Эстонияла Салауат Юлаевтың тыуған көнөн билдәләнеләр\n17 Июнь 2020, 11:11\nКисә Эстонияның бәләкәй генә Палдиски ҡалаһында, Салауат Юлаевтың һуңғы 25 йыл ғүмере үткән урында, башҡорт халҡының милли батырының тыуыуына 266 йыл тулыуҙы билдәләнеләр.\nҠөрьән сүрәләре, башҡорт милли уйын ҡоралы — ҡурай моңо яңғыраны, геройҙың һәйкәленә сәскә ултыртылды. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Таллиндағы «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы етәксеһе Флүзә Хәйруллина һөйләне.\nЭстонияның Палдиски ҡалаһында (элекке Рогервик ҡәлғәһе) башҡорт халҡының геройы Салауат Юлаевҡа һәйкәл бар. Тамара Нечаева эшләгән Салауат Юлаев бюсының күсермәһе суйындан ҡойолған, бюстың ауырлығы — 214 килограмм, бейеклеге — бер метр.\nСалауат Юлаев 1775-1800 йылдарҙа ғүмеренең һуңғы осорон уҙғарған элекке Рогервик ҡәлғәһендә – Палдиски ҡалаһының элекке мэрияһында эстон, рус һәм инглиз телдәрендәге яҙыуҙар менән мемориаль таҡта тора. «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы бына 20 йыл инде атаһы Юлай Аҙналин менән Эстляндия губернаһы Рогервик ҡәлғәһенә мәңгелек һөргөнгә ебәрелгән башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевтың хәтерен ҡәҙерләп һаҡлай. Эстонияла башҡорт диаспораһының әүҙем эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә бөгөн Палдискиҙа һәр кем Салауат Юлаевтың кем икәнен белә.\n«Палдискиҙа ике һәйкәл бар. Береһе 1893 йылдың 7 сентябрендә «Һыу ҡыҙы» хәрби карабында һәләк булған Рәсәй император флотының 177 морягына арналған. Икенсеһе – Палдиски үҙәгендә, милли батырыбыҙ Салауат Юлаевҡа. Урындағы халыҡ әйтеүенсә, Башҡортостандың милли геройының һәйкәленә күберәк иғтибар күрһәтелә. Палдискиҙа йәшәүселәр башҡорт халҡы өсөн ғорурлана: ике быуат үтһә лә, башҡорттарҙың яҡташтарын һәм геройын онотмауына, традицияларҙы хөрмәт итеүенә һоҡлана», — тип һөйләне Флүзә Хәйруллина.


Был сара тәүге тапҡыр үткәрелә, ул йәмғиәтебеҙҙең нигеҙе булып торған институты - ғаиләне нығытыуға йүнәлтелгән.\nАсыҡ ишектәр көнө программаһында - ғаилә һәм балалыҡ мәсьәләләре буйынса "ҡыҙыу линия" эше (телефон: 241-42-30) һәм сәғәт 9-ҙан 20 сәғәткә тиклем бушлай индивидуаль психологик һәм юридик консультация үткәреү.\nТеги:"ғаилә" үҙәгеасыҡ ишектәр көнө


Матрас Clever Supreme Hard (140 x 195 см). Купите в mebHOME.ru!\nИнтернет-магазин мебели / Каталог мебели / Спальни / Clever / Wind / Матрас Clever Supreme Hard / 140 x 195\nМатрас Clever Supreme Hard (140 x 195 см)


Адрес: ул. Княжий Затон, 2/30 (оф. 12)


Tannoy LIVE MINI – купить в Улан-Удэ по цене 11 900 ₽ в интернет-магазине Эпицентр музыки\nПортативные акустические системы BEHRINGER BAT1 1 300 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы TC HELICON VOICESOLO FX150 27 800 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы Alto UBER LT 15 000 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы IK MULTIMEDIA iLoud 31 000 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы Alto Uber PA 20 000 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы FENDER PASSPORT MINI 18 600 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nПортативные акустические системы Alto Uber FX 29 500 ₽\t/ шт В корзину Подробнее\nНаш адрес: Улан-Удэ, ул. Балтахинова, 36. Посмотреть на карте


ГДЗ по английскому языку 6 класс Деревянко New Millennium English - онлайн на gdzpop.com\nГЛАВНАЯВСЕ РЕШЕБНИКИ И ГДЗПРАВООБЛАДАТЕЛЯМРОЗЫГРЫШ ГИРОСКУТЕРА 1-4 классы Английский язык Информатика Истоки Литературное чтение Математика Музыка Немецкий язык Окружающий мир Русский язык 5 класс Английский язык География Информатика История Литература Математика Музыка Немецкий язык ОБЖ Обществознание Природ./Биология Русский язык Технология Физика/Химия 6 класс Английский язык Биология География ИЗО Информатика История Краеведение Литература Математика Музыка Немецкий язык ОБЖ Обществознание Родной край Русский язык Технология Физика/Химия Экология 7 класс Алгебра Английский язык Биология География Геометрия Информатика История Литература Немецкий язык Русский язык Технология Физика Французский язык Химия Экология 8 класс Алгебра Английский язык Биология География Геометрия Информатика История Литература Немецкий язык ОБЖ Обществознание Русский язык Физика Химия Экология 9 класс Алгебра Английский язык Биология География Геометрия Информатика История Литература Немецкий язык ОБЖ Обществознание Русский язык Физика Французский язык Химия 10 класс Алгебра Английский язык Биология География Геометрия Информатика Обществознание Русский язык Физика Французский язык Химия 11 класс Английский язык Алгебра Биология Геометрия Информатика Русский язык Французский язык Физика Химия Переводы 8 класс 9 класс 10 класс 11 класс ГДЗ по английскому языку 6 класс Деревянко New Millennium English\nНа нашем сайте опубликованы ответы к учебнику и рабочей тетради Деревянко New Millennium English 6 класс (Student’s book, Workbook) по английскому языку. Вы можете смотреть и читать онлайн (без скачивания) с компьютера и мобильных устройств.\nУчебникUNIT 1Lesson: 1 2 3 4 5 6UNIT 2Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 3Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 4Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 5Lesson: 1 2 3 4 5 6 7 8UNIT 6Lesson: 1\n2 3 4 5 6 7UNIT 7Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 8Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 9Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 10Lesson: 1 2 3 4 5 6 7UNIT 11Lesson: 1 2 3 4 5 6 7Данный решебник учебника и рабочей тетради по английскому Деревянко предназначен для учеников 6 класса и их родителей, контролировать и проверять выполнения домашней работы.


Энциклопедия Йоги. Йога - способ жизни на земле. > Асаны и Комплексы > Каталог Асан > Вирасана


«Туған телебеҙ баҡсаһын ҡыйҙан таҙартырға ваҡыт» | Всемирный курултай башкир\nХикмәт шунда: радио, телевидение, гәзит һәм журнал хеҙмәткәрҙәре генә түгел, хатта башҡорт теле уҡытыусылары ла хасил булған урыҫса яңы терминды “етәкселектең үтенесе буйынса” йәки үҙ белдеге менән башҡортсаға ауҙарырға әүәҫләнеп китте. Һүҙҙең мәғәнәһенә ныҡлап төшөнмәйенсә, башҡа ҡәрҙәш телдәрҙә уның һынланышын асыҡламайынса, ахыр килеп, Хөкүмәт кимәлендә тейешле ҡарарҙың сыҡҡанын көтмәйенсә, ашыҡ-бошоҡ “әүәләнгән” һүҙҙәрҙе донъяға таратыу дауам итә. Киң мәғлүмәт саралары һәм матбуғат баҫмалары аша меңәрләгән кешенең аңына барып еткән өр-яңы терминға фатиха биргән белгестәр иңенә ғәйәт ҙур бурыс алғанын онотоп ебәрә, ахыры. Тәржемә өлкәһендә ашығыуҙың, был мәсьәләгә еңел-елпе ҡарауҙың, тел ҡанундарын һанламауҙың күңелһеҙ хәлдәргә килтереүе ихтимал.\nҺҮҘ АҘАҒЫНДА… Күңелемде күптән өйкәгән уйланыуҙарымды, ниһайәт, йәмәғәтселек иғтибарына еткерергә йөрьәт иттем. Ошо айҡанлы туған тел яҙмышына, терминдарҙы үҙләштереүгә, айырым һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышына, ғөмүмән, тәржемә эшенә һәм тел сафлығына битараф булмаған барлыҡ зыялыларҙы фекер алышырға саҡырам. Дөйәғош кеүек башты ҡомға тығып ҡына, уғата мөһим мәсьәләне күрмәмешкә һалышып, оҙаҡ йәшәй алмаҫбыҙ. Уны бөгөн булмаһа ла, иртәгә барыбер хәл итергә тура килер. Был – заман талабы.\n« Өфөлә билдәле шағир Ирек Кинйәбулатов вафат булды\nБарҙа башҡорттары Башҡортостандан өлгө ала »


"Киске Өфө" гәзитенең "Бәйләнештә" социаль селтәрендәге "Башстатус" төркөмө менән берлектә иғлан иткән "Башҡорт китабы топ-100+" акцияһына сираттағы уҡыусыбыҙ ҡушылды. Ришат Зәйнәғәбдинов Ризаитдин Фәхретдиновтың "Нәсихәттәр" китабын уҡырға тәҡдим итә.\n- Ризаитдин Фәхретдиновтың "Нәсихәттәре" - балалар һәм ололар өсөн яҙылған мөһим ҡағиҙәләр йыйынтығы, халыҡ педагогикаһының тупланмаһы. Был йәшәйеш ҡағиҙәләре кешегә юғары белемле һәм юғары этик нормаларға тап килгән шәхес итеп үҫешергә ярҙам итә. Унда төрлө урында, төрлө кеше араһында үҙеңде нисек тоторға, аралашырға, уҡырға, туҡланырға, ғаилә мөнәсәбәттәре, гигиена ҡағиҙәләре һәм башҡа мөһим һорауҙар буйынса мәғлүмәттәр ябай, бөтәһенә лә аңлайышлы итеп яҙылған. Автор баланың төп тәрбиәселәре - ул атай һәм әсәй тип билдәләй, кешеләргә хас етешһеҙлектәрҙе юҡҡа сығарыу буйынса бөгөнгө көндә лә бик актуаль булған кәңәштәр бирә. "Нәсихәттәр" китабына ниндәйҙер яңылыҡ өҫтәп яҙыуы бик ауыр, сөнки ул тормоштоң бөтә яҡтарын да үҙ эсенә алған, дини һәм донъяуи белемгә нигеҙләнеп ижад ителгән. Ризаитдин Фәхретдиндең "Нәсихәттәр"ен ниндәйҙер кимәлдә Мишель Монтендең "Тәжрибәләр"е һәм Сенеканың "Луцилиоға әхлаҡи хаттар"ы менән сағыштырырға була. Был йыйынтыҡты, һис шикһеҙ, һәр кемгә өҫтәлдә, ҡул аҫтында тотоп уҡый торған китап рәүешендә тәҡдим итергә мөмкин. Сөнки һәр заманда ла "Нәсихәттәр" китабынан үҙеңә кәрәкле, ҡиммәтле бик күп мәғлүмәт табырға була. Ризаитдин Фәхретдиновтың был хеҙмәте башҡорт халҡының юғары мәҙәнилеген, әхлаҡи ҡиммәттәрен, рухи тәрбиәһен сағылдырған. Уны уҡыған һәр милләттәш үҙенә фәһем, аҡыл туплаһа, бүтән халыҡтар өсөн ул башҡорт донъяһы менән яҡындан танышыу сараһы.\nЯҙылған: 04.07.16 | Ҡаралған: 585


Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр\nНамыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр31.10.2017\nБайрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек тә алдынғылыҡты бирмәһә, әле лә һынатмайҙар. Заманында «Байрамғол» совхозы тирә-яҡта дан тотһа, хәҙер иһә үҙенең алмашсыһы - «Байрамғол» агрофирмаһы» юғары күрһәткестәре менән ҡыуандыра.\n«Иң мөһиме - ауыл хужа-лығы тармағы йәшәп килә», - тип ҡыуана ошо тирәлә көн күргән оло быуын ветерандары. 80 йәштәрен ваҡла-ған апай-ағайҙар үҙҙәренең ең һыҙғанып совхозды күтәрәбеҙ, тип ал-ял белмәй эшләгәндәрен бөгөнгөләй яҡшы хәтерләйҙәр. Күптән түгел Яңы Байрамғол ауы-лының аҡһаҡалдары менән осрашырға тура килде. Һәр береһенең ғүмер юлы ауыл хужалығы менән бәйле.\nРифҡәт Ғабдулла улы Игликов оҙаҡ йылдар «Байрамғол» совхозында механизатор булып хеҙмәт итә.\n- Ун биш йәштән тракторға ултырҙым, етенсе класты тамамлағас хеҙмәткә алындым. Ҡайтҡас яратҡан эшемде дауам иттем, - тип бәйән итә туҡһан йәшен ваҡлаған аҡһаҡал. Ансар Игликовтың дә хеҙмәт юлы совхозға бәйле, оҙаҡ йылдар һөт ташыусы, келәт мөдире булып эшләй.\nРәшиҙә Динисламова Һөйәрғол ҡыҙы, быйыл 80 йәшлек юбилейын билдәләгән. 40 йыллыҡ эш стажы бар. 11 йәштән иген утарға йөрөй, бесәнен дә саба. Ун өс йәшендә фермаға эшкә килә, быҙауын да ҡарай, тиҫтерҙәре менән тана бәйләп һауырға өйрәтә. Алдынғы һауынсы була, юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн теген машинаһы менән бүләкләнә. Бындай ҙур бүләктәр ул заманда иң яҡшы эшләгәндәргә генә бирелә.\nУрал Хәлилов та ғүмер буйы малсылыҡта эшләй. Һыйыр, башмаҡ ҡарай, тороҡтороусы булып эшләй. Ауыл хужалығында ҡырҡ биш йыл хеҙмәт итеп, 2001 йылда хаҡлы ялға сыға.\nФәйзулла Хәйруллин Яңы Байрамғолда мәктәпте тамамлағас почтала радио-монтер булып эшләй. Венгрияла хеҙмәт итә. Тыуған яғына ҡайтҡас совхозға электрик булып урынлаша, һуңынан 35 йыл фермала слесарлыҡ эшен алып бара. 26 миҙгел комбайнда йөрөргә лә тура килә. 2008 йылда хаҡлы ял-ға китә. Фәйзулла Сибәғәт улы тырыш хеҙмәте өсөн С. Юлаев ордены менән наград-лана. РФ Почет грамотаһына лайыҡ була.\nРинат Жамалов та ауыл хужалығы тармағын үҫтереүгә тос өлөш индерә. Мәктәп-те тамамлап фермала төрлө эштәрҙә йөрөй, СПТУ-ла уҡып сыҡҡас үҙен комбайнға ярҙамсы итеп ҡуялар. 1982 йылда уға клубҡа эшкә килергә тәҡдим яһағас кире ҡаҡмай. 32 йыл клуб мөдире булып хеҙмәт итә. «БР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исемен ала. «Байрамғол егеттәре» ансамблен ойоштороусы, әле лә ансамбль сафында.\nОлоларҙың әүҙемлегенә, уңғанлығына һоҡланырлыҡ. Совет тәрбиәһе менән сыныҡҡанғамы - дисциплина, берҙәмлек кеүек сифаттар һаман да улар менән. Хеҙмәт йылдарын намыҫ менән үтәп, хаҡлы ялға сығып тыныс тормошта балалар үҫтереп, олатай-өләсәй булып йәшәүе үҙе ҙур бәхеттер.\nЭше менән күркәм\nХәҙерге заманда почта хеҙмәте менән файҙаланмаған кеше юҡтыр, моғайын. Интернет селтәренән айырылмай, электрон хат-хәбәрҙәр алышҡан тормошта йәшәһәк... Тотош уҡырға\nФиҙаҡәр хеҙмәте өсөн\nМинең ағайым Әхмәҙулла Хәйбулла улы Ғәйнетдинов Яңы Байрамғол ауылынан. Оҙаҡ йылдар «Байрамғол» совхозында комбайнсы булып эшләй. 1963 йылда... Тотош уҡырға\nБала саҡтан ошо ергә бәйле төрлө ҡыҙыҡлы лаҡаптар хаҡында ишетеп үҫкәнгәлер инде, Мараттарҙың һәр ҡайһыһына, уларҙың холоҡ-фиғеленә, ғаилә һәм эшкә... Тотош уҡырға\nАуыл хужалығы һәм эшкәртеүсе сәнәғәт хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы бер төркөм алдынғылар намыҫлы хеҙмәт, тармаҡ үҫешенә тос өлөш индергәндәре өсөн юғары... Тотош уҡырға\nҺәр ауылдың данлыҡлы һәм уңған, абруйлы кешеләре булған кеүек, Иманғол ауылы ла төшөп ҡалғандарҙан түгел. Бер Советтар Союзы Геройы (Ж.Ғ.... Тотош уҡырға


Умартасылыҡ терминдары - Страница 3 - Башҡорт телендә аралашыу - Башҡорт форумдары\nҮӘӘӘТТТ!!! Үҙегеҙ бит килеп еттегеҙ... Һеҙҙеңсә солоҡта бал ҡорто үрсетеп буламы?\nОтправлено 23 Август 2012 - 10:26\nНишләп булмаһын! Беҙҙең ауылдыҡылар ҡортто йорт янындағы бүкән солоҡта ла, урманда ла үрсеткән. Эсе ҡыуыш ҡарағайҙарға инә күсереп ултыртҡандар, башлауға кәрәҙ һалып.Солоҡтар йәйләүгә яҡын ерҙәрәк урынлаштырылған, ташыуға йыраҡ булмаһын өсөн. Солоҡ ҡорттары ла үрсеп, айыра бит ул.\nТамғалы ҡарағайҙары булған бер тирәләрәк. Мин бит ҡортсолар араһында үҫкән кеше.\nӘҙергә бәҙер ултырмаған ул ҡортсолар, үрсетеүҙе ҡайғыртҡан. Солоҡсолоҡ технологияһы ҡатмарлы ғына бит ул, ҡарауһыҙ көйө үҙенән-үҙе генә үрсемәй ҡорт. Дөрөҫөрәге, үрсей, әммә күс йыраҡҡа осоп китә лә бара. Ә кеше улар айыра башлағанды күреү менән, берәй ағасҡа йә ҡарасҡыға һарытырға тырышҡан тимер һуғып.Һарытылған күсте тубалға (икенсе төрлө - моҙғаға) күсереп алып, йә бүкән солоҡҡа, йә әҙерләнгән ағас ҡыуышына урынлаштырғандар\nШуға яҙҙым да, башҡортто улай эшлекһеҙ итеп уйлама, тип. Әйтерһең, кисә генә ағастан төшкәнбеҙ ҙә әҙергә бәҙер генә булып урман буйлап солоҡ эҙләп тик йөрөгәнбеҙ. Ярай әле беҙгә дадан яһап бирешкәндәр, әтеү йөрөр инек һаман урманда солоҡ эҙләп Үҙ халҡыбыҙ хаҡында беҙгә шундай аптраҡ фекерҙәрҙе һеңдереп бөткәндәр! Малсы ла ялсы ғына булмағанбыҙ беҙ - әлбиттә 20-се быуатта донъя шулар ҡулына ҡалған - бик эшлекле, бөтмөр, башлы, хәлле кешеләребеҙ етерлек булған! Ни өсөн йорт янына ғына күсереп бөтмәгәндәр? Сәбәптәре күп булғандыр. 1) аслыҡ йылдарында ситтә запас ҡалһын өсөн. Ризыҡ өсөн үлтерештәр ҙә булған бит, яныңда тотмауың хәйерлерәк. 2) болалар ваҡытында йәнә урмандағы солоҡ ризыҡ сығанағы булған 3) солоҡтарҙың йәйләүгә яҡын булыуы ҡорт айырған ваҡытта күҙәтеп торорға мөмкинлек биргән 4) урман ҡорто ауырыуҙарға бирешеп бармай. Ауылдағыһы ҡыш сыға алмаған хәлдә лә орлоҡһоҙ ҡалмайҙар\n#44 Зайнулла Ырымбур\nСолоҡсолоҡ технологияһы ҡатмарлы ғына бит ул, ҡарауһыҙ көйө үҙенән-үҙе генә үрсемәй ҡорт. Дөрөҫөрәге, үрсей, әммә күс йыраҡҡа осоп китә лә бара. Ә кеше улар айыра башлағанды күреү менән, берәй ағасҡа йә ҡарасҡыға һарытырға тырышҡан тимер һуғып.Һарытылған күсте тубалға (икенсе төрлө - моҙғаға) күсереп алып, йә бүкән солоҡҡа, йә әҙерләнгән ағас ҡыуышына урынлаштырғандар\nӘкиәт))) Беренсенән, һәр бер солоҡ эргәһендә ҡарауылсы булғанмы? Тимер һүғыу - улай тип кеше көлдөрмәгеҙ инде, башҡорт ҡалай наҙан булған тип әйтерҙәр. Икенсенән, бал ҡортоноң айырып осоп китеүе ул "үрсетеү" түгел ул. Үрсетеүҙең үҙенең ысулдары бар, ул турала һөйләүе оҙаҡ...\nМин башҡорт ҡорт тота белмәгән тип әйтмәйем бит. Солоҡсолоҡ булған, үҙ заманында шулай ғына ҡорт тотоп булғандыр. Ләкин тормош үҙгәрә бит, технологиялар ҙа яңыра.\nҺеҙгә нисектер, ә миңә донъяла булмаған "башкирская порода" тигән ҡорт тураһында, "специалисты по бортевому пчеловодству", "дикий мёд", "бортевой мёд" тигән туҙға яҙмаған әйберҙәр тураһында һөйләүҙәре оҡшамай. Борон-борон булған да бөткән, музейҙа уның урыны.\n#45 Зайнулла Ырымбур\nОтправлено 25 Август 2012 - 12:56\n#46 Зайнулла Ырымбур\nЯрай әле беҙгә дадан яһап бирешкәндәр, әтеү йөрөр инек һаман урманда солоҡ эҙләп\nШулай шул, рәхмәт Европаға. Эш бит тик даданда түгел. Медогонканы ла бит УЛАР уйлап сығарған.\nБашҡортта ғөмүмән урлашыу һирәк булған. Һәр солоҡ янында ҡарауылсы кәрәкмәй ҙә. Мин ҡарауылсы кәрәк тип яҙҙыммы берәй ерҙә? Бына ҡорт менән булашмағаның күренеп тора. Ҡорт айырғанда болот кеүек булып ағастар өҫтөнә күтәрелә. Уны алыҫтан күреп була. Ә күсте тап бына тимер һуғып һарыталар һаманғаса ауылда. Ул умартанан сыҡҡас, ҡарасҡыға һарымаһа, бына шулай итергә тура килә. Нисектер быны ҡорттар "аңлай". Йәй көнө беҙ уйнарға ла сыҡмай ҡорт ҡарауыллай торғайныҡ, сөнки атай-әсәй бесәндә була. Айырырға йыйыныуы кистән үк нығыраҡ гөжләүенән аңлашыла, кейә алдына күпләп сығып ята башлайҙар.\nҮрсетеүҙе лә яҡшы белгән һәм белә башҡорт. Ауылбыҙҙа 70-әр солоҡ-умарта тотоусылар була торғайны әле сәүит заманында. Бына улар инә сығасаҡ күҙәнәкте айырып алып, яңы солоҡҡа күпмелер ҡорт менән күсерә ине. Сығыу менән йәш инәне тотоп та, айырғанды көтмәй, яңы умартаға күсерәләр. Башҡорт ҡорто шул тиклем талымһыҙ, ауырыуҙарға бирешмәүсән ине - уға бөгөнгө кеүек дарыуҙыр, нәмәлер кәрәкмәй ҙә ине. Сөнки экологик таҙа шарттарҙа йәшәнек. Балды күп йыя тип ситтән индерелгән ҡорттар менән килде ауырыуҙар.\nМедогонканың солоҡ ҡорто аҫрағанда кәрәге лә юҡ, сөнки ул рамһыҙ . Кәрәҙҙәрҙе ҡырҡып ҡына алалар ҙа махсус һарҡытҡыс аша һарҡытып ҡына алалар. Ә ғөмүмән кәрәҙе-ние менән ашағандар - ул шулай файҙалыраҡ та.\nБашҡорская порода тигән тоҡом юҡ, белгестәр уны среднерусская порода тип атай. Әммә Бөрйән ҡортоноң үҙенсәлектәре лә бар. Тимәк башкирский подвид тип әйтергә тулы хоҡуғыбыҙ бар.\nБортевой мед - булған да бөткән тип әйтеү - үҙе туҙға яҙмаған хәбәр. Мин сит илдәрҙә йөрөгәндә тап бына солоҡ балының ихтыяж менән файҙаланыуын күрәм. Уны бәләкәс кенә һауыттарҙа алтын хаҡына һаталар!Алалар бит!\nХатта Польшанан килеп өйрәнеп йөрөнөләр - валютаға. Түмәр солоҡ эшләргә өйрәнделәр!\nБар донъяға кәрәк сағында башҡорттоң үҙенә кәрәкмәүе - аптраҡ!\nБына шулай, үҙебеҙҙекен баһалай белмәй, комплекс неполноценности менән ауырыйбыҙ беҙ\n#48 Зайнулла Ырымбур\nОтправлено 25 Август 2012 - 08:17\nБик яҡшы. Барҙыҡ бөрйәнгә 5 йыл элек, тапаныҡ башҡорт ҡортон. Бар ине среднерусский, башҡорт ҡорто тип 2 тапҡыр ҡиммәтерәк хаҡ һорайҙар. Но китап буйынса башкирская популяция "показательдәре" тура килмәне. Ҡыҙыҡ өсөн, эҙләп ҡарағыҙ башҡорт ҡортон һатыусы умартасыны? Ҙур рәхмәт әйтермен, тапһағыҙ, реклама бирермен башҡорт умартасылары форумында...\nҠарауылсы - күс осоп китмәһен өсөн тип әйтергә уйлағайным. Һәр бер солоҡ эргәһендә берәй кеше йөрөгәнме ҡорттоң айырғанын көтөп, ҡорт үрсетәм тип? Солоҡтар араһы нисә метр/километр була торғайны?\nҠорт төтөнгә "тыныслана", тимер һуғыуҙан ағасҡа ҡуна, нисектер "аңлай" һ.б. әкиәттәргә китаптарҙа яуап бар, целый ғилми эштәр, әкиәт икәне иҫбатланған, кәрәк булһа эҙләп табырмын.\nҺеҙҙеңсә кәрәҙ перевариваемый продуктмы? Бәлки парафин да файҙалылыр?\n"Башҡорская порода тигән тоҡом юҡ, белгестәр уны среднерусская порода тип атай." - һеҙ яңылышаһығыҙ. Башкирская популяция относится к средне-русской породе, теоретически)))\nБортевой мёд тип ниндәй бал һатҡандарын белмәйһегеҙ инде? Нисә мең тонна "солоҡ балы" быйыл алынды Башҡортостанда? 70 оя ҡорт һеҙҙеңсә күп инде?\n"Маточник" һүҙе тәржемәһе "күҙәнәк"ме ? Тема тәрҗемә тураһында))) При всем уважении, "тыкать" нехорошо, эйе бит)))\n6 йәштән бөгөнгө көнгә тиклем ҡорт менән булышам))) "Башҡорт ҡорто", "солоҡ балы", "дикий мёд" тигән һүҙҙәргә алергия минең, сөнки был һүҙҙәрҙе хәҙерге заманда тик шарлатан\_барыгалар ғына ҡуллана.\nӘгәр шул хәтлем башҡорт өсөн янып-көйәһегеҙ икән, барып ҡарағыҙ "Башкирский центр по пчеловодству и апитерапии", Уфа, Зорге урамы. Һөрағыҙ, ниндәй ҡорт породаһына (пчелопакетҡа) заказ бирергә була? Ҡайҙан килә ул порода? Аралашығыҙ ундағы "продажниктар" менән.\nМин барҙым/аралаштым. Пчелопакет һатып алырға килгән оло-оло урыҫ умартасылары араһында оят булды башҡорт ҡорто өсөн дә, башҡорт һатыусылары өсөн дә.\nОтправлено 25 Август 2012 - 08:35\nМин тимер һуғып күс йыйып үҫкән кеше - бәлки мин әкиәттәнмендер Моҙғанан ҡортто умартаға ағыҙғанда ғына кәрәк ул төтөн. Төтөн менән нисек күсте туҡтатып булалыр, быныһы инде минең өсөн әкиәт. Сөнки күс бит ул бейек кенә осоп сыға һәм бик тиҙ оса. Ҡайҙа унда төтөн менән - төтәҫләгесеңде әҙерләгәнсе үк осоп сығып китә бит ул. Етмәһә, 2-3 метрға нисек направленный төтөн ебәреп була икән! Бына беҙҙең шул үҙ породабыҙҙың тәбиғәте шул. Бәлки һеҙҙә ҡорттар төтөн тотоп килгәнде көтөп тораларҙыр\nОсраҡлы табылған солоҡтарһҙың араһы йыраҡ булыуы мөмкин. Әммә тәжрибәле ҡортсолар солоҡ ҡыуышын үҙҙәре әҙерләй торған булған бер-береһенә яҡын итеп.\nОтправлено 25 Август 2012 - 08:39\n"Мин тимер һуғып күс йыйып үҫкән кеше - бәлки мин әкиәттәнмендер" - шулайҙыр. Кус тимер һуғыуҙан "ҡунмай" ул. 48 хәбәрҙе төҙәттем.\n#51 Зайнулла Ырымбур\nОтправлено 25 Август 2012 - 08:41\nТөтөн менән нисек күсте туҡтатып булалыр, быныһы инде минең өсөн әкиәт. Сөнки күс бит ул бейек кенә осоп сыға һәм бик тиҙ оса. Ҡайҙа унда төтөн менән - төтәҫләгесеңде әҙерләгәнсе үк осоп сығып китә бит ул. Етмәһә, 2-3 метрға нисек направленный төтөн ебәреп була икән!\nМин бит улай тимәнем. Тел төбөм ошолайыраҡ ине: ҡайҙа ғына ҡарама (гәзит, телевизор) һаман шул олатайҙар методы: төтөн, сөрөк, кипкән тиҙәк, айырыусы ҡорттар, оцинкованный медогокалар, иҫке-миҫке оялар (йә иһә яңы, ләкин пенопласт), "башҡорт ҡорто" тип профессиональ умартасыларҙы көлдөрөү (мине түгел), "солоҡ балы" тип кеше алдау, эшкә кермәгән инвентарь эшләүсе умартасылыҡ заводтары, канцероген эффектлы нержавейканан бал һауыттары, Үзбәкстан, Кавказ, Карпат ҡорттарын "башҡорт популяциһы" тип һатырға тырышыуҙар, бал ҡортһоҙ бал ҡорто аҫрарға өйрәтеүсе ПТУлар, нимә һатҡанын үҙҙәре белмәгән һәм аңламаған башҡорт ҡыҙҙары, ябылған пчелоферма һәм совхоздар, ҡортсолоҡто үҫтерергә тигән миллион-миллион аҡса...\nТимер һуҡмаған осраҡта күстәр осоп китә ине. Һәм бер беҙҙә генә түгел. Һыналған тормош тәжрибәһе менән. К-ршеләр күреп ҡалып, осоп китеп барған күсебеҙҙе тимер менән туҡтатҡаны булды.\n70 ҡорт совет заманында бер кеше өсөн күп ине. Шуның өсөн бер аҙын күҙҙән йәшереп тоттолар беҙҙең тау-урман араһында. Хәҙер, әлбиттә, профессионалдар өсөн күп түгел.\nМин дикий мед тип беҙҙә бал һатыусыларға ышанмайым да, алмайым да. Сит илдәрҙә беҙҙекен һатмайҙар, ә беҙҙән өйрәнеп ҡайтыусылар үҙҙәренкен һата.\nАпитерапистар өсөн мин яуап бирергә тормайым, үҙ эштәре өсөн үҙҙәре яуаплы.\nТиңдәш булһаҡ, һин тип әйтеүегә һис ҡаршы түгелмен. Йә ағайыраҡ булһаң, һеҙ тип әйтермен\nПС. Маточник һүҙен мин тәржемә итмәнем.\nОтправлено 25 Август 2012 - 08:57\nКәрәҙгә килгәндә. Солоҡ ҡорто үҙе эшләп сығарған балауыҙҙан кәрәҙ ҡоя, уны ҡарттар дарыу итеп файҙалана торғайны. Әҙләп уны йотоу зыянлы түгел, ә хатта файҙалы тиҙәр ине. Һарҡытылған солоҡ балында ул бик әҙ була, һарҡытылмағанын балауыҙы менән сәйнәп, балауыҙын айырым йыялар ине.Әлбиттә, хәҙерге кәрәҙе менән һатылған балдың ҡорттар үҙҙәре эшләгәнен генә йоторға мөмкин, ә һатыуҙан алынған өлөшө... әйтмәйем инде. Беҙҙең яҡта әле лә һирәкләп солоҡ ҡорто осрап ҡуя. Леспромхоздар заманында фамильный солоҡло урмандарҙы тотош ҡырҡып бөттө. Әлеге булғанын баһалай белмәү арҡаһында инде Ырымбур тип яҙғас, бәлки ялан яғылыр. Беҙ бит урман кешеләре, ҡортобоҙ ҙа урмандыҡы Холоҡ башҡараҡ, хатта һыйырҙарҙыҡы! Бер 3 йыл элек яҙғы ташҡында ауылға ҡайттыҡ. Түбәнге ос һыйырҙары ғүмер баҡый аръяҡҡа сығып үҙенә ризыҡ таба, тау буйлап быуаттар буйы юлдары һалып бөтөлгән. Был тимер юл һалғас та туҡтаманы. Поезд аҫтына эләгеп торалар, шунда сығып торалар. Хужалары тотоп тыя алмай. Ошо ташҡында ла күпмелер һыйыр йөҙөп сығып бара ине. Береһе ташҡынды еңә алмай, ағып китте. Ауыл зыяратын уҙғас, ярға сыға алды шулай ҙа. Ҡараһаҡ, ахмалға төшөп бер ир йүгереп килә, үгеҙем ағып китте, тип. Ә үгеҙҙең ярға сыҡҡанын белгәс, барып табып, өйө яғына ҡыуып килгәнендә йөҙөп сыға торған урындарына ғына еткәс, малҡай тотто ла ярға сабып төшөп китте. Хужаһы ҡыуып етә алманы, тәки аръяҡҡа йөҙөп сығып китте теге. Был юлы имен-аман сығып етте. Башҡа яҡта шул мөмкинме?\n#54 Зайнулла Ырымбур\nОтправлено 25 Август 2012 - 10:53\nминең ундай тормош тәжрибәһе юҡ, әгәр ысынлап та шулай икән, "әкиәт" тигән һүҙемде кире алам. Ниңә төрлө фән кандидаттары киреһенсә әйтә һуң...\n)))) белмәй тороп "һин" тип өндәшәһегеҙ инде))) өндәшегеҙ улай булғас))))\nә "күҙәнәк" тип нимәне атанығыҙ һуң?\n#55 Зайнулла Ырымбур\nхәҙерге кәрәҙе менән һатылған балдың ҡорттар үҙҙәре эшләгәнен генә йоторға мөмкин, ә һатыуҙан алынған өлөшө... әйтмәйем инде.\nГОСТ буйынса вощинаның әллә 25 әллә 30 проценты парафиндан булыуы рөхсәт ителгән. Шуға күрә хәҙер һатыуҙа 100% вощина ла, кәрәҙ ҙә юҡ.\nЫрымбур тип яҙғас, бәлки ялан яғылыр. Беҙ бит урман кешеләре, ҡортобоҙ ҙа урмандыҡы\nҡорттар бөтә ер шарында бер үк ул, әҙ генә айырыла. Башҡорт ҡортсолоғон Белорет районында өйрәнгән бар, оло ағайҙарҙан һәм апайҙарҙан, ысынлап әйтәм.\nБашҡа яҡта шул мөмкинме?\nМөмкин, әлбиттә. Любой ауыл балаһы минең менән риза булыр тип уйлайым)))))\nОтправлено 26 Август 2012 - 06:01\nФән кандидаттарына бит "асыш" яһарға кәрәк, дисер алыр өсөн Бына башҡа берәйһе беҙҙең яҡҡа барып, тормоштан иҫбат итеп, икенсе дисер яҙа ала. Бәлки, ул диссертацияларҙа ҡорт ишетмәй тип раҫланалыр. Уҡығаным юө. Минеңсә, бында тауышты ишетеү түгел, ә тимер сыңынан килгән һауа тулҡыны әһәмиәткә эйә. Ҡорттар шул вибрацияны һиҙәлер Һәм һарырға команда тип ҡабул итәлер тип уйлайым.\nКөтөүһеҙ йөрөгән һыйыр, борондан бер үк һуҡмаҡтан, көтөп аҫралған малдан ныҡ айырыла Шуның өсөн барыһы ла күргәне барҙыр тип уйламайым. Күнеккән ерҙә йөрөп туҡланыр өсөн ташҡында ла йөҙөп, аръяҡҡа сығыр өсөн беҙҙең яҡ малы булырға кәрәк)))\nЫсынлап, белмәй яҙам, мине бит бында тотош фаш итеп бөттөләр, ә башҡалар тураһында һораштырғылаһам, береһе лә исемен әйтмәй. Танышып ҡуяйыҡ, әләйгәс. Тормошта Һеҙ тип һөйләшеп йөрөгән таныш булһаҡ, алдан ғәфү үтенәм. Минауат\n3. Инә булып яраласаҡ ҡорттоң кәрәҙ күҙәнәген яҙҙым. Әйткәндәй, ҡайһы ваҡыт инә яралғылары кәрәҙҙә күп булып китә. Был осраҡта тәжрибәле ҡортсолар уларҙы ҡырҡып алып тора, сөнки умарта йыш айыра башлай, көсһөҙләнә.\n#57 Зайнулла Ырымбур\nОтправлено 08 Сентябрь 2012 - 10:34\n... Әйткәндәй, ҡайһы ваҡыт инә яралғылары кәрәҙҙә күп булып китә. Был осраҡта тәжрибәле ҡортсолар уларҙы ҡырҡып алып тора, сөнки умарта йыш айыра башлай, көсһөҙләнә.\nТәжрибәле урынына тәжрибәһеҙ тип яҙыр кәрәктер ул? Тәжрибәле ҡортсолар "отводок", "медовик" менән эш итәләр.Исскуственное роение тип тә әйтәләр тағы ла. Әҙерәк донъянан артта ҡалғанһығыҙ икән))) 70-80 йылдарҙа уҡ маточниктарҙы ҡырҡып алыу файҙһыҙ иҫке "противороевой" ысул тип танылды бит инде. Трудозатратно, урыҫса әйткәндә. Был ысул 100 % гарантия бирмәй тағы ла.\nБеҙ икебеҙ ике нәмә тураһында яҙабыҙ - мин ауылым кешеләре, ә һин - һөнәре шул булғандар хаҡында.\nУрамыңда 4 дәдән тора икән, унда "искусственное роение" булмай ул, сөнки булған ҡортоң көсһөҙләнә. Ҡайһы бер кеше ғүмер буйы шунан артығын тотмай, сөнки балын ғаиләһе өсөн генә ала, һатмай. Атайым, мәҫәлән, шулай итте\nОтправлено 08 Сентябрь 2012 - 11:25\nОтправлено 23 Февраль 2013 - 05:34\nҠыш үтеп китте. Умарталарҙы барып ҡарарға ваҡыт. Быйыл ҡорттарҙы ҡайҙа сығарырға? Үткән йылғы көндәлектә бонитировка месности тип яҙғанмын, шуның тәржемәһе нисек була икән, йәмәғәт?


ЮРИСТАР БУШЛАЙ КОНСУЛЬТАЦИЯЛАРҒА МЕНӘН - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nЮРИСТАР БУШЛАЙ КОНСУЛЬТАЦИЯЛАРҒА МЕНӘН Беҙгә шул тиклем киң закондар сығарыу системаһын, ә ҡаршылыҡлы һәм йыш ҡына, кеше, уларҙа үҙ аллы өйрәнеү ҡатмарлы мәсьәләләрҙе хәл итеү менән шөғөлләнә ул түгел, невероятно, юридик өлкәһе менән бәйле. Кәрәкле документтарҙы үҙ аллы табыу проблемалы ярайһы, сөнки бик күп документтар пролистывать тура килә\nЛәкин шул уҡ ваҡытта һәр юрист тапҡыр ҡасып ҡараған, бындай кәрәклеге тыуҙы, бик дорого. Бушлай юридик консультация Бындай осраҡта кеүек үк уҡыусылар.\nБеҙ һеҙгә ярҙам өсөн интернет селтәренә мөрәжәғәт итергә кәңәш итә. 1. Аныҡ формалаштырыу мәсьәләһе ҡуйыла. 2. Форманы тултыра. 3 Һеҙгә белгестәр консультация алырға йәки күпмелер ваҡыт дауамында һайлау алдан уҡ юристарға мөрәжәғәт итергә түләүле була яуап. Әгәр кәрәк булһа, һеҙҙең менән осрашып аралашыу дауам юрист шәхси ҡарамағында, әммә яңынан-бының өсөн сайттар менән списываться кәрәк ул барыбер. Юристар Консультация онлайн Юристар Консультация онлайн режимда был-идеаль вариант өсөн кешеләр әүереләсәк, уларҙың закон сығарыу системаһы сведущий түгел.\nҺеҙҙе ҡыҙыҡһындырған мәсьәлә буйынса бушлай консультация ала аласаҡ, һеҙгә ҡыҫҡаса абсолют сайтында.\nБеҙ күп юристар менән хеҙмәттәшлек итә, уларҙа төрлө өлкәләрҙә хоҡуҡи системаһы эшләй. Юрист-консультант ниндәй проблемаларҙы хәл итергә ярҙам итә, ҡануниәт менән бәйле. Ниндәй илдәр менән бәйләнештәр белгесе булып килһә, һеҙҙе ҡыҙыҡһындырған барлыҡ һорауҙарға онлайн режимында яуап бирҙе юридик сайтында алырға мөмкин. Әгәр һезгә күп кәрәк, консультация ҡыҫҡаса ҡарағанда ҡәҙимге, йәғни юристар менән һеҙ сайттың танышып ала, улар менән булған һәм артабан хеҙмәттәшлек итә. Әлеге ваҡытта бик күп профессиональ юристар граждандар ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә мәжбүр була, ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был мөмкинлекте үҙенең барыу мөмкин түгел. Юридик хеҙмәттәр өсөн аҡса ла артыҡ булған һәр алынған. Бындай кешеләр интернет сайттарҙан эҙләргә, уларға бушлай юридик консультация күрһәтә. Сифатлы юридик ярҙам күрһәтеү сайтында, шулай уҡ бөтә граждандарға бушлай консультация биреү, уларҙың матди хәлен түгел, юристҡа мөрәжәғәт итергә мөмкинлек бирәсәк. Һеҙ сайттың хеҙмәткәрҙәре ярҙамы менән төҙөлгән ғаризалар, ялыуҙар һәм башҡа документтар юридик яҡтан рәсмиләштерелгән. Һеҙгә суд ултырышы булды, уларҙың мәнфәғәтен, хоҡуғын яҡлау йәмәғәт ойошмаһы һәм дәүләт алдында һеҙ. Арзан һәм бушлай юридик консультациялар бушлай социаль яҡланмаған граждандар категорияларына ярҙам өсөн ҡулланһа, һорау һәм яуап"ҡыҙыу линия"онлайн. Мөрәжәғәт итеүселәр түләүһеҙ юрист бындай ғына сығымдар клиенттарға түләүҙәр, документтар әҙерләү кеүек, вәкиллекле органдарының суд ултырыштарына йәки башҡа ҡатнашыусылар (кәрәк булғанда), шулай уҡ, әгәр кәрәк була: суд йыйып, документтар менән рәсмиләштереү һәм пошлинаһы түләү һәм штраф санкциялары алыу йәки (булған). Барлыҡ сығымдарҙы алдан оговариваться.


Торун прәниге — Башҡорт Википедияһы\nТорун прәниге Викимилектә\nТорун прәниге (пол. pierniki toruńskie, нем. Thorner Lebkuchen) — 700 йыллыҡ тарихы булған традицион поляк прәниге.\n«Toruńskie Pierniki» бренды Польшала барлыҡ тармаҡ брендтары араһында ҡулланыусылар тарафынан танылыуы буйынса 19-сы урынды биләй.\n2 Мәҙәни йоғонто\nТорун прәнигенең тарихы XIV быуатта башлана, ә ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса — XIII быуатта уҡ.\nXIV быуат аҙағындағы сығанаҡтар күп тапҡыр икмәк бешереүсе йәки кондитер булараҡ Никлос Чан (пол. Niclos Czan) телгә алына. XV быуат яҙмалары Тевтон орденына Торун икмәк бешереүсеһе Генрих Кухеның (пол. Heinrich Kuche) балауыҙ һатыуы тураһында мәғлүмәт теркәлә, был Чандың Торунда эшләүсе берҙәнүбер икмәк бешереүсе булмауын раҫлай.\nТорунда прәник етештереүҙең үҫешенә уңышлы географик урынлашыуы ярҙам итә. Уңдырышлы ерҙә он тарттырыу өсөн бойҙай үҫтерелә, ә күрше-тирәләге ауылдар бал менән тәьмин итә. Кәрәкле тәмләткестәр алыҫ илдәрҙән, башлыса, Һиндостандан, Ҡара диңгеҙ һәм Львов маршруты буйынса төрлө Төньяҡ Германия сауҙа компаниялары аша таралған Изге Рим империяһы аша килтерелә. Ҡайһы бер осраҡта маршрут Гданьск порты аша үтә.\nXVI быуатта Торун пряник эше буйынса йыш иҫкә алына. Мәҫәлән, «piernikarze» (пряничники) һүҙе Торун бешеренеүселәре гильдияһы уставында иҫкә алына. Пряник бешереү менән икмәкханаларҙан тыш, монастрыҙар ҙа шөғөлләнә. XVI быуат йылъяҙмасыһы Симон Грюнау Торун эргәһендәге хәйерселеккә төшкән ҡатын-ҡыҙҙар монастырын иҫкә ала, унда монахинялар һатыу, шул иҫәптән сит илдәргә, өсөн прәник бешерә башлай. 1556 йылда Торун менән Нюрнберг (немец пряник етештереү үҙәге) араһында килешеүгә өлгәшелә, һөҙөмтәлә Торун оҫталары Нюрнберг перәниктәрен, ә нюрнберг оҫталары Торун перәниктәрен бешерә башлай.\nУрта быуаттарҙа бешерелгән прәниктәрҙең тәмен тулыһынса тергеҙеп булмаһа ла, һаҡланып ҡалған прәник таҡталары ярҙамында уларҙың тышҡы йөҙөн тергеҙеү мөмкин була. XVI быуат даналарында кеше образдары, тәү сиратта, Сигизмунд III, королева Констанция, Владислав IV кеүек Польша хакимдары, шулай уҡ йәш ханымдар һәм кавалерҙар, рыцарҙар һәм изгеләрҙең (изге Георгий һәм Николай Чудотворец) образдары өҫтөнлөк итә. Хайуандар (әтәс, ҡабан, болан, балыҡ һәм ҡауҙы) образы ла популяр, шулай уҡ Торун гербы төшөрөлгән таҡталар ҙа даими осрай.\n1751 йылда Густав Везе Торун ҡалаһында заманса прәник фабрикаһын аса. Төбәктәге был боронғо сәнәғәт производствоһы һәм Померанияла боронғо компания әлегәсә өҙлөкһөҙ эшләй. Уның бер нисә бинаһы була, XVIII һәм XIX быуаттарҙа төҙөлгән бер ҡоролма беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған.\nВласҡа килгән Польша Халыҡ Республикаһы килгәс, Везе фабрикаһы дәүләткә алына һәм «Коперник» кондитер фабрикаһы тип атала башлай, башҡа прәник предприятиелары ябыла. Шулай итеп, тотош Польша Халыҡ Республикаһында бер генә прәник етештереүсеһе ҡала.\n1989 йылдан һуң шәхси эшҡыуарлыҡты тергеҙеү процесы башлана, Торунда ҡабаттан прәник бешереү менән шөғөлләнгән ҙур булмаған икмәкханалар барлыҡҡа килә башлай.\nМәҙәни йоғонто[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТорун прәниктәренең барлыҡҡа килеүе Катажина тураһында легендаға бәйле. Ҡайһы бер версияларҙа ул король өсөн ғәҙәти бьулмаған нәмәлер бешерергә тейешле тирмәнсе ҡыҙы булараҡ та бирелә. Бал ҡорттары ҡыҙға прәник рецебы менән бүлешә һәм ҡамырға нисек итеп бал һәм тәмләткестәр ҡушырға кәрәклеген һөйләй. Башҡа версияларҙа Катажина икмәк бешереүсе ҡыҙы була һәм сирле атаһына ярҙам итеп, ғәҙәти формала булмаған прәниктәр уйлап таба. Нисек кенә булмаһын, бөгөн дә уның хөрмәтенә аталған «катажинка» прәниген табырға мөмкин.\n2002 йылдан Торунда прәник фестивале үтә. Уның программаһына бешереүҙең боронғо — игендән он алыу һәм прәниктәрҙе мейескә тыҡҡанға тиклемге процесын тергеҙеү ҙә инә.\nТорунда бер-береһенә буйһонмаған ике прәник музейы бар:\nТере прәник музей — шәхси музей\nТорун прәниге музейы — Торундағы район музейының филиалы, Везеның боронғо прәник фабрикаһының һаҡланып ҡалған биналарының береһендә урынлашҡан.\nПрәник тураһында поляк мәҡәлдәре:\nТорун өсөн прәник, корабль өсөн яҡшы рулевой кеүек (польск. Dla Torunia tym jest piernik, czym dla statku dobry sternik)\nУның битенән һыйпау өсөн сәскә түгел, прәник бир(польск. By na licu była gładka — daj jej piernik zamiast kwiatka)\nУның битенән үбеү өсөн перәник бир, ул йөрәктәрҙе иретә (польск. Jeśli skraść jej chcesz całusa — piernik daj, on serce skrusza)\nПрәник эшләү өсөн һауыт-һаба һәм ингредиенттар\n«Коперник» кондитер фабрикаһы\nТере прәник музейы\nТорун прәник таҡтаһы\nТорун прәник музейы\n↑ Zespół - Szukaj w Archiwach. www.szukajwarchiwach.gov.pl. 27 март 2020 тикшерелгән.\n↑ admin Historia (пол.). muzeumpiernika.pl (2015-05-11). 28 март 2020 тикшерелгән.\n↑ Polskie legendy: Toruńskie katarzynki. 28 март 2020 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Торун_прәниге&oldid=944982 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:00 25 апрель 2020 үҙгәртелгән.


Отключения электричества в Сочи на 15 декабря | СочиИнформБюро | Яндекс Дзен\nОтключения электричества в Сочи на 15 декабря\nВо вторник, 15 декабря, Сочинские электросети проведут на курорте отключения электроэнергии, вызванные планово-предупредительным ремонтом в рамках текущей эксплуатации электрооборудования. Временно без энергоснабжения могут остаться следующие населенные пункты и улицы города:\n- с 09:00 до 18:00 (в течение нескольких часов из указанного временного промежутка) пос. Лазаревское - ул. Маяковского (частично), Марьинское шоссе (частично), Сочинское шоссе (частично), ул. Днепровская (частично), ул. Тепличная, дома № 1-40, ул. Механизаторов, дома № 2-36, ул. Буковая, дома № 1-20, ул. Пасечная (частично), ул. Гончарова (частично), ул. Высокогорная, дома № 23, 29а, ул. Пермская, ул. Дагестанская, ул. Куликовская, ул. Гранатовая, ул. Терновая, ул. Коммунаров, ул. Абхазская, ул. Афонская, ул. Блинова, ул. Ворошиловградская, ул. Выселковская, ул. Гомельская, ул. Афипская, ул. Ивановская, ул. Краснофлотская, ул. Кропоткинская, ул. Мурманская, ул. Новгородская, ул. Цветочная, ул. Цемлянская, с. Бестужевское, ул. Брянская, ул. Верина, ул. Дубовая, ул. Клубная, ул. Мира, ул. Пастушечья, ул. Тихая, ул. Пензенская, СТ «Луч», СТ «Магнолия», СТ «Ромашка»;\n- с 08:00 до 18:00 (в течение нескольких часов из указанного временного промежутка) ул. Высокогорная, СНТ «Аэрофлот», ДНТ «Прогресс-1», ул. Пасечная, дома № 45а, 45б, 45г, 57а, ул. Гончарова, дома № 1/1, 6/4, 6, 6/1, ул. Тепличная, дома № 1-12, ул. Прямая, дома № 2-16, ул. Механизаторов, дома № 1-18, ул. Каспийская, ул. Красная Горка, Нагорный тупик, ул. Навогорная, ул. Саратовская.


Уның ғүмере – үҙе бер быуат » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Хәтер » Уның ғүмере – үҙе бер быуат\n22.01.2016 Уның ғүмере – үҙе бер быуат\n27.06.2019 - Хәтер Йәннәт диңгеҙендә йөҙәһеңме, ӘСӘЙ?\n22.06.2019 - Хәтер Ер ҡуйыны сер һәм хәтер һаҡлай…\n22.06.2019 - Хәтер Атай менән үткәргән һуңғы көн\n03.06.2019 - Хәтер Оло Тәләктәге фажиғәгә – 30 йыл\n10.05.2019 - Хәтер Фәрештә ҡанаты ҡағылған затлы йән\n04.04.2019 - Хәтер Таң атҡан мәл\n27.03.2019 - Хәтер Онотмаҫ уны иле\n23.03.2019 - Хәтер Баязит байҙың яҙмышы\n05.03.2019 - Хәтер «Уны оноторға хаҡыбыҙ юҡ!»\n17.02.2019 - Хәтер Хәтер – мәңгелек\n27.01.2019 - Хәтер Ҡот осҡос 872 көн\n30.10.2018 - Хәтер Тетрәндергес яҙмыштар\n28.06.2018 - Хәтер Һүнгән йондоҙ яҡтыһы\n16.04.2018 - Хәтер “Күңелле ваҡиғалар иҫкә төштө”\n19.05.2017 - Хәтер Беҙ һәр ваҡыт әҙер инек\n15.05.2017 - Хәтер Алтын тауышлы “зәңгәр экран” батшаһы\n03.04.2017 - Хәтер Аҡһаҡалдан алтын һүҙ ҡала\n15.02.2017 - Хәтер Уңалырмы күңел яралары?\n12.01.2017 - Хәтер Күңеле лә, үҙе лә, йырҙары ла матур ине\n28.11.2016 - Хәтер Көткән көтөп ала алмаҫ, Ҡалған ҡыуып етә алмаҫ...\n13.10.2016 - Хәтер Бар ғүмере яҡшы киноға торошло\n12.10.2016 - Хәтер Йылдар үткән һайын абруйы арта ғына\n29.04.2016 - Хәтер Халҡым, тип йәшәүсе ғалим\n06.04.2016 - Хәтер » Яңылыҡтар таҫмаһы “Донъялар имен торһон...”


Егетлеккә юл (Хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Егетлеккә юл (Хикәйә)\n19.05.2019 Егетлеккә юл (Хикәйә)\n– Иллә миңә һалышмайһың! – Инйәр атаһы ул саҡлым уҡ ҡәтғи булыр тип көтмәгәйне. Хәйер... Улар әсәһе менән өйрәнгән инде, өй эсе атаһы тирәһендә бөтөрөлә. “Атайың ял итә, атайың кабинетында яҙышып ултыра...” – тип өйрәткән уны Ғәҙилә Аҡмановна. Инйәрҙең атаһы республикаға билдәле хирург. Медицина университетының профессоры. Киске ашҡа Ансаровтар кухняла йыйылыша, көндөҙгө хәл-әхүәлдәрҙе һөйләшеү ғаилә ҡағиҙәһенә әүерелгән. Шунда үҙенең дә медицина юлын һайларға теләүен әйтеп ысҡындырғайны. Атаһы өндәшмәйерәк ултырҙы, әсәһе, ғәҙәтенсә, атаһының фекерен ишеткеһе килеп, иренә текләне. Шунан атаһы баяғы һүҙен ысҡындырҙы.\n– Арҡаланмаҫ, һалышмаҫ һиңә, Әхтәр, Инйәр яҡшы уҡый, – тип өтәләнде әсәһе.\n– Медицина теләгән бер кешенең һөнәре түгел, һәләтең, талантың булмаһа, икмәк серетеүҙән фәтүә юҡ.\nДөрөҫөн әйткәндә, Инйәр ныҡлы ҡарарға ла килә алмай әле. Үҙен белә-белгәндән өйҙәрендә тик медицина хаҡында һөйләшер булдылар. Ғаилә дуҫтары ла гел медиктар. Бүтән төрлә һөнәр кешеләре менән бигүк ҡатнашмағас, ниндәй һөнәргә тартылһын ул? Апаһы Санкт-Петербургта уҡыны – гинеколог. Профессор. Әсәһе педиатр, поликлиникала эшләй.\nӘсәһе дауаханаға санитар булып урынлашырға кәңәш итте. Стажың булһа, конкурсһыҙ алалар икән. ЕГЭ-нан ҡурҡмай ул, уны тапшырырына ышана. Иҙән йыуып йөрөмәҫкә, төнөн яһалған операцияларҙан һуң ауырыуҙарҙы тәгәрмәсле каталка менән палатаға алып килеп урынлаштырырға кәрәк. Йоҡоһо ла туя, дәрестәрен дә әҙерләй. Табиптарҙың ауырыуҙарға тәғәйенләгән дарыуҙарын ҡағыҙҙарға төрөп, палаталар буйлап иртәгәлеккә таратып сыға. Аҡ халат кейеп йөрөгәс, ҡайһы бер сирлеләр: “Был дарыу нимәнән, быныһы нимәнән?” – тип һораштыра. Инйәр уныһын ҡайҙан белһен? “Иртәгә дауалаусы врачығыҙҙан белешерһегеҙ”, – тиеү менән сикләнә. Дежурлыҡтары бер үк төнгө медсестра менән тура килә. Медколледж тамамлаған. Университетҡа инергә йөрөй. Сос ҡыҙыҡай. Ҡулынан китабы, конспекттары төшмәй. Атаһының кем икәнен Инйәр әйтмәҫкә тырыша. Блатной тип әйтеүҙәрен теләмәй. Алһыу алсаҡ ҡыҙыҡай. Үҙе килеп тороп һөйкөмлө. Дөрөҫөн әйткәндә, Инйәр бығаса ҡыҙҙар менән аралашып барманы. Класташы Роберт менән бергәрәк йөрөнөләр. Дуҫлыҡтары спорт менән мауығыуға бәйле ине.\n11-се класта ҡыҙҙар буйға тартылыбыраҡ китте. Өймәкләшеп шыбырлашҡан булалар. Егеттәрҙе тикшерәләр шикелле. Төрттөрөп һүҙ ҙә ҡушҡандары бар, егеттәр бирешмәй, улар ҡайғыһы юҡ әле – эштәре күп. Быйыл Инйәргә яңы мәшәҡәт өҫтәлде – ярты ставкаға булһа ла эшләп йөрөй. Класташтарынан ул турала Роберт ҡына белә.\nАлһыу, бер ҡараһаң, етди, бер ҡараһаң, шуҡ-шаян ҡыҙыҡай. Тубығынан өҫтәрәк оҙонлоҡтағы сылт аҡ халат кейә. Күҙәткәне бар Инйәрҙең: өҫтәлгә эйелһә, муйынындағы нәҙек кенә алтын сынйыры, шуны ғына көткән кеүек, ике күкрәгенең ярығына шылып инеп китә һала. Инйәрҙең күҙе гел шул йылан кеүек сынйырға төшә лә тора. Алһыу киске уколдарҙы ҡаҙап сыға, дарыуҙарҙы икәүләп тараталар. Эш бөткәсерәк икәүләшеп сәй эсәләр. Инйәрҙең әсәһе ризыҡты өйҙән төрөп ебәрә. Сирлеләр ҙә күстәнәстәре менән уртаҡлашып тора. Хирург Абдуллин төнгө дежурҙа булғанда, Алһыу уны сәйгә саҡырырға ғына тора. Уныһы янында бөтөрөлөп ала ла китә. Нимәгә шулай ҡыланалыр сәсенә сал төшә башлаған табип. Атаһының аспиранты шикелле. Инйәр үҙенең Абдуллинға гел өнәмәйерәк ҡарауын һиҙә башланы. Сәй ваҡыты етһә, йылп итеп килеп инә. Телгә бөткән. Алһыуҙы көлдөрөп, шаяртып бер була. Алһыуын да әйт, уны күрһә, атаһын күргәндәй, өтәләнеп ала ла китә. Инйәрҙең йүнләп ҡыҙҙар менән аралашҡаны ла юҡ, улар менән нимә тураһында һөйләшергә лә белмәй. Эйе, бер тапҡыр йомош менән әсәһе янына поликлиникаға барғанда әллә ниндәйерәк сәйер тулҡынланыу кисергәйне ул. 2-3 йәшлек балаһын күрһәтергә килгән бер бик һылыу ҡатындың йәп-йәшел генә ҡарашына юлығып, терт итеп ҡалғайны. Йөрәге лә дөбөрләп китте. Шул ҡатындың һыны байтаҡ ваҡыт күҙ алдына килеп тик торҙо. Әсәһенең кабинетында кисергән бығаса таныш булмаған тойғоно йәнә кисергеһе килде. Юҡ йомошто бар итеп, әсәһе янына барғылап та сыҡты, теге ҡатын бүтән осраманы.\n– Стаж кәрәкмәй икән хәҙер, эшеңде ташлаһаң да була, хәҙер ЕГЭ балдары менән алалар ҙа ҡуялар икән, – ти ине лә әсәһе, Инйәр риза булманы. Берҙән, ҡулына аҡса инеү оҡшай башланы, икенсенән, атаһы алдында егет булып етеүен иҫбатлағыһы килде. Ә, бәлки, машина алырлыҡ аҡса туплар. Күреп йөрөй, медуниверситет, клиникалар тирәһе тулы машина. Атаһының машинаһы үҙенән артмай, университет, клиникалар араһында йөрөп ята. Машиналарҙың күбеһе студенттарҙыҡы. Хәҙер балаларын вуздарҙа хәлле кешеләр генә уҡыта ала шул. Атаһы табип булыр өсөн һәләт кәрәк тигән була ул, һәләтең булыу менәнме ни, аҡсаң булмаһа, уҡырһың уҡымай ҙа ни. Ауыл халҡы бигерәк тә ыҙаланып көн итә бит. Ауыл тирәһенән операция-фәлән яһатырға килеүселәр ҙә йыш ҡына Ансаровҡа юлды әсәһе аша эҙләй. Ауылдыҡылар нимә менән түләһен? Ризыҡ ташыған булалар. Атаһы өй эсендәге муллыҡтың ҡайҙан килгәнен самаламай түгелдер инде. Ул хаҡта ғаиләләрендә һүҙ ҡуҙғатҡандары юҡ. Ҡайтһа әҙер, китһә әҙер. Бер ауылдаш ҡатын аҙнаға бер өйҙәрен йыйыштырып китә. Уға ла түләй әсәһе. Бешеренеүен үҙе бешеренә.\nЯңы йыл яҡынлашты. Кластың һуңғы яңы йылын Роберттарҙың дачаһында ҡаршыларға һөйләштеләр. Дача йылытыла. Роберттың төҙөлөш компанияһында прораб булып эшләүсе атаһының ҡулы оҫта, дачалағы шарттар шәп. Тик ҡыҙҙарҙың күбеһе, ҡайһы бер класташ малайҙар һуңғы арала һыраға әүәҫләнде. Ә Инйәр һыра еҫен яратмай. Ярар ҙа, түҙер. Әммә ниәт килеп сыҡманы. Яңы йылды ҡаршылар төн дежурға тура килде. Палаталарҙа өйөнә ҡайтарырлыҡ булмаған сирлеләр генә ҡалды – күбеһен сығарҙылар. Алһыу “Сестринская” бүлмәһендәге өҫтәлде зауыҡлы биҙәгән. Инйәрҙең әсәһе лә бер пакет тәм-том төйнәп ебәргәйне. Микроволновкала манты йылытып алдылар. Әсәһе бит инде ул, салаттар тураған, ҡаҙыға тиклем һалған. “Оливье”һыҙ Яңы йыл була тиме, уныһын да ебәргән.\n– Презент! Бер ағай күстәнәскә ҡалдырҙы. Ас шарапты! – Алһыу һыуытҡыстан шампан килтереп сығарҙы.\n– Дежур врач һиҙеп ҡалһа?\n– Дежурҙар үҙҙәре лә сәй эсеп кенә ултырмайҙыр әле, – тип кенә көлөп ҡуйҙы Алһыу. Инйәр шешәнең ҡолаҡтарын бороп та өлгөрмәне, бөкөһө атылып та китте. Ҡыҙ сәпәкәйләп ебәрҙе. Инйәр эсенән генә ҡәнәғәт ине. Булдырҙы бит! Әйтерһең дә, шарап асыу тәжрибәһе булған шәп егет! Президент илде Яңы йыл менән ҡотланы. Кремль куранты туҡылдай башланы. Инйәр менән Алһыу аяғүрә баҫты.\n– Брудершафт? – тип мут йылмайып Инйәрҙең күҙенә баҡты Алһыу. – Слабо?\n– Юҡсы, – тип йәнләнеп китте Инйәр. – Әлбиттә, брудершафт!\nБокалдарынан бер генә уртланылар. Шунан үҙенә яҡын ғына торған Алһыуҙы Инйәр ҡармап алды ла, ирендәренә ҡаҙалды. Аяҡтары мамыҡҡа әйләнде, тәне буйлап ток йүгерергә тотондо. Иҫ киткес һәм һоҡланғыс тойғо ине был. Алһыуға ла шулаймы икән? Ә артабан? Кинола егеттәр ҡыҙҙарҙы үбә лә, түшәккә һала... Инйәр ҙә шулай итһенме икән? Тәүәккәлләргә!\nКисерештәренән икеһе лә шаңҡығайны. Инйәргә егет икәнен онотмаҫҡалыр ул. Ул Алһыуҙың йөҙөнә текәлде. Йөҙө алһыуланып киткән. Тура ҡарарға ҡыймай.\n– Һин хәҙер минеке... Минекеме?– Алһыу өндәшмәне. Күҙен йомған килеш баш ҡына ҡағып ҡуйҙы. Инйәрҙә милекселек тойғоһо уянғайны инде. Ир-егеттәргә хас хосусисанлыҡ. Шул төндән һуң Инйәр өс тәүлек аша ҡабатланып торған эш сменаһын еткерә алмай бер булды. Серен кем менәндер уртаҡлашҡыһы ла килә ине лә, тыйылды. Егетлек түгел. Килешмәй. Инйәр Алһыуҙы ҡабып йоторҙай булып ярата. Күҙәтер булып та китте. Абдуллинға ыҡшаңламаймы? Улай ҡыланғаны һиҙелмәй. Ә эсенән генә ҡытығы килеп ҡуя: уныҡы, үҙенеке генә булырға тейеш был ҡыҙыҡай.\nУниверситетҡа Инйәр ҙә, Алһыу ҙа йырлап барып инде. Стаж да кәрәкмәй икән. Уныһы атаһы менән әсәһенең хәйләһе генә булған. Больницаның нимә икәнен төшөнһөн, тигәндәрҙер. Күңеле ҡайтманы Инйәрҙең. Киреһенсә, ни саҡлы тормош тәжрибәһе тупланды. Алһыуы бар. Өйҙәрендә медицина буйынса әсбаптар тулып ятҡас, уҡыу Инйәргә еңел бирелде. Консультанттары ла янында ғына. Бындағы уҡыу бүтән вуздарҙағы кеүек түгел, семинарҙар ҡаланың төрлө-төрлө кафедралары урынлашҡан клиникаларҙа үтә. Моргтарҙағы практикумдарҙа ғына ытырғана Инйәр. Курсташтарына белдермәй, әммә ҡан күрһә, төҫө ағара ла китә. Ә бит атаһы университеттағы лекцияларҙан тыш, көн һайын ҡан менән осрашып тора. Хирург, ҡулы онотмаһын өсөн, операцияны көн һайын яһарға тейеш бит. Нисек йөрәге етә икән? Ә атаһы аҙ һүҙлерәк булыуға ҡарамаҫтан, хис-тойғоларһыҙ кеше түгел. Ҡурай тарта ул, скрипкала уйнай. Ваҡыт табып, әсәһе менән икәүләп спектакль, концерт кеүек мәҙәни сараларға ла йөрөйҙәр. Кабинетындағы өҫтәлендә шиғыр китаптарын да күргәне бар Инйәрҙең. Дауаланыусы әҙиптәр автограф яҙып бирә шикелле. Ә уҡый бит!\nЛатин теленән лекцияларҙы әсе телле өлкән йәштәге ҡураныс йоҡа кәүҙәле Израиль Семенович уҡый ине. Талиптар уны үҙ-ара “Бабай” тип йөрөтә. Имтихан ваҡытында, берәй яйын табып, тырмаға баҫтырып ҡына тора, тиҙәр. Инйәрҙәрҙең курсын бабай имтиханға еткерә алманы. Ҡаты сиргә тарып, эштән китеп барҙы. Атаһы менән әсәһе лә ғәжәп итте: “Бабайҙың да университеттан китер көнө бар икән...” Ай тирәһе латин теле булмай торҙо ла, дүшәмбегә расписаниеға ҡуйылғайны.\nӨҫтөнә йәп-йәшелдән күлдәк, йәшелдән зөбәржәт алҡа таҡҡан һомғол зифа буйлы, ҡап-ҡара сәстәрен тура ярып артҡа төйнәгән яңы уҡытыусы килеп ингәс, группалаштары, шаңҡыған кеүек, уҡытыусынан бер ни тиклем күҙен ала алмай ултырҙы. Инйәр уны ҡайҙа күргәне бар әле? Ә-ә, әсәһе янына поликлиникаға барғанда бит. Шунда шул! Был һылыу ҡатынды тәү күргәндәге кисерештәре иҫенә төшөп, арҡаһы йәнә зымбырлап киткәндәй булды. Уҡытыусы медицинала ғына ҡулланылған, хәҙер инде үлек латин телен, мәктәптәге кеүек, таҡтаға яҙа-яҙа үҙ эшенә тотондо. Инйәргә һәр саҡ йәнәш ултырған дуҫы Наил уның бөйөрөнә төртөп алды:\n– Апай һылыу... Эләктерәбеҙме?\nНаилды ҡыҙҙар ярата. Армияла булып ҡайтҡан, төҫкә һылыу атлет кәүҙәле егет. Ҡыҙҙарҙы ымһындыра ла береһе менән дә етди мөнәсәбәткә инмәй шикелле. Йә берәүһе янында бөтөрөлә, йә икенсеһе. Ә был ҡатын әсәһе янына йәш балаһын алып килгәйне бит. Тимәк, яңғыҙ түгел. Күҙҙе тыйып буламы ни, матурлыҡҡа һоҡлана торған сифаты бар шул кеше күҙҙәренең.\n– Маташып ҡара һуң! – тип шыбырланы Инйәр. Үҙенең дә ҡытығы килеп ҡуйыуын белдермәне.\nУл Алһыуға эҫенгәйне. Тик Алһыу Инйәр өсөн туғаны кеүек яҡын. Туғаныңдан айырылып булмай бит, Алһыуға ла шундай мөнәсәбәттә хәҙер. Алһыу Инйәрҙеке. Янында. Ҡосағында ғына. Алһыу янында ул үҙен егет итеп тоя. Бүтәндәр белмәһә лә, эсендә генә ирлек тойғолары ла бар. Ә был Данович... Расписаниеға фамилияһы шулай яҙыла. Ағас башындағы иң буйыңды еткергең килгән һутлы алма шикелле.\nКүргеләй, лосос, машиналы Наил Дановичты машинаһына ултыртмаҡсы булғылай. Илтеп ҡуя, йәнәһе лә. Тегеһе ризалашмай. Үҙенең дә машинаһы бар икән дә. Их, ҡасан ғына Инйәр ҙә машиналы була инде.\n– Әсәй, беҙҙә Данович тигән уҡытыусы эшләй башланы. Балаһы сәләмәтһеҙ, ти инең шикелле, – тип һорайһы итте Инйәр әсәһенән. – Йәһүҙә микән?...\n– Исеме Зарема уның. Иренең фамилияһы Данович. Ирен өйҙәренә барғанда бер генә күргәйнем. Үҙенән өлкәнерәк. Израилға сығып киткән шикелле.\n– Шундай һылыу ҡатынын ташлапмы? – Әсәһе Инйәргә һынабыраҡ ҡарап ҡуйҙы. Улы ҡатын-ҡыҙ һылыулығын баһалар йәшкә лә еткән икән дә.\n– Сәйер ғаиләләр бар шул хәҙер. Айырылышманыҡ, ти Заремаһы. Ике ил араһында йәшәгән ғаиләнең ниндәй ҡыҙығы барҙыр. Атайың менән беҙ Ишәй менән Ҡушай булып бөткәнбеҙ инде. Айырым тора алмаҫ инек. Быларҙың , етмәһә, балаһы сирле...\n– Ә ниндәй сир?\n– Нисек була ул?\n– Сәйер сир. ХУ хромосомаларының буталышы. Һуңғы арала йышайҙы. Бала әйләнә-тирәһендәге ысынбарлыҡты ҡабул итмәй, бөтә нәмәгә лә битараф. Үҙ-үҙенә йомолоп йәшәй. Таныш булмаған мөхиткә лә яраҡлаша алмай, ҡурҡа. Көнө буйы тик бер уйынсыҡҡа ғына әүрәп ултырырға мөмкин. Ундайҙарҙы йәмәғәт тормошона яраҡлаштырыу өсөн бик күп көс, таһыллыҡ һәм сабырлыҡ кәрәк. Аллам һаҡлаһын!\nУндай ҙа сир була икән. Ҡайһылай ҙа ауыр икән Заремаға.Ире лә йүнһеҙ булып сыға. Шундай балаң менән ҡатыныңды ҡалдырып китсе әле. Инйәр аутизм буйынса әҙәбиәт уҡырға тотондо, интернетта соҡондо. Иң мөһиме баланың телен асыу икән. Ә теле асылһын өсөн тәбиғи тауыштарҙы ишетергә, кеше һүҙен ҡолағына һеңдереп, уға иғтибар төйнәргә өйрәтергә кәрәк. Ул, баҡһаң, интерактив метроном ысулы менән эшләнә. Профессор Томатис методикаһы кәңәшенә күрә, аудиовокал маҡсатҡа ярашлы икән. Баланың моторикаһын даими хәрәкәткә күнектереү зарур. Ишетеү һәләтен камиллаштырыу, тышҡы тауыштарға иғтибар йүнәлтеү, уларҙы хәтергә һеңдереү буйынса даими күнекмәләр өсөн метроном яйланмаһы мейе эшмәкәрлеген әүҙемләштерә һәм кешеләр менән аралашырға өйрәтә.\n– Ә беҙҙә аутизмды реабилитацияларлыҡ үҙәк бармы ул?– тип ҡыҙыҡһынды Инйәр әсәһенән.\n– Ниндәйҙер ярҙам күрһәтелә, әлбиттә.Питерҙағы кеүек йыһазландырылған үҙәк юҡ шул, – тип көрһөнөп ҡуйҙы әсәһе.\nАутизм сире бар, ә профессионал дауалау үҙәге юҡ. Инйәргә, бәлки, медицинаның ана шул йүнәлешен һайларға кәрәктер? Педиатрияның балалар нервылары патологияһы йүнәлешен? Атаһы менән әсәһенә ниәтен әйтмәй торор ҙа...\nКлиникалаға эшен яҡшы үҙләштерҙе Инйәр. Йоҡоһо ла туя. Дөрөҫ, ятаҡта йәшәгән курсташтары әллә ниндәй ҡыҙыҡтар хаҡында маҡтаныша, ул уларын бик белмәй. Уның тормошо ла күңелһеҙ түгел.\n– Буйымда бар... –Төнгө дежурҙарҙың береһендә Алһыуҙың шулай тип ысҡындырыуы тәүҙә Инйәрҙең аңына барып етмәйерәк торғандай булды.\n– Нисек инде?...\n– Нисек булһын? Нисек менән икәүләп!– Алһыу Инйәргә күтәрелеп ҡарамай ғына журналдағы яҙыуҙар менән булашыуын белде.\n– Ә шундай уҡ һорауҙы мин дә һиңә бирһәм? Өҙәйемме ни? Ә уның эҙемтәһе нисек булырын һин, медик, беләһең.\nБына һиңә мә! Иртә лә баһа. Бала бәүетеп ултырырҙармы икән? Йәшлегенең ҡәҙерен белеп тә өлгөрмәне.”Теләһәң нишлә, үҙең хәл ит!”– тиеү егетлек түгел. Атаһы менән әсәһенә әйтмәй үткәрә торған ваҡиға ла түгел был. Нишләйҙәр әле ир-егеттәр бындай яңылыҡты ишеткәс? Ә-ә-ә... Шатлана бит! Эйе шул, буласаҡ балаһының әсәһен күтәреп ала. Инйәр өҫтөнә ябырылған боҙло һыу кеүек яңылыҡтан шаңҡыбыраҡ ҡалыуынан арына һалып, үҙен ҡулға алды һәм Алһыуын ҡосаҡлай һалды.\n– Шәп яңылыҡ! Туйлай һалырға кәрәк быны!– Алһыу Инйәрҙең күҙенә ҡарамай ғына башын егетенең күкрәгенә терәне. Уныү кәйефе күтәрелде. Егет тә баһа ул. Атай булырға көсө етмәҫлек түгел әле. Эшләп йөрөй. Бирешмәҫтәр. Апаһының улын ҡулына алғаны иҫенә төштө. Имгәтеп ҡуйыр кеүек тойолғайны, ә сабыйҙың күҙҙәре ағаһын, танырға теләгәндәй, текәлеп уны күҙәтергә тотонғас, күңелендә ҡандашлыҡ, туғанлыҡ тойғолары уяныуын тойомлағайны. Эйе шул, ҡыҙыҡ та баһа, уларҙың балаһы ниндәйерәк булыр икән? Ике кешенең ижады бит инде ул бала яралыу.\n– Әсәй, мин өйләнәм! – Инйәр үҙен эсенән әҙерләне лә, уратмай-суратмай ғына шулай ярҙы ла һалды.Әсәһенең йөҙө боҙолманы ла. Өндәшмәйерәк ултырҙы ултырыуын.\n– Дежурҙашың Алһыуғалыр инде...– Кемдер уларҙың мөнәсәбәте хаҡында әсәһенә еткереп тә өлгөргән икән. Әсәһе партизандың партизаны инде ул.\n– Уйындан уймаҡ, тимәк... Хәйерлегә булһын. Ә ҡайҙа торорға итәһегеҙ?\n– Нисек инде ҡайҙа? Минең бүлмә иркен дә инде...\n– Аңлашылды. Атайыңа үҙем әйтермен, – Һүҙҙәре шуның менән тамамланды. Тауыш та ҡуптарманы әсәһе, йәшһең, фәлән-төгән, тип “тәрбиәләргә” лә тотонманы. Инйәр хәлдән былай еңел ҡотолормон, тип уйламағайны ла. – Сос ҡыҙыҡай икән, профессор малайының күҙе төшөрлөк булғас...\n– Әсәй, һин дә инде! Матур ҡыҙыҡай ул. Профессор малайы икенсе ҡамырҙандыр шул!\n– Уныһы шулай инде...\nАлһыуға иғтибарлыраҡ булып китте Инйәр, әсәһенә әйтеүен йәшермәне. “Шөрләмә, бөтәһе лә һәйбәт!”– тип йыуатып ҡуйҙы. Ә өйҙә тынлыҡ урынлашты. Ваҡиға хаҡында ләм-мим.\n– Әсәй, Алһыуҙы өйгә алып ҡайтып күрһәтәйем, танышырһығыҙ, – тип үҙе һүҙ яңыртты Инйәр.\n– Алып ҡайтырһың. Саҡ ҡына сабыр ит. – Шуның менән һүҙ йәнә тамамланды.\nБер көндө Инйәрҙе бүлек мөдире кабинетына саҡыртып алды. Әсәһенең курсташы ул. Йылмайып ҡаршы алды. Хәл-әхүәл һорашты ла ҡулына ҡағыҙ тотторҙо: “Уҡы!” Унда Алһыу Сабированың медосмотр үтеүе, ауыры юҡлығы хаҡында яҙылғайны. Инйәр, үҙе лә һиҙмәҫтән, ҡағыҙҙы усына йомарланы ла алды.\n– Китергә мөмкинме?\n– Мөмкин... Хәйер, кәңәшем бар. Күп төрлө мөнәсәбәткә инмәҫкә тырыш. Гендар инженерияһы етди ул. Телегония хаҡында онотма.\nНыҡ ҡыҙғайны Инйәр. Ярай ҙа Алһыу осраманы. Елтерәткеһе килгәйне. Һыуынды. Ҡыҙҙарҙы аңлармын тимә. Нишләп тиҙ генә кейәүгә барғылары киләлер шуларҙың?! Өлгөрмәҫебеҙ, тиҙәрме икән? Нимәгә ине был хәйлә? Аҙаҡ нисек аҡланырға итте икән, йүләр? Өйҙә лә, Алһыу менән дә был турала һүҙ ҡуҙғатманы Инйәр. Алһыу күҙен йәшереп йөрөй бирҙе. Ә Инйәр Алһыуын эсенән генә һағыныуын һиҙә башланы. Өҫтәлгә эйелгәндә ике күкрәге араһына йылан кеүек шыуа һалып инеп киткән алтын сылбыр ҙа күңелен яңынан ымһындыра башланы. Алһыу иһә үҙен ныҡ текә, һалҡын тотоуын белде.\n...Йәйге каникулдарҙың башында Санкт-Петербургта уҡып йөрөгән класташы Роберт шылтыратты:\n– Сәләм, Ниндзя! Ни эш бөтөрәһең?– Роберт Инйәрҙе бәләкәйҙән шулай тип йөрөтә ул. Инйәр тәүҙәрәк үсегә ине, һуғышып киткәндәре лә булды. Торараҡ күнде. Әйтһен дә. Бер ере лә кителмәй әле.\n– Сәләм! Каникул башланды. Больницалағы эшемдән дә отпуск бирҙеләр. Ә һин ҡайтырға йыйынаһыңмы?\n– Йәйҙең бер көнө йылды туйҙыра, Ниндзя! Файҙаланып ҡалырға кәрәк.Ялтаға ҡоҙалайҙар. Унда төҙөлөштәр бара.Ҡушылырға теләгең юҡмы? Студотряд туплайбыҙ. Мин – командир. Исемлеккә индерәм.\n– Мин ни... Төҙөй белмәҫем ул...\n– Төҙөлөштә эш етерлек. Ер ҡаҙырға, бетон иҙергә... Уныһы ғына ҡулыңдан килер.\n– Арыу түләйҙәрме?\n– Һинең больницаңдан арыуыраҡ. Дөрөҫөрәге – ун тапҡырға!\n– Кит әле!\n– Кил, көтәм! Питерға килеп торма. Тура Ялтаға ос. Әсәйемә инеп сығырға онотма, йомошо бар шикелле.\nИнйәрҙең кәйефе күтәрелде. Машина алғыһы килеү хыялы тормошҡа ашыуы ихтимал бит былай булғас. Самолетҡа билет алды ла, юлға әҙерләнә башланы. Эш кейеме алырға тип магазинға китеп барһа, маршрутка тәҙрәһенән тротуар буйлап китеп барған Зарема Дановичты күреп ҡалды ла, үҙе лә һиҙмәҫтән, бараһы еренә лә барып етмәй, алдағы туҡталышты уҡ һикереп төштө лә ҡалды.Туҡталышта транспорт көтөп тора, йәнәһе лә, осраҡлы ғына осрашалар.\n– Һаумыһығыҙ, Зарема Исмаиловна!\n– Һаумыһығыҙ, Инйәр Әхтәрович! – Медицина университетының талиптарын баштан уҡ бер-береһенә атаһының исемен ҡушып аралашырға өйрәтәләр. Сөнки ауырыуҙар докторға хөрмәт менән ҡарарға, ә врачтар үҙҙәренең ауырыу алдындағы яуаплы белгес икәнен һиҙҙерергә тейеш.\n– Һеҙҙең дә отпускалыр инде, ҡайҙа ял итергә уйлайһығыҙ, Зарема Исмаиловна?\n– Ял ҡайғыһы юҡ шул... Питерҙан саҡырыу килгәйне. Ҡыҙымды ундағы Томатис методы менән дауалаусы үҙәккә саҡыралар.\n– Эйе шул, – тип йәнләнеп китте Инйәр, һөйләшерлек тема табылыуға шатланып. – Әсәйем ул реабилитация үҙәген маҡтай, үҙебеҙҙә лә шундай үҙәк булмауға борсола. Ҡасан китәһегеҙ?\nЗарема өндәшмәйерәк барҙы.\n– Проблема бар... Иптәшемдән аҡса килеп етмәй. Ә ваҡыт ҡыҫа.\nИнйәрҙең башынан төрлө уй йүгерҙе. Ул үҙәктә сираттың ҙурлығын, ә уҡытыусыһының балаһы өсөн уның мөһимлеген яҡшы аңлай Инйәр. Мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырырға ярамай бит!\n– Ә мин класташымдың саҡырыуы буйынса Ялтаға төҙөлөшкә китергә йөрөйөм. Студотрядҡа. Беләһегеҙме... – Инйәр эсенән генә бер ҡарарға килгәйне инде. Ниәтен Заремаға әйтергә икеләнде. Риза булмаһа, нисек күндерергә һуң? Шулай ҙа ниәтләргә булды:– Минең больницала эшләп йыйған аҡсам бар , шуны биреп торайым. Мөмкинлекте кисектерергә ярамай һеҙгә! Баш тартыу ҡабул ителмәй! – Ҡыйыулығына, егеттәрсә ҡарарға килеүенә Инйәр эсенән генә үҙенә-үҙе һоҡланып ҡуйҙы, был һылыу ҡатынға ҡарата ирҙәрсә хәстәр тойғоһо ла уянғайны.\n– Минең заначка ул. Әсәйем ул хаҡта белмәйҙер ҙә әле,– үҙе эсенән йылмайып ҡуйҙы. Белмәҫ, Ғәҙилә Аҡмановна булһын да, аҡса иҫәбен белмәһен, ти. Хужалыҡлы хужабикә ул. Ғаиләнең иҡтисади хәле уның ҡулында. Хатта Питерҙа йәшәгән апаһы ла, әсәһе менән кәңәшләшмәй тороп, ҙур сығымдарға бармай. Инйәр бар булған аҡсаһын Заремаға тотторҙо ла, күтәренке кәйеф менән Симферополгә осто һәм троллейбус менән Ялтаға барып төштө.\nРоберттар икешәр кеше йәшәрлек бүлмәләгә бүленгән кемпингҡа урынлашҡан. Уңайлыҡтары арыу. Душы, бәҙрәфе, ашханаһы бар. Ашнаҡсы яллағандар. Ризыҡ-тәғәм төҙөлөш кампанияһының хужаһы иҫәбенә. Туйырлыҡ. Йәшелсә-емеште фермер хужалығынан алалар. Былтыр ул хужалыҡҡа һыуһаҡлағыс төҙөү өсөн аҡсалата ярҙам күрһәткәндәр икән. Арыта әлбиттә. Әммә диңгеҙ арыуҙы һыпыра ла ала. Һыу инеп, ҡыҙынып мәш киләләр. Ялта, Өфө кеүегерәк, тау башында ултыра. Офоҡтарға олғашҡан тау ҡарағайҙар менән ҡапланған. Климат шарттары ла шәп. Ҡояшлап торған көн ҡапыл ғына болотлай ҙа, йылы ямғыр яуып үтә. Ҡала өҫтөнә озон, ҡарағай сайыры, диңгеҙ еҫе тарала Һәм шунда уҡ йәнә ҡояш күтәрелә. Тын алыу рәхәт. Ҡаланың ябай халҡы үҙе әллә ни етешлектә йәшәмәй. Йәй көнө, миҙгелдән файҙаланып, ял итеүселәрҙең кеҫәһен һәрмәп өлгөрөргө кәрәк. Фатирға индерәләр, ваҡ-төйәк кәсеп менән булалар. Ҡышҡылыҡҡа аҡса туплап ҡалырға тырышалар. Көтөлмәгән хәл уйламағанда килеп сыҡты. Отрядтың бер егете, яҙа баҫып булһа кәрәк, үрҙән ергә ҡолап төштө лә китте. Түбәндә булашҡан Роберт һөрәнләп ебәрҙе:\n– Инйәр! Йүгер әле бында!– Үҙе йәнә бер егеткә бытовканан аптечка килтерә һалырға бойорҙо, телефондан “Тиҙ ярҙам” саҡырырға тотондо.\nИнйәр килеп еткәндә, ҡолап төшкән егет торорға маташа һәм аяғы ауыртыуҙан йәнә йығылып китә ине. Башы, сикәһе буйлап ҡан аға. Инйәр, нисә секундҡа икән, ерҙә ятҡан Сашаға текләп ғәжәп тойғолар солғанышына инеп китә яҙғанын абайламай ҙа ҡалды. Ҡан ҡояш нурында алһыу-ҡыҙылдан тыш йәйғор төҫтәренә лә инә икән ул. Үҙе шундай теремек. Күҙгә күренмәгән тере организмды тәшкил иткән атом, молекулалар, эритроциттар йыбырлығын сыҡҡан кеүек, шул уҡ ваҡытта ғәҙәти булмаған мөхиттән ысҡыныуынан ҡурҡышҡан яҡлауһыҙлыҡ та бар һымаҡ.\n– Нимәгә аңшайҙың ул?– Роберт уға аптечка тоттора һалды.\n– Кем аңшая! – Инйәр аптечканан йод, бинт ала һалып, Сашаның башы тишелгән ерҙе таҙарта һалды.Стериль бинт менән яраны ҡапланы һәм егеттең башын шыплап бәйләп тә ҡуйҙы. Түбәтәй кеүек килеп сыҡты.\n– «Скорый» киләме?\n– Килә ята...\n– Аяғы һынғанға оҡшай. Саша, ҡуҙғалма!\n“Тиҙ ярҙам” да килеп етте. Ысынлап та, аяғы һынған булып сыҡты.\n– Башындағы яраһы тәрәнме? Кем бәйләне?\n– Мин. Тәрәнгә оҡшамаған, – тип яуапланы Инйәр.\n– Оҫта бәйләнгән.\n– Врач ул, – тип ҡыҫыла һалды Роберт.\n– Студент мин...\n– Ҡулың оҫта икән, коллега, – тип ҡулын ҡыҫты “Тиҙ ярҙам” табибы Инйәрҙең. – Борсолмағыҙ, туйына тиклем төҙәлер. Хәҙер гипсҡа төрөрбөҙ ҙә...\n– Роберт! Әсәйемә хәбәр итмә! Үҙем шылтыратып торомон, – тип ҡысҡырып өлгөрҙө Саша.\n– Борсолма! Эш хаҡыһыҙ ҙа ҡалмаҫһың. Бүлешербеҙ! Шәбәй тиҙерәк!\nСтудотряд август уртаһында ғына хушлашты, айырылышмаҫтай дуҫтар булып таралышты. Сашаны ла гипслы көйө самолетҡа ултыртып ебәрҙеләр. Инйәр менән Роберт Өфөгә осто. Инйәрҙең әсәләре атаһының ауылында икән. Ул шунда юлланды. Атаһы үҙенең атаһының нигеҙен яңыртып, өй күтәртеп ҡуйғайны. Ансаровтарҙың нисәмә йөҙ йыл буйы тере торған нигеҙе һыуынырға тейеш түгел, тигән фекерҙә атаһы. Дөрөҫтөр ҙә. Инйәр бәләкәйҙән ошондә йүгерекләп үҫте. Күҙ күреме ерҙән урман, яландар башлана. Атаһы урман ҡыҙырып, үләндәр йыя.Балыҡҡа йөрөй. Әсәһе еләк-емеш менән булаша.Күршеләре, үҙҙәре булмағанда, баҡсаларына һыу һибеп ҡарап тора.\nИнйәр бәләкәй ине әле. Атаһы Өфөнән алмағас үҫентеләре алып ҡайтты. Береһенә соҡорҙо Инйәрҙән ҡаҙҙырҙы, үҙе лә булышты, икәүләп ултыртып ҡуйҙылар.\n– Һинең алмағасың булыр, – тине атаһы. – Емештәрен күрергә яҙһын.\nИнйәрҙең алмағасы төптән үк ҡуш булып күтәрелде. Әле бына төбө тулы алма. Инйәр уларҙы кәрзингә йыя башланы.\n– Һаумы, улым! – күрше Зөбәйҙә инәй икән.\n– Арыу әле! Үҙегеҙ ни хәлдә?\n– Беҙ ҙә нисауа. Бынау алмағасыңды әйтәм, ҡасан ғына ултырҡан кеүек инең, ҡалайтып үҫеп китте. Ағасты ергә төртөү генә фарыз шул. Ер рәхмәтле. Күрәһең бит, алмалары ла алыҫ тәгәрләмәгән. Янында. Һин дә докторлыҡҡа уҡыйһың икән. Алыҫ тәгәрләмәгәнһең. Маладис. Атайың ғына ла ауылдың нисәмә кешеһенең ғүмерен оҙайтты. Һин дә шулайтырһың.\n– Тырышырмын инде, Зөбәйҙә инәй!\n– Анау иң остағы алманы күр әле, Инйәр! Йәшелерәктәре лә өҙөлгән. Ә ул ҡыҙыл. Бауланып тора бирә. Иң татлы емеш иң оста торған кеүек була ул. Ғәләмәт инде был тәбиғәт.\n– Үҙең ни хәлдә, Зөбәйҙә инәй?\n– Атайың менән әсәйең аҙна буйы медпунктта халыҡты ҡараны. Әсәйең бала-сағаны, атайың өлкәндәрҙе. Дарыу яҙып бирҙеләр. Әхтәр миңә иттең майлы ерен ашамаҫҡа ҡушты. Ҡан баҫымын шул күтәрә, ти.\n– Үҙе лә ашамай ул. Күстәнәскә ҡаҙы ебргәндәре бар ауылдан. Ашамай.\n– Әхтәр беләлер инде. Күп уҡыны...\nЫсынлап та, ағастың иң осонда , ҡояш нурҙарына иркәләнеп рәхәт сиккән алма, күҙегеҙ ҡыҙһын әле, тип ирештергәндәй, үҙ ыңғайына бауланып тора.Өҙөлөп төшөрмө икән ул ергә? Ә, бәлки, ботағына сат йәбешкәндер. Эйе шул, ғәләмәт инде был тәбиғәт тигәнең. Инйәр шул юғарылағы алманы көн һайын күҙәтеп йөрөнө. Улар Өфөгә киткәндә лә ялтырап тороп ҡалды әле ул.\nУҡыуҙар башланды. Зарема күренмәй. Латынды йәнә яңы кеше уҡыта башланы. Бер-бер хәл булдымы икән ни? Ҡайҙа икән?\n– Теге матурҡай һыпыртҡан, тиҙәр Израилгә, – тип хәбәр һалды Наил. – Һылыу ҡатын ине алай ҙа...\n– Һиңә эләгерлек түгел ине инде...\n– Нисек эләгерлек түгел? – тип күҙен ялтыратты Наил. – Мин эләктерә алмаған ҡатын булмай ул!– Буйсан мыҡты кәүҙәле Наилға ҡыҙҙар, ысынлап та, һырлығып бара. Зареманы ла ҡаратҡанмы икән ни? Алдай. Маҡтана.\n– Ышанмайым, – Инйәр битараф ҡына шулай тип ҡуйҙы.\n– Башың йәш әле. Теләһәң, ҡыҙҙарҙы яуларға өйрәтермен.\nИнйәрҙең эсендәге сәме ҡуҙғыны ла китте. Яулаған ҡыҙыҡайы барлығын әйтеп торорға Наил түгел әле. Тынысланырға, һиҙҙермәҫкә итә, ә ҡаны ҡайнауын белә.Үҙенең малайҙарса алданыуы, төп башына ултырыуында Наилдең ни ғәйебе бар? Дуҫының маһайыулы еңеүсән ҡиәфәте эсен көтөрләттеме? Ни булһа ла, тәнәфес ваҡытында ул, үҙе лә һиҙмәҫтән, Наилдың тәүҙә яғаһынан алды, шунан танауына елгәрҙе лә ебәрҙе. Быны көтмәгән Наил уның үҙен дөмбәҫләй башланы. Береһенең танауы, икенсеһенең ирене ҡанап китте.\n– Нишләйһегеҙ ул!?– Инйәр таныш тауышҡа боролоп ҡараһа, Алһыу. –Нимә бүлешәһегеҙ, ике әтәс!?\n– Юҡсы, – Наил Алһыуға күҙен майландырып та ебәрҙе. Ә Инйәр Алһыуының иңенән ҡосаҡлап атлап китте. Алһыу кеҫәһенән ҡулъяулығын сығара һалып тотторҙо. Ирене әсетеп һыҙлай башланы. Егеттәр лекцияларҙа йәнәшә ултыра бирҙе. Һөйләшмәйҙәр. Тора-бара яҙылып та киттеләр. Араларында ни булғанын икеһе лә аныҡ ҡына аңлата алмаҫ ине. Алһыу ғына бер һорап ҡуйҙы:\n– Инйәр, ә егеттәр ни өсөн йоҙроҡлашмайынса аңлаша алмай ул?\n– Самецтар шул рәүешле ареал яулай, – тиеү менән сикләнде Инйәр.\nПрофиль һайлау ваҡыты еткәс, Инйәр хирургия йүнәлешен һайланы. Һиҙә, атаһы ла уға хөрмәт менән ҡарай башланы. Наилдың һүҙенә ҡарап түгел, үҙ теләге менән. Юғиһә Наил һөйләнә ине:\n– Әхтәрыч, хирургияны һайлайбыҙ. Хирургтарҙың халат кеҫәһе бер ҡасан да буш булмай. Анау Абдуллин бар бит әле. Чесноковкалағы өйөн күрһәң. Ике ҡатлы. Егеттәр менән ерен ҡаҙҙырырға алып ҡайтҡайны. Үәт елле йәшәй. Клиникалағы эш хаҡына ул саҡлым нисек иркенләһен ул? Кешеләрҙең бит оҙағыраҡ йәшәгеһе килә. Йәшәгеләре килгәс, түләмәй хәлдәре юҡ. Ә тачкаһы ниндәйерәк! Ә атайың?! Уныҡы ла бит “Джип”. Әсәйең дә шустрый. Бер көнө аптекаға инһәм, шунда килешеү төҙөп ултыра. Подставщиктан процент яуыры билдәле бит инде.\nТеге юлы юҡҡа дөбәҫләшкән Инйәр Наил менән. Бына әле биргеләргә ине уны. Тыйылды. Боролоп китте лә барҙы.\nУниверситет артта ҡалды. Интернатурала йөрөгәндә атаһы уға үҙаллы операция яһарға тәҡдим итте. Атаһының ассистенты булғаны бар Инйәрҙең. Ҡанды, уның хәрәкәтен хәҙер тыныс күҙәтә ул. Тәүге үҙаллы операциянан килеп сыҡҡас, күңеленән егетлек тойғоһо кисерҙе йәш хирург. Кеше ғүмере өсөн яуаплылыҡ бер ни тиклем тулҡынландырҙы ла.\n– Инйәр Әхтәрович, уңышлы операцияғыҙ менән ҡотлайым! Матур килеп сыҡты эшегеҙ, коллега! – атаһы Инйәрҙең ҡулын ҡыҫып, яурынынан ҡағып ҡуйҙы. Уҡытыусы булараҡ та талапсан, маҡтауға һаран Әхтәр Әхтәмовичтан ундай һүҙ ишетеүҙең хаҡын самалай ине Инйәр. – Егеттәрсә килеп сыҡты, – тип өҫтәне. – Ирҙәр эше ул хирургия. Питерҙан апайың менән еҙнәң ҡайтҡан, әсәйең табын менән булаша. Оҙаҡлама! – атаһы шулай тип сығып китте.\nЭйе шул, әсәһе Санкт-Петербургка барып ҡайтҡайны. Апаһы, еҙнәһе менән үҙҙәрендә лә аутизмды реабилитациялау үҙәген асыу буйынса бизнес-план төҙөү менән булалар. Ҡайһылай шәп ваҡыт, ғаиләләре йыйылыша икән дә! Юғиһә, һуңғы арала һирәк осрашҡан Алһыуы янына һыпыртмаҡсы ине. Невролог ул Алһыу. Ҡаланың икенсе дауаханаһында эшләп йөрөй.\n– Алһыу Ғәлимйәновна! Сәләм! Өйҙәһеңме? Бик яҡшы. Матур ғына күлдәгеңде кей ҙә подъезд төбөнә сығып тор әле. Бер ергә алып барам. Һорама. Күрерһең. Әп итәм! – Инйәр клиника бинаһынан күтәренке кәйеф менән килеп сыҡты ла машинаһы янына йүнәлде. Заремаға биргән аҡса зым-зыя юғалды. Данович ханым ҡалаға бүтән ҡайтманы. Әсәһе ул аҡса өсөн Инйәрҙе байтаҡ ҡызырыҡлап ҡараны. Инйәр яуапты әҙерләп ҡуйғайны инде. “Ул аҡса, әсәй, хәйриә фондына китте!”– тип тик торҙо. Ә машинаны барыбер алды, әсәһенең ярҙамынан тыш түгел, әлбиттә.\nИнйәр тәүҙә ювелир магазинына һуғылып, балдаҡ, шунан сәскәләр һатып алды һәм Алһыу ҡуртымға алып йәшәгән йорт яғына ыңғайланы. Ана тора уның тәүге мөхәббәте, Алһыуы! Матур күлдәген кейеп алған. Шундай ғәзиз, һөйкөмлө һөйәк.\n–Ирмен тигән ир,– тип ҡабатларға ярата әсәһе, – Ағас ултыртырға, өй һалырға, мотлаҡ бер ҡатынды бәхетле итергә тейеш!\nӨйөн дә һалырҙар әле. Өлгөрөрҙәр. Бәхетле лә булырҙар. Бер-береһен һынанылар ҙа инде.\nАвтор: Т. Ғәниева


Кластан тыш эштәрҙә шәхси эшмәкәрлек тәрбиәләү » Журнал «Учитель Башкортостана»\nГлавная » Башланғыс мәктәп » Кластан тыш эштәрҙә шәхси эшмәкәрлек тәрбиәләү\nКластан тыш эштәрҙә шәхси эшмәкәрлек тәрбиәләү\nДыуан районының Мәсәғүт гимназияһы уҡытыусыһы\nЯңы стандарт талаптары буйынса белем‑тәрбиә биреү процесында төп иғтибар уҡыусыларҙың эшмәкәрлеген һәм үҙаллылығын үҫтереүгә бирелә. Шуға күрә был йәһәттән кластан тыш эштәрҙе киң йәйелдереү мөһим. Унда ҡатнашыу, беренсенән, кешенең үҙ ихтыяры менән ойошторолһа, икенсенән, уҡыусыға үҙаллылыҡ күрһәтеү өсөн ҙур мөмкинлектәр тыуҙырыла.\nӘлбиттә, кластан тыш эшмәкәрлекте ойошторғанда уҡыусыларҙың лингвистик аң даирәһен киңәйтеү, йәғни туған телгә мөхәббәт, уны өйрәнеүгә теләк уятыу, һөйләгән һәм яҙған һәр һүҙ өсөн яуаплылыҡ тойорға күнектереү, фекерҙе аңлайышлы, күңелдәге хистәрҙе матур һәм үтемле итеп бирергә өйрәтеү, һүҙҙең тылсымлы көсө тураһында аңлатыу һәм ижади эшләй белеүҙең бар кешегә лә кәрәкле булыуына инандырыу – заман уҡытыусыһы алдында торған бурыстар.\nУҡыусыларҙа шәхси эшмәкәрлекте үҫтереүҙе системалы ойоштороу халҡыбыҙҙың тормош‑көнкүреш, йола, ғөрөф‑ғәҙәт үҙенсәлектәрен, шанлы үткәнен, әҙәп‑әхлаҡ нормаларын, телмәр культураһын, һынлы сәнғәт әҫәрҙәрен, мәҙәниәтен, ауыҙ‑тел ижады үрнәктәрен, рухи ҡомартҡыларҙы өйрәнеүгә нигеҙләнеп алып барыла.\nКластан тыш эшмәкәрлек, дәрестәр кеүек үк, дөйөм дидактик принциптарға нигеҙләнеп ойошторола. Мәҫәлән, эш барышында түбәндәге талаптар тормошҡа ашырыла:\n1) кластан тыш эштәрҙе дәрестәр менән тығыҙ бәйләнештә төҙөү; 2) үткәрелгән эштәрҙә уҡыусыларҙың үҙ ирке менән ҡатнашыуына ирешеү (был иһә кластан тыш эштәрҙең бай йөкмәткеле, ҡатнашыусыларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерлек мауыҡтырғыс булыуынан тора); 3) яҡшы һәм уртаса уҡыған уҡыусылар араһында эштәрҙе дөрөҫ бүлеү (улар бер‑береһенең эштәре менән ҡыҙыҡһына, ярҙам итә, сөнки маҡсат бер); 4) предмет‑ара бәйләнеш булдырыу; 5) эштәрҙең практик йүнәлештә булыуы (һәр бер эштә дөрөҫ, бәйләнешле һөйләү йә сығыш яһау, грамоталы яҙыуға ҙур иғтибар бүленә); 6) эштәрҙе һәр саҡ төрләндереп барыу. Күренекле яҡташтар менән осрашыуҙар үткәреү, улар алдында сығыш яһау, эшмәкәрлектәре менән танышыу һәм артабан да улар менән ҡыҙыҡһынып тороу; проект төҙөү, төрлө эҙләнеү‑тикшеренеү эштәрен, экскурсиялар, походтар һәм башҡа саралар ойоштороу. Бындай эштәрҙең һөҙөмтәлелеге уҡытыусының үҙ фәненең оҫтаһы булыуына, предметты ентекле белеүенә бәйле.\nКластан тыш эштәрҙе бер‑береһенә тығыҙ бәйле түбәндәге йүнәлештәрҙә ойоштороу отошло:\n1. «Мин – донъяла, ә донъя миндә йәшәй»: уҡыусыла үҙ аллы белем алыуға теләк уятыу. Был йүнәлештә бала бер нисә принципҡа таянып эш итә: а) был минең өсөн бик кәрәк, шуға күрә битараф ҡалырға тейеш түгелмен; б) башҡалар быны белә, тимәк, мин дә өйрәнергә, белергә тейешмен; в) һәр кеше үҙ фекерен яҡларға хоҡуҡлы; г) үҙ эшем өсөн башҡалар алдында яуаплымын. Эште ошо күҙлектән сығып ойошторғанда ғына бала үҙ көсөнә ышанып инициатива күрһәтә, яңылышыуҙан ҡурҡмай өйрәнә, белем ала.\n2. «Белем алырға теләйем!»: уҡыусыла «белем нимәгә кәрәк?» тигән һорау тыуҙырыу. Был һорауға үҙенән яуап таптырыу. Уҡытыусының төп маҡсаты – уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырыу, ҡыҙыҡһыныуҙы һаҡлап ҡалыу, көсәйтеү, йәғни балаға план ҡорорға, үҙ эшенең һөҙөмтәһен анализларға, хаталарын төҙәтергә, яңы маҡсаттар ҡуйырға өйрәтеү.\n3. «Мин төрлө кеше менән аралашам, тимәк, уларҙан нимәгәлер өйрәнәм»: тирә‑яҡтағылар менән аралашмай ғына аң‑белемле булып булмай. Был йүнәлештә уҡыусы әңгәмә ҡороу серҙәренә, йәғни әңгәмәсене иғтибар менән тыңларға һәм аңларға өйрәнә. Шул рәүешле балалар мәғлүмәтле булыу серҙәренә төшөнә. Улар мәғлүмәтте Интернет селтәренән, китаптарҙан һәм башҡа сығанаҡтарҙан таба һәм анализлай белеү мөһим икәнен аңлай.\n4. «Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух!»: бала һаулығын ҡайғыртырға өйрәнә. Һаулыҡты һаҡлау – ул гигиена ҡағиҙәләрен үтәү һәм хәүефһеҙ тормош ҡороу ғына түгел, ә тирә‑яҡ мөхиткә һаҡсыл ҡараш, кешенең йәшәү урыны булған тәбиғәттең торошона яуаплылыҡ хисе тәрбиәләнә.\nБыл йүнәлештәр төрлө проекттар аша хәл ителә:\n– сәйәхәт – әҙәбиәтте өйрәнеү буйынса төрлө сәйәхәттәр ойоштороуҙы күҙ уңында тота (видеосәйәхәттәр, экскурсия, турпоходтар һ.б.);\n– осрашыуҙар – уҡыусылар төрлө йәштәге һөнәр эйәләре менән осраша, улар балаларҙа үҙ өлгөһөндә йәшәргә, эшләргә ынтылыш, теләк уята;\n– мәҙәниәт – маҡсатҡа ярашлы музей, спектакль, концерттарға барыу һ.б.;\n– ял – ял көнөндә уҡыусылар, ата‑әсәләр һәм уҡытыусыларҙың аралашыуы. Ата‑әсәләр менән берлектә төрлө кисә, түңәрәк һәм осрашыуҙар ойошторола. Мәҫәлән, «Беҙҙең ғаилә» конкурсында ата‑әсәләр балаларының уңыштары менән таныштырыла, бергәләп эшләгән эштәрҙең һөҙөмтәһе баһалана, төрлө кәңәш‑нәсихәт бирелә, киләсәккә, йәғни башланған эштәрҙе дауам итеүгә яңы маҡсаттар ҡуйыла. Шулай уҡ ата‑әсәләрҙең мәҙәниәтен үҫтереүгә йүнәлтелгән төрлө конференциялар һәм тематик йыйылыштар үткәреү ҙә зарур. Сөнки уҡыусыларҙа телгә ҡарата һөйөү, ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләүҙе ата‑әсәләр менән берлектә башҡарғанда ғына уңышҡа ирешеү мөмкин.\nКластан тыш эштәр өс баҫҡысҡа бүлеп ойошторола: беренсеһе – башланғыс, икенсеһе – V – IX, өсөнсөһө X – XI кластарҙы үҙ эсенә ала. Уҡытыусы эш программаһын урындағы шарттарҙан һәм мөмкинлектәрҙән сығып ижади төҙөй. Тәүге кластан тыш сәғәтте ата‑әсәләр менән берлектә үткәрергә тәҡдим ителә. Бында ярты йылға (йә йылға) эш планы менән таныштырыла, эштәрҙе үткәреүгә яуаплы уҡыусылар билдәләнә. Планға уҡыусыларҙың йә ата‑әсәләрҙең теләктәре буйынса төҙәтмәләр ҙә индерелә. Икенсе сәғәттә башҡорт телендә эфирға сығарылған балалар телетапшырыуҙары, гәзит‑журналдары тураһында әңгәмә ойошторола, онлайн телетапшырыуҙар ҡарала, Интернеттан башҡортса электрон гәзит, журналдар ҡарала, кәрәкле башҡа сайттар менән дә таныштырырға була.\nҒөмүмән, һәр кластан тыш эш көн талабынан сығып, тормош менән бәйләп үткәрелергә тейеш.\nТема. Тәбиғәт – йәшәү сығанағы (IV класс өсөн дәрес‑иртәлек).\nМаҡсат. Үҙ аллы үҫешкә өйрәтеү, фекерләү эшсәнлеген әүҙемләштереү; бәйләнешле телмәр, һүҙ байлығын үҫтереү; йәнле тәбиғәткә һөйөү һәм һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу. Компьютер, экран, терәк һүҙҙәр яҙылған карточкалар, төҫлө ҡағыҙҙар, фломастер, елем.\n1. Психологик инеш. Экранда яҙғы тәбиғәтте сағылдырған видеофильм ҡабыҙыла: тәбиғәт уяна, гөрләүектәр аға, ҡоштар һайрай… Талғын ғына музыка уйнай.\n– Уҡыусылар, был видеофильм нимә тураһында?\n2. Белемде актуалләштереү. Экрандағы «Тәбиғәт – йәшәү сығанағы» тигән әйтемде нисек аңлайһығыҙ? Урамға ҡарағыҙ әле, бөгөн көн ниндәй (ҡояшлы, йылы)? Эйе, күңелгә рәхәт, ер ҡышҡы йоҡонан уяна, гөрләп яҙ килә. Ошо матурлыҡты ҡаршылап, «Тәбиғәт – йәшәү сығанағы» тигән темаға дәрес‑иртәлек үткәрәбеҙ. Уның сценарийын дәрестә бергәләп үҙебеҙ яҙырбыҙ.\n– Уҡыусылар, иртәлек күңелле үтһен өсөн, нимәләр кәрәк? (Залды биҙәргә, шиғырҙар һөйләргә, йырҙар йырларға һ.б.)\n3. Тема өҫтөндә эш – сценарий төҙөү.\n– Иртәлектең сценарийы тиҙ һәм ҡыҙыҡлы сыҡһын өсөн, төркөмдәргә бүленеп эшләйбеҙ. (Уҡытыусы уҡыусыларҙың һәләтенә ҡарап эш төрҙәрен бүлергә ярҙамлаша.)\n1‑се төркөм – бүлмәне биҙәй. Төҫлө ҡағыҙҙарҙан сәскә һәм үләндәр эшләп таҡтаға беркетә, шарҙар элә.\n2‑се төркөм – иртәлекте аса. Яҙҙы ҡаршылау тураһында тәбрикләү һүҙҙәрен яҙа (карточкаларҙа терәк һүҙҙәр тәҡдим ителә).\n3‑сө төркөм – яҙ тураһында ятлаған шиғырҙарҙы, йырҙарҙы иҫкә төшөрә.\n4‑се төркөм – яҙғы тәбиғәткә ҡарата уй‑теләктәрен яҙа (терәк һүҙҙәр тәҡдим ителә).\n5‑се төркөм – класташтарына саҡырыу ҡағыҙҙары яҙа (терәк һүҙҙәр менән эшләй).\n4. Тикшереү – иртәлекте сәхнәләштереү.\n– Әҙерлек өсөн бүленгән ваҡыт тамам. Сығыштар ваҡытында төркөмдәр бер‑береһен төҙәтә, тулыландыра, байыта ала. Шуға күрә эш үҙ‑ара үрелеп бара.\n– Иртәлекте асыу өсөн һүҙ 2‑се төркөмгә бирелә.\n– Ә хәҙер яҙҙы ҡотлап йырҙар йырлайыҡ.\n– Яҙғы тәбиғәткә ниндәй теләктәрегеҙ бар, беҙ унан нимәләр өмөт итәбеҙ?\n– Яҙ тураһында ниндәй шиғырҙар беләһегеҙ?\n– Йәшәүгә көс, һаулыҡ биргән тәбиғәткә беҙ нисек яуап бирә алабыҙ?\n– Афарин, уҡыусылар, ә хәҙер иртәлекте матур йыр менән тамамлап ҡуяйыҡ.\n5. Рефлексия. Дәрес‑иртәлекте йомғаҡлау.\n*Бөгөнгө дәрестән яңылыҡ алдым (ниндәй?).\n*Мин шуны аңланым (нимәне?).\n*Мине ҡыҙыҡһындырҙы (нимә?).\n*Ҡыҙыҡлы булды (нимә?).\n*Миндә уй‑теләк тыуҙы (ниндәй?).\n*Миңә аңлашылманы (нимә?).\n– Уҡыусылар, дәрестә миңә һеҙҙең татыу, үҙ‑ара ярҙамсыл булыуығыҙ бик оҡшаны. Киләсәктә лә йәнле тәбиғәтебеҙҙән көс, ҡеүәт алып йәшәйек. Тырышып белем алайыҡ. Тәбиғәтебеҙҙе һаҡлайыҡ, сөнки тәбиғәтте һаҡлау – үҙебеҙҙе һаҡлау ул. Шуны бер ҡасан да онотмайыҡ!


Ир-ат менән йылына бер генә була торған хәл. Иләүенә таяҡ тығылған ҡырмыҫҡа ише булып ҡуҙғыған саҡтары. Магазиндарҙа сиратта шулар, баҙарҙар йырып сыҡҡыһыҙ, сәскә бутиктарының тышында ла торалар.\nИр-ат менән йылына бер генә була торған хәл. Иләүенә таяҡ тығылған ҡырмыҫҡа ише булып ҡуҙғыған саҡтары. Магазиндарҙа сиратта шулар, баҙарҙар йырып сыҡҡыһыҙ, сәскә бутиктарының тышында ла торалар. Берәүҙәре ашыға, ҡарһалана, туфан ҡалҡырын белеп ҡалғандай ҡылана, икенселәре, киреһенсә, аҙыҡ рәттәре араһында ҡай бер нәмәләрҙе тәү күргәндәй, оҙаҡ-оҙаҡ текәлеп тора, әле береһен, әле икенсеһен тотоп ҡарай ҙа, ярҙам эҙләгәндәй, ян-яғын байҡай. Күҙҙәре аларған ир заттарының, арттарына ут ҡапҡан! Аңлашыла инде – иртәгә бит Һигеҙенсе март! Ҡатын-ҡыҙҙың нисек матур, аҡыллы һәм ғәзиз икәнлеген белеп ҡала торған көнө. Шуның өсөн тырыша ла инде эсендә йәне булған һәр ир енесле. Шулар араһында Зиннәт тә. Әле уның да, супермаркет залдарында аҙашып йөрөп, тамам алйыған сағы. Уйын эшме?! Биш ҡатын-ҡыҙға бүләк ҡарап алырға кәрәк. Биш! Һәм бишеһенә биш төрлө.\nТап ошо көндәрҙә, сүп өҫтөнә сүмәлә тигәндәй, буран ҡотора. Йыл да шулай була ул, ошо байрам еттеме – тәбиғәттең ене ҡуба ла китә. Сыҙап ҡына тор, март бураны башлана.\nАпаһын юл ыңғайы инеп ҡотлап китте. Байрам көндө килеп йөрөй алмаҫ, әле өйҙәгеләренең күңелен күрәһе бар, әсәһенә лә ваҡыт бүлеү фарыз. Апаһы үҙе, ирле ҡатын, моғайын, иғтибарҙан мәхрүм булып ултырмай, тип уйлап һуғылды Зиннәт. Уларҙа ла байрам һулышы – унда-бында гөлләмәләр баҙыраша.\n– Байрам менән, апай! – Зиннәт үҙенә ҡоластарын йәйеп алсаҡланып килгән апаһына сәскәһен һуҙҙы. – Уҡытыусыға сәскәне күп бирһәләр ҙә, быныһы минән булыр!\nЗөлфиә ҡустыһын түргә әйҙүкләне, улы менән килене килгән икән, ултырып алырға саҡырҙы. Йөҙ сәбәбен табып саҡ ысҡынды Зиннәт. Бында инһәң, ҡалыуың ярты төнгәсә тигән һүҙ. Бер туғаны бит, һөйләшер хәбәре лә, хәтерләр ҡыҙығы ла табылыр – гел шулай була. Шунлыҡтан эште ҡыҫҡа тотоп, тайыу яғын ҡараны, булыр әле ҡабаланмағанда килә торғаны. Сығып барған еренән кире боролдо – пакетындағын алып бирергә онотҡан. Апаһы рәхмәт әйтеп алғас та, ҡағыҙ ситен ҡайыра биреп асып ҡараны ла ҡабаттан пакетҡа ымланы:\n– Тегеләргә нимә?\n– Тоже... бүләк. Үҙеңдеке оҡшамаймы әллә?\n– Ой, оҡшай! Оҡшай, әлбиттә. Тик... ҡыҙыҡ бит... - апаһы балаларса бер ҡатлана һаман.\nЗиннәт уға осларға бирмәне. Белә ул нимә әйтерен. Шуға ашығып тағы хушлашты:\n– Ярай, оҡшағас. Тағы бер тапҡыр байрам менән һеҙҙе! Һау булығыҙ!\nҠайтып ингәнен өйөндә лә дүрт күҙ менән көтөп торалар. Өлкән ҡыҙы үҙен тота алһа ла, бәләкәйе ишек төбөндә һикерәнләй ине инде.\n– Урра-а! – тип һөрән һалды ул сәскәләр күренгәс үк. – Сәскә! Беҙгә сәскәләр!\nЗиннәт, эйелеп, гөлләмәләрен ҡыҙының ҡосағына күсерҙе:\n– Ипләп тот, ҡыҙым, һындырып ҡуйма.\nУл арала өлкән ҡыҙы, килә һалып, ҡулынан пакеттарын алды:\n– Ой, атайым минең яратҡан тортты алған! Рәхмәт!\nАш бүлмәһенән ҡатыны күренде. Ҡыҙҙары кеүек һикереп төшмәһә лә, иренә ҡәнәғәт ҡарап тора:\nТап ошо мәлдән был фатирҙа ла байрам башланды. Ҡатыны алып ҡайтылғанды һыуытҡысҡа урынлаштырҙы, ҡыҙҙары сәскәләрҙе һыуға тыҡты, хатта күңелле генә көй ҡуйып ебәрҙеләр. Һәр береһенең күңелендә Зиннәт тарафынан бүлмәһенә индереп йәшерелгән төргәктәр эсендәге бүләктәр ине. Шулай ҙа уйламағанда бер низағ та булып алды. Бәләкәй ҡыҙы гөлләмәнең иң еллеһен эләктермәксе булды. Быны күреп ҡалған апаһы тыйҙы:\n– Раузалар әсәйгә инде, үҙеңдекен уйнат!\nКескәй ләлә бәйләмен хушһынып етмәгән бәләкәй ҡыҙ шауламаҡсы:\n– Юҡ! Иң ҙуры минеке! Һинеке - был! Уныһын әсәйгә бир! – апаһына тигән хризантемаларға күрһәтә был. Бәхәскә атайҙың үҙенә лә тығылырға тура килде:\n– Бәләкәй гөлләмәгә кәнфиттәр ҡушылған, шуға уны Диләгә алдым, Динә апайыңа, үҙе яратҡанса, аҡ сәскә, ә әсәйеңә – ҙуры.\n– Балаларға рауза бирмәйҙәр, бындай тик әсәйҙәргә генә, - тип өҫтәне Динәһе.\n– Юҡ! Улайһа мин быларҙы алмайым! – ете йәшлек бала тимәҫһең, тәки ыҡҡа килмәй. Ошо бер ғәҙәте оҡшамай Зиннәткә ҡыҙының. Хәйер, ҡыҙының ғынамы? Үҙҙәренең өлөшөнә ҡәнәғәт була белмәй, мотлаҡ эргәһендәгенекенә ҡарайҙар, сағыштыралар һәм кәйеф боҙор сәбәп табалар инде. Ир мәғәнәле генә итеп ҡатынына ҡарап ҡуйҙы, йәнәһе, кемдән өйрәнә улар быға. Дилара иһә ғауғаны тиҙ генә ыңғайға бормаҡсы булды:\n– Ярай, алһын. Ялҡҡансы йөрөтөр ҙә ҡуйыр әле.\n– Эш ундамы ни? – Зиннәттең тауышы етдиләнә төштө, – Бөгөн уны еңеп алыр, иртәгә икенсеһен...\n– Ҡуй, баланың күңелен төшөрмә, алһын, - ҡатынының һуңғы һүҙе булды был, залдан сығып та китте.\nБайрам көнө Зиннәт барыһынан да иртәрәк уянды. Ашығып ҡына сәй эсеп алды ла кисә алып ҡайтҡан балыҡҡа тотондо. Эштәге коллегаһынан өйрәнеп ҡайтҡан рецебын әтмәләп ҡарамаҡсы. Йәнәһе, балыҡ тултыра. Ике сәғәт самаһы ыҙалатты балыҡты, әммә яҙып алғанса итеп эшләп, тегеп ҡуйҙы инде. Духовкаға тыҡҡас, шулай уҡ күсереп алынғандарҙы уҡый-уҡый, салат ҡырҡты, уларҙы хәленән килгәнсә биҙәне. Ул арала балығының ваҡыты етте, алып ҡараһа, буйтым аҙыҡ төҫлө булып ята. Уртаһынан аҙ ғына йыртылып киткән китеүен, тыңҡыслабыраҡ ташлаған, күрәһең. Ҡарап тора торғас, уныһының да яйын тапты ир, петрушка япрағы менән шул урынды ябып ҡуйҙы. Еләк-емеш, тәм-том ҡуйғас, өҫтәле тағы ла күркәмләнде, уртаға кисә Диләһе арыуыҡ тәпәрләп ташлаған гөлләмәне лә ултыртып ҡуйғас, бөтөнләй байрам табыны булды. Эшен тамамлаған Зиннәт, ҡатын-ҡыҙҙары уянғансы, әсәһен барып күрмәксе булып, кейенеп сыҡты. Ул да көтөп ултыралыр, әле был, әле теге тәҙрәгә баралыр, туҡмас бешергәндер, итен һыуыталыр...\nЫсынлап, бындай һурпа әсәһендә генә була. Ҡаҙ, йылҡы, һыйыр ите киҫәктәрен ҡушып һалып, тоҙлоҡло, татлы итеп бешерә белә. Ҡоротлап эсеп алһаң – йәнгә рәхәт. Улының ихлас ашағанын ҡыуанып ҡарап ултырған Банат түҙмәне, оҡшамаҫын белһә лә, әйтте:\n– Асыҡҡанһың да һаң, дауна ашаманыңмы әллә?\n– Иртәнсәк юҡ әле, тегеләргә бер нәмә әҙерләнем дә сығып киттем.\n– Төш булып бара, бығаса йоҡлап яталармы?\n– Байрам да инде, әсәй, йоҡлаһындар, - Зиннәт әсәһенең ни яҡҡа һуҡтырғанын белгәнгә, ыңғайға һаплай.\n– Ир ҡарай белгән нәмәме ал, баламды таҡы-тоҡола йонсотоп тота...\nНу, ошо әсәһе! Ну, ошо бисәләр!\n– Әсәй, ҡана мынауыны кейеп ҡара әле! – Зиннәт өҫтәл артынан етеҙ тороп китте лә шыптыр һауыттағы бүләген алып килтереп тотторҙо. Банаттың әле артыҡ оло төҫ инмәгән сырайы шундуҡ яҙылып китте, ҡапты асты. Күпереп торған йылы күкрәксәне ишек яғына алып бара биреп бер һелкте лә “йәлп” иттереп ҡайырып һелтәп, яурынына япты. Кейем тубыҡтарынаса төшөп, мул түштәрен, итләс беләктәрен ҡаплап ятты.\n– Әттә-тә! Ҡалай матур булды!\nЗиннәт йылмайып ҡарап ҡына торҙо. Әсәйҙе ҡыуандырыуҙан да һәйбәт нәмә бар микән?\n– Ҡиммәтме? – әсәһе көҙгө аша һораны.\nЗиннәт тағы ла киңерәк йылмайҙы.\n– Тегенеңә нимә алдың?\n– Уға плащ, - әйтте лә телен тешләне. Тик һүҙ ысҡынғайны инде. Ул осоп сыҡты һәм тура сәпкә барып та тейҙе.\n– Плащы бар ҙа инде. Тағы ниндәй быныһы?\n– Әсәй, ну, нимәгә инде һиңә... Ниндәй икәнен ҡараманым, интернеттан заказ эшләгән, мин алдым.\n– Ҡоторттоң инде, шашты. Ишшыу бәләкәйҙәреңә лә ат хаҡына әллә нимәләр алғанһыңдыр әле, - Банат кәйефе үҙгәреүен һиҙҙерә булып, күкрәксәһен һалып ултырғыс башына элде, кухняға үтте. Зиннәт уның артынан эйәрҙе.\n– Әсәй, мин һине ҡотлап китәйем, тип килгәйнем, әйҙә, юҡҡа сыйышмайыҡ әле.\n– Ҡыйратҡанһың икән...\nЯңынан сәйгә ултырҙылар. Әсәһе сәк-сәк сығарҙы. Зиннәт тағы маҡтай-маҡтай тотондо. Аралары яйланып ҡына киткән кеүек ине, Банат тағы ауыҙын асты:\n– Әсәй менән байрам көнөн үткәргән юҡ инде, әсәйҙе яҙа-йоҙа алдаштыра ла китәһең, ҡандай бисә булғанда, бахыр әсәй ни нәмәгә?..\nҠапҡанын йота алмай ҡалды Зиннәт, ҡарылды, сәсәне:\n– Әсә-әй! Нисек арымайһың, ә? Ну, кил һуң үҙең беҙгә, һеҙ икәү-ара һыйыша алмай тип, мин инде нишләйем, ғаиләмде айырайыммы, әсәй?.. Ну, баллар килер төштән һуң, инеп йөрөйҙәр ҙә инде.\n– Шул бисәнең алдына сыға алманың инде, - әсәһе, ғәҙәтенсә, тауышын баҫып ҡына игәй.\nЗиннәттең ашау теләге һүнде, ул йыйына уҡ башланы:\n– Асыуланма инде, әсәй, һеҙ бер-берегеҙгә торорлоҡ ҡатындар, һеҙҙең берегеҙҙең дә алдына сығып булмай. Так что, бында артта ҡарап торған әҙәм - мин генә. Ярай, иртән инермен.\nӘсәһе, артынан эйәреп, ишеккәсә килде:\n– Бер байрам тип, бөтөн зарплатыңды шуның ҡыуанысына тыҡтың инде, ивет?\nЗиннәткә бының кеүекте ишетмәмешкә һалышыуҙан башҡа сара юҡ. Быларҙың барыһын да ысынға ала башлаһа, күптән сәсе ағарған булыр ине.\n– Байрам менән, әсәй, ауырыма.\nЫсынлап төш етте инде. Кәйефе тамам боҙолған ир, урам араһындағы тығындарҙа көтә-көтә, ярыла яҙҙы. Транспорттың мыжғып ятыуына өҫтәп, бынау бураны! Сығып баҫһаң, йығып алып бара. Хет, ҡушылып ҡотор! Шулай ҙа үҙен ҡулға алырға тырышты. Бөгөн бит байрам, бөгөн ул башына күк емерелеп төшкәндә лә йылмайып торорға бурыслы. Машинаһын ҡуйҙы ла, бер аҙ ғына һауа һулап торғас, өйгә инде. Ғаиләһе торған, торған ғына түгел... Зиннәт иртәнсәк кенә сынъяһау итеп киткән өҫтәленең ҡалдыҡтарына ҡарап ҡалды. Һуң... Ярай, шулай ҙа булһын, ти. Ул бит әле бүләктәрен бирмәгән.\n– Ҡыҙҙар! – ир һаман пижамаларҙа көйө диванда телевизор ҡарап аунашып ятҡан ҡыҙҙары эргәһенә үтте. - Бүләктәр кемгә?!\n– О-о! Бүләктәр?! Миңә! Миңә! – Дилә дивандан тура атаһы өҫтөнә һикерҙе. Динәһе серле йылмайып ултыра бирҙе. Ошо ҡыҙы хас үҙе кеүек ул. Итен ҡырҡып алһаң да, өндәшмәҫ. Ниндәй хәлдә лә йылмая ла ҡуя.\nҺәр кем үҙ бүләген асты. Бәләкәсе - ҡурсаҡ, өлкәне электрон китапты күреп, “сай” итеп ҡалды. Ҡатынының плащын ванна ишегенә элеп китте, уныһы душта икән. Ошоларҙы башҡарғас, йоҡо бүлмәһенә инеп, киң карауатҡа һуҙылып ятты ла күҙҙәрен йомдо. Ярай, ҡалайтып та был көндөң дә яртыһы ауҙарҙы, тағы яртыһын нисек тә...\n– Мин һине ҡайтмайҙыр тиһәм, - күҙен асып ебәрһә, плащын кейеп алып, ҡатыны Зиннәт эргәһендәге шкаф көҙгөһө алдында тора. Тә-әк, уның эргәһендәге көҙгөгә килгән икән - тимәк, бәйләнер сәбәбе бар...\n– Ҡалай килешә! Тап һинеке булған бит, - тип, ҡапыл ынтылып, ҡатынының биленән алды Зиннәт. Тик тегеһе ҡулына һуҡты:\n– Үҙем һайлағанмын бит, килешә инде!\n– О-һо! Быныһы рәхмәте инде.\n– Мин нишләп кейем өсөн собственный иремә рәхмәт әйтеп торорға тейеш? Был - һинең бурысың!\nТуҡта! Стоп, Зиннәт!.. Ҡыҙма! Тыныслыҡ... бары тыныслыҡ.\n– Дилара, давай, шаулама. Әйҙә, байрамды боҙма. Берәй ергә барып киләйекме әллә, киноға, кафеға, ә?\n– Мин һине әсәйеңдә йоҡлайһыңдыр, тип уйлап өлгөрҙөм инде, бөтөн дәртте һүндерҙең, киноға ҡыҙҙар менән сығам.\nИр кире карауатҡа ултырҙы:\n– Әсәйҙе лә ҡотламай булмай. Барҙым да килдем, өйҙәмен бит. Әле башҡаса бер ҡайҙа ла йыйынмайым. Сюрпризымды ашағанһығыҙ, хотя саҡ ҡына мине көтөп торорға була ине, бергәләп ултырһаҡ, йәмлерәк тә инде...\n– Ә нишләп һин таңдан әсәңә саптың, ғаиләңде ҡотлап, шунан барһаң булмаймы? Йәки алдан инеп сыға ла ала инең.\nСығырынан сыға барған ир һәр һүҙен ижекләп әйтте:\n– Ул - һинең ҡәйнәң, уға ихтирамһыҙ булма, хет, ололоғо өсөн генә лә...\n– Уның кеүектәр әле йүгереп эшләп йөрөй, ул нишләп оло булһын? Минең менән һынашып, минең менән ярышып йәшәй. Бына ошо плащты күрһен әле, иртәгә үк шундайҙы ала бит ул.\nЗиннәт урынына салҡан йығылды:\n– Хоҙайым, мине ошо бисәләрҙән ҡотҡарсәле!..\nҠатыны икенсе бүлмәлә выжлатып сәс киптерә башланы. Диләһе тағы апаһының бүләгенә талашып ғауға сығарҙы. Яр һалып илай торғас, тәки талап алды, ахыры, тынып ҡалды. Хас әсәһе, былай ҙа булыр икән? Әллә өләсәһе микән? Нисек атайҙар әле бындай холоҡто? Көнсөлмө? Әллә холоҡһоҙмо? Кит, әсәһен, ҡатынын, балаһын улай тип әйткеһе лә килмәй шул. Ә тағы ла шундай берәүҙе үҫтереп алһа, ҡалайтыр был баш? Күтәрә алырмы?..\nЗиннәт ҡатыны янына килде:\n– Әйҙә, өҫтәлгә ултырып алайыҡ, ҡотлап һүҙ ҙә әйтмәнем бит ҡыҙҙарыма.\nДилара матур иренен салшайтты ғына:\n– Беҙгә шул ҡалған һүҙҙәрҙер инде.\nҺе, һүҙҙең дә ҡалғаны була икән.\n– Уға нимә алып барҙың?\n– Күкрәксә, - ир инде ике ҡулын өҫкә күтәрер хәлгә етте, тик язаламаһындар ғына уны.\n– Ул күкрәксә менән кофтанан күргәҙмә асалыр инде.\n– Хет, магазин асһын, уныһы беҙгә нимәгә? Дилара, ҡуйығыҙ әле шул ғәҙәтегеҙҙе! Дошмандармы ни һеҙ, ә?\n– Абба! Унан да шундай сәләмме ни? Мине сәйнәп ҡайтарҙымы?\n– Минән дә шундай уҡ сәләмде алып бар! Почта ҡошо бит һин!\nЗиннәт башын эйә биреп, ҡашына бармаҡ остарын баҫып тора бирҙе лә, ҡапыл ишек янына барып, өҫтөнә, аяҡтарына кейҙе. Унан ҡатыны янына кире инеп, ҡолағына эйелеп тигәндәй әйтте:\n– Әлеге ваҡытта мин бында ҡала алмайым...\n– Әсәйҙә лә мөмкин түгел! Һеҙ мине икәүләшеп әпилкә ыуағы итеп бысып бөттөгөҙ! Мин китәм!\nБиҙәнеп ултырған Дилара ысынлап аптырап китте:\n– Теләһә ҡайҙа! Урамға! Подвалға! Йәһәннәм тишегенә! Тик һеҙҙән ҡырға!\nИшектең “шарт” иткәненә өйҙәгеләр һикерешеп ҡалды.\nНиндәй тормош булды был? Кешеләрҙә, ҡараһаң, бер тауыш юҡ һымаҡ. Ә уның өйөндә - көн аша янъял! Әсәһе бер яҡтан, ҡатыны икенсе яҡтан йолҡҡолап-йолҡҡолай. Уларға ваҡыты-ваҡыты менән апаһы килеп ҡушыла. Баштан шулай булдылар. Әллә үҙе урталыҡ ҡуя белмәнеме? Ә ҡайҙа һуң ул урталыҡ? Уға бит уларҙың икеһе лә, хатта өсөһө лә кәрәк, өсөһө лә ғәзиз. Уларһыҙ донъя һанһыҙ. Тик нимә бүлешәләр һуң улар? Унымы? Нисек итеп уны бүлешергә була? Зиннәт бит береһенә - ир, икенсеһенә - ул, өсөнсөһөнә - ҡусты! Аш ашҡа, урыны башҡа. Нисек аңламай шуны был ҡатындар? Әсәһе оло, быныһы йәш, берәүһе тегеләй ҙә, былай ҙа булып белмәй. Әйтеп аңлатып ҡара – бына бөгөнгө кеүек...\nӘ буран ҡоторғандан-ҡоторҙо. Ирҙең күңелендәге менән бергә ҡушылып икеләтә көсәйҙе, шашты. Елгә арҡаһын ҡуйып тора торғас, Зиннәттең башына келт итеп бер уй төштө: туҡта, ҡасабалағы гаражына барһын да ятһын әле ул! Унда электр йылытҡысы бар, туңып үлмәҫлек булыр әле. Машина менән сығыу хәүефле, юлда ултырыуы бар, тип уйлап та өлгөрҙө, эре-эре аҙымдар менән тураға ла төштө. Ҡаланы сығып атлай башлағанда, көн эңергә һарҡҡайны инде. Ярай, өс километрҙы ни, ҡараңғыға барып та инер. Ана, алда иптәшкә берәүҙәр сайҡалыша. Буранда унан башҡа ла йөрөгәндәр бар икән. Ир, аҙымдарын ҡыҙыулатып, юлсыларҙы ҡыуып етте. Ҡараһа, гөбөргәйел тиҙлеге менән шыуышыусылар ҡатын менән бала икән. Тапҡандар икәүләшеп кенә сығыр мәл! Зиннәт арттан ҡатындың сумка һабына тотондо, тегеһе ҡурҡып, ҡапыл әйләнеп ҡарайым тигәнсе, ел һуғыуға ҡолап та китте. Ул арала балаһы сар-сор итте:\n– Әсәй! Әсәй!\nИр уларҙы тынысландырырға ашыҡты:\n– Йә! Йә! Ҡурҡмағыҙ! Мин, ярҙам итәйем, тигәйнем! Миңә лә шул яҡҡа!\nҠатын һуҙылған ҡулға йәбешеп торҙо, битен ҡаплаған капюшонын күтәрә биреп ҡараны:\n– Автобус юҡ бит! Буран тип, туҡтатты ла ҡуйҙылар! Кешене ҡалайта тиҙәр икән!\nЗиннәт баш ҡына һелкте лә, баланы етәкләп алып алдан төштө. Шулай апаруҡ атланылар. Унан посадка һыҙығына еткәс, туҡтап, ял итеп алырға булдылар. Артта ҡала биргән ҡатын да, килеп етеп, ағас олонона һөйәлде. Ҡаҡҡылап капюшонын артҡа этеп төшөрҙө. Ниһайәт, юлсыһының йөҙөнә ҡарап алды Зиннәт. Ике сикәһе уттай янып торған йәш ҡатын. Арманһыҙ булып килһә лә, күҙҙәре шаян ҡарап тора. Зиннәттең сикә төктәренә һырыған ҡарҙы һыпырыуын ҡарап, көлөп үк ебәрҙе:\n– Арынығыҙмы? Эләкте бит беҙгә бөгөн! – ел шауын еңеп, ҡысҡырышып һөйләшергә тура килә.\n– Юҡ! Бирешмәнем! Бына егет кеше генә өшөмәһә! – шулай тине лә малайҙы артына йәшереп ышыҡҡа ҡуйҙы Зиннәт. – Ҡайтып барағыҙмы?\n– Эйе! Бөгөн эшләгәйнем шул, пока туғандарҙан улымды инеп алып, аҙыҡ-түлек йыйғансы, буран ҡоторҙо ла китте. Таксилар алмай, автобус юҡ, тағы өйгә ҡайтҡы килә, байрамда кешелә ултырып булмай ҙа инде. Ә һеҙ?\n– Мин... Мин дә.\nЮлдарын дауам иттеләр. Тырмаша торғас, фонарлы урамдарға килеп инделәр. Һаман бер ыңғайғалар. Килә торғас, төҙөлөп ятҡан өйө тәңгәленә етте Зиннәт, ҡапҡа алдын тауҙай ҡар һалған.\n– Миңә ошонда.\nҠатын тағы капюшонын күтәрҙе:\n– Нисек? Унда кеше йәшәмәй ҙә инде!\n– Ә һин уны ҡайҙан беләһең? - Зиннәт шаярыуға бороп ҡотолмаҡсы.\n– Беләм, сөнки мин ике йорт аша ғынамын. Был өй эшләнеп бөтөлмәгән бит әле, яғылмай. Унда туңып үлергә уйлайһығыҙмы?\n– Гаражда йылытҡыс бар. Ғинуар айы түгел бит, буран булһа ла, имшеү...\n– Кит, юҡты һөйләмәгеҙ! Әйҙәгеҙ беҙгә, әйҙәгеҙ! Анауындай юл үтеп, хәҙер һеҙҙе, үлдеме-юҡмы, тип уйлап ултыра алмайым инде!\nҠатын сумкаһын алырға ла уйламай алдан төшөп китте. Йәғни ул хәл итте. Унан бара биреп, һаман ҡарап торған иргә боролдо. Етәгендәге малай ҙа Зиннәткә күтәрелеп, текәлеп тора бирҙе.\n– Йә! Тирләгәндән һуң өшөргә тораһығыҙмы?\nИр-егеттәр теләкһеҙ генә эйәрҙе.\nИке яҡлы бәләкәй генә өйгә килеп тулдылар ҙа, “һә” тигәнсе, йән өрҙөләр. Малай бер юлы сисенгән һәм тамаҡ ялғаған арала телевизор ҡабыҙып ебәрҙе. Әсәһе өҫтөндәге ҡалын комбинезонынан сыҡҡайны, тал сыбыҡтай ғына һылыуға әүерелде лә ҡуйҙы. Бөгәренә төшөп торған толомо ла бар икән. Хәҙер толомло ҡатын-ҡыҙҙы бик һирәк күрәһең.\nЗиннәт өҫтөн һалып үтте лә үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәне. Ҡайҙан ризалашты! Үҙе аптыранып, кеше аптыратып. Ҡатын уның хәлен үтә күрә, ахырыһы.\n– Миңә ошо тауыҡты турап бирмәҫһегеҙме? Ҡулымдың көсө етмәй.\nҮҙе картуф әрсергә ултырҙы.\n– Бөгөн байрам да инде, берәй нәмә ашаған булайыҡ.\n– Эйе! Байрам менән һеҙҙе! Исемегеҙҙе лә белгән юҡ... – ысынлап ҡыҙыҡ хәлдә шул Зиннәт.\n– Мәрйәм мин. Ә һеҙ?\n– Зиннәт, тиҙәр. Ағаймындыр инде, йәш күренәһегеҙ.\n– Ябыҡ, бәләкәй кеше йәш кеүек була шул, ә былай миңә егерме ете инде.\n– Ҡалай олоһоң икән, - Зиннәт йылмайҙы, – миңә утыҙ биш.\nАлсаҡ ҡатын булып сыҡты Мәрйәм. Эшендәге хәлдәрҙе һөйләп ташланы, көлөрөнә сылтыратып көлөп алды, күңелһеҙенә лә аңлатма тапты. Зарланманы, берәүҙе лә хурламаны, ябай, еңел итеп аралашты. Зиннәт уға, бер кирәмәт кеүек итеп ауыҙын асып торҙо ла, ҡапыл башына килгән уйҙан тертләп, бармағын ҡырҡып ебәрә яҙҙы:\n– Ирең ҡайталыр?!\nМәрйәм дә ҡаушаны:\n– Ҡайтырға... Юҡ та ул...\n– Ну, сәпсим инде... Үлгәненә дүрт йыл хәҙер. Илһамға ике йәш кенә ине...\n– Нисек үлде? – Быныһы ниңә кәрәк инде уға, ну, ошо тел!\nТынып ҡалдылар. Эштәрен шым ғына тамамлағас, ҡатын барыһын нимәләрҙер менән бутап, тәмләткестәр һибеп, духовкаға тығып ебәрҙе.\n– Берәй сәғәт түҙгәндә... аш була. Ә һеҙ? Ғаиләгеҙ ҡайҙа?\n– Өйҙә, - Зиннәтең нимәлер уйлап сығарыр әмәле юҡ, алдашҡыһы ла килмәй.\n– Ҡайһы өйҙә, ошондағымы ни?\n– Юҡ, ҡалала.\n– Ҡалала? – Ҡатын текәлеп ҡарап алды, - Ҡатынығыҙҙы байрам көндө ҡалдырып киттегеҙме?\n– Ҡатынымды, ике ҡыҙымды, әсәйемде... Вис ташлап киттем, - ир хатта, ҡулын һелтәп ҡуйҙы.\n– Улай итәләрме ни?..\nЗиннәт уны ҡапыл бүлде:\n– Белгең килһә... ҡайһы бер ҡатындарҙан артҡа ҡарамай ҡасҡы килә, вәт!\n– Байрам көн бит...\n– Байрам көндө ишшеү ҙә шәберәк итеп ҡасҡы килә, белдеңме!\nБыл һүҙҙәрҙән Мәрйәм пырхылдап көлөп ебәрҙе. Ирҙең аңлатмаһы ла балаларса килеп сыҡты шул. Ахыры, үҙе лә көлдө.\n– Айыуҙан ҡасып бүрегә юлыҡтың атыу!\n– Артыҡ бүрегә оҡшатмайым әле мин һине. Бүреләрҙе, аларҙы әллә ҡайҙан таный алам.\nБынан ике-өс сәғәт элек кенә бер-береһенең был донъяла барлығын да белмәгән ир менән ҡатын бик оҙаҡ һөйләшеп ултырҙы был кис. Әленән-әле ҡатын сыңғыратып көлдө, ир ихласлап уға ҡушылды. Бала араларында ҡушылып йөрөнө лә, ашап алғас, йоҡлап китте, Зиннәт менән Мәрйәм сәй өҫтөнә сәй яңыртып, һүҙгә һүҙ эйәртеп, хәбәргә хәбәр ялғап, һиҙҙермәй генә һынаулы ҡараштар менән алмашып, яйлап төн уртаһын, унан таңды ауҙарҙы. Ошо төн үҙе өсөн яңы донъя асты Зиннәт. Үсекмәй, зарланмай, көйәҙләнмәй, киреһенсә, көлә, шаяра, зарланмай торған ҡатын-ҡыҙ донъяһын. Нескә генә иңдәренә төшкән яңғыҙлыҡты ла, улын да, тырмашып алып барып ятҡан ошо төҙөлөшөн дә бер йөк итеп түгел, ябай йәшәйеш, ғәҙәти көн итеп күрһәтә бит ул. Берәүгә кенәһе юҡ, берәүҙән көнләшмәй, хаслашмай – шулай ҙа ҡатын-ҡыҙ буламы икән?\n– Байрамды бергә үткәрҙек, һиңә бер бүләгем дә булманы, ғәфү ит инде, - тип ҡуйҙы Зиннәт иртә һыҙыла башлағанда. Ниһайәт, төнө буйы туҙынған буран да арып йығылғайны, ахыры.\n– Бүләк мөһимме ни? – йоҡоһоҙ төн Мәрйәмде арытҡан, кисә дауаханан тәүлек эшләп сыҡҡан бит ул, етмәһә. Зиннәткә ул йәл булып китте.\n– Ә нимә мөһим һуң?\n– Иғтибар. Бына ошолай итеп аралашып ултырыу.\n– Һе. Белмәгәйнем. Аптырарһың һеҙгә – ҡатындарға...\nБер аҙ көн асылыуға, Зиннәт кейенеп, урамға сыҡты. Солан ишеген саҡ этәреп асты – ҡар һалған ғына. Унан кире инеп өндәште:\n– Көрәгең бармы?\n– Бар ҙа... Ҡуй, мәшәҡәтләнмәгеҙ, һуңғараҡ үҙем дә...\n– Ярай, һин ял ит, аҙ булһа ла файҙам тейһен әле.\nҠолас ташлап ихлас эшләне Зиннәт. Төн йоҡламаған тимәҫһең. Йөрәгендәге кисәге юшҡындар, асылып һөйләшкән һайын, кәмей-кәмей барып, эске донъяһы ялтырап таҙарып ҡалғандай булғайны. Үҙен еңел, йәш итеп тойҙо. Ҡасан уның шулай яҡындары менән аралаша алғаны бар? Өйләнгәненән алып әсәһе, апаһы, ҡатыны үҙ-ара ҡапма-ҡаршы фронт яһап алды ла, уртала уны ҡалдырып, бәргеләнеләр генә. Асылып, нимәлер һөйләп ҡара уларға, хәҙер нескә ереңдән алып, дошмандарына ҡаршы ҡорал итерҙәр. Аһ, былар! Аһ, был ҡатындар! Ә быныһы... Мәрйәм һуң, нишләп икенсе? Ул башҡа планетананмы әллә? Ниңә уның янында тыныс, йылы, рәхәт... Бар, белеп ҡара...\nУрамды ялтыратып, тышҡа иркен юлдар һалып килеп ингәндә, Мәрйәм улы янында мышнап ҡына йоҡлай ине инде. Уларға ҡарап уйланып, оҙаҡ ҡына ишек төбөндә торҙо Зиннәт. Китергә кәрәклекте лә белә, был йылылыҡтан айырылғыһы ла килмәй. Күңеле бер, йөрәге икенсе яҡҡа һөйрәй. Юҡ, ҡайтырға кәрәк. Өйҙә уны юғалтҡандарҙыр. Әсәһе... Дилараһы... инде бер-береһенә шылтыратып, ирешеп-талашып арығандарҙыр... Эҙләй башлағандарҙыр инде...\n– Рәхмәт һиңә, Мәрйәм ошондай булғаның өсөн, - тип шыбырланы ла, көлөмһөрәп, тағы өҫтәп ҡуйҙы, – Рәхмәт һиңә, март бураны...\nИрҙең әйткәндәрен хужаларының аяҡ осонда йомарланып ятҡан бесәйҙән башҡа ишетеүсе булманы. Ул иһә, “Шулай ҙа була” тигәндәй, күҙҙәрен хәйләкәр ҡыҫып ҡарап ҡалды.\nБуран һалған һырынтыларҙы йырып атлай Зиннәт. Бара-бара ла артына әйләнеп ҡарай, бейек ҡыйыҡтар араһында теге кескәй генә өйҙө юғалтыуҙан ҡурҡҡандай. Кире килерме ул бында – юҡмы? Үҙе лә белмәй... Әммә инде ҡатын-ҡыҙҙың бурандан һуң йылмайған яҙғы ҡояш кеүек була алыуын, ҡайҙа ихласлыҡ, яҡтылыҡ йәшәүен белә ул хәҙер. Уның ирер, йылыныр урыны бар. Бар шул, ир күңелен үҫтерер, ылыҡтырыр ҡатындар бар.


Фото: «Дюна SPA»\nВ процессе подготовки этого материала мы обращались ко множеству специалистов по коррекции веса, тестировали самые актуальные программы и средства и хотим поделиться явками и паролями мест, где можно проконсультироваться, записаться и подобрать для себя то, что будет работать именно в вашем случае. Итак:\nСалон красоты «Дюна SPA»\nг. Краснодар, ул. Пашковская, 41/1, скоро открытие второго салона на ул. Мира, 29\nТел. (861) 253−17−54\nБутик парфюмерии и косметики «Дюна»\nг. Краснодар, ул. Мира, 29. Тел. (861) 267−27−74,\nЦентр Aloe SPA\nг. Краснодар, ул. Восточно-Кругликовская, 41. Тел. (861) 275−25−46


Башҡортостан етәкселеге сәйәси партиялар менән диалог өсөн асыҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан етәкселеге сәйәси партиялар менән диалог өсөн асыҡ\n9:39, 26 августа 2010 Сәйәсәт\n25 августа дүрт сәйәси партия лидерҙары менән осрашыуҙа Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов республикала эшләп килеүсе төрлө сәйәси көстәр менән конструктив диалогка әҙерлеген күрһәтте. Президент менән осрашыуҙа “Берҙәм Рәсәй”ҙең төбәк Сәйәси советы секретары, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, КПРФ-тың Башҡортостан республика комитетының беренсе секретары Рифғәт Гарданов, ЛДПР-ҙың Башҡортостан төбәк бүлексәһе координаторы Евгений Былин, “Ғәҙел Рәсәй”ҙең төбәк бүлексәһе етәксеһе Константин Шаһиморатов ҡатнашты.\nОсрашыу барышында дәүләт власы органдары менән сәйәси партиялар араһындағы мөнәсәбәттәр, республикала сәйәси климаттың үҙгәреүе, коррупция һәм түрәләрҙең вәкәләттәрен арттырыуы менән көрәш, шулай уҡ ҡайһы бер партияларҙы бөгөн борсоған мәсьәләләр тикшерелде. Шуларҙың береһе – киң мәғлүмәт сараларында сәйәси көстәрҙең эшмәкәрлеген яҡтыртыу.\n— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә тиклем беҙ киң мәғлүмәт сараларының беҙҙең эшмәкәрлекте һайлап ҡына яҡтыртыуын күҙәтә инек, — тине Евгений Былин. – Республика киң мәғлүмәт сараларында беҙҙең эшмәкәрлек йә бөтөнләй күренмәне, йә өҫтән-мөҫтән генә яҡтыртылды. Беҙҙең төп эшебеҙ иһә – митингылар, пикеттар – ситтә ҡала ине. Хәҙер хәл яҡшы яҡҡа үҙгәрер, киң мәғлүмәт саралары беҙгә йөҙ менән боролор, тип ышанабыҙ.\nРифғәт Гарданов Рөстәм Хәмитов менән осрашыуҙа республика мәктәптәрендәге белем биреү программаһында төбәк компоненты мәсьәләһен күтәрҙе. Уның фекеренсә, ул дөйөм Рәсәй нормаларына тап килергә, йәғни бөгөнгө кеүек 30 түгел, ә биш процент тәшкил итергә тейеш.\n— Беҙгә шулай уҡ урындағы үҙидара органдарының Президенттың ҡәтғи күҙәтеүе аҫтына алыныуын ишетеү күңелле булды, — тине Евгений Былин. – Республиканың ҡайһы бер район башлыҡтары һуңғы йылдарҙа ыңғай эштәр башҡарманы, һәм республиканың яңы Хөкүмәтенә уларҙың хаталарын төҙәтеү өҫтөндә эшләйһе бар әле. Беҙ иһә урындағы үҙидараның сәйәси партиялар менән диалог өсөн тағы ла асығыраҡ буласағына ышанабыҙ.\nОсрашыуҙа шулай уҡ һайлау алды эше һәм сәйәси партияларҙы эш биналары менән тәьмин итеү мәсьәләләре тикшерелде, элек был биналар түләүһеҙ бирелһә, хәҙер партиялар уларҙы ҡуртымға алырға мәжбүр.\nРөстәм Хәмитов барлыҡ мәсьәләләрҙе лә ыңғай хәл итеү юлы табыласағына ышаныс белдерҙе. Сөнки партиялар вәкилдәре менән бындай осрашыуҙарҙы республика башлығы кварталға бер тапҡыр, кәрәк булғанда тағы ла йышыраҡ үткәрергә ниәтләй.\nТеги: партиялар, бр хөкүмәтендә