“Мин осоштоң шаһиты булдым…”\n15 Апрель 2019, 16:06\nРәсәйҙә 12 апрелдә Космонавтика көнө билдәләнә\nБыл дата кешенең беренсе тапҡыр космосҡа осоуы хөрмәтенә булды- рылған. 1961 йылда совет космонавы Юрий Гагарин “Восток-1” карабында “Байконур” космодромынан старт ала һәм донъяла беренсе тапҡыр Ер планетаһы орбитаһын урап сыға. Ер шары тирәләй урап сығыу 1 сәғәт тә 48 минут дауам итә.\nМазһар Аҙнабаев өсөн был дата кеше рухының тәбиғәтте һәм ерҙең тартыу көсөн еңеү символы ғына түгел, ә онотолмаҫлыҡ көн дә. Ул ошо ваҡиғаларҙа туранан-тура ҡатнашыусы булған. Барыһы хаҡында ла тәртип буйынса.\nТимерәк ауылының йәш егете хәрби хеҙмәткә 1961 йылда алына. Хеҙмәтен ул рядовой булып Түбәнге Тагилда башлай. Бер ни тиклем ваҡыттан ирекмәндәр йыялар, уларҙың ҙур өлөшөн етемдәр тәшкил итә. Араларында Мазһар Муллабай улы ла була. Һалдаттарҙың был төркөмөн Тюратам полигонына (үҙе үк “Байконур” космодромы) ебәрәләр.\nБыл ваҡытта полигонда Р-16 континент-ара баллистик ракетаһын осороу буйынса бер нисә һынау уҙғарыл- ғанда була. Уларҙың береһе фажиғәле рәүештә тамамлана: план буйынса ебәреүгә 30 минут ҡалғас двигатель рөхсәт-һеҙ ҡабыҙыла, шуның һөҙөмтәһендә беренсе баҫҡыстағы бактар боҙола һәм ракета яғыулығы компоненттары шартлап янғын сыға. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса янғында 74 кеше һәләк була. Һуңыраҡ бешеүҙән һәм яраланыуҙан тағы ла дүрт кеше үлә. Был һәләкәт тураһындағы мәғлүмәттәр сер итеп һаҡлана һәм совет киң мәғлүмәт сараларында был хаҡта бары тик 1989 йылда ғына телгә алына.\nСоставында беҙҙең яҡташ та булған һалдаттар командаһын ракета макетын осороу буйынса һынау эштәрен дауам итер өсөн полигонға ебәрәләр. Ул ракета яғыулығын (окислителде) һаҡлау, техник хеҙмәтләндереү, транспортировкалау менән бәйле эштәрҙә ҡатнаша. Һәләкәттән һуң ракета тирәһендә егермеләгән кеше була. Бер сәғәт әҙерлек иғлан ителгәндән һуң, кешеләрҙең бер өлөшө старт урынынан эвакуациялана.\nКесе сержант Аҙнабаев космодромда хеҙмәтен 1961 йылдың 12 апреленә ҡәҙәр дауам итә.\n– Мин донъялағы иң бөйөк ваҡиғаға – кешенең йыһанға тәүге осошона шаһит булдым, – ти Мазһар Муллабай улы. – Шуға күрә ул көндәр минең хәтерҙә ныҡ уйылып ҡалды. Мин Советтар Союзы Геройы Юрий Гагариндың – ул саҡта әле беҙгә, ябай кешеләргә, билдәле булмаған йәш ирҙең полигонға килгәнен күрҙем. Әле хәҙер уның исемен бөтөн донъяла беләләр. Йыһан киңлегенә осош яһаған тәүге космонавтың йөҙө минең хәтерҙә һаман да тере. Әлбиттә, ул ваҡытта, СССР менән АҠШ араһында йыһанды үҙләштереү өлкәһендәге көсөргәнешле ярыш арҡаһында тәүге осош һәм уға әҙерлек бик ныҡ сер итеп һаҡланды. Шуға күрә функцияларыбыҙҙы һәм бурыстарыбыҙҙы аңлатыр алдынан, серҙе асмау тураһында ҡағыҙға ҡул ҡуйҙырҙылар һәм беҙҙә бер ниндәй яҙыу йәки фотография ла һаҡланманы.\nЮрий Гагарин тарафынан яһалған орбита осошонан һуң, Мазһар Аҙнабаев яңы килгән ирекмәндәр менән ОК-1700 макетын заправкалау буйынса өлкән итеп тәғәйенләнеүселәр иҫәбендә була. Ә 1966 йылда демобилизациялана.\nВатанға өлгөлө хеҙмәте өсөн ул “Еңеүҙең егерме йылы” юбилей миҙалы, “Ирекмән” билдәһе, полк командирының дүрт почет грамотаһы менән бүләкләнгән.\nИҫтәлекле датаны байрам итеү менән бәйле бихисап ҡыҙыҡлы ваҡиғалар һәм факттар бар.\nТәүге яһалма спутник 1957 йылда ебәрелә һәм ер тирәләй орбитаға уңышлы сыға. Ул 92 көн йәшәй.\n“Спутник-2” бортында беренсе тапҡыр тере пассажир – Лайка эте менән ебәрелә. Үкенескә күрә, температураның бик ныҡ күтәрелеүе арҡаһында ул бер-нисә сәғәттән һуң һәләк була. Уның артынса орбитаға легендар Белка һәм Стрелка юл тота, улар имен-һау әйләнеп ҡайта. Йыһанда улар тотош бер тәүлекте үткәрә.\nЙәнлектәр осошонан һуң арта- банғы осоштарға кешеләрҙе әҙерләү мөмкин була. 1968 йылда шундай экспедицияларҙа гөбөргәйелдәр ҡатнаша, улар Ай тирәләй “Зонд-5” совет карабы бортында оса.\nАсыҡ йыһанға беренсе аҙым яһаусы – күренекле легендар космонавт Алексей Леонов.\nКосмосҡа осоусы тәүге гүзәл зат, әлбиттә, совет ҡатын-ҡыҙҙары вәкиле Валентина Терешкова була, уның “Восток-5” йыһан карабындағы сәйәхәте өс тәүлек дауам итә.\nСоветтар Союзының башҡа космонавтары ла ҙур рекордтар ҡуя. Улар йыһан шарттарында булған һайын батырлыҡтар яһай. Сергей Крикалев орбитала алты тапҡыр була, уның дөйөм осоштары оҙайлығы 803 көндән ашыу тәшкил иткән.\nГеннадий Падалка, бөтә рекордтарҙы ла үтеп, ике йылдан ашыу космик станцияла йәшәй.


Ашығыс рәүештә паспорттар әҙерләп биргән өсөн граждандарҙан 16 млн. һум аҡса алынған\n9 Ноябрь 2010, 16:28\nПрокуратура тарафынан миграция закондарының үтәлешен тикшереү паспорт бүлектәре эшендә ҡағиҙә боҙоуҙарға юл ҡуйылыуын асыҡланы: айырым түләп, граждандар ашығыс рәүештә Рәсәй һәм сит ил паспорттары ала алған. Закон менән иһә туған-тыумасаһының ауырыуын йәки үлеүен раҫлаған документ күрһәткәндә генә өҫтәмә түләүһеҙ ҙә ҡыҫҡа ваҡытта (өс эш көнөндә) сит ил паспортын әҙерләп биреү ҡарала. Закон менән башҡа осраҡтар ҡаралмаған.\nФедераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы подразделениеларында Рәсәй паспортын, дәүләт пошлинаһынан тыш 300 һум түләп, өс көндә; сит ил паспортын 200 һум түләп – 20 көндә, 1000 һум түләп 5 көндә алырға мөмкин.\nТикшереү күрһәтеүенсә, 2009 йылда һәм 2010 йылдың уҙған осоронда өҫтәмә хаҡҡа 18 мең Рәсәй гражданы паспорты һәм 8 мең сит ил паспорты әҙерләп бирелгән, һәм, дөйөм алғанда, граждандарҙан законһыҙ рәүештә 16 миллион һум аҡса йыйылған.\nТикшереү материалдары ғәйеплеләргә енәйәт эше ҡуҙғатыуҙы хәл итеү өсөн Рәсәй Прокуратураһы ҡарамағындағы Тикшереү комитетының БР буйынса Тикшереү идаралығына ебәрелде. Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы етәкселегенә ҡағиҙә боҙоуҙарҙы бөтөрөргә ҡушылды, әлеге ваҡытта законһыҙ практика туҡтатылған, тип хәбәр итә БР Прокуратураһы матбуғат хеҙмәте.


Битлек артына кем йәшенгән?\nӨфөлә Яңы йыл маскарады үтте. Баш ҡаланың 91-се гимназияһы уҡыусылары, ата-әсәләр бал бейеүҙәрен бейене.\nБитлек кейгән затлы күлдәктәге ҡыҙҙар, килешле кавалерҙар... Гимназия уҡыусылары Яңы йыл байрамын түҙемһеҙлек менән көтөп алды, репетиция сентябрҙә үк башланған. Малайҙар-ҡыҙҙар костюмдарҙы алдан хәстәрләгән. Николай Дудников: «Бал маскарадта әйтеп аңлатҡыһыҙ хис-тойғолар кисерҙек. Балаларҙың бал бейеүҙәрен бейергә өйрәнеүе матур йола. Ул артабан да онотолмаһын тигән теләктә ҡалам». 200-ҙән ашыу пар төрлө бейеүҙәр тәҡдим итте. Сығыштар аша тиҫтәнән ашыу әҫәрҙәге төрлө образдарҙы танырға мөмкин ине. Гимназия уҡыусылары менән бергә бейеү серҙәрен Республика йәш журналистар мәктәбе сығарылыш уҡыусылары ла өйрәнде. Наталья Агеева, республика йәш журналистар мәктәбе уҡыусыһы: «Йәш журналистар мәктәбен матур сара менән тамамлайбыҙ. Беҙ бында яңы дуҫтар табабыҙ,бик оҡшай». Тамашасыларҙы бейеүҙәрҙең төрлөлөгө һоҡландырҙы. Танго бейеүенән хатта, ата әсәләр ҙә ситтә ҡалманы. Көнсығыш, сиған бейеүҙәре кисәгә тағы ла йәм өҫтәне. Полонез, вальс, кадриль, мазурка... Байрам ҡунаҡтары Яңы йыл кәйефе менән әкиәт иленә сумды.


Республика 26-сы тапҡыр төп тантанаһын билдәләргә әҙерләнә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспублика 26-сы тапҡыр төп тантанаһын билдәләргә әҙерләнә.\nОшо уңайҙан байрам саралары киң күләмдә ойоштороласаҡ. 11-се октябрҙә халыҡ байрамдары һәр ҡала һәм районда үтәсәк. Республика буйынса тарихи датаға арналған төрлө саралар ойоштороу күҙ уңында тотола. Өфө урамдары һәм майҙандары тантаналы биҙәлеш аласаҡ.\n10 октября Балаҡатай районы Түбәнге Үтәш ауылында өс йылдан ашыу төҙөлгәндән һуң яңы мәсет асылды


«АСЛЫҠ»ТАҒЫ БАЙЛЫҠ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » «АСЛЫҠ»ТАҒЫ БАЙЛЫҠ\n«АСЛЫҠ»ТАҒЫ БАЙЛЫҠ 14.03.2014 // Әҙәбиәт\nЖурналист, яҙыусы Рәлис Ураҙғоловтың "Аслыҡ" романын берсә тетрәнеп, берсә һоҡланып уҡып сыҡтым. Китапҡа исем булған һүҙҙе һәм уға бәйле хәл-ваҡиғаларҙы бөгөнгө йәш быуынға, хатта уларҙың ата-әсәһенә лә аңлатып булмаҫ һымаҡ. Шулай ҙа аңлатыу кәрәктер. Ашап-эсергә өйҙә бер тәғәм ризыҡ юҡ. Бәлки, баҙарҙан һатып алыр инең, кеҫәлә һуҡыр бер тин дә юҡ. Аҡса табыр өсөн мал-тыуарың да юҡ. Кемдәндер көтәсәккә булһа ла орлоҡ алып сәсер инең, ерең дә юҡ. Ул хәллерәк байҙарға, урыҫтарға ҡуртымға бирелгән, түләнгән хаҡы күптән ашап бөтөлгән.\nАслыҡҡа яланғаслығы ла килеп ҡушыла. Кейгән кейемдең ямау тоторлоҡ ере ҡалмаған. Малың булмағас, кәртә-ҡураң да юҡ. Хатта хәжәтеңде ҡапларлыҡ әрекмәне лә юҡ. Самаһы китеп барған саман өйөң генә бар. Өйҙә теш араһына ҡыҫтырырлыҡ ризыҡтың валсығы ла, еҫе-ҡоҫо ла юҡ. Ҡоро һөлдәгә әйләнә барһа ла, тырышып-тырмашып тереклек итеп маташҡан хужалар һәм, ауыҙын асһа, үпкәһе күренерҙәй, иҫәпкә бар, һанға юҡ бала-саға ғына бар. Барҙың атаһы үлгән саҡ — аслыҡтың үҙелер. Ҡорһаҡ тамаҡ һорай, ҡайҙа ҡарама – илаш-һыҡташ. Бала-саға ата-әсә күҙенә тилмереп ҡарай, ашарға таптыра. Ата-әсә күҙ терәр ер табалмай, уйҙарының осона сыға алмай...\nРәлис Ураҙғолов үҙенең әҫәрендә Кәрәлек буйындағы башҡорттарҙың көнитмешен шулай һүрәтләй. Хәл-ваҡиғалар артыҡ ҡабартылмай. Нисек булған, шулай сағылыш тапҡан. Художестволы әҫәрҙең шул яғы ла бар: автор фантазияһының хаттин ашып киткән саҡтары ла була. Ә Рәлистең фантазияһы теҙгенле. Был төбәктәге башҡорттарҙың аслыҡ осорон (1921—1922) нисек үткәреүҙәрен, фажиғәнең эҙемтәләрен ул нисек бар, шулай һынландыра.\nАуылда, әлбиттә, үҙенең ҡара тырышлығы, эшсәнлеге арҡаһында хәлләнеп киткәндәре лә бар. Уларҙы кем тип атарға? Бай типме? Ауыл кешеләре уларҙы "бай" тип йөрөтә. Ана шулай бер төбәк халҡын ике ҡатламға бүлеп тә йөрөтәләр. Әммә бай тигәне совет осорондағы әҙәбиәттәрҙә һүрәтләнгән байҙарҙан күпкә айырыла. Бер ҡараһаң, әҫәрҙә ике төрҙәге кешеләр бар, әммә уларҙы ике синыф тип атап булмай. Кәшфулла кеүек ата ялҡауҙар бар. Бының асылына үтеп инеп ҡарайыҡ. Әҫәрҙән өҙөк килтерәм: "Ҡасандыр бөтәбеҙҙең дә атайҙар, олатайҙар тигеҙ ғүмер кисергән. Ләкин берәүҙәр булған малын, үҙе тәүге йылдарҙа аслы-туҡлы торһа ла, һаҡлаған, икәү, өсәү иткән — ишәйткән. Ерендә лә көнө-төнө соҡонған: сәскән, утаған, урған. Ә кемдер һуңғы һыйырын да һуйып ашаған, ерен тәүҙә арендаға биргән, аҙаҡ бөтөнләй үк һатып бөткән. — Бабай туҡтап ҡалды. Абдулла уның һынсыл ҡарашын тойҙо. — Шунан кем байырға тейеш һуң, балаҡай?" Күрәҙәсе ҡарттың был һүҙҙәрендә тормош, йәшәйеш диалектикаһы ята. Кем эшләй, шул ашай, тигән халыҡ аҡылы ла күрәҙәсе ҡарттың һүҙҙәренә ҡеүәт.\nДонъялар үҙгәреп китте. Илгә Совет власы килде. Ауылда Абдулла — Совет власы. Ә халыҡ сәүитте бар тип тә белмәй. Йомош-юлға ауылдың хәллерәк кешеләренә, бигерәк тә Моратша байға һуғылалар. Ә сәүиттең нимәһе бар? Әлегә ҡоро һүҙ генә. Халыҡ ни, әүәлгесә асыға, ҡырыла. Кем был әжәлдән ҡотҡарыр?\nСовет власымы, әллә Моратшамы? Ауылда совет власы юҡ та шикелле. Абдулланы сәүит тип йөрөткән була халыҡ. Кем белә ул Абдулланы? Әллә — сәүит, әллә — сәүит сәүеге. Һүҙ ыңғайында шуны ла әйтергә кәрәк: ауыл ерендә Совет власы тиҙ генә төҙөлмәне. Бигерәк тә башҡорттар ауылында. Беренсенән, "Беҙ үҙебеҙ — башҡорттар" тигән лозунг аяҡ салды. Улус, кантон башҡарма комитеттарында күпселектә башҡорттарға ҡаршы милләт вәкилдәре эшләне. Ауылдарҙа Совет власы исеменөн эш йөрөтөүселәр итеп осраҡлы кешеләр тәғәйенләнде. Абдулла ла ана шундай заттарҙан һанала. Фронтовик икәнлегенә иғтибар иттеләр булһа кәрәк. Халыҡ тарафынан һайланмаған, сөнки уның выжданһыҙ, бәғерһеҙ икәнен күптәр белгән булғандыр.\nОшо урында яҙыусы Рәлис Ураҙғоловтың үҙенсәлекле сағыштырыуына иғтибар итәйек. Немецтарҙың эҙәрлекләп килеүенән, баш осонан осҡан пуляларҙан ҡасып, һаҙ эсенә төпкәрәк үтә һалдаттар. Улар араһында ике дуҫ — ауылдаштар Иҙрис менән Абдулла ла бар. Немец эттәренең өрөүе лә ҡурҡыта. Иҙрис ныҡ ҡына һаҙға батҡан булған. Абдулла уны тартып сығарырға маташҡанда, үҙе лә һаҙға йотола барыуын абайлап ҡала. Хәҙер инде Иҙристе ҡотҡарыу ҡайғыһы китә. Уның башына баҫып, нисек тә булһа ғәзиз йәнен һаҡлап ҡалырға тырыша. Абдулла ҡотола. Янында ғына ҡайын шәйләнә. Иҙрис ошо ағасты үҙенә табан эйергә ялбара Абдулланан. Был саҡта Абдулла кешелеклелеген юғалтҡайны инде. Бына уның дуҫы менән хушлашыу һүҙҙәре: "Ҡәберең ошонда һинең, Иҙрис. Дуҫ, имеш, Зөләйханы тартып алғанда кем инең, ә, кем инең? Шуны бел: хәҙер Зөләйха минеке!"\nБына шулай Иҙрис үлеме менән алыша, Абдулланың хыялында Зөләйха ҡайнаша.\nИҙристе немец эте ҡотҡара. Ул уны талап үлтерергә һөсләтелгән дә баһа. Бына шулай үҙ дуҫың һине үлемгә дусар итеп ҡасты. Дошмандың эте, мәрхәмәт күрһәтеп, һаҙҙан сығарырға ярҙам итте. Был — бик тә үҙенсәлекле сағыштырыу. Халыҡта шундай әйтем бар: көлөп килгән дуҫыңа ышанма, өрөп килгән эткә ышан. Көлөп килгән дуҫың — муйыныңдан, өрөп сыҡҡан эт салғыйыңдан алыр. Дуҫ тип йөрөгән Абдуллаға ҡарағанда дошмандың эте мәрхәмәтлерәк булып сыҡты.\nАбдулла тураһында һүҙ сыҡҡас, Моратшаның һүҙе менән дә килешмәй булмай. "Партизан Абдулланың өйө олатаһынан ҡалған, ергә ҡаҙып эшләнгән. Үҙ донъяһын да ҡорорға эшкинмәгән зимагор хәҙер ауылға ҡайтып сәүит хөкүмәте төҙөп ята, хәстрүш. Иген дә сәсмәй, өйләнмәнгән дә. Ауыҙын асһа, үпкәһе күренә, етмәһә, үҙе ишеләрҙе "сәүит ас итмәҫ" тип тынысландыра. Аңламай Моратша, бөгөндән сәсергә бер бөртөк орлоҡтары юҡ, нисек ас власть халыҡты ас итмәҫкә уйлай икән?"\nХалыҡ оло ҡаза кисерә. Ашарға ла, сәсергә лә игендәре юҡ. Кемдәрҙең бер аҙ булған, уныһын да ағы ла, ҡыҙылы ла, башҡорто ла талаған. "Халыҡтыҡын талағас, ул ниткән властыр? Әлифтән таяҡты айыра белмәгән йолҡош Абдулла власы ул... Бына нимә сәсерҙәр икән улар хәҙер?" — тип тә аптырай сәсеүгә төшөргә торған Моратша. Иртәгә сәсеүгә төшәбеҙ тигән көндө аслыҡтан Хоҙай аралаған ауылдың ҡалдыҡ-боҫтоҡ халҡы Моратша янына килә. Абдулла сәүит сәүеге булһа ла, уға барыуҙан фәтүә булмаясаҡ. Икмәкле кеше заманы өсөн иң ҙур түрә инде. Үҙенә килгән халыҡҡа Моратша үпкәһен дә белдерә.\n" — Шуны аңламайым, ағай-эне... старостаны аттырҙығыҙ, байҙарҙы ҡыҙылдарға ҡушылып таланығыҙ, Абдулланы түрә итеп һайланығыҙ, хәҙер минән ни кәрәк һуң?!\n— Беҙ Исламды аттырманыҡ, партизан Абдулланы ла һайлап ҡуйманыҡ. Һин беҙҙең өсөн түрә! — тип шаулашты йыйылыусылар.\n— Эй-йе, һеҙ аттырманығыҙ, һеҙ атманығыҙ ҙа. Әммә һеҙҙең ауыҙығыҙға һыу уртлауығыҙ ошо ҡанлы эшкә фатиха биреү ине ул... Ниңә мин шул саҡта яңғыҙым ҡаршы сыҡтым һуң?.. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, барығыҙ Абдуллаға. Йыл һайын "мин һеҙгә орлоҡ бирәм, ҡайтыу менән уны ҡурмасҡа бөтөрәһегеҙ".\nАслыҡ ниҙән башланды һуң? Ҡоролоҡтоң килерен ауыл аҡһаҡалдары алдан юрай алманымы ни? Килер ҡаза аҡыл таптырмай, ти. Бәлки, шулайҙыр ҙа. Ярҙам һорап халыҡ бер ҙә Абдулла власына бармай, Моратшаға килә. Ә ул ярҙамынан бер кемде лә мәхрүм итмәй. Барыһына ла сәсергә орлоҡ бирергә вәғәҙә итә һәм иртәгә сәсеүгә сығырға ҡуша. Халыҡ таралыша. Һәр кемдең үҙ ере бар, баш баҫып эшләргә теләмәйҙәр. Йыл һайын ерҙәрен сит-ят кешегә арендаға бирәләр ҙә шул аҡса менән аслыҡтан ҡотолмаҡсы булалар. Моратша ялҡаулыҡты битәрләһә лә: "Ялҡаулыҡ ҡынамы һуң ошо көнгә төшөрҙө һеҙ-ҙе-е?" — тип әсенә. Бының менән нимә әйтергә теләй Моратша бай (бай тип әйтергә тел бармай). Ул, бәлки, шуларҙы әйтергә теләгәндер:\n— дөрөҫ, ялҡаулыҡ көслө;\n— халыҡ берҙәм түгел;\n— яуҙар сапҡан ата-бабалар рухы һүнгән;\n— араларында минән башҡа әйҙәүселәре юҡ;\n— ергә эйешеп төшкән саман өйҙә йәшәгәс, аҡылдары ла шул сама ғыналыр инде;\n— йырсы халыҡ: ялҡау Кәшфуллаһына тиклем йөрәк тамырҙарын өҙҙөрөп йырлаһынсы әле... Эшкә лә ана шул йырсылыҡ оҫталығын, моңон һалһын ине лә:\n— бер-береңә ярҙамлашып эшләү юҡ;\n— тарҡаулыҡ көслө;\n— власть түрәләренән ҡурҡыу ҙа бар һымаҡ;\n— бына тигән ғәййәр халыҡ үҙ ҡабырсағына йомолдо ла ҡуйҙы;\n— үҙҙәре өсөн түгел, кешегә эшләгән һымаҡ ҡыбырлайҙар;\n— үҙен туйындырасаҡ ерҙе ҡайһы берҙәре арзан ғына хаҡҡа килмешәктәргә осорҙо;\n— имандан да юғары торған рух һүнде халыҡта.\nХалыҡтың алдағы көнкүрешен уйлаһаң, уйылып китерлек. Моратша был турала бер бөгөн генә уйламайҙыр, күрәһең. Башҡорт башына төшкән яҙмышты яҙып та, уйлап та бөтөрөрлөк түгел.\nӨмөтлө яҙыусы, талантлы журналист, халыҡсан йор һүҙ оҫтаһы Рәлис Ураҙғолов ауыл кешеләренең Моратша етәкселегендә сәсеүгә сығыу хәл-ваҡиғаһын, төрлө йола, ғөрөф-ғәҙәт, мифологик саралар менән бик ихлас һынландырған. Шуныһы ҡыуандыра: яҙыусы мифологик принциптан тайпылмай. Әҫәрҙең халыҡсанлығы ла шундалыр, күрәһең.\nАрыш сәсһәң, көлгә сәс, бойҙай сәсһәң, боҙға сәс, ти халыҡ аҡылы. Ауыл кешеләре сәсеүгә бик ихлас йыйыла. Мулла-ата (был яҡ башҡорттары мулланы шулай ҙурлап әйтә) доға уҡый. Һәр кем эстән генә үҙ алдына теләктәр теләй. Һәр кем мул уңыш алыуын юраны. Кешене өмөт йәшәтә. Ана шул өҙөлмәгән өмөт кешеләрҙең меңәр йыл буйы туплаған ғөрөф-ғәҙәтендә сағыла. Әҫәргә күҙ һалайыҡ.\n"— Киленем үҙе лә аңғармаҫтан көйәнтә йыуған, ямғырға булыр әле, Аллаһы бойорһа.\n— Күрҙеңме, кисә ай салҡан әйләнеп, күнәк элерлек булғайны, былай булғас, яуынға инде, күрше...\n— Минең арҡам һыҙлап сыҡты, төнө буйы йоҡо алманы. Атайым шулай һыҙланһа, гелән ямғыр болото ҡуйыра торғайны.\n— Етегән йондоҙҙоң ҡараһыу булып күренеүе лә яуынға, йәмәғәт, былай булғас, ашлыҡ уңыр.\n— Ҡарағыҙ, ҡарағыҙ, ана, сыпсыҡтар туҙанда ҡойона, йыл ҡоро килмәҫ әле..."\nОшо урында бер асыҡлыҡ индереп китмәксемен. Яҙыусы айҙың салҡан әйләнеп, күнәк элерлек булғанын яуынға юраған. Бәлки, Кәрәлек, Кәмәлек, Ырғыҙ буйы башҡорттарында шулайҙыр, әммә башҡа төбәктә айҙың күнәк шыуып төшмәҫлек салҡан ятыуын ҡоролоҡҡа юрайҙар. Яңы тыуған ай текә тороп, күнәк шыуып төшөрлөк булһа — яуынға, тиҙәр.\nХалыҡ мифологияһына бәйле ғөрөф-ғәҙәт, йола әҫәрҙең был бүлегендә байтаҡ ҡына һүрәтләнгән. Тағы ла күҙ һалайыҡ:\n"Кәк-күк", "Кәк-күк..." "Кәк-күк..."\nГөж килгән баҫыу өҫтө тынып ҡалды. Кешеләр, орлоҡ тултырылған тубалдары барлығын да онотоп, ҡайһыһы ергә сүгәләне, ҡайһыһы салҡан ҡоланы. Бәғзе берәүҙәр... кәкүк тауышы сыҡҡан яҡҡа табан тәкмәсләй башланы.\nМоратша кәкүк саҡырған тирәк яғына табан тәгәрәп алды. Усындағы тупраҡты ҡәҙерләп кенә ҡулъяулығына төйнәне. Быныһы, тип уйланы ул, ҡайтҡас тупһа аҫтына һалырға, төрлө бәләләрҙән һаҡлап торһон, насар, нахаҡ һүҙҙәрҙән ҡурсалаһын... "Кәк-күк... "Кәк-күк..." Тирәк төбөнә килеп еткән Моратша уның иң өҫкө ботаҡта ултырыуын шәйләне... Өҫкө ботаҡҡа ҡунып саҡырғас, йәй аяҙ булыр инде. Беҙгә йотлоҡҡа әҙерләнергә кәрәк. Усында тупраҡ ҡына булыуы ла тикмәҫкә түгел, берәй бәлә-ҡаза килер, ахыры. Кәкүктең япраҡтан алда саҡырыуы ла йылдың насарлығына... Кәкүк ауыл яғына осоп китте. Аслыҡҡа булыр микән ни, Моратша ағай?\nМоратша ас халыҡтың төшөнкөлөккә бирелеүенән, өмөттәре өҙөлөүҙән ҡурҡты. Шуға ла үҙен ҡулға алырға, тыныс булырға тырышты..."\nМоратша теге донъяға китә. Аслыҡ тағы ла хөкөм һөрәсәк. Ас халыҡты кем туйҙырыр? Социализммы? Ай-һай, әйтеүе ҡыйын. Хеҙмәт көнөнә дүрт йөҙ грамм ашлыҡ бирелде лә ҡалған иген бөртөгөнә тиклем районға оҙатылды. Күптәренең хеҙмәт көнө лә йүнләп юҡ ине, сөнки колхоз саҡ ойошоп ятҡан мәл.\nХәҙер инде Моратша ла юҡ, икмәк тә юҡ. Башҡорт халҡы тағы ла ҡырыласаҡ. Ауыл буйлап сабып йөрөгән күк ат бына ошо әжәлде хәбәр иткән булған икән.\nЗаманалар үтер. Моратшанан ҡалған йорт-ҡаралты туҙыр. Социализмдың нигеҙе лә серене түгелме? Европаны гиҙгән коммунизм шәүләһе Моратшалар кеүек хәлле әруахтарҙың рухы булғандыр, бәлки.\nТалант ижадта тыуалыр, күрәһең. Рәлис Ураҙғоловтың ыҡсым ғына романынан күпме лингвоэтнокультура берәмектәрен (мәҡәл-әйтемдәр, фразеологик берәмектәр, мифологик материалдар) бөртөкләп йыйнарға мөмкин. Сағыштырығыҙ, мәҫәлән:\n— ҡыш бауыры ҡылыстай;\n— тере һөйәктә өмөт бар;\n— күңел — кәрәҙ;\n— хәйерсегә ел ҡаршы;\n— ауыҙына яман ҡалҡҡыры;\n— тел өҫтөндә бал, тел аҫтында тал;\n— телең һөйәкһеҙ, уйың төпһөҙ;\n— сәсе оҙон, аҡылы ҡыҫҡа;\n— сәпсектең дә үҙенә күрә бизмәне;\n— йән биргәнгә йүн биргән;\n— яман ҡалҡҡыры, урыны тамуҡта булғыры;\n— ҡырҡ сырамды яндырырлыҡ ҡырҡ йәшем дә тулмаған һәм башҡа бик күп миҫал килтерергә мөмкин.\nШуны ла әйтергә кәрәктер: мәҡәл-әйтемдәрҙең байтағы Кәмәлек, Кәрәлек, Ырғыҙ, Сәҙе йылғалары буйында көн күргән башҡорттарҙың ауыҙ-тел ижадынан алынған. Башҡорт фольклорын байытыуҙа бындай тотороҡло телмәр саралары, һис шикһеҙ, бик мөһим, улар әҫәрҙең стиленә, халыҡсанлығына ыңғай йоғонто яһай, жанрға күркәмлек, художестволылыҡ өҫтәй. Ыҡсым ғына роман ана шундай йәнле һөйләм өлгөләре менән уҡыусы күңелен байыта, хәтерен үҫтерә.\nРәлис Ураҙғоловтың "Аслыҡ" романы башҡорт әҙәбиәтенә яңыса һулыш, яңы проблема менән килеп инде. Аслыҡ тураһында, байҙар хаҡында башҡорт совет әҙәбиәтендә урыҡ-һурыҡ күп яҙылды. Байҙар ярлыларҙы иҙеүсе ҡатлам тип ҡаралды, Себергә кемдәрҙе һөрҙөләр, кемдәрҙе аттылар? Ярлыларҙы аслыҡтан һаҡлап алып ҡалыусы бына тигән егәрле, ергә ереккән кешеләрҙе һөргөнгә ебәрҙеләр, ҡырҙылар. Йәнәһе лә, "юғарынан төшөрөлгән план" буйынса кулактарҙы фашлайҙар. Совет осоро әҙәбиәтенең ҡайһы бер биттәрен яңыртып уҡыйһы бар әле.\nРәлис Ураҙғолов үҙенең әҫәрендә аслыҡтың мәғәнәһен, сәбәптәрен, асылын асып һала. Кемдәр үҙҙәренең еренә ереккән, шулар аслыҡтың әсе яҙмышына артыҡ дусар булманы. Кемдәр, ерҙә соҡонорға иренеп, үҙ ерҙәрен арендаға бирҙе, шулар аслыҡҡа ныҡ биреште, ғаиләләре менән ҡырылды.\nҠәләм оҫтаһы Рәлис Ураҙғоловтың "Аслыҡ" романы күҙҙе, бигерәк тә күңел күҙен асыңҡырап уҡыуҙы талап итә. Әҫәр мифологик жанрҙарға ла бай. Мәҫәлән:\n— киленем үҙе лә аңғармаҫтан көйәнтә йыуған, ямғырға булыр әле;\n— етегән йондоҙҙоң ҡараһыу булып күренеүе лә яуынға;\n— сыпсыҡтар туҙанда ҡойона, йыл ҡоро килмәҫ әле;\n— һабантурғай сәсеүҙә һайраһа — муллыҡҡа;\n— кәкүк саҡырыуын тәү тапҡыр ишеткәндә ерҙән услап тупраҡ алалар. Унда ниндәйҙер шытым булһа — яҡшылыҡҡа, йөн эләкһә — мал үрсеүгә;\n— кәкүк тауышын тәү ҡат ишеткәндә ергә ятып тәгәрәйҙәр. Шул саҡта ауырыу-һыҙланыуҙарыңды ер һурып ала;\n— кәкүк саҡырғанда услап алған тупраҡты өйҙөң тупһа аҫтына һалырға. Ул төрлө бәләләрҙән һаҡлай, насар, нахаҡ һүҙҙәрҙән ҡурсалай.\n— кәкүк ағастың өҫкө ботағына ҡунып саҡырһа, йәй аяҙ була, йотлоҡ килә;\n— аҫҡы ботағына ҡунып саҡырһа, ямғыр мул була, илгә ырыҫ килә;\n— ағастар япраҡ ярмаҫ борон кәкүк саҡырһа — йылдың насарлығына;\n— барлыҡ юрауҙар изгегә булһын тип, кәкүк саҡырған ағас төбөнә аҡ (һөт, ҡатыҡ) һалалар;\n— күк аттың урам буйлап сабып йөрөүе — әжәлгә;\n— төшөңдә күргән йәм-йәшел үлән — йәш ғүмерҙе алыуға;\n— мәйеттең ауыҙы асыҡ ҡалды, һыу һораны. Ҡоролоҡҡа ишара.\nБылар барыһы ла халыҡтың йәшәү рәүешендә борон-борондан ныҡлы урын алған һынау-һынамыштары, юрауҙары. Уларҙы инҡар итеп булмай. Киреһенсә, халыҡ ижадының, йәшәү рәүешенең бәләкәй жанрҙары әҫәрҙең стилен күркәмләй, поэтикаһын тәрәнәйтә.\nРәлис Ураҙғоловтың "Аслыҡ" романы ерҙе ҡәҙерләргә, ергә тамған тирҙе баһаларға, ергә ныҡлап эйелергә өйрәтә. Әҫәрҙең төп дидактик асылы ла, бәлки, ана шулдыр. Ниндәй генә үҙгәртеп ҡороуҙар булмаһын, үҙеңде туйындырған ергә оло ихтирам менән ҡарау зарури.\nРомандың ҡайһы бер кәмселектәре лә барҙыр. Уныһы бигүк мөһим түгел. Донъяға, башҡорт әҙәбиәтендә яңы әҫәр тыуҙы, әҙәбиәттә яңы бит, яңы донъя асылды. Авторҙың әҫәре, уҡытыусының дәресе һымаҡ, өйрәтә лә, күңелде лә үҫтерә, тәрбиә лә бирә. Киләсәктә уның ошондай уҡ тәрән мәғәнәле яңы романдарын күрергә яҙһын.


«Башспирт» Италиянан 640 миллион һумға ҡорамалдар һатып ала // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:40, 5 февраля 2018 Иҡтисад\n«Башспирт» Италиянан 640 миллион һумға ҡорамалдар һатып ала Фото: bashspirt.ru\nӨФӨ, 2018 йыл, 5 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\n«Башспирт» акционерҙар йәмғиәте (дәүләт милке) етештереүҙе яңырта. Предприятие Италияның Ave Technologies компанияһынан 640 мең һумдан ашыуға алты араҡы ҡойоу линияһы һатып ала, тип хәбәр итә «Интерфакс». Һәр линияның етештереү ҡеүәте – сәғәтенә 0,25-0,5 литр һыйышлы 6-12 мең шешә.\n«Башспирт»ҡа Өфө, Бәләбәй, Бөрө, Стәрлетамаҡ ҡалаларындағы заводтар инә. Башҡортостан холдингы Рәсәйҙә спитрлы эсемлек баҙарының 4 процентын биләй.


Осрашыуҙа Мәскәү режиссеры Антон Федоров, ижади коллектив менән идара итеүсе Рөстәм Фазылов, төп ролде башҡарыусы Рафаэль Ғәйнуллин һәм актриса Рәмзиә Мәҡсүтова ҡатнашты. Театр коллективы өсөн рус яҙыусыһының әҙәбиәте бер ҙә сит түгел. Сөнки былтыр сәхнәлә Василий Шукшиндың хикәйәләре сәхнәләштерелгәйне.\nРөстәм Рамазан улы әйтеүенсә, Островскийҙың ижады милли театрҙар өсөн бик яҡын. Антон Федоров та тәҡдимгә шатланып риза булған.\n- Салауат театры артистары шул тиклем талантлы, һәләтлеләр. Улар менән эшләүе рәхәт. Бер-беребеҙҙе ярты һүҙҙән аңлайбыҙ. Тел беҙҙең өсөн кәртә түгел. Ниндәй фразаны әйтеүҙәрен йөҙҙәрен уҡып беләм. Рус классигының был әҫәре бөгөнгө көн өсөн бик актуаль. Был юлы ҡәҙимге сәхнәләштереү булмаясаҡ, уны үҙенсәлекле итергә тырышабыҙ. Юҡ-юҡ, замансаға әйләндермәйәсәкбеҙ. Ун туғыҙынсы быуат уртаһында барған хәл-ваҡиғаларҙы нисек бар, шулай һүрәтләйбеҙ. Спектаклдең бөтә серҙәрен асып бөтмәйем. Тамашасылар театрға килеп ҡарағас, үҙҙәре белер, - тип йылмая ул.\nСпектакль башҡорт телендә бара. Уны Сәрүәр Сурина тәржемә иткән. Әммә уйнаусы актерҙарға, авторҙың телен халыҡҡа аңлайышлы итеп еткереү өсөн, үҙҙәренең төҙәтмәләрен индерергә тура килгән.\nРолдәрҙе Рафаэль Ғәйнуллин, Рөстәм Фазылов, Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Гөлфирә Сәфиуллина, Нәүфилә Яҡупова, артистар Нәркәс һәм Мирас Йомағужиндар, Риф Мусин, Айһылыу Лоҡманова, Рәмзиә Мәҡсүтова, Лиана Ниғмәтуллина, радик Ғәлиуллин, Әмир Үтәбаев башҡара. Режиссер билдәләүенсә, актерҙарҙы яҡшы белгәнгә күрә, ролдәрҙе бүлеүе ҡыйын булмаған.\nТөп ролде башҡарыусы Рафаэль Ғәйнуллиндан: «Ни өсөн тап һиңә Глумов ролен тапшырҙылар?» тип һорайым.\n- Роль, әлбиттә, ҡатмарлы. Әммә холоҡ-фиғелем менән тап шул Глумовҡа оҡшағанға күрә ул еңел бирелде. Ҡайһы берҙә, был минең турала яҙылған да инде тип, йылмайып ҡуям. Төп теманы ябай, шул уҡ ваҡытта дөрөҫ итеп асырға тейешбеҙ, - тип яуап бирҙе йәш актер.\nӘле театрҙа алһыҙ-ялһыҙ репетициялар бара. Актерҙар тамашасының күңелен күрер өсөн бар тырышлығын һала. «Глумов» үҙ тамашасыһын көтә. Премьера 11 һәм 21 ноябрҙә күрһәтеләсәк.


Һуңғы көндәрҙәге аяҙ һауа торошо республика хужалыҡтарына ураҡ эштәрен тиҙләтергә ярҙам итте\nРеспублика төбәктәре кеүек Әбйәлил районы механизаторҙары ла үҫтерелгән уңышты ваҡытында йыйыу өсөн бар көсөн һала.\n«Урал аръяғы» МТС-ының Әбйәлил филиалы - район хужалыҡтарының иң ышаныслы һәм төп ярҙамсыларының береһе. Сөнки сәсеү, мал аҙығы әҙерләү, ураҡ эштәрендә һәр хужалыҡ уның ярҙамына мохтаж. Шуға ҡарамаҫтан, предприятие хеҙмәткәрҙәре үҙ баҫыуҙарын эшкәртергә лә өлгөрә. Әле улар һоло сабыуға төшкән. Алдағы йылдар менән сағыштырғанда, гектар ҡеүәте юғарыраҡ, ти предприятие етәкселеге. Иң мөһим - үҫтерелгән уңышты юғалтыуһыҙ йыйып алыу.\nБер үк ваҡытта предприятие хеҙмәткәрҙәре ужым арышы сәсеүҙе лә башлаған. Киләһе йыл уңышына нигеҙ барлығы 2 мең ярым гектар майҙанда һалынасаҡ.


500 г. балтырған көпшәһенең тышын таҙартырға, башлай 1 һуғанды турарға, кишерҙе ваҡ ҡырғыстан үткәрергә, ҡаты бешкән ике йомортҡаны ваҡларға, һарыһын ыуырға ла, барыһын бергә ҡушып болғатырға. Шыйыҡ май йәки ҡаймаҡ ҡушырға. Һуған менән кишерҙе майҙа быҡтырып ҡушырға мөмкин.\nКүмәстеке кеүек сөсө ҡамыр әҙерләйбеҙ. 500 г йәш балтырған япрағы, 250 г йәшел йәки башлай һуған, 100 г дөгө, 2 йомортҡа, 30 г аҡ май алабыҙ. Балтырғанды 3-5 минут бешекләйбеҙ, турайбыҙ, ныҡ ҡурылған һуған һәм ҡаты бешереп ваҡланған йомортҡа, бешерелгән дөгө ҡушабыҙ. Ошо эслек менән бөйөрөктәр эшләп, майҙа бешерәбеҙ.\n250 г иткә 100 г балтырғанды, бер баш һуғанды ваҡ ҡына итеп турап, ҡушабыҙ, өҫтөнә бер сей йомортҡа һытып, болғатабыҙ. Ошо эслектән билмән яһайбыҙ. Һурпаға йә ҡайнар һыуға һалып бешереп алғас, табынға ҡаймаҡ йәки башҡа тоҙлоҡ менән менән бирәбеҙ.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Балтырғандан_ризыҡтар&oldid=20411»\nПоследний раз редактировалась 4 март 2020 в 23:40\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:40 4 март 2020 үҙгәртелгән.


Материалы за 06.02.2013 » "Урал" гәзите\n6-02-2013, 14:31 / Мәҙәниәт\nУлар - беҙҙең ғорурлыҡ\nЯныбай Хамматов исемендәге Сермән ауыл модель китапханаһында “Яҡташтар - беҙҙең ғорурлыҡ” темаһына “түңәрәк ѳҫтәл” ойошторолдо. Сараға ҡарата “Улар беҙҙең ғорурлыҡ, улар - беҙҙең дан” тип аталған китап күргәҙмәһе ҡуйылды. Китапханаға Сермән мәктәбе уҡыусылары ҡунаҡҡа килде. Уҡыу залы мѳдире, ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Гѳлнур Мусина “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Яҡташтар” проекты тураһында һѳйләне, ауыл тарихы менән ҡыҫҡаса таныштырҙы. Ул, бәләкәй тыуған илгә, ауылға һѳйѳүҙән илһѳйәрлек башлана, тип билдәләп үтте. X класс уҡыусыһы Рузалина Таһирова СССР-ҙың, РСФСР-ҙың, БАССР-ҙың халыҡ артисы,...\n6-02-2013, 14:29 / Алмаш\nБашҡортостан… Икһеҙ-сикһеҙ яландары, бейек-бейек тауҙары, ҡуйы урмандары, зәңгәр һыулы күлдәре һәм йылғалары менән дан ҡаҙанған ил. Уның матурлығына һоҡланып, күпме шиғырҙар яҙылған, йырҙар йырланған. Башҡортостан баҫыуҙарында диңгеҙ кеүек тулҡынланып иген ѳлгѳрә, ер ҡуйынынан әллә күпме байлыҡтар сығарыла. Бѳтә донъяға билдәле башҡорт балы үҙе ни тора! Иркен яландарҙа сабып йѳрѳгән йылҡы малы шифалы ҡымыҙ бирә. Башҡортостанда ҙур һәм матур ҡалалар, ауылдар бик күп. Уның эшсән халҡы тыуған ерен, илен һәм халҡын данлап, ғѳрѳф-ғәҙәттәрен һаҡлап йәшәй. Мин башҡорт булыуым менән ғорурланам һәм...\n6-02-2013, 14:27 / Алмаш\nИлем, телем менән мин бәхетле\nӘсәм теле- сәсән теле,- Унан башҡа инең халҡым юҡ. Йѳрәгендә халҡы булмағандың Кеше булырға ла хаҡы юҡ! Рәми Ғарипов....\n6-02-2013, 14:24 / Алмаш\n“Ижадсыларҙың ижадсыһы - тәбиғәт”\n«Ижадсыларҙың ижадсыһы - тәбиғәт” тип аталды ғинуар аҙағында Тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау йылына арналған нәфис һүҙ оҫталары конкурсы. Унда ҡаланың 1-се, 3-сѳ, 8-се, 10-сы, 13-сѳ, 16-сы, 18-се, 20-се, 21-се мәктәптәренән, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһынан, 14-се, 17-се гимназияларҙан, лицей-интернаттан, Абҙаҡ, Аҙналы, Тимер юл, Йѳйәк, Инйәрҙең 1-се, 2-се, 3-сѳ мәктәптәренән, Исмаҡай, Ишле, Отнурок, Сермән, Ҡағы, Ломовка, Сосновка, Тирлән, Үткәл, Рысыҡай, Мәхмүт мәктәптәренән 342 уҡыусы ҡатнашты....\n6-02-2013, 14:22 / Алмаш\nѲфѳгә файҙалы сәйәхәт\nҒинуарҙың һуңғы кѳндәрендә Йәш натуралистар станцияһы тәрбиәләнеүселәре Ксения Немкова, Анастасия Кузнецова, Анжелика Ишмаева Ольга Юрьевна Ғәтиәтуллина етәкселегендә экология буйынса Республика олимпиадаһында ҡатнашты. Олимпиадала йәш экологтар теоретик турҙа экологик терминдар һәм аңлатмалар, Ҡыҙыл китапҡа индерелгән хайуандар, үҫемлектәр һәм башҡалар тураһындағы белемдәре буйынса кѳс һынашты, һуңынан компетентлы жюри алдында үҙҙәренең фәнни-тикшеренеү эштәрен яҡланы....\n6-02-2013, 14:19 / Социаль ѳлкә\nМедицина хеҙмәткәрҙәренә коммуналь хеҙмәттәр ниңә аҙ түләнә?\n“Белорет һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренең профсоюз ойошмаһы рәйесе В.Г. Нужинаға, Белорет үҙәк район клиник дауаханаһының баш бухгалтеры А.И. Кожевниковҡа Асыҡ хат Беҙ, Асы амбулаторияһы, Берештамаҡ, Береш, Йѳйәк, Ғәбдѳк, Исҡушты фельдшер-акушер пункттары медицина хеҙмәткәрҙәре, “Урал” гәзитендә ауыл ерендә йәшәүсе медицина хеҙмәткәрҙәренә коммуналь хеҙмәттәр йәки аҡсалата компенсация түләү тәртибен аңлатып үтеүегеҙҙе һорайбыҙ. Ауыл уҡытыусыларына түләнгән коммуналь хеҙмәттәр менән беҙҙеке араһында айырма ҙур булыуы ғәжәпләндерә. Беҙ бит бер шарттарҙа йәшәйбеҙ, әммә компенсация бер нисә...\n6-02-2013, 13:22 / Мәғариф\nКрайҙы ѳйрәнеү дәресе\nДауыт Юлтый исемендәге китапханала ғалим, табип һәм сәйәхәтсе, Сермәндең аҫыл улы Эрнст Мулдашевҡа арналған сара уҙҙы. Унда лицей-интернаттың юғары класс уҡыусылары ҡатнашты. Уҡыусылар уның Сермән мәктәбен, 1966-1972 йылдарҙа БДМУ-ны тамамлауын, һуңынан медицина фәндәре докторы, профессор, юғары категориялы офтальмо-хирург, Бѳтә Рәсәй күҙ һәм пластик хирургия үҙәге директоры, Луисвильск университетының (АҠШ) почетлы консультанты, Америка офтальмология академияһы ағзаһы, Халыҡ-ара фәндәр академияһының вәкәләтле ағзаһы, туризм буйынса спорт мастеры, ѳс тапҡыр СССР чемпионы булыуы тураһында...\n6-02-2013, 13:20 / Замандаш\nУңыштар яңғыҙ ғына яуланмай…\nКемдең кем икәнлеге бала саҡтан уҡ беленеп тора. Мәктәптән үк үҙенең белемгә ынтылыуы, активлығы менән айырылып торған Гүзәл Байбулатова беҙҙең гәзиткә шиғырҙарын, мәҡәләләрен ебәреп торҙо. Ихласлығы, тормошто яратыуы, матурлыҡҡа ынтылған ҡыҙҙың уңғанлығына, тырышлығына һоҡланырлыҡ. Уның һәр ѳлкәлә уңыш ҡаҙанасағына шик юҡ. Яңыраҡ Гүзәл Байбулатова филология фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә эйә булды. Рәсәй фәне көнө уңайынан йәш ғалимә менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ....


Оҫталыҡҡа уҡыу – һәр саҡ кәрәк\n5 Февраль 2019, 12:22\nБәйләү, тегеү, декорациялаy, кулинария — Олеся Андреева алып барған фәндең төп йүнәлештәре\nОлеся Андреева Бишбүләк ауылының 1-се урта мәктәбендә тормошҡа иң яҡын фән — технология уҡытыусыһы булып эшләй. Ул бишенсенән алып ун беренсе класс ҡыҙҙарына көндәлек тормошта кәрәкле белем hәм һөнәри оҫталыҡ бирә.\n— Технология дәрестәрендә беҙ ҡул эштәре менән генә шөғөлләнмәйбеҙ, мәктәп баҡсаһында сәскәләр ҙә үҫтерәбеҙ, — тип һөйләй Олеся Юрьевна. — Балаларға матурлыҡҡа мөхәббәт тәрбиәләргә, уларҙың ижади потенциалын асырға, артабан яҡшы хужабикәләр булһын өсөн хеҙмәт һөйөүсәлектәрен үҫтерергә тырышам.\nҠул эштәре өсөн класта барыһы ла бар — 15 тегеү машинаһы, өс епле оверлок, үтек, үтекләү таҡтаһы, туҡыма киҫеү өсөн өҫтәл, манекен. Уҡыусы ҡыҙҙар кулинария менән шөғөлләнә алырҙай айырым кабинет йыhазландырылған.\nМәктәп өсөн әйбер тегеү буйынса теләһә ниндәй үтенес менән тегеү оҫтаханаһына мөрәжәғәт итәләр. Мәктәптең акттар залында hәм кластарҙа тәҙрә ҡорғандары ҡыҙҙарҙың һәм уҡыусыларҙың уңған ҡулдары менән тегелгән. Уҡыусыларҙың оригиналь эштәрен педагогик күргәҙмәләрҙә, ата-әсәләр йыйылыштарында күрергә мөмкин. Уҡытыусы уҡыусылар менән төрлө ижади конкурстарҙа даими ҡатнашып килә. Йыл һайын байрамдарҙа йәш оҫталар уҡыусыларҙы, ветерандарҙы ҡотлау өсөн үҙ ҡулдары менән бына тигән әйберҙәр яһай. Мәктәпт киләһе юбилейы уңайынан уҡыусылар күңелле сюрприздар әҙерләйәсәк.\nӨс йыл элек уҡыусыларҙың тегеү менән ҡыҙыҡһыныуы арҡаһында Олеся Андреева етәкселегендәге «Оҫта ҡул» өҫтәмә белем биреү берләшмәһе барлыҡҡа килгән. Түңәрәк ҡул эштәре менән шөғөлләнеүселәр өсөн мәктәп дәресе генә түгел, мауығыуы ла булған ҡыҙҙарҙы берләштергән. Ата-әсәләр йыйылыштарында һәм күргәҙмәләргә ҡуйылған эштәр тора-бара ҙур һорау менән файҙалана башлаған. Түңәрәктә ҡатнашыусы 10 «б» класс уҡыусыһы Регина Булатова «Халыҡ ҡулланышы тоуарҙарын мәктәп етештереү бизнес-планы» проекты менән А.С. Макаренко исемендәге Халыҡ-ара конкурста ҡатнашып, еңеүсе булды. Ул түңәрәк оҫталарының һөлгө, бейәләй, алъяпҡыс, урын-ер кәрәк-ярағы, хужалыҡта кейә торған бейәләй, ҡайнар һауыт өсөн аҫлыҡ, сәйнүк йылытҡысы кеүек кoнкүрештә кәрәк булған ҡиммәт булмаған тауар етештереүҙе үҙ эсенә алған проект эшләгән. Проектты йыл дауамында тормошҡа ашырғандар. БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Илдус Ғүмәров уларға сеймал һатып алыуға иғәнә ярҙамы күрһәткән. Мәктәп тегеү оҫтаханаһы оҫталарының әйберҙәрен тиҙ арала алып бөтөргәндәр. Һатыуҙан алынған аҡса яңы материал hәм теген фурнитураһы һатып алыуға тотонолған.\n— Беҙҙә ҡалдыҡтар булмай. Барыһын да ҡулланабыҙ, — тип, ҡорама техникаһы менән тегелгән юрғанды hәм һөйкөмлө амулет ҡурсаҡтарҙы күрһәтә Олеся Юрьевна.\nТехнология уҡытыусыһының эше ҡыҙыҡлы hәм бер төлөлөктө ҡабул итмәй. Олеся Юрьевна дәрестәрҙә ҡыҙҙарға үҙ ҡулдары менән нимә булһа ла ижад итеү ҡыҙыҡлы булһын өсөн яңы идеялар менән яна. .\nКиләсәктә технология дәрестәрендә алынған белем hәм күнекмәләр багажы ҡыҙҙарға тулыһынса кәрәк булыуы мөмкин: оригиналь кейем, йорт интерьеры предметтары булдырыу, үҙ тормоштарын нисек тә булһа биҙәү, ә кемгәлер аҡса эшләү мөмкинлеге бирәсәк.


Һайлауҙарҙы лайыҡлы уҙғарыу - беҙҙең бурыс\n29 Июнь 2018, 17:05\nБашҡортостан Респуб-ликаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлауға әҙерлек барышы буйынса Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Арыҫлан улы Вәлиев менән әңгәмәләшәбеҙ.\n- Хәйҙәр Арыҫлан улы, ағымдағы йылдың март айын-да ил президенты һайлауы үтте – республикала һайлау системаһын үҫтереү йәһәтенән уның төп йомғаҡтары нисек?\n- Шуныһын билдәләргә кәрәк, һайлауҙарҙы ойоштороу йәһәтенән уның сифаты күтәрелде тип әйтә алам. Ил буйынса тәү тапҡыр “Мобиль һайлаусы” механизмы индерелеүе менән бәйле, республиканың 130 меңдән ашыу кешеһе үҙенең йәшәгән урыны буйынса ғына түгел, ҡайҙа урынлашыуына ҡарап тауыш бирә алды. Участка һайлау комиссияларының йомғаҡлау протоколдарына QR кодировка технологияһы ҡулланыу үткән һайлауҙың тағы ла бер яңылығы булып торҙо. Һайлауҙарҙың ғәҙел үтеүе өсөн рекордлы һанда күҙәтселәр эшләне. Быларҙың барыһы ла граждандарҙың һайлау системаһына һәм һайлау йомғаҡтарына ышанысын арттырҙы.\n- Тауыш биреү көнөндә һәм һайлауға әҙерлек мәлендә граждандарҙан килеүсе мөрәжәғәттәрҙе анализлау һөҙөмтәһе буйынса билдәле бер һығымта эшләнде, күрәһең?\n- Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлау кампанияһы барышында Үҙәк һайлау комиссияһына 178 мөрәжәғәт килде. Уларҙың барыһы ла законда ҡаралған ваҡытта һәм тәртиптә ҡаралды, алты осраҡта ялыуҙар нигеҙле тип табылды. Ебәрелгән хаталар һәм эшләп еткермәүҙәр беҙҙең тарафтан ентекле тикшерелде һәм уның һөҙөмтәләре эш кәңәшмәләрендә, уҡытыу семинарҙарында өйрәнелде.\n- Хоҡуҡ боҙоусылар ниндәй яза алды?\n- Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса ғәйеплеләр административ яза алды, участка һайлау комиссияһының биш ағзаһы үҙҙәренең вәкәләтлелеген һалды һәм яңынан булдырылған комиссияға индерелмәне. Шуныһын билдәләр инем, тауыш биреү көнөндә көсөргәнешле ритм барышында бик һирәк булған хоҡуҡ боҙоуҙар участка комиссияларының дөйөм һөҙөмтәһенә бер нисек тә йоғонто яһай алмай. Форсаттан файҙаланып, Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлау барышындағы фиҙаҡәр хеҙмәттәре өсөн барлыҡ кимәлдәге һайлау комиссиялары ағзаларына ҙур рәхмәтемде белдерәм.\n- Май аҙағында республика Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай һайлауҙар тураһындағы төбәк законына үҙгәрештәр индерҙе һәм был нимә менән бәйле?\n- Башҡортостан Республикаһы Һайлау тураһындағы Кодексҡа үҙгәрештәр индерелеүе федераль закондарға тап килтерелеү менән бәйле. Мәҫәлән, респуб-лика кимәлендәге һайлауҙарҙа граждандарҙың һайлау хоҡуғын ғәмәлгә ашырыуҙа яңы тәртип булдырылды һәм ул тауыш биреү көнөндә үҙең йәшәгән урындан ситтә булыуға ҡағыла. Кандидаттарҙы яҡлап ҡултамға йыйғанда кандидаттар исемлегендәге ҡултамға ҡағыҙҙарында ҡултамға ҡуйыусы граждандарҙың йәшәгән урынын күрһәтеү талабы бөтөрөлдө. Шулай уҡ граждандарҙың үҙ һайлау хоҡуҡтарын ғәмәлгә ашырыу өсөн яҡшыраҡ шарттар тыуҙырыусы башҡа үҙгәрештәр ҙә индерелде.\n- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың алтынсы саҡырылышы нисек формалаштырыласаҡ?\n- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай 110 депутаттан тора. Депутаттарҙың яртыһы бер мандатлы округтар буйынса һайлана. Һайлауҙа еңер өсөн башҡа кандидаттан күберәк тауыш йыйыу талап ителә. Башҡа 55 депутат партия исемлегенә берҙәм республика һайлау округтары буйынса пропорциональ тауыш һанына ҡарап һайлана.\n- Һайлау кампанияһында яҡын арала беҙҙе ниндәй ваҡиғалар көтә?\n- Партиялар өсөн һайлау кампанияһы кандидаттар исемлеген күрһәтеү маҡсатында конференция, йыйылыш уҙғарыуҙан башлана. Был этап 30 көн дауам итә. Бер мандатлы округтарҙа партияларҙан булған кандидаттар һәм үҙ-үҙен күрһәтеүселәр өсөн дә ошондай уҡ ваҡыт бирелә. Бер мандатлы округтарҙа партияларҙан булған кандидаттар исемлеге, үҙ-үҙен күрһәтеүсе кандидаттар өсөн үҙҙәрен яҡлап ҡултамғалар йыйыу талап ителә. Законға ярашлы, айырым партиялар ҡултамға йыйыуҙан азат ителә һәм уларҙың исемлеге республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы сайтында урынлаштырылған.\n- 2018 йылдың 9 сентябрендә һайлауҙы ойоштороу алдынан ниндәй бурыс-тар тора?\n- Һайлауҙар ҡәтғи рәүештә закон талаптарына һәм демократик принциптарға ярашлы итеп уҙғарылырға һәм уның һөҙөмтәләре бер ниндәй шик ҡалдырырға тейеш түгел. Башҡа бурысҡа килгәндә инде, ғәҙел һайлау уҙғарыуҙың иң төп шарты булып һайлау комиссияһы ағзаларының һөнәри оҫталығы тора. Быға беҙ ҙур иғтибар бүләбеҙ һәм әле әүҙем рәүештә уҡыуҙар уҙғарабыҙ. Шулай уҡ барлыҡ кимәлдәге комиссия ағзалары һайлау тураһында граждандарҙы мөмкин тиклем мәғлүмәтлерәк итергә тырышыр һәм һайлаусылар 2018 йылдың\n9 сентябрендә аңлы һайлау эшләр тип ышанам.


Ағиҙел яры төҙөкләндерелә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nАғиҙел яры төҙөкләндерелә\n24 августа 2017 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң Ағиҙел ярын төҙөкләндереү проекты илдә Керчь күперенән ҡала иң ҙур төҙөлөштәрҙең береһе тип танылды. Уны 2018 йылдың августына, пландағы ваҡыттан ярты йылға иртәрәк тамамларға ниәтләйҙәр. Әле яр буйын биҙәйәсәк кәртәләр етештереү өсөн ике сменала эшләй башлағандар. Уны 9-сы һанлы холоҡ төҙәтеү колонияһы цехы әҙерләй. Хөкөм ителеүселәргә 1 километр рәшәткә ҡойорға тура киләсәк. Унда Өфө һүҙе рус, башҡорт һәм Латин хәрефтәрендә яҙылған тип хәбәр итәләр. Өфөнөң көнъяҡ өлөшөндәге яр буйын нығытыу эштәре 3 йыл элек башланды. Проект хаҡы 2 миллард ярым һум. Ул Башҡортостандың 100 йыллығына 100 объект исемлегенә ингән.\n24 августа Өфөлә табиптар сабыйҙың ҡулын ҡырҡып ташлаған\n24 августа Диңгеҙ карапһыҙ, ә карап диңгеҙселәрһеҙ


Офицер булмаһа ла, иленә хеҙмәт итә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Офицер булмаһа ла, иленә хеҙмәт итә\nОфицер булмаһа ла, иленә хеҙмәт итә 20.12.2016 // Шәхестәр\nХыялдарыбыҙҙы тормошҡа ашырырға, тормошта үҙебеҙгә урын табырға, тәрбиә һәм белем алырға ярҙам иткән уҡытыусыларға рәхмәт әйтәм. Уларҙың арымай-талмай хеҙмәт итеүе һәм тырышлығы арҡаһында төплө белем алдыҡ. Ә иң мөһиме, хөрмәтле ағай-апайҙарыбыҙ дәрестәрҙә республикабыҙҙы яратырға, уға тоғро булырға, телебеҙҙе, илебеҙҙе һаҡларға өйрәтте.\nИнтернатта һәр бала түңәрәктәрҙә, спорт секцияларында шөғөлләнде. Кемдер бейей, икенселәр шиғыр яҙа, бүтәндәр йырлай, фото һәм кино сәнғәте менән ҡыҙыҡһыналар — буш йөрөгән берәү ҙә күренмәй. Шуның өсөн беҙҙең мәктәп-интернат оло тормошҡа күп ғалимдар, уҡытыусылар, табиптар, төҙөүселәр, архитекторҙар, шағирҙар, журналистар, артистар сығарҙы. Шулар араһында ҙур урынды Марат Хафизов алып тора. Уның атаһы Мөхәмәтйән Хафизов дүрт класс ҡына бөтһә лә, заманында һәр саҡ етәксе вазифаларҙа эшләгән. Һуғыш ваҡытында ауылда “бронь” менән ҡалған, хужалыҡ рәйесе булған. Әсәһе Хәтимә Ҡаһарман ҡыҙын егәрле кеше тип хәтерләйҙәр, ғүмере буйы колхозда тир түккән. Марат ағайҙың оло ағаһы Әхмәтйән мәктәптән һуң комвузда уҡыған. Нәжиә апаһы оҙаҡ йылдар мәктәптә, балалар баҡсаһында эшләгән, ә Зәки ағаһы пенсияға сыҡҡансы урман хужалығында трактор йөрөткән.\nМарат ағайыбыҙ башланғыс мәктәпте Ташлыйылға ауылында тамамлап, V класта Түбәнге Ләмәҙ урта мәктәбендә уҡый башлай. Ауылдар араһы – биш саҡрым. Мәктәпкә ямғыр яуғанда ла, ҡышҡы һыуыҡта буран ҡоторғанда ла йөрөп уҡырға тура килә.\nҮҫмер йәмәғәт эшендә лә әүҙем ҡатнаша, комсомол секретары итеп үрләтелә. 1952 йылда мәктәпте тамамлағас, егет алдында ҙур һорау тыуа. Артабан ни эшләргә? Ҡайҙа белем алырға? Ниндәй уҡыу йортона инергә?\nҺуғыштан һуң күп йәштәр хәрби кеше булырға теләгән. Марат Мөхәмәтйән улы ла ике туған ағаһы Зариф Шәйхетдинов кеүек офицерлыҡҡа ынтыла. Шул ваҡытта ауылға ялға ҡайтҡан Мәғәрифә Мәүлетова егеттең пландарын, фекерҙәрен ныҡ үҙгәртә. Апаһының һүҙҙәрен Марат ағай хәҙер ҙә иҫләй: “Башҡортостанда диңгеҙ юҡ, халҡыбыҙға, республикабыҙға хеҙмәт итергә теләмәйһең икән...” Ул туғанын тыңлап, хәрби комиссариаттан документтарын алып Башҡорт дәүләт университетына тапшыра. Студент йылдары тиҙ үтеп китә. Шулай булһа ла, ул хәҙерге көнгә тиклем уҡытыусыларын йылы һүҙҙәр менән иҫкә ала. Ректор Шәйхулла Чанбарисов, профессорҙар Сәми Ниғмәтуллин, Әминә Савельева, Зариф Сираев, Давид Шнейдер, Йосиф Киссельгоф, Вера Синенко төплө белем бирҙеләр, ти.\n1956 йылда юғары уҡыу йортон тамамлағас, Мәғариф министрлығы Марат Мөхәмәтйән улын Өфөләге Красин урамында урынлашҡан 9-сы республика башҡорт интернат-мәктәбенә тарих уҡытыусыһы итеп ебәрә. Ул беҙҙе тарих фәненән уҡытты. Дәрестәре бик ҡыҙыҡлы үтә торғайны. Һәр береһенән үҙебеҙгә ниндәйҙер мәғлүмәт, белем алып сыҡтыҡ. Ҡайһы бер уҡытыусы һәм тәрбиәсе Отто Бисмарктың китаптарын, бәлки, уҡымағандыр ҙа, әммә беҙ шуны белә инек: “Башҡортостандың яҙмышы, киләсәге — йәштәр ҡулында”, — был фекерҙе мөғәллимдән йыш ишеттек.\nТарих уҡытыусыһы булараҡ, Марат ағай тәрбиә мәсьәләһенә ҙур иғтибар бүлде. 1965 йылдың июнь-июль айҙарында Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 20 йыл тулыу хөрмәтенә ул Ленин, Суворов, Кутузов һәм Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордендарына лайыҡ булған 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы үткән юлдарҙан онотолмаҫлыҡ поход ойошторҙо. Әйткәндәй, ундағы батырҙарҙың 78-енә Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Шәхсән минең өсөн ошо поход тормошомда һәр йәһәттән дә айырым урын алып тора. 112-се дивизияла хеҙмәт иткән геройҙар менән бер нисә тапҡыр осраштыҡ, ғәскәрҙең тарихын ентекләп өйрәндек, төрлө урында сығыш яһаныҡ, командир генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов ҡәберенә тере сәскәләр һалдыҡ.\nШулай итеп, беренсе поход Украинаға, Луганск өлкәһенә ине. 1967 йылда Марат ағай етәкселегендә икенсе походҡа әҙерләндек. Беҙҙе Украинаның Чернигов өлкәһе көтә. Уның алдынан Советтар Союзы Геройы, 58-се полк командиры генерал-майор Таһир Кусимов мәктәптә сығыш яһаны.\nШул походта ҡатнашҡан балалар тормошта үҙ юлдарын тапты, Башҡортостанда һәм илдә ҙур эштәре менән билдәле булды. Илгиз Таңғатаров — шуларҙың береһе. Ә Санкт-Петербургта йәшәп ятҡан I ранг капитаны Әсхәт Йомағужин диңгеҙ разведкаһы начальнигы булды, Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградланды. Ул Марат ағайыбыҙҙың хыялын тормошҡа ашырҙы, хәрби моряк булып хеҙмәт итте, ҙур уңыштарға өлгәште.\nПоходта ҡатнашҡан балалар араһында Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, ғалим, яҙыусы Рәсимә Ураҡсина ла булды (ҡыҙ фамилияһы – Әхмәтйәнова).\n1-се мәктәп-интернатта 12 йылдан ашыу эшләгәндән һуң Марат Мөхәмәтйән улын Өфө ҡалаһының 77-се мәктәбенә директор итеп ҡуялар, ә 1973 йылдан 20-се башҡорт мәктәбенә етәксе итәләр.\nМарат ағай әйтеүенсә, ул бер нисә мәктәптә директор булып эшләгән, береһендә лә еңел булмаған. Ләкин уларҙы 20-се мәктәптәге ауырлыҡтар менән бер нисек тә сағыштырырлыҡ түгел, сөнки белем усағын ябырға теләүселәр табылған. Марат Мөхәмәтйән улы унда ете йылдан ашыу эшләй. Ошо мәктәп ябылмай ҡалған икән, тимәк, ул да бушҡа көс түкмәгән.\n1986 йылдың сентябрендә Марат Мөхәмәтйән улын 1-се мәктәп-интернатҡа уҡытыусы итеп саҡыралар. Ул баш тартмай, сөнки бында татыу педагогия коллективы тупланған, элек бергә эшләгән тәжрибәле уҡытыусы-тәрбиәселәр, дуҫтары, иптәштәре күп.\n1991 йылда Марат Хафизов Мәғариф министрлығы бойороғо менән 1-се мәктәп-интернаттың директоры итеп тәғәйенләнә. 1991 йылдың йәйендә мәктәп тарихында ҙур ваҡиға була – ул 1-се республика башҡорт гимназия-интернатына әйләндерелә.\nШул йылдарҙа уның тырышлығы арҡаһында гимназияға Рәми Ғарипов исеме бирелә. Дөйөм ятаҡтарға реконструкция һәм ремонт эштәре башҡарыла, балаларҙың йәшәү шарттары яҡшыртыла. Ҡыҙҙар һәм егеттәр өс-дүрт кешегә иҫәпләнгән, душы, санузелы булған бүлмәләрҙә йәшәй башлай. Ә беҙ уҡыған мәлдә 15–20 кеше бер бүлмәлә йәшәнек.\n1995 йылдың 1 мартынан Марат Хафизов республика башҡорт-төрөк лицейында эшләй, 1997—1998 йылдарҙа директор ҙа була, аҙаҡтан төрөктәр уны “Сархат” фирмаһына консультант итеп саҡыра. 2005—2008 йылдарҙа ул төрөк лицейынан ҡалған башҡорт-лицей интернатында социаль педагог вазифаһында эшләй.\nӘле ул ялда, уның ҡарауы, һаман да төрлө йәмәғәт эштәрендә ҡатнаша, иҫтәлектәр яҙа. “Яҙмышыма яҙғаны” тигән хәтирәләр китабы донъя күрҙе. Марат Хафизов менән Юлай Әбсәләмов “Милли рухиәт үҙәге” тигән китап сығарҙы, ә 2014 йылда М. Хафизов “Үҫеш баҫҡыстары” тигән китабын Р. Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатының 70 йыллығына арнаны.\nМарат Мөхәмәтйән улы ҡайҙа ғына эшләһә лә, ғаиләһен бер ваҡытта ла онотманы. Медицина фәндәре докторы, профессор, БДМУ-ла фармакология кафедраһы мөдире, факультет деканы булған тормош иптәше Рәйлә Ниғмәтйән ҡыҙы менән бынамын тигән балалар үҫтерҙе.\nАвтор: Фларит ҒӘЛӘҮЕВ.


Имен булһын юлдарыбыҙ!\n17 Октябрь 2019, 13:52\n"Әммә шулай ҙа... 292 кешенең ғүмере өҙөлгән... Әгәр “осоп” йөрөүҙән туҡтамаһағыҙ, беҙ ни генә эшләһәк тә, ғаилә фажиғәләре артасаҡ".\n“Юлдар хәүефһеҙ булһын өсөн беҙ күпте эшләйбеҙ – соҡорҙарҙы ямайбыҙ, камералар, яҡтыртҡыстар, юл билдәләре ҡуябыҙ, тамғалар һыҙабыҙ... Был ҡотҡара ла – уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда, быйыл юлдарҙа һәләк булыусылар һаны 57-гә аҙыраҡ. Әммә шулай ҙа... 292 кешенең ғүмере өҙөлгән... Әгәр “осоп” йөрөүҙән туҡтамаһағыҙ, беҙ ни генә эшләһәк тә, ғаилә фажиғәләре артасаҡ, һәләк булғандарҙы ерләйәсәкбеҙ һәм зәғифтәрҙе тәрбиәләйәсәкбеҙ”, тип мөрәжәғәт итте республика халҡына Радий Хәбиров күптән түгел социаль селтәрҙәрҙә.\nРайоныбыҙҙа юлдарҙағы хәүефһеҙлек тураһында Рәсәй Эске эштәр министрлығының Әлшәй районы буйынса бүлеге ЮХХДИ бүлексәһе етәксеһе, полиция подполковнигы Салауат ҠОТЛОЕВ менән әңгәмәләшәбеҙ.\n- Салауат Муса улы, әйҙәгеҙ, һандарҙан башлайыҡ.\n- Туғыҙ ай йомғаҡтары буйынса районда 5427 юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы теркәлде. Шуның 430 осрағында ҡағиҙәләр тупаҫ боҙолған, бының өсөн машина йөрөтөү хоҡуғынан мәхрүм итеү ҡаралған. 17 юл-транспорт ваҡиғаһы ҡылынған, уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда, ете аварияға күберәк. Уларҙа биш кеше (+3) һәләк булған, 24-е (+14) төрлө тән йәрәхәттәре алған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ике аварияла балалар зыян күргән.\n- “Камералар, яҡтыртҡыстар, билдәләр ҡуябыҙ, юл тамғалары һыҙабыҙ”, – тип яҙа республика Башлығы. Был йәһәттән беҙҙә нимәләр эшләнә?\n- Юл тамғалары, билдәләр яңыртылды, светофорҙар, фото һәм видеотеркәү камераларына килгәндә иһә, беҙҙең юлдарҙа әлегә яңылары ҡуйылмаясаҡ. Мәктәптәр, балалар баҡсалары эргәһендә йәйәүлеләр өсөн сик билдәләре ҡуйылды. Шулай уҡ, күптәр иғтибар иткәндер, Шишмә-Ҡырғыҙ-Миәкә автоюлында Раевканан сыҡҡан урында яҡтыртҡыстар пәйҙә булды.\n- Социаль селтәрҙәрҙә күптәр район үҙәгендә юлдарҙы ремонтлағандан һуң авариялар күбәйҙе, тип зарлана....\n- Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был шулай. Юлдар яҡшырһа ла авариялар һаны артты. Юл фажиғәләре йыш булған урамдар исемлегенә Киров, Коммунистик урамдарын индерергә мөмкин. Бында төп сәбәп – тиҙлек режимын күҙәтмәү. Шуға ла беҙ хәүефле участкаларҙа махсус барьерҙар урынлаштырыу тәҡдиме менән район хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек.\n- 1 октябрҙән автобустарҙа балалар йөрөтөү һәм Европротокол төҙөүгә ҡағылышлы яңы ҡағиҙәләр ҙә үҙ көсөнә инде.\n- Яңы ҡағиҙәләр буйынса хәҙер хәүефһеҙлек ҡайыштары менән йыһазландырылған автобустарҙы ҡулланыу талабы ҡала-ара ғына түгел, ҡала эсендә һәм ҡала яны транспортына ла ҡағыла. Бынан тыш, оҙатып барыусылар автобус ҡуҙғалыр алдынан һәм юлда барғанда балаларҙың хәүефһеҙлек ҡайыштарын эләктергәнме-юҡмы икәнлеген контролдә тоторға, уларҙың автобуста урындарынан тороп йөрөмәүен күҙәтергә тейеш.\nБалалар йөрөткән автобустарға идара итеүгә D категорияһында кәмендә бер йыл эш стажы булған шоферҙар йәлеп ителә. Шулай уҡ балаларҙы ҡала һәм ҡала яны транспорт сараларында йөрөтөү планлаштырылыуы тураһында Дәүләт автоинспекцияһына хәбәр ебәреү сроктарында ла үҙгәрештәр бар.\n- Дәүләт автоинспекцияһы, йәғни Европротокол ҡатнашыуынан тыш юл-транспорт ваҡиғаһын теркәү ҡағиҙәләре лә ябайлаштырылды.\n- Эйе, 1 октябрҙән юл-транспорт ваҡиғаһында ҡатнашыусыларҙың авария хәленә бәйле фекер төрлөлөгө хәҙер машинаға 100 мең һумға тиклем зыян килгәндә үҙ аллы рәүештә Европротокол төҙөүгә ҡаршылыҡ була алмай. Автомобилгә килгән зыян суммаһы 100 меңдән 400 мең һумға тиклем тәшкил итһә, мотлаҡ “ДТП. Европротокол” махсус ҡушымтаһы булыу талап ителә. Протоколда ваҡиғаның деталдәре күрһәтелергә, ентекле һүрәтләмә һәм фототеркәү менән килтерелгән зыян һанап үтелергә тейеш. Хәйер, бындай протоколды бәрелешеүҙә тик ике генә автомобиль ҡатнашҡан, ике хужа ла ОСАГО буйынса страховкаланған, зыян күреүселәр – шоферҙар, пассажирҙар, йәйәүлеләр булмаған, юл-транспорт ваҡиғаһында ҡатнашҡан автомобилдәргә генә зыян килтерелгән һәм ул 400 мең һумдан артмаған (элек зыян суммаһы 100 мең һумдан артмаҫҡа тейеш ине) осраҡта ғына төҙөргә мөмкин. Әгәр юғарылағы ошо шарттарҙың береһе генә күҙәтелмәһә, ЮХХДИ инспекторҙарын саҡыртырға кәрәк.\n- Фәһемле кәңәштәрегеҙ өсөн рәхмәт, Салауат Муса улы.\n- Форсаттан файҙаланып, автомобиль йөрөтөүселәргә мөрәжәғәт иткем килә. Көҙ етте, урамда тиҙ ҡараңғы төшә, йәйәү йөрөүсе балалар ҙа, өлкәндәр ҙә яҡтылыҡ ҡайтарыусы элементтарҙы файҙаланмай, шунлыҡтан, уяу булығыҙ. Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен күҙәтегеҙ. Һәм шуны онотмағыҙ: юл хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың ғүмере һәм һаулығы һеҙгә бәйле.


Хеҙмәттәре әсе, емештәре татлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Хеҙмәттәре әсе, емештәре татлы\nХеҙмәттәре әсе, емештәре татлы 05.06.2018 // Баҡса\nҠасандыр бында баяр усадьбаһы булған. 1926 йылда күсеп килгән Стреляевтар юҡҡа ғына ошо урынды питомник өсөн һайламағандыр. Ул саҡта әле урындағы совет яҡлылар имениены емереп, алаһын алып, яндыраһын яндырып бөтмәгән. Баҡсаһы ҙур булған, беҙҙең яҡтарға ситен алма, башҡа еләк-емеш үҫкән, өс фонтан урғылған. Оло йәштәгеләр хәтерләүенсә, был фонтандарҙы бик оҙаҡ емерә алмағандар. Иҙмәгә йомортҡа һарыһы ҡушҡандар, имеш. Бөгөн баяр усадьбаһын ошонда үҫкән өс йөҙйәшәр имән хәтерләтеп тора.\nЭйе, БАССР Совнархозы Топорнин (Кушнаренко) емеш-еләк хужалығы питомник ойошторған саҡта барыһын күҙ уңында тотҡан. Селекция эшен алып барыу, ойоштороу өсөн йәш ғалим-биологтар, ирле-ҡатынлы Лидия менән Василий Стреляевтарҙы ебәрәләр. Бында уларҙың емеш-еләк ағастары, ҡыуаҡтары ғына түгел, үҙҙәре лә ерегеп китә, матур итеп донъя көтә башлай. Бер уйлаһаң, шунан да ҡулайлыһы юҡ бит: йәшәгән, яратып эшләгән урының да ошонда, фән менән шөғөлләнеү өсөн дә бөтә шарттар тыуҙырылған.\nҺуңыраҡ ҡаҙаныштары өсөн Лидия Стреляева СССР дәүләт премияһына лайыҡ була. Ни генә тимә, ул заманда фән үҫешенә ныҡ иғтибар иткәндәр, дәртләндерә лә алғандар.\nБөгөн Кушнаренко питомнигын Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәй төбәктәрендә лә бик яҡшы беләләр. Бында районлаштырылған, ҡырыҫ, көйһөҙ климат шарттарына яраҡлаштырылған егермегә яҡын еләк-емештең өс йөҙгә яҡын сорты үҫтерелә.\n— Беҙҙең төп маҡсат — яңы сорттар сығарыу, үрсетеү, таратыу. Биш төп йүнәлеш һанала: алма, груша, ҡарағат, крыжовник, виноград сорттары. Мәҫәлән, алманың “башкирский красавец” сортын баҡсасылар яратып ҡабул итте. Грушаның “шатлыҡ”, “первушин” сорттары бик яҡшы. Виноградтың һуңғы сорттарынан “находка Стреляева” ҡыуандыра. Рәсәйҙә тәүге тапҡыр ҡарағаттың “золотистая” сортының яңы төрөн сығарҙыҡ. Хәҙер башҡа яҡтарҙа үҫтерә башланылар. Беҙҙә иһә биш-алты сорты бар, — тип башҡарған эштәре, ҡаҙаныштары тураһында ғорурланып һөйләй хужалыҡ етәксеһе Ринат Шафиҡов.\nБыларҙан тыш, питомникта үҙҙәре сығармаһа ла, башҡа төбәктәрҙән йыйып, емеш-еләк сорттарын районлаштырыу, һынап ҡарау өҫтөндә эшләйҙәр. Үҫентеләр беҙҙең климат шарттарына яраҡлашып китә алһа, үрсетеп, халыҡҡа һаталар. Шундайҙарға һырғанаҡ, ҡара миләш, балан, ҡурай еләге, баҡса еләге һәм башҡа бик күп төр емеш-еләк инә. Тағы шуныһын да әйтергә кәрәк: быларҙан тыш, питомниктың 500 гектар һөрөнтө ерендә элиталы иген орлоҡтары үҫтерелә. Емеш-еләк баҡсаһы менән питомник 36 гектар майҙанды биләй.\nЕмеш-еләк һәм виноград буйынса Кушнаренко селекция үҙәгендә ысын мәғәнәһендә үҙ эшенә фанатиктарса бирелгән, мөкиббән ғашиҡ белгестәр эшләй. Һәр йүнәлеште тәжрибәле белгестәр алып бара. Мәҫәлән, Радмил Ниғмәтйәнов ҡарағат буйынса эшләй, алған белемен ерҙә нығыта, үҙе аспирантурала уҡый.\nӨс гектарҙа үҫтерелгән виноградты Наталья Старцева күҙәтә. Венера Зарипова иһә коллективта 1997 йылдан бирле эшләй. Ул ер еләге, ҡурай еләге сорттары менән мәшғүл. Агроном Рәзилә Иҙрисова, кем әйтмешләй, үҙен иҫләгәндән бирле питомникта. Алма, грушалар менән Әлмира Басирова, Харис Фазлиәхмәтов шөғөлләнә. Людмила Головинаның тырыш хеҙмәтен дә билдәләге килә.\nКоллективты тәжрибәле, үҙ эшен яҡшы белгән Ринат Әнүәр улы Шафиҡов етәкләй. Һөнәре буйынса агроном, Башҡортостан ауыл хужалығы институтынан тыш, Мәскәүҙә Мичурин исемендәге институт тамамлаған.\nӘлбиттә, ҙур хужалыҡ эшмәкәрлеген алып барғанда ауырлыҡтарһыҙ ҙа булмай. Иң төп проблема — эшсе ҡулдар етмәүе. Эйе, колледж уҡыусыларға ярҙамға килә, уларға ысын күңелдән рәхмәт әйтәләр. Баҡса, селекция эшендә оҙаҡ йылдар эшләп, тәжрибә туплау ҙа кәрәк бит. Бигерәк тә ғилми эш менән шөғөлләнеп, яңынан-яңы сорттар сығарғанда. Әгәр ағас үҫентеһе бер нисә йылдан емеше менән ҡыуандырһа, яңы сорттар сығарыуы, ай-һай, тиҫтә йылдар талап итә. Шуға селекционерҙар араһында үҙҙәренсә көләмәс тә йөрөй.\n— Баҡсасылар ниңә оҙаҡ йәшәй?\n— Хеҙмәттәренең емешен күрергә кәрәк тә инде...\nАмин, шулай булһын: иҫән-һау оҙаҡ йәшәп, емешегеҙҙе тирергә яҙһын.


Ике йылдан БашӨфөлә кардиология диспансерының яңы корпусына нигеҙ ташы һалынды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nИке йылдан БашӨфөлә кардиология диспансерының яңы корпусына нигеҙ ташы һалынды\n11 июля 2019 — 16:18 ГТРК «Башкортостан»\nИке йылдан Башҡортостан кардиологтары ҡатмарлы операцияларҙы заманса шарттарҙа яһай башлаясаҡ. Республика кардиология диспансерының яңы бинаһына нигеҙ ташы һалынды. Ике йыл эсендә бында заман талаптарына яуап биргән майҙандар файҙаланыуға тапшырылыр, тип көтөлә. Табиптарҙың төп маҡсаты яңы урындар булдырыу түгел, ә дауалауҙың алдынғы кимәленә өлгәшеү. Ҡатмарлы операциялар башҡарыу оҫталығы буйынса илдә алдынғылар иҫәбендәге кардиология диспансерын яңыртыу тәҡдиме Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығында күптән яҡлау тапҡан. Әммә төҙөлөш 2012 йылдан әлегә тиклем кисектерелеп килгән. Республика башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров белдереүенсә, объектты финанслау мәсьәләһенә ҡағылышлы һөйләшеүҙәр дауам итә. ҡортостан кардиологтары ҡатмарлы операцияларҙы заманса шарттарҙа яһай башлаясаҡ. Республика кардиология диспансерының яңы бинаһына нигеҙ ташы һалынды. Ике йыл эсендә бында заман талаптарына яуап биргән майҙандар файҙаланыуға тапшырылыр, тип көтөлә. Табиптарҙың төп маҡсаты яңы урындар булдырыу түгел, ә дауалауҙың алдынғы кимәленә өлгәшеү. Ҡатмарлы операциялар башҡарыу оҫталығы буйынса илдә алдынғылар иҫәбендәге кардиология диспансерын яңыртыу тәҡдиме Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығында күптән яҡлау тапҡан. Әммә төҙөлөш 2012 йылдан әлегә тиклем кисектерелеп килгән. Республика башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров белдереүенсә, объектты финанслау мәсьәләһенә ҡағылышлы һөйләшеүҙәр дауам итә.


Омскиҙа һәләк булған Башҡортостан һалдаттарының ғәиләләренә матди ярҙам күрһәтелде\nАлдан вәғәҙә ителгәнсә, уларға берешәр миллион һум бүленде.\nБынан тыш, ауыр һәм еңелсә йәрәхәт алыусы хәрбиҙәр 200 һәм 100 мең һум күләмендә аҡса алды. Был сумма Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов ҡушыуы буйынса Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының резерв фондынан йүнәлтелде. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 12 июлдән 13-нә ҡараған төндә Омскиҙа хәрби казарма емерелеп 24 кешенең ғүмере өҙөлдө, 20-гә яҡын һалдат төрлө тән йәрхәттәре менән дауаханаға оҙатылды. Һәләк булыусыларҙы бишәүһе Башҡортостан егеттәре, йәнә ике яҡташыбыҙ әле лә Мәскәү госпиталдәрендә дауалау курсы үтә. Ә инде тулыһынса һауыҡҡан Илнур Ҡыуандыҡов бөгөн Ивановолағы десантсылар ғәскәрендә хәрби бурысын үтәүен дауам итә.


Земфира Өфөлә үтәсәк концертының датаһын билдәләне // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЗемфира Өфөлә үтәсәк концертының датаһын билдәләне\n11:28, 5 ноября 2015 Мәҙәниәт\nЗемфира Өфөлә үтәсәк концертының датаһын билдәләне Фото: Zemfira.ru сайты\nӨФӨ, 2015 йыл, 5 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n23 февралдә, Ватанды һаҡлаусылар көнөндә, Өфөлә Земфираның концерты була. Йырсының рәсми сайтында «Бәләкәй кеше» тип исемләнгән яңы концерт турының даталары хаҡында мәғлүмәт баҫылды. Гастролдәр 4 февралдә Омск ҡалаһында башлана.\n11 октябрҙән сайтта күренә башлаған видеороликтарҙа Өфө ҡыҙы концерттар уҙасаҡ ҡалалар исемлеген төҙөй. Унда баш ҡалабыҙ дүртенсе урында.\n2016 йылдың 1 апрелендә «Олимпия» спорт комплексында тамамланасаҡ тур алдынан Земфира 20 йырҙан торған исемлек төҙөп, olimp@zemfira.ru адресына ебәрергә тәҡдим итте. Йырсының ошо тәҡдимде файҙаланыуы икеле, әммә «бының булыуы ихтимал».\nЗемфира Өфөлә 2013 йылда Ҡала көнөндә сығыш яһағайны.


DataLife Engine > Версия для печати > ҠОЯШЛЫ ТАШКЕНТ ҠАЛАҺЫ ҺЫЙЫНДЫРҒАН БАШҠОРТ БАЛАҺЫН\nГлавная > В Башкортостане > ҠОЯШЛЫ ТАШКЕНТ ҠАЛАҺЫ ҺЫЙЫНДЫРҒАН БАШҠОРТ БАЛАҺЫН\n11-12-2014, 13:24. Разместил: 147258951\nНисек кенә булмаһын, мин – аэропортта. Халыҡ шығырым тулы. 2015 йылда баш ҡалабыҙҙа үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммитына әҙерләнә халыҡ-ара аэропорт бинаһы, шуға күрә бөтәһе лә әлегә бер залда. Ирекһеҙҙән өймәкләшеп, өйкөлөшөп торған ир-егеттәргә күҙ һалам. Оҙатырға килгән иремә: “Ҡарап торһаң, ниндәйҙер халыҡ-ара кимәлдәге, Рәсәйҙәге ғилми сараларға осҡан кешеләргә лә оҡшамағандар, үҙҙәре шул тиклем күмәк”, – тигән һорау менән бағам. Таблола ҡабынған бер һүҙ бөтәһенә лә яуап булды ла ҡуйҙы. Кемдәргәлер күңел нескәреүем аңлашылып та етмәҫ, әммә субырлап күҙҙән йәш тамды:\nЭркелешеп теҙелешкән ирҙәр,\nТаблоларҙа яна – Салехард!..\nБыны күреп ниҙәр әйтер ине\nСеберҙәрҙән ҡасҡан Сәлих ҡарт?\nСеберҙәрҙән ҡасып ҡайтҡан бит ул\nТыуған иле тиеп, ер-һыуы.\nТойоп ята микән ошо бабай\nИлдә ҡатындарҙың ярһыуын?\nБелеп ята микән уландары\nЯт икәнен тыуған ерендә?\nСеберҙәргә башҡорт киткән һайын,\nБәлки, әйләнәлер гүрендә?..\nЭркелешеп теҙелешкән ирҙәр –\nКемдәрҙеңдер ире, атаһы.\nИх, ҡулыңдан килеп һәр береһен\nЭшле итеп алып ҡайтаһы...\nӘзмәүерҙәй мыҡты ағайҙарым,\nҺыу һөлөгө кеүек ҡустылар,\nҠарайым тип ишле ғаиләләрен\nЙөрәктәрен усҡа ҡыҫтылар!\nАэропортта яугир вариҫтары,\nЯу сыҡҡандай, баҫҡан теҙелеп.\nСәфәр һайын милли айбарлыҡ та\nЯнып-һүнә кеүек иң элек.\nСаралары барҙыр, күреүсе юҡ –\nИлдән ирҙе һөрә был алым.\nТаблоларҙа янды – Когалым...\nНи хәл итәһең инде, әммә был – беҙҙең ысынбарлыҡ!..\nМәскәү аша остом Ташкентҡа. Ете сәғәт көткән арала Шереметьевонан Мәскәүгә барып килергәме икән тип уйлап та алғайным, әммә 70 һумлыҡ автобустарҙың өсәр сәғәт тығында ултырыуы, ә 35 минутта Белорус вокзалына барып еткән электричкаларҙың 480 һум тороуы ниәттән кире дүндерҙе. Тиҙлек һәм уңайлыҡ өсөн түләргә кәрәклеген монополистар яҡшы аңлаған.\nШереметьево аэропортында ниндәй генә сувенирҙар, китаптар юҡ! Классик авторҙарҙың китап магазиндарында тапмаҫ йыйынтыҡтарын күреп, бер аҙ шаҡ ҡатып торҙом. Сыңғыҙ Айтматовтың һайланма әҫәрҙәрен 2000 һумға һаталар, Есениндың сувенир вариантта эшләнгән китабы 1800 тора. Хатта Олжас Сөләймәновтың әҫәрҙәре лә сыҡҡан һатыуға – 900 һум. Шуныһы ҡыҙыҡ: Өфөнөң затлы магазиндарында был китаптарҙы табыуы ҡыйын, ә бында хаҡтар тешләшә... Ризыҡ менән дә шул хәл: йылы аш, һурпаға әллә ни өмөт итеп тә булмай, аш-һыу аэропорттарҙа ҡапҡылап алыу өсөн генә бешерелгәндәй. Сәйҙән хәҙер, ғөмүмән, бик сәйер тәм килә. Ҡараһын табыуы ла еңел түгел икән. Сәй – ҡара, әммә әллә ниндәй тәмдәр ҡушылған, төрлө химик матдәләр еҫе борҡоп тора. Уның ҡарауы, зыянлы булыуҙары хаҡында ғалимдар яҙып сыҡһа ла, әллә ниндәй фекерҙәр әйтелһә лә, радио-телевидение хәбәр итеп торһа ла, бутербродтар, гамбургерҙар, чизбургерҙар халыҡ араһында һаман да популярлыҡ менән файҙалана.\nСамолетҡа ултыра башлау хаҡында иғлан иттеләр. Ташкентҡа осоу өсөн 26-сы сығыу урынында йыйылалар. О-о-о! Бында килеп еткәс, үҙемде бер үзбәк мәхәлләһенә эләккәндәй хис иттем. Халыҡтың 95 процентынан күберәге – үзбәктәр. Бер мәл беләгенә утын тейәгән кеүек йәшел паспорттар һалған полиция хеҙмәткәрҙәре килеп етте, улар артынан ике рәткә теҙелешеп атлаған Үзбәкстан вәкилдәре күренде. Аңлағанһығыҙҙыр инде – Мәскәүҙән депортация менән тыуған яҡтарына юллана улар. Араларында һылыу-һылыу ҡатындар ҙа бар. Эш эҙләп кемдәр ҡайҙа ғына йөрөмәй ҙә ниҙәр генә күрмәй... Самолетҡа башта уларҙы индерҙеләр, аҙаҡ бизнес-класс пассажирҙары, балалылар һәм башҡалар атланы. Һары сәсле сөм-ҡара күҙле кескенә үзбәк малайы (ике йәш самаһы) атаһы менән ҡайтып бара. “Әсәйегеҙ ҡайҙа?” – тип ниңә һораштым икән, тинем, “Наша мама умерла!” тигән яуапты ишетеп. Ҡатыны мәрйә булған был йәш ирҙең – Оксана. Малайының исеме лә русса – Никита. Ҡарашына оло ҡайғы кисергәнлеге һеңгән кескәй генә баланың. Дүрт сәғәт осҡан самолетта мыжыманы ла ул, бер нәмә таптырманы ла, йә йоҡлап, йә уянып, ян-яғына ҡаранып тик барҙы.\nЫсынлап та, самолеттың эсе лә хәҙер үзбәк ауылын хәтерләтте. Халыҡ үҙ-ара туған телендә һөйләшә, бер-береһе менән иркен аралаша. Килеп төшкәс, телгә бәйле был күренеш артты ғына. Иғландар үзбәксә әйтелә, бар алтаҡталар, яҙыуҙар ҙа дәүләт телендә. Латин графикаһы киң ҡулланылышта, русса яҙмалар һирәк осрай.\nМәскәүҙә Үзбәкстанға осҡан өсөн декларация кәрәкмәй, ә бына Ташкентта ошо ергә аяҡ баҫыу хаҡында ике данала документ тултырыла. Унда үҙең хаҡында ғына түгел, йөгөң, уның ҡиммәте, ауырлығы, һаны теркәлә. Таможняла оҙаҡ тотҡарланманым, ә бына баяғы бәләкәй малай менән атаһын үткәрмәнеләр. Улай ғына ла түгел, уларҙы ҡайҙалыр алып киттеләр. Баланың әсәһе булмауы аптыраттымы икән бындағы хеҙмәткәрҙәрҙе, әллә документтары теүәл түгелме? Хәйер, хәҙер былар миңә ҡараңғы, әммә үҙ иленә ҡайтҡан егетте иле ҡабул итһен инде, ниндәйҙер шик булһа, Рәсәй таможняһы был баланы сығармаҫ ине бит!..\nЗаманса, зауыҡлы ҡала\nМине Зәки Вәлиди исемендәге башҡорт ижтимағи-мәҙәни үҙәге етәксеһе урынбаҫары Альбина Солтанова ҡаршы алды. “Башҡортостан” гәзитендә уның әсәһе – Рәлиә апай Ҡәрипова хаҡында мәҡәлә быйыл көҙ башында ғына сыҡҡайны. Альбина әсәһенең эшен дауам итә. Рәлиә апай уларҙы – өс ҡыҙын – эшлекле, булдыҡлы итеп үҫтергән. Үзбәкстанда йәшәһәләр ҙә, һәр йәйҙе Башҡортостандың Дәүләкән районында үткәргәндәр. Шуға күрә уларға тыуған мөхит, тыуған төйәк бик яҡын. Мин килгән көндә үк ике сәғәттән ҡыҙҙарҙың өлкәне Зөлфиә йәшәгән еренә – Дубайға ҡайтып китте. Уның улы Ташкентта үҫә, Альбинаның ғаиләһендә тәрбиәләнә. Ҡыҙҙарҙың Дәүләкәндә тыуыуы, килеп төшкәс тә ғаиләлә өс малайҙы (минең балалар йәшендәләр) тап итеүем күңелде күтәреп ебәрҙе. Әйтерһең, тыуған еремдән 2300 саҡрым алыҫлыҡта түгелмен. Донъя түңәрәк тигәндәре шулдыр инде, ҡыҙҙарҙың өсөнсөһө менән ситтән тороп танышам тиһәм, беҙ икебеҙ ҙә бер кендек әбейенең балалары булыуы асыҡланды. Кеселәренең исеме – Софья. Сафиялыр, тигән булам.\n– Юҡ, Софья! Уға донъяға килергә Дәүләкәндәге билдәле акушер-гинеколог Софья Петровна ярҙам иткән. Ул булмаһа, әсәйебеҙ ҙә, һеңлебеҙ ҙә иҫән булмаҫ ине. Ғәзиз кешебеҙ уның хөрмәтенә һеңлебеҙгә исемен ҡушты, – тип аңлатты Альбина.\nБына һиңә мә! Был исем миңә лә бик таныш, йәһүд милләтле Софья Петровна Морголец бөгөн яҡты донъяла юҡ инде, әммә уның юғары профессионал булыуы хаҡында оҙаҡ йылдар һөйләр әле Дәүләкән халҡы. Ана бит хәбәр хатта үзбәк ерендә лә ишетелеп тора. Бөгөн Софья Германияла йәшәй.\nТашкент менән танышыуҙы иртүк башланыҡ, сөнки төндә килеп төшкәс, әңгәмәләшеүгә лә, аралашыуға ла ваҡыт бик самалы ине. Юлда аҡсаңды юғалтып ҡуйырһың, карточкаға һал тигән кәңәш мине тамам аҡсаһыҙ итте. Бында бер ерҙә лә “Сбербанк”тың эш хаҡы күсерелгән карточкалары эшлекһеҙ булып сыҡты. Етмәһә, шәмбе көн Ташкентта бер банк та эшләмәй. Ярай кредит карточкаһы бар ине, унан аҡса алып булды. Тик әлеге лә баяғы китап магазиндары ябыҡ. Бик теләгәйнем мәшһүр Зөлфиәнең, Абдулла Ариповтың, башҡа шәреҡ шағирҙарының китаптарын алып ҡайтырға, булманы инде. Ярай, киләһе йыл Әҙәбиәт йылы бит, бәлки, китаптар ил буйлап магазиндарға таратылыр.\nМилләт рухы һағына баҫҡас\nҺаумыһығыҙ, Вәлидиҙе ҙурлап,\nБашҡорт ҡотон һаҡлар башҡорттар!\nСәләм һеҙгә милләт мәркәзенән,\nСәләм һеҙгә ғәзиз баш йорттан!\nТыуған ерҙән бигерәк алыҫ икән\nБөгөн төйәк иткән йортоғоҙ,\nӘммә нурҙай балҡып саҡырғандай,\nҠарашығыҙ, йөрәк утығыҙ.\nҮҙ күргәнгә бына килеп еттек,\nЯлҡын өҫтәйек, тип усаҡҡа.\nҠайһы тауға ҡарап йырлайһығыҙ\nЙәнегеҙҙә терәк юҡ саҡта?\nНиндәй көйҙәр һеҙгә ҡеүәт бирә,\nНиндәй һүҙҙәр һеҙгә дәрт өҫтәй?\nСиттәр араһында үҙең булыу –\nҺәр көн ҡамап килгән көрәштәй.\nҺеҙҙең ялҡын беҙгә килеп етә,\nБигерәк сағыу Шәреҡ ҡояшы.\nРәхмәт инде үзбәк ҡәрҙәштәргә –\nТуҙмаған бит башҡорт ояһы.\nҺеҙҙең йөҙҙә милләт ҡото арта,\nБар итәбеҙ бергә баш йортто.\nМилләт ҡотон һаҡлап йәшәй ерҙә\nҮзбәкстан ере башҡорто! –\nтип өндәштем милләттәштәргә кисен Ташкент дәүләт музыкаль комедия театры сәхнәһенән. Эйе, бәлки, телмәремдең башы бер ни тиклем пафослы ла тойолғандыр, әммә сит ерҙәрҙә үҙҙәренә хыянат итмәй йәшәп ятҡан милләттәштәреңә мәҙхиә йырлау йөрәктәренә им генә булыр. Ә инде уларҙы һыйындырған үзбәк халҡына рәхмәт әйтмәһәм, белекһеҙ бер әҙәм кеүек тойор инем үҙемде. Әйткәндәй, халыҡҡа шиғри һүҙ танһыҡ икән. Бер ниндәй тәржемәсеһеҙ ҙә үзбәктәр һәр һөйләмде аңлаған. Илдәрҙең, дәүләттәрҙең тыныслығы өсөн беҙгә аралашыу етмәй. Элекке СССР-ҙы ғына иҫкә алайыҡ: милли авторҙар, китаптар бер ниндәй ҡаршылыҡһыҙ ябай уҡыусыға барып етә ине. Мостай ағайҙың әсенеп һөйләгән бер һүҙе иҫтә ҡалған. Ҙур дәүләт тарҡалғас, ул мәшһүр үзбәк шағирәһе Зөлфиәнең үлеме хаҡында гәзиттәрҙән уҡып белеп ҡала. “Илебеҙҙе юғалтҡас, бәйләнештәр ҙә өҙөлгән, бик әрнеп ҡабул иттем ул хәбәрҙе”, – ти. Ә бөгөн Ташкентта Зөлфиә-шағирәгә һәйкәл ҡуйылған, уның исемендәге премия бар, бүләкте талантлы йәш ҡыҙҙарға тапшыралар.\nБайрам кисәһенә әйләнеп ҡайтайыҡ. Юғары кимәлдә ойошторолған сарала Рәсәйҙең Үзбәкстандағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Владимир Тюрденев, Рәсәй мәҙәниәт һәм фән үҙәге директоры, кәңәшсе, тарих фәндәре докторы Виктор Шулика, Рәсәйҙең Үзбәкстандағы илселеге кәңәшсеһе Сергей Соколов, Үзбәкстандың интернациональ мәҙәни үҙәге директоры Насриддин Мөхәммәдиев, Ташкент ижтимағи-сәйәси-мәҙәни үҙәгенең Аҡһаҡалдар советы рәйесе Рим Ғиниәтуллин, З. Вәлиди исемендәге башҡорт ижтимағи-мәҙәни үҙәге рәйесе Илшат Хәсәнов ҡатнашты. Владимир Львович үҙ телмәрендә Башҡортостандың Рәсәй дәүләтендә тотҡан урыны, ШОС һәм БРИКС саммиттары тап башҡорт ерендә үтәсәге хаҡында һөйләне. Виктор Николаевич мәҙәни бәйләнештәр аша халыҡтар араһында дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре нығыуы тураһында фекер әйтте. Эйе, тап шулай – Башҡорт мәҙәниәте фестивале быға асыҡ миҫал булды: башҡорт, татар, үзбәк, рус, чечен йыр-бейеүҙәре аша залдағылар күңеленә рухи күперҙәр һалынды. Үзбәкстанда 140-тан ашыу милләт йәшәй. Уларҙы берләштергән интернациональ мәҙәни үҙәк директоры Насриддин Мөхәммәдиев башҡорт ҡәрҙәштәрен байрам менән тәбрикләп, компьютер бүләк итте.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Рәхмәт хаты В. Тюрденевҡа, С. Соколовҡа, Н. Мөхәммәдиевкә, Ғ. Зариповҡа тапшырылды. Ҙур кинәнес менән атҡарҙым был миссияны, шундай оло ышаныс менән милләттәштәремә илсе итеп ебәргән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитетына, мөмкинлек тапҡан Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығына рәхмәт. Яҡшы хәбәр, кәйеф күтәренкелеге өләшеүе бик күңелле ул, араларҙы һәр саҡ ана шулай яҡты ғәмәлдәр бәйләһен! Маҡтау ҡағыҙҙары менән “Ағиҙел” фольклор коллективы, Альбина Солтанова бүләкләнде. Феруза Халдарова, Илшат Яҡшығолов, Ғәләүетдин Сәфәрғәлиев, Рәмзиә Бикбулатова Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының иң ҙур наградаһына – “Ал да нур сәс халҡыңа” миҙалына – лайыҡ булды. Мәҙәниәт министрлығының почет грамотаһы – Миңһылыу Кулиева, Наилә Ғибайҙуллина һәм Эмма Маһияроваға, Мәғариф министрлығыныҡы Зөлфиә Хәсиловаға тапшырылды.\nҮзбәкстан башҡорттары киләсәктә республикабыҙҙың төп баҫмаһы “Башҡортостан” гәзите менән бәйләнешен нығытыр тигән өмөттәбеҙ. Тыуған ерҙәренән алыҫта йәшәп тә, милли тойғоно һаҡлап ҡала алған, уны йәштәрҙә тәрбиәләүгә ҙур өлөш индергән Илшат Хәсәнов, Альбина Солтанова, Феруза Халдарова, Наил Сөләймәновтарға “Башҡортостан” гәзитенең Рәхмәт хаты бирелде. Шулай уҡ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайынан, “Башҡортостан” гәзитенән әҙәби китаптар, әсбаптар, гәзиттәр, башҡортса йыр дисктары, сувенирҙар Үзбәкстан башҡорттарының З. Вәлиди исемендәге башҡорт ижтимағи-мәҙәни үҙәгенә тапшырылды.\nСӘНҒӘТ ОҪТАЛАРЫНЫҢ БАЛҠЫШЛЫ СЫҒЫШЫ\nТашкенттың музыкаль комедия театры бинаһындағы концерт тәрән кисерешле, тулҡынландырғыс булыуы менән унда ҡатнашҡандарҙың һәр береһенең хәтерендә ҡалыр. “Ағиҙел” фольклор ансамбле, Кәрим Джураев, Рәмзиә Бикбулатова, Руслан Ғәйнанов, Рәйсә Баймырҙина, Райхан Маннапова, Римма һәм Рәмзил Ғиззәтуллин, Нәргизә Лотфрахманова, Сабина һәм Гүзәл Гасановаларҙың моңло йырҙары, “Дуҫлыҡ” ансамбле башҡарыуындағы дәртле бейеү көслө алҡыштарға күмелде. Комедия театры йырсылары, Үзбәкстандың атҡаҙанған артистары Динара Миняева, Сурат Артыков, Мансур Ташметовтың операларҙан ариялар башҡарыуы кисәгә үҙе бер йәм өҫтәне.\nӘ инде сәхнәгә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары күтәрелгәс, зал тынып ҡалғандай булды. Башҡортостандың халыҡ артисы Римма Амангилдина башҡарыуындағы башҡорт халыҡ йырҙары “Таштуғай”, “Көйөлдө”, “Элмәлек”, “Мирфәйзә”, шулай уҡ “Зәңгәр күл” күңелдәрҙе тетрәтте. Аяғүрә баҫып ҡул саптылар. Тамашасы Башҡортостандың халыҡ артисы Вахит Хызыровтың “Ильяс”, “Ҡара юрға” халыҡ, “Үҙ яғыма ҡайтһам”, “Башҡортостан” йырҙарын да күҙ йәштәре аша тыңланы. Дөрөҫөн әйткәндә, залдағылар менән бер тулҡында йөҙөп, беҙҙең дә күңел нескәрҙе, сит ерҙәрҙә милли моң бөтөнләй башҡаса яңғыраш алды, берсә йөрәктәрҙе имләне, берсә милләттәштәрҙең һағышын көсәйткәндәй итте.\nБейеүсе Ильяс Ҡарабулатовты сәхнәнән ебәрергә теләмәнеләр. Ҡайһылай үҙебеҙҙең бейеүҙәр аҫыл, башҡарыусыларыбыҙ ҙа оҫта! “Форт Перовский”, “Һунарсы”, Кавказ халыҡтары бейеүе менән әсир итте йәш егет тамашасыны. “Беҙҙә ҡалһын. Яңы бейеүҙәр һалһын!” – тинеләр хатта урындағы ансамбль ағзалары.\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы, виртуоз ҡурайсы Азат Биксурин башҡорт көйҙәре аша тамашасыны тәүҙә ҡурай моңо менән арбаны ла, артабан донъя халыҡтары музыкаһын тәҡдим итте. Үзбәк халыҡ көйө “Ҡара тун”ды ишетеп, залда бейергә төшөп китеүселәр ҙә аҙ булманы. Дәртле, шул уҡ ваҡытта һиҙгер күңелле тамашасы йыйылғайны бында. Кисә тамамланғас та улар битараф түгеллеген белдереп: “Башҡортостан артистарына ла тағырға кәрәк ”Ал да нур сәс халҡыңа” миҙалын!”– тинеләр. Үҙен Фәнүзә тип таныштырған өлкән йәштәге апай:\n– Һеңлем, беҙ шаярта тип уйлама. Илшат Хәсән улы аша һорашып торасаҡбыҙ, беҙгә илһам-көс биргән сәнғәт әһелдәренә йәлләмәгеҙ миҙалдарығыҙҙы! – тип ҡуйҙы. Әлбиттә, еткерҙем сәләмегеҙҙе, апай! Мәҙәниәт министрлығына ла рәхмәтен әйтте тамашасылар.\nЫсынлап та, бик лайыҡлы байрам булды Ташкентта. З. Вәлиди исемендәге башҡорт ижтимағи-мәҙәни үҙәге етәксеһе Илшат Хәсәнов, Үзбәкстандағы милләттәштәре исеменән рәхмәтен еткереп: “Бөгөн һеҙ беҙҙе башҡалар алдында бер башҡа үҫтерҙегеҙ. Туған яғыңдан килгән һәр яҡшы һүҙ, йылы мөнәсәбәт беҙҙең арҡаларҙы турайтып ебәрә, көнөбөҙҙө нурлы итә!”– тине.\nКисә Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Феруза Халдарова башҡарыуында “Башҡортостан” йыры менән тамамланды. Тик бының менән генә туҡтаманы әле аралашыу. Милләттәштәребеҙ һәр беребеҙҙе ҡосағына алып, әйтерһең, Башҡортостанының бер өлөшөн тойоп ҡалырға тырышты. Яҙыусы Рәшит ағай Шәкүргә яҡташтары сәләм әйтеп ҡалды. Ейәнсура районының Абҙан ауылынан Наилә апай: “Үзбәкстанда үзбәктәр үҙ телендә һөйләшкән кеүек, беҙҙе лә Башҡортостанға ҡайтыу менән аэропорттан уҡ үҙ телебеҙ ҡаршы алһа ине ул!..”– тигән теләген еткерҙе. Ташкентта Башҡорт мәҙәниәте фестивален ойоштороуға күп көс һалған шәхес, Рәсәй Федерацияһының Үзбәкстандағы Илселегенең 1-се секретары, яҡташыбыҙ Ғаяз Зариповҡа беҙ ҙә үҙ сиратыбыҙҙа рәхмәт еткерәбеҙ. Һәр сараның уҙғарылыу кимәле ойоштороусыларҙың мәртәбәһенә лә бәйле.\nБына шулай һиҙелмәй ҙә үтеп китте Үзбәкстан ерендәге бер тәүлек. Ай күрҙе, ҡояш алды тигән халҡыбыҙ әйтеме тап килгәндәй әлеге байрамға. Әммә был фестиваль яҡтылығы тағы оҙаҡ ваҡыт йылытып торор әле милләттәштәребеҙ күңелен. Ташкентта ни тиклем генә ҡояш сағыу, көндәр эҫе булһа ла, йөрәк йылыһы, милли аралашыу менән кеше үҙенә был донъяла күберәк йәм таба.\nИхтирам менән Лариса Абдуллина.


Свердловск өлкәһе башҡорттары — Башҡорт Википедияһы\nСвердловск өлкәһе башҡорттары — Свердловск өлкәһе территорияһында йәшәүсе башҡорттар. Төбәктең көньяҡ өлөшөнөң автохтон халҡы.\nСвердловск өлкәһе башҡорттарының теле башҡорт теленең көнсығыш һәм төньяҡ-көнбайыш (урта урал һөйләше) диалекттарына ҡарай.\nХәҙерге Свердловск өлкәһе территорияһына әүәле өпәй, ҡошсо, терһәк һәм һыҙғы ырыуҙары башҡорттарының аҫаба ерҙәре булған. Өпәйҙәр Түбәнге Серге районының Аҡбаш һәм Шәкүр ауылдарында; һыҙғылар — Красноуфимск округының Һыҙғы (Сыҫҡы), Табанлыкүл (Озерки), Юва, Боғалыштамаҡ, Үрге Боғалыш, Яңы Боғалыш һәм Урта Боғалыш ауылдарында; ҡошсо ырыуы вәкилдәре — Әртә районының Әртә-Шигер, Әжеғол, Яманйылға һәм Бикән ауылдарында, Түбәнге Серге районының Өфө-Шигер һәм Үрмәкәй, Красноуфимск округының Бәйәктамаҡ, Бишкәү, Рахманғол ауылдарында көн иткәндәр; ә терһәктәр Түбәнге Серге районының Араҡай ауылына нигеҙ һалған. XVII быуат башынан алып был ерҙәргә ғәйнә башҡорттары килеп урынлаша һәм Әшит районының Ғәйнә ауылында йәшәй башлайҙар, шулай уҡ Өфө-Шигер, Бәйәктамаҡ һ.б. ауылдарының шаҡтай ҙур өлөшөн тәшкил итәләр.\n1926 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Һыҙғы, Озерки, Әжеғол, Әртә-Шигер, Аҡбаш, Өфө-Шигер, Араҡай, Үрмәкәй, Шәкүр ауылы халҡы үҙҙәрен башҡорт милләтенән тип һанайҙар. Хәҙерге көндә башҡорттар Красноуфимск, Михайловск, Түбәнге Серге, Әртә һәм Камен райондарында йәшәйҙәр.\n↑ Статья в Башкирской энциклопедии(недоступная ссылка) (баш.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Свердловск_өлкәһе_башҡорттары&oldid=1064817 ҡабул ителгән


Бөгөн Өфөнөң бөтә сауҙа майҙандарында ла ауыл хужалығы тауарҙары йәрминкәләре эшләне\nХалыҡ фермерҙар һәм шәхси хужалыҡтар етештергән ит, һөт, умартасылыҡ продукцияһы һәм йәшелсә-емеш һатып алып ҡыуанды.\nМәрмәр һырҙары булған ит бәләкәй өлөштәргә сабыла. Ит сабыусының ҡулына күҙ эйәрмәй. Кушнаренко сауҙагәрҙәре бөгөнгө баҙарҙан ҡәнәғәт.\nБөгөнгө йәрминкәгә Наилә Тимерғәзина Яңы йыл өҫтәленә ит продукцияһын һатып алыу маҡсаты менән килгән.\nБлаговар районы Уҙыбаштан Ынйы Ғәниева йәйелдергән сауҙа нөктәһенән халыҡ өҙөлмәй. Ул йыл һайын шәхси хужалығында мал һимертеү менән шөғөлләнә. Ит һатыусыларҙың яҡшы даны күптән таралған. Халыҡ күпселек тауарҙы йорттарынан килеп ала. Йәрминкәгә 350 килограмм тана ите килтергәндәр. Йәрмикәгә килеүсе халыҡ улар тәҡдим иткән продукцияны ҙур һорау менән ҡуллана.\nБлаговар районынан килгән Ғәниевтар киләһе аҙнала ойоштороласаҡ Яңы йыл алды йәрмикәһендә йылҡы ите менән һатыу итәсәк. Халыҡҡа фермерҙар етештергән продукцияның сифаты хаҡында босолорға түгел. Кәштәләрҙәге һәр ит продукцияһына ентекле ветеринар тикшереүе үткәрелгән.\nДим районында ойошторолған йәрмикәлә һатып алыусыларға тауыҡ итенең килограммы-110, сәскә һәм йүкә балдары-150 -300 һумдан тәҡдим ителде. Балды хатта тәмләп ҡарау мөмкинлеге лә бирелде. Халыҡ шулай уҡ диңгеҙ балыҡтарын һәм яңы йыл өҫтәленә киптелергән көньяҡ емештәрен дә күпләп һатып алды.\nЙәрминкәләге һатыу итеүсе сауҙагәрҙәр халыҡҡа тоҙло кәбеҫтә лә тәҡдим итә. Уралдағы һалҡын ҡыштарҙа кәбеҫтә ҡулланыу иммунитетты яҡшырта, һаулыҡҡа ыңғай йоғонто яһай. Ә иткә өҫтөнлөк биреүселәргә шундай мәғлүмәт, үткән аҙнала Дим биҫтәһендә ойошторолған йәрмикәлә халыҡҡа 50 тоннанан ашыу ит һатылған. Киләһе аҙнала ла тап ошо майҙанда Яңы йыл ит йәрминкәләре ойоштороласаҡ.


Чатрулетка онлайн - Ч ВИДЕО - онлайн Мөхәббәт!\nМенән осрашҡан йәш егеттән: - һеҙ быны эшләргә тейеш сәбәбе ун\nӘгәр һеҙ шаҡтай етешлек, Джордж Клуня, ә һине буйынса шылтыратырға (бәхетлеләрҙе һәм мин шундай була), ҡатын-ҡыҙҙар һаны бер сәбәптәр бөгөнгө көндә йәш кешегә, сөнки улар бик сексуальныйБыл-дөрөҫ, мин өҫтөн күреп, рөхсәт тығыҙ эҫе ине. күлдәгең (күлдәктең йәки башҡа), ниндәйҙер мужик ул йылдарҙа, һыра һәм уның донат уны иҫбатлай. Мин ҡыҙым янында булғанда, ул ғына мәктәпте тамамлағас, миңә тип әйтергә тура килә һәм:"Эй, был тикшереү, яратам мин күберәк ала."мин уны күкрәгеңә ҡыҫыу булмаһын. Мин таныйым ул. Мин буялмаған, уның күкрәген шулай оҙаҡ, шул тиклем аласыз мин. Осрашыу өлөшөн үҙенә ала мин насармы, әммә ҙур өлөшө буйынса, иң өлкән ир-ат уларҙың насар булды. Оло йәштәге ҡатын-ҡыҙ менән ир-аттар көтә. Мин ҡасандан һөйләнем, мин яҙыусы, ғәҙәттә, бәләкәй балаһы һәм ябай һөйләү кивать"ҡаты"һәм был тынысланған кеүек, бейеүҙең башы аша үҙе күрмәгән керуак (эйә һәм мин йөрәгемдән түгел, уларҙы төҙәтеү өсөн). Мин ҡасандан һөйләнем, мин уларҙы оло йәштәге кешене яҙыусы тип һораным мин:"ни өсөн, һеҙ уны ҡыҫҡартырға мөмкин түгел, реаль донъя."Икенсе һүҙ менән әйткәндә, Ханым, тулҡынландырғыс йәш балалар түгел, һеҙ ҡайҙа эшләй. Ысынлыкта, был һуңғыһы, тип аҡыл, йыйын береһе булараҡ беләләр. Шул ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе мин, ышанмайым, һәм был ике бөтөн микроавтобустағы биш балалары-уның өсөн түгел. Мин сәйәхәт, пицца покушать в Италия, пирамида покататься дөйә булһа, һеҙҙән алынған картина. Уртаса йәш егеттәр ҙә ҡаса, һеҙгә ҡушылғандар һеҙ хыялдар тураһында. Өлкән бала, ҡағиҙә булараҡ, кейәүгә сыҡҡандар һәм балалар өсөн булһа, йәки улар ваҡытта ла ҡала тормошона бөтә миленький распланировывать булыр ине.\n(һеҙҙең тормош комплект инә)\nӘгәр һеҙ ул ҡыҙҙы хәрәкәтенең бер өлөшө булырға тейеш, йәш егет менән осрашты. Ответ был һеҙҙең бөтә яҡтан егет, уны белгән, сөнки беренсе бөтә булған һәм ул крутая междоусобие өсөн, һеҙҙең менән таныштытөркөмө.\nКрутая күпкә йәш егет ҡарағанда беҙ, ханым, күҙҙәренә ҡараны.\nправда бирә. Йәш егет менән осрашыу, шуға күрә, беҙ текә автоматик яһаусылар ассоциацияһы. Музыка улар, ҡағиҙә булараҡ, иң яҡшы, д. Был миңә етә алмай һыҙыҡ өҫтөнә алды. Әгәр һеҙ булырға, йәш егет хоҡуғы алыу өсөн (миңә һәм дөрөҫ булыуы тураһында һөйләй) һеҙ уға ҡарап, алтын кеүек. Әсәй үҙебеҙгә ҡарап әле бик йәш кеше менән һуғарылған. Шул уҡ ваҡытта һеҙ, бәлки, уйлаған инек, тип был ҡыҙыл флаг тыуҙырыуы мөмкин, бәлки, мин әйтәм һезгә, - тип аңлата был, ысынлап та, оло йәштәге ҡатын-ҡыҙҙарға ҙур хөрмәт эйә була һәм уларҙы ҡарау, һеҙҙең өсөн, һеҙ ошондай-төйәк кеүек, ишеген асыҡ тотабыҙ, һеҙҙең өсөн һәм һеҙҙең сумкамда йөрөтәм. Мин өлкән егет менән осрашып, уның өйҙә әсә менән ул йәшәй барыһы ла (мин тип әйтергә мөмкин, ханым, минең хәлдәр насар яҡтары менән), ҡатыны юҡ, әммә уны ихтирам итә, сөнки ул бер ҡасан да үҙеңә эшләргә тура килә. Мин был ҡот осҡос булып, беҙ ҡасан баҫылып сыға. Мин түләргә тура килә, уны мин һәр саҡ алда бара, һәм ул артабан минең исемлеге буйынса фекер кинәнес булды. Йәш егет күптән үҙ ғаиләһе күсеп килгән һәм был"хәҙер".\nэтабы үҙе тураһында хәстәрлек-былар (кер йыуыусы үҙ үҙенә эшләһә, үҙ ризыҡ әҙерләү өсөн һ.\nб.) буйынса, был егет-бөгөн һеҙ үҙе әсәй булған өлкән булараҡ баһаланды һәм баһалана, шуға күрә, хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар. Әгәр һеҙгә йәки мамаша пума тора, һеҙ беләһегеҙҙер, миңә нимә тураһында һөйләгән саҡта мин әйтәм, был егеттәр һеҙҙе ярата. Оло йәштәге ирҙәр генә, тип уйлай икән-уның планының бер өлөшө. Өлкән бала, ҡағиҙә булараҡ, бар күңелен асты һәм үҙенең кейәүҙә булған, һәр ҡатын-ҡыҙ дәрәжәһенә етә һәм үткәреү түгел, улар өсөн пьедесталға ҡуйҙы. Егет йәш, әммә донъяла наивно әлегә тиклем ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙ һәм глазурь өсөн торте булып тора.\nУл бер үҙе генә түгел, маҡтаған булаһың, булып булмай ул тип ҡатын-ҡыҙҙар, оло йәштәге ҡатын-ҡыҙҙар ҙа ала (ул.\nтимәк, секс тураһында күберәк бел һин, ҡыҙҙарға ҡарағанда, уны дуҫ). Минең ун ике йыл элекке йәш булған һәм мин һәр тапҡыр, ҡасан ул беҙгә ҡаршы дуҫ, мин һеҙгә әйтәм, ҡыҙы көнләшәһең тип, һәр саҡ һорап ә йәш кеше, әгәр ул минең менән булыуы (әгәр яуабығыҙ"юҡ"булһа, мин уларҙы осрашырға саҡырырға мөмкин). Ситкә биреү мөһим өлөшө күсеп, ханым. Ике һәм мин һеҙҙе беләм, беҙ бөгөнгө көндә йәш кеше өсөн секс. Хәҙер, таныйым мин, өлкән егет менән ровня хәрәкәт, һәм улар йыш ҡына яҡшы, - тип уларса эшләне. Оло кеше белмәй, шул тиклем ҡатын-ҡыҙҙарҙың ләззәт килтерә, сөнки уның тәжрибәһе. Был ауыр нәмә эшләргә мөмкин булмай әллә, ысынлап та. Әммә йәш ир яҡшы. Йәш егет өс әйбер бар, улар өсөн бара, тип, ир-аттың өлкән генә юҡ: улар ҡыҙыҡлы, сыҙамлы булыуы һәм улар бик рәхмәтле улар. Любопытство-был секс иң яҡшы өлөшө ҙур. Борсой мине түгел, ни түшәк. яҡшы егет, әгәр беҙ һәр кис шул уҡ процедураны эшләүсе булмаһа, миңә күңелһеҙ. Егет уларҙы оло юлдан, боронғо һәм шул уҡ рут-был гарантиялар тиерлек. Шулай уҡ балаларҙы кесе выносливость күпкә күберәк булған. Һәр тапҡыр, ҡасан минең элекке малай-уйынсыҡ (эйе, ул ябай уйынсыҡ) напиваться, уны бер нисә сәғәткә һуҙылған мөмкин. Был иҫ киткес булды. Иң мөһиме, йәш кеше рәхмәт. Был егеттең бик бәхетле, ҡатын-ҡыҙ өсөн әлеге пересыпать менән, йәғни көндөҙ һәм төндә тупһала булып һеҙҙең менән улар һәр ваҡыт рәхәт, күңел, тип, һин бик ҡәнәғәт, улар өсөн тирә-яҡ тота. Секс ғына түгел, был яҡшы, әммә был-шулай уҡ бик ҙур импульс эго. Бер тере, мин шунда: йәш ир-егеттәр күберәк ярата, улар асыҡ буласаҡ. Был балалар исегездә тотоғоз, был оҡшай, һәм улар һеҙгә оҡшамаған булып йәшәү өсөн, тип йәшәгән. Гәҙеллек улар, уларҙың ҡарашы менән ҡарарға һәм уларҙың тирә-яҡ донъяның төрлө әйберҙәр биреү, уларға еңеллек булып ысынлап та, әгәр һеҙ уставы менән таныштырҙы, өлкән егеттәргә ҡарағанда, ул ябай уйнарға тели һәм йорт ҡарап ултыра (был хаҡта һуңынан һөйләшербеҙ һуң). Ир-егет өлкән һәм кесе араһындағы айырма ҙур түгел, күрҙем мин, һин йәш кешене нимә булһа ла помыкать.\nЙәки һеҙ уларҙы һанап була.\nйәки уларҙың тиң булыр тип уйлайым, һеҙ кимәле юғары булды, улар (ул, ғәҙәттә, булмай).\nМин һеҙгә әйтә алмайым, күпме тапҡыр ишеттем мин, өлкәнерәк булараҡ, минең өсөн иҫәрләнергә ти егет,"ҡулын йыуып, машинаға ултырҙы. кереткәнсе"йәки"был күлдәкте кейеп киске булһа ла, башҡ. Мин ишеттем хатта"ысынында иһә, һеҙ уйлайһыңмы, һеҙ өйрәнергә тейеш,-тип колледжы ла файҙалы.". Һеҙ күрергә, ундағы хәл был, дөрөҫ. Ханым, бөтә, миңә тип әйтә ала, тип әйтелгән был ир-егет йәш түгел, иҫәрләнергә (алйотлоҡ, ти улар тере, ләкин асылда был түгел). Йәш кеше яҡшы белә, тип әйтергә, һеҙ кем булаһығыҙ (башлыса, сөнки уларҙы әлегә асып, уларҙы тағы ла кем). Ситкә, ҡаршы дөйөм алғанда, был мин плаксивый дана ир. Шар күберәк булһа әгәр мин, һеҙ, беҙҙе лә осрап тора.\nШуға ҡарамаҫтан, төрлө йәштәге кешеләр һөйләү (эшләү) бик әйберҙәр ҡайһы саҡтағы алйотлоҡто.\nБыл уның менән еңел эшкәртелә егерме бер нәмә менән (улар был йәштә көтөлә.) менән сағыштырғанда, ҡырҡ бер нәмә менән (дөрөҫөн әйтәм, уны быны.). Ябай әсәһе тағы ла бер тырыш, ул үҙе бала ярата, яратмай яҙған, белмәйем дә әҙерләй, һәм щупальце. Минең менән тусоваться базаһы ҡасан мин дә, танышырға тырыша һәм үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлашып шатлығымды бирәм мин советы һәм идара итеүҙә хаос, был кеше менән бара.\nНамыҫты, ти, былар барыһы ла дөрөҫ.\nМин һәм минең алты яҡын егет. Минең шәхес ҡыҙыҡ һәм уның тибы һәм инфантильный күберәк ҡабул итә ала. Иҫке егет тип уйлайым. мин үҙем: - көлкө, алты йәшлек ҡыҙы был ғәмәлдә аңлатма яһала. Бынан алты йәшлек ҡыҙ белә, шул тиклем ир-аттар ҡуҙғатылды. Күп йәш егеттәр миңә лә өҫтөнлөк бирә. Әлегә уның балиғ булған, йәше ниндәй мөнәсәбәте юҡ. Айырылышыу һәм өйләнеү һигеҙ йылдан һуң иң беренсе булып мин инде егерме йыл була. мин һәм секс менән айырылышҡан була. Минең өсөн ҡатын-ҡыҙҙар советы-был йәш ир-аттар өлгөһөндә, уларҙың һоҡланғыс. Даими ярҙамы формалары һәм тренажер залына йөрөргә, тап һеҙ тейешһегеҙ, һеҙ выносливость-Мане.\nКүп тапҡыр, наслаждайся яңы һәм төн буйына барған яратам мин йәш кеше.\nҺуңғы йәш минең минең менән булған кешенең ҡаты ҡулы, тат һәм мин ябай, мин белмәйем, ни тип ҡабул итәм мин уны. Мин ярата секс һәм күберәк ир-аттар менән сағыштырғанда, ҡасан булһа, һәм ярата, уларҙың минең өсөн нисек ждет. Польстить мин ябай, хатта бер йыл, минең буласаҡ минең ике йәш кеше, минән күпкә йәш ҡыҙыҡһындыра. Ҡырҡ бер һәм ике я айырылышыуҙы кисерә була. Башҡа була. Беренсе түгел, үтә шашып китте, күрәһең арҡаһында айырылышыуға йәрәхәтләнгән. Юҡ, Г тинем мин,-бик әйткәндә, Мин"эйе". Бик һөйкөмлө, невероятно енсә, яҡшы әңгәмәләште. Мин өзлөп булып уны һөйөүсе, мин уны тәүге тапҡыр күрәм. Мин ябай ҡыҙ-плеер. Һәм мин уны бер йәшендә әсәй булған, әммә ул дүрт йыл элек вафат булған. Минеңсә, уны әсәйем менән проблема бар. Әммә бик татлы. Мин менән осраша егерме биш йәшлек ир-ат мине. Мин һәр ваҡыт, минең өсөн юғалттыҡ мин дуҫымды цепкий һәм уның тирәһендәге ир кәрәк, мин сыҡты һәм социаль селтәрҙәр ҡулланыла. Ул эшен ташланы, уны минең телефонымды тикшерә (ҡара уны ҡалдырып мин уны, сөнки ул бик неуверенно) дөрөҫ уйлайым мин, сөнки мин ул тиклем күп ярҙам бирә алмай неуверенность еңеләйтергә ярҙам итә ул, әммә бер нәмә лә ярҙам итмәҫ, моғайын минән уйлама ла, мин тағы бер ҡат кеше йәш булған. Беҙ төҙөүгә йүнәлтелгән яңы, уникаль өсөн ябай һәм ҡатын-ҡыҙҙар советы, цэрийға ул ябай түгел, ә һеҙ өйрәтеү һәм тулҡынландырғыс. Беҙ тырышты, ярҙамды арттырыу өсөн бөтә аспекттары һеҙҙең тормош. Һаулыҡ һәм мөхәббәт булмаһа, тормош маҡсаттарын табыуға һеҙҙең өсөн, һеҙҙең тормош һәм карьераһын төҙөп, яҡшы итеү.\nSy нисек ҡабул итер өсөн тиҙ арала ике тапҡыр таныштыра. Нисек земснаряды\nШунда, ир-ат күп бында\nНи бары беренсе осрашыу ваҡытында йәки, һеҙ мохтаж булған, йәғни уларға эшләү өсөн ышаныс арта буйынса саралар, төрлө тәжрибә уртаҡлаштызаблуждаться икән, улар нимә уйлай, - тип бер сәғәт үткәргән, бындай эшмәкәрлек өсөн тигеҙ булып эшләгән ваҡытта шулай үткәрелә, һәм был ябай түгел. Шуға ярашлы рәүештә, һеҙ нимә эшләйһегеҙ, тиҙ арала һеҙҙән кәм йәки артыҡ таныштырҙы. Шунда мин үҙем һорау бирәм: нисек тиҙ генә ҡыҙ менән таныштым. Мин һеҙгә мең бирә: иң шәп ысул ҡыҙ менән танышып, уның менән үткәргән ваҡытың өсөн төрлө мөхиттә. Тимәк, әгәр ул һеҙҙе, - тип әйтеп, сәғәт дауамында бар, һеҙ тиҙ берләшмәләре approfondirez сәғәт дүрттә прихватывать. эскәмйәгә ултырып, тип, сәғәт буйы барған ҡала. Кеше үҙе алып барыу буйынса-төрлө мөхиттә, төрлө, яңы урын асасаҡбыҙ һәм үҙен тыныс ҡырлы шәхес һеҙҙең күберәк. Нәҡ ошо сәбәп арҡаһында, тип беҙ тойған, ваҡыт тиҙ бара тип, беҙ ваҡыттарын күңелле үткәрә. Беҙҙең мейе, әйтерһең, ул тере тотола. Шулай итеп, ысул, тип тотоноп күберәк ваҡыт бергә, күңелһеҙ булыр ине, ҡурҡыныс түгел. Ләкин был һеҙ әйткән була: беҙҙең мейене ҡатырҙылар булһа ла, күберәк ваҡыт арауығындағы, әгәр уны төрлө мөхиттә ҡабул итә. Икенсе һүҙ менән әйткәндә, ике сәғәттән кафеға үткәрелә. әгәр һеҙ кемде ҙә булһа, һеҙ чувствуй булған, был ваҡытта кешеләр менән аҙ тотоноу, тотоноп әгәр кафела һеҙгә ике төрлө ике тапҡыр сәғәт.\nҺеҙ мейе декорация Смена сығарып биргән, был тәжрибә ике сездә бар был төрлө кеше менән, хатта бергә күберәк ваҡыт сарыф итмәй.\nНасар түгел, юҡ.\nҺеҙҙе аптыратып булмай ине, белмәгән, барлыҡ, һеҙҙең ҡыҙы нимә тураһында белә ала, беренсе осрашыу булған, әгәр һеҙ беләһегеҙме, ни эшләй.\nТәүге осрашыуҙағы һымаҡ, ваҡыттың сикләнгән булыуы, уны быны уйлап тейеш, һәр минут тырышҡас, булдырыу өсөн ваҡытын, артыҡ тығыҙ булманы, бәлки. Нисек яһаны. Тәүҙә бер нисә һайлау үткәреү урыны һәм ваҡыты етмәй. Минең тәжрибә һуң, өс һаны тылсым. Өс урыны менән, бәлки, һеҙ башҡа бер ҡарауға еңел күсә, артыҡ ҡыҫылғаным түгел, даими һәм төрлө һеҙгә тотоп биргән тәжрибәһе мейелә төрлөлөгөн һаҡлау. Йәки: эсеп йөрөгән, шунда бейеп алырға, һеҙ бирергә һәм үҙенең тыныс яр буйында йыйылған. Әгәр һеҙ был техника тураһында күберәк белергә теләп, бәлки, һеҙ минең тәүге осрашыуҙа уҡыусы бушлай гид булып киткәнһең. Был ысулды ҡуллана алмайбыҙ, сөнки беренсе.\nһәм беҙ быны эшләй ала »\nосрашыу, улар һеҙ алдан планлаштырыла. Һеҙ шулай уҡ аласыз ҡулланырға һуң ғына уның, - тип ҡыҙ тура килә. Ябай Идея, бер нисә минуттан, ҡайҙа һеҙҙең менән барырға саҡырҙы ебәреү ҙә урын алһын туранан-тура уның номерын. Дөйөм алғанда, мин кофе эсергә саҡырҙы, һәм, әгәр ҙә баҫты, һәм мин уны яратып, уның ҡабул иткән. Төп аспект булып тора, ул риза түгел нәмә: йәмәғәт урындарының береһе булып ҡала, һәм ул белә, уның теләһә ҡайһы ваҡытта алам тип киткән. Әлбиттә, бар күпкә күберәк был уның шанс ыңғай реакция, rappellerais мин, хәҙер, - тип миңә түгел, егеттәр, мин ул егеттәр менән бер тапҡыр әйтеп, уның менән кафела ултыра. Был ҡатмарлы түгел һәм, тип һорай. Әгәр ул баш тарта, мин әйтте рәт-рәт мөмкин: « мин аңлайым, һин торопливый. Яҡшы, тыңлап, мин һине алырға номерҙары, тапҡыр башҡ. Ябай һәм һөҙөмтәле, һәйбәт ахыр сиктә ашыу, тип әйтә, биш минутҡа китте һәм кеҫәһенән номеры булған. Воронков корнелиус десятник булып, тип тойолһа ла обольщение ниндәй техниканы, ҡотҡарыу өсөн. Тиклем көн, ул обнаруживает, тип, үҙе үҫтергән яҡшы юмор тойғоһо бар булған ысулдарҙы һәм батырлыҡ соблазнитель. Хәҙер шул уҡ кешеләр әйләнеп ысулдарына өйрәтеү менән уның үҙ тормошона, үҙ обольщение академияһы сайтында, оольни һәм уның дәрестәр бушлай.\nБушлай онлайн немец теле\nНемец һүҙҙәрен тиҙ ятлай\nОнлайн немец теле өйрәнгәс, был еңел һәм бушлайҺәм беҙҙең һүҙебеҙ бер нисә яһаны симулятор билдәһеҙ уҡыу, аңлау. Тест өлөшөн икенсе һүҙе немец теленән тәржемә иткәндә реверсирование. Егерме алты тураһында һүҙ башҡа йәшелсә, еләк-емеш, еләк.\nӘҙер ҡамырҙы н сираттағы йәшелсә, еләк-емеш һәм немец телендә.\nНемецса һүҙлек уҡырға мөмкин\nБаштүбән һүҙе немец теленән тәржемә онотмағыҙ.\nНемец теле буйынса сираттағы имтихан әҙерләү, йәшелсә, емеш һәм еләк-емеш. Зинһар, һүҙе немец теленән тәржемә онота алмай түңкәрелгән.\nменән таныша германияла видео видео ҡыҙы\nМинең каналы, һеҙ бында яҙылырға мөмкинУнда яҙылған. Ни өсөн шулай ауыр ҡыҙ германияла ҡаршылай. Подписаться на канал.\nМенталитет. Сайтында танышырға. Йәш кеше социаль роле. Германия.\nНемец ҡыҙы, немец ҡыҙы.\nМенталитеты нисек эләгә һәм бысраҡ түгел, тәртибе менән ҡасан осрашып, хәстәрлек.\nДойчланд германияла дойчландпортал н осрашты. Фейсбук ҡыҙҙы эҙләй, уны таба алмай әлегә. Трифонова Ольга - Хаупт - Лех. Интернет менән ир-атта күнекмәләр эшләү.\nGeniale versuri Geniale versuri\nтаныша яланғас танышты видео чатта теркәлергә рулетка менән телефон без интернета видеочивать эротическое ҡатын-ҡыҙ менән таныштырыу секс ч рулетка ҡыҙ менән танышып бушлай онлайн видео таныш бушлай онлайн видео чат видео танышты видеочивать пар эротическое


"Өлкәндәр араһында сирләүселәрҙең артыуына борсолам"\n10 Июнь 2020, 14:55\nКисә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ветерандарҙың йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре менән онлайн-осрашыу үткәрҙе.\nӘңгәмәлә республика етәксеһе коронавирус менән сирләүселәр араһында өлкәндәрҙең артыуына борсолоуын белдерҙе. Радий Фәрит улы әйтеүенсә, Башҡортостанда 70 йәште уҙған 300-ҙән ашыу кешелә COVID-19 вирусы табылған. Оло быуын вәкилдәре сирҙе ауыр үткәрә. Дауаханаларҙа әле яһалма һулыш аппаратына тоташтырылған 44 ауырыуҙың күбеһе – ололар.\nРадий Фәрит улы коронавирус йоҡтороу ҡурҡынысы кәмегәнсе пенсионерҙарҙы үҙизоляция режимын күҙәтергә, һаҡлыҡ сараларын үтәргә саҡырҙы, тағы ла ике-өс аҙна сабыр итеүҙәрен һораны.\nХәбиров шулай уҡ ирекмәндәрҙең мохтаждарға булышлыҡ итеүе туҡтатылмауын әйтеп үтте. Республикала 110 меңдән ашыу аҙыҡ-түлек йыйылмалары таратылған. Ирекмәндәр шылтыратыусыларҙың барыһына ла ярҙамға килергә әҙер. Тик өлкәндәрҙең дә, үҙ сиратында яуаплылыҡ алып, коронавирус менән сирләү хәүефен кәметеүе мөһим. Республика Башлығы уларҙың йәмәғәт транспортынан файҙаланмаҫҡа тырышыуын, халыҡ күп урындарҙа йөрөмәүен үтенде.\nОсрашыуҙа ҡатнашыусылар шулай уҡ “һуғыш балаларына” ярҙам итеү, өлкәндәрҙең ялын ойоштороу, йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, Бөйөк Ватан һуғышы батырҙары һәм ветерандары хаҡындағы иҫтәлекте һаҡлау, Өлкәндәр өсөн халыҡ университеттары программаларын артабан үҫтереү тураһында ла һүҙ алып барҙы.


Ҡулланыу кәрзине ике тапҡырға арзанайҙы\nРеспубликала ҡулланыу тауарҙары һәм хеҙмәттәр күрһәтеү индексы ниһайәт, түбәнәйҙе. Ғинуар-февраль айҙарында эксперттар хаҡтарҙың ҡырҡа артыуын иҡтисади баҙарҙағы санкциялар менән бәйләгәйне. Башҡортостандың финанс һәм хаҡтар статистикаһы үҙәгенән белдереүҙәренсә, йыл башынан инфляция 7,4 процент булып, былтырғы йылдың июненә ҡарата 15 процент тәшкил иткән.\nАҙыҡ-түлек баҙарында хәлдәр бер аҙ яҡшыра. Ҡош итенә, шәкәргә, һөткә, сырға, ярмаларға хаҡ төшкән. Ҡыяр ике, кәбеҫтә - өс, помидор - 17-25 , банан -2,4 процентҡа арзанайған. Был импортты алыштырыу сәйәсәте менән бәйле, фермерҙар үҙебеҙҙең ерлектә сифатлы йәшелсәләр үҫтерә алыуын дәлилләй. Сәнәғәт өлкәһендә ювелир әйберҙәргә, автомобилдәргә лә хаҡ ярайһы ғына төшкән.\nОльга Лосева, Башҡортостан статистика комитетының финанс һәм хаҡтар бүлеге етәксеһе урынбаҫары: «Хеҙмәттәр күрһәтеүҙә фатирҙарҙы ҡуртымға биреү өс, банктарҙағы кредит менән ҡулланыу алты процентҡа кәмегән. Сит илдә һәм үҙебеҙҙең шифаханаларҙа ял итеү хаҡтары артҡан».\nЙәй мәлендә эксперттар башҡа өлкәләрҙә лә ваҡытлыса хаҡтар артыуын белдерә. Картуф һәм кишер -3-5 ,әфлисун-лимондар -10-16-ға, бензин -1. Йыраҡ юлдарға йөрөүсе поездарҙың купе вагондарына хаҡтар-15 процентҡа артҡан.


Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына һирәк осраусы 114 төр йәнлек индереләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың Ҡыҙыл китабына һирәк осраусы 114 төр йәнлек индереләсәк\n14:41, 24 декабря 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 24 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nҠыҙыл китаптың яңы баҫмаһына индереү өсөн һирәк осраусы һәм юғалыу ҡурҡынысы аҫтында булған хайуандар исемлеге раҫланды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығынан.\nБашҡортостанда 114 төр хайуан закон буйынса яҡланасаҡ. Фәнни мәғлүмәттәргә ярашлы, республикала 15 төр йәнлек һәм ҡошҡа юғалыу ҡурҡынысы янай. Атап әйткәндә, Европа шәшкеһе, мәрйенгүҙ, аҡ ағуна, ялан тәгәрлеге, туғаҙаҡ, ҡара ҡауҙы, бөркөт, ялан торомтайы, ҡыҙылбалыҡ, йофар.\nЯңы баҫманан 23 төр хайуан төрө сығарылған, улар араһында һоро ҡаҙ, ышылдаҡ аҡҡош, шоңҡар, һыуыр, һоро торна бар. Белгестәр уларҙың иҫәбенең әлеге ваҡытта тотороҡланыуын тәбиғи сәбәптәрҙең тәьҫире һәм популяцияларҙы һаҡлау буйынса ҡабул ителгән сараларҙың һөҙөмтәлелеге менән аңлата.\nВикипедия мәғлүмәттәре буйынса, дүрт быуат эсендә Башҡортостан биләмәһенән 10 төр хайуан — тарпан, төньяҡ боланы, сайғаҡ, ҡоно, кеш, ҡара гриф, туғаҙаҡ, берғаҙан, аҡбалыҡ юҡҡа сыҡҡан. Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы йәнлектәр һәм үҫемлектәр исемлеген даими рәүештә асыҡлай һәм тулыландыра, Ҡыҙыл китапты яңынан сығарыуҙы һәм уның интернет-баҫмаларын яңыртыуҙы ғәмәлгә ашыра. Ҡыҙыл китаптың «Хайуандар» томы тәүге тапҡыр республикала 2004 йылда нәшер ителде.\nТеги: бр ҡыҙыл китабы,һирәк осраусы хайуандар,экология


Етмеш төрлө һөнәр эйәһе | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Етмеш төрлө һөнәр эйәһе\nЕтмеш төрлө һөнәр эйәһе\nМәктәптән һуң, Таштимер һөнәр-селек училищеһында уҡып, ҡулына тракторсы-машинист һөнәренә эйә булыуы хаҡында документ алыу менән Наил тыуған колхозына эшкә килә. Шул көндән алып, бына теүәл утыҙ йыл инде, төрлө йылдарҙа төрлөсә аталһа ла, шул уҡ хужалыҡта ал-ял белмәй тир түгә ул.\nҠыҙыу баҫыу эштәре тамамланыу менән өйҙә тик ятыуҙы өнәмәй тырыш механизатор. Йыл да ҡыш етһә фермаға эшкә сыға. Оҙаҡ йылдар малсы булып эшләп, ҙур тәжрибә туплаған Наилға хужалыҡ етәкселеге уҙған ҡышлатыу осоронда ферманы етәкләүҙе ышанып тапшырған. Мал ҡышлатыуҙағы на-мыҫлы тырыш хеҙмәте һабан туйында район хакимиәтенең Почет грамотаһы һәм аҡсалата сертификат менән бил-дәләнде.\nМал ҡышлатыуҙы уңышлы үткәреп, яҙғы баҫыу эштәре миҙгеле етеү менән Наил Иршат улы ҡайтанан техникаға ултыра һәм көҙгә тиклем баҫыу-ҡырҙарҙы иңләй. Үҙенең МТЗ-1221 тракторында ерҙе эшкәртеүҙә, сәсеүҙә йөрөй. Бесән мәле етһә, сабыуға төшә. Артабан ураҡ осоронда комбайн штурвалы артында күрәһең уны.\nБеҙ хужалыҡта булған көндө, Н. Хәйбуллинды машина-трактор паркында тап иттек.\n— Бесән сабыуҙа йөрөй инем. Тракторымдың валы сафтан сыҡты, хәҙер килтерергә тейештәр. Ваҡытты буш үткәреп булмай бит: комбайндың ҡайһы бер узелдары йүнәтеү талап итә, шуға иретеп-йәбештереү менән булышам, — ти уҙаман.\nЭйе, егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ тигәндәй, бөтә эш ҡулынан килә икән.\nНәҡ ошондай егәрле, үҙ эшен намыҫлы башҡарған эшсәндәр хужалыҡтың төп көсөн тәшкил итә лә инде. Наил Иршат улының ауыл хужалығы өлкәһендә ысынлап та оҙайлы, фиҙаҡәр хеҙмәте Башҡортостандың юғары наградаһы — республиканың Почет грамотаһы менән билдәләнгән. Ауыл хужалығы министрлығының рәхмәт хаттары, маҡтау ҡағыҙҙары менән дә бүләкләнгән ул, һәр яуаплы кампания һөҙөмтәләре буйынса алған район кимәлендәге наградалары иҫәпһеҙ-һанһыҙ.\nНаил Хәйбуллин ҡатыны өсөн тоғро ғүмер юлдашы булһа, балаларына ныҡлы терәк. Ҡатыны Зөһрә Фәнил ҡыҙы менән ике улға ғүмер биргәндәр. Өлкәне Нургиз атаһы юлынан китеп, тракторсы-машинист һөнәренә эйә булған. Әрмегә тиклем атаһы менән ураҡта, сәсеүҙә эшләгән. Ил алдындағы изге бурысын үтәп ҡайтҡас, шиномонтажлау станцияларының береһенә слесарь булып урынлашҡан. Рамаҙан иһә быйыл 9-сы класты тамамлаған.\n— Хужалыҡта коллективтың нигеҙен, Наил Иршат улы кеүек, дөйөм эш өсөн янып торған, эшкә әрһеҙ кешеләр тәшкил итә. Әлегә тотош хужалыҡ буйынса 300 тоннаға яҡын бесән әҙерләүебеҙ уларҙың тынғыһыҙ хеҙмәте һөҙөмтәһе. Был төр мал аҙығын мөмкин тиклем туплау дауам ителәсәк. Әле бына сенаж һалыуҙы ла башланыҡ, — ти хужалыҡ етәксеһе Әхәт Мортазин. — Сәсеүлектәрҙә үлән наҡыҫ булһа ла, бөтә көстө мөмкин тиклем мал аҙығы туплауға йүнәлтәсәкбеҙ.