“Me Yaco ga na Loma i Jiova” (Cakacaka 21:14)\nWILIKA ENA VOSA Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Czech Danish Dutch English Ga German Haitian Creole Hiligaynon Hungarian Igbo Italian Lithuanian Maltese Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Thai Tongan Turkish vakaViti\n“Me Yaco ga na Loma i Jiova”\nVakadeitaka o Paula me cakava na loma ni Kalou, mani gole sara i Jerusalemi\nYavutaki ena Cakacaka 21:1-17\n1-4. Na cava e lako kina i Jerusalemi o Paula, cava ena sotava e kea?\nE DREDRE na veitalatala e Milito. Sa bau dredre dina vei Paula kei Luke me rau biuti ira na qase ni ivavakoso ni Efeso, ni rau lomani ira vakalevu! Rau mai duri tu ena dela ni waqa kei na iyaya kece, kei na veika me baleta nodrau soko. Erau kauta tale tiko ga na nodra cau na mataveitacini me baleti ira na lotu vaKarisito dravudravua e Jutia, rau qai vakanamata me rau solia vei ira na iloloma qori.\n2 Sa vakarewa na laca, me soko yani na waqa. Eratou raica toka mai waqa o Paula, Luke kei na vitu tale na nodrau itokani na nodra matararawa na qase ni Efeso. (Caka. 20:4, 14, 15) Eratou yaloyalo tiko ga me yacova ni ratou sa sega ni raici ira.\n3 Sa voleka ni tolu na yabaki nona cakacaka vata kei ira na qase e Efeso o Paula. Ia qo, sa gole tale i Jerusalemi ena veidusimaki ni yalo tabu. De dua sa kila tiko na ka ena yacovi koya ni yaco yani. A tukuna taumada vei ira na qase e Efeso: “Au sa lako tiko qo i Jerusalemi ena veidusimaki ni yalo tabu, au sega ni kila na ka ena yacovi au mai kea, ia ena veikoro, e dau tukuna vei au na yalo tabu ni sa waraki au tu na valeniveivesu kei na veivakararawataki.” (Caka. 20:22, 23) E kila o Paula ni na sotava na veika rerevaki, ia ena “veidusimaki ni yalo tabu”—e kila na nona itavi qai yalorawarawa ni muria na veidusimaki me gole i Jerusalemi. E kauaitaka na nona bula, ia e kila ni bibi sara na kena vakayacori na loma ni Kalou.\n4 Vakacava e dau va tale ga qori nomu rai? Nida yalataki keda vei Jiova, e bibi duadua ena noda bula na vakayacori ni nona inaki. Ena yaga sara vei keda nida dikeva na ivakaraitaki ni yalodina i Paula.\nSoko Sivita “na Yanuyanu o Saipurusi” (Caka. 21:1-3)\n5. Sala cava e muria o Paula kei ratou nona itokani me ratou yaco i Taia?\n5 E “mua vakadodonu” na waqa e vodo kina o Paula kei ratou nona itokani. E soko vakadodonu i Kosa, ni cagi donu nodratou soko ena siga oya. (Caka. 21:1) Kena irairai ni a moce i Kosa na waqa, ni bera ni soko yani i Roti, oti i Patara sara. Ni ratou yaco ena baravi kei Patara, ena ceva kei Esia Lailai, eratou vodo ena dua na waqa levu ni usaiyaya qai soko sara i Taia, e Finaisi. Eratou sivita “na yanuyanu o Saipurusi e ciri koto ena imawi.” (Caka. 21:3) Na cava e vola kina o Luke ni ratou soko sivita na yanuyanu o Saipurusi?\n6. (a) E vakayaloqaqataki Paula vakacava nona vakasamataki Saipurusi? (b) Ni o vakananuma na veivuke kei na veivakalougatataki i Jiova, cava o vakadinadinataka?\n6 De dua e talanoataka o Paula na veika e sotava ena yanuyanu qori ena imatai ni nona ilakolako vakaulotu. Eratou sotavi Elima na daucakaisausau o Paula, Panapasa kei Joni Marika rauta na ciwa na yabaki sa oti, ni a tusaqata nodratou cakacaka vakavunau. (Caka. 13:4-12) De dua e vakayaloqaqataki Paula na nona vakasamataka lesu na veika e sotava e Saipurusi. Ena vakayaloqaqataki keda tale ga noda vakasamataka lesu nona veivakalougatataki na Kalou, kei na nona vukei keda meda vosota na dredre. Nida cakava qori, eda na vakadinadinataka na veika e vola o Tevita: “E levu na dredre e vakila na yalododonu, ia o Jiova e vakabulai koya mai na ka kece qori.”—Same 34:19.\n‘Keitou Kunei Ira na Tisaipeli’ (Caka. 21:4-9)\n7. Na cava eratou cakava o Paula ni ratou yaco i Taia?\n7 E kila o Paula na bibi ni veimaliwai kei ira na mataveitacini, e taleitaka na tiko vata kei ira. Ni ratou yaco e Taia, e tukuna o Luke ni ratou, ‘vaqaqara qai kunei ira na tisaipeli.’ (Caka. 21:4) Eratou kila nira tiko e Taia eso na lotu vaKarisito, eratou vaqarai ira me ratou vakaicili ena nodra vale. Eda kalougata nida mai kila na ka dina, se mani vanua cava ga eda gole kina eda na sotavi ira na tacida. O ira na lomana na Kalou kei na sokalou dina, e tu e veiyasa i vuravura na nodra itokani.\n8. Na cava na ibalebale ni ka e tukuni ena Cakacaka 21:4?\n8 Ni vakamacalataka tiko na vitu na siga eratou tiko kina e Taia, e vola o Luke e dua na ka vakavu lomatarotarotaki tu. E vola: “Ena veiuqeti ni yalo tabu, era tukuna vakavica vei Paula [na mataveitacini e Taia] me kua ni butuki Jerusalemi.” (Caka. 21:4) Vakacava, e vinakata o Jiova me lesi Paula ena dua tale na vanua? E tukuna vei Paula me kua ni lako i Jerusalemi? Sega. A vakatakila na yalo tabu ni na vakacacani e Jerusalemi o Paula, ia e sega ni tukuna me kua ni lako. Ena veidusimaki ni yalo tabu, era kila tale ga na mataveitacini e Taia ni na ririkotaki na bula i Paula e Jerusalemi. Era mani vakamasuti koya me kua ni lako cake ina koro. Sa rauta mera cakava qori nira via taqomaki koya. Ia e tomana nona ilakolako i Jerusalemi o Paula, ni via vakayacora na loma i Jiova.—Caka. 21:12.\n9, 10. (a) Na ituvaki cava e rairai vakasamataka lesu o Paula nira via taqomaki koya na mataveitacini e Taia? (b) Na rai cava sa takalevu tu ena vuravura nikua, qai duidui vakacava qori kei na vosa i Jisu?\n9 Nira saga na mataveitacini mera tarova nona lako, a rairai vakasamataka lesu o Paula nodratou via tarovi Jisu na nona tisaipeli ena gauna e tukuna kina ni na lako i Jerusalemi, me vakararawataki, me vakamatei tale ga. A lomani koya sara ga o Pita qai kaya vua: “Me kua ni va qori nomuni rai Turaga, ena sega sara ni yaco qori vei kemuni.” Ia qai sauma o Jisu: “Lako tani i dakuqu, Setani! O iko na dau veivakatarabetaki, ni sega ni tiko vei iko na vakasama ni Kalou, na vakasama ga vakatamata.” (Maciu 16:21-23) A tu vakarau o Jisu me muria na sala e dusimaki koya kina na Kalou, e okati kina nona vakuai koya. E va tale ga qori na rai i Paula. Me vakataka na yapositolo o Pita, e vinaka na nodra inaki na mataveitacini e Taia, ia era sega ni kila ni inaki ni Kalou me lako i Jerusalemi o Paula.\nMeda muri Jisu, e bibi meda vakuai keda\n10 Levu nikua era via muria ga na sala e rawarawa, veitalia ke sega ni sala vinaka duadua qori. Era lakova ga na lotu e taleitaki vakalevu qai sega ni vakatabui kina e levu na ka. Ia e duidui vakalevu qori kei na ka e tukuna o Jisu. E kaya vei ratou nona tisaipeli: “Ke dua e via muri au, me kua tale ni muria na lomana, me colata ga na nona kaunirarawa qai muri au tiko ga.” (Maciu 16:24) Na sala dodonu qai vuku oya meda muri Jisu, ia e sega ni rawarawa qori.\n11. Era vakaraitaka vakacava na tisaipeli e Taia nira lomani Paula qai tokoni koya?\n11 Sa yaco mai na gauna me ratou biubiu o Paula, Luke, kei ratou na kena vo, me ratou tomana nodratou ilakolako. E vakaciriloloma nida wilika nodratou sa veitalatala kei ira na mataveitacini. E laurai votu nodra lomani Paula na mataveitacini e Taia kei na nodra tokona na nona cakacaka vakaitalatala. Era tomani Paula e baravi na tagane, yalewa, kei na gone. Ni bera nira vakamoce vua, era tekiduru kece mera masu vata. Oti qori, e vodo i waqa o Paula, Luke, kei ratou na kena vo me ratou soko i Toleme. Eratou sotavi ira na mataveitacini e kea mani siga dua vei ira.—Caka. 21:5-7.\n12, 13. (a) Eda kila vakacava ni dua na dauveiqaravi yalodina o Filipi? (b) E ivakaraitaki vinaka vakacava vei ira na tama lotu vaKarisito nikua?\n12 E vola o Luke ni ratou gole sara i Sisaria. Ni ratou yaco yani, eratou “curu ina vale i Filipi na dauvunau.” * (Caka. 21:8) Eratou marau ni raici Filipi. Rauta ni 20 na yabaki sa oti, eratou lesi Filipi na yapositolo me wasea vakatautauvata na kakana ena ivavakoso vaKarisito tauyavu vou e Jerusalemi. E dau gumatua tale ga ena vunau o Filipi. Vakasamataka lesu na gauna era dro kina na tisaipeli ena vuku ni veivakacacani, a gole i Samaria o Filipi qai vunau e kea. Oti, e vunau vua na matanivanua ni Iciopea qai papitaisotaki koya sara. (Caka. 6:2-6; 8:4-13, 26-38) E dau yalodina o Filipi ena veiqaravi!\n13 E gumatua tiko ga ena vunau o Filipi e Sisaria. E vakadinadinataki qori ena nona vakatokai koya o Luke me o Filipi “na dauvunau.” E va na luvena yalewa eratou dau parofisai, e vakaraitaka qori ni ratou vakatotomuria na ivakaraitaki vinaka i tamadratou. * (Caka. 21:9) E vakabibitaka gona o Filipi na bula vakayalo ni nona vuvale. E ivakaraitaki vinaka mera muria na tama lotu vaKarisito nikua, mera vakaliuliu ena vunau qai vukei ira na luvedra mera taleitaka na cakacaka ni veivakatisaipelitaki.\n14. Na cava era vakila na mataveitacini ni sikovi ira o Paula kei ratou nona itokani? Cava tale ga eda rawa ni cakava nikua?\n14 Ena vanua kece e gole kina o Paula, e vaqarai ira na lotu vaKarisito qai veimaliwai kei ira. Era marau na mataveitacini mera vakaicilitaki Paula kei ratou nona itokani. E “veivakayaloqaqataki” dina na nodratou veimaliwai kei ira na mataveitacini. (Roma 1:11, 12) Qori tale ga na ka eda rawa ni cakava nikua. Ena yaga vakalevu noda sureta na ivakatawa dauveilakoyaki kei watina ina noda vale.—Roma 12:13.\nSISARIA—NA KOROTURAGA KEI JUTIA ENA YASAYASA VAKAROMA\nA koroturaga kei Jutia ena yasayasa vakaRoma o Sisaria ena gauna a volai kina na ivola na Cakacaka, e nodra itikotiko i liu na mataivalu qai tiko tale ga kina na kovana. A tara na koro qori o Eroti na Ka Levu qai vakayacana vei Sisa Akusito. E kune e Sisaria na veika kece e tiko ena nodra koro na kai Kirisi ena gauna ya—me vaka na valenisoro e sokaloutaki kina na “kalou” o Sisa, na valenisarasara, kei na vale ni vakatasuasua. Levu na lewenivanua era kai veimatanitu.\nE tara vinaka na koro qo. E vinakata o Eroti me sivita na koro o Alekisadria, ni liu o Alekisadria ena veika vakabisinisi ena tokalau ni Mediterranean. E tara kina e dua na ikelekele ni waqa vou e yacana na Sebastos (Akusito ena vosa vaKirisi), kei na kena ba ni ua vakaitamera e vakarawarawataka na kele ni waqa. A sega ni sivi Alekisadria rawa, ia e rogo o Sisaria ni tiko ena dua na vanua e rawarawa kina na cakacaka vakabisinisi.\nA vunautaka e Sisaria o Filipi na itukutuku vinaka qai rairai tauyavutaka kina na nona vuvale. (Caka. 8:40; 21:8, 9) E vakaitikotiko tale ga ena koro qori na turaganivalu a tavuki me lotu vaKarisito, o Konilio.—Caka. 10:1.\nA veisiko vakawasoma e Sisaria o Paula. Nira bukiveretaki koya na meca mai Jerusalemi ni oti ga vakalailai nona tavuki, era kauti koya totolo sara i Sisaria na tisaipeli, e rauta ni 90 na kilomita na kena yawa, qai vodo ena dua na waqa me gole sara i Tarisu. A lakosiviti Sisaria tale o Paula ni gole tiko i Jerusalemi ena icavacava ni ikarua kei na ikatolu ni nona ilakolako vakaulotu. (Caka. 9:28-30; 18:21, 22; 21:7, 8) E rua tale ga na yabaki nona vesu tu e Sisaria ena valenitui i Eroti. Qori na vanua a vunau kina vei Filikesa, Fesito, kei Akaripa, qai gole sara i Roma.—Caka. 23:33-35; 24:27–25:4; 27:1.\nE RAWA NIRA ITALATALA NA YALEWA?\nNa cava e nodra itavi na yalewa ena ivavakoso vaKarisito ena imatai ni senitiuri? E rawa nira italatala na yalewa?\nA vakaroti ira nona imuri o Jisu mera vunautaka na itukutuku vinaka qai veivakatisaipelitaki. (Maciu 28:19, 20; Caka. 1:8) Na itavi qo e lesi vei ira kece na lotu vaKarisito se ra mani tagane, yalewa, cauravou se goneyalewa. E laurai na dina ni itukutuku qori ena ka e parofisaitaki ena Joeli 2:28, 29, qai vakadinadinataka na yapositolo o Pita na kena vakayacori ena Penitiko 33 G.V.: “‘Ena iotioti ni veisiga,’ e kaya na Kalou, ‘Au na sovaraka na yaloqu vei ira na tamata kece ga, era na parofisai na luvemuni tagane kei na luvemuni yalewa . . . Au na sovaraka tale ga na yaloqu ena gauna ya vei ira na noqu dauveiqaravi tagane kei na yalewa, era na qai parofisai.’” (Caka. 2:17, 18) Eda raica ni o Filipi mada ga na dauvunau e va na luvena yalewa, eratou dau parofisai.—Caka. 21:8, 9.\nIa na veivakavulici ena ivavakoso e lesi ga vei ira na iVakatawa kei ira na dauveiqaravi tagane, me vaka e tukuni ena iVolatabu. (1 Tim. 3:1-13; Taito 1:5-9) E kaya o Paula: “Au sega ni vakatara me veivakavulici na yalewa, se me lewa na tagane, me galu ga.”—1 Tim. 2:12.\n“Au sa tu Vakarau . . . Meu Mate” (Caka. 21:10-14)\n15, 16. Na itukutuku cava e vakasavuya o Akapo? Cava era cakava na mataveitacini nira rogoca qori?\n15 Ni tiko kei Filipi e Saipurusi o Paula, e yaco yani e dua tale na vulagi—o Akapo. Era kila na soqoni tiko ena vale i Filipi ni parofita o Akapo, ni a parofisaitaka na dausiga ena gauna e veiliutaki tiko kina o Kilotiu. (Caka. 11:27, 28) De dua era na lomatarotarotaka: ‘Cava e mai cakava o Akapo? Na itukutuku cava e kauta mai?’ Nira rai tu, e taura mai na beleti nei Paula o Akapo—e vaka taga na beleti qo me tawa kina na ilavo kei na so tale na ka. E taura qai vesuka na yavana kei na ligana. Oti qori e vakasavuya sara e dua na itukutuku bibi: “Me vaka e kaya na yalo tabu, ‘Era na lai vesuka va qo na itaukei ni beleti qo na Jiu e Jerusalemi, ra qai soli koya ina ligadra na lewe ni veimatanitu.’”—Caka. 21:11.\n16 E vakadeitaka na parofisai qori ni na lako i Jerusalemi o Paula. E vakaraitaka tale ga ni nona vunau vei ira na Jiu e kea, ena vakavuna mera “soli koya ina ligadra na lewe ni veimatanitu.” Era kidroa na mataveitacini nira rogoca qori. E vola o Luke: “Ni keimami rogoca qo, keimami sa qai vakamasuti koya, o keitou kei ira na lewenivanua ya me kua ni lako i Jerusalemi. Sa qai sauma o Paula: ‘Na cava oni tagicaka? Oni via vakayalolailaitaki au? Au sa tu vakarau meu vesu meu mate tale ga e Jerusalemi ena vuku ni yaca ni Turaga o Jisu.’”—Caka. 21:12, 13.\n17, 18. E vakaraitaka vakacava o Paula ni dei me cakava na loma ni Kalou? Era raica vakacava qori na mataveitacini?\n17 Raitayaloyalotaka mada na veika e yaco. Era vakamasuti Paula na mataveitacini wili kina o Luke, me kua ni lako. Eso era tagi. E luluvu sara ga o Paula qai tukuna vei ira nira “vakayalolailaitaki” koya, se “vakamosia na yalona” me vaka e tukuni ena so tale na ivakadewa ni iVolatabu. Me vaka ga mai Taia, e dei tu ga o Paula, na nodra lomaleqa na mataveitacini ena sega ni tarova nona lako. E vakamacalataka vakavinaka vei ira na vuna me lako kina. E dei o Paula qai yaloqaqa! Me vakataki Jisu, e vakadeitaka me gole i Jerusalemi. (Iper. 12:2) E sega ni nakita o Paula me vakamatei ena vuku ni nona vakabauta, ia ke yaco qori, e okata me ka dokai, ni dua na imuri i Jisu Karisito.\n18 Na cava era cakava na mataveitacini ni vakamacala oti o Paula? Era doka na nona vakatulewa. E volai: “Ni keimami sega ni veisautaka rawa na lomana, keimami sa qai duavata ena neimami kaya: ‘Me yaco ga na loma i Jiova.’” (Caka. 21:14) Era sega ni vakasaurarataki Paula me muria na ka era tukuna. E sega ni rawarawa mera ciqoma na nona vakatulewa, ia era cakava qori nira kila ni loma i Jiova me lako i Jerusalemi. Na ilakolako qo i Paula ena tini ena mate. Ia ena vakadredretaka nona lako ke ra saga mera tarovi koya.\n19. Na ka bibi cava eda vulica vei Paula?\n19 Dua na ka bibi eda vulica ena ka e yaco vei Paula: Meda kua ni tarovi ira na tacida era vakuai ira mera cakava na loma ni Kalou. E yaga tale ga qori ena so tale na ituvaki. Kena ivakaraitaki, e dau dredre vei ira na itubutubu lotu vaKarisito mera laivi luvedra mera lai veiqaravi e vanua tani, ia era vakadeitaka mera kua ni vakayalolailaitaki luvedra ke ra vakatulewataka qori. E nanuma lesu o Phyllis, e dua na tacida mai Igiladi, na gauna e lesi kina na luvena yalewa me daukaulotu e Aferika. E kaya: “Au luluvu vakalevu, niu kila ni gole sara vakayawa. Ia au marau tale ga. Au masulaka vakalevu na ituvaki qori, ia e nona na vakatulewa, au qai sega ni tarovi koya. Qori ga na ka au dau vakavulici koya kina, oya me dau vakaliuca na Matanitu! Sa oti qo e 30 na yabaki nona veiqaravi tiko e vanua tani, au vakavinavinakataki Jiova e veisiga ena nona yalodina.” Koya gona, e vinaka meda dau vakayaloqaqataki ira na tacida era vakaraitaka na yalo ni vakuai ira!\nMeda dau vakayaloqaqataki ira na tacida era vakuai ira\n“Dua na ka Nodra Marautaki Keitou na Veitacini” (Caka. 21:15-17)\n20, 21. E vakaraitaka vakacava o Paula ni vinakata me dau veimaliwai kei ira na mataveitacini?\n20 Ni vakavakarau oti o Paula, e gole sara ena nona ilakolako qai tomani koya eso na veitacini mera vakaraitaka nodra veitokoni. Ena nodratou ilakolako i Jerusalemi, eratou na vakaicili qai veimaliwai kei ira na mataveitacini. Eratou kunei ira na tisaipeli e Taia, qai tiko kei ira me vitu na siga. E Toleme, eratou sota kei ira na mataveitacini e kea qai dua na siga vei ira. E Sisaria, eratou vakaicili ena vale i Filipi me vica na siga. Oti qori, eso na mataveitacini e Sisaria era tomani Paula kei ratou nona itokani i Jerusalemi. Ni ratou yaco yani, e qaravi ratou o Nasoni, e dua na tisaipeli taumada. E tukuna o Luke nira ‘marautaki ratou na mataveitacini’ ena gauna ratou yaco kina i Jerusalemi.—Caka. 21:17.\n21 E matata i keri ni vinakata o Paula me dau veimaliwai kei ira na mataveitacini. Qori e dau vakayaloqaqataki koya, e vaka tale ga kina nikua. Sega ni vakabekataki ni veivakayaloqaqataki qori e vakarautaki koya me tudei ena gauna era via vakamatei koya kina na dauveitusaqati.\n^ para. 12 Raica na kato “Sisaria—Na Koroturaga kei Jutia ena Yasayasa vakaRoma.”\n^ para. 13 Raica na kato “E Rawa Nira iTalatala na Yalewa?”\niMeli iMeli “Me Yaco ga na Loma i Jiova”\nbt wase 22 t. 173-179


Na Luvei Nifai, o koya na Luvei Ilamani\n1 Oqo a sa yaco ni sa sivi yani e ciwasagavulu kadua na yabaki, ka sa aono na drau na yabaki mai na gauna ka biuti Jerusalemi mai kina ko Liai; io oqo na yabaki sa turaganilewa levu ka kovana kina ni vanua ko Lakoniasi.\n2 A sa biuta na vanua ko Saraemala ko Nifai na luvei Ilamani, ka solia vei aNifai na luvena tagane qase duadua me maroroya na bpeleti parasa, kei na itukutuku kece ka a volai kei na veika kece sa maroroi tu me vaka ni ka tabu mai na gauna ka biuti Jerusalemi mai kina ko Liai.\n3 A sa lako tani mai na vanua, ka asega ni dua e kila na vanua e lako kina; a sa sosomitaki koya ko Nifai na luvena ena kena maroroi na ivolatukutuku, io, na kedra ivolatukutuku na tamata oqo.\n4 Ka sa yaco ena itekivu ni ikaciwasagavulu karua ni yabaki, raica, sa tekivu me vakayacori sara na veika era a parofisaitaka na parofita; a sa tekivu me vakayacori na vei ivakatakilakila kei na cakacaka mana lelevu ena kedra maliwa na tamata.\n5 Ia era a tiko ga e so ka ra kaya ni sa oti na gauna me vakayacori kina na veivosa ka a ayalataka ko Samuela na Leimanaiti.\n6 Ka sa tekivu me ra marau ka kaya vei ira na wekadra: Raica sa oti na gauna, ka sa sega ni yaco na veivosa a yalataka ko Samuela; ia sa mate wale na nomuni reki kei na nomuni vakabauta ena vuku ni veika oqo.\n7 Ka sa yaco ni ra sa vakavuna e dua na yavavala levu ena vanua taucoko; era sa tekivu rarawa sara kina vakalevu ko ira sa vakabauta, de sega ni yaco dina na veika sa yalataki tu.\n8 Ia raica, era sa namaka toka ga na siga ko ya, kei na bogi ko ya, kei na siga ko ya ka na yaco me vaka e dua ga na siga ka sega kina na bogi, me ra kila kina ni sa sega ni mate wale na nodra vakabauta.\n9 Ka sa yaco ni ra sa lokuca e dua na siga ko ira na tawavakabauta me ra na avakamatei kina ko ira sa vakabauta na vei ivakarau ko ya, ka vakavo kevaka ena rairai mai na ivakatakilakila sa yalataka tu ko Samuela na parofita.\n10 Oqo a sa yaco ni sa raica ko Nifai, na luvei Nifai, na nodra caka ca na nona tamata, sa rarawa sara vakalevu na lomana.\n11 Ka sa yaco ni sa lako yani ka cuva vakatoboicu ki na qele, ka masu vakaukauwa vua na nona Kalou ena vukudra na nona tamata, io ko ira era sa vakarau vakarusai ena vuku ni nodra vakabauta tiko na ivakavuvuli ni nodra qase.\n12 Ka sa yaco ni sa masu vakakaukauwa vua na Turaga ena asiga taucoko koya; ka raica, sa rogo vua na domo ni Turaga, ka kaya:\n13 Mo laveta cake na ulumu ka marau; raica ni sa yaco mai na gauna, sa na vakaraitaki kina na ivakatakilakila ena bogi ga oqo, ia ni amataka au sa na lako yani kina ki vuravura, me’u vakaraitaka yani ki vuravura ni’u na vakayacora taucoko sara na veika au a vakarota me ra btukuna na noqu parofita tabu.\n14 Raica, au sa alako yani vei ira na noqu, me’u bvakayacora na veika taucoko ka’u a tukuna tu vei ira na luve ni tamata mai na ctauyavutaki ni vuravura, ka kitaka na lomadrau dna Tamada kei na Luvena—io vua na Tamada ena vukuqu, vua na Luvena ena vuku ni yagoqu. Ka raica, sa yaco mai na gauna, ka sa na vakaraitaki na ivakatakilakila ena bogi ga oqo.\n15 Ka sa yaco ni sa vakayacori na veivosa kece ka tukuni vei Nifai, me vaka na ka sa tukuni oti; ia raica, ni sa dromu sobu na matanisiga, a sa asega na butobuto; a ra sa kurabui na tamata ni sa sega na butobuto ni sa bogi mai na vanua.\n16 Ka sa lewevuqa vei ira, era a sega ni vakabauta na nodra vosa na parofita, era sa abale sobu ki na qele me vaka era sa mate, ni ra kila ni sa daro na binaki levu era a vakarautaka tu me ra vakarusai kece ko ira sa vakabauta tiko na nodra vosa na parofita; ni sa rairai mai na ivakatakilakila e yalataki tu.\n17 Ka ra sa kila ni sa voleka ni rairai mai na Luve ni Kalou; io, me vakalekalekataki ga, era sa kila ko ira kece na tamata e delai vuravura taucoko, mai na ra ki na tokalau, ena vanua ki na vualiku ki na vanua ena ceva, a ra sa bale sobu ki na qele ena levu ni nodra kidroa.\n18 Ka ni ra sa kila ni ra a sa vakadinadinataka tu na parofita na veika oqo ena vuqa na yabaki sa oti, ka sa rairai mai na ivakatakilakila e a soli; ka sa tekivu me ra rere vakalevu ena vuku ni nodra cakacala kei na nodra tawavakabauta.\n19 Ka sa yaco ni sa sega na butobuto ena bogi taucoko ko ya, ka sa rarama me vaka ga sa sigalevu tutu. Ka sa yaco ni sa cabe tale na matanisiga ena mataka kadua, me vaka ga na kena ivakarau; o koya era sa kila kina ni sai koya oqo na siga sa asucu kina na Turaga me vaka na ivakatakilakila sa tukuni oti tu.\n20 Ka sa qai yaco, io, na veika kece sara, na kena veitikina kece me vaka na nodra vosa na parofita.\n21 Ka sa yaco ni sa rairai tale ga e dua na akalokalo vou, me vaka na vosa.\n22 Ka sa yaco ni mai na gauna oqo ka lako yani sa vakatetea vagumatua sara kina ko Setani na nona itukutuku lasu, ena kedra maliwa na tamata, me vakaukauwataka na lomadra, ena inaki me ra kakua kina ni vakabauta na ivakatakilakila kei na veika veivakurabuitaki era sa raica; ia e dina ga sa vakatetea yani na itukutuku lasu kei na veivakaisini, era sa vakabauta ga na iwase levu cake ni tamata ka ra saumaki vua na Turaga.\n23 Ka sa yaco ni sa lako yani ko Nifai kei na lewevuqa tale ena kedra maliwa na tamata, ka papitaisotaki ira ki na veivutuni, a sa abokoci kina na nodra ivalavala ca na lewevuqa. A ra sa tekivu tiko sautu tale na tamata ena vanua.\n24 A sa sega na veileti, ka vakavo ga e lewe vica era sa vunau voli ka ra tovolea me ra vakadinadinataka mai na ivolanikalou ni sa asega ni yaga me muri tiko na lawa i Mosese. Ia era sa cala ena ka oqo ni ra sa sega ni kila na ivolanikalou.\n25 Ia a sa yaco ni ra a qai saumaki totolo tale mai ka vakadinadinataka na nodra cala ka ni a tukuni vei ira ni a se bera ni avakayacori kece sara na lawa; ka na vakayacori kece sara ena kena vei tikina, io, sa lako mai vei ira na vosa ni na vakayacori vakaidina; io, ni na sega ni takali e dua na matanivola lailai se dua na tikina lailai sara, ena yaco mada kecega; o koya era a kila kina ni ra sa cala ka ra bvakatusa sara na nodra cala ena yabaki tiko ga ko ya.\n26 Ka sa takali yani na ikaciwasagavulu karua ni yabaki, ka kauta mai na itukutuku rekitaki vei ira na tamata ena vuku ni veivakatakilakila era sa vakayacori, me vaka na nodra vosa ni parofisai na parofita tabu kecega.\n27 Ka sa yaco ni ra sa tiko sautu me yacova ni sa cava tale na ikaciwasagavulu katolu ni yabaki, ka vakavo ga o ira na adaubutako i Ketianitoni, ka ra tiko mai na veiulunivanua, ka ra sewaruta na vanua; ka ni sa rui kaukauwa na nodra koro ni valu kei na nodra itikotiko vuni ka ra sa sega ni rawai ira rawa kina ko ira na tamata; o koya era sa vakayacora kina e vuqa na laba, kei na veivakarusai ena kedra maliwa na tamata.\n28 Ka sa yaco ni ena ikaciwasagavulu kava ni yabaki sa tubu vakalevu cake sara na kedra iwiliwili, ni sa vuqa na Nifaiti era se tani era sa dro yani vei ira, era sa rarawa kina vakalevu ko ira na Nifaiti era vo tiko ena nodra vanua.\n29 Ka sa dua tale ga na vu ni rarawa levu ena kedra maliwa na Leimanaiti; ia raica, era sa tubu cake mai e vuqa na nodra gone, era sa tamata bula cake sara ena nodra yabaki, ka dui lewai ira ga, ia era sa rawai ena nodra lasu kei na nodra vosa veicavilaki na aSoramaiti, me ra curu ki na ilawalawa daubutako i Ketianitoni.\n30 Era sa vakararawataki vakaoqo na Leimanaiti, ka ra sa lailai sobu ena nodra vakabauta kei na nodra ivalavala dodonu, ena vuku ni nodra caka ca na itabatamata era se qai tubu tiko mai.\n2 Nif. 25:19.\nDV Nifai, Luvei Nifai, Luvei Ilamani.\n3 Nif. 2:9.\nInosi 1:4; Alama 5:46.\n3 Nif. 1:9.\nMaci. 2:1–2; Ila. 14:5.\nDV Daubutako i Ketianitoni.


Era Rogoca na Domo ni Kalou na Jiu, ia Era Sega ni Vakabauta (Joni 12) | Bula i Jisu\nEra na Vakarorogo na Jiu Qai Vakabauta na Kalou?\nLevu Era Rogoca Na Domo Ni Kalou\nNa Yavu Ni Veilewai\nE tiko ena valenisoro o Jisu ena Moniti na ika10 ni Naisani, qai tukuna ni sa vakarau vakamatei. Ni kauaitaka na irogorogo kei Tamana, e kaya: “Tamaqu, moni vakalagilagia na yacamuni.” E rogo sara mai lomalagi e dua na domo: “Au sa vakalagilagia oti, au na vakalagilagia tale.”—Joni 12:27, 28.\nEra kurabui na lewenivanua era tu e kea. Era nanuma eso ni kurukuru, eso tale era kaya: “E vosa vua e dua na agilosi.” (Joni 12:29) Ia qori na domo i Jiova, e sega tale ga ni imatai ni gauna ya mera rogoca kina na lewenivanua na domo ni Kalou me tekivu mai na cakacaka vakaitalatala i Jisu e vuravura.\nNi papitaiso o Jisu ena tolu veimama na yabaki yani e liu, a rogoca o Joni na Dauveipapitaisotaki ni kaya na Kalou me baleti Jisu: “Qo na Luvequ lomani, au vakadonuya.” Oti na Lakosivia ni 32 G.V., a vakamataliataki o Jisu ni ratou rai tu o Jemesa, Joni, kei Pita. Eratou rogoca na le tolu qori nona tukuna na Kalou: “Qo na Luvequ lomani, au vakadonuya. Dou rogoci koya.” (Maciu 3:17; 17:5) Ia qo na ikatolu ni gauna era rogoca kina e levu na domo i Jiova!\nE kaya o Jisu: “E sega ni rogo mai na domo ya ena vukuqu, ena vukumuni ga.” (Joni 12:30) E dusia qori ni Luve dina ni Kalou o Jisu, na Mesaia yalataki.\nNona yalodina o Jisu me yacova na mate e vakavotuya na ivakarau ni bula meda muria, e vakadeitaka tale ga ni dodonu me vakarusai na iliuliu ni vuravura o Setani na Tevoro. E tukuna o Jisu: “E sa lewai tiko na vuravura qo, ena biu laivi na turaga ni vuravura qo.” Na mate i Jisu e ivakaraitaki ni qaqa, sega ni druka. Ena sala cava? E vakamacalataka o koya: “Ia o yau, keu laveti cake mai vuravura, era na galeleti au na matatamata kece.” (Joni 12:31, 32) Nona mate ena kaunirarawa o Jisu ena vagolei ira na lewenivanua vua, mera rawata kina na bula tawamudu.\nNira rogoca na ilala levu nona cavuta o Jisu nona “laveti cake,” era kaya: “Keimami rogoca ena Lawa ni na tiko ga me tawamudu na Karisito. Ia o qai tukuna vakacava ni na laveti cake na Luve ni tamata? O cei na Luve ni tamata qo?” (Joni 12:34) E tu na ivakadinadina ni Luve dina ni tamata o Jisu, na Mesaia yalataki. Era rogoca mada ga e levu na domo ni Kalou, ia era sega ni ciqomi koya.\nMe vaka ga e dau cakava o Jisu, e tukuna ni o koya “na rarama.” (Joni 8:12; 9:5) E uqeti ira na ilala levu: “Ena tiko vakalekaleka kei kemuni na rarama. Ni lako ni se tiko kei kemuni na rarama me kua ni rawai kemuni na butobuto . . . Ni vakaraitaka ni oni vakabauta na rarama moni luve ni rarama, ni se tiko vei kemuni na rarama.” (Joni 12:35, 36) E biuti ira sara o Jisu ni se sega ni dodonu me mate ena ika10 ni Naisani. Ena qai “laveti cake” me vakoti ena kaunirarawa ena Lakosivia ni ika14 ni Naisani.—Kalatia 3:13.\nNida vakasamataka na cakacaka vakaitalatala i Jisu, e macala ni vakayacori na parofisai ena nodra sega ni vakabauti koya na Jiu. E parofisaitaka o Aisea nira na vakamatabokotaki na lewenivanua, era na sega ni via saumaki mera vakabulai nira yalokaukaua. (Aisea 6:10; Joni 12:40) Io, levu na Jiu era bese ni ciqoma na ivakadinadina ni o Jisu e nodra iVakabula yalataki, na sala ina bula.\nE “vakabauti” Jisu o Josefa na kai Arimacea, o Nikotimo, kei na levu tale na iliuliu. Ia vakacava era na cakava sara kina e dua na ka se ra na lomalomarua nira rere de ra vakatalai mai na valenilotu se ni “bibi vei ira na veivakadonui ni tamata”?—Joni 12:42, 43.\nSa qai vakamacalataka o Jisu na ka e vauci ena noda vakabauti koya: “O koya e vakabauti au, e sega ni vakabauti au ga, e vakabauti koya tale ga e talai au mai, o koya e raici au e raici koya tale ga e talai au mai.” E bibi vei keda na ka dina e vakarota na Kalou me vakavulica tiko ga o Jisu, sa rauta me kaya o Jisu: “O koya e beci au qai sega ni rogoca noqu vosa, e tiko e dua me lewai koya. Na vosa au cavuta ena qai lewai koya ena iotioti ni siga.”—Joni 12:44, 45, 48.\nE tinia o Jisu: “Niu sega ni vosa vakataki au ga, ia o Tamaqu e talai au mai e vakaroti au ena ka meu tukuna kei na ka meu vakavulica. Au kila tale ga ni nona ivakaro e vu ni bula tawamudu.” (Joni 12:49, 50) E kila o koya ni sa voleka me vakadavei nona dra me kedra isoro o ira era cakacakataka nodra vakabauti koya.—Roma 5:8, 9.\nNa gauna cava soti a rogoci kina na domo ni Kalou?\nNa iliuliu cava era vakabauti Jisu? Cava era rairai sega ni vakatusai koya kina e matanalevu?\nNa yavu cava era na lewai kina na tamata ena “iotioti ni siga”?\niMeli iMeli Era na Vakarorogo na Jiu Qai Vakabauta na Kalou?\njy wase 104 t. 242-243


The Fiji Times » Ono na koula e rawati ena lade\nOno na koula e rawati ena lade\nA mai qaqa na Natabua High School vei ira na gonetagane ena sotasota ni 2017 Coca-Cola ena ANZ stadium ena mua ni macawa sa oti.\nE ratou rawata e 12 na koula, lima na siliva kei na lima na varasa, ia o Marist Brothers High School e mai karua ena 10 na koula, 8 na siliva kei na 7 na varasa, ka mai katolu o Ratu Kadavulevu School ena 10 na koula, 7 na siliva kei na 5 na varasa.\nIa, mai na 12 na metali koula e rawata o Natabua, e 6 na koula e rawa mai na rara ni lade, viritaki ka bi, coka kei na lade balavu, ka ni oqo na nodratu tarabu me vaka e vakaraitaka ko John Iroa na dauniveivakatavulici.\nA tuberi Natabua voli mai o Iroa ena loma ni vitu na yabaki ka vakabauta ni sa qai mai yaco dina na nona tatadra ena veika e ratou rawata na cauravou ni Natabua.\nE kaya ni ratou a mai druka ena rua na lade nuitaki, ia e dua na ka vinaka ni ratou qaqa ena ono tale na lade.\nE kuria o Iroa ena yabaki 2015 ena nona qaqa o Natabua vei ira na gonetagane, e ratou rawata kece na qaqa ena lade.\nE vakavinavinakataka o Iroa na vuli ka mai vakarautaka na Oceania Sports Education Programme (OSEP) ka veituberi kina o Talemo Waqa ka tiki talega ni nona rawa ni qaqa o Natabua.\nE tukuna o Iroa ena porokaramu ni OSEP e vakavuna me rawa ni ratou biuta vata kina na porokaramu ni vakaukauwa yago vei ira na dauqito ka vakavinavinakataki Talemo Waqa kina kei iratou na timi ni OSEP.\nIa, vei ira na goneyalewa e mai liu o Adi Cakobau ena 20 na koula, 14 na siliva kei na 10 na varasa. Mai karua o Jasper Williams high School ena 11 na koula, 10 na siliva kei na 8 na varasa ka mai katolu na koronivuli o Saint Joseph?s Secondary School ena 4 na koula, 5 na siliva kei na 8 na varasa.


Wordplanet: Na Siga I Jiova - Holy Bible - Old Testament / Zephaniah-\n1 Na vosa i Jiova ka yaco vei Sefanaia na luve i Kusi, na luvei Kitalaia, na luve i Amaraia, na luve i Esekaia, ena gauna i Josaia na luve i Emoni na Tui Juta.\n2 "Au na vakarusa na ka kecega e tiko ena dela ni qele," sa tukuna o Jiova;\n3 "Au na vakarusa na tamata kei na manumanu yava i va; Au na vakarusa na manumanu vuka, kei na ika kece ni waitui, na ka kece edau kauta mai na manumanu kei ira na i valavala ca. Au na vakarusa na tamata mai na vanua e tiko kina", sa tukuna o Jiova.\n4 "Na ligaqu ena tarai ira na Juta kei ira na lewe i Jerusalemi. Au na musuki ira sobu na dau qaravi Peali, kei ira taucoko na kena bete ni qaravi Kalou matakau -\n5 O ira na dau qarava na i vavakoso yaloca ni lomalagi ena vei tikina cecere; kei ira na dau bubului vakailasu vei Jiova, ia ka dau bubului ga vei Milikamo;\n6 Kei ira na vuki tani mai vei Jiova, ka ra sega ni bau masuti Jiova se gadrevi koya."\n7 Mo vakanomodi ena mata ni Kalou o Jiova; ni sa roro tiko mai na nona siga, ni sa vakarautaka tiko o Jiova e dua nai soro; ena ia kina o Koya na veisureti vei ira sa kila tiko o koya.\n8 "Ena siga dina ni nona vakacabora nai soro, ena cudruvi ira kina na ravouvou kei ira na luvedra lalai na Tui, kei ira kece era dau sulumaka tiko na nodra i sulu na matanitu tani eso.\n9 Ena siga vata tiko o ya Au na cudruvi ira talega na dau veikalawaci ena veibeci, ka vakaikuritaka nai vakarau kaukauwa kei na veivakaisini ena nodra veivale na i liuliu ni yavusa.\n10 "Ena qai yaco ena siga o ya, "sa tukuna o Jiova, "ena rorogo mai ena Matamata ni Ika na veitagicaki kei na tagi qoqolou ena kena i Karua ni Gauna, kei na rorogo tatamosamosa mai na veidelana.\n11 Dou tagi qoqolou na lewei Makitesa! Ni ra sa vakamatei taucoko na nomudou liga ni cakacaka; kei ira na nomudou dau ni bisinisi.\n12 "Ena yaco mai na siga o ya, me'u na tutuvaka kina e dua na cina me'u vakasaqaqara yani e Jerusalemi, me'u na cudruvi ira o ira era vakawelewele ka sega ni kauwai, ka ra tukuna tu e yalodrau 'na Kalou ena sega ni rawa ni cakava na ka vinaka, ka sega talega ni cakava e dua na ka ca.'\n13 O koya oqo na nodra i yau talei era na taura na meca, era na qai vakaveitaliataka na dauvakaca na nodra veivale; ni ra sa tara tale na nodra vei vale, era na sega ni tawana; era na tea na vaini, era na sega ni gunuva ga na kena waini".\n14 Sa roro mai na siga i Jiova e levu ka rerevaki; ka sa voleka ka ena yaco vakatotolo. Na kena rorogo mada ga ni rogo mai ena veivakararawataki sara; ni ra rogoca na tamata i valu qaqa era na domobula ka tagi.\n15 Na siga o ya ena siga ni cudru, ena siga ni rarawa kei na yaluma, ena siga ni veivakarusai kei na veivakalolomataki, ena siga ni buto leka, na siga ni o loaloa ka butobuto,\n16 Na siga ni rogo ni davui kei na kaila, me baleta na veikoro lelevu kei na vei vale ni valu cecere.\n17 "Au a kauta mai na veivakararawataki vei ira na tamata, mera na vaka kina na mataboko, ni ra sai valavala ca vei Jiova; na nodra dra ni sa liviraki sa vaka ga na kuvu ni qele, kei na lewe ni yagodra sa vaka na dravusa."\n18 Ena sega ni rawa me vakabulai ira na siliva se koula ena siga ni cudru i Jiova; ia ena vakarusai me vakamai vakadua na vanua taucoko ena nona vuvu, ka vakasauri me ra kidacala ena veika ena yaco na lewe ni vanua.\n1 Dou vakasoqoni kemudou vata, io, mo dou sota vata mada, na matanitu dau veivukiyaki,\n2 Ni se bera ni vakaturi e dua na lawa, me yaco vakatotolo mai kina na kena siga, ni se bera talega ni yaco kina na cudru waqawaqa i Jiova, ni se bera ni tarai kemudou kina na nona veivakararawataki o Jiova!\n3 Dou vakasaqarai Jiova, oi kemudou kece sa yalomalumalumu e vuravura, ka dou maroroya na lewa dodonu. Vakasaqara na yalododonu, vakasaqara na yalomalumalumu. Me rawa ni maroroi kemudou mai na siga ni nona cudru o Jiova.\n4 O Qasa kei Asikiloni e rau na vakarusai; o Asitoti ena yaco vua ena siga levu tutu, kei Ekironi ena cavuraki laivi mai na vanua e dabe tiko kina.\n5 Ena ca vei ira sa tawana tiko na veibaravi, na matanitu vaka Kireci! Sa baleti kemudou tiko na vosa i Jiova, kemudou na kai Kenani kei kemudou na kai Filisitia: "Au na vakarusai kemudou; me sega ni dua tale e vo tiko vei kemudou."\n6 Na veibaravi era na qai buca drokadroka, me ra na vakavale kina nai vakatawa ni sipi, kei ira talega na qele ni sipi mera na dau tiko kina.\n7 Na vei yasa ni vanua me ra na mai tiko kina na votu mai na mataqali i Juta; era na vakania kina nodra manumanu; me ra na dau qai la'ki dabe vata ena veiyakavi ena vei vale e Asikiloni. O Jiova na nodra Kalou ena rogoci ira mai kea, ka me vakasukai ira lesu tale mai na kau tu vakabobula.\n8 "Au sa rogoca tiko na nodra veivakasewasewani na Moapi, kei na nodra veivakacudrui na Amoni, era sa vakasewasewani ira vakaca sara na noqu tamata, ka ra veivakarerei tiko ena i yalayala ni nodrau vanua vei ira noqu tamata.\n9 O koya oqo, ena noqu bula vaka i Au", sa tukuna o Jiova ni lewe vuqa na Kalou i Isireli, "Ena vakarusai vakaidina o Moapi me vataki Sotoma, kei ira na kai Amoni era na tautauvata kei Komora â€“ me robota tu na vanua ena i binibini masima kei na kau votovotoa, ka sega ni dua na tamata me tawana. Ena qai yaco na gauna me ra qai laki tawana na noqu tamata kei ira talega era a vo tu."\n10 Oqo mei sau ni nodra dokadoka ka viavialevu, baleta ni ra veivakasewasewani ka veivakacudrui vei ira Nona tamata o Jiova ni lewe vuqa.\n11 O Jiova era na qai rerevaki Koya, ni na vakatawayaga taka o Koya, na nodra kaukauwa na vei Kalou kece e tu e vuravura; era na qaravi Koya na tamata kece mai na veivanua lelevu kei na kena veiyanuyanu.\n12 "Oi kemudou talega na kai Iciopea, dou na vakamatei ena Noqu i seleiwau."\n13 Ena qai dodoka na ligana vaka kina vualiku, me vakarusai kina o Asiria, me talaraka sobu kina na koro levu o Ninive, ka me sega ni dua na ka e tu kina me vaka na vanua dravuisiga.\n14 Era na vukaca mai na qele ni manumanu vuka, kei ira na manumanu yavai va ni vanua. Na belo kei na manu levu e rau na mai ro tiko ena i vovo ni duru ni koro; me na qai dau rogo tiko mai na domodra ena vanua ni nodra dau cegu; ni sa vakanomodi tu na koro levu oqo, ni sa mai yali na kena rairai totoka ka a dau divi tu kina e liu.\n15 Oqo na koro levu e dau kilai ena kena marau, ka rawati koya tu vakavinaka, era dau tukuna tu e yalodra, "Oi au oqo, ka sega tale e dua e yacovi au". E rawa vakacava tale me nodra vanua ni gadigadi na vei manumanu! Ni o ira kece era dau raica era na qoroqoro ka kureitaki liga ga.\n1 Ena ca o koya e dau vakacaca kei koya e vakayacora tiko nai tovo lolovira kina koro levu!\n2 Ka sega ni bau muria vakadua na nona vosa, se me yaco vua e dua na veivakadodonutaki; ka e sega ni bau vakabauti Jiova, ka sega ni bau toro voleka vua nona Kalou.\n3 O ira nodra turaga ka tiko kei ira era vaka tu ga na laione dau tagi, kei ira nodra daunilewa era vaka tiko na olifa dau butako ka kanilaka tiko na sui me yacova yani na mataka lailai.\n4 Nodra parofita era tamata vakarau kaukauwa ka vakarerevaki; o ira na bete era sa dau vakadukadukalitaka tu ga na tikina tabu, ka era sega ni doka na i vunau, era beca tu ga.\n5 O Jiova sa yalododonu sara vei ira, ka sega ni bau cakava e dua na ka e tawadodonu. Sa dau vakatakila na nona yalododonu ena veimataka; o Koya e sega ni bau bera vakadua, ia o ira ga na tawadodonu era sega ni kila na madua.\n6 "Au musuki ira laivi na veimatanitu, ka vakacacani nodra bai ni valu kaukauwa; nodra gaunisala Au yanaraka laivi, me sega ni dua e lakova rawa. Sa vakarusai nodra vei koro me sega ni qai dua me tawana tale.\n7 Au tukuna, 'O na qai rerevaki Au vakaidina, mo ni qai rogoca nai vunau' â€” me kakua kina ni o talaraki tani mai na nomu i tikotiko, ka ena veika ca kece Au vakayacora vei ira. Ia era sega ni bau veivutuni ka era kitaka tikoga na nodra i valavala me ca vakalevu sara.\n8 "O koya oqo mo dou waraki Au", sa tukuna o Jiova, "me yacova sara na siga me'u sa tucake me'u na la'ki veivueti mai; ka sa noqu sasaga me'u vakasoqoni ira vata na veimatanitu kina noqui soqosoqo tabu, me'u na vakaotia vei ira na noqu rarawa kei na noqu cudru katakata, o vuravura era na vakila na katakata ni noqu vuvu.\n9 "Ia ena yaco, Au na qai vakacuruma vei ira na tamata mera vosataka na vosa savasava, me ra na yaco taucoko me ra na qai kaciva na yaca i Jiova, ka qaravi koya ena yalo e lomavata.\n10 Mai na tai kadua ni veiuciwai ni Iciopea o ira era dau qaravi Au, kei na luvedra goneyalewa na noqu tamata ka ra dui veiseyaki tu, era na kauta mai na noqu i madrali.\n11 Ena siga o ya o na sega ni madua ena vuku ni nomu i valavala vakasisila o a vakayacora vei au; Au na kauti ira tani o ira ka ra dau boletaki ira tiko, ka o na sega ni na vakatautaukeni iko tale ena noqu ulunivanua tabu.\n12 Au na qai solia vei iko eso na tamata yalomalua ka yalomalumalumu, ka era tamata vakabauta na yaca i Jiova.\n13 O ira era vo tu e Isireli era sega ni rawa ni cakava na ka e tawadodonu ka sega ni ra dau vosalevu, ka e sega ni rawa ni veivakaisini na yamedra; ni ra vakania oti nodra qele ni sipi, era davo sobu ka sega ni rawa ni dua me na vakarerei ira."\n14 Mo lagasere, na goneyalewa ni Saioni! Dou kaila, na Isireli! Dou reki ka marau mai na vuni yalomudou, oi kemudou na goneyalewa ni Jerusalemi!\n15 O Jiova sa kauta tani na nona cudruvi kemudou, sa vakatala tani na kemudou meca. Na Tui Isireli, o Jiova sa tiko vata kei kemudou; dou na sega tale ni na raica na veika rarawa me yacovi kemudou.\n16 Ena siga o ya ena cavuti vei Jerusalemi: "Mo kua ni rere; o iko Saioni, me kua ni malumalumu tiko na ligamu.\n17 O Jiova na nomu Kalou sa tiko vata kei kemudou, o Koya sa kaukauwa sara ena veivakabulai; ka ena rekitaki kemudou ena yalo e vakavinavinaka, ka ena soburi kemudou na nona loloma, ka ena marautaki kemudou ena domo ni lagalaga sere."\n18 "Au na vakasoqoni ira mai o ira era dau vakalolokutaka na veisoqoni tabu, ka ra tiko maliwai kemudou ka tarai ira tu vakabibi na veivakasesewani e yaco vei kemuni.\n19 Raica, ena gauna o ya Au na qai sota kei ira era a vakacacani iko, Au na vakabulai ira na lokiloki, ka vakakumuni ira tale na veiseyaki tu; Au na vakayacori ira me ra vakacaucautaki ka dokai ena vei vanua kece era a vakamaduataki tu kina.\n20 Au na qai kauti kemudou lesu tale mai ena gauna sa lokuci, me vaka na gauna Au sa nanuma tu; Au na vakayacori kemudou mo dou na laveti cake ka mo dou rogo mai vei ira kece na lewe i vuravura, Au na vakasukai ira lesu tale mai, o ira era a kau tu vakabobula mera lesu mai vei kemudou" sa tukuna o Jiova.\nWordPlanetÂ® is a registered name of the International Biblical Association, a non-profit organization registered in Macau, China.


The Fiji Times » Vakasavui tukutuku\nESA na tekivu vaqaqacotaka na kena vakasavui na i tukutuku raraba ni lotu kei veika e veitalanoataki e valenivolavola liu na tabana ni tukutuku ni Lotu Wesele e Viti. E vakadeitaki mai ena dua na i tukutuku tabaki, ni sa na vakadavori e dua na i tuvatuva vou mai vua na vunivola levu ni tabana oqo, o Talatala James Bhagwan.\nMai laurai e dua na malumalumu ena kena kacivaki raraba e dua na i vola e volai mai ena tabana ni bula raraba ka vakadewataki vei ira na talatala ni veitabacakacaka ni bera na veidigidigi ena Seviteba 17.\nE volai toka kina na veika e raica na tabana ni Bula Raraba ka veivakasalataki ki na lewenilotu ena nodra digidigi vakayalomatua, ni bera na veidigidigi ena vula sa oti. Ena laurai talega ni na vakadewataki vakavalagi na i tukutuku kece ni bera ni qai biu ena mona livaliva me ra kila talega na noda era sega ni kila na vosa vaka- Viti kei ira na lewenilotu era tu mai vavalagi.\nE a vakadiloya na Paraiminisita, Rear Admiral ( Ret) Voreqe Bainimarama na Lotu Wesele ena kena volai na i vola oqo, ka tukuna ni na tosoi Viti e muri na mataiqali i vakarau ni vakasama e volai koto ena i vola veikauyaki oqo.\nAustralia looks to extend assistance to FijiFirst government: Feakes\nTeachers set to walk off the job over Manus and Nauru\nRabuka: Fiji's coup politicians should quit\n2018 General Election: SODELPA caucus to meet, decide on Opposition Leader\nFijiFirst party leader Bainimarama sworn in as PM for second term\nMissing toddler's body recovered: Police\nFiji Meteorology director dies\nRabuka: Expect robust debates\nMuscles in bikinis\nBainimarama to be sworn in today as PM for the next four years


Na Tamata Kaukaua Duadua—Na Dauveilewai o Samisoni | iTalanoa Vakaivolatabu\nO KILA na yaca ni tamata kaukaua duadua a bau bula? Na yacana o Samisoni, a dua vei ira na dauveilewai. O Jiova e solia vua na kaukaua. A kaya o Jiova vei tinana ni se bera ni sucu: ‘Ena dua na luvemu tagane. Ena liutaka nodra vakabulai na Isireli mai na ligadra na kai Filisitia.’\nEra tamata ca na kai Filisitia era tiko e Kenani. E levu tu na nodra sotia, ra qai dau vakamavoataki ira na Isireli. Dua na siga ni lako yani vei ira o Samisoni, a tavaki koya mai e dua na laione levu. E vakamatea ga ena ligana o Samisoni. E vakamatei ira tale ga na vica vata na drau na kai Filisitia.\nE qai domona o Samisoni e dua na yalewa, o Tilaila. Era yalataka na iliuliu ni Filisitia vei Tilaila mera na solia yadua vua e 1,100 na tiki ni siliva ke tukuna vei ira na vu ni kaukaua i Samisoni. E vinakata na ilavo kece oqori o Tilaila. E sega ni itokani dina i Samisoni, se o ira na tamata ni Kalou. E vakatarogi Samisoni tiko ga baleta na nona kaukaua.\nKena itinitini, sa qai tukuna vua o Samisoni na vu ni nona kaukaua. E kaya: ‘Na drauniuluqu e se sega vakadua ni koti. Mai na gauna au sucu kina, sa digitaki au tu mai na Kalou. Ena oti noqu kaukaua ke koti.’\nNi sa kila rawa ga na vu ni nona kaukaua o Tilaila, e vakamoceri Samisoni qai kaciva mai e dua na tagane me kotiva na drauniuluna. Ni yadra mai e oti vakadua na nona kaukaua. Era vesuki koya rawa kina na kai Filisitia. Ra leuta tani na yaloka ni matana ruarua qai kauti koya me nodra bobula.\nDua na siga a caka e dua na nodra soqo levu na Filisitia mera sokaloutaka kina na nodra kalou o Tekoni, ra qai kauti Samisoni mai na valeniveivesu mera mai vakalialiai koya. Eda sega ni kila na dede ni nona a tiko e valeniveivesu ia sa tubu tale na drauniuluna. E kaya o Samisoni vua na gone e tuberi koya tiko mai: ‘Laivi au meu taura na durunivale.’ Sa qai masu vei Jiova me kerea vua na kaukaua ni sa taura tu na durunivale. E qai kaya vakadomoilevu: ‘Meu mate vata kei ira na kai Filisitia.’ Era lewe 3,000 na kai Filisitia era tiko ena soqo oya. Ni biliga mai o Samisoni na durunivale e lutuki ira ra qai mate kece kina.\nDauveilewai wase 13 ina 16.\nQito Vakaivolatabu me Baleti Samisoni\nRaica na vuna e kaukaua kina o Samisoni.\niMeli iMeli Na Tamata Kaukaua Duadua


“Vakilai e Dua na Gauna ni Vakacegu” ni Oti Nona Tavuki o Saula (Cakacaka 9:31)\nWILIKA ENA VOSA Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Ga German Haitian Creole Hiligaynon Hungarian Igbo Italian Japanese Lithuanian Maltese Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Thai Tongan Turkish Ukrainian vakaViti\n“Vakilai e Dua na Gauna ni Vakacegu” ena iVavakoso\nSa mai dua na italatala gugumatua o Saula na dauvakacaca raravisa\nYavutaki ena Cakacaka 9:1-43\n1, 2. Na cava e via lai cakava i Tamasiko o Saula?\nSA VOLEKA yani i Tamasiko na matailakolako voravora, na vanua era via vakayacora kina nodra inaki ca. Era na kauti ira mai vakaukaua na tisaipeli i Jisu ena nodra vale, era na vesuki ira, vakamadualaki ira, qai yarataki ira e Jerusalemi me tau kina vei ira na cudru ni Sanadrini.\n2 Na yaca ni nodra iliuliu na ilala levu qo o Saula, e sa vakadavedra oti. * Se qai sarava oti ga na nona vakamatei o Sitiveni na tisaipeli gugumatua i Jisu, nira vakaviriki koya ena vatu na itokani daulotu i Saula. (Caka. 7:57–8:1) E sega ni lomavakacegu ni vakacacani ira wale ga na imuri i Jisu mai Jerusalemi, e vinakata sara ga me vakacacani ira kece na lotu vaKarisito. E via vakawabokotaka sara ga na ilawalawa e kilai tu ena yaca “Na Sala.”—Caka. 9:1, 2; raica na kato “iNaki ni Nona Gole i Tamasiko o Saula.”\n3, 4. (a) Na cava a sotava o Saula? (b) Na taro cava meda na vakasamataka?\n3 E cilavi Saula vakasauri na rarama. Era raica tale ga qori o ira na tomani koya tiko, ia era galu ena levu ni nodra kurabui. E qai bale i ra o Saula ni sa mataboko. E rogoca sara e dua na domo mai lomalagi ni kaya: “I Saula, I Saula, na cava o vakacacani au tiko kina?” E kidacala o Saula qai taroga: “O cei o kemuni, Turaga?” E kidroa sara ga o Saula ni rogoca na isaunitaro: “O yau o Jisu o vakacacana tiko.”—Caka. 9:3-5; 22:9.\n4 Na cava eda vulica ena vosa e tukuna taumada o Jisu vei Saula? Ena yaga vakacava noda railesuva na veika e yaco ni tavuki o Saula? Na cava eda vulica ena ka era cakava na ivavakoso ni sa tavuki o Saula qai vakilai na vakacegu?\nINAKI NI NONA GOLE I TAMASIKO O SAULA\nNa lewa cava e soli vei Saula me vesuki ira na lotu vaKarisito ena dua tale na koro? E tu na lewa ni Sanadrini kei na bete levu me vakatulewataka na veika e dodonu kei na veika e cala vei ira na Jiu ena veivanua kece, e rairai okati tale ga ena lewa ni bete levu na nodra vakalesui mai vakaukaua na daubasulawa. Ke tiko gona na nona ivola na bete levu, era na uqeti na qase ena nodra veivalenilotu na Jiu e Tamasiko mera veitokoni.—Caka. 9:1, 2.\nKena ikuri, sa solia tu o Roma na dodonu vei ira na Jiu mera lewa ga na nodra ka vakalawa. Qori na vuna e vakalima nodra warolaka kina “vaka39” na yapositolo o Paula. (2 Kor. 11:24) E cavuti ena imatai ni ivola na Maccabee, na nona ivola na mata ni Roma vei Ptolemy VIII mai Ijipita ena 138 B.G.V. ni vakarota kina: “Ke dro yani vei iko mai nona vanua [o Jutia] e dua na dauvakavuleqa, mo soli koya vei Saimoni na bete levu, me totogitaki koya me vaka na nodra lawa.” (1 Macc. 15:21) Ena 47 B.G.V. e vakadeitaka kina o Julius Caesar na lewa a soli taumada vua na bete levu, kei na dodonu e tu vua me sauma na taro cava ga e vure mai me baleta na ivakarau vakaJiu.\n“Na Cava O Vakacacani Au Tiko Kina?” (Caka. 9:1-5)\n5, 6. Na cava eda vulica ena vosa i Jisu vei Saula?\n5 Ni tarovi Saula o Jisu ena sala i Tamasiko, a sega ni taroga: “Na cava o vakacacani ira tiko kina noqu tisaipeli?” Me vaka e tukuni mai cake, e kaya ga: “Na cava o vakacacani au tiko kina?” (Caka. 9:4) Io, a vakila dina o Jisu na ituvaki dredre era sotava na nona imuri.—Maciu 25:34-40, 45.\n6 Ke o vakararawataki voli ni o vakabauti Karisito, mo nuidei ni rau kila vinaka o Jiova kei Jisu na kemu ituvaki. (Maciu 10:22, 28-31) De dua, ena sega ni kau tani na ituvaki dredre ena gauna qo. Ia nanuma tiko, ni a raica o Jisu nona vakaitavi o Saula ena vakamatei i Sitiveni kei na nona yarataki ira na tisaipeli yalodina mai na nodra vale e Jerusalemi. (Caka. 8:3) Ia ena gauna oya, a sega ni tataro o Jisu. E solia ga o Jiova vei Sitiveni kei ira na vo ni tisaipeli na kaukaua mera yalodina tiko ga ena vuku i Karisito.\n7. Na cava mo cakava mo vosota kina na veivakacacani?\n7 O rawa tale ga ni vosota na veivakacacani ke o cakava na veika qo: (1) Vakadeitaka mo yalodina tiko ga se mani cava e yaco. (2) Kerea na veivuke i Jiova. (Fpai. 4:6, 7) (3) Me qai veisausaumi ga o Jiova. (Roma 12:17-21) (4) Mo nuidei ni na solia vei iko o Jiova na kaukaua mo vosota tiko ga, me yacova ni raica o koya ni sa veiganiti me muduki na ituvaki dredre.—Fpai. 4:12, 13.\n“I Saula na Taciqu, e Talai Au Mai na Turaga” (Caka. 9:6-17)\n8, 9. E raica vakacava o Ananaiasa na ka e lesi kina?\n8 Ni sauma oti na taro i Saula, “O cei o kemuni, Turaga?” e kaya o Jisu: “Mo tucake, lako ina koro, ena qai tukuni vei iko na ka mo cakava.” (Caka. 9:6) A tuberi ena nona icili e Tamasiko o Saula ni sa sega ni rai rawa, e lolo qai masu voli me tolu na siga. Ia ena gauna vata qori, a tukuni Saula tiko o Jisu vei Ananaiasa e dua na tisaipeli ena koro ya, e “vinaka na kena irogorogo vei ira na Jiu kece” era vakaitikotiko e Tamasiko.—Caka. 22:12.\n9 Sa na wacava na tavayaya i Ananaiasa! E vosa sara tiko ga na iLiuliu ni iVavakoso e sa vakaturi oti, o Jisu Karisito, ni digitaki koya sara ga me cakava e dua na ilesilesi bibi. E ka dokai dina, ia sa na bau dua na ilesilesi dredre! Ni tukuni vua me lai vosa vei Saula, e sauma o Ananaiasa: “Turaga, levu na itukutuku au rogoca me baleta na tagane qo, e levu na ka rarawa e cakava vei ira na nomuni tamata yalosavasava e Jerusalemi. Era sa vakadonuya na iliuliu ni bete me vesuki ira kece era masuta na yacamuni ena vanua qo.”—Caka. 9:13, 14.\n10. Na cava eda vulica vei Jisu ena ka e cakava vei Ananaiasa?\n10 A sega ni vunauci Ananaiasa o Jisu ni lomaleqa. Ia e vakarautaka na idusidusi matata. E dokai koya tale ga ni tukuna na vuna e vinakata kina me cakava o Ananaiasa na itavi qo. E kaya o Jisu me baleti Saula: “Niu sa digitaka oti na tagane qo me tukuna na yacaqu ina veimatanitu, vei ira tale ga na tui kei ira na luvei Isireli. Au na qai vakaraitaka vakamatata vua na levu ni ka ena sotava ena vuku ni yacaqu.” (Caka. 9:15, 16) E totolo ga ni muria na vosa i Jisu o Ananaiasa. E vaqarai Saula na dauveivakacacani qai kaya vua: “I Saula na taciqu, e talai au mai na Turaga o Jisu, o koya a rairai vei iko ena sala o muria mai, me rawa ni o rai tale, me sobuti iko tale ga na yalo tabu.”—Caka. 9:17.\n11, 12. Na cava eda vulica vei Jisu, Ananaiasa, kei Saula?\n11 E macala vakasigalevu e vica na ka me baleti Jisu, Ananaiasa, kei Saula. Kena ivakaraitaki, e veidusimaki sara tiko ga o Jisu ena cakacaka vakavunau, me vaka ga e yalataka. (Maciu 28:20) E sega ni vosa vei keda yadua nikua, ia e veidusimaki tiko ena cakacaka vakavunau ni vakayagataka na dauveiqaravi yalodina e vuku, e sa lesia ena gauna qo me lewa na ka kece e taukena. (Maciu 24:45-47) Ena veidusimaki ni iLawalawa Dauvakatulewa, era talai yani na dautukutuku, painia, kei ira na daukaulotu mera vaqarai ira na via kila e levu tale na ka me baleti Karisito. Me vaka e vakamacalataki ena wase sa oti, e levu vei ira qo era masulaka na veidusimaki ni Kalou, oti ga vakalailai era sotavi ira sara na iVakadinadina i Jiova.—Caka. 9:11.\n12 E talairawarawa o Ananaiasa ena nona ilesilesi qai vakalougatataki kina. Ke o mani lomaleqataka e dua na ka, o dau talairawarawa ga ena ivakaro mo vunau sara vakavinaka? Eso era dau taqaya na vunau e veivale vei ira era sega ni veikilai. Eso tale e dredre mera vunau ena vanua ni bisinisi, e salatu, se ena talevoni. A valuta o Ananaiasa na nona rere qai ka dokai vua me vukei Saula me sobuti koya na yalo tabu. * E qai vakalougatataki o Ananaiasa ni a nuitaki Jisu qai okati Saula me dua ga na tacina. Me vakataki Ananaiasa, eda na sega ni rere ke da nuidei ni dusimaka tiko o Jisu na cakacaka vakavunau. Eda kauaitaki ira na lewenivanua, da qai vakabauta ni rawa sara ga nira mai tacida o ira na dauveitusaqati.—Maciu 9:36.\nE Tekivu “Vunautaki Jisu” (Caka. 9:18-30)\n13, 14. Ke o se bera ni papitaiso, ena uqeti iko vakacava na ivakaraitaki i Saula?\n13 E muria sara o Saula na ka e vulica. Ni vakabulai oti ga, e papitaiso qai tekivu veimaliwai vakavoleka kei ira na tisaipeli e Tamasiko. Ia e sega ni yala ga e kea. “Sega ni wawa tale ni sa vunautaki Jisu ena veivalenilotu, ni o koya qo na Luve ni Kalou.”—Caka. 9:20.\n14 Ke o vulica tiko na iVolatabu, ia o se bera ni papitaiso, o na vakatotomuria na ivakaraitaki Saula qai vakatulewataka mo muria na ka o vulica? Macala ga ni vakila o Saula ena nona bula na cakamana i Karisito qai uqeti koya qori me cakava kina e dua na ka. Ia e sega ni vakadinadinataka duadua ga o koya na cakamana i Jisu. Kena ivakaraitaki, e raica e dua na ilawalawa Farisi na nona vakabula na ligana mate e dua na tagane, e dua tale ga na iwase levu ni Jiu era kila vinaka ni a vakaturi Lasarusa mai na mate o Jisu. Ia e levu era sega ni kauai ra qai veitusaqati tiko ga. (Mari. 3:1-6; Joni 12:9, 10) Ia e duatani o Saula ni sa veisau sara ga. Na cava e digitaka kina o Saula me vakarorogo? Ni levu cake nona rerevaka na Kalou qai vinakata me vakavinavinakataka na yalololoma e vakaraitaka o Karisito. (Fpai. 3:8) Ke o cakava tale ga qori, e sega ni dua na ka ena tarova nomu vakaitavi ena cakacaka vakavunau kei na nomu rawata na ivakatagedegede ni papitaiso.\n15, 16. Na cava e cakava o Saula ena nodra veivalenilotu na Jiu, era raica vakacava qori na Jiu e Tamasiko?\n15 Vakacava o rawa ni raitayaloyalotaka na kidacala, sokonu kei na cudru e tuburi ira na ilala levu ni tekivu vunautaki Jisu o Saula ena nodra veivalenilotu na Jiu? Era taroga, “Sega ni o koya ga qo e dau vakalolomataki ira na masuta na yaca qo mai Jerusalemi?” (Caka. 9:21) Ni vakamacalataka na vuna e veisau kina na lomana me baleti Jisu, e “vakadinadinataka vakamatata” o Saula ni o Jisu ga “na Karisito.” (Caka. 9:22) Ia ena sega ni uqeti ira kece na tamata na kena dau vakamatatataki na ka. Ena sega ni veisautaka nodra vakasama o ira na via muria ga na ivakavuvuli vakatamata, se o ira na dokadoka. Ia e sega ni soro koso o Saula.\n16 Ni oti tale e tolu na yabaki, era se saqati Saula tiko ga na Jiu mai Tamasiko. Era saga mera vakamatei koya. (Caka. 9:23; 2 Kor. 11:32, 33; Kala. 1:13-18) Ni sa kilai na nodra inaki vuni, e vakatulewataka sara vakayalomatua o Saula na ka me cakava, qai biubiu mai na koro ni vakadonuya mera tukuci koya sobu eso ena dua na sova ena icurucuru ni lalaganikoro. E vakamacalataka o Luke ni o ira na vukei Saula ena bogi oya era “nona tisaipeli [o Saula].” (Caka. 9:25) Na veivosa qo e rairai dusia ni so era rogoca na vosa i Saula mai Tamasiko, era muria na nona ivunau ra qai muri Karisito.\n17. (a) Na cava era cakava eso ni tukuni vei ira na ka dina ena iVolatabu? (b) Na cava meda cakava tiko ga, na vuna?\n17 Ena gauna o tekivu tukuna kina vei ratou nomu vuvale, itokani, kei na so tale na veika vinaka o sa vulica tiko, o namaka mera taleitaka kece na kena vakamatatataki na ka dina ena iVolatabu. Era na rairai taleitaka eso, ia eso tale e sega. De dua era na kemu meca sara ga na lewe ni nomu vuvale. (Maciu 10:32-38) Ia ke o saga tiko ga mo vakavinakataka na iwalewale ni nomu veivosakitaka na iVolatabu qai dei ena itovo vaKarisito, ena rawa ni veisau na lomadra na dauveitusaqati.—Caka. 17:2; 1 Pita 2:12; 3:1, 2, 7.\n18, 19. (a) E yaga vakacava nona tokoni Saula o Panapasa? (b) Eda na vakatotomuri Panapasa vakacava kei Saula?\n18 Ni yaco yani e Jerusalemi o Saula, e dredre vei ira na tisaipeli mera vakabauta ni sa dua tale ga na tisaipeli o koya. Ia ni tokoni Saula o Panapasa, eratou ciqomi koya na yapositolo, ratou qai tiko vata ena loma ni dua na gauna. (Caka. 9:26-28) E qaqarauni o Saula, ia e sega ni maduataka na itukutuku vinaka. (Roma 1:16) E doudou ni vunau e Jerusalemi, na vanua sara ga a dau vakacacani ira kina vakaukaua na tisaipeli i Jisu Karisito. Era lomaleqa na Jiu e Jerusalemi nira rogoca ni sa biuti ira na nodra iliuliu, era mani saga mera vakamatei koya. Ia “nira sa kila qo na veitacini, era kauti koya [Saula] sobu i Sisaria me lako sara i Tarisu.” (Caka. 9:30) E vakamalumalumu o Saula ena veidusimaki i Jisu ni vakayagataka na ivavakoso. E yaga dina qo vei Saula kei na ivavakoso.\n19 Dikeva ni vakaliuliu o Panapasa me vukei Saula. Na veikauaitaki qori e vakavuna nodrau veitokani voleka na dauveiqaravi gumatua i Jiova. Vakacava, o dau vakataki Panapasa ni o yalorawarawa mo vukei ira na lako vou mai ena ivavakoso, mo tomani ira ena vunau qai vukei ira mera toso vakayalo? O na vakalougatataki vakalevu ke o cakava qori. Ke o dua na dautukutuku vou, o na vakataki Saula ena nomu ciqoma na veidusimaki? Ni o cakacaka kei ira na dautukutuku matua, o na vakavinakataka na iwalewale ni nomu cakacaka vakaitalatala, o na marau vakalevu, o na tauyavutaka e dua na veitokani e rawa ni dei ena nomu bula taucoko.\n“Levu Era Mai Vakabauta” (Caka. 9:31-43)\n20, 21. Era vakayagataka vakacava na dauveiqaravi ni Kalou ‘na gauna ni vakacegu’?\n20 Ni tavuki oti o Saula qai biubiu me lako i Tarisu, e “vakilai e dua na gauna ni vakacegu ena ivavakoso ena vanua taucoko o Jutia, Kalili, kei Samaria.” (Caka. 9:31) Na cava e yaco ena “gauna vinaka” qo? (2 Tim. 4:2) E volai nira ‘vakabulabulataki’ na lewe ni ivavakoso. Eratou vaqaqacotaka na yapositolo kei ira na mataveitacini tagane na nodra vakabauta na tisaipeli, ra qai veidusimaki ena ivavakoso mera ‘rerevaki Jiova qai vakila na veivakacegui ni yalo tabu.’ Kena ivakaraitaki, e vakayagataka o Pita na gauna qori me vakayaloqaqataki ira kina na tisaipeli ena tauni o Lita ena buca o Seroni. Na nona sasaga e uqeta e levu era tiko e kea mera vakabauta “na Turaga.” (Caka. 9:32-35) Era sega ni weletaka na nodra itavi na tisaipeli, era guta ga mera dau veikauaitaki ra qai kacivaka tiko na itukutuku vinaka. Kena itinitini, e “tubu tiko ga” na ivavakoso.\n21 Ni voleka ni cava na ika20 ni senitiuri, era sa vakila tale ga “na gauna ni vakacegu” na iVakadinadina i Jiova ena levu na vanua. E bale vakasauri na veiliutaki e dau vakasaurarataki ira tu na dauveiqaravi ni Kalou me vicasagavulu na yabaki, qai vakalailaitaki se boko sara ga eso na vakatatabu me baleta na cakacaka vakavunau. Era vakayagataka na gauna qori e tini vakacaca na udolu na iVakadinadina i Jiova mera vunau e matanalevu, e qai rawati kina na tubu veivakurabuitaki. Kena ivakaraitaki, ena gauna e vakadonui kina vakalawa na cakacaka ni iVakadinadina i Jiova e Rusia ena 1991, e se bera ni yacova na 16,000 na iwiliwili ni dautukutuku ni Matanitu ni Kalou ena vanua qori. Ia ena 2007, ni oti e 16 na yabaki, sa sivia na 150,000 era gumatua tiko na vunautaka na itukutuku vinaka.\n22. O na vakayagataka vinaka vakacava na galala e soli tu vei iko?\n22 Vakacava, o sa vakayagataka vinaka tiko na galala vakalawa se soli tu vei iko ena gauna qo? Ke o tiko ena vanua se soli tu kina vakalawa na galala vakalotu, ena bacani iko o Setani mo guta na vaqara iyau, sega ni veika e vauca na Matanitu ni Kalou. (Maciu 13:22) Me kua ni vakawelei iko qori. Vakayagataka vinaka sara na gauna ni vakacegu o sa bau vakila toka ena gauna qo. Qo na gauna mo vunau sara kina vakavinaka qai veivakayaloqaqataki ena ivavakoso. Nanuma tiko ni rawa ni veisau vakasauri na ituvaki.\n23, 24. (a) Na cava eda vulica ena italanoa kei Tavaita? (b) Na cava meda vakadeitaka?\n23 Vakasamataka mada na ka e yaco vua na tisaipeli o Tavaita, e yacana tale ga o Tokasa. E vakaitikotiko e Jopa, na tauni e voleka ga i Lita. Na tacida yalewa yalodina qo e dau vakayagataka vinaka na nona gauna kei na nona iyau, ni “dau cakacaka qai dau soli iloloma vei ira na vakaleqai.” Ia e tauvimate vakasauri, mani mate sara. * Era lolositaki koya na tisaipeli e Jopa, vakauasivi o ira na yada era a vakila vakalevu na nona dau veivukei. Ni yaco yani o Pita ena vale sa davo tu kina na yago i Tokasa, sa qai cakava e dua na cakamana e se bera vakadua ni vakayacora e dua vei ratou na yapositolo i Jisu Karisito. E masu o Pita qai vakaturi Tavaita mai na mate! Vakasamataka mada na nodra marau na yada kei ira na vo ni tisaipeli ni sa kacivi ira o Pita mera lesu ina rumu, qai vakaraitaka vei ira ni sa bula tale o Tavaita! Qo e vakayaloqaqataki ira qai vakarautaki ira ena veika dredre sa tu mai liu! E macala ga ni “kuruseta na vanua taucoko o Jopa na italanoa ni ka e yaco qo, e levu era mai vakabauta kina na Turaga.”—Caka. 9:36-42.\nO na vakatotomuri Tokasa vakacava?\n24 E rua na tikina bibi eda vulica ena italanoa veivakauqeti qo kei Tavaita. (1) E lekaleka ga na bula. E bibi gona me vinaka tiko na keda irogorogo vua na Kalou nida se rawa ni cakava qori! (Dauv. 7:1) (2) Sa dei tu na inuinui ni veivakaturi. A raica o Jiova na nona dau yalololoma o Tavaita, mani vakaicovitaki koya kina. Ena sega ni guilecava o Jiova na noda gugumatua, ena vakaturi keda tale ga ke da mate ni bera na Amaketoni. (Iper. 6:10) Se mani da vosota tiko qo e dua “na gauna ca” se da marautaka tiko “e dua na gauna ni vakacegu,” meda saga tiko ga meda vunautaki Karisito vakavinaka.—2 Tim. 4:2.\n^ para. 2 Raica na kato “ O Saula na Farisi.”\n^ para. 12 E dau kena ivakarau me ratou vakadewa yani na isolisoli ni yalo tabu na yapositolo. Ia ena ituvaki qo e vakadonui Ananaiasa o Jisu me vakadewa na isolisoli ni yalo tabu vua na tamata a “digitaka,” o Saula. Ni sa tavuki o Saula, a via dede toka nona sega tu ni veitaratara kei ratou na 12 na yapositolo. Ia a rairai gumatua voli ena gauna kece qori. E macala ga ni a raica tiko o Jisu me dau tu ga vei Saula na kaukaua me vakayacora rawa kina nona ilesilesi ni vunau.\n^ para. 23 Raica na kato “ O Tokasa—‘E Yalewa Dau Cakacaka Vinaka.’”\nO SAULA NA FARISI\nE gone ni Tarisu “na cauravou na yacana o Saula” e tukuni ena ivola na Cakacaka ena gauna a vakaviriki kina o Sitiveni. O Tarisu na koroturaga ni yasana o Silisia, nikua sa tiko ena ceva kei Taki. (Caka. 7:58) Era vakaitikotiko ena koro oya e levu na Jiu. E vola o Saula “au cilivi ena ikawalu ni siga, ena matanitu o Isireli ena yavusa o Penijamini, au Iperiu, erau Iperiu na noqu itubutubu, au Farisi niu muria vinaka na lawa.” Qo e dua dina na isususu rokovi vei ira na Jiu!—Fpai. 3:5.\nNa koro vakaitamera a tiko kina o Saula e koro vutuniyau ni dau caka kina na veivoli, qai dau cuqeni kina na itovo vaKirisi. E kila o Saula na vosa vaKirisi ni tubu cake e Tarisu. Kena irairai ni vuli taumada ena dua na nodra koronivuli na Jiu. A vulica o Saula na cula valelaca, na cakacaka e matau ena vanua a susugi kina. A rairai vakavulici Saula sara ga o tamana ena cakacaka qo ni se itabagone.—Caka. 18:2, 3.\nE vakaraitaka tale ga na ivola na Cakacaka ni sa wili tu me lewenivanua e Roma o Saula ena gauna ga e sucu kina. (Caka. 22:25-28) Kena ibalebale ni sa lewenivanua rawa tu ni Roma e dua vei ira na nona qase. E sega ga ni kilai se ratou mai lewenivanua vakacava e Roma o ratou na vuvale i Saula. Se mani cava e yaco, na dodonu e soli vei ratou, eratou tautauvata kina kei ira na vetaicake ena nodratou yasayasa. Na isususu i Saula kei na nona vuli ena gauna oya, e buta vinaka kina ena tolu na itovo vakavanua—vakaJiu, vaKirisi, kei na itovo vakaRoma.\nKena irairai ni a toki o Saula e Jerusalemi—e 840 na kilomita na kena yawa—ni sa yabaki 13 me lai tomana kina nona vuli. E vakavulici Saula ena koro qori o Kamelieli, e qasenivuli kilai levu ni nodra ivakavuvuli na Farisi.—Caka. 22:3.\nNa vuli qo e vaka ga na vuli ena univesiti ni gauna qo, ni dau vakavulici kina na ivakaro mai na iVolatabu kei na nodra lawa cavuti na Jiu. Ke dua na gonevuli i Kamalieli e rawata nona ka ni vuli, e macala ga ni na cakacaka vinaka sara, e rairai va qori na vuli i Saula. E qai vola e muri o koya: “Niu uasivi ena lotu vakaJiu ni vakatauvatani kei ira e levu na kainoqu keimami tabavata, au qai gumatuataka na nodra ivakavuvuli na noqu qase.” (Kala. 1:14) Na nona gumatua gona o Saula ena ivakarau vakaJiu e kilai tani kina ni dau vakacacana na ivavakoso vaKarisito se qai tauyavu vou.\nO TOKASA—‘E YALEWA DAU CAKACAKA VINAKA’\nO Tokasa e lewe ni ivavakoso vaKarisito e Jopa, na tauni e dau ikelekele ni waqa. Era taleitaki koya na nona itokani vakabauta ni “yalewa dau cakacaka qai dau soli iloloma vei ira na vakaleqai.” (Caka. 9:36) Me vakataki ira e levu na Jiu era bula maliwai ira na kai veimatanitu, e rua tu na yaca i Tokasa—e dua e yaca vakaIperiu se vakaArame, dua tale e yaca vaKirisi se vakaLatina. Na yacana vaKirisi o Tokasa, na yacana vakaArame o “Tavaita.” Na yaca ruarua qo e vakaibalebaletaka na manumanu na “Kaseli.”\nKena irairai ni a tauvimate qai mate vakasauri o Tokasa. Me vaka na kena ivakarau, a vakasilimi na yago i Tokasa ni vakarau bulu. A vakadavori ena dua na rumu ni vale e cake, rairai ena nona vale ga. Ni dua e mate, ena vinakati me bulu ena siga tiko ga oya se na siga tarava, ni katakata na draki ena Tokalau e Loma. Era rogoca na lotu vaKarisito e Jopa ni tiko voleka ga e Lita na yapositolo o Pita. E rauta vinaka na gauna me gole mai Jopa o Pita ni bera ni bulu o Tokasa, ni 18 ga na kilomita na veiyawaki ni rua na koro qo—e rauta ni va na aua ni taubaletaki. E mani tala na ivavakoso e rua na tagane me rau lai kerei Pita me lako totolo yani. (Caka. 9:37, 38) E tukuna e dua na vuku ni iVolatabu: “Dau kena ivakarau vei ira na Jiu ena gauna eliu mera tala e rua na mata, dua na vuna, oya me vakadeitaki kina na ivakadinadina i koya adua.”\nNa cava a yaco ni tadu yani o Pita? E tukuni: “Erau kauti koya sara ina tabavale e cake. Era vakaraitaka tagitagi na yada na isulu balavu e loma kei na isulu e sau a cula o Tokasa ni se bula vata kei ira.” (Caka. 9:39) Dua na vuna era taleitaki Tokasa kina oya ni dau cula na nodra isulu. E dau cula na isulu e daramaki e loma kei na kote se isulu balavu e daramaki yani e cake. E sega ni macala ke sauma kece na isulu o Tokasa se dau culacula ga vei ira. E taleitaki o koya ena vuku ni nona yalololoma kei na nona dau “soli iloloma vei ira na vakaleqai.”\nE tarai Pita sara ga na ka e raica ena tabavale e cake. E kaya e dua na dauvakadidike ni iVolatabu o Richard Lenski: “E dua tani sara na vakaloloku qo mai na kena e laurai ena vale i Jairo nira saumi na marama mera tagi kei ira na dau uvu bitunivakatagi. E sega ni va qori na vakaloloku ena mate i Tokasa.” (Maciu 9:23) E vu mai lomadra na nodra tagi. Ia e sega ni dua na ka e vakamacalataki me baleti watina, era kaya e levu ni sega ni vakawati o Tokasa.\nNi lesi ratou nona yapositolo o Jisu, e solia vei ratou na kaukaua me ratou “vakaturi ira na mate.” (Maciu 10:8) A raica o Pita na nona dau cakamana va qo o Jisu, okati kina na nona vakaturi na luvei Jairo yalewa, e sega ni bau volatukutukutaki nira a veivakaturi tale ga na yapositolo ena gauna qori. (Mari. 5:21-24, 35-43) Ia qo e vakatalai ira na vakararai tu o Pita mai na tabavale e cake qai masu vagumatua, oti e dolava sara na matana o Tavaita qai duri. Sa wacava na nodra marau na lotu vaKarisito e Jopa ni sa vakaraitaka vei ira o Pita ni sa bula tale o Tokasa na nodra itokani lomani!—Caka. 9:40-42.\niMeli iMeli “Vakilai e Dua na Gauna ni Vakacegu” ena iVavakoso\nbt wase 8 t. 60-67


$60 dua na auwa ena Kiwi Fruit Industry – NZ - Viti FM\n$60 dua na auwa ena Kiwi Fruit Industry – NZ\nWritten by Atu Kurumudu on March 31, 2022\nNa revurevu ni Covid-19 sa laki tiko sara ena $60 dua na auwa na kedra i sau na dau beti vuata e Niu Siladi. Sega walega ni koya oya – wili talega kina na tauri bonisi , icocovi lalai, sega ni saumi na rumu ni moce kei na veitosoyaki bau kina na soli wale ni kakana. Na veika kece oqo esa biu yani mera malele mai kina na dau cakacaka ena iteitei.\nNa vanua ni cakacaka oqo ,[Kiwifruit industry ] e vinakati kina e 24,000 na kena tamata cakacaka. Dua na dredre levu era vakila tiko nai taukei ni teitei , oya na lailai ni tamata mera laki cakacaka yani ka vu ga mai ni nodra sega ni lako rawa yani ki Niu Siladi na ‘seasonal workers’.\nDavid Kakkar, 32, ka cakacaka tu ena tabana oqo ena 15 na yabaki sa oti e a tekivu ga mai ena beti vuata ka sa laki yacova sara nai tutu vaka manidia ena gauna qo. Tomana ka kaya ni rawa ni kauta ki vale e dua na tamata cakacaka e $500-600 dua na siga.\nTALACI KA SOLI NA NODRA SITIVIKITI NA GONE VULI ENA SOVA NI VULI ENA LODONI KINDERGARTEN MAI TAILEVU.


The Fiji Times » Vakarogoi e na UN na qaqa e na veidigidigi\nVakarogoi e na UN na qaqa e na veidigidigi\nE KAYA na Paraiminisita o Voreqe Bainimarama e na i ka 69 ni bose raraba ni Veimatanitu Cokovata kei Vuravura ka vakayacori mai New York, Mereke ni ka dokai ki vua me vakaraitaka ni se dei koto ga na nodra veitokoni na kai Viti.\nKaya o koya e na nona vosa ni a dei koto ga na nona yalayala ni na lesu tale yani ki kea e na i tutu ni Paraiminisita ni Ripabuliki kei Viti.\nE tomana ka cauraka e na loma ni bose ni a liutaka na noda veidigidigi levu e na i ka 17 ni Seviteba, ka a liutaka kina na nona i soqosoqo vakapolitiki na Fiji First e na dua na qaqa levu e na i matai ni veidigidigi me vakayacori e na ruku ni neimami Yavu ni Vakavulewa vou ka yavutaki e na digidigi vakatautauvata\nKuria ka kaya na Yavu ni Vakavulewa oqo e sosomitaka e tolu na Yavu ni Vakavulewa sa oti me vakatekivu mai na Tu Vakaikoya mai vei Bolatagane e na 1970 e na nodra a dau digitaki tu na veimatanitu sa oti e na yavu ni vakarau ni veivakaduiduitaki e na ruku ni veiwasei veimata-tamata.\nTomana ka kaya e na loma ni 40 na yabaki sa oti, eda a liutaki tu mai e na ruku ni veiqaravi ka sega ni vaka demokarisi, sega ni dodonu ka sega ni vinaka ka sega ni yacova na i vakatagedegede e gadrevi me yacova. A ya e na kena vakatautauvatataki na lewenivanua me rawa nida toso vata kece.\nE kuria ka kaya tale ni keimami dau rogoca tu ga ni veidigidigi e usutu ni bula galala vaka demokarisi. Keimami kila deivaki e Viti ni sega ni vaka kina baleta ni sega ni daumaka na neimami vakarau ni veidigidigi ni bera ni mai veisau.\nKaya o koya ni a sega ni vakataucokotaka na dodonu, savasava se na veiliutaki vinaka. E taqomaki na nodra kaukauwa eso ga ka ra wasei tiko na lewenivanua vaka mata-tamata.\nNa i tutu ni dua na kai Viti e na bula raraba ni vakalewenivanua e vakatautaki e na mata-tamata cava e cavutu mai kina, se gole mai na matavuvale vakaturaga se daunibisinisi, se yasana cava ga e vakaitikotiko kina.\nE tomana ka kaya ni gadrevi e dua na veisau me biuti keda e na salatu ki na bula galala vakademokarisi dina.\nIa, mai na veika oqori e a mani yaco na veisau oqori e na 2006 me yacova na 10 na siga sa oti e na kena vakayacori oti na veidigidig levu, ka keimami sa vakanmaata oqo e na so na veisau ka veisautaka na neimami vanua.


The Fiji Times » Na vakabula ilavo levu\nNa vakabula ilavo levu\nKIVEI kemuni na noda ko ni vinakata na vakabula i lavo e na vula oqo, kakua tale ni ko ni qai vakawelewele ni gole mai ka mai vakadinadinataka e na neitou sitoa e Nausori.\nKeitou volitaka na i yaya kece me tekivu mai valenikuro, loma ni vale, rumu ni moce, ka okati talega kina na vale ni sili kei na vale ni vakacagicagi.\nE tu sara e ra na i sau ni yaya keitou volitaka tiko me vaka na i yaya ni kana, na i yaya ni moce me yaco sara ki na meteresi dakoba vinaka, ka sega ni bera na tatagi ni nomuni i kedru, ni ko ni sa davoca.\nKeitou volitaka talega na waqa ni lokoloko e na kena veimataqali rairai totoka, ka rauta vinaka me kau ki na noda soqo na i taukei.\nKivei kemuni na vaqara tiko na bilo ni ti kei na kove, ni gole mai na neitou sitoa ka mai raica e na kena veimataqali, ka ko na digidigi tale ni ko raica e na kedra rairai totoka.\nSa tu talega e na neitou sitoa na veimataqali kirimu ni ulu kei na kaloni boi vinaka, kei na i lumu ni kani, ka ganita vakavinaka na draki batabata oqo.\nKeitou volitaka talega na nodra kato ni vuli na gonevuli ka vakakina na joke ni wai e na kena veimataqali.\nKevaka ko ni via vakadinadinataka na neitou i voli, kakua tale ni o ni qai lomalomarua, ni gole sara mai e na neitou sitoa e Nausori, veibasai kei na i kelekele ni lori e na Rajendra Supermaket, se veitaratara mai e na naba ni talevonui na 3477755 se na talevoni veikauyaki na 9912446 ka veitaratara kei Satish Kumar.


Ratou Kerea na Yapositolo e Dua na iVakatakilakila (Maciu 24:3-51) | Bula i Jisu\nRatou Kerea na Yapositolo e Dua na iVakatakilakila\nMACIU 24:3-51 MARIKA 13:3-37 LUKE 21:7-38\nKEREI E DUA NA IVAKATAKILAKILA\nVAKAYACORI NI PAROFISAI\nQo sa yakavi ni Tusiti na ika11 ni Naisani. Na siga qori sa vakarau cava vata kei na itavi levu e mai qarava o Jisu e vuravura. E dau veivakavulici ena valenisoro ena siga, qai gole ina taudaku ni korolevu ena bogi me lai vakacegu kina. Era tataleitaki e levu na lewenivanua, era ‘sou ina valenisoro e veimataka mera lai rogoci koya.’ (Luke 21:37, 38) A cakava voli mai qori o Jisu ena veigauna sa oti, ia qo sa mai dabe toka ena Ulunivanua ni Veiolive kei ratou na le va na yapositolo—Pita, Adriu, Jemesa, kei Joni.\nSega ni dua e kila nodratou golevi Jisu na le va qori. Eratou kauai ena nona tukuna o Jisu ni na sega ni veitaqataqai tale tiko na vatu ni valenisoro. Ia e levu tale na ka eratou vakasamataka. A uqeti ratou ena dua na gauna e liu o Jisu: “Mo dou vakarau . . . ni na lako mai na Luve ni tamata ena aua dou sega ni namaka.” (Luke 12:40) A vakamacalataka tale ga na “siga ena vakatakilai kina na Luve ni tamata.” (Luke 17:30) Eratou via kila sara ga na yapositolo ke sema na vosa qori ina nona ivakamacala me baleta na valenisoro. Eratou tukuna: “Ni tukuna mada vei keitou se na yaco ninaica na veika qo, na cava tale ga na ivakatakilakila ni nomuni tiko, kei na ivakataotioti ni veika vakavuravura?”—Maciu 24:3.\nDe dua ratou vakasamataka tale na valenisoro eratou raica toka mai na ulunivanua. Eratou mani taroga eso na ka me baleta na Luve ni tamata ni ratou rairai nanuma lesu na vosa vakatautauvata i Jisu me baleta “e dua e sucu turaga,” e ‘lako me lai vakadeitaka nona itutu vakatui qai lesu mai.’ (Luke 19:11, 12) Eratou vaqaqa tale ga se cava e okati ena “ivakataotioti ni veika vakavuravura.”\nSa qai vakamatatataka o Jisu e dua na ivakatakilakila me kilai kina na gauna ena cava kina na ivakarau ni veika vakaJiu ena gauna ya wili kina na kena valenisoro. Ia na ivakatakilakila qori ena yaga tale ga vei ira na lotu vaKarisito era na qai bula e muri. Era na kila kina ni sa “tiko” o Jisu, sa vakarau cava tale ga na veika vakavuravura.\nNi toso tiko na veiyabaki, eratou sa qai raica na yapositolo na vakayacori ni parofisai i Jisu. Io, e tekivu vakayacori ena nodratou gauna e levu na parofisai qori. O ira gona na lotu vaKarisito era yadra tiko ena 37 na yabaki e tarava, ena 70 G.V., era vakarau tu ni vakarusai na ivakarau vakaJiu kei na valenisoro. Ia na ka e parofisaitaka o Jisu e sega ni vakayacori kece ena 70 G.V. se ni bera na gauna qori. Ena kilai vakacava ni sa tiko o Jisu ena Matanitu ni Kalou? E tukuna o Jisu vei ratou na yapositolo na kena isau.\nSa tukuna tu mai o Jisu ni na yaco “na ivalu kei na itukutuku ni ivalu,” era na “veivaluvaluti na veivanua kei na veimatanitu.” (Maciu 24:6, 7) E tukuna tale ga ni na yaco na “uneune kaukaua ena levu na vanua, ena tatara na leqa ni kakana kei na matedewa ena levu na vanua.” (Luke 21:11) E vakasalataki ira na nona tisaipeli o Jisu: “Era na tauri kemudou qai vakacacani kemudou.” (Luke 21:12) Era na basika na parofita vakailasu, qai vakacalai ira e levu. Ena tubu tiko ga na ivalavala tawadodonu, ena batabata na loloma. E tukuna tale ga ni na “vunautaki mada na itukutuku vinaka qo ni Matanitu ni Kalou ena veiyasa i vuravura me ivakadinadina ina veimatanitu kece, sa na qai yaco na icavacava.”—Maciu 24:14.\nA vakayacori vakalailai na parofisai i Jisu ni bera se donuya na nodra vakarusai Jerusalemi na kai Roma, ia vakacava e vakaibalebaletaka tale ga o Jisu na kena vakayacori ena kena ivakatagedegede levu sara ena gauna se bera mai? O vakadinadinataka ni sa vakayacori tiko na parofisai vakairogorogo i Jisu ena gauna qo?\nNi tukuna o Jisu na ivakatakilakila ni nona tiko, e okata ena nona ivakamacala “na ka vakasisila e dauveivakarusai.” (Maciu 24:15) Ena 66 G.V., na ka vakasisila qo e dusia na “mataivalu” ni Roma kei na kena drotini. Era wavokiti Jerusalemi na kai Roma ra qai talaraka eso na kena lalaga. (Luke 21:20) Kena ibalebale, sa tiko “na ka vakasisila” ena vanua e sega ni dodonu me tiko kina, ena vanua era okata na Jiu me “vanua tabu.”\nE parofisaitaka tale o Jisu: “Ni na qai yaco na veivakararawataki levu ena ivakatagedegede e sega ni bau vakilai vakadua mai na ivakatekivu kei vuravura me yacova mai qo, io, ena sega tale ni qai yaco e muri.” Era vakarusai Jerusalemi ena 70 G.V. na kai Roma. Na vakarusai ni nodra ‘koro tabu’ na Jiu kei na kena valenisoro, e okati me veivakararawataki levu ena gauna ya, era mate kina e vica vata na udolu. (Maciu 4:5; 24:21) E sega ni bau dua na veivakarusai era sotava na Jiu me tautauvata kei na kena qo, ni muduki kina na ivakarau ni sokalou era muria voli mai na Jiu me vica vata na senitiuri. Kena ibalebale ena vakadomobula sara na kena vakayacori na parofisai i Jisu ena gauna se bera mai.\nNUIDEI ENA GAUNA SE BERA MAI\nE se vo tale eso na ka me tukuna o Jisu vei ratou na yapositolo me baleta na ivakatakilakila ni nona tiko ena Matanitu ni Kalou kei na icavacava ni veika vakavuravura. Sa qai tukuna me ratou kua ni cicimuri ira na “Karisito lasu kei na parofita lasu.” E tukuna o koya ni so era na saga mera ‘veivakacalai, ke rawa o ira mada ga na digitaki.’ (Maciu 24:24) Ia era na sega ni vakacalai na digitaki. Era laurai levu na Karisito lasu, ia ena tiko tawarairai o Jisu.\nNi vakamacalataka o Jisu na veivakararawataki levu duadua ena yaco ena icavacava ni veika vakavuravura, e kaya: “Ena vakabutobutotaki na matanisiga, ena sega ni cila na vula, era na lutu mai lomalagi na kalokalo, era na yavavala na veika kaukaua ni lomalagi.” (Maciu 24:29) Ni ratou rogoca na yapositolo na parofisai rerevaki qori, eratou sega ni kila na ka ena yaco, ratou kila ga ni na veivakurabuitaki.\nEna tarai ira vakacava na lewe i vuravura na parofisai qori? E tukuna o Jisu: “Era na cibati ira na tamata ena nodra rere nira namaka tiko na veika ena vakarau yaco e vuravura, nira na yavavala na veika kaukaua ni lomalagi.” (Luke 21:26) Io, e vakaibalebaletaka tiko o Jisu na gauna ca duadua ena itukutuku ni veigauna.\nIa e veivakacegui nona vakamatatataka o Jisu vei ratou na yapositolo nira na sega kece ni rarawa na kawatamata ena ‘nona lako mai na Luve ni tamata ena lewa kei na lagilagi.’ (Maciu 24:30) Sa tukuna oti o Jisu ni na yavala na Kalou “ena vukudra na digitaki.” (Maciu 24:22) Na cava gona mera cakava na tisaipeli yalodina ena parofisai veivakurabuitaki i Jisu? E uqeti ira nona imuri o Karisito: “Nira sa tekivu yaco na ka kece qo, dou tu vakadodonu, dou tacake, ni dou sa vakarau vakabulai.”—Luke 21:28.\nEra na kila vakacava na tisaipeli era bula donuya na gauna e parofisaitaka o Jisu ni sa voleka na icavacava? E tukuna o Jisu e dua na vosa vakatautauvata me baleta na vunilolo: “Ni rovu mai na tabana qai belebele na drauna, dou kila sara ni sa voleka na vulaikatakata. Ni dou raica tale ga na ka kece qo, dou kila ni sa voleka sara o koya e katuba. Au tukuna vakadodonu vei kemudou, ena sega ni takali na itabatamata qo ena yaco mada e liu na ka kece qo.”—Maciu 24:32-34.\nNira sa raica na nona tisaipeli na kena vakayacori na duidui ivakatakilakila, e dodonu mera kila ni sa voleka na icavacava. E kaya o Jisu ni uqeti ira na tisaipeli era donuya na gauna bibi qori:\n“E sega ni dua e kila na siga ya kei na kena aua, era sega ni kila na agilosi mai lomalagi, e sega ni kila na Luvena, e kila duadua ga o Tamana. Na gauna ena tiko kina na Luve ni tamata ena vaka ga na siga i Noa. Ena veisiga ni bera na waluvu, era kana, era gunu, era vakawati na tagane kei na yalewa, me yacova na siga e vodo kina i waqa o Noa, era sega ni bau kauai me yacova ni tekivu na waluvu qai kuitaki ira kece, ena vaka kina na gauna ena tiko kina na Luve ni tamata.” (Maciu 24:36-39) Me vaka ga na kena tarai vuravura taucoko na Waluvu ena siga i Noa, e tukuna o Jisu ni na tarai vuravura taucoko tale ga nona tiko na Luve ni tamata.\nNi ratou rogoci Jisu na yapositolo ena Ulunivanua ni Veiolive, eratou sa na rairai siqema ni bibi me ratou yadra tiko. E kaya o Jisu: “Dou qarauni kemudou de bibi na lomamudou ena kana vakasivia kei na gunu vakasivia kei na lomaocaocataki ni bula, ena qai yaco vakidacala vei kemudou na siga ya me vaka na icori. Ni na yaco qo vei ira kece era tiko e dela i vuravura. O koya gona, mo dou yadra tiko, dou masu tiko ga mo dou drovaka kina na ka kece ena yaco, mo dou tu tale ga ena mata i koya na Luve ni tamata.”—Luke 21:34-36.\nE vakaraitaka o Jisu ni ka e parofisaitaka ena tarai vuravura taucoko. Qo e sega ni baleta na ka ena yaco ena loma ni vica sagavulu na yabaki, se na yaco ga ena koro o Jerusalemi se ra sotava ga na Jiu. Ia e dusia tiko na ka ena yaco vei ira “kece era tiko e dela i vuravura.”\nE tukuna o Jisu vei ratou na nona tisaipeli ni dodonu me ratou yadra tiko qai vakarau tu. Me vakabibitaka na ivakasala qori, a cavuta tale o Jisu e dua na vosa vakatautauvata: “Mo dou kila tiko qo, ke kila na itaukeinivale na gauna ena lako mai kina na daubutako, ena yadra tiko ga me kua ni basu nona vale. Mo dou vakarau tale tu ga ni na lako mai na Luve ni tamata ena aua dou sega ni namaka.”—Maciu 24:43, 44.\nSa qai cavuta o Jisu na ka ena vakanuideitaki ratou nona tisaipeli. E tukuna ni gauna ena vakayacori kina na parofisai qori, ena yadra tiko qai gugumatua e dua na “dauveiqaravi.” E rawarawa sara na ivakamacala i Jisu vei ratou na yapositolo: “O cei mada na dauveiqaravi yalodina e vuku, e lesia na nona turaga me qaravi ira na nona lewenivuvale, me solia vei ira na kedra kakana ena kena gauna donu? Ena marau na dauveiqaravi oya ke cakava tiko na nona itavi ena gauna e lako mai kina nona turaga! Au tukuna vakadodonu vei kemudou, ena lesi koya na nona turaga me lewa na ka kece e taukena.” Ia ke ca nona itovo na “dauveiqaravi” qai dau veivakalolomataki, ena “totogitaki koya sara vakaca” nona turaga.—Maciu 24:45-51; vakatauvatana Luke 12:45, 46.\nE sega ni tukuna tiko o Jisu nira na ca eso na nona imuri. Na cava ga e via vakabibitaka vei ratou na nona tisaipeli? E vinakata me ratou yadra tiko ratou qai gugumatua, me vaka e qai vakamacalataka ena dua tale na vosa vakatautauvata.\nNa cava eratou taroga kina na yapositolo na ka ena yaco ena gauna se bera mai? Na cava eso tale na ka eratou vakasamataka?\nE tekivu vakayacori ena gauna cava na parofisai i Jisu? A vakayacori vakacava?\nEna kilai vakacava ni sa tiko na Karisito?\nE basika vakacava na “ka vakasisila”? Na cava e qai yaco?\nNa cava era na cakava na lewe i vuravura ni sa vakayacori na parofisai i Jisu?\nNa vosa vakatautauvata cava i Jisu era na kila kina nona tisaipeli ni sa voleka na icavacava?\nNa ivakasala cava e tukuna o Jisu me baleti ira na nona tisaipeli era bula donuya na icavacava ni veika vakavuravura?\niMeli iMeli Ratou Kerea na Yapositolo e Dua na iVakatakilakila\njy wase 111 t. 256-259