“Атайым миҫалында белем һәм тырышлыҡ менән ниндәй үрҙәргә өлгәшеп булғанын күреп үҫтем” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Атайым миҫалында белем һәм тырышлыҡ менән ниндәй үрҙәргә өлгәшеп булғанын күреп үҫтем”\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаев – ике ҡыҙ атаһы, дүрт ейән-ейәнсәргә олатай. Шағирҙың ниндәй атай булыуы, балаларына биргән тәрбиәһе хаҡында уның кесе ҡыҙы Ләйлә менән һөйләшәбеҙ. Ул Башҡортостан халҡына музыка белгесе булараҡ һәм “зәңгәр экран” аша яҡшы таныш. Төҫкә сибәр, телгә бай, аныҡ фекерле булыуына ҡарап, билдәле шәхестең ҡыҙы тап шундай булырға тейештер, тигән һығымтаға киләһең.\n– Бәлки, беҙгә ҡарата әллә ни ҙур талаптар ҙа булмағандыр, әммә мин үҙем атай-әсәйемдең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәҫ өсөн ҙур яуаплылыҡ тоям. Улар беҙгә бер ҡасан да махсус рәүештә, һәйбәт уҡығыҙ, тырыш булығыҙ, тип тәртипкә өндәп ултырманы. Ғөмүмән, улар беҙгә ҡарата ҡаты булманы. Ҡул түгел, хатта тауыш та күтәргәндәрен хәтерләмәйем. Тик атайым миҫалында белем һәм тырышлыҡ менән ниндәй үрҙәргә өлгәшеп булғанын күреп үҫтем. Яҡшы уҡырға тырыштым һәм һәр уҡыу йылын маҡтау ҡағыҙы менән тамамлай торғайным. Өйҙә тик башҡорт телендә генә аралаштыҡ. Рус мәктәбендә уҡыуыма ҡарамаҫтан (әсәйемдең эшенә яҡын ине, беҙҙе, юл ыңғай йөрөтөүе йәтеш тип, 3-сө мәктәпкә бирҙеләр), башҡорт әҙәбиәтен уҡып үҫтем. Телде һәйбәт белеүемә һәр йәйҙә ауылға, өләсәй-олатайҙар янына ҡайтып йөрөү ҙә булышлыҡ итте. 16 йәшем тулғас, атайым миңә: “Ҡыҙым, кейәүгә тик башҡорт егетенә генә сығырға ризалыҡ бирәсәкмен”, – тине.\nБашҡорт телен һәйбәт белеүем ваҡытында телевидениеға эшкә урынлашырға ярҙам итте. Музыка белгестәре араһында тапшырыу алып барырлыҡ кимәлдә телде белгән кешеләр һирәк ине. 1997 йылда “Музыкаль терминдар һүҙлеген” башҡортсаға тәржемә итергә тура килде. Был китап өҫтөндә эшләгәндә башҡорт теленең серҙәре сикһеҙ икәнлеген белеп, өйрәнәһе нәмәләр күп икәненә төшөндөм. Шуға күрә, башҡорт телендә матур һөйләшһәм дә, һаман да камил итеп белеп еткермәйем әле.\n– Атайығыҙҙың һүҙен тоттоғоҙмо? Ирегеҙ ҡайһы яҡтан?\n– Әлбиттә. Иптәшем – Баймаҡ егете, Башҡорт дәүләт филармонияһы ҡурайсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Илшат Ишморатов. Уның менән училищела уҡыған саҡта таныштыҡ, икебеҙгә лә 16 йәш ине. Атайым мәлен һиҙеп тә буласаҡ кейәүе хаҡында һүҙ ҡуҙғатҡандыр әле. Ике ҡыҙ үҫтерәбеҙ, олоһо Айһылыу – буласаҡ модельер, Өфө технология һәм дизайн колледжының икенсе курсында уҡый. Кесеһе Гөлфиә быйыл беренсе класҡа уҡырға барасаҡ. Икеһе лә башҡорт телендә иркен аралаша, музыка мәктәбендә шөғөлләнәләр. Атай менән әсәй беҙҙе тиң күреп аралаша торғайны, улар кеүек, үҙемде ҡыҙҙарым менән дуҫтарса тотам.\nАтайҙың виртуоз атай, олатай булыу сере бар, балаларҙың күңеленә асҡыс таба белә. Беҙ бала саҡта парктар, урамдар буйлап йөрөргә сыҡһаҡ, ул кешеләрҙән оялып та, тартынып та тормай, беҙҙең менән йүгерә, һикерә башлай торғайны. Хәҙер иң бәләкәй ейәнсәре, минең ҡыҙым Гөлфиә менән шулай уйнай.\n– Ә һеҙгә исемде кем ҡушҡан? Матур, әммә һирәк осрай торған исем.\n– Мин тыуғас, оҙаҡ ҡына исемһеҙ йөрөгәнмен. Тыуған көнөм 14 март, ә тыуыу тураһындағы таныҡлыҡ 13 сентябрҙә генә алынған. Тәүҙә Ҡәҙимгә яҡын булһын өсөн Ҡәҙриә тип ҡушмаҡсы булғандар. Бер яңғырашта, тип аҙаҡ ул исемдән баш тартып, совет заманында йыш осраған Лена тип тә атарға ниәтләгәндәр. Һуңғы мәлдә генә атайым әсәйем менән кәңәшләшеп, Ләйлә исемендә туҡталғандар. Ғәрәп теленән тәржемә иткәндә төн тигәнде аңлата. Үҙемә лә оҡшай.\n– Атайығыҙҙың характерындағы иң күркәм өс сифатты билдәләп үтә алаһығыҙмы?\n–Улар бик күп. Ябай кеше булараҡ билдәләгәндә рухлы булыуын, белемгә ынтылышын, һүнмәҫ дәртен һыҙыҡ өҫтөнә алыр инем. Ә атай булараҡ, ул беҙҙе тәрбиәләп кенә ҡалманы, ә үҙе тотошо, холоҡ-фиғеле менән үрнәк булды. Кешеләргә ҡарата һәр ваҡыт ярҙамсыл булыуына һоҡланам. Тағы ла ул һәр нәмәне үҙ ваҡытында эшләй. Кемдер нимәлер һорап шылтыратһа, ул шул йомошто үтәү өсөн бар мәшәҡәттәрен ситкә ҡуйып тора. Бала сағыма бәйле күп хәтирәләр сәнғәт, әҙәбиәт менән барып тоташа. Атай беҙҙе һәр ваҡыт төрлө күргәҙмәләргә, әҙәби кисәләргә, концерттарға үҙе менән бергә йөрөттө, хатта хәҙер ҙә бергәләшеп йөрөйбөҙ. Ул миңә сәнғәт донъяһын асты һәм ете йәшемдән музыка мәктәбендә шөғөлләндем. Мәктәпте тамамлағас, Өфө дәүләт сәнғәт училищеһының музыка белгестәрен әҙерләү бүлегенә уҡырға индем, аҙаҡ академияла һәм аспирантурала белемемде камиллаштырҙым. Апайым Айгөл дә театр факультетын тамамланы. Һәр ваҡыт шул ҡаҙанда ҡайнағас, һөнәрҙе лә ошо юҫыҡта һайланыҡ.\n– Тормошта нимәләр менән ҡыҙыҡһынаһығыҙ?\n– Әҙ генә буш ваҡытым булдымы, китапҡа тотонам. Был бала саҡтан килгән мауығыуым. Магазиндарға барып, яңы китаптар ҡарайым, һатып алам. Дуҫтарымдан да алып уҡыйым. Бигерәк тә романдар һәм лирик шиғырҙар яратам. Рус әҙәбиәтенән Лев Толстой, Анатолий Рыбаков, Виктория Токарева, Башҡортостан яҙыусыларынан Һәҙиә Дәүләтшина, Жәлил Кейекбаев, Ноғман Мусиндың прозаһы яҡын.\nТағы ла сәйәхәт итергә яратам. Эш менән дә йөрөргә тура килә, ял итеү өсөн дә сит ерҙәргә сығырға тырышам. Белоруссия, Польша, Германия, Италия, Египет, Словакия илдәрендә булдым, ә Төркиәгә йыш йөрөргә тура килә. Яңы ер күргән һайын яңы мәғлүмәт алаһың, аң офоҡтары киңәйә, төрлө кешеләр менән танышаһың. Тарих менән һуғарылған иҫтәлекле урындарға барып рухи аҙыҡ алам.\n– Музыка белгесенә уҡыһағыҙ ҙа, журналист булып эшләйһегеҙ. Тел ғилеменә тартылыу атайығыҙҙан күстеме?\n– Мәктәптә уҡығанда шиғырҙар яҙып маташтым, әммә ул ҡыҙыҡһыныу, күңел талабы ваҡыт менән бергә үтеп китте. Шағирә булып китмәүем өсөн шатмын, сөнки атайымдан артыҡ итеп яҙа алмаҫ инем. Сағыштырыуҙар минең файҙаға булмаҫ ине. Ә журналистикаға ҡыҙыҡһыныу 2002 йылда, телевидениеға эшкә урынлашҡас, барлыҡҡа килде. Унда эшләгәндә оло тормош һәм һөнәр мәктәбе үттем. Экран аша үҙеңде ситтән ҡарап, кәмселектәрҙе күрәһең. Килешле кейем, прическа һайларға, дөрөҫ биҙәнергә өйрәндем, телмәрҙе камиллаштырҙым. Коллективта, командала эшләүҙең нескәлектәрен беләм. Шулай уҡ ошо осорҙа “Башҡортостан ҡыҙы” журналы менән яҡшы хеҙмәттәшлек иттек – йыл әйләнәһенә рубрика алып барып, һуңынан ошо мәҡәләләр нигеҙендә “Бер йырҙың тарихы” исемле китап сығарҙым.\nАҙаҡ өс йылға яҡын Хөкүмәт аппаратында мәҙәниәт бүлегендә баш консультант (йәғни мәҙәниәт буйынса куратор), Мәҙәниәт министрлығында матбуғат секретары вазифаларын башҡарҙым. Журналистика күңелемә яҡын, хәҙерге ваҡытта “Башинформ” мәғлүмәт агентлығында хеҙмәт юлымды дауам итәм. Әммә музыканан да айырылғаным юҡ, өйҙә фортепьяно бар. Уны атайым 84-се йылда, үҙенең музыкаль белеме булмағас, билдәле композитор Данил Хәсәншин менән һайлап, һатып алғайны. Һаман да яҡшы яңғырашы менән ҡыуандыра. Ваҡыт булғанда уйнайым. Музыка өлкәһендәге яңылыҡтар менән дә танышып барам. Эстраданы үҙ итеп етмәйем, күңелемә классик музыка яҡын.\n– Ҡәҙим ағайҙың ижады менән ҡыҙыҡһынаһығыҙмы? Ниндәй шиғырҙары күңелегеҙгә яҡын?\n– Ул элек-электән яҙған шиғырҙарын, мәҡәләләрен иң тәүҙә ғаиләлә уҡып ишеттерә ине. Был беҙҙең матур йолаға әйләнгән, хәҙер ҙә барған һайын яңы шиғырҙарын һорап, уҡытып торам. Күптән түгел атайымдың ижадына бағышланған www.aralbaev.ru сайтын астым, һәр ваҡыт яңыртып ултырырға ваҡыт яғы тығыҙ. Әммә яйлап ҡына унда барлыҡ әҫәрҙәрен дә, фотоларын да ҡуйырмын тип уйлайым. Уның ижадынан, атап әйткәндә, “Аҡ тирмә” поэмаһын яратам, төрлө илдәрҙә сығыш яһарға тура килһә, уның өҙөгөн яттан һөйләйем. “Йондоҙҙар һөйөүе”, “Өфө ямғыры”, “Һиңә генә таныш был шиғырҙар”,“Шундай яҡты һине тапҡан төнөм” мөхәббәт тураһында яҙылған лирик шиғырҙары һәм атайымдың миңә арнап яҙған “Егерме” һәм “Ләйләгә” шиғырҙары күңелемә яҡын.\nСығыу ваҡыты 15-05-2015, 12:24 | Ҡаранылар: 735


XIX быуат аҙағында Өфө ҡала башлығы булған Д.С. Волков "Өфө ҡалаһы тарихы буйынса материалдар" тигән хеҙмәт ҡалдырған. Өфөнөң Рөсәйгә тиклемге осоро тураһында ул былай тип яҙа: "Был ҡаланың һуңғы хакимы Түрә Бабату Клюсов (дөрөҫөрәге, Түрә баба - Түкләс. - Р.В.) исемле нуғай ханы булып, бында бары тик ҡыш айҙарында йәшәгән, ә йәйҙәрен Өфөнән 50 саҡрым тирәһендә Дим йылғаһы буйлап күсенеп йөрөгән".\nҠала башлығы Д.С. Волковтың ошо мәғлүмәтенән күренеүенсә, Өфө ҡалаһы башҡорттарҙың Мәскәү дәүләтенә ҡушылыуына тиклем нуғай ханы осоронда ла, уға тиклемге дәүерҙә лә уҙ урыныңда булған, сөнки нуғай ханы урыҫтарға тиклем Өфөнө биләп торған һуңғы хаким, тип иҫкә алынған. Тимәк, ҡаланың нуғай ханына тиклем дә башҡа хужалары булған.\nШулай итеп, урыҫ батшаһы Иван Грозный Ҡаҙанды алғанға һәм башҡорттарҙың Мәскәү дәүләтенә ҡушылыуына тиклем 200 йыл элек үк Өфө йылғаһының текә ярында Өфө ҡалаһы булып, Алтын Урҙа структураһында административ үҙәк функцияһын үтәгән. Урҙа тарҡалғандан һуң Өфөлә Ҡаҙан ханлығы наместнигы хеҙмәттәре, һуңынан нуғай ханы ставкаһы урынлашҡан.\nӘммә түрәләргә тоғролоҡ һаҡларға тырышҡан тарихсыларыбыҙ ул замандарҙағы ҡаланы күрмәмешкә-белмәмешкә һалышып, Петербург академигы, элекке өфөлө П. Пекарскийҙың Өфөгә 1586 йылда нигеҙ һалыныуы тураһындағы мәғлүмәтен бер һүҙһеҙ ышанып ҡабул итте. П. Пекарскийҙың был мәғлүмәте Мәскәүҙең нуғайҙар менән 1586 йылдағы дипломатик хатлашыуына нигеҙләнгән.\n1586 йылдың яҙында нуғай кенәзе Урус урыҫтарҙың дүрт ҡала һалыуы тураһында яҙған: "... Өфө йылғаһында, тағы Увекала, тағы Һамарҙа, тағы Белая Воложкала". Ул батшаға былай тип дәғүә белдерә: " Был ҡалаларҙы дуҫлыҡ өсөн түгел, яуыз ниәт менән ҡорғанһың...".\nКүреүегеҙсә, бында Өфө йылғаһы үрендәге урыҫтарға 1399 йылдан бирле билдәле булған Сәғәтин ҡалаһындағы ҡәлғә һәм Ағиҙел буйында Өфө ҡалаһы янында урыҫтар тарафынан төҙөлгән нығытма тураһында һүҙ бара. Был башҡорт ҡалаларының бында урыҫтар килмәҫтән байтаҡ элегерәк башҡорт ерендә булыуын тарихсылар ныҡлап йәшерә килә. Әммә беҙ ҡапсыҡта ятмаған кеүек, ул туралағы мәғлүмәт үҙенән-үҙе беленеп тора. Шулай ҙа Өфө ҡалаһының урыҫтар тарафынан һалыныуы тураһындағы мифты улар көсәнә-бүртенә яҡларға тырышып ята.\nОшо йәһәттән Ә. Усмановтың позицияһы бигерәк тә үҙен-үҙе фашлап тора: "Өфө" атамаһы ҡала төҙөлгән ваҡытта, йәғни 1574 йылда, йәиһә 1586 йылда барлыҡҡа килмәгән; ул XVI быуат башында уҡ иҫкә алына", - тип яҙа ул. Хөрмәтле тарихсыбыҙ Өфө ҡалаһына нигеҙ һалыуҙың урыҫ версияһын иҫбатлайым, тип, шул тиклем буталып бөткән, хатта ки ҡаланың атамаһы ҡала төҙөлгәнгә тиклем 70-80 йыл элегерәк барлыҡҡа килеүе тураһында яҙа башлаған. Бының булыуы мөмкинме һуң? Күрәһең, фекер ни тиклем туҙға яҙмағаныраҡ булһа, уға шул тиклем еңелерәк ышаналар, тиеү дөрөҫтөр. Юғиһә, И.В. Ниғмәтуллина ла үҙенең "Иҫке Өфө" тигән хеҙмәтендә ҡалабыҙҙың нигеҙләнеүенән алдараҡ барлыҡҡа килгән атамаһы тураһындағы ялғанды күсереп яҙмаҫ ине. Ҡала исеменең үҙе төҙөлгәнсе 70-80 йыл элек булыуы мөмкин түгел. Әгәр XVI быуат башында ҡаланың исеме булған икән, батша Иван Грозный тыумаҫтан алда уҡ ҡала үҙе лә булған. Ә. Усмановтың иҫкә алынған китабында Өфө ҡалаһы тарихын яҡтыртыуҙың тағы ла бер ҡыҙыҡлы һәм иҫәпкә алырлыҡ, әммә күҙгә бик салынып бармаған нескәлеге бар. XVI быуат башында башҡорттарҙың Ҡаҙан ханлығы хакимлығы аҫтында йәшәүе тарихын хикәйәләгәндә, ул бер нисә тапҡыр Өфөнө иҫкә алып, бында нуғай ханы Аҡназарҙың булыуы тураһында яҙһа ла, Өфөнө бер тапҡыр ҙа ҡала тип атамай. Ысынлап та, исеме бар, ә ҡалаһы юҡ! Был шәүлә-ҡала түгел. Был башҡорттарҙың Мәскәү дәүләтенә ҡушылыуынан һуң Өфө ҡалаһына урыҫтар тарафынан нигеҙ һалыныуы тураһындағы миф.\nӘ. Усманов хеҙмәтенең Өфөнө нигеҙләүгә арналған бүлегендә ошо миф ҡыҫҡаса ошолай нарыҡлана: "Буласаҡ Өфө ҡалаһының нигеҙен 1574-1586 йылдарҙа төҙөлгән "Кремль" хасил иткән. Ул Сутолока йылғаһы Ағиҙелгә ҡойған ерҙә, уның уң яҡ ярындағы бейек морондоң көньяҡ осон биләп торған".\nБыл йылғасыҡ тәүҙә Суколака тип аталып, башҡортса һыу ҡолағы (су колагы) һүҙенән килеп сыҡҡан. Күрәһең, был йылға Ағиҙелдең үҙенә түгел, ә ҡасандыр бында булған йылға ҡултығына, йәғни һыу ҡолағына ҡойған. Бында электән үк пристань булыуы ошоно йөпләп тора.\nБындағы кремлгә нигеҙ һалынғанға тиклем 200 йыл элегерәк үк Европала ошо урында ҡала булғанлығын белгәндәр, уны карталарына төшөргәндәр, ә беҙҙең тарихсыларыбыҙ европаларҙан һуң 600 йыл үткәс тә ошо турала яҙырға ҡыймай. Һуңғы йылдарға тиклем тиерлек беҙгә Башҡортостанды һәм уның ҡалаларын боронғо карталарҙа күреү мөмкинлеге булманы. Ә бының өсөн әллә ниндәй ҡыйынлыҡтар ҙа юҡ ине бит. Рәсәйҙә XIX быуат аҙағында ошо карталар тураһында беләләр һәм яҙалар. 50 йыл элек был турала Татарстан тарихсылары ла хәбәрҙар ине. Әйтергә кәрәк, Татарстан Республикаһында Ҡаҙан ханлығы тарихы буйынса сыҡҡан китаптарҙа, карталарҙа Иван Грозный ғәскәрҙәре Ҡаҙанды алғандан күпкә әүәлерәк, иң кәмендә XV быуат урталарынан бирле Ағиҙел һәм Өфө йылғалары ҡушылған ерҙә ҡала булыуы билдәләнә. Бына тик үҙебеҙҙең туған Өфөбөҙҙә генә Ҡаҙандың еңелеүенән һуң 22 йыл үтеүгә урыҫ стрелецтары тарафынан Өфөгә нигеҙ һалыныуы тураһында ярамһаҡланып тәҡрарлауҙы дауам итәләр.\nЯҙылған: 20.09.16 | Ҡаралған: 671


Кейеҙ баҫа Зүлиә | Йәншишмә\nКейеҙ баҫа Зүлиә\nНаписал в 11 января 2019, 10:51\nКейеҙ баҫыу – халҡыбыҙҙың борон-борондан килгән кәсебе. Ул әле лә онотолмай, киреһенсә, өйрәнергә теләүселәр һаны артҡандан-арта ғына. Мәктәбебеҙҙең II синыф уҡыусыһы Зүлиә Мәжитова ла кейеҙ баҫыуҙың бар нескәлектәрен дә белә. Нәзифә еңгәһенең һарыҡ йөнөнән матур быймалар эшләгәнен күргәс, унда ла был шөғөлгә өйрәнеү теләге уяна. Башта ул кейеҙҙе экологик яҡтан ентекләп өйрәнә. Һарыҡ йөнөнән эшләнгән кейеҙ таҙа, еңел, уңайлы һәм, иң мөһиме. йылы булырға тейеш.\n– Кейеҙҙе ике төрлө баҫыу юлы бар. Беренсеһе – ҡоролай, йәғни махсус энә менән төрткөләп баҫып, йомшаҡ уйынсыҡтар яһайҙар, ә һыулап түшәк, быймалар баҫырға мөмкин. Зүлиә әсәһе менән бергә башҡара был эште. Һарыҡ йөнөн башта тетеп, йәйеп һалалар ҙа өҫтөнә һабындың иҙмәһен һибәләр. Йылы һыу ҡойоп, уны тәгәрәтәләр һәм әҙер булғас, һалҡын һыуҙа сайҡатып алалар ҙа киптерәләр. Улар ике кейеҙ яһаған: беренсеһе башҡорт орнаменттары менән булһа, икенсеһе – аҡ ҡынанан. Бына тырышҡан кеше барыһын да булдыра бит!\nКиләсәктә ғаилә бизнесын асып еберергә хыяллана оҫта ҡыҙ. «Гөлшат еңгәйем күпләп һарыҡ үрсетеп көтһә, әсәйем йөнөн ҡырҡып, тетеп торор. Ә Нәзифә еңгәйем унан йылы быймалар баҫып, халыҡты ҡыуандырыр. Мине иһә «ЭКО-КЕЙЕҘ» фирмаһының генераль директоры итеп күрерһегеҙ», – ти Зүлиә. Булмаҫ, тимә.\nӘйткәндәй, яңыраҡ фәнни-эҙләнеү эштәре конкурсында ул кейеҙ баҫыу буйынса эшен яҡлап, үҙен күрһәтеп ҡайтты.\n« Эсәктән бәлеш\nМатурлыҡтың юҡтыр сиктәре »


Башҡортостан тауышы. Зәйнәб Биишеваның биографияһында республика радиоһына арналған йылдар хаҡында | Выпуск передачи ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан тауышы. Зәйнәб Биишеваның биографияһында республика радиоһына арналған йылдар хаҡында\n29 октября 2019 — 16:15\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, шағирә, драматург, журналист Зәйнәб Биишеваның биографияһында республика радиоһына арналған биттәр ҙә бар. 1939-сы йылдың февраленән алып 1941 йылдың авгусына тиклем ул Башрадионың балалар секторында эшләй. Был фотоларҙа ул әле йәш, һәм әлегә барыһы ла алда — «Яҡтыға» трилогияһы ла, повестар ҙә, шиғырҙар, драмалар ҙа. Һәм танылыу, халыҡ һөйөүе, халыҡ ихтирамы, БР С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы ла — барыһы ла алда. Ә әлегә — республика радиоһында эшләү, 1941 йылда тәүге китабын күреү бәхете.


Йәнә ҡыңғырау саҡыра » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Белем һәм тәрбиә » Йәнә ҡыңғырау саҡыра\nЙәнә ҡыңғырау саҡыра 30.08.2014 // Белем һәм тәрбиә\n1 сентябрҙән Рәсәй мәктәптәрендә һәм юғары уҡыу йорттарында ниндәй үҙгәрештәр көтөлә? Белгестәр тәҡдим иткән идеяларҙың ҡайһылары тормошҡа ашыр, ә ниндәйҙәре планда ғына ҡалыр? Ошолар хаҡында – түбәндәге мәҡәләлә.\nҠағыҙ битен тултырып, инша яҙҙым ултырып...\nИң мөһиме – уҡыусыларға йәнә инша яҙырға тура киләсәк. Был урыҫ теле һәм әҙәбиәте буйынса Берҙәм дәүләт имтиханынан тыш, айырым һынау буласаҡ. 1 сентябргә Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы эксперттары яҡынса биш йүнәлеште билдәләйәсәк. Уларға нигеҙләнеп, инша темалары тәҡдим ителәсәк.\nСығарылыш класс уҡыусылары иншаны декабрь аҙағында яҙасаҡ. Инвалид һәм һаулығы буйынса мөмкинлеге сикләнгән балалар уның урынына изложениены һайлай ала. Темалар һәр сәғәт бүлкәте өсөн айырым билдәләнә, шуға күрә Владивостокка шылтыратып, ниндәй темалар буласағын һорау мөмкин түгел.\nИнша өсөн билдә ҡуйыу ҡаралмай, уны зачет йә зачет түгел тип кенә билдәләйәсәктәр. Имтиханды февраль, шулай уҡ апрель-май айҙарында ҡайтанан тапшырырға мөмкин. Зачетһыҙ БДИ тапшырам тип ауыҙыңды ла асма!\nЯңы дәреслек кәрәк!\nДонъяны шаулатҡан берҙәм тарих дәреслеге әлегә әҙер түгел. Хатта уны кем яҙасағы ла билдәһеҙ. Авторҙар коллективы конкурсы 2014 йылдың октябрендә генә үтәсәк. Китаптың үҙен яҙыр өсөн дә күпме ваҡыт кәрәк бит әле! Артабан дәреслек бер нисә экспертиза үтергә тейеш. Шуға күрә китап мәктәптәргә иң кәмендә бер йылдан һуң ғына таратыласаҡ.\nӘҙәбиәт буйынса берҙәм дәреслеккә килгәндә, уның менән хәл тағы ла ҡатмарлыраҡ. Бындай китап сығарыу идеяһын Йәмәғәт палатаһы тәҡдим иткәйне, әммә эксперттар уны артыҡ хупламай. Шуға күрә уҡыусылар әлегә иҫке дәреслек буйынса белем аласаҡ.\n2017 йылдан – сит телдән имтихан\nБерҙәм дәүләт имтиханы йәһәтенән дә үҙгәрештәр көтөлә. Беренсенән, уны алдан тапшырып буласаҡ. Әйтәйек, X класта география курсын тамамланың икән, туплаған белемеңде онотмаҫ элек, шунда уҡ имтихан тапшыра алаһың. Бының өсөн махсус бойондороҡһоҙ үҙәктәр булдырыласаҡ.\nИкенсенән, насар билдә алған осраҡта, һәр предмет буйынса имтиханды ҡайтанан бер генә тапҡыр бирергә мөмкин. Бынан тыш, һынауҙың телдән һөйләй торған өлөшөн булдырыу планлаштырыла. Ул инглиз теле буйынса БДИ-ға индереләсәк. Артабан бындай алым башҡа предметтар буйынса ла ҡулланыласаҡ. Яуаптарҙы диктофонға яҙҙырыу ҡарала.\nМотлаҡ тапшырылырға тейеш предметтар – урыҫ теле һәм математика – шул килеш ҡала. Сит телдәр был исемлекте 2017 йылда ғына тулыландырасаҡ. Эксперттар БДИ-ны ауырлыҡ кимәле буйынса ике өлөшкә бүлеү идеяһын күптән тәҡдим иткәйне, әммә ул тормошҡа ашырылырмы-юҡмы – әлегә билдәһеҙ.\nАбау, минималь балл күтәрелә...\nАлдағы йылға юғары уҡыу йортона ҡабул итеү ҡағиҙәләре октябрҙә билдәле буласаҡ. Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы төрлө белгеслектәр буйынса уҡырға инеү өсөн кәрәкле предметтар исемлеген төҙөй.\nШулай уҡ вузға инеү өсөн минималь балл күтәреләсәк. Әлеге ваҡытта ул урыҫ теле буйынса – 36, математика буйынса 24-те тәшкил итә. Талаптың нисә балға һәм ниндәй предметтар буйынса артыры билдәле түгел. Башта быйылғы БДИ һәм уҡыу йортона ҡабул итеү кампанияһы һөҙөмтәләренә анализ яһарға кәрәк.\nСит ил студенттары күбәйә\nКиләһе уҡыу йылында һәр студенттың паспортын булдырыу планлаштырыла. Унда уҡыусы тураһында бөтә мәғлүмәт тупланасаҡ: исем-шәрифе, тыуған көнө, дипломының номеры. Бындай материалды дәүләт ведомстволары – Федераль һалым хеҙмәте, Хеҙмәт һәм халыҡ мәшғүллеге буйынса федераль хеҙмәт, Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте, Пенсия фонды – файҙалана аласаҡ.\nАлдағы йылда юғары уҡыу йорттарында урындар һаны 20 процентҡа артасаҡ. Әммә был уҡырға инеү еңеләйә тигәнде аңлатмай. Беренсенән, магистратураға айырыуса баҫым яһала. Унда һәр дүртенсе студент уҡырға инә аласаҡ. Икенсенән, урындарҙың күпселеге техник белгеслектәр өсөн ҡаралған. Ә бына менеджер, юрист һәм иҡтисадсыларҙы әҙерләүгә киткән бюджетты йәнә ҡыҫҡарталар.\nБынан тыш, вуздарҙа сит ил студенттары һаны ишәйәсәк. Быйыл Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы 10 мең кешегә квота бүлгән. Алдағы йылда уны 15 меңгә тиклем арттырыу ҡаралған.\nДәреслектең электрон ҡушымтаһы\nБилдәле булыуынса, Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан дөйөм белем биреү учреждениеларында ҡулланырға тәҡдим ителгән дәреслектәр исемлеге әҙерләнә. Башҡортостан Мәғариф министрлығының милли мәғариф, төбәк-ара хеҙмәттәшлек һәм китаптар нәшер итеү бүлеге начальнигы Гөлсәсәк Мөхәмәтйәнова билдәләүенсә, был исемлеккә эләгеү еңел түгел, йылдан-йыл талап көсәйә. Дәреслектең үҙе, методик ҡулланма, уҡыусы өсөн эш дәфтәренән тыш, хәҙер китаптың электрон ҡушымтаһы ла мотлаҡ булырға тейеш. 2015 йылдың 1 ғинуарынан әлеге исемлек тулыһынса раҫланасаҡ.\n– Республикала был йәһәттән эҙмә-эҙлекле эш алып барыла. Башҡортостанда нәшер ителгән дәреслектәр яңыртыла, уларҙың электрон варианты әҙерләнә. Был тәңгәлдә беҙҙең күп йыллыҡ тәжрибәбеҙ бар, айырыуса һуңғы ике йылда яңы стандарт буйынса яңы быуын дәреслектәрен әҙерләү өлкәһендә эш әүҙем барҙы, – тип һөйләне Гөлсәсәк Ғиниәт ҡыҙы.\nМинистрлыҡтың мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Гөлсөм Ҡотлова хәбәр итеүенсә, быйыл июнь–август айҙарында төбәк мәктәптәре электрон белем биреү өлкәһендә тикшереү үткән. Һөҙөмтәлә 235 уҡыу йорто бындай белем биреүҙең төрлө формаларын әүҙем ҡулланған мәктәп тип билдәләнгән. Бының өсөн, әлбиттә, тейешле инфраструктураның, әҙерлекле кадрҙарҙың булыуы шарт. 2017 йылға республикалағы барлыҡ мәктәптәрҙе лә ошо кимәлгә еткереү планлаштырыла.\nАвтор: Ҡарлуғас ИШЕМҒОЛОВА.\nКүршеләр тифлотурнеһы 22.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nӨфөлә “Башҡортостан һәм Татарстан махсус форматтарҙа” төбәк-ара тифлотурнеһы үтте. Сарала...\nБеҙҙекеләр – халыҡ-ара рейтингта 20.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nӨфө дәүләт авиация техник һәм Өфө дәүләт нефть техник университеттары SCImago Institutions Rankings...\nЗаман талабын тойоп 19.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБер нисә йыл элек республика мәктәптәрендә мәғлүмәт-китапхана үҙәктәренең барлыҡҡа килеүе...\nИке ҡеүәт берләшһә… 18.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nМәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мэн Фаньли етәкселегендәге Ҡытай Халыҡ Республикаһының...\nВаҡытынан алда тапшырыла 18.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБөрйән районында 90 урынлыҡ балалар баҡсаһы менән 108 урынлыҡ мәктәп төҙөлөшө тамамланып килә....\nИлгиҙәрлек – күңелендә 12.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nАтайым менән әсәйемдең йәшлек ҡалаһы, мөхәббәткә юл асҡан ҡала ул Сибай. Исем кешене биҙәй, уға...\nТупаҡтарҙың шатлығы ҙур 12.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nШулай булмайса, ниһайәт, ауыл халҡының нисәмә йыл көткән хыялы тормошҡа ашты. “Башҡортостан...\nЙәштәр алға ынтыла 12.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nӨфөлә “Уңышлы һәм шөғөллө булыу – трендлы булыу” I республика форумы үтте. Хеҙмәт баҙарында йәш...\nДонъя – йоҙаҡ, асҡысы – белем 11.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nӘ белем аҡсаға һатыламы? Заманы шундай – ҡәҙерле балаң мәктәп йәшенә еттеме, уйлана башлайһың:...\nМиңә — әсәй, иптәштәремә — икенсе әсәй 11.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nЯңы тыуған бала тәпәй баҫып, беренсе аҙымын яһағансы әле күпме тәрбиәләргә, өйрәтергә, күңел, йөрәк...\nУҡытыусы! Ниндәй бөйөк исем! Өфөлә беренсе уҡытыусыға һәйкәл кәрәк! 07.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\nЛиза Әғәҙуллина... Был исем хәҙер Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙә лә киң билдәле. Эйе, һүҙем...\n“Йөрәгемде балаларға бирәм...” 07.09.2018 // Белем һәм тәрбиә\n“Уҡытыусынан башҡа һөнәрҙе күҙ алдына ла килтермәйем” Данлы уҡытыусылар династияһы Таулыҡаевтарҙың...


Өфөлә башҡаларынан әллә ни айырылып тормаған бер ағас йорт бар. Унда 1980 йылдың майында "Был йортта Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 1904 йылдан партия ағзаһы, Халыҡ-ара революция көрәшселәренә ярҙам ойошмаһы (МОПР) Үҙәк Комитетының бүлек мөдире Фотиева Лидия Александровна йәшәгән" тип яҙылған таҡтаташ ҡуйыла.\nРәсәйҙәге революция хәрәкәтендә әүҙем ҡатнашыусыларҙың береһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы Лидия Фотиева (1881 йылдың 18 октябре - 1975 йылдың 25 авгусы) Башҡортостанда ике тапҡыр була.\nЛидия Александровна Рязанда тыуған. Гимназияны тамамлағас, Петербургҡа килә һәм ҡатын-ҡыҙҙар юғары уҡыу йортона - Бестужев курстарына уҡырға инә.\n20 йәшендә Фотиева революцион эшмәкәрлек менән шөғөлләнә башлай һәм самодержавиеға ҡаршы студенттар демонстрацияһында ҡатнашҡаны өсөн ҡулға алына һәм Пермға ебәрелә. Бында ул яңынан революцион хәрәкәткә ҡушыла һәм икенсе тапҡырына ҡулға алынып, төрмәгә ябыла.\n1904 йылдың йәйендә төрмәнән сыҡҡас, батша властары эҙәрлекләүҙәренән ҡасып, Лидия Александровна ялған документтар эшләтеп алып, йәшерен рәүештә сик аша сыға һәм Женеваға килеп эләгә. Бында ул листовкалар яҙа, эмигранттар араһында большевистик әҙәбиәт тарата.\n1905 йылда инде Фотиева Петербургта була. РСДРП Үҙәк Комитеты ҡушыуы буйынса завод эшселәре араһында пропаганда эше алып бара, Женевалағы сит ил үҙәге менән йәшерен бәйләнеш тота.\nОктябрь ҡораллы восстаниеһы алдынан ул "Победа" гәзите редакцияһында эшләй. Революциянан һуң тәүге көндәрҙә ҡайһы бер министрлыҡтарҙың элекке аппараты чиновниктарының башбаштаҡлыҡтарына ҡаршы көрәш алып бара.\nУның биографияһы ваҡиғаларға бай.\n"Миңә Владимир Ильич Ленинды күреп-белеү генә түгел, Совет власы йылдарында биш йыл буйына уның туранан-тура етәкселеге аҫтында эшләргә тура килде. Был ҙур бәхет ине", - тип ғорурланып иҫкә ала ине Л.А. Фотиева.\nУл Халыҡ Комиссарҙары Советы, Хеҙмәт һәм Оборона Советы секретары һәм бер үк ваҡытта В.И. Лениндың шәхси секретары булып эшләүен күҙ уңында тота.\nЛидия Александровнаға һәм уның ҙур, яуаплы эшенә Ленин ихтирам менән ҡарай, уның һаулығы тураһында хәстәрлек күрә. 1919 йылдың көҙөндә Л.А. Фотиева ауырып китә. Уны дауаланырға һәм ял итергә Өфөгә ебәрәләр. Ләкин уны "һөргөнгә" ебәрер алдынан Ленин 28 октябрҙә Өфө губернаһының аҙыҡ-түлек комиссары Михаил Котомкинға хат ебәрә:\n"...Һеҙгә бер үтенес менән мөрәжәғәт итергә рөхсәт итегеҙ. Өфөгә Халыҡ Комиссарҙары Советы секретары Лидия Александровна Фотиева бара. Ул ныҡ сирләй. Дауалауға һәм айырыуса яҡшы ашатыуға мохтаж, юҡһа, ул эшкә һәләтһеҙ буласаҡ. Ә секретарь булараҡ ул беҙгә бик кәрәк. Мин һеҙҙән Л.А. Фотиеваны урынлаштырыу һәм ашатыуҙы ойоштороуҙа ярҙам итеү өсөн бөтә саралар күреүегеҙҙе үтенеп һорайым.\nБыл хатты алыуығыҙ тураһында миңә хәбәр итегеҙ.\nҺеҙгә алдан рәхмәт белдерәм һәм иптәштәрсә сәләм ебәрәм".\nУл ғына етмәй, Ленин Өфө губернаһының әҙерләүҙәр бүлеге етәксеһе Вячеслав Кугушевҡа ла ошондай уҡ йөкмәткеле хат ебәрә.\nДауаланғас, Лидия Александровна Мәскәүгә эшкә китергә ашҡына башлай. Ләкин Өфө "һөргөнөнән" ҡотолоу бик еңелдән булмай. Өфөгә Лениндан "Фотиеваға беренсе ғинуарҙан да алда сығыу тыйыла" тигән ҡәтғи телеграмма килә.\nӨфөнән ҡайтҡас, Л.А. Фотиева эшләүен дауам итә. Ленин һуңғы мәҡәләләрен уға әйтеп тороп яҙҙыра: был ваҡытҡа ул үҙе ручка тота алмай.\nБөйөк Ватан һуғышы ваҡытында "Тарихтан бер көн" геройы Өфөгә килеп урынлаша. Совет урамындағы 10-сы йортта йәшәй.\n1967 һәм 1973 йылдарҙа "В.И. Ленин һәм Башҡортостан" йыйынтығы өсөн материалдар йыйған ваҡытта миңә Мәскәүҙә Фотиеваның фатирында ике тапҡыр булыу бәхете тейҙе. Лидия Александровна иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, Владимир Ильичтың республикала булыуы тураһында байтаҡ нәмәләр һөйләне.


Пресса ⇒ Алма ағасынан алыҫ төшмәй\nАвтор: Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ / "Башҡортостан" гәзите\nИлебеҙҙә һәм республикабыҙҙа барған Мәҙәниәт йылы уңайынан, шулай уҡ гәзитебеҙ редакцияһы ойошторған “Талантлыны данлай “Башҡортостан” конкурсы сиктәрендә “Моңло ғаилә” тип аталған фотобәйге иғлан итәбеҙ. Конкурста халҡыбыҙҙың күркәм традицияларын дауам иткән, йыр-моңға әүәҫ ғаиләләр ҡатнаша ала. Бының өсөн редакциябыҙға сифатлы фотоһүрәт һәм шул ғаилә хаҡында ҡыҫҡаса белешмә яҙып ебәреүегеҙ талап ителә. Бәйләнеш өсөн телефон һандарын, адресығыҙҙы күрһәтергә онотмағыҙ. Еңеүселәргә йыл аҙағында иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ.\nӘлеге фотоны күреп, кемдәр хаҡында һүҙ барасағын аңлағанһығыҙҙыр. Эйе, был – Өфөлә йәшәгән Зәйнетдиновтарҙың моңло ғаиләһе.\nҒаилә башлығы — республикабыҙҙа ғына түгел, Рәсәйҙә, хатта бөтә донъяла билдәле ҡумыҙсы, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов. Ул милли музыка ҡоралында оҫта уйнағаны, уны танытыуҙа ҙур эш башҡарғаны өсөн “Донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы” тигән маҡтаулы исемгә, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһына лайыҡ булды.\nМузыканттың хәләл ефете Гөлгөнә иһә – оҫта бейеүсе. Заманында ул Дыуан районындағы “Дуҫлыҡ” халыҡ бейеүҙәре ансамбленең солисы ла булған. Әлеге көндә Өфөнөң Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһында уҡыта.\nЗәйнетдиновтар ғаиләһендә өс бала тәрбиәләнә. Ләйсән, быйыл ғына мәктәпте тамамлап, Башҡорт дәүләт университетының иҡтисад факультетына уҡырға инде, Азамат VIII класҡа бара, ә Илүзәгә өс йәш кенә әле.\nАлма ағасынан алыҫ төшмәй, тиҙәр бит. Ләйсән — ҡумыҙҙа, ҡурайҙа, думбырала, гитарала, Азамат иһә ҡурайҙа, ҡумыҙҙа уйнай, бейей. Хатта кескәй Илүзә лә ағаһының ҡурай моңона үҙенсә тыпырлатып бейергә маташа!\n– Йыр-моңға һөйөү нәҫелдән киләлер, – тип ихлас йылмая Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Миңлеғәфүр Зәйнетдинов. – Һәр балабыҙҙың музыкаға һәләте кескәйҙән үк төҫмөрләнә башланы. Мин күрмәгәндә йә ҡурайҙа һыҙҙыртырға маташалар, йә ҡумыҙҙа сирткеләп ҡарайҙар ине. Шөкөр, хәҙер ғаилә ансамбле менән төрлө сараларҙа сығыш яһайбыҙ.\nЗәйнетдиновтар ғаиләһендә моң йәшәй. Ә инде ул сихри көс һәр ерҙә изгелек нурҙарын сәсә, тормошта бөтә ауырлыҡтарҙы ла еңеп сығырға ярҙам итә.\nӘйткәндәй, ошо көндәрҙә Миңлеғәфүр Зәйнетдинов Германияның Лейпциг ҡалаһына юллана. Унда билдәле сәхнә оҫтаһы Халыҡ-ара ҡумыҙсылар фестивале-конгресында ҡатнашасаҡ. Замандашыбыҙға уңышлы сәфәр теләйбеҙ!\nАйгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ / "Башҡортостан" гәзите


Федоровка районында 2016 йыл йомғаҡтары барланды\nХалыҡ хужалығының барлыҡ өлкәһендә егелеп эшләүселәрҙе тәбрикләү район мәҙәниәт һарайында үтте. Ауыл хужалығы районы булараҡ билдәлелек алған Федоровка ерендә хеҙмәт кешеһенә тейешле хөрмәт һәм ихтирам күрһәтелә.\nФедоровка районы Бөтә илгә Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, данлыҡлы агроном Линир Сәлишев исеме менән билдәле.Бөгөн ауыл хужалығы өлкәһендә егелеп эшләүселәр абруйлы яҡташтары кеүек уңышлы эшләргә ынтыла. Районда 17 ауыл хужалығы предприятиеһы,136 крәҫтиән-фермер һәм 7 мең шәхси хужалыҡ иҫәпләнә. 2016 йыл йомғаҡтары буйынса Фрунзе исемендәге хужалыҡ беренсе урынды яулаған.\nФрунзе исемендәге хужалыҡтың сәсеүлектәре 4700 гектар майҙанды биләй. Симменталь тоҡомло 1500 баш мал иҫәпләнә. Һөт күпләп етештерелеп, Мәләүез һөт-консерва комбинатына һатыла. Улар малсылар менән үҙ ваҡытында иҫәпләшеп тора. Бынан тыш, үҫемселектән бөртөклө күльтуралар, ярауай бойҙай, ужым мөһим урын алып тора. Кукуруз үҫтереүҙә лә хужалыҡ алдынғылыҡты биләй. Гектарынан 42 центнер таҙа уңыш алыуға өлгәшелгән.Киләһе яҙ сәсеүҙе лә үҙ көстәренә таянып үткәрергә иҫәптәре. Көнбағыш һәм бойҙай һатып,сәсеүгә минераль ашламалар һәм яғыулыҡ-майлау материалдары һатып аларға ниәтләйҙәр. Үткән быуаттың 30 йылдарынан эшләүсе колхоз 2001 йылда ауыл хужалығы кооперативы булараҡ теркәлә, фермаларҙа реконструкция үткәрелә. Хужалыҡтағы 103 хеҙмәткәрҙең 30 малсылыҡта эшләй.\nЭре мөгөҙлө малдарҙың тере ауырлығы 157,1 центнер тәшкил итә.\nМалдарҙы һимертеүҙә ҡулланыла торған телескопик тейәү ҡорамалы, үҙ йөрөшлө һиптергес кредитҡа алынған.Ошоға тиклем хужалыҡ дәүләт ярҙамы алмаған. Мал һарайҙары ветеринар талаптарға яуап бирә. Яңы тыуған быҙауҙарға айырым иғтибар һәм тәрбиә . Мал ҡараусылар үҙ эшен яуаплы башҡара.\nЯңы тыуған быҙауҙарҙың һәр береһе иҫәптә. Семминталь тоҡомло бәләкәй быҫауҙарға тейешле прививкалар үҙ ваҡытында яһала. Районда алдынғылар иҫәбендә барыусы Фрунзе исемендәге ауыл хужалығы кооперативы һауымды арттырып тағы ла һөҙөмтәлерәк эшләргә ынтыла.


Хәбәрҙәр: Израиль-Газа: өмөт һәм шөбһәләр фонындағы килешеү.\nИзраиль-Газа: өмөт һәм шөбһәләр фонындағы килешеү.\nГаза секторының меңдәрсә халҡы, Израиль һәм яр буйы анклавында хәрәкәт иткән ХАМАС етәкселегендәге фәләстин төркөмдәре менән утты туҡтатыу хаҡында килешеү төҙөлгәс, кире ватанына ҡайта башланы. 2 ай барған хәрби хәрәкәттән һуң, күп ғаиләләрҙең морон төртөр урыны юҡ- Израиль Хәрби һауа көстәренең ХАМАС инфраструктураһына төбәлгән көслө авиация һөжүме арҡаһында, ҡайһы бер төбәктәрҙә имен ҡалған бер генә бина ла юҡ.\n“Берәү ҙә һуғышты яратмай. Бар кешеләргә лә тыныслыҡ кәрәк. Улар (конфликтта ҡатнашыусылар) был хәлдән сығыу юлын табырға тейеш. Беҙ йыл, ике йыл, дүрт йыл һайын бер үк нәмәне- һуғыш, емереклектәрҙе кисерә алмайбыҙ. Халыҡ йәшәй һәм эшләй алһын өсөн, улар бер сара күрергә тейеш. Күреүегеҙсә, төҙөп кенә бөткәйнек- йәнә һуғыш, ике йыл үткәс тә бөтә биналар хараба хәлендә,”-ти Газала йәшәүсе Әхмәт Харват.\nКилешеүгә ярашлы рәүештә, Газа сигендәге контроль-үткәреү пункттары ҡайтанан эшләй башланы. Был Рафах. Секторға гуманитар ярҙам килә. Күпселек кешеләрҙең фекере буйынса, тап ХАМАС-тың тырышлығы менән Газала блокада йомшара.\nИзраиллеләр был килешеүгә бик үк ышанып бөтмәй. Бер яҡтан, кешеләр тыныслыҡҡа, ракеталарҙан утҡа тотоуҙарҙың туҡталыуына өмөтләнә, икенсе яҡтан, тәнҡитселәр исламистарға ҡоралланырға һәм тәрән туннелдәр селтәре яһарға мөмкинлек биргән ике йыл элек төҙөлгән ошондай килешеүҙәрҙе хәтергә төшөрә.


Белгород өлкәһе — Башҡорт Википедияһы\n1 544 068 (2014)\n397,1 млрд. млрд. һум (2010)\n209,6 мең һум\nҮҙәк-ҡара тупраҡ иҡтисад районы\nБелгоро́д өлкәһе — Рәсәйҙен көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Мәскәүҙән 500 км алыҫлыҡта урынлашҡан төбәк.\n4.1 Башҡарма власть\n4.2 Суд власы\n4.3 Закондар сығарыу власы\n1934—1954 йылдарҙа Курск өлкәһе территорияһын үҙгәреү\n1708 йылда Рәсәй 8 губернаға бүленә. Белгород крайы Киев губернаһы составына инә. 1719 йылда Киев губернаһы 4 провинцияға бүленә:\nХәҙерге Белгород өлкәһе территорияһы Белгород һәм Севская провинциялар составында була.\n1727 йылда « Белгородское наместничество» ойошторола. 1749 йылда ул Белгород губернаһы тип үҙгәрелә.\n6.01.1954 йылда Белгород өлкәһе ойошторола. Курск өлкәһенән Белгород өлкәһенә 23 район бирелә.\nКөньяҡ һәм көнбайыштан — Украинаның Луганск, Сум һәм Харьков өлкәләре;\nКөнсығыштан — Воронеж өлкәһе\nТөньяҡтан — Курск өлкәһе\nДубовицкая Татьяна Дмитриевна (31.05.1959), ғалим-психолог. 1983 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты, артабан академияһы һәм Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2005—2008 йылдарҙа һәм 2011 йылдан — кафедра мөдире. Психология фәндәре докторы (2005). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2009). Сығышы менән Губкин ҡалаһынан.\nСевостьянов Сергей Александрович (5.11.1960), спортсы. Күреү йәһәтенән инвалид спортсыларҙың еңел атлетика буйынса — 1983 йылдан СССР, 1992 йылда БДБ, (1992), 1993—2009 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. Еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (1992). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994). Паралимпия уйындары чемпионы (2 тапҡыр 1992; 1996, 2000), күп тапҡыр көмөш һәм бронза призёры; шулай уҡ күп тапҡыр донъя, Европа, СССР, БДБ, РСФСР һәм Рәсәй чемпионы. «Шәхси батырлыҡ өсөн» (1992), Почёт (2002), Дуҫлыҡ (1996) һәм «Башҡортостан Республикаһы алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2000), Салауат Юлаев (2004) ордендары, 2-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы (2006) кавалеры. Валуйки ҡалаһынан.\nБелгород өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.\nБелгород өлкәһе Губернаторы — Белгород өлкәһе башлығы һәм Белгород өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Белгород өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе.\nБелгород өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Белгород өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.\n1993 йылдын 18 декабренән өлкәлә берҙәм-бер губернатор — Савченко Евгений Степанович.\nБелгород өлкәһе суд системаһы составында:\nБелгород өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙен Юғары судының түбәнге инстанция суды\nБелгород өлкәһе арбитраж суды , Рәсәйҙен Юғары судының түбәнге инстанция суды\nБелгород өлкәһе өлкә думаһы.\nЛебединский тау-байыҡтырыу комбинаты карьеры. 2004 йыл.\nЛебединский тау-байыҡтырыу комбинаты\nСтойленский тау-байыҡтырыу комбинаты\nОскольский электрометаллургия комбинаты\nОскол металлургия машиналар төҙөү заводы\n«СУМ ЦММ» ААЙ («Специализированное управление механизации Центрометаллургмонтаж»)\n«Стройметаллком» тимер конструкциялар заводы\n«Осколпласт» пластмасса заводы.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Дубовицкая Татьяна Дмитриевна 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 28 май 2019)\n↑ Башҡортостан энциклопедияһы — Севостьянов Сергей Александрович(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 3 ноябрь 2020)\n↑ Старооскольский завод пластмасс 2013 йылдың 15 октябрь көнөндә архивланған.\nЕвгений Савченко. Персональный сайт и видеоблог губернатора Белгородской области 2013 йылдың 23 ноябрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Белгород_өлкәһе&oldid=1119802 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:19 31 март 2022 үҙгәртелгән.


Уралтау заказнигы — Башҡорт Википедияһы\nУчалы районы һәм Башҡортостан Республикаhы\nУралтау заказнигы — Ағиҙел, Урал йылғалары башланған урындарҙы һәм уларҙың тирә‑яғындағы тәбиғәт комплекстарын һаҡлау маҡсатында булараҡ ойошторолған ландшафт заказнигы. Ул даими рәүештә күҙәтелеп тора\nУрал тауын аҡсарлаҡ иңләй\n1.1 Һыу сығанаҡтары\n2 Республика заказниктары\nУралтау заказнигы 1981 йылда Башҡортостан Республикаһының Учалы районы биләмәһендә Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының үҙәк өлөшөндә ойошторолған. Майҙаны 52,4 мең га, яҡынса 80 %‑ын урман ҡаплаған, 3 %‑ы һаҙланған.\nБилдәле булыуынса, заказниктар тәбиғәт комплекстарын йәки уларҙың компоненттарын һаҡлау йәки тергеҙеү, экологик балансты тигеҙлектә тотоу маҡсатында булдырыла, уларҙа хужалыҡ эшмәкәрлеген алып барыу даими йәки ваҡытлыса тыйыла. Заказник территорияһында йәнлектәр донъяһына зыян килтерерлек ғәмәлдәр — һунар итеү, балыҡ тотоу; тупраҡтың тәбиғи составын боҙмаҫ өсөн минераль ашламалар ҡулланыу, ер һөрөү; файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу һ.б. тыйыла йәки сикләнә.\nУралтау заказнигы биләмәләрендә һаҙлыҡтар күп, улар иҫәбендә Кирәбе, Оло Әүнәр ҡушылдығы Тығын йылғалары буйындағы һаҙҙар. Һыу һаҡлар объекттар булараҡ уларҙың әһәмиәтен аңлау арта бара, шуның өсөн дә ҡурсыу саралары күрелә.\nБыл төбәктә Оло Әүнәр ҡушылдығы менән Ағиҙел , Йүрүҙән, Әй, Яйыҡ йылғалары башлана.\nЗаказник сиктәрендә Уралтау һыртының төньяҡ‑көнсығыш өлөшө урынлашҡан, көнбайышта Ирәмәл тауы һәм Әүәләк һырты ята. Тауҙары уртаса бейеклектә, тау аралары үҙәндәр менән йырғыланған. Тауҙарын урман ҡаплаған, тау түбәләрендә ландшафтарҙың һыҙатлылығы айырымланып күренә\nРеспублика заказниктары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡортостанда дөйөм майҙаны 383,2 мең га (2012) булған 29, шул иҫәптән 9 ботаник, 17 зоологик, 3 ландшафт, заказник ойошторолған.\n↑ заказнигы//Башҡорт энциклопедияһы\n↑ Уралтау заказнигы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nУралтау заказнигы//Башҡорт энциклопедияһы\nЗаказники Башкортостана//Русское географическое общество, Отделение в Республике Башкортостан\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Уралтау_заказнигы&oldid=968493 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:40 11 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Туймазыла йәшәүсе 37 йәшлек ир суд ултырышына шприцҡа тултырылған һоро шыйыҡса һәм һауытта иретмә алып инергә маташа\nҮҙенең фотоһүрәте йәбештерелгән икенсе кеше исеменә таныҡлыҡ күрһәтә. Әммә суд приставтары ирҙе суд бинаһы алдында туҡтата. Уны тентегән ваҡытта суд приставтары аҡ шыйыҡса менән икенсе һауытҡа ла юлыға.\n37 йәшлек ир судҡа наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше эше буйынса яуапҡа тарттырылыусы булараҡ саҡырылған. Ирҙе шунда уҡ суд приставтары туҡтатып, полиция нарядын саҡырта. Әле тикшереү эштәре бара. Рәсәй Суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы эшмәкәрлегендә был тәүге хәл түгел. Башҡортостан приставтары уяулығы менән суд бинаһына яғыулыҡ шыйыҡсаһы менән шешәләр, һалҡын ҡорал, наркотиктар индерергә ынтылыу осрағы туҡтатыла, айырыуса ҡурҡыныс енәйәт ҡылыусылар тотола.


3 Декабрь 2018, 11:00\nӨФӨ, 2018 йыл, 3 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/. Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов, икенсе эшкә күсеү сәбәпле, отставкаға китте. Ошо хаҡта бөгөн республика хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә билдәле булды.\n«Был уның теләге ине, мин, дөрөҫөн әйткәндә, өгөтләп тә ҡараным. Рөстәм Мәрҙәнов Үҙәк банк системаһына эшкә күсә. Тиҙҙән һеҙҙең тәғәйенләнеүегеҙ хаҡында белербеҙ тип ышанам», — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Мәрҙәновҡа республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров.\nРеспублика етәксеһе Рөстәм Мәрҙәновҡа «һәйбәт һәм ғәҙел эшләгәне» өсөн рәхмәт белдерҙе һәм уны Салауат Юлаев ордены менән бүләкләне.\nАлдан киң мәғлүмәт саралары хәбәр иткәнсә, Рөстәм Мәрҙәнов Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкының Урал баш идаралығы етәксеһе вазифаһына тәғәйенләнә.\nРөстәм Мәрҙәнов Өфө авиация институтын тамамлаған. 1995 йылда Башҡортостан Милли банкында эшләй башлай.\n1998-2000 йылдарҙа — республика Хөкүмәтендә иҡтисад һәм монополияға ҡаршы сәйәсәт министрының беренсе урынбаҫары.\n2000 йылда Милли банкка кире ҡайта, ике йылдан уны етәкләй. 2013 йылда Рөстәм Мәрҙәнов Башҡортостан Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры итеп тәғәйенләнә, ә 2015 йылда премьер-министр вазифаһын биләй.


Марьевка (Көйөргәҙе районы) — Башҡорт Википедияһы\n52°53′27″ с. ш. 55°19′21″ в. д.HGЯO\nМарьевка (Көйөргәҙе районы)\n80 239 817 002\n80 639 417 106\nМарьевка (рус. Марьевка) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 329 кеше. Почта индексы — 453368, ОКАТО коды — 80239817002.\n1920 йыл 26 август 402\n1939 йыл 17 ғинуар 116\n1959 йыл 15 ғинуар 195\n2002 йыл 9 октябрь 325\n2010 йыл 14 октябрь 245\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек сыуаштар (35 %) һәм рустар (34 %) йәшәй.\nАуылға 20-се быуат башында Стәрлетамаҡ өйәҙендә Яңы Марьевка ауылы булараҡ нигеҙ һалына. 1929 йылда Мораптал совхозы ойошторолғандан һуң, совхоздың Марьевка фермаһы ҡасабаһы тип үҙгәртелә. 1950-се йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә, 2005 йылда хәҙерге статусын ала.\nАзатлыҡ урамы (рус. улица Горная)}\nАзатлыҡ урамы (рус. улица Центральная)\nАзатлыҡ урамы (рус. улица Школьная)\nБашланғыс мәктәп (Яңы Таймаҫ урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Марьевка_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=1144266 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:37 28 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Инкассаторҙарҙарға һөжүм итеүселәрҙе табыуҙа ярҙам итеүселәргә бер миллион һум\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, шәмбе ике егет Инорс биҫтәһендә инкассаторҙарға ҡайнар матдә һибә, һуңынан ут тоҡандырып енәйәт урынынан ҡаса. Шул уҡ ваҡытта улар аҡсаларҙы урлап өлгөрмәй. Зыян күреүселәрҙең береһе кисә 90 процент тәне бешеүҙән һәләк булған. Икенсеһе Мәскәүгә оҙатылған.\nҠайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, һөжүм итеүселәр енәйәт урынына ҡара төҫтәге 14-се модель ВАЗ автомобилендә килгән. Уның дәүләт номеры 570. Әле республиканың эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре ғәйепләнеүсенләрҙең шәхестәрен асыҡлау менән мәшғүл. Әгәр ҙә һеҙ фотола күргән егеттәр тураһында ниндәй ҙә мәғлүмәт белһәгеҙ, (347) 279-39-02, 237-19-60, 8-901-440-25-03 телефон һандары йәки яҡындағы полиция бүлегенә мөрәжәғәт итеүегеҙ һорала. Бынан тыш, Һаҡлыҡ банкының Башҡортостан бүлексәһе енәйәтте асыҡлауҙа ярҙам итеүсегә бер миллион һум күләмендә аҡса вәғәҙә итә.


16 Ноябрь 2010, 13:56\nИң тәүҙә олуғ ҡунаҡтарҙы Байназар ауылы мәҙәниәт йорто алдында ихлас ҡаршы алдылар. Фойела ”Азамат” бейеү ансамбле ут сәсрәтеп бейегәс, милли аш-һыуҙан да ауыҙ итте ҡәләм әһелдәре. Унан китапханаға ҡыҫҡаса экскурсия ойошторолдо. Уҡыусылар ҡунаҡтарҙы төбәк тарихы, үҙҙәренә, Бөрйән районына арналған күргәҙмәләр, китапхана торошо менән таныштырҙы. Шығырым тулы зал ҡаршы алды шағирҙарҙы. ”Байназар мәктәбендә беҙҙең атай-әсәйҙәрҙе, бәлки, олатай-өләсәйҙәрҙе уҡытҡан ҡәҙим Аралбайға һүҙ бирәйек”, – тип башланы кисәне байназарҙар.\n”ҡәҙерле туғандар, дуҫтар! Тауҙар артылып, тауҙар иле генә түгел, моңдар иле булған Бөрйәнгә, тарих уҡмашҡан, эпос булып халҡыбыҙға һеңгән рухлы төбәккә ашҡынып килдек. Беҙ Бөрйәндең тәбиғи матурлығына ғына һоҡланмайбыҙ. Швейцария – бүстәк, Бөрйән – халҡыбыҙҙың рух бишеге, һаҡлауға, яҡлауға лайыҡ ил. Борон-борондан батырҙары, олуғ шәхестәре – Уралдары, Алдарҙары, Мәсемханы булған ил. Тыуған төйәгегеҙҙе ҡәҙерләп һаҡлағанығыҙҙы матбуғат аша беләбеҙ. Мөхтәр Сәғитов, Әхмәт Сөләймәнов, Самат Ғәбиҙуллин кеүек шәхестәре булған ил ул Бөрйән.\nМин мәктәптә ике йыл эшләнем. Айгөл ҡыҙыбыҙ ҙа ошонда тыуҙы. Иң беренсе булып шиғырҙарымды Самат ағай күреп ҡалды. Былтыр уның 70 йыллығын билдәләнек. Бөгөн дә Бөрйән әҙәбиәтебеҙгә яңы ғына БР Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул ителгән Рәсүл Сәғитов, Рәшит Зәйнуллин, Даян Мәжитов кеүек йәш ҡәләм оҫталарын биреп тора. Һеҙҙең ауылдаш Таңһылыу ҡарамышеваға килгәндә, ул – әҙәбиәтебеҙҙе төпкә егелеп тартҡан шағирә. Уның ҡыҙы Гәүһәр ҙә әсәһе юлынан китте. Бына әле яңыраҡ ҡына Таңһылыуҙың шиғырҙар китабын баҫтырып сығарҙы”.\nТаңһылыу ҡарамышева, БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, шағирә: ”Йә, һаумыһығыҙ, ауылдаштар. Тыуған яҡ һәр саҡ тартып, үҙенә саҡырып тора. Һеҙҙең менән осрашыуға бик теләп, тулҡынланып килдем. Бында минең матур еңгәйҙәрем ултыра, уҡытыусым Зәки ағай ҙа бында. Тормошомда кешеләрҙән шул тиклем уңдым: тәүге синыф етәксем иҫ киткес шәхес Сафура апай Сәйәхова ине, унан Мәрхәбә апай Миңдеғолова уҡытты. Башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан Әхмәт Тимерйән улы Шагаев шундай бөйөк, новатор уҡытыусы булған. Шәүрә Абдулла ҡыҙына ла оло хөрмәт йөрөтәм. Яҙмышыма йүнәлеш биреүсе шәхес – Мөнир ағай Ишбулатов. Беҙ 9-сы синыфта саҡта уҡытырға килде ул. Башҡорт әҙәбиәте түңәрәге ойоштороп ебәрҙе. Киләһе ултырышҡа Юнир Салауатов юмореска яҙҙы, мин бер дәфтәр шиғыр яҙып килтерҙем. Ул саҡта электр уты юҡ, шәм яҡтыһында ижад итәһең. Мөнир ағай ҡушҡас, мәктәптән йүгереп ҡайттым да, ситтәре сигеүле япма менән көпләнгән карауат аҫтына инеп ултырып, бер тынала бер дәфтәр шиғыр яҙып ташланым. Салауат Юлаев хаҡында ине улар. Әсәйемә уҡыттым. Улай шиғыр буламы, тине ул. Мөнир ағай, шиғырҙарыма ыңғай баһа биреп, мәктәптең стена гәзитендә ”Салауат йәшәй” тигәне баҫылып сыҡты. Шул мәлдә мәктәпкә Тайфур Сәғитов килде. Теге шиғырымды ”Урал” гәзитендә баҫтырҙы. Унан Рәми Ғариповтан хат килде. ”Таңһылыу һылыу, матур шиғырҙарың менән ҡотлайым! Һиңә бер үтенесем бар: иптәштәрең алдында танауыңды сөймә!” – тигән. Бына ошолай хәл ителде шағирәлек яҙмышым.\nРеспублика матбуғатында шиғырҙарым сыҡҡас, әлеге Рәми Ғарипов исемендәге гимназия директорынан хат килде – мине уҡырға саҡырғандар. Бер мәл кузовлы машина өй янына килеп туҡтаны. Мин Байназарҙан башҡа ер бар икән тип уйламайым, ҡырға китмәйем, тип ҡырталашам. Атайым мине кузовҡа мендереп ултыртһа, икенсе яҡтан илай-илай кире килеп төшәм. Шулай ҙа ултыртып ебәрҙеләр. Ана шунан башланды оло тормошҡа – шиғриәт иленә юл.\nБер кеше лә үҙенең тыуған ерен, ата-әсәһен һайлап тыумай. Шәжәрә тамырҙарым Ишембай районына барып тоташа. Әммә мин Хоҙай ҡушыуы буйынса ошонда, Байназарҙа тыуғанмын. Ғүмер буйы ауылдаштарыма мөхәббәт һаҡлайым”.\nФәнил Күзбәков: “Бөрйәндә беренсе тапҡыр түгелмен. Әхмәт ағай Сөләймәнов менән бергәләп Байназар, Яуымбайҙан әҙәби экспедиция менән үттек. Фәндә нимәгәлер өлгәшкәнмен икән, Бөрйән ғәйепле. Беҙҙең Мәләүез яҡтары ла матур. Бөрйән еренә тәьҫораттар, кинәнес менән килдем. Бында рухлы халыҡ йәшәй, тибеҙ ҙә ул, әммә бер нәмә һағайта: халҡыбыҙҙың рухи бишеге булған Бөрйәндә ”Ағиҙел” журналын 46 дана ғына алдыралар. Ошо һанды ишеткәс, балаларын рухи шишмәнән мәхрүм иткән ата-әсәләр, етәкселәр, уҡытыусылар оялыр, моғайын. Бөрйән бит рух мәккәһе, әммә был ҡылығығыҙ ғәфү иткеһеҙ. Республикала баҫмалар күп, әммә иң олоһо – ”Ағиҙел”. ”Аҡбуҙат”, ”Аманат”, ”Шоңҡар” журналдарын уҡымаған кешегә ни һан?! Беҙ үҙебеҙҙе үҙебеҙ һаҡларға тейешбеҙ”.\nӘлбиттә, һәр шағир үҙ сығышын шиғри юлдар аша тамамланы. Рухи аҙыҡҡа һыуһаған халыҡ уларҙың сығышын, матур итеп шиғырҙар уҡыуын ҙур ихласлыҡ менән тыңланы. Кисәне “Азамат” өлгөлө бейеү ансамбле, Фәнүзә Аҙанғолова етәкселегендәге ”ҡурыуҙытау” фольклор ансамбле биҙәне. Мәктәптә эшләп килеүсе ижад түңәрәктәре эше хаҡында Ф. ҡарағолова һөйләгәс, һүҙ ижад итеүсе уҡыусыларға бирелде. Үҙҙәренең китапсыҡтарын сығарырға өлгөргән Айгиз Буранғолов, Лилиә ҡаһарманова, Раушания Ситдиҡова шиғырҙарын аһәңле яңғыратты. Үҙен сәхнәлә артистарса тотоп, илһамланып шиғыр уҡыусы Айгиз Буранғоловҡа ҡарап уғата һоҡланды Өфө ҡунаҡтары. Сәсән-шағир Зәки Сөләймәновтың сығышынан һуң ҡәҙим ағай кисәне дөйөмләштереп ҡуйҙы. Китапхана һәм мәктәпкә бүләк – китаптар тапшырылғас, мәртәбәле ҡунаҡтар Нәби мәктәбенә юлланды.\nНәбиҙә лә шиғыр яраталар\nНәби ауыл мәҙәниәт йорто ла шағирҙарҙы ихлас ҡаршы алды. Тамашасылар уларҙың ауыҙынан сыҡҡан һәр һүҙҙе йоторҙай булып тыңланы. Бәй, башҡорт әҙәбиәтенә академик, профессор, филология фәндәре докторы, республиканың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты – шағир һәм фольклорсы Әхмәт Сөләймәновты, йәштәргә үрнәк булырлыҡ итеп ижад иткән, китап сығарырға өлгөргән Зәки Сөләймәновты биргән ауыл бит әле ул Нәби.\nСығыш яһаусылар ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу торошо хаҡында ла һөйләне. Матбуғат – рухи көҙгө, үҙебеҙҙе ошо байлыҡтан мәхрүм итмәйек, тине улар.\n”Һәр өйҙә ҡөрьән менән бергә китап, башҡорт китабы ятырға, уҡылырға тейеш”, – тине ҡәҙим Аралбай сығышы һуңында.\nБыл һүҙҙәргә ни ҙә булһа өҫтәү артыҡ булыр төҫлө.\nИҫке Собханғолда – яңы байрам\nНимә генә тиһәң дә, халыҡ шаҡы-шоҡо концерттарҙан, ни моңо, ни һүҙе йөрәккә ятмаған ”йырсы”ларҙан йөҙәгән. Рухи ҡорғаҡһыу, әҙип һүҙенә сарсау – ошоға дәлил.\nИҫке Собханғол мәҙәниәт һарайы ла байтаҡ шиғыр һөйөүсене йыйған. ”Мираҫ” ансамбле сығышы сараға йәм һәм йән өҫтәп ебәрҙе. Шағирҙарҙың йөрәк түренән сыҡҡан һәр һүҙҙе күңеленә алып ултырғандыр сараға килгән һәр уҡыусы, һәр бала. Таңһылыу ҡарамышеваның бала саҡ хәтирәләрен, ҡәҙим Аралбайҙың Бөрйән сәхифәләрен, Фәнил Күзбәковтың күңел ҡылдарына ҡағылырлыҡ итеп матбуғатҡа яҙылыу торошо хаҡында бәйән итеүе берәүҙе лә битараф ҡалдырмағандыр. Шулай ҙа шағирҙарҙың үҙҙәре шиғырҙар уҡыуы халыҡҡа нығыраҡ оҡшаны. Тере шағирҙың тере һүҙе үле күңелдәрҙе лә уятып ебәргәндәй булды.\nӘбделмәмбәттәр – теүәл халыҡ\nНәҡ шундай баһа биреп ҡайтты баш ҡала ҡунаҡтары ҡыпсаҡтарға. Көтмәй ҙә, көттөрмәй ҙә минуты-секунды менән теүәл башланып китте сара. Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, шағирәнә күңелле үҙешмәкәр композитор Миңнур Мөхәмәтйән ҡыҙы ҡасимованың икенсе синыф уҡыусылары йырлы-моңло күстәнәстән ауыҙ иттергәс, ҡунаҡтар шығырым тулы залға инде. Шағирҙар бер-бер артлы һүҙ ала, халыҡҡа йөрәк түренән сыҡҡанын еткерә торҙо. Бөрйәндә башҡорт әҙәбиәте көндәре үткәрелгәндә үҙенең 60 йыллыҡ күркәм юбилейын билдәләүсе уҡытыусы, шағир Сәрүәр Ғәләүетдиновтың сығышы сараға йәм генә өҫтәне. ҡатын-ҡыҙҙарҙың фольклор төркөмө сығышы, М. ҡасимова етәкселегендәге “Гөрөлдәк” вокаль ансамбленең һәр йыры, ике тауышҡа Салауат Юлаевтың ”Уралым”ын башҡарыусы бөркөттәй егеттәрҙең сығышы иҫ китмәле булды. Рухлы ҡыпсаҡтар кисәнән күңеленә ғәм, сәм алып, теүәллектәре менән хайран итеп, үҙҙәре байрам итте.\nКилдеғол – рух үҙәге\nКемгә-кемгә, килдеғолдарға хәҙер аптырарлыҡ түгел: йә бөтә мәктәптәре, ауылдары менән “Таң”ға, ”Шоңҡар”ға, ”Йәшлек”кә яҙылып, бөтә ғәмде таң ҡалдыралар, йә республиканы шаулатып матбуғат байрамдары үткәреп ебәрәләр, йә тарихи урындарға рух һуҡмаҡтары һалып, асыштары менән “аһ” иттерәләр, йә мәғлүмәт донъяһындағы еңеүҙәре, интернет менән дуҫ булыуҙары арҡаһында тормоштоң алдынғы позицияһында барып, үҙәктәрҙең танауына сиртәләр. Бының ғилләһе, әлбиттә, яңылыҡҡа ынтылыусан, коллективын бер ғаилә итеп туплай алыусы, ижади ҡарашлы етәксе Инсур Рәмил улы Үтәбаевта. Тарихсы, шағир, журналист, эҙәрмән Мөнир Абдулла улы Фәйзуллин әйтеүенсә, килдеғолдар бер-береһе менән булмай, ә эш менән була. Күрше-тирәләргә уларҙан өлгө алыу бер ҙә зыянға булмаҫ ине.\nКилдеғолда ла сара бик йәнле барҙы. Түштәренә боронғо һаҡалдар тағып, ҡашмау-сулпыларын сылтыратып сыҡҡан милли кейемдәге ауыл ағинәйҙәренә, уларҙың йөкмәткеле сығышына таң ҡалды баш ҡала ҡунаҡтары. Шағирҙарҙың сығышы көслө алҡыштарға күмелде. Килдеғолдар ҙа һынатманы – йыр-моң, шиғри күстәнәс менән яуап бирҙе. ҡунаҡҡа килеүсе шағирҙарҙың шиғырҙарын уҡыусылар тасуири итеп уҡыны. Артабан әҙиптәр мәктәптең тыуған яҡты өйрәнеү музейына сәйәхәт ҡылды. Бөрйәндә элек үткән башҡорт әҙәбиәте көндәрен сағылдырған фотолар ҡуйылған стендтар иғтибарға лайыҡ. Күптәре инде баҡыйлыҡҡа күскән шағир- яҙыусылар фотоһүрәттәр аша йылмая. Бында ла килдеғолдарҙың сослоғо, тарихҡа битараф булмауы, эҙәрмәнлеге сағыла. ”Типовой мәктәп булмаһа ла, районға ғына түгел, республикаға күрһәтеп, тәжрибә уртаҡлашыр рәте бар килдеғолдарҙың. Бында рухлы, үҙ халҡының тарихына мөкиббән ғашиҡ уҡытыусылар эшләй”, – тип баһа бирҙе ҡәҙим Әбделғәлим улы.\nҡолғанала – юбилей\nБәхетленең ҡунағы бер көндә, ти бит әле халыҡ. Бәхетле шағир Сәрүәр Ғәләүетдиновтың өлөшө лә тос булып сыҡты – Бөрйәндә башҡорт әҙәбиәте көндәрен үткәреү уның 60 йәшлек юбилейына тап килде. Тамъяндар ҡунаҡтарҙы йыр-моң менән ихлас ҡаршыланы. Шағирҙың бала сағынан бер эпизодты сәхнәләштерҙе ҡолғана мәктәбе уҡыусылары. Инсаф – Сәрүәр шағирҙың бала сағын тулы теүәллегендә күҙ алдына баҫтырырға бөтә тырышлығын һалды. ҡәҙим Аралбай үҙ сығышында: ”Бөгөн һеҙ, ҡолғаналар, икеләтә бәхетле. Районда үткән ҙур саралар рамкаһында ауылығыҙҙан сыҡҡан шағир, юғары категориялы уҡытыусы, биш китап авторы, биш бала атаһы Сәрүәр Ғәләүетдиновтың юбилей кисәһе лә үтә. Сәрүәр шиғриәткә һуңлабыраҡ килде, әммә маҡсатлы һәм ныҡышмал ижад итте. Баҫалҡы холоҡло Сәрүәребеҙ бөгөн һеҙҙең алда шиғриәт күгендә үҙ йондоҙон тапҡан, халҡына әйтер тәғәйен һүҙе булған шәхес булып ултыра. ҡолғана ауылы йә Әбйәлилгә, йә Бөрйәнгә күсеп, төрлө боролоштар кисерһә лә, Сәрүәр һәр саҡ тыуған яғына, шиғриәткә тоғро булып ҡалды. Уның менән беҙҙең танышлыҡ әүәлдән килә. Байназарҙа эшләгән дәүерҙә лә килгеләп йөрөнө. Шым ғына йөрөгән кеүек булһа ла, ҡайһындай эштәр эшләп ташлаған: бынамын итеп йорт һалған, берәүҙе генә түгел, ҡапҡа эсендә өстө, өс ул, ике ҡыҙ үҫтергән, моғайын, ағас та ултыртҡандыр әле. Етмәһә, ул юғары категориялы уҡытыусы, биш китап сығарған, әле лә сығарыр, тигән өмөттәбеҙ”.\nҡәҙим Әбделғәлим улы Сәрүәр Ғәләүетдиновҡа БР Яҙыусылар союзы рәйесе Рауил Бикбайҙың ҡотлау хатын тапшырҙы. Фәнил Күзбәков та ҡәләмдәшен ҡотларға буш килмәгән – ”Ағиҙел” журналының ҡотлау хатын, исемле футболкаһын, китаптар килтергән. Район хакимиәте башлығы И. Зариповтың ҡотлау хатын һәм бүләген ҡолғана ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Ә. Нуретдинова тапшырҙы. Район мәҙәниәт бүлеге начальнигы К. Теләүбаева, район мәғариф бүлеге вәкиле Ф. Ғүмәрова, Әбделмәмбәт, Килдеғол, ҡолғана мәктәптәре етәкселеге, ”Таң” гәзите мөхәрририәте, ”Баҙал” ижад берекмәһе лә яҡташ шағирға байрам бүләген һәм теләктәрен ихлас еткерҙе. ҡолғана уҙаманы Сәрүәр Ғәләүетдинов бөгөнгө бәхет тәхетендә ныҡлы ултырыуға тос өлөш индергән шәхес – уның ҡатыны, бөтә ғүмерен ауылдаштары һаулығын һаҡлауға бағышлаған ауыл фельдшеры Рәшиҙә еңгәйгә лә рәхмәттең иң тосон еткерҙе һәр кем. Кисәне район мәҙәниәт һарайы артистары йырлы-моңло, нурлы итеп алып барҙы.\nЭйе, бәхетленең ҡунағы ла, байрамы ла, осош-балҡыштары ла бер көндә булды. Сәрүәр Ғәләүетдиновты ныҡлы һаулыҡ, ижад ҡомары, илһам ташламаһын, тип таралышты был саранан барыһы ла.


Суд приставтары ярҙам итергә әҙер » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Суд приставтары ярҙам итергә әҙер\nСуд приставтары ярҙам итергә әҙер 30.10.2018 // Йәмғиәт\nИлнур Мәхмүтов микрофинанс ойошмаларын урап үтергә кәңәш бирә.\n1 ноябрҙә Рәсәй Федерацияһының суд приставтары һөнәри байрамын билдәләй. Ошо айҡанлы Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе Илнур Әнүәр улы МӘХМҮТОВ менән осрашып, ошо хеҙмәткә бәйле көнүҙәк мәсьәләләр, уларҙы хәл итеү юлдары тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Илнур Әнүәр улы, һөнәри байрамығыҙҙы ниндәй ҡаҙаныштар менән ҡаршылайһығыҙ?\n– Республика идаралығы хеҙмәт күрһәткестәре буйынса Рәсәйҙә өсөнсө урында тора. Беҙ башҡарған эш һөҙөмтәләре – һалымдарҙы, бурыстарҙы түләтеүгә өлгәшеү, суд биналарын һаҡлау, суд ҡарарҙарын ғәмәлгә ашырыуға булышлыҡ итеү ҙур әһәмиәткә эйә. Ғәмәлдә, быйыл туғыҙ ай эсендә беҙҙең ҡул аша ике миллиондан ашыу башҡарыу эше үтте. Былтырғы менән сағыштырғанда, 170 меңгә күберәк. Быйыл 15 миллиард һумдан ашыу бурысты йыйып алыу маҡсаты бар, әле туғыҙ ай эсендә 12 миллиард һум күләмендә бурысты йыйып алыуға өлгәштек. Бөтә күрһәткестәр буйынса Рәсәйҙә алдынғы урын биләйбеҙ, шуға күрә лә республика суд приставтары һөнәри байрамдарын лайыҡлы ҡаршы ала, тип ышаныс менән әйтә алам.\nБеҙҙә 578 пристав эшләй, йыл һайын уларҙың ҡулынан ике миллиондан ашыу эш үтә. Һәр райондағы бүлектең уңыштары, хәл итәһе мәсьәләләре бар, шуға ла кемделер күтәреп маҡтап, кемделер насарларға тырышмайым.\n– Әле ниндәй йүнәлештәге суд ҡарарҙары күберәк килә?\n– Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙғандарға, эсеп тотолғандарға һалынған штрафтарҙы йыйыуға бәйле эштәр күп була торғайны. Һуңғы ике йылда улар кәмене, сөнки суд приставтары юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге хеҙмәткәрҙәре менән берлектә эшләй, штраф түләүгә яуапһыҙ ҡарағандарҙың автомобилдәрен ҡулға алабыҙ, ҡайһы берәүҙәрен 15 тәүлеккә ябабыҙ. Законға ярашлы, штраф яҙылғандан һуң 20 көн эсендә яртыһын ғына түләргә мөмкин. Бындай саралар үҙ һөҙөмтәһен бирә. Әйткәндәй, ҡағиҙәләрҙе боҙғандар һаны кәмемәй, шулай булһа ла халыҡта штраф түләүгә ҡарата яуаплылыҡ артты.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, торлаҡ-коммуналь түләүҙәр, һалым һәм кредит ҡайтарыу буйынса башҡарыу эштәре артты. Был идара итеүсе компанияларҙың торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн бурыслыларҙы шунда уҡ судҡа биреүенә бәйле.\nХәҙер һалым инспекцияһы ваҡытында түләмәгәндәрҙе шунда уҡ судҡа бирә. Был да башҡарыу эштәренең артыуына булышлыҡ итте.\nКредиттар менән хәл ауыр. Минеңсә, халыҡ күп осраҡта уйламайынса кредит ала ла аҙаҡ уны түләй алмай. Бындай бурыстар, былтырғы йыл менән сағыштырғанда, 8 миллиард һумға артып китте. Әлеге көндә беҙҙә 197 мең башҡарыу эше бар. Юрғаныңа ҡарап аяғыңды һуҙ тигән алтын ҡағиҙәне онотмаһын ине халыҡ.\n– Коллекторҙарҙың эшмәкәрлегенә ҡарата ялыуҙар күп киләме?\n– Былтырҙан башлап Рәсәйҙә коллектор ойошмалары законлы нигеҙҙә эшләй башланы, элекке баш-баштаҡлыҡтарына сик ҡуйылды. Закон боҙғандарын миллион һумға яҡын күләмдәге штрафтар һалып, урынына ултырттыҡ. Улар хәҙер бурыслыларҙы элекке кеүек туҡтауһыҙ шылтыратып борсой алмай. Әгәр ҙә вәкәләттәрен арттыралар икән, был хаҡта суд приставтары хеҙмәтенә хәбәр итергә кәрәк. Күптәр закон боҙған коллекторҙарҙы, банк структураларын судҡа бирә башланы. Хәҙер күп кенә банктар бындай коллектор ойошмалары менән эшләмәй, бурыслыларҙы судҡа биреп, суд ҡарарҙарын беҙҙең аша башҡарыуҙы хуп күрә.\n– Микрофинанс ойошмаларынан аҡса алып, аҙаҡ түләй алмағандар ҙа күп бит...\n– Халыҡҡа микрофинанс, микрокредит учреждениеларынан бер ваҡытта ла кредит алмаҫҡа кәңәш итер инем, сөнки уларҙың проценттары ҡот осҡос ҙур, хатта 500-700 процентҡа барып баҫа. Кеше ун мең һум алып, ике-өс ай түләмәһә, ул йөҙ мең һумға тиклем барып етә. Шул арҡала ҡайһы берәүҙәр мөлкәтенән дә тороп ҡала. Әгәр ҙә банк аҡса бирмәй икән, тимәк, был кешегә ышанып булмай тигәнде аңлата. Банкты беренсе сиратта үҙенең хәүефһеҙлеге ҡыҙыҡһындыра, кредит биреү-бирмәү мәсьәләһен дә ошо күҙлектән сығып баһалай. Микрофинанс учреждениелары халыҡҡа аҡсаны бәләкәй күләмдә бирә, әммә аҙаҡ уның яртыһы ғына ҡайтарылһа ла, ҙур килем алыуға өлгәшәләр, сығымдары ла тулыһынса ҡаплана. Шуға ла улар эш хаҡы, хеҙмәт урыны, мөлкәте тураһында ла белешмә талап итмәй. Халыҡ микрофинанс учреждениеларына барып та йөрөмәһен ине.\n– Бәләгә тарығандарға мәсьәләне нисек хәл итергә?\n– Кеше бурысын ҡайтармаған осраҡта, микрофинанс ойошмалары судҡа мөрәжәғәт итә. Улар менән төҙөлгән килешеүҙә шундай шарт та бар: эште судта бурыслынан тыш та ҡарай алалар. Был осраҡта клиентын иҫкәртмәйенсә судҡа бирәләр һәм үҙҙәре штраф, пеня күләмен иҫәпләп сығаралар. Ҡайһы саҡта сумманы арттырып та яҙалар. Ошо документтарға ҡарап, суд ҡарар сығара. Әгәр ҙә бурыслы уға ялыу биреп, ғәмәлдән сығарыуға өлгәшмәһә, башҡарыу эше суд приставтарына тапшырыла. Шуға ла судтан ҡағыҙ килһә, мәсьәләне асыҡлап, бәхәсләшеп, ултырышта ҡатнашып, хоҡуҡтарыңды яҡларға кәрәк. Күпме түләнгән һәм ҡалғанын иҫбатлаған документтарҙы күрһәтеп эш иткәндә, бурыс кәмейәсәк. Кеше был тәртипте белеп етмәй, суд приставы килеп ишек шаҡыһа, ҡарап та, һанап та тормайынса түләй башлай.\nМикрокредит ойошмаларының күпселеге килешеү документында бәхәс тыуған осраҡта эште сит өлкәләге судтарҙа ҡарарға тырыша. Һөҙөмтәлә кредит алған кеше унда барып йөрөмәй, ә суд ҡарары микрофинанс учреждениеһы файҙаһына була. Шуға ла үҙ хоҡуғыңды яҡлау өсөн һәр саҡ судҡа йөрөргә кәрәк.\n– Һәр эштең уңышы хеҙмәткәрҙәргә бәйле. Был осраҡта һеҙ кемде айырым билдәләр инегеҙ?\n– Коллективта йәштәр ҙә бар, 25–30 йыл эшләгәндәр ҙә байтаҡ. Былтыр беҙҙең ике хеҙмәткәр Рәсәй Президентының Рәхмәт хатын алды. Быйыл да 38 йылдан ашыу эшләгән ике кешене тәҡдим иттек. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуғышта ҡатнашҡан ветерандарыбыҙ ҡалманы. Йыл һайын 100-гә яҡын суд приставы рәхмәт хаты, маҡтау ҡағыҙы, миҙалдар менән бүләкләнә, конкурстарҙа уңышлы сығыш яһай.\n– Һеҙ Удмурт Республикаһынан эшкә килдегеҙ. Ике республиканы сағыштырғанда, ниндәй айырма бар?\n– Башҡортостан – бай төбәк, бында кешеләр ҙә яҡшыраҡ йәшәй, эшҡыуарҙар күп. Мин килгәндә республикала түләү буйынса ҡайһы бер мәсьәләләрҙә көсөргәнешлектәр булды, сөнки халыҡ етерлек кимәлдә мәғлүмәт менән тәьмин ителмәгәйне. Ике йыл эсендә был эште тәртипкә һалып барабыҙ. Киң мәғлүмәт саралары аша халыҡҡа аңлатыу эшен йәйелдерҙек. Ошоға бәйле түләү тәртибе яҡшырҙы. Мәҫәлән, 900 мең башҡарыу эшен яптыҡ, шуның өстән бер өлөшө – мәғлүмәт таратыу эшмәкәрлегенең емеше. Кешеләр, суд приставының мөлкәткә арест һалғанын күреп, ошо хәлгә ҡалмау өсөн бурыстарын түләү сараһын күрә. Халыҡтың был йәһәттән мәҙәниәт кимәле күтәрелде.\n– Бурыс барлығын белеү өсөн ҡайҙа мөрәжәғәт итергә?\n– Әгәр ҙә уның күләме ҙур булһа, кешене мотлаҡ судҡа саҡыралар. Бурыс хаҡында “Берҙәм дәүләт хеҙмәте” порталы аша белергә мөмкин. Сайтта шәхси кабинеты булғандарға башҡарыу эштәре тураһында мәғлүмәт килә, белешмәләр өсөн телефондар ҙа күрһәтелә. Интернет селтәре аша “Башҡарыу эштәре мәғлүмәте банкы” хеҙмәтенән мәғлүмәт алырға мөмкин.\nЯңыраҡ беҙҙең идаралыҡ Рәсәй почтаһы менән килешеү төҙөнө. Хәҙер башҡарыу эштәрен улар аша ебәрәбеҙ. Почтальон килтергән хатты шунда уҡ асып уҡып, урында түләү мөмкинлеге бар. Бының өсөн почта хеҙмәткәрҙәренә түләү терминалы бирелгән. Аҡсалата ла, банк картаһы аша ла иҫәпләшергә мөмкин. Был граждандарҙы суд приставтарына барып, сиратта тороуҙан азат итә. Ундай хеҙмәт башҡа төбәктәрҙә юҡ.\n– Тартып алынған милек нисек һатыла?\n– Статистикаға ҡарағанда, йыл башынан беҙ 12 миллиард һумға яҡын мөлкәткә арест һалдыҡ. Уларҙың яртыһы һатыуға ҡуйылды. Был осраҡта күптәр бутап, был мөлкәтте приставтар һатып ебәрә, тип уйлай. Законға ярашлы, суд приставтары баһалаусыларҙы саҡырып, был мөлкәткә хаҡ ҡуйҙырта ала. Һуңынан Дәүләт мөлкәтенә идара итеү буйынса федераль агентлыҡҡа һатыуға тапшырыла. Әгәр ҙә мөлкәттең хаҡы 30 мең һумдан кәм булһа, суд приставы уны бурыслы кешенең үҙендә ҡалдырып һатырға тәҡдим итә. Хужа һата алмаһа, бурыс түләттереүсегә бирә ала. Мөлкәттең хаҡы 30 мең һумдан юғары булғанда, уны Дәүләт мөлкәтенә идара итеү буйынса федераль агентлыҡ һатыуға ҡуя.\nЭш хаҡын түләмәгән ойошмаларҙың мөлкәтен тартып алып, һатыуға ҡуябыҙ. Мәҫәлән, ошо рәүешле Нефтекама ҡалаһындағы “Интеграл” йәмғиәтенең 12 миллион һум күләмендәге эш хаҡы бурысын ҡайтарҙыҡ. Белорет районында “Бельсталь” предприятиеһының мөлкәтен ике тапҡыр һатып ҡараныҡ, алыусы булманы. Шуға күрә лә закон буйынса ул бинаны хеҙмәт хаҡы иҫәбенә эшселәргә бирергә тейешбеҙ. Ә улар алырға ҡыймай, ҡайҙа ҡуябыҙ, тип уйлана. Эшселәрҙең бинаны алып, мөлкәтте үҙ мәнфәғәтендә файҙаланыу мөмкинлеге бар: офистар йә берәй предприятие асалармы – үҙ-ара килешеп хәл итәләр. Шуға ла мин уларға был бинанан баш тартмаҫҡа кәңәш итер инем. Әгәр ул һатылмаһа, хужаһына кире ҡайтарып бирергә мәжбүр буласаҡбыҙ. Аҙаҡ предприятиела банкротлыҡ процесы башланһа, уны ҡайтарыу бик ҡыйын буласаҡ.\n– Һатыуға ҡуйылған фатирҙар ҙа байтаҡ...\n– Кешенең бер генә торлағы булһа, ҡануниәткә ярашлы, уны суд ҡарары менән дә тартып алыу мөмкин түгел. Ипотекаға алынған фатир өсөн кредиты түләнмәһә, уны банк файҙаһына тартып алыу, һатыу ҡаралған. Күп осраҡта ундайҙарҙың хаҡы баҙарҙыҡынан күпкә түбән була. Шуға күрә лә беҙ һәр бурыслыға, фатирҙы һатыуға ҡуйғанда, судҡа ғариза яҙып, мөлкәттең хаҡын күтәрергә тырышығыҙ, тип кәңәш бирәбеҙ. Фатир оҙаҡ һатылмай торһа, уның хаҡын тағы ла төшөрәләр. Быға юл ҡуймаҫ өсөн үҙебеҙ ҙә ғариза яҙабыҙ. Ул саҡта фатир һатылғас, хужаға ла өлөш ҡаласаҡ, бурыстарын да түләйәсәк. Ә мөлкәт түбән хаҡҡа һатылһа, күп мөмкинлекте юғалтасаҡ.\n– Бурысын түләмәгәндәр көтөлмәгән хәлдәргә йыш тарыймы?\n– Ундай хәлдәр булып тора. Закондар ҡаты. Мәҫәлән, алимент түләмәгәндәр сит илгә сыға алмай. Яңыраҡ ял итергә китеп барған берәүҙе аэропорттан кире борҙолар, ул шунда уҡ 200 мең һум бурысын ҡайтарҙы. Ошондай уҡ бер әҙәмдең автомобилдә йөрөү хоҡуғы сикләнгән, сөнки алимент буйынса 9 миллион һум бурысы бар. Бер мәл уны юлда тотоп, ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәренә тапшырҙыҡ, 15 тәүлеккә ябып ҡуйҙылар.\n– Элегерәк кадрҙар ағымы көслө ине. Әле был хәл нисек тора?\n– Беҙҙә эш хаҡын юғары тип әйтеп булмай. Әгәр ҙә хеҙмәт күләме, көсөргәнеше күпкә кәм булһа, кадрҙарҙың йыш алмашыныуы күҙәтелмәҫ ине. Беҙҙең эш һәр саҡ конфликт менән бәйле. Суд приставтары кешегә бер ваҡытта ла яҡшы хәбәр менән йөрөмәй, һәр осраҡта ниндәйҙер мәсьәләгә бәйле киләбеҙ. Хеҙмәт министрлығы иҫәпләп сығарған йөкләмә буйынса, бер суд приставына айына уртаса 22 эш булырға тейеш, ә беҙҙә ул 1–1,5 меңдән ашып китә.\nКадрҙар тотороҡлолоғон тәьмин итеү маҡсатында һайлап алыу талаптары көсәйтелде. Эште яратҡандарҙы алырға тырышабыҙ. Элекке кеүек килеп-китеп йөрөү мөмкинлеге бөттө, бер киткәндәрҙе кире алмайбыҙ.\n– Ришүәтселеккә ҡаршы ниндәй саралар күрелә?\n– Структурала коррупцияны бөтөрөү мөмкин, әммә 100 процентҡа тиклем түгел, сөнки кешенең башында нимә барлығын белеп бөтөп булмай. Ҡайһы бер осраҡта яуыз уйлы кешеләр килеп сыға, быйыл, мәҫәлән, алты хеҙмәткәрҙе, ышаныс юғалтыу сәбәпле, вазифаһынан бушаттыҡ. Уларҙың эшендә ришүәтселек элементтары юҡ, әммә яуапһыҙлыҡ күрһәттеләр. Бындай хеҙмәткәрҙәрҙең исеме махсус реестрға индерелә, артабан уларға яҡшы эш урыны табыуы ауырға тура килә.\nСуд приставы ришүәт тәҡдим итеүҙәре хаҡында еткерә икән, уға дәртләндереү сараһы ҡаралған. Һуңғы ваҡытта ошондай осраҡтар һөҙөмтәһендә алты кешегә ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатылды. Шул уҡ ваҡытта бер суд приставы ришүәт менән тотолдо.\n– Һорауҙар килеп тыуғанда ҡайҙа мөрәжәғәт итергә?\n– Кешеләр сиратта тороп йонсомаһын өсөн Өфөлә, Стәрлетамаҡта ҡабул итеү кабинеттары астыҡ. Бәләкәй ҡалаларҙа бындай ихтыяж юҡ, сөнки уларҙа халыҡ ағымы ҙур түгел. Ай һайын график буйынса райондарға сығып, ҡабул итеүҙәр ойошторабыҙ, шулай уҡ халыҡтың ни өсөн урындағы етәксегә мөрәжәғәт итмәүен дә асыҡлайбыҙ.\nҺүҙемде йомғаҡлап, гәзит уҡыусыларға теләктәремде еткерер инем: бурыс бар тип төшөнкөлөккә бирелергә ярамай, сөнки хәлде көйләү мөмкинлеге һәр саҡ була. Йәнә бер кәңәш: бурыслылар беҙҙән ҡасып йөрөмәһен ине. Суд приставтары халыҡҡа дошман түгел, һәр кемгә ярҙам итергә әҙербеҙ.\n– Илнур Әнүәр улы, әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Һөнәри байрамығыҙ менән тәбрикләп, эшегеҙҙә уңыштар, халыҡҡа иһә бурысһыҙ йәшәүен теләйбеҙ.


Аҙна аҙағында Башҡортостанда 10 градусҡа тиклем һыуытасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАҙна аҙағында Башҡортостанда 10 градусҡа тиклем һыуытасаҡ\n12:22, 1 ноября 2011 Йәмғиәт\nАғымдағы аҙна Башҡортостанда болотло буласаҡ. Аяҙлы-болотло көндәр тороуы, урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы көтөлә. Гисметео мәғлүмәтенә ярашлы, республикала төнөн — 3 градусҡа, көндөҙ 5 градусҡа тиклем йылы буласаҡ.\nСиноптиктар шәмбенән, 5 ноябрҙән башлап, төбәктә кинәт һыуытыуын күҙаллай. Төндә 10-13 градусҡаса, көндөҙ 10 градусҡаса һыуытыуы ихтимал.


Беренсе апрель көнө иҫтәлекле даталар календарына йә бул маһа байрамдарға индерелмәһә лә, уны халыҡ - ара байрамдар р әтенә индерергә була. Ул Рәсәйҙән тыш Германияла, Францияла,\nСкандинавияла билдәләнә. Ҡайһы бер илдәрҙә 1 апрелде Көлкө көнө тип иҫәпләһәләр, икенселәрендә - Дурактар көнө йөрөй. Н исек кенә булмаһын, был көндө һәр бер кеше шаярып, көлөшөп ҡ алырға тырыша.\nБыл байрам Боронғо Римда тыуған тип фаразлаусылар уның б еренсе апрель көнө түгел, ә февраль урталарында билдәләнеүен\nкүрһәтә. Икенсе версия буйынса был байрам Боронға Һиндоста нда шаярыуҙар көнө булараҡ билдәләнгән. Өсөнсөләре иһә Бер енсе апрель ирланд халҡы байрамы тип ҡарай. Улар был көндө я ңы йылды ҡаршылаған. Ун алтынсы быуаттың икенсе яртыһында ев ропалылар өсөн Яңы йыл март аҙағынан башланған. Ә инде уны т ап беренсе апрель көнө ҡаршылағандар. Һуңғараҡ, француз коро ле ҡушыуы буйынса, йыл башын рәсми рәүештә беренсе ғинуарҙан\nбилдәләй башлайҙар. Әммә күптәр өйрәнелгән ғәҙәт буйынса ун ы беренсе апрель ҡаршылайҙар, бының өсөн был көндө Иҫәүәндәр\nкөнө тип атай башлағандар. Был ғәҙәттәре өсөн улар көлөр, ш аяртыр булғандар.\nМиф буйынса неаполитан короле Монтерейға ер тетрәүе тама мланыу хөрмәтенә балыҡ бүләк иткәндәр. Бер йыл үткәс, корол ь тап шундай балыҡ таптыра. Аш бешереүсе тәүгеһенә оҡшаш бул ған балыҡты әҙерләй. Әммә алдаҡты белһә лә король асыуланмай , ә ихлас көлөп ебәрә.\nБеҙҙең илдә беренсе апрель шаярыуҙары Петербург ҡалаһы хал ҡы янғын тураһында хәбәр иткән сиркәү набатынан уянған зам андан алып билдәләнә. Баҡһаң, был шаяртыу булған икән. Шулай\nуҡ Петр беренсе батшалыҡ иткән осорҙа немец актерҙары трупп паһы тамашасыларҙы сәхнәгә сыҡмай, ә "Беренсе апрель" тигән лозунг менән ҡаршылай. Батша артистарҙың был ҡылығына асыула нмай, ә, киреһенсә, "Был комедианттарҙың иреклеге" тиеп кенә\nСтатистика буйынса, халыҡтың 70 проценты йыл һайын үҙҙәре нең дуҫтарын, яҡындарын шаяртып ҡына алдата. Төп шарт һеҙҙең\nшаяртыуығыҙҙы яҡындарығыҙ аңлаһын һәм көлөп ҡабул итһен.


Йәмилдең йондоҙло «шәмдәл»е | Йәншишмә\nЙәмилдең йондоҙло «шәмдәл»е\nНаписал в 28 октября 2016, 11:30\nҺуңғы ваҡытта бер генә башҡорт йәштәре сараһы ла танылған йырсы Йәмил БАЙМЫРҘИНһыҙ үтмәй. Уны Өфөлә лә, республикабыҙҙың төрлө район, ҡалаларында ла көтөп алалар. Йырлағанын кескәйҙәр ҙә, хаҡлы ялдағы өлкәндәр ҙә бик ярата. Ә телевизорҙан «Шәмдәлдәрҙә генә уттар яна» тигән йыр башланһа, бөтәһе лә экран алдына йүгерә. Йәмилдең бейегәнен дә ныҡ оҡшаталар. Ҡайһы яҡтың егете икән ул? Әйҙәгеҙ, үҙенән һорайыҡ.\n– Йәмил, үҙең менән таныштырып үт әле. Ҡайҙа тыуғанһың, бала сағыңда ниндәй инең? Кем булырға хыялландың?\n– Мин Хәйбулла районының Тиргәмеш һәм Яманғасы йылғалары буйында урынлашҡан Байғусҡар ауылында тыуғанмын. Бик шуҡ, шаян малай булдым. Шытып сығып бара торғайным (көлә). Тарих, биология, әҙәбиәт, рәсем, физкультура яратҡан дәрестәрем ине. Беҙҙең мәктәп гөрләп торҙо, күп түңәрәктәр эшләне. Бәләкәйҙән төрлө сараларҙа йырлай һәм ҡурайҙа уйнай торғайным. Был һәләт атайымдан күскәндер. Рәссам, спортсы, йырсы йә ҡурайсы булырмын, тип уйлай инем. Ҡурайҙа уйнарға, вокал серҙәренә өйрәткән яратҡан уҡытыусым Рөстәм Дәүләтбирҙинға рәхмәтлемен. Уның етәкселегендә бик күп конкурстарҙа ҡатнаштыҡ, дәрес тә ҡалдырырға тура килде инде. Республика кимәлендә призлы урындар яулай торғайныҡ. Шуның өсөн Мәскәүгә Президент шыршыһына юллама менән бүләкләнеләр.\n– Һинең физкультураны яратҡаның да сығыштарыңда һиҙелеп тора. Килешле, еңел хәрәкәтләнәһең, бик бейек һикерәһең.\n– Хәҙер ҙә спорт менән шөғөлләнәм. Бигерәк тә йүгерергә һәм турникта күнекмәләр эшләргә әүәҫмен.\n– Әле ҡайҙа белем алаһың?\n–Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында ҡурай бүлегендә уҡыйым. Уҡытыусым – данлыҡлы ҡурайсы Азат Айытҡолов. Ә йыр буйынса шулай уҡ танылған йырсыбыҙ Ғәлиә Солтанованан дәрестәр алам.\n– Сәнғәт өлкәһендә иң ҙур еңеүең ниндәй?\n– 2015 йылда «Гәлсәр һандуғас» конкурсында «Шәмдәлдәрҙә генә ут яна» тигән йыр менән Гран-приға лайыҡ булдым. Уның һүҙҙәрен – республикабыҙҙа киң танылған ғалим Әлфис Ғаязов, ә көйөн Рәдиф Зарипов ижад иткән. Халыҡ бик яратып ҡабул итте, быға бик шатмын.\n– Йәмил, һине Башҡортостандан сыҡҡан данлыҡлы йырсы, «Ласковый май» төркөмөнөң солисы Юра Шатуновҡа оҡшаталар…\n– Шулай шул. Әле лә Өфөлә урамда ҡайһы бер урыҫ ҡыҙҙары осраһа, был турала үҙемә әйтеп китәләр. Ә был юҡҡа түгелдер ул. Бәләкәй сағымда атайым телевизорҙан Шатуновтың концертын ҡарап ултырғанда әйткәйне. Ҡараһам, ысынлап та, оҡшағанмын кеүек. Шунан уның ижады менән ҡыҙыҡһынып киттем. Хатта киң билдәле «Ап-аҡ раузалар»ҙы башҡортсаға әйләндереп йырланым. Һуңыраҡ ике тапҡыр концертына барҙым. Үҙен яҡындан күрһәм дә, әлегә аралашҡаным юҡ. Ҙур сәхнәгә сығыуыма был йырсының йоғонтоһо булды, тип әйтә алам.\n– Шулайҙыр, әммә тышҡы ҡиәфәтеңде уға оҡшатһалар ҙа, Йәмил Баймырҙин – бөтөнләй икенсе, эстрада йондоҙлоғонда үҙенә генә хас ижады, ихласлығы, ябайлығы менән айырылып торған йырсы. Тамашасылар һинән супер энергия ағыла, тиҙәр.\n– Һинең йырҙарың араһында Рәми Ғариповтың «Туған тел» шиғырына яҙылғаны ла бар. Бик матур яңғырай.\n– Ниңәлер был йырҙан һуң миңә ҡырын ҡараусылар күп булды. Әле һуңғы ваҡытта башҡарғаным юҡ, ә Юлдыбайҙа Башҡорт йәштәре көнөндә бер малай йырлаған. Интернетта видеоһын күреп, бик ҡыуандым.\n– Алла бирһә, киләсәктә лә төрлө сараларҙа яңғырар әле был йыр. Әйткәндәй, бөгөнгө йәштәрҙә һине нимә борсой?\n– Бигерәк тә эсеүҙәре, тартыуҙары күңелде әрнетә. Айырыуса ҡыҙҙарҙың. Баш ҡалаға килһәләр, ҡайһы берәүҙәр туған телде онота. Иң мөһиме: сәләмәт тормош алып барыу, тырышлыҡ, һәр нәмәлә аҡыл менән эш итергә кәрәктер, тип уйлайым.\n– Уҡыуҙан буш ваҡытыңды нисек үткәрәһең?\n– Дуҫтар менән футбол уйнайбыҙ, студияла музыка менән шөғөлләнәбеҙ. Гастролгә лә сығып килергә тура килә инде.\n– Табыныусыларың шылтыратып, хәбәрҙәр яҙып йонсоталыр әле…\n– Эйе, күп һорауҙар килә. Әлбиттә, мин уларҙы дуҫтарым тип ҡарайым, һорауҙарына яуап бирәм. Ижадымды яратҡан тамашасыларымды хөрмәт итәм.\n– Ә нимәләр уҡырға яратаһың? «Йәншишмә» гәзитен ҡарап бараһыңмы?\n– Хәҙер бөтәһен дә интернеттан ғына уҡыйым. Ә бала сағымда «Йәншишмә» иң яратҡан гәзитем булды.\n– Әле ниндәй пландарың бар?\n– «Аппағым-йомшағым» тигән яңы йырыма клип төшөрөргә йыйынабыҙ.\n– Ярай, уңыштар теләйбеҙ һиңә. Киләсәктә лә тамашасыларыңды йырҙарың менән ҡыуандырып тор.\n« Көҙгө каникулға Өфөгә килһәң…\nАҙна һайын — отош »


«Арғымаҡ» төркөмө Ҡырғыҙстанда «Күсмә халыҡтар донъяһы»нда еңеү яуланы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Арғымаҡ» төркөмө Ҡырғыҙстанда «Күсмә халыҡтар донъяһы»нда еңеү яуланы\n13:10, 9 сентября 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡортостандың «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө Ҡырғыҙстанда «Күсмә халыҡтар донъяһы»нда еңеү яуланы. Музыканттар «этнохит» (фольклор һәм эстрада) номинацияһында диплом менән бүләкләнде.\n«Күсмә халыҡтар донъяһы» халыҡ-ара этномәҙәни фестивале III Бөтә донъя күсмә халыҡтары уйындары сиктәрендә үтте.\n«Арғымаҡ» «Алпамыша», «Ҡара юрға», «Байыҡ» композицияларын башҡарҙы һәм барабан шоуы менән сығыш яһаны.\n«Беҙҙе бик яҡшы ҡаршы алдылар, сығыш яһарға ла, ял итергә лә мөмкинлек бирҙеләр. Асыу сараһында сығыш яһағандан һуң беҙҙе бер юлы бер нисә майҙансыҡҡа: уҡ атыу буйынса ярыштар булған «Ҡырсын» этноҡаласығына һәм Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарын ябыуға саҡырҙылар, — тип һөйләне «Арғымаҡ» төркөмө лидеры Ринат Рамаҙанов. — Бөтәһенә лә бик оҡшаны, хеҙмәттәшлек тураһында күп тәҡдимдәр килде. Тамашасылар беҙҙең көйгә бейене, сәхнә алдында бейеү майҙансығы ойошторолдо. Беҙҙең телдәр, мәҙәниәт, тәбиғәт, ризыҡтар бик оҡшаш, шуға үҙебеҙҙе өйҙәге кеүек хис иттек».\nМузыкант киләһе Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындары Төркиәлә уҙасаҡ тип билдәләне.\nТеги: Күсмә халыҡтар уйындары, Арғымаҡ, халыҡ-ара фестивалдәр


Яҙыулыҡая — Башҡорт Википедияһы\nТәңре Шаррума менән батша Тудхалия. Б.Э.Т —1220 йылдар.\nЯҙыулыҡая (төр. Yazılıkaya Yazılıkaya — яҙыулы ҡая, рус. Язылыкая) — Үҙәк Анатолияла (Төркиә) Хаттуса ҡаласығы янында табылған ҡаяла эшләнгән хетт (бронза быуатта йәшәгән халыҡ) ғибәҙәтханаһы.\n1838 йылда француз ғалимы Ш. Тексье асҡан. 1838 — 1839 йылдарҙа тикшерелгән. Яҙыулы ҡаялағы яҙмаларҙы 1952 — 1969 йылдарҙы француз ғалимы Э. Ларош уҡый.\nЯҙыулыҡаяла ҡаҙыныу эштәре ваҡытында табылған керамика өлгөләре Б.Э.Т. XVбыуатҡа ҡарай, әммә төп ҡорамдар, яҙмалар, скульптуралар, тәңре-аллалар төшөрөлгән рельефтар Б.Э.Т. 1250 — 1220 йылдарҙа һуңғы хетт батшаһы Тудхалии IV хакимлек иткән осорҙа эшләнгән.\nЯҙыулыҡаяның үҙәк бинаһына, хетт батшаһы Хаттусас храмындағы кеүек, ҡырыйҙарынан бер нисә исемһеҙ тәңре-алла һәм демондар төшөрөлгән төкәтмә төҙөлгән. Ҡырындағы төкәтмәләр ғибәҙәтхананың, Тудхалии IV хакимлек иткән осорға тиклем, төҙөлгән иң боронғо өлөшө. Хетт батшалығы осоронда бина бер нисә мәртәбә яңыртып төҙөлә, бинаға ингән урында арыҫлан башлы демондар ҡуйыла.\n12 ер аҫты тәңре-аллаһын һүрәтләгән рельеф.\nЯҙыулыҡая ғибәҙәтханаһының үҙәк өлөшөндә хурри (боронғо халыҡ) тәңреләр пантионы һынландырылған. Буран тәңреһе Тешуб үҙенең иң яҡын дуҫтары Ай, Ҡояш һәм башҡа тәңреләр менән төшөрөлгән. Хурри тәңреләре исемдәре яҙылған һәм башҡа хурри телендәге һүҙҙәр хетт иероглифтары менән яҙылған.\nЯҙыулыҡая ғибәҙәтханаһында һәм храмында һуңғы хетт батшалары үҙ династияһындағы хурри сығышлы вәкилдәргә йыназа уҡытҡандар. Яҙыулыҡая — хетт батшалығында Кесе Азия һәм Сирия сәнғәтен берләштергән ғәйәт ҙур монументаль өлгө.\nE. Laroche "de Les Yazilikaya dieux", et Revie asianique hittite, 1969, t.27.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яҙыулыҡая&oldid=691900 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 28 май 2017 в 19:03


Песня «Яңы йыл» исполнителя Сагидулла Байегет. Скачать или слушать онлайн\nҠарҙар яуа... Ҡарҙар яуа... Ябалаҡлап ҡарҙар яуа, Ошо мәлде мин бик яратам, Йәш ғүмерҙәр уҙып бара, йәнем, Һине күрер өсөн йән атам. Припев: Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Йәш ғүмерҙәр уҙып бара. Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Мин яратам, мин яратам! Ҡайҙарҙа йөрөйһөң һин аҙашып? Куңелемдә, йәнем, һинең ҡарашың. Уйландыра, иркәм, һинең хаҡта, Ябалаҡлап ҡарҙар яуған саҡта. Припев: Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Йәш ғүмерҙәр уҙып бара. Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Мин яратам, мин яратам! Ябалаҡлап ҡарҙар яуа, Ошо мәлде мин бик яратам, Йәш ғүмерҙәр уҙып бара, йәнем, Һине күрер өсөн йән атам. Припев: Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Йәш ғүмерҙәр уҙып бара. Ҡарҙар яуа, ҡарҙар яуа, Мин яратам, мин яратам!


Вагон купеһында һөйләнгән тарих\n11 Сентябрь 2021, 07:40\nПоезд тәгәрмәстәренең бер ритмда тыҡылдауына үҙем дә һиҙмәҫтән ойоп киткәнмен. Купе ишеге асылыуына тертләп уяндым. Йоҡом ҡул менән һыпырып алғандай юҡҡа сыҡты.\n– Һаумыһығыҙ... – бәләкәй генә сумка тотҡан йәш ҡатын инеп, ҡаршылағы һәндерәгә ҡыйыуһыҙ ғына сүгәләне.\n– Хәйерле кис...\nҺүҙҙәр ялғанманы. Уҡый башлаған китабымды алып, яратҡан шөғөлөмдө дауам иттем. Күршем бөршәйеп кенә ултырған килеш тын ҡалды. Байтаҡ юл үткәс, миңә мөрәжәғәт итте:\n– Урыным өҫкө һәндерәлә ине. Был урындың хужаһы килгәс, мине уятығыҙ әле, зинһар. Әлегә аҫта йоҡлап торам...\n– Ә-ә-ә, һеҙ шуға ҡыйыуһыҙ ғына ултыраһығыҙмы ни? Ҡурҡмайынса ятығыҙ, ул урынға билет алған кеше был поезда танышын осратып, уның янына күсте. Поезд етәкселеге менән нисектер килешкәндәр. Шуға күрә борсолмағыҙ.\n– Уй, ҡалай йәтеш булды! Дөйөм вагонға билет ҡалмағайны, ә купе хаҡтары бигерәк ҡиммәт бит. Шуға, бер аҙ арзан булһын тип, өҫкө урынды һайланым. Үҙем бер аҙ ҡурҡам... Үҙем өсөн түгел, буласаҡ сабыйым өсөн. Өс айлыҡ ауырым бар.\n– Ҡотлайым. Оло шатлыҡ.\n– Әлбиттә. Мин дә бәхетемә ышанып бөтә алмайым... Ниһайәт, тормошом яйға һалыныр, тип өмөт итәм. Миңә бит инде оҙаҡламай 40 йәш тула. Һуңғы вагонға һикерҙем, тигәндәй...\nАртыҡ аралашҡы килмәһә лә, һөйләгәнен иғтибарһыҙ ҡалдырмаҫ өсөн генә:\n– кейәүгә һуң сыҡтығыҙмы әллә? – тип һорап ҡуйҙым.\n– Был ирем менән ҡауышҡанға өс кенә йыл. Миңә оҙаҡ ваҡыт психиатрия дауаханаһында ятырға тура килде. Саша унда завхоз булып эшләй ине. Шунда танышып, өйләнештек. Һеҙ борсолмағыҙ, хәҙер һау-сәләмәтмен ул, – юлдашым, асылып китеп, артығын ысҡындырғанын аңлап ҡалды. – Һеҙгә бер ниндәй ҙә мәшәҡәтем булмаҫ.\n– Борсолмайым, барыһы ла һәйбәт, – ә үҙем бер аҙ шикләнеп ҡуйҙым. Психик ауырыуҙарҙың үҙенсәлектәрен белмәйем, шулай ҙа уның һөҙөмтәләре ҡапыл килеп сыға, тип әйткәндәрен ишеткән бар. Тәүлеккә яҡын бергә бараһы кешенең һау-сәләмәт булмауы күңелгә шом өҫтәне. Купелағы дүртенсе урынға тәғәйен пассажирҙың тиҙерәк килеүен теләй башланым.\n– Рәхмәт. Юғиһә минең ауырығанымды белгән кешеләр һәр саҡ шикләнеп ҡарай. Ә бит мин ул дауаханаға юҡтан ғына барып эләкмәнем. Күтәрә алмаҫлыҡ ҡайғыларға бирештем. Иң яҡын кешеләремдең хыянатын күтәрә алманым. Етмәһә, унан алда ғына өс баламды бер көндә ерләнем.\n– Йә, Хоҙай! – был хәбәрҙән шаңҡып, тороп уҡ ултырҙым. – Бигерәк ҙур ҡайғы... Тимәк, был һеҙҙең икенсе ирегеҙме?\n– Эйе. Тәүгеһенә иҫәрлек менән 20 йәштә сыҡҡайным. Аптырағандың көнөнән тигәндәй. Атайым миңә 12 йәш булғанда вафат булды. Әсәйем дүрт бала менән тол ҡалды, мин – иң олоһо. Элек тә ҡунаҡтарҙан, күңел асыуҙан баш тартмай ине, ирен юғалтҡас, ҡайғыһынан бөтөнләй эскегә һалышты. Тәрбиә күрмәнек, үҙебеҙҙе үҙебеҙ ҡараныҡ. Эшкә өйрәткән кеше лә булманы. 9-сы кластан һуң район үҙәгендәге һөнәрселек училищеһына уҡырға барҙым. Шунда минең иң ғәмһеҙ мәлдәрем булғандыр. Етем бала булараҡ, бушлай ашаталар, ятаҡ бүлмәһендә йәшәйем. Пенсия аҡсаһына өҫтөмдө бөтәйтеп алдым. Тыуған йорт үҙенә бөтөнләй тартмай. Шулай ҙа айына бер ҡайтып, туғандарымдың хәлен беләм. Күстәнәс алып ҡайтҡан булам үҙемсә. Һуңғы йыл уҡый инем, әсәйем мәрхүм булды. Эскән килеш февраль буранында туңып үлде. Һеңлем менән ике ҡустыма мине опекун итеп ҡуйҙылар. Этеп-төртөп тигәндәй уҡыуымды тамамланым, тик ауыл ерендә ниндәй ашнаҡсы кәрәкһен инде – эшләргә тура килмәне. Беҙҙе былай ҙа ауылда, эскесе балалары, тип яратманылар. Етмәһә, минең өҫтә өс бала – төҫкә арыу ғына булһам да, етди дуҫлыҡ тәҡдим иткән егет табылманы. Ә еңел-елпе мөнәсәбәттәргә үҙем ҡаршы булдым. Ваҡыт та юҡ ине: бөтә хужалыҡ эше минең өҫтә, туғандарымды ҡарарға кәрәк. Таң менән күҙҙе ышҡып асам да, кис етеүгә арманһыҙ булып ҡолайым. Тәүге яҙҙа уҡ пенсия аҡсаһын йыйып, күп итеп ҡош-ҡорт һатып алдым, баҡса тултырып картуф, йәшелсә сәстем. Берәү үҙе әҙерләгән ризыҡты ашай, йәнәһе. Тәжрибә булмағас, тәүге йыл алға китеш булманы: ҡош-ҡорттоң яртыһы үлде, картуфты ҡорт юҡҡа сығарҙы. Күршелә сыуаш әбейе йәшәй ине. “Ир ҡулы кәрәк һеҙгә. Бисә кеше бер үҙе мал көтә алмай ул”, – тип һөйләнә башланы. Бушҡа булмаған икән: үҙенең алыҫ туғанына димләне. Ир-егеттәр яғынан иғтибар булмағас, зәңгәр күҙле, оҙон буйлы Вадимды күрҙем дә, ғашиҡ булдым. Етмәһә, танышҡан көндө үк емерелеп барған кәртәләрҙең яртыһын йүнәтеп тә ҡуйҙы. Шуға күрә оҙаҡ инәлтеп йөрөмәнем, кейәүгә сығырға ризалыҡ бирҙем. Хәйер, исеме генә ир инде. Яҙылышманыҡ, йортҡа инде лә, йәшәп киттек. “Паспортым ауылда ҡалды. Алып килгәс, ЗАГС-ҡа ғариза яҙырбыҙ”, – тине. Тик аҙаҡ был хаҡта онотто.\nОло ҡустым әрме хеҙмәтенә китте, кесеһен интернатҡа уҡырға бирҙек. Тик Олеся һеңлем генә юлдан яҙҙы: таңға тиклем клубта йөрөй, көнө буйы йоҡо туйҙыра. Етем бала булараҡ, институтҡа конкурсһыҙ ғына уҡырға индергәйнек тә, ҡыуылып ҡайтты. Өйҙә лә артыҡ ярҙам итеп барманы. Пенсия аҡсаһын үҙе тотона, тип мине судҡа ла биреп бөттө, ярай, уныһы туҡтап ҡуйҙы. Беҙҙең дүрт йылда өс балабыҙ тыуҙы. Тәүҙә Вадим ҡырға йөрөп эшләй ине, уртансы улыбыҙ Тимурға йөрәк ауырыуы менән инвалидлыҡ бирелгәс, ҡарауҙы уға яҙҙырҙым. Бәләкәй балалар менән йорт эштәренә лә өлгөрә алмайым. Ирем эшен ташлап, беҙҙең янға ҡайтты. Олесянан ярҙам юҡ ине. Шулай ҙа район үҙәгендәге дауаханаға барғанда, ашарға әҙерләгәндә балаларҙы ҡарашты, һүҙ юҡ.\nТимур менән оҙаҡ ҡына дауаханала ятырға тура килә ине. Береһендә өйгә ҡандала алып ҡайтҡанбыҙ. Иҫке йортта улар “һә” тигәнсе үрсене. Махсус хеҙмәт саҡыртып, уларҙы ағыуларға булдыҡ. Обойҙы аҡтарҙылар, түшәктәргә тиклем эшкәрттеләр. Өйҙөң аҫты өҫкә әйләнеп ятып ҡалды. Йыйыштырып өлгөрә алманым, икенсе көндө райондан социаль хеҙмәткәрҙәр тикшереү менән килде. Етем балалар опекуны һәм яңғыҙ әсә булараҡ, уларҙа иҫәптә торам бит инде, уларҙың гел килеп тороуына өйрәнеп тә бөттөм. Тик был юлы өйҙәге тәртипһеҙлекте күреп, улар акт төҙөнө, ауыл советы башлығын да, мәктәп директорын да саҡырҙылар. Хәлде аңлатып ҡарайым, тик һүҙемде ҡолаҡҡа элеүсе булманы.\nАҙна ваҡыт үтеүгә мине көн аша тиерлек районға саҡырта башланылар. Алынған аҡсаға отчет таптыралар, өйҙәге тәртипһеҙлеккә аңлатма яҙырға ҡушалар. Башым тамам әйләнде. Юл йөрөүе үҙе бер бәлә: ауылға автобус бөтөнләй йөрөмәй. Үткенсе машиналарҙы көтөп ваҡыт үтә. Бер шулай һеңлемә балаларҙы ҡалдырып, барлыҡ документты алдым да, мәғариф бүлегенә саҡыртҡайнылар, юлға сыҡтым. Вадим бер ғаиләгә мунса бураһы бурарға ялланғайны, шунда барам, тип ҡалды. Етәкселәр янына ингәндә телефон тауышын ябып ҡуйҙым. Байтаҡ ҡына ултырырға, хәлде аңлатырға тура килде. Сығып, телефонға күҙ һалһам, ирем, һеңлем, күршеләрҙән барлығы 20-нән ашыу шылтыратыу булған. Шунда уҡ ниндәйҙер бәлә булғанын һиҙҙем. “Тимурым!” – тип ҡуйҙым, әммә хәлдең ҡот осҡос булыуы башҡа ла килмәне. Вадим телефонын алманы. Уғаса булмай, күршенән шылтыратыу килде:\n– Ҡайҙа йөрөйһөң ул?! Өйөң яна!\nШунда тәүге осраған такси янына барып, ауылға алып барырға үтендем. Артабанғы ваҡиғалар ҡот осҡос төш кеүек: ҡайтыуыма янғын һүндерелгән. Тик өс бала төтөнгә тонсоғоп, йән биргән. Уларҙың мәйетен күреү менән иҫтән яҙып тәгәрәгәнмен. Дауаханала иҫемә килдем. Илап, ялбарып, ерләүгә ҡайттым. Ул саҡта ниҙәр кисергәнемде үҙем генә беләм. Дуҫыма түгел, дошманыма теләмәйем ул ҡайғыны. Дошман тигәндәй, ер йөҙөндә ни тиклем алама кеше йәшәгәнен шунда ғына белдем. Ул ваҡиғанан һуң ниндәй генә һүҙҙәр ишетергә тура килмәне миңә! Йөҙөмә бәреп тә әйттеләр, интернет селтәрендә лә яҙҙылар.\n– Ярай, туғыҙ айҙан тағы табыр. Кем белә, тағы ауырлылыр әле!\n– Балалары үлде, “әсәлек капиталы” ҡалды. Хәҙер ни, йәшәр рәхәтләнеп.\n– Ямандан яҡшы тыуғанын кем күргән? Был да шул әсәһенең һыңары инде...\n– Баланы хөкүмәт ҡарай, тип йәшәүселәр шулай инде...\n– Туғандарын да аҡса өсөн ҡарағандыр...\n– Ундай әсәйҙәрҙе атырға кәрәк!\n– Балаларын ҡарауһыҙ ҡалдырып, район үҙәгендә эсеп йөрөгәндер. Ҡайтҡанында аяғында ла баҫып тора алмай, йығылған, тиҙәр бит. Дауаханаға алып барып, айыҡтырып алғандар, ти!\nӘ бит мин бөтөнләй эсмәйем! Балаларымды, туғандарымды кеше итергә тырышып, 17 йәштән иңемә яуаплылыҡ алдым, булған аҡсаны уларға тыҡтым. Сит кешеләрҙең һүҙе, ҡылығы, ярай – бер. Ә мине алда тағы ла бер һынау көткән икән. Балаларҙы ҡарап ҡалған Олесянан янғын мәлендә ҡайҙа булыуын һорап, ныҡыша башланым. Бәләнең нисек сыҡҡанын белгем килә ине. Тәүҙә, бәҙрәфкә сыҡҡайным, тип яуапланы. Аҙаҡ янғынды урамдан үтеп барған ирҙең күреп, ярҙам саҡыртҡанын белдем. Ул ваҡытта ут өй ҡыйығына күскән булған. Тимәк, һеңлем бәҙрәфтә генә булмаған. Аҙаҡ, кешенән ишетеп белдем, янғын һүнеп барғанда ул ирем менән бергә ҡайтып ингән. Ярты ауыл уларҙың һөйәркәләр икәнен белгән, ә мин танау аҫтындағы хәлде күрмәй йәшәгәнмен. Был хәлде аҡылым күтәрә алманы шикелле, үҙ-үҙемә бикләндем, кеше менән аралашмаҫ булдым. Яртылаш янған өйөбөҙ янында көнө-төнө бер нөктәгә текәлеп ултырғанмын. Ә мин быны ниңәлер хәтерләмәйем. Әрменән ҡайтҡан ҡустым дауаханаға урынлаштырҙы. Районда бит хәлде беләләр, һаулыҡтың ниңә ҡаҡшағанын аңлап, баш ҡалаға ебәрҙеләр. Ә унан, үҙем һорап, сит тарафҡа – ошо төбәктәге пансионатҡа килеп урынлаштым. Сит ерҙә онотолормон тип уйланым.\nҺигеҙ йылға яҡын яттым мин унда. Күңелемә бик оҙаҡ тынғы тапманым. Саша менән танышыу күңелемә һиллек бирҙе шикелле. Ә ауырға ҡалғанымды белгәс, үҙемде яңынан тыуғандай хис итә башланым. Беҙ өс йыл элек, дауахананан сыҡҡас та, яҙылышҡайныҡ. Хәҙер, ауырға ҡалғанымды белгәс, ирем сиркәүҙә йәрәшергә тәҡдим итте. Тимәк, динде алмаштырырға тура киләсәк. Шуға уйланым-уйланым да, тыуған яҡтарыма ҡайтып, атай-әсәйемдең, өс баламдың, башҡа мәрхүм туғандарымдың рухына аят уҡытып, хәйер биреп килергә булдым. Кемгә ҡайтырмын, кем нимә тип әйтер – бер аҙ ҡурҡыта ла. Унда минең ун бер йыл булғаным юҡ. Теге хәлдәрҙән һуң. Туғандарым менән дә аралашманым. Олеся менән Вадимдың ни хәлдә икәнен дә белмәйем. Уҫал ауылдаштарымды ла, эскегә һалышҡан әсәйемде лә ғәфү иттем, әммә ул икәүҙе кисерә алмайым. Уларҙың вайымһыҙлығы өс сабыйымдың ғүмерен өҙҙө. Бәхет күрмәһендәр, тип теләнем гел генә. Үҙемдең дә бәхет булманы. Быға тиклем... Ярай, йоҡлайыҡ. Һеҙҙең ваҡытығыҙҙы алып, тормошомдо бәйән итеп ултырам инде, ғәфү итегеҙ... Күңелемде бушатып алырға булдым.\nИкебеҙ ике һәндерәлә, уйҙарға бирелеп, оҙаҡ яттыҡ. Шулай ҙа башҡаса һөйләшмәнек. “Иртәгә телефон номерын алырға кәрәк булыр...” – тигән уйҙар менән йоҡоға талдым. Ә иртәнсәк уянғанымда ул купела юҡ ине инде.\n– Таңғы сәғәт 6-ла үҙ станцияһында төшөп ҡалды, – тине вагон оҙатыусыһы.\nШулай итеп, телефон номерын ғына түгел, исемен дә белмәй ҡалдым юлдашымдың. Бары эсен бушатып һөйләгән ҡайғы-хәсрәттәре генә ҡалды күңелдә...


Егерме өсөнсө март иҫтәлекле даталар календарында Бөтә до нья метеорология көнө тип билдәләнгән.\nҺауа торошона нисектер бәйле булмаған тармаҡты табыуы ҡый ын бөгөн. Планетаның һәр мөйөшө тиерлек метеорологик монитор инг селтәрҙәре менән уратып алынған. Дәүләттәр араһында ла үҙ - ара тығыҙ бәйләнеш алып барыла. Бындай бәйләнеште алып\nбарыусы махсус структура Бөтә донья метеорологик ойошма тип\nисемләнгән (ВМО). Әйткәндәй, профессиональ байрам тап ошо о йошманың инициативаһы арҡаһында булдырыла. Ә 23 март - конве нцияның ғәмәлгә инеү көнө.\nӘлбиттә, дөйөм донья масштабындағы үҙ -ара бәйләнеш һуңғ ы йылдарҙағы техник ҡаҙаныштарға ныҡ бәйле. Йыл һайын профе ссиональ байрам айырым лозунг аҫтында үтә. Лозунг рәүешендә көнүҙәк проблема сығарылыуы фәһемле. Мәҫәлән, былтыр "Беҙҙең\nклимат киләсәктә" девизы булды. Әлбиттә, глобаль йылыныу пр облемалары үҙәк урынды биләне. Билдәле булыуынса, климаттың йылыныуы көтөлмәгән эҙемтәләргә килтереүе мөмкин. Боҙлоҡтар ҙың иреүе - буласаҡ проблемаларҙың башы ғына.\nБыйылғы йылда "Информацион эра осоронда - Һауа торошо, клим ат һәм һыу" тип атала. Ни өсөн был юлы иғтибар үҙәгенә мәғлү мәт эраһы эләкте һуң Глобаль метеомониторингтың һөҙөмтәлеле ге метеостанцияларҙың техник йыһазландырылыуына, күҙәтеүҙәр ҙең технологик базаһының көслөлөгөнә бәйле.\nбеҙҙә донья метеосистемаһының бер өлөшө булып Росгидромет иҫәпләнә. Уның "өлөштәре" бөтә ил буйынса таратылған. Башҡор тостанда иһә был мәсьәләләр менән Башҡорт гидрометеорологи я һәм тирә-яҡ мониторингы буйынса төбәк идаралығы шөғөлләнә.\nУның етәксеһе бына егерме биш йыл инде Василий Лапиков.\nБеҙҙең метеохеҙмәт мониторинг системаһын ойоштороу һәм ал дан иҫкәртеү буйынса республика программаһын булдырҙы. Уның буйынса локаторҙар ярҙамында хәүефле күренештәрҙе 300 - 4 00 километрҙан уҡ иҫкәртеп була. Күҙәтеүҙәрҙе тағы ла һөҙөмт әлерәк алып барыу өсөн тағы ла ете үҙәк ойоштороу ҡаралған. Улар бер юлы бер нисә районды күҙәтәсәк. Әлбиттә, был планды\nтормошҡа ашырыу байтаҡ финанс һалымдар көтә. Әммә бәләне, уның ҡурҡыныс эҙемтәләрен иҫкәртеү күпкә ҡыйбатыраҡ бит.


Бөйөклөгө – әсә булыуҙа » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бөйөклөгө – әсә булыуҙа\nБөйөклөгө – әсә булыуҙа 18.05.2018 // Йәмғиәт\n1998 йылдан үткәрелә башлаған сараның нисәнсегә ойошторолоуын аныҡ ҡына белмәһәк тә, ул һәр саҡ тулҡынландырғыс, матур ваҡиғаларҙың береһе булып күңелдәрҙә ҡала. Бигерәк тә был ошо сараның төп геройҙарына – донъя тотҡаһы булған гүзәл заттарға, “Әсәлек даны” миҙалына лайыҡ булған күп балалы әсәләргә ҡағыла.\nКисәлә Республика йортонда Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов Башҡортостандың төрлө район-ҡалаларынан йыйылған бер төркөм күп балалы әсәгә әлеге мөһим награданы тапшырҙы. “Әсәлек даны” миҙалына биш һәм унан күберәк балаға әсә булған хәстәрлекле, яуаплы, уңған, сәләмәт тормош алып барған, балалар тәрбиәләүҙә өлгө ҡатын-ҡыҙҙар тәҡдим ителә. Был юлы награда дүрт тиҫтә гүзәл затҡа тапшырылды.\n– Тантана алдынан, саҡырылғандарҙың барыһы ла бындамы, тип ҡыҙыҡһындым. Исемлектәге 45 әсәнең бишәүһе килә алмаған икән. Икеһенең сирләп тороуы, ә ҡалған өсәүһенең алтынсы тапҡыр әсә булыуы асыҡланды. Һуңғыһы – ыңғай яңылыҡ, сөнки ҡатын-ҡыҙҙың төп тәғәйенләнеше – әсә булыуҙа, ғаилә усағын һүндермәйенсә һаҡлауҙа, яҡындары өсөн йылы, бәхетле мөхит булдырыуҙа. Ике тиҫтә йыл эсендә республикабыҙҙағы 7600 әсә ошо юғары награда менән билдәләнгән. Тәүге ҡарамаҡҡа был күп һымаҡ, ғәмәлдә иһә улай уҡ түгел. Йәмғиәтебеҙҙә ғаилә ҡиммәттәренең үҙгәргәнен, күп гүзәл заттарҙың эш, карьера тип әсә булыу бәхетен кисектерә килеүен күҙәтәбеҙ. Был йәһәттән һеҙ күптәр өсөн ыңғай өлгө булып тораһығыҙ, – тине Салауат Тәлғәт улы.\nКүп балалы әсәләр араһында йорт хужабикәләре күп булһа ла, эш менән бала бағыуҙы уңышлы берләштерә алғандар ҙа бихисап. Мәҫәлән, Илеш районынан Гөлзәр Заһиҙуллина башланғыс кластарҙа белем бирә, бер йәштән 12 йәшкә тиклемге биш бала тәрбиәләй.\n– Ирем колхозда эшләй, үҙ хужалығыбыҙ бар. Балаларҙы хеҙмәткә күндереп, лайыҡлы кешеләр итеп тәрбиәләргә тырышабыҙ, – ти ул ғаиләһе тураһында.\nЭшҡыуар Зөлфиә Рафиҡова – Белорет районының Инйәр ҡасабаһынан. Ул – эшҡыуар, сауҙа менән шөғөлләнә. Өлкән ҡыҙы медицина университетын тамамлап, үҙаллы тормош ҡорған, эргәһендә – кесе дүрт балаһы. Зөлфиә ханым, бала бағыу башҡа ғәмәлдәрҙе теүәлләргә, күңелеңә ятҡан эш менән шөғөлләнергә һис ҡамасауламай, ти.\nБаймаҡ ҡалаһынан килгән Рәшиҙә Иҙелбаева Балалар ижады үҙәгендә педагог булып эшләй.\n– Оло ҡыҙҙарыма 30, 28 йәш. Йәшлегемдә донъя мәшәҡәттәрен теүәлләү менән уларҙың үҫкәнен һиҙмәгәнмен дә. Хәҙер иһә тормош тәжрибәһе, донъяуи белем бар. Шуға ла кесе өс улымды күңел йылыһына сорнап үҫтерергә, атай-әсәйҙәребеҙҙән ҡалған рухи васыяттарға таянып эш итергә, һәр яҡтан килгән шәхес итеп тәрбиәләргә тырышабыҙ. Әйткәндәй, 10, 5 йәшлек бәләкәстәребеҙ ейән-ейәнсәрҙәребеҙ менән тиңдәш. Улар үҙ-ара аралашып, татыу мөхиттә үҫә, – ти ул.\nКраснокама районынан килгән биш бала әсәһе Гөлназ Нурғәлиева иһә бар ваҡытын балаларына ғына бағышлай. 13, 11 йәшлек ике өлкән улы бәләкәстән еңел атлетика менән етди шөғөлләнә икән, республика кимәлендәге спорт бәйгеләрендә алдынғы урындар яуларға ла өлгөргәндәр. Нурғәлиевтәр сәләмәт тормош рәүеше, спорт ғаиләнең нигеҙен ныҡ итә, сыныҡтыра, балаларҙан шәхес тәрбиәләй тигәнгә инана.\n...Заман елдәре ҡайҙан ғына иҫмәһен, донъялағы ҡиммәттәр нисек кенә үҙгәрмәһен, ҡатын-ҡыҙҙың төп матурлығы һәм бөйөклөгө – әсә булыуҙа.


Республика Хөкүмәтендә Стәрлетамаҡ предприятиелары эшмәкәрлеге һәм экология мәсьәләләре тикшерелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика Хөкүмәтендә Стәрлетамаҡ предприятиелары эшмәкәрлеге һәм экология мәсьәләләре тикшерелде\n11:54, 11 декабря 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәтендә экология мәсьәләләре һәм Стәрлетамаҡ предприятиеларын үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде. Ултырышты республика Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рәүф Ноғоманов алып барҙы. Хөкүмәт ағзаларынан тыш, унда «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы ағзалары ла ҡатнашты. Сергей Иванушкин предприятиеларҙың бөгөнгө торошо тураһында һөйләне, шулай уҡ әлеге ваҡытта тормошҡа ашырылған инвестиция программалары хаҡында хәбәр итте. Улар Стәрлетамаҡта экология мәсьәләләрен хәл итеүгә булышлыҡ итә.\n— Һуңғы йылдарҙа Ағиҙел йылғаһы ныҡ һайыҡты. Шуға күрә етештереү күләмдәре арттырылһа, хлоридтар концентрацияһы тейешле нораманан артып китәсәк, — тине Сергей Иванушкин. – Шуның өсөн етештереү күләмдәрен арттырыуҙа ҡалдыҡ һыуҙар ағыҙыу беҙҙең өсөн етди кәртә булып тора, сөнки экология мәсьәләһе үтә мөһим. «Сода» предприятиеһында тормошҡа ашырылған инвестиция программаһы бындай кәртәләрҙе бөтөрөргә ярҙам итәсәк. Атап әйткәндә, шыйыҡсаны фильтр аша үткәреү станцияһы төҙөлә, ул ҡаты ҡалдыҡтарҙы шыйыҡтарынан айырырға мөмкинлек бирәсәк. Шул уҡ ваҡытта ҡаты ҡалдыҡтарҙы төҙөлөш өлкәһендә ҡулланып буласаҡ. Ошоға бәйле пердприятиеның Директорҙар советы хлорлы кальций етештереү күләмдәрен 100 мең тоннаға арттырыу тураһында ҡарар ҡабул итте. Был программа алдағы йылдарҙа ғәмәлләштереләсәк. Шулай итеп, етештереү күләмдәре арттырыласаҡ һәм экология мәсьәләһе хәл ителәсәк, — тип ышандырҙы Сергей Иванушкин.\nТеги: бр хөкүмәте,ултырыштар


Рөстәм Хәмитов «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһының генераль директоры Ку Йон Ги менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһының генераль директоры Ку Йон Ги менән осрашты\n10:21, 25 июня 2015 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһының генераль директоры Ку Йон Ги менән осрашты Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 25 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n24 июндә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһының генераль директоры Ку Йон Ги менән осрашты. Яҡтар Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттары ваҡытында транспорт менән тәьмин итеү мәсьәләләрен, шулай уҡ компанияның республика предприятиелары менән хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.\nТөбәк етәксеһе республиканың Корея компанияһы менән тулы күләмдә хеҙмәттәшлек итергә әҙер булыуын белдерҙе.\n«Беҙ һеҙҙең концерндың комплектлаусы һәм башҡа изделиеларҙың деталдәрен етештереү эшенә ҡушыла алабыҙ. Республикала автомобиль сәнәғәте өсөн продукция сығарған 15 предприятие бар. Атап әйткәндә, беҙҙә автомобиль сәнәғәте өсөн беркетеү деталдәре, салон интерьеры өсөн тышлыҡ материалдары сығарыла, — тип хәбәр итте республика етәксеһе. — Бер һүҙ менән әйткәндә, беҙ һеҙҙең корпорация менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер. Был беҙҙең өсөн бик ҡыҙыҡлы булыр ине».\n«Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһының генераль директоры Ку Йон Ги Башҡортостан Башлығына һәм ШОС һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек буйынса ойоштороу комитетына күрһәткән ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе.\n«Беҙ тапшырған 232 машинаның ошо сараның рәсми автомобилдәре булыуы — беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт. Беҙ ошо автомобилдәрҙең сифатына ҙур иғтибар бирәбеҙ. Саралар юғары кимәлдә үтер, автомобилдәребеҙ быға үҙ өлөшөн индерер, тип ышанабыҙ», — тине Ку Йон Ги.\nУның һүҙҙәренсә, саммиттарҙа Equus, Genesis, i40 һәм H1 маркалы автомобилдәр йөрөйәсәк. Ә i40 моделе иһә 16 июндә генә сығарыла башлаған.\nКу Йон Ги хеҙмәттәшлек тураһында тәҡдимдәрҙе компания етәкселегенә еткерәсәген белдерҙе.\n«Беҙҙең завод Санкт-Петербургта урынлашҡан. Етештереү ҡеүәте йылына 220 мең автомобиль тәшкил итә. Был завод бик уңышлы эшләй. Башҡортостан менән берләшеү өсөн мөмкинлектәр булыр, тип уйлайым», — тине «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» етәксеһе.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Рәсәйҙең 2014-2015 йылдарҙа Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһында һәм 2015 йылда БРИКС берләшмәһендә рәйеслек итеүен тәьмин итеү һәм саммиттарға әҙерлек буйынса ойоштороу комитеты тарафынан «Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Хёндэ Мотор» компанияһы менән меморандумға ҡул ҡуйылған. Hyundai маркаһы Өфөлә үтәсәк саммиттарҙың — Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышының һәм БРИКС-ҡа ингән дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтары осрашыуының рәсми автомобиле тип билдәләнде.\nСаммиттар ваҡытында бөтә автотранспорт менән «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы идара итәсәк. Унда ҡытай, португал һәм инглиз телдәре белгестәре йәлеп ителәсәк.\nТеги: транспорт,шос һәм брикс саммиттары,бр башлығы