The Fiji Times » Veisemati lesu ki dela ni yavu\nVeisemati lesu ki dela ni yavu\nNA i naki levu ga ni soqosoqo oqo sa i koya na kena vakalesui tale o ira na kaivesu ki na nodra dela ni yavu me rawa ni ra kua ni lesuva tale na bula vesuki era a tu mai kina e na dua na gauna balavu.\nE vakadeitaka tiko mai na i tukutuku oqori ko Watisoni Raikadroka na Roko Veivuke e na yasana ko Namosi e na soqo ka a vakayacori e na otela ni saravanua na Pearl Resort mai Pacific Harbour e na i ka 29 ni siga ni vula sa dromu.\nE kaya o Raikadroka ni qo e se qai matai ni veivosaki me vakayacori e na yasana o Serua kei Namosi me baleti ira na gone ni yasana o ya ka ra curu tu e na vale ni veivesu.\nTomana ni tiko e dua na “Care Committe” mai na loma ni vale ni veivesu, ka i tuvatuva tale tikoga ni matanitu.\nIa, na komiti oya e ratou na qai cakacaka veivolekati sara kei na Yasana, lutu sobu ki na Tikina, lutu sobu sara vei turaganikoro, na Mataqali, me yaco sara ki na vuvale nei koya na cauravou se turaga se marama ka tiko e loma.\nE kaya o Raikadroka ni oqo e se qai kena i matai me vakayacori e na yasayasa oqo, ka ni dua na i wiliwili levu ni kaivesu era vukei mai na yasana o Cakaudrove.\nKuria ni i naki levu ni komiti o ya me ra raici ira na gone ni Serua kei Namosi era se tiko e loma ni vale ni veivesu, tarogi na yabaki cava era na suka mai kina e na gauna era sa cakacakataka oti kina na kedra i totogi. Na vanua oya e ratou na qai cakacaka kina na komiti ka sa bucini rawa tiko yani e nakoro kei iratou na komiti ni vale ni veivesu.\nO iratou na ovisa ni vale ni veivesu e ratou na gole ki nakoro ka ra lai vakayaco bose vei iratou na mataqali, turaga ni koro kei na vuvale, ke sa tiko e dua na tiki ni qele, era sa na teivaka rawa tiko na tiko mai dela ni yavu, me qai suka yani o koya na gone ka tiko e loma, sa voleka tale tu ni matua na nona iteitei.\n“Na vanua o ya e na sega ni cakava tale kina na kaivesu oqo e dua na ka baleta ni sa kila o koya ni sa ciqomi koya na nona koro dina, nona mataqali ka vakabibi na nona matavuvale.\n“Kena i lutua ni sa raica o koya na cauravou se tama ni gone ka curu mai tuba ni sa na voleka tale tu ni matua na nona teitei.\n“Qo sara ga na i vesu e na vesuki ira na lesu mai tuba, ka ra na sega ni via la?ki kana moce tale tiko ki loma,” e kaya.\nTomana ni gauna e sa suka yani kina e dua na kaivesu i nakoro, e sa na qai la’ki tuberi koya talega na i Vakatawa ni Lotu me rawa ni dei kina na nona tiko ka na guilecava vakadua na vanua e se qai lesu ga mai kina.\nE kaya o Raikadroka ni o ira na curu tiko e loma e na nona i tavi talega na komiti ka tiko mai nakoro me na dau sikovi ira na nodra veitinani era tiko e nakoro, na kedra kakana, na sovu ni sili, era na veivuketaka na nodra qaravi na gonevuli kei na veika lalai tale e so. Na veika o ya e na la’ki vakaleleci sara vei nodratou Tata me rawa ni kua ni lomaleqa kina, ka saga ga vakavinaka na kena i totogi, me rawa ni suka vakatotolo i vale.\nE kaya na Roko Veivuke e na yasana o Namosi ni sa tiko talega na nodratou i tuvatuva me ra na laurai na sa mai tu vakadede i na veitauni e na noda vanua, ka me rawa ni ra vakayarayarataki lesu tale ki na nodra dui dela ni yavu.\n“So e se gole sara tu ga mai na tukadra, tamadra, yaco mai vei ira na i taba e na gauna oqo, ka ra sa bula tu ga e tauni.\n“E na neitou cakacaka vata na vale ni volavola ni yasana, Mata ni Tikina, kei ira na turaga ni veikoro, keimami sa na saga me ra kila tale mada o ira na i lala oqo na nodra yavutu dina.\n“Sega ni rawa ni dua e vesu me qai tukuna tiko ni gone ni tauni, e na tukuna tikoga na yaca ni nona yasana.\n“Oya na vuna keimami sa veitauriligataka sara ga kina na cakacakataka yaga oqo me rawa ni rogo vinaka kina na yasana o Serua kei Namosi, ka vakabibi e na vakalailaitaka na nodra curuma tiko na vale ni veivesu na gone ni yasana o ya,” e kaya.\nSa nuitaka tu o Raikadroka ni na vakavotukanataki na sasaga yaga oqo ni bera ni qai veitosoyaki yani e na veiyasana e na noda vanua na i naki ni cakacaka vata vakaoqo.


Veibataka na Yapositolo se o Cei e Levu Duadua | Bula i Jisu\nVeibataki se o Cei e Levu Duadua\nMACIU 26:31-35 MARIKA 14:27-31 LUKE 22:24-38 JONI 13:31-38\nIVAKASALA I JISU ME BALETA NA VAQARA ITUTU\nPAROFISAITAKI NI NA CAKITAKI JISU O PITA\nLOLOMA E KEDRA IVAKATAKILAKILA NA IMURI I JISU\nNona vuya o Jisu na yavadratou nona yapositolo me vakabibitaka kina me ratou dau veiqaravi qai yalomalumalumu e dua na ka totoka eratou vulica vei Jisu ena iotioti ni bogi. E veiganiti qori ni dua tiko nodratou malumalumu. Eratou yalodina vua na Kalou, ia ratou se kauaitaka tiko ga se o cei vei ratou e levu duadua. (Marika 9:33, 34; 10:35-37) Eratou vakaraitaka tale na malumalumu qori ena bogi qo.\nEratou ‘veibataka na yapositolo se o cei vei ratou e levu duadua.’ (Luke 22:24) Sa na rarawa mada ga o Jisu ni ratou sa baci veiba! Na cava e qai cakava?\nE sega ni cudruvi ratou na yapositolo o Jisu ena vuku ni nodratou rai kei na nodratou ivalavala, e vosa ga vakayalovinaka vei ratou: “Era dau vakacolasau na tui ni veimatanitu, era vakatokai tale ga mera Daucakavinaka o ira na lewai ira na veimatanitu. Mo dou kua ni va ya o kemudou. . . . O cei e levu cake, o koya e kana se o koya e veiqaravi?” E vakadreti ratou tale o Jisu ena ivakarau sa dau kotora voli mai ni kaya: “Ia o yau, au veiqaravi tiko qo ena kemudou maliwa.”—Luke 22:25-27.\nEratou ivalavala ca na yapositolo, ia ratou sega ni vakanadakui Jisu ena levu na ituvaki dredre eratou sotava. E kaya kina o Jisu: “Au sa veiyalayalati tale ga kei kemudou me baleta e dua na matanitu, me vaka ga keirau a veiyalayalati kina kei Tamaqu.” (Luke 22:29) Eratou imuri yalodina i Jisu na yapositolo, qai vakadeitaka qori vei ratou o Jisu ena dua na veiyalayalati me ratou veiliutaki kei koya ena Matanitu ni Kalou.\nDua na inuinui totoka qori vei ratou na yapositolo, ia eratou se tiko e vuravura ratou qai ivalavala ca. E kaya o Jisu vei ratou: “E vakaraitaka o Setani ni vinakata me tauvuloni kemudou kece me vaka na witi,” e dau talabusese ni tauvuloni. (Luke 22:31) E veivakasalataki tale ga: “Dou na tarabe kece ena vuku ni ka ena yacovi au ena bogi nikua, ni volai, ‘Au na yavita na ivakatawa, era na qai veiseyaki na qelenisipi.’”—Maciu 26:31; Sakaraia 13:7.\nE kaya ena nuidei o Pita: “Ke ratou tarabe kece qo ena vukumuni, au na sega vakadua ni tarabe!” (Maciu 26:33) E tukuna vei Pita o Jisu ni na cakitaki koya ena bogi ya ni bera ni tagi vakarua na toa. Ia e tomana o Jisu: “Au sa masulaki iko oti me kua ni malumalumu nomu vakabauta, o iko, ni o sa lesu ga mai, vakaukauataki ira na tacimu.” (Luke 22:32) E kaya ena doudou o Pita: “Au na sega vakadua ni cakitaki kemuni veitalia sara ke daru mate vata.” (Maciu 26:35) E va tale ga qori nodratou rai na vo ni yapositolo.\nE kaya o Jisu vei ratou na nona tisaipeli: “Ena lekaleka ga noqu tiko vata kei kemudou. Dou na vakasaqarai au, ia me vaka au tukuna vei ira na Jiu, ‘Na vanua au lako kina dou na sega ni lako rawa kina,’ au sa tukuna tale qo vei kemudou.” Sa qai tomana: “Au solia vei kemudou e dua na ivunau vou, mo dou veilomani, mo dou veilomani me vaka ga na noqu lomani kemudou. Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.”—Joni 13:33-35.\nNi rogoca o Pita nona tukuna o Jisu ni na lekaleka ga nona tiko vata kei ratou, e taroga sara: “Turaga, oni lako i vei?” E sauma o Jisu: “O na sega ni muri au rawa qo ena vanua au lako kina, ia o na qai muri malua yani.” E kurabui o Pita qai kaya: “Turaga, na cava au sega ni muri kemuni rawa kina qo? Au na solia noqu bula ena vukumuni.”—Joni 13:36, 37.\nE cavuta sara o Jisu nodratou ilakolako vakavunau e Kalili, ratou sega ni kauta kina e dua na taga ni ilavo se kakana. (Maciu 10:5, 9, 10) Oti sa qai taroga: “Dou sega ni leqa se vakacava?” Eratou kaya: “Sega!” Ia vakacava ena gauna se bera mai? E kaya o Jisu: “O koya e tiko nona taga ni ilavo me kauta, o koya e tiko nona taga ni kakana me kauta, o koya e sega nona iseleiwau me volitaka nona isulu e sau me volia kina e dua. Niu tukuna vei kemudou e dodonu me yaco na ka e volai me baleti au, ‘E wili vata kei ira na dau beca na lawa.’ Sa vakayacori tiko na ka e baleti au.”—Luke 22:35-37.\nE vakaibalebaletaka tiko qori o Jisu na gauna sa na vakoti kina ena kau kei rau na daucaka ca se daubasulawa. Sa na tekivu e keri nodratou tusaqati vakaca na nona imuri. Eratou nanuma na yapositolo ni ratou sa tu vakarau, ratou mani kaya: “Turaga, raica! Rua na iseleiwau qo.” E kaya o Jisu: “Sa rauta qori.” (Luke 22:38) Dua tale na ka bibi me vakavulici ratou kina qo o Jisu me baleta na rua na iseleiwau eratou taura tu.\nNa cava eratou veibataka na yapositolo? E walia vakacava o Jisu na leqa qori?\nNa cava ena rawati ena veiyalayalati i Jisu kei ratou na nona tisaipeli yalodina?\nNa cava e kaya o Jisu ni vosa ena nuidei o Pita?\niMeli iMeli Veibataki se o Cei e Levu Duadua\njy wase 118 t. 272-273


Okotova 2011 | Vakasala Vei Ira na iTabagone\nNiu se yabaki 17, ka vakarau qeretueti tiko mai koronivuli torocake kau dua na gonevuli kila vakarauta ka so tiko na noqu malumalumu, ena noqu nanuma, a tavuki vei keimami na ka kecega ena dua na mataka ni Siga Tabu. Ena siga tarava keimami sa kacivi yani ki na olo ni koronivuli. Sa biu toka ena kena vatavata e dua na idabedabe kei na dua na retio lailai. Sa dolava sara o qasenivuli liu na retio. Keimami rogoca sara ni sa vosa mai o Peresitedi Franklin Delano Roosevelt ka kaburaka mai ni sa bomutaki o Pearl Harbor. Rau sa valu o Amerika kei Japani.\nNi oti o ya a vakayacori tale e dua. Sa rogo tale mai na domo i Peresitedi Roosevelt, ka sa tukuna tiko mai ni sa veivaluvaluti na noda vanua kei Jamani. Sa mai kacabote kina na iKarua ni Valu Levu e vuravura taucoko.\nEna dua vata ga na gauna sa tawakilai na neimami siga ni mataka. Keimami sa sega ni kila na ka sa tu mai liu. Keimami na bula beka me vakamau ka vakamatavuvale?\nNikua eda na “rogoca na ivalu kei na irogorogo ni valu, ena yavavala ko vuravura taucoko.”4 Oi kemuni, na neimami itabagone, ko ni na veilecayaki beka ka luluqa na nomuni bula. Au gadreva meu veivakasalataki ka vakavulici kemuni, ka solia na ivakaro ena veika eso mo ni cakava kei na veika eso mo ni kakua ni cakava.\nNa ituvatuva ni kosipeli sai koya na “ka sa navuci tu me rawati kina na bula.”5 Sa usutu ni ituvatuva o ya na matavuvale. Sa vakararavi tiko na matavuvale ki na vakayagataki ena kilikili ni kaukauwa ni vakatubu-kawa sa tu e yagomuni.\nE “Na Matavuvale: Ai Vakaro ki Vuravura Raraba,” e dua na ivola veivakauqeti vakayalo mai vei iratou na Mataveiliutaki Taumada kei na Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua, eda vulica mai kina na bula taumada ni “oi keda na tamata vakayadua—na tagane kei na yalewa—eda a buli meda ucuya na Kalou. Oi keda yadua eda sa luvena tagane se luvena yalewa vakayalo daulomani na noda itubutubu vakalomalagi, sa yaco gona kina meda sa ituvaki vakalou ka vakaicavacava vakakina. Sa ituvaki yaga sara mo tagane se yalewa [ka a tauyavutaki mai na bula taumada o ya]. …\n“… Keitou vakuria ena neitou tukuna kina ni sa vakarota mai na Kalou, me qai dau vakayagataki walega na isolisoli oqori ni vakatubukawa vei ira na tagane kei na yalewa era sa vauci oti ena ivau vakalawa ni veiwatini.”6\nNa itotogi levu duadua e ra sa coko kina o Lusefa kei ira na nona ilawalawa sai koya na nodra sa sega ni vakatarai mera vakayago.\nE vuqa na veitemaki ko ni sotava, vakabibi na kena e ca vakalevu, e vakayagataki kina na yagomuni. E sega walega ni tiko vei kemuni na kaukauwa mo ni bulia na tamata me dua na itabatamata vou, ia sa nomuni talega na digidigi.\nE vakavulica vakaoqo o Parofita Josefa Simici, “O ira kece era vakayago era kaukauwa cake mai vei ira era sega ni vakayago.”7 Sa qai yaco ki na tamata yadua e bula tiko e vakayago me kaukauwa cake mai vei koya na meca. Ko ni sotava na veitemaki baleta ni ko sa vakayago, ia ko sa kaukauwa cake mai vua kei ira na nona agilosi.\nEna gauna keimami sa qeretueti kina mai koronivuli torocake, e vuqa vei ira na neimami lewe ni kalasi era sa gole yani ki na ivalu, eso vei ira era sega tale ni lesu mai. Keimami a vakarau na kena vo me keimami gole vakakina ki valu. Keimami sa sega ni kila na neimami veisiga ni mataka. Keimami na bula beka mai na ivalu? Ena se vo beka na neimami vuravura ni keimami lesu mai?\nNiu sa mai kila vakavinaka kina niu sa na curu, au sa lewena kina na mataivalu ni vuka. E sega ni bera au sa tu mai Santa Ana, e California, meu vuli vuka.\nEna gauna o ya se bera ni tudei na noqu ivakadinadina ni dina na kosipeli, ia au kila ni rau kila o noqu qasenivuli ni semineri, o Abel S. Rich kei John P. Lillywhite ni sa ka dina. Au a rogoca ni rau vakadinadinataka, kau vakabauti rau. Au a vakasamataka, “Au na vakararavi toka ena nodrau ivakadinadina me yacova ni sa dua ga na noqu.” A yaco vakakina.\nAu a rogoca na veika e baleta na veivakalougatataki vakapeteriaki ia kau se bera ni taura e dua. Ena iteki yadua sa tiko kina e dua na peteriaki sa tabaki ka sa tu vua na yalo ni parofisai kei na yalo ni ivakatakila. Sa soli vua na lewa me solia na veivakalougatataki kivei ira na tamata yadua ka vakaitaukei era sa vakaivolatara mai vei nodra bisopi. Au sa volavola kina vei noqu bisopi meu vakaivolatara.\nA tabaki o J. Roland Sandstrom me peteriaki ka vakaitikotiko ena iTeki o Santa Ana. E sega ni kilai au o koya ka se bera mada vakadua ni raici au, ia a solia mai vei au na noqu veivakalougatataki. Au a kunea kina na isau ni taro kei na ivakasala.\nNa veivakalougatataki vakapeteriaki era ka vakaitaukei sara, ia au na tukuna mada yani eso na noqu: “Ko na dusimaki mai na vosa malua ni Yalo Tabu ko na qai vakasalataki ena veika rerevaki. Kevaka mo muria na ivakaro oqori, ena vakalougatataki iko na Tamada Vakalomalagi mo na rawa ni vakaduavatataki tale kei ira na nomu daulomani.”8\nNa vosa kevaka, e dina ni vosa lailai, e rabailevu yani vaka na draunipepa taucoko. Au na vakalougatataki meu lesu mai na ivalu kevaka au na maroroya na vunau kevaka au na rogoca na veivakauqeti ni Yalo Tabu. E dina ga ni sa vakatikori oti vei au na isolisoli o ya ena noqu a papitaiso, au se bera ni kila kina na cava na Yalo Tabu se na cakacaka ni veivakauqeti.\nNa veika au gadreva meu kila baleta na veivakauqeti au a raica ena iVola i Momani. Au a wilika ni ra “sa vosa na agilosi ena kaukauwa ni Yalo Tabu; a ra sa vosataka na vosa i Karisito. O koya [gona], … mo dou tugana ki lomamudou na vosa i Karisito; raica, na vosa i Karisito sa tukuna vei kemudou na veika kece mo dou kitaka.”9\nNa ka cecere duadua beka au vulica ena noqu wilika na iVola i Momani o ya ni domo ni Yalo Tabu sa yalo ni vakila na ka ka sega ena rorogo ga. Ko na vulica oqo, me vaka au sa vulica, meu “vakarorogo” ki na domo sa vakilai ka sega ni rogoci.\nA cudruvi rau na tuakana o Nifai ena nona kaya, “Drau sa raica na agilosi ka sa vosa vei kemudrau; ia drau sa dau rogoca na domona ena vuqa na gauna ka sa vosa vei kemudrau ena domo lailai, ia drau sa sega ni vakila na nona vosa.”10\nEra kaya eso na daunivuku ni cala na veitikina oqo baleta ni rogoci ga na vosa, e sega ni vakilai. Ia kevaka o kila e dua na ka baleta na veivosaki vakayalo, ko na kila ni vosa vinaka duadua me vakamacalataka na ka sa yaco o ya na vakila.\nKevaka o sa maroroya, na isolisoli ni Yalo Tabu, ena yaco me dusimaki iko ka taqomaki iko, ka vakadodonutaka talega na nomu cala. Sai koya na domo vakayalo e yaco mai ki na vakasama me sa dua na vakanananu se vakila e vakatikori ki yalomu. E kaya kina o parofita Inosi, “Sa rogo tale mai na domo ni Turaga.”11 Ia a kaya na Turaga vei Oliver Cowdery, “Raica ena vakatakila vei iko na Yalo Tabu, io ena lako yani vei iko ko koya ka tukutuku sara ki lomamu.”12\nE sega ni namaki mo lako voli ena bula oqo mo qai sega ni caka cala, ia o na sega ni cakava na cala lelevu ni na dau vakaroti iko mada e liu na veivakauqeti ni Yalo Tabu. Na yalayala oqo sa baleti ira na lewe taucoko ni Lotu.\nEso era na cakava na cala titobu, voroka kina na lawa ni kosipeli. Oqo na gauna me vakavotui kina vei kemuni na Veisorovaki, na veivutuni, kei na veivosoti sa taucoko me yacova ni sa rawa mo ni savasava tale. E kaya na Turaga, “Raica ko koya sa veivutunitaka na nona ivalavala ca, e na vosoti; ia koi au na Turaga, au na sega ni nanuma tale na nona ivalavala ca.”13\nKevaka me na kauti iko vakavesu o vu-ni-meca baleta ni ko caka cala, meu na vakananuma vei iko ni sa tiko vei iko na idola mo na dolava kina mai loma na katuba ni valeniveivesu. Sa rawa mo vakasavasavataki ena solibula veisorovaki ni iVakabula o Jisu Karisito.\nEna so na gauna ni nomu leqa o daunanuma ni sa sega ni yaga mo vakabulai baleta ni ko sa caka cala, levu se lailai, ko sa nanuma kina ni ko sa yali. Oqo e sega vakadua ni dina! Na veivutuni duadua ga e walia na mosi. Ia na veivutuni e rawa ni walia na veika e mosi, se kena mataqali cava ga.\nKevaka o sa cakava tiko eso na ivalavala e sega ni dodonu mo cakava, se o sa veimaliwai tiko kei ira eso era sa dreti iko tiko ki na sala cala, oqori na gauna mo vakayagataka kina na nomu vakatulewa ga, kei na galala.Vakarorogo ki na domo ni Yalotabu, ko na sega ni muataki vakatani.\nMeu tukuna tale ni ra sa tubu tiko na itabagone nikua ena buca ni meca sa tabakisobu tiko kina na ivakatagedegede ni bula savasava. Ia me vaka niu sa italai ni Turaga, au sa yalataka ko ni na taqomaki ka sabai mai na ravuravu nei vu-ni-meca kevaka mo ni na vakarorogo ki na veivakauqeti e lako mai vua na Yalo Tabu.\nVakaisulu rakorako; vosa veidokai; vakarorogo ki na ivakatagi e veilaveti cake. Lako tani mai na itovo tawakilikili kecega kei na nomu itovo torosobu. Vakatudonutaka na nomu bula ka vakaroti iko mo yaloqaqa. Ena vuku ga ni keimami sa vakararavi tiko vakalevu vei kemuni, ko ni na vakalougatataki sara vakaidina. Ko ni sa sega ni yawa mai na matana dauloloma na Tamada Vakalomalagi.\nSa mai vaqaqacotaki cake na noqu ivakadinadina vakatekivu mai na gauna au a gadreva kina meu vakararavi ga ena nodrau ivakadinadina na noqu qasenivuli ni semineri. Nikua au ravi ga vei ira eso niu taubale baleta niu sa qase kei na polio niu a se gone ia e sega ni lomatarotaro baleta na veika vakayalo. Au sa mai vakabauta kina, kila vakavinaka, ka kila na dina talei ni kosipeli kei na iVakabula o Jisu Karisito.\nMe vaka niu sa dua vei ira na Nona ivakadinadina digitaki, au sa vakadinadinataka ni sa matata tu na itinitini ni veivaluvaluti oqo ka a tekivu mai na bula taumada. Ena druka o Lusefa.\nEda se qai veitalanoataki ganivatu oti toka. E sega ni gadrevi vei kemuni na ganivatu gone mo ni veivukayaki vakaveitalia e liu e muri, ka sega ni kila na sala sa tu mai liu. Era tiko na tamata era kila na sala. “E dina ena sega ni vakayacora e dua na ka na Turaga ko Jiova, ena vakaraitaka mada ga na nona vosa vuni vei ira na nona italatala na parofita.”14 Na Turaga sa tauyavutaka na Nona Lotu ena ivakavuvuli ni idola kei na matabose.\nEra veiliutaki ena Lotu e 15 na turaga ka ra sa tokoni mera parofita, daurairai, ka daunivakatakila. O ira yadua na lewe ni Mataveiliutaki Taumada kei na Kuoramu ni Apositolo Le Tinikarua era taura tu na idola ni matabete sa veivakarautaki ki na kena dusimaki na Lotu. Sa parofita o iApositolo liu—o Peresitedi Thomas S. Monson, o koya duadua ga sa vakadonui me vakayagataka na idola kece oqori.\nSa gadrevi ena ivolanikalou mera cakacaka vata ena matabose na Mataveiliutaki Taumada kei na Kuoramu ni Le Tinikarua kei na vakatulewa ni matabose oqori sa nodratou lewa vata. Sa yaco vakakina. Eda sa vakararavi tiko vua na Turaga me dusimaka na sala ka meda vakasaqara duadua ga na Nona lewa. Eda kila ni sa vakararavi sara tiko vakalevu vei keda o Koya, vakayadudua ka vakalewelevu.\nNi vulica mo “vakararavi vei Jiova e na vu ni yalomu; ka mo kakua ni vakararavi ki na nomu yalomatua.”15 Sa dodonu mo ni tamata nuitaki dina ka mera nomu itokani o ira era sa gagadre mera vakakina.\nEso na gauna ko na rawa ni temaki mo vakanananu me vaka au a dau vakayacora ena noqu veigauna ni itabagone: “Ena ilakolako sa yaco tiko oqo, sa na kawaboko ga kina na vuravura oqo. Sa na yaco mai na itinitini kei vuravura ni bera niu yacova na vanua e dodonu meu laki tiko kina.” Sega sara! Sa rawa mo kakavaki yani mo cakava yani vakadodonu—mo vakamau, dua nomu matavuvale, bula vata kei ira na luvemu kei na makubumu, ka rawa sara ni makubumu vakarua.\nKevaka mo na vakamuria na ivakavuvuli oqo, ko na wanonovi vagumatua ka taqomaki ka kila vakataki iko ena veivakauqeti ni Yalo Tabu na sala mo na gole kina, ni “kaukauwa ni Yalo Tabu e na vakatakila vei kemudou na dina ni veika kecega.”16 Au sa yalataka vei kemuni ni na yaco vakakina kau sa vakatikora vei kemuni, na neimami itabagone talei na veivakalougatataki, ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nJohn Ciardi, “Fast and Slow,” Fast and Slow: Poems for Advanced Children and Beginning Parents (1975), 1. © 1975 mai vei John L. Ciardi. Vakayagataki ena veivakadonui nei Houghton Mifflin Harcourt Publishing Company. Dodonu kece e taqomaki.\nVakatakila 12:9; raica talega na Vunau kei na Veiyalayalati 76:25–26.\nVunau kei na Veiyalayalati 52:14.\nVunau kei na Veiyalayalati 45:26.\nNodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Josefa Simici , 452.\nVeivakalougatataki vakapeteriaki nei Boyd K. Packer, solia o J. Roland Sandstrom, 15 ni Janueri, 1944.\n2 Nifai 32:3.\n1 Nifai 17:45; vakamatatataki.\nVunau kei na Veiyalayalati 8:2.\nVunau kei na Veiyalayalati 58:42.\nNa Vosa Vakaibalebale 3:5.


O Jisu Karisito—na Kaukaua ni Kalou | Vulici\n“E kaukaua ni Kalou o Karisito.”—1 KOR. 1:24.\nNa itovo cava e vakaraitaka o Jisu ni vukica na wai me waini ena kana magiti ni vakamau?\nNa cava e uqeti Jisu me cakamana me vaka e volai ena Maciu 14:14-21?\nNa itovo cava e vakaraitaka o Jisu ni vunauca na cagi tokavuki?\n1. Na cava e tukuna kina o Paula ni “kaukaua ni Kalou o Karisito”?\nE VAKAYAGATAKI Jisu Karisito o Jiova me vakaraitaka kina nona kaukaua ena levu na sala vakatubuqoroqoro. E tiko ena va na Kosipeli eso na cakamana i Karisito e vakaukauataka na noda vakabauta. Kena irairai ni a levu tale na cakamana i Jisu. (Maciu 9:35; Luke 9:11) E vakaraitaka dina o Jisu na kaukaua ni Kalou. Sa rauta me tukuni koya kina na yapositolo o Paula: “E kaukaua ni Kalou o Karisito.” (1 Kor. 1:24) Ena yaga vakacava ena noda bula na cakamana i Jisu?\n2. Na cava e vakaraitaka na cakamana i Jisu?\n2 E tukuna na yapositolo o Pita ni daucakamana o Jisu se “cakacaka veivakurabuitaki.” (Caka. 2:22) Na veika lelevu e cakava o Jisu e vuravura e ivakaraitaki wale ga ni veivakalougatataki ena vakilai ni sa veiliutaki vakatui. Era vakaraitaka tale ga na cakamana ena cakava o Jisu ena vuravura vou ni Kalou e veiyasa i vuravura! Eda kila vinaka tale ga kina na nona itovo kei na itovo i Tamana. Meda raica sara mada yani qo eso na cakamana i Jisu kei na sala e tara kina na noda bula ena gauna qo kei na gauna se bera mai.\nNA CAKAMANA E VAKAVULICA NA LOMASAVU\n3. (a) Vakamacalataka na imatai ni nona cakamana o Jisu. (b) E vakaraitaka vakacava o Jisu nona lomasavu mai Kena?\n3 E cakamana o Jisu ena imatai ni gauna ena kana ni vakamau mai Kena e Kalili. De dua a sega ni namaki na levu ni tamata era sureti yani. Se mani cava ga, a oti na waini. E maliwai ira na sureti o Meri na tinai Jisu. Dua na gauna balavu nona dau vakananuma kina na vosa ni yalayala e dusi luvena, e kila o koya ni na vakatokai me “Luvei koya e Cecere Duadua.” (Luke 1:30-32; 2:52) Vakacava, e bau vakabauta tu o Meri ni tiko vei Jisu na kaukaua e se bera ni laurai? Na ka e yaco ya e Kena e dusia na levu ni nodrau loloma o Meri kei Jisu, erau sega ni vinakata me rau madua na veiwatini vou. E kila o Jisu ni bibi na veikauaitaki. Mani vukica vakacakamana e 380 na lita na wai me “waini vinaka.” (Wilika Joni 2:3, 6-11.) Vakacava, e raica o Jisu na cakamana me dua ga na itavi? Sega. E dau veikauaitaki ga qai vakatotomuria na nona lomasavu na Tamana vakalomalagi.\n4, 5. (a) Na cava eda vulica ena imatai ni cakamana i Jisu? (b) Na cava eda vulica ena cakamana e Kena me baleta na gauna se bera mai?\n4 A vakarautaka vakacakamana o Jisu na waini vinaka me rauti ira na ilala levu. O raica rawa na ka eda vulica ena cakamana qo? Nona yalorawarawa o Jisu me cakava na veika veivakurabuitaki qo e vakadeitaka vei keda ni bibi vei koya kei Tamana na ivakarau ni lomada. Rau sega ni buroburogo na veitamani. Vakasamataka mada nona yalovinaka o Jiova me vakayagataka nona kaukaua ena vuravura vou me vakarautaka na magiti uro vei keda na “lewe vuqa” e vuravura taucoko.—Wilika Aisea 25:6.\n5 Vakasamataka mada ya! Sa voleka na gauna me vakacegui kina na ka eda gadreva kece me vaka na kakana bulabula kei na vakavale vinaka. Me vuabale mada ga noda marautaka ni waraka tiko na vakarautaki vakayauyau ni veika vinaka ena solia vei keda o Jiova ena Parataisi e vuravura.\nNida solia noda gauna, eda vakaraitaka tiko nida vakatotomuria nona lomasavu o Jisu (Raica na parakaravu e 6)\n6. E vakayagataka vei cei o Jisu na nona kaukaua vakacakamana, eda na vakatotomuri koya vakacava?\n6 E talei dina na gauna e temaki Jisu kina na tevoro me vukica na vatu me ibuli madrai, a sega ni via vakayagataka nona kaukaua vakacakamana o Karisito me vakaceguya kina na nona gagadre. (Maciu 4:2-4) E vakayagataka ga nona kaukaua me vakacegui ira kina eso tale. Eda na vakatotomuri Jisu vakacava ena noda veinanumi? E uqeti ira na dauveiqaravi ni Kalou o Jisu mera “dau soli ka.” (Luke 6:38) Vakacava, eda rawa ni lomasavu meda veisureti ena kana ina noda vale, da qai veiuqeti tale ga vakayalo? Eda rawa ni solia noda gauna ni suka na soqoni nida vukea e dua na tacida ena noda vakarogoca nodra vakarautaka nodra itavi ena soqoni? Vakacava o ira na gadreva mera vukei ena cakacaka vakaitalatala? Eda sa vakatotomuria nona lomasavu o Jisu nida vukei ira eso tale ena veika vakayago, vakayalo tale ga.\n“ERA KANA KECE, ERA MAMAU”\n7. Na cava ena tu ga me yacova ni sa mai tinimaki na ituvaki ni veika ni vuravura qo?\n7 E sega ni ka vou na bula dravudravua. O Jiova e tukuna vei ira e Isireli makawa ni na sega ni yali ena vanua na bula dravudravua. (Vkru. 15:11) Ni oti tale e vica na senitiuri e tukuna o Jisu: “Dou na tiko ga kei ira na dravudravua.” (Maciu 26:11) Vakacava, e tukuna tiko o Jisu ni na tiko ga na bula dravudravua e vuravura? Sega, e vakaibalebaletaka ni na tiko ga na bula dravudravua me yacova na gauna sa mai tinimaki kina na ituvaki ni veika ni vuravura ca qo. Koya gona, e veiuqeti meda kila ni cakamana i Jisu e dusia na gauna vinaka cake sa tu qo e matada ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou. Eda na sega tale ni walokai da qai vakamamautaki!\n8, 9. (a) Na cava e vakani ira kina vakacakamana na udolu o Jisu? (b) Na cava e tarai iko me baleta nodra vakani vakacakamana na udolu?\n8 Na daunisame e vakamacalataki Jiova: “Oni dedeka na ligamuni qai vakaceguya na veika era gadreva na kabula kece.” (Same 145:16) E vakatayaloyalotaki Tamana o ‘Karisito na kaukaua ni Kalou,’ ni dau dodoka na ligana me vakaceguya na ka era gadreva na nona imuri. Nona cakava qori e sega ni vakaraitaki ga kina na kaukaua. E vu dina mai lomana nona veikauaitaki. Meda dikeva mada na Maciu 14:14-21. (Wilika.) Eratou mai veitalanoataka kei Jisu na tisaipeli me baleta na leqa ni kakana. De dua eratou a via kana tale ga, ia eratou leqataka nodra nuiqawaqawa kei na nodra walokai na ilala levu era taubale mai na veikoro mera muri Jisu. (Maciu 14:13) Na cava ena cakava o koya?\n9 E vakani ira na le 5,000 na tagane, so na yalewa kei ira na gone ena lima na ibuli madrai kei na rua na ika o Jisu! Vakacava e tarai keda nona vakayagataka o Jisu nona kaukaua vakacakamana ni lomasavu me kauaitaki ira kina na vuvale wili kina o ira na gone? “Era kana kece, era mamau.” Na ka e caka qo e dusia na levu ni kakana. E vakarautaka vakayalololoma o Jisu na ka, e sega ni vakarautaka na madrai mera tovolea wale ga, ia mera kana kece kina ra mamau me tauri ira tale ga ena nodra ilakolako balavu e vale. (Luke 9:10-17) E vakasinaiti e 12 na basikete ena kena vo!\n10. Na veisau cava sa na voleka ni yaco ena bula dravudravua?\n10 Nikua e sega ni vakacegui nodra gagadre e milioni na tamata ena vuku ni veiliutaki tawadodonu. Eso sara mada ga na tacida e sega ni veirauti na veika e tu vei ira ra qai sega ni “mamau.” Sa voleka na gauna mera marautaka o ira na talairawarawa na bula ena vuravura e sega kina na qito duka kei na dravudravua. Ke tu vei iko na kaukaua, vakacava o na vakaceguya na veika era gadreva na tamata? Na Kalou Kaukaua Duadua e tu vua na kaukaua, e vinakata tale ga me cakava qori—sa voleka tale ga na gauna me cakava kina. Sa voleka dina!—Wilika Same 72:16.\n11. O vakadeitaka vakacava ni sa voleka na gauna me vakayagataka kina o Karisito nona kaukaua e vuravura taucoko, na cava e uqeti iko mo cakava?\n11 Ni bula e vuravura o Jisu, a lailai ga na yalava e vunau kina qai vakaiyalayala tale ga na gauna me tolu veimama na yabaki. (Maciu 15:24) Ni Tui lagilagi, ena yaco sara ena iyalayala kei vuravura na nona yalava. (Same 72:8) E vakadeitaka vei keda nona cakamana o Jisu na kaukaua e tu vua kei na nona vinakata me vakayagataka nona kaukaua me yaga vei keda. Eda sega ni cakamana ena gauna qo, e rawa ga nida uqeti ira na tamata mera mai kila na iVolatabu. E dusia na parofisai ena iVolatabu na gauna vinaka cake e tu qo e matada. Nida iVakadinadina i Jiova eda kila tale ga na veigauna vinaka se bera mai. Vakacava eda kila nida dinau tu vei ira eso tale? (Roma 1:14, 15) Me uqeti keda mada ga noda vakananuma vakatitobu na tikina qo nida tukuna vei ira eso tale na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou.—Same 45:1; 49:3.\nLEWA NA VEIKA KAUKAUA E VURAVURA\n12. Eda vakadeitaka vakacava ni kila vinaka o Jisu na veikabula ni vuravura?\n12 E bulia na vuravura na Kalou kei na veika kece e tu kina ni toka e yasana na Luvena duabau ga e “matai ligamaqosa.” (Vkai. 8:22, 30, 31; Kolo. 1:15-17) E kila vinaka o Jisu na veikabula ni vuravura. E kila na ivakavakayagataki ni iyaubula, e lewa, e wasea vakavinaka qai vakatautauvata.\nNa cava o drukataka ena sala e cakamana kina o Jisu? (Raica na parakaravu e 13, 14)\n13, 14. Tukuna e dua na ivakaraitaki ni nona lewa na veika kaukaua ni vuravura o Karisito.\n13 Ni bula e vuravura o Jisu e vakaraitaka ni o koya na “kaukaua ni Kalou” ni lewa na veika kaukaua e vuravura. Raica mada na ka e cakava o Jisu ena batinicagi a tubu cake mai me via lai vakaleqai ratou sara na nona tisaipeli. (Wilika Marika 4:37-39.) E tukuna e dua na dauvakadidike ni iVolatabu: “Na vosa vaKirisi [ni “batinicagi” ena Marika 4:37] e dau vakayagataki ena cagi kaukaua se cagilaba. Qo e sega ni dua ga na liwa ni cagi . . . e vakavuna na draki ca ni kumuni vata na o loaloa qai lako vata mai na cagi tataba, kei na bisa ni uca, e talabusese kina na veika kece.” E tukuna ena nona itukutuku o Maciu ni batinicagi qo me “cagi tokavuki.”—Maciu 8:24.\n14 Raitayaloyalotaka mada: E oca sara ga o Karisito ni lesu mai na cakacaka vakaitalatala. E cacarobaroba ena yasa ni waqa na ua, e veiseyaki qai curu ena loma ni waqa na kena vuso. E moce ga o Jisu ena draki ca qai suaigelegele toka na waqa. E vinakata na vakacegu. Ena levu ni nodratou rere na tisaipeli eratou vakayadrati Jisu qai kaya: “Tou sa voleka ni mate!” (Maciu 8:25) Ni duri mai o Jisu e vakarota na cagi kei na wasawasa ni kaya: “Mo maravu!” qai ruru yani na cagi. (Mari. 4:39) E vakarota sara ga eke o Jisu na cagi kei na wasawasa me maravu me kua tale ni yavala. Na cava e qai yaco? E “maravu” sara. E tiko dina vei Jisu na kaukaua!\n15. E vakaraitaka vakacava na Kalou Kaukaua Duadua ni rawa ni lewa na veika kaukaua e vuravura?\n15 O Jiova na ivurevure ni kaukaua i Karisito, oya gona na vuna meda vakabauta kina ni o koya na Kalou Kaukaua Duadua e tu vua na kaukaua me lewa na veika kaukaua e vuravura. Raica mada qo eso na kena ivakaraitaki. Ni bera na waluvu e kaya o Jiova: “Sa vo ga e vitu na siga meu vakatauca kina na uca e vuravura me 40 na siga me 40 na bogi.” (Vkte. 7:4) Eda wilika tale ga ena Lako Yani 14:21: “Sa qai tosoya i muri na wasawasa o Jiova ena dua na cagi kaukaua mai na tokalau.” E tukuni tale ga ena Jona 1:4: “E vakaliwava sara o Jiova e dua na cagi kaukaua e wasawasa, e draki ca vakalevu na wasawasa qai voleka ni voca na waqa.” E vakayaloqaqataki keda dina nida kila ni rawa vei Jiova me lewa na veika e bulia. Macala ga ni lewai vinaka tu na noda vuravura ena gauna se bera mai.\n16. Eda vakadeitaka vakacava ni o koya e Buli keda kei na Luvena ulumatua erau lewa na veika kaukaua e vuravura?\n16 E veivakadeitaki dina noda vakasamataka na kaukaua vakatubuqoroqoro nei koya e Buli keda kei koya na nona “matai ligamaqosa.” Ni rau sa na qarava mai vakatabakidua na vuravura me duanaudolu na yabaki, era na vakila na tamata na bula vakacegu. Sa na oti na leqa tubukoso. Eda na sega tale ni rerevaka na kena veivakaleqai na cagilaba, na ualoka, volukano, se uneune ena vuravura vou. Totoka dina na kena vakasamataki na gauna ena sega kina ni veivakamatei se veivakaleqai na veika kaukaua ni vuravura ni “sa tiko vei ira na tamata na vale ni Kalou”! (Vkta. 21:3, 4) Eda vakadeitaka ni na vakayagataka o Karisito na kaukaua e solia vua na Kalou me lewa kina na veika kaukaua e vuravura ena loma ni Yabaki Duanaudolu.\nVAKATOTOMURIA NA KALOU KEI KARISITO ENA GAUNA QO\n17. Eda na vakatotomuria vakacava na Kalou kei Karisito ena gauna qo?\n17 Macala ga nida sega ni vakataki Jiova kei Jisu, eda sega ni rawa ni tarova na leqa tubukoso, ia e tiko tale ga vei keda na kaukaua. Eda na vakayagataka vakacava? Dua na sala oya noda muria na ka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 3:27. (Wilika.) Ni yaco vei ira na tacida na ituvaki dredre, eda rawa ni vakacegui ira da qai tokoni ira vakayago, na ivakarau ni lomadra kei na nodra veika vakayalo. (Vkai. 17:17) Me kena ivakaraitaki, eda rawa ni vukei ira ena gauna ni leqa tubukoso. Rogoca mada nona vakavinavinaka mai vu ni lomana e dua na yada ni vakacacani oti ga na nona vale ena cagilaba: “Dua na ka na noqu vakavinavinakataka niu lewena na isoqosoqo i Jiova, au sega ni vakavinavinakataka wale ga na veivuke vakayago, au marautaka tale ga na veivuke vakayalo.” Dikeva tale ga na ka e tukuna e dua na tacida yalewa dawai e nanuma ni sa sega na betena qai veilecayaki ni vakacacani oti ga na nona vale ena gauna ni draki ca. Ni vukei oti e kaya: “E sega ni vakamacalataki rawa! Au sega ni kila meu tukuna vakacava . . . Vinaka Jiova!” Eda marau nida lewe ni mataveitacini e vuravura raraba nida dau kauaitaka dina na veika era gadreva na tacida. Koya e bibi sara, ni rau kauaitaki keda dina o Jiova kei Jisu Karisito.\n18. Na cava e veivakadrukai kina na inaki ni nona cakamana o Jisu?\n18 E vakadinadinataka o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala ni o koya na “kaukaua ni Kalou.” Na cava ga na nona inaki o Jisu? Eda sega vakadua ni raica me vakayagataka nona kaukaua me vakadrukai ira kina eso tale se me yaga ga vua. Na cakamana i Jisu e vakaraitaka nona lomani keda na kawatamata. Eda na veivosakitaka qori ena ulutaga tarava.\niMeli iMeli O Karisito—na Kaukaua ni Kalou


Ena Rawa ni Oti Noqu Lokuyara? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Thai Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nO dau vuturi ni o sega ni vakaotia rawa na nomu itavi se ka ni vuli? Mo kua sara ni vuturi! Ena uqeti iko na ulutaga qo mo kua ni dau lokuyara ena gauna mada ga\ne levu kina na itavi.\no vucesa beka.\nse o osooso.\nNi o wilika oti na ulutaga qo, vakalewena na taro ni lokuyara.\nE vakamacalataki ena iVolatabu na itinitini ca ni lokuyara. E kaya: “O koya e vakaraica tiko na cagi ena sega ni kaburaka na sorenikau, kei koya e raica tiko na o ena sega ni tatamusuki.”—Dauvunau 11:4.\nRaica mada qo e vica na ka e rawa ni vakavuleqa kei na ka mo cakava mo kua kina ni dau lokuyara.\nLevu na itavi.\nCola na itavi, e dau rawarawa meda vuturi ni levu na itavi. Qo e vica na vakasama vinaka.\nWasewasea vakalalai. E kaya e dua na goneyalewa o Melisa, “Keu kila mada ga niu sa bera, au saga meu tobotobo niu vakaotia mada e dua qai dua tale.”\nTekivu totolo. “Tekivu sara ena gauna ga e soli kina vei iko na itavi, o rawa ni vola ena vanua o dau vola kina na ka me caka, se vakavola eso na vakasama ni bera ni o guilecava.”—Vera\nKere veivuke. De dua erau sotava tale ga na nomu itubutubu na leqa qo se o ira na nomu qasenivuli. Ena yaga na nodratou vakatutu. E rawa nira vukei iko mo tuvana na vakasama qai biuta na nomu ituvatuva.\niVakasala “Me dua na ituvatuva. E vinakati mo tuvana qai muria, io e yaga dina, ni o vakaotia kina na ka e dodonu me vakaoti.”—Abbey.\nLevu na gauna ena vakaocai iko na itavi o qarava. Na cava gona me caka mo taleitaka kina na itavi qori? Tovolea mada qo.\nNanuma na vuna mo vakatotolotaka kina. Kena ivakaraitaki, vakasamataka mada na nomu marau ni o sa vakaotia. E kaya o Amy, “Dua na ka noqu marau niu vakaotia rawa e dua na ka ena kena gauna, seu vakaotia totolo meu qai cegu.”\nVakasamataka na kena ca. Ni o vakaberabera, o na kuria ga nomu lomaocaoca, o na lai nanuma kina ni o sa sega ni rawata. E kaya na iVolatabu: “O na tamusuka ga na ka o tea.”—Kalatia 6:7, Good News Translation.\nNanuma ni sa voleka na tikinisiga. E kaya o Alisi, “E uqeti au meu raitayaloyalotaka ni sa na oti na cakacaka ni vo e dua se rua na siga ni bera na siga lokuci. Au na rawa ni raica tale ni vo e dua se rua na siga.”\niVakasala “E vinakati ga mo vakasama. Mo nanuma ni o na cakava na ka e dodonu me caka, me kua ni dua na ka me tarova. Niu cakava qori, e caka rawa kina na ka e dodonu me caka.”—Alexis.\n“E kequ ikacivi na dau lokuyara,” e kaya o Necani, “ia e sega ni dodonu me va qori! Era sega ni kila niu dau osooso!” Ke o dau vakataki Necani, tovolea mada na ivakasala qo.\nCakava rawa na itavi rawarawa. E kaya e dua na goneyalewa o Amber, “Au vakavulici ena dua na gauna ke rawa ni vakaoti e dua na itavi ena loma ni lima na miniti, e dodonu ga mo cakava. E wili kina na sasamaki, lili isulu, sava veleti, se qiri.”\nVakaliuca na ka e bibi. E kaya na iVolatabu: ‘Vakadeitaka na veika era bibi sara.’ (Filipai 1:10) O na muria vakacava qori e veisiga? E kaya o Anna, “Au dau vola na itavi kece me caka kei na gauna me oti kina. Ia e bibi sara meu vola na gauna meu cakava kina, kei na gauna meu vakaotia kina na itavi yadua.”\nVakacava e yalana nomu galala? Vakasamataka mada qo! Ni dua na nomu ituvatuva o na lewa kina na nomu gauna, ena sega ni lewai iko. Qori ena vakalailaitaka nomu lomaocaoca. E kaya e dua na goneyalewa o Kelly, “Au vakacegu qai donu na noqu rai ni tiko na noqu ituvatuva.”\nKua ni dua na ka me vakalatilati. E kaya o Jennifer, “Au dau tukuna vei ratou kece na tiko e vale na gauna meu cakava kina noqu ka ni vuli. Ke ratou vinakata meu cakava e dua na ka, au kerea me ratou tukuna rawa vei au niu se bera ni tekivu. Au bokoca tale ga noqu talevoni kei na imeli.”\niVakasala “Ena vakaoti na ka me caka ke o cakava sara ga. Mo kua ni vakasamataka tiko ga, ia mo cakava sara. Ni o cakava qori o na vakacegu ena vo ni siga.”—Jordan.\nVakalewena na taro ni lokuyara.\nDina se Lasu\nKua ni lokuyarataka na itavi.\nRawa ni veisau o koya e dau lokuyara.\nO na qarava vinaka nomu itavi ni o lomaocaoca.\nAu sucu kaya mai meu dau lokuyara.\nLasu. E rawa ni tiko na vuna vinaka mo lokuyara kina. Kena ivakaraitaki, ena vinakati eso tale na gauna mo kumuna kina na itukutuku, biuta e dua na ituvatuva, se vakatulewa vinaka kina.—iVakavuvuli vakaivolatabu: Vosa Vakaibalebale 21:5.\nDina. Rawa ni veisautaki na itovo ca. Na ka ga e bibi mo vakasamataka na kena yaga.—iVakavuvuli vakaivolatabu: Efeso 4:22, 23.\nLasu. Ena sega ni rawa qori ena levu na gauna. Na vinaka ni nomu cakacaka ena vakatau ena gauna veiganiti kei na nomu vakasamataka rawa.—iVakasala vakaivolatabu: Vosa Vakaibalebale 15:28.\nLasu. Ke dau lokuyara e dua vei rau na nomu itubutubu, era se vaqaqa tiko ga na saenisi na ka e dau vakavuna na lokuyara.—iVakasala vakaivolatabu: Kalatia 6:5.\nLevu na gone nikua era sa vuli ga mai vale. Qo e lima na ka ena rawa ni vukei iko.\niMeli iMeli Ena Rawa ni Oti Noqu Lokuyara?\nijwyp ulutaga 11


Watchtower Farms—50 na Yabaki ni Tatamusuki\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chol Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Fante Finnish French Georgian German Greek Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Iloko Indonesian Italian Japanese Kannada Kinyarwanda Kirundi Korean Lithuanian Malagasy Malay Malayalam Nahuatl (Central) Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tarascan Tojolabal Totonac Tsonga Turkish Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Xhosa Zulu vakaViti\nWatchtower Farms—50 na Yabaki ni Tatamusuki\nRauta ni 145 na kilomita (90 na maile) ena vualiku kei Niu Yoka, volekati Wallkill, e tiko kina eso na iteitei kei na vanua ni susu manumanu e yaga sara vakalevu ena nodra cakacaka ni veivakavulici ena iVolatabu e vuravura raraba na iVakadinadina i Jiova. E vica vata na iteitei kei na vanua ni susu manumanu qori e vakatokai na Watchtower Farm ena gauna qo, a voli ena 50 na yabaki sa oti, ena Janueri 2, 1963.\nE kaya o David Walker, e dua na iVakadinadina i Jiova a veiqaravi tu e Wallkill ena gauna e se qai tauyavu kina: “E tubu tiko ga na kedra iwiliwili na veiqaravi ena itikotiko liu ni iVakadinadina i Jiova e Brooklyn, Niu Yoka, qai vinakati me veiraurau kei na cau na kakana e voli. Eso tale na vanua ni iteitei e rauta ni ono ina walu na aua na kena yawa mai Brooklyn. O Wallkill ga e taura e rua na aua.” Toso na gauna era volia na iVakadinadina i Jiova na qele ni teitei e Wallkill qai tei kina na kakana draudrau, vuata, e susu tale ga kina na manumanu me vaka na vuaka, toa, kei na bulumakau, era bulia ga na kedra jisi, bata, yogurt, kei na medra sucu. Toso na gauna e vakalevutaki na iteitei.\nEna loma ga ni tini na yabaki e tubu na iwiliwili ni iVakadinadina i Jiova, e vinakati kina me vakalevutaki o Wallkill. Toso na gauna e caka tale e kea na tabaivola, e yaga ena tatamusuki vakayalo e tukuna o Jisu. (Maciu 9:37; Luke 10:2; Joni 4:35, 36) Dikeva mada eso na cakacaka e Wallkill.\nTabaivola: Ena loma ni ika 20 ni senitiuri, e tabaki na ivola e yavutaki vakaivolatabu e Brooklyn. Ia ni toso cake na iwiliwili ni ivola e vinakati, sa lailai kina na vanua ni tabaivola. Ena 1973, e tara e dua na vale ni tabaivola vou e Wallkill. Toso na gauna e vakalevutaki tiko ga me yacova sara na yabaki 2004.\nTabana ni Kompiuta: Ena 1979, e dua na timi ni iVakadinadina i Jiova e Wallkill e bulia e dua na porokaramu ni kompiuta, e vakatokai na Multilanguage Electronic Publishing System (MEPS). Qo e vakatotolotaka na vakarautaki ni ivola ena sivia na 600 na vosa.\nVuli: Ena 1988 e tokitaki na koronivuli o Kiliati mai Brooklyn i Wallkill, tekivu na kalasi ena 17 ni Okotova. E caka tiko na vuli e kea me yacova na gauna e toso kina ina Watchtower Educational Center e Patterson, Niu Yoka, ena Epereli 1995.\nMe vakataki ira na so tale na dauteitei, ena loma ni 50 na yabaki sa oti e veisautaka tale ga na Watchtower Farm, na iwalewale ni teitei kei na misini e vakayagataka. Ia e saga tiko ga me vakarautaka na kakana vinaka me baleti ira na iVakadinadina i Jiova era veiqaravi tiko ena Peceli e Niu Yoka, Merika.\nEna gauna qo e vakalevutaki tiko na Watchtower Farm ni tara na ofisi vovou, rumu, kei na ikelekele ni motoka. E vakavinakataki eso tale na ka. Na cakacaka kece ena veivuke vakalevu ena kena vakarautaki vinaka na kakana vakayalo vei ira na ka vovou era tabili tiko mai mera kilai Jiova.\nE kaya o David Walker: “Ena 50 na yabaki sa sivi, dua na ka na noqu marau niu raica na veisau levu e Wallkill ena gauna e tauyavu kina me yacova mai qo, e yaga vakalevu ena noda cakacaka ni veivakavulici ena iVolatabu!”


Sega, era tiko tale ga na agilosi ca. Vakacava era sa ca ga mai na ivakatekivu? Nanuma tiko ni a solia na Kalou vei ira na agilosi na galala ni vakatulewa ena gauna a buli ira kina. Oti vakalailai ga nodrau buli o Atama kei Ivi, a vakatanitaka e dua na kabula uasivi nona galala ni vakatulewa ena nona tekivuna na talaidredre e vuravura. A rawai rau o Atama kei Ivi me rau talaidredre vua na Kalou. (Vakatekivu 3:1-7; Vakatakila 12:9) E sega ni vakamacalataka na iVolatabu na yacana na kabula vakayalo qori se na iwasewase cava ni agilosi a lewena ni bera ni talaidredre. Ia ena vuku ni nona talaidredre, e veiganiti me vakatokai koya na iVolatabu me o Setani, kena ibalebale “Dauveivorati,” kei na Tevoro, kena ibalebale “Dauvakaucaca.”—Maciu 4:8-11.\nKa ni rarawa ni levu tale era talaidredre vua na Kalou. E sega ni kilai na iwiliwili ni agilosi era “biuta na nodra itikotiko dodonu” ena gauna i Noa se na vuvale vakalomalagi ni Kalou. Era liatamata ra qai lako sobu mai vuravura mera vakaceguya nodra gagadre tawakilikili. Na ka torosobu era cakava e veisaqasaqa kei na inaki era buli kina.—Juta 6; Vakatekivu 6:1-4; 1 Pita 3:19, 20.\nNa cava e yaco vei ira na agilosi qori? Ni vakasavasavataka na vuravura na Kalou ena dua na waluvu, era vukici ira tale na agilosi ena yagodra vakayalo mera lesu i lomalagi. Ia a sega ni vakatara na Kalou mera lesu na agilosi ca ina “nodra vanua.” E biuti ira ena dua na vanua lolovira, “ena qara butobuto loaloa [vakayalo]” e vakatokai me Tatarusi. (Juta 6; 2 Pita 2:4) Na ka era cakava na timoni e vakaraitaka ni sa lewai ira o Setani na Tevoro “na nodra iliuliu na timoni,” e “vukici koya tiko ga me agilosi ni rarama.”—Maciu 12:24; 2 Korinica 11:14.\nE kaya na iVolatabu ni a tauyavu ena 1914 e dua na matanitu vakalomalagi, na Matanitu vakaMesaia ni Kalou. * Ni yaco oti ga na ka vakairogorogo qori, a vagalalataki mai lomalagi o Setani kei ira nona timoni ra qai kolotaki sobu mai vuravura. Na ivalavala torosobu qai vakasisila e yaco tu e vuravura e ivakadinadina ni nodra voravora kei na vakatubu ca.—Vakatakila 12:9-12.\nIa na takalevu ni ivalavala vakasisila kei na ivalavala voravora e vakadinadinataka tale ga ni sa vakarau oti nona veivakatotogani o Setani kei ira na timoni. Ena muduki ena dua na gauna lekaleka qo na nodra veivakamuai. Oti e 1,000 na yabaki ni veiliutaki ni Matanitu ni Kalou e vuravura, ena soli vakalekaleka na gauna vei ira na timoni mera vakacala ena iotioti ni gauna na kawatamata ni bera nira qai vakarusai vakadua.—Maciu 25:41; Vakatakila 20:1-3, 7-10.\n^ para. 6 Ena ikuri ni ivakamacala me baleta na Matanitu ni Kalou, raica na wase 8 ni ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Tu tale ga ena www.jw.org.\niMeli iMeli Era Vinaka Kece na Agilosi?


Ia Ena Tuberi Iratou E Dua na Gonelailai - Mai Vei Peresitedi Boyd K. Packer\nEpereli 2012 | Ia Ena Tuberi Iratou E Dua na Gonelailai\nIa Ena Tuberi Iratou E Dua na Gonelailai\nO ira na turaga kei na marama veiwatini e dodonu me ra kila ni nodra imatai ni ilesilesi—ka ra na sega vakadua ni vagalalataki mai kina—sa ikoya kivei rau vakayadua ka qai tarava vei ira na luvedrau.\nEna vica na yabaki sa oti ena dua na bogi batabata ena dua na ikelekele ni sitimanivanua e Japani, au rogoca e dua na isabi ena katuba leka ni noqu motoka vakaimocemoce. A duri tu e dua na gonetagane curumi batabata ka dara tu e dua na sote madra qai vesuka wavoki tu na galegalena vuce ena dua na tikinisulu duka. E robota tu na uluna na karokaro. A taura tu e dua na tini veveka kei na dua na isevuni, ka ivakaraitaki ni luveniyali daukerekere. Niu saga tiko meu dolava yani na katuba meu solia vua eso na ilavo, sa biubiu yani na sitimanivanua.\nAu na sega ni guilecava rawa na gonetagane lailai waloloi o ya ka duri cake tu ena liliwa, ka taura cake tu e dua na tini lala. Au na sega tale ga ni guilecava rawa na noqu vakila niu sega ni rawa ni veivuke ena kena sa gole yani vakamalua na sitimanivanua ka biuti koya me tucake tu ena ikelekele o ya.\nEna vica na yabaki sa oti yani mai Cusco, e dua na siti e cake ena Veiulunivanua na Andes e Peru, keirau a laki vakayaco soqoni ni sakaramede kei Elder A. Theodore Tuttle ena dua na rumu qiqo balavu, ka dua na kena katuba e tadola tu yani ki gaunisala. E sa bogi, ia ena gauna sa vosa kina o Elder Tuttle, a curu mai ena katuba, e dua na gonetagane lailai yabaki ono beka. A dara wale tu ga e dua na sote isuwai e yaco sara e duruna.\nEna yasai keirau imawi e tu kina e dua na teveli lailai ka tu kina e dua na veleti madrai ni sakaramede. A raica na madrai na luveniyali walokai oqo ka sudra vakamalua yani ki lalaga me yacova yani. A voleka sara ga me yacova yani na teveli ena gauna a raici koya kina e dua na marama. Ena dua ga na moi ni uluna, a vakatalai koya tani yani ki na loma ni bogi. E kudru na lomaqu.\nOti a lesu tale mai na gonetagane lailai oqo. A vakaraviravi muria yani na lalaga, ka vakaraici au tiko yani kei na madrai. Ena gauna sa volekata yani kina na vanua ka rawa me raici koya mai kina na marama o ya, au a dodoka yani na ligaqu, ka cici sara mai vei au. Kau a tenei koya sara.\nKa qai, me vaka e dua na ivakatakarakara, au laveti koya yani ena idabedabe nei Elder Tuttle. Ni oti na masu ni suka, a cawadru yani ki tautuba ena bogi na gonetagane lailai walokai oqo.\nEna noqu lesu yani ki vale, au a talanoataka vei Peresitedi Spencer W. Kimball na veika au a sotava. A tarai koya sara vakalevu ka tukuna vei au, “Ko a tenea tiko e dua na kawatamata.” A kaya vakavica vei au, “Ena qai vakaibalebale vakalevu cake sara vei iko mai muri na ka o sa mai kila ka yaco oqori.”\nEna noqu sa mai sikova na veivanua vaka Latini e Amerika ena voleka ni 100 na gauna, au vakasaqara tiko na gonetagane lailai o ya e matadra na tamata. Au sa qai kila oqo na cava e vakaibalebaletaka o Peresitedi Kimball.\nAu a sotava e dua tale na gonetagane sautaninini tu ena gaunisala e Salt Lake City. E sa bogi sara ena dua tale na bogi batabata ni vulai liliwa. Keitou a biubiu mai ena dua na vakayakavi ni Siganisucu ena dua na otela. Era lako sobu mai na gaunisala e lewe ono se walu na gonetagane kosakosa. E dodonu mera sa tiko kece e vale me vaka ni sa rui draki batabata.\nE dua na gonetagane e sega ni vakote. A ladelade wavoki tiko vakatotolo me vakatakatari koya. A yali sobu yani ena yasa ni dua na gaunisala, sega ni vakabekataki ki na dua na vale makawa lailai, kei na dua na idavodavo e sega na kena siti me vakatakatari koya.\nEna bogi, noqu dre cake na siti meu tutuvi kina, au masulaki ira e sega nodra idavodavo katakata mera gole yani kina.\nAu a tiko mai Osaka, Japani, ni mai cava na iKarua ni iValu Levu. Sa benuci na siti kei na gaunisala ena kakavuruvuru ni buloko, duka, kei na qara ni bomu. E dina ga ni levu na vunikau era sa boloraki laivi, e vica vei ira e se tu ga ka sa tayana na tabadra se tolodra ka vo wale toka ga e so na tabana lalai vata kei na drauna.\nE dua na goneyalewa lailai ka dara tu e dua na kimono mata madra, a vakaogai tiko ena nona beti drau ni sikamoa dromodromo tiko me dua na ivutusenikau. E sega ni kidava tiko na gonelailai na veika ni veivakarusai e wavoliti koya tu ena nona qasiva tiko yani na benu me rawa ni vakuria na draunikau vou ki na nona ikumukumuni. Sa yaco me mai kunea ka totoka duadua ka mai vo toka yani ena nona vuravura. E rairai dodonu beka meu kaya ni sa ikoya na tiki totoka ni nona vuravura. Ia niu vakasamataki koya e vakalevutaka cake na noqu vakabauta. E dua na ivakaraitaki ni inuinui na gonelailai oqo.\nE vakatavulica o Momani ni “ko ira na gone lalai era sa bula vei Karisito”1 ka sega ni gadreva na veivutuni.\nNi voleka ni mai tavuki na senijuri sa oti, e rua na daukaulotu rau a veiqaravi tiko ena veiulunivanua ena ceva kei Amerika. Ena dua na siga, mai na dua na delana, e rau raici ira kina na tamata ni ra soqoni vata tiko ena dua na vanua galala e ra sobu sara. O ira na daukaulotu e sega ni wasoma me levu e rawa ni ra lai vunau kina, e rau sa mani gole sobu sara ki na vanualala oqori.\nA luvu e dua na gonetagane lailai, ka me sa na bulu. Erau a sa talatala na nona itubutubu “me mai vosa” e dua na italatala ena veibulu nei luvedrau tagane. E rau suka imuri na daukaulotu ena nona sa vakanamata na italatala dauvunau wavoki oqo kivei rau na itubutubu yalorarawa ka tekivuna nona vunau. Kevaka beka me rau namaka tiko na itubutubu oqo me rau ciqoma na vakacegu mai vua na italatala oqo, ia e sa na ka ni rarawa dina sara vei rau.\nA vosavosataki rau vakaca sara ena nodrau sega ni raica me a papitaiso na gonetagane lailai. Ena nodrau a lokuyarataka tu mai ena vuku ni dua na ka se dua tale, ia oqo sa mai bera. A tukuna vakadodonu sara ga vei rau ni sa lako ki eli na nodrau gonetagane lailai. Ka sa nodrau cala. E rau na beitaki me baleta na nona na vakararawataki tawamudu.\nNi sa mai cava na lotu ka sa ubi na ibulubulu, rau a laki raici rau na itubutubu yalorarawa na italatala qase. “Keirau na dauniveiqaravi ni Turaga,” e rau kaya vei tinanigone, “ka keirau kauta tiko mai e dua na itukutuku vei kemuni.” Ena nodrau sa vakarorogo na itubutubu yaloluluvu, e rau sa wiliwili mai na ivakatakila o irau na italatala qase ka rau wasea nodrau ivakadinadina ena kena vakalesuitale mai na idola me baleta na nodra vakabulai ruarua o ira na bula kei ira na sa mate.\nE tu eso noqu loloma vua na dauvunau o ya. A cakava ena kena uasivi duadua e rawa vata kei na levu ni rarama kei na kila ka e tu vua. Ia e levu cake sara na ka e tu e dodonu ka rawa vua me a wasea. E tu dina na taucoko ni kosipeli.\nEra lako mai na italatala qase mera dauniveivakacegui, mera qasenivuli, mera dauniveiqaravi ni Turaga, mera dauvunau ni kosipeli i Jisu Karisito.\nO ira na gonelalai oqo kau vosa tiko kina era matataki ira kece na luvei Tamada Vakalomalagi. “Raica na gone era sa nona isolisoli na Kalou: ka … sa kalougata na tamata sa sinai kina na nona taga ni gasau.”2\nNa kena buli na bula sa ikoya e dua na itavi cecere ni dua na veiwatini. Mo dua na itubutubu kilikili ka nuitaki sa ikoya e dua na bolebole cecere duadua ni bula vakavuravura oqo. E sega ni dua na tagane se yalewa e rawa me vakasucuma duadua na gonelalai. A nakiti ni o ira na gonelalai me rua nodra itubutubu—dua na tama ka dua na tina. E sega tale ni dua na ituvatuva se kena icakacaka e rawa me sosomitaka na ka oqo.\nEna dua na gauna makawa sara a kaya tagitagi vei au e dua na marama ni a vakacala-ka bibi sara vata kei na nona itau cauravou ena nona a se gonevuli ena koliji. A veivosakitaka me vakalutuma na gone. Ena kena gauna donu rau sa tauritutu ka rau vakamau ka so tale na luvedrau gonelalai. A kaya vei au na nona vakararawataki ena gauna oqo ena nona raica na nona matavuvale, o ira na luvena rairai totoka, ka raica ena nona vakasama na lala ni nona itutu na gone sa mai yali o ya.\nKevaka e rau kila na veiwatini oqo ka vakayagataka na Veisorovaki, e rau na kila ni veika e rau sotava o ya kei na mosi e semati rau vata kina e rawa me bokoci. E sega ni dua na mosi me na tawamudu. E sega ni ka rawarawa, ia na bula e sega ni kena ibalebale me rawarawa se veiganiti. Na veivutuni kei na inuinui tawamudu e kauta mai na veivosoti ena dau kilikili kaya na kena dau sasagataki.\nE dua tale na veiwatini gone e rau tukuna vei au ena vosa tagitagi ni rau se qai lesu sara ga mai vua e dua na vuniwai ka tukuna vei rau ni na sega ni rawa me rau vakaluveni. A kavoro na utodrau ena itukutuku o ya. E rau kurabui ena noqu kaya vei rau ni rau se kalougata tiko ga. E rau lomatarotarotaka se cava na vuna au kaya kina e dua na ka vaka o ya. Au kaya vei rau ni nodrau ituvaki e vakalou ka vinaka cake sara mai na so na veiwatini ka rawa me ra itubutubu ia era saqata ka levea ena kocokoco na itavi o ya.\nAu a kaya vei rau, “Ni ka vinaka mada ga ni drau gadreva na vakaluveni, ka na rawati vakalevu na gagadre oqo ena nomudrau bula oqo kei na kena e tarava mai baleta ni na vakarautaka na bula vinaka vakayalo kei na vakasama. Sa na qai yaco, mo drau kune vinaka sara baleta ni drau vinakata na vakaluveni ka sega ni drau rawata rawa, ni vakatauvatataki kei ira era rawa ni vakaluveni ka ra sega ni vinakata.”\nEso tale na veiwatini era sega tu ni vakamau ka ra sega kina ni vakaluveni. Eso, me baleta eso na ituvaki ka ra sega ni cakava rawa e dua na ka, era susu gone me vaka na tina dua se tama dua. Oqo era ka vakagauna ga. Me vaka ena ituvatuva ni tawamudu—sega ni wasoma ena bula vakavuravura—ena dau vakayacori na gagadre kei na inuinui savasava.\n“Kevaka eda sa vakanuinui me yaga vei keda na Karisito ena bula oqo, eda sa qai vakaloloma vakalevu cake vei ira kece ga na tamata.”3\nNa itinitini ni inaki ni itaviqaravi kece ni Lotu sa ikoya me ra marau e vale e dua na turaga kei na marama watina kei ira na luvedrau, taqomaki ena ivakavuvuli kei na lawa ni kosipeli, vauci vinaka ena veiyalayalati ni matabete tawamudu. O ira na turaga kei na marama veiwatini e dodonu me ra kila ni nodra imatai ni ilesilesi—ka ra na sega vakadua ni vagalalataki mai kina—sa ikoya kivei rau vakayadua ka qai tarava vei ira na luvedrau.\nE dua na ka cecere e kunei ena bula vakaitubutubu sa ikoya ni da vulica e levu cake na ka me baleta na veika bibi, mai vei ira na luveda me vakatauvatani mai vei ira na noda itubutubu. Eda yaco meda raica na dina ena parofisai nei Aisea “ia ena tuberi iratou e dua na gone lailai.”4\nE Jerusalemi, “A sa kaciva mai e dua na gone lailai ko Jisu, ka vakatura ena kedra maliwa,\n“Ka sa kaya, Au sa kaya vakaidina vei kemudou, Kevaka dou sa sega ni saumaki mai, ka yaco me vaka na gone lailai, dou na sega sara ni curu ki na matanitu vakalomalagi.\n“Ia ko koya sa vakamalumalumutaki koya me vaka na gone lailai oqo, ko koya ga sa levu cake ena matanitu vakalomalagi.”5\n“A sa kaya ko Jisu, Laivi ira na gone lalai, ka kakua ni tarovi ira, ni ra sa lako mai vei au; ni sa vakataki ira na lewe ni matanitu vakalomalagi.\n“A sa tabaki ira ena ligana ko koya, ka qai lako tani mai kea.”6\nEda wilika ena i Vola i Momani na veisiko nei Jisu Karisito ki na Vuravura Vou. A vakabulai ira ka vakalougatataki ira na tamata ka vakarota ni o ira na gone lalai e dodonu mera kau mai Vua.\nE volaitukutukutaka o Momani, “A ra sa kauti ira mai na gone lalai vei Jisu ka vakatikori ira vakavolivoliti Koya, a ra sa suka ki muri na lewe vuqa mera lako kece ki liu na gone lalai.”7\nA qai kaya vei ira na lewe vuqa mera tekiduru. Ni ra sa tu vakavolivoliti Koya na gone lalai, a tekiduru na i Vakabula ka masu vua na Tamada mai Lomalagi. Ni oti na masu, a tagi na iVakabula, “a sa keveti ira yadua na gone lalai ka vakalougatataki ira ka masulaki ira vei Tamana.\n“A sa tagi ni sa vakalougatataki ira oti.”8\nAu rawa ni kila na veika e vakila na i Vakabula me baleti ira na gone lalai. E sa levu sara na ka me vulici mai na Nona ivakaraitaki ni nodra masulaki, vakalougatataki, ka vakavulici “ira na nomudou lalai.”9\nAu ikatini ni lewe 11 na gone lalai ena dua na matavuvale. Ena veika au kila, e sega ni dua vei rau na tamaqu se tinaqu me veiqaravi ena dua na ilesilesi bibi ena Lotu.\nE rau a veiqaravi ena yalodina na neitou itubutubu ena nodrau ilesilesi bibi—vakaitubutubu. A veiliutaki na tamai keitou ena bula savasava ena neitou vuvale, sega vakadua ena cudru se rere. Kei na ivakaraitaki kaukauwa ni tamai keitou a vakalevutaki mai na ivakasala malumu nei tinai keitou. Na kosipeli sa ikoya na veivakauqeti kaukauwa ena neitou bula vakayadua na lewe ni matavuvale na Packer kei na itabatamata tarava kei na kena e tarava, ka tarava tale, ka yacova sara o koya keitou raica rawa.\nAu nuitaka niu na lewai meu tamata vinaka me vakataki tamaqu. Ni bera niu rogoca na vosa oqori “e vinaka” mai vei Tamaqu Vakalomalagi, au nuitaka meu na rogoca taumada mai vei tamaqu vakavuravura.\nAu dau lomatarotarotaka vakavuqa se cava na vuna au kacivi kina meu dua na iApositolo oti qai Peresitedi ni Kuoramu ni Le Tinikarua e dina ga niu lako mai ena dua na vuvale ka rawa me vakatokai kina o tama me luluqa vakalotu. Au sega duadua ga ni lewe ni Le Tinikarua e ganiti na ivakamacala o ya.\nMe kena itinitini au rawa ni raica ka kila ni rairai sai koya beka o ya na vuni noqu kacivi. Kau rawa ni kila na vuni veika kece sara eda cakava ena Lotu, sa gadrevi meda vakarautaka na sala me vaka na iliuliu, me dau dua nodra gauna vata na itubutubu kei ira na gone lalai me vaka na matavuvale. E dodonu mera qarauna na iliuliu ni matabete me yaco na Lotu me ka vakamatavuvale.\nE vuqa sara na ka me baleta na bulataki ni kosipeli i Jisu Karisito e sega ni rawa me vakarautaki ena ka oqori ni sa wili se volai ena ivolatukutuku ni tiko rawa. Eda vakaogai keda ena veivale kei na tuvailavo kei na parokaramu kei na kena icakacaka. Ni da cakava oqori, sa rawa sara ga meda raibaleta na inaki dina ni kosipeli i Jisu Karisito.\nE dau vakawasoma me dua e lako mai vei au ka kaya, “Peresitedi Packer, ena sega beka ni vinaka kevaka … ?”\nAu dau tarovi ira ka kaya e sega, baleta niu siqema na ka ena salamuria mai ni na dua na itaviqaravi vou se parokaramu ena vakuria na icolacola ni gauna kei na icolacola vakailavo ena matavuvale.\nSa gauna tabu na gauna vakamatavuvale ka dodonu me taqomaki ka dokai. Keimami sa vakamasuti kemuni na noda lewenilotu mo ni vakaraitaka na yalodina ki na nomuni veimatavuvale.\nEna neirau se qai vakamau ga, keirau nakita vakaveiwatini me keirau na ciqomi ira na gone lalai era sucu vei keirau me lako vata kei na itavi e basika mai ena nodra sucu kei na nodra susugi. Sa yaco mai na gauna, era sa dui vakamatavuvale vakataki ira.\nVakarua ena neirau bula vakamau, ena gauna ni nodrau a sucu e rua na luvei keirau tagane lalai, sa kaya kina vei keirau e dua na vuniwai, “vaka vei au drau na sega ni via maroroi koya qo.”\nEna gauna ruarua a vakavuna vei keirau me keirau sauma lesu ni keirau na solia neirau bula ke gadrevi me bula tiko kina na luvei keirau gone tagane lailai. Ena gauna ni lomasoli oqori, keirau kidava ni yalodina vakaoqori e tautauvata ki na veika e vakila na Tamada Vakalomalagi me baleti keda vakayadudua sara. Sa dua dina na vakasama vakalomalagi.\nNi sa mai dromu tiko oqo na neirau matanisiga, keirau sa kila ka vakadinadinataka vata kei Sisita Packer ni sa rawa me tawamudu na neirau matavuvale. Ena neirau talairawarawa ki na ivakaro ka bulataka na taucoko ni kosipeli, keirau na taqomaki ka vakalougatataki. Me baleti ira na luvei keirau kei na makubui keirau kei na makubui keirau vakarua, sa neirau masu me o ira vakayadua na neirau matavuvale era na tubu cake tiko mai me ra na dau yalodinataki ira na lalai vakamareqeti o ya.\nKemuni na tama kei na tina, ena dua tale na gauna o na roqota kina e ligamuni e dua gone ena sucu vou mai, sa rawa me nomuni e dua na raivotu e lomamuni me baleta na veika vuni kei na inaki ni bula. Ko ni sa na qai kila vakavinaka cake kina na vuni kena vaka kina oqo na Lotu ka vakakina kei na matavuvale sa yavu ni isoqosoqo ena gauna oqo ki na veigauna tawamudu. Au sa vakadinadinataka ni sa dina sara na kosipeli i Jisu Karisito, ka sa ituvatuva ni matavuvale na ituvatuva ni veivueti ka sa dau vakatokai tu me ituvatuva ni bula marau. Au sa masuta kina na Turaga me ra na bula kalougata na veimatavuvale ena Lotu, o ira na kena itubutubu kei ira na gone, ka me toso ki liu na cakacaka oqo me vaka sa lewa na Tamada. Sa noqu ivakadinadina oqo ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nNi Da Baci Soqoni Vata Tale\nVakavulici Ira na Luveda me ra Kila\nSame 127:3, 5.\n1 Koronica 15:19.


Best executive Private Jet Charter Flight Memphis, Nashville, Knoxville, Chattanooga,TN Aircraft Plane Rental Company service 877-978-2712 me baleta na yavana pailate ni lala ni aerospace deadhead ka volekati au ni iwasewase me baleta na bisinisi, Leqa tubukoso, Yadudua na marau vata kei na noqu manumanu maroroi na waqavuka veiyaloni? Me na veivuke vinaka duadua waqavuka kabani o sa rawata ki na nomu icavacava ka tarava volai sara toka vakadodonu ka vakatotolo na ka rawarawa!\nVeivakadonui vakaitaukei vuka cabora ga na caka vakacava na kena taleitaki na ituvaki me nanuma na kenadau, oka kina na gauna-vakaitavitaka. Mai na snappier na rejisita ki na speedier na gauna ni veilakoyaki, vakaitaukei na konitaraki koya sai koya na ivakarau uasivi me vakamamautaka na vuqa na veisoqoni ena veiyasa eso ni veikoro, vakacavara kina e vica na veisiko ni vanua ena dua na siga se ga tiko e dua na ilavo levu cake ni dua na madigi me tiko yaga ni tiko voyaging.\nNa miniti ni iotioti ni waqavuka lala sara ni yavaqu volekati au ena vagalalataka sara na lomaleqa mai na vakacagicagi. Se cava ga na se lako duadua voli, me vaka e dua na iVakaleka ni vakalailai na vakasoqoni vata se na matavuvale, era sa taura na ki na vakacegu ni vakayagataka vakaveitalia ni vakasamataki na vakacegu vakasabusabu tiko e dua na waqavuka vakaitaukei ka vakacavara na veitaqomaki ena loma ni dua na vuka.\nVakayagataka e dua na rede ni uciwai vakaitaukei me ra e dua na takete ni gauna vakadeitaki na vakayagataka eso tale na curu ki na terminals vakaitaukei me vakatotolo na rejisita ni veitaqomaki, guaranteeing ni ikuri ni gauna e vakayagataka na rawati ni dua na ilesilesi mai na getaway ka sega ni taura cake ena laini. Vata kei na kena kaukauwa me taura tale na vanua e wavokita na vuravura raraba ka na rawa ni vakatorocaketaki na ivatuka vakatamata, vakayacora lo yani e so e na ivakarau uasivi me lako yani ena reki.\nVakayagataki ilavo vakasivia kei na vakacegu: flying ought to be a delight and we’ll make your sanction involvement as lavish and agreeable as could reasonably be expected.\nYaga ni jeti vakaitaukei Tennessee tu veiqaravi ni vuka:\nCuru ki na levu cake na terminals ni waqavuka: rawata e dua na vanua vakayawa se ga me dau yaco tiko voleka yani vua na nomu takete iotioti e dau sega ni na vakatara e dua na liu tuvanaki.\nVakaitaukei na rawata mai vei: maroroya na yadrava vakayawa mai na laini kei na tawayaga ni deferrals; na lewe ni ilakolako rawa vodo ena waqavuka vakaitaukei ni rede ena na Tennessee na miniti ni bera na vuka.\nE vuravura raraba na caka vakacava: se cava ga na vanua e gadrevi kina mo me lako se lako mai, na ivakarau ni vuravura raraba ni yaco e solia vei iko na itikotiko ni vuli ena dua na ivakarau e vuravura raraba.\nTaura e dua na vakaitavitaka ni qiri sega ni: noda veivoli ni kaukauwa ka vakairogorogo e vakatarai keda ni raica o na isau vinaka duadua ni konitaraki ni uciwai vakaitaukei, guaranteeing mo na ikabakaba duadua ni savvy vakararaba.\nNa vakatulewa ni waqavuka: ena rawa ni curu ki na 50,000 na misini ni vuka kei na 130 duidui na misini ni vuka benu, Eda na dependably ni ivurevure na misini ni vuka e dodonu me baleta na nomu gadrevi vakabibi me baleta.\nSupavaisa ni itukutuku ni tamata yadua: e nomu na ivakavuvuli ni yalodina na konitaraki na vakarawarawa na siga ena kei na siga yani me vukei iko ena dua ga na veika me ra na nomu, mai na masterminding na vakasaqa in-flight me ra tubu mai e dua na miniti sa oti veivakatorocaketaki ena nomu veivakadonui.\nNa lisi ni rara ni waqavuka ena Davidson-Day County raraba kei na rara ni waqavuka vakaitaukei, Tennessee ena https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_airports_in_Tennessee\nprivate jet charter Kentucky | renting a private jet Memphis


3 na Taro me Tarogi Vua na Kalou\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kikaonde Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tahitian Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Vietnamese Waray-Waray Xhosa Zulu vakaViti\nTolu na Taro Era Via Taroga Vua na Kalou Eso\nNI SE qai yabaki vitu o Susan sa taroga eso na taro me baleta na Kalou. Qori na gauna e curu kina e valenibula nona itokani yabaki ciwa o Al, qai bula tu ga ena misini ni yatevuso. E vola o Susan na itukutuku me baleti koya ena ika6 ni Janueri, 2013 ena niusiveva na New York Times.\nNi sikovi Al oti o Susan e tarogi tinana: “Cava e cakava kina qo vua e dua na gonetagane lailai na Kalou?”\nE sauma o tinana: “E dau kaya o italatala ni tiko na vuna e cakava kina qori na Kalou, ia au sega mada ni kila.”\nNi oti e rua na yabaki ena 1954, e kunea o Jonas Salk na icula ni polio, qai kaya o tina i Susan ni rairai dusimaki koya na Kalou.\nE kaya o Susan: “Me a dusimaki ira makawa sara na vuniwai na Kalou me kua kina ni bula tu va ya o Al ena misini ni yatevuso.”\nE tinia va qo o Susan na nona itukutuku: “E qai mate o [Al] ni oti e walu na yabaki, na gauna tale ga qori sa oti kina noqu vakabauta ni bula dina tiko na Kalou.”\nMe vakataki Susan, e levu era sotava se ra vakadinadinataka na leqa, qai sega ni veivakacegui na isaunitaro era taroga me baleta na Kalou. Eso gona era sega kina ni vakabauta ni bula dina tiko.\nSo era na rairai sega ni cakitaka sara ni bula dina tiko na Kalou, ia era lomalomarua. Kena ibalebale qo ni o ira na sega ni vakabauta ni bula dina tiko na Kalou kei ira na lomalomarua tiko era lecava tu na veika me baleta na lotu? Sega, na veika sara ga era sotava nira lewe tu ni dua na lotu e vakavuna nodra sega ni vakabauta. Era nanuma ni sa sega ni sauma rawa e dua na lotu na nodra vakatataro me baleta na bula. Na taro cava soti qori? Qo na taro sara ga era vaqaqa tale tiko ga o ira na kaya nira vakabauta na Kalou. Ke rawa ni tarogi na Kalou, dikeva mada qo e tolu na taro era dau via taroga vua eso, vaka kina na kena isau vakaivolatabu.\n1 “CAVA ONI VAKALAIVA KINA ME YACO TIKO GA NA KA RARAWA?”\nCava e tarogi kina qori?\nE levu era kaya ni na ‘sega ni vakalaiva na Kalou dauloloma me yaco na veika ca ena noda bula.’\nME VAKASAMATAKI: Ena rairai duatani vei keda na nodra ivalavala se itovo eso tale mai na duidui vanua—de dua eda na kidroataka. Ena rawarawa sara me cala noda rai baleti ira. Kena ivakaraitaki, e nodra ivakarau ni bula ena dua na vanua mera dau raica na mata i koya era veivosaki tiko, qai kena ibalebale qori nira veikauaitaki dina, ia ena so tale na vanua, qori e veibeci. E sega na vuna meda kaya kina ni cala ruarua na itovo qori. De dua meda saga ga meda kilai ira vinaka.\nVakacava e rawa ni va tale ga qori noda rai nida saga meda kila na Kalou? E levu era vakabauta ni sega ni bula dina tiko na Kalou baleta na rarawa eda dau sotava. Eso tale era kila na vuna e vakalaiva kina na Kalou na rarawa, ra qai vakadeitaka ni bula dina tiko.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: E duidui sara noda vakanananu kei na noda ivalavala ni vakatauvatani kei na Kalou. (Aisea 55:8, 9) Ena rairai duatani gona vei keda nida vakasamataka na nona ivalavala kei na vuna e vakalaiva tu ga kina na veika rarawa ni bera ni yavala me vakaotia.\nIa e sega ni tukuna na iVolatabu meda vakabauta na mataqali rai qiqo ni ‘dau cakacaka vuni na Kalou.’ E uqeti keda ga meda vulica e levu tale na ka me baleta na Kalou, na vuna kei na gauna e cakava kina e dua na ka. * Eda rawa tale ga ni toro volekati koya kina.—Jemesa 4:8.\n2 “CAVA E VEIVAKAISINI KINA VAKALEVU O LOTU?”\nEra na kaya va qo eso ‘ke vinakata na Kalou mera yalodina na qaravi koya, ena cata ke vakarairai ga na ka era cakava.’\nME VAKASAMATAKI: Kaya mada ke cata e dua na gonetagane nona veituberi vinaka o tamana, e biubiu sara me lai vakasabusabutaka tu nona bula. Ena sega ni taleitaka qori o tamana, ia e vakalaivi luvena ga me vakatulewa. Vakacava o ira na qai sotavi koya na gonetagane qo e muri, e dodonu mera kaya ni ca o tamana, se sega sara ga na tamana? Sega! E va sara ga qori na veivakaisini e yaco tiko ena lotu, e vakadinadinataka ni dau vakalaiva na Kalou meda vakatulewataka ga noda bula.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: E cata na Kalou na veivakaisini ni lotu. (Jeremaia 7:29-31; 32:35) Ia e vakalaiva na galala ni vakatulewa vei keda yadua. E levu era kaya nira vakabauta na Kalou era vakatulewataka mera muria ga na ivakavuvuli vakalotu era bulia na tamata kei na nodra itovo.—Maciu 15:7-9.\nNa lotu e vakadonuya na Kalou e sega ni veivakaisini. * E kaya o Jisu: “Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.” (Joni 13:35) Na loloma qo me “kua ni veivakaisini.” (Roma 12:9) Era guce e levu na lotu nira saga mera muria na ivakatagedegede qori. Ena labakawa mai Rwanda ena 1994 era veivakamatei ga na vakabauta vata baleta wale ga nira duikaikai, ra mate kina e vica vata na drau na udolu. Ia e levu na iVakadinadina i Jiova era sega ni vakaitavi ena veivakamatei qori, era taqomaki ira ga era vakabauta vata kei na so tale, ra bolemate sara mada ga kina. Na nodra vakuai ira va qori e vakadinadinataka ni tiko na lotu e sega kina na veivakaduiduitaki.\n3 “CAVA NA INAKI NI BULA?”\nEra dau vaqaqa eso: ‘Cava eda dau bula ga kina me 80 se 90 na yabaki, oti da mate yani? Cava e lekaleka ga kina va qori?’\nME VAKASAMATAKI: E levu era sega ni vakabauta na Kalou era kauai ena veika vereverea, matailalai me baleta na noda vuravura kei na kena ituvatuva. Era kila ni noda vuravura, na vula kei na so tale na ka era tu e maliwalala era buli se tuvai vakamatau me veiganiti kei na noda bula. Era kaya ni sa bau lewai sara ga vakavinaka na lawa e vauca na veika bula era tu e vuravura vaka kina e lomalagi, ena vakaleqai na bula ke dua mada ga na veisau lailai.\nKA E KAYA NA IVOLATABU: Era kaya e levu ni noda mate totolo e ivakadinadina ni sega ni bula dina tiko na Kalou, ia e laurai ena veika bula ni tiko e dua na Dauveibuli. (Roma 1:20) E vakainaki na nona bulia na veika qori, na noda bula tale ga e okati tiko ena nona inaki. E buli keda na Kalou meda bula tawamudu e vuravura, e se dei tu ga na nona inaki qori.—Same 37:11, 29; Aisea 55:11.\nNida dikeva na noda vuravura eda rawa ni qai kila kina ni bula dina tiko na Kalou, eda kila tale ga eso na nona itovo, ia e sega ni vinakata meda kila na nona inaki ena sala qori. Ena vinakati me tukuna sara ga vei keda na nona inaki kei na ibalebale ni noda bula. E vakatakila qori ena sala rawarawa duadua qai matata ena nona vakayagataka na iVolatabu. * Era sureti kemuni na iVakadinadina i Jiova moni raica tale mada na kena isau era tiko ena ivola qori.\n^ para. 17 Mo kila na vuna e vakalaiva kina na Kalou na veika rarawa, raica na wase 11 ni ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena www.jw.org.\n^ para. 23 Me ikuri ni vakamacala, raica na wase 15 ni ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena www.jw.org.\n^ para. 29 Me ikuri ni ivakamacala, raica na wase 3 ni ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena www.jw.org.\nSAUMI NA NONA TARO\nNi se gone o Harry e sega ni kila na vuna e vakalaiva kina na Kalou dauloloma na veika rarawa. Gauna e cauravou kina, a vakadinadinataka sara ga na veivakalolomataki ni ivalu, qai taroga, “Ke tiko na Dauveibuli kaukaua, cava e vakalaiva kina na ituvaki va qo mera rarawa kina e levu, vakauasivi o ira na gonelalai era sega ni cala?”\nE vuli ena univesiti, e vakadikeva tale ga e levu na lotu, ia e sega ni cegu nona vakatataro. Ni oti e vica na yabaki nona vaqaqa tiko na veika qori, e nanuma “ni rairai sega ga ni bula dina tiko na Kalou.”\nIa e sega ni qiqo nona rai o Harry me baleta na ivakamacala ni iVolatabu ena tikina qori. E vulica ni sega ni vakavuna na Kalou na veika ca, e cata qai vakila tale ga na nodra rarawa na vakalolomataki. (Vosa Vakaibalebale 6:16-19; Aisea 63:9; Jemesa 1:13)\nSa qai kila o Harry ni rarawa kei na veivakalolomataki eda vakila tu qo e vu sara ga ena noda sega ni dau muria na lewa ni Kalou kei na noda vakayagataka vakatani na noda dodonu ni vakatulewa meda digia kina na veika e donu se cala. (Vakarua 32:4, 5; Jemesa 1:14, 15) E kila tale ga ni a sega ni veibeitaki na Kalou me kaya ‘au a sa tukuna oti mada ga.’ E saga ga me tuvanaka na kena vakaoti vakadua na veika ca kei na veivakalolomataki, vaka kina na leqa kece. E raica tale ga o Harry ni vakarautaka ena gauna qo na Kalou na veivakacegui kei na veivakauqeti meda dui vosota kina na veika eda sotava tiko.—Vakatekivu 3:15; Roma 8:20, 21; Vakatakila 21:4.\nE yaga sara vakalevu na veika qori vei Harry ni saumi kina nona vakatataro. E vakayaloqaqataki koya tale ga me vosota na rarawa ni lomana ena gauna e qai sotava kina na ituvaki dredre.\niMeli iMeli Tolu na Taro Era Via Taroga Vua na Kalou Eso


Vakarorogo tu ga o Jisu | Vakavulica na Luvemu\nVakacava e dau rawarawa mo vakarorogo vei rau nomu itubutubu?— De dua ena dredre qori ena so na gauna. O bau kila ni a vakarorogo o Jisu vei Jiova kei rau nona itubutubu?— Ena vukei iko nona ivakaraitaki mo vakarorogo vei rau nomu itubutubu ke dredre mada ga ena so na gauna. Meda dikeva mada qori.\nNi bera ni mai bula e vuravura o Jisu, a bula tu mai lomalagi kei na Tamana o Jiova. Ia rau tiko tale ga na itubutubu i Jisu e vuravura, o Josefa kei Meri. O kila na ka e yaco e rawa kina me rau nona itubutubu?—\nA tokitaka vakacakamana o Jiova ina katonigone i Meri na bula vakalomalagi i Jisu me rawa ni sucu qai bula e vuravura. A tubu tiko ena ketei Meri o Jisu me vakataki ira ga na vo ni gone, sa qai sucu ni oti e vula ciwa. Na ka e yaco qori e rawa kina vei rau o Meri kei Josefa me rau itubutubu i Jisu e vuravura.\nDua na ka e cakava o Jisu ni se qai yabaki 12 e laurai kina na levu ni nona lomani Tamana, o Jiova. A yaco qori ni ratou gole vakavuvale i Jerusalemi me ratou lai tiko ena kanavata ni Lakosivia. Ena nodratou ilakolako lesu i vale, rau sega ni raici Jisu o Josefa kei Meri. O kila a tiko e vei?—\nCava e tiko kina ena valenisoro o Jisu?\nErau lesu totolo i Jerusalemi o Josefa kei Meri rau qai vaqarai Jisu e veivanua. Dua na ka nodrau lomaleqa ni rau sega ni raici koya. Ia rau qai kunei koya ena valenisoro ni sa oti e tolu na siga! O kila na vuna a tiko kina ena valenisoro o Jisu?— Qori na vanua ena vulica kina na veika me baleti Tamana, o Jiova. E lomani Jiova qai via kila na sala me vakamarautaki koya kina. Ni tubu cake tiko me uabula, a dau vakarorogo vei Jiova o Jisu. Ke dredre mada ga se sotava kina na rarawa, e vakarorogo tiko ga. Vakacava e vakarorogo tale ga o Jisu vei rau o Josefa kei Meri?— Io, e tukuni qori ena iVolatabu.\nCava o vulica vei Jisu?— Ke dredre mada ga ena so na gauna, e bibi mo vakarorogo vei rau nomu itubutubu. Vakacava o na cakava qori?—\nNa cava e yaco e rawa kina me rau itubutubu i Jisu e vuravura o Josefa kei Meri?\nErau kunei Jisu e vei na nona itubutubu ni rau vaqarai koya e Jerusalemi?\nCava o vulica vei Jisu?\niMeli iMeli Vakarorogo tu ga o Jisu\nLESONI 1 Marau Nida Kila na ka Vuni\nLESONI 2 Vinakata o Repeka me Vakamarautaki Jiova\nLESONI 3 Vakabauti Jiova o Reapi\nLESONI 4 Vakamarautaki Tamana kei Jiova\nLESONI 5 Cakava Tiko ga na ka Dodonu o Samuela\nLESONI 6 Sega ni Rere o Tevita\nLESONI 7 O Bau Galili Qai Rere?\nLESONI 8 Vakaitokani Vinaka o Josaia\nLESONI 9 Tukuni Jiova Tiko ga o Jeremaia\nLESONI 10 Vakarorogo tu ga o Jisu\nLESONI 11 Eratou Vola na Veika me Baleti Jisu\nLESONI 12 Yaloqaqa na Vugoi Paula\nLESONI 13 Tu Vakarau o Timoci me Veivuke\nLESONI 14 Na Matanitu ena Lewa na Vuravura


Marautaki Nodra Veivutuni na iValavala Ca | Bula i Jisu\nMarautaki Nodra Veivutuni na iValavala Ca\nSIPI KEI NA ILAVO E YALI\nMARAU NA AGILOSI\nE vakabibitaka vakalevu o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala na yalomalumalumu. (Luke 14:8-11) E gu na lomana me vukei ira na yalomalumalumu era via qarava na Kalou. De dua eso vei ira qori era se caka ca tiko ga.\nEra dau beci ira qori na Farisi kei na vunivola, ia qo era raica nira sa taleitaki Jisu tiko kei na nona itukutuku. Era kudruvaka: “O ka qo e taleitaki ira ga na ivalavala ca, e kanavata kei ira.” (Luke 15:2) Era vakabauta na Farisi kei na vunivola nira uasivi ira eso tale ra qai vaka na soso na tauvanua. Na levu ni nodra veibeci na iliuliu, era vakatokai ira kina na tauvanua ena ivosavosa vakaIperiu na ʽam ha·ʼaʹrets, se “kawa ni qele.”\nIa o Jisu e dau veidokai, yalovinaka, e yalololoma tale ga. Era via rogoci koya kina e levu era yalomalumalumu, wili kina o ira era kilai nira ivalavala ca. Na cava e cakava o Jisu nira vakalewa eso nona dau vukei ira qori?\nE vakamacalataka sara e dua na vosa vakatautauvata vakaciriloloma me vaka ga na kena a cavuta mai Kapenaumi. (Maciu 18:12-14) E nanumi ena ka e tukuna o Jisu nira yalododonu na Farisi qai taqomaki ira na Kalou, ia o ira na tauvanua e tukuni nira lakosese, era sa yali. E kaya o Jisu:\n“O cei vei kemuni e 100 nona sipi, ke yali e dua, ena sega ni biuta tu mada mai veikau na 99 me vaqara na dua e yali me yacova ni kunea? Ia ni sa kunea, ena vakataqara i tabana ena levu ni nona marau. Ni yaco i vale, e kacivi ira vata mai na nona itokani kei ira na tiko voleka qai kaya vei ira, ‘Meda mai marau vata, niu sa kunea noqu sipi a yali.’”—Luke 15:4-6.\nSa qai tukuna o Jisu na ibalebale ni nona vosa vakatautauvata: “Au tukuna vei kemuni, ena va tale ga qori na levu ni marau mai lomalagi ni veivutuni e dua na ivalavala ca, ni vakatauvatani kei na 99 na yalododonu e sega ni gadrevi mera veivutuni.”—Luke 15:7.\nEra rairai kurabuitaka na Farisi ni cavuta o Jisu na veivutuni, baleta era vakabauta nira yalododonu qai sega ni gadrevi mera veivutuni. Nira vakalewai Jisu eso na Farisi ena vica na yabaki yani e liu ni kanavata kei ira na daukumuni ivakacavacava kei na ivalavala ca, a tukuna: “Au sega ni lako mai meu kacivi ira na yalododonu, meu kacivi ira ga na valavala ca.” (Marika 2:15-17) E sega ni marautaki mai lomalagi na nodra sega ni vakadinata na Farisi viavia yalododonu ni dodonu mera veivutuni. Ia e marautaki na nodra veivutuni dina na ivalavala ca.\nMe vakabibitaka ni vakavu marau dina mai lomalagi nodra lesu mai na ivalavala ca era yali tu, e tukuna tale o Jisu e dua na vosa vakatautauvata me baleta na ituvaki e dau yaco e vale: “Se yalewa cava e tini nona drakema, ke yali e dua na drakema, ena sega ni waqaca nona cina qai taviraka nona vale me vaqara vinaka yacova ni sa kunea? Ia ni kunea, e kacivi ira vata mai nona itokani kei ira na tiko voleka, e kaya, ‘Meda mai marau vata, niu sa kunea na drakema au vakayalia.’”—Luke 15:8, 9.\nNa kena ibalebale qori e tautauvata ga kei na ibalebale ni vosa vakatautauvata i Jisu me baleta na sipi e yali. E tukuna sara: “Au kaya vei kemuni, era na marau tale ga va qori na agilosi ni Kalou ni veivutuni e dua na tamata ivalavala ca.”—Luke 15:10.\nEra kauai dina na agilosi ni Kalou ena nodra lesu mai na ivalavala ca era yali tu! E vakasakiti qori nira na cecere vei ira na agilosi na ivalavala ca era veivutuni ra qai vakadonui mera lewe ni Matanitu vakalomalagi ni Kalou. (1 Korinica 6:2, 3) Ia era sega ni bau vuvu na agilosi. Na cava meda cakava ke kerea na veivosoti ni Kalou e dua sa veivutunitaka dina nona valavala ca?\nNa cava e dau veimaliwai kina o Jisu kei ira na ivalavala ca?\nEra raici ira vakacava na tauvanua na Farisi kei na nona dau veimaliwai kei ira o Jisu?\nNa cava e vakavulica o Jisu ena rua nona vosa vakatautauvata?\niMeli iMeli Marautaki Nodra Veivutuni na iValavala Ca\njy wase 85 t. 198-199


Mai vei Elder K. Brett Nattress\nAu sega ni kila ke dua na ka ena vuravura oqo ena rawa ni vakavu marau kei na reki vakalevu cake ni da kila ni ra sa kila na iVakabula na luveda.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, au sa vakasamataka tiko mai vagumatua na taro oqo: “Kevaka e sa vu mai vei iko na veika era sa kila ena kosipeli na luvemu—me nodra ivurevure duadua ga—ena vakacava na levu ni nodra kila?” Na taro oqo e sa baleti ira taucoko era dau lomana, tubera, ka vakayarayarataki ira na gone.\nE tiko li e dua na isolisoli levu cake eda rawa ni solia vei ira na luveda mai na dua na ivakananumi e tara vakatitobu na lomadra ni da kila ni sa bula na noda Dauveivueti? Era kila tiko ni da sa kila? Ka bibi sara, era sa mai kila vakataki ira ni bula o Koya?\nNiu se gonetagane voli, au a gone lailai vadrecike duadua me susuga o tinaqu. E a sinai qai vutucoqa na noqu yamekemeke. E tukuna vei au o tinaqu ni nona rere levu duadua oya niu na sega ni bula meu tamata qase. Au sa yamekemeke saraga vakasivia.\nAu nanuma na noqu dabe voli niu se gonetagane ena dua na soqoni ni sakaramede vata kei na neitou matavuvale. A se qai ciqoma saraga o tinaqu e dua na ivota vou ni ivolanikalou. Na ivota vou oqo a cokoti vata kina na ivolayavu ni cakacaka taucoko ena dua ga na ivola, ka toka e lomadonu na pepa e so me baleta na volavola.\nDonuya na soqoni, au a kerea keu rawa ni taura toka na nona ivolanikalou. Ena vakanuinui niu na vakarokoroko cake kina, a solia mai vei au o koya. Niu vakadikeva na nona ivolanikalou, au raica rawa ni a vola o koya e dua na nona takete ena iwase ni volavola. Me vakayavutaki vinaka na nona takete, au tukuna mada vei iko ni o au na ikarua ni ono na gone ka sa yacaqu o Brett. A vola o tinaqu, ena peni damudamu, e dua ga na takete: “Yalovosota tiko vei Brett!”\nMe ivakadinadina tale mo ni vukei kina ni kila vakavinaka na bolebole e rau sotava na noqu itubutubu ena susugi ni neitou matavuvale, meu tukuna mada vei kemuni na ivakarau ni neitou wili ivolanikalou vakamatavuvale. Ena veimataka, ena wilika o tinaqu na iVola i Momani kivei keitou ena gauna ni katalau. Donuya na gauna oqo, au na dabe vakanomodi vata kei tuakaqu, o Dave, ia vakasabalia tu. Meu tukuna vakaidina sara, keirau a sega ni vakarorogo voli. Keirau a wilika tiko na vosa ena iolo ni kakana ni katalau.\nKena itinitini, dua na mataka, au sa navuca meu veivosaki kei noqu na. Au kaya, “Cava na vuna o cakava tiko kina vei keitou na ka oqo? Cava na vuna o wilika tiko kina na iVola i Momani ena veimataka?” Au a qai kaya e dua na ka kau sa madua ni vakaraitaka. Na kena dina, au a sega ni vakabauta niu a tukuna. Au tukuna vua, “Na, au sa sega ni vakarorogo!”\nE a dua na gauna bibi ena noqu bula na veika a sauma mai ena loloma o koya. E kaya o koya, “Luvequ, au a tiko ena dua na soqoni ka vakatavulica kina o Peresitedi Marion G. Romney na veivakalougatataki ni wili ivolanikalou. Donuya na soqoni oqo, au a ciqoma e dua na yalayala ni kevaka au na wilika na iVola i Momani kivei ira na luvequ ena veisiga, au na sega ni vakayali ira.” A qai raici au mai vakadodonu o koya, ka kaya ena yalo e guta vakalevu, “Au na sega ni vakayali iko!”\nA suwaka na utoqu na nona vosa. Dina ga ni tu na noqu malumalumu e so, sa yaga meu vakabulai! A vakatavulica vei au o koya na dina tawamudu niu sa dua na luvena tagane na Tamada Vakalomalagi dauloloma. Au vulica se vakacava sara na ituvaki, e sa yaga o au. Oqo e sa dua na gauna maucokona kivua e dua na gonetagane lailai malumalumu.\nAu vakavinavinaka tawamudu kivua na agilosi o tinaqu kei ira taucoko na agilosi ka lomani ira vakamaucokona na gone, dina ga ni tu na nodra malumalumu. Au vakadinata deivaki ni o ira taucoko na sisita—au na kacivi ira “agilosi”—era sa tina e Saioni, se ra vakawati ka vakasucu gone se sega ni ra donuya na veika e sotavi ena vuravura oqo.\nEna vica na yabaki sa oti a vakaraitaka na Mataveiliutaki Taumada: “Na bula vakatina e sa volekata na bula vakalou. E sa ilesilesi cecere ka tabu duadua me na qarava na kawatamata. E sa vakatokai koya ka doka na kena veikacivi kei na veiqaravi tabu me taravi ira ga na agilosi.”1\nAu sa vakavinavinakataki ira na agilosi ena Lotu raraba ka vakatakila ena doudou kei na kauwai na dina tawamudu kivei ira na luvena na Tamada Vakalomalagi.\nAu vakavinavinakataka na isolisoli ni iVola i Momani. Au kila ni sa dina! E umani tu kina na taucoko ni kosipeli i Jisu Karisito. Au sega mada ni kila e dua ka sa wilika vagumatua voli na iVola i Momani ena veisiga ena lomana taucoko ka vakabauta na Karisito me sa vakayalia na nona ivakadinadina ka lutu tani. Na yalayala vakaparofita nei Moronai e vakabibitaka na idola me kilai kina na dina ni veika kecega—oka kina na tikori ni sasaga meda raica vakamatata ka vorata na veicavilaki ni vunica. (Raica na Moronai 10:4–5.)\nAu vakavinavinakataka talega na loloma ni Tamada Vakalomalagi kei na Luvena, o Jisu Karisito. A vakarautaka na iVakabula na ivakaraitaki maucokona ni noda bula voli ena dua na vuravura malumalumu ka tawamacala. “Eda sa lomani koya ena vuku ni sa taumada na nona loloma vei keda”(1 Joni 4:19). E sa sega ni kinoci rawa na Nona lomani keda. Sa noda itokani dina duadua o Koya. Na Nona buno “sa vaka na tiri ni dra” me baleti iko kei au talega (Luke 22:44). A vosoti ira na tawaveivosoti voli. A lomani ira na tawadauloloma. A kitaka na ka e sega ni rawa ni kitaka rawa na tamata vakayago: A vakarautaka o Koya e dua na Veisorovaki me ulabaleta kina na ivalavala ca, na mosi, kei na tauvimate ni kawatamata taucoko.\nBaleta na Veisorovaki i Jisu Karisito, sa rawa ni da bula ena yalayala ni vakacava sara na noda sasaga dredre voli, sa rawa ni da vakanuinui tu ga vei Koya, “sa kaukauwa me ia na veivakabulai” (2 Nifai 31:19). Baleta na Nona Veisorovaki, sa rawa ni noda na reki, vakacegu, bula marau, kei na bula tawamudu.\nA kaya o Peresitedi Boyd K. Packer: “Vakavo ga na iwiliwili ni tamata e lailai sara ka riba tani ki na veivakarusai, e sega na itovo tudei, vakatotogani, vakaduiduile, ivalavala ca, vuki tani, se cakacala e vagalalataki mai na yalayala ni veivosoti vakataucoko. O ya na yalayala ni veisorovaki i Karisito.”2\nDua na ka veivakurabuitaki duadua ena ivolaitukutuku ni bula ni tamata oya na veisiko vakailesilesi ni iVakabula kivei ira na vakatawana makawa na vanua o Amerika. Raitayaloyalotaka mada ena nomu vakasama na ituvaki ni bula kevaka eda a tiko ekea. Niu sa mai vakasamataka vagumatua na Nona kauwai loloma ka malumu me baleti ira na ilala Yalododonu oya ka sokomuni ena valetabu, au sa railesuvi ira na gone yadua kau sa lomana vakalevu cake mai na bula vakaikoya. Au sa tovolea meu vakasamataka na iwalewale au na vakila ena qarauni ni noda lalai, meu vakadinadinataka vakaiau na nona sureti ira yadua na gone na iVakabula me ra lako mai Vua, meu vakadinadinataka na dodoliga ni iVakabula, meu duri tu ni ra lako vakayadua mai na gone, ka vakila na mawe e so ena Ligana kei na Yavana, ka qai raici ira yadua me ra tucake ka vakadinadinataka ni sa bula o Koya! (Raica na 3 Nifai 11:14–17; raica talega na 17:21; 18:25.) Me ra na vuki na luveda ka kaya, “Na, Ta, o Koya!”\nAu sega ni kila ke dua na ka ena vuravura oqo ena rawa ni vakavu marau kei na reki vakalevu cake ni da kila ni ra sa kila na iVakabula na luveda, me kilai ni ra sa kila “na sala me bokoci kina na nodra ivalavala ca.” O ya na vuna vei keda na lewe ni Lotu, “eda vunautaki Karisito” ka vakadinadinataki Karisito kina (2 Nifai 25:26).\nO ya na vuna eda masu vata kina kei ira na luveda ena veisiga.\nO ya na vuna eda wili ivolanikalou vata kina kei ira ena veisiga.\nO ya na vuna eda vakatavulici ira kina me ra qaravi ira na tani, me rawa ni ra ciqoma na veivakalougatataki ni nodra kunei ira ni ra vakayali ira ena veiqaravi kivei ira na tani (raica na Marika 8:35; Mosaia 2:17).\nNi da soli keda ki na veivalavala rawarawa oqo ni bula vakatisaipeli, eda sa vakaukauwataki ira na luveda ena loloma ni iVakabula vata kei na veidusimaki kei na veitaqomaki vakalou ni ra vavaca yani na veicagi drakidrakita ni vunica.\nNa kosipeli sa baleta vakaidina na dua. E sa baleta e dua na sipi ka yali (raica na Luke 15:3–7); e sa baleta e dua na marama ni Samaria ena mata ni wai (raica na Joni 4:5–30); e sa baleta e dua na gone cidroi (raica na Luke 15:11–32).\nKa sa baleta e dua na tagane lailai ka tukuna ni sega ni vakarorogo voli.\nE sa baleti keda vakayadua—ni da sa malumalumu voli—meda duabau vata kei na iVakabula me vaka e sa duabau vata kei Tamana o Koya (raica na Joni 17:21).\nAu vakadinadinataka ni tiko e dua na Tamada Vakalomalagi dauloloma, ka kilai keda ena yacada! Au vakadinadinataka ni o Jisu Karisito sa Luvena bula na Kalou bula. Sa i Koya na Luvena Duabau Ga ka noda Mata na Tamada. Au vakadinadinataka talega ni sa yaco duadua ga na veivakabulai ena Yacana—ka sega tale ni dua na sala.\nSa noqu masu ni da na solia na lomada kei na ligada ena nodra vukei taucoko na luvena na Tamada Vakalomalagi mera kilai Koya ka mera vakila na Nona loloma. Ni da cakava, sa yalataka vei keda o Koya na reki kei na bula marau tawamudu ena bula oqo kei na bula sa bera mai. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\n“Message of the First Presidency,” ena Ripote ni Koniferedi, Oko. 1942, 12–13; a wilika o Peresitedi J. Reuben Clark Jr.


The Fiji Times » Dabe ni palimedi\nDabe ni palimedi\nE VAKABAUTI ni dua na i wase levu ni lewe ni palimedi era na dabe tko e na i matai ni gauna ena lvuku ni kena veivosakitaki na veika e baleta na bula ni lewenivanua ka vaka kina na o Viti raraba.\nOqo na buturara ni veika vakapolitiki ka cauraki kina na veika eso ka rawa ni vakavuna na tubu ni dra, ia, e na gagadre me vakatakilai kina na dina.\nSa na dodonu me ra na vakaiyaragitaki ira vakavinaka e na dina kei na kila e na veitarotarogi e dau vakayacori e na vuku ni ulutaga e dau veivosakitaki e na dua na dabe ni palimedi.\nE na tiko na i Vakaro e so ni palimedi ka dodonu mera kila deivaki na lewe ni bose e na kena vakamuria vakavinaka.\nNamaki me dua na vanua osooso talega na Vale ni Tabacakacaka ka sa na tiko kina na palimedi oqo, mai vei ira na lewenivanua ka ra na gadreva mera na raici ira na nodra Mata e na vuku ni leqa eso me vaka ga na kena i vakarau.\nA dau dabe e liu na palimedi e na Vale ni Tabacakacaka ni bera ni mai yaco na vuaviri e na 1987, ka sa mani tokitaki yani ki Nasese e na vanua e a yaco kina na vuaviri ni 2000.\nSa ra dui vakanamata tu na tolu n ai soqosoqo vakapolitiki ka na matataki keda tiko na lewenivanua e na loma ni palimedi e na i tuvatuva ni nodra i soqosoqo ka ra a vunautaka wavoki ni bera na veidigidigi me na bau vakavatukanataki.\nE na namaki me na tadre vakalailai na vakatutu eso me vaka ni sa tiko na i To ni Veisaqa.\nOqori e na kena na kacivaka tiko yani me na savasava ka matata na veika e biu e na dela ni teveli me rawa nira bulagoci kina na lewenivanua ena veika vakacakacaka ni veiqaravi.\nSa dodonu me vakavinavinakataki talega na Paraiminisita e na nona vakaraitaka e na dua na mala ni nona vosa ni sa tu vakarau me na cakacaka vata kei na i To ni Veisaqa e na vuku ni cavuikalawa nei Vitie na veisiga nimataka.\nSa na tu na lewenivanua mera wanonova matua na veika e na veika e na cauraki se tuvanaki me baleta na nodra vukei e na veilewa eso e na loma ni vale ni bose.\nSega walega ni koya oqori, e na vakatalega kina veivakatorocaketaki e na veiyasana.\nSa ra doladola mai na veimatanitu qali Vakaperitania e na vuku ni veivuke ka vakabauti ni na levu sara na gauna e na vakayacori kina na dabe ni palimedi.\nOqori e na vuku ni veivuke, veivakacakacakataki, vuli, ka rawa ni vukea na cavuikalawa ni noda vanua.\nIa, na vinaka, kena drodro vinaka ni veivosaki kei na maucokona e na vakatautaki e na dola ni bose e na mataka ni Moniti ni macawa mai oqo.\nAya na kena dulaki cake na veitataunaki taumada vua na Kalou Bula, o Koya na Daunilewa.\nSa tu na nodra vakanuinui na lewenivanua dau veidigitaki Mata ni na vuavuai vinaka ka vakavatukanataki na i naki ni nodra digidigi, ka ra na matataki vakavinaka talega e na loma ni palimedi.\nKuria oqori e na nodra na dau sikovi e na so na gauna me vakota dei tiko ga na i sema ni veiwekani ena vuku ni i toqa ka tarava.\nOqori e dua na tikina era a dusi kina eso na lewe ni palimedi e liu e na vuku ni nodra a sega ni bau sikovi mai vei ira na nodra Mata e na dela ni gauna ni nodra veiqaravi me yacova tale ni sa voleka na veidigidigi.\nIa, ni sa na dabe oqo na palimedi e vakabauti ni sa na saumi kina e vuqa na lomatarotaro.