1 Сентября , 11:00\n“Раян бейәләйендәге ҡар бөртөктәренә текләп тора бирҙе лә, шатланып ҡысҡырып ебәрҙе:\n— Әсәй, ҡар йондоҙға оҡшаған, ивет!\n— Ҡар бит ирей, улым. Ә йондоҙ — юҡ.\n— Йондоҙҙар ҙа ирей!\n— Таң атҡас. Кис уларҙы ҡабат терелтә.\n— Кис терелтә?!\nБалаҡай баш ҡаҡты.\n— Ҡарҙысы? Ҡарҙы кем терелтә, улым?\n— Ҡыш терелтә!\n— Ҙур йондоҙға терелергә бер кис етә… Ә бәләкәс ҡар өсөн ҡыш кәрәкме?\n— Ҡар бөртөгө шундай ваҡ! Һәр береһен ҡабат терелтеүе ҡыйын.\n— Ҡар ҙа көслө! Буранлап, юлды ҡаплаһа, нимә эшләргә?\n— Ҡарға юл кәрәкмәй!\n— Юл кешеләргә кәрәк. Кешеләр юлһыҙ ҡайҙа бара ала? Улар юлһыҙ аҙаша, улым...”\nЮлдарҙы рәтләп, таҙартып бөтмәһәләр ҙә, буран тымғандай булғас, ҡайтыуҙы йәһәтләр кәрәк, тигән уй нығынды Наҙгөлдөң күңелендә. Ырымбур өлкәһенә командировкаға килеп төшөүе булды, күҙ асҡыһыҙ буран башланды, юлдар ябылды, бер ҡайҙа ла сығарманылар. Автобустар ҙа, такси ҙа йөрөмәй. Бәхетенә күрә, тыуып үҫкән районы Ырымбур өлкәһенә терәлеп кенә ята. Былай ҙа тыуған районына һуғылырға ла, туғандарын күреп, шунан ғына Өфөгә йүнәлергә ине иҫәбе. Ғәбиҙә апаһы менән шылтыратып һөйләшеп тә ҡуйылған. “Район үҙәгенә ҡалай булһа ла килергә тырыш, ә бынан һине Өфөгә ебәреү сараһын табырмын”, — тине табип апаһы. Эйе, Ғәбиҙәнең таныш-тоношо етерлек, әмәлен табыр. Гай ҡалаһына конференцияға килеп, бер аҙнаға батҡан Наҙгөл ныҡлы бер ниәткә килеп, ҡара таңдан такси саҡырҙы. Таксист башта икеләнһә лә, Наҙгөл ҙур аҡса вәғәҙә иткәс, баш тартманы.\n— Ҡарағыҙ уны, район үҙәгенә барып етә алмай батып ултырһаҡ, минең ғәйеп юҡ! Тик икеләтә түләйәсәкһегеҙ. Юл булмаһа, кире боролабыҙ. Минең баш берәү, ә ғаиләне ҡарарға кәрәк.\nҠаланан сыҡҡан ерҙе арыу таҙартҡандар, әммә яланға сыҡҡас, юлды тоҫмаллауы ауырлашты. Еле лә юҡ, ниндәйҙер монар тора. Наҙгөл һаман икеләнеп килгән таксисҡа туҡтамаҫҡа, алға барырға ҡушты. Көн яҡтыра төшкәс, барыу еңелләште, тик көтмәгәндә көрткә инеп ултырҙылар. Наҙгөл, ишекте асып, уңға-һулға ҡаранды. Бындай мәлдә кеше тәбиғәт алдында үҙенең ни тиклем көсһөҙ икәненә төшөнә. Сығып әйләнде, бейәләйен сисеп, усы менән битен һыпырҙы. Тәгәрмәскә күҙ һалғас, эскә йылы инде. “Әллә ни тәрән батмаған да баһа!” Хатта тимер арбаны этеп маташты. Тырыша торғас, таксист машинаһын сығарҙы.\n— Кире боролабыҙмы? — ҡарашында ялбарыу.\nНаҙгөлмө һуң инде кире сигенә торған кеше!\n— Буран юҡ, — тине ул ҡаты тауыш менән.\n— Осо-ҡырыйы күренмәгән далала…\n— Алға, тигәс, алға!..\nТаксист асыулана башланы:\n— Ул ниндәй үҙһүҙле бисә! Әйттем бит, буран яңынан сығырға тора. Юлдан яҙлығыу оҙаҡ түгел!\n— МЧС, полиция штабы юл буйында, уларҙың базаһына етеп киләбеҙ. Етмәһә, бәйләнеш бар, телефон эшләй, — тине тегенең һуҡраныуына аҙ ғына ла илтифат бирмәгән ҡатын.\nНаҙгөлдөң хәҙер төп маҡсаты — МЧС урынлашҡан ергә барып етеү. Котҡарыусылар юлда ҡамалып ҡалғандарҙы ҡаргиҙәр менән кәрәкле урынға ташыйҙар, тимәк, Наҙгөл уларҙы мотлаҡ күрергә тейеш.\nТаксист һаҡ ҡына алға барҙы. Ысынлап та, бер ни тиклем ваҡыттан ҡаршыла уттар шәйләнде. Ҙур көплө машина, автобус һынланды. Бына будка, палатка... Наҙгөл рәхәтләнеп, күкрәген тултырып тын алды. Ул маҡсатына өлгәште! Шул арала ҡаршыла полиция хеҙмәткәрҙәре лә пәйҙә булды.\n— Юл ябыҡ, — тине береһе. — Хәл алырға, сәй эсергә рәхим итегеҙ, — будкаға ымланы.\nТаксист шул һүҙҙе генә көткән, тиерһең, ирәбеләнеп тәмәкеһен тоҡандырып та ебәрҙе.\n— Беләбеҙ. Артабан барыу юҡ!\nУның кәйефен яҡшы тоя Наҙгөл. “Һа, инде кәрәгең бер тин!..” Тегегә аҡса тотторҙо ла үҙе ышыҡҡа, будкаға табан атланы.\n— Туҡтағыҙ, ханым, ике хаҡ түләргә тип килешкәйнек!\n“Ҡара әле, аҡса һорағанда тауышы бик көр! Тот ҡапсығыңды! Әтеү һинең кеүектәрҙе генә күргән юҡ ине!..”\nНаҙгөл ашыҡмай ғына тегегә табан боролдо, ауыҙын бәлшәйтеп мыҫҡыллы көлөмһөрәне.\n— Ә һеҙ мине алып барып еткермәнегеҙ!\n— Барыбер, беҙ бит ике яҡ өсөн...\n— Мин кире боролорға уйламайым да! Бер яҡ өсөн! Мин һине ялламаһам, өйөңдә бер тин аҡсаһыҙ ултыра инең…\n— Әй, һин, ипләберәк, юғиһә сағылып ҡуйыуың бар!\nБудка эсендә дүрт-биш кеше күренә. Өлкәнерәк йыуан ханым һөйләнә-һөйләнә килеп ингән Наҙгөлгә муйынын һона биреп ҡараны. Инеүсе уға илтифат бирмәгәс, үҙе һүҙ ҡушты:\n— Борсолмағыҙ. Бөтәһе лә һәйбәт булыр.\n“Эй, өйрәтергә ярата ла инде Рәсәй халҡы! Быныһы тағы нимәгә ҡыҫыла икән?” Теге ҡатын дауам итте:\n— Гаишниктар хәл-әхүәл менән ҡыҙыҡһынып торалар. Ашаталар-эсерәләр. Хәҙер хәл инһә, кәйефегеҙ күтәрелер.\n— Тапҡанһығыҙ кәйеф күтәреүселәрҙе.\n— Мөнәсәбәттәре иҫ киткес!\n— Нишләп мөнәсәбәттәренә ғәжәп итәһегеҙ?\n— Бәй, былар бик итәғәтлеләр.\n— Һы, — Наҙгөл баш сайҡаны, — Урал-Волга буйында ғәҙәттән тыш хәл, яҡшы түләйҙәрҙер. Улар кеүек аҡса эшләһәң, һин дә бик итәғәтле булырһың.\nҠатын ауыҙын асты ла кире япты. “Яп шул, һинең килделе-киттеле хәбәреңде тыңларға тип инмәгәнмен бында...”\n— Көн тымыҡ, — тине Наҙгөл юл инспекторына. — МЧС бөтөн көсөн һалып эшләй, миңә мотлаҡ район үҙәгенә барып етергә кәрәк. Хәҙер үк ҡаргиҙәр талап итәм. Башҡортостанға инергә ун саҡрым ғына ҡалды...\nПолицейскийҙың ауыҙы ирекһеҙҙән бер яҡҡа ҡыйшайыбыраҡ ҡуйҙы.\n— Бөтәбеҙ ҙә эшләй. Һәр кем үҙ бурысын атҡара. МЧС хеҙмәтен нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ? Такси һымаҡ заказ бирҙең дә, ул килде лә алып китте, типме?\nБашты баҫып өндәшмәй ултырыр тип көтәме икән?! Юҡ инде!\n— Мин был буран ҡамауында аҙнанан ашыу! Инде талап итергә хаҡым бар! Ошонда йығылһам, һеҙ яуап бирәсәкһегеҙ!\nУртаға икенсе кеше килеп баҫты.\n— Нимә булды?\n— Ҡаргиҙәр... Шул бер үк нәмә. Талап итәләр...\n— Беҙ тәү сиратта ауырыуҙарҙы ташыйбыҙ. Ә сирлеләр етерлек. Хәҙер Әҙел тигән ауылға сығабыҙ. Ауырыуҙы тиҙ генә үҙәкләштерелгән хастаханаға алып барырға фарман килде...\n“Ә-ә-ә, быныһы МЧС-тан. Тап һин кәрәкһең!” Башҡортостанға аяҡ баҫһа, апаһы уға ярҙам итәсәк. Тик шул Әҙеленә ҡалайтып булһа ла барып етергә!\n— Әҙел, тинегеҙме? Мин шул ауылдан! — тип ҡысҡырып ебәргәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Йәһәт кенә сумкаһын эләктерҙе. Теге йыуантыҡ ҡатын түҙмәне, ҡыбырланы.\n— Бәй, нисек, сират бит...\nНаҙгөл яуап бирәһе урынға ауыҙын ғына кәүшәйтте, ҡәнәғәтлек кисереп тамағын ҡырҙы. “Итәғәтлеләр, тип риза булып ултыра инең бит. Әйҙә ултыра бир! Һәр кемгә үҙ өлөшө!”\nБер нисә минуттан ҙур шлемды башына кейгән Наҙгөл ҡаргиҙәрҙә Әҙелгә табан оса ине.\n...Ауылға тиҙ барып еттеләр. Рация аша адресты асыҡлағандан һуң тейешле өй тәңгәленә килеп туҡтанылар.\n— Ә һеҙ ҡайһы тирәлә тораһығыҙ?\n— Ошонда. Эргәлә! — тине лә Наҙгөл, уйлап та тормай, ҡыйыу аҙымдар менән ҡаршылағы өйгә барып инде. Ҡыуып сығармаҫтар! Кем булһа ла, беҙҙең халыҡ бәләгә тарыған кешенән өйөн тарһынмай. Хәйер, Наҙгөл берәүгә лә ауырлыҡ һалырға йыйынмай. Ғәбиҙә апаһына бындалығын хәбәр итер һәм бөгөн үк район үҙәгенә барып төшөр. Ишекте шаҡыны ла, рөхсәт тә көтөп тормай дөбөр-шатыр эскә үтте.\nТауышты ишетеп, түрбаштан бер әбей килеп сыҡты. Ул сәләмде алырға ла өлгөрмәне, Наҙгөл үҙ хәлен һөйләргә кереште. Әбей тыңлап бөтмәне:\n— Уй, балаҡай! Ярай-ярай, үт, — тип әйҙүкләп түргә саҡырҙы. — Наҙгөл, тинеңме? Ә мин Алһыу инәйең булам.\n“Алһыуҙар ҙа ҡартая, — тип уйланы Наҙгөл. — Ундай исемле әбейҙе әлегәсә осратҡан юҡ ине. Әсәйемдән өлкән күренмәй шикелле, “апай” тип өндәшермен, үҙенә лә оҡшар”.\nХужабикә сәй ҡуйҙы.\n— Өфөнәнмен, тинеңме?\n— Эйе. Ырымбур өлкәһенә командировкаға килеп, батып ятылды...\n— Иреңдең алыҫ юлға сығарып ебәреүен әйтсәле!\n“Ир ризалығын һорай башлаһаң…” Наҙгөлдөң ирен тирәһе тартышты. Әбейгә әйтмәһә лә, ҡапылғара командировкаға сығып китеүенең дә ғилләһе бар. Йәй ял итергә Мальдив утрауҙарына барайыҡ, тигәйне, ире саҡ ултыра төшмәне. Наҙгөлдөң бөтөн дуҫ ҡатындары сит илдәрҙә ял итә. Ирҙәре арыу ала, мөмкинлектәре бар. Ә Айтуған мәктәптә музыканан уҡыта, ҡурайға өйрәтә. Ниндәй аҡсаһы булһын музыка уҡытыусыһының? Үҙенең янына эшкә саҡырып та ҡараны, юрислыҡҡа уҡырға ин, тип тә өгөтләне. Юҡ, Айтуған ҡурайын һыҙҙырыуын әллә ни күрә! Ҡуй инде, ҡуй, заманға яраҡлаша белмәне ире. Яраҡлашмағас, өлөшө лә бәләкәй. Наҙгөл әхирәттәренең йылғыр ирҙәренә көнләшеп ҡарай, хәләлен сәмләндерергә тырыша. Тик файҙаһыҙ. Командировкаға сығып китеүенең ғилләһе шунда: “Был эшеңде ташла, уйлан, ваҡыт бирәм”, тиеүе ине Наҙгөлдөң. Гайҙа ҡамалып ятҡанында ла шылтыратып, ирен туҡтауһыҙ игәне. “Аҡсалы эш тап, юғиһә…” “Юғиһә, нимә?” — тип үҙенә-үҙе һорау бирҙе шунан. Юҡ, Наҙгөл ике балаһын атайһыҙ ҡалдырырға уйламай. Тик ирен ҡыбырлатыр өсөн нимәлер эшләргә кәрәк. Бына бер аҙна Наҙгөлһөҙ йәшәп ҡараны. Хужабикәһеҙ анһат түгел ул өйҙә! Иренең борсолоуы яҡшы булды, бынан ары бисәһенең ҡәҙерен нығыраҡ белер. “Хәҙер уйланғандыр…” Наҙгөл ҡайтып инеү менән яңы эш һәм диңгеҙгә сәйәхәт тураһында һүҙ ҡуҙғатырға тейеш.\n— Ҙур корпорацияла эшләйем, апай, командировкаларға йыш йөрөргә тура килә, өйрәнелгән. Тик быныһы ғына онотолорлоҡ итмәне!\n— Әлегеләй ғәрәсәтте мин үҙ ғүмеремдә хәтерләмәйем, әйтәгүр!\n— Йылы өйҙә рәхәт. Күңел күтәрелде. Йәшәге килә... — тип йылмайҙы Наҙгөл.\n— Балаларың нисәү?\n— Икәү... Ике бәхет. Ике шатлыҡ. Һағындырҙылар.\n— Шула-а-ай, — тип һуҙҙы әбей. — Кемгә шатлыҡ, кемгә ҡайғы әпкилде был бураны...\n— Нимәгә улай тинең әле, апай?\n— Күршеләребеҙҙең малайы аҙна элек туңып үлеп ҡуйҙы... Буран сығыр алдынан ғына район үҙәгенән йәйәүләп ҡайтырға сыҡҡан.\n— Нишләп йәйәүләп?! — тип һораны Наҙгөл.\n— Берәй ылау тура килер, тип уйлағандыр. Былай машина-фәлән осрап тора бит инде. Юлдан яҙлыҡҡан, бахырсыҡ ҡына. Уй, Аллам, бураны һуң ҡалай ҡоторҙо!\nНаҙгөлдөң йөрәген нимәлер ауырттырғансы ҡыҫты.\n— Уҡыусы бала тинеңме, апай?\nӘбей һүҙен дауам итте:\n— Ун берҙе тамамларға тейеш ине быйыл. Хәҙер ней мәктәптәрҙе ҡыҫҡартып бөттөләр бит. Беҙҙә лә ун бер класс бар ине, яптылар. Балаларыбыҙ район үҙәгенә йөрөп уҡыйҙар. Ул көндө Раяндың бергә уҡыған иптәше ҡайтманы. Ә был — өйҙә өлкән бала, ярҙам итергә кәрәк, тинеме икән...\n— Ҡуй инде, ата-әсәһенә ғүмерлек ҡайғы!\n— Эйе, күҙ терәп торған өлкән улдарынан яҙҙырҙы быйылғы буран.\n— Нисек таптылар?\n— Буран әҙерәк тымғас, эҙләргә сыҡтылар. Юлдан алыҫ булмаған. Туңған кәүҙәһен алып ҡайттылар. Ярай, таптылар! Юғиһә, тиҙ табылмаҫ, бушҡа йөрөйҙәр, тиеүселәр ҙә булды. Бынан дүрт йыл элек берәүҙең кәүҙәһен яҙ сыҡҡас ҡына тапҡайнылар… Атаһы Рәфискә төштө көс. Кисә ҡуйҙылар зыяратҡа... Шул МЧС-тар ҙа ярҙам итте шикелле.\nНаҙгөлдөң күҙе йәшкәҙәне.\n— Эй, бахырсыҡ... Берҙән-бер бала түгелдер ғаиләлә?\n— Юҡ-юҡ, тағы ике улдары бар, шөкөр. Улары бәләкәсерәк.\n— Хоҙай сабырлыҡ бирһен ата-инәһенә.\n— Бөгөн өсөн, етеһен бергә уҡыталар. — Әбей стеналағы сәғәткә ҡарап алды.\n— Ә-ә-ә, һеҙҙе шунда саҡырғандарҙыр, ивет!\n— Ваҡыт бар әле, — Алһыу ҡарсыҡ яңы яулыҡ ябына-ябына һөйләнде. — Ҡуй инде, ҡуй! Дауылды әйтәм!.. Күпме йәшәп, был һынлы ҡоторғанды күргән булманы. Тотош районыбыҙ менән бикләндек тә ултырҙыҡ бит, Хоҙайым!.. Ҡырын яҡта тороп ҡалған һиңә бигерәк ҡыйын булғандыр!\nНаҙгөл теләр-теләмәҫ кенә яуап бирҙе:\n— Мин үҙем ошо райондыҡы, апай.\n— Күрше Төнәкәйҙән түгелһеңдер? Унда ат менән барып була, тиҙәр.\n— Юҡ-юҡ, апай, мин Төнәкәйҙән түгел, — Наҙгөл баш сайҡаны. Алһыу инәй уға бер аҙ текләп торҙо.\n— Мин һине, ҡыҙым, ысынлап та, ҡайҙалыр күргән һымаҡмынсы. Район үҙәгендә эшләп киттеңме әллә?\n— Юҡсы. Мин райондан мәктәпте бөткәс үк сығып киттем. Юғары уҡыу йорто, унан кейәүгә барҙым, ғаилә, эш… Һирәк ҡайтырға тура килә. Яҡташтарымды үҙем дә танып бөтмәйем.\n— Беҙҙең ауылда элек булырға тура килмәнеме, ҡыҙым?\n— Бер тапҡыр ҙа булырға тура килмәне.\n— Берәренә оҡшатамдыр. Йә туғандарыңды күргәнем барҙыр, — тине әбей һуҙып ҡына, инде төңөлгән тауыш менән.\n“Ҡайһы берәүҙәр бигерәк төпсөнөргә ярата. Был әбей бөтөн район халҡын ҡайҙан белеп бөтһөн ти инде?..”\n— Бәлки... Ихтимал… — Наҙгөл иңбашын һикертте, йылмайҙы. — Һис уйламағанда кемгәлер оҡшатып та ҡуялар.\n— Ата-әсәң кем булып эшләне?\n“Ҡарасәле, өҙмәй ҙә, ҡуймай ҙа! Нимәгә уға кем булыуҙары?”\n— Түрә-ҡара түгел. Ҡәҙимге ябай кешеләр.\n— Ялҡыттым шикелле, — әбейҙең ҡыҙыҡһыныуы һүрелде.\n— Киреһенсә, апай, мин һине ялҡытыуҙан ҡурҡам. Саҡырылмаған ҡунаҡмын. Һәр хәлдә, район үҙәгенән бөгөн үк килеп аласаҡтар!\n— Әллә тағы-ы-ы, — тип һуҙҙы әбей, — Бөгөн үк алырҙармы икән? Исемлек менән генә ташыйҙар, ти, бит. Сират ҙур, тотош район бикле. Ауырыуҙарҙы ғына алып китәләр.\nҒәбиҙә апаһына үҙенең ҡайҙалығын хәбәр итергә өлгөргән Наҙгөл тыныс ҡына яуап ҡайтарҙы:\n— Минең апайым хәстәханала эшләй. МЧС-тар менән бәйләнеште уға йөкмәткәндәр. Ғәбиҙә апайым, бөгөн килеп алырҙар, тине.\nӘбей тәү күргәндәй уға ныҡ текләне. Шунан ғына:\n— Ғәбиҙә! — тип ҡаты ғына әйтте лә, баш ҡаҡты.\n— Атаҡ, табиптарҙы беләбеҙҙер инде...\nӘбейҙең тауышы үҙгәрҙе һымаҡ. Ҡашығаяҡ йыуырға кереште. Был ҡыланышы Наҙгөлдө аптырата төштө.\n— Ә нисек беләһегеҙ? — ҡатын үҙенә хас үҙһүҙлек менән төпсөнә башланы.\n— Табиптарҙы беләбеҙ, айырыуса минең йәштә белергә кәрәк!\n— Алай икә-ә-ән, — тип һуҙҙы һорау алыусы. — Берүк ауырымағыҙ инде.\n“Миңә сәйер генә ҡарап алдысы... Әллә апайым был әбейгә ҡатыраҡ бәрелдеме? Юҡ, апайым ипле, тыныс кеше. Пациенттар менән нисек кәрәк, шулай һөйләшә белә. Тик бында аңлашылмаған нимәлер бар…”\n— Хастаханала ятҡанығыҙ бармы, апай?\n— Эй, балам, сир һорап тормай инде ул... Төрлөсә булып китә.\n— Апайымды ауырыуҙар әрләмәйҙәрҙер бит?\n— Улай-былай насар һүҙ ишетелгәне юҡ. Күптән эшләй бит Ғәбиҙә. Күҙ алдында үҫте, тигәндәй, баш табип урынбаҫары булып эшләүенә лә ни саҡлы булып китте...\nШул саҡ ишек шығырланы, унан шәлгә төрөнгән әбейҙең башы күренде.\n— Оҙаҡлап киттем, Алһыу. Бер ерҙә саҡ көрткә батманым... — Инеүсе ауыҙын асҡан килеш туҡтап ҡалды. — Әхирәт, һиңә ҡунаҡ килдеме әллә?\nНаҙгөл алданыраҡ өлгөрҙө:\n— Юҡ-юҡ, мосафир мин!\n— Нишләп, ҡунаҡ! — тине Алһыу әбей. — Рәйлә, башта ҡунағым менән берәр сынаяҡ сәй эсеп алайыҡ.\n— Ҡуй-ҡуй, Алһыу. Былай ҙа һуңлап китеп барабыҙ! — тип тегеһе сәбәләнгәс, Алһыу әбей шәленә үрелде.\n— Һин, ҡыҙым, ятып ал. Беҙ аят уҡыған ергә инеп сығайыҡ.\n— Уны ла алмайһыңмы ни? — Рәйлә әбей Наҙгөлгә табан баш ҡаҡты. — Ҡуй, килешмәҫ. Ҡунаҡ ҡыҙым, беләһеңдер хәлдәрен. Әйҙә, бергәләшеп инеп сығайыҡ. Сауап булыр.\nӘ Алһыу әбей нишләптер ишетмәмеш. Һәр хәлдә, өндәшмәне.\n— Юҡ-юҡ, мин оҙон юлдан арығанмын, — тигән булды Наҙгөл. Әлбиттә, ата-әсәне инеп йыуатып сығыр ине, ҡайғылы саҡта һәр кем иғтибарға, хәстәргә мохтаж. Тик хужабикә ул көткән һүҙҙе әйтмәне, киреһенсә:\n— Эйе шул, һин бәләкәс ял итеп ал, — тип йәһәтләп ишекте япты.\nНаҙгөл бер үҙе ҡалғас, ары-бире йөрөштөрҙө, диванға һуҙылып ятты, барыбер йоҡо алманы, балаларын уйлап йөрәге һыҙҙы. Тағы ла Айтуғандың тетмәкәйен тетеп алырғамы? Наҙгөлө ҡайтыуға ул үҙенә арыу эш табып торорға тейеш! Юҡ, ыжламай бит, әй! Кисә кис: “Ғәбиҙә апайыма һуғылам”, — тип юҡҡа әйтеп ысҡындырҙы. “Улайһа, һине барып алам”, — тип торасы машиналы кешеләй булып, асыу килмәгәйе! “Ярай”, тиһә, такси яллап килеп етәсәк. Тағы өҫтәмә сығым. Эй, экономлы йәшәүҙе белмәй бит ире! Уның район үҙәгенә килеүенән ни файҙа? Наҙгөл былай ҙа юлды яҡшы белә. Йөрөмәһен ваҡытын әрәм итеп. Аҡсалы эш эҙләһен, һәлкәү, бешмәгән! Ана, ысын ирҙәр ҡар-буран тип тормай, кешеләргә ярҙам итә. Юл инспекторҙары, МЧС хеҙмәткәрҙәренә бөтөн халыҡ күҙ терәп тора бөгөн. Һәр береһе герой! Айтуған үлән ҡурайы менән бөгөнгө көндә нимә эшләмәксе лә, ҡайҙа бармаҡсы? Әллә тағы шылтыратып әрләп алырғамы үҙен? Юҡ, уйланырға ваҡыт бирергә кәрәк! Ҡайтҡас иһә ультиматум ҡуйырға! МЧС тигәндән, уны килеп алырға тейештәр, шунда мәленән файҙаланып, танышып алырға ла, ире өсөн эш белешеп, елкәһенән тотоп алып барырға кәрәк! Айтуғандың үҙенең ҡулынан бер нәмә лә килмәҫ, шыйтыҡ ул. Наҙгөл балалары аша булһа ла ризалығын аласаҡ. Тулҡынланып, ярһып, Наҙгөл усын усҡа ышҡыны. Сабыр... Алһыу әбейҙең күршеләренә бигерәк ҡыйын. Наҙгөл көрһөндө. Бала — ҙур юғалтыу, уңалмай торған яра. Үлгәнсе һыҙланып йәшәйәсәктәр. Үҙенең оҙаҡламай ҡайтып етәсәген, шатланышып йөрөгән балаларын күҙ алдына килтереп, йылмайҙы. Бер аҙҙан йоҡоға киткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды.\n— Һаумыһығыҙ! — тигән тауышҡа тертләп күҙҙәрен асты. Ҡаршыһында бер ят ҡатын баҫып тора ине. Наҙгөл ҡапыл ғына ҡайҙа ятҡанын хәтеренә төшөрә алманы. Иҫенә төшкәс, һикереп тороп ултырҙы.\n— Алһыу инәй өйҙә күренмәйсе, — тине ят ҡатын.\nНаҙгөл тирә-яғын байҡаштырҙы.\n— Эйе, ҡайтмаған!\n— Хәйергә биргән яулыҡты алырға онотҡан, шуны индергәйнем.\nНаҙгөл шунда ғына был ҡатындың кемлеген аңланы.\n— Бәй, ул һеҙҙә бит!\n— Беҙҙән Ғәзим улы инеп алып сыҡты. Инәйҙе ейәндәренә алып киттеләр, кемеһелер ауырый, өшкөрөргә, тип. Өйөнә инеп тормаған икән. Аһ-аһ, ҡунаҡ килгәнен дә әйтмәгәнсе инәй!\n— Ҡунаҡ түгел, юлсы мин.\n— Барыбер. Аятҡа нишләп инмәнегеҙ? Улыбыҙҙың етеһен уҡыттыҡ. Әйҙәгеҙ, берәр сынаяҡ булһа ла сәй эсеп сығығыҙ. Раяндың рухы риза булыр. Минең исемем Сәкинә.\nКире ҡағыу ярамай, былай ҙа ғаиләгә бик ауыр.\n— Әлбиттә. Алһыу апай аша хәлегеҙҙе белдем. Ҡайғығыҙҙы уртаҡлашам. — Наҙгөл сумкаһына үрелде, төргәк сығарҙы. — Хәҙер-хәҙер!..\n— Бер нәмә лә кәрәкмәй, апай!\nАятҡа килгәндәр таралышһа ла, өҫтәл йыйып алынмағайны, хужабикә сәй яһаны.\n— Бына шулай ауылса көн итмеш. Мал-тыуар күп. Бирешмәйбеҙ, — тип йылмайҙы. — Аталары әле мал ҡарарға сыҡты. Шунан бер эшҡыуарға ярҙам итешә. Әле генә ҡайтмаҫ.\n“Былай бик бөтөрөнгәнгә оҡшамаған. Ошо балаларына әүрәйҙер”, — тип үҙенсә уйланы Наҙгөл. Хужабикә һүҙсән булып сыҡты. Бер нисә минуттан Наҙгөл уларҙың күпме бесән сапҡандарына, нисә баш һыйыр, нисә һарыҡ-кәзә тотҡандарына тиклем белде. Ырымбур яҡын булғас, һөт-майҙы шул яҡтан килеп алып торалар. Раян күптән ҡул араһына ингән, ярҙам итеп торған. “Ниндәйерәк бала булды икән?” Ҡайҙан был ҡыҙыҡһыныу? Наҙгөл үҙе лә аңламаны.\n— Улығыҙҙың фотоһы бармы?\n— Аһ, булмай тағы, бар! — Сәкинә икенсе бүлмәгә сығып аҡтарынырға кереште. Эҙләгәнен тапмағас, балаларына ҡысҡырҙы:\n— Ҡайҙа ҡуйҙығыҙ ағайығыҙҙың фотоһын? Бая тотоп йөрөй инегеҙ ҙә баһа!\n“Кит инде, балаңдың фотоһын таба алмай ҡаңғырсәле…” Наҙгөл шелтәләгәндәй баш сайҡаны. Ул альбомында балаларының ҡайһы фотоһы ҡайһы биттә икәнен яттан белә! Ниһайәт, фотоһүрәтте ҡайҙандыр килтереп сығарҙылар. Сәкинә уландарын әрләргә кереште.\n— Ҡороғорҙар, ағайығыҙҙың күҙен буяғанһығыҙ ҙа баһа!\n— Мин түгел, — тинен өлкәне танауын тартып. — Сабир бит, ҡара күҙлек кейҙерәм, тип боҙҙо… Һүрәт эшләй белмәгән көйөнсә.\n— Аламалар! Тормағыҙ бында, китегеҙ! — Сәкинә бөтәрләнгән фотоны итәгенә һалып усы менән яҙҙы. — Күҙ тирәһен сыймаҡлағандар, бигерәк ҡулсырҙар, аптыраталар.\nНаҙгөл ҡатындың орошҡанына иғтибар бирмәҫкә тырышып, фотоға эйелде. “Ҡара күҙлек кейгән”ағай кеше ике туғанын ҡосаҡлап төшкән, йылмая. Йылмайыуы матур. Йөрәккә ята. Эй, бәхетһеҙ балаҡай…\n— Тағы ла фотолары булырға тейеш.\n— Юҡ-юҡ, күрҙем, булды-булды, — Наҙгөл иҙәндә аунап-тәгәрәп уйнаған малайҙар яғына ишараланы. — Былары бигерәк бәләкәс күренә. Мәктәпкә йөрөйҙәрме?\n— Таңатарға ете тула, быйыл көҙ бара. Сабирға биш йәш.\n— Иң өлкәненә ун ете булған… Йәш айырмаһы ҙур шул!\nСәкинә уға ҡарап ултыра бирҙе.\n— Алһыу апай бер нәмә лә әйтмәнеме?\n— Нимә тураһында? — тине бер аҙ аптырауға төшкән Наҙгөл.\n— Бына миндә көндәлек бар, хәҙер, — Сәкинә тәҙрә төбөнән бер дәфтәрҙе барып алды. — Бөгөн аятҡа килгән әбейҙәргә лә күрһәтеп, ҡайһы бер урындарын уҡып ишеттергәйнем әле.\nНаҙгөлдөң ҡулы үҙенән-үҙе көндәлеккә үрелде.\n“Мин уны ап-аҡ ҡар яуған мәлдә барып алдым. Ул миңә икенсе ғүмер бүләк итте. Уның минең ғүмеремде оҙайтасағына, улымдың туйын үткәрәсәгемә өмөтләнәм...”\n— Бер нәмә лә аңламайым, — тип баш һелкте Наҙгөл.\n— Эй-й-й, нимәһен аңламаҫҡа? Зәкирә апай, Рәфистең тәүге ҡатыны, Раянды бала табыу йортонан алып ҡайтҡан бит. Үҙенең бөйөрө ауыртҡас, бәпәй таба алмаған. Бик сырхау ине ул. Раянға ун йәштә вафат булды. Мин үгәй әсәй.\nБына нисек! Шул-шул, үҙ әсәһе кеүек түгел. Артыҡ ҡайғырғанға оҡшамай. Хәйер, үҙе лә йәш. Шулай ҙа Раянға ете йыл әсәй булған, барыбер яҡындыр, ҡәҙерлелер. “Ана бит, ҡалай ихлас! Насар әсәй булмағандыр”, — тип Наҙгөл үҙен йыуатты.\n— Раянды бала табыу йортонан алғандармы ни? — тип ышанмағандай ҡабатлап һораны.\n— Ундай ғына хәлдәрҙе ишеткәнегеҙ барҙыр бит инде? Юғиһә, күҙегеҙ маңлайығыҙға менде. Ысыны шул, ни хәл итәһең! Зәкирә апай ташландыҡ баланы алып ҡайтып, үҫтереп, кеше итергә хыялланған.\n— Һине үҙ әсәһе тип ҡабул иткәндер...\n— Мине “әсәй” тип кенә йөрөттө. Һәйбәт булды Раян. Ҡустыларын ныҡ яратты. Былары ла “ағай ҙа ағай” тип үлеп торҙо. Ҡуй инде… — шунда ғына Сәкинәнең күҙенән бөртөк йәше тәгәрәне.\nНаҙгөл ауыҙын асҡан килеш ултыра бирҙе. Ә Сәкинә яйлап тормош юлын бәйән итә.\n— Төрлө кеше бар. Үгәй бала булғанға ҡарамаған, шуға аҙашып үлгән, тип мине сәйнәүселәр ҙә булған. Һуң, бала бит, киреһенсә, район үҙәгенән өйөмә ҡайтам, тип сыҡҡан! Кешегә ярап булмай. Беҙ, әйтәм бит, арыу йәшәнек.\n— Ул баланы ҡасан бағырға алғандар? Нисәнсе йылда?\n— Һеҙҙе лә уйламағанда аптырауға һалдым… Бына яҙылған, апай. Тәфсирләп. Ҡыш көнө барып алғандарын Рәфис үҙе лә һөйләгәйне. Сабыйҙы барып алған көндө ғәләмәт ныҡ ҡар яуған. Зәкирә бәләкәс төргәкте күтәреп алды ла, тартып алыуҙарынан ҡурҡҡандай, бала табыу йортонан урамға атылды, ти. Шул тиклем күҙ асҡыһыҙ көслө ҡар яуғас, күҙ яҙлыҡтырған да ҡуйған. Ҡуйы аҡ ҡар эсенә инеп киткәс, Зәкирә бүтән сыҡмаҫ, шулай юғалып ҡына ҡуйыр инде, тип ҡурҡҡан Рәфис. Барыбер балаҡайы ҡар эсендә аҙашты. Мына кешенең күрәсәге… Хәҙер икеһе лә — ысын донъяла… Бәлки, шулай яҡшыраҡтыр ҙа..\nСәкинә һөйләй. Көндәлектәге айға-көнгә текләгән Наҙгөл таш һындай ултыра бирҙе. Ҡулы ҡалтыраны, йөрәге дарҫлап типте, ике яҡ сикәһе ҡыҫылды. Шул саҡ Ғәбиҙә апаһының: “Дауыл сыҡҡан тип тормай ҡар йырып килделәр, алып киттеләр…” — тигән тауышын ишеткәндәй булды.\nРаян уның балаһы! Наҙгөлдөкө! Яҙмыш уны Әҙелгә бер ҙә юҡҡа алып килмәгән! Гонаһты берәү ҙә белмәй, бөтәһе лә үткәндә ҡалды, тип тыныс йәшәй ине. Үҙе тапҡан балаға бер тапҡыр ҙа күҙ һалғаны, тормошо менән ҡыҙыҡһынғаны булмаһа ла, ул үҫкән өйҙә күрергә, үлемен ишетергә насип итте.\n...Әрменән ҡайтҡан, институт тамамларға йөрөгән Артур исемле егет унынсы класс уҡыусыһының башын әйләндерҙе. Киноларҙа күргән мөхәббәт тип ҡабул итте уны Наҙгөл. Үҙе лә шулай ҡыланды. Ысынбарлыҡтан алыҫ торған кино геройҙары… Ауырға ҡалғас, бөтәһе лә үҙгәрҙе. Ҡасты, юҡҡа сыҡты егете. Әсәһенә хәлде һөйләргә тура килде. Әсәһе, бахыр, илай-илай ҡыҙын әрләне, бәлиғ булмаған баланы алдағаны өсөн Артурҙы ултыртам, тип ҡәһәтләнде. Гинеколог Ғәбиҙә һеңлеһенә кәңәшкә барҙы. Тегенеһе: “Балаңдың исемен сығарма, уға артабан йәшәргә кәрәк”, — тип ҡаты тыйҙы. Көсләп өйләндерергә уйҙары ла бар ине, тик Артурҙың икенсе ҡатын менән йәшәп ятыуы асыҡланды. Ғәбиҙә апаһы ҡыҙ баланы үҙе менән алып китте. “Район үҙәгендә уҡыясаҡ, унда төплө белем алыр”, — тип, атаһын алданылар, ә Наҙгөл бушанғансы апаһы өйөндә ятты. Мөҙҙәте еткәс, табип Ғәбиҙә уны бала табыу йортона алып барҙы. Баланан ҡотолғас, апаһы янында ҡалып, мәктәпте район үҙәгендә тамамланы… Баланы Наҙгөл бер тапҡыр ҙа күрмәне. Һорашманы ла. Ғәбиҙә апаһы, тыуған көнөнөң иртәгәһенә үк сабыйҙы алып киттеләр, тине. Наҙгөл мәктәпте тамамлап, Өфөгә китте. Институтҡа уҡырға инде, буласаҡ ире менән осрашты...\nГонаһ та, ғәйеп тә ҡалманы. Ул тыныс һәм ҡәнәғәт йәшәне, Артур менән дә ҡыҙыҡһынманы. Елғыуар егет зым-зыя юҡ булды. Эйе, артыҡ йөктән ҡотолоуҙарына икеһе лә берҙәй бәхетле булғандарҙыр... Уларҙы бергә бәйләп торған бүтән бер нәмә лә юҡ ине. Мөхәббәт тигәндәре төтөн һымаҡ таралды…\nНаҙгөл тамағындағы төйөрҙө йотто. Үҙен был донъяға килтергән әсәһе тураһында уйланғаны булдымы икән мәрхүмкәйҙең? Хәйер, Раянға кем дөрөҫөн һөйләһен? Зәкирә уның әсәһе!\n“Гонаһтан ҡасып ҡотолоп буламы? Ҡасандыр килеп тота бит ул!..” Иҫенә төшөрмәһә лә, күңеленән сығарып ташлаған булһа ла, буран аҙаштырып уны Әҙелгә аяҡ баҫтырҙы! Һуш китерлек. Зәкирә бына нимә тип яҙған: “Ҡыҙ бала яңылышҡан. Уны кемдәрҙер әрләйҙер-хурлайҙыр, ә мин рәхмәтлемен. Ул ҡыҙ мине бәхетле итте. Мин хәҙер әсәй! Донъялағы иң бәхетле кеше мин!..” Был юлдарҙы уҡығандан һуң башын, елкәһен ҡармып тотҡан тимер ҡоршау бер аҙ ебәрҙе, тын алыуы иркенәйҙе, күҙ алды яҡтыра төштө.\n— Зәкирә һәм уның улы Раян өсөн доға ҡылайыҡ... — тине Наҙгөл. Шунан күтәрелде лә, өндәшмәй генә сығып китте. Сәкинә нимәлер әйтте, тик ҡатын уны ишетерлек хәлдә түгел ине.\nБорсолоуы йөҙөнә сыҡҡан Алһыу әбей уны ҡаршы алды.\n— Кейем-һалымың бында, ә үҙең юҡһың…\n— Күршең инеп алып сыҡты. Сәкинә.\nАлһыу әбей һиҫкәнде, ауыҙын берсә асты, берсә япты. Һораулы ҡарашын ҡунаҡҡа төбәне. Бер аҙ текләшеп торҙолар. Ахыр әбей хәүеф йәшерелгән ҡарашын ситкә борҙо. Эйе, Алһыу апай уның үткәне менән бер ҙә юҡҡа ҡыҙыҡһынмаған… Нимәнелер белә, тик йәшерә.\n— Алһыу апай, дөрөҫөн генә әйт әле, мине ҡайҙан беләһең?\n— Беләм, тимәнемсе… — Әбейҙең тауышы үҙгәрҙе. Быны тойған Наҙгөл ҡәтғиерәк өндәште:\n— Апай, дөрөҫөн әйт!\nАлһыу әбей усы менән эйәк тирәһен һыпырҙы, шунан ашыҡмай ғына яуап бирҙе:\n— Мин, балам, элегерәк дауаханала санитар булып эшләнем.\n— Бер санитарҙы һин нисек иҫләй ти инде? Шулай бит, ҡыҙым?\nНаҙгөл тамағын ҡырҙы. Нимә тиһен инде, хәтерләй алмағас?\n— Тимәк, мин әйткәндәрҙе онотҡанһың. Иҙән йыуыусы апайҙың һүҙен кем иҫләһен!\nАһ! Нишләп онотһон, ти! Тик төҫ-ҡиәфәте генә хәтерҙән юйылған. Палатала ятҡан сағында ул берәүгә лә күтәрелеп ҡараманы, берәүгә лә күҙ һалманы. Уны берәү ҙә танырға тейеш түгел ине. Гел мөйөшкә ҡарап ятты. Иҫ-аҡыл китерлек, бына нисә йыл үткәс уны таныусы бар!\n“Их һин, үҙебеҙҙең башҡорт ҡыҙы!.. Никахһыҙ йоҡларға, ирһеҙ бала табырға нимә мәжбүр итте һине? Бүтән яңылыша күрмә, тик ташлама балаңды! Ул бит кеше!..”\n— Баланан баш тартҡаныңды ишеткәс үк Ғәбиҙә янына инеп сыҡтым. “Минең күршеләр ун йыл буйы бала алырға хыяллана, бик шәп кешеләр”, — тинем. Шундуҡ Зәкирәгә шылтыраттым. Һәм улар, рәхмәт яуғырҙары, буран-дауылға ҡарамай килеп тә төштөләр...\nБер аҙға тынлыҡ урынлашты. Көтмәгәндә яҡында ғына нимәлер гөрһөлдәне. Наҙгөл тертләне. Ҡапҡа эргәһенә ул тилмереп көткән ҡаргиҙәр килеп туҡтаған икән. Тауышы ҡотто алырлыҡ.\n— Апай, бөтәһе өсөн дә рәхмәт. Нимәлер оҡшамаһа, килешмәһә, мине ғәфү ит!\nНаҙгөлгә уңайһыҙ ине. Ул хатта үҙен-үҙе танырға теләмәне был мәлдә. Күҙен генә ҡалдырып шарфына уранды. Шунан шәп-шәп атлап ҡаргиҙәргә менеп ултырҙы.\nҮҙенә һуҙылған шлемды кейер алдынан:\n— Зыярат тирәһенән үтергә ине, — тине.\n— Уйлама ла! — тине ризаһыҙ ҡалын тауыш. —Кемең унда?..\n“Барыбер түгелме икән был әҙәмгә? Үҙенең техникаһы түгел дә баһа!”\n— Бер таныш.\n— Ҡар — стена. Бөтә нәмә ҡапланған. Минең бурыс — һине хастаханаға алып барыу.\nНаҙгөл ҡаргиҙәрҙең яман тауышын да ишетмәй уйға батты. Гонаһтан ҡотолоу юлы ниндәй? Гонаһ ҡылабыҙ ҙа кеше белмәгәнгә ҡыуанабыҙ, иркен йөрөйбөҙ. Алла белә. Ул теләһә, гонаһтарыбыҙ хатта бөжәктәргә тиклем мәғлүм булыр ине. Раббының сикһеҙ рәхмәте менән йөҙөбөҙ яҡты. Тик бынан ғына беҙ гонаһ эйәһе булыуҙан туҡтайбыҙмы? Ҡапыл тауышҡа һиҫкәнде.\n— Һин яҡшы кеше!\nТәбиғи, ҡатын был һүҙҙәрҙән бер нәмә лә аңламаны.\n— Нишләп? — тип һорарға мәжбүр булды аптырағас.\n— Бер таныштың ҡәберен барып күрергә итеүең ғәжәп. Хәҙер шундай заман, туған туғанды танымай, яҡындарының хәл-әхүәлдәрен белешергә оноталар.\n— Унда бала ята. Кисә генә ерләгәндәр.\nГонаһ өсөн ниндәй хаҡ түләнер? Был донъяламы, тегеһендәме? Әллә көндәлек яуапмы? “Һин ғүмеремде оҙайттың, Раяным! Һине тапҡан әсәгә бәхет теләйем. Сөнки беҙ бәхетле булдыҡ” — Зәкирәнең яҙғандары мейелә уйылған. Тик нишләп ул ҡыуана алмай?\n— Эй, шул ауыл кешеләре! Балаларын да йүнләп ҡарай белмәйҙәр!\nНаҙгөл терт итеп ҡалды. Был тауыш уға оҡшамай. Был тауыш уға таныш. Юҡ, нисек таныш? “Һин нимә, Наҙгөл, аҡылдан яҙып бараһыңмы әллә?” — тине ул үҙенә.\n— Баланы үлтергән ата-әсәне хөкөмгә тарттырыр инем мин!\n— Нимә һөйләйһегеҙ ул?!\n— Дөрөҫөн һөйләйем. Ә ниңә ҡыҙаһың? — Ир ҡысҡырып көлдө. Шул мәл Наҙгөлдөң ҡапыл тыны ҡыҫылды. Һауа етмәй сәсәне. Мейеһенә ҡапҡан ялҡын табанына төштө. Күҙ алдынан тотош ғүмере ялтлап уҙҙы. Был көлөү уны үткәне менән бәйләй! Һаҙлыҡҡа һөйрәй, уба! Ҡатындың кәүҙәһен еңелсә ҡалтырау баҫты, шулай ҙа ул үҙен ҡулға ала алды. Һәм бойороусан, үҙенекенә оҡшамаған тимер тауыш менән өндәште:\n— Туҡтат, тием!\nГеүләгән техника шып туҡтаны. Теге ир аптырап ҡатынға табан боролдо. Эйе, Наҙгөл уға әйтергә тейеш! Бүтән ауыҙын йырмаҫтай итеп. Сөнки улар бүтән бер ҡасан да осрашмаясаҡтар! Осрашырға яҙмаһын! Төкөрөгөн йотто, ашыҡмай ғына ижекләне:\n— Унда һинең улың ята.\n— Наҙгөл?! — тигән ауаз ишетелде, күҙҙәре даһрайған Артур шлемын систе.\n— Һы… Балаңды үлтереүсене белмәйһеңме, һәйбәт атай! — Ҡатын үҙе лә һиҙмәҫтән яман итеп көлдө.\n— Наҙгөл! Туҡта, беҙ бит әле…\n— Мин тапҡан балаң ҡайҙа тип уйлайһың?\n— Беҙ бит ул турала түгел…\n— Шәп атайлығыңды юлсыға һөйләйһеңме?\n— Наҙгөл, яп ауыҙыңды…\n— Ә һин ауыҙыңды ас! Әрләүеңде дауам ит! Йә! Әллә үҙеңде яманлап булмаймы?\nАртур үҙен ҡулға алды, мөмкин тиклем тынысыраҡ булырға тырышты.\n— Дөрөҫөн генә әйт, Наҙгөл, был яҡҡа нишләп килеп сыҡтың?\n— Мин МЧС-та эшләйем, ауырыуҙар ташыйбыҙ. Һин сирлегә оҡшамағанһың, хатта күҙҙәреңдә ут яна.\n— Беҙ бөтәбеҙ ҙә ауырыуҙар. Әллә һин, ролгә инеп алғас, ысынлап та үҙеңде идеаль МЧС хеҙмәткәре тип хис итәһеңме? Минең урында һине белмәгән кеше булһа, ауыҙ асып тыңлар ине, һәм, үҙегеҙҙең ни тиклем шәп икәнегеҙгә һоҡлана-һоҡлана, теге ата-әсәне бергәләп һүгер инегеҙ!\nАртур яуап бирмәне.\n— Нишләп тымдың? — ҡатын мыҫҡыллы көлөмһөрәне.\n— Наҙгөл, әҙәмсә һөйләшәйек. Беҙ бит дошмандар түгел. Хәтерләһәң, бер-беребеҙгә бик ҡәҙерле инек…\n— О-о-о, әйтмә лә! Ҡәҙерлеңде ҡотҡармай ҡасып киткәйнең, бүтәндәрҙе ҡотҡараһың икән! Ҡотҡарыусы, герой!\nЛысҡылдатҡансы битенә төкөрөргә ине, тик ел ҡаршыға иҫә. Үҙе генә бысранасаҡ.\n— Ҡасманым. Тик әсәйең бит…\n— Өндәшмә. Тауышың ҡоҫтора.\n— Наҙгөл, хәтерләйһеңме, мине Ален Делон тип йөрөтә торғайның?\nАртурҙың тауышында йәнлелек тойоу менән йәнә эстә ут дөрләне.\n— Һиңә утыҙ дүрт, миңә ҡырҡ. Беҙ әле йәштәр. Улай тиҙ генә онотоуың мөмкин түгел.\nНаҙгөлдөң тыны ҡыҫылды.\n— Яйлама, ҡыу техникаңды!\n— Наҙгөл, баяғы әйткәнең… алдамайһыңмы?\n— Алдыңа ҡара, тием! Минең менән сафсата һатҡан өсөн һиңә түләмәйҙәр.\n— Ниңә, мин насар аҡса эшләмәйем. Тормошом да насар түгел. Үкенә тип уйлама.\n— Аҡса һуғыусы машина…\nӘ ул иренән ошондай машина булыуын талап итә… Наҙгөл уҡшыны.\n— Улай тип кәмһетмә. Беҙ — геройҙар! Ҡотҡарыусылар! Бына килеп тә еттек, Наҙгөл.\nҠаргиҙәр дауахана ҡапҡаһы ҡаршыһына килеп туҡтаны.\nАртур ҡатындың ҡулынан тотто. Наҙгөл һелкеп ебәрергә иткәйне, ниңәлер туҡтап ҡалды. Ҡараштар осрашты.\n— Кем йәшлектә хата яһамай? Ул бала һиңә лә, миңә лә кәрәкмәй ине бит. Кәрәкмәгән кешеләр була. Нимәһен йәшерергә? – Артур туҡтамай бығырлай. Тағы көсәнеп йылмая.\nКем тип йәшлеген әрәм иткән бит! Ирҙең хаяһыҙлығы Наҙгөлдөң телен бәйләне.\nҠатындың өндәшмәүе иргә ҡыйыулыҡ бирҙеме, ул көтмәгән тәҡдим яһаны:\n— Наҙгөл, бәлки, осрашырбыҙ?\n— Ә нишләп, була осрашырға! — тине Наҙгөл үҙе лә танымаған ят, көслө тауыш менән.\nИр бөтөнләй йәнләнде.\n— Романтик кис эшләрбеҙ, үткәндәрҙе иҫләп!\n— Тап өҫтөнә баҫтың! Ә үткәндәрҙе оноторға ярамай. Яҙ адресты!\n— Йә, әйт адресыңды!.. Ҡара уны, тик шаяртма, алдама, мин һиңә ышанам, Наҙгөл.\nНаҙгөл кипкән иренен ялап алды. Тәрән итеп тын алды.\n— Яҙ! — һәр һүҙенә баҫым яһап әйтте. — Әҙел ауылы. Зыярат. Ситдиҡов Раян ҡәбере. Романтика ла шунда, балаһын ҡарамаған ата-әсәһен хөкөм итеү ҙә шунда!\nАртурҙың ауыҙы асылды. Нимәлер әйтергә итте. Әйтә алманы, эйәк тирәһе генә дерелдәне.\nБашын юғары тотҡан ҡатын ары атланы. Бер нисә аҙым атлағандан һуң нимәгәлер эләкте, һөрлөктө. Шул саҡ йөрәген бысаҡ телеп алдымы ни! Уны ҡасандыр абындырған, йыға һуҡҡан, йәшлеген ҡаралаған кеше алдында икенсе тапҡыр ҡолау — үлемгә бәрәбәр! Хәл иткес мәлдә Наҙгөлдө кемдер эләктереп алды ла күкрәгенә ҡыҫты.\n— Танымайһың әллә, бисәкәй?\n— Үҙгәреп киткәнменме?\nКүкрәк тултырып тын алған Наҙгөл баш сайҡаны:\n— Килгәнһең бит тәки!..\n— Өйҙә ҡолаҡ итен сәйнәгән кеше юҡ, күңелһеҙ!\nҠатыны йөҙөндә асыу ишараты күрмәгәс, ире йәнләнде:\n— Арҡыры икәнде беләһең. Ҡана, бир сумкаңды! Һы, һине бурандан алып сыҡҡан теге МЧС-ник һаман был яҡҡа ҡарап тора! Ныҡ маҡтағанһың шикелле. Герой инде. Геройҙар.\n— Һин минең геройым.\nАйтуған, яңылыш ишетмәйемме тигәндәй, ҡатынына күҙҙәрен ҙур асып ҡарап алды. Ҡараштар осрашты. Шунан ир ҡапыл турайҙы. Быны Наҙгөл бөтөн булмышы менән тойҙо. Иренең арҡаһына, гүйә, ҡанат үҫкәйне. Быны ла ул күңел күҙе менән күрҙе. Ҡатын башын уның яурынына һалды.\nНаҙгөл магазиндан ваҡ-төйәк күтәреп ингәндә Айтуғаны ҡурайын һыҙғыртып ултыра ине. Ҡатынын күргәс, ҡоралын кире урынына ҡуйырға итте.\n— Ярай әле шул ҡурайың бар. Юғиһә, күптән ағыулы йыланға әйләнгән булыр инем, — тине шул саҡ Наҙгөл.\nКөтөлмәгән бындай һүҙҙән Айтуған аптырап ҡалды.\n— Йыланға? Ни өсөн?\n— Ҡурай моңо яуызлыҡты яндыра, күңелде таҙарта. Әйтеп аңлата алманым шикелле... Ҡасан да булһа аңларһың…\n— Нимә әйтергә иткәнеңде үҙемсә аңлайым мин, бисәкәй. Ҡурайҙың илаһи көсөн берәү ҙә аңлатып бөтә алмаясаҡ, шуныһы ла бар. Мине икенсе нәмә аптыратты шикелле…\n— Йә, әйт.\n— Ҡурайға мөнәсәбәтең бүтәнсәрәк ине түгелме?\n— Ҡурайға мөнәсәбәтем үҙгәргәне юҡ. Мин бит… — Наҙгөл ҡапыл тотлоҡто. — Башҡа мәсьәлә буйынса. Юҡ, ул да онотолған… Онотолдо. Буранда аҙашып тороп ҡалды.\nНаҙгөл йылмайырға итте. Ирекһеҙҙән иренен ныҡ итеп ҡымтыны.\n— Тыныслан, — тине Айтуған. — Беҙ бында. Бергә. Буран-дауыл да үткәндә тороп ҡалды. Аҙашҡан кешеләр тураһында хәбәр-фәлән юҡ. Ҡышы ла булһын, буран-дауылы ла.\n— Әҙәмдәр бер-береһен аҙаштырмаһын. Ялған анттар, ялған хыялдар эсендә.\nНаҙгөл иренең күҙҙәренә төбәлде, бер-береһенә текләшкән килеш байтаҡ торҙолар, бер мәл күңелен тырнаған, өйкәгән, тынғыһыҙлаған уйҙар юҡҡа сыҡҡандай булды. Ҡатын күҙ йәштәре аша йылмайҙы. Моңһоу ҙа, үкенесле лә ине был йылмайыу.


Коммерческие банки в Мишкино (Республика Башкортостан). Акции и специальные предложения по кредитам, вкладам, ипотеке\nКурсы валют в Мишкино (Республика Башкортостан)\nв Мишкино (Республика Башкортостан) на 18.01.19\nТоп кредитов в Мишкино (Республика Башкортостан) на 18.01.19\nПресс-релизы и новости от банков Мишкино\nВсе пресс-релизы от банков Мишкино\nНовые офисы банков в Мишкино (Республика Башкортостан)\nАдрес: Республика Башкортостан, с. Мишкино, ул. Ленина, 108\nАдрес: Республика Башкортостан, с. Мишкино, ул. Матросова, д. 66\nПоказать все банки Мишкино


Мышь опт LOGITECH MX518 Gaming-Grade (352) - заказать и купить по выгодной цене в интернет-магазине «Цифры»: самовывоз, доставка\nМышь опт LOGITECH MX518 Gaming-Grade (352)\nМышь опт LOGITECH MX518 Gaming-Grade (352) - покупка с еще большей выгодой!\n1 Покупайте мышь опт LOGITECH MX518 Gaming-Grade (352) с картой F-клуба и получайте бонусы!\n2 Мышь опт LOGITECH MX518 Gaming-Grade (352) есть в наличии, можно забрать самостоятельно!


г. Анапа, пер. Алексеевский, 3 г. Анапа, ул. Гребенская, 41 г. Анапа, ул. Краснозеленых, 8 г. Анапа, ул. Крымская, 176 г. Анапа, ул. Ленина, 112 г. Анапа, ул. Ленина, 82 г. Анапа, ул. Промышленная, 9 г. Анапа, ул. Красноармейская, 13а г. Анапа, ул. Солдатских матерей, 17 г. Анапа, ул. Парковая, д.57 (Гипер Аптека) г. Анапа, ул. Астраханская 92а г. Анапа, ул. Парковая, 57 (Медтехника) г. Анапа, ул. Ленина, 154 (Гипер Аптека, Медтехника) г. Анапа, ул. Горького, 7 г. Анапа, пр. Пионерский, 81а п. Витязево, ул. Черноморская, 86 п. Витязево, ул. Черноморская, 186 Ст. Анапская, ул. Комсомольская, 74Б


Сайт отзывов - Популярность отзыва Меридиан - Меридиан отзывы\nОтзывы Образование Другое Меридиан\nВсего отзывов 16 Рейтинг Другое Республика Татарстан Добавить отзыв\nОтзыв : Меридиан\nРоссия, Нижнекамск, г. Нижнекамск, ул. Мира, д. 48\nПопулярность отзыва 5.1


Лидия — Башҡорт Википедияһы\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Лидия (мәғәнәләр).\nЛи́дия (бор. грек. Λυδία, төр. Lidya) — Кесе Азиялағы боронғо дәүләт, элек Мэония тип аталған, Эгей диңгеҙенә тиклем етеп торған һәм ярымутрау эсендә бер-береһенән Тмол менән айырылып торған Герм һәм Каистрҙың юғары ағымы янында торған\nБ.Э.Т XII быуат — Б.Э.Т 546 быуат\nКрёзе дәүерендә Лидия батшалығы\nБаш ҡала Сарды\nИң ҙур ҡалалары Тиесс, Келены, Даскилий, Тирра\nТел(дәр) Лидия теле\nАҡса берәмеге Статер\nИдара итеү формаһы Хунта\nГермдың һул яры янында Магнезия (хәҙерге Маниса ҡалаһы), төньяҡ итәгендә Сипила; унда йәшәүселәр Фессалия магнеттары менән бәйле. Сарды (хәҙер Сард), Лидия батшаһының ныҡлығы, Пактол янындағы Тмол тауының төньяҡ итәгендә ята.\nГигэй күле янында хәҙерге көнгә тиклем Алиаттың һәм башҡа Лидия батшаларының (хәҙер Бин-бир-тепе) ҡәберлек убалары бар.\nЭфестан Сардҡа Кильбиан үҙәне буйлап кеше күп йөрөгән юл үткән, ул юл Гинепой ҡалаһына тиклем барған.\nСард янында һәм Каистр буйында уңдырышлы баҫыуҙар булған, илдә шулай уҡ шәп аттар, яҡшы шараптар, шафран, цинк һәм башҡа металдар, айырыуса Тмол ҡаҙылдыҡтарында һәм Пактола йылғаһы ҡомонда табылған алтын булған.\nМәҙәниәттең билдәле бер баҫҡысында торған Лидия халҡы тирсендарға, торребтарға һәм сардандарға яҡын торған, хеттарҙың ныҡ йоғонтоһо аҫтында торған билдәһеҙ бер расаға ҡарай; Лидияның бер батша династияһы хеттар ҡәбиләһенә ҡараған. Илдәге халыҡтың телелидийя теле, ул һинд европа телдәренә ҡараусы анатолий төркөмөнә инә. Яҙмаһы — лидия алфавитлы,тышҡы күренеше менән грек алфавитына оҡшаған.\nЛидия дәүләтенең тарихы ярым риүәйәттәр формаһында антик әҙәбиәте йолалары сағылышында һәм көнсығыш мәғлүмәттәренән, беренсе нәүбәттә ассирия текстары өҙөктәренән беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән. Лидия тарихынының фәнни реконструкцияһы археология ҡаҙыуҙары ваҡытында табылған әйберҙәр нигеҙендә яһалған, улар системалы һәм даими рәүештә 1958 йылдан алып хәҙерге көнгә тиклем Лидия батшалығының баш ҡалаһы урынында торғанСфарт (Сард грексә) ҡалаһы янында алып барыла. Илдең үҙәк өлкәһе баш ҡала исеме менән аталып йөрөтөлә. Герм үҙәне халҡын б. э. т. VII быуатта ассирийлылар һәм гректар лидий халҡы тип атаған. Геродот әйтеүенсә, лидиялылар башта мэондар тип аталғандар.\nЛидияға фригия йоғонтоһо әлегә тикшеренеүҙәр талап итә. Лидияның Фригиянан б. э. т. VIII быуатта сәйәси бойондороҡлолоғо археологик дәлилдәр менән бик әҙ иҫбатлана. Фригия менән Лидия керамикаһының бәйлелеге, Сардтың монументаль архитектураһына йоғонтоһо тураһында әйтеп үтергә мөмкин. Фригия йоғонтоһоноң иң ныҡ танытмаһы булып Лидиялағы ҡәберҙәрҙең ҡурған өйөмдәре кеүек итеп эшләнеүе тора.\nҮҙенең сәйәси ҡоролошо буйынса Лидия - монархия дәүләте. Дәүләт башында батша торған. Уның власын йәнен һаҡлаусылар төркөмө һәм ғәскәр ныҡ тотҡан; төп ролде атаҡлы атлы ғәскәр һәм Лидия ике тәгәрмәсле һуғыш арбаһындағы яугирҙәр үтәгән. Лидия батшалары хәрби хеҙмәткә ялланған яугирҙәрҙе лә ҡабул иткән, бигерәк тә күрше : карийҙарҙы, ионийлыларҙы һәм ликийҙарҙы. Батшаға ил менән идара итеүҙә аристократ ғаиләләренән сыҡҡан хакимдар ярҙам иткән. Хатта аристократтар советы ла булған. Мөһим тышҡы һәм эске сәйәсәтте тикшереүҙә ябай халыҡ ҡорға йыйылған. Батша власы көсәйеү арҡаһында улар юҡҡа сыҡҡан. Лидияның социаль һәм сәйәси тормошонда архаик йәмғиәттең ҡалдыҡтары һаҡланған, уның буйынса ырыу-ҡәбиләләргә бүлеү, боронғо ҡәбилә хоҡуҡтарын үтәү ҡанун рәүешендә торған.\nЛидия дәүләтенең сәскә атыу осоро б. э. т. VII—VI быуаттараҙ була, ул саҡта власть Мермнадтар династияһы ҡулы аҫтында була (династияға нигеҙ һалыусы - Гигес (б. э. т. VII быуаттың беренсе яртыһы).\n↑ История Древнего Востока. Под ред. Кузищина В. И. 3-е изд., перераб. и доп. — М.: Высшая школа, 2003. — 462 с.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Лидия&oldid=1035145 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 17 май 2021 в 13:00\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:00 17 май 2021 үҙгәртелгән.


Россию ждут майские экономические изменения - Антимайдан. Новости ДНР, ЛНР. Гражданская война на Украине.


Ҡыҙ тыуған ере өсөн борсола\n13 Август , 23:00\n"Мин улар килгәнгә шул тиклем ҡыуандым, әммә хәлдең бик етди булыуын аңламағанмын..."\nИрекмәндәр араһында урман янғындары башланыуының беренсе көндәрен әсенеп иҫкә алғандар бар.\n– Тыуған районыма бәлә килеүен ишеткәс, барлыҡ эштәремде икенсе планға күсерҙем. Районға тәүге көндәрҙә үк Өфөнән һәм Күмертауҙан Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре килде. Мин улар килгәнгә шул тиклем ҡыуандым, әммә хәлдең бик етди булыуын аңламағанмын. Әхирәтемдең барып ҡарауын, белешеүен үтендем, бәлки, ярҙам кәрәктер, тип.\nЯрҙамым Аҡташ ауылында башланды. Шул тирәләге утты һүндерешеүҙә ҡатнаштым. Икенсе көндө Ғәлиәхмәткә ирекмәндәргә ашарға алып барҙым. Ирҙәр элекке Биштирәк ауылы эргәһендә янғынға ҡаршы көрәшә ине.\nРайонға ярҙам ниәте менән ирекмәндәрҙең һаман да килеп тороуы ҡыуандыра. Янғын һүндереү рюкзактары, ауыр техника бүленде... Өфөнән егеттәр беҙҙең районға ярҙамға ранецтар алып бирергә ҡарар итте. Миңә өсәү биреүҙәрен һораным, иптәштәремә таратырмын, тип.\nӨсөнсө көндө ғүмер буйы онотмаясаҡмын. Аҡъяр район дауаханаһы хеҙмәткәрҙәре төркөмө менән Ураҙбай ауылы яғына ут һүндереүгә юлландыҡ. Ул саҡта Шайтантау заказнигын һаҡлауҙа ярҙам итергә барғанымды белмәй инем... Ураҙбай ауылында оператив штаб булдырҙылар, барлыҡ республиканан ярҙам килде. Янғын райондың флора һәм фаунаһына ҙур зыян килтерҙе – хайуандар һәм үҫемлектәр донъяһына. Тыуған еребеҙҙең артабан үртәлеүенә юл ҡуймаясағыбыҙға ышанам, – тип тәьҫораттарын уртаҡлашты Хәйбулла районының Аҡъяр ауылында йәшәгән Любовь Валявина.\nФото һәм мәғлүмәт сығанағы авторы: Юлиә Баҡтыбаева.


Балға шәкәр ҡушҡандар инде әллә...\n3 Май 2020, 18:55\nҺатып алыусыға ул әле генә айыртҡан һымаҡ күренә.\nБал һатып алғайным, ашап ҡарағас, уның саф булыуында бер аҙ шик тыуҙы. Шәкәр ҡушылған, буғай, ти ҡайһы берәүҙәр.\nБелгестәр әйтеүенсә, магазин кәштәләренә сығарылған балдың 50–70 проценты яһалма, йәғни сауҙаға шәкәр сиробы ҡушылғаны күберәк эләгә. Тимәк, ҡорттарҙы болонға һирәк сығарып, күберәк сироп менән туҡландырғандар. Балда глюкоза менән фруктоза нисбәте нормаға тура килмәһә, дауалау сифаты ҡалмай, ул тәмләткес “кәнфит” кеүек булып сыға.\nЙыш ҡына яҡшы балды, “тауар йөҙө” булдырыу өсөн сироп ҡушып, яңылыш боҙоп ҡуялар. Һатып алыусылар ни өсөндөр үтә күренмәле шыйыҡ балды ярата, шуның менән алдана. Ысын аҙыҡ айыртҡандан һуң кристаллана башлай, шуға ла һатыусылар, шыйығайтайым тип, уны йылыта. Был һис кенә лә ярамай, сөнки 55 градус йылылыҡта бал файҙалы сифаттарын юғалта. Һатып алыусыға ул әле генә айыртҡан һымаҡ күренә.\nОшо юл менән алынған аҙыҡ башҡаса ҡуйырмай, шуның өсөн дә һатып алғанда кристалланғанды һайларға кәңәш итәбеҙ. Ысын бал иһә өс-дүрт ай эсендә ҡуйыра. Ошо ваҡыт үткәндән һуң да банкаға һалғанда әле бер, әле икенсе яҡҡа сайҡалһа, шәкәр сиробы ҡушылған йәки һыу өҫтәлгән тигән һүҙ.\nТағы бер үҙенсәлек: бал аҫтан кристаллана башлай, шуға банка төбөндә — ҡуйы, ә өҫкө яғында шыйығыраҡ икән, шикләнергә түгел.\nТәм-том алғанда умартасыларҙың сертификатлы тауарын һайларға кәрәк, сөнки һәр оҫта үҙенең “марка”һын хурламаҫҡа тырыша. Ә осраҡлы урындан алһағыҙ, төрлө мутлыҡҡа юлығыуығыҙ бар: тауар “йөҙө” булдырыр өсөн аҡбур, шәкәр, аҡһым, он ҡушыуҙары ихтимал, шыйығайтҡансы йылытыу ҙа файҙаға түгел. Ҡайһы береһе шул тиклем оҫтарған, хатта ысын балды яһалмаһынан айырмаҫһың да.


Бабропедия. Исторический календарь. 17 октября 1644 года\n17 октября 1644 года


На ряде городских улиц запретили парковку - Официальный сайт Администрации города Вологды\n12.01.2011 15:33 Рубрика: Общество Видеоновости\nНа ряде городских улиц запретили парковку\nВременные ограничительные знаки, запрещающие парковку автомобилей, установили сегодня на улице Ветошкина в Вологде. Это вызвано необходимостью расчищать дороги от снега в соответствии с требованиями нормативов.\nул. Галкинская – от пл. Бабушкина до ул. Чехова;\nул. Челюскинцев – от ул. 3-го Интернационала до ул. Чехова;\nул. Псковская – от ул. Ленинградская до ул. Возрождения;\nул. Яшина – от ул. Ветошкина до Советского проспекта;\nул. Ветошкина – от ул. Предтеченская до ул. Левичева.\nЗнаки на этих улицах установят в ближайшее время. Начальник отдела транспорта Администрации Вологды Антон Мусихин предупреждает вологжан-автолюбителей быть предельно внимательными и следить за изменениями дорожных знаков в этих районах города. При выявлении нарушения временного ограничения стоянки водитель будет привлечен к административной ответственности в соответствии с КоАП.\nСтоит отметить, что на улицах Галкинской и Челюскинцев стоянка (остановка) автомобилей в соответствии с дорожными знаками будет запрещена и в "ночное" время – с 21:00 до 07:00 утра.\n- Подобные меры применяются в Вологде впервые, но именно временный запрет на парковку доказал свою действенность уже во многих российских городах, в том числе в Москве и Санкт-Петербурге, – отметил Антон Мусихин.\nГИБДД проведет акцию "Безопасные дороги - детям"


Администрация сельского поселения «Село Гаврики» Мещовского района Калужской области | Контакты\nПолное наименование: Администрация (исполнительно-распорядительный орган) сельское поселение «Село Гаврики»\nСокращенное наименование: Администрация СП «Село Гаврики»\nПочтовый адрес: 249251,Калужская область, Мещовский район, с. Гаврики, ул. Молодёжная, д.5\nГлава администрации сельского поселения «Село Гаврики» – Ламонова Лариса Николаевна\nСрок полномочий - с 03.02.2011г. на 5лет\nКонтактные телефоны 8(48446) 92742, 8(48446) 95117\nАдрес электронной почты: ad.gavriki@yandex.ru


г. Казань - ул. Тюленина - Индекс - Карта\nг. Казань, ул. Тюленина\nАдрес ул. Тюленина, г. Казань\nКЛАДР ID 16000001000147500\nКарта проезда ул. Тюленина, г. Казань, Республика Татарстан\nРасположению ул. Тюленина, г. Казань, Республика Татарстан соответствует почтовый индекс 420047. Напоминаем, что эта информация носит исключительно справочный характер и может являться неактуальной.\n• ул. Тюлячинская • ул. Читинская • ул. Шаумяна • ул. Яз • ул. Успенского • ул. Чугуевская • ул. Ялтинская • ул. Рубиновая • ул. Черняховского • ул. Шатурская 2-я • ул. Шомыртлы\nООО "ВЕЛЛ"420047, г. КАЗАНЬ, ул. ТЮЛЕНИНА, д. 7\n420047 3, 5, 7, 9, 11\n• ул. Пчельник\n• тер. ГСК Космос\n• ул. Дачная (Акинская Поляна)\n• ул. Затлы\nРустам Минниханов посетил Казанский аграрный университет\nПрезидент Татарстана Рустам Минниханов посетил Казанский аграрный университет. Сегодня Институту механизации и технического сервиса исполнилось 70 лет, сообщает пресс-служба главы РТ.\nВ Челнах потерпевшие по делу Созоновой просят помощи у депутатов\nПотерпевшие по делу Албины Созоновой провели одиночный пикет, чтобы их требования адресовали городским депутатам. По данным Chelny-biz, активисты просят взять данное дело под особый контроль.