Ихласлыҡтан ҡотло донъяһы » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nУның кеүектәр янында күңелде ниндәйҙер рәхәтлек, һиллек биләп ала. Сөнки бар булмышынан алсаҡлыҡ, һәр ғәмәленән ихласлыҡ, дәрт-дарман бөркөлгән кешеләр гел иғтибар үҙәгендә. Улар башҡалар менән бер тартыныуһыҙ иркен аралаша, бар ерҙә лә үҙ һәм яҡын. Ябай тиҙәр ундайҙар хаҡында. Әммә был бер ҡатлы ябайлыҡ түгел, киреһенсә, бәҫле, баһалы. Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының профессиональ сәнғәт, мәғариф һәм ижади проекттар бүлегенең баш белгесе Фирүзә Иншар ҡыҙы Солтанбаеваның бай булмышы, ҡотло донъяһы, тынғыһыҙ эше менән яҡынданыраҡ танышҡас, күңелдә һоҡланыу һәм хөрмәт билгеһе ҡатыш тыуған уйҙар былар.\n...«Мин – атай ҡыҙы! Төҫөм менән дә, холҡом менән дә тап уға тартҡанмын», – ти Фирүзә ғорурланып. Ғорурланмаҫлыҡ та түгел шул, бер ниндәй рәсми исем-шөһрәттәргә эйә булмаһа ла, төбәгебеҙҙә халыҡ йырсыһы булып танылған данлыҡлы Иншар Солтанбаевтың ҡыҙы бит ул! Ә олатаһын, йәшләй генә Сталинград һуғышында ғүмере өҙөлгән Әхмәҙулла Солтанбаевты, яуҙаштары «һандуғас» тип атап йөрөтә.\n«Атайым заманында Өфө сәнғәт училищеһында уҡый, филармонияла эш башлай. Ә әсәйем Мәрзиә Ғәйзулла ҡыҙы Фәйзи Ғәскәровтың ансамблендә бейей. Һоҡланғыс талантҡа эйә ҡәҙерлеләрем, бәлки, ҙур артистар ҙа булып китер ине, әммә ауырсылыҡ, торлаҡ мәсьәләһе үҙенекен итә һәм атайым ғаиләһен тыуған яҡтарына, Ейәнсураға, күсереп алып ҡайта. Иҫәнғолда тәү башлап музыка мәктәбе ойоштора, уның етәксеһе итеп тәғәйенләнә, ә әсәйем баш-көллө мәҙәниәт эшенә сума», – тип һөйләй Фирүзә Иншар ҡыҙы...\n...Донъяһы ҡотло Фирүзәнең, һәр нәмә үҙ урынында, зауыҡ та, йылылыҡ та бар. Ғаилә ағзаларының һәр береһе уға ғына ҡарап торған кеүек, сөнки уның ихласлығы, күңел йылыһы барыһына ла етә. Тормош юлдашының билдәле шәхес – Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, танылған опера йырсыһы Руслан Хәбибуллин булыуы хаҡында үрҙә яҙып үткәйнек. «Руслан кеүек ир-егеттәр донъяла бик һирәктер ул», – тигәйне Фирүзә һәм ошоноң менән барыһы ла әйтелгәндер, моғайын.\nӨлкән ҡыҙы Лиана Хәбибуллина күптәргә әсәһенә ҡарағанда ла яҡшыраҡ таныш. 90-сы йылдар башында «Сәңгелдәк», «Иләү» тапшырыуҙарын алып барыусы, башҡорт фильмдарында төшөүсе моңло тауышлы йырсы Лиана бөгөн Американың Лас-Вегас ҡалаһында йәшәй. Иптәше Динис Уйылданов – Ейәнсура егете. «Ҡыҙым 10 йәшендә үк «мин ҙурайғас, Америкала йәшәйәсәкмен», ти торғайны. Бәләкәйҙән ныҡ үҙ аллы булды. 2-се класта уҡығанында компьютер алып биреүебеҙҙе һораны. Ундай техниканың беҙҙә яңы һатыла башлаған мәле, иҫ киткес ҡиммәт. Әммә баланың ынтылышын һүндермәйек тип, машинабыҙҙы һатып, компьютер алдыҡ. Был аҙымыбыҙға күп таныштарыбыҙ аптырағайны. Ә беҙ Лиананың компьютерҙы уйнау өсөн түгел, үҙен үҫтереү, сит телдәр өйрәнеү өсөн һорауын аңлап ҡараныҡ», – тип балаларының бәләкәй сағына бәйле матур хәтирәләрен яңыртты Фирүзә Иншар ҡыҙы...\n...Атай-әсәй өсөн балаларҙың бәхетен, уңышын татыуҙан да ҙурыраҡ шатлыҡ юҡтыр ул. Киләсәктә өләсәй булыу ҡыуанысын кисереп, ейән-ейәнсәрҙәремде тупылдатып һөйөү бәхете яҙһын, тием. Тағы ла туғандарым менән аралашып йәшәүҙән йәм табам, хатта дүрт-биш туған апай-ағайҙарымды, һеңле-ҡустыларымды яҡшы беләм. Атайыбыҙ рухына тоғролоҡ һаҡлап йәшәүсе әсәйем янына йыш ҡайтырға тырышабыҙ. Ҡайным менән ҡәйнәмдең яҡын йәшәүе донъябыҙҙы тағы ла ҡотлораҡ, бөтөнөрәк итә», – тип ғәзиз кешеләренең һәр береһе хаҡында ихлас һөйөү менән бәйән итте Фирүзә ханым...


2018 йылда Өфө моторҙар эшләү берекмәһе МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештерә башлай // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n2018 йылда Өфө моторҙар эшләү берекмәһе МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештерә башлай\n15:50, 1 марта 2016 Иҡтисад\n2018 йылда Өфө моторҙар эшләү берекмәһе МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештерә башлай Фото: Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе сайтынан\nӨФӨ, 2016 йыл, 1 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.\n2018 йылда Өфө моторҙар производство эшләү берекмәһе МиГ самолеттары өсөн двигателдәр етештерә башларға ниәтләй. «Ростех» дәүләт корпорацияһының рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, әле ошо двигателдәр Өфө моторҙар эшләү берекмәһенең филиалында — В.В.Чернышев исемендәге Мәскәү машина эшләү предприятиеһында етештерелә.\nӨфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә баш ҡалала ошондай производство булдырыу программаһы әҙерләнгән һәм раҫланған, бөгөн әҙерлек тулы кимәлдә бара. 2018 йылда берекмә МиГ самолеттары өсөн двигателдәрҙе сериялы етештерә башларға тейеш. 24-26 февралдә Өфөлә уҙған 11-се Рәсәй сәнәғәт форумының пленар ултырышында Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе директоры Евгений Семивеличенко ошо хаҡта белдерҙе.\n«Двигателдәр дүрт модификациялы буласаҡ. Продукцияға килгәндә, был 2025 йылға тиклем йылына яҡынса 100-150 двигатель», — тип хәбәр итте Евгений Семивеличенко.\n«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – илебеҙҙә авиация двигателдәрен етештереүсе иң ҙур үҙәк. Турбореактив авиация двигателдәрен һәм газ һурҙырыу агрегаттарын әҙерләү, етештереү, сервис хеҙмәтләндереүе, ремонтлау, шулай уҡ вертолет техникаһы узелдарын етештереү һәм ремонтлау төп эшмәкәрлек төрҙәре булып тора.\nТеги: өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе


Республикаға оҙаҡ көтөргә ҡалманы - бер аҙнанан хөкүмәткә яң ы Премьер - министр киләсәк. Бөгөн парламент Президиумы\nпленар ултырыштың көн тәртибендә БР Президентына Рафаэль Ба йдәүләтовты үҙе өсөн таныш булған вазифаға тәғәйенләүгә килешеү белдереү тураһындағы пунктты раҫланы. Әммә депутат корпусының буласаҡ йыйылышында төп "аш" ролен бюджет закондары пакеты тәшкил итәсәк.\nБР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары Айрат Ғәскәров\nүҙ ведомствоһы әҙерләгән 2007 йылға республика бюджеты проекты менән таныштырҙы. Вице - премьерҙың һүҙҙәренә ҡарағанда, киләһе йылға һәм 2009 йылға тиклем бюджет һәм\nһалым сәйәсәте берҙәм маҡсат буйынса башҡарыласаҡ: ул да булһа, халыҡтың йәшәү сифаты һәм кимәлен күтәреү, иҡтисад\nһәм социаль өлкәнең тигеҙ үҫешен тәьмин итеү, Башҡортостан\nиҡтисадының конкурентлыҡ һәләтен арттырыу.\nБыйыл да бюджет төҙөүҙә сығымдарҙың социаль йүнәлеше һаҡланыла. Уның өстән ике өлөшө социаль - мәҙәни сараларҙы финанслауға йүнәлтеләсәк. Сығымдарҙың дүрттән бер өлөшө\nмәғарифҡа тотоноласаҡ, һаулыҡ һаҡлау һәм спортҡа - 16 процент, социаль сәйәсәткә бюджет сығымдарының 10,7 проценты бүленәсәк. "2005 йылға бюджетты үтәү тураһында", "2007 йылға бюджет тураһында", "2005 йылға мотлаҡ медицина\nстраховкалауының республика бюджеты фонды тураһында" закон проекттары 2007 - 2009 йылдарға социаль - иҡтисади үҫеште күҙаллау проекты менән бергә депутат ултырышының төп күсәре буласаҡ, тип күҙаллана.\nШул уҡ ваҡытта беренсе уҡыуҙа парламентарийҙар тағы ете закон проектын ҡарарға планлаштыра. Республика Президенты тураһында, Дәүләт Йыйылышы тураһында, БР Хөкүмәте тураһында республика закондарына үҙгәрештәр индерелә. "БР граждандарының мөрәжәғәттәре тураһында" яңы закон проекты тикшереләсәк. Федерация төбәктәренең өҫтәмә вәкәләттәре "Экологик экспертиза тураһында" республика законы барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итте.\nИкенсе уҡыуға индерелгән закон проекттарының төп өлөшө -\nдепутаттарҙың яҙғы сессиянан көҙгө сессияның беренсе ултырышына тиклемге эше. Ҡараласаҡ 16 закон проектының ҙур ө лөшө бик ентекле әҙерләнгәндер, күрәһең, улар өҫтәмә төҙәтмәләр талап итмәне һәм тулыһынса ҡабул ителәсәк.\nУларҙың береһе - "Башҡортостан Республикаһында ауыл\nхужалығы ҡулланыусылар кооперативын дәүләт яҡлауы тураһында" үҙаллы закон. Парламенттың аграр мәсьәләләр, тәбиғәт ресурстары, тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология\nбуйынса рәйесе Зифҡәт Сәйетғәлиевтың һүҙҙәре буйынса, ул "бында урта һәм кесе бизнестың ҡеүәтле механизмын индереү өсөн кәрәк, ә ул кооперативлаштырыуһыҙ йәшәргә һәләтле\n- Ауыл хужалығында эшлекле әүҙемлектең ошондай формаһын - баҙар иҡтисады эсендә планлы иҡтисад элементын булдырыуға ҙур мохтажлыҡ һиҙелә. Башҡарма властың, иң мөһиме, муниципалитеттың, ниһәйәт, кесе бизнестың легалләштерелгән алымына финанс йәки административ ярҙам күрһәтеү инструменты барлыҡҡа киләсәк, - тип билдәләне Зифҡәт Ислам улы.\nДөйөм алғанда, республика Дәүләт Йыйылышының ҡырҡынсы ултырышының көн тәртибендә ҡырҡҡа яҡын һорау тәҡдим ителгән. Ул 26 октябрҙә буласаҡ. Пункттарҙың береһе "Республика Башкортостан" ижтимағи - сәйәси гәзитен һәм\nбаҫманың өс хеҙмәткәрен - коллегаларыбыҙҙы - Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Почет грамотаһы менән наградлауға арналыуы ҡыуаныслы.


Бөрйән районында лагерҙар «Йәйләү» программаһы менән эшләй - Bash.News\nБөрйән районында лагерҙар «Йәйләү» программаһы менән эшләй https://bash.news/news/100277_brjn_rajonynda_lagerar_jjl_programmay_menn_eshlj\nКүҙәмбәттә йәйге ял. Бөрйән районының «Ағиҙел» балалар һауыҡтырыу лагеры икенсе сменала эш башланы. Быйыл ул тәүгә яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре Мәрйәм Бураҡаеваның «Йәйләү» программаһы нигеҙендә ойошторола.\n«Йәйләү» отрядтарға түгел, ырыуҙарға бүленеп эшләй. Балалар башлыса төбәктә көн иткән Бөрйән, Түңгәүер һәм Ҡыпсаҡ ырыуҙарына тупланды. Малай-ҡыҙҙар тыуған яҡ тарихын өйрәнәсәк, халҡыбыҙҙың арҙаҡлы шәхестәре, боронғо шөғөлдәре менән танышасаҡ.\nБалалар лагерҙа көнөнә 5 тапҡыр туҡлана. Рационға милли ризыҡтар - ҡымыҙ менән бал да индерелгән. Лагерҙа шахмат-шашка, йыр-бейеү, дарыу үләндәрен өйрәнеү түңәрәктәре эшләй. Алдағы көндәрҙә төбәктең хозур тәбиғәте, тарихи урындар менән танышыу өсөн экскурсияға сығыу күҙаллана.\nБалалар бөгөндән үк киләһе йылда үтәсәк сменаға килергә хыяллана, бының өсөн тырышып уҡырға, «Тормош һабаҡтары»н яҡшылап өйрәнергә тип маҡсат ҡуйғандар.\n23:12, 05 июл\nӨфөгә кино төшөрөүселәр йыйыла\nБөгөн Тәтешле районына “ТабынФест” йыйынында ҡатнашыусылар килә башлай\n13:20, 05 июл


Радий Хәбиров «Һанлы сәғәт» форматында тәүге кәңәшмә үткәрҙе - Правительство Республики Башкортостан\n26 февралдә Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров «Һанлы сәғәт» форматында тәүге тематик кәңәшмә үткәрҙе. Унда ҡатнашыусылар комплекслы видеокүҙәтеү системаһын үҫтереү мөмкинлектәре, Өфөлә «аҡыллы туҡталыштар» эшен камиллаштырыу, шулай уҡ юл хужалығы менән идара итеүҙә һанлы платформаны ҡулланыу песрспективалары тураһында фекер алышты.\nТематик сәғәт республика етәксеһе башланғысы менән ойошторола. Радий Хәбиров фекеренсә, һанлы форматҡа күсеү – иҡтисад үҫешен тәьмин итеүсе төп йүнәлештәрҙең береһе.\n– Мин «Һанлы сәғәт» форматында ла кәңәшмәләр үткәрергә хәл иттем. Сөнки тап ошо йүнәлештә бөтәһенә лә – Хөкүмәткә, Башҡортостан Башлығы Хакимиәте һәм Дәүләт Йыйылышына, эксперттар һәм ойошма етәкселәренә берләшергә кәрәк. Әле һанлы иҡтисад тураһында беҙ күберәк һөйләйбеҙ, аныҡ эштәргә күсергә ваҡыт, – тине Радий Хәбиров. – Әлбиттә, алдағы йылдарҙа башҡарылған эштәр арҡаһында Башҡортостан Рәсәй кимәлендә ярайһы яҡшы иҫәптә. Уңыштар бар, уны танырға кәрәк. Әммә ваҡыт бер урында тормай, башҡарылған эштәр бөгөн яңыртыуҙы талап итә.


Сейә менән брауни\n«Брауни» — шоколадлы татлы бәлеш тигәнде аңлата.\nаҡ май — 100 г\nҙур ҡалаҡ менән 2 ҡалаҡ какао (шоколадты күп һалһағыҙ, какаоһыҙ ҙа мөмкин)\nон — 150 г\nҡамыр күперткес (разрыхлитель) — 1 балғалаҡ, йәиһә ярты балғалаҡ сода\nбер семтем тоҙ\n300 г самаһы тосо алынған сейә\nБешереүе еңел, бер ниндәй ҡатмарлыҡтар юҡ. Бер ҡап шоколад кәрәк, ә башҡаһы һәр кемдә булған ябай аҙыҡ-түлек. Төрлө емеш-еләк ҡушып, бешерергә мөмкин. Бәләкәй киҫәктәргә бүленгән шоколадты һәм майҙы иретәбеҙ. Кемгә нисек уңайлы: микротулҡынлы мейестә йә быу өҫтөндә (паровая баня) мөмкин. Ирегәс, уттан алабыҙ, һыуына торһон.\nЙомортҡаны шәкәр менән күперткәнсе туҡырға кәрәк. Уға һыуынған шоколадлы майҙы ҡушып болғайбыҙ. Онға ҡамыр күперткес һәм тоҙ өҫтәйбеҙ, какао ҡушырға мөмкин. Яҡшылап болғағас, йомортҡалы массаға һалабыҙ һәм миксер менән туҡыйбыҙ.\nИң һуңында сейәгә лә сират етте. Артыҡ лысҡылдамаһын өсөн, сейәгә крахмал өҫтәргә. Крахмалды он менән дә алмаштыралар. Ҡамырға сейәне һалғас, тағы бер яҡшылап болғайбыҙ һәм мейескә оҙатабыҙ. 180 градуслыҡ мейестә 40 минут самаһы беште. Әҙерлеген шырпы менән тикшереп белергә. Ҡоро сыҡһа, бешкән.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Сейә_менән_брауни&oldid=11437»


12 Март 2019, 12:04\nМәсетле районы хакимиәте иҫкәртә: көнкүреш газы хәүефле һәм битарафлыҡты ғәфү итмәй!\nРайон хакимиәтенең 2019 йылдың 27 февралендәге “Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районы муниципаль районы территорияһында газ менән хәүефһеҙ файҙаланыу-ҙы пропагандалау буйынса айлыҡ үткәреү тураһында” 117-се ҡарарына ярашлы, 2019 йылдың 1 мартынан 31 мартына тиклем предприятиеларҙа, учреждениеларҙа, ойошмаларҙа, граждандарҙың шәхси хужалыҡтарында газ менән хәүеф-һеҙ тотоноу буйынса айлыҡ үткәрелә.\nБина эсендә газ йыйылыуының сәбәбе һәр ваҡыт бер үк – ябыҡ бинаның елләтелмәүе. Ҡулланыусы эшләп тор-ған газ приборын ҡалдырып, ул һүнһә, ә шул уҡ ваҡытта форточка һәм төтөн юлдары ябыҡ булһа, йәки төтөн юлының тартыу көсө насар булһа, шулай килеп сыға. Статистиканан күренеүенсә, күпселек осраҡта фажиғәлә газ при- борҙары һәм ҡорамалдары менән ҡулланыу ҡағиҙәләрен боҙған хужалар үҙҙәре ғәйепле.\nҠағиҙәләргә ярашлы, газ приборҙарының хәүефһеҙ ҡулланылыуы һәм төтөн юлдарының төҙөклөгө өсөн йорт хужалары үҙҙәре яуаплы.\nТорлаҡ фондын хеҙмәтләндереү ойошмалары, үҙ сираттарында, норматив документтар талаптарына ярашлы күп фатирлы йорттарҙың уртаҡ милкен ҡарап тотоу буйынса эштәр башҡарыуға килешеүҙәр төҙөү буйынса кәрәкле саралар күрергә тейеш. Был ойошмалар елләтеү каналдарын һәм төтөн юлдарын техник хеҙмәтләндереү буйынса үҙ бурыстарын үтәмәгән өсөн йәшәүселәр алдында юридик яуаплылыҡ тота.\nТорлаҡ йорттарға һәм сәнәғәт предприятиеларына өҙлөкһөҙ һәм хәүефһеҙ газ биреү – махсуслашҡан газ бүлеү ойошмаһы булараҡ, “Газпром газ бүлеү Өфө” акционерҙар йәмғиәтенең төп бурысы. Ә уны башҡарыу өсөн газ селтәр-ҙәрен һәм газ ҡорамалдарын даими тикшереп торорға кәрәк. Өй эсендәге газ ҡорамалын техник хеҙмәтләндереү йыл һайын үткәрелә һәм йылына бер тапҡырҙан кәм булырға тейеш түгел. Техник хеҙмәтләндереү газ ҡулланыусы менән килешеү нигеҙендә башҡарыла һәм, техник хеҙмәтләндереү үткәрелгәндән һуң, башҡарылған эштәр акты нигеҙендә уның өсөн бер тап-ҡыр түләргә кәрәк.\nҮрҙә әйтелгәндәрҙән сығып, газ приборҙары менән файҙаланыуҙың ябай ҡағиҙәләрен иҫегеҙгә төшөрөп үтеү кәрәк булыр. Уларҙы теүәл үтәү бәхетһеҙ осраҡтарҙан һаҡлаясаҡ.\n- газ һыу йылытҡыстарын, йылытыу мейестәрен һәр ҡабыҙыр алдынан һәм улар эшләгән ваҡытта төтөн юлдарындағы тартыу көсөн тикшерегеҙ;\n- газ мейесен ҡабыҙыр алдынан шиберҙы асырға онотмағыҙ;\n- елләтеү каналдарындағы тартыу көсөн тикшерегеҙ;\n- елләтеү каналындағы рәшәткәне обой менән ҡапламағыҙ;\n- күп ҡатлы йорттарҙа шыйыҡ газ тултырылған баллондарҙы файҙаланмағыҙ;\n- газ үткәргескә еп бәйләмәгеҙ һәм газ плитаһы өҫтөнә әйбер киптерергә элмәгеҙ;\n- форточканы асығыҙ;\n- газдан файҙаланып бөткәс, газ приборҙарындағы һәм уларҙың алдындағы крандарҙы ябығыҙ. Төнгөлөккә һәм фатирҙан сығыр алдынан газ приборҙарының ябылыуын мотлаҡ тикшерегеҙ. Приборҙарҙы эшләп торған килеш ҡалдырмағыҙ!\nФатирҙа, подъезда, подвалда һәм башҡа биналарҙа газ еҫен һиҙһәгеҙ, шырпы ҡабыҙмағыҙ, тәмәке тартмағыҙ, электр яҡтыртыу һәм электр приборҙарын ҡабыҙмағыҙ һәм һүндермәгеҙ, кеҫә телефоны менән тотонмағыҙ, газды ябығыҙ, бинаны елләтегеҙ, ҡарауыл ойоштороғоҙ һәм, газлы бинанан сығып, 04 телефоны буйынса (кеҫә телефонынан – 104) авария газ хеҙмәтенә шылтыратығыҙ. “Газпром газ бүлеү Өфө” йәмғиәтенең авария-диспетчер хеҙмәте бар республика территорияһында тәүлек әйләнәһенә эшләй.\nМәсетле районы хакимиәте.


Тыуып үҫкән илкәйемде ташламам, тигән инем - Wikisource\n.Нәшер ителгән: 2015. Сығанаҡ: Эльза Мөхәмәҙиева. Тыуып үҫкән илкәйемде ташламам, тигән инем // «Киске Өфө» гәзите, 2015, 12–18 декабрь, № 50\n1 Ниңә ситкә китәләр?\n2 Берәүҙәр китә, икенселәр килә\n3 Беҙҙән һеҙгә кем кәрәк?\n4 "Ҡунаҡ"тар ҡайҙа эшләй?\n5 Шөкөр итһәң, әҙ ҙә етәме?\n6 Рус түгелмен, ләкин россиян мин...\nКүп кенә ир-егеттәрҙең сит ерҙә төҙөлөштә эшләгәнен дә беләбеҙ. Шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙә лә төҙөлөштө үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Мәҫәлән, былтыр ғына 2,6 млн квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Был республиканың төҙөлөш тарихында иң ҙур күрһәткес. Торлаҡ йорттарҙы файҙаланыуға тапшырыу буйынса Башҡортостан Волга буйы Федераль округында - беренсе, илдә бишенсе урында тора. Йорт төҙөүҙә тәүге урында килгәс, тимәк, уны һатып алыусылары ла бар, тигән һүҙ был. Ә бит Өфө торлаҡ хаҡы буйынса иң ҡиммәт ҡалалар иҫәбендә. Хаҡтар Екатеринбург һәм Түбәнге Новгородтан ғына ҡалыша. Торлаҡ шарттарын яҡшыртырға теләгәндәр исемлегендә - 80 мең кеше. Тимәк, әле төҙөргә лә төҙөргә, әллә күпме эшсе ҡулдар, табырға кәрәк. Шуныһы ҡыҙыҡ, беҙҙекеләр фатир һатып алыу өсөн ситкә китеп аҡса эшләй, ситтекеләр аҡса эшләү өсөн беҙгә килеп фатир төҙөй. Һандарға күҙ һалһаң, беҙҙә халыҡтың көнкүрешен яҡшыртыуға ғына түгел, сәләмәтлеген һаҡлау өсөн дә тырышалар. Мәҫәлән, һуңғы йылдарҙа 34 эре спорт ҡоролмаһы, күбеһенең бассейны булған 20 физкультура-һауыҡтырыу комплексы, боҙ һарайҙары, тау саңғыһы комплекстары төҙөлгән. Был хаҡта Республика Башлығы үҙенең Республика көнөнә арналған тантаналы кәңәшмәләге сығышында ла белдергәйне: "Бөтә дауалау учреждениеларының эшен шәхсән үҙ контролемә алам. Халыҡ үҙенә квалификациялы медицина ярҙамы күрһәтелеүенә ышанырға тейеш. Оптималләштереү һәм модернизациялау һылтауы менән дауаханаларҙың ябылыуына, койка-урындарҙың ҡыҫҡарыуына юл ҡуймаҫҡа тейешбеҙ", - тигәйне. Хәйер, был өлкәлә проблемалар етерлек инде ул. Бөгөн халыҡтың врачҡа инеү өсөн һыу буйы сиратта ултырыуын, сиратҡа эләгеү өсөн дә ай ярым алдан яҙылып ҡуйыуын, ауылдарҙа участка дауаханаларының күпләп ябылыуын иҫәпкә алһаң, иҫәп хисапҡа тура килмәгәнен дә аңлайһың. Ләкин ситкә китеүселәрҙе унда ла ошондай уҡ проблемалар көтөп тороуы билдәле бит инде...\nМәғлүмәттәрҙән мәғариф системаһында ла яҡшы үҙгәрештәр булыуын беләбеҙ. Мәҫәлән, һуңғы дүрт йылда балалар баҡсаларында 50 мең өҫтәмә урындар булдырыуға өлгәшелгән, 84 балалар баҡсаһы төҙөлгән, тиҙҙән тағы ла 26-һы төҙөлөп бөтәсәк. Шулай уҡ 38 мәктәп, 10 мең уҡыу урыны артҡан, быйыл тағы өс мәктәп, 2017 йылға 5500 уҡыусыға ете мәктәп төҙөләсәк. Улар юғары конкурентлыҡ ҡеүәһенә, уҡытыуҙың сифат дәрәжәһенә эйә буласаҡ. Был учреждениеларҙа балалар лайыҡлы белем аласак. Тик бындай шарттарҙа белем алған уҡыусыларыбыҙ бәхет эҙләп ситкә китмәй, үҙ республикабыҙҙың үҫешен арттырыу өсөн тырышлыҡ һалһа, ярай ҙа ул... Башҡортостандан былтыр 50 мең тирәһе кеше күсеп киткән. Улар араһында күбеһе - йәштәр. Яҡташтарыбыҙҙың кемеһелер - белем (халыҡтың 15 проценты башҡа төбәктәрҙә белем ала), икенсе береһе аҡса эҙләп ситкә китергә ынтылғанда, былтыр Башҡортостанда 2674 сит ил студенты белем алған. Был студенттар Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Ҡытай, Тажикстан, Вьетнам, Төркмәнстан һәм Һиндостандан килгән. Уларҙың күбеһе Өфө дәүләт нефть-техник, Башҡорт дәүләт медицина, Башҡорт дәүләт университетында уҡый. Үҙебеҙҙең бынамын тигән белгестәр, аҡса эшләйем, тип, ситтә йөрөгәндә, былтыр сит илдән виза менән килгән 23 уҡытыусы студенттарға белем биргән. Рус телен өйрәнеү буйынса 302 кеше курс үткән. Быйыл йыл башында бындай курстарға 54 кеше яҙылған. Шулай уҡ Төркиәнән - 496, Вьетнамдан - 328, Ҡытайҙан - 216, Германиянан - 144, Мысырҙан - 129, Ҡытай Халыҡ Республикаһынан 114 кешегә беҙҙә эшләү өсөн саҡырыу ебәрелгән. Был хәс тә "Аҡ тирәк, күк тирәк" уйынындағы кеүек, үҙебеҙҙекеләрҙе ситкә ебәрәбеҙ, ситтәгеләрҙе саҡырып алабыҙ...\nЯмалда йөрөгән саҡта эшләү, йәшәү өсөн бөтә шарттар ҙа бар ине. Мәскәүҙә бөтөнләй икенсе мөнәсәбәт менән осраштыҡ. Түшәк кәрәк-яраҡтары - үҙеңдеке, йылы һыу юҡ, иртәнсәк бәҙрәфкә һыу буйы сират. Һәр кем хәленән килгәнсә үҙ тамағын үҙе ҡайғырта, йылы һыу төнөн генә булғанлыҡтан, душты ла ошо ваҡытта ғына инергә мөмкин. Халыҡ күп, уның аныҡ ҡына иҫәбе лә билдәле түгел, берәүҙәр 1500, икенселәре 2000-дән ашыу, ти. Ситтән килеүселәргә патент алыу яйға һалынмаған. Йыш ҡына документтары булмағандарҙы аулау ойошторола. ОМОН килеүен ишетеү менән эшкә рөхсәте булмағандар төрлөһө-төрлө яҡҡа ҡасып бөтә. Төҙөлөш урманға яҡын урынлашҡан, шуға күрә барыһы ла эшен, ҡоралдарын ташлап, шунда йәшенергә тырыша. "Ҡасаҡтар" йәшенһә, төҙөлөш майҙаны бушап ҡалғандай була. Күп осраҡта ОМОНдар килеү тураһында ялған хәбәр тараталар, сөнки документһыҙҙарҙың ҡайһы берәүҙәре эш урынына кире килеп тормай. Ул ваҡытта уларға тәғәйен эш хаҡы ла икенселәрҙең кеҫәһенә китә. Шул тиклем халыҡ йыйып та, патент биреү эшен тәртипкә һала алмауҙары ғәжәпләндерә. Ныҡлабыраҡ уйлаһаң, бында хөкүмәтте ғәйепләп тә булмай, сөнки ойоштороу эшен аралашсылар алып бара. Бына шул намыҫһыҙ аралашсылар арҡаһында күптәр тейешле аҡсаһын ала алмай ҙа инде. Хөкүмәт был эште көйләргә, эш биреүселәр менән аралашсылар араһындағы мөнәсәбәттәрҙе тәртипкә һалырға тырыша тырышыуға. Әле ваҡытлыса палаткалар янында ике ҡатлы ҙур бина төҙөлөп ята. Яңы бинала ситтән эшкә килеүселәрҙе ҡабул итеү өсөн бөтә шарттар ҙа ҡаралған, теркәү, медицина тикшереүе, ятаҡ һ. б. Бөтәһе лә бер урында буласаҡ. Үҙәкләштерелгән ошо миграция хеҙмәте төҙөлөп бөтһә, эшкә 8 меңләп кешене ҡабул итергә фаразлайҙар. Быны конверттарҙағы эш хаҡын булдырмау, аҡсаны ситкә ебәрмәү өсөн эшләйҙәр.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Тыуып_үҫкән_илкәйемде_ташламам,_тигән_инем&oldid=532999"


More skill or poker luck\n"Уйындар минең өсөн яҡшы булды, һәм мин барыһын да эшләргә тырышабыҙ, ярҙам итеү өсөн уйын" more skill or poker luck. Төп сумма аҡса алған төркөмгә өсөнсө урын досмотрел джозеф чонг берҙән-бер ваҡиға, 114 доллар аҡса эшләү өсөн 851 54-се урынды биләй.Мэтт беләҙек досмотрел джарвис һигеҙенсе урын яулап, турнир буйынса 538 беренсе урынды биләй һәм 808 безлимитный холдема доллар йыйыла.\n"Һезгә генә кәрәк булған, аҡыллы, яуаплы, оҫта һәм уңыштар етерлек булды", - тине ул. казино асырға ҡасан Атлантик-Сити. "Реаль тормош күп осраҡта покер оҡшаны", - тине ул.Аҡыллы ҡайһы бер уйынсылары булған.Башҡа хата ҡылған булһам.Филлипс уларҙың исемен атарға теләмәгән, әммә ул өҫтәл уйынсылары финалға үҙ белдектәре менән, "хәҙер уларҙы ҡыйратты".\nУның дөйөм суммаһы ике призлы урын алыусылар 40 доллар дюамель джонатан 800 ғәмәлдәге чемпион булды покер тағы ҡасан асылыр-румын-ситиҙа. Киләсәктә уны тотҡан уйын.Иң уйынсы "Туғыҙынсы ноябрь" был уйын киләһе йылдың Филлипс илсеһе сифатында эйәреп ала.Ул шулай уҡ ҡатнашырға кәңәш итә, шуларҙың 1 млн долларҙан ашыу аҡса эшләгән һигеҙ? "Мин был егетте яҡшы кәңәш таба бухгалтер ине, ул мөмкин ышанырга һезгә, аҡыллы һәм ҡарар ҡабул итәсәкбеҙ", - тине Филлипс.\nESPN филлипс фанаттары өсөн рәхмәт белдерәм, сөнки улар был ваҡиға покер ярҙам итеү, эшләү өсөн телевидение, рейтинг буйынса уңышлы.Икенсе урынды биләй һәм рәсәй чемпионы артта Истгейт Филлипс Дания досмотрел демидов иван Питер, әммә уның хаҡы 4,5 миллион долларҙан ашыу аҡса эшләгән покер өсөн үрнәк өлгөһө ул.Ул бер ҡасан да үтенес кире ҡағылыу тураһында фотоһын һәм автографын бирәбеҙ интервью йәки дауам итә.Ул яратҡан ғаилә булып пуджолс фонды хәйриә ойошмалары, фондтар һәм профилактика, яман шеш буйынса милли рассеянный склероз йәмғиәте казино в ҡасан асыла Рино atlantis. World series of финалға үткән финалда ҡатнашыу төрлө генә өлгәшкән уңыштары өсөн 2011 йылда өҫтәл poker өҫтәлде. 2008 йылда ул үҙенең инвестицион һәм отош өсөн файҙаланырға филлипс менделәр драться покер түгел, башҡа банкролл килем булдырыу өсөн ҡалған уйындарҙа.Турнир үҙе һайлай һәм уны "түгел шул, кем, улар аҙнаһына ете төн үткәреү". Филлипс әйткәндә, был мимолетное булып дан ала. "Һин хәтерләргә тейешһең тураһында һөйләп, кеше тураһында ҡайғыртыр өсөн, ул килтерә һине ебәрәбеҙ", - тине Филлипс.\nдебат кәрәк тыйылған казинолар\nуйын автоматтары бушлай уңыш ирланд\nҙур отош life wild слот\nирланд уңыш слот\nвершина казино ында стол-сити\nPanther уйын автоматтары floyd эксплуатация буйынса инструкция\nказино һәм Питтсбург курорт риверс\nказино рокуэй алыҫ-Королев\nевропейская vs. ориентальная count count true running blackjack\nказино һәм уйын автоматтары менән хәйләкәрлек советы\nпокер тағы ҡасан асылыр-румын-ситиҙа\nмин алманы проверить\nказино в в rock шылтыратып тампай hard\nказино асырға ҡасан Атлантик-Сити\nказино в ҡасан асыла Рино atlantis


Күҙгәнәк ҡаяһы — Башҡорт Википедияһы\n53°57′48″ с. ш. 57°03′38″ в. д.\nКүҙгәнәк ҡаяһы (рус. Кузгенак, Кузьганак) — Көньяҡ Уралда Башҡортостандың Ғафури районында Еҙем йылғаһы буйындағы ҡая. Еҙем буйлап Толпар ауылынан 17 км урынлашҡан. 1,5 км ситтә Мәмбәт ҡаяһы.\nҠая Текәтәуҙың бейек һырты булып тора. Юғары протероз осоро эзбизташының метоморфик тау тоҡомдарынан тора. Ҡаяның өҫкө өлөшө генә емерелгән. Ҡаяның бейеклеге 130 метр, нигеҙенең ҡалынлығы 25-30 метрҙан артмай. Ҡая эйәр һымаҡ ике өлөшкә бүленгән, унан кеше йөрөп, һуҡмаҡ һалынып бөткән. Тауға терәлеп торған төньяҡ-көнбайыш өлөшө бейегерәк. Был өлөшөндә 8-9 киртләс күрергә мөмкин. Көньяҡ-көнсығыш өлөшө түбәнерәк. Был урында 6-7 киртләстә ағас һәм ҡыуаҡтар үҫә.\nҠаяның урта өлөшөндә, 20-25 метр бейеклектә ҙур булмаған үтәләй сығып булырлыҡ мәмерйә бар. Мәмерйә һыу өҫтөнән яҡшы күренә.\nТөньяҡ-көнбайыштан көньяҡ-көнсығышҡа тиклем оҙонлоға 150 метр. Ҡая оҙон булһа ла, арҡырылайға тар, көньяҡ диуары 80 м бейеклектә, ҡаяның төбөнән ҡарағанда таштары алға суҡайып сыға барып 5 метрға оҙонайып өҫкә килеп сыға һәм байраҡты хәтерләтә.\nБыл ҡаяның иғтибарға лайыҡ йәнә бер күренеше - күп йылдар буйы Халыҡ-ара ҡыҙыл китапҡа индерелгән сапсан ыласын оя ҡороуы .\nБыл ҡаяның Башҡортостанда һәм Көньяҡ Уралда тиңе юҡ.\nУрындағы халыҡ ҡаяның урта тошонда үтәләй сығып торған тишек бар тип һөйләй. Унда ысынлап та үтәләй сығып йөрөп булған бәләкәй генә мәмерйә бар. Уның аша төндә ай нуры арғы яҡҡа төшөп яҡтырта, тиҙәр. Ҡаяның атамаһы ла ана шул "күҙгәнәк"тән килеп сыҡҡан тип һанайҙар. Күҙгәнәк - индек ҡапҡаның һайғауҙарын һалыу өсөн бағанаға уйылған тишек йәки тәҙрә быялаһының бер бүлкәте .\nВидео Кузьганак - "Глазок в Рай"\nВидео На гребне СКАЛЫ (Кузьганак)\nВидео Скала Кузьганак Фильм телеканала БСТ\nРус география йәмғиәте (рус.)\nРека Зилим. Скала Кузьгенак.KUZNETSOV_RU Levejournal\nКарта бите N-40-079.\n↑ Скала Кузьганак\n↑ Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 564-се бит\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Күҙгәнәк_ҡаяһы&oldid=928727 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:43 12 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Өфөлө Вайцеховский - ҡаяға үрмәләүселәрҙең иң йылдамы\nӨфө атлеты Евгений Вайцеховский ҡаяға үрмәләү буйынса дон ъя чемпионы исемен яуланы. Ул тиҙлеккә ярыштарҙа еңеп сыҡты.\nМюнхенда үткән ярыштарҙа Өфө спортсыһы ике тапҡыр донъя чемпионы, украин егете Максим Стенковты артта ҡалдырҙы. Өсөнсө урында Екатеринбургтан килгән Сергей Синицын. Башҡоротстандың тағы бер вәкиле, Мәләүез егете Александр Пешехонов та лайыҡлы сығыш яһаны.\nЕвгенийға ни бары 19 йәш, ә ул инде донъяла иң көслө ҡаяғ а үрмәләүселәрҙең береһе булып иҫәпләнә. Вайцеховскийҙың Мюнхендағы триумфы - уның йәштәр араһындағы донъя беренселегендәге еңеүҙәренең дауамы ул. Евгенийҙың еңеүе хаҡында ишеткәндән һуң күп кенә белгестәр ғәжәпләнмәүен\nбелдергән. Хәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, 2003 йылда Вайцеховский Болгарияла йәштәр араһында үткән донъя беренселегендә иң йылдамы булып танылғайны, 2004 йылда ул Эдинбургта үткән йәштәр чемпионатында алтын миҙалға лайыҡ булды. Өлкәндәр араһында иң юғары кимәлдәге ярыштарҙа еңеү Е вгенийға олимпия уйындарына инмәгән спорт төрҙәре буйынса бө тә донъя уйындарына йүнәлтмә алырға мөмкинселек бирҙе.


Белорет балалар йортон япмауҙарын һорайҙар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Белорет балалар йортон япмауҙарын һорайҙар\n18.10.2019 Белорет балалар йортон япмауҙарын һорайҙар\n“Ярҙам итегеҙ! Белорет балалар йорто 2020 йылдың 1 ғинуарынан ябыласаҡ. Ул 1942 йылда асылған булған. Етәкселек учреждениеның башҡаса кәрәге юҡ, тип иҫәпләй. Уларҙың фекеренсә, балаларҙы ата-әсәләре тәрбиәләргә тейеш, ғаилә имен булмаған хәлдә лә.\nБалалар йорто коллективы, ҡыҫҡартыу тураһында уведомление алғас, борсоуға ҡалған. Уларҙы үҙ яҙмышынан бигерәк балаларҙың киләсәге борсой. Былтыр учреждениеның ҡыйығына капиталь ремонт яһалды, төркөмдәр ҡиммәтле йыһаз менән тултырылды, уйынсыҡтарға байытылды. Был йорт бер-нисә район етемдәре өсөн – берҙән-бер, ҡарауһыҙ сабыйҙарҙы ҡайҙа итмәк кәрәк?” – тип яҙған Башҡортостан Башлығының сәхифәһенә Светлана Агеева исемле ҡатын.\nБыл хәлде артабан күҙәтеп барасаҡбыҙ һәм гәзит биттәрендә яҡтыртасаҡбыҙ.\n19 октября 2019 09:53: Амур\nМәктәп, балалар баҡсаһын, уҡыу йорттарын ябыу Рәсәйҙә ҡәүемге эш бит. Уны һинән минән һорап тормайҙар"Аҡса юҡ и вәссәләм". Ә бына сиркәү, мәсеткә һәр саҡ аҡса табыла. "Балалар беҙҙең киләсәгебеҙ",-тип лаф ороусылар, тамаҡ ярыусылар иң беренселәрҙән булып ошо "эшкә" ләззәтләнеп тотоналар.


Ғинуар-июнь айҙарында 97 миллиард 900 миллион һумлыҡ капитал йәлеп ителгән\nБыл уҙған йылдың ошо уҡ осорондағы күрһәткестәрҙән 11 процентҡа күберәк.\nИҡтисади үҫеш министрлығынан белдереүҙәренсә, беҙҙең республика иҡтисади үҫеш өсөн юғары мөмкинлектәр булған тәүге ун төбәк исемлегендә ҡала. Йылдың беренсе яртыһында йәлеп ителгән инвестицияларҙың ҙур өлөшө торлаҡ булмаған биналар һәм ҡоролмалар төҙөүгә һәм яңыртыуға тотонолған. Капиталдың сама менән өстән бер өлөшө торлаҡ төҙөлөшөнә йүнәлтелгән. 2013 йылда ғына республика иҡтисадына 266 миллиард һумдан ашыу инвестиция йәлеп ителгән.


Ҡараңғы урамдарға — юҡ! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ҡараңғы урамдарға — юҡ!\n17.01.2019 Ҡараңғы урамдарға — юҡ!\n"Инцидент" системаһы уңышлы эшләүен дауам итә. Уның аша Башҡортостан халҡы үҙен борсоған мәсьәләләрҙе хәл итә. Юлдар, ихатаны төҙөкләндереү, транспорт һәм тораҡ пункттарҙы яҡтыртыу проблемалары менән социаль селтәр аша мөрәжәғәт итеүселәр ваҡытында яуап ала.\nМәҫәлән, Туймазы районы буйынса ҡараңғы урамдар буйынса килгән 10-дан ашыу мөрәжәғәттең дүртәүһе Райман ауылынан ауылынан булған. Бөгөн ауыл хакимиәте урамдарҙы һәм тыҡрыҡтарҙы яҡтыртыу буйынса әүҙем эш алып бара.\nАрхангель районының Уҫаҡлы ауылында йәшәүсе Василий Степановтың, балалар мәктәп автобусы туҡталышына ҡараңғыла йөрөргә мәжбүр, тигәненә:“Ысынлап та, Уҫаҡлыла урамдарҙы яҡтыртыу мәсьәләһе киҫкен тора. Ауылда халыҡтың үҙ иҫәбенә тоташтырылған ни бары биш яҡтыртҡыс бар. Әлеге ваҡытта “БашРЭС” йәмғиәте менән килешеү төҙөлә. Яҡын арала барлыҡ биш яҡтыртҡыс та урам селтәренә тоташтырыласаҡ, тағы өҫтәмә дүрт яҡтыртҡыс урынлаштырыласаҡ”, — тип яуаплай Архангель районы хакимиәте башлығы А. Комзалов.\nӨфө ҡалаһынан Александр Смирнов, Никита Грушин "Инцидент" системаһына мөрәжәғәттәре иғтибарһыҙ ҡалмауы өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерә.\n—Ҡашҡаҙан паркы хәҙер әллә ҡайҙан балҡып ултыра — барлыҡ фонарҙар эшләй. Быға тиклем ҡышҡы кистәрҙә саңғыла йөрөрлөк түгел ине, — тип яҙа Н. Грушин. Салауат һәм Дөртөйлө ҡалалары граждандары урамдар яҡшыраҡ яҡтыртыла башланы, лампочкалар диодлыға алмаштырылды, ундайҙар күпкә яҡшыраҡ, тип ҡыуанысын белдерә.\nҠырмыҫҡалы районынан Айҙар Ғәйфуллин, Асҡындан — Рәмиҙә Кәлимуллина, Салауаттан — Римма Хәйерзаманова, Дыуандан — Дамир Зарипов, Баймаҡтан — Таңһылыу Аслаева, Әбйәлил районынан Рифат Килдейәров та урамдарға лампалар ҡуйылды, тип шатлана.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың барлыҡ түрәләргә социаль селтәрҙәргә теркәлеп, халыҡ зарына иғтибар итергә ҡушыуы урындарҙа ла ыңғай һөҙөмтәһен күрһәтә. Быға миҫал итеп билдәле блогер Рәйес Ғәбитовтың яҙмаһын килтерергә була. Ул үҙенең Әбйәлил районына сәфәре ваҡытында такси водителе менән әңгәмәләшеүен яҙа. Таксист Вадим исемле ир район хакимиәте төркөмөнә Геологоразведка ауылы урамдарының ҡараңғы булыуы хаҡында яҙыуын һөйләй. Ирҙең мөрәжәғәте яуапһыҙ ҡалмай, урындағы үҙидараға был мәсьәләне хәл итергә ҡушыла. “Дөрөҫөн әйткәндә, тиҙ арала сара күрерҙәр, тип өмөт итмәгәйнем. Район башлығы Илдар Нафиҡов халыҡты борсоған проблемаларға битараф түгел”, — тип һөйләй таксист. Бынан күренеүенсә, ҡайһы бер райондарҙа етәкселәр тарафынан һәр мөрәжәғәт ентекле өйрәнелә.\nҒөмүмән, Башҡортостанда ауыл урамдарын яҡтыртыу мәсьәләһе республика етәкселеге күҙәтеүе аҫтында. Ауылдарға бихисап урам лампаларын ҡуйыу хатта Хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмәлә билдәләнде.\n21.02.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Афғанстан беҙҙең яҡташтар яҙмышында


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЙЛЫҠ - БАЙЛЫҠ ТҮГЕЛ, БЕРЛЕК – БАЙЛЫҠ - 2016 - Мәҡәләләр\nБАЙЛЫҠ - БАЙЛЫҠ ТҮГЕЛ, БЕРЛЕК – БАЙЛЫҠ\nИлдәге көрсөк менән бәйле (был көрсөк тигән нәмә мәңге бөтмәҫ, ахыры) иҡтисад торошо һаман мандый алмай йонсой. Иҡтисадсы эксперттар фекеренә ҡарағанда, хәлдәр яҡын арала ғына яҡшырырға уйламай ҙа, буғай. Халыҡтың реаль килеме кәмегәндән-кәмеп, фәҡирлек сигенә сығыусылар һаны йылдам арта бара. Быға нигеҙләмә булырҙай факторҙар бихисап, ләкин беҙ шуларҙың тик береһе һәм берәгәйлеһенә туҡталмаҡсыбыҙ: йәғни халыҡ барлы-юҡлы ғына аҡсаһын нимәгә тотона?\nЗаконды һанлап, алдағы көнөн уйлаған кеше, тамағы ас булһа ла, пенсияһын йә эш хаҡын алғас та коммуналь хеҙмәттәр өсөн бурысын түләп ҡуйырға ашыға. Был маҡсаттарға уның айлыҡ табышының яртыһы булмағанда ла, өстән бер өлөшө һеүләп кенә тора: телефон, электр энергияһы, газ, фатир өсөн коммуналь хеҙмәттәр хаҡы... Шуға өҫтәп, бына ике йыл самаһы капиталь ремонт өсөн арыу ғына взнос та елкәгә ятты. Уны танырға теләмәйенсә тартҡылышыусыларҙың да ауыҙын яптылар. Был хаҡта "Тура бәйләнеш"тә ил Президентына һорау ҙа биреп ҡаранылар, аптырағас. "Капремонт - кешеләр өсөн бик күңелһеҙ өлкә. Уның күп кенә кешенең асыуына тейгәнен мин беләм һәм был дөрөҫ тә. Ләкин бына Конституция суды хөкүмәт ҡарарының хаҡлығын раҫланы бит әле..." тип яуапланы В. Путин был мәсьәләгә ҡарашын белдереп. Ә шулай ҙа, Президент фекеренсә, был өлкәлә "халыҡтың реаль килемен сығып" эш итеү кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алынды. Шул уҡ ваҡытта яңы төҙөлгән йорттарҙың яҡындағы 15-20 йыл эсендә ремонтҡа мохтаж булмаясағы ла ана шул ысынбарлыҡтан сығып эш итеүгә ҡарайҙыр инде, моғайын. Юғиһә, ул аҡсаларҙың кеҫә ҡалынайтырға әүәҫләнеп киткән бурҙар кеҫәһенә инеп ятыуы бер ни тормаҫ! Президент әйтеп китеүенсә, былтыр, мәҫәлән, халыҡтан 97 миллиард һум йыйылған, ә шуның ни бары 25 миллиард һумына ғына ремонт эштәренә килешеү төҙөлгән. 72 миллиарды ҡайҙалыр "эленеп" тора. Бурҙар төлкөләй хәйләкәр булһа ла, миллиардтар бешмәгән йөҙөм түгел шул - күҙ асып йомған арала эләктереп алмаҫтар, тимә...\nПрезидентҡа бирелгән "Торлаҡ-коммуналь хужалыҡтарҙың халыҡты талауына ҡасан сик ҡуйылыр, был өлкәлә ҡасан тәртип булыр?" тигән һорау ҙа бик урынлы тойолһа ла, ул да риторик тәртиптә генә яңғыраны шикелле. Ә-ә-ә, СССР иҫегеҙгә төштөмө, тип әйтке килде һорау биреүсегә, тик бында уны ғәйепләп булмай бит инде. Ул замандар вайымһыҙлығы тарихта тороп ҡалды күптән. Әле бит тәҙрә аръяғында ҡырағай баҙарҙың киҫкен елдәре иҫә башлауға ла ҡырҡ былтыр булып килә: ниндәй тотороҡлолоҡ хаҡында һүҙ булыуы мөмкин? Тарифтар артыуына бер ниндәй "тормоз"дар ҙа юҡ хәҙер. Ул йыл һайын артҡандан-арта ғына барасаҡ. Ил башлығы билдәләп китеүенсә, былтыр тарифтар артыуы уртаса 8,7 процентҡа күҙалланған булһа, ул әлеге ваҡытҡа 8,5 процент тәшкил итте. Июлдән ул тағы ла 4 процентҡа күтәрелеүе ихтимал, ләкин быны төбәктәр үҙҙәре хәл итә: арттырырғамы, әллә бик аҙға - 10 проценттан да күтәрмәҫкәме? Шуныһына ла шөкөр итер инек тә, тик бына тиҙҙән почта йәшниктәребеҙгә фатирҙарҙың кадастр хаҡынан һалымға квитанция килеп төшһә, ни эшләрбеҙ икән? Бюджет наҡыҫлығын ҡаплауҙы гел генә халыҡ елкәһенә һалып тороу ҙа теңкәгә тейә шул. Был йөктө күтәрешеүгә бай ҡатламдар ҙа ҡушылһа, халыҡҡа еңелгәрәк тура килер ине, ләкин сереп байығандарҙа халыҡ ҡайғыһы төштән һуң. Бөтәһе лә Сергей Ролдугин түгел шул. Ул, исмаһам, ана, музыка ҡоралдары менән булһа ла ярҙам итергә тырыша ватандаштарына. Беҙҙә бит нисек: фәҡиренә лә, байына ла килеме ни саҡлы булыуға ҡарамаҫтан, берҙәм ставка - 13 процент һалына һалым. Сит илдәрҙәгесә, кеҫәһенә ҡарап һалым түләү формаһын күптән индерергә ваҡыт та бит... Рәсәй Дәүләт Думаһы "Ғәҙел Рәсәй" менән Коммунистар партияһы тарафынан тәҡдим ителгән прогрессив һалым шкалаһы тураһындағы өс закон проектын кире ҡаҡты инде. Бүлешергә, илебеҙҙе күтәрешергә теләмәй бай ҡатлам, гәрсә ошо илдә йәшәп, әҙәм булып китһәләр ҙә... Ошо көндәрҙәге бер яңылыҡ күңелде йылыта шулай ҙа. Дәүләт корпорациялары (тик бында байлығы менән маҡтанған "Роснано"исемлектә юҡ) һаҡлыҡҡа һалған депозиттарынан алынған табыштарының яртыһын бюджетҡа күсерәсәк. Күптән кәрәк ине: иш янына ҡуш булыр, исмаһам.\nХалыҡ аҡсаһы тураһында ине һүҙ. Өҙөлөп-йолҡолоп, үҙенә тороп ҡалғаны хаҡында, дөрөҫөрәге. Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһы үткәргән социологик тикшеренеүҙәрҙән күренеүенсә, әлеге көрсөк мәлендә рәсәйҙәрҙең сығымдарының теүәл 50 проценты аҙыҡ-түлек өлөшөнә тура килә. Был нимәне аңлата? Рәсәйҙәрҙең һис тә генә бирәнгә әйләнеүен аңлатмай был иллә мәгәр. Ябай халыҡтың матди хәле мөшкөлләнә барыуы уларға тәү кәрәк-яраҡ сәнәғәт тауарҙарҙан баш тартып, аҡсаһын фәҡәт аҙыҡ-түлеккә генә тотоноуы тураһында һөйләй ул. Быйыл февралдә халыҡтың аҙыҡ-түлеккә киткән сығымдары (алкоголь менән тәмәке изделиеларын да иҫәпләп) илдәге ваҡлап һатыу тауар әйләнешендә иң күп өлөштө - 50,1 процент тәшкил иткән. Парадокс, ләкин аҙыҡ-түлеккә киткән сығымдарҙың арта барыу тенденцияһы иҡтисад фәнендә халыҡтың реаль килеменең кәмеүен һәм ярлы ҡатламдарҙың артыуын сағылдыра икән. Бына шуға күрә лә бая һүҙ ыңғайында ғына әйтеп кителһә лә, был яҙманың "ҡыҙыл ебе" булған әлеге прогрессив һалым темаһы көн тәртибенән төшмәйәсәк: илгә килгәнде бергәләп күтәреү фарыз. Бай күңелен май бөрөр, тиһә лә мәҡәл, байҙың малы - ярлынан, тип тә әйткәндәр. Ә беҙ бөгөнгә "Артыҡ байлыҡ аҙҙырыр", "Байлыҡ - байлыҡ түгел, берлек - байлыҡ" тигән аҡылға туҡталайыҡ, булмаһа...\nЯҙылған: 25.04.16 | Ҡаралған: 761


МӘСЕТ - РУХИ ЙОРТОБОҘ » "Урал" гәзите\nМӘСЕТ - РУХИ ЙОРТОБОҘ\nШығай ауыл хакимиәте 2003 йылдың 8 Март байрамы кѳнѳ үҙенең яңы бинаһын туйланы. Был\nсоциаль-мәҙәни үҙәктә почта, китапхана, полиция участкаһы, АТС, мәҙәниәт йорто, ФАП урынлашты. Элек фельдшерлыҡ пункты урынлашҡан бинаны хакимиәт башлығы Р.С. Шәрәфетдинов инициативаһы менән мәсеткә әйләндерҙек.\nОлоғайған һуғыш ветераны, ауыл хәҙрәте Мәһәҙи ағай Әбсәләмов үҙ бурыстарын күсеп килгән Дим хажиға тапшырҙы. Киноаппараттың тауыш кѳсәйткесен урынлаштырғас, Дим хажи ауылға аҙан тауыштарын яңғыратты, йома намаҙҙары үткәрә башланы. Шығай ауылына иман килде, ауыл һауаһы таҙарғандай, һулыштар иркенәйгәндәй тойолдо. Ләкин бер йыл үткәс, Дим хажиҙы Ѳфѳ мәсетенә алдылар. Шунан һуң Шығай мәсетендә Башҡортостан мосолмандарының Диниә назаратынан рѳхсәтһеҙ, үҙҙәрен мулла тип атаған бер нисә кеше дини саралар үткәрҙе. Шығай мәсетендә бѳгѳнгәсә дин тотоусыларҙы үҙе артынан әйҙәгән мулла юҡ. Быға күп кенә сәбәптәр бар. Электр сымдарын кабелгә алыштырыусы «БашЭнерго» хеҙмәткәрҙәре электр энергияһын бѳтѳнләй ѳҙҙѳ, сѳнки мәсет документтары юлланмаған. Мәсетте йылытыу системаһы эшләнмәгән. Был йәһәттән тѳрлѳ тәҡдимдәр бар: йома һайын утын менән йылытыу; туңмай торған шыйыҡлыҡ менән эшләгән батареялар ҡуйып, йома кѳндәрендә һәм дини байрамдарҙа ғына йылытыу. Мәсет йорто, ФАП күскәнгә 11 йыл үтеү сәбәпле, туҙа башланы. Ямғыр, ҡар манаралағы майҙансыҡ аша мәсет түбәһенә тѳшә һәм серетә.\nДингә битараф булмағандар, оло кешеләр йыйылып, Динә Рәсүл ҡыҙы Канафинаны мәсеттең старостаһы (диндә ундай вазифа бармы икән, белмәйем), ә Алмабикә Әлипбай ҡыҙы Ғәлиуллинаны казначейы итеп һайланы. Мәсеткә электр уты тоташтырмайынса, йылытыу системаһын яйға һалмайынса, бер ниндәй мулла-хәҙрәт килмәйәсәк, тигән һығымтаға килде йыйылыш. Белорет ҡалаһындағы «Жәмиғ» мәсете имам-хатибы Исмәғил хәҙрәт Мѳхәмәтйәнов ебәргән уҡымышлы йәш муллалар килеп аҙна ла тормай, кире китте. Ошо кѳндәрҙә, Ҡорбан байрамына әҙерлек йѳҙѳнән, пенсионерҙар ирле-ҡатынлы Динә Рәсүл ҡыҙы һәм Хәниф Хәсән улы Канафиндар мәсетте ремонтлар ѳсѳн профнастил, буяу, башҡа кәрәк- ярағын алып бирҙе. Ѳмә яһап, мәсет башын профнастилға алыштырҙыҡ. Был эштә ауыл депутаттары Хәбир Шиһапов, Флүр Мѳхәмәтдинов әүҙемлек күрһәтте.\nЙәш депутат Флүр Мѳхәмәтдин улы тураһында айырым әйтеп үтеү кәрәктер. 5000 һум аҡса биреүҙән тыш, ѳс намаҙлыҡ бүләк итте. Ѳмәләрҙә һәр ваҡыт халыҡты ойоштороп, алдан йѳрѳй. Бик ярҙамсыл, асыҡ күңелле кеше. Эшҡыуар Зәбир Шәйәхмәтов - 4000 һум аҡса, Хѳсәйендән эшҡыуар Рауил Иҫәнғужин таҡта бирҙе. Ағалы-ҡустылы Динар менән Данир Мостафиндар, Рәмил һәм Рәсих Ғәлиуллиндар, Илмир Шиһапов, Илнур Нурмѳхәмәтов, Азамат Ғизитдинов, Сафур Хәтиуллин бейек ҡыйыҡ башында ике кѳн буйы эшләне. Шығай халҡы әүҙемлек күрһәтеп, мәсет йортоноң тышын таҡта менән ҡапланы. Хәҙер буяп, электр энергияһын үткәреп, йылытыу системаһын эшләһә, Ѳфѳгә барып документтарын еренә еткереп ҡуйһа, бәлки, ситтән килгән хәҙрәттәр ҙә ауылда ҡалыр, Шығайға рухи ҡот ҡуныр, тигән ѳмѳттә ҡалам.\nИнсаф КАНАФИН, ауыл старостаһы.


Материалы за Август 2017 года » Страница 2 » Табын\nКүтәренке кәйеф һеҙгә!\nҺеҙҙе һөнәри байрамығыҙ айҡанлы ихлас күңелдән ҡотлайым. Һеҙҙең һөнәр яуаплы ла, шул уҡ ваҡытта хәүефле лә. Районда газ селтәре киңәйә бара, газ ҡулланыусылар ишәйә. Ошоға ярашлы һеҙгә йөкмәтелгән бурыстар ҙа арта бара. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, һеҙ үҙегеҙҙең бурыстарығыҙҙы намыҫ менән башҡарып киләһегеҙ. Торлаҡ йорттарҙың, социаль объекттарҙың һәм башҡа учреждениеларҙың йылы, уңайлы булыуы күп йәһәттән һеҙҙең эшмәкәрлеккә бәйле. Әммә алда тағы ла ҙурыраҡ бурыстар тора – газ үткәргестәр һуҙылған ауылдарҙа ҡулланыусылар һанын арттырырға тейешбеҙ.\nАртабан да район һәм республика халҡына арымай-талмай хеҙмәт итерһегеҙ, тип ышанам. Барығыҙға ла ҡаҡшамаҫ ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, еңел булмаған яуаплы эшегеҙҙә уңыштар, ғаилә именлеге, күтәренке кәйеф теләйем.\nБелем юлы нурланып торһон!\n31 августа 2017 йыл | Мәғариф, Йәмғиәт\nХөрмәтле уҡыусылар, студенттар, уҡытыусылар һәм ата-әсәләр!\nБарығыҙҙы ла яңы уҡыу йылы башланыу айҡанлы ихлас ҡотлайым! Тап ошо көндә илебеҙҙә меңәрләгән бала парта артына ултыра, улар өсөн белем иленә сәйәхәт башлана. Фән һәм заман технологиялары алға барған мәлдә мәғариф өлкәһендә лә инновацион программалар, проекттар тормошҡа ашырыла, мөғәллимдәр алдына яңынан-яңы бурыстар ҡуйыла. Райондың социаль-иҡтисади үҫе-шендә лә белем биреү системаһы – өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе.\nБыйыл район мәктәптәре ишектәрен 4441 бала асып инәсәк. Һәр бала төплө белем алһын өсөн уларҙа бөтә уңайлыҡтар ҙа булдырылған.\nБар йәмғиәт өсөн иң иҫтәлекле, иң матур Белем көнөндә тәүге ҡыңғырау сыңы уҡыусыларҙы серле ғилем иленә саҡыра, бик күп башланғыстарға юл яра. Уҡыусыларҙың белем тауҙарына ышаныслы үрләүҙәрен, ныҡышмал, көслө рухлы булыуҙарын, бәхет-шатлыҡтарға тулы уңышлы уҡыу йылы теләйем. Донъялар һәр саҡ имен, күгебеҙ аяҙ, белем донъяһына илткән юлдар нурлы булһын!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠУРҠЫУЫҢДЫ ЕҢЕР ӨСӨН ТАП ОШО МИНУТТАН ҮҘЕҢДЕ ҮҘГӘРТӘ БАШЛА! - 2014 - Мәҡәләләр\nҠУРҠЫУЫҢДЫ ЕҢЕР ӨСӨН ТАП ОШО МИНУТТАН ҮҘЕҢДЕ ҮҘГӘРТӘ БАШЛА!\nТарих китаптарында, әҙәби әҫәрҙәрҙә башҡорттарҙы ҡурҡыу белмәҫ, ғәййәр халыҡ итеп һүрәтләйҙәр. Хәйер, был сифатҡа миҫал эҙләп әллә ҡайҙа алыҫҡа ҡараш ташларға ла кәрәкмәй: Бөйөк Ватан һуғышында милләттәштәребеҙҙең һыбай килеш танкыларға ҡаршы барыуы, тылдағы рейдтары, дошман амбразураһын күкрәктәре менән ҡаплауҙары һәм башҡа тиңһеҙ батырлыҡтары хаҡында күпте беләбеҙ. Улар менән ғорурланабыҙ, уларға һоҡланабыҙ. Әммә ҡурҡыу тойғоһо йылдан-йыл күңелдәребеҙҙе нығыраҡ яулай бара һымаҡ, хатта үҙ фекере, үҙ һүҙен әйтергә ҡурҡып йөрөүселәр ҙә бар арабыҙҙа. Был нилектән килеп сыға һуң? Һәр кешелә генә түгел, ә һәр тере йәндә булған ҡурҡыу хисе тыумыштан, булмыштан, тәбиғәттән киләме, әллә беҙ уны үҙебеҙ яһалма рәүештә тыуҙырабыҙмы? Ошондай һорауҙарҙы бөгөн педагогика фәндәре докторы Самат МӨХӘМӘТЙӘНОВҡа һәм космоэнергет Рауфан МОРТАЗИНға төбәйбеҙ.\nСамат Мөхәмәтйәнов: Мин был һорауҙы ике өлөшкә бүлер инем - ҡурҡыу һәм ҡурҡаҡлыҡ. Ысынлап та, барлыҡ тереклектә ҡурҡыу сифаты бар һәм беҙ уны бер ваҡытта ла юҡҡа сығара алмайбыҙ. Барлыҡ тере йән эйәләре был ерҙә үҙҙәренең тоҡомон, нәҫелен ҡалдырырға теләй һәм тәбиғәттән һалынған башланғыстарын һаҡлап ҡалыр өсөн бер урынға тупланырға, бер урынға тартылырға тейеш. Әгәр ниндәйҙер сәбәп менән ситкәрәк китһә, уны Йыһандың көстәре юҡҡа сығарырға мөмкин. Шуның өсөн дә һәр тере йән ҡурҡҡан ваҡытта юлдарын өймәкләшеп дауам итәләр. Мәҫәлән, балыҡтар көтөү булып, барыһы бергә үҙҙәренең тыуған еренә китә, береһе лә артта ҡалмай. Берәүһе лә, миңә ошо ерҙә еңелерәк бит әле, тип, шунда ыуылдырыҡ сәсмәй, тәғәйен еренә барып етә. Был осраҡта ҡурҡыу булмай, сөнки барып етергә тейешмен, тигән маҡсат ҡуйылған. Шул уҡ ваҡытта, әсәйҙәр-атайҙар, хатта хайуандар ҙа, ниндәйҙер хәл иткес мәлдә, балаларына хәүеф янағанда, үҙҙәрен йәлләмәйенсә, ғүмерҙәрен хәүеф аҫтына ҡуйып, ҡаһарманлыҡҡа баралар һәм тәбиғи ҡурҡаҡлыҡты еңеп сығалар. Хатта ошо мәлдә ғүмере өҙөлгән кеше үҙенең тормошон дауам итеү көсөн һаҡлап алып ҡалған кешеһенә биреп ҡалдыралыр, тип тә уйлайым.\nӘ ҡурҡаҡлыҡ - ул бер мәлдәге, ҡапыл ғына килеп тыуған хәл-торош. Мәҫәлән, мин китеп барғанда ҡапыл алдымдан бер нәмә үтеп китте икән, ти, шул ваҡытта мин ҡапыл артҡа сигенәм. Сөнки ниҙер килеп сығыуына мин әҙер түгелмен, уны көтмәйем. Йәғни хәүефле мәл килеп тыуһа, мин икенсе, хәүефһеҙ ергә күсәм. Бына был сифаттың ҡайҙан килгәнен, ниңә улай икәнен аңлата алмабыҙ, тип уйлайым. Был мәсьәләлә минең шәхси фекерем шул - бында ике сәбәп бар: береһе - Йыһан менән, икенсеһе кешенең үҙенә бәйле.\nРауфан Мортазин: Ҡурҡыу тойғоһон алғанда, уны яҡшы тип тә, насар тип тә әйтеп булмай. Ниндәйҙер осраҡта ул кәрәк тә, сөнки ҡурҡыу үҙ-үҙеңде һаҡлау инстинкты нигеҙендә килеп тыуа. Тик торғанда, ҡыҙыҡ өсөн генә боҙло һыуға индең икән, сирләүең, ул ғына ла түгел, үпкәңә сир эләктереүең мөмкин. Бындай ҡыйыулыҡтың кәрәге лә юҡ. Икенсе яҡтан, әгәр кеше һәр саҡ ҡурҡып йөрөй икән, мәҫәлән, эштә - етәксеһенән, өйөндә - иренән йәки ҡатынынан, мәктәптә - уҡытыусыларҙан, урамда - эттәрҙән йәки эскеселәрҙән, яңғыҙлыҡтан һ.б. - бындай тойғолар насар. Кеше ҡайһы ваҡытта, мәҫәлән, белеме етмәгәнлектән ҡурҡа. Бәләкәй бала ҡараңғынан ҡурҡа, әммә үҫә килә ҡараңғынан да ҡурҡмай башлай, сөнки утты яндырһаң, яҡты буласағын белә. Киләсәк тураһында уйлап, туғандары, балалары өсөн ҡурҡырға мөмкин бәғзеләр. Шул уҡ ваҡытта уйҙарҙың матди икәнен дә оноторға ярамай. Мәҫәлән, әсәһе, бөгөн боҙлауыҡ, балам һаман ҡайтмай, моғайын, юл сатында йығылғандыр, өҫтөнән машина үтеп киткәндер, шуның өсөн шылтыратмайҙыр, тип уйлай икән, бер нисә тапҡыр шулай кире уйлағандан һуң, ысынлап та, шул ваҡиға булыуы мөмкин. Ә был ваҡытта бала, ҡайтыуын да онотоп, урамда уйнап йөрөүе ихтимал.\nУйҙың матдиләшеүе элек-электән билдәле. Хәҙерге осорҙа был бигерәк тә актуаль, сөнки нимә уйлайбыҙ, шунда уҡ тормошҡа аша. Шуға күрә, уй-тойғолар һәр саҡ ыңғай һәм матур булырға тейеш. Насар уй - ул бысраҡ, ҡара энергия, тип иҫбат итә ғалимдар. Насар, кире тойғолар - нәфрәтме, көнләшеүме, ҡурҡыумы, үпкәләүме - булды икән, кеше үҙенең аураһын бысрата. Ә организм ошо ауралағы энергия менән туҡлана. Аура бысраҡ икән, тимәк, эске ағзалар ҙа бысрана һәм сирләй башлай. Әгәр ниндәйҙер ағза тирәһендә энергия таҙа икән, ул саҡта ағза ла таҙа була.\nИкенсе яҡтан, кеше ҡурҡҡанда уның бөйөр өҫтө биҙҙәре адреналин бүлеп сығара. Быны ҡуяндар миҫалында аңлатыуы урынлы. Мәҫәлән, төлкөнө күреү менән уларҙа адреналин ҡанға һикерә. Адреналин - ул энергия. Ҡуян төлкөнән ҡасып барғанда ҙур соҡорҙо ла "һә" тигәнсе һикереп сығыуы мөмкин. Хатта төлкө уның артынан ҡыумаһа ла, ул саба ла саба. Ул саҡта адреналин организмға насар тәьҫир итмәй. Ә кеше һәр ваҡыт нимәнәндер ҡурҡып йөрөһә, бөйөр өҫтө биҙҙәре адреналин эшләп сығара һәм ул адреналин бөйөрҙәргә бәрә. Шунан инде бөйөр ауырыуҙары килеп сыға, мәҫәлән, таш барлыҡҡа килә. Ташты хәҙерге үҫешкән медицина ваҡлай, бер йылдан һуң тағы таш барлыҡҡа килә. Ни өсөн? Сөнки ҡурҡыу тойғоһо юҡҡа сыҡмаған. Ә бына кеше йыһан ҡанундарын белеп, уларҙы ихтирам итеп йәшәһә, ул саҡта, бәлки, нимәнәндер ҡурҡыуҙың мәғәнәһе лә юҡ. Сағылыш ҡануны буйынса, беҙ йыһанға нимә ебәрәбеҙ, шул беҙгә кире ҡайта. Үҙеңде һаҡлау инстинкты өсөн ҡурҡыу тойғоһо булырға ла тейеш, әммә һәр ваҡыт нимәнәндер ҡурҡып йөрөргә лә ярамай.\nОшо һөйләшеү үҙе үк кешене ҡурҡыуға һалмаймы: мәҫәлән, мин ниҙер уйлап, ҡурҡып йөрөйөм икән, ул тойғо ҡайҙа, нимәгә бәрелеп кире ҡайта? Йыһанда бит көҙгө һымаҡ нәмә йәки шаршау кеүек ҡаҡлыҡтырып торған әйбер юҡ...\nРауфан Мортазин: Ысынлап та, йыһанда беҙҙең ҡурҡыуҙы, башҡа кире уйҙарҙы ҡаҡлыҡтырыр күҙгә күренгән матди нәмә юҡ, әммә йыһандың үҙ ҡанундары бар. Улар ныҡ ҡатмарлы, беҙ уны беләбеҙме-белмәйбеҙме, әммә улар ғәҙел. Кеше ниндәй ғәмәл ҡыла - ул мотлаҡ уның үҙенә әйләнеп ҡайтасаҡ. Кем менәндер әрләшә икән - уның үҙен дә әрләйәсәктәр, кемделер үпкәләтә икән - үҙен дә үпкәләтәсәктәр. Әгәр кеше башҡаларҙы ихтирам итһә, уларҙы рәнйетмәһә, уның үҙенә лә шундай мөнәсәбәт буласаҡ. Насар тойғолар, насар уйҙар беҙҙең аураны бысрата. Физик тән - ул эфир тәндең күсермәһе. Менталь тән - тойғолар тәне. Ул тәндәрҙең барыһы ла физик тән торошона йоғонто яһай.\nСамат Мөхәмәтйәнов: Башҡорттар борон-борондан тәбиғәт балаһы булған, Рауфан әйткәнсә, йыһан ҡанундары буйынса йәшәгән. Етеш йәшәгән, тәбиғәт менән аралашҡан, уның телен аңлаған ата-бабаларыбыҙ ниндәйҙер ҡурҡытыу-тыйыуҙарҙы ҡабул иттеме икән? Ана шул асылыбыҙҙан, тәбиғәттән айырылыу төрлө ҡурҡыу-өркөүҙәргә, фиғелебеҙҙең башҡа төрлө үҙгәрештәренә алып килгәндер ҙә инде ул.\nБеҙ үҙебеҙгә тәғәйен үҫештә, йыһанда, Ер шары әйләнешендә ниндәйҙер бер көрсөккә килеп еттекме икән әллә ошо һуңғы 50 йыл эсендә? Ни өсөн тигәндә, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙарҙа ҡурҡыу көслө. Улар үҙҙәре өсөн түгел, ә яҡындары: бигерәк тә балалары һәм ейәндәре өсөн ҡурҡа һәм төндәрен йоҡлай алмай сыға. Беҙ бит йыһанда үҙебеҙ генә түгел, беҙҙән башҡа әллә күпме йән эйәһе бар һәм уларҙың ҡайһыларылыр йыһан гиҙгәндә беҙгә ҡурҡыу хисен таратып, беҙҙән көс аламы икән, тип тә уйлап ҡуям.\nРауфан Мортазин: Гүзәл заттарҙа, ысынлап та, балалары һәм тыуасаҡ сабыйҙары өсөн ҡурҡыу тойғоһо ныҡ көслө, сөнки бөгөн йәш ҡатын-ҡыҙҙарҙың 20 проценты бала таба алмай. Был күрһәткес биш процент булғанда уҡ тауыш күтәрергә кәрәк ине лә бит. 20 процент булғас та әле өндәшеүсе юҡ, шулай 50 процентҡа ла барып етербеҙ, ахры. Ә медицинала, беҙ 1 миллион ЭКО операцияһы эшләнек, тип маҡтаналар. Был бит көрсөк! Балалар тәбиғи юл менән яралып, тәбиғи юл менән тыуырға тейеш. Ә әле Рәсәйҙең генофонды аңлы рәүештә юҡҡа сығарыла. Ҡыҙҙар беренсе тапҡыр 13-14 йәштә ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһына барҙы икән, уға "Һиңә аналыҡ яман шешен профилактикалап, прививка эшләргә кәрәк", тиҙәр. Әгәр ҙә бындай прививканы өс тапҡыр эшләһәләр, был ҡыҙҙың балаһы булмаясаҡ. Сөнки прививка шундай һөҙөмтәгә килтерә. Һәм тағы: телевизорҙан көн-төн прокладка-тампондар рекламалайҙар. Был әйберҙәр ҙә түлһеҙлеккә алып килә. Шуның өсөн күптәрҙең балалары юҡ. Космоэнергеттар съезында Себерҙән килгән педиатр, медицина фәндәре докторы Кожевникова "Себерҙә һау-сәләмәт тыуған бер генә бала ла юҡ, тотош Рәсәйҙә лә шулайҙыр тип уйлайым", тип белдергәйне. Ни өсөн? Сөнки ауырлы ҡатын-ҡыҙҙарҙың барыһын да хәҙер ультратауышлы аппараттарҙа нурландыралар. Йәнәһе лә, тыуасаҡ баланың енесен асыҡлайҙар. Хатта бер тапҡыр ғына нурландырғанда ла бала 100 проценты менән сәләмәт булып тыумай. Петр Гаряев үткәргән тикшеренеүҙәр УЗИ нурландырыуының кеше организмында ДНК ептәрен өҙөүен асыҡлай. Ә бит ДНК-ла мәғлүмәт яҙылған. Мәғлүмәт өҙөлгәс, бала нисек сәләмәт булһын?\nҺуңғы 5-6 йылда бәләкәй балаларға йөрәктәге физик кәмселек диагнозын ҡуя башланылар. Баҡтиһәң, яңы КТГ тигән аппарат уйлап сығарғандар икән. Уның менән 40 минут буйына донъяға тыуасаҡ яралғының йөрәген тикшерәләр. Бындай тикшереүҙең, әлбиттә, зыянынан башҡа файҙаһы юҡ. Был - алкоголь, наркотик кеүек үк, генофондты аңлы рәүештә юҡҡа сығарыу.\nҠурҡмайынса йәшәп булмай, сөнки ҡурҡыу аша кешегә, өлкәндәргә ихтирам сағыла, тигән фекер ҙә йәшәй. Ошоға ҡарашығыҙ?\nСамат Мөхәмәтйәнов: Етәксеңдән, үҙеңдән көслөрәк кешенән ҡурҡыу, мәҫәлән, бер нисек тә ихтирам билдәһе була алмай. Сөнки һин ул кешенең һинең кеүек үк йән эйәһе, Аллаһы Тәғәләнең яратҡан балаһы икәнен белеп тораһың, әммә уның биләгән вазифаһынан йәки көсөнән ҡурҡаһың, уның бер һүҙе йәки бер хәрәкәте яҙмышыңды хәл итеүе мөмкин, тип уйлайһың. Ә был идара итеү өсөн иң ҡулай алым: ҡурҡаҡтар, бахырҙар, ҡулайлаша белеүселәр менән идара итеү еңелерәк. Бөгөнгө көрсөк заманында барлыҡ кешелә эштән ебәрелеү, килем сығанағынан яҙыу ихтималлығы ҙур хәүеф уята. Һәм үҙенең эш урынын һаҡлап ҡалыу өсөн кеше ниндәй генә сүрәткә кермәй.\nИкенсе яҡтан, ҡурҡыу - үҙ-үҙеңде ихтирам итмәү билдәһе, тиер инем. Сөнки асылың, булмышың бөтөнләй икенсе йүнәлештә барырға, телең бөтөнләй икенсе һүҙҙәр һөйләргә теләй, әммә кемгәлер яраҡлашыу маҡсатынан, дөрөҫөн әйткәндә, ҡурҡып, үҙеңә-үҙең ҡаршы килергә мәжбүрһең. Һөҙөмтәлә кеше үҙ-үҙе менән килешмәй башлай, үҙе менән көрәшә, үҙен эстән ашай һәм былар барыһы ла ҡәнәғәтһеҙлек булып, теге йәки был ағзала үҙен һиҙҙертә башлай. Был хаҡта Рауфан әйтеп китте инде.\nВәли Бикташев тигән ағайҙың "Мы старше своей смерти" тигән китабы бар. Ул үҙе фашистик концлагер аша үтеп, тере ҡалып, кисергәндәрен тасуирлай. Шунда ул барактарға овчаркалар эйәртеп килеп ингән, ҡандары ташып торған фашистарҙың ябыҡ, хәлһеҙ әсирҙәрҙең нәфрәтле, ныҡлы ҡарашы менән осрашып, хатта күтәргән ҡулын һуҡмайынса төшөрөп, кире боролоп сығып китергә мәжбүр булыуы тураһында яҙа. Бына ни өсөн шундай шарттарҙа ла кешеләр үлемдең күҙенә тура ҡарарға ҡурҡмаған икән? Ә ни өсөн бөгөн хатта һүҙ әйтергә лә, нимәлер эшләргә лә ҡурҡабыҙ, кеше ни әйтер, тигән фекер менән ҡоралланып, үҙебеҙҙе сик-ләйбеҙ?\nРауфан Мортазин: Ҡурҡыуҙан алда борсолоу барлыҡҡа килә. Бигерәк тә хәҙерге ваҡытта. Әгәр ошо борсолоуға иғтибар итмәй йөрөһәң, артабан ҡурҡыу тойғоһо барлыҡҡа килеүе мөмкин. Ни өсөн шулай һуң? Сөнки 1987 йылдан алып Ерҙең тирбәлеше күтәрелгәндән-күтәрелә бара. Был хаҡта, шулай уҡ ерҙең магнит үҙәге үҙгәреүе тураһында ла элек-электән мәғлүмәт бар ине. Хәҙер ғалимдар Ер тирбәлеше 8 процентҡа үҙгәргән, ти. Шул уҡ ваҡытта ныҡ һәләтле балалар тыуасаҡ, тип тә иҫкәрткәйнеләр. Бөгөн шундай балалар бар. Беҙ мәктәптә уҡығанда, ҡандың дүрт төркөмө бар, тип өйрәнә инек, хәҙер ғалимдар бишенсе һәм алтынсы төркөмдәрҙең дә булыуын билдәләй. 5-6-сы төркөм оло кешеләрҙә юҡ, бәләкәй балаларҙа ғына бар. Әгәр ҡатын-ҡыҙ ауырлы ваҡытта УЗИ үтмәй, балаларға прививкалар эшләнмәй икән, уларҙан тыуған балаларҙың ҡаны 5-6-сы төркөмгә тап килә. Тимәк, яйлап ҡына беҙҙең бишенсе раса алтынсы расаға күсә бара. Оло кешеләрҙең дә ҡан составы үҙгәргән осраҡтар бар. Быны фәнни медицина ла раҫлай. Әле күптән түгел Өфөлә лә бер ҡатын үҙенең ейәнсәренең ҡаны бишенсе төркөм булыуын хәбәр итте. Тимәк, кеше Аллаға ышаныу ғына түгел, Уның бар икәнен аңларға һәм Уны яратырға, ҡурҡыу хисенән сығып, мөхәббәт хисенә инергә тейеш. Йәғни ул Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡмай, ә уны ярата. Быға тиклем бит Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡытып йәшәткәндәр һәм балаларҙы әле лә, Алла бабай башыңа һуға, тип ҡурҡытабыҙ. Артабан инде "Был ярамай, теге ярамай" тип тыябыҙ. Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡыу хисе бар, ә уны яратыу хисе юҡ. Беҙ аҡрынлап Алланы яратыу хисенә күсәсәкбеҙ. Шундай ваҡытҡа килеп еттек. Әгәр кеше Алланы яратыу хисенә күсеп, үҙенең ҡол түгел икәнлегенә ышанһа, һүҙ көсөн кире ҡайтарһа, ул аңы менән төрлө мөғжизә тыуҙыра аласаҡ.\nМинеңсә, ҡурҡыу хисе кешенең үҙ-үҙенә ышанысы булмауҙан килеп тыуалыр. Ышаныс булһын өсөн, бәлки, тәүҙә үҙеңде яратырға өйрәнергә кәрәктер. Үҙеңде яратырырға өйрәнһәң, Аллаһы Тәғәләнең бер өлөшө булараҡ, Алланы ла, башҡаларҙы ла яратасаҡбыҙ.\nСамат Мөхәмәтйәнов: Әле беҙ кешенең ни өсөн ҡурҡа икәнен асыҡларға, был һорауҙың төбөнә "тоҙ ҡойорға" маташабыҙ. "Һинең ҡурҡҡаныңды беләбеҙ, һин ҡурҡма", тибеҙ. Ә бит ошо ҡурҡыуҙан арындырыр өсөн тәүҙә уны кәметергә, һуңынан бөтөнләй юҡҡа сығарыу өсөн нимәлер тәҡдим итергә тейешбеҙ. Әйҙәгеҙ, ҡурҡыу тойғоһон еңһен өсөн кешегә ниндәйҙер кәңәш бирәйек.\nРауфан Мортазин: Тәү сиратта беҙҙе уратып алған мөхиттең тере булыуын аңларға һәм һәр нәмәне ихтирам итергә өйрәнергә кәрәк. Бер нә-мәгә лә үпкәләргә, башҡаларҙы әрләргә ярамай. Нимәнән башларға, тигәндә, шундай кәңәш: үҙегеҙҙең йөрәкте күҙ алдына килтерегеҙ, йөрәгегеҙ уртаһында мөхәббәт хисен туплағыҙ. Ошо мөхәббәтте бәләкәй ҡояш-шар кеүек итеп күҙ алдына килтерергә лә, уның йылыһынмы, яҡтылығынмы, тирбәлешенме тойорға кәрәк. Йөрәктә мөхәббәт ҡояшы туплағас, уның нурын һәм йылыһын башҡаларға өләшергә өйрәнеү зарур. Бының өсөн мөхәббәт-ҡояштың нурҙарын ерҙең уртаһына ебәреп, бөтөн ерҙе мөхәббәт менән тултырырға кәрәк. Унан тәнегеҙҙе көсөргәнештән арындырып, ерҙән кире килгән тулҡынды һиҙергә тырышығыҙ. Ошо күнекмәне көн һайын эшләһәгеҙ, һеҙ үҙгәрә, мөхәббәттең нимә икәнлеген аңлай башлайһығыҙ. Ошоно аңлағас, беҙҙе уратып алған барлыҡ мөхитте аңларға була. Ошо ябай ғына күнекмәне ҡабатлап, үҙеңде үҙгәртергә мөмкин.\nСамат Мөхәмәтйәнов: Ә мин былай тим: йоҡлар алдынан тыныслан, барлыҡ арыу-талыуҙарыңдан арын, кире хис-тойғоларыңды ситкә ҡуйып тор ҙа, күкрәк уртаһында ҡояш яндыр. Ул ҡояш, бәлки, беренсе тапҡырҙан янмаҫ та, ике көндә лә яндыра алмаҫһың. Йөҙ көндә лә яныуы икеле. Ә бына йөҙ ҙә беренсе көндә ул ҡояш мотлаҡ балҡып китеүе мөмкин.\nТағы шул. Һин гел бер төрлө генә йәшәйһең һәм бер төрлө генә уйлайһың. Шуның өсөн бөгөндән башлап, мәҫәлән, битеңде йыуыу тәртибен үҙгәрт. Теләйһеңме, теләмәйһеңме, кискеһен һәр ваҡыт тешеңде таҙалайһың бит инде. Бөгөндән уң ҡулың менән түгел, һулы менән атҡар был ғәмәлде. Үҙеңде яйлап ҡына, ябай ғына ғәмәлдәр башҡарып, үҙгәртә башларға тейешһең. Быға тиклем уң ҡулың менән генә яҙһаң, бөгөндән һул ҡул менән яҙа башла. Шул ваҡытта уң яҡ ярымшар хәрәкәткә килә һәм әүҙемләшә башлай. Был ысул һинән икенсе кеше яһаясаҡ. Әммә был бер көндә өлгәшә торған үр түгел, уларҙы оҙаҡ, кәм тигәндә өс ай эшләргә кәрәк. Шулай яйлап быға тиклем эшләп өйрәнгәндәреңдән ҡотолорға кәрәк. Эйе, бәлки, элеккесә йәшәү уңайлыраҡтыр, әммә элеккесә йәшәп, икенсе төрлө һөҙөмтәгә өлгәшеү мөмкин түгел. Сөнки элек эшләгәндәреңде йылдар дауамында автоматик рәүештә ҡабатлау һине ошо кимәлгә, ошо дәрәжәгә алып килеп еткергән бит инде.\nМин көн һайын иртән йүгерәм. Сәләмәтлек өсөн түгел, ҡасандыр үҙем булдырған рухты, ихтыяр көсөн, үҙемә ышанысты кәметмәҫ өсөн генә булһа ла йүгерәм. Бынан егерме йыл элек беренсе тапҡыр йүгерергә сыҡҡайным. Бөгөн дә сыҡтым. Рухың, ихтыяр көсөң булһа, һин ҡурҡмайһың. Был донъяға йылмайып ҡарайһың. Көлмәйһең, ә йылмайып ҡарайһың. Сөнки һин был донъяға килдеңме - килдең, үҙеңде үҙгәртергә хәлеңдән килгәнсе тырыштыңмы - тырыштың, үҙгәртеү килеп сыҡмаймы - юҡ, килеп сыҡмай. Әммә шулай булыуға ҡарамаҫтан, һин иртәнсәк тораһың да, тағы ла йүгереп китәһең. Тирә-яғыңдағылар, бәлки, һиңә алйот, тип ҡарар, был ғәмәлдәрең, бәлки, һиңә бер нәмә лә бирмәҫ, ләкин үҙеңде еңеп, 20 минут йүгергәндән һуң, башыңда кире уйҙар ҙа ҡалмай, күңел күтәрелә, бөтөнләй икенсе кешегә әйләнәһең...\nӘңгәмәне ҡурҡыу темаһынан башлаһаҡ та, һүҙ йомғағы барыбер ҙә үҙеңде үҙгәртеүгә барып тоташты. Бөгөн ниндәй генә әңгәмә ҡорма, ҡатнашыусыларҙың һәр кеме "Ғәмәлдәрҙе үҙебеҙҙән башлайыҡ" тип әйтеп һала. Ысынлап та, ниндәйҙер етешһеҙлегебеҙ, кәмселегебеҙ йәки үҙебеҙҙе ҡәнәғәтләндермәгән сифатыбыҙ бар икән, быға бит эргә-тирәләгеләр түгел, ә үҙебеҙ ғәйепле һәм сәбәбе лә үҙебеҙҙә. Шуға ла яһалма ситлектәргә ҡыуалап индереү маҡсатынан махсус уйлап табылған ҡурҡыу һәм ҡурҡаҡлыҡ тойғоһонан арыныр өсөн үҙебеҙҙе үҙгәртә башларға кәрәктер. Яңы йылдан да, иртәгәнән дә түгел, ә бына тап ошо минуттан!\nЯҙылған: 23.12.14 | Ҡаралған: 1247


Бюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде\n17:14, 10 сентября 2009 Сәйәсәт\nРФ Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары, РФ финанс министры Алексей Кудрин менән БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаевтың Мәскәүҙә үткән эшлекле осрашыуында бюджет-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде.\nРәсәй закондарындағы яңылыҡтар төбәк бюджеттарының табышлы өлөшөн байтаҡҡа кәметте һәм улар өсөн өҫтәмә финанс йөкләмәләре индерҙе. Шуға күрә бюджет-ара мөнәсәбәттәр тикшерелгән мәсьәләләр исемлегендә төп урынды биләне. Осрашыу барышында, яҡын арала республика бюджетының 2010 йылға килемле һәм сығымлы өлөштәрен иҫәпләп сығарыу параметрҙары аныҡланасаҡ, тип билдәләнде.\nМәскәүҙә дәүләттең социаль мөһим йөкләмәләрен финанслау, шул иҫәптән ауыл педагогтарына коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең бер өлөшөн компенсациялау мәсьәләләре айырым тикшерелде. Уларға социаль ярҙам сараларын киңәйтеү коммуналь хеҙмәтләндереүҙәрҙең бер өлөшөн айлыҡ компенсациялауҙы 4,5 тапҡырға — 182 һумдан 821 һумға тиклем арттырыуға килтерҙе. Үҙ сиратында, республиканың был йүнәлеште финанслауға йыллыҡ талаптары күләме лә үҙгәрә.\nОсрашыу барышында ҡоролоҡ эҙемтәләре лә тикшерелде, республикала 652,6 мең гектар майҙандағы сәсеүлектәр ҡоролоҡтан зыян күрҙе, ә зыяндың дөйөм суммаһы 7,4 миллиард һум тәшкил итте.\nРеспублика Хөкүмәте 250 миллион һум күләмендә ярҙам күрһәтте. Ләкин был аҡса ғына аҙ, ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәр күргән зыяндың бер өлөшөн ҡаплауға 2 миллиард һумдан ашыу күләмендә бюджет кредиты бүлеү талап ителә.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Рауил Бикбаев\nРауил Бикбаев 1938\nКҮКРӘГӘНДӘ КҮҢЕЛ КҮКТӘРЕ Джек Лондон ҡырҡ йәш йәшәгән. Александр Блок — бер йәшкә генә күберәк. Уларҙың ғүмерен күкрәткән шул нисбәтте юҡҡа ғына хәтерләмәнем. Ҡырҡ йыл, баҡтиһәң, улар өсөн үҙе бер ғүмер генә түгел, үҙе бер дәүер. Бына Рауил Бикбаевты инде ҡырҡ йыл буйы беләм. Дөрөҫөрәге, ҡырҡ бер йыл инде. Беҙ ғорурланып та, өмөтләнеп тә, үҙебеҙҙең университет асыла тип, уның яңы бинаһының дүртенсе ҡатына бетон плиталарҙы бергә ташыныҡ. Төҙөлөш туҙанын йотоу ҙа, ваҡ ҡомдарҙың теш араһында шығырлауы ла әллә нисек йәнгә рәхәт ине. Әйтерһең, хазина сығарыусыларҙың аяҡ аҫтында алтын бөртөктәре ялтлаймы ни!.. Филология факультетына һүҙ, тел-лөғәт донъяһын яратыусылар, романтик рухлы заттар ғына түгел, ә шиғыр яҙыусылар ҙа йыйылғайны. Айырым-айырым дәрестәрҙә йөрөһәк тә, бергә ҡайнаштыҡ. Уҡыуҙың икенсеме, өсөнсөмө айында берәүҙәрҙең — шиғыр ғына түгел, хатта поэма, икенселәрҙең — хикәйә, хатта повесть яҙғанын асыҡланыҡ. Икенсе семестрҙа өс телдә — башҡорт, урыҫ, татар телдәрендә ҙур-ҙур стена гәзиттәре сығарып эленде. Уның һәр яңы һаны көтөп алына, күҙҙе арбай. Сөнки гел тиерлек яңы исемдәр күренә. Был кем икән, ҡайҙан икән, тип, гәзиттең һәр һаны алдында оҙаҡ-оҙаҡ туҡталдыҡ. Мин иһә шунда уҡ сырамыттым — татар төркөмөнән беренсе курста уҡыусы Рауил Бикбаев — бик һәләтле егет. Тик ни өсөндөр ул үҙенең шиғырҙарын башҡорт гәзитендә сығара. Улар уҡымлы. Улай ғына ла түгел, шағир бит был, тип ҡуяһың. Айырыуса бына был юлдар иҫтә ҡала: Беҙҙең быуын кулак обрезынан Атыла-атыла колхоз ҡорманы. Үҙ күкрәге менән ҡапламаны Үлем сәсеп торған торбаны... Автор тотош үҙ быуыны исеменән яҙа! Ошо юлдарҙы уҡығас та, сәм уянып, ҡул ҡысытып, шунда уҡ урыҫсаға тәржемә итке килде. Ул саҡта мин үҙемдекен яҙыуҙан былай, тәржемә менән ныҡ мауыҡтым. Хатта Бабич менән Аҡмуллаға етте ҡыйыулыҡ! Татар төркөмөндә уҡыған, башҡортса яҙған курсташымдың икеме, өҫмө шиғырын тәржемә лә иттем. Улар һуңынан “Ленинец” гәзитендә баҫылды, әммә авторҙа был әллә ни һоҡланыу уятманы. Хәҙер, ҡырҡ йыл үткәс, шуны уҡ ҡабатлай алам: минең тәржемәләрҙе Рауил үтә ирекле тип ҡарай, хуплап бөтмәй. Шуға ла уның шиғырҙарын тәржемәләүгә бик һирәк, унда ла ашҡынып китмәйенсә тотонам. Сөнки беләм, быға ул әллә ни мохтаж да түгел. Ә теге саҡта инде уны яҡыныраҡ белге килде. Тиҙҙән асыҡлауымса, ул Ырымбур өлкәһенән икән. Милләте башҡорт. Татар төркөмөнә, башҡорттоҡонда урын булмағас, осраҡлы ғына эләккән. Күп тә үтмәй, ул башҡорт төркөмөнә күсте. Байтаҡ йылдар үткәс, ниндәйҙер бер табында мин ҡыҙмаса баштан Рауилға “Килмешәк” тинем. Күрһәгеҙ ине уны шул саҡта! Миңә ҡот осҡос ярһыу, асыу менән ябырылды. Саҡ һуғышып китмәнек. — Наҙан һин! — тине ул. — Ырымбур ерҙәре, Туҡ менән Соран буйҙары — боронғо башҡорт ерҙәре ул! Барып ҡара уны, күр, ишет, тыңла! Унда һәр ус тупраҡ — башҡорт тарихы, һәр ҡылған, һәр үлән — башҡорт моңо! Әллә Яйыҡты ла белмәйһеңме?! Изге, ғәзиз ул төйәккә барыу өс тиҫтә йыл үткәс кенә насип булды. Шул яҡтарҙан сыҡҡан арҙаҡлы әҙип Дауыт Юлтый юбилейында. Шунда ғына Рауилдың ғәме, сәме алҡымымда утлы йәншишмә булып яңырып үтте. Бар, әйтеп ҡара тағы Мөхәмәтша Буранғоловҡа, Сәғит Агишҡа, Ғабдулла Амантайға килмешәктәр тип! Ә ул һүҙҙе әйтеүсеһе үҙе һуң? Үҙем һуң? Әйтерһең, мин Ҡырғыҙстан тау-армыттары араһында тыумағанмын... Мөхәмәтша сәсән нисек ҡабул итер ине икән ул һүҙҙе? Уйлаһаң, ун һигеҙ йәшендә үк, студент йылдары башланғанда уҡ, өлгөргән шағир булып башҡорт шиғриәтенә килеүселәр күпме ул беҙҙә? Бабич иҫкә төшә. Рәшит Назаров ҡалыптар һәм ҡанундарға һыймай. Әммә уның “Уҡыу — наҙандар эше” тигән һүҙҙәре күптән билдәле. Рауил беренсе курстан уҡ ысын профессионалдарса ижад итте. “Профессионал” тигән һүҙҙең ҡәҙерен, баһаһын белеп әйтәм. Миҫалға шундай бер сағыштырыу: ҡойолған, мейестә сыныҡҡан, шунан ғына зыңлап торған кирбестәр йортҡа ярарлыҡ. Шиғырҙары шулай булды, шундайҙарҙы ғына бирҙе. Уға әҙәби алымдар, оҫталыҡтар тураһындағы китаптарҙы аҡтарып ултырыу ҙа кәрәкмәне. Жанрҙар, форма төрҙәре, нескәлектәре хаҡындағы хеҙмәттәр талант өсөн нимәгә ул?! Ул хеҙмәттәрҙе бит камил шиғырҙар, әҫәрҙәр үҙҙәре тыуҙыра. Тап бына уның “Каруанһарай” поэмаһын уҡып, беҙҙең яҙмышты мин нығыраҡ тойғанмындыр, ихтимал. Ул һарай — Башҡорт Шураһының төйәге, бөйөк Әхмәтзәки Вәлидиҙең терәге булған. Шағирҙың бүтән шиғырҙары, поэмалары буйынса ла тотош халыҡтың, милләттең яҙмышын, рухи көсөргәнешен белергә була. Фәнни һәм популяр белешмәләр ары торһон! Сәйәси заң һуғыу ҙа, публицистикаң да кәрәкмәй. Шиғри был әҫәрҙәр аҡылға, зиһенгә янып-яндырып үтеп инә. Дәртең, дарманың ҡупҡандай була. Өлгөргәнлектең сере, иртә етлегеү хикмәте торараҡ аңлашылды. Ете йыллыҡ мәктәптән һуң Рауил Аҡбулаҡ педагогия училищеһында дүрт йыл уҡыған. Рухи, сәйәси һабаҡтар шунда төпләнгән. Икенсенән, яуҙа ятып ҡалған атаһы, һуғыштан һуңғы тормош, ауыр көн итмештәр... Ул йылдарҙа нужа, ҡайғы-хәсрәт бер кемде лә ситләп үтмәгән. Ауыр хеҙмәт тә. Ләкин күңеленә шиғри осҡон, һүҙ ҡеүәһе һалынған йәш кеше өсөн былар — үҙе бер мәктәп. Мең михнәттәр кискән әсәһенә табыныулы ҡәҙер-хөрмәт тә ана шунан килә. Ул, оло йөрәкле әсә, балаларын кеше итә, күңелдәренә ҡанат ҡуя. Студент саҡтарҙа бер тапҡыр Рауил менән йәрминкәгә барҙыҡ. Баҙарға инде. Баҙар ул саҡта хәҙерге Авиация университеты урынында ине. Алма һатып алып, уны шығырҙатып ашай башланым. Рауил баҫҡан ерендә ҡатып ҡалып, аптырап, күҙҙәрен миңә төбәгән. Әйтерһең, мин аҡылдан яҙған. — Нимә булды? — тип һорайым. — Һин нимә, тота килеп шулай алма ашау... Уны бит ҙур байрамдарҙа ғына ауыҙ итәләр. Күрәһең, алма менән булған ул ябай бер хәл хәтеренә шул тиклем һеңгән, әле лә иҫкә төшөргөләп ала. Һүҙҙән-һүҙ, тигәндәй, мин бәләкәй саҡтарҙа, Ҡырғыҙстанда алма ашау әллә ни улай һирәк түгел ине. Икмәк ни, алма ни. Аптырайһы юҡ. Рауил Бикбаевтың тиҫтәләгән китаптары сыҡты. Шиғриәтен әйтәм. Уларҙан “Автобиография”, “Ғүмер уртаһы” тигәндәре миңә айырыуса ҡәҙерле һәм баһалы. Тәүгеһенә ҙур ғына рецензия яҙҙым. Шағирға республика йәштәренең Ғ. Сәләм исемендәге премияһы бирелде. Икенсеһе иһә фекер сослоғо һәм тослоғо, шиғырҙар, поэмаларҙың фәлсәфи асылы менән һоҡландырҙы. Рөхсәтен алмай ғына, бер нисә шиғырын, урыҫсаға тәржемәләп, төрлө гәзиттәрҙә баҫтырҙым. Аҙаҡ Рауил Бикбаев хаҡында “Йөрәк автобиографияһы” тигән мәҡәлә яҙып, “Литературная газета”ла сығарҙым. Шағир ғүмер ҡәҙерен белә. Зиһендән, күңелдән үткәндәр ҡәҙерен. Шуға ла унда үткәндәргә, тарихыбыҙға арналған әҫәрҙәр ярайһы күп кенә. Уларҙа кисәге көн, бөгөнгөһө менән, киләсәк менән аралашып, уҡмашып, йәйәгә һалынған уҡ хәлендә йәшәй. Уҙғандар хаҡында онотһам, киләсәгемә юлдар ябыҡ, ти шағир. Шулай ҙа Рауил Бикбаев — барыһынан да элек заман шағиры, бөгөнгө тормош йырсыһы, даулы һәм ҡатмарлы хәҙерге донъябыҙ, милли рухыбыҙ рәссамы. Баштан, тәү баштан уҡ шулай булды һәм шулай ҡала. Быға тәүге “Вокзал” поэмаһы уҡ ишара ине. 1962 йылда “Ағиҙел” журналында баҫылған был әйбер — авторҙың ҙур шиғриәткә юл фатихаһы ул. Хәтеремдә, ул беҙҙе, йәштәрҙе генә түгел, күпте күргән өлкәндәрҙе лә хайран итте. “Күк көмбәҙе — башҡорт тирмәһе” тигән һүҙҙәр күңелдәргә уйылды. Шағирҙың әҙәби фекерләүе лә, тәнҡит һүҙе лә төплө башланды. Шуғалыр ҙа яҙыусыларҙың бер съезында хисап осорона башҡорт шиғриәтенә күҙәтеү яһау тап уға тапшырылды. Шул съездан һуң шәп тип йөрөтөлгән шағирҙар ғәҙел һәм тура һүҙҙәр өсөн уны оҙаҡ ваҡыт ғәфү итмәне. Улар маҡтауға, маҡталыуға ғына өйрәнеп бөткәйне. Был зәхмәт, ҡараһаң, әле лә дауам итмәйме ни? Ҡалыплашып бөткән исемдәр бар, ә есем? Ә әҫәр? Әҙәбиәткә өлөш? Асыштар? Был ҡатып ҡалғанлыҡтан, әҙәби дөйөмлөктән бөгөнгө төп көс булған, Рәми Ғариповтар мәктәбен үткән быуын, шөкөр, арындыра килә, буғай. Бында Рауил Бикбаевтың йоғонтоһо ла бар. Лирика менән пафос бергә ҡушылған “Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!”, “Халҡыма хат”, “Баҙар балтаһы”, шулай уҡ “Күк әрем”, “Ностальгия” һәм башҡа әҫәрҙәре менән шағир шиғриәтебеҙҙең ҙур һулышлы, киң ҡарашлы, милли традициялы тормошон юғарылыҡта тотор өсөн күп көс һалды. Тап бына бөгөнгөбөҙгә, заман талабына арналған, ил, ер, тәбиғәт хәстәре менән һуғарылған “Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!” поэмаһы һәм аҫыл шиғырҙары ингән китабы өсөн ул Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһын алды. Мин уның Бөрйәнгә сәфәрҙәрен яҡшы иҫләйем. Ҡайтҡас, күп нәмәләр хаҡында әсенеп, әрнеп һөйләне. Уларҙы ул әҫәргә мөлдөрәмә итеп һалған. Ысынлап та, гүзәл төбәктең бөгөнгө фажиғәләре трагедияға барып етте. Урман ҡырылды, ер-һыу әләф-тәләф ителде. Ә халыҡ һаман бөлгөнлөктә. Башта мин, тәбиғәтте ҡырыу, зыянлау, күңелдәр яраланыуы тураһында, моғайын, берәй әйбер, ә, бәлки, мәҡәләләр яҙыр, тип көткәйнем. Улар хаҡында тураһын әйткән өсөн баштан һыйпамайҙар ине бит. Әле лә хәҡиҡәткә юл асыҡ һәм тура түгел. Шағир иһә поэма һынлы поэма яҙҙы. Исеме лә ни тора! Ҡарамаҡҡа ябай. Ләкин ҡапыл ғына һәр кемдең башына килмәҫ. “Ағиҙел” журналында донъя күргәс, әҫәр шунда уҡ йәмәғәтселекте ылыҡтырҙы. Битараф йәндәр ҙә уның үткерлеге, тәьҫир көсө менән ирекһеҙҙән әҫәрләнгәндер, моғайын. Шиғри генә түгел, ә социаль тормошобоҙҙа көслө оран булды ул. Беҙҙең тиҫтерҙәр, ҡорҙаштар араһынан Рауил республика юғары премияһының тәүге лауреаты, тәүге халыҡ шағиры булды. Быны беҙ яҡшыға юраныҡ. Яңырышҡа, яңы ҡарашҡа, урта быуынға юл асылды! Тап шулай булды ла. Хаҡлыҡҡа тоғро булып, шуны ла әйтеп үтәйем: беҙҙең шағирҙарҙан йәш, көслө сағында, Рауил һымаҡ уҡ, тағы кем шулай арғымаҡтай көс һалып эшләне икән?! Ә бит башта йәшәү шарттары ла ауыр ине. Һуңыраҡ ҡына килде ул “күҙ өҫтөндәге ҡаш һымаҡ” булыуҙар. Әммә ул көн һайын тиерлек яңы шиғырҙар, әленән-әле поэмалар бирҙе. Етмәһә, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында, ғалим булараҡ, тикшеренеүҙәр, эҙләнеүҙәр, хеҙмәттәр... Кандидатлыҡ диссертацияһы... Мәҡәләләр һәм рецензияларҙың иҫәбе юҡтыр һымаҡ. Әҙәбиәт тормошоноң һәр саҡ үҙәгендә булды, ҡайнап йәшәне. Тормошон, мөхәббәтен матур итеп алға алып барҙы. Шул саҡтарҙа уҡ элек тыйылып килгән Шәйехзада Бабич тураһында монографияға тотондо. Аҙаҡ ул уның ҙур ғилми еңеүенә әйләнде. Бабич лирикаһы, рухи бөйөклөгө, милли ҡаһарманлығы халыҡ аҡылына үтеп инде. Башҡорт шиғриәте, шағирҙарыбыҙ хаҡында китаптар... Улар Өфөлә лә, Мәскәүҙә лә сыҡты. Бикбаев әҫәрҙәрен урыҫ ҡына түгел, бүтән телдәргә лә тәржемә итә башланылар. Шәп шағир Игорь Шкляревский тәржемәләре, мәҫәлән, үҙе бер күренеш ине. Ә ул әле булһа берҙән-бер, алмаштырғыһыҙ тәржемәсеһен эҙләй. Ысын асылын асып бирер тәржемәсеһен. Бөгөн Рауил Төхфәт улы — филология фәндәре докторы. Тик минең өсөн ул һәр саҡ иң тәүҙә шағир булып ҡала. Улай ғына ла түгел — ә бары шағир булып! Минең өсөн барыһынан да ҡиммәтерәге — уның шиғри һүҙе, тормош, заман, мөхәббәт, кеше күңеле тыуҙырған яңғырашлы, төплө, илһамлы һүҙе. Китапханамда уның “Ерем балҡышы” тигән китабы — иң ҡәҙерлеһе. Унда шағир бүләкләү һүҙен былай тип яҙған: “Еремдең бер балҡышы — Ғәзим дуҫыма — ихлас күңелдән”. Китаптың үҙе лә, шағирҙың ошо миңә төбәлгән һүҙе лә ҡиммәт. Ғөмүмән, беҙҙең осорҙоң арҙаҡлы шағиры Рауил Бикбаев шиғриәте — ысын мәғәнәһендә күңел күктәренең күкрәүе ул. Был күкрәү зиһенде, йөрәкте уяу тота, заман ҡоло түгел, заман улы булып йәшәргә рухландыра. (Ғәзим Шафиҡов) 1998 й.


Башҡортостан быйыл «Башнефть» компанияһынан 6 миллиард 600 миллион һум күләмендә дивиденд аласаҡ\nБыл турала республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ТАСС агентлығына биргән интервьюһында белдерҙе. «Башнефть» компанияһының Директорҙар советы ултырышында 26 миллиард 300 миллион һумды дивиденттарға йүнәлтергә ҡарар ителгән.\nБашҡортостан бюджетына 6 миллиард 600 миллион һум күсерелә. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, был сумма алдан көтөлгәнгә күберәк, быға тиклем яҡынса 5 миллиард һум тураһында һүҙ бара ине. Ошондай ҡарар Башҡортостан һәм «Роснефть» араһында ышаныслы һәм партнерҙарса мөнәсәбәттәр булыуы хаҡында һөйләй. Әйткәндәй, быйыл 9 айҙа «Башнефть» республика ҡаҙнаһына 21 миллиард һум һалым һәм башҡаса табыш йүнәлткән. Бынан тыш, яғыулыҡ-энергетика компанияһы хәйриәлә әүҙем ҡатнаша. Республикаға 4 миллиард һум күсерелә. Был аҡсаға социаль объекттар төҙөлә, спорт командалары финанслана, тине Рөстәм Хәмитов.


Эй тылсымлы ла, яғымлы ла туған тел... » Башҡортостан гәзите\nЭй тылсымлы ла, яғымлы ла туған тел...\n26-01-2018, 00:03 // Телгенәм - бергенәм // Баҫып сығарырға\nМин – ябай уҡытыусы, башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән белем бирәм. Ни өсөн тап ошо йүнәлеште һайланым тиһегеҙме? Тәү ҡарамаҡҡа был – бик ябай һорау, ә икенсе яҡтан... Күңелемдәге ынтылыш-тойғоларҙың формалашыуын, һөнәремдең асылын аңлауҙы мин үҙемдең бала саҡтағы ваҡиғалар менән бәйләйем.\nМинең бала сағым ауылда, атайым һәм яратҡан өләсәйем янында үтте. Өләсәйем ғаиләбеҙҙә иң аҡыллы һәм хөрмәтле кеше булды, уның һүҙе бер ваҡытта ла кире ҡағылманы, бәхәскә тотолманы, әйткәндәре ваҡытында үтәлде. Уның бәләкәй генә бүлмәһендә стенаны биҙәп төрлө һүрәттәр төшөрөлгән сағыу япма эленеп торор ине. Һәр кис өләсәйем мине ҡосағына алып, башҡорт халыҡ әкиәттәрен – халҡымдың рухи хазинаһын берәм-берәм бөртөкләп, тын ғына һөйләр ине. Мин иһә, уның әкиәттәрен тыңлаған саҡта шул ҡоршауҙан күҙемде алмай торғайным. Ғәжәп хәл: һәр әкиәт һайын япмалағы һүрәттәр үҙгәрә, сағыуыраҡ балҡый, сәскәләре лә, әйтерһең, бүлмә буйлап үрмәләй торғайны... Ҡамыр батырҙың еңеүҙәре булһынмы, Заятүләк менән Маянһылыу мөхәббәте ауырлыҡтарҙы еңеп сыҡһынмы, Айһылыуҙың Ай ҡыҙына әйләнеүе – бөтәһе лә ошо тылсымлы япма эсендә сағылыш табыр ине. Оҫта ҡулдар менән оҙаҡ ваҡыт дауамында сикһеҙ һөйөү, бөткөһөҙ наҙ менән сигелгән был туҡыма киҫәге, әйтерһең дә, ошо әкиәттәрҙең шаңын, данын күргән һәм белгән сихри белгес ине. Бер аҙ үҫеп, өләсәйемә ошо хәлде һөйләп биргәс, ул миңә йылмайып:\n– Булыр, балам, был япма – быуаттар буйы беҙҙең ғаиләлә һаҡланып, ҡулдан-ҡулға күскән тарихи ҡомартҡы бит ул. Миңә лә әсәйем ошо япма аҫтында әкиәттәр һөйләр ине, кем белә, уға ла өләсәһе ошолай мөғжизәләр илен асҡандыр. Тик матур күңелле кеше генә ошо япмаға ҡарап, серле ептәр табыр, күңел наҙын таныр, ә ҡарсыға күңелле кешегә япма иҙән сепрәге кеүек күренер... – тине.\nЫсынлап та, йылдар үтә торҙо, ә япма үҙенең мәғәнәһен юғалтманы. Йылдар үтеү менән унда башҡа батырҙарҙың-һылыуҙарҙың тормошо сағылыш тапты. Зәйнәб Биишеваның Емеше булһынмы, Мостай Кәримдең Айгөл илеме, Рәми Ғариповтың һөйгәненә булған хистәреме – һәммәһе лә ошо япмала күренгәндәй булды…\n...Бала сағым тиҙ генә үтеп киткән хәтирә булып ҡалды. Өләсәйемдең япмаһы урынына заманса туҡылған зауыҡлы келәмдәр эленде, ә теге тылсымлы туҡыма онотолдо ла кеүек... Әммә һис улай түгел: ул күңелемдә мәңгелек уйылмаҫ мөхәббәт булып ҡалды. Халҡыма, туған телемә, матур Башҡортостаныма булған оло һөйөү, бөтмәҫ-төкәнмәҫ мөхәббәт булып…\nБөгөн мин ошо япманың тылсымлы нурҙарын үҙемдең уҡыусыларыма таратам, күңелемдә булған һөйөүемде уларға бүләк итәм. Бар теләгем – улар ҙа халҡыбыҙҙың рухи хазинаһын – башҡорт халыҡ ижадын, танылған яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен ысын күңелдән аңлап, ҡабул итеп, мәңгегә ғашиҡ булып, киләһе быуындарға ла еткерһен ине...\nЙыл һайын мәктәптә Шәжәрә байрамын үткәрәбеҙ. Уҡыусылар ғаилә гербын төшөрә, шәжәрә төҙөй, һүрәттәр конкурсы ла ойошторола. Бөйөк Еңеүгә арналған “Билдәһеҙ һалдатҡа хат”, “Олатайыма хат” ҡала бәйгеләрендә, Экология йылына арналған “Башҡортостан ынйылары”, Республика көнөнә арналған “Данлайым һине, Республикам!” иншалар ярышында ла әүҙем ҡатнаштыҡ. Шулай уҡ ғилми-тикшеренеү эштәре лә даими алып барыла.\nБеҙҙең мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының ҡала-район кимәлендәге ғәмәли-теоретик семинарҙары үтеп тора. “Түңәрәк өҫтәл”дәр, оҫталыҡ кластары, асыҡ дәрестәр ойошторабыҙ, тәжрибә уртаҡлашабыҙ. Башланғыс класс уҡыусыларым шиғыр яҙырға маһир: “Аҡбуҙат” журналына яҙышып торалар. Яҙыусылар менән осрашыуҙарға ла йөрөйбөҙ: күптән түгел Ноғман Мусин, Әнисә Таһированың ижад кисәләренә барҙыҡ. “Башҡортостан”, “Торатау” гәзиттәрен йыл һайын яҙҙырып, баҫманы уҡып, дәрестәрҙә, класс сәғәттәрендә ҡулланабыҙ.\nИң мөһиме – балаларҙың күҙҙәрендә осҡондар күрәм. Туған телен ҡыҙыҡһынып, теләп өйрәнгән балалар, тыуған еренең тарихы, мәҙәниәте менән мауыҡҡан рухлы балалар үҫеп килеүе уғата ҡыуаныслы, уҡытыусы булараҡ, миңә лә оло йыуаныс бирә. Эйе, заман зауығына ярашлы әйберҙәр бер ҡасан да өләсәйем япмаһын алмаштыра алмаған кеүек, сит-ят телдәр ҙә кешенең туған телен, тамырҙарын, асылын, булмышын алмаштыра алмаҫ. Тик матур күңелле кеше генә туған телен күҙ ҡараһылай һаҡлар, ә ҡарсыға күңелле кешегә бөтөн телдәр ҙә ят булыр…


Балыҡлы ла, бүләкле лә булдылар\n21 Март 2018, 18:08\nИбрай ауылы эргәһендә Дим йылғаһында спортсылар һәм һәүәҫкәр балыҡсылар араһында ҡышҡы балыҡ тотоу буйынса район-ара ярыш уҙҙы. Сараны спорт комитеты һәм район һунарсылар һәм балыҡсылар ассоциацияһы ойошторҙо.\nМауыҡтырғыс ярыштарҙа Әлшәй, Ауырғазы, Благовар, Дәүләкән, Стәрлетамаҡ һәм Шишмә райондарынан йөҙҙән ашыу балыҡсы ҡатнашты. Бөтәһе 16 команда йыйылды.\nУңыш тәүгеләрҙән булып Александр Захаровҡа йылмайҙы, иң тиҙ мәке быраулаусы был егеткә балыҡ та беренсе эләкте. Иң ҙур балыҡ Альберт Кәримов ҡармағына ҡапһа, иң бәләкәйе Азат Йәһүҙинға булды. Иң өлкән ҡатнашыусы - Зөфәр Мөхитов, иң йәше тип Кирилл Грицай танылды. Уларҙың барыһына ла иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Еңеүгә ынтылышы өсөн Эмиль Абдуллин да бүләкле булды. Бынан тыш, беренселекте ойоштороусылар ярышта ҡатнашыусы берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ Фаягөл Кәримованы ла билдәләп үтте.\nСара аҙағында спортсылар тотҡан балыҡты үлсәгәс, еңеүселәр билдәләнде. Шәхси иҫәп буйынса беренсе урын Александр Захаровҡа бирелде, икенсе - Виталий Костров һәм өсөнсө урынға Хәлит Мирғәлиев сыҡты. Ә командалар араһында “Раевсахар” йәмғиәте лайыҡлы еңеү яуланы, шишмәләр - икенсе һәм Әлшәйҙең “СМС” командаһы өсөнсө урынды алды.\nспорт комитеты рәйесе.


Инфоурок › Другое › Другие методич. материалы › Разработка по элективному курсу\nЙәнмырҙина Рәйсә Рәсүл ҡыҙы.\nМаҡсат: уҡыусыларҙа үҙ телебеҙгә ҡарата ихтирам, һөйөү тәрбиәләү, уйлау һәләтен үҫтереү.\nУҡытыусы.Һаумыһығыҙ балалар,килгән ҡунаҡтар! Бөгөнгө дәресте шундай һорау менән башлағы килә. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, кеше өсөн нимә ҡәҙерле ? ( ЯУАПТАР)\nБик яҡшы. Ошо әйтелгән төшөнсәләрҙең береһе беҙҙең бөгөнгө тема . Уны асыҡлау өсөн бер ни тиклем көс һалырға кәрәк буласаҡ. Физик көс түгел,ә аҡыл көсө ҡулланасаҡбыҙ.Беҙҙең дәрестең темаһы ошо таблица эсенә йәшеренгән.Икенсе таблица ярҙамында теманы асайыҡ.\nШулай итеп, беҙҙең тема “Теле барҙың – иле бар” тип атала.\nБөгөнгө көндөң девизы итеп түбәндәге мәҡәлде алайыҡ.\nТел тигән диңгеҙ бар,\nТөбөндә ынйы мәрйен бар.\nТеләгәндәр сумып алыр,\nТеләмәгән ҡоро ҡалыр. (мәҡәл)\nТел –ул диңгеҙ кеүек икһеҙ-сикһеҙ, уны ныҡлы өйрәнергә, китаптар, гәзит- журналдар уҡырға кәрәк.\nКүренекле кешеләрҙең һүҙҙәре.\n1.”Уй күрке тел икән,тел күрке -һүҙ.Һүҙе яғымлының үҙе лә матур,теле матурҙың күңеле лә матур”.- тигән Ғайса Хөсәйенов.\n2.Тел - ижад ҡоралы, иң үткер, иң ныҡлы һәм ышаныслы ҡорал. (Рауил Бикбаев).\n3. Халыҡтың йәнле һөйләү теле- ул әҙәби телдең шишмәһе. (Ж. Кейекбаев).\nБеҙ телеҙеҙҙе шулай уҡ мауыҡтырғыс күнегеүҙәр,интеллектуаль уйындар аша үҫтерә алабыҙ.Төрлө ребустар, башватҡыстар,йомаҡ-мәҡәлдәрҙе алырға мөмкин. Бөгөн шуларҙың бер –нисәһен ҡарап китәйек.Мин һеҙгә һорауҙар бирәм, ә һеҙ асыҡ итеп, етеҙ генә яуап бирергә тейешһегеҙ.\n1.Балалар урманда тубырсыҡ йыйғандар.Малайҙарҙың ҙур төпһөҙ зәңгәр биҙрәләре,ә ҡыҙҙарҙың бәләкәй й2шел биҙрәләре булған. Кемдәр тубырсыҡты күберәк йыйыр.\n2.Хужа менән бесәйе кәмәлә балыҡ тота.Хужа ҡармағын һыуға ырғытҡан һайын Балыҡтың ҙуры ҡапһын тип ҡабатлай. ә бесәйе Бәләкәйе ҡапһын,бәләкәйе тип теләй. Бесәй ни өсөн шулай ти\n3.Ҡышын сәйәхәтсе урман,баҫыу аша китеп бара,ти. Көтмәгәндә ул йылғаға тап була. Сәйәхәтсе йылға аша нисек сығыр.\n4.Йылғаның бер ярында – сепейҙәр, ә икенсе ярында өйрәк бәпкәләре.Уртала торған утрауға уларҙың ҡайһыһы тиҙерәк сығып етер.\n5.Төньяк полюста крокодилдар нимә менән туҡлана.\n6.Шыршы орлоғонан нисә бәшмәк үҫтереп була.\n7.Йомро икмәктең сәсе ниндәй төҫтә.\n2. Был эш менән һеҙҙең уйлау һәләтегеҙҙе тикшереп ҡарайыҡ.\nРебус-хәреф йәки башҡа билдәләр менән аралаштырып бирелгән һүрәткә ҡарап һүҙҙе табыуға ҡоролған башватҡыс. .\nАртабанғы эшебеҙ- ребустар.Ул ябай ребус түгел, ә беҙҙең Тыуған илебеҙ Башҡортостан буйынса.Был ребуста Башкортостан райондары йәшеренгән.\n2.Ә хәҙер һеҙҙең иғтибарығыҙҙы тикшереп ҡарайыҡ.\nАртабан һеҙҙең иғтибарығыҙҙы үҫтереү өсөн башватҡыс эшләп алайыҡ.\n3. Хәҙер һеҙҙең мәҡәлдәрҙе нисек белеүегеҙҙе тикшерәйек.\nМәҡәл – тормош тәжрибәһенән сығып,ыҡсым ғына итеп әйтелгән тәрән мәғәнәле тапҡыр һүҙ.\nБашҡорт халҡы борон-борондан үҙ телен ҡәҙерләгән, онотмаған, шул турала фәһемле мәҡәлдәр сығарған. Кемдәр һөйләгәндә мәҡәлдәр ҡуллана,уның телмәре бай,матур буласаҡ.\nТел ҡылыстан ...( үткер).\nТел- белемдең ...(асҡысы).\nКөйҙөргән дә тел, ...(һөйҙөргән дә тел).\nҠылыс яраһы төҙәлер,..(тел яраһы төҙәлмәҫ).\nУйҙың күрке –тел, ..(телдең күрке- һүҙ).\nТел йыуата ла, ...(илата ла).\nШулай итеп, тел минең дуҫым да,дошманым да тиҙәр ,бит.Телебеҙҙе мөмкин тиклем матур һүҙҙәр менән байытайыҡ.Бер-беребеҙгә йылмайып, матур итеп өндәшәйек,шатлыҡ өләшәйек.Был һүҙҙәрҙән ҡанаттар үҫһен.Бөгөнгө дәресте М. Аҡмулланың шундай шиғыр юлдары менән тамамлағы килә\nТелде байҡап һөйләгеҙ аҡыл менән, Эш башлайҙар яҡшылар яҡшы менән.\nЯнмурзина Райса Расуловна\nНомер материала: ДБ-234255


Еңеүгә дан йырҙары\n5 Март 2019, 12:15\nМәҙәниәт йортонда үткән “Бөйөк Еңеүҙе данлап” патриотик йырҙар конкурсының финалында быйыл 12 уҡыусы сығыш яһаны. Һуғыш йылдары йырҙарын башҡарыу аша йәштәрҙә илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү маҡсатын алған йыр бәйгеһе йыл һайын ҙур кимәлдә уҙғарыла. Был сараны райондың мәҙәниәт бүлеге, “Шоңҡар” йәштәр һәм үҫмерҙәр клубы ойошторҙо.\nБалалар һуғыш осорондағы, Еңеү шатлығы, борсолоуҙар, тетрәнеүҙәр менән һуғарылған үлемһеҙ йырҙарҙы ҙур оҫталыҡ менән башҡарҙы. Уҡыусылар Тыуған ил, әрме, тыныслыҡҡа арналған һуғыш йылдары йырҙары менән һоҡландырғыс итеп сығыш яһаны.\nКонкурстың һуңында жюри ағзалары һөҙөмтәләр менән таныштырҙы. Йыр бәйгеһенең еңеүсеһе тип Янғантау мәктәбе уҡыусыһы Юля Суроваткина иғлан ителде. Торналынан Зарина Саҙретдинова һәм Мөрсәлимдән Эльвина Хәмиҙуллина –1-се урынға, Юля Гусева (МБГ) һәм Айгөл Искәндәрова (Таймый) 2-се урынға лайыҡ булды. Өсөнсө урынды Александр Чернышев (МБГ) һәм Кәмилә Шәрифуллина (Лаҡлы) алды. Мөрсәлимдән “Йәйғор” вокаль ансамбле еңеүсе булһа, “Әхирәттәр” дуэты (Йыланыш) – 2-се, ә “Патриоттар” төркөмө (һүрәттә) (Лағыр) 3-сө урынға сыҡты. Сарала ҡатнашыусыларға Дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.


Республиканың юғары вазифалы кешеләре, Башҡортостандың бөтә ҡалалары һәм райондарының хакимиәт башлыҡтары, "мәғариф" чиновниктары Дыуан, Мәсетле һәм Балаҡатай райондарында традицион август кәңәшмәһенә йыйылды. Тәүҙә ойоштороусылар ҡунаҡтарға ҡайһы бер социаль һәм белем биреү учреждениеларын күрһәтте. Юғары ҡунаҡтар ауылда заманса мәктәптәр төҙөлөшө киң ҡолас алыуына хайран ҡалды. РФ мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Исаак Калина, Башҡортостан - илдә мәктәптәр төҙөлөшө өлкәһендә иң алдынғы, тип билдәләне.\nЯңы уҡыу йылында мәғариф системаһы алдында ҡатмарлы бурыстар тора. Иң элек, улар тармаҡҡа идара итеүҙең яңы ойоштороу-иҡтисади механизмдарын индереү менән бәйләнгән.\nБеренсеһе белем биреү учреждениеларын норматив йән башына ҡарап финанслауға күсеүгә ҡағыла. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар алдында сығыш яһап, БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров, был мөһим һәм төп сараларҙың береһе, тип билдәләне. Әммә ашыҡмай, төплө хәл итергә кәрәк.\nРәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәрендә йән башына ҡарап финанслауға күскәндәр ҙә инде, ләкин ул бөтә ерҙә лә ыңғай һөҙөмтә бирмәгән. Шуға күрә Башҡортостанда яңы механизмға этаплап күсәсәктәр. Хөкүмәт аҙ комплектлы мәктәптәр исемлеген билдәләгән. Улар 668. Уларҙың барыһы ла, уҡыусыларҙың иҫәбенә ҡарамаҫтан, фактик сығым буйынса финансланасаҡ.\nЙәштәр алдында һөнәрҙең абруйы, иң элек, уға нисек түләнеүе, ниндәй тормош сифаты гарантиялауы менән билдәләнә. Республикала мәғариф өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең көнкүрешен яҡшыртыу өсөн күп эшләнһә лә, уҡытыусыларҙың һәм тәрбиәселәрҙең уртаса эш хаҡы бик түбән әле. 3,5 мең һум эш хаҡына ниндәй педагог йәки тәрбиәсе теләп эшкә килһен инде. Шуға күрә икенсе мөһим аҙым булып хеҙмәткә түләүҙең яңы тармаҡ системаһына күсеү торасаҡ.\nТормошҡа ашырыласаҡ системалы сараларҙың өсөнсөһө - белем биреү учреждениелары селтәрен оптималләштереү - норматив финанслауҙы һәм хеҙмәткә түләүҙең яңы системаһын индереү менән тығыҙ бәйләнгән.\nИл етәкселеге 2010 йылға заманса шарттарҙа белем алыусы балалар һанын 70 процентҡа еткереү бурысы ҡуйҙы.\nКомпьютер кластары һәм яҡшы йыһазландырылған лабораториялар, сифатлы ашатыу - былар балалар уҡырға тейешле заманса шарттар. Республикала проблемалы мәктәптәрҙең күбеһе ауыл ерендә, шуға күрә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә бөтә мәктәптәрҙә заманса шарттар булдырыу, уларҙы уҡыу ҡорамалдары менән йыһазландырыу һәм, иң мөһиме, тейешле квалификациялы кадрҙар менән тәьмин итеү мөмкин түгел.\nБындай шарттарҙа республиканың мәғариф министрлығы яҡындағы ауылдарҙан балалар йөрөп уҡыған айырым, база мәктәптәренә адреслы ярҙам күрһәтергә тәҡдим итте. Кешеләр аҙ йәшәгән ауылдарҙа башланғыс мәктәптәрҙе мөмкин тиклем һаҡлап алып ҡалырға һәм ауыл ерендә мәктәпкәсә белем биреүҙе үҫтерергә кәрәк.\nРеспублика Президенты берҙәм дәүләт имтиханын һәм илдә уҡыусыларҙың белемен бойондороҡһоҙ "объектив" баһалау системаһын булдырырға маташыуҙы ҡырҡа тәнҡитләне. Уҡыусы сығарылыш имтиханы формаһын - традиционмы әллә БДИ формаһындамы - үҙе һайларға тейеш, тине республика башлығы.\nПрезидент форумда күтәргән тағы бер мәсьәлә илдәге яңы белем биреү стандарттарына ҡағылды. Улар милли республикаларҙың мәнфәғәттәрен иҫәпкә алмай. Һәм хәҙер мәктәптәрҙә туған тел һәм әҙәбиәтте, тыуған яҡ тарихын өйрәнеү шик аҫтына ҡуйыла. Мортаза Рәхимовтың фекеренсә, төбәк компоненты мотлаҡ аяҡҡа баҫтырылырға тейеш.\nФорумда юғары һәм урта профессиональ белем биреү сифаты тураһында ла етди телгә алынды. Бында ла һорауҙар бар. Иң мөһимдәренең береһе - дәүләт булмаған юғары уҡыу йорттарының күбәйеүе, улар талап ителмәгән, ә иң мөһиме, булдыҡһыҙ белгестәр әҙерләп сығара. Бөгөнгө көндә юристар, менеджерҙар, экономистар быуа быуырлыҡ, ә шул уҡ ваҡытта хеҙмәт баҙарында эшсе ҡулдар етешмәй. РФ мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Исаак Калина бының менән тулыһынса килешә. Айырым алғанда, ул, илдә белгестәр әҙерләү мәсьәләһенә ҡарашты үҙгәртергә кәрәк, тине. Һәр мәктәптә оҫтаханалар булырға тейеш, тип айырым билдәләне Калина.\nҠыҫҡаһы, белем һәм тәрбиә тураһында һөйләшеү ҡыҙыҡлы килеп сыҡты. Хәҙер иң мөһиме, бөтә яңылыҡтарҙы ҡағыҙҙа ғына ҡалдырмай, мотлаҡ тормошҡа ашырыу.\nӘ Хәйбулла, Йылайыр һәм Баймаҡ райондарына еңдәрен һыҙғана башларға кәрәк булыр, сөнки республика август кәңәшмәһе-2009-ҙы үткәреү урыны итеп тап уларҙы һайларға ҡарар ителде.


Арабыҙҙа бик күптәр азарт уйындар ҡоло. Казино тураһында һүҙ алып бармайбыҙ бөгөн, унда барырлыҡ аҡсалары бар икән, б ик шәп. Әлеге ваҡытта бик актуаль торған проблемаларҙың бере һенә әүерелгән уйын автоматтары хаҡында ине һүҙем.\nЭш түбәндә: 2004 йылдың 1 июленән алып Өфөлә уйын автомат тары урынлаштырыуҙың яңы тәртиптәре үҙ көсөнә инде. Башҡорто стандың аҙыҡ - түлек баҙары, сауҙа һорауҙары буйынса хакимиә т башлығы урынбаҫары Тамара Шамонина һүҙҙәренә ҡарағанда, ха кимиәттә барыһы ла үҫмерҙәрҙең, хатта пенсионерҙарҙың да ав томаттар менән мауығыуын белгәндән һуң башланды. Шул ваҡытта\nӨфөлә уйын автоматтарын нисек тә тәртипкә һалырға ҡарар ите лә. Яңы ҡағиҙәләр түбәндәгесә яңғырай:\n- уйын автоматтары махсус уйын залдарында ғына урынлаштыр ырылырға тейеш,\n- уйын залының майҙаны 500 квадрат метрҙан да кәм булырға\n- уйын залы һәр ваҡыт һаҡланырға тейеш,\n- Өфөлә эшләү өсөн уйын автоматтары хужалары Башҡортостан дың һалым органдарында теркәлеү үтергә тейеш,\n- 18 йәше тулмағандарға уйын залдарына инеү тыйыла,\n- медицина һәм мәғариф учреждениеларында, дини эшмәкәрлек\nменән шөғөлләнеүсе ойошмаларҙа, туҡланыу һәм хеҙмәтләндереү\nпредприятиеларында уйын автоматтары урынлаштырыу тыйыла,\n- уйын автоматтары залы 18 йәшкә тиклемге балалар уҡыусы белем биреү учреждениеларынан 100 метрҙан да яҡыныраҡ урынла шырға тейеш түгел,\n- уйын залы торлаҡ йортта урынлашһа, ул 23.00 - гә тиклем\nгенә эшләргә тейеш.\nМиңә ҡалһа, был ҡағиҙәләрҙең берҙән - бер етешһеҙлеге ула рҙың һуң ҡабул ителеүендә. Был ваҡыт эсендә күпме кеше үҙ аҡ саһын юғалтып өлгөрҙө. Шулай булһа ла был сикләүҙәрҙең ҡабул\nителеүенә ҡыуанырға ҡала, әйткәндәй, Өфө Рәсәйҙә бындай тәр тип индерелгән берҙән - бер ҡала. Быға тиклем нисек ине һуң\nҠалала барлығы 2,5 мең тирәһе уйын автоматтары теркәлгән. У лар баҙарҙарҙа, магазиндарҙа, вокзалдарҙа ҡуйылған ине. Һәм тәүлек әйләнәһенә уны уратып йөрөүселәр кәмемәй. Кемдер бар ыһын да ота ( бик һирәк), кемдер булған аҡсаһын оттора ( бик\nйыш). Даими клиенттар булып башлыса йәштәр тора, ата - әсә биргән аҡсаға уйнайҙар, әлбиттә. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса ғ ына ла айына уйын автоматтары туғыҙ миллиондан да кәм килем килтермәй.\nХәҙер бер аҙ математикаға күсеп алайыҡ. Бер уйын автоматы 20 - 250 мең һум тора. Был аҡсаны кире ҡайтарыу һәм уйын биз несын артабан дауам итер өсөн күпме кәрәк Яуап: тотош стипе ндия, тотош эш хаҡы, тотош пенсия аҡсаһы. 1 июлгә тиклем дә шулай ине, 1 июлдән һуң да шулай буласаҡ.\nӘгәр һеҙ ҙә бәхеттегеҙҙе һынап ҡарарға булһағыҙ, белеп т ороғоҙ - төрлө төҫтәге лампочкалар менән биҙәлгән автомат һе ҙҙе мотлаҡ алдаясаҡ. Программаһы үҙгәртелмәгән автомат уйын сыларға отторған аҡсаның 85 процентың ҡайтарып бирергә тейеш . Әммә һәр ваҡыт ыңғай килеп тормай шул. Шуға күрә сираттағы\nаҡсаны автомат "тамағына" тығыр алдынан ныҡлап уйлағыҙ.


Кеше байлығына ҡул һуҙыусылар ҡышҡы миҙгелгә әҙерләнә башлаған\nБилдәһеҙ кешеләр Өфөләге Дим биҫтәһендә урынлашҡан сауҙа базаһынан йылы пальто һәм дупланған тундар урлаған.\nДөйөм зыян күләме бер миллион ярым һум самаһы тәшкил иткән. Һуңынан асыҡланыуынса, ғәйепләнеүселәр үҙҙәрен йөк тейәүселәр тип танытып «Газель» автомобилендә базаға үтеп инә. Һөҙөмтәлә тауар тултырылған контейнерҙарҙың береһенең йоҙағын емереп бар тауарҙы алып сыға. Тикшереү барышында ике ғәйепләнеүсе: эшҡыуар һәм уларҙың яҡын сит илдән килгән танышы ҡулға алына. Урланған кейем-һалымды улар һатыуға сығарырға теләгән. Әммә шул уҡ көндө тауарҙарының юғалыуын күреп ҡалған хужа полицияға мөрәжәғәт итә. Был ҡылыҡтары өсөн закон боҙоусыларға ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатыласаҡ.