Кузбасс башлығы Аман Тулеев эре бизнес вәкилдәрен илдең күмер сәнәғәтенә баҫым яһарға теләүҙә ғәйепләне. 2015 йыл аҙағында Париж ҡалаһында БМО ның климат конференцияһында Рәсәйҙән билдәле эшҡыуар Олег Дерипаска ла сығыш яһаны. Йүнсел глобаль углерод һалымын индереү тәҡдиме әйтте. Аман Тулеев был ҡарар күмер сәнәғәте үҫешен тотҡарлаясаҡ тигән ҡараш белдерҙе.\nРәсәй ғалимдары иретеп йәбештереүҙең яңы ысулын уйлап тапты. Ул машиналар эшләү сәнәғәтендә төрлө металл һәм материалдарҙы бер-береһенә йәбештереү мөмкинлеген бирә. Алдынғы технологияларға нигеҙләнеүгә ҡарамаҫтан, был ысул ҙур сығымдар талап итмәй ти белгестәр.\nИлебеҙ саперҙарының тәүге төркөмө боронғо Пальмира ҡалаһын ярылмаған бомба һәм миналарҙан таҙартыу операцияһына ҡушылды. Бөгөн Рәсәй хәрбиҙәре боронғо ҡалаға илткән юлда шартлатҡыстарҙы зарарһыҙландырҙы.\nКолумбияла тоннанан ашыу кокаин ҡулға алынды. Бындай ҙур күләмдә тилерткес матдәләргә илдең ҡораллы көстәре Тымыҡ океан ярындағы биләмәләрҙә махсус операция барышында юлыҡты. Наркотиктарҙың хаҡы яҡынса 32 миллион доллар кимәлендә баһалана.\nЕвропа берлеге менән төркиә тәүге тапҡыр законһыҙ мигранттар төркөмөн Сүриә ҡасаҡтарына алмаштырҙы. Был турала килешеү 20 мартта ғәмәлгә инде. Бөгөн европаға һыйынырға ғариза биреүҙән баш тартыусыларҙың тәүге төркөмө Греция утрауҙарынан Төркиәгә ҡайтарылды. Сүриәнән рәсмиләштерелгән ҡасаҡтар европа берлеге илдәренә оҙатылды.


Башҡортостан менән Үзбәкстан тауар алмашыу хаҡында килеште // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан менән Үзбәкстан тауар алмашыу хаҡында килеште\n10:42, 28 января 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 28 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\nБР Сауҙа һәм Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетында Башҡортостан менән Үзбәкстан араһында тауар алмашыуҙы ойоштороу буйынса осрашыу уҙҙы. Осрашыу барышында Үзбәкстандан емеш-еләктәр һәм туҡыма әйберҙәр килтереү тураһында һөйләшелде. Башҡортостан үҙ сиратында уларҙы сәнәғәт тауарҙары менән тәьмин итергә ниәтләй. Был хаҡта БР Сауҙа һәм Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nЯҡын арала республиканың эшҡыуарлыҡ берләшмәләре вәкилдәре эшлекле бәйләнештәр булдырыу өсөн Үзбәкстанға юлланасаҡ.


19 сентября 2018 — 16:13 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәй президенты Венгрия етәксеһе Виктор Орбан менән осрашты. Владимир Путин әйтеүенсә, ике ил араһында тауар әйләнеше, Европа берлегенең санкцияларына ҡарамаҫтан, тәүге ярты йылда ғына 30 процентҡа артҡан.\nВенгрия етәксеһе ике ил араһында финанстар һәм энергетика өлкәһендә бәйләнештәрҙе тағыла нығытырға саҡырҙы. Һөйләшеү йомғаҡтары буйынса Владимир Путин һәм Виктор Орбан “Пакш-2” электр станцияһының ике өлөшөн төҙөп бөтөргә, газ һатыу тураһындағы килешеүҙе оҙайтырға, “Төркиә ағымы” газ үткәргесен Венгряға тиклем һуҙыу мөмкинлеген тикшерергә килеште.\nКөньяҡ Корея етәксеһе Корея-ара саммитта ҡатнашыу өсөн Пхеньянға килде. Башҡалала уны 100 мең кеше ҡаршы алды. Ике: ил етәксеһе оҙайлы һөйләшеүҙәр үткәргән. Уның йомғаҡтары тураһында әлегә хәбәр ителмәй.\nБельгияның ауыл хужалығы министры ҡыр сусҡаларының Африка тағуны менән ауырыуы тураһындағы мәғлүмәтте раҫланы. Илдә 63 мең гектарҙа һунар итеү тыйылды. Урындағы хакимиәттәр халыҡты урманға сыҡмаҫҡа саҡыра. Африка тағуны сәбәпле Франция, Люксембург, Германия етәкселәре ҙур борсолоу белдерҙе. Сөнки бер сусҡа зарарлана ҡалһа, башҡаларын юҡ итергә тура киләсәк.


Башҡортостандың Урал аръяғы райондарын үҫтереү дауам итәсәк\nТөбәккә икенсе һулыш биргән маҡсатлы программа оҙайтылды. 2010 йылда ҡабул ителгән башланғыс һиҙелерлек һөҙөмтәләр биреп өлгөргән. Тап уның ярҙамында республиканың көньяҡ-көнсығыш төбәктәрендә эш хаҡы ике, ә ауыл хужалығы тауарҙарын етештереү 1,7 тапҡырға артҡан. Тиҫтәнән ашыу социаль объект барлыҡҡа килгән, 500 саҡрым юл төҙөлгән һәм төҙөкләндерелгән.\n800 баш һарыҡты ҡураға индереү еңелдән түгел. Шуға ла көтөүсе Иншар Әминев малды тоғро эте ярҙамында ҡамай. Ләкин тиҙҙән был ғына ҡотҡара алмаясаҡ, алдағы йылдарҙа «Маяҡ» хужалығында бәрәндәрҙе 60 мең башҡа еткерергә иҫәп тоталар. Шул уҡ ваҡытта предприятиела яңы цехтар барлыҡҡа киләсәк.\nӘле хужалыҡта 8 меңдән ашыу мал иҫәпләнә. Дөйөм алғанда, Ейәнсура һәм күрше райондарҙа «Маяҡ» нигеҙендә малсылыҡ кластеры булдырыу ҡаралған. «Урал аръяғында һарыҡсылыҡты үҫтереү» проектына инвестициялар 350 миллион һумдан ашасаҡ.\nБаймаҡ районы мегафермаһының уңыштары ла ҡыуандырырлыҡ. Күлтабан ауылындағы хужалыҡта хәҙер роботтар эшләй. Мәҫәлән, был аппарат 16 сәғәт буйына бөйрәкәйҙәр таратҡан аҙыҡты кире уларҙың алдарына йыя. Технология һауымды арттырыуға йүнәлтелгән.\nБаймаҡ һәм Ейәнсура райондарын иҡтисади яҡтан бәйләйәсәк мегафермаға ярты миллиард һумдан ашыу аҡса тотонолған, әле бында меңгә яҡын эре мөгөҙлө мал аҫырала.\nУрал аръяғында мал аҙығына быйыл ҡытлыҡ юҡ. Иген культуралары ла уңған. Хәйбулла һәм Баймаҡ райондары аграрийҙары гектарынан 20 центнер ҡеүәт менән оҙаҡ йылдар булмаған мул уңыш йыйып алды. Күрһәткес буйынса муниципалитеттар республикала алдынғылар рәтендә.\nБында шулай уҡ субсидияларҙың да роле ҙур. Урал аръяғы райондары ауыл хужалығына бүленгән дәүләт ярҙамының дүрттән бер өлөшөн алған. Ғөмүмән, Башҡортостан Хөкүмәте көньяҡ-көнсығышты үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә. Һуңғы йылдарҙа бында урындағы һәм инвестиция башланғыстарын хуплау, адреслы программалар айырыуса һөҙөмтәле эшләй. Улар сиктәрендә социаль объекттар төҙөлә, юлдар һалына, эш урындары булдырыла.\nУрал аръяғын үҫтереү өҫтөнлөклө йүнәлеш. 2010 йылдан башлап программаға бюджеттан 71 миллиард һум аҡса йүнәлтелгән. Был 10 меңдән ашыу эш урыны булдырыу мөмкинлеге биргән. Программаның һөҙөмтәһен иҫәпкә алып, уны 2020 йылға тиклем оҙайтыу ҡарары ҡабул ителгән. Төп маҡсат - төбәктең өлөшләтә булһа ла үҙ-үҙен тәьмин итә алыуына өлгәшеү.


Родительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 11.10.2009 19:23\t"АҠБУҘАТ" - Халыҡ ижады\nРодительская категория: Әҙәбиәт\tОпубликовано 09.10.2009 17:36\t"ӨС ТАҒАН" - Мостай Кәрим Бөркөтлө\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 02.10.2009 04:56\tӨфөлә “ТУFАН ТЕЛ" клубының ағзалары пикетҡа сыҡты Подробности\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 21.09.2009 11:25\t"КYК БYРЕ" хәрәҡәтенең инициативаһы буйынса, Өфөлә 19 сентябрь көнө "КYК БYРЕ", "ТУҒАН ТЕЛ" һәм"Аkтамыр" ойошмалары пикетҡа сыҡты. Акция Өфөнөң Салауат Юлаев майҙанында уҙғарылды, пикетта яҡынса 100 кеше ҡатнашты. Пикеттың төп маҡсаты - Рәсәйҙең милли сәйәсәтенә ҡарата ризаһыҙлыҡ белдереү. Пикетта “ТУFАН ТЕЛ" ойошмаһының етәксеһе Т. Мохтаров сығыш яһаны. Аҫтараҡ уның сығышының тулы текстын ҡарарға була. Көн торошоноң һыуыҡ, ямғырлы булыуына ҡарамаҫтан пикет һәйбәт үтеп китте. Аллаға шөкөр, шундай рухлы башҡорт егеттәре һэм ҡыҙҙары булғанда илебеҙҙең киләсәге яҡты булырға тейеш, тип өмөтләнәбеҙ.\nАсыҡ ауыҙ ҡарға булмайыҡ!\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 09.09.2009 17:09\tФедераль белем биреү стандарттарында милли – региональ компонентты һаҡлап ҡалыу тураһында ҡултамғалар йыйған саҡта төрлө кешеләр менән аралашырға тура килде. Үҙенең балаһына Иҙел тип исем ҡушҡан, халҡыбыҙҙың моңона иҫе киткән, тик туған телендә аралашыуҙан мәхрүм булған йәш ҡатын ата-әсәһенә әле булһа үпкәһен белдереп: «Бала саҡта өйрәтмәгәс, хәҙер ата-бабаларым аралашҡан телдә һөйләшеүе ҡыйын»,- ти.\nТел - милләт тотҡаһы\nРодительская категория: "Туған тел" клубы\tОпубликовано 28.08.2009 16:37\tТел - халыҡтың күңел көҙгөһө. Туған тел аша һәр халыҡ вәкилдәре быуындан-быуынға үҙенең ҡабатланмаҫ рухи мираҫын тапшыра килә. Тел - милләт тотҡаһы. Тел йәшәй икән, милләт тә үлемһеҙ. Ата-бабаларыбыҙ теле, халҡы өҫөн үҙен ҡорбан итергә әҙер булған бит. Ни өҫөн бөгөн килеп телебеззән оялабыҙ? Журналдың өҫөнсө һанында донъя күргән 3.Бураҡаеваның "Пама, мама... йәки хаталар ҡайҙан башлана" мәҡәләһе уйға һалды...\nБашҡорт рун яҙмалары (ташҡа яҙылған тарих) ЭШҺЕҘЛЕК БУЙЫНСА ПОСОБИЕҒА... эшҡыуарлыҡ мәктәбе\nХат яҙышыуҙы онотоу... туған телдәге телмәрҙе ле оноттора тугелме?\nСтраница 7 из 12\tВ началоНазад234567891011ВперёдВ конец\tРаботает на Joomla!®


Ҡала урамдарындағы саманан тыш үкергән мотор тауыштарына зарлана халыҡ. Аҙна яңылыҡтары\nАвтомобилдәргә түгел, тиҙлектең үҙе менән ҡыуышҡан мотоциклистарға. Ике тәгәрмәсле транспортта йөрөүселәр бит беҙҙә тыныс ҡына йөрөй алмай. Үҙен күрһәтергә, маһайырға, уҙышырға, моторҙы аҡыртырға кәрәк. Илдең ҡайһы бер ҡалалары был тауыштан тамам ялҡып закон нигеҙендә мотолциклдарҙа төндә йөрөүҙе бөтөнләй тыйырға ҡарар иткән. Өфө был башланғысҡа ҡушылырмы?\nАзатлыҡ, тиҙлек һәм адреналин. Был тойғолар артынан ҡыуып ике тәгәрмәсле тимер атҡа атланыусы юл хәрәкәтенең башҡа ҡатнашыусылары, ҡағиҙәләр, ҡала халҡының тыныслығы тураһында ла онота. Мотоцикл юл ситендә йәшәүселәрҙең йәйге баш бәләһенә әйләнә.\nКөслө мотор тауыштары Октябрь проспектына яҡын йәшәүселәрҙе борсой. Ҡала советы алдындағы майҙан мотоһәүәҫкәрҙәрҙең яратҡан йыйылыу урыны, ғәҙәттә, байкерҙар бында кистәрен осраша, шуға ла геүләү төндә лә тынмай.\nҺәр мотоциклды ла көслө тауыш сығара тип әйтеү дөрөҫ түгел. Уны етештереүселәр моторҙың геүләүен баҫыу өсөн яңынан-яңы ҡоролмалар уйлап таба. Заводтан сыҡҡан килеш һаҡланған мотоциклдар ҙа тауыш нормаларын арттырмай.\nҠолаҡ тондорғос тауышты конструкцияһына үҙгәрештәр индергән транспорт саралары сығара. Быны мотоцикл хужалары аңлы рәүештә эшләй. Улар әйтеүенсә, глушителдәрҙе алмаштырыу двигатель ҡеүәтен арттыра, өҫтәүенә, көслө тауыш хәүефһеҙлек өсөн дә ҡулай.\nБындай тауышты ишетеү автоһәүәҫкәргә эргәлә мотоцикл булыуы тураһында хәбәр итә, ти байкерҙар. Бер-икене газ тотҡаһын тартҡылап алдыңмы, башҡа водителдәр ҙә, йәйәүлеләр ҙә һиҫкәнеп китә. Ләкин барыһы ла тап хәүефһеҙлек өсөн мотоциклын аҡырта тип әйтеп булмай. Ҡайһы бер байкерҙар үҙенә йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү, маһайыу өсөн дә көслө тауыш сығарып йөрөй. Был автомобилистарға ла ҡағыла.\nБайкерҙар нисек кенә аҡланмаһын, халыҡ бының менән килешергә теләмәй. Законға ярашлы, төндә шауларға ярамай. Мотоциклдарҙа йөрөүселәргә лә был ҡағиҙә берҙәй тигеҙ ҡағыла.\nШулай ҙа хоҡуҡи документтарҙа тап мотоциклға ҡағылышлы ғына махсус сикләү юҡ. Тап шуның өсөн дә илдең ҡайһы бер ҡалаларында йәшәүселәр эңер төшкәс мотоциклда йөрөүҙе бөтөнләй тыйырға тәҡдим итә. Быға ирешеүселәр ҙә бар, мәҫәлән, 11 майҙан Новокузнецк байкерҙары ҡаланың үҙәк урамдары буйлап иртәнге 7-нән киске 9-ға тиклем генә йөрөй ала. Екатеринбург мэры ла ошондай уҡ сикләү индереүҙе тәҡдим итә. Сит илдәрҙә был тәжрибә күптән бар.\nӨфө был башланғысҡа ҡушылырмы, юҡмы депутаттар ҡарамағында. Әле иһә төнгө тынлыҡты боҙоусылар менән хәленән килгәнсә юл-патруль хеҙмәте көрәшә.\nНимәнелер сикләү алдынан әлбиттә, альтернатива тәҡдим итеү урынлы. Әгәр ҙә кис мотоцикл хәрәкәтенә сикләү индерелһә, улар өсөн айырым юлдар бүлеү ҙә яҡшы булыр ине. Махсус тректар, тиҙлек һанап ҡарау өсөн полигондар булһа, моғайын, улар мегаполис эсендә ҡыуышып, шау-шыу күтәрмәҫ ине, тигән ышаныс бар.\nЛәкин әлегә мотоһәүәҫкәрҙәр Октябрь проспекты буйлап елдереүен дауам итә. Ҡала халҡына иһә йә тәҙрәләрҙе ябып, йә ҡолаҡҡа мамыҡ тығып йоҡлауҙан башҡа сара ҡалмай.


Юрий Шатунов вафат булған\n23 Июнь , 13:50\nЗаманында киң билдәле "Ласковый май" төркөмөнөң солисы, күптәрҙең яратҡан артисы Юрий Шатунов вафат булған.\nЗаманында киң билдәле "Ласковый май" төркөмөнөң солисы Юрий Шатунов вафат булған. Был хаҡта кисә, 22 июнь көнө, йырсының PR-директоры хәбәр иткән.\nҮҙәк матбуғат саралары белдереүенсә, Юрий Шатуновҡа ашығыс ярҙам машинаһы саҡырылған булған, йырсыны дауаханаға алып китеп барғанда уның йөрәге тибеүҙән туҡтаған. 48 йәшлек йырсы инфаркттан вафат булған, тип әйтелә.\nБелешмә: Юрий Шатунов 1973 йылдың 6 сентябрендә Башҡортостандың Күмертау ҡалаһында тыуған. 1984 йылда, әсәһе вафат булғас, малайҙы туғандары тәрбиәгә ала. Тик малай йыш ҡына өйҙән ҡаса башлағас, уны Ырымбур ҡалаһындағы балалар йортона ебәрәләр. Тап шунда егет художество үҙешмәкәр түңәрәк етәксеһе Сергей Кузнецов менән таныша. "Ласковый май" төркөмөнөң тәүге составын нәғ С. Кузнецов туплай.


Рөстәм Хәмитов «Ашан-Рәсәй» йәмғиәтенең генераль директоры Жан-Пьер Жермен менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Ашан-Рәсәй» йәмғиәтенең генераль директоры Жан-Пьер Жермен менән осрашты\n10:31, 14 февраля 2014 Сәйәсәт\n13 февралдә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Ашан-Рәсәй» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Жан-Пьер Жермен менән осрашыу үткәрҙе.\n«Һеҙҙең бүлексәгеҙ бында Өфөлә яҡшы эшләй. Магазин эшләп китһен өсөн ике йылдан ашыу элек билдәле көс һалдыҡ. Һеҙҙең барыһы ла яҡшы баралыр тип ышанам. Беҙ һеҙҙең менән хеҙмәттәшлекте үҫтерергә теләр инек һәм был өлөштә үҙегеҙҙең билдәле бер пландарығыҙ барҙыр тип уйлайым», — тип билдәләне республика башлығы.\nЖермен әфәнде әйтеүенсә, хәҙер «Аркада» яңы сауҙа үҙәгендә «Ашан Сити» гипермаркеты төҙөлә ул, яҡынса, был йәй асыласаҡ. «Ассортиментың нәҡ 80 проценттан ашыуы яңы аҙыҡ-түлек тәшкил итеүе – был проекттың үҙенсәлеге. Хәҙер проектта беҙҙең өсөнсө майҙансыҡ, уның территорияһында шулай уҡ «Ашан Сити» төҙөлөшө планлаштырылған, беҙгә был проектты ла үҫтереү яҡшы булыр ине. «Ашан»дың өмөттәре республика власы өмөттәренә тап килеүен белер өсөн һеҙҙең менән осрашыу минең өсөн ныҡ мөһим ине. Ысынлап беҙ барыһын да һеҙҙең пландар менән ярашлы эшләйбеҙме, нидәйҙәр кире бәйләнеш булыуын теләйбеҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды бизнесмен.\nОсрашыу тураһында тулыраҡ – Башҡортостан Президентының рәсми сайтында.


Бөгөн бөтә донъяла ирекмәндәр көнө билдәләнә | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 122215\n05 декабря 2018 — 16:41\nҮҙ ирке менән мохтаждарға ярҙам иткән мәрхәмәтле кешеләргә бөгөн ошо уңайҙан рәхмәт һүҙҙәре яңғырай. Беҙҙең киләһе видеояҙма геройҙары өсөн һөнәри байрам ғаилә тантанаһына башланғыс һала. Ксения Ивашкова ирекмән эҙәрмәндәр отрядының Башҡортостан бүлеге мәғлүмәтсеһе. Тәүлек әйләнәһенә яңыртылып торған хәбәрҙәрҙе эҙәрмәндәргә тиҙ арала тапшырыу уның төп бурысы. Монитор алдындағы өсәр сәғәт дежурлыҡты балалар баҡсалары һәм мәктәптәрҙә ойошторолған әңгәмәләр менән аралаштыра.Иван Букреев менән Ксения эҙәрмән операцияһында танышҡандар. Егет “Лиза-алерт” отрядына бынан дүрт йыл элек ҡушылған. Ҡыҙ бала юғалған, тигән хәбәргә битараф ҡала алманым, ти. Ярты йылдан һуң сабыйҙың мәйете табылғас, эҙәрмән эшен ташламаҫҡа ҡарар иткән. Аяныс хәлдәр башҡа ҡабатланмаһын өсөн ул үҙе кеүек мәрхәмәтле кешеләр менән берләшкән.Бындай саҡырыу тәүлек сәғәтенә ҡарамай. Саҡрымдарҙы ла иҫәпләмәй. Ашығыс хәбәр алыу менән эҙәрмәндәр юлға ашыға. Юғалған кешене ни тиклем тиҙерәк эҙләй башлаһаң, ахыры шул тиклем һөйөнөслө. Йөҙ осраҡтың етмешендә кеше имен табыла, ти эҙәрмәндәр. Иң оло бүләк шул. Ирекмәндәр эш хаҡы өсөн түгел, йөрәк ҡушыуы буйынса хеҙмәт итә. Ә ҡайҙа йөрәк, шунда мөхәббәт. Тәү ҡараштан түгел, уларҙың һөйөүе эҙәрмән һынауҙарын үткән. Ксения менән Иванды уртаҡ маҡсат, ярҙамсыллыҡ, мәрхәмәтлек һәм изге ғәмәл ҡылыу теләге берләштерә. Пар әле туйға әҙерләнә, ҡауышыу балдаҡтарын һайлай. (в кадре) Отрядта ирекмәндәрҙең юғалған кешеләрҙе генә түгел, ә бер-береһен дә тапҡан осраҡ Башҡортостанда беренсе тапҡыр теркәлә. Ксения менән Иван артабан уртаҡ маҡсаттарҙы эштә генә түгел ғаиләлә лә нығытып ирекмән йылы менән ғаилә йылына матур йомғаҡ яһай.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - НӘФСЕҢДЕ ЙҮГӘНЛӘРГӘ ӨЙРӘН! - 2022 - Мәҡәләләр\nУраҙа - Аллаһыға табыныу маҡсаты менән ашау-эсеүҙән һәм башҡа төрлө эштәрҙән билдәле бер ваҡытҡа тыйылып тороу. Ул Ислам диненең биш шартының дүртенсеһе булып тора. Рамаҙан айында һәр көн ураҙа тотоу фарыз, был таң атҡандан алып ҡояш батҡансыға ҡәҙәр ашау-эсеүҙән тыйылып тороу тигәнде аңлата. Шулай итеп, кеше аслыҡ, һыуһауҙың нимә икәнен аңлай башлай. Туҡ кеше ас кешенең хәлен бер ҡасан да аңлай, уға ҡарата мәрхәмәтле була алмаҫ. Ураҙа туҡ кешеләргә аслыҡтан интеккәндәрҙең ниҙәр кисергәндәрен төшөнөргә ярҙам итә, шуның менән бер рәттән, кеше үҙ нәфсеһенә хужа булырға өйрәнә.\nРамаҙан айы - бер-береңә ярҙамлашыу айылыр\nБыл айҙа эшләнгән изгелектәребеҙ өсөн башҡа айҙарға ҡарағанда күберәк сауап бирелер. Был айҙа зәкәттәр түләү хәйерле, ай аҙағында айырым фитыр саҙаҡаһы бирелә. Меҫкендәргә һәм фәҡирҙәргә ошо айҙа саҙаҡа өләшеү - бик сауаплы эш, ярҙамлашыу арҡаһында кешеләр араһында бер-береһенә ҡарата ихтирам хистәре лә артып китер.\nӘҙәм балаһы үҙ тормошон алып бара алһын өсөн уға, әлбиттә, кейем-һалым, ризыҡ кәрәк, уларҙы алыр өсөн аҡса кәрәк. Эшһеҙ, аҡсаға мохтаж кешеләр социологик һәм психологик яҡтан ауырлыҡтар кисерә. Ундай кешеләр үҙенең эске донъяһы менән килешә алмаған кеүек, әйләнә-тирәһендәге кешеләр менән дә килешә алмай. Икенсе яҡтан, бындай кешене йәмғиәт хөрмәт итмәһә, уның күңелендә төрлө ҡапма-ҡаршылыҡтар тыуырға мөмкин. Ураҙа тотҡан кешеләр, ураҙа еткәс, үҙҙәренә күп төрлө ризыҡтар һатып ала, был айҙа Аллаһы Тәғәлә ураҙа тотҡандарҙың табындарына күп бәрәкәттәр бирә. Өҫтәлдәребеҙ ризыҡтан һығылып торған саҡта ашарға ризығы булмаған ҡәрҙәштәребеҙҙе лә онотмаһаҡ ине. Ислам динебеҙҙең төп принцибы Бәйғәмбәребеҙҙең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) хәҙисендә сағыла: "Ҡәрҙәше ас булып, үҙе туҡ килеш ятҡан бәндә беҙҙән түгел". Рамаҙан айында күрһәтелгән матди ярҙамдар барса күңелдәрҙең тыныслыҡ һәм бәхет хисе менән тулыуына сәбәптер.\nРамаҙан - гонаһтан йыраҡлашыу айы\nБыл айҙа сауап ике өлөшкә күберәк яҙыла. Йыл буйы изге ғәмәл ҡылыу күркәм, был айҙа изгелек эшләү тағы ла күркәмерәк. Гонаһ эшләү ни ҡәҙәр әшәке булһа, был айҙа гонаһ ҡылыу тағы ла әшәкерәк ғәмәл булып һанала. Шуға ла харамдарҙан, айырыуса бөйөк гонаһтан йыраҡ булайыҡ. Аҡылыбыҙҙы юйҙырыусы, беҙҙе һәләкәткә илтеүсе хәмерҙән, тормошобоҙҙо ҡайғы менән тултырыусы, ғаилә ояһын емереүсе зинанан, үлемгә сәбәп булыусы талашыуҙарҙан йыраҡ булайыҡ. Тормошобоҙҙо тәртипкә һалайыҡ. Сәхәргә ҡәҙәр булған ваҡытты телевизор йәки интернетҡа бағышлап, ғүмеребеҙҙе бушҡа үткәрмәйек. Бөйөк Аллаһы Тәғәлә Китабында әйтелә: "Хәмер эсеүегеҙ һәм отош уйындары уйнауығыҙ менән, әлбиттә, шайтан арағыҙҙа дошманлыҡты һәм бер-берегеҙгә һөжүм иттерә торған асыуҙы булдырырға теләй үә Ҡөрьән вәғәзенән, намаҙ уҡыуҙан һеҙҙе тыйырға теләй, шулай булғас, ул шайтан эше булған нәжестәрҙән тыйылаһығыҙмы? Әллә тыйылмайһығыҙмы? Әлбиттә, тыйылығыҙ!" (Мәидә 91).\nРамаҙан айы тәмәке һымаҡ зыянлы нәмәне ташлауға ла бер форсат булып тора. Был айҙа ураҙа тотҡан кеше иртәнән алып кискә хәтле тәмәке тартмайынса түҙә ала икән, кис еткәс тә тәмәкене ауыҙына ҡапмайынса түҙеп, ай буйына уны ҡулланыуҙан баш тартһа, Рамаҙан айының аҙағына иһә, ин шәә Аллаһ, был хәтәр ҡылыҡтан бөтөнләй ҡотола алыр.\nИслам динендә ауырлыҡ юҡ, ул еңеллек дине. Сәләмәтлекте бөтөрөп, сирләп ғибәҙәт ҡылыу зарури түгел, ул беҙҙән һоралмай. Аллаһы Тәғәлә бик йомарт, рәхимле һәм мәрхәмәтле. Тәүбә ҡылыусыларҙы ғәфү итеүсе һәм рәхимле. Шуның өсөн, халыҡҡа, йәмғиәткә, динебеҙгә файҙалы булырға кәрәк. Эгоист булыу, үҙем генә тип йәшәү - динебеҙҙән түгел. Рамаҙанда ла динебеҙ өсөн файҙалы ғәмәлдәр ҡылырға онотмайыҡ. Рамаҙанда ғына түгел, һәр ваҡыт йәмғиәткә файҙалы булыу лазым - был динебеҙҙең төп принциптарының береһе.\nИшембай районы имам-мөхтәсибе.\nЯҙылған: 01.04.22 | Ҡаралған: 108


Балтик флоты Кумертауҙа етештерелгән яңы вертолеттар менән тулыланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n08 октября 2018 — 16:56 ГТРК «Башкортостан»\nФлотка һыу аҫты кәмәләренә ҡаршы биш яңы Ка-27М вертолеты тапшырылды. Хәҙер Калининдград өлкәһенең флот аэродромы хеҙмәткәрҙәре вертолеттарҙы хеҙмәтләндереү буйынса махсус эштәр башҡара. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, вертолеттарҙы яңыса ҡороу эшен «Рәсәй вертолеттары» холдингына ингән Күмертау авиация етештереү предприятиеһы белгестәре уҙғарған. Беренсе вертолет хәрби хеҙмәт флотына йыл башында оҙатылғайны. 2020 йылға тиклем барлығы 50 техника яңыртыу ҡарала.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИКМӘК ҺОРАНЫП СЫҠМАҪ ӨСӨН ЕР РЕФОРМАҺЫН ЯҢЫНАН ҮТКӘРЕРГӘ КӘРӘК! - 2017 - Мәҡәләләр\nБөгөнгө әңгәмәсебеҙ - ғалим-агроном, юрист, бойондороҡһоҙ бизнес баһалаусы, көрсөккә ҡаршы идарасы, ер кадастры инженеры. Үткән быуаттың 70-90-сы йылдарында колхоз бригадиры, агроном, колхоз рәйесе, район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, КПСС райкомының икенсе секретары, район хакимиәте башлығы урынбаҫары булып эшләп, ауыл хужалығы, ер проблемаларын кабинетта ултырып түгел, үҙ күҙҙәре менән күреп белгән кеше. Шулай итеп, ауыл хужалығы мәсьәләләре буйынса ғына ла әллә күпме һөнәргә эйә, ауыл хужалығы фәндәре докторы, профессор Ғарифулла ЯПАРОВ менән әңгәмәләшәбеҙ.\nҺеҙҙе нығыраҡ белгән һайын яңынан-яңы һөнәрҙәрегеҙ асыла бара. Үҙегеҙҙе етмеш төрлө һөнәр эйәһе тип әйтер инегеҙме?\n- Мин Бөйөк Ватан һуғышы тамамланып, ике тиҫтә самаһы йыл уҙғас донъяға килһәм дә, ауылдағы донъя мәшәҡәттәрен, колхоз-совхоз эштәрен үҙ елкәмдә татыған кешемен. Ул саҡта бит атай иҫән булмаһа, йә һуғыштан ауыр яраланып ҡайтһа, йә хеҙмәт инвалиды булып, физик эш эшләргә хәленән килмәһә, балалар, йәш-елкенсәк, үҫмерҙәр тормоштоң ауыр йөгөн төптән егелеп тартты. Шуға ла ауылда кәрәкле барлыҡ һөнәрҙәрҙе лә эшләй беләм, тип ышаныслы әйтә алам. Бала саҡта ағайҙарға эйәреп, төрткө ауларға ла, һалабаш һыҙырырға ла йөрөнөм, мурҙа үреп, мурҙа һалып, балыҡ та тоттом, урман да таҙартырға тура килде. Шуға, урманда ниндәй ашарға яраҡлы үлән бар, ҡош-ҡортто нисек ауларға, нисек тамаҡ йүнәтергә икәнен дә беләм. Колхоз-совхозда минең йәштәштәр бәләкәстән яландарҙа күбә тарттырҙы, силос һалырға йөрөнө. Быны маҡтаныу тип ҡабул итмәһен гәзит уҡыусы, әммә беҙҙең быуын кешеләре кеше йәшәмәгән утрауҙа ла үҙ йүнен күреүҙең нигеҙҙәрен белеп, тәжрибә туплап үҫте.\nБығаса Ғарифула Япаровты күптәр фән эшмәкәре тип белһә, былтыр күптәрҙе аптыратып, "Китап" нәшриәтендә "Тәҡдир" тип аталған төрлө жанрҙағы әҙәби һәм документаль әҫәрҙәр йыйынтығығыҙ донъя күрҙе. Әҙәбиәткә ынтылыш ҡайҙан килә?\n- Биш йәшемдән уҡырға өйрәндем, сөнки өйҙә һәр ваҡыт китап төп урында булды, ғаиләләге 10 баланың бишеһе һәр ваҡыт мәктәп уҡыусыһы ине - береһе унынсы синыфты тамамлаһа, кемелер беренсе класҡа барҙы. Күп балалы ғаиләбеҙҙә һәр ваҡыт "Совет Башҡортостаны", "Ленинсе" гәзиттәрен, "Пионер", "Ағиҙел" журналдарын алдырҙылар. Ауыр йылдар булһа ла атай-әсәй беҙҙе рухи аҙыҡтан өҙмәне. Икенсенән, вазифа буйынса ла, көрсөккө ҡаршы идарасы булып эшләгәндә лә ил буйлап күп йөрөргә тура килде. Бигерәк тә Ырымбур, Силәбе, Свердловск, Киров һәм башҡа өлкәләрҙә. Хатта иртәнге ашты Ырымбурҙа ашаһам, киске ашҡа Свердловскийҙа була торғайным, ә инде таңды Ҡаҙанда ҡаршылай инем. Шуға күрә, күргән-кисергәндәр, китап итеп яҙаһы тарихтар бик күп, тик әлегә ваҡыт яғы ҡыҫынҡы. Шулай ҙа былтыр, тәүәккәлләп, "Тәҡдир" тигән китап сығарҙым. Унда "Ҡыйралыш" тигән романда республиканың ауыл хужалығы нисек итеп 70-се йылдарҙа үргә күтәрелеп, 1990 - 2000 йылдарҙа көрсөккә батҡаны һүрәтләнә. Шулай уҡ повесть һәм хикәйәләрҙә һәр беребеҙгә хас шуҡ малай саҡты, шаян үҫмер ваҡытты сағылдырҙым. Китапты уҡыусы күптәр әҫәрҙәрҙәге геройҙарҙа үҙҙәрен танып, минең шуҡлыҡтарҙы ҡайҙан беләһең, тип аптырап шылтырата. Шуныһы бигерәк ҡыҙыҡ.\nЫсынлап та, "Ҡыйралыш" роман-дилогияһы илдең аграр секторының фажиғәһен сағылдыра... Көрсөккә ҡаршы идарасы булараҡ, дөрөҫөн генә әйтегеҙ әле, аграр реформа башлағанда ауыл хужалығын һаҡлап алып ҡалыу мөмкин инеме?\n- Мөмкин ине, әлбиттә, сөнки заманында шәхсән үҙем Учалы районының "Байрамғол агрофирмаһы" яуаплылығы сикләнгән ширҡәттә банкротлыҡ процедураһы башланғандан һуң, уны һаҡлап алып ҡалыу өсөн күп көс һалдым. Хәҙер унда малсылыҡ өсөн заманса технологиялар һәм техник база бар, 2 миллиард һум самаһына мегаферма төҙөлдө. Был үҙе үк банкротлыҡ институтының һөҙөмтәлелеген һәм шундай программа булырға тейешлеген, район хакимиәттәре менән көрсөккә ҡаршы идарасының бер төптән эшләргә тейешлеген раҫлай.\nИкенсе ыңғай миҫал - Әбйәлил районының "Красная Башкирия" ауыл хужалығы кооперативында производство базаһын һәм эш урындарын һаҡлап ҡалыу. Һөҙөмтәлә бөгөн унда йәшелсә, картуф үҫтереү, бөртөклө һәм мал аҙығы культураларын эшкәртеү өсөн сит ил техникаһынан ҡеүәтле база тупланған.\nКөрсөккә ҡаршы идарасы булған осорҙа Башҡортостанда ғына түгел, күрше өлкәләрҙә лә ҡайһы бер өмөтһөҙ тип һаналған ауыл хужалығы предприятиеларын һаҡлап ҡалыуға өлгәшенде, хәҙер улар малсылыҡ, баҡсасылыҡ буйынса алдынғы хужалыҡтарҙан иҫәпләнә. Дөйөм алғанда, Рәсәй буйынса 100-ҙән артыҡ заводта, комбинатта, холдинг компанияларында, колхоздарында һәм совхоздарында көрсөккә ҡаршы көрәшеп, шуларҙың күпселеге һаҡлап алып ҡалынды. Шуға күрә, республикала бөгөн дә муниципаль берәмектәр үҙҙәре көрсөккә ҡаршы идарасы булдырыу тәжрибәһен индерергә, Хөкүмәт патронажы аҫтында эш менән шөғөлләнгән белгестәр, ғалимдар, эре предприятиелар һәм ойошмалар етәкселәре иҫәбенән көрсөккә ҡаршы менеджерҙар әҙерләргә тейеш, тип ышаныслы итеп әйтә алам. Артабан был эшмәкәрлек хакимиәт хеҙмәткәрҙәренең һанын ҡыҫҡартыуға, аппаратты тотоу сығымдарын кәметеүгә, муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең яуаплылығын арттырыуға, аппарат уйындарын һәм интригаларын бөтөрөүгә килтерәсәк.\nӘ бына тотош Рәсәй көрсөккә терәлгәндә был проблеманы нисек хәл итергә була, сөнки йыл һайын иҡтисади көрсөк бөттө, хәҙер яҡшы йәшәй башларбыҙ, тигән вәғәҙәләр бирелә, әммә тормош раҫлауынса, көрсөк, ғәҙәттә, тиҫтә йылға тиклем һуҙылыусан һәм шул күҙлектән ҡарағанда, уның 2022-2023 йылдарға тиклем дауам итеүе ихтимал...\n- Теләһә ниндәй дәүләттең йәшәү сығанағы булып ер ресурстары һәм унда йәшәүсе халҡы тора. Кеше ерҙә тыуа, ерҙә йәшәй һәм эшләй, балалар үҫтерә, вафат булғас, ошо ергә ерләнә. Илде ер ресурстары менән тәьмин итеү һәм уларҙы һөҙөмтәле файҙаланыу - йәмғиәт производствоһын үҫтереүҙең мөһим иҡтисади һәм сәйәси факторы. Баҙар мөнәсәбәттәренең донъялағы тәжрибәһе күрһәтеүенсә, барлыҡ үҫешкән илдәрҙә лә ер иҡтисади мөнәсәбәттәргә ышаныслы, бөтмәҫ һәм һан яғынан артып тороусы, барлыҡ кимәлдәге бюджеттарҙы тулыландырыусы, территорияларҙың үҫешен һәм йәмғиәттең социаль тотороҡлолоғон тәьмин итеүсе финанс сығанағы тип баһалана.\nБөгөн, ерҙең кемдеке булыуы - файҙаланып, елеген һурып, ташлап китеүсенекеме, әллә уны һаҡларға һәм уңдырышлылығын арттырып, тейешле уңыш алырға тырышыусы ысын хужаныҡымы - тураһындағы мәсьәлә сиселмәй тороп, Рәсәйҙең ауыл хужалығындағы бер генә проблема ла хәл ителмәйәсәк. Был мәсьәлә ил баҙарын сит ил тауарҙарына биреп, ерҙең тарихи хужаһынан азат итеүсе дәүләт бюрократияһының башбаштаҡлығы һөҙөмтәһендә крәҫтиәндең генә түгел, Рәсәйҙең яҙмышын упҡын алдына килтереп ҡуйҙы. Аҙыҡ-түлекте ситтән индергәндә дәүләт чиновниктары кеҫәһенә аҡҡан "откат", ил продукттары күләмен кәметеп, ситтән индереүгә өҫтөнлөк биреүгә юл асты. Совет заманында коллектив ерҙәрҙе эшкәрткән, ә хәҙер формаль рәүештә ере булһа ла, бер нәмәһеҙ ҡалған крәҫтиәндең хәл-торошон тағы ла ҡатмарлаштырҙы. Хатта бөгөн пай ерҙәрен алыусылар ҙа уны бер нәмә лә эшләтә алмай, тимәк, ерҙән килем килмәй. Рәсәй тарихында бындай абсурдтың булғаны юҡ ине әле. Ғәмәлдә, дәүләт аграр өлкәне көрсөккә үҙе алып барып терәне. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың ер тураһындағы ҡануниәтенә ентекле анализ яһамай ғына шулай тиергә мөмкин: үҙ закондары буйынса йәшәгән бюрократия крәҫтиәнлекте һәм уның ергә бәйлелеген тулыһынса юҡҡа сығармаҫтан алда, төплө һәм уйланылған яңы аграр реформа үткәрергә кәрәк. Ул, бәлки, масштабы буйынса крепостнойлыҡ хоҡуғын бөтөрөүгә һәм Столыпин реформаһына тиң булыр. Тик ул 90-сы йылдарҙа башланған аграр реформанан айырылып торорға тейеш!\nЫсынлап та, пайҙарҙы бүлеп биреү Чубайстың үҙ заманындағы хосусилаштырыу чектары кеүек булды - ҡағыҙ бар, әммә уны нимә эшләтергә икәнен берәү ҙә белмәне һәм улар акциялар сифатында байҙарҙың активына инеп ятты. Ер менән дә шул уҡ хәл - пай ерҙәре бар, әммә улар хужаһына теркәлмәгән, йә актив түгел, йәғни, килем килтермәй. Бындай күренеште Башҡортостан буйынса нисек баһалайһығыҙ?\n- 2015 йылдың 1 ғинуарына ҡарата республиканың 14,3 миллион ер фондынан 84,3 мең гектар ғына, йәғни 0,59 проценты Башҡортостан милке булараҡ теркәлгән, шул уҡ ваҡытта 41,6 процент, йәғни 6 миллион гектар - федераль милектә. Муниципаль һәм республика милкендә ерҙең 1 проценты ғына. Граждандар милкендә 2 252 700 гектар ер бар, предприятиеларҙа - 3900 гектар. Республиканың 307 мең гражданы 1 972 000 гектарҙы үҙ милкенә күсергән. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, 5 763 000 гектар (40,3 процент) ергә хоҡуҡтар сикләнмәгән. Һуңғы ике йылда ошо һандарҙа артыҡ үҙгәрештәр юҡ. Был эш буйынса башҡа төбәктәр менән сағыштырыу беҙҙең файҙаға түгел. Йәғни ерҙең хужаһы юҡ икән, бюджетҡа ла аҡса инмәй. Ә 4-6 гектар пайы булған кеше уны үҙ аллы ғына эшкәртә лә, унан килем дә ала алмай. Шуға күрә, Рәсәй аграр секторҙы үҫтереү стратегияһы ер эшкәртеүселәрҙең, пай хужаларының кооперацияларын үҫтереүҙә мотлаҡ дәүләттең ярҙамын күҙаллай. Ауыл ерҙәрендә бәләкәй һәм урта тауар етештереүселәргә ярҙам итеүҙе, уларҙың продукцияһын ҡулланыусылар һәм һатыу ойошмалары аша һатып алыуҙы, техника һәм ауыл хужалығы машиналарын оҙайлы ваҡытҡа лизинг нигеҙендә биреүҙе, ауыл халҡына үҙ эшен асыу өсөн түләй алырҙай кредит биреүҙе ойошторорға кәрәк. Бының өсөн, элекке әңгәмәләремдә әйткәнемсә, Ер банкы булдырыу зарур. Ул ерҙә эшләүселәр өсөн 25 йылға кредит биреп, уны 25 йылдан һуң, ныҡлап аяҡҡа баҫҡас ҡына ҡайтара башлауҙы күҙаллай. Рәсәй тарихында бындай миҫал бар һәм ул үҙенең хаҡ икәнен раҫлай.\nБашҡортостан милкендәге ер күләме 1 процент та юҡ тип аптыраттығыҙ... Ә бит дәүләтселек тәүшарттарының береһе булып тап ер тора. Дәүләтебеҙ - Башҡортостан, дәүләт символдарыбыҙ булған гербыбыҙ, гимныбыҙ, флагыбыҙ бар, ә еребеҙ юҡ килеп сығамы инде? Йәғни, ул формаль рәүештә бар, ә фактик рәүештә, йәғни документтар буйынса - юҡ...\n- Бөтөн бәлә лә шунда - формаль рәүештә генә. Ә бына донъя тарихынан Ватиканды алып ҡарағыҙ. Үҙенең ере булыуы арҡаһында ул Рим территорияһы эсендә анклав-дәүләт булып тора, үҙ аллы йәшәй. Беҙ, киреһенсә, заманында йәйрәп ятҡан территорияһы булған башҡорттар, бөгөн ерһеҙбеҙ. Быға тиклем яңы Рәсәйҙә алып барылған ер реформаһы үҙенең нигеҙһеҙлеген раҫланы. Илдең төп ресурсы булған ерҙе уны эшкәртә алмаған йәки эшкәртергә теләмәгән граждандарға биреү илде һуңғы нөктәгә килтереп еткерәсәк. Ерҙең яңы хужалары - "яңы байҙар" иң яҡшы ерҙәрҙе алып ҡалып, баҫыуҙарҙы - деградацияланыуға, ә ауылдарҙы үлеүгә дусар итәсәк.\nӘлбиттә, ер реформаһынан тулыһынса баш тартып, элекке ер ҡоролошона кире ҡайтырға ярамай. Кешелек тарихы ергә шәхси милекселектең һөҙөмтәле булыуын раҫланы һәм был дәлилде бер нисек тә инҡар итеп булмай. Бөтөнләй ерһеҙ тороп ҡалмаҫ өсөн ауыл хужалығы ерҙәрен ҡабат элекке торошона, йәғни дәүләт милкенә күсерергә кәрәк. Бының өсөн ерҙең сифаты, дәүмәленә һ.б. ҡарамайынса, бер өлөш өсөн билдәле хаҡ ҡуйып, халыҡтан һатып алырға кәрәк. Мин ҡабат Рәсәй Ер банкыһы темаһына урап ҡайтам, сөнки был эште шунан башҡа йырып сығып булмай. Был осраҡта ер профессиональ кимәлдә хужалыҡ алып барған субъекттарға ғына бирелер, алыпһатарҙар ҡулына күсмәҫ. Ә дәүләт, ер ресурстарының милексеһе булараҡ, ауыл хужалығы производствоһына дәүләт кредит ресурстары иҫәбенән төрлөсә ярҙам күрһәтергә тырышыр ине. Әгәр бөгөн ошондай реформа үткәрмәһәк, тиҙҙән Рәсәй, иң ҙур ер территорияһы булған ил, донъя буйлап тағы икмәк һоранып сығасаҡ.\nЕр буйынса белгес булараҡ, бөгөнгө хәл-тороштан сығыу өсөн нимәләр тәҡдим итәһегеҙ?\n- Беренсенән, фермерҙарға ерҙе хосусилаштырыу һәм хужалыҡ эсендәге ер ҡоролошона тулы комплект документтар алыу өсөн 300 мең һум күләмендә кредит биреү зарур. Икенсенән, күп балалы ғаиләләргә шәхси хужалыҡ алып барыу өсөн ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәренән кәрәк булған тиклем участкалар бирергә һәм уларға техника, яҡшы орлоҡ, тоҡомло мал алыу өсөн дәүләт ярҙамы күрһәтергә. Өсөнсөнән, солоҡсолоҡ менән шөғөлләнеүселәргә 100 гектар урманды оҙайлы ҡуртымға, майҙаны 50 гектарҙан да кәм булмаған яландарҙы льготалы шарттарҙа күсмә умарталыҡ өсөн бирергә, лизингка транспорт саралары бүлергә. Дүртенсенән, Хөкүмәт ҡанаты аҫтында кредит кооперативы формаһы буйынса Республика крәҫтиән банкы ойошторорға. Бишенсенән, район хакимиәттәрендә ер мәсьәләләре, шул иҫәптән бюджет иҫәбенә ер ҡоролошо һәм уның зыянһыҙ эшләүе мәсьәләләре буйынса бушлай юридик консультациялар булдырырға. Алтынсынан, ер - республиканың бик ҡиммәтле һәм иң әһәмиәтле социаль-иҡтисади ҡеүәте булараҡ, уның менән аныҡ орган шөғөлләнергә тейеш. Республиканың бөгөнгө Ер һәм милек мөнәсәбәттәре министрлығы, тармаҡ министрлыҡтары яуаплылыҡты үҙҙәренә алмай һәм алырға теләмәй бер-береһенә һылтанғанда, алға китеш булмаясаҡ. Мин бындай орган республика ер фондына хужаларса эйә булыу, уны файҙаланыу һәм уның менән идара итеү кеүек милексе функцияларын үтәргә, туранан-тура Башҡортостан Башлығына буйһонорға, халыҡ алдында мотлаҡ йыл һайын Башҡортостанда ерҙе һаҡлау һәм һөҙөмтәле ҡулланыу буйынса отчет бирергә тейеш, тип күҙаллайым. Етенсенән, тотош Рәсәй Федерацияһында ер мөнәсәбәттәрен тамырынан үҙгәртеп ҡорорға кәрәк. Халыҡтың алдынғы ҡарашлы өлөшө һәм ғалимдар илде аграр реформа ярҙамында нисек итеп көрсөктән сығарыу буйынса аныҡ тәҡдимдәр индерә башланы һәм уларҙың фекеренә ҡолаҡ һалырға ваҡыт!\n"... Күк йөҙөндә йондоҙҙар мәңгелек йыһан киңлегендә сабыша, был ярышта ҡайһыһылыр тиҙ янып, шунда уҡ юҡ була. Уларҙың барлығын, юҡлығын башҡалар тоймай ҙа шикелле. Тик улар бәғзеләрҙең урынын алып, бер файҙаһыҙ ваҡыт үткәрәлер һәм эҙһеҙ юғалалар..." - тип яҙа үҙенең "Сабышҡан йондоҙҙар" повесында Ғарифулла Хәбибулла улы. Уның иһә күк йөҙөндәге йондоҙҙар араһында үҙенә генә тәғәйен урыны бар, ул бер ваҡытта ла кеше урынын алып тормаған һәм тормай, бөгөн дә тормош ҡараңғылығында ҡайһы һуҡмаҡтан барырға белмәй ҡаңғырыусыларға юл яҡтыртырға тырыша...\nЯҙылған: 10.07.17 | Ҡаралған: 435


14 Май , 19:41\nБеҙ етенсе класта уҡыған йыл. Кластағы дүрт малай ҡышҡы айҙарҙа ҡарағай тубырсығын йыйып, уны урмансы Ҡәүи ағайға тапшырып, “Ракета” тигән ҡул сәғәттәре алдылар.\nБашта Илшат беләгенә таҡты сәғәтте. Атаһы Балтастан алып ҡайтып биргән. Ике аҙнанан Илфатҡа ла ошо бәхет тәтене. Ике көндән Илшаттың атаһы Нәфис ағай Рәдисте сәғәтле итте. Илгизгә иһә атаһы Бөрө ҡалаһынан һатып алып ҡайтҡан. Рауил ағай колхоздың яғыулыҡ-майлау материалдары ташыуға махсуслашҡан автомашинаһын хеҙмәтләндерә – көн һайын Бөрөгә йөрөй.\nКүрһәгеҙ һеҙ, ҡулдарына күн ҡайышлы сәғәт тағып, мәктәпкә килгән малайҙарҙың шатлығын! Улар бер көн, юҡ, бер аҙна эсендә егет булды ла ҡуйҙы! Дәрестә ултырғанда беҙ, класташ ике ҡыҙ, Эльмира менән мин яңылышып ҡына Илшат йә Илфат яғына ҡарап алһаҡ, шунда уҡ еңдәрен күтәреп, һул ҡулдарына тағылған сәғәттәрен асып ҡуялар. Тәнәфестә лә еңдәрен һыҙғанып йөрөйҙәр. Йәнәһе, башҡалар ҙа күрһен сәғәттәрен! Уларҙа ғына бар бит әле ундай сәғәт! Хаҡы ла 29 һум икән!\nУлай ғына ни әле! Кеше нимә генә һөйләһә лә, улар телендә гел шул сәғәт. Үҙҙәре эшләп тапҡан мал бит. Уҡытыусылар алдында ла бер башҡа үҫеп киттеләр. Аҙналыҡ линейкала завуч Фәүзи Зәкиевич үҙҙәрен башҡаларға өлгө итеп ҡат-ҡат һөйләне.\nТик, ни хикмәт, шатлыҡ оҙаҡҡа барманы. Әллә класташтарыбыҙҙың шатлығына күҙ тейҙе, физкультура дәресендә күңелһеҙ хәл килеп сыҡты.\nМәктәптәге майҙанда футбол уйнайбыҙ. Илгиз – яҡшы ҡапҡасы. Илфат бигерәк һәйбәт уйнай футболды. Тупты шәп индерә, һиҙмәй ҙә ҡалаһың, әммә Илгиз бирешмәй. Илфат нисек кенә етеҙ ҡыланһа ла, ҡапҡанан индермәй ҙә ҡуя.\nБер мәлде ул, елдәй уйнатып, беҙҙе алдатып, тупты ҡаршы яҡ команда ҡапҡаһына алып китте. Бер ынтылды гол индерергә, ике ынтылды, юҡ, Илгиз бирешмәне. Тағы һөжүм итеп ҡараны. Ҡапҡасы тупты ятып ҡалып булһа ла тотто. Гол инмәне. Шул мәлдә... Илфат әллә ғәрлегенән, әллә асыуынан Илгиздең ҡулындағы тупҡа йән асыуы менән килтереп типте. Бер типте, ике... Илгиз бөгәрләнеп ята бирҙе. Илфат эште аңлағанда, һуң ине инде. Үҙенең хатаһын аңлап башлығын һалып ырғытты ла, йәмһеҙ тауыш сығарып, үкенеүен белдерҙе: “А-а-ахххх...”\nБарыбыҙ ҙа Илгиз янына йыйылдыҡ. Ҡулындағы сәғәттең быялаһы селпәрәмә килгән, циферблаты имгәнгән...\nИлгиз үҙе ҡып-ҡыҙыл булған, тик Илфатҡа асыуланманы. “Юрый ватманың бит...” – тип тыныс ҡына сәғәтен сисеп ҡайтырға ҡуҙғалды.\nФизкультура һуңғы дәрес ине. Ситтә хеҙмәттәштәре менән һөйләшеп баҫып торған уҡытыусыбыҙ уны-быны һиҙмәне лә, уйындың туҡтағанын күреп, беҙгә ҡайтырға рөхсәт итте.\nБеребеҙҙә лә уйын ҡайғыһы ҡалмағайны инде.\n– Их, Илфат, ни эшләйбеҙ инде хәҙер? – тине уның иң яҡын дуҫы Илшат.\nИлфат, яуап итеп, башын тотоп ыңғырашып ҡына ҡуйҙы:\n– Иртәгә Рауил ағай мәктәпкә килер инде. Үҙе алып ҡайтып биргән сәғәт бит. Нимә тип әйтербеҙ икән? – Илшат Илфаттың хәлен еңеләйтергә тырышып һөйләнде.\n– Нимә тип әйтәбеҙ? Дөрөҫөн әйтәбеҙ, үҙемдең сәғәтте Илгизгә бирермен инде, – тине Илфат, ҡулындағы сәғәтен һыпырып.\n– Может килмәҫ тә әле, – тип һөйләнде Рәдис.\n– Килмәй ти инде, сәғәт тиклем сәғәтен ват та, килмәһен, ти!\nБарыбыҙ ҙа баштарҙы эйеп таралыштыҡ. Илфат менән Илгиздең сәғәте өсөн борсолоуыбыҙ сикһеҙ ине.\nИкенсе көндә иртә менән мәктәпкә, класҡа, йыйылдыҡ. Рауил ағай нисегерәк килеп инер, нимә булыр? Барыбыҙ ҙа йыйылып бөттөк. Илгиз һаман юҡ. Сәғәт туғыҙ тулырға ун биш минут ҡалды. Беҙ инде ҡыш булыуға ҡарамаҫтан, атаһы менән Илгизде ике ҡатлы бинаның балконына сығып көтәбеҙ. Юҡ, күренмәйҙәр. Нимә уйларға ла белмәйбеҙ. Илфаттың бөтөнләй төҫө ҡасҡан, кәйефһеҙ.\n– Иртән аҙбарҙа мал ҡарап килә бит ул. Эше бөтмәгәндер әле, – ти партала Илгиз менән ултырған Рәдис.\nБына офоҡта Илгиз күренде. Рауил ағай – юҡ.\nКласташыбыҙҙың үҙен генә күргәс, еңел һулап ҡуйҙыҡ. Ә башта мең төрлө һорау: “Ниңә Рауил ағай килмәгән?”, “Илгизде өйҙә бик ныҡ әрләнеләрме икән?”, “Рауил ағай ҡасан мәктәпкә килер, нимә булып бөтөр икән?”\nҠар баҫҡан балконға сығып теҙелгән беҙҙе күргәс, Илгиз ҡул болғап сәләм бирҙе. Кәйефе шәп. Әйтерһең, кисә сәғәте лә ватылмаған!\nИлгиз ҡапҡанан инеүгә, теҙелешеп баҫҡыстан класташыбыҙҙың ҡаршыһына йүгерҙек.\nИң алдан Илфат саба.\n– Сәләм, Илгиз! Нимә, Рауил ағайҙан ныҡ эләктеме кисәге өсөн? – тибеҙ.\nӘ уның иҫе лә китмәй:\n– Нимә өсөн? – ти.\n– Нисек, нимә өсөн? Сәғәт өсөн! – ти Илфат.\n– Ә-ә-ә, уны онотоғоҙ инде, иптәштәр. Мин уны атайға, аҙбарҙа һарыҡ тибеп ватты, тинем...\nБеренсе дәрескә саҡырып ҡыңғырау сыңланы. Беҙ шатланып дәрескә ашыҡтыҡ.


Үҙенсәлекле сәнғәт өлгөләре | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөнөң “Мираҫ” галереяһында “Фантомлы объекттар” тип исемләнгән күргәҙмә эшләй. Үҙенсәлекле сәнғәт өлгөләрен халыҡҡа башҡаланың билдәле рәссамдары Александр Соболев, Азат Ғәлиев, Артем Новоселов һәм Вадим Хәлитов тәҡдим итә. Был эштәр психо-физика кафедраһы тип исемләнгән ижади төркөмдөң өсөнсө проекты. Компьютер графикаһы жанры, һынлы сәнғәт, фотокарточка һәм коллаж - күргәҙмәлә урын алған эштәр күптәрҙең аңын аҫтын-өҫкә килтерер. Күргәҙмәнең исеме есеменә тап килә. “Фантомлы объекттар” экспозицияһында урын алған эштәрҙе күреүе, мәғәнәһен аңлауы ҡатмарлы. Әммә эштәр шуныһы менән ҡыҙыҡлы ла. Ябай кеше күҙлегенән аңлатма бирелмәгән күренештәрҙе һәр кем үҙенсә ҡабул итер Экспозиция декабрь аҙағына тиклем дауам итәсәк.


Миңә — әсәй, иптәштәремә — икенсе әсәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Миңә — әсәй, иптәштәремә — икенсе әсәй\nЯңы тыуған бала тәпәй баҫып, беренсе аҙымын яһағансы әле күпме тәрбиәләргә, өйрәтергә, күңел, йөрәк йылыһын һалырға кәрәк әсә кешегә. Оло тормош юлына сығарған уҡытыусы ла, әсә кеүек үк, балаларға үҙ булмышының ҙур өлөшөн бүлеп бирә. Шунһыҙ уның уҡыусыһы тормош диңгеҙендә ишкәкһеҙ һәм елкәнһеҙ кәмәлә ултырған хәлдә ҡала. Уҡытыусы эше абруйлы ғына түгел, үтә лә яуаплы, халыҡтың, илдең киләсәге уның ҡулында булыуы менән үҙенсәлекле.\nХыялдар ғәмәлгә аша\nСовет осороноң башында фирҡә ҡушыуы буйынса ликбез программаһы булдырылып, бөтә ил буйынса төрлө төбәктәргә уҡытыусылар ебәрелгән. Шул мәлдәнерәк башландымы икән уларҙы алмаштырып ҡарау? Һәр яңы ғәмәлгә кире, ҡырын һөйрәгән көстәр, әлбиттә, заманаһына күрә табылып торған.\nБеҙ уҡырға төшкән мәлдәрҙә лә мөғәллим-мөғәллимәләргә хөрмәт, ихтирам иҫ киткес ҙур булды. Бала-саға ғына түгел, ғөмүмән, барса халыҡ оло ҡәҙер, абруй күрһәтеп ҡараны. Ил тарафынан иңенә ҙур һәм әһәмиәтле эш йөкмәтелгәненә күрә, беҙ уҡытыусыларыбыҙҙың һүҙенән ситкә тайпылманыҡ, әйткәндәрен, ҡушҡандарын теүәл үтәргә тырыштыҡ.\nӘ миңә, әсәйем уҡытыусы булған кешегә, был талап икеләтә артты. Шаярырға ярамаған осраҡтар ҙа күп булды. Кеше, үҙенең балаһына “бишле” билдәһен ҡуйған, тип әйтмәһен өсөн дә “дүртле”не алып, күңелем ниндәйҙер кимәлдә төшкән осраҡтар ҙа булғыланы.\nӘсәйем, Таңсулпан Сәләхетдин ҡыҙы Юнысова (Мөхәмәтова), беренсе уҡытыусым да. Ул Әбйәлил районының Мөхәмәт ауылында зыялылар ғаиләһендә тыуа. Олатайым Сәләхетдин Мотаһар улы бөтә ғүмерен балаларға белем биреүгә бағышлай. Райондың Салауат, Ташбулат, Байым мәктәптәрендә рус теле һәм әҙәбиәтен алып барғаны, директор булғаны ла мәғлүм.\nӨләсәйем Хәҙисә, йәш балаһын ҡосаҡлаған килеш, ямғыр-бурандарҙа егеүле ат менән силсәүит эштәре буйынса сапҡан. Элек бит бала ҡарарға оҙайлы ваҡыт бирелмәгән. Олатайымдың атаһы Мотаһар уҡымышлы мулла, тирә-яҡта исеме таралған бағымсы була.\nМәғрифәтсе Сәләхетдин олатайым, өҫтә әйтеп үтелгәнсә, ликбез программаһында әүҙем ҡатнаша. Балалары алдынғы белем, тәрбиә ала, йыр-моңға әүәҫ була.\nӘсәйем, ғаиләлә икенсе бала булараҡ, 1928 йылда тыуа. Бала сағы һуғыш осорона тап килеп, һарына ҡаҙып, балтырған, ҡуҙғалаҡ, кесерткән, йыуа ашы менән туҡланып үҫкән быуын вәкиле була. Аслыҡ-яланғаслыҡты, әҙәм күтәргеһеҙ ауырлыҡтарҙы үҙ иңендә татыған, рухтары нығынған. Әсәһе ауыл Советында эшләгән арҡала, балаларына аҙ ваҡыт бүлгәнлектән, үҙенә тәғәйенләп алынған тауарҙан һигеҙ генә йәшендә, барыһын аптыратып, күлдәк тегеп кейгән. Был сыҙамһыҙлығы таһыллығынан, көслө теләгенән булғандыр.\nБашҡалар менән бер рәттән ун ике генә йәшендә төптән егелеп, Еңеүҙе яҡынайтыуҙа — ырҙын табағында мал аҙығы әҙерләү, ҡара таңдан төнгә хәтлем иген келәтендә орлоҡ елгәреү, бойҙайҙы сортҡа айырыу эштәрендә ҡатнаша. Еңеү яуланып, донъялар тынысланғас ҡына, 1947 йылда, имтихандарын уңышлы тапшырып, Белорет педагогия училищеһына уҡырға инә. Ленинградтан эвакуацияланып килгән төплө белемле кешеләр эшләгәс, уҡыу-уҡытыу кимәле көслө була. Уҡыған йылдарында мандолина дәрестәрен дә бик яҡшы үҙләштерә. Музыкаль һәләте лә булғас, һуңыраҡ мандолинала виртуоз уйнап, ауылдаштарын хайран итә.\nҠарар күҙгә тумалаҡ ҡына булһа ла, еңел атлетика ярыштарында алдынғылыҡты бирмәй, курсташтарын шаҡ ҡатыра. Педагогия училищеһында фәһем алған йылдарын ғүмеренең иң матур мәле тип хәтерләй.\nОлатайым ҡыҙының үҙен алмаштырыр уҡытыусы буласағына һис кенә лә шикләнмәй. Ысынлап та, атаһының да, үҙенең дә хыялы сәскә ата.\n— Ҡайҙа ебәрһәгеҙ ҙә ризамын, мәктәп, балалар булһа, шул етә, — тип һала әсәйем.\nЯҡшылыҡҡа рухландырған мөхит\nШулай итеп, райондағы Урал мәктәбенә килеп эләгә. Рус мәктәбе булһа ла, ауылда күбеһе немецтар йәшәй. Улар менән тиҙ уртаҡ тел табып, дуҫлашып китә. Башҡорт Таңсулпан апайҙарын уҡыусылары әсәләре һымаҡ күреп ярата. Яратырлыҡ та булғандыр шул. Эшләүенең беренсе көнөндә үк улар хаҡында хәстәрлек күрә. Балаларҙың тамағы ас, өҫтәре яланғас саҡ. Кейеп йөрөгән иҫке-моҫҡо апайҙарын аптырата. Бер саҡ шулай, оҙаҡ уйлап тормай, бер уҡыусыһына пальто теккән дә биргән. Малай ҡыуанысынан йыл аҙағына тиклем тырышып уҡып, отличниктар рәтенә ингән. Пальто уңышлы, ҡупшы килеп сыҡҡас, үҙенә лә оҡшап, мәктәпкә энә, еп, ямаулыҡ алып йөрөй башлаған. Ошо йылдарҙа ижтимағи өлкәлә даими рәүештә эшләп, агитатор-пропагандист ғәмәлдәрен бойомға ашырып, “Сиҙәм ерҙәрен күтәреүҙә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн” миҙалы менән бүләкләнә.\n1956 йылда донъялағы иң ҡәҙерле кешеләремдең береһе Рәхмәт башланғыс мәктәбенә күсерелеп, хаҡлы ялға сыҡҡансы шунда янып хеҙмәт итә. Изгелеклелек, илтифатлылыҡ, кеселеклелек тойғолары, тәрән ижади фекерләүе менән һуғарылған илһам шишмәләренә ижтиһадын ҡушып, башкөллө эшкә сума.\nӘсәйем Рәхмәткә күсерелгәндә, мәктәптә Зәки Вәлиәхмәт улы Хәсәнов эшләгән. Һуғыштан һуң тормош ярайһы уҡ яҡшырған. Ауылыбыҙ ҡараған “Ҡыҙыл маяҡ” күп келәтле, күп техникалы бай колхоздан һаналған. Тынғыһыҙ йән эйәһе күңелендә балаларға бер иш кейем — форма булдырыу тураһындағы хыялын тормошҡа ашыра. Матур мәктәп формалары үҙе ни тора! Ҡыҙҙарҙа — аҡ алъяпҡыстар, аҡ яғалар, аҡ еңсәләр, малайҙарҙа — значоклы формалар, түштәрендә йә октябрят значоктары, йә ҡыҙыл ялҡынлы пионер галстуктары елберләй.\nБарса ғаләм тантана төҫөн ала, сағыу йөкмәткеле байрамдарҙы күреп, бөтә халыҡ шатлана, ата-әсәләрҙең күңеле күтәрелә. Ырыҫ, бәхет, ҡот ҡайта ауылға. Һиҙгер күңелле уҡытыусы кескәйҙәргә ҡанат ҡуя белә. Беренсе уҡыусылары араһында танылыу яулаған Ҡадир Барый улы Мәғәфүров — ауыл хужалығы өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкән профессор, ауыл хужалығы фәндәре докторы, Салауат Ғәли улы Баһауетдинов оҙаҡ йылдар Министрҙар Советында иҡтисадсы булып эшләгән. Йәшәйешен, бар булмышын балаларға, милләтенең киләсәгенә арнаған Таңсулпан апай тураһындағы хәтирәләр, үҙебеҙҙең еҙ ҡыңғыраулы мәктәп йылдары ғүмеребеҙҙең иң бәхетле саҡтарына алып ҡайта.\n“Бәхетле” тигән һүҙгә баҫым яһайым, ысын мәғәнәһендә бәхетле, көр күңеллелек, саф кәйефтәр, дәртебеҙ мөлдөрәмә ташып тора ине ул саҡтарҙа. Яҙмышыбыҙҙың мәғәнәһе, көс-ҡеүәте, киләсәге лә уҡытыусыларыбыҙҙан тора. Шуға ла уларға ҙур дәрәжәле хөрмәт, ихтирам, ҡәҙер күрһәттек. Беҙ, балалар ғына түгел, ауыл халҡы ла иң яҡшы мөнәсәбәттә булды. Атай-әсәйҙәрҙең изге йәндәргә булған ҡарашы беҙгә лә күсмәй ҡалмағандыр.\nКескәй дуҫтарын ысын йөрәктән ихлас яратыуын аңлатып бөткөһөҙ Таңсулпан апайҙың. Йөҙҙәрендә ҡояш балҡый, шул нурҙарҙы ул һәр беребеҙгә өләшә. Ҡәләм тоторға өйрәтеүе, һаҡ ҡына ҡулдарыбыҙға ҡағылыуы, мөләйем көләс ҡараштары, яғымлы, наҙлы һүҙҙәре — барыһы ла йөрәк түрендә.\nБеҙ уҡырға төшкәндә, ҡараға манып тимер ҡаурый (перо) менән яҙырға өйрәндек. Ҡара һауыттарыбыҙҙы түгеп ебәрмәйек тип, партала ипле генә ултырабыҙ. Иркәләтеп, ләззәтләндереп уҡытыуы талапсан булыуға һис ҡамасауламаны.\nҺәр көн дәрескә уҡытыусыбыҙ ҙа, беҙ ҙә байрамса кейенеп киләбеҙ. Мәктәп формаһын бер ҡасан да икенсе кейемгә алмаштырып кеймәнек. Беҙҙең өсөн ҡәтғи рәүештә күңелдәребеҙгә шулай һалынған, йәнәһе, ул тырышып уҡырға, үҙеңде тейешле кимәлдә тоторға ярҙам итә, һәр хәлдә, уҡыусының да, уҡытыусының да дәрәжәһен күтәрә. Алдынғы ҡарашлы хеҙмәткәр һәр уҡыусы менән шәхсән эшләп, һәр береһендә оло шәхес тәрбиәләргә тырышты һәм яңылышманы. Дәрес барышында ғына түгел, тәнәфес мәлендә лә бер генә бала ла күҙ уңынан ысҡынмай. Уйнатып, йырлатып, йәнле аралашыу, бергәләп ярышыу, күмәкләп тырышыу менән белемгә, тәрбиәгә ылыҡтырҙы.\nКласыбыҙ йылы, бөхтә итеп йыйыштырылған. Кәрәкле стена гәзиттәре, “Класс мөйөшө” матур яҙыуы менән биҙәлгән. Яҙыуы иҫ китмәле матур булды һәм һуңғы көнгәсә үҙгәрмәүе һис аңлатып булмаған нәмә. Яҡшылыҡҡа, матурлыҡҡа рухландырып, әйҙәп торған мөхит булдырылды.\nШуныһы иҫтә: ярышыу йүгереүҙә генә түгел, ә ғилем алыуҙа ла ойошторолдо. “Класс мөйөшө”ндә кеҫә итеп эшләнелгән ракета, самолет, поезд, пароход, гөбөргәйел һүрәттәрендә кем нисек уҡығаны яҡтыртылған исемлек. Уҡыусыһы Рәжәп Зәбир улы Мәсәлимов хәтерләүе буйынса, ул бер ҡасан да самолеттан аҫҡа төшмәгән икән.\nҺөнәри ҡомар сере\nТылсым эйәһе үҙ эшенә иғтибарлы булып, яуаплы ҡарағанғалыр, ҡалыплаштырылған дәрестәр үткәрмәй, киреһенсә, ижади фекерләп, төрлө һәм яңынан-яңы ысулдар ҡулланып, тулыландырып ойоштора. Мәктәптә ул эшләмәне, ә һөнәри ҡомарҙа янып йәшәне, тиһәм дә була. Һәр дәресен планлаштырып, уйлап, матур итеп биҙәлгән үҙенсәлекле дидактик материалдар менән бирҙе. Йәш быуынды тәрән аң-белемгә, көслө тәртипкә талпындырып, сәмләндереп торған талаптар ҡуйҙы.\nТуған тел, тәбиғәтте өйрәнеү дәрестәрендә ергә, илгә, үҙебеҙҙең ер-һыу, тау, йылға атамаларына, тарихҡа иғтибарын йәлеп итте. Милли рухиәтте үҫтереү һәм нығытыу, йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәр көн дә күҙ уңында. Беҙ, кескәйҙәр, ошо ҡөҙрәтле затҡа мохтажбыҙ һәм күҙҙәребеҙ уға төбәлгән, бәләкәс ҡулдарыбыҙ уға һуҙылған. Тылсым эйәһе күҙҙәребеҙгә сихри нурҙар бөркөп, ҡулдарыбыҙҙы йылы устарына алып, йылы яҡты нурҙарға ҡойондора-ҡойондора мөғжизәле әкиәт донъяһына әйҙәй. Йылдар буйы туплаған тәжрибәм етер тип туҡтап ҡалмай бер ҡасан да, выждан ҡушҡанса, Мәғарифты үҫтереү институтына йүнәлтмә алып, белемен даими камиллаштыра, нигеҙле уй-теләктәр тыуҙыра.\nӨйгә өлкәндәргә лә, балаларға ла тиҫтәләрсә башҡортса баҫмалар алдырып, илебеҙҙәге сәйәсәттең көнүҙәк мәсьәләләре менән танышып, ауылдаштарына халыҡ-ара хәл тураһында лекциялар уҡыны. Әйтергә кәрәк, атайым менән икеһе кемуҙарҙан уҡый ине. Йә булмаһа сәйәсәттәге берәй сетерекле хәл тураһында икеһе араһында бәхәс тә ҡупҡыланы. Атайым да алдынғы ҡарашлы, илдәге хәл-торош менән ныҡ яҡын таныш булды, балыҡ күлдә йөҙгән һымаҡ ине.\nӘсәйем — Таңсулпан апай тураһында һүҙҙе дауам итеп, шуны әйтке килә: ул моңло тауышы, дәртле бейеүе, мандолинала оҫта уйнауы, ҡумыҙҙа аһәңле сиртеүе менән бөтә ҡәүемдең һөйөүен яуланы. Бәләкәстәрҙең, беҙҙең апайыбыҙ матур бейей, тип ғорурланып йөрөгәндәре лә урынлылыр.\nЙәш быуынды октрябрятҡа, пионерға алыу сараларын, иҫтәлекле даталарҙы ҙур ойошҡанлыҡ менән йөкмәткеле итеп үткәреүе — оло быуын өсөн күркәм, тантаналы байрам. “Гөлнәзирә”, “Бесәнселәр” һәм башҡа бейеүҙәре һәр кластың күңелдәренә һеңгән, ватансылыҡ менән һуғарылған сәмле йырҙары йөрәктәрҙә сыңлай. Бейеткәндә, йырлатҡанда үҙе сирткән мандолинаһының илһамлы аһәңе бөтәһен дә күктәргә ымһындыра.\nҮҙе үк сәхнә кейемдәрен тегеп биреүе бөтәһенә лә мәғлүм. Башҡортса күлдәктәр, кәзәкейҙәр, ҡашмауҙар, билбауҙар, хатта Яңы йыл байрамына ҡыҙҙарға Ҡарһылыу күлдәктәре һәм ҡашмауҙары — барыһы ла уның алтын ҡулдары менән эшләнелде. Хәҙер хайран ҡалам, нисек өлгөргәндер ул? Ә бәләкәстәрен яратыуы, һәр береһен тиң, ҙур шәхес күреп, ихтирам итеп ололап тәрбиәләүе?.. Үҙе олоғайғас та, эшләп йөрөгән уҡыусыларын ҙурлап, исем-шәрифтәре менән өндәшеүе ҡыҙыҡ. Уҡыусыларының шатлыҡтарына, уңыштарына үҙенекеләй күреп ҡыуанды. Бар ғүмерен аң-белем өләшеүгә бағышлаған яҡын кешеләрен һәр класс уҡыусылары тик яҡты һәм йылы һүҙҙәр менән генә иҫкә ала.\n— Таңсулпан апайҙың һары төҫтәге портфеле булды. Шуны тотошоп ҡайтырға сират булдырып алдыҡ. Кем яҡыныраҡ йәшәй, тәүҙә шул тота. Иң беренсе — Нәйрә, шунан мин, шунан Файза, унан Зарифа, Фәһимә. Ул беҙҙе, беҙ уны яраттыҡ. Беҙгә бер ҡасан да тауыш күтәрмәне. Ҡысҡырып һөйләшеү уға бөтөнләй ят булды. Апай менән осрашыу, дәрестәре күңел байрамына әүерелер ине. Яғымлы, наҙлы тауышы — йөрәккә дауа. Һәр беребеҙҙең күңеленә юл яра белде, серҙәшебеҙ булды, — тип хәтер ептәрен барлай уҡыусыһы Сәриә Низамова.\nТағы ла шуныһы бар: мәктәптән эйәреп ҡайтҡан дәфтәрҙәрҙе тикшереүҙән, план ҡороуҙан тыш, агитатор хеҙмәте лә ситтә тороп ҡалманы. Мал фермаһына йыл әйләнәһенә, ырҙын табағына иртә яҙҙан — сәсеүҙән башлап ҡара көҙгәсә — урып йыйыу эштәре тамамланғанға тиклем “Ҡыҙыл мөйөш” гәзиттәре, “Боевой листок”, “Молния”, “Маяҡ” һымаҡ өгөт-нәсихәт листовкалары бер туҡтауһыҙ яңыртылып торҙо. Бында инде тимер ҡаурыйҙы гуашҡа манып, тиҙ генә яҙып ҡуя, һүрәттәре лә йәтеш килеп сыға.\nБесән сабырға, сөгөлдөр утарға, һарыҡ ҡырҡырға тигән һымаҡ колхоз эштәренән дә тороп ҡалманы. Ҡоролоҡ йылы бөтә ауыл халҡы менән миндек бәйләргә етеште. Йәмәғәт саралары шуның менән генә тамамланмай, ул ауылдағы мәҙәниәт тамашаларын йәнләндереп, гөрләтеп ебәрҙе. Элек, концерттар алдынан, ялҡынлы телмәр тотҡандар, лекция уҡығандар. Быныһына ла өлгөрҙө. Рухландырғыс шиғырҙар уҡыһынмы, оҫта итеп мандолинала уйнаһынмы, тыпырҙатып бейеһенме, ҡумыҙын сиртһенме — бөтәһе лә эске күңеленең ҡеүәһе, ауазы.\nБейеүсе лә, тегенсе лә\nБайым урта мәктәбенең мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Миҙәхәт Мортаза улы Мәғәсүмов Таңсулпан апайҙың өс кешегә бейеү һалып, 1957 йылда Өфө ҡалаһында йәштәрҙең үҙешмәкәр сәнғәт фестивалендә ҡатнашып, лауреат дипломына лайыҡ булыуҙары тураһында һөйләне. Тағы ла уның сығарылыш кластары, Байымға килгән башҡа ауылдарҙыҡы менән сағыштырғанда, төплө белемле, йыр-моңға әүәҫ булыуы менән айырылып тора, тип билдәләне.\nЭйе шул. Уҡыусылары яратҡан Таңсулпан апайҙарының йөҙөн ҡыҙартмай. Һәр ҡайһыһы махсус урта һәм юғары белем үҙләштереп, илебеҙҙең төрлө тармаҡтарында намыҫлы хеҙмәт итә. Апайҙарын ташламанылар, онотманылар, хатта яҙышып, аралашып, шатлыҡ-ҡыуаныстары менән уртаҡлашып торҙолар.\nБеренселәрҙән булып башына сәй сервизы ҡуйылған батмус ултыртып сәхнәлә бейеүе ғәжәп хәл булды. Башында бәрәс тиреһенән ҡырпыулап тегелгән яҫы түбәле бүрек тә юҡ. Ялтыр самауыр тирәләй алты пар сынаяҡ, эсендә сылтырап йөрөгән көмөш ҡалаҡтар, ҡуйылған батмусты толомдарын үреп төшөргән ебәк сәсенә ҡуйып бейергә йөрьәт иткәндә ниндәй ғәйәт ҙур, илаһи көс ташып торҙо икән?! Шундай мөғәллимә колхоз, район һабантуйҙарынан нисек төшөп ҡалһын инде?! Милли кейемдә бейеп, ҡумыҙҙа уйнап ҡунаҡтарҙы һөйөндөрҙө. Атайым менән Учалы районының “Байрамғол” совхозы һабантуйҙарына ла барып еттеләр. Атайым ифрат моңло тауышлы булды. Ул “Сибай”, “Ғүмәров”, “Һарысәс” һәм башҡа күп халыҡ йырҙарын башҡара ине. “Еҙ ҡыңғырау моңдары” тигәнен сәхнәнән гел әсәйемә арнап йырлаған.\nБеҙ бәләкәй саҡта әсәйем һымаҡ башҡортса милли кейем кейеп йөрөгән кеше бөтөнләй булмаған, шуға ла уға “суҡтыҡай” тигән ҡушамат таҡҡандарҙыр. Ә ул бер нисә пар үҙе тегеп, алмашлап, ғорурланып, башҡорттоң ниндәй затлы, дәрәжәле (ҡәүем) халыҡ икәнен күрһәтергә тырышып кейеп, кинәнес таба.\nТегенергә оҫта икәнен белеп алған ауыл апайҙары, инәйҙәре күлдәктәр, кәзәкейҙәр, блузкалар һорай башлай. Әлбиттә, уларҙың үтенестәре ҡупшы, ыҫпай итеп тегелгән шарттарҙа үтәлә. Заказ бирергә теләүселәр күбәйә генә, әммә береһенән дә хаҡ алмай ҙа, һорамай ҙа. Ҡул барағаһы тип артып ҡалғанын ҡалдырһа ла риза, ҡалдырмаһа ла риза ул.\nҠулының алтынлығына йәшәгән һайын инана барам. Ҡәҙерлеләрҙән-ҡәҙерле әсәйемдең һарыҡ йөнөн, кәзә мамығын нәҙек кенә, тигеҙ итеп иләп, төрлө төҫкә буяғанын күҙәткәнем дә бар. Илаһи минуттар...\nТелләп, сәскәләп шәл дә бәйләне. Бейәләй, бирсәткә, ойоҡбаштарҙы йәһәт биҙәкләп ебәрҙе. Апайым менән беҙ әсәйем тегеп кейҙергән күлдәктәрҙә үҫтек. Студент саҡта бер ҡайтыуыма күҙҙең яуын алып торған башҡортса күлдәк тегеп ҡуйған. Әле һаман рәхәтләнеп кейәм. Ҡайһы берҙә өсәүебеҙгә лә бер иштән тегеп ебәрә ине. Бәләкәй саҡтарҙа яңы күлдәктәребеҙҙе кейеп, Рәхмәттәге Ишкилде олатайыма, Тәслимә өләсәйемә күрһәтергә, маҡтанырға апайым менән етәкләшеп йүгерәбеҙ.\nКүпереп торған юрған һырырға ла, сағыу биҙәктәрҙән торған ғәжәйеп матур ҡорамалар ҡорорға ла иренмәне ғәзиз кешебеҙ. Шуның араһында тәртипкә, эшһөйәрлеккә өндәгән талаптарын иҫебеҙгә төшөрә: “Эшләүең миңә булһа, өйрәнеүең үҙеңә”, “Кеше эш менән бәхетле”, “Кешенең белмәгән эше булмай, эш үҙе өйрәтә”. Хилафлыҡ, этлек ҡылыуҙан ҡурсалаған әйтемдәре: “Кешегә үлем теләмә, үҙеңә йөрөм телә”, “Эт ҡарғышы бүрегә йоҡмай”, “Бүренеке уртаҡ, ҡоҙғондоҡо ағас башында”. Аңлаған кешегә һәр бер һүҙе фәһемле.\nҒаиләләге алты балаға, балаларының атаһына ла хәстәрлек күрһәтергә онотмай. Йорт янында емеш-еләккә, йәшелсәгә төрөнгән, төрлө матур сәскәләргә күмелгән бай баҡса ла үҫтерә. Емеш-еләгенән ҡайнатмалар, йәшелсәләренән тоҙлап ҡышҡылыҡҡа танһыҡ булырҙай ризыҡтар әҙерләй.\nҠояшлы йөрәктән сыҡҡан нурҙар\nКәртә-ҡурала һыйыр, һарыҡ, кәзә малы ла ҡараулы, ҡош-ҡорт та туҡ. Ҡаҙҙары оҙаҡ йылдар уңды. Һап-һары ғына йомшаҡ ҡаҙ бәпкәләрен көтөү — бала саҡтың үҙе бер матур хәтирәләре. Көҙгө һыуыҡтар төшкәс, ошо ҡаҙҙарҙы яңғыҙы эшкәрткән, беҙ бәләкәйерәк булғас, ярҙамлашыу ҡайҙа ул!\nҠаҙҙарҙы йолҡоп, эшкәртеп, таҙалап элеп ҡуйғас та, эше бөтмәй әле. Иҙәндәрҙе йыуып, йыйыштырып ҡуя ла, онотолоп барған балаға күҙ теймәһен тип, ҡаҙ үңәсен өрөп бишеккә элеү йолаһын үтәй. Сәңгелдәктән күптән төшкәнбеҙ инде, шулай ҙа ҡаҙ үңәстәрен өрөп тултырып, төрлө төҫкә буяп, һәр беребеҙҙең карауат башына элеп ҡуя. Шул ваҡыттар мөҡәддәс хистәр уяна, кәйефтәр күккә күтәрелә, илһам өҫтәлә. Быларҙың бөтәһенә лә һуңынан ғына төшөнәһең икән. Бала саҡта бөтә нәмәне лә ғәҙәти тип ҡабул ителгән.\nЗауыҡлы, әкиәти донъя итеп өйөбөҙҙө биҙәй. Балалы өй — болалы өй, тиҙәр бит. Алты бала үҫкән йортто нисек тәртиптә тотто икән? Аҡ эзбизға буялған, зәңгәр төҫтә сәскәләр төшөрөлгән стена. Трафарет ҡуйып берәм-бөртөкләп буяп сыға ине сәскәләрҙе. Тәҙрәлә аҡтан үҙе сигеп элгән ҡорғандар, карауаттарҙа сағыу һары төҫтәге хәтфә япмалар, өҫтөндә сигелгән аҡ тыштар кейҙерелгән күпереп торған яҫтыҡтар. Һап-һарыға буялған иҙәндә Хәҙисә өләсәйемдең һуғып һәм баҫып эшләгән, ырыҫ, бәхет, бәрәкәт билдәһе булған бирнә кейеҙҙәре...\nАтанан күргән — уҡ юнған, әсәнән күргән — тун бескән, тигәндәй, ҡул эшенә оҫталығы әсәһенән киләлер. Тик ул кейеҙ баҫманы. Өләсәйемдең кейеҙ һуғып ултырғаны күҙ алдымда. Ул баҡыйлыҡҡа күскәс, станогын бер мәктәпкә музейға алып торҙолар ҙа кире ҡайтарманылар. Шулайтып эше лә туҡталды.\nУның ҡарауы, мин үҙем кейеҙ баҫа башланым. Бында инде көслө теләк тә, ҡара тырышлыҡ та, ныҡышмалы тәҡәт тә кәрәк. Сабырлыҡтың төбө — һары алтын, тигәнде кейеҙ баҫҡан кеше самалай алыр. Әсәкәйемдең күңелен биреп, ижтиһадын һалып, күҙ нурҙарын ҡушып эшләгән ҡаралтыһы күптәрҙе әсир итте. Мөйөштәге һандыҡ өҫтөнә түшәмгә ҡәҙәр арҡыры һәм ябына торған ҡорама юрғандарын, матур-матур балаҫтарын өйөп ҡуйғайны шул. Әлеге көнгә тиклем төрлө күргәҙмәләрҙә, милли байрамдарҙа ҡатнашалар.\nХаҡлы ялға сыҡҡас, мәктәптән һәм уҡыусыларынан айырылыуын ауыр кисерҙе. Ауыл клубы мөдире булып эшләгән мәлендә матур эстәлекле концерттар, тамашалар менән халыҡты ҡыуандырып күңелен баҫты. Әсәйемә быйыл 90 йәш булыр ине. Ошо уҡ йәштәге әхирәте Нурлығаян инәй һөйләгәне:\n— Таңсулпан бейей, ҡумыҙҙа уйнай, мин шиғыр һөйләйем. Римма Вәли ҡыҙы бер саранан да беҙҙе ситтә ҡалдырманы. “Ҡурсаҡ әбейҙәр”егеҙҙе онотмағыҙ, тип саҡырып алалар беҙҙе.\nҮҙе ихлас көлә. Ҡушаматтары ҡыҙыҡ бит. Улар икеһе лә кәүҙәгә лә бер иш, йәштәре лә бер сама. Ҡупшы ғына итеп кейенеп алһалар, ҡурсаҡҡа оҡшағандарҙыр инде.\nӘсәйем, уҡытыусы, тегенсе, оҫта ҡуллы кеше булараҡ, бик бөхтә, нескә зауыҡлы, ыҫпай, ҡупшы кейенеп йөрөнө. Кешенең күңеле лә, тышҡы ҡиәфәте лә матур булырға тейеш, тигән һүҙ – уның асылы, ябай булмышы. Ауылдаштары кәңәш-төңәш һорап килһәләр, береһен дә кире бороп сығармай, хәленән килгәнсә, ихлас ярҙам итә. Үҙе тирәләй нурлы, ҡояшлы, йәйғорло мөхит булдырып, ҡот, бәрәкәт арттырып йәшәне. Хеҙмәтенә күрә — хөрмәте, партия етәкселеге фиҙакәр хеҙмәтен баһалап, йәш быуынды тәрбиәләгәндәге ҡаҙаныштары өсөн тиҫтәләгән Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнгән. Хеҙмәт һәм тыл ветераны ла ул, I һәм II дәрәжә “Әсәлек даны” миҙалына ла лайыҡ. Уҡыусыларын әсә мөхәббәте менән яратҡанға күрә, баҡыйлыҡҡа күскәнсе, Таңсулпан апайҙарын әсәләре һымаҡ күреп яратҡан балалары иң изге теләктәрен рәхмәт хаттары, ҡотлау открыткалары, телеграммалары менән яуҙырҙы. Ә был инде – бүләктең иң ҡиммәтлеһе.\n— Ҡояшлы йөрәктән сыҡҡан яҡты нурҙар балҡышы беҙҙең йөрәктәрҙә. Ул мөҡәддәс ялҡын бер ҡасан да һүнмәйәсәк, һүрелмәйәсәк. Беҙ уны балаларыбыҙға, балаларыбыҙҙың балаларына тапшырасаҡбыҙ, — ти уҡыусылары.\nАвтор: Гүзәл ҮТӘБАЕВА


Хәбәрҙәр: Бөйөк Британияла киң мәғлүмәт саралары эшен яйға һалыусы орган төҙөлә.\nБөйөк Британияла киң мәғлүмәт саралары эшен яйға һалыусы орган төҙөлә.\nИлдең төп сәйәси көстәре-Консерватив, Либерал- демократик һәм Лейбористар фирҡәләре,-тип хәбәр итә ИТАР-ТААС,-урындағы журналистарҙың эшмәкәрлегендә сиктән уҙыуҙарға кәртә ҡуйыусы орган төҙөү буйынса уртаҡ фекергә килде. Был турала дүшәмбелә Британия премьер-министры Дэвид Кэмерон хәбәр итте:\n“Беҙ бөгөн матбуғат эшмәкәрлеген көйләү буйынса фирҡә-ара килешеү төҙөнөк. Ул беҙҙең журналистар тикшереүе һәм һүҙ иркенең бөйөк традицияларына тап килә. Килешеү ғәйепһеҙҙәрҙең һәм яҡлауға мохтаждарҙың хоҡуҡтары һағында торасаҡ. Киң мәғлүмәт сараларына минең мөрәжәғәтем аныҡ: беҙ фекер алыштыҡ, хәҙер эш төҙөлгән системаға нигеҙләнеп алып барылырға тейеш.”\nБөйөк Британиялағы киң мәғлүмәт саралары азатлығы хаҡындағы шаулы бәхәстәр лорд Левенсон комиссияһының журналистарҙың законһыҙ рәүештә телефон аша барған әңгәмәләрҙе тыңлауын тикшергәндән һуң ҡуйырып китте. Ҡыҙыҡһыныусан журналистар ҡорбандары- сәйәсмәндәр, шоу-бизнес йондоҙҙары һәм башҡа билдәле британлылар.\nҒауға Руперт Мэрдоктың“News of the World”баҫмаһы ябылыуға һәм байтаҡ отставкаларға алып килде.


Рәсәй Оборона министрлығы Тымыҡ океан флоты артиллеристарының күнекмәһен үткәрҙе. Хәрбиҙәр “Град” реактив системаһын һынап ҡараған. 6 саҡырымдан 12 саҡырымға тиклем урынлашҡан шартлы дошман юҡ ителгән.\nИстамбулда харабалар аҫтынан 5 йәшлек ҡыҙ ҡотҡарылған. 6-сы февралдә булған фажиғәлә 6 кешенең ғүмере өҙөлгәйне. Емереклектәрҙе таҙартыу дауам итә, улар аҫтында тиҫтәләгән кеше булыуы ихтимал, тип хәбәр ителә.\nФедераль именлек хеҙмәте ялған аҡса эшләүсе 30 кешене ҡулға алды. Улар Рәсәйҙең 20 төбәгендә енәйәтсел эшмәкәрлеген йәйелдәргән булған. Махсус операция Мәскәү өлкәһе һәм Дағыстанда үткән. Ялған аҡса эшләүселәрҙән баҫыу өсөн ҡоролма тартып алынған.


Һуңлап башланған сәсеү уңышҡа йоғонто яһамаясаҡ\nКөндәрҙең аяҙ тороуы аграрийҙарға эш графигын ҡыуып етергә мөмкинлек бирә. Яҙғы баҫыу эштәре ваҡытында тамамланасаҡ, тип ышандыра улар. Әле хужалыҡтар бөртөклө културалар менән бергә ҡуҙаҡлыларҙы сәсеүгә төшкән.\nТын алғыһыҙ саң, ҡолаҡты ярырлыҡ двигатель тауышы, кондиционер ҙа юҡ. Кабинала механизаторҙың күҙҙәре генә ялтырай. Ҡеүәте яғынан да сит ил техникаһынан күпкә ҡалышһа ла, ДТ-75 тракторы ялан киңлектәрен иңләй. Көнбайыштан ҡайтарылғандарын нисек кенә маҡтамаһалар ҙа, яҙғы -баҫыу эштәренең күпселеген совет осоронда яһалған үҙебеҙҙең техника башҡара, ти механизаторҙар .\nСовет осоро техникаһының эш һөҙөмтәлелеге, әлбиттә, күпкә түбән. Ләкин һәр хужалыҡта бер йыл эсендә тота килеп ҡеүәтле тракторҙар алыр хәлдә түгел. Ауырғазы районының «Урал» хужалығы ла яйлап техника паркын яңырта. Сит ил тракторҙары иртә культуралар сәсергә оҙатылған. ДТ-75 кә борсаҡ сәсеү ышанып тапшырылған.\nБорсаҡ майҙандарын «Урал» хужалығы быйыл бермә-бер арттырырға ҡарар иткән. Ҡуҙаҡлыны мал аҙығына тотоноп һөт, ит етештереүҙе арттырырға иҫәп тоталар. Әйткәндәй, тотош Ауырғазы районында ла быйыл ошо маҡсат. Өҫтөнлөк кукруруз, борсаҡ һәм башҡа мал аҙығы культураларына бирелә.\nШулай ҙа был аграр сәйәсәт бөртөклө культураларға иғтибар кәмей тигәнде аңлатмай. Ауырғазылар 40 меңдән ашыу гектарҙа иген сәсергә иҫәп тота. Уңыш юғары булыр тип фаразлай, аграрийҙар. Сөнки һәр гектарға 40 килограмдан ашыу минераль ашламалар индерелә.


Өфөлә йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны 100 йәшлек ғүмер байрамын билдәләне - Bash.News\nӨфөлә йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны 100 йәшлек ғүмер байрамын билдәләне\nӨфөлә йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны 100 йәшлек ғүмер байрамын билдәләне https://bash.news/news/86210_fl_jshse_bjk_vatan_uyshy_veterany_100_jshlek_mer_bajramyn_bildlne\nТеүәл бер ай элек кенә беҙ һуғыш йылдарында Кортокова исемле ҡыҙҙың ҡаһарманлығы хаҡында һөйләгәйнек. Яу яланында элемтәсе булған ҡыҙҙы өлкән иптәштәре, офицерҙар Татьяна Константиновнаны ошо исем менән йөрөткән. Әле ул үҙенең олпат юбилейын ҡаршыланы.\nҺуғыш һәм хеҙмәт ветеранын күрше төбәктәрҙән туғандары, ветерандар советы, Дим районы хакимиәте вәкилдәре тәбрикләне. Тантананың сәбәпсеһе ҡунаҡтарҙы яҡты йөҙ, күтәренке кәйефтә, үҙ ҡулдары менән байрам өҫтәле әҙерләп ҡаршы алды.\nТатьяна Колесникова, йөҙйәшәр, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны: “Әле кисә генә был дата юҡ ине, иртән йөҙйәшәр булып уяндым. Үҙем дә ышанмайым. Бала саҡтан күпме ауырлыҡтар аша үтһәм дә, әле лә шатлыҡ-ҡыуаныс менән ғүмер итәм, теге донъяға ашыҡмайым”.\nБер быуат ғүмер кисергән ханым әле лә юмор ярата, ятҡа шиғырҙар һөйләй, йырлай. Яңғыҙы донъя көтә. Үҙ аяғында магазинға аҙыҡ-түлек артынан йөрөй, өйөн бөхтә һәм тәртиптә тота. Ярҙамға аҙнаға бер социаль хеҙмәткәр ҙә килә. Оло йәштә булыуына ҡарамай, заман менән бергә атлай. Юбилейы алдынан беҙҙең телеканал уға кеҫә телефоны бүләк итте. Элекке элемтәсе бөгөн заман телефоны менән дә ҡулланырға өйрәнә. Ә юбилейы айҡанлы, ҡырҡ йыл ғүмерен Рәсәй тимер юлдарында арнаған ветеранды, тимер юлсылар яңы телевизор менән ҡыуандырҙы.\nБашҡортостанда бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек тейешле кимәлдә\nБаймаҡта – өр-яңы балалар майҙансығы\n19:44, 09 ноя


Бәләкәй Максим киләсәктә кем булырын күптән түгел генә билдәләгән. Росгвардия хеҙмәткәрҙәре кеүек ҡыйыу, ҡурҡыу белмәҫ һөнәр һайламаҡсы. Сөнки тап улар ғаиләне йоҡонан уятып, ваҡытында янғын һүндереүселәрҙе саҡыра. Ә бит шәхси секторҙа йорттар бер-береһенә яҡын урынлашҡан, тиҙ арала осҡондан ялҡын сығыу ихтималлығы көслө була.\nҒәҙәттән тыш хәл таңғы сәғәт дүрттәрҙә теркәлә. Янғын һүндереүселәр килгәндә ут күрше йорттарға күсә башлаған була. Ә икенсе яҡтан яңы ғына төҙөлөп бөткән өй, хеҙмәткәрҙәр һиҙгерлеге арҡаһында ялҡын йортҡа күсеп өлгөрмәй. Бары тик тәҙрәләрҙе алмаштырырға тура килә.\nҒаилә башлығы әгәр ҙә Росгвардия хеҙмәткәрҙәре булмаһа, хәлдең аяныслы тамамланыуы мөмкин ине, тип рәхмәтен белдерә. Әйткәндәй, Михайловтар яңы йорттарына сығыр алдынан иң беренсе унда янғын иҫкәртеү ҡоролмаһын ҡуйырға теләй.\nСергей Михайлов, шәхси секторҙа йәшәүсе: «Киске сәғәт туғыҙҙа мунса инеп бөттөк, кем уйлаған инде?! Бер нимә белмәй, ишетмәй йоҡлай инек. Өйҙә ике бала. Ишек шаҡыуҙарына уянғанда мунсаны ут ялмап алғайны, ун минут эсендә янғын һүндереүселәр килде».\nТөнгөлөккә ихатаға иреккә ебәрелгән уҫал эттән нисек үтеп киткәндәрен бөгөн ҡотҡарыусылар хәтерләмәй ҙә. Беҙҙең бурыс, тәү сиратта, халыҡты иҫкәртеү, ғәҙәттән тыш хәлдән ҡотҡарыу, ти егеттәр.\nӘ статистикаға килгәндә, шатланырлыҡ түгел. Йыл башынан республикала дүрт йөҙгә яҡын янғын теркәлгән. Был былтырғы ошо уҡ осор менән сағыштырғанда, 20 процентҡа күберәк. Шулай уҡ шәхси секторҙа ғәҙәттән тыш хәлдәр йышыраҡ осрай. Ут сығыу сәбәптәре электр, йылытыу ҡоролмалары һәм мейестәрҙең төҙөк булмауына, ут менән һаҡһыҙ эш итеүгә бәйле. Күңелһеҙ осраҡтарҙы кисектереү маҡсатында 1 февралдән Башҡортостанда «Янғынға ҡаршы бергә!» профилактик акцияһы старт алды.


29 Апрель , 10:17\nМин үҙем, әсәйем өшкөрөүсе булыуға ҡарамаҫтан, уны өйрәнмәгәнмен. Уның өшкөрөү ысулын ҡабаттан яҙам, бәлки кемгәлер кәрәге тейер. Тыны шифалы, тип әсәйгә өшкөртөргә һәм ҡот ҡойорға ла күп киләләр, һәм хәлдәре яҡшылана ине. Ҡөрьән сурәләре менән өшкөрҙө. Өйҙәге Ҡөрьән күп уҡыуҙан ҡалынайған, туҙып бөткән ине. Өшкөрөү - инандырыу, тип әйткәндәрен ишеткәнем бар. Ә бит мал-тыуарҙы инандырып булмай. Әсәйҙең өшкөрөүенән һуң, ауырып, дүрт аяғын һуҙып, ауыҙынан күбектәрен ағыҙып ятҡан быҙауҙың тороп китеүенә үҙем шаһит. Өшкөрөүҙе бик етдилек, төплөлөк, ихласлыҡ менән башҡара ине ул.\nАҡса эшләүсе ҡайһы бер өшкөрөүселәр (бигерәк тә Урта Азиянан ҡайтҡандар) еңел генә бер-ике белгән доғаһы менән тегеләй-былай өргөләп, ”терелтеп” ҡайтаралар. Үҙем ҡыҙыҡ өсөн, берәй таныш барған ыңғайҙа барып та күргәнем, ишеткәнем дә бар. Әгәр ысынлап килеп файҙаһы булырын теләһәң, уның үҙ ҡағиҙәләрен үтәргә, артығыраҡ мәшәҡәтләнергә кәрәк. Үҙеңде үҙең өшкөрөү, доғалар уҡып бик мөһим (злободневный) теләктәрең менән Аллаһ Тәғәләгә сығынғанда ла яҡынса ошо методты ҡулланыу яҡшы һөҙөмтәләр бирәлер тип уйлайым.\n1. Өйҙә рухи таҙалыҡ булырға тейеш. Фәрештәләр инһен өсөн картиналарҙы алып ҡуйырға.\n2. Сирле кеше амулеттар, талисмандар йөрөтһә, һалып яндырырға тейеш.\n3. Музыка ҡоралдарын бүлмәнән сығарырға.\n4. Бүлмәлә шәриғәт ҡағиҙәләрен боҙоусылар йәки\nалтын нәмә кейгән ирҙәр, тәмәке тартҡан, араҡы эскәндәр, духи һөрткән ҡатын-ҡыҙҙар ҡалмаҫҡа тейеш.\n5. Өшкөрөүсе сирлегә һәм бүлмәләгеләргә вәғәз һөйләй, уларҙың йөрәктәрен сафландыра.\n6. Ауырыу (ҡатын-ҡыҙ) үҙен тыйнаҡ һәм оялсан тоторға тейеш, кейеме шәриғәт ҡушҡанса булмаһа, өшкөрөү процесы башланмай.\n7. Ҡатын-ҡыҙ макияжын һөртә, тәнендәге хушбый, лак бөтөрөлә, тырнағын киҫә.\n8. Ҡатын-ҡыҙҙы дауалағанда йәнәшәлә яҡын туғаны (атаһы, ағаһы, балиғ йәшендәге улы һ.б.) булырға тейеш. Сит ирҙәрҙән - өшкөрөүсе генә.\n9. Өшкөрөүсе һәм ҡалғандар тәһәрәтле булырға һәм Аллаһ Тәғәләнән ярҙам һорарға тейеш.\nШунан ғына өшкөрөү башлана.\nШайтандарҙан бындай аяттар ҡулланыла: Фәтихә, Баҡара 163-164, 255, 285-286, Ғыймран 18-19, Әнғәм 4-56, 117-122 бер нисә мәртәбә ҡабатлана, Йософ 81-82 шулай уҡ ҡабатлана, Та һә 69 ҡабатлана, Мөэминин 115-118, Йәсин 1-10, Әхнәф29-32, Рахмән 33-36, Ендәр 1-9, Ихлас, Фәләҡ, Нәс.\nҺыу өҫтөндә түбәндәге аяттарттарҙың береһе уҡыла: Йосыф 81-82, Әғрәф 117-122, Та һә 69, Баҡара 255. Ауырыу һыуҙы эсергә тейеш. Әгәр ул һары, ҡыҙыл йәки ҡара төҫтәге шыйыҡса ҡоҫһа, ауырыу (сихыр, күҙ тейеү, шайтан, негатив) сыҡҡан була. Әгәр ҡоҫмаһа, был һыуҙы өс аҙна дауамында, йәки терелгәнсе эсергә кәрәк. Был мәғлүмәтте дин ғалимдәре вәғәҙҙәренә таянып яҙҙым.\nМин үҙем, әсәйем өшкөрөүсе булыуға ҡарамаҫтан, уны өйрәнмәгәнмен.\nУның өшкөрөү ысулын ҡабаттан был мәҡәләмә лә ҡушып яҙам, бәлки кемгәлер кәрәге тейер.\nТыны шифалы, тип әсәйгә өшкөртөргә һәм ҡот ҡойорға ла күп киләләр, һәм хәлдәре яҡшылана ине. Ҡөрьән сурәләре менән өшкөрҙө. Өйҙәге Ҡөрьән күп уҡыуҙан ҡалынайған,туҙып бөткән ине. Өшкөрөү - инандырыу, тип әйткәндәрен ишеткәнем бар. Ә бит мал-тыуарҙы инандырып булмай. Әсәйҙең өшкөрөүенән һуң, ауырып, дүрт аяғын һуҙып, ауыҙынан күбектәрен ағыҙып ятҡан быҙауҙың тороп китеүенә үҙем шаһит. Өшкөрөүҙе бик етдилек, төплөлөк, ихласлыҡ менән башҡара ине ул. Был быҙау менән булған хәлдә, әсәйем уларға барыр алдынан миңә: "Мал булмаҫ, терелтә алмай оятҡа ҡалам инде"- тип бик икеләнеп, күңелһеҙ генә киткәне әле күҙ алдымда. Ҡайтҡас : "Ҙур доғаларҙы кистән етешәр мәртәбә, тағын да төндә ике рәт тороп, шул тәртиптә уҡыным”, тип әйтте.. Иртән хужалар: “Апай, быҙау аяҡҡа баҫҡан”, - тигәс, әсәйем шаярталарҙыр тип, оялып, йоҡо урынынан бераҙ тормай ятҡан. Дөрөҫ икәнен белгәс, бик шатланып ҡайтты.\nБалаларҙы күҙ тейгәндән өшкөргәндә (әле иҫәпләп сыҡтым) кәрәк доғаны 35 мәртәбә уҡып, 105 тапҡыр өргән икән. Тәненең төрлө еренә етешәр ҡат, тәртибен, әгәр яңлышмаһам: 1) башҡа, 2) күлмәген алдан бераҙ тартыңғырап, тән менән күлмәк араһына , 3) елкәнән шулай уҡ ысул, 4)ике ҡултыҡ аҫтына айырым-айырым 7-шәр ҡат. Аҙаҡ тағын бер ҙур доға уҡып, башынан һыпырып ҡуя ла: "Минең ҡулым түгел, Ғәйшә-Фатима ҡулы"-тип әйтеп тамамлай.\nҠайһы берәүҙәр тоҙға өшкөртергә тип, үҙенең тоҙон ҡалдыралар, “Ярҙам итте, апай”, - тип ҡабат килеп күстәнәс килтереп, рәхмәт әйтәләр ине. Тоҙға ла бик оҙаҡ өшкөргәне хәтеремдә.Эш барышында арып, иҫнәһә, иблис ҡамасаулай тип, ятып та ала торған ине. Аҙаҡ һаутҡа һалып, ныҡ итеп ҡаплап ҡуя. Тәрилкә ситенә тултырып ваҡ ҡына почеркта ҡәләм менән сурәләр яҙып биргәндәре иҫемдә, ошо тәрилкәгә аш һалып иренә эсерергә ҡуша ине (ул яратһын өсөн, әгәр башҡа кешегә күҙ һалғанын әйтһә). Был ысул дөрөҫ булған икән. Хәҙер ғалимдар тоҙҙоң , һыуҙың мәғлүмәт тотҡанын иҫбатланылар бит.\nНисек шуларҙы, йыбанмай, ҙур теләк менән йә яҙып, йә өшкөрөп ултырғандыр әсәйем?! Джәрия сауаптары килеп торһон ине инде. Ныҡ ярҙамсыл кеше булды ул.\nҮҙ ғумеремдә күргәндәрҙән, күҙ тейеүҙе, боҙомҙо Раднәмә доғаһы менән өшкөрөүҙең килешкәненә ышандым. Бер туған апайым мәрхүм гел шуны уҡый ине. Бер заман ауылға туйға барғанда уның үҫмер ейәнсәре клубтан ауырып ҡайтты. Хәле юҡ, ни эшләргә , ҡая керергә белмәй (ҡаланан килгән ҡыҙға бары ла бер ыңғай һоҡланып, йә көнләшеп ҡарағандарҙыр инде). Апайым уны ятҡырҙы ла, Раднәмә китабын асып уҡып, оҙаҡ өшкөрҙө. Нисә тапҡырҙыр инде. Бал , туй тауышына ҡарамай, йоҡлап китте. Бер ни һиҙмәй, оҙаҡ йоҡланы. Иҫән -һау килеп торҙо (ул доғаны минең "биттә" таба алаһыҙ, китабы мосолман магазиндарында бар, тиҙәр).\nБала кешенән өшкөртөү бигерәк килешә икән. Бер шулай кис, төнгә ҡарай : "Бала илауҙан туҡтамай, килеп өшкөрөп кит", тип килен шалтырата. Мин оло ҡыҙы (6-7 йәштә) менән һөйләшеп, аңлатып , уға өшкөрөргә ҡуштым, сөнки ул намаҙҙағы бөтә доғаларҙы белә. Ҡолһуаллаһ сүрәһен 7 ҡат өшкөрөп өргәс, бала тынысланған.\nТырышып-тырышып бөртөкләп яҙҙым, арала бәлки берәйһенең өйрәнәһе килер, тип өмөтләнеп. Һәр ҡатын тәжрибә яһап ҡараһа, үҙенең тыны килешәме -юҡмы икәнен дә белер ине. Иң мөһиме, тырышлыҡ, ихласлыҡ, (энергия лә булырға тейеш) ауырыуҙың терелеүен теләп, ышанып башҡарырға кәрәк.\nҮҙ балаларығыҙҙы үҙегеҙ өшкөрөгөҙ, ярҙам итә ул.\n(башта килтергән сүрәләр тураһында Гәрәевтәрҙең дини календарынан алып, күсереп ҡуйған булғанмын). Зәйтүнә Күҫәпова


Баш ҡалала «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составы музыканты Рөстәм Асанбаев вафат булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составы музыканты Рөстәм Асанбаев вафат булды\n12:08, 27 мая 2016 Мәҙәниәт\nБаш ҡалала «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составы музыканты Рөстәм Асанбаев вафат булды Фото: социаль селтәрҙәр\nӨФӨ, 2016 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБөгөн төндә Өфөлә «ДДТ» төркөмөнөң тәүге составы музыканты Рөстәм Асанбаев оҙаҡ ауырығандан һуң 62-се йәшендә донъя ҡуйҙы. Һуңғы йылда ул аяуһыҙ сир менән туҡтауһыҙ көрәште.\nРөстәм Николаевич күренекле драматург, халыҡ яҙыусыһы Нәжиб (Николай Васильевич) Асанбаев ғаиләһендә үҫкән. Алтмышынсы йылдар аҙағында ул телевизорҙан Сопот ҡалаһында барған фестивалде ҡарай. Рөстәм «Breakout» поляк төркөмөнөң сығышына хайран ҡала. Атаһы улының шөғөлөнә ыңғай ҡарай һәм Мәскәүгә барғанда уға «Tornado» ҡыйбатлы уйын ҡоралын һатып ала.\nШуға ҡарамаҫтан, Рөстәм Өфө дәүләт сәнғәт институтында рәссамлыҡҡа уҡып сыға. Музыкант Өфөлә тәүгеләрҙән булып рок һәм блюз уйнай башлай. Юрий Шевчук менән бергә илдә яңыса яңғырашлы рок музыкаһы дәүерен аса. Гитарасы «ДДТ» төркөмөндә 1983 йылға тиклем уйнай. Рок-музыканы рәсми рәүештә концерт майҙансыҡтарына үткәрмәйҙәр, төркөм Өфөнөң бөтә бейеү майҙансыҡтарында сығыш яһай. Нефть институтында бер генә концерт була һәм телевидениела «Свинья на радуге» альбомын яҙҙырып өлгөрәләр. Ошо ваҡиғаларҙан һуң «ДДТ» бөтә илдә танылыу яулай. Артабанғы йылдарҙа Рөстәм Асанбаев элекке төркөмө менән концерттарҙа уйнай.\n«ДДТ» төркөмө менән бер рәттән музыкант «Кода» (һуңғараҡ — «Руда») төркөмөндә ижад итә башлай. Концерт ҡуялар, фестивалдә сығыш яһайҙар, гастролгә сығалар. «Ҡышҡы блюз» альбомын яҙҙырғас, төркөм тарҡала. Шул йылдарҙа Рөстәм Асанбаев йырсы булараҡ та үҫешә, музыка һәм текстар ҙа яҙа.\n1997 йылда «DDT Records» студияһында үҙенең «Пассажир» исемле альбомын сығара. «Аҙаштым» һәм «Туҡталышта блюз» композициялары меңдәрсә тыңлаусының һөйөүен яулай. Музыкант Өфөләге «Boogie Band» төркөмө гитарасыһы булып китә, төрлө проекттарҙа ҡатнаша, «Jimi Blues Cafe» арт-директоры булып эшләй. «Рөстәм уйнап ҡына ҡалмай, гитара ярҙамында фекерләй ҙә. Был — блюз аша донъяның асылына төшөнөү һәм уны аңлау ул», — тип һөйләне уның хаҡында Юрий Шевчук дуҫына ярҙам йөҙөнән ойошторолған хәйриә концертында.\nҺоҡланғыс музыкант һәм кеше хаҡында иҫтәлек беҙҙең күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр.\nМәрхүм менән хушлашыу 28 майҙа иртәнге сәғәт 11-ҙә Сергиев соборында үтә. Был хаҡта музыканттың яҡын дуҫы Рафаэль Шмергельский хәбәр итте.\nТеги: юғалтыуҙар,ддт,рөстәм асанбаев


Биш миллион һум таптыра...\nБыйылғы йәй әллә ниндәй булды ул, әле бер банктан аҡса урлайҙар, йә икенсеһенән ҙур ғына сумма сәлдерәләр. Теге төбәкте һыу баҫҡан, ә башҡа урындарҙа янғын ҡотора. Киң мәғлүмәт саралары ошондай хәл-ваҡиғалар тураһында хәбәр итеп өлгөрмәй, яңыһы ҡалҡып сыға.\nӨфө ҡалаһынан бишенсе класс уҡыусыһы, мәҫәлән, йәйге каникулын файҙалы үткәреү урынына, граната шартлатырға янап, биш миллион һум аҡса таптыра.\nProUfu хәбәр итеүенсә, 12 йәшлек мәктәп уҡыусыһы 112 телефон һаны буйынса шылтыратып, уға биш миллион һум аҡса күсереүҙәрен талап иткән. Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та, йәш үҫмергә ҙур күләмдәге сумма нимәгә кәрәк булғандыр. "Әлегә был ваҡиға буйынса хоҡуҡ һаҡлау органдарынан комментарий көтәбеҙ", тип белдерә ProUfu.


Инвалидлыҡ юллау ҡатмарлымы?\nБөгөн «Халыҡ фронты - Рәсәй өсөн» йәмәғәт хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе штабы вәкилдәре урындағы инвалидтар йәмғиәте менән берлектә ҡаланың бер нисә медицина-социаль экспертиза учреждениеһына рейд ойошторҙо, уңайлыҡтары менән танышты, халыҡ менән аралашты. Әйткәндәй, сара Рәсәйҙең 23 төбәгендә үтте. Төп маҡсат - был ойошмаларҙың хеҙмәтләндереү сифатын арттырыу.\nПандустар бар, тик коляска таймаһын өсөн махсус түшәм юҡ. Был рейдтың тәүге иҫкәрмәһе ине. Шулай уҡ Баш медицина-социаль экспертиза бюроһы алдында автомобилдәр өсөн парковкаларҙың етерлек кимәлдә булмауы ла күҙгә ташланды.\nЭкспертиза үтер өсөн өсөнсө ҡатҡа тиклем йәйәү менергә кәрәк. Лифт юҡ. Шулай ҙа кемдәр атлай алмай, йә ауыр хәлдә тикшеренеүҙе беренсе ҡатта үтә ала.\nКоляскала йөрөүселәр ҡаршылыҡһыҙ хәрәкәт итһен өсөн был учреждениела шарттар булдырылған: ишектәр киңәйтелгән, таянғыстар ҡуйылған, ярҙам кәрәккәндә хеҙмәткәрҙе саҡырырға мөмкин.\nКиләһе рейд - 4-се медицина-социаль экспертиза бюроһында үтте. Бында бар кабинеттар ҙа беренсе ҡатта урынлашҡан, шуға хәрәкәт итеүҙә бер ниндәй ҡаршылыҡтар булманы. Шулай ҙа коляска менән йөрөүселәр бәҙрәфкә инә алмаясаҡ. Был берҙән-бер етешһеҙлек.\nБыл бинала бюро ике йылдан ашыу эшләй. Тимәк, етешһеҙлекте бөтөрөргә теләк етмәгән. Шулай ҙа яуап икенсе төрлө яңғыраны. Бында ауырыуҙар оҙаҡҡа килмәй икән.\nБер нисә айҙан ҡаланың барлыҡ медицина-социаль эскпертиза бюролары дөйөм бер бинала урынлашасаҡ. Унда барлыҡ шарттар ҙа булыр тип көтөлә. Шулай ҙа бөгөнгө рейд шуны дәлилләй: социаль учреждениелар мөмкинлеге сикләнгәндәр өсөн тулыһынса ҡулайлаштырылмаған. Мәсьәлә һаман бар һәм уны хәл итеү өҫтөндә даими эшләү мөһим. Әйткәндәй, Бөтә Рәсәй халыҡ фронты урындағы инвалидтар йәмғиәте менән берлектә бындай рейдтарҙы учреждениеның башҡа бүлексәләрендә лә үткәрергә ниәтләй. Был эш һөҙөмтәһеҙ үтмәҫ тигән өмөттә улар.\nРеспубликала мөмкинлеге сикләнгән 300 меңдән ашыу кеше иҫәпләнә. Улар йыл һайын тиерлек медик-социаль экспертиза үтергә тейеш. Әлбиттә, был документтар юллау йәһәтенән дә, психологик яҡтан да ҡатмарлы процесс. Шуға ла нәҡ был учреждениеларҙа бар уңайлыҡтарҙың да булыуы мотлаҡ.


1 октябрҙән республикала коммуналь хеҙмәттәргә йәнә хаҡтар күтәрелә\nБыл юлы йылылыҡ энергияһына тарифтар арта. Һуңғы тапҡыр ул ошо йылдың июлендә үҙгәртелгәйне. Хаҡтарҙың этапҡа бүленеп яйлап арттырылыуы халыҡ өсөн уңайлы. Икенсенән, был мәжбүри эшләнә. Сөнки коммуналь селтәрҙәр үтә иҫкергән һәм уны ремонтлау өсөн аҡса етмәй.\nПландан тыш йылы һыу һүндереүҙәр, йылылыҡ селтәрҙәрендә авариялар ҙур ҡалаларҙа йыш күренешкә әйләнә бара. 70-се йылдарҙан бирле бер ниндәй ремонт күрмәгән торлаҡ-коммуналь хужалығы үтә ныҡ таушалған. Һыу үткәргес һәм йылытыу торбалары 80 процентҡа тиклем иҫкергән. Уларҙы алмаштырмаған хәлдә ҡалалар бер көн килеп тотош һыуһыҙ һәм йылыһыҙ ҡалыуы ихтимал. Селтәрҙәрҙе ресурстар менән тәьмин итеүсе ойошмалар яңыртырға бурыслы. Әммә улар, аҡса етмәгәнлектән, был эште һуҙа килә.\nТатьяна Дашкина, Өфө инженер селтәрҙәре предприятиеһының матбуғат хеҙмәткәре: «Әлеге тарифтар беҙҙең өсөн иҡтисади һөҙөмтә бирмәй. Тулыһынса яңыртыу түгел, ремонт эштәренә лә аҡса ҡалмай. Халыҡтың коммуналь түләүҙәргә булған бурысы ла эште тотҡарлай. Йылылыҡ өсөн генә лә халыҡтың 445 миллион һум бирәсәге бар».\nТап ошо ҡатмарлыҡтар тарифтарҙы күтәреүгә сәбәпсе булған да инде. Башҡортостанда быға тиклем коммуналь түләүҙәр иң түбәне һаналһа, хәҙер инде уны Рәсәйҙәге уртаса күрһәткестәр менән тиңләйәсәктәр.\nАйгөл Винникова, Берҙәм иҫәп-касса үҙәге етәксеһе урынбаҫары: «Арттырылған түләү квитанциялары бөгөндән үк таратыла башланы. Тарифтар һәр милексегә айырым тәғәйенләнде. Йәғни торлаҡ майҙанына ҡарап билдәләнәсәк. Атап әйткәндә, түләүҙәр 300 һумдан алып 700 һумға тиклем күтәрелде».\nХаҡтар артыуын нисек тә булһа компенсациялау маҡсатында республикала адреслы социаль түләүҙәр программаһы эшләй. Быға тиклем ул һәр кемдең иҫәбенә күсерелә килһә, хәҙер инде милексе ғариза яҙырға тейеш.\nРоза Бикмәтова, Башҡортостандың халыҡты социаль яҡлау үҙәге етәксеһе урынбаҫары: «Адреслы социаль түләүҙәр алыу өсөн халыҡҡа күп функциялы һәм республиканың халыҡты социаль яҡлау үҙәктәренә, идарасы компанияларға мөрәжәғәт итеү кәрәк. Ғаризалар йыл аҙағына тиклем ҡабул ителә. Әле был аҡсалата ярҙамды Өфөлә генә 92 мең 752 торлаҡ хужаһы ала. Компенсацияның күләме лә төрлөсә. Ул торлаҡтың майҙанын һәм унда теркәлгән кешеләрҙең һанын иҫәпкә алып билдәләнә».\nБынан тыш, коммуналь түләүҙәр ғаилә бюджетының 20 процентынан юғары булғандарға ла субсидия ҡаралған. Яҡын киләсәктә планканы 17 процентҡа тиклем кәметеү тураһында һүҙ йөрөтөлә. Ул саҡта субсидия алыусылар тағы ла 20 меңгә артасаҡ. Әле был ярҙамды республикала 75 мең ғаилә ала.


Атай, әсәй һәм мин – спорт һөйөүсе ғаилә\n#спортФ. Солтанов исемендәге мәктәптең 2-се б класында “Атай, әсәй һәм мин – спорт һөйөүсе ғаилә” тип аталған спорт бәйгеһе уҙҙы. Һәр ғаиләлә сәләмәт тормошҡа ынтылыш тәрбиәләү маҡсатын ҡуйған сара балаларҙың Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған шиғыр, йырҙары менән башланып китте.\n“Балам” тиеп бер әйтеүелә\nБеҙҙең башҡорт халҡы элек-электән илдең терәге – ир-егет, ғаилә терәге атай кеше тип һанаған һәм уларға оло ихтирам, хөрмәт менән ҡараған. Шуға күрә лә ир-егеткә оло, яуаплы бурыс йөкмәтелгән.\nФ. Солтанов исемендәге мәктәптең 2-се б класында “Атай, әсәй һәм мин – спорт һөйөүсе ғаилә” тип аталған спорт бәйгеһе уҙҙы. Һәр ғаиләлә сәләмәт тормошҡа ынтылыш тәрбиәләү маҡсатын ҡуйған сара балаларҙың Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған шиғыр, йырҙары менән башланып китте.\nКласс етәксеһе Ләйсән Кәбир ҡыҙы жюри менән таныштырып, командаларға һүҙ бирҙе. Мөхәмәтйәновтар, Арыҫланбаевтар, Буриевтар, Аҙнабаевтар, Искәнйәровтар, әхмәтовтар, Абдрахмановтар, Мозафаровтар ғаилә командалары менән таныштырып, девиздарын әйтеп, ярышҡа әҙер икәнлектәрен белдерҙе. Ярыш төрҙәрен физкультура уҡытыусыһы Фәнис Сөләймәнов әҙерләне һәм ярышҡа старт бирҙе. Балалар ата-әсәләре менән бергә үҙҙәренең көсөн һынаны. Ярыш бик ҡыҙыу һәм сәмле барҙы. Сарала ҡатнашыусы һәр ғаилә күңелле ял итте, спорт буйынса оҫталыҡтарын күрһәтте. Еңеүсе ғаиләләр иҫтәлекле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде.\nШулай берҙәмлектә, татыулыҡта йәшәп, һау сәләмәт, тәрбиәле, эшһөйәр балалар үҫтерәйек, киләсәгебеҙҙе бергә тәрбиәләйек, ныҡлы ғаиләләр булдырайыҡ.


Материалы за Апрель 2009 года » Страница 3 » Архив газеты "Йәшлек"\nИх, төш кенә булһа икән... Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\n... Мин бик һуңлап, 36 йәшемдә генә осраттым яратҡан кешемде. Биш йыл ярым бергә йәшәнек. Биш көндәй ҙә булмаған бергә үтелгән ғүмер юлы.\nЯҙмышым юлында осраған бик күп һынауҙан һуң, бәхетемде, мөхәббәтемде таптым, тип бик ҡыуанғайным...\nИрем менән ғаилә ҡорғанда ике йәшлек ҡыҙым бар ине. Баламды үҙ балаһындай яратты, ҡыҙым атай наҙы татыны. Мин ауырға ҡалғас, иремдең ҡыуаныуы шул тиклем сикһеҙ булды. Тик ул ҡыуанысын... араҡы менән уртаҡлашты.\nЯҙмышты һайлап алмайҙар Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nҒүмер – мәл генә! Яңыраҡ бер танышымдың үҙ машинаһында юл һәләкәтенә осрауы иҫемә төшһә, тәнем зымбырлап китә һәм ирекһеҙҙән Хоҙайыма уны иҫән-һау ҡалдырғаны өсөн рәхмәттәремде уҡыйым. Машинаһы селпәрәмә килгән, ә үҙенә һәм янындағы кешеләргә, шөкөр, бер ни ҙә булмаған. Күҙ алдына килтерегеҙ әле: кеше, бер ни ҙә уйламайынса, яйлап ҡына көйләп, машинаһында елдерә бирә һәм... ер аҫтынан ҡалҡҡандай, ҡаршыһына арба таҡҡан трактор килеп сыҡһын әле! «Эһ» тә итеп өлгөрмәгәндәр – машина трактор арбаһы аҫтына инеп тә киткән. Әгәр ҙә мәгәр... Тфү, тфү, насар уйҙарымдан тиҙерәк арынырға тырышам һәм Хоҙайыма бәхетһеҙлеккә юл ҡуймағаны өсөн рәхмәттәр әйтеп аҙарынам. Бәлки, Һинең был мәрхәмәтеңде иҫкәртеү тип ҡабул итергәлер? Юғиһә, иҫән-һау, теүәл булыуыбыҙға рәхмәт әйтер урынға тик торған ерҙән яҙмышыбыҙға, тормошобоҙға, ваҡ-төйәк ауырлыҡтарға, етешһеҙлеккә зарлана башлайбыҙ...\nШәхси хужалыҡ ---\nҠыяр менән кишер дуҫмы?\nКишер элек кәбеҫтә сәселгән түтәлдәрҙә шәп үҫә, ә инде ҡыҙыл сөгөлдөр петрушка һәм пастернактан һуң ултыртылғанда мул уңыш бирә. Ошондай ябай ғына ҡағиҙәләрҙе белһәң, ысынлап та, мул уңыш алырға мөмкин.\nҠыҫҡаһы, баҡсала ҡайҙа һәм ҡасан ниндәй йәшелсә ултыртыуҙы алдан планлаштырыу осоро килеп етте. Шуныһы ла мөһим – йәшелсәләрҙе дөрөҫ тәртиптә сәсеү уларҙың мул уңыш биреүенә генә килтереп ҡалмай, үҫемлектәрҙе сирҙәрҙән һәм зарарлы бөжәктәрҙән дә һаҡлай.\nДӘҮЕР КАРТИНАЛАРЫ Мәҙәниәт\n«Ватандаш»тың май һаны тышлығының биҙәлеше менән үк иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә – 1-се һәм 4-се биттәрендә рәссам Алексей Чернышевтың быға тиклем бигүк билдәле булмаған «Башҡорттар сәй эсә» һәм «Башҡортостан далаларында» картиналарынан репродукциялар урын алған. Картиналар тураһында тулы мәғлүмәтте Лилиә Бондаренконың «Картины времени» тигән мәҡәләһендә уҡырһығыҙ. Ул журналдың киләһе һандарында баҫыласаҡ.\nВАҠЫТТЫҢ ЯҢЫ САҠЫРЫУҘАРЫНА ЯУАП ИТЕП ---\nБашҡортостан Республикаһы Журналистар союзы рәйесе Фәрит ӘхмәҘиев һөнәр, буласаҡ форум һәм республиканың журналистар берләшмәһенең перспективалары хаҡындағы фекерҙәре менән уртаҡлашты.\n– Аяҡты итәк оҙонлоғона ҡарап һуҙалар.\n– Ашар алдынан ҡулыңды йыумаһаң, ашағандан һуң ашҡаҙанды йыуҙыртырға тура килмәһен!\n– Ҡайһы бер ҡатындарҙың ауыҙын тун менән ябырға тура килә.\n«Локомотив» «Спартак»тан үрнәк алмаҡсы\nФутбол буйынса Рәсәй беренселегенең Премьер-лига командалары уҙған ял көнөндә алтынсы турын уҙғарҙы. Мәскәүҙең «Динамо» уйынсылары үҙ майҙанында Һамарҙың «Крылья Советов» клубы менән осрашты һәм, икенсе уйын рәттән дәғүәсеһенең ҡапҡаһына юл таба алмай, еңелеү кисерҙе. Хәҙер Һамар футболсылары дөйөм 13 мәрәй менән турнир таблицаһының иң үренә үрмәләне.


Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында «квадрат» хаҡы – 46,35 мең һум // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында «квадрат» хаҡы – 46,35 мең һум\n10:25, 21 февраля 2011 Иҡтисад\nҺуңғы арала Өфөлә икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар 0,1 проценттан аҙ ғына күберәккә артты. Бөгөн Башҡортостандың баш ҡалаһында бындай күсемһеҙ милектең бер квадрат метры 46,35 мең һумдан тәҡдим ителә.\nБер һәм күп бүлмәле фатирҙар 0,1 процентҡа ҡиммәтләнгән. Өс бүлмәлеләргә хаҡтар 0,2 процентҡа артҡан. Ике бүлмәле фатирҙар сегментында квадрат метрҙың хаҡы бер аҙнала үҙгәрешһеҙ ҡалған. Иң ҡыйбатлы, элиталы торлаҡ хәҙер «квадратына» уртаса 61,6 мең һумдан тәҡдим ителә.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанованың мәғлүмәтенә ярашлы, бөгөн Өфөлә һатыуға сығарылған иң арзан өс бүлмәле фатир 800 мең һумға тәҡдим ителә. Был 45 квадрат метрлыҡ фатир К.Маркс урамында урынлашҡан. Иң ҡыйбат фатир 16,5 миллион һумға һатыла: Ағалы-энеле Кадомцевтар урамы, дүрт бүлмә, 175 квадрат метр.\nБүлмәләр сегментында иң арзан хаҡ – 500 мең һум: Интернациональ урамы, 12,1 «квадрат». Иң юғарыһы – 1170 мең һум: Космонавтар урамы, 10,9 кв. метр.\nТеги: торлаҡ, күсемһеҙ милек, хаҡтар


243 из 4762\nТөҙөлөш ойошмалары уның биләмәләрен тартып алырға теләй. Өфө лимонарийы 25 йыл эсендә, лимондан башҡа инжир, гранат, ананас, мушмула һәм башҡа экзотик емештәр үҫтерергә өлгәшә. Лимон ағастары ғына мең төптән ашыу. Йыл һайын 20 тоннанан ашыу мул уңыш алына.Былтыр Өфө...\nҒинуар Башҡортостан өсөн етди һынауҙар айына әйләнде. Бына бер-нисә йыл рәттән тап ғинуарҙа етди ғәҙәттән тыш хәлдәр теркәлә.Был юлы Белорет ҡалаһы иғтибар үҙәгендә. Күп фатирлы йорттарҙың береһендә шартлау яңғыраны. Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр бар. Был кадрҙар шарталуҙан һуң бер-нисә...\nУны эсеп тилерәләр, кешеләргә ташланалар. Һүҙ үлем менән сауҙа итеүселәр хаҡында. Башҡортостанда 350 литр суррогат араҡы тартып алынған. Спиртлы эсемлектәр менән законһыҙ сауҙа итеүселәр Салауат, Мәләүез, Баймаҡ, Дәүләкән ҡалалары һәм Мишкә, Ҡырмыҫҡалы, Балтас, Кушнаренко райондарында асыҡлана....\nӨфөлә Нижегородка биҫтәһендә тиҙ ярҙам машинаһы хеҙмәткәренә һөжүм иткәндәр\nӨфөлә Нижегородка биҫтәһендә тиҙ ярҙам машинаһы хеҙмәткәренә һөжүм иткәндәр. Табиптарҙы талашҡанда башын йәрәхәтләгән 35 йәшлек иргә ярҙам итергә саҡыртҡандар. Фельдшер нимә булғанын асыҡлағансы, пациент бысаҡ тотоп уға ташланған. Медицина хеҙмәткәре ҡасып ҡотола. Был турала шунда уҡ участка...\nӨфөлә юл хеҙмәткәре тапалды. Өфөлә урамдарҙы таҙартыу дауам итә. Водителдәрҙең һаҡһыҙлығы арҡаһында күңелһеҙ хәлдәр ҙә осрай. Бөгөн Комаров урамында кроссовер водителе юл хеҙмәткәрен күрмәй ҡала. Фажиғә мәлен ике машинаға ҡуйылған видео теркәүес төшөрөп алған. Шкода Ети машинаһы ҙур тиҙлектә...\n“Салауат Юлаев” көйәрмәндәре команда уйыны менән риза түгел. Ни өсөн лигала финанслау буйынса 3-сө урында торған команда турнир таблицаһының аҙаҡҡы баҫҡысына тәгәрәй? Аңлатма биреүҙе талап итеп кисә көйәрмәндәр уйынсыларҙы “Өфө” аэропортында уҡ ҡаршыланы. Өҫтәмә ваҡытта Павел Войтех индергән шайба...\nРәсәйҙең ауыл хужалығы юғары уҡыу йорттары араһында спартакиада тамамланды\nРәсәйҙең ауыл хужалығы юғары уҡыу йорттары араһында спартакиада тамамланды. Өфөлә биш көн буйына дауам иткән ярышта илдең 25 төбәгенән дүрт йөҙҙән ашыу профессор-доценттар йыйылды. Уҡытыусылар белем биреүҙә иң яҡшыларҙы ғына түгел, ә физик яҡтанда иң көслөлөрҙе асыҡланы. Юғары уҡыу йорто...\nТрадицион исламдың дәрәжәһен күтәреү. Өфөлә Рәсәйҙең һәм Каҙағстандың дин әһелдәре заманса дини мәғариф тураһында һөйләшеүгә йыйылды. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар, бөгөн был юҫыҡта бергәләп эшләү мөһимлеген билдәләне. Рәсәй Ислам университетының көндөҙгө бүлегендә 50-гә яҡын студент уҡый...


Бала саҡ мәҙәктәре\n... Әсәйем клубына барып килде, урамға сығырға миңә һаман да рөхсәт юҡ. Киске сәғәт биш тулды. Атайым эштән ҡайтты. Ул яңыраҡ район үҙәге Асҡарға барып килгәйне.\n– Зөбәйләнең хәле элеккесә. Ҡайтармайҙар әле, – тип һеңлемдең хәлен белгертеп алғас.–Кискә беҙгә урыҫ килә, шаярмағыҙ, тик кенә ултырығыҙ, –тип беҙҙе тыйып ҡуйҙы. Мин «Әлифба»мды йәһәт кенә сумкама һала һалдым.\nБеҙҙең Ҡыҙыл йылғаһы балыҡҡа бай. Ауылдаш балыҡсылар ҙа байтаҡ. Шулай ҙа был шөғөлдө үҙ итеүселәр араһында ҡорҙаштар булған Әхиәр, Фуат һәм Хәмит ағайҙарға тиңләшеүселәр юҡтыр.\nӨс дуҫ, йәйҙең матур бер көнөндә йылым менән Байымдан төньяҡта ятҡан Бәләкәй Ғәбдиндән (хәҙер ул ауыл юҡ инде) түбәнгә ҡарай йылғаға төшөп, мул ғына балыҡ тоталар. Ажау, сабаҡ, шамбынан тыш, ҙур ғына суртан да эләгә. Ауҙы төрөп, ҡайтыр юлға ыңғайлайҙар. Һәр балыҡсының хыялы–үҙенә\nМин, Сабир Шәйәхмәтов, район үҙәгенән ауылға ҡайтыу өсөн автобус көтөп торам. Билет ҡулда, автобус та бына-бына килергә тейеш. Кеше ул тиклем күп түгел. Урын өсөн бик борсолмай, тирә-яҡты күҙәтә-күҙәтә папирос көйрәтәм.\nҒәҙәттәге ығы-зығы. Кешеләр инәләр, сығалар… Бала етәкләгән йәш ҡатын ары-бире үткеләп йөрөй. Оҙон сәсле егет менән ҡыҫҡа сәсле ҡыҙ, транзисторҙарын борғолап, йыр тыңлайҙар. Бына, Сибайға бер такси килеп туҡтаны. Сеү! Уның ҡаршыһына кем йүгерҙе?\nЙылдың ғәжәйеп миҙгеле – алтын көҙ етте. Ҡырға сыҡһаң, һинең алдыңа һәр төрлө төҫтәргә мансылған әкиәти урман килеп баҫа һәм … тынлыҡ. Ер өҫтөндә дауыл алдынан ғына була торған һиллек хөкөм һөрә. Көҙгө йонсоуҙар башланмаҫ элек, әбейҙар сыуағының наҙ тулы ҡояшына иркәләнеп ҡалайым, тигән һымаҡ, тәбиғәт ирәйә. Ошондай көндә балаларыңа мөғжизә тулы урман-ҡырҙарҙы күрһәтеп йөрөп ҡайтмау–үҙе оло гонаһ.\n– Һин башланың был юлы, белдеңме? Ә мин бөтөрөп ҡуям!\n– Кем кемде бит әле? Йә, Хоҙай, башымды ашай алмай йонсоноң инде…\n– Аңра! Ғүмер буйы шул аңралығың арҡаһында яфа сигеүҙәрем! Һарыҡ һин, Яхъя түгел!\n– Уф, Аллам! Һиндәй ағыу телле бисә был донъяла бүтән юҡтыр ҙа, и башҡаса булмаҫ та, и булмаһын да!\nҠай арала буй еттегеҙ?\nОсоп сығып та киттегеҙ.\nТәңре биргән бүләктәрем.\nУл яҡта ла һаҙлыҡ, был яҡта ла...\nСебер тора икән һаҙлыҡтан.\nКүпме ирҙәр бында башын юйған,\nКүпме яҙмыш юлдан яҙлыҡҡан.\nСебер, Себер... Күпме ир-егеттең\nТәҡдирҙәре һиңә бәйләнгән!


Бөгөн Өфөнөң Ленин районындағы гаражда янғын сыҡты\nҒәҙәттән тыш хәл иртәнге сәғәт 11-ҙәр тирәһендә теркәлде.\nШаһиттар әйтеүенсә, ут ике ҡатлы кирбес гараждың ағас төкәтмәһенән сыға. Ялҡын бер нисә минут эсендә объектты тулыһынса солғап ала. Ағас төкәтмә аҫтындағы гаражда машина ла була. Бәхеткә, зыян күреүселәр юҡ. Янғын һүндереүселәр утты тиҙ арала һүндерә. Күрше гараждар ҙа тикшерелә. Янғын сәбәбе әлегә билдәһеҙ, осраҡ буйынса тикшереү бара.


«Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара конкурсы йырсыларҙы ҡатнашырға саҡыра // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара конкурсы йырсыларҙы ҡатнашырға саҡыра\n12:15, 23 сентября 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара конкурсы йырсыларҙы ҡатнашырға саҡыра. Фестиваль 19-21 октябрҙә Нефтекама ҡалаһында уҙғарыла. Конкурста 16 йәштән 35 йәшкәсә һәүәҫкәр башҡарыусылар ғына ҡатнаша.\nҠатнашыусыларҙың барыһы ла дүрт әҫәр: башҡорт һәм татар халыҡ, башҡорт һәм татар композиторҙарының эстрада йырҙарын әҙерләргә тейеш. Сығыштарҙы Башҡортостандың һәм Татарстандың танылған композиторҙары, йырсылары, сәнғәт оҫталары баһалай. Гран-приға лайыҡ булыусы, лауреаттар һәм дипломанттар диплом һәм ҡиммәтле бүләк (йәки аҡсалата премия) менән бүләкләнә. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн ғаризаны 14 октябргә тиклем gukrcnt@mail.ru, kultura_neft@mail.ru электрон адрестарына ебәрергә кәрәк.\nБашҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара фестивале тәүге тапҡыр 1991 йылда ойошторола. Сараның программаһында фестивалде асыу һәм ябыу тантаналары, гала-концерт, жюри ағзалары менән осрашыу, матбуғат конференцияһы һәм ҡатнашыусыларҙың хушлашыу кисәһе ҡаралған.\nТеги: фестивалдәр,дуҫлыҡ моңо


Яҡындағы тимер юл станцияһы (Түлгән): 62 км\nСирбай ауылы Монаш түбәһенә ҡараған. 1816—1834 йылдар араһында Үрге һәм Түбәнгегә бүленә. XVIII быуат аҙағында ауылда 180 кеше йәшәгән 25 ихата була. X ревизия мәғлүмәттәре буйынса (1859), Үрге Сирбайҙа — 45 йорт булған. 300—320 кеше йәшәгән. 1920 йылда 349 кеше була.\nАуылға нигеҙ һалыусының исеме асыҡланмаған. Шулай ҙа уның улдарының исемдәре билдәле. 1816-сы йылда унда Италмаҫ (1779 йыл), Күлембай, Игебай, Ысыҡбай, Бикбай, Күлғолдо, Бүләкбай Сирбаевтар йәшәгән. Халыҡ малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Айғай, Ерекле, Ыҡ йылғалары буйлап күсеп йөрөйҙәр.\n1842 йылда Үрге Сирбай ауылында 261 кешегә 944 бот яҙғы иген сәселгән.\nҮрге Сирбай ауылы һәм Яхиндарҙың килеп сығыу тарихы(Башҡарҙы: Хәйруллина Ильмира Илшат ҡыҙы, 7-се класс. Етәксеһе: Бәҙәмшина Зәһүрә Фәйзулла ҡыҙы).\nБашҡортостан. Атайым алдында баш эйәм 09 май 2018 йыл\nБашҡортостан. Шанлы йылдар мәңге хәтерҙә… 01 апрель 2015 йыл\nХәйҙәр абзый. Үрге Сирбай ауылында хәтирәләр 19 сентябрь 2019\nҮрге Сирбай ауылының тарихы һәм ер-һыу атамалары(Башҡарҙы: Шәрипова Гөлсәсәк Шәүкәт ҡыҙы, 7-се класс Етәксеһе: Бәҙәмшина Зәһүрә Фәйзулла ҡыҙы).\n↑ Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 110 — 113-сө биттәр\n↑ Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 116 — 119-сы биттәр\n↑ Башҡортостан энциклопедияһы — Усманов Шамил Ғәйепйән улы 2020 йылдың 26 октябрь көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 22 октябрь 2020)\nҮрге Сирбай // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Үрге_Сирбай&oldid=1124900 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:52 12 апрель 2022 үҙгәртелгән.


ЙОРТ-ҠУРАҺЫ ГӨЛ БАҠСА\n16 Сентябрь 2019, 20:16\n“Атанан күргән—уҡ юнған, әсәнән күргән—тун бескән”... Һәр бала кесе йәшенән ата-әсәһенән күреп, уларҙан эшкә, ниндәйҙер шөғөлгә өйрәнеп, сынығып үҫергә тейеш. Был йәһәттән күп башҡорт ғаиләләрендә күсәгилешлек бөгөнгә ҡәҙәр һаҡланып ҡалған. Баймаҡ районының Иҫке Сибайауылында йәшәүсе Ләлә Илдар ҡыҙы Садыҡова миҫалында ла халҡыбыҙҙың ошо күркәм йолаһы асыҡ төҫмөрләнә.\n“Атанан күргән—уҡ юнған, әсәнән күргән—тун бескән”... Һәр бала кесе йәшенән ата-әсәһенән күреп, уларҙан эшкә, ниндәйҙер шөғөлгә өйрәнеп, сынығып үҫергә тейеш. Был йәһәттән күп башҡорт ғаиләләрендә күсәгилешлек бөгөнгә ҡәҙәр һаҡланып ҡалған. Баймаҡ районының Иҫке Сибай\nауылында йәшәүсе Ләлә Илдар ҡыҙы Садыҡова миҫалында ла халҡыбыҙҙың ошо күркәм йолаһы асыҡ төҫмөрләнә.\n1958 йылдың авгусында Тамара Ибәтулла ҡыҙы менән Илдар Ниғәмәт улы Насыровтарҙың татыу ғаиләһендә баш бала булып донъяға килгән Ләлә өсөн буласаҡ һөнәре алдан, кесе йәшенән үк, билдәле була. Сөнки әсәһе—ғүмере буйына ауыл мәктәбендә башланғыс кластарҙа белем биргән өлкән уҡытыусы Тамара Ибәтулла ҡыҙының изге эшенә мөкиббән булып, нәҡ уның кеүек уҡытыусы булырға хыялланып үҫә ҡыҙ. Әсәһенең кистәрен дәрес әҙерләргә ултырғанын сабыр ғына көтөп алып, йәһәт кенә уның янына килә һәм әсәһе менән бергә китап-дәфтәрҙәргә текәлә кескәй Ләлә.\n1977 йылда Сибай педагогия училищеһын уңышлы тамамлаған йәш кенә ҡыҙ\nБаймаҡ районының Урал һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡытыусы хеҙмәтенең тәүге сирҡанысын ала. Артабан ул ун йыл дауамында туған мәктәбендә кескәй уҡыусыларҙы белем үрҙәренә әйҙәй, уларҙы уҡырға-яҙырға, донъяны танып белергә өйрәтә, белем иленең мауыҡтырғыс серҙәрен аса.\nЕйәнсура районының Күгәрсен ауылы егете менән яҙмышын бәйләй. Йәш ғаиләнең йортон биҙәп, тормоштарына йәм һәм ҡот өҫтәп, алма кеүек ике ҡыҙҙары донъяға килә. Инде ике бала әсәһе булған хужабикә урындағы мәктәптә яратҡан эшен дауам итә.\n—Бөтөнләй таныш булмаған, ят мөхит... Әммә һайлаған һөнәремде, уҡыусыларымды яратыуым миңә барыһын да еңергә, ваҡытлыса булған ауырлыҡтарға түҙергә көс һәм дарман бирҙе,—\nтип килен булып төшкән ауылдағы кисерештәре менән уртаҡлаша Ләлә Илдар ҡыҙы.—Үҙем белем биргән сабыйҙарҙың ата-әсәләре, мәктәп коллективы һәр яҡлап ярҙам ҡулы һуҙҙылар. Ана шулай Күгәрсен мәктәбендә әҙ ҙә түгел, күп тә түгел тотош 21 йыл эшләп ташлағанымды һиҙмәй ҙә ҡалдым...\nЮғары категорияға эйә булған бай тәжрибәле уҡытыусы ханым өсөн шәхси тәрбиәлелек, сабыр холоҡ, кескәй уҡыусыларҙы ихлас яратыу ише күркәм һыҙаттар хас. Уның башланғыс класс уҡыусылары менән эшләүҙә үҙ алымдары һәм үҙ методикаһы бар. Иң элек балала уҡыуға ҡыҙыҡһыныу уятырға, сабый күңелен аңлай белергә кәрәк, ти ул. Шулай уҡ ата-әсәләр менән тығыҙ\nбәйләнештә эшләү, уларҙы бала тәртип боҙғанда ғына түгел, ә даими һәм йышыраҡ мәктәпкә, дәрестәргә саҡырыу ыңғай һөҙөмтәләр биреүенә лә шикләнмәй. Сөнки бындай алымдар балала яуаплылыҡ, яҡшыға ынтылыш, үҙ-үҙенә ышаныс, ата-әсәһенең ғорурлығы булырға теләү өлгөләре тәрбиәләй, өлкәндәр ҙә балаларға ниндәй талаптар ҡуйырға, уның менән нисек мөғәмәлә итергә өйрәнә.\n—Хәҙер нимә генә тип әйтмәһендәр, совет осорондағы мәктәп программалары балалар өсөн ҡулайлы һәм отошлораҡ ине,—тип һүҙен дауам итә уҡытыусы-ветеран.—Беҙ балаларҙың аңын, донъяға ҡарашын формалаштырҙыҡ, өйрәткәндәребеҙҙе уҡыусыларҙың нисек тә тулыраҡ үҙләштереүенә өлгәштек. Ә бөгөнгө программалар еңел-елпе формаларҙа, төплө нигеҙһеҙ төҙөлә һәм уҡытыусы күп осраҡта баланың башын файҙаһыҙ, кәрәге булмаған мәғлүмәттәр менән тултыра. Ә бынан кемгә файҙа инде? Берәүгә лә! Берҙәм программаның\nбулмауы ла хата күренеш...\n...2009 йылда, әсәһе Тамара Ибәтулла ҡыҙы вафат булғас, Ләлә Илдар ҡыҙы ике ҡыҙы менән төп йортҡа ҡайтып төпләнә. Хәҙер инде хаҡлы ялда булған педагог бар булмышын, бар белемен йорт эштәренә арнай, ата-әсәһенән ҡалған донъяны тәләфләмәй генә артабан көтөү-\nгә бағышлай. Һеңлеләре—ошо уҡ ауылда йәшәгән Дилә менән Себерҙә төпләнгән Әнүзә, ҡусты-һы Ирек өсөн тыуған йорт йылыһын һаҡлаусы ла ул! Әйткәндәй, апалы-һеңлелеләр, әсәләренең\nюлын ҡыуып, барыһы ла уҡытыусылар.\nАлда әйткәнемсә, Ләлә Илдар ҡыҙы ике ҡыҙына—ике арҡа терәгенә һөйөнөп, уларға таянып йәшәй. Өлкәне Розалиә Башҡорт дәүләт аграр институтының “Технология”, ә Зилиә БДУ-ның Сибай институтында “Иҡтисад” факультетын тамамланы. Әммә, заман шауҡымы менән, бөгөн икеһе лә сауҙа өлкәһендә тир түгә: Розалиә Ямал-Ненец автономиялы округының “Магнит” сауҙа селтәрендә тауар белгесе булһа, Зилиә Сибай ҡалаһындағы “Тундар” магазинында һатыусы-консультант—Иҫке Сибай ауылы егетенә кейәүгә сығып, әсәһенә күрше йәшәй.\nЛәлә Илдар ҡыҙының ишек алды үҙе бер әкиәт донъяһы инде! Күҙҙең яуын алыр сағыу сәскәләр, хужабикәнең арыу-талыуһыҙ хәстәрлеген тойоп, иртә яҙҙан алып ҡара көҙгә ҡәҙәр ҡапҡа асып инеүсе һәр кемдең ҡарашын иркәләй. Килешле генә итеп эшләнгән баҡса йыһаздары, урынлы буяуҙар декоратив ансамблгә ниндәйҙер бер айырым төҫ, мәғәнә бирә...\nБыларҙан тыш ялан кәртәлә ҡаңғылдашҡан ҡаҙҙар, ем һорап мыҡырҙашҡан һауын кәзәләре, ситлектәрҙә уйнаған йорт ҡуяндары тилбер хужабикәнең башҡа мәшәҡәттәре лә етерлек булыуына ишара. Эш араһында ейәнсәре Тамараны балалар баҡсаһына алып барып, кис барып алырға ла ваҡыт таба хәстәрлекле өләсәй. 4-5 йәшлек кенә ҡыҙсыҡтың, ҡулына лейка алып, эшлекле ҡиәфәт менән үҙе тирәһендә бөтөрөлөүен күреү өләсәй өсөн икеләтә бәхет! Тимәк, ғүмере бушҡа үтмәй—киләсәктә үҙенә лайыҡлы алмаштар тәрбиәләнә!\nҺүрәттә: Ләлә Садыҡова ейәнсәрҙәре менән