Ерек кенә тип ҡарамағыҙ...\n11 Апрель 2019, 11:22\nЕр өҫтөндә үҫкән бер генә үҫемлек тә бер-береһенә оҡшамаған, һәр береһе үҙенсәлекле. Төрлө формалағы олондары, ҡайырылары, бер-береһендә ҡабатланмай торған япраҡтары, емештәре менән генә түгел, ә үҙҙәренең файҙалы мәтдәләре яғынан да төрлө улар.\nӘ бына ер аҫтынан көнө-төнө тамырҙары аша һурған файҙалы матдәләре уларҙың үҫеше өсөн генә түгел, кешеләргә лә кәрәкле. Ул файҙалы матдәләр үҫемлектең бар өлөшөндә лә йыйыла, тик шуныһы ғәжәп, һәр өлөшө үҙенә тейешлене генә йыя. Тәбиғәткә генә билдәле булған был мөғжизәне – үҙгәрмәй торған үҫеш программаһына һалынған код микән тип уйлайым. Үҫемлектәргә кешегә сәләмәт йәшәргә ярҙам итеү, беҙҙең иҫәнлек һағында тороу, кәрәк саҡта тиҙ ярҙамға килеү, тейешле витаминдарҙы, йәшәү өсөн кәрәкле микроэлементтарҙы биреү, сир килһә, сирҙе еңергә ярҙам итеү вазифаһы бирелгән. Ғөмүмән, улар беҙгә ер йөҙөндә сирләмәйсә йәшәргә ярҙам итер өсөн үҫәләр. Тимәк, беҙҙең күҙҙәребеҙҙе нурландырып, тирә-яҡты йәмләп кенә тормайҙар, ә һәр береһе беҙҙең иҫәнлек һағында тороусы табиптар. Ә бына беҙ был турала бик ныҡ уйланып та бөтөрмәйбеҙҙер тиергә була. Уйланһаҡ, Аллаһы Тәғәләнең беҙҙең өсөн тип биргән мөғжизәле үҫемлектәренең һәр береһенең тәғәйенлешен өйрәнеп, уны көн дә ҡулланып торор инек. Ҡайһыбыҙҙың өйөндә киптерелгән үләндәр, ағас ҡайырылары, тамырҙар, уларҙан яһалған төнәтмәләр, майҙар бар? Әлбиттә, барҙыр һәм бик һирәк кешеләрҙә.\nБашҡортостан – файҙалы үҫемлектәргә ғәжәйеп бай төбәк. Был байлыҡ араһында йәшәү бик ҙур бәхет. Бары тик уларҙы өйрәнергә һәм дөрөҫ итеп ҡулланырға ғына кәрәк. Ул да хәҙерге көндә ҡыйын түгел. Интернет тигән мәғлүмәт яланы беҙгә был осраҡта тиҙ ярҙамға килә.\nӘ мин был яҙмамда беҙҙең иғтибарҙан бөтөнләй тип әйтерлек төшөп ҡалған, онотолған, күҙебеҙгә салынмай ҙа торған үҫемлек – ерек ағасы тураһында һөйләмәксемен. Ҡайын, шыршы ағастары тураһында йырҙар йырлайбыҙ, шиғырҙар яҙабыҙ. Ә бына еректең бик ныҡ файҙалы яҡтары, уның ғәләмәт шифалы көсө тураһында уйланмайбыҙ, маҡтап йырламайбыҙ. Ә ул да маҡтауға лайыҡлы ағас.\nЕрек ағасы беҙҙең районда һыу буйҙарында күпләп үҫә. Уны эҙләп йыраҡ бараһы юҡ. Ул йылға буйҙарын, дымлы уйһыулыҡтарҙы ярата. Ул беҙҙең райондың ҙур булмаған йылғаларына йәйге ҡыҙыуҙа кибергә бирмәй, ярҙарына терәү булып тора. Ерек үҫкән ерҙә ҡумырыҡ яһалып, уның төбөндә һәр ваҡыт тейерлек һыу була. Йәйге ҡыҙыуҙа ерек күләгәһендә рәхәтләнеп ултырып ял итеп, хәл йыйып, көс алып китергә мөмкин. Уның аҫтында дымҡыл һауа, еләҫ һалҡынлыҡ була. Йәйен уның ботаҡтарында аҫылынып торған йәшел-һарғылт алҡалар, бәләкәй генә йәшел матур сәтләүектәре күҙгә салына, улар иҫкән елдәр ыңғайына тирбәлеп торалар. Ә ҡыш көндәрендә һәр береһенең тиерлек ботаҡтарын ҡуңғырт төҫлө тубырсыҡтар биҙәй. Улар ҡышҡы һалҡында туңып өҙөлөп төшмәйҙәр, көслө көҙгө, ҡышҡы елдәрҙә лә иҫ киткес ныҡлыҡ менән ботаҡтарға йәбешеп торалар. Ни өсөн икән һуң?\nҒөмүмән алғанда, ерек ағасының бар өлөшө лә файҙалы. Тик япраҡтарын йәшел саҡта июнь-июль, тубырсығын октябрь-ноябрь, ҡайырыһын ҡыш көнө йыйырға һәм ҡояш төшмәй торған, еләҫ, йылы урында киптерергә кәрәк. Ҡайһы ғына өлөшөн йыйһаҡ та, беҙ тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡарашта булырға кәрәклеген онотмаҫҡа тейешбеҙ. Ғөмүмән, ниндәй генә үҫемлекте йыйырға барһаҡ та, беҙҙең сумкабыҙҙа һәр ваҡыт ҡайсы, секатор кеүек киҫә торған инструменттар булырға тейеш. Үләндәрҙе тамыры менән йолҡоп алыу, ағас ботаҡтарын һындырып, япраҡтарын, емештәрен йыйыу, ҡайырыһын балта менән сабып алыу – уларҙы рәнйетеүгә тиң ғәмәл. Ә бына һаҡсыл ҡараш менән йыйыу, киткән саҡта үҙенең файҙаһын биргән үҫемлектәргә рәхмәт әйтеү уларҙың шифа көсөн арттыра тигән фекер ҙә йөрөй. Үҙебеҙ ҙә берәр изгелек ҡылһаҡ, рәхмәт һүҙҙәре ишетергә яратабыҙ бит.\nЕрек ағасының шифалы дауаһының исемлеге бик оҙон. Ул ҡан юлдарын таҙарта, ашҡаҙан-эсәк юлдары ауырыуҙарынан файҙа, аллергияға ҡаршы тороуҙы арттыра, эс ҡатыу, эс китеү, ашҡаҙан язваһы, гастрит, колит, ревматизм, артрит, артроз, паразиттарҙы юҡ итеү, беҙҙе ҡырыусы, сирләтеүсе бактерияларҙы, микроорганизмдарҙы юҡ итеү көсөнә эйә. Шулай уҡ һыуыҡ тейгәндә, тире боҙолоу осраҡтарында, геморрой булғанда файҙаһы бар. Еректең йәнә беҙҙең тышҡы ҡиәфәтебеҙ матурлығы һағында тороуы ла билдәле. Уның төнәтмәһен ҡушып сәс сайҡау, битте йыуыу бик файҙалы.\nЕрек ағасының файҙаһын күрергә теләгән кеше үҙенең белемен интернет ярҙамында ла, шулай уҡ китаптарҙан да арттыра ала. Ә мин ябай ғына бер нисә рецепт яҙып китәм. Табиптар менән кәңәшләшеп ҡулланыу тағы ла яҡшыраҡ.\n1. Файҙалы май (мазь) әҙерләү. Еректең кипкән һәм онталған тубырсығын һәм уҫаҡтың кипкән, онталған ҡайырыһын ҡушып болғатабыҙ. 300 грамм һыуға 3 сәй ҡалағы ҡатышманы һалып әкрен генә утта 20 минут ҡайнатабыҙ. Һыуытып һөҙәбеҙ һәм ул төнәтмәгә 50 грамм араҡы, 4 аш ҡалағы үҫемлек майы өҫтәйбеҙ. Һыуытҡыста һаҡлайбыҙ. Оҙаҡ уңалмай торған яраларға, бешкән урындарға һөртөү файҙалы.\n2. Тромбофлебит тигән сир бөгөн бик күп кешене яфалай. Хатта ундай сир менән эшкә лә алмаған ерҙәр бар. Ул сирҙе булдырмау һәм дауалау өсөн файҙалы төнәтмә. Еректең киптереп онталған тубырсығын, кипкән тал ҡайырыһын онталмаһын, юл япрағы, сирень сәскәһе, эт дегәнәге, сөйәл үләне, еҫле һырмауыҡты бер самала ҡушып бутайбыҙ. 10 грамм ҡатышманы 200 грамм ҡайнар һыу һалып бешерәбеҙ. 3 сәғәткә өҫтөн ябып ҡуябыҙ. Өс өлөшкә бүлеп, ашар алдынан ярты сәғәт ҡала эсәбеҙ. Дауаланыу ваҡыты ике ай.\n3. Еректең ҡайрыһы ашҡаҙан, эсәк юлдары сирҙәренән һаҡлап тора. Сирләгән осраҡта шифаһы бик ҙур. Еректең ике аш ҡалағы киптереп онталған ҡайырыһын 300 мг һыуға һалып 5-7 минут әкрен генә утта төнәтәбеҙ. 4-5 сәғәттән һуң һөҙәбеҙ. Был төнәтмәне көнөнә өс тапҡыр, ашарға 30 минут ҡала эсәбеҙ. Эсеү ваҡытын һәр кем үҙе билдәләй. Беҙ үҙебеҙҙең организмды һиҙергә тейешбеҙ.\nТағын бик күп рецептар яҙырға була. Тик эш унда түгел. Бөгөнгө көн барыбыҙҙы ла тәбиғәткә яҡыныраҡ булырға мәжбүр итә. Кешелекте һырып алған дауалап булмаҫлыҡ сирҙәрҙең артыуы – ул беҙҙең тәбиғәттән йыраҡлашыу һөҙөмтәһе. Шуның өсөн үҙебеҙҙең һыу буйҙарын йәмләп үҫеп ултырыусы еректәр янынан ғына түгел, бүтән үҫемлектәр янынан үткәндә лә, күңел күҙебеҙҙе уларға төшөрһәк ине. Ә улар үҙҙәренең мөғжизәле шифалы көстәрен йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә лә беҙгә бирергә әҙер.\nШифалы тәбиғәт ҡосағында йәшәү – ул ҙур бәхет. Был бәхетте аңлау бөгөнгө көндә бик мөһим. Ә бына уны үҙенең иҫәнлеге һағына ҡуйыу – һәр кешенең бурысы. Өйрәнеп, был белемде быуындан- быуынға тапшыра барыу иң ҙур нәҫел байлығын тапшырыуға тиң булһа, беҙ бер ниндәй замана елдәре емермәй торған байлыҡҡа эйәбеҙ.


Йәрминкәләр гөрләй шәмбе һайын\n27 Ноябрь 2017, 02:00\nРайонда ауыл хужалығы йәрминкәһе аҙна һайын үткәрелә һәм был яҡшы традицияға әүерелде. Мәсетлеләр бында ҡулайлы хаҡтар менән сифатлы аҙыҡ-түлек һатып алыу мөмкинлегенә эйә булһа, фермерҙар үҙ продукттарын тәҡдим итә ала.\nРайон халҡы өсөн шәмбе һайын үткәрелгән йәрминкә, ҙур булмаған байрам, тип әйтергә лә була. Был көндө район үҙәгендә таныштарҙы осратыр-ға, кейем-һалым, аҙыҡ-түлек һатып алырға мөмкин.\nБында ауыл хужалығы продукцияһының сифаты өсөн шик тыумай. Ит, һөт, бал һәм башҡа тауарҙар сертификатҡа эйә. Бынан тыш, һатыулашыу ҙа урынлы. Һатып алыусылар-ҙы шулай уҡ киң ассортимент йәлеп итә.\nБында Мәсетле генә түгел, ә күрше район һәм өлкә һатыу-сылары ла килә. Йәрминкәлә конкуренция көслө. Һатыусыларҙың күбеһе йәрминкәгә бер нисә йыл дауамында килә. Бына нимә ти улар.\nЗиннур Мөхәмәтйәнов, Көршәле ауылы:\n– Йәрминкәлә үҙемдең хужалыҡтан алынған бал менән һатыу итәм. Халыҡ ҡыҙыҡһына, һатып ала. Һатыу төрлөсә бара.\nӘсләм Хафизов, “Батыр” ЯСЙ-һы етәксеһе:\n– Һатыуға килгәндә инде ул төрлө була. Ҡайһы саҡ халыҡ иртәнән башлап әүҙем. һыйыр, һарыҡ ите, үҙебеҙ етештергән колбаса яҡшы үтә, ә ҡайһы ваҡыт улай түгел.\n“Колесница” ЯСЙ-һы, Ҡырмыҫҡалы ауылы:\n– Бындай йәрминкәләр беҙҙә лә үтә. Һеҙҙең районға беҙ ете йыл дауамында киләбеҙ, даими һатып алыусыларыбыҙ бар. Аҡ һәм һары май, сырҙар, колбаса изделиелары, ыҫланған ашамлыҡтар, шулай уҡ туңдырылған ит менән сауҙа итәбеҙ.\nМарина Королева, шәхси эшҡыуар, Силәбе өлкәһе, Катав-Ивановск ҡалаһы:\n– Бына инде өс йыл дауамында аҙна һайын йәрминкәлә һатыу итәбеҙ. Йома – Яңы Балаҡатайҙа, шәмбе – Оло Ыҡтамаҡта. Беҙ тәм-том ашамлыҡтар менән сауҙа итәбеҙ, халыҡ яҡшы ала. Йөрөүе йырағыраҡ, әлбиттә, ләкин һатыу бик яҡшы бара, шуға күрә был яҡтарға ҡыуанып киләбеҙ.\nКрәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ғына түгел, ә ауыл халҡы ла үҙҙәренең ярҙамсы хужалыҡтарынан алған һөт, ҡаймаҡ, май менән һатыу итә.\nОҫталар ҙа ситтә ҡалмаған: берәүҙәр – носки-бейәләйҙәр, икенселәр – ҡалаҡ, кухня таҡтаһы, декоратив һын кеүек ағастан эшләнгән изделиелар, өсөнсөләр кәрзиндәр тәҡдим итә.\nШунда уҡ йомшаҡ мебелгә – кресло һәм дивандарға заказ бирергә мөмкин.\nҠыҫҡаһы, шәмбе йәрминкәһендә күңелең теләгән бөтә нәмәне һатып алырға мөмкин.\nЙәрминкәлә хаҡтар (бер килограмм өсөн):\nһыйыр ите – 250-300 һум;\nсусҡа ите – 220-300 һум;\nһарыҡ ите – 280-300 һум;\nҡаҙ ите – 350-400 һум;\nтуңдырылған тауыҡ ите –120 һумдан алып;\nбал – 500 һумдан алып.\nһары май – 1,5 литры 800 һумдан алып;\nауыл һөтө – 1,5 литры 60 һумдан алып;\nйомортҡа – бер данаһы 8 һумдан алып.


Ауылдарҙың киләсәген хәстәрләп, ауыл хужалығын, кәсептәрен, традицияларын тергеҙеү һәм пропагандалау нигеҙендә республикала әленән-әле яңы программалар тормошҡа ашырыла\nСалауат дәүләт драма театры нигеҙендә ойошторолған «Аҙаш ауылдар» фестивале тап ошондай юҫыҡтағы сара булды ла инде. Тәүге фестивалде «Аҡтирмә» милли-мәҙәни үҙәге башлап ебәрҙе.\nСалауат ҡалаһында «Аҙаш ауылдар» тип исемләнгән беренсе республика фестивале үтте. Фестивалдә Ейәнсура, Ишембай, Ҡыйғы, Ҡырмыҫҡалы, Күгәрсен һәм Стәрлебаш райондарының Ибрай, Ибраҡай һәм Ибраһим ауылдары ҡатнашты. Ауылдарҙың тарихын, йолаларын тергеҙеү, унда йәшәүсе ырыуҙарҙың шәжәрәләрен төҙөү, ауылдарҙа сәләмәт тормошто пропагандалау, йәшәйеш, көнкүреш тәжрибәләрен уртаҡлашыу - сараның төп маҡсаты ине.\nРеспублика буйынса Ибраһим атамаһын йөрөткән 11 ауыл иҫәпләнһә, фестивалдә шуларҙың 6-һы ҡатнашты. Әйтеп үтергә кәрәк, ауылдар бик ҙур әҙерлек менән килгән, һәр береһе туған төйәге данын намыҫ менән яҡланы. Байрам барышында ҡатнашыусыларҙың шәжәрәләре ҡаралды, тарихи мәғлүмәттәр тыңланды һәм, әлбиттә, ерле фольклор менән милли аш-һыу ҙа тәҡдим ителде.\nБыйыл фестиваль беренсе тапҡыр үткәрелде. Ауылдарҙы һаҡлау һәм яҡлау, уларҙа тулы ҡанлы, етеш тормош булдырыу, киләсәген ҡайғыртыу хаҡында онотмаһаҡ ине, тигән теләк белдерҙе сарала ҡатнашыусылар. Ә инде ойошторусылар, киләһе байрамда аҙаш ауылдар тағы ла күберәк булыр һәм ул тотош республика даирәһенә таралыр, тигән өмөттә ҡала.


Чатта теркәлергә-рулетка һәм исуз - Видео чат №1 - ҡыҙ менән танышырға видео онлайн\nҠай саҡ уйым, ҡабығы ябай төҙөүсе булырмынТюке шарлауыҡ береһендә уның күҙе күренә. Йәки киреһенсә, һеҙгә баштан яҙҙы түгел, ләкин табып булмай ваҡыт булған һәм уларҙың барыһы ла ҙур ҙур. Шикләнмәй. Түгел, беләһеңме, тип көтәм, әммә ышанам, тип, бик күңелле булды. Нимә көтә һине табырға мөмкин. Чатов18 төрлө төрҙәре бар. Болтовней әйләнәм һәм ғәйрәтле болтовней көсәйтелгән ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар ул яҡҡа үҙгәртергә теләмәй. Эштән тыш, обойҙар төҫө ҡыҙыҡлы тип атарға була, ләкин бөтөнләй файҙаһыҙ түгел, был хатта ғәҙәти бомба донъя, тыңлап кварталда йәшәү. Ғәҙәттә, күп кенә башҡа дуҫтары менән ҡыҙ церебраль видеочинать бушлай, шул иҫәптән һеҙ. Ул шул тиклем тиҙ һәм үҙ-ара эш темпын күтәрергә необузданный уҡ формаһы, һәм был уны. Айырым ч юҡ-рулетка, ул туймаҫтар энергия твитнуть грубо ине унда. Уларҙың бер төрөн бөтөнләй ҡапма-ҡаршы. Ауырға төйәк менән бәйләнештәрҙе рулетка. Һеҙ парығыҙҙы табып, төрөн ҡулланған стандарт фразалар"һинең исемең кем."һәм"һин Ҡайҙан.".\nХолҡоңдо һәм әңгәмә көтә күңел осраҡлы һайлай, уны мотлаҡ етте.\nБасыгыз бында өсөн, беҙҙә эшләгән переключатель буйынса советына ҡарай.\nХәл шулай булмаһа, һеҙҙең менән һөйләшеп тә була, уртаса көсө менән сүп-сар ҡулында.\nБарыһы ла ябай һәм аҡыллы, атмосфера гармония була. Бынан тыш, был донъяла ир-ат дуҫлығы. Уның тарихы бик күп темаға һөйләшеү булды:"һыра эсә Тип, егет балыҡты тотоп йөрөй Минеңсә, бер булһа ла, чатрулета менән".\nАртыҡ ныҡ ял һәм әлегә тиклем сгибаться тип йылмая. Һәм был тап һинең хәтерҙә. Был геймент сиркәүҙә, ойоштороласаҡ. Юмористик, һәм әйберҙәр иҫ киткес гламур ла, солан-тине ул, барыһы ла һин пикап. Тамсы булып һәм пикап"башҡа урында булды, ул тип ҡарарға кәрәк өсөн веб-ч".\nБөтә тәҡдимдәрен ҡарарға, комплимент, нәҙек һәм үтерлек түгел ишара кеше затынан, шуға күрә һеҙ отшлифовывать инде.\nАргумент менән, фразаларҙың иң яҡшы тәҡдим иткәне өсөн тултырып, башында, уның урынында тиерлек. Ганн Романтичный булырға теләйем"күңел матур коллектив"һаҡаллы кеше менән шундай уҡ кеүек, һәм ул, ләкин балалар, үҫмерҙәр, рулетка уйынына акачатый, әммә романтик замусоривать. Көн көтәм, уны нисек уҙғарыу өсөн бар, юҡ тик веб-ч, һүрәт һәм төҫтәрҙең менән онлайн шиғырҙарын уҡыны. Тышҡы ҡиәфәте менән матур һөнәр биреү түгел, виртуаль аралашыу выпрыгивать романы һәм талғын түгел, ләкин яҡшыға булыр романтик ҡуйылышы камераға ҡарамай. Әгәр һин ҡыҙы менән аралашыу буйынса видео, уның күҙен төшөрөп өсөн яҡшы түгел. Хатта, әгәр һин ҡыҙы менән һөйләшеп, түгел тора. Уның ентекле һәм высокоэффективный, барыһы ҡапланған. Аҡыллы һәм ҡыҙыҡлы әңгәмә, распознавание юморҙы аңлай һәм бөтә йүнәлтелгән. Ярҙам итәм, уйнайым, яҡшы ҡыҙ булараҡ, бер ҡат иҫбатлай ала һәм флирт. Шул саҡта предсказуемый, әммә уның йөрәгенә тура барыуын дауам итә икән, тип ишетеп теләйем һиңә. Ч буйынса иң яҡшы дустар, хатта яңғыҙлыҡ уңайлы, һәйбәт бара, дөрестен һәм күңелле. Ч буйынса иң яҡшы дустар, хатта яңғыҙлыҡ уңайлы, һәйбәт, күңелле һәм шат. Улар күрһәткән"уны йылы хис һәм ихлас йылмайыу", уларҙы таный башланым. Әммә һеҙ тейеш, һеҙ уның менән һөйләшеү икеләнеүгә аҙ ғына булһалар ҙа, йыйһалар һорай. Зинһар, һағынып, рәхмәт, был йәһәттән миңә тағы нимә менән бәйләнгән. Һеҙ ни эшләүен дауам итә, шулай уҡ был сайтында даими танышып бара һәм күп кенә таныштарым ҡыҙҙарына менән сит ил һәм халыҡ-ара видеочинать өйрәнеү, яҡлар өсөн һәм ватандаштар менән иғтибарҙы йәлеп итә. Хатта урындар булмай, телисез икән, сит ил кешеһе тормошон һәм бер-береһенә булған тойғоларын хисе тоташтырған өсөн, был йүнәлештә ауыр кеүек мөнәсәбәттә. Саян тереләй тип уйлайым, сөнки уларҙың да үҙ абсолют закон ҡаралды, фекер киң таралған. Шулай уҡ иҫәпкә торманы, тип веб-ч, тик тормош ысынбарлығы, һәм шулай уҡ серле күренеш иғтибар иткән булһа ҡыуышлығы һирәк.\nНисек Видео менән танышты Филиппинка\nбашҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән бушлай видео видео чат танышты бушлай видеочивать ҡыҙ менән таныша. ҡотосорғос чатта теркәлергә рулетка башҡа 18 иң яҡшы ч рулетка ир-аттар өсөн етди мөнәсәбәт менән таныштырҙы. таныш булмаған онлайн видео чат донъя буйынса танышырға видео чат


ПАХЛАВА, БАКЛАВА. Рецепты ПАХЛАВЫ и БАКЛАВЫ - ВОСТОЧНЫЕ СЛАДОСТИ\nВОСТОЧНЫЕ СЛАДОСТИ. ПАХЛАВА и БАКЛАВА


О подготовке документации по планировке территории муниципального образования "Город Архангельск" в границах наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га\nот 17 июля 2020 г. № 2360р\nВ соответствии с Градостроительным кодексом Российской Федерации с учетом обращения общества с ограниченной ответственностью "АрхЗемПроект" (вх. от 07.07.2020 № 19-48/4498):\n1. Принять предложение о подготовке документации по планировке территории муниципального образования "Город Архангельск" в границах наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га за счет средств общества с ограниченной ответственностью "АрхЗемПроект".\n2. Подготовить документацию по планировке территории муниципального образования "Город Архангельск" (проект планировки и проект межевания) в границах наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га.\n3. Утвердить прилагаемое техническое задание на подготовку документации по планировке территории муниципального образования "Город Архангельск" в границах наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га.\n4. Определить, что физические или юридические лица вправе представлять свои предложения о порядке, сроках подготовки и содержании документации по планировке территории муниципального образования "Город Архангельск" в границах наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га в департамент градостроительства Администрации муниципального образования "Город Архангельск" со дня опубликования настоящего распоряжения до момента назначения общественных обсуждений.\nТЕХНИЧЕСКОЕ ЗАДАНИЕ на подготовку документации по планировке территории наб. Северной Двины, ул. Федота Шубина, просп. Троицкого и ул. Вологодской площадью 4,5454 га\nДата публикации документа: 17.07.2020 09:26:16\nПоследнее изменение: 17.07.2020 09:27:57


Их, кейем, өшөтәһеңме, кеҫәгә һуғаһыңмы, әллә иҡтисадҡа өлөш индерәһеңме? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Их, кейем, өшөтәһеңме, кеҫәгә һуғаһыңмы, әллә иҡтисадҡа өлөш индерәһеңме?\nМәғариф һәм фән министры Дмитрий Ливанов, төбәк үҫеше министры Игорь Слюняев, Алыҫ Көнсығыш эштәре буйынса министр Виктор Ишаев, хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Максим Топилиндың “әҙ һөҙөмтәле” етәкселәр булыуы асыҡланған. Һорашыуҙа Президент кәңәшселәре, ярҙамсылары, хакимиәт департаменттары һәм идаралыҡтарының ҡайһы бер етәкселәре ҡатнашҡан. Баһа, әлбиттә, рәсми түгел. Дөйөм алғанда, ете министр шәп эшләй, туғыҙы – тотороҡло һәм дә баяғы бишәү.\n“Шәптәр” исемлегенә көс структуралары ведомстволарын етәкләүселәр индерелгән – эске эштәр министры Владимир Колокольцев, оборонаныҡы Сергей Шойгу һәм ғәҙәттән тыш хәлдәр министры Владимир Пучков. Шулай уҡ сит ил эштәре (Сергей Лавров), юстиция (Александр Коновалов), сәнәғәт һәм сауҙа (Денис Мантуров), финанс (Антон Силуанов) министрҙары һәйбәт баһа алған.\nЯрарлыҡ эшләүсе туғыҙ иҫәбендәгеләргә ҡарата: “Уларҙың эшендә уйлап еткерелмәгән мәлдәр бар, әммә улар төҙәлә. Быға тиклем эшләүселәрҙең көсһөҙөрәк булыуы һиҙелә”, – тигәндәр.\nВладимир Путиндың матбуғат секретары Дмитрий Песков әйтеүенсә, әлегә министрҙарға системалы баһа биреү мөмкин түгел, һөҙөмтәле эшләү күрһәткестәрен индереү буйынса эш алып барыла.\nӘ Премьер-министр Дмитрий Медведев үҙенең матбуғат секретары Наталья Тимакова аша, Хөкүмәттең һәм министрҙарҙың эше һөҙөмтәлелеген тик Президент ҡына баһалай ала, тип уйлауын белдергән. “Президент Хакимиәтендәге берәүҙең дә фамилияһы күрһәтелмәгән. Бәлки, журналистар уйлап сығарғандыр?” – тигән кеүегерәк тә һүҙҙәрҙе еткергән Тимакова ханым.\nТүбәндә “шәп” эшләүсе етәкселәрҙең дә, улай уҡ шәп эшләмәгәндәренең дә яңынан-яңы ниәт-теләктәренә, аҙымдарына күҙ йүгертеп сығырбыҙ. Йыл башы бит – вәғәҙәләр, бурыстар, пландар, кем әйтмешләй, вазифалар, погондар, йондоҙҙар.\nИң мөһиме – хәрбиҙәр өшөмәһен\nЙыл аҙағында ғына РФ Оборона министрлығы теҙгенен үҙенә алыусы Сергей Шойгу әрмелә яңылыҡтар индерергә ниәтләй. Тиҙҙән хәрбиҙәр “портянка”, йәғни ”силғау” тигән һүҙҙе бөтөнләй онотасаҡ. Был хаҡта ведомство башлығы 14 ғинуарҙа видеоконференция рәүешендә уҙғарылған селектор кәңәшмәһендә белдерҙе. Әлбиттә, тотош һүҙҙе һәм кейемде алмаштырған әйберҙе нисек тиҙ генә онотаһың – “онотоу” 2013 йылдың аҙағына тура килергә тейеш. Беҙҙең Хәрби Көстәрҙә был эште атҡарыу өсөн өҫтәмә аҡса бүленеү ҙә мотлаҡ бит әле ул. Оҙайлы һаҡлау келәттәрендәге силғауҙарҙы нимә эшләтергә? Билдәле бер сығанаҡтан ишетелеүенсә, уларҙа һигеҙ миллион погон метр туҡыма ята, имеш. Унан 16 миллион самаһы силғау тегергә мөмкин.\nШойгу әфәнде билдәләүенсә, 2013 йыл өсөн ведомство бюджетында иң мөһиме – хәрбиҙәрҙе ҡышҡы кейем менән тәьмин итеү.\nЯңы хәрби кейемгә тулыһынса 2014 йылда күсеп бөтәсәктәр, ә быйыл ғәскәрҙәр 700 мең яңы комплект аласаҡ. Поляр түңәрәге аръяғындағы, Себерҙәге, Үҙәк Рәсәйҙәге частар кейем алған да инде. Әлегә һалдаттарҙың күбеһе Валентин Юдашкин “тыуҙырған” йоҡа кейемдә туңырға мәжбүр. Шуныһы ла бар: модельер үҙе, был кейемдәрҙе мин раҫламаным, улар ныҡ үҙгәртелгән, йоҡартылған, тип бара. Уларҙа ла силғауҙы ойоҡбаш алмаштырған. Беләбеҙ инде, моғайын да, ҡытайҙарҙың бер нәмәгә эшкинмәгән еп ойоҡбаштарылыр, сүллектә, ҡом төшмәһен өсөн кейә торған.\nӘйткәндәй, бер комплект кейем 19 әйберҙән тороп, хаҡы 35 мең һум самаһына етә. Үәт, исмаһам, кейем тек кейем!\nЯңы форма күп ҡатлылыҡ принцибы менән тегелгән: теләһәң, бер ҡатын сисеп ташлайһың, теләһәң – кәбеҫтәләй ҡатланып, йылы кейенәһең. Әйткәндәренә ышанһаң, кейемдең 65 проценты – мамыҡтан, 35-е полимер материалдарҙан тора. Күн ҡайыш синтетикаға алмаштырылған. Бынан ары һалдаттарға яға аҫтын тегеү ҙә кәрәкмәйәсәк.\nНиҙелер американдарҙан күсермәһә, беҙҙекеләр тыныс йоҡлай алмаҫ ине – хәрби форманың да тап уларҙыҡы кеүегерәк булыуы бик ихтимал.\nЙәнә лә кейем тураһында\nҺөйләгәс һөйләйем инде – үрҙәге һорашыуҙар эшен “шәп һөҙөмтәле” тип күрһәткән тағы бер министр – Денис Мантуров мәктәп формаһын тергеҙеү яҡлы. Был хаҡта сәнәғәт һәм сауҙа ведомствоһы башлығы Президент Владимир Путин менән осрашҡан саҡта белдергән. Мәктәп формаһы беҙҙең еңел сәнәғәткә ярҙам итәсәк. Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ингән мәлдә ватан етештереүселәренә еңел түгел. Шуға ла Мантуров әфәнде илдә ватан тауарҙары менән генә һатыу итеүсе үҙәктәр, заман теле менән әйткәндә, аутлеттар (бында “бренд”-тауарҙар ташламалы хаҡҡа һатыла) булдырырға тәҡдим итә. Тәү сиратта Рәсәй еңел сәнәғәтселәре етештергән продукцияға булышлыҡ ителәсәк. Үҙебеҙҙең дизайнерҙар ҙа, билдәлеләре генә түгел, ә эш башлаусылары ла ҡыуана ала.\nБер “әтнәкәһе” бар-барлыҡҡа – яҡшы тауар яҡшы материалдан эшләнә, ә кейем өсөн, мәҫәлән, мамыҡ беҙҙә бармы? Әлегә ул тик ситтән генә килтерелә, әммә былтыр Әстерхан өлкәһендә беренсе эксперименталь уңыш алынған. Владимир Путинға шул мамыҡтан эшләнгән туҡыманы килтереп күрһәткәндәр былай. Илдең еңел сәнәғәтен сифатлы йөн туҡыма менән тәьмин итеү маҡсатында быйыл Төньяҡ Кавказ федераль округындағы предприятиеларҙы йәлеп итеп, өр-яңы проекттың бойомға ашырыла башлауы көтөлә.\nШулай итеп, мамыҡ, һарыҡ һәм мәктәп формаһы Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына ингәндә юғалып ҡалмаһын өсөн үҙебеҙҙең еңел сәнәғәткә һиҙелерлек ярҙам итәсәгенә ышанабыҙ инде.\nКейем тигәс, тағы бер көлкөлөмө, әллә сәйерме ваҡиға күҙ осона эләгеп ҡалды. Баҡһаң, бына 12 йыл рәттән “Ыштанһыҙ бер көн” тип аталған халыҡ-ара флешмоб (бер үк ваҡытта бер үк нәмәне эшләү тигәнде аңлата) үткәрелә икән. Донъяның сәйерлеге бөтмәҫ! Ҡайҙа уйлап сығарылғанын әйтмәһәм дә, тойомлай торғанһығыҙҙыр – Америкала инде. Быйыл да шул сарала 25 илдең 60 ҡалаһы ҡатнашҡан. Метроға төшөп, вагонға инәләр ҙә, салбарҙарын сисеп (ярай әле шыр яланғас түгел), бер ни булмағандай йөрөйҙәр, имеш. Был шаян акцияны ойоштороусыларҙың маҡсаты бер генә – һалҡын ғинуарҙа кешеләргә йылмайыу бүләк итеү. Күрәһең, башҡа аҡыллыраҡ саралар менән бөгөнгө кешене йылмайтыуы мөмкин түгелдер.\nӘйткәндәй, Башҡортостанда ла кейемгә бәйле яңылыҡ бар. Өфө ҡалаһы мэры Ирек Ялалов ҡул аҫтындағыларын, теүәлерәге, ҡала хакимиәтендәге бүлек етәкселәрен кәңәшмәләргә свитер, джинсы кейеп йөрөүҙә тәнҡитләне.\nБеҙҙең “яҡын дуҫыбыҙ” – Америка Ҡушма Штаттарында февралдә үк дефолт көтөлә. Конгресс яҡын көндәрҙә дәүләт бурысы тураһында аныҡ бер сикте билдәләп өлгөрмәһә, әлбиттә.\nДефолттың нимә икәнен аңлайһығыҙҙыр инде. Ул инглиз теленән тәржемә иткәндә бурысты түләмәү тигән һүҙ.\nӘле АҠШ-та дәүләт бурысының “түшәме” 16,394 триллион доллар тәшкил итә. Ябай кеше был һандар араһында бер ҡыйынлыҡһыҙ аҙашасаҡ. Барак Обама ла ошо көндәрҙә башын тотоп ултыралыр әле. АҠШ дефолт хәүефе алдына тәүгә килеп баҫмай. 2011 йылдың йәйендә лә был бәләнән саҡ ҡотолғайнылар.\nӘ Иран Ормуз боғаҙында яңы ҡоралын һынаған. Был тиккә түгел, ахыры, берәй аҙым яһарға йөрөмәйме икән, тигән һораулы ҡараштарын төбәгән Көнбайыш шул тарафҡа. Иран айырыуса Хәрби-диңгеҙ көстәренең әҙерлеген ныҡ тикшерә, ти. Юҡ инде тыныслыҡ ул яҡтарҙа.\nХәйер, тыныслыҡ Греция тирәһенән дә “ҡасырға” иҫәп тота, буғай. Был илдең баш ҡалаһында билдәһеҙ кешеләр төнгө сәғәт өстә “Яңы демократия” партияһы офисына һөжүм итеп, Премьер-министр Антонис Самарастың кабинетына атҡан. Атҡан тигәс тә, ҡоралы беҙҙең Калашников автоматы булып сыҡҡан әле ул. Ҡоралыбыҙҙың популярлығына иҫең китер.\nАфина ҡалаһында башҡа сәйәси төркөмдәр урынлашҡан биналар ҙа йә яндырыла, йә әүеш-тәүеш итеп эшләнгән бомба шартлатыла. Банкоматтар, журналистар ҙа һөжүмгә дусар була. Греция, ысынлап та, оҙайлы көрсөккә башы-тояғы менән сумған кеүек.\nҠорал тигәндән, дүшәмбелә беҙҙең республиканың Салауат ҡалаһында бер әҙәмдең йортонан тороп балалар баҡсаһына төбәп атыуы хаҡында бөтә ил белде. Полиция хеҙмәткәрҙәре килеп етеп, йорттоң башҡа фатирҙарынан халыҡты күсереп торҙо, “мәргән”де тотоу һәм ҡоралһыҙландырыу операцияһы әллә ни оҙаҡҡа һуҙылманы.\nОперативниктар менән һөйләшергә лә, ҡоралын тапшырырға ла теләмәгән, етмәһә, полицейскийҙарға ата башлаған “сәйер зат”ты (сабыйҙар булған бинаға атҡан кешене нимә тиһең тағы) штурм менән ҡулға алырға булалар. Әммә ир үҙен-үҙе үлтереп өлгөрә. Тәүҙә, спецназ тарафынан атылған, тигән һүҙ таралғайны, ә һуңынан асыҡланыуынса, махсус хеҙмәттәр килеп еткәнсе, енәйәтсе муйынына бысаҡ ҡаҙаған. Хәҙер Моратшиндың балалар баҡсаһына атҡан ваҡытында айыҡ йә иҫерек булыуы, психоневрология бүлегендә иҫәптә тороу-тормауы тикшерелә.\n… Мәҡәләгә нөктә ҡуйылды тигәндә АҠШ-тың Кентукки штатындағы бер колледжда билдәһеҙ әҙәмдең атыш ойошторғаны тураһында хәбәр таралды. Унан алда ғына Миссури штатында бер студент кешеләргә атып, үҙе лә атылып үлмәксе булған.\nӘ Барак Обама ошо көндәрҙә атыу ҡоралын ҡулланыу буйынса сараларҙы киҫкенләштереү ҡағиҙәләрен ҡабул итергә тейеш ине. Кешегә ҡорал йөрөтөү хоҡуғы барыбер ҡалдырыласаҡ икән. Бәғзе бәндәләрҙең шашыуы, “туйып кикереүе” яҡшыға килтермәҫе көн кеүек асыҡ…\nСығыу ваҡыты 18-01-2013, 12:25 | Ҡаранылар: 918\nКеҫәлә аҡса түгел, ә пистолет\nХөкүмәт яңы ниәттәр ҡора, ғалимдар девиз эҙләй\nАлда беҙҙе бәхет көтәме, әллә революциямы?


Alib.ru - АБ-60 . Сборник статей к 60-летию Альберта Кашфулловича Байбурина . | Антропология, этнография, мифология, фольклор (Цена: 400 руб.)\nAlib.ru > АБ-60 . Сборник статей к 60-летию Альберта Кашфулловича Байбурина . | Антропология, этнография, мифология, фольклор (Цена: 400 руб.)\nо книге: АБ-60 . Сборник статей к 60-летию Альберта Кашфулловича Байбурина . ...


Снять двухкомнатную квартиру, ул. Октябрьская, г. Тула — аренда двухкомнатных квартир\nОбъявления от частных лиц и агентств недвижимости по аренде двухкомнатных Квартир, ул. Октябрьская, г. Тула\n2 комн. квартира, г. Тула, ул. Октябрьская, д.5\nСдам 2х комнатную квартиру по адресу г. Тула п. Косая гора ул. Октябрьская д 5.


Рюкзак Kipling KI2642G33 Clas Seoul S Backpack 13" купить в Москве. Цена в официальном интернет магазине Робинзон.\nРюкзак Kipling KI2642G33 Clas Seoul S Backpack 13"\n26\tx 34,5\tx 13\tсм\n8 990 ₽Экономия 1 795 ₽\nKipling KI2642G33 Clas Seoul S Backpack 13" Артикул: KI2642G33


Тоғро этебеҙ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Тоғро этебеҙ\n18.10.2013 Тоғро этебеҙ\nБыл юлы ауылға ҡайтҡанда этебеҙ ҡаршыламаны, шуға эс бошто, өйҙөң ниндәйҙер йәме юғалғандай тойолдо. Ихата эсе ҡош-ҡорт менән тулы булһа ла, буш күренде. Ҡайҙа йөрөйҙөр ул, ҡасҡалаҡ, ғүмерҙә лә улай ҡыланғаны юҡ ине, тип уфтаныштыҡ, тиҙерәк имен-һау ҡайтыуын теләнек. Атайыбыҙҙың бер төҫө кеүек ҡалды бит ул, беҙҙең тоғро этебеҙ Рекс.\n...Ауылда эт тотмаған кеше һирәк: машина менән урамға килеп инеүең була, шунда уҡ һәр өйҙән өрөп эттәр ҡаршыға сыға ла башлай. Беҙ ҙә ғүмер баҡый эт тотабыҙ. Атайым сәүектәрҙе бер ваҡытта ла эшкә һанаманы, сөнки уларҙы көтөү көтөргә өйрәтеүе ҡыйын, ти торғайны, шуға ла ихатабыҙҙа гел ҙур эттәр йәшәне.\nАтай Пальма исемле этебеҙҙе кескәй тумарлаҡ килеш кенә Силәбе өлкәһенән Спасский яғынан килтерҙе − күҙҙәре лә ипләп асылмағайны. Ауа-түнә атлап, сыйылдап әсәһен эҙләгән бәләкәсте ҡайнаған һыйыр һөтөн эсергә саҡ өйрәтеп алдыҡ. Сабый урынына ҡараныҡ инде үҙен. Овчарка менән бүренән тыуған аҙман шул ҡәҙәре лә матур булып үҫеп етте, үҙенә ҡарап һоҡланып туйғыһыҙ ине. Атайымдың тоғро юлдашына ҡыҙыҡмаған кеше булмай торғайны (Үрге Урал, Белорет урыҫтары, һат этеңде, тип атайыбыҙҙы йыш өгөтләне). Оҙон ғүмерле Пальма бала саҡтың бер яҡты хәтирәһе булараҡ күңелдә ҡалды. Үкенескә күрә, көсөктәре әсәһенә һис тә оҡшамағайны, бәләкәй буйлы, ҡыҫҡа аяҡлы, тар күкрәкле булдылар. Пальма үлгәс, атайыма тағы ла көсөк алып ҡайтырға тура килде. Ҡара көсөккә Рекс тип исем ҡуштыҡ. Тәүҙән үк һуғыш суҡмарына оҡшағайны: киң күкрәкле, көслө муйынлы, ҡыҙыу – алышҡа ташланырға әҙер генә! Тештәрен ҡурҡыныс итеп ыржайтып, һырт йөнөн ҡабартһа, лаф та лоф өргән эттәр шунда уҡ ҡойроғон ҡыҫа, уға һөжүм итергә батырсылыҡ итмәй. Ә беҙҙе нисек яратты ул! Һәр беребеҙҙең машинаһының тауышын әллә ҡайҙан танып, сыйылдай-сыйылдай, ҡапҡаға ташлана. Уның һиҙемләү көсө беҙҙең өсөн һаманғаса оло сер булып ҡала. Машинанан сығып өлгөрмәйбеҙ, ҡойроғон болғай-болғай һәр беребеҙҙең аяғына мороно менән төртөлә, күҙҙәребеҙгә ҡарай, алғы тәпәйҙәре менән иңбашҡа таянып, битте яларға ынтыла − ҡыуанысының сиге юҡ! Ят кешеләрҙе өрөп ҡаршыламай: шым ғына ҡапҡанан индерә һәм шунда һаҡҡа тора, аяҡтарын айыра баҫып, башын аҫҡараҡ эйә лә янап ырылдай. Ҡасырға ярамай инде, шунда уҡ балтырҙан эләктереүе лә ихтимал. Беҙҙе еләккә лә, бесән сабырға ла гел оҙатып йөрөгән этебеҙ шул арала өйгә ҡайта һалып, йорт-ихатаны тикшереп, яңынан беҙгә килә. Әллә беҙҙе ҡурсалауы шул булдымы?!\nБер нисә йыл элек бесәндән ҡайтыуыбыҙға, алдан сапҡан Рекс томшоғон яба алмай, ҡапҡа эсендә ни эшләргә белмәй үрһәләнә ине: ҡанлы һеләгәйе аға, үҙенә яҡын юллатмай, ырылдай, нимәнелер шаҡ та шоҡ ауыҙы эсенән сығарырға маташа. Нисектер аңҡауына осло яғы менән ҙур һөйәк ҡаҙалған, имеш. Төрлөсә итеп алдаштырып ҡарайбыҙ, ыҡҡа килмәй, үҙенә яҡын да ебәрмәй. Аптырап, һауытына аш сығарып һалдыҡ та, ул шунда яҡынлағайны, апайым менән икебеҙ үҙен тиҙ генә көс-хәл менән ергә ҡолаттыҡ та, мин ауыҙы эсенән һөйәкте һурып сығарҙым. Шул арала апайым менән икебеҙ ике яҡҡа һикерҙек һәм Рекстың тештәре минең ҡолаҡ төбөндә генә шаҡылданы (саҡ ҡына яйыраҡ ҡыбырлаһаҡ, йә ҡолаҡһыҙ, йә танауһыҙ ҡала инек). Барыһы ла күҙ асып йомған арала булды, балалар шаҡ ҡатты. Һуңынан, әсәй − һин ысын герой, тип тел шартлаттылар, ошо хәлде һөйләп һүҙҙәре бөтмәне.\nРекс менән «футбол» уйнауы үҙе бер мәрәкә, мәҙәк күренеш. Туп урынына ул тешләй алырлыҡ пластик шешә алабыҙ ҙа, ярышабыҙ. Еңермен тимә − бер эләктереп алһа, «туп»ты бирмәй ҙә ҡуя, шартлы ҡапҡаға индерә лә, янына бара башлаһаң, яңынан алып ҡаса... Тик һуңғы ваҡытта уның менән уйнарға ваҡытыбыҙ юҡ, беҙҙе донъя мәшәҡәттәре баҫты. Шуға үпкәләмәйме икән ул? Хәйер, үпкәләмәйҙер. Эттәр, беҙҙән айырмалы рәүештә, күпкә киңерәк күңелле, кенә һаҡлау уларға бөтөнләй ят күренеш. Тоғролоҡтары ла китапҡа яҙырлыҡ бит.\nБер нимәгә ҡарамаҫтан, өмөтөбөҙҙө өҙмәй көттөк. Һәм... Рекс ҡайтты.


Алыпһатарҙар байый алмаҫ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Алыпһатарҙар байый алмаҫ\nАлыпһатарҙар байый алмаҫ 11.05.2018 // Йәмғиәт\nРәсәй бөйөк ваҡиғаға әҙерләнә – 14 июндән 15 июлгә тиклем Футбол буйынса донъя чемпионаты үтәсәк. Бындай сара илебеҙҙә тәүге тапҡыр уҙғарыла. Уйындар Мәскәү, Санкт-Петербург, Сочи, Ҡазан, Дондағы Ростов, Һамар, Екатеринбург, Саранск, Калининград, Волгоград, Түбәнге Новгород ҡалаларында була.\nОшондай сараларҙы файҙаланып, алыпһатарҙар аҡса эшләп ҡалыу яйын ҡарай. Сара үткән ҡалаларҙа һәм уларға яҡын урындарға торлаҡҡа хаҡ ҡырҡа артҡан. Билет менән дә мутлашыусылар бар.\nФутбол матчтарына билет һатыуҙа хәйләләшеүгә юл ҡуймау маҡсатында, Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексына 14.15.2-се һәм 14.15.3-сө статьялар өҫтәлде. Законға ярашлы, хәҙер FIFA менән тейешле килешеү төҙөмәйенсә билеттар һатҡан өсөн яуаплылыҡ ҡаралған.\nЗакон боҙған осраҡта граждандарға күләме билет хаҡынан – 20-нән 25, шәхси эшҡыуарҙарға һәм етәкселәргә 25-тән 30 тапҡырға тиклем административ штраф һалыу ҡаралған, ә ойошмаларға – 500 мең һумдан бер миллион һумға тиклем. Граждандарға ошондай тәртип боҙған өсөн штраф – биш мең һумдан, эшҡыуарҙарға һәм ойошмаларға 500 мең һумдан да кәм булмаясаҡ. Эшҡыуар һәм ойошмалар өсөн эшмәкәрлектәрен 90 тәүлеккә тиклем туҡтатыу ҙа ҡаралған.\nЯлған билет һатҡан өсөн граждандарға – 50 – 70 мең һум, вазифалы кешеләргә – 150 – 200 мең һум, эшҡыуарҙарға 150 – 200 мең һум штраф һалыу йәки 90 тәүлеккә эштәрен туҡтатыу ҡаралған. Ойошмалар ялғанлыҡ менән булышһа, уларға 1 – 1,5 миллион һум штраф һалынасаҡ йәки 90 тәүлеккә тиклем эшмәкәрлектәрен туҡтатасаҡтар.\nСудья бындай административ эштәрҙе протокол алғандан һуң ун тәүлектә ҡарарға бурыслы. Ваҡытты оҙайтыу тыйыла.\nСанала елеп кенә! 09.12.2018 // Йәмғиәт\nҺуңғы ваҡытта Белорет районы яҡтарына юл йышайып китте. Бирҙеғол ауылына етәрәк ат менән бесән алып...\nИң оҙондар ҡайһы ауылда? 09.12.2018 // Йәмғиәт\nРайон үҙәгендәге спорт-һауыҡтырыу комплексында төбәктәге ауыл биләмәләренең йыйылма командалары...\nУрлашҡан... төрмә начальнигы! 09.12.2018 // Йәмғиәт\nБилдәле: төрмәлә тәртип боҙғандар ултыра. Ә бына уларҙы тәрбиәләү менән мәшғүл булырға тейешле...\nУңайлы булһын өсөн 09.12.2018 // Йәмғиәт\n11 декабрҙән Әбйәлил районының Асҡар ауылындағы Күп функциялы үҙәк “бер тәҙрә” принцибы буйынса...\nМораҙым тарлауығына миндек ташыйҙар 08.12.2018 // Йәмғиәт\nКүгәрсен районындағы “Мораҙым тарлауығы” тәбиғәт паркы хеҙмәткәрҙәре 25 мал ҡарау майҙансығы...\nИң күңелсәк һәм тапҡырҙар Йәркәйҙә йәшәй 08.12.2018 // Йәмғиәт\nИлештәр эштә, спортта ғына түгел, ә ял итеүҙә лә ал бирмәй. Райондың ауыл биләмәләре араһында...\nОфис өй туйланы 08.12.2018 // Йәмғиәт\nЭлектр энергияһы ҡулланыусыларҙы хеҙмәтләндергән Бүздәк клиент офисы өр-яңы бинаға күсте. Элек ул...\nИҫке Ҡуянда ла байрам булыр 08.12.2018 // Йәмғиәт\nБаҡалы районының хакимиәт башлығы Александр Андреев Туҡбирҙе ауылындағы социаль учреждениеларҙың...\n"Торатауҙы һаҡлау тураһындағы ҡарар – берҙәмлек хаҡындағы ваҡиға ул" 07.12.2018 // Йәмғиәт\nТоратауҙы һаҡлап ҡалыу тураһындағы яңылыҡты мәғлүмәт киңлегендә бик күптән көтәләр ине, тигән...\nҘур баһа 07.12.2018 // Йәмғиәт\nБөрйән районы хакимиәтендә Ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү буйынса комиссия ултырышы уҙғарылды. Унда...\nТуристик объекттарға йоғонто яһалмаясаҡ 07.12.2018 // Йәмғиәт\nСтәрлетамаҡта сода етештереү маҡсатында Ҡуштауҙы эшкәртеү киләһе 30 йылда ошо тауҙағы туристик...\nВәғәҙә үтәлде 07.12.2018 // Йәмғиәт\nӘбйәлил районында эш сәфәре ваҡытында Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий...


Отключение подачи холодной воды 29.10 - Администрация города Рязани\nчетверг, 28 октября 2021, 05:56\nОтключение подачи холодной воды 29.10\nМП «Водоканал города Рязани» сообщает, что в связи с ремонтными работами на водопроводной сети 29.10.2012 г. с 09.00 до 17.00 будет отключена подача холодной воды по следующим адресам: ул. 9-я Линия (частный сектор); ул. 10-я Линия (частный сектор); ул. 9-я Линия 3а, 14, 16; ул. Шевченко 95; ул. Братиславская 1, 3, 5, 5 корп.1, 7, 9; ул. Островского дома со 2 по 18 (четная сторона), с 3 по 19 (нечетная сторона); ул. Полетаева дома с 1 по 10; ул. Чернышевского дома со 2 по 14; ул. Толстого дома с 1 по 25; ул. Гоголя дома с 1 по 23.


Коронавирус Covid-19 15 апреля 2020 17:12\nТеперь улицы города обрабатывают слабым раствором хлорки.\nВ Челябинске машины для дезинфекции улиц теперь заправляют не трехпроцентной перекисью водорода, а хлоркой. Об этом сегодня, 15 апреля, сообщили в администрации города. Для борьбы с коронавирусом дороги решили обрабатывать 0,5% раствором гипохлорита кальция. У жителей стало больше не только вопросов, но и опасений.\nИзначально гипохлорит кальция — это порошок белого цвета с характерным едким запахом хлора. Из него готовят специальный водный раствор мутного оттенка. Храниться может не более трех суток. Характерная черта раствора — осадок белого цвета. Это — нерастворимые кальционные соли.\nВ мэрии указали, что раствор в концентрации не менее 05% рекомендован Роспотребнадзором для обеззараживания территорий. «Комсомольская правда-Челябинск» выяснила, что дезсредство рекомендовано в дополнение к обозначенным ранее (например, перекиси водорода), «на основе анализа отечественного и зарубежного опыта проведения мероприятий по ограничению распространения новой коронавирусной инфекции». Концентрация 0,5% безопасна для окружающей среды.\nВ китайском Ухане, откуда по миру победными шагами пошла пандемия, улицы обрабатывали раствором гипохлорита кальция. В Санкт-Петербурге в конце марта выстроилась огромная очередь за бесплатной раздачей дезинфекционных средств. Среди них был гипохлорит кальция. Обрабатывают улицы раствором с запахом хлорки и в Ростове-на-Дону.\nЗАЧЕМ СПАСАТЬ ОТ COVID-19 КОЛЕСА МАШИН?\n— В начале нулевых я работал заместителем руководителя городской станции дезинфекции, — говорит экономист Владимир Гаврилов. — Уже тогда были бесхлорные препараты, которые по эффективности не уступают гипохлориту кальция и при этом куда безопаснее для окружающей среды. Все дело, видимо, в цене. Гипохлорит кальция, скорее всего, дешевле перекиси водорода. Потому на него и перешли.\nДорогам достается весь объем дезинфицирующего вещества.\nГаврилов критикует саму идею обработки дезсредствами проезжей части:\n— Мы что спасаем от коронавируса: колеса автомобилей? Обрабатывать нужно остановки и остановочные комплексы, тротуары. Потому сопло автомобиля, который распыляет мелкодисперсное облако дезраствора, должно быть развернуто в сторону пешеходных зон. В обработке нуждаются детские площадки, фасады магазинов. Да, нас уверяют, что раствор попадает и на обочины дорог, и на тротуары. Но совсем уж в микроскопическом объеме.\nАкцент в обработке нужно сделать на троуарах, скверах, детских площадках. Фото: Архив КП.\nНЕ ВЫГУЛИВАЙТЕ СОБАК ПО МОКРОМУ АСФАЛЬТУ\nГорожане уже задаются вопросами, не опасен ли раствор для животных, можно ли выгуливать питомцев на обработанных улицах?\n— Раствор в концентрации 0,5% слабый, обработка идет на свежем воздухе, потому самочувствие животных пострадать не должны. Единственный совет: не выгуливайте питомца по только что обработанным пространствам, — посоветовал читателям КП-Челябинск ветврач Карен Даллакян.\nПо мокрому после обработки асфальту питомца лучше не выгуливать.\nКакие улицы в Челябинске продезинфицируют в четверг, 16 апреля:\n- ул. Братьев Кашириных от Свердловского проспекта до ул. Чичерина;\n- ул. Чичерина до ул. Бейвеля;\n- ул. Бейвеля до ул. Скульптора Головницкого;\n- ул. Скульптора Головницкого до ул. Габдуллы Тукая;\n- ул. Габдуллы Тукая с выходом на ул. Шмакова;\n- ул. Шмакова до Краснопольского проспекта;\n- Краснопольский проспект до ул. Бейвеля;\n- ул. Бейвеля до ул. Профессора Благих;\n- ул. Профессора Благих до ул. Северный тракт (ЧелябЭнерго);\n- ул. Северный тракт (ЧелябЭнерго) с поворотом налево и выходом на Северный тракт, включая кольцо, и выходом на путепровод ст. Шагол;\n- ул. Шагольская до ул. Березовой;\n- ул. Березовая, включая кольцо, с выходом на ул. Индивидуальная;\n- ул. Индивидуальная до Свердловского тракта;\n- Свердловский тракт до ул. Дубравная;\n- ул. Дубравная с переходом на ул. Богдана Хмельницкого;\n- ул. Богдана Хмельницкого до ул. Румянцева;\n- ул. Румянцева до ул. 60 лет Октября;\n- ул. 60 лет Октября до ул. Дегтярева;\n- ул. Дегтярева до ул. Приборостроителей;\n- ул. Приборостроителей до ул. Сталеваров;\n- ул. Сталеваров до ул. Коммунистической;\n- ул. Коммунистическая до ул. Дегтярева;\n- ул. Дегтярева до ул. Богдана Хмельницкого;\n- ул. Богдана Хмельницкого до ул. Жукова;\n- ул. Жукова до ул. Малой Богдана Хмельницкого;\n- ул. Малая Богдана Хмельницкого до ул. Сталеваров;\n- ул. Сталеваров до ул. Мира;\n- ул. Мира до ул. Липецкая;\n- ул. Липецкая до ул. Богдана Хмельницкого;\n- ул. Румянцева до Шоссе металлургов;\n- Шоссе металлургов до ул. Черкасская;\n- ул. Черкасская до ул. Комаровского\n- ул. Комаровского до ул. Пети Калмыкова;\n- ул. Пети Калмыкова до ул. Черкасская;\n- ул. Черкасская с выходом на Свердловский тракт.\n- ул. Кожзаводская от ул. Каслинской до ул. Болейко;\n- ул. Болейко до пр. Победы (налево);\n- проспект Победы от ул. Артиллерийская;\n- ул. Артиллерийская до пр. Ленина;\n- пр. Ленина до ул. Горького;\n- ул. Горького до ул. Бажова;\n- ул. Бажова до ул. Героев Танкограда;\n- ул. Героев Танкограда до ул. Котина;\n- ул. Котина до пер. Лермонтова;\n- ул. Лермонтова до ул. Бажова;\n- ул. Бажова до ул. Танкистов;\n- ул. Танкистов до 2-й Щербаковской;\n- ул. 2-я Щербаковская до ул. Хохрякова;\n- ул. Хохрякова до ул. Кулибина;\n- ул. Кулибина до ул. Марченко;\n- ул. Марченко до ул. Ловина;\n- ул. Ловина до ул. Грибоедова;\n- ул. Грибоедова до ул. 1-й Пятилетки;\n- ул. 1-й Пятилетки до ул. Горького;\n- ул. Горького до ул. Салютная;\n- ул. Салютная до ул. Героев Танкограда;\n- ул. Героев Танкограда ул. Потемкина;\n- ул. Потемкина до ул. Горького;\nул. Горького до ул. Новомеханическая.


РОСНО-МС в Куйбышеве: адреса, телефоны, отзывы, часы работы\nРОСНО-МС в Куйбышеве\nОткрытое акционерное общество Страховая компания РОСНО-МС Новосибирская область, Куйбышевский район, г. Куйбышев, ул. Шишкова, д. 2, 2 эт Россия, Новосибирск 8 (913) 010-3365, 8 (800) 100-8005\nГлавная → Страховые компании в Куйбышеве → РОСНО-МС\nФилиал по адресу Новосибирская область, Куйбышевский район, г. Куйбышев, ул. Шишкова, д. 2, 2 эт\nНовосибирская область, Куйбышевский район, г. Куйбышев, ул. Шишкова, д. 2, 2 эт\n8 (913) 010-33-65, 8-800-100-800-5


Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа по башкирской литературе в 5-9 кл. (ФГОС)\n_________/ Х.Н Сафина./\n«Башкирская литература »\nАбсаликова Гульнара Габдулахатовна.\nЗакон "О языках народов Российской Федерации" (с изменениями и дополнениями) от 25 октября 1991 г. № 1807-I\nКонцепции развития национального образования в Республике Башкортостан от 31 декабря 2009 г. № УП-730; Республиканская программа развития образования на 2012-2017 годы от 30.12.2012.\nЗакон «О языках народов Республики Башкортостан»(с изменениями и дополнениями) от 15 февраля 1999 года № 216-з\nРегионального базисного учебного плана и примерных учебных планов для общеобразовательных учреждений Республики Башкортостан, реализующих программы общего образования (Приказ министерства образования РБ № 905 от29 апреля 2015 года );\nНормативной базы по предмету башкирская литература составлена в соответствии с программой для обучающхся 5-9 классов школ с башкирским языком обучения Составитель: М.Б.Юлмухаметов.- Уфа,2011год.(ФГОС)\nУчебного плана МБОУ СОШ с. Старокубово Иглинского района\nПриказ № 16 от «20» августа 2015 г.\nПоложения о рабочей программе МБОУ СОШ с. Старокубово Приказ № 5 от « 29 » мая 2014 г.\nТөп дөйөм белем биреүҙең маҡсатына өлгәшеүҙә «Әҙәбиәт» фәненең өлөшө\nӘҙәбиәт һүҙ образы сәнғәте булараҡ - тормошто танып белеүҙең, донъяның художестволы моделен аңлауҙың үҙенсәлекле алымы.\nӘҙәбиәт Рәсәй мәктәптәрендә төп гуманитар уҡыу фәне булараҡ, һәр яҡтан үҫешкән, гармоник шәхесте формалаштырыуға, гражданин һәм патриотты тәрбиәләүгә булышлыҡ итә. Мәҙәниәттең гуманистик ҡиммәттәренә мөрәжәғәт итеү һәм ижади һәләтлеген үҫтереү - эмоциональ бай һәм интеллектуаль үҫешкән, үҙенә конструктив һәм шул уҡ ваҡытта тирә-йүндәге донъяға тәнҡит күҙлегенән ҡарарға өйрәнгән шәхес тәрбиәләүҙең кәрәкле шарты.\nӘҙәбиәт дәрестәрендә уҡыусының һүҙ сәнғәте әҫәрҙәре менән танышыуы - ул ысын художество ҡиммәттәре менән генә танышыу факты түгел, ә аралашыу (коммуникация), яҙыусылар менән диалог (башҡорт һәм башҡа халыҡтарҙың яҙыусылары, беҙҙең замандаштар, икенсе дәүер вәкилдәре) тәжрибәһе лә. Был халыҡ ижадында һәм башҡорт классик әҙәбиәтендә сағылдырылған дөйөм кешелек ҡиммәттәре һәм шул нигеҙҙә башҡорт халҡының рухи тәжрибәһе менән таныштырыу. Ул бөтә донъя мәҙәниәте тарихына яҙылған һәм, һис шикһеҙ, милли үҙенсәлекле ҡиммәттәр менән таныштырыу. Илебеҙ халыҡтарының һүҙ сәнғәте әҫәрҙәре менән танышыу уҡыусыларҙың аңында художестволы мәҙәниәттең байлығы һәм күп төрлөлөгө, күп милләтле Рәсәйҙең рухи һәм әхлаҡ потенциалы тураһында ҡараштарын киңәйтә.\nҺүҙҙәр, тел билдәләре менән әҙәби әҫәрҙәрҙә һүрәтләнгән тормоштоң художестволы картинаһы тойғолар (эмоция) нигеҙендә генә ҡабул ителмәй, ә интеллектуаль аңлау итеп ҡабул ителә (рационально).\nӘҙәбиәтте юҡҡа ғына философия, психология менән сағыштырмайҙар, уны «художестволы тикшеренеү», «кешене өйрәнеү фәне», «тормош дәреслеге» тип тә атайҙар.\nӘҙәбиәт буйынса белем биреү уҡыусыларҙың эмоцияларына ла, фекерҙәренә лә йоғонто яһау юлы менән тормошҡа ашырыла. Аныҡ фәндәрҙе уҡытҡанда логик төшөнсәләрҙе, ҡағиҙәләрҙе аңлатыу юлы менән белем биреп, уҡыусыларҙың фекере, донъяға ҡарашы формалаштырыла. Ә әҙәбиәт дәрестәрендә белем һәм тәрбиә биреүҙә һүҙ сәнғәте саралары менән уҡыусыларҙың тойғоларына ла, фекерҙәренә лә йоғонто яһап, образлы фекерләүе байытыла, донъяға эстетик ҡараш тәрбиәләнә.\nБөтә яҡлап гармоник үҫешкән яңы кешене формалаштырыуҙа белем һәм тәрбиәнең төрлө компоненттарын диалектик берҙәмлектә, үҙ-ара айырылғыһыҙ бәйләнештә хәл итеү талап ителә.\nӘҙәби әҫәрҙәрҙе өйрәнеү процесында тәрбиә биреү йәш кешенең әхлаҡ йөҙөн формалаштыра, тормошҡа әүҙем мөнәсәбәт тәрбиәләй.\nӘҙәби әҫәрҙәр уҡыусыларҙа ижтимағи күренештәргә, кеше тормошона, уларҙың үҙ-ара мөнәсәбәтенә ҡарата эмоциональ ҡыҙыҡһыныу уята. Шуның өсөн ул кеше күңеленә тәьҫир итеп, әхлаҡ нормаларын формалаштырыуҙа ҙур урын тота.\nТыуған ерҙе, халҡыңды һөйөү, уның менән һоҡланыу һәм ғорурланыу тойғоһо туған телең, тыуған йортоң, урамың, ауылың һәм республикаңа, уның үткәндәре һәм бөгөнгөһөнә ихтирам тойғоһонан башлана. Ул үҙ эсенә халыҡтың үткән данына, хеҙмәт һәм хәрби традицияларына, йыр-моңона, әҙәп- әхлаҡ ҡағиҙәләренә, этик-эстетик ҡараштарына ихтирам, ата-бабаларҙан ҡалған аманатҡа, уларҙың яҡты идеалдарына дуҫлыҡ, берҙәмлек, тоғролоҡ кеүек һыҙаттарҙы ла берләштерә. Тыуған йортоңдо һөйөүҙән тамырланған был тойғо Тыуған илеңә, дөйөм кешелеккә һөйөү булып әүерелә.\nӘҙәбиәт уҡытыу алдында торған белем һәм тәрбиә биреү, донъяға фәнни ҡараш формалаштырыу һәм телмәр үҫтереү бурыстары, шул рәүешле, художестволы әҙәбиәттең үҙенсәлектәрен иҫәпкә алыу нигеҙендә тормошҡа ашырыла.\nҺүҙ сәнғәте булған әҙәбиәттең тәрбиә биреү бурыстарын комплекслы хәл итеү мөмкинлектәре ғәйәт ҙур.\nФекерҙәр һәм тойғолар синтезы булған әҙәбиәт кеше аңының, кеше рухының бөтә сфераларына: уның аҡылына, тойғоларына, хәтеренә, хыялдарына комплекслы йоғонто яһап, уның бөтә яҡлап үҫеше өсөн киң мөмкинлектәр тыуҙыра.\nМәктәптә әҙәбиәт уҡытыуҙың бурыс һәм маҡсаттары уның донъяны танып белеү һәм йәш быуынды тәрбиәләүҙәге үҙенсәлектәренән сығып билдәләнә.\nМәктәптә уҡытыу фәне булараҡ, әҙәбиәт үҙе өс элементтан тора. Ул, беренсенән, әҙәби әҫәрҙең үҙен уҡып үҙләштереү өсөн һайланған\nтекстарҙы, яҙыусылар ижадын, икенсенән, әҙәбиәт тарихы һәм теорияһын, өсөнсөнән, тел ғилеме буйынса мәғлүмәттәрҙе үҙ эсенә ала. Уларҙы ойоштороп белем биреүҙә донъяға фәнни ҡараш формалаштырыу, эстетик тәрбиә биреү, логик һәм образлы фекерләү, телмәр мәҙәниәтен үҫтереү бурыстары хәл ителә. Йәш быуынды халҡыбыҙҙың хәрби һәм хеҙмәт традицияларына тоғролоҡ рухында тәрбиәләүҙә, эстетик зауыҡ, хеҙмәткә дөрөҫ ҡараш, үҙ-ара аралашыу, милләт-ара мөнәсәбәттәр мәҙәниәте булдырыуҙа тел һәм әҙәбиәт дәрестәре төп һәм мөһим урынды тота.\nУҡыусыларҙы рухи байлығыбыҙҙың иң ҙур ҡаҙаныштарының береһе - нәфис әҙәбиәт гәүһәрҙәре менән таныштырыу нигеҙендә уларҙы замандың рухи тормошона яҡынайтыу, әҙәбиәт, сәнғәткә нығыраҡ йәлеп итеү, шуның менән дөйөм мәҙәни кимәлдәрен күтәреү бурыстары хәл ителә. Әҙәбиәтте уҡып өйрәнеү нигеҙендә уҡыусыларға эмоңиональ-эстетик йоғонто яһау, әҙәбиәт тарихы, теорияһы буйынса белем биреү аша эстетик зауыҡ, нәфис әҙәбиәткә мөхәббәт, әхлаҡ тәрбиәһе биреү, логик һәм образлы фекерләү, телмәр мәҙәниәтен үҫтереү маҡсаттары тормошҡа ашырыла.\nБашҡорт балаһының үҙенең туған әҙәбиәтен һәм ауыҙ-тел ижадын өйрәнеүе башҡа халыҡтарҙың әҙәбиәтен уҡыу, өйрәнеү өлгөһөндә тормошҡа ашырыла. Уны өйрәнеү коммуни- катив-эшмәкәрлекле принципҡа нигеҙләнеп ойошторола.\nДәрестә эшмәкәрлеккә булышлыҡ итеүсе ыңғай психологик мөхит, матди шарттар, мөмкинлектәр тыуҙырыу.\nУҡыусыла үҙенә ышаныс булдырыу һәм теләһә ниндәй ҡатмарлы, сетерекле ситуацияларҙа проблеманы хәл итеү ысулдарын таба белеү, эшмәкәрлек сифаттарын башҡа шарттарҙа һәм бүтән сфераларҙа ҡулланыу.\nХалҡыбыҙҙың йәшәү рәүешен, ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын, ырымдарын, юрау-һынамыштарын, традицияларын өйрәнеү.\nУҡыусыла милләте, халҡы, тыуған ере, республикаһы, уның мәҙәниәте менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү.\nХәҙерге заман шарттарында әҙәбиәт фәнен өйрәнеү баланы уҡыу эшмәкәрлегенә өйрәтеүсе уҡытыу технологияһына нигеҙләнә.\nБилдәле булыуынса, эшмәкәрлек - шәхесте үҫтереүҙең төп факторы. Эшмәкәрлек процесында баланың белем һәм тәрбиә алыу мәсьәләләрен Б. Г. Ананьев, Л. И. Божович, С. С. Выготский, П. Я. Гальперин, В. В. Давыдов, Л. В. Занков, Л. Н. Леонтьев, С. П. Рубинштейн, Д. Б. Эльконин һәм башҡа билдәле психологтар төплө өйрәнгән. Улар эшләгән теоретик нигеҙҙәр шәхес үҫтереүҙәге төп факторҙың эшмәкәрлек булыуына инанырға ярҙам итә. Аҡыл эшмәкәрлеген эҙмә-эҙлекле формалаштырыу түбәндәге этаптарҙан тора:\nэшмәкәрлеккә этәргес биреүсе мотив (эске ынтылыш, ҡыҙыҡһыныу тойоу, өйрәнеүсе объектҡа ҡарата маҡсатлы йүнәлеш, теләк һ. б.) тыуҙырыу;\nсистемалы эшмәкәрлектең йөкмәткеһен, йүнәлешен билдәләү; эшмәкәрлекте бойомға ашырыу, матди кәүҙәләнешен күреү һәм ғәмәли эштәр;\nбашҡарылған эштәрҙе, эшмәкәрлек һөҙөмтәләрен барлау, эш сифатын үҙеңә контролләү һәм баһалау.\nАҡыл эшмәкәрлеген теоретик белем биреү, белем алыуҙы фәнни материалға нигеҙләнеп ҡороу тип аңлау ғына дөрөҫ булмаҫ ине. Ул мәҙәни аралашыуға, кеше психологияһын иҫәпкә алып ҡоролған мөнәсәбәткә нигеҙләнгән эшмәкәрлек.\n«Әҙәбиәт» фәнен өйрәнеүҙең төп маҡсаттары булып түбәндәгеләр тора:\nдонъяға гуманистик ҡарашы, милли үҙаңы һәм дөйөм Рәсәй гражданлығы үҙаңы, патриотизм тойғоһона эйә булған, рухи үҫешкән шәхес формалаштырыу;\nшәхестең уңышлы социализацияһы һәм үҙ-үҙен реализациялау өсөн кәрәк булған интеллектуаль һәм ижади һәләтлеген үҫтереү уҡыусыларҙың башҡорт, рус һәм донъя әҙәбиәтенең ҙур ҡаҙаныштарын аңлауы, уларҙы уҡыу һәм анализлау, һүҙ сәнғәтенең образлы фекерләүгә нигеҙләнеүен, художестволы форма һәм йөкмәтке берлеген, сәнғәттең тормош менән бәйле, тарихи булыуын аңлауы;\nхудожестволы текста йәки башҡа теләһә ниндәй телмәрҙә һалынған мәғәнәләрҙе аңлау алгоритмдарына эйә булыу, үҙеңдең тексыңды төҙөү, уҡылған әҫәр тураһында шәхси баһаңды һәм фекереңде еткерә белеү;\nдөйөм уҡыу күнекмәләренә һәм универсаль уҡыу эшмәкәрлегенә эйә булыу (эшмәкәрлектең маҡсатын билдәләү, уны камиллаштырыу, библиографик эҙләнеүҙәрҙе тормошҡа ашырыу, төрлө сығанаҡтарҙан кәрәкле мәғлүмәттәрҙе табыу һәм уны эшкәртеү, Интернет менән файҙаланыу һ. б.).\nУҡыу фәненең дөйөм характеристикаһы\n«Филология» буйынса белем биреүҙең бер өлөшө булараҡ, «Әҙәбиәт» фәне «Башҡорт теле» менән тығыҙ бәйләнгән. Башҡорт әҙәбиәте уҡыусыларҙың телмәрен байыта, уларҙа телмәр мәҙәниәтен һәм коммуникатив күнекмәләр тәрбиәләй. Художестволы әҫәрҙең телен өйрәнеү уҡыусыларҙы һүҙҙең эстетик мәғәнәһен, башҡорт теленең стилистик матурлығын аңларға булышлыҡ итә.\n«Әҙәбиәт» уҡыу фәненең үҙенсәлеге шунан ғибәрәт: ул һүҙ сәнғәтенең һәм фән нигеҙҙәренең (әҙәбиәтте өйрәнеү) берҙәмлеген тәшкил итә.\nДөйөм белем биреүсе урта мәктәптәрҙә әҙәбиәт буйынса белем биреү системаһы бер-береһе менән тығыҙ бәйләнештә булған өс этаптан тора. Башланғыс кластарҙа белем һәм күнекмәләр биреү аңлатмалы уҡыу аша алып барыла. Был кластарҙа программаларға индерелгән әҙәби әҫәрҙәр, фәнни темаларға яҙылған мәҡәләләрҙе өйрәнеү уҡыусыларҙың аңлы уҡыу, яҙыу, һөйләү күнекмәләрен үҫтереү, тормош тураһында белемдәрен киңәйтеү, идея-эстетик, әхлаҡ тәрбиәһе биреү, әҙәбиәткә һөйөү уятыу маҡсаттары менән бәйләп алып барыла. Әҙәбиәт өйрәнеүҙең был баҫҡысында әҙәбиәт теорияһынан бер ни тиклем элементар мәғлүмәттәр биреү к үҙ уңында тотолһа ла, аңлатмалы уҡыу дәрестәрендә уҡыусыларға әҙәбиәт теорияһы һәм тарихы буйынса системалы белем биреү төп маҡсат итеп ҡуйылмай.\nӘҙәбиәт уҡытыуҙың икенсе этабы - 5-8-се кластарҙа әҙәбиәттән белем биреү айырым әҫәрҙәрҙе уҡыу, шулай уҡ әҙәбиәт ғилеме (әҙәбиәт теорияһы менән тарихы) буйынса мәғлүмәттәр системаһын үҙләштереү аша тормошҡа ашырыла.\nУрта мәктәптең юғары - 9-11-се кластарында әҙәбиәт тарихы өйрәнелә.\nЗаман ҡуйған талаптарҙы, әҙәбиәттең үҫеш кимәлен, әҙәбиәт белеме, педагогика һәм психология фәндәре өлкәһендәге ҡаҙаныштарҙы, уҡытыусыларҙың ыңғай тәжрибәһен иҫәпкә алыу нигеҙендә программаларҙы камиллаштырыу буйынса ыңғай эштәр эшләнде. Илебеҙҙә дөйөм белем биреүҙең яңы быуын дәүләт стандарттарын индереү барғанда, үҙгәртеп ҡороу хәрәкәте уҡытыуҙың йөкмәткеһен һәм алымдарын яңыртыу, уны өр-яңы нигеҙҙә ҡороу өсөн киң юл асты.\nЯңы быуын дәүләт стандарттары иң тәүҙә башҡорт әҙәбиәтенән белем биреүҙең күләмен билдәләүҙе талап итә.\nЙөкмәткене яңыртыу әҙәбиәттең бөтә байлығын күҙ алдынан үткәреп, ошо рухи гәүһәрҙәрҙән уҡытыу-тәрбиәләү эшен уңышлы хәл итеүгә иң яраҡлы һәм лайыҡлы әҫәрҙәрҙе һайлауҙан башланырға тейеш. Бының өсөн әҫәрҙәрҙе һайлауға фәнни ҡараш булдырыу, әҫәр һайлауҙың принциптарын, критерийҙарын билдәләү һәм ошо принцип, критерийҙар нигеҙендә эш итеү мөһим. Ә был социологик һәм теоретик анализ үткәреүҙе, әҙәби әҫәрҙәрҙең уҡыусылар тарафынан нисек ҡабул ителеүен, уларҙың эстетик зауыҡтарына ни дәрәжәлә яуап биреүен йәки бирмәүен тикшереүҙе һәм тикшереү һөҙөмтәләренә нигеҙләнеп эшләүҙе талап итә. Йөкмәткене билдәләгәндә, элеккесә, тик хәҙерге әҙәбиәтте генә күҙ уңында тотмай, тарихи тема, элекке осор әҙәбиәтен дә, бөгөнгө заман әҙәбиәтен дә, хаҡһыҙ ғәйепләнеп, бөгөн халыҡҡа ҡайтарылған шәхестәр ижадын да иҫәпкә алып эш итергә кәрәк.\nШулай итеп, 5-8-се кластарҙа әҙәбиәтте өйрәнеү айырым әҫәрҙәрҙе уҡып өйрәнеү принцибына нигеҙләнә. Шуның өсөн дә программала төп иғтибар әҙәби әҫәрҙәрҙе һайлауға, уларҙы өйрәтеүҙең системаһын, принциптарын билдәләүгә йүнәлтелә. Йөкмәткеләре яғынан бай, художестволы формаһы менән камил, уҡытыу-тәрбиә талаптарына яуап бирерлек әҫәрҙәрҙе һайлап алғандан һуң, уларҙы урынлаштырыу - яңы система төҙөү, әҫәрҙәргә аннотация биргәндә әҙәби мираҫты яңыса баһалау, сәғәттәр һанын һәм башҡа нормативтарҙы билдәләү мөһим урын тота.\n5-8-се кластарҙа әҙәбиәт курсы нигеҙҙә концентр, тарихи- хронологик һәм проблемалы-тематик принциптар, ә инде 9-сы кластан тарих-әҙәбиәт нигеҙендә (боронғо башҡорт әҙәбиәте - быуат әҙәбиәте - быуаттың беренсе яртыһы) өйрәнеү тәҡдим ителә.\nБыл программа яҙыусыларҙың ижады тураһында белешмә биреүҙе күҙ уңында тотмай. Әгәр программала махсус күрһәтелмәһә, уҡытыусы теге йәки был яҙыусы ижады тураһында ҡыҫҡаса әйтеп китеү менән генә сикләнә. Ә инде айырым тәҡдим ителһә, ентеклерәк мәғлүмәт бирә. Әгәр ҙә уҡытыусы тейешле тип тапһа, айырым яҙыусылар тураһында өҫтәлмә материалдарҙан файҙалана, махсус дәрестәр, өҫтәлмә саралар уҙғара ала.\nБөгөнгө әҙәбиәтте киңерәк өйрәнеү ниәте менән, ҡайһы бер әҫәрҙәр һәм яҙыусылар ижады вариант тәртибендә тәҡдим ителде. Авторҙың бер нисә әҫәренең ҡайһыһына туҡталыу уҡытыусы һәм уҡыусылар ҡарамағына ҡалдырылды, йәғни дәрестә улар күңеленә хуш килгән әҫәрҙәр өйрәнелә, ҡалғандарын белеү мәжбүри түгел. Шул уҡ ваҡытта уларҙы уҡыу һәм өйрәнеү сикләнмәй. Һайлап алыу эшенә балаларҙы ҡатнаштырыу, фекерҙәрен иҫәпкә алыу, уларҙың әүҙемлеген уятыу мөһим. Имтиханда уҡыусыға үҙе белгән, үҙе өйрәнгән ижад йәки әҫәр тураһында һөйләү хоҡуғын бирергә кәрәк.\nПрограммала әҫәрҙәрҙең жанрын, төп идеяһын аңларлыҡ, матур әҙәбиәттең үҙенсәлектәрен төшөнөрлөк кимәлдә әҙәбиәт теорияһы һәм тарихы буйынса төшөнсәләр тәҡдим ителде. Юғары кластарҙа улар тәрәнерәк өйрәнелә.\nДөйөм белем биреү буйынса Федераль дәүләт стандарттарының бер йүнәлешендә коммуникатив сараларҙы үҫтереү бурысы ҡуйыла. Ошоға ярашлы, мәктәптәр алдына ҡуйылған яңы талаптар программаларҙа яҙыу һәм һөйләү телмәрен үҫтереүгә иғтибарҙы көсәйтә. Шуға күрә унда телмәр үҫтереү буйынса махсус бүлек, һәр класта үткәрелә торған эштәр һәм биремдәр күрһәтелгән.\nҺөйләү һәм яҙма телмәр үҫтереү буйынса һорауҙарға ҡыҫҡаса йәки тулы яуап бирә белеү, үҙ фекереңде логик яҡтан эҙмә-эҙлекле, дөрөҫ, асыҡ итеп һөйләү һәм яҙыу, һүҙлек менән эшләү, әҫәрҙең йөкмәткеһе буйынса һәм яҙма эштәргә план төҙөү, әҙәби изложение, инша яҙыу һәм башҡа төрлө ижади эштәр башҡарыу күҙ уңында тотола.\nһөйләү телен һәм тасуири уҡыу мәҙәниәтен үҫтереү маҡсатында бирелгән эш төрҙәрен уҡытыусы әҙәби текстарҙың идея- тематик, жанр, композиция һәм тел үҙенсәлектәренә нигеҙләнеп, әҫәрҙе өйрәнеү өсөн бүленгән дәрес сәғәттәре эсендә үткәрә.\nПрограммала телмәр үҫтереү буйынса төп эштәр менән бергә ярҙамсы эштәр ҙә күрһәтелгән. Әҙәбиәт дәрестәрендә уҡыусыларҙың һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереүгә бәйләп, әҙәби текстарҙы тасуири һөйләү күнегеүҙәре үткәрелә; уның өсөн махсус ваҡыт бүленә. Телмәр үҫтереү өсөн бирелгән был сәғәттәрҙә әҙәби текстағы һүҙҙәрҙе асыҡ итеп, логик баҫымдарҙы, паузаларҙы һәм тейешле темпты һаҡлап уҡырға өйрәнеү маҡсаты ҡуйыла, төрлө жанрҙарҙағы әҫәрҙәрҙең үҙенсәлектәре менән таныштырыла. Тасуири уҡыу, уҡығанды һөйләп бирә белеү, сағыштырыу, мәҡәл, әйтемдәрҙе һ. б. образлы һүҙҙәрҙе һәм һөйләмдәрҙе телмәрҙә урынлы ҡулланыу, яҙғанда һәм һөйләгәндә цитаталар файҙаланыу, тәбиғәтте күҙәтеү һәм күҙәткәнде яҙып, һөйләп бирә белеү кеүек эштәр уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереүҙә айырыуса ҙур әһәмиәткә эйә. Уҡыусыларҙа был күнекмәләрҙе булдырыу - һәр уҡытыусының бурысы. Юғарыраҡ кластарға күскән һайын был эштәр ҡатмарлана бара.\nПрограммала яңы быуын стандарттары нигеҙендә әҙәбиәт теорияһы буйынса поэтик телдең саралары булған сағыштырыуҙар, эпитеттар, йәнләндереүҙәр тураһында төшөнсәләр биреү күҙ уңында тотолдо. Уҡыусылар был төшөнсәләрҙе ғәмәли үҙләштерһен өсөн, бөтә йыл буйы әҙәби текстарға бәйләп күҙәтеүҙәр һәм күнегеүҙәр алып барыла.\nБыл бигерәк тә шиғри телмәргә ныҡ ҡағыла. Уҡыусылар шиғри телмәрҙең үҙенсәлектәрен, шиғыр үлсәүҙәрен, теге йәки был шиғри әҫәрҙең рифма үҙенсәлектәрен ныҡлы үҙләштерһен өсөн, эҙмә-эҙлекле күнегеүҙәр алып барыу кәрәк.\nПрограммала түбәндәге бүлектәр тәҡдим ителә:\nXIX быуат әҙәбиәте.\nXX быуат башында әҙәбиәт.\nБашҡорт совет әҙәбиәтенең формалашыуы.\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында башҡорт әҙәбиәте.\nһуғыштан һуңғы осор әҙәбиәте.\nТуғандаш халыҡтар әҙәбиәте.\nӘҙәбиәт теорияһы һәм тарихи мәғлүмәттәр.\nӘҙәби белем кимәлен диагностикалау, ағымдағы һәм йомғаҡлау контроле.\nКластан тыш уҡыуҙы ойоштороу.\nУҡыусыларҙың тасуири ятҡа һөйләүен ойоштороу.\nХудожестволы әҫәрҙең исемлеге һәм\nҡыҫҡаса уларҙың төп проблематикаһы һәм художество үҙенсәлеген күрһәтеүсе ҡыҫҡаса аннотация бирелә. Әҫәрҙәрҙе өйрәнеү алдынан яҙыусының ҡыҫҡаса тормошона һәм ижадына күҙәтеү яһала.\nӘҙәбиәт тарихы һәм әҙәбиәт теорияһы буйынса мәғлүмәттәр программаның һәр бүлегендә бирелә. Бында уҡыусыларҙың әҙәбиәт теорияһы буйынса белемдәрен ғәмәли үҙләштереү һәм системаға һалыу өсөн махсус сәғәттәр биреү ҡарала. Был мәсьәләләр шулай уҡ әҙәби процесс, айырым әҙәби осорҙарҙың, йүнәлештәрҙең һәм ағымдарҙың характеристикаһы менән бәйле ҡарала.\nӘҙәби белем кимәлен диагностикалау, ағымдағы һәм йомғаҡлау контролен тормошҡа ашырыу маҡсатында дәрестәрҙең йөкмәткеһе бирелә.\n«Әҙәбиәт» фәнен өйрәнеүҙең һөҙөмтәләре.\nТөп урта мәктәпте тамамлап сығыусы уҡыусыларҙың «Әҙәбиәт» фәнен өйрәнеү һөҙөмтәһендә алған шәхси һөҙөмтәләре түбәндәгеләр: шәхестең рухи-әхлаҡ сифаттарын камиллаштырыу, күп милләтле Ватанға һөйөү тойғолары, башҡорт һәм башҡа халыҡтарҙың әҙәбиәтенә ихтирам тәрбиәләү;\nтанып белеү һәм коммуникатив мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн төрлө мәғлүмәт сығанаҡтарын файҙаланыу (һүҙлектәр, энциклопедиялар, Интернет-ресурс һ. б.).\nТөп урта мәктәптә «Әҙәбиәт» фәнен өйрәнеүҙең метапредмет һөҙөмтәләре булып түбәндәгеләр тора:\nәҙәби әҫәрҙәрҙе анализлағанда элементар әҙәби терминдар менән эш итә белеү;\nбашҡорт әҙәбиәте һәм мәҙәниәтенең рухи-әхлаҡи ҡиммәттәре менән таныштырыу, уларҙы башҡа халыҡтарҙың рухи- әхлаҡи ҡиммәттәре менән сағыштырыу;\nтөрлө жанрҙарҙа яҙылған әҙәби әҫәрҙәрҙе аңлы итеп уҡыу һәм уларҙың йөкмәткеһен адекват ҡабул итеү;\nөйрәнелгән әҫәрҙәрҙең тематикаһы, проблематикаһы менән бәйле изложение, инша яҙыу, класта һәм өйҙә ижади эштәр, әҙәби һәм дөйөм мәҙәниәт темаларына рефераттар яҙыу;\nӘҙәбиәт курсының базис уҡыу (белем биреү) планындағы урыны\nБашҡортостан Республикаһының башҡорт телендә уҡытылған дөйөм белем биреүсе мәктәптәр өсөн йыллыҡ өлгө уҡыу планы әҙәбиәтте 350 сәғәт күләмендә уҡытыуҙы күҙ уңында тота: 5-се класта - 103 сәғәт, 6-сы класта - 68 сәғәт, 7-се класта - 68 сәғәт, 8-се класта - 68 сәғәт, 9-сы класта - 66 сәғ\nБашҡорт халыҡ ижады Халыҡ ижадының бәләкәй жанрҙары.\nХалыҡтың зирәклеген, тапҡыр аҡылын сағылдырыусы ҡыҫҡа теҙмә әҫәр булыу яғынан мәҡәл. Мәҡәлдәрҙең тематик төрлөлөгө. Мәҡәлдәрҙең афористик һәм фәһемле характерҙа булыуы. Уларҙа образлылыҡ, ритмлылыҡ. Эйтемдәрҙең образлы сағылышы. Халыҡ ижадының бер төрө булыуы яғынан йомаҡтар. Уларҙа халыҡтың тапҡырлығы, ижади фантазияһының сағылыуы. Йомаҡтарҙың метафора, һүҙ уйынының төрө булыуы.\nӘкиәттәр (батырҙар тураһында, тылсымлы, тормош-көнкүреш, хайуандар тураһында)\nӘкиәттәрҙә халыҡ аҡылының һәм әхлаҡ ҡараштарының сағылышы. Әкиәттәрҙең төрө (батырҙар тураһында, тылсымлы, тормош-көнкүреш, хайуандар тураһында). Хыялдың һәм ысынбарлыҡтың ҡаршылығы, әкиәттәрҙә изгелек һәм яманлыҡ. Ыңғай герой һәм уның дошмандары. Хайуандар- персонаждар, әкиәттәрҙә мөғжизәле предметтар.\n«Алпамыша батыр», «Ҡамыр батыр» әкиәттәре. Әкиәттең йөкмәткеһе. Ҡамыр батыр образында халыҡҡа хас физик көс, ҡыйыулыҡ, батырлыҡ, ғәҙеллеккә, иреккә ынтылыу кеүек сифаттарҙы дөйөмләштереү. Традицион алымдар менән башланыуы. Әкиәт теленең образлылығы.\n«Әминбәк», «Ҡәмән менән Сәмән, картуф сәскән Сәлмән» әкиәттәре. Халыҡтың хеҙмәтте юғары баһалауы һәм хеҙмәткә өндәү идеяһы. Әкиәттәге төп образдар.\n«Аҡъял батыр», «Урал батыр», «Ҡариҙел» әкиәттәре. Урал батыр менән Аҡъял батыр образдарында халыҡ бәхете өсөн көрәш һәм халыҡҡа хеҙмәт итеү идеяһының сағылышы. Әкиәттәрҙең художество үҙенсәлектәре (эпитет, гипербола, ҡабатлауҙар), теленең байлығы, образлылығы.\n«Айыу менән бал ҡорттары» әкиәте. Хайуандар тураһында әкиәттәрҙең үҙенсәлеге, ундағы хайуандар образы, был образдарҙа уларҙың төп характерҙарының сағылышы.\n«Ерәнсә сәсән» әкиәте. Әкиәттең йөкмәткеһе, Ерәнсә сәсән образы.\nХалыҡ ижадының бер төрө булыу яғынан бәйет. Уларҙың тарихи ерлеге, тематикаһы. Бәйеттәрҙең үҙенсәлектәре: сюжетлы булыуы, йырҙар менән оҡшашлығы, традицион алымдар менән башланыуы һәм тамамланыуы.\nГерман һуғышы бәйеттәре. Беренсе Бөтә донъя һуғышын сағылдырыу, һалдаттар араһында ризаһыҙлыҡ, революцион фекерҙең тарала барыуы.\n«Дон далаларында», «Мәскәүҙән киттек, Берлинға еттек» бәйеттәре. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һалдаттарҙың аяныслы яҙмышы. Бәйеттәрҙә яңы йөкмәтке һәм яңы идеяларҙың сағылышы.\nКөләмәстәрҙә халыҡҡа хас үткер аҡыл, тапҡырлыҡтың сағылышы. Уларҙың тематик төрлөлөгө.\n«Егеттәр» таҡмағы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт егеттәренең батырлыҡтары, рух күтәренкелеге.\nФольклор әҫәренең бер төрө булыу яғынан йыр. Көйҙәрҙең характерына ҡарап, башҡорт халыҡ йырҙарының икегә бүленеүе. Оҙон йырҙар һәм ҡыҫҡа йырҙар. Темаһы һәм йөкмәткеһе яғынан йырҙарҙың бер нисә төркөмгә бүленеүе.\nТарихи ваҡиғалар, хәрби поход, һуғыш тураһындағы йырҙар һәм риүәйәттәр: «Урал», «Эскадрон», «Йәйләүлек», «Азамат», «Салауат телмәре», «Салауат», «Икенсе әрме», «Любизар», «Әхмәт Байыҡ», «Ҡаһым түрә».\nРиүәйәттәр һәм легендалар.\nҠатын-ҡыҙ яҙмышы, тәбиғәт тураһындағы йырҙар һәм риүәйәттәр: «Зөлхизә», «Ғилмияза», «Таштуғай». Башҡорт ҡатын-ҡыҙының хоҡуҡһыҙ хәлен, фажиғәле яҙмышын, иҫке ырыу йолаларын күрһәтеү. Легендала кәүҙәләнгән образдар. Легенданың художество көсө, поэтик үҙенсәлектәре, теле.\nСеңләүҙәрҙең туй йолаһы менән бәйләнгән булыуы, уларҙа элекке башҡорт ҡатын-ҡыҙының ауыр яҙмышы, хоҡуҡһыҙ хәле һәм ризаһыҙлығы сағылышы. Ижтимағи шарттар үҙгәреү менән бергә сеңләү жанрының бөтөүе. Үткән тормош ҡомартҡыһы булыу яғынан сеңләүҙәрҙең әһәмиәте.\nБашҡорт халыҡ поэзияһының эпик жанры - ҡобайыр. Унда халыҡтың фантазияһы, тапҡыр аҡылы һәм тормош тураһында фәлсәфәһе сағылышы. Уның сәсәндәр тарафынан ижад ителеүе. Ҡобайырҙарҙа, нигеҙҙә, ХҮ1-ХУШ быуаттарҙағы ваҡиғаларҙың сағылышы. Халыҡты хандарға, бейҙәргә ҡаршы көрәшкә өндәү идеяһы. «Ай Уралым, Уралым», «Салауат батыр» ҡобайырҙарында тыуған ере һәм уның азатлығы өсөн көрәшкән батырҙарҙы данлау. «Бейек тауҙың үлгәне», «Ил тигәндең кеме юҡ», «Бер тигәс тә ни яман» ҡобайырҙарында халыҡтың йәш быуынды тәрбиәләү тураһындағы ҡараштарының сағылышы.\n«Уралтау — ете ырыуҙың атаһы» ҡобайыры. Бында халыҡтың тыуған төйәккә булған һөйөүе, уның менән ғорурланыуы, традицион алымдарҙың ҡулланылышы.\nҠобайырҙың поэтик үҙенсәлектәре. «Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтеше »ндә башҡорт феодаль йәмғиәтендәге синыфтар бүленеше һәм синфи көрәштең сағылышы.\nБашҡорт халыҡ эпостары.\n«Урал батыр» эпосы. Уның боронғолоғо, мифологик нигеҙе. Төп идеяһы — халыҡ бәхете хаҡында тәбиғәттең стихиялы көстәренә ҡаршы көрәште данлау. Кешенең бөйөклөгө, тәбиғәт менән халыҡтың үлемһеҙлеге темаһының сағылышы. Халыҡ фәлсәфәһе. Боронғо йолаларҙа халыҡ педагогикаһының үҙенсәлекле һүрәтләнеше. Самрау батша иле һәм халыҡтың ижтимағи идеалы. Әҫәрҙә фантастика һәм реаллек. Урал батыр образында халыҡтың идеалы сағылышы. Урал һәм Шүлгән образдары. «Урал батыр» эпосының боронғо донъя мәҙәниәтендә тотҡан урыны.\n«Иҙеүкәй менән Мораҙым» эпосы. Тарих һәм халыҡ эпосы. Әҫәрҙә нуғай осоро тарихының сағылыш дәрәжәһе. Азатлыҡты яҡлап хандарға ҡаршы көрәш темаһы. Иҙеүкәй образы. Уның йөҙөндә халыҡ батырын, ил башлығын күрергә теләүе. Иҙеүкәй менән Мораҙым - ата менән ул мөнәсәбәте, батырлыҡ традициялары. Һабрау - башҡорт халыҡ йырауы. Уның аҡһаҡаллығы. Ватансылыҡ тойғоһо. Туҡтамыш хан. Хандар, әмирҙәр араһында тәхет өсөн тартыш, янъял. Эпос сюжетында Аҡһаҡ Тимер яуының бирелеше.\nЭпостың поэтик үҙенсәлектәре. Ҡырҡыу хәл-ваҡиғалар һәм мажаралыҡ. Әҫәрҙең композицияһы. Теле һәм стиле. Идея йүнәлеше. Туған тәбиғәткә булған һөйөү, азатлыҡ өсөн көрәш, батырлыҡ, кешелеклек. Поэтик үҙенсәлеге.\nБоронғонан алып XVIII быуат аҙағына тиклемге башҡорт әҙәбиәте.\n«Йософтоң матурлығы» («Йософ ҡиссаһы»нан өҙөк), Табын ҡәбиләһенең Ҡара Табын ырыуы шәжәрәһе.\n«Урал», «Башҡорт бабаларының тарихы». Үҙе йәшәгән ер- һыуҙы, Тыуған илен һаҡлаған ир-егеттәрҙе данлау.\nТажетдин Ялсығол әл Башҡорди.\n«Рисаләи Ғәзизә» китабы. «Тарихнамә Болғар». Китаптың дидактик характерҙа булыуы. Жанр формалары. Тәуарих жанры традициялары, тарихи-әҙәби үҙенсәлектәре. Әй ырыуы шәжәрәһенең сағылышы тураһында.\n«Егет булһаң...», «Ҡармасан менән Сәрмәсән» («Һуңғы Һартай» әҫәренән өҙөк), «Ғәүариф әз-заман», «Мөһиммәт әз- заман». Уларҙың тематикаһы, мәғрифәтсел рухы, жанрҙары, поэтик үҙенсәлектәре. Дидактик идеялар.\n«Яу», «Уҡ», «Һандуғас», «Зөләйха», «Тыуған илем», «Уралым»,\n«Егеткә», «Ҡайтып киләм», «Яуҙа яраланғас», «Йырҙарҙан», «Салауат телмәре» шиғырҙары. Әҫәрҙәренең тематикаһы һәм идея йүнәлеше. Туған тәбиғәткә булған һөйөү, азатлыҡ өсөн көрәш, батырлыҡ, кешелеклек. Поэтик үҙенсәлеге.\n«Тыуған илем», «Уралым», «Егеткә». Салауат Юлаевтың биографияһы. Салауаттың 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында башҡорт халҡының батыр юлбашсыһы, Пугачевтың яҡын ярҙамсыһы булыуы. Башҡорт халҡы менән рус халҡы араһындағы дуҫлыҡты нығытыуҙа Салауаттың тотҡан урыны.\nСалауат - шағир-импровизатор. «Тыуған илем», «Уралым» шиғырҙарында Тыуған ил матурлығын данлау, Тыуған илгә мөхәббәт хисенең сағылышы.\nСалауат ижадында яҙма поэзия һәм фольклор традицияларының берләшеүе.\n«Салауат телмәре» йәки «Бүгәсәүгә ҡушылып, ир-батырға ҡуш булып...» ҡобайыры. Уның идея йөкмәткеһе. Салауаттың йырҙары.\nБашҡорт фольклорында, художестволы әҙәбиәтендә һәм сәнғәтендә Салауат образы. Рус әҙәбиәтендә Салауат образын күрһәткән әҫәрҙәр.\nӘҙәбиәт теорияһы. Тарихи шәхес һәм әҙәби герой. Прототип. Тарихи ваҡиға һәм художестволы әҫәр (Степан Злобиндың «Салауат Юлаев» романы миҫалында).\n«Башҡорттарым, уҡыу кәрәк!», «Дуҫлыҡ», «Нәфсе», «Аттың ниһен маҡтайһың?», «Өлгөр һүҙ», «Шиһабетдин Мәржәни мәрҫиәһе», «Урыным — зиндан...», «Инсафлыҡ», «Мәжлесенә ҡарай ғына», «Нәсихәттәр». Халыҡты мәғрифәткә өндәү, иҫкелеккә, дини фанатизмға ҡаршы көрәш. Поэзияһының төп идеяһы, йөкмәткеһе. Халыҡ педагогикаһының сағылышы, социаль мотивтар. Шағирҙың сатираһы. Шиғырҙарының идея-эстетик көсө.\n«Йомран иле», «Ҡайыш илә Йүкә», «Үткән заманда башҡорт ҡыҙҙарының оҙатылыуы». Шиғырҙарының тематикаһы.\nПоэтик эшләнеше. Башҡорт йәмғиәте тормошон сағылдырыу күҙлегенән «Йомран иле» шиғыры. Этнографик традицияларҙың сағылышы. «Ҡайыш илә Йүкә» мәҫәленең идея-худо- жество ҡиммәте. Ҡайыш һәм Йүкә образдарының аллегорик мәғәнәһе. Лирик шиғырҙары.\n«Сәлимә», «Әсмә». Уҡымышлы ҡыҙ Сәлимә образы. Мәғрифәтселек идеяларының сағылышы. Повестың сюжеты. Башҡа образдар системаһы. Теле һәм стиле. Иҫкелек менән яңылыҡ көрәше.\nXX быуат башында әҙәбиәт\n«Башҡорт ағаларыма хитап», «Дим буйында яҙғы таң», «Башҡорт хәлдәре», «Дим буйы» шиғырҙар йыйынтыҡтары. Унда шағирҙың 1905-1907 йылдарҙағы революцияны шатланып ҡаршылауы, ҙур өмөттәренең сағылышы. Башҡорттарҙың хәле, ер мәсьәләләре, мәғрифәт эше тураһында уйланыуҙары.\n«Башҡорт ағаларыма хитап» шиғыры. Туған халҡының вайымһыҙлығы, наҙанлығы хаҡында борсолоуы. Шағирҙың мәғрифәтселек ҡараштары. Был осорҙа башҡорт әҙәбиәтендәге хитап жанры традицияларының дауам итеүе. «Дим буйы» шиғыры. Туған тәбиғәттән, башҡорттарҙы ерҙәренән яҙҙырыуға ҡаршы мотивтар.\nШағир поэзияһында башҡорт халҡының боронғо тормошон һәм хәҙерге хәлен тасуирлау үҙенсәлектәре. Поэзияһындағы төрлө жанрҙар. Мәҫәлдәр. Рус поэзияһы өлгөләренән өйрәнеүе.\n«Башҡорт моңо» шиғыры. Туған халҡының ауыр яҙмышы хаҡында уйланыуҙары. Башҡорттарҙың тарихы һәм XX быуат башындағы тормошо тураһындағы хикәйәләре: «Башҡорт йәйләүендә», «Ил өсөн», «Ҡасҡын», «Үләт» һ. б. Фольклорҙан килгән мотивтар. Романтик элементтар.\n«Тимербай ҡурайсы» хикәйәһе. Тимербайҙың аяныслы яҙмышы. Уның аша башҡорт халҡы яҙмышына ишара яһау. Пессимистик уй-тойғоларҙың сәбәбе. Халыҡ һәләкәттән ҡотолор өсөн хәрәкәтләнергә, үҙ азатлығы өсөн көрәшергә тейеш тигән идеяның бүтән хикәйәләрендә ҡуйылышы («Ил өсөн» һ. б.).\n«Салауат батыр» пьесаһының ошо азатлыҡ идеяһын ҡуйыуы һәм башҡорт хәрәкәттәрен һүрәтләү йүнәлешендә әһәмиәте. Милли батырыбыҙ образын сәхнәгә сығарған тәүге пьеса булараҡ әһәмиәте. Уның артабанғы традициялары.\nФәтхелҡадир Сөләймәнов - Абдулҡадир Инандың әҙәби- ғилми мираҫының халыҡ-ара әһәмиәте.\n«Себер тимер юлы йәки милләттең хәле», «1906 йылдан 1907 йылға васыят», «1907 йылдың яуабы», «Бөтһөн һуғыш!», «Икмәк», «Ант», «Аждаһа», «Бир ҡулыңды» шиғырҙарында һәм «Шағирҙың алтын приискыһында» повесында мәғрифәтселек идеяларының сағылышы.\n«Фәҡирлектә үткән тереклек». Ҡала һәм ауыл ярлыларының фәҡир тормошон реалистик сағылдырыу.\n«һарыҡты кем ашаған?», «Ат менән эт» мәҫәлдәренең мәғәнәһен аңлау, уларҙың әһәмиәте. Әҫәрҙәрҙең жанр үҙенсәлектәре. Әҫәр теленең образлылығы. Тасуири уҡыу күнекмәләре биреү.\nПроза әҫәрҙәре: «Ҡара йөҙҙәр», «Тормош баҫҡыстары» повестарында үткән тормошто киҫкен идеологик көрәш күҙлегенән һүрәтләү.\n«Шағирҙың алтын приискыһында» повесы, уның автобиографик характерҙағы әҫәр булыуы. Повеста иҫке йәмғиәт шарттарында йәшәгән эшселәрҙең, шәкерттәрҙең ауыр тормошон сағылдырыу. Әҫәрҙең образдар системаһы. Зиннәт, Мәжит, Фәйзулла, Шакир, Лотфулла кеүек шәкерттәрҙең белемгә ынтылышы, ауырлыҡтар алдында баш эймәүе. Сәлим, башҡорт эшсеһе, ҡаҙаҡ егеттәре образдары. Ауыр тормош һөҙөмтәһендә һаулыҡтары ҡаҡшаған, физик яҡтан зәғифләнгән эшселәрҙең рухи ныҡлығын, киң һәм саф күңелле кешеләр булыуын асыу. Прииск хужалары Закир һәм Шакир Рәмиев- тәр, управляющийҙар, штейгерҙарҙың тупаҫлығы, эрелеге, кешеләр ғүмере менән иҫәпләшмәй байлыҡ артынан ҡыуыу- ҙары. Әҫәрҙә синфи көрәш юлы менән генә эшселәрҙең үҙ хоҡуҡтарын яулап алыуы мөмкин тигән идея үткәрелеүе. Повестың композицион үҙенсәлектәре, сюжеты, контраст алымының уңышлы ҡулланылыуы. Тель-стиль сараларының байлығы.\n«Халҡым өсөн», «Кем өсөн?», «Бер минут», «Көрәшеп үткәр ҡыҫҡа ғүмереңде», «Көтәм», «Йәшәһен эшселәр!», «Ҡурайҡайға», «Башҡортостан», «Салауат батыр», «Көтмәҫтән», «Яҙғы йыр», «Башҡорт халҡына көйлө хитап», «Беҙ».\nШағирҙың программаһы әһәмиәтендәге «Халҡым өсөн», «Кем өсөн?» шиғырҙары, «Ярлы, меҫкен, ҡыҙғаныс» халыҡҡа теләктәшлек күрһәтеү яғынан «Бай һәм ярлы» шиғыры.\nБабич - романтик. «Бер минут», «Әйҙә, милләт!», «Көрәшеп үткәр ҡыҫҡа ғүмереңде» шиғырҙарының төп идея мотивтары - халыҡты аң-белемле итеү теләге, уны тиҙҙән яҡты тормошло итеп күреү идеяһы менән яныу. Шағир поэзияһында романтизм.\nһуғыш осоронда шағирҙың күңел төшөнкөлөгө күренештәре («Аптыраған минуттарҙа», «Әйҙә, күңелем»).\nБабич - сатирик. Уның революцияға тиклем яҙылған сатирик әҫәрҙәренән «Ҡандала» балладаһы, «Ғазазил» поэмаһы һәм «Китабеннас» эпиграммалары. Уларҙың идея йөкмәткеһе һәм художество формаһы.\nФевраль революцияһынан һуңғы поэзияһы. Иҙелгән башҡорт халҡына тиҙҙән аҡ көндәр тыуыуына ышаныу («Көтәм»), революцион эшселәргә дан йырлау («Йәшәһен эшселәр!»), Шәйехзада Бабичтың «Башҡортостан», «Салауат батыр», «Көтмәҫтән», «Яҙғы йыр», «Башҡорт халҡына көйлө хитап», «Беҙ» әҫәрҙәре.\nБабич - шиғыр оҫтаһы. Поэзияһының төп үҙенсәлектәре: халыҡсанлыҡ, тәрән мәғәнәлек, юғары художестволылыҡ, поэтик теленең, шиғыр төҙөлөшөнөң ябайлығы һәм еңеллеге.\nШәйехзада Бабичтың башҡорт әҙәбиәте тарихында тотҡан урыны.\nБашҡорт совет әҙәбиәтенең формалашыуы\n«Көҙ» шиғыры. «Тимеркәй фәлсәфәһе» хикәйәһе. «Тимеркәй фәлсәфәһе» хикәйәһенең йөкмәткеһе. Әҫәрҙә ябай кешенең фажиғәле яҙмышын, эске донъяһын, уй-кисерештәрен сағылдырыу. Тимеркәй образы. Уның донъя тураһындағы уй- тойғоларын, һуғышҡа ҡаршы протесының үҫә барыуын кәүҙәләндереү. Сәми образы. Ауыл байы Ҡотлояр образында кешелекһеҙлек һыҙаттарын күрһәтеү.\nУтыҙынсы йылдар әҙәбиәте\n«Айбикә» хикәйәһендә ауылдарҙы социалистик нигеҙҙә үҙгәртеп ҡороу өсөн алып барылған көрәштә әүҙем ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙ образын һүрәтләү. Хикәйә теленең байлығы. Образдарға характеристика.\nӘҙәбиәт теорияһы. Әҙәби әҫәрҙәрҙә образ, персонаждарҙың характерын асыу саралары тураһында төшөнсә (герой тураһында автор характеристикаһы һәм геройҙарҙың эше, телмәре менән үҙ-үҙен характерлауы).\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында башҡорт әҙәбиәте\n«Хәйерле юл һеҙгә!», «Ҡыҙымдың һорауҙарына яуаптар», «Йәйге ямғыр» шиғырҙары.\n«Йәмле Ағиҙел буйҙары» поэмаһы. Ағиҙел образында башҡорт халҡының данлы тарихи үткәндәрен, ауыр яҙмышын, үҙ азатлығы өсөн быуаттар буйы көрәшеүен һәм бәхетле тормошҡа сығыуына ышанысын тасуирлау. Поэманың художест- нолы үҙенсәлектәре. Халыҡ ижады традициялары.\n«Туған тел», «Рус теле» шиғырҙары. «Ер» поэмаһында\nхалыҡтың үҙ азатлығы өсөн быуаттар буйы алып барған көрәшен һәм азатлыҡ яулауын һүрәтләү. Халыҡ һәм тыуған ер образдарының кәүҙәләнеше. Лирик герой образы. Поэманың художество үҙенсәлектәре.\n«Ҡаһым түрә» драмаһында башҡорт халҡының 1812 йыл- 1Ы Ватан һуғышында ҡатнашыуын кәүҙәләндереү. Драманың идея йөкмәткеһе. Рус халҡы менән башҡорт халҡы араһындағы дуҫлыҡты сағылдырыу. Халыҡ образы. Реакцион офицерҙар образдары. Әҫәрҙәге төп конфликт. Драманың композиция үҙенсәлектәре.\n«Шоңҡар» поэмаһының темаһы, идея йөкмәткеһе. Әҫәрҙә кешенең яңынан тыуыу темаһы. Төп образдар (Әхмәт, Гөлнур, шағир, архитектор, капитан, Миңьян образдары). Композиция үҙенсәлектәре, теленең образлылығы, байлығы.\n«Дуҫ булайыҡ» (повестан өҙөк). Әҫәрҙә балалар тормошон, уларҙың дуҫлыҡҡа, хеҙмәткә мөнәсәбәттәрен сағылдырыу. Юлдаш, Ҡыҙырас образдары.\nҺөнәрсе менән Өйрәнсек» әҫәренең идея-тематик йөкмәткеһе. Һәнәрсе менән Өйрәнсек образдарының художестволы эшләнеше.\n«Игенсе», «Башҡорт теле» шиғырҙары.\n«Хат», «Онотмаһын мине Тыуған ил» шиғырҙарында Ватан һуғышы яугирҙарына хас батырлыҡ, Тыуған илгә бирелгәнлек сифаттарын кәүҙәләндереү.\n«Беренсе дәрес», «Тыуған ҡалама йыр», «Тыуған ауылым», «Аҡ йылғалар», «Яҡты яҙ», «Ҡар», «Башҡортостан», «Аҡ шишмә» шиғырҙарында тыуған илебеҙ Башҡортостандың бөйөклөгөн һәм тыуған ҡаланың матурлығын данлау. Тыуған ил, тыуған ҡала һәм тыуған ауыл образдарына характеристика биреү.\n«Турғай», «Урманда» хикәйәләре. «Урманда» хикәйәһендә көҙгө тәбиғәтте тасуирлау. Йөкмәткеһенең аллегорик характерҙа булыуы. Төп образдар. Уҡыусыларҙың һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү маҡсатында образлы һүҙ һәм һөйләмдәрҙе үҙләштереү. Тәбиғәтте тасуирларға өйрәтеү.\n«Ҡунаҡ һәм намыҫ» хикәйәһендә халыҡ характерына хас күңел күркәмлеген, кешеләр араһындағы матур ғәҙәттәрҙе тасуирлау.\n«Турыҡай» хикәйәһендә күтәрелгән тема. Турыҡайҙың бүреләр менән алышы, еңеп сығыуы.\n«Хәмит күпере», «Йылмайыу» хикәйәләренең йөкмәткеһе, идея мәғәнәһе, образдары.\nМостай Кәрим. «Ләйсән», «Йәшәйһе бар», «Уҡытыусыма», «Алыҫ юлға эйәрләйҙәр», «Айһылыуҙың күҙ йәштәре», «Ҡоролтайға ҡотлау».\n«Алыҫ юлға эйәрләйҙәр», «Йәшәйһе бар» шиғырҙарында\nҙур хеҙмәт башҡарған, оло хеҙмәткә лайыҡ кешеләрҙе һүрәтләү, кеше ғүмере, йәшәү мәғәнәһе хаҡында уйланыуҙар.\n«Өс таған» (повестан өҙөк). Унда балалар тормошон, улар араһындағы дуҫлыҡ тойғоһон һүрәтләү. Әҫәрҙең идеяһы һәм образдары.\n«Ғүмер миҙгелдәре» китабынан «Ап-аҡ мөғжизә» хикәйәһендә ышанысҡа тоғролоҡ миҫалы булған Аҡсал образы. Балаларҙа хайуандарға ҡарата иғтибар, һөйөү тәрбиәләү.\n«Айгөл иле» драмаһының йөкмәткеһе, темаһы, идеяһы. Драмалағы Айгөл, Ричард Галин, Йәғәфәр образдарында халыҡҡа хас гүзәл сифаттарҙың сағылышы. Драманың художество үҙенсәлектәре.\n«Үлмәҫбай» поэмаһы. Әҫәрҙә башҡорт яугирҙарының Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы батырлыҡтарын кәүҙәләндереү. Поэманың идея йөкмәткеһе. Халыҡ ижады алымдарын оҫта файҙаланыу. Юмор һәм сатираны һуғыш картиналарын һәм башҡорт яугирҙарындағы хәрби традицияларға тоғролоҡ, уларҙы яңы шарттарҙа үҫтереүҙе сағылдырыу өсөн оҫта файҙаланыу. Поэманың оптимистик рухта булыуы, юмористик алымдарҙың әһәмиәте.\n«Туған тел», «Һабантурғай йыры», «Һағыш», «Ялансәскәләре», «Урал йөрәге», «Аманат», «Уйҙарым», «Кеше ғүмере», «Башҡортостан». Туған телдең матурлығын, байлығын данлау, телгә хөрмәт тәрбиәләү. Шиғырҙарҙың тел байлығы, образлылығы. Тыуған ерҙе һағыныу, уның тәбиғәтен маҡтау идеяһы.\n«Һуңғы тарпан» хикәйәте. Ҡырағай аттар - тарпандарҙың ҡырылып бөтөүен күрһәтеү. Кейек-хайуандарға, аттарға рәхимле булырға, уларҙы һаҡларға өндәү.\n«Уралыма», «Салауат ҡылысы», «Бөтә донъя башҡорттары, берләшәйек!», «Хәҙистәр», «Башҡортостан бында башлана», «Йүкәләрҙән һығылып бал тамғанда», «Дауыл», «Барып етһен ине хаттарым», «Йәншишмәбеҙ ошо тупраҡта».\nХалыҡтың азатлыҡ өсөн көрәшен, Салауат исеменең үлемһеҙлеген, халыҡ тарихындағы көрәшен күрһәтеү.\nШиғырҙарҙа тыуған ергә мөхәббәт, уның именлеге, тәбиғәтте һаҡлау, халыҡ яҙмышы өсөн борсолоу, кешеләр араһындағы дуҫлыҡ, тормошҡа әүҙем мөнәсәбәт проблемалары.\n«Атайымдың ос һәнәге». Хикәйәлә Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы осорҙағы тормош, кешеләр араһындағы мөнәсәбәт, балаларҙың ауыр хеҙмәте һүрәтләнә.\n«Йыртҡыс тиреһе» (повестан өҙөк). Әҫәрҙә һолтанбайҙың ауыр яҙмышы. Йәмғиәттә хөкөм һөргән шәхес культы осоро эҙемтәләрен, заманыбыҙҙың законһыҙлыҡ, шәфҡәтһеҙлек күренештәрен, фажиғәләрен тасуирлау.\n«Ағас һәйкәл», «Ҡар операцияһы» («Кисеүҙә гармун тауышы» романынан өҙөк). Малайҙарҙың дуҫлығы.\nРәшит Солтангәрәев. «Осто бөркөт». М. Ямалетдинов. «Ҡотолоу юлҡайҙарын тапманым». Әҫәрҙәрҙә Граждандар һуғышы осоронда хәрби етәксе - комбриг Муса Мортазиндың батырлыҡтарын, ил алдындағы хәрби данын, фажиғәле һәләкәтен тасуирлау. Шул осорға хас хаталарҙы, уларҙың сәбәптәрен аңлатыу.\n«Йәнекәй ҡарт». Хикәйәлә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында тылдағы кешеләрҙең героик хеҙмәтен тасуирлау.\nӘнғәм Атнабаев. «Салауат менән һөйләшеү». Муса Ғәли. «Ҡайт, Салауат!». Башҡорт халҡының милли геройы, уның көрәше һәм маҡсаттары тураһында һөйләшеү. Салауат исеменең үлемһеҙлеген, уның азатлыҡ өсөн көрәштәге ролен һүрәтләү.\n«Яралы китап» хикәйәһе. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда берҙәмлек, ил азатлығын һаҡлау өсөн бөтә халыҡтың күтәре- леүен һүрәтләү.\nЯҡуп Ҡолмой. «Ҡыҙыҡлы китап». Нәжип Иҙелбай. «Иң яҡын дуҫ». Шиғырҙарҙа бала ғүмерендә китаптың роле, уның иһәмиәте һүрәтләнә. Балаларҙа китапты яратыу, ҡыҙыҡһыныу тойғоларын тәрбиәләү.\nКәтибә Кинйәбулатова. «Көҙ еткәс», «Әсә күңеле», «Дуҫлыҡ төйәге».\n« Дүрт миҙгел ».\n«Башҡорт теле», «Кисер, әсәй», «Әсәйҙең сәй япраҡтары».\nЗөлфәр Хисмәтуллин. «Урман ҡунағы». Рәшит Низамов. «Ҡашҡарым минең». Шиғырҙарҙа яҙғы урман тәбиғәтен, йәнлектәрҙе һүрәтләү. Олатай һәм уның ейәне, уларҙың тәбиғәткә мөнәсәбәте.\n«Турыҡай». Хикәйәлә Турыҡайҙың йәш-елкенсәк ҡолондарҙы һаҡлау өсөн бүре менән алышҡа ташланыуы һәм уларҙы еңеп сығыуы һүрәтләнә.\n«Ерән ҡашҡа» шиғырының идея йөкмәткеһе, образдары, художество үҙенсәлектәре.\n«Яҙмыш менән алыш». Әҫәрҙә яҙыусының тормошо хаҡында уйланыуы, күҙаллауы.\n«Ҡайҙан һин, Матросов?» (повестан өҙөк). Александр Матросов - Шакирйән Мөхәмәтйәнов хаҡында яңы мәғлүмәттәр. Уның тормошо менән бәйле ваҡиғалар, характер үҙенсәлектәре. Исеменең үлемһеҙлек яулауы.\nФакиһа Туғыҙбаева. «Эй яҙмышым минең», «Аҡмулла», «Ҡыңғырау».\nРәшит Назаров. «Башҡорт», «Бәхет», «Офоҡтағы ҡояш».\nҠәҙим Аралбай. «Көмөш миҙалдар», «Беҙ — кеше», «Башҡорт теле».\nРәмзилә Хисаметдинова. «Эй бала саҡ». Фәниә Чанышева. «Мәрхәмәтле ерҙә табаным», «Икмәк еҫе».\nГөлфиә Юнысова. «Әсәй һыйыр һауа», «Умырзая». Абдулхаҡ Игебаев. «Яҙ башында», «Яңы йылға аҡ теләктәр».\nТимер Йосопов. «Күңел тула». Мәүлит Ямалетдинов. «Көрәш, кеше», «Ҡөрьән сүрәләре». Ғәлим Дәүләди. «Ҡоролтайға барам». Илгизәр Бураҡаев. «Башҡорт көсө». Ғайса Хөсәйенов. «Ете ырыу», «Алдар батыр ҡиссаһы». Булат Рафиҡов. «Әйәрләнгән ат». Яныбай Хамматов. «Төньяҡ амурҙары». Рамазан Өмөтбаев. «Атлы башҡорт». Әмир Моратов. «Башҡортлоҡ».\nТалха Ғиниәтуллин. «Мәтрүшкә еҫе», «Әсә һәм бала».\nӘмир Әминев. «Ҡытай-город».\nРинат Камал. «Таня-Таңһылыу».\nЛира Яҡшыбаева. «Бәхетең үҙең менән».\nФәрзәнә Аҡбулатова. «Атай икмәге».\nХәйҙәр Тапаҡов. «Бибинур "улуәсәй"».\nРәшит Шәкүр. «Урал батыр иле — сал Урал».\nАйһылыу Йәғәфәрова. «Урал иле».\n«Иҫемдә ҡалғандар» автобиографик әҫәре. Әҫәрҙең автобиографик характерҙа булыуы. Шағирҙың ғазаплы ауыр бала сағы, ауыл һәм ҡала ярлыларының ауыр тормошо кәүҙәләнеше.\n«Йырҙарым» шиғыры. Шағирҙың тормош юлы һәм ижады. Шиғырҙарының яҙмышы, концентрацион лагерҙа яҙылыуы, Моабит төрмәһенән азат ителеүе.\n«Нурый менән Зәйнәб» хикәйәһе.\nСабит Моҡанов. «Минең республикам» шиғыры. Шағирҙың тыуған республикаһын данлауы, уның менән ғорурланыуы.\nРәсүл Ғамзатов. «Туған тел» шиғыры. Туған телдең байлығы, уның иәфислеге, телгә һөйөү һәм ихтирам тәрбиәләү. Шиғырҙың тел һәм поэтик үҙенсәлектәре.\n«Беренсе уҡытыусы» повесы. Уҡытыусы образын тыуҙырған тәүге әҫәрҙәрҙең береһе булараҡ, повестың әһәмиәте, тел, стиль үҙенсәлектәре.\n«Абай юлы» романы. Күренекле ҡаҙаҡ мәғрифәтсеһе Абайлың тормош юлын, эшмәкәрлеген һүрәтләү, романдың сюжет, композицион үҙенсәлектәре.\nӘҙәби белем кимәлен диагностикалау,\nағымдағы һәм йомғаҡлау контроле\nһөйләгәндә монологик телмәр күнекмәләрен асыҡлауҙа сара булып, һәр төрлө һөйләү һәм әҫәрҙең сюжетын һәм персонаж- геройҙарҙың характерын аңлау.\nУҡыусыларҙың проект эшмәкәрлеге менән етәкселек итеү буйынса дәрес-консультациялар. Әҙәбиәт буйынса уҡыусыларҙың белем сифатына һәм үҫешенә үҫтерешле контроль булып зачет, семинар һәм башҡа формалар тора.\nКластан тыш уҡыуҙы ойоштороу\nикенсе быуын Федераль дәүләт стандарттарында ҡуйылған талаптарҙан сығып, ижади характерҙағы эштәргә, шулай уҡ уҡыусыларҙың үҙ иптәштәре алдында, халыҡ араһында сығыш яһай беләүҙәренә, ятҡа тасуири уҡыу оҫталыҡтарын үҫтереүгәиғтибар көсәйҙе. Уҡыусыларҙың кластан тыш уҡыуы менән етәкселек итеү, айырыуса әһәмиәтле әҫәрҙәргә анализ яһау өсөн махсус сәғәттәр бирелә.\nКитап уҡыу уҡыусыларҙың ҡыҙыҡһыныуын дөрөҫ яҡҡа йүнәлтергә ярҙам итә. Системалы рәүештә матур әҙәбиәт уҡыу уҡыусыларҙың характерын, уларҙың әхлаҡи йөҙөн формалаштыра.\nУҡыған китаптар тураһында әңгәмә яһау өсөн махсус сәғәттәр бүленә, һәр уҡыу йылы яртыһының тәүге дәресе уҡыусыларҙың нимә уҡыуҙарын асыҡлауға һәм яңы китаптар тәҡдим итеүгә йүнәлтелә.\nУҡытыусы китаптарға күҙәтеү яһай, бындай эштәргә ул шулай уҡ алдан әҙерләнеп килгән уҡыусыларҙы ла йәлеп итә ила. Кластан тыш уҡыу дәрестәрендә уҡыусыларҙың үҙаллылығын үҫтереүгә, әҫәрҙәр тураһында уларҙың сығыштарын тыңлауға, фекер алышыуҙар, яттан һөйләүҙәр, әҫәрҙең йөкмәткеһе буйынса инсценировкалар, күргәҙмәләр ойоштороуға ҙур иғтибар бирелергә тейеш.\nКластан тыш уҡыу өсөн тәҡдим ителгән әҫәрҙәр исемлеге\n«Алтын тамсы», «Етем төлкө» әкиәттәре. Мәҡәлдәр, йомаҡтар, йырҙар.\nЭ. Вахитов. «Урал толпары».\nК. Мәргән. «Командарм бүләге».\nМ. Горький. «Мин нисек уҡырға өйрәндем».\nМ. Ғафури. «Беҙ бәләкәй саҡтарҙа».\nН. Мусин. «Ғүмерҙең бер мәле».\nС. Агиш. «Атлы Илмырҙа», «Петька Якушин һәм Петька Байрамғолов».\nӘ. Бикчәнтәев. «Илсе ҡыҙы».\nФ. Иҫәнғолов. «Быйыл йәй».\nК. Мәргән. «Бабайым балтаһы».\nЯ. Вәлиев. «Хәйерле иртә, Исмәғил!»\nФ. Рәхимғолова. « Һаумы, яҙ!»\nР. Низамов. «Ят кешеләр».\nР. Байбулатов. «Иң ауыр фән».\nК. Кинйәбулатова. «Турғайҙар рәхмәте».\n«Башҡорт халыҡ әкиәттәре» (төҙөүсеһе Ғ. Ишбулатов), «Һинд әкиәттәре», «Венгр халыҡ әкиәттәре», «Бейеү таҡмаҡтары», «Кавалеристар бейеүе таҡмағы». Көләмәстәр.\nМ. Горький. «Бала саҡ».\nИ. Крылов. «Мәҫәлдәр».\nМ. Ғафури, «Һунарсы ҡарт».\nШ. Насыров. «Серлеҡая».\nӘ. Бикчәнтәев. «Ҙур оркестр», «Яр буйы малайҙары».\nФ. Иҫәнғолов. «Тәүге һынау», «Юлдыбай хикәйәләре», «Кисеү».\nШ. Бикҡол «Һикәлтәләр аша». Ф. Чанышева. «Һаумы, яҡты көн». Р. Низамов. «Икмәк тәме». Ш. Янбаев. «Был донъяның кеме юҡ». Б. Вәлид. «Ирәндек буйында». Я. Хамматов. «Тыуған көн». Р. Ғарипов. «Ҡурай». Ғ. Хөсәйенов. «Ҡурайсы».\nМ. Ғафури. «Тормош баҫҡыстары», «Ант».\nС. Агиш. «Әхмәҙулла».\nК. Мәргән. «Ҡариҙел».\nҒ. Хөсәйенов. «Батырҙар ҡиссаһы».\n3. Биишева. «Салауаттың һуңғы монологы».\nИ. Ғиззәтуллин. «Яңынан сафта», «Үлгәндән һуң утыҙ йыл».\nА. Игебаев. Шиғырҙар. Поэмалар.\nӘ. Вахитов. «Шәжәрә».\nД. Бүләков. «Ауылымдың аҡ өйҙәре», «Килмешәк».\nШ. Анаҡ. «Моңдар иле».\nС. Злобин. «Салауат Юлаев».\nЯ. Хамматов. «Төньяҡ амурҙары».\nН. Мусин. «Кеше һуҡмағы».\nС. Юлаев шиғырҙары (йыйынтығы), Салауат тураһында башҡорт халыҡ йырҙары һәм художестволы әҫәрҙәрҙән өҙөктәр.\nР. Ниғмәти. «Ағиҙел ярында».\nС. Кулибай. «Күңелле хикәйәләр», «Яҙһылыу».\nБ. Бикбай. «Тере шишмәләр».\nМ. Кәрим. «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Ярлыҡау».\n3. Биишева. «Уйҙар, уйҙар...», «Мөхәббәт һәм нәфрәт».\nЖ. Кейекбаев. «Туғандар һәм таныштар».\nЯ. Хамматов. «Башҡорттар китте һуғышҡа».\nӘ. Атнабаев. «Тыуған тупраҡ», «Мөхәббәт юлы».\nР. Сафин. «Яҙҙар көтәм».\nФ. Рәхимғолова. «Тамсылар йырлай».\nӘ. Хәким. «Ҡош юлы».\nС. Айытматов. «Беренсе уҡытыусы», «Аҡ пароход».\nӘ. Вәлиди. «Хәтирәләр».\nҒ. Ибраһимов. «Кинйә».\nН. Мусин. «Мәңгелек урман».\nН. Нәжми. «Атай йорто», «Тарафтар».\nР. Ғарипов. «Минең антологиям», «Алырымҡош менән Бирмәмҡош».\nҒ. Дәүләди. «Мөхәббәт ғазабы». Й. Солтанов. «Ҡырҡбыуын». М. Ғәли. «Аҡ ямғыр», «Ҡояшлы шишмә». Ҡ. Аралбай. Поэмалар.\nР. Бикбай. «Яҙмышым», «Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ». Х. Назар. «Асманға ашыу». Ф. Туғыҙбаева. «Фатихамды бирәм һиңә». Б. Ноғоманов. «Дәүер шаңдауҙары».\nБашҡорт халыҡ ижады. Эпос. 1-се китап. Өфө, 1973. III, IV томдары, 1998, 1999.\nСалауат Юлаев. Шиғырҙар. Йырҙар. Рәсми ҡағыҙҙар. Өфө, 1994.\nБашҡорт шиғриәте антологияһы. Өфө, 2001. Башҡорт әҙәбиәте XX быуат башында, 1-се, 2-се китаптар. Өфө, 1983.\nФ. Сөләймәнов. Башҡорт йәйләүендә. Өфө, 1994. М. Буранғолов, һайланма әҫәрҙәр. Өфө, 1994.\nЛ. Толстой башҡорттар араһында. Өфө, 1970\nМ. Аҡмулла. Шиғырҙар. Өфө, 1984.\nМ. Өмөтбаев. Йәдкәр. Өфө, 2000.\nШ. Бабич. Беҙ үҙебеҙ - башҡорттар. Өфө, 1994.\nҒ. Хөсәйенов. Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев. Өфө, 1992.\nӘ. Вилданов. Аҡмулла - яҡтылыҡ йырсыһы. Өфө, 1981.\nЯтлау өсөн тәҡдим ителгән әҫәрҙәр исемлеге 5 класс\nР. Ниғмәти. «Хәйерле юл һеҙгә!» шиғырынан «Мәктәпкә» бүлеге.\nР. Ғарипов. «Туған тел».\nБ. Бикбай. «Туған тел», «Рус теле» (өҙөк).\nМ. Ғафури. «Һарыҡты кем ашаған?»\nМәҡәлдәр, йомаҡтар, йырҙар (уҡытыусы һайлауы буйынса). Ш. Бабич. «Халҡым өсөн», «Кем өсөн?» Р. Ниғмәти. «Ҡыҙымдың һорауҙарына яуаптар» (өҙөк). М. Кәрим. «Ап-аҡ мөғжизә» әҫәренән өҙөк (уҡытыусы һайлауы буйынса).\nР. Ғарипов, «Һабантурғай йыры».\nШ. Бикҡолов. «Яңырыу».\nР. Мифтахов, «Һүҙ».\n3. Биишева. «Башҡорт теле».\nҒ. Хөсәйенов. «Парсалар» (туған тел тураһында).\nР. Бикбаев. «Уралыма», «Салауат ҡылысы».\nШ. Бабич. «Башҡортостан», «Тупраҡ».\nФ. Туғыҙбаева. «Эй яҙмышым минең».\nМ. Кәрим. «Ләйсән».\nР. Ниғмәти. «Йәйге ямғыр».\nБашҡорт халыҡ йырҙары: «Урал», «Салауат», «Азамат», Илсе Ғайса», «Ҡолой кантон».\nС. Юлаев. «Тыуған илем», «Уралым».\nМ. Ғафури. «Мин ҡайҙа?», «Үҙем һәм халҡым», «Гөлдәр баҡсаһында».\nАҡмулла. «Аттың ниһен маҡтайһың?»\nҺ. Дәүләтшина. «Айбикә» хикәйәһенән өҙөк.\nМ. Кәрим. «Айгөл иле» драмаһынан өҙөк (уҡытыусы Һайлауы буйынса).\nР. Ниғмәти. «Йәмле Ағиҙел буйҙары» поэмаһынан өҙөк.\nР. Өмөтбаев. «Атлы башҡорт» әҫәренән өҙөк.\n«Ай, Уралым, Уралым», «Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтешкәне».\n3. Биишева, «Һөнәрсе менән Өйрәнсек» әҫәренән өҙөк (уҡыгыусы һайлауы буйынса).\nР.Ғарипов. «Урал йөрәге», «Аманат», «Уйҙарым».\nР. Бикбаев. «Башҡортостан бында башлана», «Бөтә донъя башҡорттары, берләшәйек!»\n«Урал батыр» эпосынан өҙөк (Аҡбуҙатты тасуирлаған урын).\nСалауат Юлаев. «Яу», «Уҡ», «Егеткә».\nМ. Аҡмулла. «Башҡорттарым, уҡыу кәрәк!», «Инсафлыҡ», «Тиһеңме? »\nШ. Бабич. «Халҡым өсөн», «Кем өсөн?», «Салауат батыр».\n«Башҡорт әҙәбиәте» курсын өйрәнеү һөҙөмтәһендә уҡыусы белергә тейеш:\nҮҙ милләтен, Ватанын, тыуған яғын яратыу;\nүҙаллылыҡҡа, белем алыуға етди һәм яуаплы ҡарау;\nатай-әсәйгә, тиҫтерҙәренә иғтибарлы һәм ихтирамлы булырға;\nҒаилә һәм йәмғиәт ҡиммәттәрен ихтирам итеү, үҙ аллы эшләү һәм үҙ эштәренә яуап бирергә әҙер булыу;\nҠыҙыҡһыныусан, әүҙем булыу һәм донъяны танып белергә ынтылыу;\nДинамик үҙгәреүсән һәм үҫтерешле донъяла үҙенең социаль ролен аңлау;\nӘхлаҡ, социаль ғәҙеллек һәм ирек хаҡындағы ҡараштар и игеҙендә үҙ аллы үҫешкә һәләтле булыу;\nҺәр саҡ этик тойғолар, ихтирамлылыҡ һәм эмоциональ- әхлаҡ һәм икенсе кешеләрҙең тойғоларын уртаҡлаша алыу;\nӨлкәндәр һәм тиңдәштәре менән төрлө социаль хәлдәрҙә мҡыллы хеҙмәттәшлектең кәрәклеген аңлау һәм бәхәсле хәлдәрҙән сыға белеү;\nСәләмәт булыу һәм төрлө шарттарҙан хәүефһеҙ сығыу ҡағиҙәләрен үтәү. Метапредмет һәләттәре:\nуҡыу процесына яуаплы ҡарашлы булыу, маҡсат ҡуя, эште планлаштыра, уҡыу мәсьәләләрен сисә белеү;\nәҙәбиәт буйынса теге йәки был яҙыусы һәм художестволы әҫәр буйынса кәрәкле мәғлүмәт туплау, әҙерләнеү эше алып барырға, уның буйынса презентаңия эшләй белеү;\nбилдәле кимәлдә башҡорт теленең лексик-фразеологик минимумын үҙләштереү һәм телмәрҙә ҡуллана белеү;\nҮҙенең йәш мөмкинлектәренән сығып компьютер грамоталылығына эйә булыу, кәрәкле мәғлүмәт йыйыу, анализлау, эшкәртеү маҡсатында Интернетҡа сыға белеү, тексты баҫыу, уны төҙәтә һәм техник эшкәртә белеү;\nАңлы уҡыу күнекмәләрен үҙләштереү, төрлө стиль һәм жанрҙағы текстарҙы үҙ аллы уҡый белеү, текстың төп фекерен билдәләү, йөкмәткеһен еткерә алыу, уның буйынса һорауҙарға яуап биреү;\nСағыштырыу, анализ, синтез, дөйөмләштереү кеүек логик эшмәкәрлеккә эйә булыу, оҡшаш сифаттары буйынса классификациялау, сәбәп-эҙемтә бәйләнештәрен һәм оҡшашлыҡты булдырыу;\nӘҙәбиәтте милләт һәм халыҡ-ара мәҙәниәттең күрһәткесе булараҡ аңлау;\nТанып белеү, ғәмәли һәм коммуникатив мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн телмәр берәмектәре менән файҙалана белеү;\nУҡыу компонентына, үҫешкән телмәр оҫталығына эйә булыу, йәғни ҡысҡырып уҡыу һәм үҙ аллы уҡыу техникаһына анализдың элементар алымдарын, элементар әҙәбиәт төшөнсәләр менән художестволы, фәнни-популяр һәм уҡыу текстарын үҙгәртеп ҡора белеү;\nУҡыу өсөн үҙ аллы әҙәбиәт һайлап ала белеү, өҫтәлмә мәғлүмәт алыу өсөн мәғлүмәт сығанаҡтары менән файҙаланыу;\n70-80 һүҙлек текст буйынса изложение яҙыу, инша ижад итеү, тирә-яҡтағы күренештәрҙе һүрәтләп, хәл-ваҡиғаларҙы эҙмә-эҙ бәйән итеп, текст төҙөп яҙа белеү;\nөйрәнелгән әҫәрҙәрҙең исемен һәм авторын белеү;\nәҫәрҙәрҙәге ваҡиғаларҙы (сюжетты, геройҙарҙы, геройҙар менән ваҡиғаларҙың үҙ-ара бәйләнешен) аңлау;\nөйрәнелгән әҫәрҙең эпизодтарын айырып күрһәтә белеү;\nәҫәрҙәге ваҡиғалар араһындағы ваҡыт һәм сәбәп-һөҙөмтә бәйләнешен билдәләй белеү;\nәҫәрҙә ҡатнашыусыларҙы характерлауҙа мөһим урын тотҡан эпизодтарҙы айырып күрһәтеү; өйрәнелгән әҫәрҙә сюжет элементтарының (экспозиция, төйөнләнеү, ваҡиғалар үҫеше, кульминация, сиселеү) идея- художество урынын билдәләү;\nтелдең һүрәтләү сараларының (шул иҫәптән метафораның) контекстағы идея-художество урынын билдәләү;\nавторҙың мөнәсәбәтен асыҡлау маҡсатында өйрәнелгән әҫәрҙең ике геройын үҙ-ара сағыштырыу;\nэпик һәм лирик әҫәрҙәрҙе айыра белеү;\nэпик әҫәргә йәки уның өҙөгөнә төрлө характерҙағы план төҙөү;\nтелдән йәки яҙма сығыш яһау өсөн план төҙөү;\nүҙ аллы уҡылған әҙәби сәнғәт әҫәрҙәренә (әҫәрҙәге герой һәм ваҡиғаларға ҡарата үҙ мөнәсәбәтеңде белдереп) яҙма йәки телдән баһалама бирә белеү;\nһорауҙарға тулы яуап һәм геройҙарға (индивидуаль һәм сағыштырма) характеристика биреү;\nэпик, лирик, лиро-эпик һәм драматик әҫәрҙәрҙе айыра белеү.\nуҡыу процесына яуаплы ҡарау, маҡсат ҡуя, эште планлаштыра, уҡыу мәсьәләләрен сисә белеү;\nмәҙәниәтле аралашыу оҫталығына, телмәр этикетына эйә булыу, үҙ фекерен яҡлағанда, уй-тойғоларын еткерә алырлыҡ аныҡ, эҙмә-эҙ бәйән итеү, әңгәмәсенең уй-тойғоларын аңларға тырышыу, уның менән иҫәпләшә һәм уртаҡ фекергә килә белеү;\nбилдәле кимәлдә башҡорт теленең лексик-фразеологик минимумын үҙләштереү һәм телмәрҙә ҡуллана белеү.\nНомер материала: ДБ-205789


Расписание автобусов 2-го маршрута в Томске\nНавигация: Томск Городской автобус №2\nМаршрут №2, Томск\nпос. Аникино - Приборный завод\nПрямой путь маршрута: пос. Аникино - Томск - Богашевский тракт - Красноармейская ул. - ул. Елизаровых - Привокзальная пл. - просп. Кирова - пр. Ленина - пер. 1905 года - Соляная пл. - ул. Пушкина - Р400 - ул. Иркутский тракт - Р400 - ул. Иркутский тракт - ул. Суворова - ул. Сергея Лазо - ул. Ивана Черных - ул. Бела Куна - ул. Высоцкого - Приборный завод\nОбратный путь маршрута: Приборный завод - ул. Высоцкого - ул. Иркутский тракт - ул. Бела Куна - ул. Сергея Лазо - ул. Суворова - ул. Иркутский тракт - Р400 - ул. Иркутский тракт - ул. Пушкина - Соляная пл. - пер. 1905 года - пр. Ленина - просп. Кирова - Р400 - ул. Елизаровых - Р400 - Красноармейская ул. - Богашевский тракт - Томск - пос. Аникино\nОбслуживающее предприятие: ООО "Трансавто"\nСогласно расписанию, автобусы 2-го маршрута в Томске курсируют ежедневно с 06:00 до 22:30, интервал движения составляет 6-12 минут.\nДвижение автобуса по маршруту №2 в Томске\nОксана Пользователь 06.06.2021 9:26\nСамый ужастный маршрут расписание для них вообще не существует Интервал между автобусами 30 мин Про выходные вообще лучше молчать\nУважаемая Оксана! Рекомендуем обратиться с жалобой в Центр организации и контроля пассажироперевозок: +7 (3822) 28‒29‒05 +7 (3822) 28-29-06


Сибайҙан балаларҙың тағы ла бер төркөмө Ҡырымдан сәләмәтлеген нығытып ҡайтты | Выпуск передачи ГТРК «Башкортостан» | 129939\n17:53 — 25 марта 2019\nУларҙы ҡаланың үҙәк майҙанында тантаналы ҡаршы алдылар. Балалар ял итеп кенә ҡалмаған, Евпаторияла Ялта, Севастополь ҡалалары менән танышҡан, Артек лагерына экскурсияға барған. Республика етәксеһе Радий Хәбиров Сибайҙан 500 баланың Ҡырымда ялын ойоштороу тураһында Ҡырым етәксеһе Сергей Аксенов менән һөйләшеп килешкәйне.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №12, 12- 27 март, 2015 - Информационные страницы\n№12, 12- 27 март, 2015\nӨФӨ БАЛАЛАРЫ ЛА\nӘСЕ КӨЛӘ БЕЛӘ\n"Минең көләмәстәремдең асылы шунда - кешеләргә дөрөҫөн әйтәм. Иң көлкөлө шаяртыу был", - тигән Бернард Шоу. Тормоштағы күренештәргә ҡарата балалар күҙлегенән сығып бағыу, улар теленән дөрөҫлөктө ишетеү ни тиклем ҡыҙыҡ та, көлкө лә булыуын ошо көндәрҙә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында үткән "Шаяниум - 2015" шаяндар һәм тапҡырҙар конкурсының финал уйындарына барыусы тамашасы баһаланы.\nУҠЫТЫУСЫ НИНДӘЙ - УҠЫУСЫҺЫ ШУНДАЙ\nОҫта, тәжрибәле уҡытыусы балаларҙы иң тәүҙә үҙ шәхесе, белеме, үҙ-үҙен тотошо, мәҙәнилеге, хатта кейеме менән дә йәлеп итергә, ҡыҙыҡһыныу тыуҙырырға тейеш ине.\nБөйөк Еңеүгә - 70 йыл\nУЛАР ТЕЛЕНДӘ БЕР ТЕЛӘК: ДОНЪЯЛАР ТЫНЫС БУЛҺЫН!\nӨфөлә Бөйөк Ватан һуғышындағы еңеүгә 70 йыл тулыуға арналған саралар уҙғарыла башланы. Баш ҡала округы хакимиәтендә һуғышта ҡатнашҡан ветерандарға "1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл" миҙалын тапшырыу тантанаһы уҙҙы.\nӘ БЕҘҘЕҢ АҒИНӘЙҘӘР САҢҒЫЛА ЕЛДЕРӘ!\nЮҡ, яңылыш уҡыманығыҙ! Тап шулай! Бөтә яҡлап өлгөр был йор һүҙле ағинәйҙәр Хәйбулла районының Татыр-Үҙәк ауылында йәшәй һәм әүҙем тормош алып бара.\nМӨФТӨЙ МӨХӘМӘТЙӘР СОЛТАНОВ\nМөхәмәтйәр Солтанов мосолман донъяһында, Рәсәй кимәлендә Диниә назаратының абруйын күтәреү буйынса байтаҡ эштәр башҡара. Назараттың үҙ эске эштәрен тәртипкә һала, архив фондын, китапханаһын барлыҡҡа килтерә.\nУл ваҡыттарҙа йәштәргә матди ярҙам күрһәтеү булманы, бер ниндәй ҙә программалар эшләмәне. Хәҙер иһә йәштәргә был йәһәттән еңелерәк, шуға күрә заманға зарланып ултырмаҫҡа, ә үҙеңә тейешлеһен файҙалана белергә генә кәрәк.\nБӘЛӘКӘЙ ГЕНӘ ЮБИЛЕЙҘА ҘУР ЭШТӘР БАРЛАНДЫ\nМәскәү һәм Санкт-Петербургтағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы ойошторолоуға 5 йыл тулды. Баш ҡалабыҙ Мәскәүҙең "Арбат" мәҙәни үҙәгендә ошо тантана киң билдәләнде.


Рәхмәт минең халҡыма!\n12 Июль 2019, 11:38\n28-29 июндә Салауат районында үткән “Салауат йыйыны” байрамына Ғафури районы Сәсәндәр мәктәбенән өс сәсәниә - Фәүзиә Ҡотлогилдина, Рима Рафиҡова һәм Лилиә Миниязова ҡатнаштыҡ.Ошо уҡ йыйын эсендә үткәрелгән “Салауат батыры” бәйгеһендә районыбыҙ данын яҡларға Красно-усол егете Альберт Мәүлетҡолов та барҙы.\nБарған көндө беҙҙе Салауат районының иҫтәлекле урындарына экскурсияға йөрөттөләр.Салауат Юлаевтың йорт-музейында, уның тыуған ауылы Тәкәйҙә, Ҡорғаҙаҡ шарлауығында, Янғантау шифаханаһында, Иҙрис мәмерйәһендә булдыҡ, бейек ҡаяларына артылдыҡ, Йөрүҙән йылғаһына һоҡландыҡ. Ә иртәгәһенә Салауат йыйынында Интернетта өс ай буйы дауам иткән “Салауат әйтеше” бәйгеһендә финалға сыҡҡан сәсән-сәсәниәләр сәхнәлә көс һынаштыҡ, һәр кем үҙ ижады менән таныштырҙы. Фларис Ғайсин - Аҡйегет сәсән етәкселегендә Салауат районы сәсәндәренең эшен күрҙек, ололарҙың үҙ арттарынан йәш балаларҙы ла эйәртеүен күреп шатландыҡ. Интернет аша таныш сәсән-сәсәниәләр менән күрешеүҙөң бәхетен аңлатып бирерлек тә түгел! Салауат батырыбыҙҙың тыуған яғынан матур тәьҫораттар һәм һәр кем үҙе лайыҡ булған бүләктәребеҙҙе алып, ҡанатланып ҡайттыҡ!\nМин Салауат йыйынынан “Халыҡ сәсәне” исеменә лайыҡ булып ҡайттым. Ошондай уҡ Диплом Фларис Ғайсин - Аҡйегет сәсәнгә лә бирелде, ул етәкләгән Салауат районы Сәсәндәр мәктәбе лә Халыҡ Сәсәндәр мәктәбе исеменә лайыҡ булды. Халыҡ ижады үҙәге минең Интернет бәйгеләрҙә ойоштороусы-әйҙәүсе булыуымды баһалап Рәхмәт хаты тапшырҙы. Рима Рафиҡова – Шәмсибикә сәсәниәбеҙ “Сәсәнлек традицияларын тергеҙеүгә һәм һаҡлауға тос өлөш индергән өсөн” махсус бүләккә, ә Лилиә Миниязова – Көнбикә сәсәниә 3-сө урынға лайыҡ булды. Альберт Мәүлетҡолов иһә “Салауат батыры” бәйгеһендә “Иң мәргән уҡсы” булып танылды.\nФәүзиә Ҡотлогилдина -


352316170798 MAGNETI MARELLI Водяной насос купить в Волгограде\nАртикул: 352316170798 - Водяной насос, Торговая марка: MAGNETI MARELLI\nЦены 352316170798 бренда MAGNETI MARELLI\nУзнать цены и сроки доставка 352316170798 можно узнать с помощью кнопки "Показать цены". Все цены в нашем интернет-магазине формируются только на новые запчасти. Данные актуализируются на ежедневной основе.\nКупить 352316170798 бренда MAGNETI MARELLI в интернет-магазине Avtomarket34\nКупить 352316170798 и получить заказанную запчасть Вы можете в наших точках выдачи: г Волгоград ул. ул. Маршала Еременко 98. Для клиентов из других регионов мы предоставляем услуги доставки транспортными компаниями, для этого на странице заказа, укажите куда нужно доставить Ваш заказ.