Санскрит — Башҡорт Википедияһы\nSOV теле[d] һәм флективный язык[d]\nДезидератив[d] һәм инъюнктив[d]\nдеванагари[d], каннада[d], ваттелутту[d], шарада[d], Сиддхаматрика[d], Nandinagari[d] һәм Нагари[d]\n2212 кеше (1971),\n6106 кеше (1981),\n49 736 кеше (1991),\n14 135 кеше (2001),\n26 490 кеше (2011)\nДели һәм Уттар-Прадеш[d]\nСанскрит (деванагари: संस्कृतवाच्, saṃskṛta·vāc IAST) — Һиндостандың ҡатмарлы синтетик грамматикалы боронғо теле. «Санскрит» һүҙе «эшкәртелгән, камиллашҡан» мәғәнәлә.. Санскрит грамматикаһы архаик һәм бик ҡатмарлы. Санскрит донъяның флектив телдәренең береһе.\n2 Мәҙәниәт һәм башҡа телдәргә йоғонтоһо\n5.1 Санскрит һәм рус теле\n5.2 Веда санскриты\n5.3 Эпик санскрит\n5.4 Пракриттарҙың барлыҡҡа килеүе\n5.5 Классик санскрит\n7.1 Ҡылымлы тамыр\n7.2 Приставка (тамыр алдындағы ҡушымталар)\n7.3 Нигеҙҙәрҙең килеш менән үҙгәреше\n8 Санскритта зат менән үҙгәреш\n8.4 Хәҙерге заман нигеҙе (шулай уҡ сарвадхату бөтә замандары)\n9 Санскрит синтаксисы. Самасалар\n10 Өйрәнеү тарихы\n10.1 Европала һәм донъяла өйрәнеү тарихы\n10.2 Рәсәйҙә өйрәнеү тарихынан\nСанскрит Төньяҡ Һиндостанда эпиграфика телдәре сифатында беҙҙең эраға тиклем .I быуаттан таралған.. Санскритты теге йәки был халыҡ теле итеп ҡарарға ҡарарға кәрәк түгел, антик дәүерҙән башланған ниндәй ҙә булһа социаль элита мөхите мәҙәниәт теле булараҡ билдәү дөрөҫтөр.. Был культура башлыса дин индуистик текстарҙа һәм шулай уҡ, латынь һәм көнбайыштағы грек теле кеүек . Санскрит көнсығышта артабанғы быуаттарҙа ғалимдарҙың һәм дин әһелдәренең мәҙәни аралашыу теле булған. Хәҙерге ваҡытта санскрит Һиндостандың рәсми танылған 22 телдәренең береһе.\nМәҙәниәт һәм башҡа телдәргә йоғонтоһо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанскрит Һиндостандың һәм Непал телдәре үҫешенә, башлыса лексикаһына, йоғонто яһай. Санскрит йәки будда мәҙәниәте өлкәһендәге башҡа телдәргә кави теленә, тибет телдәренә йоғонтоһо бар. Һиндостанда санскрит . гуманитар фәндәр һәм дини культ теле, тар даирәлә — йәнле һөйләү теле булараҡ ҡулланыла. Көньяҡ- Көнсығыш һәм Үҙәк Азия һәм Көнбайыш Европа мәҙәниәтенә йоғонто яһаған художестволы, дини, фәлсәфәүи, юридик һәм фәнни әҙәбиәт санскритта яҙылған.\nСанскритта лексика һәм грамматика буйынса «Восьмикнижие»(«Һигеҙ китап») китабында Панини йыйған әҫәрҙәр тарихта телде өйрәнеү буйынса иң тәүге әҫәр булып тора. Улар Европала морфологияның һәм күп кенә лингвистик дисциплиналарҙың барлыҡҡа килеүенә йоғонто яһай..\nБрахман әйтелешенә хас, унда ижек ri боронғо һуҙынҡы ṛ урынына ҡуйыла, «санскрит» һүҙен әйтеүҙең прототибы булып хеҙмәт итә, хәҙер ул Европа өсөн традицион булып киткән. संस्कृता saṃskṛtā һүҙенең мәғәнәһе — «әҙәби», халыҡ, әҙәби булмаған пракриталарҙан айырмалы рәүештә.Атама үҙе телдең милләте тураһында бер ни ҙә әйтмәй, сөнки боронғо Һиндостанда, моғайын, һиндар башҡа әҙәби телдәр барлығын әлегә белмәгәндәр. Беҙҙең заманда был һүҙҙе уның милләте тураһында һөйләгән башҡаларға оҙатып, ниндәй ҙә булһа телде ошо һүҙ менән атарға тура килер ине.\n«Санскрит» атамаһы күптән түгел генә барлыҡҡа килә., Күп быуаттар дауамында был тел ябай ғына वाच IAST тип атала: (vāc) йәки शब्द IAST: (śabda) «һүҙ, тел» тип атала. Бер нисә метафорик атама, мәҫәлән, गीर्यवांणणषा IAST: (gīrvāṇabhāṣā) «аллалар теле», уның дини характерын күрһәтә.\nСанскрит өсөн берҙәм яҙыу системаһы юҡ. Әҙәби әҫәрҙәрҙең башлыса ауыҙ-тел аша тапшырыуы менән аңлатыла. Тексты яҙырға кәрәк булғанда, ғәҙәттә, урындағы алфавит ҡулланылған. Санскрит өсөн билдәле булған иң боронғо яҙыу системаһы брахми тип атала.\nБрахмиҙа боронғо һинд тарихының уникаль ҡомартҡыһы — «Ашока яҙмалары» (беҙҙең эраға тиклем III быуат) яҙылған. Яҡынса шул уҡ осорға кхарошта яҙмаһы ҡарай. IV быуаттан алып беҙҙең эраның VIII быуатына тиклем гупта яҙыуҙың төп төрө була. VIII быуаттан шарада яҙыла башлай.\nДеванагари санскрит яҙмаһы булараҡ VII быуатта әүҙем ҡулланыла башлай һәм X—XII быуат аҙағында булдырыла. Яҙыуҙы үҙләштергәндән һуң да һиндтар, мәҙәниәтте юғалтыуҙан йәки коррупциянан һаҡлау маҡсатында, текстарҙы ятлауын дауам итә.\nСанскрит һинд-европа тел ғаиләһенең һинд-иран тармағына ҡарай. Санскрит Төньяҡ һиндостан телдәре һинд, урду, бенгал, маратһи, кашмир, пәнджәб, непал телдәренә һәм хатта сиған теленә йоғонто яһай.\nШул уҡ һинд-европа телле ғаилә эсендә санскрит satem төркөмөнөң башҡа телдәре кеүек үк ҙур өн үҙгәрештәре кисерә (был үҙгәрештәр балтик, славян һәм боронғо әрмән телдәрендә айырыуса асыҡ күренә), һинд-иран телдәре фракия һәм албан телдәре менән уртаҡ һыҙатлы булыуы менән билдәләнә.\nСанскрит һәм башҡа һинд-европа телдәренең уртаҡ һыҙаттарын аңлатыу маҡсатында күп ғалимдар миграция теорияһын яҡлай, улар раҫлауынса, хәҙерге Һиндостанға һәм Пакистанға төньяҡ-көнбайыштан беҙҙең эраға тиклем II мең йыллыҡ башында санскрит телендә һөйләшеүсе ата-бабалар килгән. Был теорияның дәлиле булып һинд-иран телдәренең балтик һәм славян телдәре менән тығыҙ бәйләнеше, һинд- европалы булмаған фин-уғыр телдәренән үҙләштергән һүҙҙәренең булыуы тора. ,һәм флора һәм фауна өсөн дөйөм ҡулланышлы һинд-европа һүҙҙәре бар. Аҙ һанлы ғалимдар һәм ярайһы уҡ күп һинд тикшеренеүселәре ҡапма-ҡаршы фекерҙе яҡлайҙар. Улар һинд-иран теленең боронғо формаһында һөйләшеүселәр Һиндостандың автохтон халҡы булған тип иҫәпләйҙәр һәм уларҙы Харап цивилизацияһын төҙөүселәр менән бәйләйҙәр.\nУға ҡәрҙәш тел боронғо иран теле менән бер рәттән (авестан һәм иҫке фарсы телдәрен үҙ эсенә алған тармаҡ) менән бер рәттән булған.. Күп кенә һинд йәки урта һинд-арий телдәрен өйрәнеү, Санскрит теле менән бер рәттән, Һиндостандың төньяғында антиклыҡта, кәм тигәндә, тағы ла бер һинд-арий теленең булыуы тураһындағы фекергә килтерә. Был тел, фараз ителеүенсә,санскрит менән уртаҡ сыанаҡтан, ләкин санскритта булмаған хәҙерге һинд теленә үҙенең һүҙлеген һәм фонеик составын тапшырырға мөмкин.\nХеттар илендә табылған һинд-европа телендә (хетт) төҙөлгән документтарға ҡарап, унда бер нисә һинд- арий һүҙҙәре— исемдәр (йылҡы үрсетеү терминдары), шулай уҡ яңғыҙлыҡ исемдәр бар. Беҙҙең эраға тиклем XIV быуатта Көнбайыш Азияла индо-арий теленең ниндәй ҙә булһа формаһында һөйләшкәнен билдәләргә мөмкин.. Ләкин бронза дәүерендә Кесе Азияның һиндлашыуы тураһындағы дәлилдәргә күп кенә тел белгестәре, был осраҡта һүҙ «боронғо һинд теле» йәки шулай уҡ «боронғо һинд-арий» теле тураһында түгел, ә ниндәйҙер мәҙәни кимәлдә йәки ведийға тиклемге санскритҡа яҡын булған дини йолалар теле булараҡ ҡулланылған һинд-иран теле тураһында бара, тип уйлайҙар.\nСанскрит һәм рус теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺинд-европа теле булғанлыҡтан, санскрит рус теле менән ҡәрҙәш бик күп һүҙҙәргә эйә. Улар өсөн уртаҡ булған бик боронғо һинд-европа теленән үҙләштерелгән һүҙҙәр. Шуларҙың бер нисәһе::\nВеда санскриты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТекст «Риг-веды» санскрит.\nСанскрит теле йәки веда боронғо һинд әҙәбиәтенең бер нисә ҡомартҡыһы теле булып тора. Уға бер нисә гимндар йыйынтығы, ҡорбан формулалалары («ऋग्वेद — Рига-веда», «सामवेद — Веда-үҙе», «Яджур-веда», «Атхарва-веда») һәм дини трактаттар (Упанишада) инә.. Был әҫәрҙәрҙең ҙур өлөшө . «урта веда» һәм «яңы веда теле» менән яҙылған, «Рига-веда» башҡанан. «Рига-веда» теле ведий санскритының иң боронғо формаһы тип ҡарала торған. Грек теле Гомер дәүерендә классик боронғо грек телендәге шикелле,,ведалар теле классик санскриттан яҡынса шундай уҡ ваҡыт арауығында тора.. Боронғо һинд тел белгесе Панини (беҙҙең эраға тиклем V быуат тирәһе) веда һәм классик санскрит телдәрен төрлө телдәр тип һанаған. Ә хәҙер күп кенә ғалимдар веданы (иң боронғо) һәм классик санскритты төрлө диалекттар тип һанай. Ләкин, дөйөм алғанда, был телдәр бик оҡшаш. Классик санскрит веданан алынған тип иҫәпләнә.\nВеданың иң боронғо ҡомартҡыларҙың береһе «Рига-веда» танылған, һуңғы — Упанишада. "Рига-веда"ның үҙенең ваҡытын билдәләүе бик ауыр, һәм ведий теленең актуаль тарихының башы: изге текстар иң иртә дәүерҙә ҡысҡырып һөйләнелә һәм ятлана (әлеге ваҡытта ла шулай эшләнә). Тел белгестәре хәҙер күп кенә тарихи страталарҙы веда телендә (кәм тигәндә ике-өс) текстарҙың грамматикаһына һәм стилистик үҙенсәлектәренә таянып айыралар. "Рига-веда"тәүге туғыҙ китабын шартлы рәүештә «боронғо веда телдә» яҙылған тип була.\nЭпик санскрит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЭпик санскрит — веданан классикҡа күсеү формаһы Санскриттың был формаһы ниндәйҙер лингвистик эволюция кисергән веда санскриттың һуңғы формаһы булып тора (мәҫәлән, тел үҫешенең был стадияһында субъюнктиваның юҡҡа сығыуы билдәләнә)\nЭпик санскрит — санскриттың классик алдынан булған формаһы һәм б.э тиклем V йәки IV быуаттарҙа ҡулланыла. Санскриттың был формаһы өсөн «һуңғы веда тел» билдәләмәһен һайларға мөмкин була.\n.Трактаттың үҙендә Панини үҙе һөйләшкән телде тасуирларға тырыша, фразаның ведик боролоштарын ҡуллана. Нәҡ ошо дәүерҙә Санскрит тәртипкә һәм нормаға килтерелә .Эпик санскритта «Рамаяна» һәм «Маһабһаратам» әҫәрҙәре яҙылған.\nЭпос теленең Панини ижадында яҙылған телдән тайпылыуы, ғөмүмән, уның Паниниға тиклем барлыҡҡа килеүе менән түгел, ә пракриттар йоғонтоһо аҫтында барлыҡҡа килгән «яңылыҡтар» менән аңлатыла. Санскриттың традицион ғалимдары ришиҙарҙан алынған «IAST: ārṣa» (आर्ष) кеүек тайпылыштарға ҡарай. Эпоста классик санскрит теленә ҡарағанда күберәк «пракритизмдар» (дөйөм телдән үҙләштерелгәндәр) бар.\nШулай уҡ будда гибриды санскрит урта быуаттар Һиндостаны дәүеренең пракритала яҙылған иртә будда текстарына нигеҙләнгән әҙәби тел була, артабан улар классик Санскрит тарафынан ассимиляциялана бара.\nПракриттарҙың барлыҡҡа килеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБеренсе пракрит барлыҡҡа килә (प्रकृति, prâkrit IAST йәки prākṛta IAST «ғәҙәти [тел]») беҙҙең эраға тиклемге III быуатҡа тура килә.. Был ваҡиғаны күбеһенсә Ашока батшаһы яҙмалары асыҡларға булышлыҡ итә. Был телдәр санскритҡа ҡарағанда аҙыраҡ «затлы» диалекттарға, йәғни көндәлек практикала ҡулланылған йәнле һөйләш һәм халыҡ телдәренә тап килә. Улар тиҙ арала бер-береһенән айырылып, һинд субконтинентында булған бик күп һинд-арий телдәрен тыуҙыра. Улар бөтәһе лә бер индо-арий тамырынан сыҡҡан, һәм һәр береһе үҙ эволюцияһын кисергән һәм үҙ яҙмышына эйә. Башҡалар араһында һинд, пәнжәб һәм бенгал телдәре лә шул уҡ пракрит телдәренән алынған.\nПракриттарҙың береһе «пали»ҙың яҙмышы башҡаса. Был тел үҙе буддизмының тхеравада йүнәлешендәге изге теленә әүерелә һәм шул ваҡыттан бирле үҫешмәй тиерлек, ғибәҙәт ҡылыуҙа һәм дини текстарҙа беҙҙең көндәргә тиклем тәүге торошонда һаҡлана. Ниһайәт, джайнизм дине икенсе пракритала — Ардамагадхала яҙылған, ул үҙенең күп һанлы күрһәтмәләрен һаҡлап ҡалырға мөмкинлек биргән. Шуға ҡарамаҫтан, быларҙың барыһы ла һинд тарихының классик осоронда ҡулланылған пракриттарҙың дөйөм идеяһын бирә.\nКлассик санскрит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПракриттарҙың беренсе тәнҡите беҙҙең эраға тиклем II быуатта Патанджалиҙың Паниниҙың грамматикаһы тураһындағы комментарийҙарында («Маһабһаратам») барлыҡҡа килә. Был әҫәрҙә комментатор, санскрит элеккесә тере тел булып тора, әммә диалекталь формалар уны ҡыҫырыҡлап сығара ала, тип раҫлай. Шулай итеп, трактат практиктарҙың барлығын таный, ләкин телдең һөйләү формаларын ҡулланыу ҡәтғи рәүештә ғәйеп ителә, шул уҡ ваҡытта грамматик нормаларҙы яҙыу тағы ла стандартлаштырыла.\nНәҡ ошо мәлдән санскрит үҙенең үҫешендә бөтөнләй туҡтап ҡала, классик санскритҡа әйләнә. Ул шулай уҡ saṃskr̥ta термины менән билдәләнә (ләкин әлегә Патанджали тарафынан ҡулланылмай), уны «тулы, тамамланған, камил эшләнгән» тип тәржемә итергә мөмкин; камил эшләнгән"\nТивариға ярашлы (1955), классик санскритта дүрт төп диалекты бар: пашчимоттар paścimottarī IAST (төньяҡ-көнбайыш, шулай уҡ көнбайыш, йәки төньяҡ), мадхьядеши (."үҙәк иле"), пурви pūrvi IAST (көнсығыш) һәм дакшини dakṣiṇī IAST (көньяҡ, классик дәүерҙә барлыҡҡа килә). Беренсе өс диалекттың элгәреһе Брахмандарҙа (изге китаптар) бар. Веда, иң беренсе уларға таҙа тел булып (Каушитаки -брахман", 7.6) ҡаралған.\nБеҙҙең дәүер барлыҡҡа килгәндән һуң тел тәбиғи формала ҡулланылмай, ул бары тик грамматика рәүешендә генә бар һәм бөтөнләй үҫешмәй. Санскрит ғибәҙәт ҡылыу теленә һәм билдәле бер мәҙәни берләшмәгә ҡараған телгә әйләнә, уның тере телдәр менән бәйләнеше булмай, йыш ҡына «лингва франкаһы»(«lingua franca») һәм әҙәби тел булараҡ ҡулланыла (хатта боронғо һинд телендә һөйләшмәгән халыҡтар ҙа, мәҫәлән, дравиди халыҡтары ла ҡуллана). Был хәл XIV быуат быуат тирәһендә пракриттарҙан сыҡҡан нео-һинд телдәре яҙма рәүештә ҡулланыла башлағанға тиклем, XIX быуат быуатҡа тиклем, Санскрит Һиндостандың милли телдәре тарафынан әҙәбиәттән бөтөнләй ҡыҫырыҡланғанға тиклем дауам итә.\nШуныһы иғтибарға лайыҡ, дравид теле ғаиләһенә ҡараған тамил теленең санскрит менән ҡәрҙәшлеге юҡ, ләкин ул шулай уҡ бик боронғо мәҙәниәткә ҡарай. Санскрит менән беҙҙең эраның тәүге быуаттарында уҡ конкуренцияла үҫешә.. Санскриттың хатта был телдән бер нисә үҙләштерелгән һүҙе лә бар.\nСанскриттың һөйләү телендә ҡулланылыуын күп һанлы социолингвистик тикшеренеүҙәр уның һөйләү телендә ҡулланыуы сикле булыуын һәм телдең бөтөнләй үҙләштерелмәүен асыҡ күрһәтә. Ошо фактҡа таянып, күп кенә ғалимдар, был төшөнсәнең билдәләмәһе шул тиклем асыҡ булмаһа ла, санскрит «үле» телгә әйләнгән тигән һығымтаға килә. Шелдон Поллок (2001) санскрит телен икенсе «үле» тел менән сағыштырып һүрәтләй:\nИке тел дә аҡрынлап үлә, тәүҙә әҙәби тел булараҡ юҡҡа сыға, ләкин фәнни мөхиттә универсаллеккә ынтылыштары менән файҙаланып, мәғәнәһен күпкә оҙағыраҡ һаҡлай. Был телдәрҙең икеһе лә ваҡыт-ваҡыт яңырыуҙарға йәки яһалма яңырыуҙарға дусар ителә, ҡайһы берҙә сәйәси даирәләрҙең теләктәре арҡаһында. Һәм шул уҡ ваҡытта... икеһе лә, күп быуаттар буйы донъяуи даирәләрҙә ҡулланылыуға ҡарамаҫтан, диндең һәм уның юғары ҡатламдары менән генә нығыраҡ бәйләнгән.\nСанскритты әҙәбиәттән һәм сәйәси даирәләрҙән ҡулланыуҙан ҡыҫырыҡлап сығарыу уны хуплаған власть институттарының көсһөҙләнеүе, шулай уҡ үҙ милли әҙәбиәтен үҫтерергә ынтылған йәнле һөйләү телдәр менән конкуренцияның көсәйеүе менән бәйле.\nБыл процестың күп һанлы төбәк вариациялары Һинд субконтинентында Санскриттың юғалыуына сәбәпсе була. Мәҫәлән, XIII быуаттан һуң кашмири теле Виджаянагар империяһының ҡайһы бер райондарында санскрит менән бер рәттән әҙәби тел булараҡ файҙаланыла, ләкин санскрит эштәре унан ситтә таралмай, киреһенсә, телугу теле һәм каннада теле менән яҙылған китаптар бөтә Һиндостанға тарала.\nСанскритты һөйләү телендә ҡулланыу кәмеүгә ҡарамаҫтан, санскрит Һиндостандың яҙма мәҙәниәтендә ҡулланылыуын дауам итә, урындағы телдәрҙе кем уҡый ала, шул санскритты ла уҡый. Санскрит Википедияһы бар. 1947 йылда Һиндостан бойондороҡһоҙлоҡ алғандан алып 3000-дән ашыу санскрит эше булдырыла.\nСанскритты тергеҙеү буйынса даими тырышлыҡ һөҙөмтәһендә 14 135 кеше санскрит — 2001 йылғы Һинд халыҡ иҫәбен алыуҙа уларҙың туған теле булыуын күрһәткән. Шулай уҡ 2011 йылда Непал халыҡ иҫәбен алыуҙа 1669 кеше санскрит телен беренсе тел тип һанай. Санскрит буйынса өҙлөкһөҙ ғилми эш традицияларын һаҡлап ҡалыу өсөн Һиндостанда ла, Непалда ла санскритта эш алып барыусы Санскрит университеттары булдырылған. Шуларҙың иң билдәлеләре — Непалдың Санскрит университеты һәм Раштрия Санскрит Санстхан..\nКлассик санскриттың 36-ға яҡын фонемаһы бар. Әгәр аллофондар иҫәпкә алынһа (һәм яҙыу системаһы уларҙы иҫәпкә алһа), телдәге өндәрҙең дөйөм һаны 48-гә тиклем арта. Телдең мөһим үҙенсәлеге булып балтик телдәрендәге кеүек семантик айырыусы оҙонлоҡ тора. Был үҙенсәлек рус телендә һөйләшеүселәр өсөн санскритҡа өйрәнеүҙә һиҙелерлек ҡыйынлыҡ тыуҙыра.\nТүбәндә санскрит һуҙынҡылары килтерелә. Деванагариҙа (яҙыу системаһында) һуҙынҡылар юл башында һәм ижектә төрлөсә — беренсе осраҡта хәреф менән (беренсе бағананы ҡарағыҙ), икенсеһендә — диакритик (икенсе бағана) менән билдәләнә.\nБыл ижек менән «प्»\nБыл әйтелеше ижектәргә /p/\nбыл билдәләр IAST\nбыл билдәләр ITRANS\nअ प /ɐ/ йәки /ə/ /pɐ/ йәки /pə/ a a Нисек ә был «раджаәджин» йәки беренсе 'о (шва) голова\nआ पा /aː/ /paː/ ā A баҫымлы а «собака» , палка тик оҙон\nइ पि /i/ /pi/ i i ябыҡ, рус и ҡарағанда һәм ҡыҫҡа әйтелә\nई पी /iː/ /piː/ ī I алдағының оҙон варианты\nउ पु /u/ /pu/ u u русса у , ҡыҫҡа әйтелә\nऊ पू /uː/ /puː/ ū U алдағының оҙон варианты\nऋ पृ /ɻ/ /pɻ/ ṛ R инглизсә r «red, bread»\nॠ पॄ /ɻː/ /pɻː/ ṝ RR алдағының икеләтә артҡан варианты\nऌ पॢ /ɭ/ /pɭ/ ḷ LR Л тел артҡа табан бөкләнеп әйтелә. Һирәк өн, телугу, норвеж телдәрендә осрай.\nॡ पॣ /ɭː/ /pɭː/ ḹ LRR алдағының икеләтә артҡан варианты\nए पे /eː/ /peː/ e e оҙон е- место әйтелгәнсә\nऐ पै /əi/ /pəi/ ai ai дифтонг i инглизсә mite («аu»)\nओ पो /oː/ /poː/ o o дифтонг ou инглиз («ау»)\nऔ पौ /əu/ /pəu/ au au дифтонг ou инглиз («ау»)\nОҙон һуҙынҡылар ҡыҫҡа һуҙынҡыларға ҡарағанда яҡынса ике тапҡырға оҙонораҡ яңғырай. Барыһынан да бигерәк танылыу алған оҙайлыҡтың өсөнсө дәрәжәһе — алдашыу (плути) тип аталған. Башлыса саҡырыу килешендә ҡулланыла. Һуҙынҡылар /e/ һәм /o/ — һинд-иран телендәге өндәрҙең аллофондары, шуға күрә, асылда, ябай оҙаҡҡа һуҙылған өндәр булһалар ҙа, дифтонгтар кеүек ҡарала.\nДеванагариҙа тағы бер нисә символ бар:\n.Диакритик ं анусвара, (IAST: ṃ). Һуҙынҡы артынан танау тартынҡыһын күрһәтеү өсөн ҡулланыла, Ул, фонетик мөхиткә ҡарап, төрлө формалар ала ала — [ŋ] ларингейлға тиклем[ɳ] ретрофлекс алдынан, һәм/n/йәки/m/ һүҙ аҙағында йәки һуҙынҡылар араһында, мәҫәлән, पं/pəŋ/. Тембрҙың үҙгәреүен күрһәтергә мөмкин (француз телендәге кеүек)(?).\nДиакритик ः visarga, деноталдәр /əh/ (IAST: ḥ); мәҫәлән, पः/pəh/.\nДиакритик ँ чанрабанду йәки анунасика. Танау өндәрен билдәләү өсөн анусвара урынына ҡулланырға мөмкин. Веда санскритҡа хас; мәҫәлән, पँ/pə̃/\nҺуҙынҡы /aː/, артҡы һуҙынҡы булараҡ тасуирланһа ла, ғәмәлдә инглиз аналогына /ː//-ға ҡарағанда алдараҡ.\nДеванагари яҙыу системаһында уның артында һуҙынҡы булмаған һәр тартынҡыға диакритик wickram ् ҡушыла, был «туҡтау» тигәнде аңлата һәм тартынҡының һуҙынҡынан мәхрүм булыуын күрһәтә.\nҺуҙынҡы вирам тамғаһы менән билдәләнгән тартынҡынан һуң әйтелмәй, мәҫәлән, प् хәрефе «p» тип уҡыла, ә wickram प «pa» сифатында уҡыла.\nТаблицала Санскриттың тартынҡы өндәре һәм уларҙың Деванагариҙа, Халыҡ-ара фонетик алфавитта, IAST-та билдәләре күрһәтелгән. Деванагари ижекле булғанға күрә, бөтә тартынҡы хәрефтәр, ижек булараҡ уҡылырға тейеш булмаһа, яҙма вирамуға эйә.\nकण्ठ्य тел арты पालव्य аңҡау मूर्धन्य Баш दन्त्य Теш ओष्ठ्य ирен\nक् k k च् c c ट् ʈ ṭ त् t t प् p p һаңғырау\nख् kʰ kh छ् cʰ ch ठ् ʈʰ ṭh थ् tʰ th फ् pʰ ph ышҡылыулы һаңғырау\nग् g g ज् ɟ j ड् ɖ ḍ द् d d ब् b b яңғырау\nघ् gʰ gh झ् ɟʰ jh ढ् ɖʰ ḍh ध् dʰ dh भ् bʰ bh. ышҡылыулы яңғырау\nङ् ŋ ṅ ञ् ɲ ñ ण् ɳ ṇ न् n n म् m m танау тартынҡылары\nय् j y र् r r ल् l l व् v v ярым һуҙынҡылар\nश् ʃ ś (ç) ष् ʂ ṣ स् s s ыҫылдаусы\nह् ɦ h яңғырау фрикатив\nСанскриттың грамматикаһы бик ҡатмарлы. Санскритта өс һан — берлек, күплек һәм ике кешене белдереүсе һан, өс зат — беренсе (мин), икенсе (һин) һәм өсөнсө (ул.-он, она, оно.), ун бишкә яҡын заман формаһы һәм һөйкәлеше бар. Сифат ҡылымдар (причастие) системаһы үҫешкән: актив хәҙерге заман, пассив хәҙерге заман, актив үткән заман, пассив үткән заман, һ.б. инфинитив. Сифат ҡылым инфинитивы суффикстар, ҡылымдар һәм һөйкәлештәр менән барлыҡҡа килә.\nҠылымлы тамыр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанскритта ҡылымлы тамыр төшөнсәһе бар. Ҡылымлы тамырҙарының тулы исемлеге Дату-пата санскрит китабында бирелгән. धातुफाटः. Был китапты б.э.т. IV быуатта грамматика белгесе Панини яҙған. Китапта ошондай 2000-дән ашыу тамыр бар, шуларҙың 566-һы иң йыш ҡулланыла. Дату-патхала ҡылымлы тамырҙар ҡылымдарҙың зат менән үҙгәрешенә ҡарап 10 ганға (бүлектәргә) бүленә.\nҠылым тамырҙарынан ҡылымдар ғына түгел, башҡа һүҙ төркөмдәре — сифат ҡылымдар, исемдәр, сифаттар яһала..\nИсемдәр, смфаттар һәм сифат ҡылымдар (һәр саҡ тиерлек) тамырға 17-18 беренсел суффикстар (һүҙ яһаусы ялғауҙар) һәм 100-ҙән артыҡ иррегуляр суффикстар ҡушылып яһала.\nअ ,अ (ण), अन, त, अक, तृ, इन्, तुम् (तुकाम् तुमनस्), अनीय, य, तव्य, तवत् (तवन् तवति), त्वा, ति, क्विप्, अम् (ण), अत्, आन / मान\nДеванагари алфавитындағы хәрефтәр дөйөм параметрҙар буйынса бағаналарға һәм терминдарға системалаштырылған кеүек, санскриттың ҡылымлы тамырҙары ла параметрҙар оҡшашлығы буйынса төркөмдәргә бүленә:\n— 10 ган (зат менән үҙгәреш буйынса)\nкилеш нигеҙендә таблица буйынса тамамлаған. 17 карант бар-тартынҡы тамамланған нигеҙгә күсә ала (च् थ् प् ध् द् त् ज् भ् य् व् न् स् श् ष् र् म् ह्), 10 һәм карант-һуҙынҡы (ओ आ औ ऐ उ अ इ ई ऋ ऊ). Карант — хәрефтәре, уларҙың нигеҙендә тамамлана. Был таблица буйынса нюанс бар, карант (төп тамамлаған сағыштырмаса үҙгәргән таблица).\n— सेट् һәм аните अनिट् infix " һәм «һәм» йыйылмаһына, һүҙ формалашыу һәм берләшеү ваҡытында барлыҡҡа килә йәки килеп сыҡмай;\n— зат менән үҙгәреш буйынса тематик һәм атематик («а» инфиксы өҫтәү зат менән үҙгәрткәндә),\n— өс төрө: атманепадать (आत्मनेपदम्), парасмайпасть (परस्मैपदम्) һәм убхайпадь (उभयपदम्) ҡылым буйынса.\nПриставка (тамыр алдындағы ҡушымталар)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанскритта 22 приставка бар. Приставкалар тамыр менән бергә нигеҙ барлыҡҡа килтерә. Улар беренсел суффикстар, йә нигеҙ төрөн үҙгәртеү юлы менән ҡылымдар һәм зат ялғауҙары ҡушып исемдәр, сифат ҡылымдар һәм сифаттар барлыҡҡа килтерергә мөмкин.\nПриставкалар тамыр һәм уның үҙенсәлектәрен ҡабул итәләр.\nНигеҙҙәрҙең килеш менән үҙгәреше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИсемдәр, сифаттар, сифат ҡылымдар,һандар һәм алмаштар санскритта 8 килештә ,3 һанда (берлек, двойственное — 2 кеше мәғәнәһендә һәм күплек). Исемдәр ҡылым тамырына беренсел суффикс ҡушыу юлы менән яһала, барлыҡҡа килгән берләшмә нигеҙе тип атала йәки stem. Һүҙҙе телмәрҙә ҡулланыу өсөн, тейешле килеш ялғауы һәм һан ҡабул итә.\nСанскритта һүҙҙәрҙең килеш ялғауҙары таблицаһы:\nберлек двойственный күплек\n1 Төп स् (ः) औ अः कर्तृ-कारकम्\n2 Төшөм अम् औ अः कर्म-कारक\n3 Сығанаҡ आ भ्याम् भिः करण-कारक\n4 Төбәү ए भ्याम् भ्यः सम्प्रदान-कारकम्\n6. Эйәлек अः ओः आम् समबन्धः\n7 Урын इ ओः सु अधिकरण-कारकम्\n8 Саҡырыу औ अः संबोधन-कारकम्\nНигеҙҙәр килеш менән менән үҙгәртелгән таблицаһы . 17 карант- тартынҡы бар, нигеҙ тамамланырға мөмкин (च् 嬤् त् थ ध् ् ् द ् प् भ् न् य ् य ् र् व् 尝 尝 ष् स्), һәм 10 карант-Һуҙынҡылар (औ ओ ऐ ऐ ऋ ऊ उ इ इ आ अ). Карант — нигеҙ тамамланған хәреф. Һәр каранттың был таблицала үҙ килеш менән үҙгәреш нюанстары бар (ялғауҙар төп таблицаға ҡарата үҙһгәрә).\nКилештәр санскритта түбәндәге һорауҙарға яуап бирәләр:\nтөп килештә (Nominativus) — субъект (кем эшләй?);\nтөшөм килеш (Accusativus) — объект (нимә өҫтөндә эш-хәл башҡарыла?);\nтворительный килеш (Instrumentalis) — ҡорал (уның ярҙамында нимә эшләнә?);\nтөбәү килештә (Dativus) — бөтөнләйгә биреү, ваҡытлыса (кемгә?);\nкисектереү килеше (Ablativus) — хәрәкәттең сәбәбен (ҡайҙан? нимәнән?);\nэйәлек килеш (Genetivus) — объекттар менән бәйләнеш (кемдеке? нимәнеке?);\nурын килеш (Locativus) — хәрәкәттең урын (ҡайҙа?). Урын килеш «яратам-любить», «ышанам-доверять» тамырҙары менән ҡулланыла, миҫалдар: моя любовь в тебе-һин минең мөхәббәт.\nсаҡырыу килеш (Vocativus) — кемгә мөрәжәғәт итеү.\nСанскритта зат менән үҙгәреш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠылымдар санскритта төркөмдәргә бүленәләр:\n— интранзитивный һәм транзитивный (күсемле һәм күсемһеҙ) — эш-хәрәкәттең объекты булһа (мәҫәлән, «китап уҡыу-читать книгу» — хәрәкәттең объекты бар, «йәшәргә-жить» — хәрәкәткә объект юҡ);\n— интранзитивный һәм транзитивный өсөн (күсемле һәм непереходный) — буйынса эш-хәрәкәттең объекты булмаһа (мәҫәлән, «китап уҡыусы» — хәрәкәттең объекты булырға, «йәшәргә» — хәрәкәткә объект юҡ);\n— өс төрө: атманепадать (आत्मनेपदम्,) парасмайпасть (परस्मैपदम्) һәм убхайпадь (उभयपदम्) ҡылым буйынса . Был атманепадать — табыш алыу — хәрәкәт субъект, парасмайпадь булыр — билдәһеҙ башҡа субъект, убхайпадь — ике варианты ла булыуы мөмкин.\nЗамандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЗамандар зат менән үҙгәреш буйынса Сарвадхату (хәҙерге, ябай үткән заман, императив, оптатив) һәм Артхадхату (ябай киләсәк заман, мөмкин булған киләсәк заман, перфект, аорист, фатихалы һөйкәлеш, кондиционалис) системаһына бүленә. Оптатив императив, кондиционалис һәм фатихалы һөйкәлеш — асылда заман түгел, ә һөйкәлештәр. Сарвадхату Атхадхатунан заманда тамыр үҙгәрештәренең дөйөм ҡағиҙәләре менән айырыла.\nКөнбайыш һәм Көнсығыш традициялары санскрит телендәге ҡылым тураһында төрлөсә һөйләй. Мәҫәлән, санскрит грамматикаһы бөтә зат ялғауҙарын Атманепадиға (тәржемә: «һүҙ минең өсөн -слово для себя») һәм Парасмайпадиға (тәржемә: «һүҙ икенсе кеше өсөн слово для другого») бүлә. Санскрит грамматикаһының ошо ике терминға индергән мәғәнәһе: атманепади формаһындағы ҡылымдар — үҙе өсөн башҡарылған ғәмәлдәр (эш-хәрәкәт авторы өсөн), парасмайпади рәүешендәге ҡылымдар — башҡа кешеләр өсөн башҡарылған ғәмәлдәр. Йәғни термин ғәмәлдең бенефициарын тасуирлай.\nКөнбайыш грамматика терминдарҙы тәржемә актив (парасмайпад) һәм урта (атманепад) йүнәлеш.\nҠылымдың теләһә ниндәй заманы тамырҙан ике юл менән барлыҡҡа килә: заман һәм һөйкәлеш нигеҙен яһау һәм нигеҙгә зат йәки һөйкәлеш ялғауҙарын ҡушыу.\nवर्तमानकालः (laṭ.) — санскрит грамматикаһында заман исеме, praesens (pr..) — латин һүҙе, көнбайыш лингвистика менән ҡабул ителгән.\nХәҙерге заман ҡылымдарының зат ялғауҙары тематик ган өсөн (в iast) :\nтематик ган өсөн\n-амі -аvaḥ -аmaḥ -i -avahe -amahe\n3 -сө зат\nатематик ган өсөн\nХәҙерге заман нигеҙе (шулай уҡ сарвадхату бөтә замандары)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nХәҙерге заман нигеҙе төрлө тамыр өсөн төрлөсә формалашҡан. Нигеҙҙең формалашҡан принциптар буйынса тамырҙар 10 ганга бүленә.. Гандар ике тематик өлөшкә бүленә (нигеҙ «а» хәрефенә тамамланған, «термин» тема — грек грамматикаһынан) һәм атематик (нигеҙҙең аҙағында «а» юҡ).\nI гана: гун дәрәжәһендә тамыр + инфикс «अ». Миҫалдар: √ भू; гун тамыр + अ + ति = भवति.\nТик был нигеҙҙә хәҙерге заманда гандың ҡайһы бер тамырҙары үҙгәреш кисерә: √ गम् — गच्छ्, √ इष् — इच्छ्, √ दृश् — पश्य्, √ पा — पिब्, √ स्था — तिष्ठ्. Был ганда яҡынса 1000 тамыр.\nIV гана: тамыр + инфикс «य». Миҫалдар: √ नृत् + य + ति = नृत्यति.\nVI гана: тамыр + инфикс «а». Миҫалдар: √ लिख् + अ + ति = लिखति\nX гана: гун йәки вриддхи дәрәжәһендә тамыр + инфикс «अय». Миҫалдар: √ चुर्; гун тамыр + अय + ति = चोरयति.\nII гана: ялғау үҙгәрмәй торған тамырға өҫтәлә: инфикс юҡ. Миҫалдар: √अस् + ति = अस्ति.\nIII гана: икеләтә тамыр. Миҫалдар: √दा + √दा + ति = ददाति.\nV гана: инфикс न् (उ) тамыр эсендә. Миҫалдар: √युज् + नु + ते = युङ्क्ते.\nVII гана: инфикс тамыр эсендә न. Миҫалдар: √भिद् + न+ ति = भिनत्ति.\nVIII гана: инфикс उ. Миҫалдар: √कृ + उ + ति = करोति.\nIX гана: инфикс ना, танау өндәре төшөп ҡала, сампрасарана, Миҫал: √ ज्ञा белә-знать.\nМиҫалдарҙа 3-сө зат, берлектә, , хәҙерге заман.\nСанскрит синтаксисы. Самасалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанскрит синтаксисы — иң ҡатмарлы һәм бер өлөшө унан алынған телдәрҙән айырылып тора. .\nСинтаксис самасалар менән ҡатмарлашҡан — бер нисә мәғәнәгә берләшкән исемдәрҙән, сифаттарҙан, сифат ҡылымдарҙан , һандарҙан, алмаштарҙан барлыҡҡа килгән ҡушма һүҙҙәр менән.\nҺүҙҙәр самасала килеш, һан һәм род (енес төшөнсәһе) ялғауҙарын юғалта. Был тәржемәне ҡатмарлаштыра, улар нигеҙ тип атала (тамыр +суффикс, инфикс, приставка). Ҡушма һүҙ төрлө типтағы самасаларҙан торорға мөмкин.\nГрамматиктар самсаларҙы ошондай типтарға айыралар:\nтатпуруш (तत्पुरुष) — йыш осрай торған самаса. Исемдән, сифаттан, алмаштан, сифат ҡылымдан торорға мөмкин..Тәржемә Һуңғы һүҙҙән башлана — ул төп мәғәнәне аңлата.. «Татпуруша» үҙе самасаның термины, мәҫәлән, һүмә-һүҙ тәржемәһе: «уның хеҙмәтсеһе-слуга его», рус синтаксисында: «его слуга». Бер нисә нигеҙҙән торорға мөмкин, һәр береһе киләһе беренсегә буйһона.\nкармадхарай (कर्मधारय)— самасаның ярым татпурушы, уларҙа нигеҙҙәр баштан уҡ бер килештә. Беренсе элементы (сифат, йәки сифат ҡылым һәм рәүеш) икенсе элементты билдәләй.\nбахубриха (бахувриха) (बहुव्रीहि) — ике нигеҙҙән барлыҡҡа килгән һәм тағы бер нисә мәғәнә йөрөткән һүҙҙәрҙән барлыҡҡа килгән сифат (исемдәр, алмаштар һәм ҡылымдар менән) һәр саҡ төшөп ҡала:\nбаху — много врихи (күп вриха) — дөгө-рис, һүҙмә-һүҙ тәржемәһе: многорисовый, рус теле синтаксис ында : тот человек, у которого много риса — дөгөһө күп кеше.\nдвандва (द्वन्द्व)— самасаның тиң киҫәкле төшөнсәләрҙе һанауҙан барлыҡҡа килгәндәре, нисә киҫәк, шунса һан ҡабул итә (әгәр ике киҫәк — двойственное число-2 кеше һаны, әгәр өс һәм унан да күберәк булһа — күплек). тәржемә — ике һәм ике.\nдвигу (द्विगु) — татпурушасамасаның ярымы, уның тәүге нигеҙе — һан, икенсе нигеҙҙе асыҡлай, тәржемә «двигу»: ике һыйыр-две коровы. Самахара двандва — двандва самасаның ярты төркөмсәһе йыйыу мәғәнәһендә (ул ваҡытта самаса берлектә ҡала).\nавьяябхава (अलुक्) — килеш менән үҙгәрмәүсе ҡушма һүҙ, сифат, (рәүештәрҙең, теркәүестәрҙең, һандарҙың) килеш менән үҙгәрмәй торған өлөшсәһенең ҡатнашлығынан һәм килеш менән үҙгәрә торған һүҙҙәрҙән барлыҡҡа килә.\nалуксамаса (अलुक्) — һүҙҙәрҙә килеш ялғауҙары юғалмай торған самаса..\nСамасалар осрағында санскрит һүҙҙәре берләшеп кенә ҡалмай, һүҙҙәр бер-береһенә һуңғы һәм тәүге хәрефтәрҙең сандха (үҙ-ара йоғонтоһо) ҡағиҙәләре буйынса берләшә. Мәҫәлән, әгәр бер һүҙ тартынҡыға тамамланһа, икенсеһе һуҙынҡы менән башлана, был осраҡта ике һүҙ яҙмала берләшә һәм әйтелеше бер төрлө була. Был самаса түгел, сөнки килеш һәм зат ялғауҙары юғалмай.\nЕвропала һәм донъяла өйрәнеү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nXVII быуатта санскритҡа немец миссионеры Генрих Рот ҙур өлөш индерә. Оҙаҡ йылдар Һиндостанда йәшәй. 1660 йылда латин телендә «Grammaticca linguae Sanscretanae Brachmanum Indiae Orientalis» китабын тамамлай. Генри Рот Европаға ҡайтҡас, уның әҫәрҙәренән өҙөктәр һәм лекциялар баҫылып сыға, ләкин уның санскрит грамматикаһы буйынса төп эштәре бер ҡасан да баҫылмай (ҡулъяҙма Рим Милли китапханаһында һаҡлана).\nЕвропала Санскрит тикшеренеүҙәре XVIII быуат аҙағында башлана, 1786 йылда уны Европа өсөн Уильям Джонс аса (быға тиклем Санскрит тураһында француз иезуит Кёрду 1767 йылда һәм немец миссионеры Хэнкследен тасуирлай, ләкин уларҙың эштәре Уильям Джонс әҫәрҙәренән һуң баҫылып сыға). XIX быуат башында сағыштырма-тарихи лингвистиканы булдырыуҙа санскрит менән танышыу хәл иткес роль уйнай. Немец тел белгесе А. Шлейхер санскритты иң боронғо һинд-европа теле тип һанай.\nСэр Уильям Джонс 1786 йылдың 2 февралендә Калькуттала Азия йәмғиәте ултырышында санскрит тураһында түбәндәге һүҙҙәрҙе әйтә:\nХәҙерге ваҡытта санскритта академик өйрәнеү мөхите бөтә донъяла локалләштерелгән. Өс йылға бер донъяның иң эре университеттарының береһендә санскрит буйынса Бөтә донъя конференцияһы үтә. 2018 йылдағы конгреста 600 докладсы сығыш яһай, уларҙы меңәрләгән кеше тыңлай.\nРәсәйҙә өйрәнеү тарихынан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРәсәйҙә Санскриттың тикшеренеүҙәре Санкт-Петербург һәм Мәскәү лингвистары эшмәкәрлеге менән бәйле була һәм лингвистик йүнәлештә үҫешә, быға XIX быуаттың 2-се яртыһында «Петербург һүҙлектәре» (ҙур һәм бәләкәй) баҫмаһы булышлыҡ итә. «Был һүҙлектәр санскритты өйрәнеү дәүерен барлыҡҡа килтергән… Улар тотош бер быуат индология фәненең нигеҙе булып тора.». Санскрит дәреслектәренең береһенең авторы проф. Ф. И. Кнауэр була (уның «Санскрит теле дәреслеге» 1907 йылда баҫылып сыға, 2001 йылда ҡабатлап баҫыла)\nСанскритҡа философия фәндәре докторы, Мәскәү дәүләт университеты профессоры В. А. Кочергина, санскрит-рус һүҙлеген төҙөүсе һәм «Санскрит дәреслеге» авторы ҙур өлөш индерә. Санскрит буйынса ҡулланмаларҙы һәм тикшеренеүҙәрҙе санскриттың күренекле тикшеренеүселәре Т. Елизаренкова, Вл. Топоров һәм А. А. Зализняк яҙған.\n1871 йылда Д. И. Менделеевтың «Химик элементтар тураһында периодик закон» тигән билдәле мәҡәләһе сыға. Унда Менделеев ваҡытлы системаны хәҙерге ҡиәфәтендә бирә һәм яңы элементтар асылыуын алдан әйтә, уны санскрит стилендә «экабор», «экалуминий» һәм «екасилиций» (санскрит эka «oдин») тип атай һәм таблицала уларға «буш» урындар ҡалдыра. Менделеев санскрит полилогы Бёттлингктың дуҫы була, ул шул ваҡытта «Панини» әҫәренең 2-се баҫмаһын баҫтырып сығарырға әҙерләнгән була. Америка тел белгесе Пол Крипараский әйтеүенсә, Менделеев боронғо һинд санскрит грамматикаһын таныуын белдереү маҡсатында «етмәгән» элементтарға санскрит исемдәрен биргән. Крипарский шулай уҡ элементтарҙың периодик таблицаһы менән Паниниҙың «Шива-сутра» араһындағы ҙур оҡшашлыҡты билдәләй. Крипарский әйтеүенсә, Менделеев химик элементтарҙың «грамматикаһын» эҙләү һөҙөмтәһендә асыш яһаған.\n↑ Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins — Pimlico, 1998. — Б. 47. — ISBN 0-7126-6612-5\n↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 https://web.archive.org/web/20090411183701/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement5.htm\n↑ 8,0 8,1 Санскрит // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.\n↑ Шулай уҡ ҡарағыҙ: Митаннийский арийский язык\n↑ Ҡалып:Cite report\n↑ 36,0 36,1 Vagish Shastri. Sanskrit made easy. Part II.. — 2-е изд. — Varanasi: Kashi Graphics, 2016. — 540 с. — ISBN 81-85570-41-8.\n↑ Вагиш Шастри. Sanskrit Made Easy. Part II.. — 2-е изд. — Варанаси: Graphiсs, 2016. — С. 64—125. — 540 с. — ISBN 8185570418.\n↑ 38,0 38,1 38,2 Tripāṭhī, Bhāgīrathaprasāda,. Sanskrit made easy : through 'natural law and mnemonics' for etymological, deeper and thorough knowledge. — First edition. — Varanasi, 2016. — С. 225—468. — 540 с. — ISBN 9798185570, 8185570418, 9788185570419.\n↑ [T]he analogies between the two systems are striking. Just as Panini found that the phonological patterning of sounds in the language is a function of their articulatory properties, so Mendeleev found that the chemical properties of elements are a function of their atomic weights. Like Panini, Mendeleev arrived at his discovery through a search for the «grammar» of the elements…Kak, Subhash Mendeleev and the Periodic Table of Elements (билдәһеҙ) // Sandhan. — 2004. — Т. 4. — № 2. — С. 115—123. — Ҡалып:Arxiv\nКочергина В.А. Начальный курс санскрита. М.: Издательство АН СССР, 1956\nScharf Peter — Ramopakhyana — The Story Of Rama In The Mahabharata / Шарф, Питер — Рамопакхьяна. История Рамы в Махабхарате. 2003. — Одно из лучших пособий по изучению санскрита на английском языке.\nWinthrop Sargeant — The Bhagavad Gita / Сарджент, Уинтроп — Гитара Бһагавад. 2009 — инглиз телен өйрәнеү буйынса пособиеның иң яҡшы санскр.\nhttps://github.com/sanskrit-lexicon Peter Scharf хуплана. GitHub\nСловарь Монер Вильямс — A Sanskrit-English Dictionary — Monier Monier-Williams — Оксфорд пресс\nМаксимилиан Романович Фа́смер — Етимологический словарь русского языка — Москва\nТамырҙаш һүҙҙәр һәм санскрит рус исемлеге, авторҙарын — проф А. Зализняк А.\nСанскрит телендә һәм дәреслектәр тураһында мәҡәләләр һәм башҡалар\nСанскрит-рус теле/урыҫ-50 000 һүҙ санскрит ока онлайн һүҙлек\nГрамматик очерктар санскрит\nБоронғо Һиндостан теле тураһында Лекциялар академигы Андрей Зализняк сайты Элемент.ру\nAcademic on Sanskrit Around The World Courses\nSanskrit Devanagari in Alphabet, Gujarati, Bengali, and with an list of Thai Devanagari scripts extensive, Gujarati, and conjuncts Bengali\nCanon Buddhist Sanskrit Digital\nGretil: Electronic Göttingen of in Indian Texts Register Languages, texts for in a of the download cumulative electronic languages register numerous Indian sites\nBy Math Study Chitrapur Sanskrit Мизантроп\nBy An Grammar Analytical Warnemyr Cross Referenced Sanskrit Lennart\nKeyswap — IAST Diacritics (неопра.). — клавитура\nOnline Sanskrit Dictionary (неопра.). — һүҙлек\nThe Sanskrit Grammarian (неопра.). — грамматика\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Санскрит&oldid=1104484 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:03 4 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Движение троллейбусов в Новороссийске\nМаршрут № 1 ул. Видова - 9-й микрорайон.\nСледует по: ул. Видова - ул. Луначарского, ул. Тобольская – ул. Анапское шоссе - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул. Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина - ул. Куникова - пр. Дзержинского - ул. Героев Десантников - ул. Малоземельская.\nМаршрут № 3 ул. Видова - Шесхарис.\nСледует по: ул. Видова - ул. Луначарского, ул. Тобольская – ул. Анапское шоссе - ул. Кутузовская - ул. Магистральная - ул. Сакко и Ванцетти - ул. Судостальская – ул. Сухумское шоссе.\nМаршрут № 4 п. Мефодиевка - Шесхарис\nСледует по: ул. Мефодиевская - ул. Васенко - ул. Элеваторная - ул. Робеспьера - ул. Тихоступа, ул. Пролетарская - ул. Сакко и Ванцетти - ул. Судостальская – ул. Сухумское шоссе.\nМаршрут № 6 Железнодорожный вокзал - 9-й микрорайон.\nСледует по: ул. Жуковского - ул. Робеспьера - ул. Тихоступа, ул. Пролетарская - ул. Магистральная - ул. Кутузовская - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул. Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина - ул. Куникова - пр. Дзержинского - ул. Героев Десантников - ул. Малоземельская.\nМаршрут № 7 Кирилловский поворот - Дворец творчества.\nСледует по: ул. Ленина – ул. Анапское шоссе - ул. Видова – ул. Анапское шоссе - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул.Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина.\nСледует по: пр. Дзержинского - ул. Куникова - пр. Ленина - ул. Лейтенанта Шмидта - ул. Толстого, ул. Советов, ул. Революции 1905 г., ул. Скобликова - ул. Советов - ул. Кутузовская - ул. Магистральная - ул. Сакко и Ванцетти - ул. Судостальская – ул. Сухумское шоссе.\nСледует по: пр. Ленина - ул. Лейтенанта Шмидта - ул. Толстого, Советов, ул. Революции 1905 г., ул. Скобликова - ул. Советов - ул. Кутузовская - ул. Магистральная - ул. Сакко и Ванцетти - ул. Судостальская – ул. Сухумское шоссе.\nМаршрут № 11 ул. Видова - 14-й микрорайон.\nСледует по: ул. Видова - ул. Луначарского, ул. Тобольская – ул. Анапское шоссе - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул. Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина - ул. Куникова - пр. Дзержинского.\nМаршрут № 12 п. Мефодиевка - 9-й микрорайон.\nСледует по: ул. Мефодиевская - ул. Васенко - ул. Элеваторная - ул. Робеспьера - ул. Тихоступа, ул. Пролетарская - ул. Магистральная - ул. Кутузовская - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул. Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина - ул. Куникова - пр. Дзержинского - ул. Героев Десантников - ул. Малоземельская.\nСледует по: ул. Видова - ул. Луначарского, ул. Тобольская – ул. Анапское шоссе - ул. Кутузовская - ул. Магистральная - ул. Пролетарская, ул. Тихоступа - ул. Робеспьера - ул. Элеваторная - ул. Васенко - ул. Мефодиевская.\nМаршрут № 14 п. Мефодиевка - 14-й микрорайон.\nСледует по: ул. Мефодиевская - ул. Васенко - ул. Элеваторная - ул. Робеспьера - ул. Тихоступа, ул. Пролетарская - ул. Магистральная - ул. Кутузовская - ул. Советов - ул. Скобликова, ул. Революции 1905 г., ул. Советов, ул. Толстого - ул. Лейтенанта Шмидта - пр. Ленина - ул. Куникова - пр. Дзержинского.


Академика Павлова 40 к.3 Москва Паспорт дома\nгород Москва, улица Академика Павлова, д.40 корпус 3 (район Кунцево, Западный АО)\n- это многоквартирный жилой дом, известный под названием «Жилой комплекс Павлова 40, ПАО», здание построено в стиле - современной застройки в 2019 году. Дом - одиннадцатиэтажный Монолитно-каркасный одноподъездный, используется как многоквартирный жилой дом среднего класса. . Застройщик - ПИК Группа Компаний\nПаспорт дома - ул. Академика Павлова, 40 корпус 3\nСоседние дома : ул. Академика Павлова 36, к. 2, ул. Академика Павлова 40, к. 2, ул. Академика Павлова 38, ул. Академика Павлова 44, ул. Академика Павлова 46, ул. Академика Павлова 36, к. 1, ул. Оршанская 14, ул. Оршанская 14 стр.3, ул. Оршанская 12 к.1, ул. Академика Павлова 36,\nОтзывы и комментарии к дому по адресу:Москва, ул. Академика Павлова, 40 корпус 3


Шәхси Чартер Самолеты Хеҙмәтләндерә. Атланта, Джорджия Минең Менән Йәнәш Буш Осоу\nАтлант Уставында Шәхси Затлы Реактив, Коламбус, Макон минең менән бергә Ҡуртымға шылтыратып компанияһы самолет Грузия 404-662-4200 авиаперелет, бизнес минең өсөн буш йә аяғы етеҙ районында була цитаты., Ғәҙәттән тыш, VIP менән йәки шәхси йорт хайуандары, беҙ һеҙҙе түбәндәге пунктына тиклем тиҙерәк барырға ярҙам итә ала тәғәйенләнде? Напишите безгә туранан-тура әле буйынса шылтыратып 404-662-4200\nЫлыҡтырылған, әгәр телисез икән, сәйәхәт йәки яҡтылыҡ менән оса, уның күләме, ауыр, Башҡарма Авиалайнерҙарҙы, киләһе сәфәр өсөн һеҙҙе самолеттан йәки шәхси турбовинтовой, ҡасан һезгә кәрәк, 24/7. Беҙ һеҙгә ярҙам итә ала, шылтыратыуҙар беҙгә 404-662-4200 өсөн һеҙ түбәндәге сәфәрҙәр Шәхси чартер рейсы самолеты Атлант\nАтлантала, Смирна, Мариэтта, Мейблтон, Һәм clarkdale, Остелла, Декейтер, Литий-Спрингс, Паудер-Спрингс, Розуэлл, Кеннесо, Scottdale, Авондейл Эстейтс , Кларкстон, Такер, Норкросс, Ҡарағай Күл, Вудсток, Таш Тауы, Альфаретта, Дугласвилль, Храм, Акворт, Конли, Урман Парктары, Лилбурн, Ҡыҙыл Имән, Дулут, Редан, Ellenwood, Холл Спрингс, Төньяҡ Метро, Юнион-Сити , Даллас, Морроу, Ривердейл, Кантон, Ливан, Литонит, Фэрберн, Лоренсевилл, Рекс, Эмерсон, Снеллвилле, Джонсборо, Сувани, Винстон, Инман, Стокбридж, Пальметто, Фейетвилл, Тайрон, Вилла-Рика, Коньерс, Грейсон, Картерсвилль, Аҡ, Камминг, Буфорд, Лавджа, Валеска, Ер Шарының, Логанвилл, Ғибәҙәтхана, Тейлорсвилл, Пичтри Сити, Кассвилл, Макдоноу, Хэмптон, Дача, Рокмарт, Шартлы атамаһы: sharpsburg, Нельсон, Ньюнивать, Уайтсберг, Илай, Арагон, Оберн, Оксфорд, Тэйт, Флауэри-Бранч, Ҡояшлы Яғы, Ковингтон, Сарджент, Porterdale, Кингстон, Кэрролтон, Тантаналы, Джерси, Йәшмә, Бремен, Фэрмаунт, Баудон Джанкшен, Отель oakwood, Брукс, Тағы Каштан , Senoia, Ҡалҡыулыҡта Мәрмәр, Локастый-Гроув, Вифлеем, Фелтон, Бучанан, Хоштон, Браселтон, Доусонвилл, Монро, Эксперимент, Адайрсвилл, Силвер-Крик, Гриффин, Гейнсвилл, Моталка, Сион Тауы, Морланд, Харальсон, Jenkinsburg, Рок Һөйләй, Линдейл, Социаль Даирәһен, Сидартаун, Вако, Эҙәрмән, Рим, Шаннона, Tallapoosa, Luthersville, Talmoбыл, Мэнсфилд, Esom Хилл, Джексон, Уильямсон, Грантвилле, Еләк Беркетелгән, Пендерграсс, Плейнвилль, Орчард-Хилл, Roopville, Калхун, Стэтхэм, Баудон, Изге Өмөттәр, Окман, Ратледж, Тыуған, Гейне, Murrayville, Яҙ Мәмерйәһе, Конкорд, Далонег, Мөшкәт, Джефферсон, Милнер, Завулон, Flovilla, Богарт, Франклин, Хогансвилл, Gillsville, Боствик, Көнсығыш Эллиджей, Юғары Косяк, Armuchee, Ҡуҫа, Эллиджей, Ranburne, Епископ, Ресак, Fruithurst, Клермон, Монтичелло, Шәкәр Үҙәне , Лейла Шейди, Ҡала мейсвиль, Люля, Грэм, Barnesville, Афина, Meansville, Мэдисон, Гринвилл, Фармингтон, Watkinsville, Molena, Эдвардсвилл, Коммерцияға, Рок, Николсон, Вудленд, Болингброк, Вудбери, Гленн, Ҡоро, Чатсворт, Lyerly, Кливленд, Cherrylog, Альто, Хефлин, Лагранждың, Саммервилл, Форсайт, Гомер, Яҙғы Баҡса, Пьемонт, Трион, КАСКО, Этон, Үҙәге, Зәңгәр Һырты, Хиллсборо, Томастон, Далтон, Бакхед, Жюльетта, Yatesville, Болдуин, Winterville, Корнелия, Йылы Сығанағы, Кеше Рокка, Gaylesville, Arnoldsville, Wedowee, Сидар Блафф, Амп, Манчестер, Smarr, Demorest, Choccolocco, Леночка, Моргантон, Роанка, Һөйгәнем, Соти Накучий, Итонтон, Эпворт, Ла-Фейет, Каллодный, Danielsville, Де Armanville, Ҡарағай Таулы, -Эйр, Максис, Блэрсвилл, Вудленд, Биш Балл, Менло, Стефенс, Джексонвилл, Минералдар-Блафф, Шайло, Кроуфорд, Компания Cisco, Крэндалл, Таннеть-Хилл, Carnesville, Аннистон, Гринсборо, МК Caysville, Варнелл, Дельта, Ҡарағай Тау Үҙәне, Рок-Яҙ, Лисберг, Уивер, Барбекю ресторандары, Отель copperhill, Комер, Ҡала кларксвилл, Музелла, Conasauga, Tennga, Хас, Калберсон, Вест-Кончик, Һоро, Дактаун, Макон, Нөктә Союзы , Лексингтон, Токкоа-Фолс, Франклин Спрингс, Оксфорд, Turnerville, Пэйн Форт, Токкоа, Атрема, Lineville, Ройстон, Ланетт, Рингголд, Хэддон, Веллингтон, Александрия, Eastanollee, Йәш Харис, Oldfort, Чикамога, Talbotton, Уэверли Холл, Силоам, Ноксвилл, Үҙән Башы, Уорн, Lizella, Хиавасси, Үҙәнендә, Гадсден, Коллинсвилл, Хэмилтон, Роберт, Turtletown, Ҡанундары, Apison, Лэйкмонт, Brasstown, Боуман, Graysville, Мартин, Таллул Кәмей, Уайт-Плейнс, Карлтон, Окои, Cragford, Мерфи, Форт Оглторп, Палевый Арта, Лафа, Джанкшен Сити , Уайли, Rayle, Bowersville, Юлбарыҫ, Эллерсли, Collegedale, Бинум, Cataula, Кливленд, Лавония, Россвилл, Farner, Munford, Флинстоундар, Говард, Чаттануга, Миледжвилл, Идер, Женева, Henagar, Rainsville, Ohatchee, Eastaboga, Сильвания, Бентон, Доусон, Эшленда, Ooltewah, Роза Росистый, Мак Дональдс, Хайесвилль, Һүҙ Yahraus, Cusseta, Ҡарап, Лукаут Тауы , Батлер, Йәйғор Ҡала, Daviston, Хардвик, Клейтон, Upatoi, Лонг-Крик, Лукаут Тауы , Уайлдвуд, Мидленд, Файф, Крофордвилла, Трентон, Мәрмәр, Хиджон, Пружина, Вестминстер, Байрон, Яҫы Ташта, Атталла, Спарта, Рейнольдс, Гордон, Кроссвилл, Джеральдин, Ғәҙел Уйын, Эшләй, Хартвелл, Ҡала Тау, Маук, Фасг, Элбертон, Ял Аҙығы , Коламбус, Ҡала Люптон , Millerville, Линкольн, Уайтсайд, Форт Вэлля, Сентервилл, Даттон, Ҡоро Ботаҡ, Боаз, Уорнер-Робинс, Гаррисон, Шарон, Салем, Чарльстон, Бүлек, Талладега, Смитс-Стэйшне , Брайант, Эндрюс, Хиксон, Groveoak, Диллард, Опалиха, Гильдия, MC Intyre., Кэмп Хилл, Уэверли, Phoenix-Сити , Ял Тау, Отто, Валхалла, Сигнал Тауы , Townville, Тәңкәле Тауы, Сенека, Бонайра, Бриджпорт, Көнбайыш Союзы, Лэнгстон, Голливуд, Дерновый Ромашка, Скотсборо, Стивенсон, Кэтлин, Йәшмә, Оберн Университеты , Ял Джексонс , Goodwater, Оберн, Topton, Джефферсонвилл, Ҡала Александр, Ньюри, Dadeville, Irwinton, Tamassee, Уартен, Саут-Питтсбург, Тотош Fackler, Хайлендс, Loachapoka, Уитуэлл, Toomsboro, Франклин, Клемсон, Салем, Оконь, Сандерсвилль, Kellyton, Данвилл, Sequatchie, Үҙәк, Аллентаун, Алты Миль, Notasulga, Кассир, Тенилл, Шервуд, Монтроз, Тигеҙлек, Гленвилл, Закат, Яҡуттар, Эклектика, Ҡала Трэйси, Ҡасаба калауи, Дадли, Монтигль, Sewanee., Көнсығыш Талласси, Кент, Талласси, Күл Toxaway, Tuckasegee, Коуэн, Росмэн, Дулина, Баш decherd, Көнсығыш Дулина, Винчестер, http://www.atl.com/\nШәхси самолетын яллаған Огаст\nPrivate Jet Charter Flight From or To San Antonio, Мин самолет менән йәнәш буш аяҡ Техас\nПрокат чартер рейсы самолеты самолет эргәһендә шәхси компаниялар йәки монтана


босоножки на широкую ногу Кировоград UA\n» босоножки на широкую ногу\nБесплатно босоножки на широкую ногу Кировоград\n⭕ босоножки без единой цараптны и набойки новые. по стельке 24. предлагайте на обмен все.\nТелефон ✆ 0965809342


19 июл, 2013 02:31 (UTC)\nвыглядит здорово! люблю это сочетание\n19 июл, 2013 05:45 (UTC)\nСоня, спасибо! Я теперь тоже это сочетание очень люблю:-)


Берингия (милли парк) — Башҡорт Википедияһы\nБерингия (милли парк)\n«Берингия» милли паркы\nЧукот автомиялы округы\n«Берингия» — Рәсәй Федерацияһының махсус һаҡланыусы тәбиғәт территорияһын үҙ эсенә алған милли парк — федераль дәүләт бюджет учреждениеһы. Чукот автономиялы округының Провидения, Чукот һәм Иультин райондарында урынлашҡан.\nПарк 1990 йылдың июнендә СССР президенты Михаил Горбачев һәм АҠШ президенты Джордж Герберт Уокер Буш араһында булған килешеү һөҙөмтәһендә ойошторола. Был килешеү буйынса Беринг боғаҙы тирәһендә совет-америка халыҡ-ара паркты ойоштороу ҡарала. Тәбиғәтте һаҡлау халыҡ-ара союзының Генераль Ассамблеяһы (100-ән ашыу дәүләт вәкилдәре составында) Беринг боғаҙы төбәгенең донъя кимәлен мираҫындағы махсус статусын таный.\n2 Парк составы\n1997 йылдың 27 ғинуарындағы Чукот автономиялы округының «О создании на территории Чукотского автономного округа в Провиденском и Чукотском районах природно-этнического парка „Берингия“ (Российская часть)» ҡарарына ярашлы Провидения һәм Чукот райондары биләмәләрендә «Берингия» тәбиғи-этник парк төҙөлә. 20 йыл үткәс парктың территорияһы киңәйтелә һәм 2013 йылдың 17 ғинуарында Рәсәй премьер-министры Дмитрий Медведев ҡарарына ярашлы уның статусы күтәрелә һәм «Берингия» милли паркы ойошторола. Был ҡарар буйынса парк Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы ҡарамағына бирелә.\n«Берингия» милли паркы федераль дәүләт бюджет учреждениеһының ойошторолоу датаһы тип 2013 йылдың 10 июнендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 947-р һанлы ҡарарын сығарыу тип иҫәпләргә мөмкин. 2013 йылдың авгусында парктың уставы ҡабул ителә һәм учреждение Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы ҡарамағына күсерелә.\nПарк составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПарк составына дөйөм майҙаны яҡынса 1,8 миллион гектар булған биш кластер участкаһы керә, шуларҙың өсөһе — Чегитун, Дежнев һәм Мечигмен кластерҙары уртаҡ сиктәргә эйә, ә Колючин кластерына төньяҡтараҡ урынлашҡан Колючин утрауы инә, Провидения кластерына Йөҙйыллыҡ һәм Чукот морондары яр буйында, Нунэанган утрауы индерелгән.\n↑ Государственное учреждение природно-этнический парк «Берингия» 2016 йылдың 25 апрель көнөндә архивланған.\n↑ Постановление от 17 января 2013 г. № 3 Об учреждении национального парка «Берингия»\nГосударственное учреждение природно-этнический парк «Берингия» 2016 йылдың 25 апрель көнөндә архивланған.\nГУ ПЭП «БЕРИНГИЯ» 2016 йылдың 23 апрель көнөндә архивланған.\nҠалып:Национальные парки России\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Берингия_(милли_парк)&oldid=1051168 ҡабул ителгән


1 июндә баш ҡалала балалар электр транспортында бушлай йөрөй ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n1 июндә баш ҡалала балалар электр транспортында бушлай йөрөй ала\n16:32, 31 мая 2016 Йәмғиәт\n1 июндә баш ҡалала балалар электр транспортында бушлай йөрөй ала Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 31 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\n1 июндә Өфөлә балалар электр транспортында бушлай йөрөй ала. Ҡаланың электр транспорты идаралығы 14 йәшкәсә пассажирҙар өсөн бүләк әҙерләне.\nБалаларҙы яҡлау көнөндә улар троллейбуста һәм трамвайҙа бушлай йөрөйәсәк.\nҠала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Электр транспорты идаралығы ошондай акцияларҙы беренсе тапҡыр ойоштормай. Мәҫәлән, уҙған йылдың 28 декабренән 2016 йылдың 10 ғинуарына тиклем ҡулаҡса менән иҫәпләшкәндә билет хаҡына тарифтар кәметелде, 1-10 майҙа иһә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙы һәм инвалидтарҙы электр транспортында бушлай йөрөтөү ойошторолдо.\nТеги: электр транспорты


Ҡаршы алығыҙ: Сөмбөл Моратова!\n3 Ғинуар 2020, 10:55\n- Әйткәндәй, әлеге концертта үҙемдең һүҙҙәремә яҙылған ике йыр яңғыраясаҡ, тамашаның сценарий авторы ла үҙем,—ти Сөмбөл.Йырсы Сөмбөл Моратованың тағы ниндәй һәләттәре бар? Тулыраҡ беҙҙең сайтта таныша алаһығыҙ.\nБәләкәй саҡтан бейергә яратҡан…Кескәй ҡыҙ, ауылға концерт менән килгән Рәшиҙә Туйсинаны, Зөлфиә Ҡудашеваны эләкләп, үҙ-үҙенә бейеү һалған. Хатта бер заман әсәһенән Ҡудашеваныҡы һымаҡ батмус та таптырған. Ағиҙелдә һыу инеп, Ҡыйрат тауы битләүендә уйнап үҫкән Сөмбөлдөң иң яратҡан шөғөлө—“концерт ҡуйыу” булған. Нишләптер һәр йома өйҙә ошо “уйынды” ойошторғандар. Айбулат ағаһы шиғыр һөйләһә, Инсаф ағаһы синтезаторҙа уйнаған, ә кескәй ҡыҙ йә бейегән, йә ултырғысҡа баҫып йырлаған… Тамашасы ролендәге атай менән әсәй кинәнеп балаларының сығышын ҡараған, ҡыҙ-улдарының күңеле булһын тип ҡул да сапҡан.\nУл саҡта, бәлки, Сөмбөлдәренең бейеүсе булып китеүенә шиклән-мәгәндәрҙер ҙә. Әммә ҡыҙ 9-сы класты\nтамамлау менән Өфө сәнғәт училищеһының йыр бүлегенә имтихан тапшыра. Бейеүгә ғашиҡ Сөмбөлдөң йырға ла һәләте булған икән шул. Һынауҙарҙы уңышлы үтеп, студент булып китә. Ҡулына диплом алғас, Нефтекама филармонияһында бер йыл эшләп Сибайға ҡайта. Был аҙымы ла юҡҡа түгелдер! Кешене бит яҙмыш, эсәр һыу йөрөтә. 2005 йылда Сибай филармонияһында эш башлай ул. Берҙәм, талантлы коллективҡа тиҙ өйрәнә, күнегә. Иң мөһиме ул ошонда үҙенең һөйгән йәрен—Ғәйсәрҙе осрата. Егет филармонияның тауыш режиссеры була. Йәштәр 2006 йылда өйләнешә. Шулай итеп, 12 йәшендә “Ирәндек моңдары” конкурсына килеп, “Һандуғас” йырын йырлап, еңеү яулап, үҙе лә “һандуғас” исемен алған Сөмбөл Баймырҙина хәҙер инде Моратова булып китә. Ә Башҡортостаныбыҙҙың йыр-моң күгендә Сөмбөл Моратова тигән йондоҙ ҡалҡа.\nЙәтеш, ыҡсым кәүҙәле, асыҡ йөҙлө, сағыу һәм үҙенсәлекле тауышлы Сөмбөл Моратованың үҙенә генә хас ҡабатланмаҫ моңо бар. Уның сәхнәгә сығыуына 15 йыл да булып киткән. Ошо дата һәм үҙенә 35 йәш тулыу айҡанлы, ул 6 февралдә тәүге айырым концерты менән сығыш яһаясаҡ.\n—Был концертта нимәләр буласағын алдан һөйләп бөткөм килмәй. Әҙерәк сер һаҡлайыҡ әле. Минең ижадыма арналған сарала коллегам Фаил Йортбәков, музыкант Айнур Әминев, музыка йәһәтенән ярҙам итеүсе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәмил Туйсин, “Сибай” бейеү ансамбле бейеүселәре, әхирәтем, курсташым, ҡылҡумыҙҙа уйнау оҫтаһы Зәлиә Ғиниәтуллина ҡатнаша. Алдан шуны ла әйтәм: концертым тамашаға, күп һүҙ һөйләүгә ҡоролмаған. Мин халыҡ менән тере диалог ҡорасаҡмын һәм йырҙарымды бүләк итәсәкмен. Ҡалғанын иһә концертыма килгәс күрерҙәр.\nФорсаттан файҙаланып, шуны өҫтәйем: концертымды ойоштороуға мөмкинлек биргән концерт-театр берекмәһе етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат Ҡотошевҡа, сараны музыка йәһәтенән биҙәүсе Рәмил Туйсинға, афишалар эшләүсе дуҫыбыҙ, дизайнер Артур Батыршинға ҙур рәхмәтлемен,—ти йырсы.\nБала саҡта бейеүгә мөкиббән булған, аҙаҡ йыр юлын һайлаған Сөмбөл Моратова хәҙер әҙәбиәткә тартыла. Бала саҡтан китап уҡырға яратҡан ҡыҙ бөгөн филолог һөнәрен дә үҙләштергән. Был да юҡтан түгел. Уның атаһы ла, әсәһе лә бар ғүмерен мәғарифҡа арнаған шәхестәр. Атаһы Ривал Рәхмәт улы Бөрйән районы Монасип ауылы мәктәбе директоры булған, рус теленән дә, тарихтан да уҡытҡан. Бөрйән районында 7 мәктәп төҙөткөн кеше лә ул. Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре исемдәрен йөрөтә. Ә әсәһе Фәриҙә Фәсхетдин ҡыҙы—Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәйҙең “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проекты Гранты лауреаты. Балаларға башҡорт теленән белем биргән.\n—Холҡом менән күберәк әсәйемә оҡшағанмындыр. Ул да йыр-моңға, әҙәбиәткә ғашиҡ. Баҫалҡы, тыныс. Мин, уҡытыусылар ғаиләһендә үҫкәнгәмелер, һәр яҡтан өлгө булырға тырыштым. Олипиадаларҙа ҡатнаштым, спортты ла яраттым, сараларҙың уртаһында йөрөнөм. Шиғыр ҙа яҙып маташам. Әйткәндәй, әлеге концертта үҙемдең һүҙҙәремә яҙылған ике йыр яңғыраясаҡ, тамашаның сценарий авторы ла үҙем,—ти Сөмбөл.\nМоратовтар әлеге көндә Иҫке Сибай ауылында йәшәй. Ғәйсәр менән Сөмбөлдөң бар эштәре юл йөрөүгә—гастролдәргә бәйле булһа ла, өйҙәге эштәргә лә өлгөрәләр. Сөмбөлдөң: “Күпләп ҡош-ҡорт көтәм. Ваҡыт ҡына етеңкерәмәй, мал да тотор инек әле”,—тиеүе генә лә уның уңған, хәстәрлекле хужабикә булыуы хаҡында һөйләй. Ғәйсәр иһә өйҙә лә тауыш яҙҙырыу менән мәшғүл икән.\n—Юл йөрөүҙән, шау-шыулы сараларҙан шул тиклем арыйбыҙ, шуға өйҙә тыныслыҡ булдырырға тырыша-быҙ. Улыбыҙ Кәрим дә беҙҙең менән гастролдәргә йыш йөрөй, ул да арый. Уға ни 5 йәш кенә. Бәләкәй булһа ла әленән хеҙмәт менән тәрбиәләргә ынтылабыҙ. Нимә эшләшкеһе килһә лә тыймайбыҙ, боҙһа—боҙһон, түкһә—түкһен, тик эшләп ҡараһын, тибеҙ. Мин ҡамыр баҫһам да эргәмдә он менән буталып йөрөй. Ғөмүмән, балалар тәрбиәләүгә минең үҙ ҡарашым бар. Партия, комсомол, пионер заманына күнеккән ата-әсәләр беҙҙе бер рамка эсендә тотто. Улай ярамай, былай ярамай. Шулай итеп, беҙ баҫылғанбыҙ, үтә ныҡ иплебеҙ. Хәҙерге заман кешенән сослоҡ, ҡыйыулыҡ талап итә. Беләме-юҡмы ҡыҫтырылһын, эшләп ҡараһын ул бала. Беҙ “ярамай”ҙар менән баланың бәләкәйҙән үҙбаһаһын төшөрөргә тейеш түгелбеҙҙер. Әлбиттә, сама кәрәк,—ти Сөмбөл Моратова.\nИжади ғаилә ул Моратовтар. Әле Ғәйсәр тауыш яҙҙырыу менән генә булышһа, ул да матур йырлай икән. Тик сәхнәнән әлегә тартыла. Ә Кәрим бейергә ярата, әммә оялсанлығы халыҡ алдына сығыуына ҡамасаулап тора.\nБәләкәйҙән спорт яратҡан Сөмбөл ғаиләһе менән саңғыға баҫырға ла уйлай.\nБына шундай ул Сөмбөл! Белемле лә, спортты ла ярата, Бөрйән ҡыҙҙарына ғына хас мөләйемлелеге бар. Өҫтәүенә талантлы ла, ябай ҙа… Сөмбөлгә ижади уңыштар, зал тулы тамашасылар теләйбеҙ!


+7 923 364 50 58\nг. Красноярск, ул. Вавилова, 1/39\n+7 (923) 364 5058\n@КЦ Резон 2003\nг.Красноярск, ул. Вавилова, 1/39\nтел. +7(391) 217-89-96


Был мөлкәттең һалым Рәсәй - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nБыл мөлкәттең һалым Рәсәй\nРәсәй һалым ҡануниәте иҫәпкә алып, әлеге ваҡытта дата һәм юриспруденция на тиклем эшләйҺалым милеккә һалымдың бер төбәк булып тора. Рф һалым хоҡуғына эйә булған ҡайһы бер төбәктә хәлде көйләү, улар араһында һалым ставкалары, әммә дөйөм ярашлы, милеккә һалым индереү ҡаралған мөһим үҙгәрештәр 2013 йылдың 1 ғинуарынан булған бар. Тимәк, хәрәкәтсән актив нығытылды, быға тиклем булған һатып алынған (2013 йылдың 1 ғинуарына тиклем) һәм ойошмаларҙың мөлкәтенә һалым түләүселәр булып тороуы рәсәй өсөн сит ил юридик шәхестәр өсөн актив, актив билдәләү категорияға ингән, ойошмалар мөлкәтенә һалымдан азат итергә булдылар (374.4), иң актив төрө һалым түләүселәр тупһа тапай һәм хәрәкәтендә билдәле бер өлкәлә айырым категориялары (арт. 381) шулай булғас, яңы инвестициялар өсөн ҡайһы бер юғары-энергетика объекттарының исемлеге менән һөҙөмтәлелеген ярашлы, ойошмалар мөлкәтенә һалым буйынса льготалар бирелә, был рәсәй төбәктәре биреүен билдәләне. леви (372 мәҡәләләр) Закон буйынса, юридик берәмектәр өсөн һалым объекты булған мөлкәттең һалым араһында айырма төрлө булған тағы бер рәсәй фирмаһы сит ил һәм сит ил юридик шәхес, юридик шәхес рәсәй аша эшләй, тип билдәләнде активы йыйылған (арт. 374) йәки күсемһеҙ милек движимый, төп сара булараҡ сағылыуын ул. бухгалтер иҫәбе (индереп беркетеү актив ҡулланылышлы тапшырҙы алыу хоҡуғында булған йәки улар, берлектәге эшмәкәрлеге һ.\nӘммә иҫәпкә алырға, сит ил юридик шәхестәре сменанан һуң, уның актив йәки күсемһеҙ милек движимый рәсәйҙә бизнес алып барыуҙың төп саралары аша даими налогооблагаемый тип билдәләнгән учреждениеларҙың булараҡ ҡаралған, һәм мөлкәтен алыу ысулдары кәрәк, тип билдәләне һәм өҫтәмәләр индереү самолет күсемһеҙ милек күсемһеҙ милекте суд (ә иң базаһында налогооблагаемый ерҙәрҙең тупһаһын тапап).\nБынан тыш, күсемһеҙ милеккә дәүләт реестрында теркәлгән булырға тейеш. закон буйынса, тейешле закон булараҡ һүрәтләнә. Улар ниндәй талаптар сифаты шик төшөрөргә тейеш теркәлгән, ойошмалар мөлкәтенә һалым-төбәк һалым нисек булған, һалым йылдың календарь осорҙары төбәктәргә һалым ставкаһын билдәләү хоҡуғына эйә булыуын таныған, ә түләүселәр түләргә тейеш платеж, уртаса йыллыҡ хаҡынан иҫәпләнгән һалым базаһын билдәләү бухгалтер булараҡ актив яҙып сыға. Компания сит ил булған мөнәсәбәте, улар тормошҡа ашырырлыҡ бизнес-эшмәкәрлегендә башҡа белем даими вәкиллеге, анализлау күсемһеҙ милеккә һалым техник базаһы булараҡ билдәләнгән хаҡ буйынса агентлығына йөкмәтте инвентаризационный үҙ баһаһы булды.\nЮРИСТАРҒА ҺОРАУ БИРҘЕ БУШЛАЙ ОНЛАЙН


Икенсе серб ихтилалы — Башҡорт Википедияһы\nИкенсе серб ихтилалы\nИкенсе серб ихтилалы (серб. Други српски устанак) — 1815—1817 йылдарҙа төрөк феодаль иҙеүенә ҡаршы серб халҡының милли-азатлыҡ ихтилалы. Серб инҡилабының икенсе фазаһы. Артабан ихтилал үҙ парламенты, конституцияһы һәм хакимлыҡ иткән династия булған автономиялы Серб кенәзлеген булдырыуға булышлыҡ итә.\n23 апрель 1815\n24 апрель 1815\n26 июль 1817\nИкенсе серб ихтилалы Викимилектә\nАпрель 1815 йылдың апрелендә серб халҡы араһында ҡабаттан сыуалыштар башлана, ул ваҡтта сербтар Ғосман империяһы хакимлығы аҫтында булалар. Беренсе күтәрештәге кеүек, баштараҡ сығыштар урындарҙа ғына күҙәтелә, баш күтәреүселәр солтанға йәки, дөйөм алғанда, төрөк хакимлығына ҡаршы сыҡмайҙар, улар Белград батшалығы хакимы Сөләймән паша Скопляктың ҡыҫырыҡлауына түҙә алмайҙар.\nИкенсе серб ихтилалын беренсе ихтилалдың башлыҡтарының береһе Милош Обренович етәкләй. Төрөкиәр уны Рудницк округының «өлкән кенәзе» итеп тәғәйенләйҙәр. Тәү сиратта хәрби етәксе булған Ҡарагеоргийҙан айырмалы рәүештә Милош дипломатик һәләттәр менән айырылып тора. Атап әйткәндә, ул, стихиялы боланы туҡтатып булмау осрағын күҙаллап, Австрия менән мөнәсәбәттәрҙе яйлай.\nМилош әҙерлек эштәрен тамамлап өлгөрә алмай — ғосмандар үҙҙәрен үтә аяуһыҙ тота, шуға күрә төрөктәргә ҡаршы тәүге сығыштар 1815 йылдың 8-10 апрелендә барлыҡҡа килә. 11 апрелдә Милош Таков йыйылышында ихтилал башланыуы тураһында иғлан итергә мәжүбәр була.\nБаш күтәреүсе һәм ғосман отрядтарыны. ҡораллы бәрелештәре 1815 йылдың апрель-июль айҙары дауамында алмаш-тилмәш уңыш менән бара. Яйлап ихтилалсылар йышыраҡ еңеүгә өлгөшө башлайҙар: улар Чачак ҡалаһын — май айында, Пожаревацты июндә яулап алалар, июль айындаИбраһим паша етәкселегендә төрөк ғәскәре авангардын еңәләр.\nИхтилалдың тәүге көндәренән Милош үҙен бик һаҡ тота, солтанды асыуландырмаҫҡа тырыша һәм даими рәүештә сербтар тоғро подданный булып ҡалалар һәм тормоштарын яҡшыртырға ғына теләйҙәр, тип ышандыра. Ул ихтилалсыларҙы ҡалаларҙы һөжүм итеү өсөн ебәрмәй, ә әсирлеккә эләккән Ибарһим пашаны үҙ белдеге менән төрөктәргә тапшыра. г\nБ һөҙөмтәләрен иҫәпкә алып, Милош Обренович иғтибарын күпселектә нәҡ һөйләшеүҙәргә йүнәлтә. мәҫәлән, ихтилалды баҫтырыу өсөн ҡосмандар сербтарға ҡаршы ике армия әҙерләгәс, Милош уларҙың командирҙары менән һөйләшеүҙәр башлай һәм хәрби ғәмәлдәрһеҙ ниәтенә ирешә.\nВаҡиғаларҙың бындай боролошо артында Рәсәй импреияһы мәнфәғәттәре тора, Ғосман империяһына, беренсе француз империяһы ҡолатылғандан һуң, Рәсәй менән иҫәпләшергә тура килә. Рәсәй империяһы сербтарҙың автономия тураһындағы талаптарына теләктәшлек күрһәтергә була.\n1815 йылдың йәйендә Обренович төрөктәрҙең талабына ризалаша, улар хәрби часын Белградҡа үткәреүен һорайҙар. Сербтар хатта әлеге отрядты аҙыҡ-түлек менән тәьмин итәләр, йәғни төрөк властарына лояллеген күрһәтәләр. Яуап итеп, сербтар буласаҡ статусы һәм белград пашалығы ҡоролошо тураһында һөйләшеүҙәр алып барыу маҡсатында Истанбулға делегацияһын ебәреү мөмкинлеген алалар.\nСербия кенәзлеге ихтилал тамамлағандан һуң (1817)\nБилдәле ауырлыҡтарға һәм Ғосман имперяһының асыҡтан-асыҡ серб автономияһы проблемаһы буйынса бәхәсләшергә теләмәүенә ҡарамаҫтан, һөйләшеүҙәр уңышлы тамамлана. Тәүҙә төрөктәр бирергә ризалашҡан барлыҡ ташламалар документтарҙа теркәлмәй. 1816—1820 йылдарҙа ташламалар киңәйтелә һәм солтан фармандары менән нығытыла.\nСербтар хараж һәм башҡа һалымдар йыйыу рөхсәт ителә, уларҙың күләме алдан уҡ һөйләшелә; урындағы властар сиктәрендә Истанбул мосолмандарына ла, серб кенәздәренә лә береш хоҡуҡтар бирелә. Милош Обренович «юғары кенәз» итеп тәғәйенләнә, шул уҡ ваҡытта уның вәкәләттәре төрөк пашаһы вәкәләттәренән бер нәмә менән дә айырылмай тиерлек. Серб административһәм суд үҙидараһы булараҡ Халыҡ Канцелярияһы булдырыла.\nJohn R. Lampe: Yugoslavia as History — Twice there was a Country, Cambridge University Press, 1996\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Икенсе_серб_ихтилалы&oldid=949774 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 20 май 2020 в 13:25\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:25 20 май 2020 үҙгәртелгән.


Подарки » Часы\n¬ Часы Все категории¬ Авто. Мото. Транспорт¬ Бытовая техника¬ Досуг, отдых и развлечения¬ Мебель и интерьер¬ Интернет¬ Компьютеры и оргтехника¬ Недвижимость¬ Работа¬ Строительство и ремонт¬ Телефоны и связь¬ Одежда и обувь¬ Аудио-Видео-Фото¬ Подарки¬ Услуги¬ Спорт¬ Здоровье и красота¬ Животные и растения¬ Бизнес¬ Все для дома и офиса¬ Детский мир¬ Музыкальные инструменты¬ Знакомства и поздравления


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДОН ДАЛАҺЫНДА - 2021 - Мәҡәләләр\nIII. БҮЛӘК ҺӘМ СӘЛӘМ ТАПШЫРҒАНДА\n29 октябрҙең төнөндә беҙ дивизия менән берлектә "К" ҡалаһына барып еттек. Был ваҡытта инде беҙҙең бүләктәр тейәлгән эшелон шул ҡаланың станцияһында тора ине. Обстановка һәм шарттарҙың ҡушыуы буйынса беҙ бүләктәрҙе ошо урында дивизияға тапшырырға тейеш инек. Шул сәбәпле, ваҡыттың һуң булыуына ҡарамаҫтан, ҡала гостиницаларының береһендә дивизияның башында генерал-майор М.М. Шайморатов иптәш торған вәкилдәре менән рәсми осрашыу ойошторҙоҡ. Башҡортостан халҡы алыҫ Дон далаһындағы бер ҡалаға үҙенең боец улдарын ҡунаҡҡа саҡырып һый бирҙе. Был мәжлес үҙенә генә хас бер мәжлес ине. Бында Башҡортостан халҡының вәкилдәре булған башҡорт ҡыҙҙары бөтәһе лә Башҡортостандан килгән ашамлыҡтар менән башҡорт атлы дивизияһының етәкселәрен ҡунаҡ итте. Шуның менән улар воиндарға халыҡтың сәләмен, мөхәббәтен һәм хәстәрлеген тапшырҙы. Шуға күрә лә, ошо мәжлестә дивизия кешеләренә Башҡортостан партия ойошмаһының, Башҡортостан хөкүмәтенең һәм бөтә Башҡортостан халҡының М. Вальшин иптәш теле аша тапшырылған сәләменә яуап итеп һөйләгән һүҙендә М.М. Шайморатов иптәш:\n- Ҡәҙерле ҡунаҡ иптәштәр һәм туған халыҡтың вәкилдәре! Мин һеҙҙең йөҙөгөҙҙә беҙҙе, Ҡыҙыл Армия воиндарын, был тиклем һөйгән, беҙҙен өсөн был тиклем хәстәрлек күргән Башҡортостан халҡының асыҡ йөҙөн күрәм һәм мөхәббәтле йөрәгенең йылыһын һиҙәм. Бынау өҫтәлдә торған хуш еҫле балдың тәмендә мин бөтә Башҡортостан ҡырҙарында үҫкән сәскәләрҙең йөрәккә батырлыҡ бирә торған мөҡәддәс еҫтәрен тоям. Шул ҡайнар мөхәббәтле изге хистәр һәм тәмле еҫтәр беҙҙе подвигҡа саҡыра, башҡармайынса кисерелмәй торған изге бурыс йөкләтә. Ә беҙ ул бурысты намыҫ менән үтәрбеҙ. Кәрәк була икән, уның өсөн беҙ ҡаныбыҙҙы ла, йәнебеҙҙе лә ҡыҙғанмабыҙ, - тип, тапҡыр һүҙҙәр менән мәжлестәге иптәштәрҙең уртаҡ настроениеһын асып һалды.\nБеҙ был осрашыуҙа дивизия вәкилдәренең йөҙөндә бөтә дивизия боецтарының, командирҙарының һәм политработниктарының батырлығын, ҡыйыулығын һәм тыуған илгә ысын күңелдән бирелеүҙәренең сағылыуын күрҙек. Беҙҙе был мәжлестә, барынан да бигерәк, Т. Кусимов, С. Әлибаев, Ғ. Макаев һәм Сәйетғәлин иптәштәрҙең күкрәктәрендә балҡып торған Ҡыҙыл Йондоҙ ордендарын күреү шатландырҙы. Был ордендарҙың нурҙары үтә беҙ дивизияның үткән боевой юлын күҙ алдына баҫтырҙыҡ, һәм башҡорт егеттәренең онотолмаҫ данлы подвигтарын күрҙек.\nШул матур төндөң иртәгеһе көнөнә - 31 октябрҙә боецтарға тыуған илдең бүләктәрен һәм күстәнәстәрен өләштек. Делегация члендары дивизияның частарына таралды. Беренсе тапҡыр делегаттар подполковник Т. Кусимов командирлыҡ иткән частың боецтары менән осрашты. Команда тауыштары алыҫ урамдарға китеп яңғыраны. Часть стройға баҫты. Подполковник Т. Кусимов иптәш митинг асып, тәүге һүҙҙе Башҡортостан Совнаркомы председателе урынбаҫары М. Вальшин иптәшкә бирҙе. Бынан һуң Башҡортостан халыҡ артискаһы Бәҙәр Йосопова, дивизия вәкилдәренән - Сибаев, Нафиҡов һәм Белов иптәштәр һөйләне. Иптәш Әлибаев сығыштарға йомғаҡ яһап:\n- Башҡортостан халҡына беҙҙән сәләм алып ҡайтығыҙ һәм бай бүләктәр өсөн рәхмәт еткерегеҙ. Беҙ уларҙың наказын эҙмә-эҙ үтәрбеҙ. Дошманды еңеп, илебеҙгә ҡайтырбыҙ. Беҙҙе был тарихи көнгә бөйөк полководец иптәш Сталин алып бара, - тине. Ул төндө беҙ дивизияның частары менән бергә юлға сығып киттек.\nIV. ДАЛА ТӨНӨ\nҠояш офоҡҡа яҡынлашыу менән частарҙа юлға сығырға ҡыҙыу хәрәкәт һәм ашығыс әҙерлек башланды: бөгөн боецтарҙың бөтә хәрәкәттәрендә әлегә тиклем булмаған бер йылдамлыҡ һиҙелә. Биттәрендә йәшерергә мөмкин булмаған шатлыҡ балҡый. Йөрәктәрендә ғорур батырлыҡ ярһыуы ашҡына ине. Сөнки бөгөн һәр бер боецтың ҡулында, ҡуйынында һәм кеҫәһендә тыуған илдән килгән бүләк бар. Бөгөн, байрамды алдан уҡ ҡаршы алып торор өсөн, һәр бер боецҡа бер индивидуаль бүләк бирелде, йөҙәр грамм араҡы, берәр килограмм колбаса, берәр килограмм пряник һәм берәр тауыҡ таратылды.\nБөгөн боецтар Башҡортостан ҡыҙҙары сигеп ебәргән кисеттар эсендә килгән тәмәкеләрҙе тарта. Яҡын күреп яҙылған хаттарҙы уҡыйҙар. Быларҙың бөтәһе бергә - фронт менән тылдың берҙәмлеге байрам итә. Ә ул берҙәмлектең шанлы ҡеүәте беҙҙе данлыҡлы еңеү тантанаһына алып бара.\nҠояш байыу менән һауа ҡапыл һалҡынайып китте: частар ҡуҙғалып киткән саҡта ҡала урамдарында бер ни тиклем тығыҙлыҡ һәм буталышыу һиҙелгән һымаҡ булғайны. Ләкин ул бик тиҙ йүнәтелде. Мин дивизияның маршта үткән оҙон юлындағы тормошон белмәнем: ләкин уның бөгөнгө ҡуҙғалып китеү ваҡыты ниндәйҙер бер тантананы, байрамды хәтерләтә ине.\nБер частың ҡурайсылары Х. Ибраһимовтың "Салауат маршы"н уйнай. Икенсе частың гармунсылары, "Ҡарабай"ҙы уйнап, егеттәрҙең дәрттәрен елкендерә. Өсөнсө частың ҡурайсылары "Урал"ды һыҙҙыра. Уларға ҡушылып, кемдер - бер боец: - Яҡшы атка менеп ҡулына алған\nУҡ-һаҙаҡ та тигән ҡоралын.\nҺаҡлаған ул башҡорт Уралын, -\nтип йырлап ебәрҙе.\nҠала хеҙмәтсәндәре, атлы воиндарға боевой уңыш теләп, уларҙы оҙатып ҡалды. Дивизияның ҡаланан сығып, километрҙарға һуҙылған частары ҡуйы, оҙон әрем ҡаплаған һәм төндөң ҡараңғылығы менән бөркәнеп ятҡан дала ҡосағына инеп юғалды. Төнгө дала тын. Тик, тәгәрмәстәрҙең шыҡылдауҙары, ат тояҡтарының тыпылдауҙары ғына был тәрән тынлыҡҡа ҡағылып, алыҫтарға яңғырап китә. Беҙҙең делегаттарҙың ҡайһы берәүҙәре машинаға ултырып, ҡайһылары атҡа атланып китте. Мин Л. Батталова, Ф. Хурамшиналар менән подполковник Кобянов һәм С. Шакирьянов иптәштәр командирлыҡ иткән бер частың боецтары араһында арбаға ултырып барабыҙ. С. Шакирьянов иптәш әленән-әле беҙҙең янға килә лә: - Урын яйһыҙ түгелме, өшөмәйһегеҙме? - тип, хәлебеҙҙе белеп китә. Ихтимал, ул төн бик һалҡын йә бик йылы булғандыр, ләкин беҙҙе биләп алған уйҙар, кисерештәр һауаның былай йәки тегеләй булыуы тураһында иғтибар итергә мөмкинлек бирмәй ине.\nУл яҡта ундай төндәр бик күп була торғандыр, әлбиттә. Ә беҙҙең өсөн ул бер генә төн булып ҡалды. Бәлки, ғүмергә бер генә тапҡыр үткәргән төн булып ҡалыр ҙа ул. Төн бик ҡыҫҡа була торған урындарҙа ике шәфәҡ - киске шәфәҡ менән таң шәфәғе ялғана, тиҙәр. Ҡояш байығас, һауа ҡапыл ҡараңғыланып китте.\nТөн ҡараңғыланған һайын, киске шәфәҡ, офоҡта мамыҡ ҡар һырындылары һымаҡ булып ҡатлауланып, күпереп торған аҡ болоттарға мәк сәскәһе төҫлө ҡуйы ҡыҙыллыҡ бөркөп бөҙрәләндерҙе. Күп тә үтмәне, беҙҙең алда, һул яҡта икенсе бер шәфәҡ ҡалҡты. Мин нисектер, абайламаҫтан, нисек былай булды һуң әле, ҡояш байыу менән таң шәфәғе лә яна башланы, тип уйларға өлгөрмәнем, дәһшәтле күкрәү мине һиҫкәндереп ебәрҙе. Иғтибарымды төйөнләп, ҡыҙыллыҡтарҙы ысынлап күҙәтә башланым һәм үҙ-үҙемә:\n- Иҫәр, көньяҡта ниндәй шәфәҡ нуры булһын инде тағы, - тип көлдөм.\nЫсынлап та, был ҡыҙыллыҡ, теге ысын шәфәҡ ҡыҙыллығына аҙ ғына ла оҡшамай ине. Был ҡыҙыллыҡ шәүләһе күкте үртәгән көньяҡ офоҡ өҫтөндә бер туҡтауһыҙ йәшелле-ҡыҙыллы ут йәҙрәләре осоп тора. Бер туҡтауһыҙ гөрһөлдәү яңғырай. Шуның өҫтөнә һауала, бик бейектән осоп барған самолет моторының геүелдәүе килеп ҡушыла. Ашҡынған атын тыйып, беҙҙең арба менән йәнәшә барған С. Шакирьянов иптәш беҙҙең һүҙһеҙ һорауыбыҙға яуап итеп:\n- Күрәһегеҙ һәм ишетәһегеҙҙер инде, фронт линияһына бик яҡын ерҙән үтеп барабыҙ, - тине.\nАҡрын, ләкин бик һалҡын ел ҡуҙғалды. Беҙҙең дивизияның төнгө хәрәкәтен дошмандан ышыҡларға ярҙамлашҡан һымаҡ булып, күк йөҙөнә йоҡа ғына болот ҡатламы таралды. Ат тояҡтарының тыпылдауҙары тағы ла асығыраҡ ишетелә башланы. Мин уңған һәм түҙемле башҡорт аттарының ошо ватан һуғышы көндәрендә үткән оҙон юлдарын уйлап барам.\nБына, эйәр өҫтөндә ныҡлы ултырған бер егет, атын елдереп, ниндәйҙер ашығыс йомош менән алға уҙып бара. Ҡараңғыла төҫө танырлыҡ уҡ асыҡ беленмәгән был тумалаҡ һәм йылғыр ат Башҡортостандың бер колхозында йәки совхозында ҡолон сағында уҡ пионерҙар шефлығында иркәләнеп үҫкәндер. Унан һуң уңған һәм ат яратыусан конюхтар уны:\n"Ерән ҡашка атҡайым,\nБашын сайҡай малҡайым.\nАлдарында һолоһо бөтһә,\nӨҙөлә йөрәк майҡайым" -\nтип, йырлай-йырлай тәрбиәләгәндәрҙер.\nХәҙер ул пионерҙарҙың да, конюхтарҙың да ышанысын аҡлап, өҫтөндәге егетте уттан да, һыуҙан да алып сыға. Оҙон юл үтеүҙәренә ҡарамаҫтан, бөгөн генә муйынына беренсе тапҡыр ҡороҡ һалып атланған ат һымаҡ, ҡайҙа баҫырын белмәй, ер һелкетеп китеп бара.\nКөнсығыш яғы күгелйемләнеп яҡтыра төштө. Болон уртаһында үҙенең тиңһеҙ матурлығына ғорурланып ултырған сәскә һымаҡ, бөтә йондоҙҙарҙан нурлыраҡ янып, серлерәк йымылдап һәм көслөрәк балҡып, сулпан ҡалҡты. Боецтарҙа арыу һәм йоҡомһорау һиҙелмәй әле. Бер егет иптәшенә үткән бер бойҙың иҫтәлеген һөйләп бара:\n- Был төндән дә ҡараңғыраҡ йәйге бер төн ине, һөжүм иткән немецтарға ҡаршы һөжүм менән яуап бирҙек - һәм аралашып һуғыша башланыҡ. Бөгөнгө кеүек, хәтеремдә, бер бесән эҫкерте янына һуҙылып яттым да, ата башланым. Атыш шундай ҡаты бара, aта улды, әсә - ҡыҙҙы белмәй тигән төҫлө, берәүҙең ни нәмә эшләгәнен икенсеһе белмәй торған буталыш китте. Бына бер ваҡыт беҙҙең Ғәйфулла ҡайҙандыр килеп эҫкерттең икенсе бер башына ятты ла, үҙебеҙҙең яҡҡа ҡарай ата ла башланы. Мин аптырай башланым, әллә, мин әйтәм, ҡулса эсендә ҡалып, түңәрәк оборона алып барабыҙмы икән? - тием. Аптырағас, түҙмәнем:\n- Ғәйфулла, Ғәйфулла! Ниңә улай үҙебеҙҙекеләргә ҡарай атаһың, был яҡҡа ҡарап ат, тип ҡысҡырҙым. Ә Ғәйфулла ишетмәй ҙә, күрмәй ҙә, тигән кеүек, һаман ата ғына бирә. Түҙмәнем, шыуышып, уның янына уҡ барҙым. Ҡараһам, малай, мин һиңә әйтәйем, күҙҙәрем бомба булып ярыла яҙҙы тегенең өҫтөнә. Ғәйфулла түгел, немец!\nУл да мине танып өлгөрҙө. Беҙҙен арала, күҙ асып йомғансы хәрәкәт яһап, маҡсатҡа етеү өсөн ярыш башланды. Ләкин был бермә-бер көрәштә мин өҫтөн һәм өлгөр булып сыҡтым. Нисек хәрәкәт иткәнемде, хәнйәрҙе нисек итеп немчураның бысраҡ тәненә ҡаҙағанымды әле булһа хәтерләй алмайым. Тик, мин арҡаһына хәнйәр ҡаҙағас, үҙен-үҙе белмәй салҡан әйләнеп ҡысҡырған немецтың тупаҫ тауышы ғына ҡолағымда яңғырап ҡалды...\nТыңлаусы егет, иптәшенең һүҙенән ҡәнәғәтләнеп, хуплап бара.\nАтыш күкрәүе һаман баҫылмай. Тик беҙ фронт линияһынан артҡараҡ киттек буғай, күкрәү тауышы торған һайын тоноҡлана һәм беҙгә аҙыраҡ ишетелә башланы. Таң беленеүгә беҙ туҡтау өсөн билдәләнгән бер казачий станицаға барып еттек. Туҡтау менән боецтар маскироваться итергә һәм аттарҙы тәрбиәләргә, тамаҡтарын туйҙырыу хәстәренә тотондо. Таң, үҙенең бөтә мөһабәтлеге һәм еңеүсән көсө менән маһайып, ғорур рәүештә күкте биләп алды.\nV. АҘАШҠАН ҠАРТ\nБер төндө туҡтауһыҙ алтмыш километр юл үтеү асыҡтырҙы ла, арытты ла. Сәй эсеп, аҙыраҡ серем итеп алмаҡсы булдыҡ. Ләкин күҙгә йоҡо килмәне, баштан уйҙар китмәне. Боецтарҙың поход һуңындағы тормоштары мине тышҡа тартты, һауаға сыҡтым.\nӨйҙән сығып, болдорға баҫыу менән минең күҙгә емерелеп һәм янып ер менән тигеҙләнгән ниндәйҙер бер ҡаралты урындары ташланды. Янған ағастарҙың һерәйеп ҡалған ҡоромло бағаналары алдыма теҙелеп баҫты. Бер ваҡыт был ағастарҙы ниндәйҙер бер ҡарт, үҫмер ағастар кеүек, йәш һәм матур уйҙар менән янып ултыртҡандыр. Улар йәшлек төҫлө күпереп атҡан энйе сәскәләрен ҡарттың эҙҙәренә һибеп, уның ғүмер юлын биҙәкләгәндәрҙер. Ә хәҙер ул ағастар кемдеңдер ҡара, ҡәбәхәт һәм енәйәтле эшен онотмаҫ өсөн ҡуйылған ҡара бағаналар һымаҡ ултыра. Ентекләберәк ҡараһаң, ул бағаналарҙа фашистарҙың күмер төҫлө ҡара һәм ерәнгес мәкерле биттәре күренгән һымаҡ була. Өйҙөң икенсе башындағы ишектән сыҡҡан бер ҡатындан:\n- Бында пожар-фәлән булдымы әллә? - тип һораным. Ул уйға ҡалды. Бысраҡ бер нәмәне күреп ерәнгән кеше һымаҡ, сирҡанып, төҫөн үҙгәртте һәм унан һуң:\n- Шул, ләғнәт төшкөрө немецтар, самолеттан яндырғыс бомба ташлап, шулай харап иткән бындағы ҡаралтыларҙы һәм матур баҡсаны. Баҡса һәм ҡаралтылар тағы ла бер хәл әле уның. Шунда йоҡлап ятҡан биш йәшлек бер бала янып үлгән. Уны ҡотҡарам тип, баланың әсәһе, утҡа бешеп, күҙһеҙ ҡалған. Мин үҙем бындағы кеше түгел. Дон аръяғынан ҡасып килдек. Беҙҙең станицала ошо көндә немецтар хакимлыҡ итә әле, - тип көрһөндө.\nҠатын үҙ юлына китте. Минең иғтибарымды күрше дворҙағы япрағын ҡойған ҡарт алма ағасына һөйәлеп, тәрән уйға сумған бер ҡарт үҙенә тартты. Мин тәүҙә уның янынан үтеп киттем һәм ҡарттың торошон күҙәттем. Уның күҙҙәре, ерҙәге магнит тарафынан тартылған энә төҫлө, аяҡтарына текәлеп ҡараған да, ҡатып ҡалған. Ауыҙындағы трубкаһы уны, беренсе ҡарауға, трубка тартып торған бер кеше итеп күрһәтә. Ләкин ул трубкаһын да күптән үк онотҡан булырға кәрәк. Шул көйгә, үлеп ҡалған кеше һымаҡ булып, ағасҡа һөйәлгән хәлдә хәрәкәтһеҙ тик тора. Был күренеш мине бик ныҡ ҡыҙыҡһындырҙы. Ләкин уны бындай ҡиәфәттә тороу хәленән ҡотҡарыр һәм уятыр өсөн, тәмәке төрҙөм дә, янына уҡ барып:\n- Хәйерле көн, атай, рөхсәт итегеҙ әле, тәмәке тоҡандырырға, - тинем. Ул йоҡонан ҡапыл уятылған кеше төҫлө һиҫкәнеп китте һәм миңә ут бирер өсөн трубкаһын йыш-йыш һурырға тотондо. Ләкин трубкаһы күптән үк һүнгәйне инде уның. Ул, кеҫәһенән алып, саҡмаһын саҡты. Тәмәке тоҡандырҙыҡ. Шул арала мин уны баштан аяҡ ҡарап алдым. Битен керпе энәһе кеүек һаҡал япҡан уртаса буйлы, йыуантыҡ һәм таҙа бер казак ҡарты ине ул. Әңгәмә башларға һылтау эҙләп, мин уға: - Әллә бабай әбейҙе һағынып, шулай уйға батҡан инде? - тип йылмайҙым. Тик бына шаярып әйтелгән һүҙҙәр менән әллә, төҙәмәй атып, бабайҙың ауыртҡан еренә тейҙерҙем, әллә ҡартҡа оҡшамаған бер хәрәкәт яһаным. Зәңгәр күҙҙәрен күтәреп, миңә ҡараны ла:\n- Һағынһаң да, илаһаң да, әбейең юҡ инде хәҙер, балаҡайым, - тине ул. Мин үҙемдең шаярып биргән һорауыма үкендем һәм:\n- Күптән үлдеме? - тип һораным.\n- Күптән түгел, тупрағы ла һыуынмағандыр, тиер инем, уның кәүҙәһен ҡосаҡлаған ҡәбере юҡ, - тигәс, мин уның һүҙен бүлдерҙем:\n- Нисек ҡәбере юҡ?\n- Шулай, хәҙер бик ябай эш икән ул үлгәс ҡәберһеҙ ҡалыу. Ана, ишетәһеңме, нисек атыш бара? Ул туптар Дондың уң яҡ ярындағы беҙҙең станицала ярыла. Ана шунда немец ташлаған бомба менән минең ҡырыҡ йыл бергә йәшәгән һөйөклө ҡарсығымдың кәүҙәһе, йыйып алып сепрәккә төйнәрлеге лә ҡалмайынса, юҡҡа сыҡты. Бына шул хәлде башыма һыйҙыра алмайынса уйлап, уйылып төшәм. Өйөмдө емерҙеләр, малдарымды таланылар немецтар. Үҙем саҡ ҡасып ҡотолдом. Станицала хәҙер минең бер нәмәм дә юҡ. Ләкин шунда ҡайтҡым килә. Әллә ҡарсығымдың ҡаны тарта? Бөгөн төшөмдә лә күрҙем мәрхүмдең үҙен. Икәүләшеп баҡсала, алланып бешкән алмаларҙы корзинага тултырабыҙ икән. Бына бер ваҡыт баҡсаның ҡоймаһы шатырҙап емерелә башланы. Бағаналар ауҙылар, таҡталар селпәрәмә килде. Унан баҡсаға ҙур һәм ҡот осҡос йәмһеҙ бер ҡабан килеп инде лә, ағастарҙы аҡтарып йыға, алмаларҙы тапап иҙә башланы. Ул ғына ла түгел, ауыҙынан ут бөркөп, ҡарсыҡҡа табан ташланды. Ҡарайым, күҙ алдында ҡулға тоторлоҡ бер нәмә лә юҡ. Ул арала булманы, ҡабан кәрәгенән ҙур ауыҙын асты ла, ҡарсыҡты йотоп та ебәрҙе. Шул ваҡыт минең күҙҙәрем һарғайып бешкән ғәләмәт ҙур бер ҡабаҡҡа төштө. Йәшен тиҙлеге менән хәрәкәт яһап, ҡабаҡты күтәреп алдым да бөтә көс һәм асыу менән ҡабандың өҫтөнә ырғыттым. Ҡабаҡтың ярылып китеүе булды, уның эсенән бер-бер артлы башҡа ҡабаҡтар сығып, шартларға тотондо. Баҡсаны ҡаплаған төтөн асылып китте. Ҡараһам, ҡабандың бото-ботҡа, ҡулы-ҡулға өҙгөләнеп, ҡара ҡан менән тулған соҡор эсендә ята. Ә ҡарсыҡ, үрмәләп, шул соҡорҙан сығырға маташа. Уны һөйрәп сығарырға ҡул һуҙғайным, уянып киттем.\nКөс һәм тир һеңгән тыуған ерҙең йөрәккә яҡынлығын бына бөгөн белдем. Уйламай йөрөгәнмен икән, йүләр, әлегә хәтле. Мин бит ул ерҙә алтмыш биш йыл йәшәнем. Хәҙер шул ер немецтарҙың бысраҡ табаны аҫтында тапалып мәсхәрәләнә. Ишетәһеңме, ана ул минең тыуған ерем нисек ауыр һыҡранып ыңғыраша? Уны ҡоллоҡтан ҡотҡарырға, азат итергә кәрәк, - тине. Ҡарттың күҙҙәренән эре борсаҡ кеүек йәш бөртөктәре атылып сыҡты.\nМин бик уңайһыҙ хәлдә ҡалдым. Ләкин ҡарт үҙенең һуңғы һүҙҙәрен әйткән саҡта беҙҙең янға килгән майор Фәйзи иптәш Ғафаров миңә ярҙамға килде. Ул ҡарттың арҡаһынан һөйөп:\n- Ҡотҡарырбыҙ, бабай, һинең тыуған ереңде генә түгел, немецтар баҫып ингән бөтә өлкәләрҙе лә ҡотҡарырбыҙ. Изге тупрағыбыҙҙа бер генә оккупант та ҡалмаясаҡ! Беҙ шуға китеп барабыҙ, - тигәс, ҡарт итләс ҡулының һырты менән күҙҙәренең йәшен һөртөп алды һәм:\n- Шул бәхетле көндө түҙемһеҙлек менән һағынып көтәбеҙ, - тине.\nБеҙ старший лейтенант М. Хәкимов менән частың артбатареяһына боецтар менән осрашырға киттек. Боецтар йыйылғансы, беҙҙе немецтарҙың көлөн күккә осора торған пушкалар менән таныштырҙылар. Немецтарҙан тартып алынған аттарҙы күрһәттеләр.\nБоецтар тиҙ йыйылды. Беҙ уларға тыуған илдең сәләмен тапшырҙыҡ. Халыҡтың ышанысын һәм өмөтөн белдерҙек. Боецтарҙан: орденлы политрук Хөсәйенов, парторг Имелбаев, орденлы политрук Мостафин, военфельдшер Ғәлимов һәм старший лейтенант М. Хәкимов иптәштәр һөйләне. Улар үҙҙәренең һүҙҙәрендә бүләк өсөн рәхмәт әйтте. Халыҡтың ышанысын аҡларға һүҙ бирҙеләр һәм шуны бөтә Башҡортостан халҡына еткереүҙе һоранылар.\nМитингынан һуң мин боецтар араһында йөрөнөм. Ике боец күстәнәс тауыҡтарҙы бешерергә әҙерләнә һәм үҙ-ара һөйләшә. Береһе әйтә:\n- Малай, минең ҡатындың тауығы, моғайын, һиңә эләккәндер әле, - тигәс, икенсеһе:\n- Ә минең ҡатындың тауығы, бәлки, һиңә эләккәндер, - тип көлөштөләр ҙә, тауыҡтарҙы бергә бешереп ашарға булдылар.\nБер ағас төбөнә ултырып, Имелбаев иптәштең шиғырҙарын уҡыныҡ. Мин уға рифма, ритмдар тураһында һөйләнем. Сюжетлы нәмәләр яҙырға кәңәштәр бирҙем. Боецтарҙан айырылғы килмәһә лә, ебәрелгән машина, беҙҙе ултыртып, штабҡа алып китте.\nУл кисте беҙ тағы ла М.М. Шайморатов иптәштә ҡунаҡта булдыҡ. Бында Ә. Абдуллин. Д. Әритҡолов, И.И. Гулинов, Кузнецов, А. Ғималетдинов иптәштәр һәм редакция работниктарынан А. Карнай, Ә. Ихсан һәм Йәмилевтәр ҡатнашты. Кисә бик күңелле үтте. Иптәш Шайморатов гармун тартты. Беҙ уның яратҡан көйҙәрен йырланыҡ, шиғыр һөйләнек. Иртәгеһен тағы ла төндә күсеп киткән дивизия артынан киттек. Икенсе ноябрҙә беҙ тағы ла Кобяков һәм Шакирьянов иптәштәр командирлыҡ иткән часҡа барып, йыйылыш үткәрҙек. Бында беҙҙе йыйылышҡа тиклем частың айырым төр ҡораллы бүлектәрендә йөрөтөп, һәр бер төр ҡоралдарҙы күрһәтеп сыҡтылар. Хатта ҡайһы берҙәренән атып та күрһәттеләр.\nКүпер төбөндәге бер баҡсала, баштан аяҡ ҡоралланып, тәртипле теҙелгән боецтар беҙҙе ҡаршы алды. Беҙ боецтарға Башҡортостан халҡының сәләмен еткерҙек һәм наказын тапшырҙыҡ. Боецтар, политработниктар һәм командирҙар исеменән һөйләгән медалле Аҫылбаев, орденлы Хөсәйенев, Миңлеғолов, Имелбаев, Шакирьянов һәм Кобяков иптәштәр киләсәк һуғыштарҙа ла частың элекке командиры, майор Нафиҡов кеүек батыр һуғышырға вәғәҙә бирҙе. Фронтҡа күберәк ҡорал, кейем, аҙыҡ, яҡшы аттар биреүҙе һоранылар.\nМитинг бөткәндә генә ҡайҙандыр дошмандың бер разведчик самолёты килеп сыҡты. Боецтар бик тиҙлек менән йәшенде. Шакирьянов иптәш:\n- Ҡоҙғон себеш тибергә эҙләп йөрөй. Ләкин бында себештәр юҡ шул, бәлки, Урал бөркөттәре генә йыйылған, - тип көлдө.\nБеҙ, боецтарҙың сәләмдәрен һәм һорауҙарын Башҡортостан халҡына еткерергә һүҙ биреп, часть менән хушлаштыҡ.\nӨсөнсө ноябрҙә беҙ дивизия менән айырылышырға билдәләнгән пунктҡа - Хопер йылғаһы буйындағы "С" станицаһына килдек.\n(Дауамы. Башы 19-сы һанда).\nЯҙылған: 17.05.21 | Ҡаралған: 192


Валик полукруглый US Medica GREEN L52 - Интернет-магазин спортивных товаров\nНазад в МассажПрочее массажное оборудованиеСпорт\nНазад вМассаж, Прочее массажное оборудование, Спорт\nАртикул: 322485 Категории: Массаж, Прочее массажное оборудование, Спорт. Бренд: Body Gym\nО бренде Body Gym\nВысота: 10 cм Длина: 50 см\nАрхив: Нет, Гарантийный срок, мес: 12, Количество на складе: есть, Отображать на сайте: ??, Регион основного поставщика: Москва г, Сортировка по наличию: A, Учёт по характеристикам: N, Хит-продаж: 0, Код продукта: 00000012739, На выдаче: 16\nМультистанция House Fit DH-8171 ₽33,198 ₽29,008\nМногофункциональная скамья Carbon Fitness MB-50 ₽13,990\nДетский спортивный комплекс Пионер 9 ₽16,400\nМешок бокс Русский бокс L-100см, d-30см, синий 34кг BM02 ₽2,190


г. Кизляр - ул. Туманяна - Индекс - Карта\nг. Кизляр, ул. Туманяна\nАдрес ул. Туманяна, г. Кизляр\nКЛАДР ID 05000008000015300\nКарта проезда ул. Туманяна, г. Кизляр, Республика Дагестан\nРасположению ул. Туманяна, г. Кизляр, Республика Дагестан соответствует почтовый индекс 368870. Напоминаем, что эта информация носит исключительно справочный характер и может являться неактуальной.\n• ул. Тургенева • ул. Фрунзе • ул. Циолковского • ул. Чернышевского • ул. Шаумяна • ул. Щедрина • ул. Широкая • ул. Суслова • Катенина проезд • пер. Красноармейский • ул. Спортивная • Победовский тупик • ул. Урицкого • ул. Фурманова • ул. Чайковского • ул. Чехова • ул. Шевченко • ул. Щорса • пер. Махачкалинский • ул. Аэродромная • ул. Катенина • ул. Латышских Стрелков • Топольской проезд • ул. Фронтовиков • ул. Хорошева • ул. Чапаева • ул. Чкалова • ул. Школьная • ул. Ф. Энгельса • ул. Ленина • ул. Дербентская • ул. Космонавтов • ул. Моисеенко • пер. Чехова\nАНО КОННЫЙ КЛУБ "КАЛИНКА"368870, Республика ДАГЕСТАН, г. КИЗЛЯР, ул. ТУМАНЯНА, д. 25\nООО "ПРОЕКТНО-ПРОИЗВОДСТВЕННАЯ ГРУППА"368830, Республика ДАГЕСТАН, г. КИЗЛЯР, ПОЧТАМТ, ул. ТУМАНЯНА, д. 27\nОАО "КИЗЛЯРСКАЯ ЭНЕРГОСБЫТОВАЯ КОМПАНИЯ"368870, Республика ДАГЕСТАН, г. КИЗЛЯР, ул. ТУМАНЯНА, д. 27\nОАО "КИЗЛЯРГОРЭЛЕКТРОСЕТИ"368830, Республика ДАГЕСТАН, г. КИЗЛЯР, ул. ТУМАНЯНА, д. 27\nДИСТАНЦИЯ ГРАЖДАНСКИХ СООРУЖЕНИЙ СТ КИЗЛЯР СКЖД368800, Республика ДАГЕСТАН, г. КИЗЛЯР, ул. ТУМАНЯНА, д. 17\nВ воскресенье в Махачкале на стадионе имени Елены Исинбаевой произошла массовая драка между футболистами юношеских команд "УОР Дагестан" (Каспийск) и "Юность" (Владикавказ). По данным МВД по Дагестану, в потасовке приняли участие около 40 человек.


Smolninskaya Hotel - Compare St Petersburg Hotel Prices\nул. Рубинштейна, д. 29/28, St Petersburg\n0 milesTavricheskaya Hotel\n0.1 milesApartamenti na Tverskoy


28 марта, 23:06 Вход\nг. Липецк, ул. Гагарина, 100, корп. Б\nг. Липецк, ул. Гагарина, 100 Б\nг. Липецк, ул. Гагарина 100\nг. Липецк, ул. Гагарина, 99\nг. Липецк, ул. Валентины Терешковой, 7/1


Халыҡ-ара туған тел көнөн Башҡортостан юлдаш телеканалы ижадсылары милли кейемдәрҙә билдәләйәсәк\n21 февралдә программаларҙы алып барыусылар эфирға милли кейемдәрҙә сыға. Был көндө республиканың төп телеканалында тамашасы иғтибарына Башҡортостан халыҡтары телдәре һәм милли мәҙәниәттәргә арналған программалар тәҡдим ителәсәк.\n"Сәләм", "Счастливый час", "Бәхетнамә", "Телеүҙәк" һәм "Интервью" проекттары милли-мәҙәни мөхитте һаҡлау һәм үҫтереү, туған телдәрҙе өйрәнеү мәсьәләләре буйынса фекер алышыу майҙансыҡтарына әйләнәсәк. Билдәле шоумен, "Башҡорт телен" өйрәнәм проектында ҡатнашыусы Селестин Жульен йәштәрҙе милли мәҙәниәткә ылыҡтырыу үҙенсәлектәре менән таныштырасаҡ. Тамашасылар шулай уҡ Башҡортосна халыҡтарының йырҙары, этник музыкаға ҡоролған програмалар ҙа ҡарай аласаҡ. Башҡортостан юлдаш телеканалы - республикала дәүләт телдәре булған рус һәм башҡорт телдәренән тыш, татар, украин, марый, сыуаш, удмурт һәм башҡа халыҡтар телдәрендә программалар әҙерләүсе берҙән-бер телекомпания. Телеканалдың фольклор, тарих, мәҙәни мираҫ, төрлө халыҡтар ижаджына арналған программалары күп тапҡырҙар республика һәм Рәсәй кимәлендәге конкурстар һәм фестивалдәрҙә еңеү яуланы.


���ڣ����ϵĹ����ͨ����ƵƵ��������Ϣ����л�ҽ��ܣ����й����ͨR1�߹��̽�����������Ͷ��2 . 2��Ԫ��Ŀǰ�ܵ�Ͷ���Ѵﵽ10 . 8��Ԫ��R2��һ�ڹ��̿������о����֧�Ų������ڱ��ƣ���������������ʵ����������ĸ�������������Ļ����֪������ ��Ϣ֪�����永103��\nCopyright ? 2007-2016 menmenwang.com All Rights Reserved. ��ICP��1307271��