitaki mai na dua na vanua vakadonui ni sega ni tauvi ira na COVID-19 ni vo e 72 na aua me ra biubiu mai.\nEna sega ni gadrevi mera vakadikevi taumada ke ra biubiu mai na veimatanitu qo:\nE sa vakadeitaka na Minisitiri ni Bula ni sa vakadonui na veidikevi ena veivanua taucoko vakavo ko Ositerelia kei na veivanua tale eso e ririkotaki sara vakalevu:\nNa veidikevi na Nucleric Acid Amplification Testing (NAAT), e okati kina na PCR, RT-PCR kei na TMA, se\nvakadikevi ni antigen (e rawa ni vakatokai talega me vakadikevi ni manumanu ni mate na antigen).\nKo ira era lako mai Ositerelia era gadrevi me vakadikevi ena PCR se na RT-PCR ni bera nira biubiu.\nKo ira era lako mai na veivanua ririkotaki vakalevu e dodonu mera vakaraitaka e dua na ivakadinadina nira sa vakadikevi ena RT-PCR (PCR) mai na dua na vanua ni vakadidike vakadonui ka vakadeitaki nira sega ni tauvi mate.\nRaica eso tale na kedra itukutuku na veivanua ririkotaki vakalevu\niTukutuku raraba me baleta na vakadikevi nira na biubiu\nEra sega ni okati mera vakadikevi ni bera nira biubiu ko ira na gone sega ni yabaki rua (24 na vula)\nEra sega ni vakadikevi ni bera ni biubiu ko ira era lako curumi Niusiladi ina vanua era lako tiko kina.\nE dodonu vei ira kece era sega ni rawa ni vakadikevi ena vuku ni ituvaki ni kedra ituvaki vakatauvimate mera raica taumada e dua na vuniwai ni vo e 72 na aua ni bera nira biubiu.\nE dodonu mera vakarautaka e dua na ivola vakavuniwai e vakamacalataka nira sega ni dikevi ena vuku ni kedra ituvaki vakatauvimate qai sega ni laurai vei ira na ivakatakilakila ni COVID-19.\nE dodonu mo raica e dua na vuniwai me vakadikevi iko baleta na ivakatakilakila ni mate na COVID-19 kevaka e kunei na mate e na nomu vakadikevi ni bera na biubiu ka vu mai na kena a sa tauvi iko oti e liu na COVID-19.\nKevaka era sa vakadeitaki ni sega ni tauvi iko na COVID-19, e dodonu me ratou solia:\ne dua na ivola ivakadinadina vakavuniwai kei na tikinisiga ni kena a tauvi ira e liu na mate kevaka e gadrevi, vata kei na\nivola me vakadeitaki kina na nodratou nanuma ni sa sega ni rawa ni ko vakadewataka na COVID-19.\nE vakadonui talega na ivola vakadinadina vakavuniwai ena duidui vosa.\nEra vakasalataki vakabibi na dau veilakoyaki mera taroga na nodra kabani ni waqavuka na ikuri ni veidikevi tale e so e gadrevi ni bera na biubiu. Era vakasalataki talega me taroga na veituvatuva ena gadrevi me muri ena veivanua era na kele kina ena nodra igolegole mai.\nNa siga 0 ni vakadikevi vei ira era lako mai Niusiladi\nE vuqa nira sa yaco mai i Niusiladi, vakavo ko ira era okati ena veilakoyaki e sega ni saumi kina na Korotini, ena gadrevi mera na:\nMuria na ituvatuva ni tiko me 14 na siga ena itikotiko vakawawa kei na itikotiko ni korotini\nvakadikevi ena PCR ni COVID-19 ena siga 0, ya na siga era se qai yaco kina ena itikotiko vakawawa e vakarautaka na matanitu\nRaica e so tale na itukutuku me baleta na veilakoyaki ena galala ka sega ni Korotini