Тәүге “Бәйге”: ҡайһы ырыу егеттәре еңер?\n15 Октябрь , 23:00\nТуймазы ҡалаһының Үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркында беренсе тапҡыр башҡорт милли уйындары буйынса “Бәйге” чемпионаты уҙҙы.\nТуймазы ҡалаһының Үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркында беренсе тапҡыр башҡорт милли уйындары буйынса “Бәйге” чемпионаты уҙҙы. Унда Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ағзалары, билдәле башҡорт спортсылары, төрлө ырыу вәкилдәре ҡатнашты.\nСарала һигеҙ башҡорт ырыуы командаһы көс һынашты: “Табын” (Силәбе өлкәһе), “Юрматы” (Өфө), “Ғәйнә” (Пермь крайы), “Балыҡсы” (Асҡын районы), “Уран” (Яңауыл районы), “Ҡаңлы” (Туймазы районы), “Йылан” (Дүртөйлө районы), “Ҡырғыҙ” (Илеш районы). Командалар арҡан тартышыу, башҡорт триатлоны, йөк өҫтөрәү, төк әйләндереү, уҡ атыу, таяҡ тартыу, бүрәнәлә тамға ырып яһау һәм башҡа ярыштарҙа ҡатнашты. Һәр береһенең составында үҙ “йондоҙо" – халыҡ-ара класлы спорт мастерҙары, донъя, ил чемпиондары бар ине.\n"Маҡсат – сәләмәт тормош рәүешен пропагандалау, йәштәрҙе спортҡа ылыҡтырыу. Был республикалағы Сәләмәтлек һәм оҙон ғүмер йылы принциптары менән дә тап килә. Унан тыш, ошондай ярыштар төбәк халҡы араһындағы берҙәмлекте, спорт, мәҙәниәт буйынса үҙ-ара хеҙмәттәшлек нигеҙҙәрен нығыта", – тип билдәләне республиканың спорт министры урынбаҫары Эльза Ҡарамурзина.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Ғәлим Яҡупов, “Бәйге” чемпионаты милли берҙәмлекте көсәйтә, глобалләшеү шарттарында үҙбилдәләнеште һаҡлай, тине.\nЧемпионат һөҙөмтәләре буйынса өс еңеүсе билдәләнәсәк. I урын өсөн 150 мең һум һәм Еңеүселәр шлемы ҡаралған. Икенселекте яулаған бәйгесегә - 100 мең һум, өсөнсө урын өсөн 50 мең һум биреләсәк.\n“Бәйге” еңеүселәре Башҡорт ырыуҙары ҡорон ябыу тантанаһында билдәләнә.


Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәте Ә. Сөләймәнов төҙөгән түбәндәге баҫмаларҙы тәҡдим итә:\n“Урал батыр. Башҡорт халыҡ эпосы” (башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә)\n“Урал батыр” эпосы - Европа менән Азияны тоташтырып ятҡан Урал армыттарында иң боронғо дәүерҙәрҙә ғүмер кисергән башҡорт халҡының мифологик ҡараштары нигеҙендә ижад ителгән ҡабатланмаҫ ҡомартҡы ул. Әҫәрҙә донъя мәҙәниәтенә мәғлүм архаик эпостарға оҡшаш дөйөм типологик һыҙаттар һәм шулай уҡ уның үҙенә генә хас этник үҙенсәлектәре күҙаллана.\n“Башҡорт халыҡ юморы” (Башкирский народный юмор)\nБыл баҫма сатира һәм юмор менән һуғарылған шаян әкиәттәрҙән тора. Баҫма фәнни комментарийҙар һәм глоссарийҙар менән тәьмин ителгән.\nҺәр бүлектә әкиәттәрҙең айырмалы үҙенсәлектәре күҙәтелеп килә.\nКитап киң ҡатлам уҡыусыларына тәғәйенләнә.


«Ҡара алтын» - өҫтәмә килем сығанағына әйләнһә\nЯңауыл районында иҡтисади енәйәтселек менән көрәшеүселәр тарафынан ҡара баҙарға сығырылырға тейеш булған һигеҙ тонна нефть тартып алынды.\nЗаконһыҙ бизнес ойоштороусылар - нефть табыу компанияһында эшләгән. Ир-егеттәр тәбиғәт ресурсын һатыуҙан килгән аҡсаһын хоҡуҡ һағындағыларҙан йәшереп өлгөрмәй, уларға ҡарата «Урлашыу» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, декабрҙән алып был енәйәтсел төркөм тарафынан 20 тонна нефть һатылған. Әлегә осраҡ буйынса оператив-тикшереү эштәре бара.


Илаҡ ағастар(хикәйә). Тамара Ғәниева - Wikisource\nИлаҡ ағастар(хикәйә). Тамара Ғәниева\nИлаҡ ағастар ( хикәйә )\nНисек инде, ағастар ысынлап илаймы, тиерһегеҙ һеҙ. Башта мин үҙем дә ышанманым. Юҡ, мин йылға, диңгеҙ буйында үҫкән ялбыр талдарҙы әйтмәйем. Әйткәндәй, уларҙың илағанын кем күргәндер ҙә, кем ошондай исем таҡҡандыр? Хәйер, уғата моңһоу тәбиғәтле, баҫалҡы булғанға, гел генә баштарын һыуға эйеп ултырғанға шулай атағандарҙыр.\nӘ миңә ысынлап та илай торған ағастар булыуы тураһында һөйләнеләр.\nКласташтарымдың береһе сәйәхәт итергә ярата. Төрлө илдәрҙә йәшәүсе кешеләрҙең көнкүреше, ундағы тәбиғәт ҡыҙыҡһындыра уны. Донъяның әллә ниндәй, әллә ниндәй урындарын айҡап сыҡты. Һәр сәйәхәттән ҡабатланмаҫ тәьҫораттар менән ҡайта. Тропик илдәрҙә алыҫ-алыҫ утрауҙарҙа ла булғаны бар. Ағастар тураһында ғәжәп хәлде миңә ул һөйләне.\nБер саҡ Һиндостанда геолог дуҫтары менән джунглиға барып сыға ул. Бик оҙаҡ сәйәхәт итәләр. Төндәрен ағас башында ҡуналар. Шунһыҙ мөмкин дә түгел, был ҡырағай урмандарҙа хәүеф артынан хәүеф һағалап ҡына тора.\nАна шундай төндәрҙең береһендә ыңғырашыу, сыйылдау, һыҙланыу тауыштары ишетеп уянып китә дуҫым. Хәл өҫтөндә ятҡан кеше ыңғырашыуына оҡшаған була ул тауыштар. Кем булыр икән был? Бындай төпкөлдә төнөн берәйһе бәләгә тарығанмы әллә? Ул шулай һөйләнеп, тынлыҡҡа ипләберәк ҡолаҡ һала. Әлеге өндәр яңынан ҡабатлана.\nЫңғырашҡан тауыш бер юғалып, берсә ҡабатланып тик тора. Дуҫым юлдаштарын уята. Улар ҙа хайран ҡала. Ут ҡабыҙып, тауыш биреп тә ҡарайҙар, яуап биреүсе юҡ. Шул саҡ геологтарҙың береһе ҡысҡырып ебәрә:\n— Егеттәр, бамбук ағасы ыңғыраша!\nНисек инде, кешесәме?\nЭйе, ишетәһегеҙме, минең яндағы ҙур бамбук ағасы ыңғыраша.— Ағасҡа яҡыныраҡ киләләр. Ысынлап та!\nБаҡһаң, яңы ботаҡ үҫеп сығыр алдынан бамбуктар шундай ғәжәп тауыш сығара икән. Мине бик тә аптыратты был хәл. Ышанмай йөрөнөм. Аҙаҡ бер китапта ошоға оҡшаш бер күренеш тураһында уҡырға тура килде.\nТымыҡ океан утрауҙарының береһендә үҫеүсе сурайя тигән ағас, үҫә торғас, ыңғырашып ҡына ҡалмай, илап ебәрә икән. Сурайяның сәскәгә тумалған бөрөләре күҙен асҡанда үкһегән тауыштар ишетелеп ҡала.\nЙә инде, баҡһаң, кеше генә донъяға илап тыумай икән дә.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Илаҡ_ағастар(хикәйә)._Тамара_Ғәниева&oldid=353726"


Инфоурок / Иностранные языки / Рабочие программы / Разработка по башкирскому языку\nМәләүез ҡалаһы муниципаль дөйөм белем биреү учреждениеһы 4-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең\nЭш тәжрибәһе – 7 йыл\n4-се урта белем биреү мәктәбе\nМәғариф министрлығы һәм "Остаз" журналы дәрес өлгөләренең "Заманса дәрес" республика конкурсында\n"Башҡорт телен уҡытыуҙа - лингвомәҙәни йүнәлеш" номинацияһында еңеүсе (III урын)\n4-се класс өсөн башҡорт теленән (дәүләт теле) дәрес өлгөһө\nДәреслек авторҙары: Х.А.Толомбаев, М.С.Дәүләтшина\nТематик план буйынса 13-сө дәрес\nТема: Һөнәрҙәр. – сы, - се, - со, - сө яғауҙары.\nа) уҡыусыларҙы төрлө һөнәрҙәр менән таныштырыу, һүҙбайлығын арттырыу;\nб) һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәрҙә – сы, - се, - со, - сө ялғауҙарҙың яҙылышын аңлатыу;\nв) хеҙмәткә, уҡыуға ҡарата һөйөү тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: дәреслек, һөнәрҙәр һүрәттәре (слайдтар), проектор.\n1. Фонетик күнегеү.(слайд)\nЭшенә күрә ашы.\nКем эшләмәй – шул ашамай.\nЕгет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә әҙ.\nб) балаларҙың үҙ аллы уҡыуы;\nв) уҡытыусы менән бергә тәржемә итеү, мәғәнәһен аңлау;\nг) хор менән уҡыу.\nа) Штейнберг схемаһы буйынса эш.\nҺөнәрҙәр һәм уларҙың төрҙәре тураһында әңгәмә үткәреү, шунан таблицаға күсеү.\nб) Мәҙәниәткә ҡараған һөнәрҙәрҙе күрһәтеү (слайдтар)\nШағарҙар (М.Ғафури, Г.Юнысова)\nв) таҡталағы һүрәттәргә ҡарап һөнәр белдереүсе һүҙҙәрҙе әйтеп сығырға , кем нимә эшләй,ниндәй файҙа килтереүен әйтеп сығырға.\nг) Уҡы һәм сағыштыр\nНимә менән айырыла был бағаналар, һығымта сығарыу.\n3. Ҡағиҙәне аңлатыу.\nБашҡорт телендә һөнәрҙе белдереүсе һүҙҙәр – сы, - се, - со, - сө ялғауҙары менән яһалыуын аңлатыу:\nУҡытыу – уҡытыусы\n4. Яңы теманы нығытыу.\nҺүҙҙәргә кәрәкле ялғау ҡушып, дәфтәргә яҙып ҡуйырға.\nИтек, тимер, тегеү, комбайн, яҙыу, тәржемә, хәбәр, йыр, ҡурай.\nБеҙ, беҙ беҙ генә,\nБилдән артҡа бөгөләбеҙ,\nШунан инде сүгәләбеҙ.\nТағы ҡанат ҡағабыҙ.\nТәрән һул апалабыҙ.\n6.Балаларға визит карточкалар таратыла.\nУлар визитка буйынса һорауҙар төҙөйҙәр.\nФәритова Сәлимә Сәлим ҡыҙы\n450055, Өфө, 450000,Өфө, Октябрь проспекты, 50-76 Ленин урамы, 22 тел.37-60-18 тел.22-45-76\n7.Өй эше. Өлгө буйынса визиткая һарға. «Кембулырғателәринегеҙ?»\n8. Кроссворд сисеү. (үҙаллы эш)\nКласс менән бергә тикшереү.\n9. Йомғаҡлау, уҡыусыларҙы баһалау.\n(Дәрестең аҙағында уҡыусыларға йыр,ҡурай моңон ишеттерергә, йәки бейеү күрһәтергә мөмкин)\n"Башҡорт телен уҡытыуҙа - лингвомәҙәни йүнәлеш" номинацияһында еңеүсе (IIIурын)\nТематик план буйынса 13-сө дәрес Маҡсат:\nНомер материала: 300366


Таҙа ҡала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 января 2019 — 17:17 ГТРК «Башкортостан»\nТорлаҡ-комунналь хужалығы хеҙмәткәрҙәре лә яңы йыл байрамдарында эшен туҡтатманы. Бер көн эсендә Өфөлә генә йөҙгә яҡын ихата алды тәртипкә килтерелә. Бар эштәр ҙә яңы техникаларҙа башҡарыла. Бәләкәй генә машиналар өй араларында ҡаршылыҡһыҙ хәрәкәт итә һәм эште күпкә еңеләйтә.\nТорлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәткәрҙәре ихаталарҙы, балалар майҙансыҡтарын һәм автомобилдәр ҡуйыу урындарын тулыһынса ҡарҙан таҙарта. Шуға ла, йорт алдында торған машиналарҙы хужалары икенсе урныға күсереп ҡуйһын өсөн алдан иғлан яҙып эленә.\nБынан тыш, юлдар тайғаҡ булмаһын өсөн, ҡом һибелә. Графикка ярашлы, март айына тиклем баш ҡалалағы бөтә райондар ҡарҙан таҙартылып торасаҡ.


Иң яҡшы һаҡланыу сараһы ул һөжүм итеү\nҺәр хәлдә Ишембайҙа йәшәүсе «Лада Приора» водителе шундай ҡарашталыр тип фекер йөрөтөргә мөмкин.\nУның ҡатнашлығында интернет киңлектәрендә барлыҡҡа килгән видеояҙма халыҡ араһында киң ҡыҙыҡһыныу уятты. Кадрҙарҙан күренеүенсә, ике водитель араһындағы ҡыҙыу бәхәс Ишембай ҡалаһы урамдарының береһендә теркәлә. Автомобилдәр тығыны ваҡытында ДЖИП хужаһы бысаҡ менән ҡурҡытып «Лада Приора» водителен үҙенсә «урынына» ултыртырға теләй. Әммә уның дәғүәсеһе бирешеп бара торғандарҙан булмай сыға. Ул үҙенең «тимер аты» менән бер нисә тапҡыр «Тойота»ға бәрелә. Һөҙөмтәлә ДЖИП водителе ваҡиға урынынан ҡасыу яғын ҡарай.


25 Июль 2018, 19:10\nАуылыбыҙҙан бер апай бесән сабып йөрөгәнендә ҡаршыһына ғәләмәт ҙур йылан килеп сыҡҡан, имеш. Апай ҡурҡышынан хатта һушы китеп йығылған, ти. Был турала хәҙер тотош ауыл гөрләп тора. Шулай булмай: Ирәндек һынлы Ирәндек буйында әкиәттәрҙә генә була торған быуар йылан үҙе йөрөп ятһын әле! Баштараҡ ҡолас буйлыҡ, беләк йыуанлыҡ һөйрәлеүсе тора-бара аҙ ҙа түгел, күп тә түгел, баҫрау оҙонлоҡ, тумрау йыуанлыҡ булып китте. Торғаны менән аждаһа инде.\nАпайҙың сабынлығына күрше генә бер бабай бесән эшләй. Шуға киттем: теге хәбәрҙең айышына төшөнөп ҡуйыр кәрәк. Хәл-әхүәл һорашҡандан һуң һөйләшеүҙе ипләп кенә әлеге “аждаһа” затына күсерәм.\n– Юлдары күренгеләй былай бер нәмәнең, – тине ул, күҙҙәрен ҡыҫа биреп, – үләнде йырғыслап, йомро һуҡмаҡ һалып бөткән. Ниндәйерәк йәнлек икәнлеген әйтә алмайым, эҙҙәрҙең ундайын ошоғаса күргәнем юҡ ине, – тине.\nУның ише йомро һуҡмаҡтарҙы үҙем дә күргәнем бар шикелле, мәгәр, шул булһа: күңелемә шунда уҡ шик төштө. Күрәнле, еркә үләнле Һаҡмар туғайҙарында йыш осрай ундайҙар. Уларҙы кем һалғанлығын да яҡынса һиҙемләйем.\nБына сама менән бесәнсе апайҙың ”һушһыҙ йығылған” урыны. Шишмә ситендә моңайып торған иҫке ҡыуыш янында. Әлеге үләнлек араһында, бабай әйткәнсә, йышылып бөткән һуҡмаҡтар айырым-асыҡ күренә. Уларҙы тәжрибәһеҙ һунарсы ла шунда уҡ шәйләп алыр ине, әммә кем һалғанлығын ҡапыл ғына әйтә алмаҫ. Ә мин инде белдем.\nТынысланып, мылтығымды ағасҡа һөйәнем. Үҙем дә ныҡ ҡына талсығып өлгөргән аяҡтарыма ял бирмәк булып, шул ҡайынға арҡамды терәп ултырҙым.\nСәйер һуҡмаҡтарҙың иң олоһо, иң тапалғаны минән биш-алты аҙымда ғына үтә. Тегеләй-былай тармаҡланып бара торғас, ул һаҙлыҡ араһында бөтөнләй юҡҡа сыға, ә башы сафтан-саф шишмәгә барып төртөлә. Кемдер, бесәнселәрҙең һыу юлы лабаһа был, тиер, ләкин мин улай тип әйтергә ашыҡмаҫ инем.\nУйҙарға бирелеп оҙаҡ ултырырға тура килмәне, күҙ ҡырымда ғына ниндәйҙер хәрәкәт салынды. Башымды бик әкрен генә шул яҡҡа борам. Селтерәп ятҡан шишмә эсенән, теҙелешеп, шәшкеләр сығып килә. Сыҡҡан береһе һөҙәк яр ситендә ҡағынып йыбырлаша. Шәшкенең быйылғы балалары инде инәләре дәүмәллек булып та килә икән. Шәп үҫәләр. Уларҙың эйәк аҫтындағы аҡ таптары барыһыныҡы ла бер иш, әйтерһең дә, кемдер тамға һалып сыҡҡан.\nӘ шәшкеләр сылбыры, хәрәкәтһеҙ ултырғанлыҡтан мине шәйләмәйенсә, эргәмдән үтеп китте. Аҡыллы әсә оҙон үлән араһында үҙаллы йөрөй белмәгән сабыйҙарын, аҙашып ҡуймаһындар тип, ышаныслы ысул менән алып китеп бара...


"Башҡорт китабы топ-100+" акцияһы киләһе йылда ла дауам итәсәк.\n29. Фәрит Иҫәнғоловтың "Хәмит күпере" хикәйәләр йыйынтығы - хеҙмәт, тыуған илгә һөйөү, уңғанлыҡ, ололар һүҙен тыңлау тураһында фәһемле әҫәрҙәр тупланған. "Хәмит күпере" хикәйәһе хәҙер мәкәп программаһына ла индерелгән.\n30. Кәтибә Кинйәбулатованың "Атай тауышы" повесы - Бөйөк Ватан һуғышы осоронда йәшәгән балаларҙың тормошона арналған әҫәрҙе уҡыу йәш быуын өсөн үтә лә фәһемле буласаҡ.\n31. Фәрзәнә Аҡбулатова "Атай икмәге" хикәйәләр йыйынтығы - был хикәйәләрҙе уҡып, геройҙар менән бергә илайһың да, ҡыуанаһың да. Китапҡа исем биргән хикәйәне уҡығанда һуғыш ваҡытындағы тыл тормошо, өлкәндәр менән бер ҡатар ауырлыҡтарҙы күтәргән балалар яҙмышы тураһында беләһең.\nХөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ! "Башҡорт китабы топ-100+" акцияһына ҡушылығыҙ, үҙегеҙ уҡыған башҡорт китаптары/әҫәрҙәре араһынан иң-иңдәрен һайлап, шулар тураһында редакциябыҙға төбәп хаттар яҙығыҙ. Йәки "Бәйләнештә" социаль селтәрендәге "Киске Өфө" гәзите" төркөмөндә махсус булдырылған "Башҡорт китабы топ-100+" акцияһы" тип аталған фекер алышыу битендә "#башкитап" хештегы ҡуйып үҙ фекерегеҙҙе белдерегеҙ!\nЯҙылған: 26.12.16 | Ҡаралған: 782


Республикала 2017 йылға уҡытыусыларҙың эш хаҡын 35 мең һумға тиклем арттырыу планлаштырыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала 2017 йылға уҡытыусыларҙың эш хаҡын 35 мең һумға тиклем арттырыу планлаштырыла\n10:53, 26 декабря 2012 Йәмғиәт\n25 декабрҙә республика Президенты Рөстәм Хәмитов мәҙәниәт һәм сәнғәтте үҫтереү, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем балаларҙың торлаҡ хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләре буйынса Башҡортостан Хөкүмәте ултырышын үткәрҙе. Шулай уҡ «2013-2017 йылдарға Башҡортостан Республикаһында мәғарифты үҫтереү» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһы тикшерелде.\nХөкүмәт ултырышына РФ Дәүләт Думаһы депутаттары, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары, муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, мәҙәниәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре саҡырылды. Сәйәси сарала профилле министрлыҡтар етәкселәре, муниципалитет башлыҡтары, профсоюз лидерҙары сығыш яһаны.\n— Беҙҙең алда 2018 йылға мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын төбәктәге уртаса кимәлгә еткереү, йәғни биш йыл эсендә уны ике тапҡырҙан ашыуға арттырыу бурысы тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов, Хөкүмәт ултырышында сығыш яһап. – Бөгөн уларҙың хеҙмәт хаҡы төбәк буйынса уртаса кимәлдән кәмерәк. Быйыл килем айына 10 меңдән аҙ ғына ашыу тәшкил итә, йәғни республика буйынса уртаса эш хаҡының яртыһынан кәмерәк. Әлбиттә, биш йыл эсендә уртаса эш хаҡы ла ярайһы уҡ артасаҡ. Ә беҙгә бөгөнгө 10 меңдән биш йыл эсендә 20 мең һумдан ашыу булған эш хаҡы кимәленә етергә кәрәк. Киләһе йылдан был мөһим эште башлау зарур.\nЙыл һайын мәҙәниәтте үҫтереүгә республика бюджетынан ике миллиард һумға тиклем аҡса бүленә. Быйыл яҡынса 50 мәҙәниәт учреждениеһында ремонт үткәрелде. Дүрт йыл эсендә мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә республика Президенты гранттарын 120 ижади башланғыс алды, гранттарҙың дөйөм күләме 16 миллион һум тәшкил итте.\n— 2013 йылдан башлап конкурс йомғаҡтары буйынса еңеү яулаған ижади проекттарҙы тормошҡа ашырыуға өҫтәмә рәүештә йыл һайын 100 миллион һум аҡса бүленәсәк, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты. – Республика сәнғәтен бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстарҙа пропагандаларға кәрәк, иң яҡшы музыка, һынлы сәнғәт, башҡорт әҙәбиәте әҫәрҙәренең презентацияларын үткәреү зарур.\nТөбәк башлығы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен социаль яҡлау темаһына ла ҡағылды.\n— Торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе элеккесә киҫкен тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең яртыһынан ашыуының үҙ торлағы юҡ. Торлаҡ һатып алыу өсөн ҡушып финанслау шарттарында йыл һайын кәмендә 50 миллион һум аҡса бүләсәкбеҙ. Был эшкә урындағы власть та үҙ өлөшөн индерергә тейеш.\nМәҙәниәт өлкәһендә кадрҙар тураһында һүҙ йөрөтөп, төбәк башлығы бында йыш ҡына уйланып етмәгән ҡарарҙар ҡабул ителеүен билдәләне. Мәҙәниәт учреждениеларында хеҙмәткәрҙәр йыш алмашынып тора. Алдынғы дәүләт театрҙарының, филармониларҙың, танылған коллективтарҙың профессиональ кимәле түбәнәйә, ижади әүҙемлеге кәмей.\nПрезидент министрлыҡтың яңы етәкселегенең «хаталар өҫтөндә эш» үткәрәсәгенә ышанысын белдерҙе. Шулай уҡ ул балалар музыка мәктәптәрен сифатлы музыка ҡоралдары менән тәьмин итеү буйынса программалар ҡабул итергә, яҡшы кимәлдә музейҙар буйлап экскурсия маршруттары әҙерләргә, республика байрамдарын ойоштороуға профессиональ күҙлектән сығып етди ҡарарға, беҙҙә бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара фестивалдәр үткәрергә кәрәклеге хаҡында әйтте.\nБелем биреү мәсьәләләре хаҡында һүҙ йөрөтөп, Рөстәм Хәмитов һуңғы ике йылда бында матди-техник базаны нығытыу йәһәтенән етди үҙгәрештәр булыуын билдәләне. Мәктәптәрҙе заманса ҡорамалдар – уҡытыу, спорт, медицина кәрәк-яраҡтары менән йыһазландырыу кимәле артты. Был маҡсаттарғы ике йыл эсендә өс миллиард һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Уларҙың 2,85 миллиарды федераль бюджеттан йәлеп ителгән. Йыл аҙағына был сумманың яҡынса 98 проценты үҙләштерелгән.\nРеспублика дөйөм белем биреү мәктәптәрендә эшләгән уҡытыусыларҙың эш хаҡын ағымдағы йылдың дүртенсе кварталында төбәктәге уртаса кимәлгә еткерә алды. Хәҙер эш хаҡы 22,5 мең һумдан ашыу тәшкил итә. Киләһе йылдан бала баҡсалары хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы дөйөм белем биреү өлкәһендәге уртаса кимәлгә күтәреләсәк.\nТөбәк башлығы, киләһе йылда дөйөм белем биреү өлкәһен яңыртыу буйынса проектты федераль финанслау тамамланасаҡ, тип билдәләне. 2014 йылдан башлап мәғариф хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу, мәктәптәрҙең матди базаһын яңыртыу, уларҙа ремонт үткәреү, мәктәптәр өсөн автобустар һатып алыу – быларҙың барыһын да республикаға үҙенең средстволары иҫәбенә башҡарырға тура киләсәк.\n— Беҙгә 2017 йылға тиклем мәғарифты үҫтереү буйынса оҙайлы сроклы маҡсатлы программаны раҫларға кәрәк, — тине Президент. – Унда беҙ үтәргә тейеш төп маҡсаттар, күрһәткестәр билдәләнгән.\nРеспублика башлығы етем балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсәләһен дә ҡуҙғатты. 2007 йылдан алып 1300 кеше фатирҙан асҡыс алған. Шул уҡ ваҡытта сиратҡа тороусылар һаны йыл һайын 20 процентҡа арта бара. Бөгөн 3400 кеше торлаҡҡа мохтаж. Айырыуса Өфө, Октябрьский ҡалаларында, Баймаҡ, Ишембай һәм Учалы райондарында сираттар ҙур. Был мәсьәләне хәл итеүгә әленән-әле аҡса күберәк бүленә. Быйыл ғына 750 миллион һум йүнәлтелде, әммә улар насар үҙләштерелә.\n— Был ҡатмарлы тема, әммә уны хәл итергә кәрәк, – тине республика башлығы.\nТеги: бр президенты,хөкүмәт ултырышы


Тештәр өсөн диета » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Тештәр өсөн диета\n19.03.2019 Тештәр өсөн диета\nТеш һыҙлауының нимә икәнен барыбыҙ ҙа яҡшы беләбеҙ. 12 йәшкә балаларҙың барыһында ла тиерлек кариес барлыҡҡа килә. Ә ололарҙа теште уратып тороусы туҡымалар боҙола – пародонтоз башлана. Тештәрҙе һәм теш ҡаҙналарын нисек итеп һаҡларға һуң?\nЭмален нығытыу өсөн\nБактерияларға ҡаршы көрәшеү үҙенсәлегенә эйә булған шайыҡ айырым шарттарҙа теш туҡымаһының минераль составына (кальцийға, фосфорға, фторға һ.б.) кире йоғонто яһауы ихтимал. Аҙыҡ ҡалдығы ҡалған шайыҡ ауыҙ ҡыуышлығындағы бактериялар менән ҡушылғанда, күпмелер күләмдә кислота барлыҡҡа килә. Ә инде теште ҡаплап тороусы бактериялар ҡатламы менән углеводтар бәйләнешкә инһә, кислота барлыҡҡа килеү бермә-бер арта. Һөҙөмтәлә ул тештең эмаленә һәм тешкә зыян килтерә.\nБөтә аҙыҡта һәм эсемлектә лә тиерлек еңел тарҡалыусы углеводтар бар. Иртәнге, төшкө һәм киске аш араһында кәнфит һәм башҡа татлы әйбер ашау ғәҙәте тешкә ныҡ зыян килтерә. Был осраҡта шайыҡ бүлеп сығарыусы биҙҙәр көсһөҙләнә. Һөҙөмтәлә төшкө йә киске аш ашаған ваҡытта шайыҡ әҙерәк бүленә. Шуға күрә ауыҙ ҡыуышлығына эләккән аҙыҡ углеводтары уның ферменттары менән аҙағынаса эшкәртелеп бөтмәй, микробтар тарафынан һөт кислотаһына тиклем тарҡатыла. Ул иһә тештәрҙең эмаленә кире йоғонто яһай. Шунлыҡтан йыш-йыш ҡапҡылап алыуҙан үҙеңде тыйырға кәрәк. Ә татлы ризыҡ ашағандан һуң мотлаҡ тештәрҙе сайҡатыу, хатта таҙартыу ҙа зыян итмәҫ. Берәр киҫәк сыр ашарға мөмкин. Сөнки аҡһымлы аҙыҡ шайыҡтың кислотаны нейтралләштереү һәләтен көсәйтеп, теш эмален зыян күреүҙән һаҡлай.\nКариесты иҫкәртеүҙең дөйөм ысулдарына эсәр һыуҙы, һөттө, тоҙҙо фторлау, фторлы дарыуҙар эсеү инә. Ул 15 – 16 йәшлек үҫмерҙәр өсөн бик яҡшы һөҙөмтә бирә. Сөнки тап ошо осорҙа тештең эмале үҫешә. Әммә ул норманан артырға тейеш түгел. Сөнки фтор артыҡ ныҡ күп булһа, организмдан йодты ҡыуып сығара. Ә был, белеүегеҙсә, бер ҙә яҡшыға килтермәй. Шуға күрә фторлы дарыуҙар менән бергә туҡланыу рационын йодҡа бай ризыҡтар менән дә тулыландырырға кәрәк.\nБынан тыш, теште көн һайын ҡарап, таҙартып тороу мөһим. Фторлы һәм фосфатлы теш пасталары менән таҙартыу, махсус эликсирҙар менән сайҡатыу һ.б. Фторидтар әсе мөхиттән зарарланыуҙан һаҡлай. Ә фосфор менән кальций уны нығыта.\nТеш ҡаҙнаһының сәләмәтлеге\nТеште уратып алған туҡымаларҙың ауырыуы – матдәләр алмашыныуының боҙолоуы эҙемтәһе. Уның барлыҡҡа килеүенә һәм үҫеүенә ашҡаҙан-эсәк тракты, нервы һәм йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙары, шулай уҡ А, С, Е, Д витаминдарының, фолий кислотаһының һәм минераль матдәләрҙең етмәүе сәбәпсе.\nШунлыҡтан пародонтозды булдырмау өсөн туҡланыу рационында ошо витаминдарға һәм минераль матдәләргә бай ризыҡтар булырға тейеш. Аскорбин кислотаһы, диңгеҙ кәбеҫтәһе, ҡабаҡ орлоғо, йәшел һуған, укроп ашарға кәрәк.\nТеш ҡаҙнаһы ҡанһырап торғанда аскорутин ярҙам итә. Бынан тыш, ваҡыты-ваҡыты менән кишер һәм алма сәйнәп, тештәргә көс төшөрөп алыу ҙа файҙаға ғына.\nШулай итеп, тештәрегеҙ һау-сәләмәт булһын тиһәгеҙ, уларҙы дөрөҫ тәрбиәләү һәм туҡланыуҙы төрләндереү хаҡында ла онотмағыҙ.\nТештәрҙе нығытыу өсөн бер нисә рецепт\nУны әҙерләү өсөн 100 г кесерткән япрағы, 80 г бәпембә япрағы, 20 г йәшел һуған кәрәк.\nКесерткән менән бәпембәнең йәш япраҡтарын йыуып, ваҡлап турарға. Уға туралған йәшел һуған өҫтәргә һәм көнбағыш майы ҡойорға. Бер-ике йомортҡа ла ҡушырға мөмкин. Был салат витаминдарға һәм микроэлементтарға бай.\nКукурузлы кишер салаты\n300 г консерваланған кукуруз, 100 г һуған, бер-ике ҙур ғына кишер, бер-ике сельдерей тамыры, бер ҡыяр һәм бер татлы борос алына.\nКишер менән сельдерейҙы эре ҡырғыстан үткәреп, ваҡ итеп туралған һуған, ҡыяр, татлы борос, кукуруз ҡушып бутарға. Өҫтөнә майонез йә көнбағыш майы һибергә мөмкин.\n250 г сыр, 250 г алма, 100 г сельдерей, бер аҙ петрушка һәм укроп, дүрт ҡалаҡ үҫемлек майы һәм бер ҡалаҡ аш һеркәһе кәрәк буласаҡ.\nАлманың ҡабығын таҙартып, артыҡ ныҡ ваҡ итмәй генә, сырҙы бәләкәй шаҡмаҡтарға турарға. Сельдерейҙы йыуып, тоҙло һыуҙа бешереп алғас, ваҡ итеп турарға. Бөтәһен бергә ҡушып, май менән аш һеркәһе ҡойоп бутарға.


Февраль айының һалҡын айлы аяҙ төнө ине. Көндөҙ әҙ-мәҙ йылытыуҙан өҫтө ҡуржаҡланған ҡар күгелйем аҡ сатҡылы уҡтар сәсеп йымылдай. Ҡапҡанға эләгеп, алғы һул аяғының урта бармағын өҙҙөрөп, инде төҙәлһә лә аҡһап ҡалған оҙон һыртлы ҙур инә бүре тау үңеренә өйөлгән ҡар һырынтыһының өҫтөндә ултыра. Уға быйыл апрель айының аҙағында өс йәш тула. Ниҙәр генә күрергә, ниҙәр генә кисерергә тура килмәне өс йыл ғүмере осоронда. Ата-инәһенең һунарсылар тарафынан атып үлтерелеүен дә, йәше етеп, үҙенә иш табып, үҙе донъяға килгән өңдән ҡаялыҡ аҫтындағы йыраҡ түгел тәүге көсөктәрен донъяға килтереп, ишен дә, көсөктәрен дә юғалтыу хәсрәтен татырға тура килде уға. Бына ул тағы ла яңғыҙ. Төп оя тирәһенән утыҙ-ҡырҡ саҡрым йыраҡлыҡтарҙа үҙенә тағы ла иш, аҙыҡ эҙләп йөрөй торғас, ҡышҡы буранлы таңда йыраҡтағы ферманан алыҫ түгел, мал ҡәберлеге соҡоро янында ҡапҡанға һуғылып, алғы аяғының урта бармағын юғалтып, тупыс булып ҡалды.\nАлда, түбәндә, таллыҡ менән ҡапланған уйһыулыҡтан бәләкәй йылға аға. Уның аръяғында – киң сахралай ялан. Уңда түпһәл-түпһәл түбәлектәр, ҙур булмаған ҡайынлыҡтар ҡарайып күренә. Уңда ике-өс саҡрымдай ерҙә, йым-йым итеп уттарын ялтыратып, бәләкәй генә ауыл төҫмөрләнә. Ундағы сәүек эттәрҙең ләүкелдәп өрөүҙәре ап-асыҡ ишетелә.\nАлыҫ көнсығыш ҡиссаһы\nАлыҫ Көнсығыш... 1938 йылдың йәйге төндәренең береһендә СССР сиктәрен һаҡлаусы атлылар дивизияһы командиры Михаил Елизарович Добрягин фатирында телефон шылтыраны. Йоҡоло комдив карауаты эргәһендә торған тумба өҫтөндәге телефон трубкаһын, ауыр ҡыбырлап, ҡолағына терәне.\nДивизия элемтә үҙәге дежурныйының ҡуҙғыған тауышы ишетелде:\n– Комдив иптәш! Һеҙҙе “Н” заставаһынан полковник Сенькин һорай. Тоташтырырғамы?\n– Тоташтыр. – Комдив тороп уҡ баҫты.\nБер нисә секундтан застава начальнигының әллә бәлйерәгән, әллә шаңҡыған тоноҡ тауышы ишетелде.


Республикала 37 кеше үҙ теләге менән коронавирустан вакцинаны клиник һынауҙа ҡатнаша // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:42, 23 сентября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 37 кеше үҙ теләге менән яңы коронавирус инфекцияһынан вакцинаны теркәүҙән һуң клиник һынауҙа ҡатнаша. Уларҙың бөтәһе лә көндәлек алып барырға һәм унда үҙҙәрен нисек хис итеүҙәре, прививканың башҡа эҙемтәләре тураһында яҙырға тейеш. Республиканың һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Ирина Кононова һүҙҙәренсә, вакцина ике этаптан тора. Тәүгеһе – ошо көндәрҙә, икенсеһе өс аҙнанан килтерелә.\n«Вакцинация Өфөнөң 52-се поликлиникаһында планлаштырыла. Вакциналарҙың киләһе партияһы күберәк була һәм октябрь аҙағына – ноябрь уртаһына вакцинаны теркәүҙән һуң һынау осоро тамамлана», — тине Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы етәксеһе урынбаҫары.\nВедомство вәкиле билдәләүенсә, коронавирустан вакцинаны -18 градустан түбән булмаған температурала һаҡларға кәрәк. Ләкин тиҙҙән поликлиникаларға башҡа төрҙә тәҡдим ителгән препарат килтерелә.


Онлайн-чатта теркәлергә булмаған - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nТбилиси өлкәндәр Өсөн осрашыу 18, инеп Тора теркәлгән.\nडेटिंगचा साइट ऑनलाइन डेटिंगचा - प्रतिनिधित्व केले जाऊ शहरात सुरू\nвидео менән танышыу сайты осрашыу танышыу өсөн егет менән таныша. скачать видео-таныштырыу таныш булмаған ҡыҙым теркәлгән өсөн видео фото шәхси танышыу видео бушлай танышыу сайты чатта теркәлергә рулетка башҡа 18 18 башҡа видеочивать дуҫлыҡ онлайн


Республика Президенты Затон биҫтәһендәге магистраль автомобиль юлын төҙөү барышы менән танышты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты Затон биҫтәһендәге магистраль автомобиль юлын төҙөү барышы менән танышты\n11:58, 29 июля 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфө ҡалаһы Ленин районының Затон биҫтәһендәге төньяҡ урау атомобиль юлын төҙөү барышы менән танышты.\nТөҙөлөш эштәре 2006 йылдың майында башланған. Эштәрҙең бер өлөшө тамамланған, әлеге ваҡытта төҙөлөштөң беренсе сиратын Өфө милкенә тапшырыу процесы рәсмиләштерелә. Эштәрҙе «Башкиравтодор» асыҡ акционерҙар йәмғиәте» генераль подряд ойошмаһы башҡара. Участканың оҙонлоғо – 9 километр, смета буйынса хаҡы – 3,8 миллиард һум.\nТөҙөлөштөң икенсе сираты буйынса төҙөкләндереү эштәрен башҡарырға ҡалған.\n— Был өлкәгә ҙур аҡса йүнәлтелһә лә (быйыл юл тармағы 17 миллиард һумға яҡын аҡса алды), социологик һорау алыуҙарға ярашлы, Башҡортостан халҡы төҙөлгән юлдар менән ҡәнәғәт түгел, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Кешеләр үҙ фекерен үҙгәртһен өсөн, йәнә ике йыл ошо уҡ темпта эшләргә кәрәк.\nБашҡортостан Президенты юлдарҙың төҙөклөгөн һаҡлап ҡалыу тураһында уйларға саҡырҙы. Мәҫәлән, ул ҡыш көнө трассаларҙа тиҙлекте сикләгән ваҡытлыса билдәләр ҡуйырға тәҡдим итте. Сөнки автомобилдәрҙең ҡышҡы тәгәрмәстәре юлдарҙы тиҙ бөтөрә. Бындай һынауҙы Салауат Юлаев проспектынан башларға мөмкин, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\nБынан тыш, республика етәксеһе Ағиҙел йылғаһы аша төҙөләсәк күпер проекты менән танышты. Объекттың дөйөм хаҡы 6,29 миллиард һум тәшкил итәсәк. Проект «Гипростроймост институты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә әҙерләнгән. Яңы күпер Ағиҙел йылғаһы аша үткән автомобиль күперенән 40 метр өҫтәрәк урынлашасаҡ. Уның оҙонлоғо — 836 метр, киңлеге 14 метр тәшкил итәсәк. Төҙөлөш эштәрен ағымдағы йылдың сентябрендә башлау планлаштырыла. Өс йылдан объектты файҙаланыуға тапшырыу ҡарала.\nТеги: бр президентының эш сәфәрҙәре,юлдар,төҙөлөш


Үҙе лә, ижады ла ихлас » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Үҙе лә, ижады ла ихлас\n16.10.2015 Үҙе лә, ижады ла ихлас\nКешене яҡындан белгең килһә, уның менән юлға сыҡ, тиҙәр. Күренекле балалар яҙыусыһы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина менән байтаҡ ҡына бергә юл йөрөргә тура килде. Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе уроынбаҫары булып эшләгән сағында төрлө сарала, мәктәптәрҙә осрашыуҙарҙа булдыҡ.\nФәрзәнә Хәйбулла ҡыҙының элекке уҡытыусылығы һәр ерҙә күҙгә ташлана ине. Ул бер ваҡытта ла, бер ҡайҙа ла һуңламай, күпкә алдан килер. Ойоштороу эшенә үтә яуаплы ҡарап, ваҡ мәсьәләләргә хәтлем хәл итеп ҡуйыр. Ҡәләмдәштәренә оло ихтирам менән ҡарар. Береһе тураһында ла алдында ла, артында ла яман һүҙ әйтмәҫ, ғәйбәт һөйләмәҫ. Һис ҡасан тауышын күтәрмәҫ, ҡысҡырып һөйләшмәҫ. Уның алдында хәл ителмәҫтәй бер нәмә лә юҡ, һәр эшен ипле генә итеп ослап ҡуйыр.\nОсрашыуҙар алып барғанда Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина һүҙ бирә торған әҙиптең абруйын, уҡыусы алдында күтәрерлек маҡтау һүҙҙәре әйтер. Ә бит ҡайһы берәүҙәр форсаттан файҙаланып, күберәк үҙе тураһында һөйләүҙән дә тартынмай, ҡәләмдәштәренә йылы һүҙҙе лә йәлләй.\nФәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы ҡайҙа ғына барһа ла, район мәктәптәрендәге уҡыусыларҙың ижади эштәрен һорап алып ҡайта ла, "Йәншишмә", "Аманат", "Аҡбуҙат" редакцияларына илтеп бирә. "Берәр шиғыры йә һүрәте баҫылһа ла, баланың күңеле күтәрелә бит", – ти ул.\nЮл йөрөгәндә Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның күп ерҙә инде ҡасандыр булып киткәнлеген беләһең. Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында эшләгән сағында уҡытыусылар менән ижади аралашҡанлығы буйынса беләләр ине үҙен. Һәйбәт иҫтәлектәр ҡалдырғанға ла ихтирам менән ҡаршы алалар ине.\nАлыҫ сәфәрҙә йөрөгәндә, әлбиттә, төрлө хәл була. Ҡайһы саҡта саҡырылған ерҙә әҙиптәрҙең тамағын туйҙырыу, төнгөлөккә ҡунаҡханаға урынлаштырыу кеүек мәшәҡәттәрҙе хәстәрләмәгән етәкселәр ҙә осрай. Шундай саҡта Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы үҙ аҡсаһына аҙыҡ-түлек алып, бергә килгән ҡәләмдәштәрен дә һыйлай, йоҡлап сығыу урынын да таба. Ошондай мәлдәрҙә уның кешелеклелеге күренә лә инде. Ә инде әҙибә менән оҙон юл үткәндә уның башҡарыуындағы башҡорт халыҡ йырҙарын, рус романстарын тыңлай-тыңлай ҡайтҡанда ваҡыттың үткәнен дә һиҙмәй ҡалаһың. Сәфәрҙән йөрөп ҡайтыу менән ошо хаҡта матбуғат биттәрендә сығыш яһарға ла өлгөрә уңған шағирә.\nФәрзәнә Ғөбәйҙуллина Ейәнсура районында тыуһа ла, көйөргәҙеләр ҙә, күмертауҙар ҙа уны үҙҙәренең яҡташтары тип иҫәпләй. Сөнки ул беҙҙең районда сирек быуат ғүмерен үткәрә, мәктәптә балаларға белем бирә. "Башҡортостан мәҙәниәте" тигән дәрестең яңы инә башлаған сағында күп материалды үҙеңә эҙләп табырға, балалар фольклор ансамбле төҙөп, төрлө йола байрамды үткәрергә тура килә.\nӨфөгә килгәс, ҡайҙа хеҙмәт юлын дауам итһә лә, үҙен уңған, егәрле коллега итеп күрһәтә. Мәғарифты үҫтереү институтында эшләгәндә мәктәптәрҙә ниндәй методик ҡулланмаларҙың етешмәүен иҫәпкә алып, шуларҙы төҙөй. Райондарҙан килгән уҡытыусыларҙың Башҡортостан әҙәбиәте, мәҙәниәте буйынса белемен камиллаштырыу йәһәтенән файҙалы саралар ойоштора. Мәҫәлән, Яҙыусылар союзындағы "Әҙәби кесаҙна"ларҙағы осрашыуҙар иң фәһемлеләрҙән һанала. Бында яҙыусылар, уҡытыусылар – рух һаҡсылары алдында шиғырҙар ғына уҡып ҡалмай, ә төрлө темаға әңгәмәләр ҙә үткәрә. Бындай кисәләрҙең ауыл уҡытыусылары өсөн күпме ҡыҙыҡлы, кәрәкле мәғлүмәт биргәнлеген аңлатып тороуҙың кәрәге юҡ. Шағирҙар бит һәр ауылға ла барып етә алмай. Ә бында бәләкәй генә залда бөтә һорауына яуап та алалар, хатта бәхәсләшеп тә китәләр, яҙыусылар ижадына ҡарата тәнҡит һүҙҙәре лә еткерәләр.\nЯҙыусылар союзына әҙәби консультант булып эшкә килгәс, Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы бындай осрашыуҙарҙы даими рәүештә ойоштора. Яҙыусылар союзында ғына түгел, университет, институт, колледж студенттары менән дә тығыҙ бәйләнеш булдыра.\nСоюз эшендә үҙен яуаплы итеп күрһәткән Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаға идара рәйесе урынбаҫары вазифаһын ышанып тапшыралар. Бында ла һынатмай, һәр ерҙә үҙенә генә хас булдыҡлылыҡ, тәүәккәллек менән үҙ эшен башҡара. Яҙыусылар союзы эшенә быға тиклем күләгәлә ҡалғаныраҡ кешеләрҙе йәлеп итергә тырыша. Нишләптер гел бер үк әҙиптәр йөрөгән осрашыуҙарға, байрам-фестивалдәргә башҡаларҙы ла исемлеккә индерә. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның ошондай ғәҙеллеге арҡаһында миңә лә бер тапҡыр булһа ла М. Аҡмулла көндәренә Миәкә районына һәм Бәләбәйгә "Илһам шишмәләре" фестиваленә барырға тура килде. Ә бит тиҫтә йылдар дауамында үткән байрам сараларының береһенән дә ҡалмай йөрөгән әҙиптәр бар. Яҙыусылар союзын уның һәр ағзаһы яҡын һәм туған ойошма итеп ҡараһын, һорауҙары, мәсьәләләре менән теләгән ваҡыттарында килеп мөрәжәғәт итеп, ярҙам, таяныс, кәңәш тапһын өсөн ихлас, ярҙамсыл мөхит булдырырға тырыша Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы. Оло йәштәге йәки сирле әҙиптәрҙең өйөнә барып, хәлдәрен белешә.\nРеспубликабыҙҙың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге төп китапханаһында эшләп киткәндә лә яҙыусылар менән бик матур, йөкмәткеле осрашыуҙар ойоштора. Китапханаға күптән юлдарын һыуытҡан әҙиптәрҙе уҡыусылар янына килтерә. Аҙаҡ байтағы: "Минең дә ижад кисәмде китапханала үткәр әле", – тип үҙҙәре үк мөрәжәғәт итә. Ә бит уларҙы ойоштороу өсөн күпме әҙерлек эше башҡарырға кәрәк. Әҙип хаҡында тулы мәғлүмәт тупларға, уның өсөн әллә күпме әҙәбиәт менән танышып сығырға, яҙыусы тураһында ҡыҙыҡлы һәм матур итеп һөйләрлек ҡәләмдәштәрен осрашыуға саҡырырға, ижады һәм тормош юлы буйынса слайд-шоу эшләргә, кисә йәнлерәк үтһен өсөн артистарҙың сығышын да индереп, моңло йырҙар менән биҙәргә кәрәк. Ҡыҫҡаһы, ҙур залдарҙа үткән юбилей кисәләренән бер ҙә кәм түгел ине Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның үткәргән осрашыуҙары. Киреһенсә, бәләкәй аудиторияла ихласлыҡ өҫтөнлөк итә. Тамаша залын сәхнә бейеклеге айырып тормағас, йәнле әңгәмә килеп сыға. Шуларҙың барыһы ла, әлбиттә, Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙының егәрлелеге, ижади ҡарашы һәм фантазияһы менән башҡарыла.\nӘлеге ваҡытта әҙибә республика һуҡырҙар китапханаһында ең һыҙғанып яңы һөнәр үҙләштерә. Насар күргән йәки яҡты донъяны күреүҙән бөтөнләй мәхрүм уҡыусылар өсөн башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәрен Брайль системаһында еткереү һәм көндәлек матбуғатты тауышлы яҙҙырыу эше менән мәшғүл. Ҡайҙа ғына барһа ла, әйтерһең, күптән шунда эшләгән кеше кеүек, һин дә мин үҙ бурысына тотона ла китә.\nОшондай тәүәккәллеге арҡаһында былтыр Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 95 йыл тулыуға арнап үткәреләсәк саралар өсөн грант алып, бөтә Башҡортостанды шаулатты бит ул. Тотош бер ҙур ойошма башҡара торған йөктө һуҡырҙар китапханаһы менән берлектә атҡарып сыҡты. Республика балалары араһында шағирҙың әҫәрҙәре буйынса "Мин һәм Мостай Кәрим" тигән ижади бәйге иғлан итте. Хикәйәләр, шиғырҙар, һүрәттәр, кроссвордтар, интернет презентациялар, буктрейлерҙар ебәрҙе балалар. Конкурсҡа килгән хаттарҙың бер өлөшө "Йәншишмә" гәзитендә лә баҫылып сыҡты. Бәйгегә йомғаҡ яһар өсөн Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина жюри ағзаһы итеп мине лә саҡырғайны. Художество белеме булған иптәшем Нияз Мәһәҙиев һүрәттәрҙе баһаланы. Балалар баҫмаһында ғүмер буйына эшләп, күпме конкурс үткәреп, бындай ҙа ажиотажды күргән булманы. Инде бәйге шарттары буйынса йомғаҡ яһар көн еткән, ә район мәктәптәренән һаман эштәрҙе килтерәләр ҙә килтерәләр. Бер мең ҡулъяҙманы, интернет презентацияларҙы тикшереп, һәр номинация буйынса баһалау өсөн әллә нисә көн кәрәк булды. Сыуашса яҙылған шиғырҙарҙы баһалар өсөн ошо телдә ижад иткән шағирҙарҙы саҡырҙы Фәрзәнә ханым. Руссаларын үҙе лә баһаланы, ҡәләмдәштәрен дә йәлеп итте. Хаттар араһында башҡорт, рус, татар телдәрендә генә түгел, хатта инглизсә, немецсә, японса, ҡытайса, төрөксә һәм башҡа телдәрҙә ебәргән эштәр ҙә бар ине. Бер генә баланың ижады ла иғтибарһыҙ ҡалманы. Еңеүселәргә иҫтәлекле бүләктәр, Маҡтау ҡағыҙҙары, ҡалған ҡатнашыусыларға сертификаттар, уҡытыусыларына Рәхмәт хаттары ебәрелде.\nХалыҡ шағирының тыуған көнөндә уның һәйкәле янында шиғыр уҡыу буйынса флешмоб булды. Баш ҡала мәктәптәренән килгән уҡыусылар Мостай Кәримдең әҫәрҙәрен һөйләне. Күренекле шағирҙар сығыш яһаны. Ә һуҡырҙар китапханаһында еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы үтте. Төрлө райондан килгән балалар Мостай Кәримдең ҡыҙы Әлфиә Мостаевна менән осрашты, уның ҡулынан бүләктәр алды, иҫтәлеккә бергәләп фотоға төштө. Шулай уҡ туғандаш республикалар Татарстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан менән скайп аша бәйләнешкә инеп, күренекле әҙиптәренең ҡотлау сәләмдәрен ишетте. Ғүмерҙә онотолмаҫ ваҡиға булды ул. Һәм был сараны Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина атҡарып сыҡты. Нисек һоҡланмайһың шундай кешегә!\nИжадына килгәндә, Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның балалар алдында сығыш яһағанын күп тапҡыр күрергә тура килде. Кескәйҙәрҙең иғтибарын яулауы еңел түгел. Шиғыр оҡшамаһа, улар тыңламай ҙа. Парта артында булһынсы, залдамы – телефондарына текләп, уйнап тик ултыралар йә бер-береһенә СМС ебәреп һөйләшәләр. Ә инде алдарына Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы сығып баҫһа, бөтә иғтибарҙары шағирәгә йүнәлә. Әлеге лә баяғы уҡытыусылығы ярҙам итәлер инде. Тәүге һүҙҙәренән үк балаларҙы ауыҙына ҡарата ла һөйләп бөткәнсе уҡыусылар менән бәйләнештә була.\nШиғырҙары балаларға аңлайышлы телдә, юмор менән яҙылғанға күрә күңелдәренә үтеп инә, улар геройҙар менән бергә көлә, үҙҙәренең етешһеҙлектәрен күреп уйлана, ҡыҫҡа ғына тәрбиәүи әкиәттәрен тыңлап, фәһем ала.\nШағирә, мәктәптә эшләп киткән кеше булараҡ, бөгөнгө уҡыусыларға ниндәй әҫәрҙәр кәрәклеген тойоп ижад итә. Шундай ябай тел менән Башҡортостан символикаһы – Республика байрағы, гербы тураһында, Ҡоролтайҙың нимә икәнен, ил башлығының кем булыуын балаларса шиғри тел менән аңлата. Мәктәптә үткәрелергә тейешле булған төрлө сараға сценарийҙарҙың ҡытлығын иҫәпкә алып, Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина бөтә календарь, йома, фольклор байрамдарына матур сценарийҙар, ҡыҫҡа пьесалар ижад итә. Мәғарифты үҫтереү институтында эшләгәндә уҡытыусылар өсөн методик ҡулланмалар сығара.\nШағирәнең тағы бер мөһим хеҙмәтен билдәләп китмәү мөмкин түгел. Ул Башҡортостанда "Балалар әҙәбиәте антологияһы"н төҙөү эшенә тотоноп, оло хеҙмәт башҡарҙы. Өс томдан торған йыйынтыҡтарҙың ике томы донъя күрҙе лә инде, өсөнсөһө лә оҙаҡламай уҡыусыларға барып етәсәк. Антология төҙөүгә бик яуаплы ҡарай шағирә. Рус һәм башҡорт телдәрендә булғас, уларҙың күбеһен тәржемә итеү эшенә үҙе тотона. Ике телде лә камил белеүе әҙибәгә руссанан – башҡортсаға һәм киреһенсә, башҡортсанан руссаға тәржемәләргә булышлыҡ итә. Ә бит был эш уның төп бурысына инмәй, һәр әҙип антологияға ингән әҫәрен тәржемәләүҙе үҙе хәстәрләргә тейеш. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина иһә бөтә текстарҙы компьютерҙа үҙе йыйып, күптән вафат булған шағирҙарҙың әҫәрҙәрен эҙләп табып, йыйынтыҡҡа индерә. Уның был оло хеҙмәтендә бер кем дә иғтибарҙан ситтә ҡалмаған. Хатта балалар өсөн ижад итмәгән тип һаналған шағирҙар ҙа антологияла үҙҙәренең әҫәрҙәрен күреп, аптырап ҡала. Ә нимә ул балалар әҙәбиәте? Кем ул балалар әҙибе? "Әсәйем", "бесәйем" тип шиғыр яҙыусылар ғына балалар шағиры түгел бит әле. Ғөмүмән, балалар әҙәбиәтендә ике төшөнсә йәшәй. Кемдәрҙер балалар өсөн ижад итә, икенселәр балалар тураһында яҙа. Тәүгеләренең геройҙары ла балалар, шиғыр ҙа улар өсөн тәғәйенләнә. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаның ижады тап ана шул тәүгеләр иҫәбендә. Кескәйҙәр өсөн уның шиғыр, хикәйә, әкиәттәрен уҡығанда үҙең дә балаға әйләнәһең, бәләкәстәр араһында бер тиң булып йөрөйһөң. Ә икенселәрҙең ижадында бала сағыңа әйләнеп ҡайтаһың. Хәтирәләр, иҫтәлектәр эсендә йәшәйһең. Балалар, әлбиттә, үҙҙәре хаҡында яҙылған ижадты яҡын күрә. Күптәр, балалар өсөн яҙыуы еңел, тип уйлай. Ә ундайҙарға балалар өсөн берәй мәҡәлә яҙыуҙарын үтенһәң: "Ҡуй, мин балалар өсөн яҙа алмайым да ул", – тип баш тарталар. "Балалар өсөн өлкәндәргә яҙған кеүек үк яҙырға кәрәк, тик тағы ла яҡшыраҡ итеп", – тип М. Горький юҡҡа әйтмәгәндер. Дәреслектәрҙә уҡыусылар өсөн халҡыбыҙҙың рухын сағылдырған, яҙмышын һүрәтләгән, проблемаларын күтәргән әҫәрҙәр индерелә. Мәҫәлән, Мостай Кәримдең "Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа", "Үлмәҫбай", Рәми Ғариповтың "Аманат", "Туған тел", "Табыныу", Рауил Бикбаевтың "Һыуһаным – һыуҙар бирегеҙ", "Башҡортостан бында башлана" кеүек әҫәрҙәрен балалар өсөн яҙылмаған, тип кем әйтә ала? Үҫмерҙәр ана шундай юғары шиғриәт өлгөләре миҫалында тәрбиәләнергә тейеш тә. Ошо күҙлектән сығып төҙөгән дә инде Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина "Балалар әҙәбиәте антология"һын. Һәм ул, һис шикһеҙ, тарихта ҡалырлыҡ хеҙмәт тип баһаланырға хаҡлы. Ғөмүмән, ни сәбәптәндер элек-электән беҙҙә балалар өсөн ижад итеүселәргә тейешле иғтибар биреп еткермәйҙәр. Әйтерһең, бөтә нәмәнең бала саҡтан башланғанын, тәрбиә орлоҡтарының кескәйҙән һалынғанын, мул һыулы йылғаларҙың бәләкәс инештәрҙән юл алғанлығын белмәйҙәр. Белһәләр ҙә, белмәмешкә һалышалар. Балалар яҙыусыларының уңыштарын да күреп бармайҙар һәм баһаламайҙар ҙа…\nЕгәрле кеше бөтәһенә лә өлгөрә. Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙының Башҡортостандың "Ашҡаҙар" радиоһында аҙна һайын яртышар сәғәтлек тура эфирға сыға. Ҡәләмдәштәре менән әҙәбиәт донъяһы тураһында әңгәмәләр үткәреү өсөн дә һәр әҙиптең ижадын яҡшы белеү талап ителә. Тыңлаусыларға тапшырыу ҡыҙыҡлы булһын өсөн күпме әҙерлек эше алып барғанлығын ул үҙе генә белә.\nҺәр ваҡыт хәрәкәттә булған Фәрзәнә ханымға бөгөнгө күркәм йәште һис тә бирерлек түгел. Өс бала әсәһе булараҡ, һаман да, ҡошсоҡтарын ҡурсалаған инә ҡош кеүек, уларҙы хәстәрләй, ейән-ейәнсәрҙәренең мәшәҡәттәре менән йәшәй. Ҡыҙы Лилита – медицина фәндәре кандидаты. Ейәнсәрҙәре лә медицина юлын һайлаған. Әнисә күҙ ауырыуҙары институтында эшләһә, Ләйсән әлегә IV курста белем ала. Игеҙәк улдары Владислав менән Вячеслав Санкт-Петербургтағы кино һәм телевидение институтын тамамлап, береһе шунда эшкә ҡала, икенсеһе Өфөлә Башҡортостан радиотелекомпанияһында хеҙмәт юлын башлай. Әле Владиславының Арыҫлан исемле улын ҡараша бәхетле өләсәй. Ҡаланан ситтә уларға өй төҙөү, баҡса үҫтереү мәшәҡәттәрендә ярҙамлаша.\nКүренекле шағирә, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре Фәрзәнә Гөбәйҙуллинаның юбилейының Әҙәбиәт йылына тап килеүендә лә ҙур мәғәнә ята кеүек. Күркәм байрамын өр-яңы китабы менән ҡаршылай әҙибә. Ҡәләмдәшебеҙҙең оҙаҡ йылдар дауамындағы тырыш хеҙмәте "Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы", "Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре", Баязит Бикбай исемендәге әҙәби премия лауреаты тигән маҡтаулы исемдәр менән баһаланған.\nКөҙгө муллыҡ айында тыуған Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина тормошта ла шундай йомарт, күңеле киң, үҙе ихлас һәм алсаҡ. Балалар өсөн ижад иткән шағирәнең башҡаса булыуы мөмкин дә түгел.


Песня «Ҡайтам» исполнителя Elvin Grey. Скачать или слушать онлайн\n1. Йылдар үтһә лә, һыуҙар аҡһа ла,\nКөтәлер һаман, ғәзиз еркәйем.\nТыуған яҡтарға һуҡмаҡ эҙләйем.\nЫшаныс менән һиңә атлайым,\nҒәзиз еремә, йылға - күлдәргә.\nҺинән яҡыныраҡ ерҙе белмәйем,\nҺары һағышҡа нисек түҙәргә.\nТыуған тупраҡ тарта,\nҠайтам, һиңә ҡайтам...\nТыуған яғыма ҡайтам!\n2. Ҡабул ит мине, тыуған еркәйем,\nҺиңә ҡайтамын йыраҡ илдәрҙән.\nБәхет тапманым мин сит-ят ерҙәрҙә,\nЙәш тамсылары минең күҙҙәрҙә.


Кушнаренко районында ике инәй бер быуатлыҡ һәм 105 йәшлек юбилейҙарын билдәләне\n11 Декабрь 2020, 16:35\nКушнаренко районы хакимиәте\nКушнаренко районында ике оҙон ғүмерле инәй бер көнгә генә айырма менән үҙҙәренең юбилейҙарын билдәләй. Бөгөн Мәүлиха Рәжәп ҡыҙы Ризуановаға 100 йәш тулды, ә кисә Кәшифә Сәхипгәрәй ҡыҙы Шәйгәрҙәнова 105-се тыуған көнөн ҡаршы алды.\n«Улар, һис арттырыуһыҙ, ғәжәйеп ҡатын-ҡыҙҙар Совет Рәсәйе төҙөлгәндән башлап, бөтә ил менән бергә ҙур тормош юлы үтте, ауыр Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла бирешмәне, хәҙерге дәүләтебеҙҙең үҫешенә лә шаһит булды. Мәүлиха Рәжәп ҡыҙы һәм Кәшифә Сәхипгәрәй ҡыҙы ошо йылдар буйына илдең именлеге һәм сәскә атыуы өсөн намыҫлы хеҙмәт итте, балалары һәм ейәндәренән тыш, бүлә-бүләсәрҙәрен лайыҡлы тәрбиәләп үҫтерҙе. Ҡәҙерлеләребеҙ, һеҙҙе матур юбилейығыҙ менән ҡотлайым! Һуғыш осоронда һәм тыныс ваҡытта намыҫлы эшләгәнегеҙ өсөн түбәнселек менән баш эйәм! Кушнаренко халҡы өсөн һеҙ – Тыуған илеңде яратыу, илеңә хеҙмәт итеү, батырлыҡ һәм ныҡлыҡ, ғаиләгә тоғролоҡ һәм хәстәрлекле әсә өлгөһө. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, рух күтәренкелеге һәм яҡындарығыҙ менән оҙаҡ йылдар бергә йәшәүегеҙҙе теләйем», — тип яҙҙы Кушнаренко районы хакимиәте башлығы Руслан Ғиззәтуллин.


ШИҒЫРЫН ДА, КӨЙӨН ДӘ ҮҘЕМ ЯҘАМ, ЙӘКИ БАШҠОРТ ЭСТРАДАҺЫ ТУРАҺЫНДА — Башкирская государственная филармония имени Хусаина Ахметова\nНовости ШИҒЫРЫН ДА, КӨЙӨН ДӘ ҮҘЕМ ЯҘАМ, ЙӘКИ БАШҠОРТ ЭСТРАДАҺЫ ТУРАҺЫНДА\nШИҒЫРЫН ДА, КӨЙӨН ДӘ ҮҘЕМ ЯҘАМ, ЙӘКИ БАШҠОРТ ЭСТРАДАҺЫ ТУРАҺЫНДА\n15 марта 2021 Миләүшә ҠАҺАРМАНОВА/Киске Өфө\nБөгөн башҡорт эстрадаһы еңел булмаған осор кисерә. Шоу-бизнесҡа ҡоролған йыр сәнғәте мәҙәниәт сиктәренән алыҫлашып, бары бизнес ыҙанында ғына ҡалмаҡсы. Әммә мәҙәниәт, милли мәҙәниәт шоу-бизнесҡа тиклем дә йәшәгән һәм йәшәргә тейеш ҡиммәттәр. Һәм уны йәшәтеүҙең ниндәй юлдары, алымдары, мөмкинлектәре бар? Ошо хаҡта һөйләшеү өсөн Башҡортостандың халыҡ артисы, музыкант, концертмейстер Ғәли АЛТЫНБАЕВ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының художество етәксеһе Сулпан АСҠАРОВА һәм реклама бүлеге етәксеһе Ирина ЗАХАРОВАны саҡырып, әңгәмә ҡорҙоҡ.\nХөрмәтле сәнғәт әһелдәре, бөгөнгө башҡорт эстрадаһына байҡау яһап китәйек әле. Нисек уның бөгөнгө хәле?\nҒәли Алтынбаев: Мин үҙемде белә-белгәндән алып башҡорт моңо эсендә йәшәйем. Дүрт-биш йәштә үк гармун менән ҡуша алып йөрөйҙәр һәм уйнаталар ине. Ошо алтмыш йылдан ашыу ваҡыт эсендә күпме көйҙәр башҡарғанмындыр, күпме моң ишеткәнмендер — әйтә лә алмайым. Совет осоронда Башҡорт дәүләт филармонияһы Советтар Союзының иң көслө коллективтарының береһе булды. Ә ниндәй йолалар йәшәй ине унда!\nӘле күптән түгел генә Башҡортостан юлдаш телевидениеһында опера йырсыһы Сәлих Хөснийәров тураһында тапшырыу күрһәттеләр. Аҡ-ҡара төҫтәге лентала, архив материалы. Ә ниндәй замансалыҡ ул кадрҙарҙа! Сөнки был иҫкермәй, ҡартаймай торған классик ҡомартҡылар. Ул тауыш, ул башҡарыу һәләте, ул артислыҡ, ул хислелек… Бына филармония, дәүләт филармонияһы кимәле ошолай була. Профессионаллек кимәле ошолай була. Шулай итеп, яҡшы көй (йыр) бар, яҡшы булмаған («насар» һүҙен музыкаға ҡарата ҡулланмайыҡ) көй (йыр) бар. Яҡшы башҡарыусы бар, бар яҡшы булмаған башҡарыусы. Мин музыка һәм йыр өлкәһен шулай ғына бүләм. Ашыҡ-бошоҡ сыймаҡланған йырҙарға сәхнәлә урын булырға тейеш түгел, тип иҫәпләйем. Бына һеҙҙән һорайым әле: берәй билдәле йәш композиторҙың исемен ҡапыл ғына хәтерләй алаһығыҙмы? Берәй ысын шағирҙың шиғырҙарына көй яҙған һәм йырҙары хит була алған һәләтле кешене беләһегеҙме? Йырға тип махсус шиғыр яҙа күптәр. Беренсе куплет менән өсөнсөһө араһында бәйләнеш юҡ. Сюжеты юҡ шиғырҙың, композиция ҡоролошо юҡ әҫәрҙә. Хис бар, һүҙҙәр, рифма һәм ритм бар, йәғни был шиғырҙа материалдар (һүҙҙәр) техник яҡтан ғына ҡоролған. Шиғырҙың йәне лә, рухы ла юҡ. Бындай йырҙарҙа алыш-биреш, аҡса мәғәнәһе генә ята, ә ижад тураһында һүҙ ҙә юҡ.\nИрина Захарова: Тамашасы булараҡ әйтәйем әле. Иртәнсәк интернетты асып ебәрһәм, Айгиз Ханов Рим Хәсәновтың «Ҡышҡы романс»ын башҡара. Рәхәтләнеп тыңланым. Ул йырҙы нисә йылдар ишетһәм дә, ятлап бөткән булһам да, күңелдә бер генә лә кире тойғо уянманы, киреһенсә, таныш моңдарҙан кәйефем күтәрелеп китте. Нимәгә һөйләйем быны? Бына ошондай профессионалдар тарафынан тыуҙырылып, һәләтлеләр тарафынан башҡарылған йырҙар ғына ыңғай хистәр булдыра. Р.Хәсәнов, Х.Әхмәтов, С.Низаметдинов, З.Исмәғилев кеүек композиторҙарҙың йырҙарында нисәмә быуын үҫкәнбеҙ һәм һаман да шуларҙы алмаштырыр, исмаһам, шуларға етерлек ижад итә алғандарҙы таба алмайбыҙ.\nБөгөн Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләгән йырсылар — улар башҡорт эстрада классикаһын һаҡлаусы йәштәр. Улар ғүмерҙәрен тап ошо изге миссияға бағышлағандар. Аҡса эшләүгә, дан ҡаҙаныуға һәм башҡа ялтырауыҡтарға арбалмайынса, халыҡтың йыр-моңон ололарҙан өйрәнеп алып, киләһе быуындарға тапшырып ҡалдыра торған команда улар. Филармония бит модалар яһаусы, яңылыҡтар индереүсе түгел, ә халыҡ ижадын, классик әҫәрҙәребеҙҙе һаҡлап йәшәтеүсе ойошма. Сәнғәттең архивы, уставы, ҡомартҡылар һандығы булырға тейеш филармониялар. Шуның өсөн дә был ойошмалар дәүләт тарафынан ҡаралырға, яҡланырға тейеш.\nСулпан Асҡарова: Үкенескә ҡаршы, хәҙерге заман эстрадаһындағы йәш йырсыларҙың күбеһе үҙ репертуарына халыҡ йырҙарын алмай. Ә бит элегерәк йырсы халыҡ йырҙарын һәм классик әҫәрҙәрҙе башҡарһа ғына үҙ һөнәренең оҫтаһы итеп һанала ине. Репертуарыңда был теҙмә юҡ икән, тимәк, һин әле профессионалдар кимәленә үҫеп етмәгәнһең. Бөгөн иһә шоу эстрадаһында ундай универсалдарҙы бик һирәк осратаһың. Бөгөн, бәлки, үткән менән хәҙергене сағыштырыу ҙа кәрәкмәйҙер, сөнки элекке сәхнәлә бары тик профессионалдар ғына булған һәм улар үҙ кимәлдәрендәге мәҙәниәтте тотоп торған да инде. Үҙешмәкәрҙәр тап ана шул кимәлгә етеү өсөн уҡыған, өйрәнгән, күпте белергә ынтылған. Бөгөн бының киреһе… Оло сәхнә шоу-концерттар менән күтәрелгәндәр өсөн генә тәғәйенләнгән һымаҡ. Ауыҙыңды асырға өйрәнгәнһең икән, дөрөҫмө, дөрөҫ түгелме, йырсы була алаһың, тигән ялған һеңдерелә. Бына шулай хаталар ебәреү ҙә, ялғанлау модаға әүерелде. Продюсер табып алаһың да, заман технологиялары менән тауышыңды үҙгәртеп, ике-өс нотанан торған йырҙар менән концерттар бирәһең. Йыр ундай башҡарыусыларҙа сәнғәт өлгөһө түгел, ә һатып алынған тауар ғына. Интервьюларын тыңлағанда ла хатта күберәк шәхси тормоштары, машиналары, йорт-ҡаралтылары тураһында һөйләйҙәр. Ә йырҙы кем яҙҙы? Үҙем яҙҙым. Шиғырын да, көйөн дә үҙем яҙҙым да, үҙем башҡарам. Бына шундай «профессионалдар» күбәйгәндән-күбәйә бара бөгөн.\nБеҙҙең филармония эстрадаһы Рәсәйҙәге, бәлки, донъялағылыр әле, берҙән-бер милли эстрада. Профессионал кимәлдәге бындай эстрада башҡа бер ерҙә лә юҡ. Республикабыҙҙа заманында уны һаҡлап ҡала алғандар, башҡорт мәҙәни ижадын, боронғо мираҫты, йыр-моң күсәгилешлеген үҙгәртмәй, боҙмай, башҡаларҙыҡы менән бутамайынса, ошо көндәргәсә йәшәтә алғандар. Был бит тиккә генә түгел.\nФилармонияның бәҫе төшөп китте, тиҙәр. Ә кем төшөрә ул бәҫте? Филармонияла эшләүҙең ҡатмарлы хеҙмәт икәнен күптәр белмәйҙер ҙә әле. Алһыҙ-ялһыҙ гастролдәр, иң төпкөл ауылдарҙы хеҙмәтләндереү, сит өлкәләрҙәге милләттәштәребеҙҙе лә йыр-моңға һыуһатмау. Барып аҡса йыйыу өсөн концерт биреү түгел, ә башҡорт моңон, халыҡ ижадын, милли эстраданы оноттормау, халыҡты үҙ асылына яҡынайтыу өсөн тырышыу ул филармонияларҙың маҡсаты. Концерттарға ла теләгәндә сыҡтың, теләмәгәндә юҡ түгел, хөкүмәт учреждениеһы булараҡ, план, аныҡ мәсьәләләр һәм үтәләһе эштәр бар. Төрлө даталарға, байрамдарға, хәл-ваҡиғаларға ҡағылышлы яңы программалар сығарыу, репетициялар, репертуарҙы үҫтереү һәм башҡалар ҙа ваҡытты, көстө ала. Шул уҡ ваҡытта бөгөнгө көн талабына ла яраҡлашырға кәрәк. Тамашасы еңел-елпегә, уйын-көлкөгә, йәғни шоу концерттарға өйрәнеп китте. Әммә бындай концерттарҙың үҙҙәренә лә, киләсәк быуындарына ла дөрөҫ, профессиональ, ысын сәхнә мәҙәниәтен бирә алмаҫын онотто.\nФилармония сәхнәһендә йырсылар ғына түгел, нәфис һүҙ оҫталары ла, хореографтар ҙа, йәғни төрлө йүнәлеш оҫталары ла бар. Әйткәндәй, бөгөн яңғыҙ бейеү башҡарыусылар юҡ иҫәбендә. Үҙешмәкәрҙәр араһында килеп сыға ул ундай бейеүселәр, тик белемдәре булмау сәбәпле, эшкә алып булмай, ә уҡырға теләмәйҙәр. Нәфис һүҙ оҫталары ла бармаҡ менән генә һанарлыҡ бөгөн. Бөтөн алып барыусылар тамадаға әүерелеп бөттө. Юмор жанры юҡҡа сыҡты, тип әйтергә лә була. Сикләнгән һәм әҙәпһеҙ темаларҙағы стендаптарҙы мәҙәниәттең бер өлөшө тип әйтһәң, бөтөнләй мәғәнәһеҙлек булыр. Ундайҙы беҙҙең халыҡ аңлап та етмәй, ҡабул да итмәй, тип уйлайым.\nНимә әйтергә теләйем? Профессиональ милли эстраданы ошоғаса һаҡлап ҡала алғанбыҙ икән, тимәк, уға хөкүмәт тарафынан тейешле иғтибар ҙа булырға тейеш. Уның бөгөнгө эстрада сығышы оҡшамай икән, тимәк, был мәсьәләне ҡулға алып хәл итергә кәрәк. Әммә бында маҡсат үҙгәрешһеҙ ҡалырға тейеш: филармония эстрадаһы эстрада нигеҙе, уның мейеһе, эталоны булһын. Бында мәҙәниәт һәм сәнғәт йәшәй. Ә йәш проекттар, шоу-программалар икенсе урында торһон. Үкенескә ҡаршы, беҙҙә бөтөнләй икенсе йүнәлештәрҙе күтәреп сығалар, киләсәк быуындарға бирә алмаҫтайҙы, мираҫ итеп тапшырып булмаҫтайҙы… Былай барһа, берәй егерме йылдан һуң йәштәребеҙ «Нимәгә ул халыҡ йырҙары, ҡурай кемгә кәрәк, композиторҙар, шағирҙар нимәгә ул, нимәгә беҙгә музыкаль белем!» тиәсәктәр. Унан инде сәнғәт-музыка мәктәптәренең дә, филармонияларҙың да, институттарҙың да кәрәге ҡалмаҫ. Шул саҡ башыбыҙға йәбешербеҙ ҙә, һуң булыр. Профессионализм менән энтузиазмды бутау бәләһе буласаҡ был.\nЫсын сәнғәт һәм шоу-бизнесты нисек айыра ала тамашасы?\nҒәли Алтынбаев: Шоу-бизнес тураһында һүҙ алып барғанда уның эсендә мәҙәниәтте, ысын сәнғәтте эҙләү урынһыҙ. Классик эстрада һәм шоу йырҙары икеһе ике урында йәшәй. Бына беҙ, профессионалдар, нисек эшләйбеҙ? Аккомпаниаторҙарымдың бер нисәүһен генә һанап китәм: Радик Гәрәев, Флүрә Килдейәрова, Вәхит Хызыров, Иҙрис Ғәзиев, Нәзифә Ҡадырова. Мин был кешеләрҙең йырҙарҙы нисек итеп донъяға яралтҡандарын беләм. Композитор ижад иткән көйҙө улар үҙ моңдарына, тауыштарына ултыртыу өсөн дә айҙар буйына эшләй. Йырҙың һәр һүҙен, һәр нотаһын үҙҙәренә һеңдереп, уның менән бер бөтөн булғас ҡына тамашасыға сығаралар. Ә бөгөн ҡайһы берәүҙәр элекке йырҙарҙы алып, ноталарын алмаштырып, араларына шау-шыу ҡушып, үҙ ҡалыптарына һалып алалар ҙа — әйҙә инде! Ошо тәңгәлдә классик йырҙарҙың хоҡуғын һаҡлай торған бер генә хеҙмәт тә булмауы үкенесле. Ниндәй намыҫ менән классик йырҙарҙы әхәзләй ала улар? Кем уларға ундай хоҡуҡ биргән?\nСовет киноларына ни өсөн урайбыҙ ҙа әйләнеп ҡайтабыҙ. Сөнки улар кино сәнғәтенең алтын өлгөләре. Беҙ уларҙы атамалары менән беләбеҙ һәм уларҙан алынған цитаталарҙы ҡабатларға яратабыҙ, шулай бит? Ә замана сериалдарын иҫләйбеҙме? Юҡ, сөнки улар сәнғәт өлгөләре түгел, улар әҫәрҙәргә ҡоролмаған, улар артында роман авторҙары, профессиональ режиссерҙар, һәләтле артистар тормай. Йырҙа ла шулай уҡ. Исеме лә билдәле булмаған уртаҡул шағир тарафынан йәки илһам килгәндә кемдер сыймаҡлағандан яһалған шиғырға шундай уҡ һәләтһеҙ композитор ишараты көй яҙа ла, уны тауышһыҙ йырсы башҡара. Музыка, йыр сәнғәтендә былай булмай. Шоу-бизнеста була — эйе, тик ысын сәнғәттә йыр тыуҙырыу процесы үтә лә яуаплы һәм юғары кимәлдәге оҫталыҡ талап иткән ижади хеҙмәт.\nСериалдар артында көн үткәргән, шоу-тапшырыуҙар менән йәшәгән һәм меңәрләгән һумдарға шоу-концерттарға билет алған халыҡ та күп кенә бит. Кешеләр ваҡыттарын һәм аҡсаларын иллюзион, яһалма, алдаҡ, ялтырауыҡ донъяға исрафлауға йәлләмәй. Был нимәнән килә?\nИрина Захарова: Миҫал өсөн һөйләйем: берәй район үҙәгенә барабыҙ, филармония артистарының иҫ киткес бай классик концертын тәҡдим итәбеҙ, билет хаҡы 100 һум. Таныштарға шылтыратам, юҡ, беҙ Илсөйәр Бәҙретдиноваға билет алдыҡ, тиҙәр. Күпмегә алдығыҙ? Иң осһоҙон 800 һумға. Классиканы, халыҡсанлыҡты, юғары мәҙәнилекте бер сәғәтлек даңғыр-доңғорға һәм билдән түбән шаярыуҙарға алмаштырған әҙәмдәргә ни әйтерһең? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бындай миҫалдарҙы бихисап килтерергә була.\nЭстрадаға килеп ингән йәш кешегә ниндәйҙер талаптар ҡуйыусы берәй орган бармы беҙҙә? Мәҫәлән, берәү эстрада йырсыһы булырға теләне икән, ул ниндәй шарттарҙы үтәргә тейеш?\nСулпан Асҡарова: Ундай тикшереүсе орган юҡ, әммә беҙ дәүләттә йәшәгән йәмғиәт, беҙҙә Мәҙәниәт министрлығы, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы һәм башҡа яуаплы органдар бар. «Йәштәр нимә йырлай?» тигәнде генә түгел, ә иң беренсе «Йәштәр ниндәй юл менән бара?» тигән һорауҙар өҫтөндә лә уйларға кәрәктер.\nҺәр кемдең шәхси мәҙәниәтен күҙ уңында тотҡанда, ул кешегә ғаиләлә һалына. Һәм ғаиләлә нимәгәлер өлгәшеү өсөн шул тәңгәлдә хеҙмәт итергә, шул тәңгәлдә үҫешергә тейеш булыу өйрәтелә. Алайыҡ, йырсы йә музыкант булыуҙы. Мәҙәни кимәле булған ата-әсә балаһын ошо өлкәлә шөғөлләндерә, ошо өлкәнең белгесе итергә тырыша. Быны ул балаһының һәләтенә ҡарап билдәләй. Йәғни, аҙаҡ үҫеп етеп, сәхнәгә менеп баҫҡан кеше үҙе эшләгән өлкәлә белемле һәм һәләтле булырға тейеш. Уның хеҙмәте тамашасыға файҙалы һәм фәһемле булырға тейеш. Бына шундай белем, энергия, эмоция тулҡындары менән алмашыу ул йыр-моң тыңлау.\nЭстрадаға аяҡ баҫыусы йәштәрҙең дә мәҙәни кимәле уларға ғаиләһенән эйәреп килгән, улар шунан юғарыраҡ та, кәмерәк тә була алмай. Әгәр халыҡ йырҙарын, классик музыканы, ретро көйҙәрҙе тыңлап үҫкәндәр йәки шундай концерттарға йөрөгәндәр, йырсыларға эйәреп йырлағандар икән, улар еңел-елпегә эйәрә алмаясаҡ. Ә инде сәнғәт донъяһына осраҡлы ғына килеп ингәндәр һәм аңдарына, ҡандарына йыр сәнғәтенә ҡарата һөйөү һәм хөрмәт һалынмаған икән, уларға ул төшөнсәләрҙе бер ниндәй ҙә орган һеңдерә алмаясаҡ.\nИрина Захарова: Йыр бит ул тулы әҫәр, драматургияһы, конфликты, кульминацияһы бар. Башҡарыусы уның бөтөн ошо эстәлеген күрһәтә белһен. Әсәй тураһында йырлап, «бум-бум-бум» ыңғайына сәхнәлә һикерә икән, мөхәббәт тураһында «иртәнге биштә мин һиңә ҡуна киләм» тип йырлай икән йәки «Башҡорт сәй эсә» тигән һөйләмдән генә тотош йыр була ала тип уйлай икән, был мәҙәниәтһеҙлек, наҙанлыҡ, белемһеҙлек. Ә беҙ күмәкләп шул мәғәнәһеҙлеккә ауыҙ йырып ҡарап торабыҙ, күптәребеҙ битараф, күптәребеҙ ҡул ғына һелтәй. «Халыҡҡа оҡшай» тип уйлай йәштәр. Юҡ, асылда, мәҙәни кимәле булған халыҡҡа оҡшамай улар. Бындай йыр һәм көйҙәр башҡорт сәнғәтен күрһәтер өлгөләр түгел, бындай йырҙар йәшәмәйәсәк. Шуның өсөн йәштәрҙе йүнәлтер органдар, уларҙың ижадын дөрөҫ юҫыҡҡа ыңғайлатыр остаздар булырға тейеш.\nЙәштәрҙең классик концерттарға йөрөмәүенең сәбәптәрен һанап китәйек…\nСулпан Асҡарова: Йәштәр хәҙер телевизорҙан да ситләшеп, гаджеттарға, интернет донъяһына инеп батты. Унда ла иғтибарҙары файҙалы нәмәләлер тип уйламайым мин. Йәштәр интернет зомбиҙарына әйләнгән. Ундағы ҡыҫҡа текстарҙы, бер ниндәй тәртиптәргә һәм ҡанундарға һалынмаған телмәрҙәрҙе, кем нисек теләй, шулай төшөп һалынған фотолар теҙмәһен ҡарап-ҡабул итеп кенә өйрәнгән. Бер нәмә уйларға, фекерләп ултырырға кәрәкмәй. Ҡараның, күрҙең — һәм бөттө.\nӘммә йәштәргә артыҡ ҡаты бәрелмәҫ инем мин. Уларға бөгөн донъя шар асыҡ, бер ниндәй сикләүҙәр юҡ. Беҙҙең заманда тыйыулы нәмәләр күп ине һәм шул иҫәптән попса, рок, рэп кеүек музыка жанрҙары ла илебеҙгә килеп инеп, таралып китеүенә бер быуын ғүмер генә үткән әле. Көнбайышта утыҙынсы-ҡырҡынсы, илленсе-алтмышынсы йылдарҙа йәштәр төркөмдәре ойошоп, тамашасыны геү килтергән, матурлыҡ конкурстары үтеп, шау-шыу ҡуптарған, беҙҙә шул хәл бөгөн бара. Юҡҡамы ни, һәр икенсе башҡорт егете йырсы булырға маташа, һәр икенсе башҡорт ҡыҙы һылыуҡай бәйгеһендә ҡатнаша. Тик улар был тәңгәлдә лә оло хеҙмәт һәм тырышлыҡ кәрәк икәнде аңлап етмәй.\nИң беренсе сәбәптәрҙең береһе интернет һәм заманға эйәреп маташыу, минеңсә. Әммә былар барыһы ла ваҡыт үтеү менән үҙгәрер ул. Тик урта йәшкә еткәндә шул виртуаль интернет донъяһында формалашҡан йәш башҡорт йәмғиәтенең үҙ асылын онотоп ҡуйыуына ғына хәүефләнәм.\nҒәли Алтынбаев: Тормошта мәғәнә, мәғәнәлек тигән бер йөкмәткеле төшөнсә бар. Бөгөнгө йәштәргә бына ошо етешмәй. Улар хәҙер шоу ярата. Концерт та шоу булһын, кино ла шоу булһын, кисә лә шоу булһын. Шоу эсендә, әлбиттә, мәғәнәгә урын ҡалмай. Өфө филармонияһы концерттарында берәү ҙә сығып мәғәнәһеҙ йыр йырламаясаҡ. Йәштәргә кәрәк булған «клево» йырҙарҙың һәр юлын тикшереп сыҡҡанда ғына ла мәғәнәһеҙлектән ҡолап китергә була. Юҡ, мин йәштәрҙе әрләмәйем, әммә асылында мәғәнәлеккә урын булмағандарҙан был донъяның төрлө ҡатмарлы ҡатламдарын, боролоштарын, бөгәрҙәрен аңлауҙы көтөү ҙә мөмкин булмаясаҡ. Йәш саҡта кеше аҡылһыҙ була ла, олоғая бара аҡыллана, тигән хәбәр дөрөҫ түгел ул. Йәшлектә аңһыҙ булған ҡартайғансы ла шулай ҡала. Шунлыҡтан йәштән үк белемгә, аңға, ысын мәҙәниәткә, мәғәнәлеккә ынтылырға кәрәк.\nИрина Захарова: Ҡапыл килеп, ҡапыл юғала торған эмоцияларға мохтаж бөгөн кеше. Беҙ ысынлап та тыйылып, баҫылып үҫкән быуындар, халыҡтар. Хис-тойғоларыбыҙҙы шарран асып өйрәнмәгәнбеҙ. Һәм ҡапыл тормоштар үҙгәреп, шоу тапшырыуҙар, концерттар, шоумендар барлыҡҡа килде. Улар беҙҙең йәмғиәткә яҙғы ташҡын булып бәреп инде. Был шоуҙарҙа хистәрҙе ҡапыл сығарып, теләһәң — йырлап, теләһәң — бейеп, теләһәң — һыҙғырып, теләһәң ни эшләп ҡайтырға була. Көслө музыка, дәртле ритмика, төҫлө уттар, сағыулыҡ һәм башҡа шоу факторҙары кеше мейеһен ҡуҙғыта, унда рәхәтлек, күңеллелек тойғоһон уята. Бына шуға алдана ла халыҡ. Шул ваҡытлы эйфорияға мохтажлыҡ кисерә. Тик был тойғоларҙың, яуапһыҙ хистәр кеүек, бары уларҙың ғына энергияһын һура икәнен аңламай. Тимәк, концерт ҡарау өсөн дә, йыр менән йырҙы айыра белеү өсөн дә аҡыл кәрәк.\nИкенсенән, туған телде белеп, аңлап етмәү ҙә ҡамасаулай бөгөнгө быуынға. Телде белһә, улар мәғәнәһеҙ йырҙарҙы башҡармаҫ та ине. Әҙәбиәтте аңлаһа, үҙҙәренең шағир түгеллеген дә, музыка өлкәһен төшөнһә, көй яҙа белмәүҙәрен дә, тауыштары юҡлығын да аңғарыр ине. Был өлкәгә мин һәләтле, белемле йырсыларыбыҙҙы индермәйем. Хаталар хаҡында ғына һүҙ йөрөтәм.\nФилармонияларҙың һәм филармония артистарының роле, тимәк, ниндәй? Йәғни, улар популяр артистар булыуҙы тәүмаҡсат итеп ҡуймай, улар рухи ҡомартҡыларҙы һаҡлаусы һәм киләсәккә тапшырыусы булып тора. Дөрөҫ аңлайбыҙмы?\nИрина Захарова: Дөрөҫ. Шуның өсөн дә филармония артистарын шоу артистары менән сағыштырыу урынһыҙ. Был икеһе ике донъя халҡы. Филармониялар, театрҙар милли мәҙәниәтте, донъя мәҙәниәтен һуғарыусы усаҡтар. Улар дәүләт тарафы ҡарамағында булырға һәм тулыһынса ҡурсаланырға тейеш. Миҫал өсөн генә алам, филармония артистары иркенләп телевидениеға ла үтә алмай. Бер үк йырсылар көнө-төнө экранда. Халыҡҡа тап ана шул аҡсаһы менән алға сығыусылар ғына тәҡдим ителә.\nИкенсе мәсьәләне лә әйтеп китәм. Ҡатыраҡ булыр, әммә тура һүҙ. Татарстанда, мәҫәлән, үҙен хөрмәт иткән бер түрә лә, бер хөкүмәт етәксеһе лә, йәмәғәт ойошмалары башлыҡтары ла саҡырыу ҡағыҙы тотоп концертҡа килмәй. Улар билетты һатып ала. Беҙҙә иһә, ярты зал саҡырыуға килгән кешеләр менән тула. Был бит артистарҙың хеҙмәтен, филармония эшмәкәрлеген хөрмәт итмәү тигәнде күрһәтә. Кемдәрҙер кемдәрҙер өсөн бушлай эшләй булып сыға. Ябай завод эшсеһе билет һатып ала ала, ә етәксе ала алмай, тимәк. Был да мәҙәнилек күрһәткесе, һәр кемдең әхлаҡи кимәле ул.\nСулпан Асҡарова: Башҡорт йәмғиәтенең йөҙө булған күп етәкселәр һәм шәхестәр башҡорт эстрадаһын белмәй ҙә хатта. Сөнки улар филармония һәм театрҙарға йөрөмәй. Минән хатта: «Нәзифә Ҡадырова йырлаймы ни әле?» — тип һораған билдәле кешеләр бар. Улар бөгөнгө көн Нәзифә апайыбыҙҙың бер бөртөк фонограммаһыҙ һәм микрофонһыҙ ҙа «эх» тә итмәйенсә икешәр сәғәтлек концерттар биргәнен белмәй. Халыҡ йырын да, романстарҙы ла, классик әҫәрҙәрҙе лә, заман эстрадаһын да юғары кимәлдә башҡарыусы примабыҙҙы ла күрмәгәс, уларҙан нимә көтөргә? Беҙҙә бит шулай, кеше үҙе барҙа ҡәҙерләмәйбеҙ, хөрмәтләмәйбеҙ, ижадын тейешле баһаламайбыҙ, ә арабыҙҙан китһә — барабан һуға башлайбыҙ. Беҙ иң ҙур, юғары концерттарыбыҙҙа тап ана шул сәхнә таланттарын, бөйөк йырсыларыбыҙҙы күрһәтергә тейешбеҙ. Йәштәр уларҙы күрһен, ысын сәнғәт өлгөһө ниндәй икәнен белһен өсөн…\nФилармонияның эстрада художество етәксеһе, баш режиссеры булараҡ, хәҙер ҡул аҫтымдағы теләһә ниндәй артисҡа теләһә ниндәй жанрҙы биреп, ошоно эшләргә кәрәк, тип әйтә алам һәм уның быны башҡара алырына иманым камил. Ә шоу артистарының был мөмкинлегенә шикләнәм. Бына ошо айырманы аңлаһын ине йәмғиәт һәм етәкселек. Профессионалдарҙы хөрмәт итә һәм баһалай белһен ине. Минең теләгем шул ғына.\nПрофессиональ йырсыларға шоу-бизнестан өҫкәрәк күтәрелеү йәки тамашасыны яулап алыу өсөн нимәләр етмәй?\nҒәли Алтынбаев: Беҙҙең йәмғиәттә быуындар бәйләнеше тигән нәмә өҙөлөп ҡалды. Йәғни, атай-олатайҙарыбыҙ беҙгә күп кенә рухи ҡиммәттәрҙе тапшырып өлгөрә алмай ҡалды. Ят музыка, ят йырҙар тыңланыҡ, ят мәҙәниәтте һеңдереп маташтыҡ, ят телде өйрәндек һәм башҡалар. Ошо арауыҡта милли мәҙәниәткә булған бәйләнеш тә юйыла яҙҙы. Был юҡлыҡты, бушлыҡты ана шул яһалма, ситтән килгән, алдаҡ нәмәләр тултырҙы ла инде. Бөгөн шул юғалтыуҙарҙы кире тергеҙеп, ҡоршап, ялғап маташабыҙ. Был, әлбиттә, еңел түгел. Тик мөмкин булмаған хәл дә түгел. Шоу-бизнесты бер ҡайҙа ла итеп булмай бөгөн. Ул үҙенең урынын алып нығынған. Әммә беҙҙең тормош асылы икенсегә нигеҙләнгән. Мин, мәҫәлән, юғары сәнғәт өлгөләрен башҡарыу өсөн яратылғанмын һәм шул юлыма тоғромон. Минең эргәмдә шундайҙар күп. Беҙ бар икән, тимәк, беҙҙе тыңлаусылар, яратыусылар ҙа етерлек. Һәм шоу-бизнес менән ярышыу беҙҙең маҡсат та түгел. Беҙ мәңгелек өсөн эшләйбеҙ, шул ғына.\nБеҙҙең заманда йәштәр йыры йәки ололар йыры тигән айырмалар булманы, йәштәр концерты тигәне лә юҡ ине. Ауылға концерт килһә, иң алда балалар иҙәндә ултырҙы, унан ололар теҙелер ине, иң артта йәштәр булды. Концерт төрлө быуындарҙы ла берләштереп, бер моң менән сорнай ине. Асылда, ошолай булырға тейеш тә.\nСулпан Асҡарова: Был хаҡта мин йыш уйланам. Үҙ-үҙемә һорауҙар бирәм, ғәйеплеләрҙе эҙләйем… Әммә аңлай алмайым. Ваҡыттар, заманалар үҙгәрҙе, тип кенә лә әйткем килмәй. Был хаҡта күп кенә тамашасылар менән дә һөйләшәбеҙ. Асылда, күп халыҡ филармония артисының шоу концертта һикереп йөрөүселәрҙән һәм тауышһыҙ, моңһоҙ «йондоҙҙарҙан» күпкә юғарыраҡ икәнен аңлай. Ҡайһы бер концерттарҙан һуң «Ни өсөн бындай матурлыҡты, бөйөклөктө бөтә ерҙә лә күрһәтмәйегеҙ?» тип әйтеп китәләр. Ә бит бөтөн концерттарҙа ла тигәндәй, гастролдәрҙә, ауыл клубтарында, ҡала майҙандарында сығыш яһай улар. Тамашасы уларға «Браво» ҡысҡыра! Ә һөҙөмтәлә шоу йырсылары күренә, ә профессионалдар юҡ. Бөгөнгө шоу-бизнес менән продюсерҙар етәкселек итә. Артисын күберәк ишеттереү, күрһәтеү өсөн йүгереп йөрөй улар. Финанс ярҙамын да, башҡаһын да таба. Телевидение, реклама, роликтар, клиптар, матбуғат конференциялары, сәхнә костюмдары… Һанай китһәң, уңыштың һикһән процентын ошо хеҙмәттәр алып килә шоу бизнеста. Ә беҙҙең осраҡта профессиональ башҡорт эстрадаһының продюсеры кем? Һәм ни өсөн уны милли мәҙәниәттең үҫеше ҡыҙыҡһындырмай?\nБына шундай ҡатмарлы һәм үткер мәсьәләләр борсой бөгөн Башҡорт дәүләт филармонияһы етәкселеген, артистарын. Милли башҡорт эстрадаһын йәшәтеү һәм заманға ярашлы тейешле кимәлдә тотоу өсөн көрәшә улар. Үҙ сиратыбыҙҙа, беҙ, «Киске Өфө» гәзите коллективы, барлыҡ башҡорт халҡын профессиональ башҡорт эстрадаһының тамашасыһы булырға, үҙ мәҙәниәтебеҙҙе, сәнғәтебеҙҙе тейешенсә баһаларға һәм уның үҫешенә булышлыҡ итергә саҡырабыҙ.


“Шәл байрамы” хайран итте » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Шәл байрамы” хайран итте\n“Шәл байрамы” хайран итте 03.12.2014 // Йәмғиәт\nКөҙҙөң йомарт бер көнөндә Әбйәлил районында ағинәйҙәрҙең “Тула баҫыу” байрамы уҙһа, күптән түгел хәйбуллалар, халҡыбыҙҙың күркәм шөғөлөнә арналған “Шәл байрамы”н үткәреп, йәнә барыһын хайран ҡалдырҙы.\nХәйбулла оҫталары шәл бәйләү буйынса республикала киң билдәле. Элек-электән түңгәүер ырыуы ҡатын-ҡыҙҙары, кәзә мамығынан төрлө шәл, бейәләй-ойоҡбаш бәйләп, күрше Ырымбурҙағы баҙарға йөрөгән. Тап уларҙың һәм яҡын-тирәләге райондарҙағы ҡатын-ҡыҙҙарҙың күҙ нуры түгеп бәйләгән ҡул эштәре бөтә донъяға таралған “Ырымбур шәле” атамаһын барлыҡҡа килтергән дә инде.\nЫсынлап та, район мәҙәниәт йортонда ойошторолған күргәҙмәлә кәзә дебетенән бәйләнгән шәлдәрҙең ниндәйе генә юҡ! Биҙәктәрен күр ҙә оҫталарына күҙ һал, йә булмаһа, уларҙың яурындарында ятҡан мамыҡ шәлдәрҙе ҡарап һоҡлан. Кәзә мамығын кемдер иләй, икенселәре ҡабарта, өсөнсөләре бәйләй. Тотош шәл бәйләү технологияһын күрһәткән күргәҙмәлә һәр кем үҙ һорауҙарына яуап тапты, ҡатын-ҡыҙҙың элек-электән килгән боронғо шөғөлөнә ҡарата ҡыҙыҡһыныу артты.\nҺәр ауылдың ағинәйҙәр ҡоро тарафынан әҙерләнгән таныштырыу өлөшөндә хәйбуллалар был кәсепкә дан йырланы, үҙҙәрен ашлы ла, эшле лә иткән кәзә мамығына мәҙхиә уҡыны. “Кем шәл бәйләй, шул бай йәшәй” тигән таҡмаҡтар ҙа, шәл менән бейеүҙәр ҙә ябай ғына тойолған шөғөлдөң ни тиклем кәрәкле, табышлы һәм мәҙәни яҡтан да әһәмиәтле икәнлегенә йәнә бер ҡат инандырҙы.\nАғинәйҙәр йыйынын Хәйбулла районы хакимиәте башлығы Раил Ибраһимов асты. Ул үҙенең сығышында, хәйбуллаларҙың ҡунаҡсыллығын баҫым яһап, ата-бабаларыбыҙ ҡалдырған рухи байлыҡты ҡәҙерләп һаҡлап, уны түкмәй-сәсмәй йәш быуынға еткереүҙәрен оло хөрмәткә лайыҡ тип билдәләне.\nРайондың ағинәйҙәр ойошмаһы етәксеһе Миңзифа Ишемғолова ла ошо һүҙҙәрҙе ҡеүәтләне.\n— Беҙҙең районда ағинәйҙәр хәрәкәтенең башланыуына күп түгел, әммә ул тиҙ арала һәр ауылда тиерлек ойошторолдо. Тап ағинәйҙәр һәр сараның әйҙәүсеһенә әүерелде тиһәм дә хата булмаҫ, — тине ул. — Быйыл һәр ауылда халыҡ күңеленә яҡын, ҡыҙыҡлы байрамдар үтте, шуларҙың күбеһе беҙҙең ошо инәйҙәр башланғысы менән ойошторолдо. Мәҫәлән, Степной ауылында – картуф, Аҡнаҙарҙа — ашҡабаҡ, Һаҡмар- Наҙарғолда — ҡорот, Ҙур Арыҫланғолда – ҡамыр, Әбүбәкерҙә — тәгәрмәс, Подольскиҙа — яулыҡ, Иләстә – ситән, Яңы Ергәндә балсыҡ байрамдары үтте. Был сараларҙың барыһы ла ауыл халҡының көнитмешен яҡшыртыуға, йәш быуын күңелендә хеҙмәткә хөрмәт тәрбиәләүгә, ата-бабаларыбыҙҙың онотола барған шөғөлдәрен тергеҙеүгә булышлыҡ итә.\nДәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева ла хәйбуллаларҙың ихласлығына, тырышлығына, сәмле һәм дәртле булыуҙарына һоҡланыуын белдерҙе һәм райондың иң әүҙем ағинәйҙәренә үҙенең бүләген бирҙе — шәл япты.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Хәләф Ишморатовтың бөгөнгө ағинәйҙәрҙе Мостай Кәримдең “Оҙон-оҙаҡ бала саҡ” әҫәрендәге Оло инәй образына оҡшатыуын белдерҙе.\n— Оло инәй — Кендек әбейе генә түгел, ә бөтә ауылдың тормошон, һәр кемдең ҡайғы-шатлығын белеп торған оло йөрәкле ҡатын да. Бөгөн ошо вазифаны ауылдарҙа, бигерәк тә башҡорттар күпселекте тәшкил иткән төпкөлдәрендә, ағинәйҙәр башҡара түгелме һуң?! Киләсәктә ошондай йыйынды республика кимәлендә, Өфөлә, үткәреү кәрәк, — тине Хәләф Хәлфетдин улы.\nИң әүҙем ағинәйҙәр Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Рәхмәт хаты менән бүләкләнде.\nҮҙенең йәшәү өлгөһө менән күптәргә үрнәк булған педагог, яҙыусы Мәрйәм Бураҡаеваның да сығышын йылы ҡабул итте йыйында ҡатнашыусылар. Яҡташтары, бөгөн Өфөлә “Башбланкиздат” ойошмаһының генераль директоры булып эшләгән Гөлсәсәк Әлибаеваның ҡатнашыуы ла байрамға оло мәртәбә өҫтәне. Ул сарала бағыусы булараҡ та сығыш яһаны һәм райондың иң әүҙем ағинәйҙәренә ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы.\nҺҮРӘТТӘРҘӘ: Әбүбәкер ауылы ағинәйҙәре Рәшиҙә Ғиззәтуллинаның күргәҙмәһе янында\nМенәүәрә Бозарбаева менән Мәрфүға Азаматованың “Әйтеш”е\nӘбеш ауылы ағинәйҙәре бейей\nСтәрлетамаҡ ҡалаһы ағинәйҙәре


Төбәктәрҙе финанслау буйынса Бөтә Рәсәй конференцияһы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктәрҙе финанслау буйынса Бөтә Рәсәй конференцияһы\n16:05, 21 мая 2010 Иҡтисад\nБөгөн Мәскәүҙә «Рәсәй төбәктәре һәм ҡалалары: хәҙерге этапта инвестицион программаларҙы һәм инновацияларҙы финанслауҙы ойоштороу» конференцияһы бара.\nУның делегаттары араһында Башҡортостан Финанс министрлығы вәкилдәре.\nКонференцияла төбәктәрҙе финанслауҙың һөҙөмтәле стратегияларын; хәҙерге этапта Рәсәй финанс баҙарҙарын көйләүҙең хоҡуҡи аспекттарын; йәлеп ителгән средстволар иҫәбенә субъекттарҙың һәм муниципалитеттарҙың үҫешен тиҙләтеү мәсьәләләрен; төбәк инвестиция рейтингыларын яҡлау проблемаларын; облигацияларҙың эске баҙарын үҫтереү перспективаларын һәм төбәктәрҙең иҡтисади потенциалы менән бәйле башҡа мәсьәләләрҙе тикшереү планлаштырыла.\nМахсус ултырыш энергияны һаҡлаусы технологиялар өлкәһендә рентабелле инвестицион проекттарҙы финанслауҙы ойоштороуҙың халыҡ-ара тәжрибәһен өйрәнеүгә арналасаҡ.\nДокладтар менән федераль ҡануниәт һәм башҡарма власть органдары, Мәскәү Хөкүмәте, төбәк һәм урындағы хакимиәттәр, Рәсәй һәм сит илдәрҙең ҙур банкылары, инвестицион компаниялар, финанс структуралары, төп халыҡ-ара рейтинг агентлыҡтары вәкилдәре сығыш яһаясаҡ.


Төркиәгә туристик путевкалар һатыу туҡтатылды\nБыл туралағы хәбәр илдә йәшен тиҙлегендә таралды. Сүриә менән Төркиә сигендә Рәсәй хәрби һауа көстәренә ҡараған СУ-24 самолеты бәреп төшөрөлгәс, Туризм буйынса федераль агентлыҡ туроператорҙарға Төркиәгә юллама һатыуҙы туҡтатырға тәҡдим яһаны. Халыҡ был яңылыҡты тыныс ҡабул иткән. Беренсенән, Төркиәлә ял миҙгеле тамамланһа, икенсенән, ял уҙғарыу өсөн Рәсәйҙә лә урындар күп.\nЙәй Рәсәй туристары өсөн Төркиә иң популяр ял үҙәктәренең береһе. Йыл һайын унда 600 меңдән ашыу ватандашыбыҙ ял итә. Ҡыҙыу миҙгел май айынан октябргә тиклем дауам итә. Әле Төркиәлә һалҡын булғанлыҡтан туристар икенсе илдәрҙе һайлай. Шуға ла туристик операторҙарҙың сит илгә юллама һатыуын туҡтатыуы бер ниндәй ҙә һорау тыуҙырмаған. Әйткәндәй, халыҡ та был үҙгәрештәрҙе тыныс ҡабул итте.\nРеспубликала ла ял итеү өсөн уңайлы урындар байтаҡ. Шүлгәнташ мәмерйәһенә тура юл һалына, Ирәмәлгә Башҡортостан яғынан күтәрелеү өсөн яңы һуҡмаҡ һалыу ҡарала.\nВячеслав Ғиләжетдинов, Башҡортостандың туризм һәм эшҡыуарлыҡ буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «Башҡортостанда һәр кем үҙенә оҡшаған турҙы һайлай ала. Мәҫәлән, әҙәбиәт һөйөүселәр Цветаева менән Аксаков ижад иткән урындарға сәйәхәт итеү мөмкинлегенә эйә. Шулай уҡ «Урал батыр» эпосы менән бәйле маршруттар ҙа бар. Бынан тыш, тәбиғәт объекттар менән дә танышырға мөмкин. Экстрим һөйөүселәр һунарға сыға ала, һалда ағыусылар ҙа бар».\nТөркиәлә яңы ял миҙгеле башланғансы сит ил менән бәйләнеш ниндәй боролош алыры әлегә билдәһеҙ. Шуға ла туристик операторҙар план ҡормай, урындарҙы ла алдан бронләмәй. Мысыр менән Төркиәгә юл ябылыуына борсолорға кәрәкмәй. Диңгеҙҙә ял итергә яратыусылар Ҡырым ярымутрауын һайлай ала. Унда путевка хаҡтары тешләшмәй, тип белдерә туристик компаниялар.


Махсус күргәҙмәлә Яңы йыл бүләктәре өсөн төргәктәр тәҡдим ителә\n17 Ноябрь 2009, 17:26\nЯңы йылға тиклем алыҫ әле, ә бөгөн Өфөлә асылған “ПродУрал. Төргәк-2009” XV Төбәк-ара махсус күргәҙмәһендә ҡатнашыусыларҙың экспозицияларында байрам һулышы тойола. Өфө компаниялары ла, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән экспоненттар ҙа балаларға Яңы йыл бүләктәре, шулай уҡ туғандарға һәм дуҫтарға презенттар өсөн сағыу һәм төрлө төргәктәр тәҡдим итә.\nТәүге тапҡыр был күргәҙмәлә бынан ун йыл элек Өфө эшҡыуары Ирина Иванова асҡан “Байрам өсөн төргәк” магазины ҡатнаша. Үҙ күргәҙмә майҙансығында ул Яңы йыл бүләктәре өсөн төргәктәргә төп баҫым яһай. Шуға күрә лә уның стенды эргәһенән көн буйына кеше өҙөлмәй. Күмәртәләп һатып алыусыларға уңайлы булһын өсөн Ирина Иванова быйыл йәй тармаҡта беренсе интернет-магазин асҡан, ул һатыусыларҙың эшен күпкә еңеләйтә һәм сауҙа залында урынды экономиялай.\nӘ күптән түгел Ирина Иванова тағы ла бер үҙенең күптәнге хыялын тормошҡа ашырҙы – биналарҙы һауа тултырылған шарҙар менән биҙәү буйынса өйрәтеү семинары үткәрҙе. Баҡһаң, Өфөлә һәм республиканың башҡа ҡалаларында был нескә, шатлыҡ бүләк итеүсе оҫталыҡҡа өйрәнергә теләүселәр байтаҡ икән. Эшҡыуарҙың планында – Өфөлә һауа шарҙары фестивале үткәреү, уға ул исем дә уйлап тапҡан – “Тылсымлы бала саҡ донъяһы”.


Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән\n9:47, 28 октября 2015 Иҡтисад\nӨфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 28 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\n24 һәм 25 октябрҙә Өфөлә уҙған ауыл хужалығы йәрминкәләрендә аграрийҙарҙың килеме 68,1 миллион һум тәшкил иткән. Улар ошо суммаға 26 тонна бал, 648,6 тонна картуф, 411,5 тонна йәшелсә, 144,9 тонна ит һәм 9,7 тонна ҡош ите һатҡан. 543, 2 мең һумлыҡ һөт продукцияһы һатылған.\nРеспублика Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡалала 47 райондың ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре өсөн 2020 сауҙа нөктәһе ойошторолған. Ял көндәрендә көҙгө йәрминкәләргә 30 меңдән ашыу кеше килгән.\nТеги: ауыл хужалығы,уңыш,аграрийҙар,йәрминкәләр


“ХӘЛӘЛ-ЕҘЕМ” БИЛДӘЛЕЛЕК ЯУЛАЙ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» “ХӘЛӘЛ-ЕҘЕМ” БИЛДӘЛЕЛЕК ЯУЛАЙ\n“ХӘЛӘЛ-ЕҘЕМ” БИЛДӘЛЕЛЕК ЯУЛАЙ\nҺуңғы ваҡытта сауҙа кәштәләрендәге ит ризыҡтарының үҙебеҙҙә етештерелгәненә өҫтөнлөк бирәбеҙ, сөнки уларҙың юғары сифатлы һәм экологик йәһәттән таҙа булыуы бер кемгә лә сер түгел.\nБылтыр, августа, Юлыҡ ауылында “Хәләл-Еҙем” ауыл хужалығы эшкәртеүсе ҡулланыусылар кооперативының (СССППК, рәйесе – Ф.М.Басиров) һыйыр ите эшкәртеүсе, йәғни хәләл иттән ярымфабрикаттар етештереү цехы үҙ ишектәрен асҡайны. Ошо ваҡыт эсендә баҙарҙа билдәлелек һәм күптәрҙең ышанысын яулай барып, үҙ һатып алыусыларын тапты.\nБөгөн Һабай ауылының имам-хатибы Фәнил Басиров етәкселегендәге “Хәләл-Еҙем” ауыл хужалығы кооперативы уңышлы эшмәкәрлек алып бара. Кооперативта 15 кеше ағза булып тора. Улар һыйыр, йылҡы малы үрсетеү менән шөғөлләнә. Шулай булғас, ярымфабрикаттар етештереү өсөн сеймал етерлек. Малдар, хәҙрәттең үҙе тарафынан, ислам ҡануниәтенә, мосолмандарға хас барлыҡ талаптарға ярашлы салына.\nӘлеге мәлдә “Хәләл-Еҙем” кооперативында иттән 10 төрлө ризыҡ әҙерләнә. Уларҙы етештереүҙә бер ниндәй ҙә консерванттар ҡушылмай, тәбиғи сеймал ғына ҡулланыла. Алты ҡатын-ҡыҙ: Һабайҙан Айгөл Ғафарова (бригадир), Юлыҡ ауылынан Гүзәл Вәлиева, Зәмирә Кәримова, Резеда Хисмәтова, Һабайҙан Айгөл Ғафарова, Филиә Йомаҡаева сифатлы һәм хәләл иттән әҙерләгән билмән, манты, голубцы, тефтели, хинкали, өсмөйөш, ваҡ бәлеш – барыһы ла тәмле булыуы менән айырылып тора. Көн дә эште “Бисмилла!”нан башлайҙар, сүрәләр уҡыйҙар. Эш урынында барлыҡ уңайлыҡтар булдырылған: һыйыр ите түшкәләре, етештерелгән ризыҡтарҙы туңдырыу өсөн һыуытҡыс камералар, туңдырғыс, һыуытҡыс, ит бүлеү, үткәреү, ҡамыр баҫыу, йәйеү, киҫеү ҡоролмалары, ғөмүмән, бар кәрәк-яраҡ менән тәьмин ителгәндәр. Ит түшкәләрен бүлеүҙә ике ир-егет эшләй. Продукция сауҙа нөктәләренә сифатлы килеш барып етһен өсөн таҡтырмалы һыуытҡыс камераһы һатып алынған. “Хәләл-Еҙем”дең ризыҡтарын Красноусолдағы мәсет урамында урынлашҡан кибеттәрендә һатып алырға мөмкин. Кооператив етештергән продукция, шулай уҡ, районыбыҙҙың ике тиҫтәләп ауылына, Архангел районына, Өфө ҡалаһына оҙатыла. Ярымфабрикаттарҙы Красноусолдағы “Наша марка” (Афған урамы, 1), “Эльмира” (Май урамы), Өфө ҡалаһында “Еләккәй” (Рәсәй урамы, 153), “Табын” экомаркеты” (Энтузиастар урамы, 14), “Сәләм” (Степан Кувыкин урамы, 23) кеүек сауҙа нөктәләрендә һатып алырға була. Хәләл һыйыр, йылҡы итенә халыҡтан заказдар ҙа ҡабул итәләр.\n“Хәләл-Еҙем” етәксеһе Фәнил Миңлеғәле улы, районда һәм ҡалаларҙа уҙған йәрминкәләрҙә ҡатнашып, хәләл ризыҡтарҙы халыҡҡа тәҡдим итә. Уға хәләл ефете Фәнүзә Рәжәп ҡыҙы менән улы Урал – ныҡлы терәк һәм ярҙамсы.\nРәхим итегеҙ, “Хәләл-Еҙем” кибетенә!


ЭСКЕСЕЛЕК “САМАҺЫН БЕЛЕП” ЭСКӘНДӘРҘӘН БАШЛАНА\n#башҡортҡатынҡыҙы #башҡорттархәмергәҡаршы#эскелеккәурынюҡ Эскелек тураһында яҙыуҙар күп. Файҙаһы ғына барға оҡшамай. Эскәне уҡып та ҡарамай уны, ә уның янында йәшәгән кеше алкоголдең зыяндарын үҙе лә яҡшы белә. Эштең башы – әҙләп, “самаһын белеп” эсеүҙән башлана. Был турала яҙыусылар, эскелек менән “көрәшеүселәр”ҙең күбеһе шул категорияға кергәс, эштең һөҙөмтәһе лә юҡ.\nИрҙәр иртә үлә тибеҙ, ә уның сәбәбе күп осраҡта – эсеү. Корпоратив кисәләрҙә, туйҙарҙа, юбилейҙарҙа (күберәк кафеларҙа үткәрәләр) ғәҙәткә кергән. Ундай кисәләрҙә араҡы мәсьәләһе үҙәктә тора. Тамаданың бөтә эше – ҡунаҡтарҙы эсеүгә йәлеп итеү (барыһы ла бер юлы аяғүрә баҫып, рюмка күтәргәндә эсмәгән кеше лә эсер!). Аҙаҡ ҡунаҡтар ата – улды, инә – ҡыҙҙы белмәҫ хайуан хәленә керә.\nШулай, бер энемдең 50 йәшен үткәргәндә туған-ырыуҙан башҡа, эштән (производственный цех) йәштәр күп ине, ундағы хеҙмәттәштәренең ҡыланыштарына иҫ китте. Бәҙрәф янында йыйылып торалар һәм парлап-парлап, икеһе бер кабинаға кереп сығалар.\nБына шулай, эсеү организмға (бигерәк тә бауырға) зыян итеп кенә ҡалмай, шул сәбәптән зина ҡылыусы икенсе хәшәрәт ауырыуҙар ҙа йоҡтора. Шул уҡ күренеш “Останкино”лағы телеканалдарҙа ла күҙәтелә, тип һөйләгән ине унда массаж яһап йөрөүсе берәү. Хәҙер шулар үҙенең үрнәге менән халыҡты “тәрбиәләй”. Ул хәлдәрҙә йоҡҡан ябай ғына микроарганизмдар ҙа (хламидиоз, трихоманада) организмға кереп, күбәйеп, йомғаҡҡа әйләнеп, ҡаты ауырыуҙарға килтерә. Аҙаҡ ни эшләп улай иртә китте..., ниңә бала ғәрип тыуҙы..., ни өсөн (? !) тип яҡындарының йәне көйә. Шайтан уйынынан ҡәҙимге кеше хасил булмай инде.\nБалаларҙы ла бәләкәйҙән “культурно” эсергә өйрәтер өсөн, тыуған көндәренә бокалға градусһыҙ шарап һалып, ололар бала менән сәкәштереп, теләк теләйҙәр. Ҡарап тороуға абруйлы ғына ҡунаҡтар, аҙаҡ, ни өсөн йыйылғандарын да оноталар, сусҡа хәленә керәләр. Балалар “ояһында ни күрһә...” артабан шулай йәшәй инде...\nБашҡорт менән татар һуғыштан һуң ғына эсә башлағас, уларҙың ҡаршы торорлоҡ иммунететы әҙ, шуға күрә тиҙ бирешәләр. Инде олоғайып бөткән (60-80 йәштәге) ҡатын-ҡыҙ сәбәбе сыҡҡан һайын өҫтәлгә шешә ултыртып, балаларына үрнәк күрһәткәс, йәштәргә ни ҡала инде? Шунан һуң нисек балаңа “эсмә” тип әйтәһең? Шулай, бер атай баларына “ эсегеҙ, белеп эсегеҙ” тигәнен гел ишетергә тура килде. Ул үҙе бирешмәне бирешеүгә, ләкин ғаиләлә уның балаларының күбеһе, хатта ҡайһы бер ейәндәре эскесегә әйләнеп, барыһы ла тиерлек был донья менән иртә хушлаштылар.\nТағы ла миҫал, былтыр бер таныш апайҙы тиҙ генә 85 йәше менән ҡотлап сығарға кергән инем дә, дуҫтары – өс әбей килеп инде. Өҫтәлгә коньяк, кагор ултырттылар, “Хоҙай биргән ризыҡ” тип (миңә төрттөрөп) һәр бер рюмканы эсеп ҡуйҙылар. Закускаға сусҡа колбасаһы менән салаттар, шулай уҡ окрошка килтереп ҡуйҙылар. Был харам ризыҡтарҙы хужабикәнең 60 йәштәрҙәге ҡыҙы әҙерләгән... Ошо күренештәргә ҡарап, был ғәҙәтте “туҡтатып булмаҫ” тип уйлап әрнеп ҡуйҙым.\nЭскелек ниндәй һөҙөмтәләргә килтергәненә тағын бер-ике үҙем белгән миҫал килтермәй булмай. Өфөләге бер күренекле таныштарыбыҙ ғаиләһе менән шайтан ҡотҡоһына бирелеп, һәләк булдылар. Улар ауылына ҡайтышлай ҙа, китешләй ҙә беҙгә инеп, ҡунып китәләр ине. Яҡындары инде “ҡаршы ала ярты менән, оҙаталар литр менән”.\nБер шулай өҫтәл артында ултырғанда ҡатыны әйтә: “Зәйтүнә, әйҙә эсәйек, ирҙәр эсә бит, беҙ уларҙан кәмме ни? ” – ти. Мин уға күрәҙә кеүек яуап биргәнмен икән: “ Йә, ни килеп сыға инде ғаилә менән эсһәк, “семейный подряд”? Һеҙҙең ике малай, беҙҙең ике малай, уларҙы кем тәрбиәләй? Улар үрнәк алып, юлдан сығырҙар ҙа үҙебеҙ аһ-зарҙа ултырырбыҙ."\nУл һаман үҙенекен итә: “Шул турала ни эшләп улар (ирҙәр) уйламай? ” Ысындан да уларҙың эсеүе көсәйҙе, шул арҡала ҡатын да “запой” ваҡытында уяна алмай вафат булды, балалар ҙа иртә китте (береһе аҫылынған, икенсеһенең “ҡыйығы ҡыйшаған”, Аллаһ һаҡлаһын! Хужа кеше икенсе ҡатын менән тороп ҡартайып, үҙ үлеме менән китте. Ҡатындар “шайтан һыуы”на тиҙ бирешеүсән, нәфсегә бирелмәйсә, балаларҙың киләсәген ҡайғыртыу кәрәк тә бит...\nБер класташым да (күрше ҡаланан) пенсияға сыҡҡас, шул эш буйынса “семейный подрядҡа” күсеп, ҡатыны, улы менән өсәүләп бер-бер артлы һәләк булдылар. Мин бер кис алдан шалтыратып, иртән юбилейы менән ҡотларға тип барған инем, ишекте асмайҙар. Аптырап, күршеһенән тышҡы ишекте астырып, подъезға инеп, туҡылдаттым-туҡылдаттым, юҡ. Күрше әйтә: “Улар асмай ул, өсәүләп бикләнеп бер-нисә көн эсәләр” – ти. Минңә шок булды. Өҫтәүенә, Стәрленән тағы бер-ике дуҫыбыҙға килергә ҡушҡан инем. Башты эйеп әйләнеп ҡайтып киттек инде... Икеһе лә ҙур белемле ине, класташым гел етәксе вазифаһын башҡарҙы, ҡатыны колледжда уҡытты, улы шофер ине. Башта ҡатыны үлде, уянмай, унан улы, ир һуңыраҡ, ләкин аҙаҡҡа саҡлы эсеүҙе туҡтатмаған, шул килеш, өйҙә бер үҙе булғанда теге донъяға күскән. Ләхеткә аяҡ ҡулдарын да турайта алмайынса һалдылар. Шул хәтле аҡыллы, шаян, башҡа ауылда уҡығанда беҙҙе һаҡлап ҡурсалап йөрөүсе балалыҡ дуҫыбыҙҙы был хәлдә күреүе ҡыйын булды. Эсеп үлгән кешенең төҫө лә ҡара, шомло була бит.\nУрамда күҙҙәре тоноп, йөҙө ҡарайып китеп, башын түбән эйеп килгән ҡатын күрһәм, был ғаиләлә кемдер эсә, йәки наркомандыр тип уйлап китәм. Ысындан да, әгәр таныш булып, һөйләшеп китһәк, шулай булып сыға ла. Күп осраҡта эскән өсөн ҡатыны ҡыуып сығарған ир заты ата-әсәһенә ҡайтып тора. Ундайҙарҙың береһе лә, тигәндәй, эшләмәй. Ҡарттар уларҙы үҙ пенсияһына аҫрай. Ундай әсәләрҙең күңелендәге аһ-зарҙы һөйләп бөтөрлөк түгел. Эскесе улдарҙың ҡайһы береһе аҡса таптырып, хатта әсәһенә ҡул күтәрә, көсләп эсереп, уны ла өйрәтә, бергәләп бикләнеп эскәндәр бар. Шайтан иҫерек кешенең ҡанына кереп ултыра, оятын ҡасыра. Шуға күрә улар араһында төрлө әҙәм ишетмәгән хәлдәр килеп тыуа. Аллаһ һаҡлаһын!\nБеҙҙең күрше йортта ғибрәтле хәл булды. Әлеге шул ҡатынынан ҡыуылып ҡайтҡан ир әсәһе менән ике бүлмәле фатирҙа тора ине. Һикһәнен ҡыуған әсә кеше уны ҡарай, ашата, кейендерә, баҡсаһында бер үҙе эшләй, ҡайҙа ғына уны осратһаң да, улым бер үҙе, тип ҡабаланып, өйгә йүгерә. Яңыраҡ тап булып, хәлен һорашҡас, ремонт эштәре менән йөрөүен әйтте. Баҡтиһәң, уға халыҡты социаль яҡлау хеҙмәте санаторийға түләүһеҙ путевка биргәс, барып ял итеп ҡайтһа, ни күҙе менән күрһен: ҡайтыуына фатирында улы ут сығарып, үҙе лә янып үлгән. Бына бит ни генә күрмәй әсә башы?! Әсә туғыҙ ай күтәреп йөрөгән, төндәрен йоҡоһоҙ үткәргән, үҫтергән, дәресен ҡарашҡан, артабан уҡытҡан, ҙур өмөттәр бағлап, ошо һөҙөмтә булыр тип уйлағанмы ни? Балаларҙы бәләкәйҙән үк эсеүгә ерәнеү тойғоһо тыуҙырыу өсөн үҙебеҙгә көс һалырға кәрәк шул. Мин уны йәштән үк аңлай инем, малайҙарымды, инә ҡаҙ шикелле, “ҡанаттарымды йәйеп”, ундай йоғонтоларҙан һаҡлап йөрөнөм. Аллаға шөкөр, өмөттәрем аҡланды.\n“Халыҡ эшһеҙлектән эсә” – тип әйтеүселәр бар. Был сәбәп юғарыла килтерелгән миҫалдарға ҡағыламы? Дөрөҫ түгел ул. Ялҡаулыҡ, иманһыҙлыҡтан килә эскелек. Йәштәргә лә теләгән кешегә эш табырға була. Уларға бит шунда уҡ эш хаҡының ҙуры кәрәк, А. Малаховтың бер тапшырыуындағы геройҙар һымаҡ йәшәгеләре килә. “Әлпен-һүлпән көн үтһен” тип эшләгәс, ундайҙарҙы етәкселәр оҙаҡ тотмай. Шулай бер ҡыҙ институт тамамлағас, ике йыл һөнәре буйынса бер шәхси фирмала эшләне лә, “банкротландыҡ” тигән булып, уны эштән сығарҙылар. Хәҙер бер йыл эш эҙләй, ҙууур түләгәнен тапмай. Туғандары: “Курьер булып булһа ла, кер, 3 меңгә лә риза бул, исмаһам үҙеңә ашарлыҡ булыр, яҡшы эшләһәң, үҫтерерҙәр, яйлап, эш хаҡы күбәйер, кеше эшләй-эшләй, тырышлыҡ менән генә уңышҡа өлгәшә”, – тип әйтеп-әйтеп ҡараһа, ҡыҙ: “Оялмай, нисек унда эшләп йөрөйһөң?” – ти. Башҡаһы булмаһа ла, һауалылыҡ, тәкәбберлек бар. Тап шундай кеше ялҡауға әйләнә лә, үҙенең тормошо менән ҡәнәғәтһеҙлектән, төрлө насар юлдарға баҫа ла инде. Хәҙер балаларҙы тормошто күңел асып, рәхәтлектә, ләззәттә йәшәргә өйрәтәләр бит.\nБер шулай “перестройка” ваҡытында автобус менән ауылға ҡайтып барғанда әрмәндәр менән һөйләшкәнемде онота алмайым. Улар элекке килешеү буйынса колхозда һаман төҙөлөш эштәре алып бара икән. “Колхоздың аҡсаһы юҡ, ауыл халҡы насар эшләй. Улар көндәлек эш хаҡын алалар ҙа ике көн эшкә сыҡмай эсәләр”– тип һөйләнделәр. Мин: “Улай булғас, ни эшләп һаман ҡайтып китмәйһегеҙ? ” – тим. Яуап: “Беҙ ҙә улар кеүек башлаған эште ташлап китергәме ни инде? Түләйҙәрме, түләмәйҙәрме - эшләйбеҙ! Ә аҙағын Хоҙай белә”. Һүҙһеҙ ҡалдым. Әсәйем дә: “Ҡасып китһәң дә, сәсеп кит” тиер ине.\nЭйе, Хоҙай белә шул – харам ғәмәл, харам эсемлектәр өсөн бәндәләр язаһыҙ ҡалмай. Ә хәләл ғәмәл өсөн көнөндә булмаһа, кәрәк ваҡыты еткәс, үҙенең рәхмәтен бирә.\nЗәйтүнә КӨҪӘПОВА (Ильясова).


Mlp Секс Уйын – Уйын My Little Xxx Pony\nMLP Sex эконом ваҡытта һәм эконом - Был Яңы Платформалар Өсөн Непослушный Бронь\nӘгәр сездә бар нәмә, йыһан красотки Little Ly Pony өсөн, һеҙгә кәрәк урында килә. Беҙ һеҙҙең контент mlp бер номер эротическое тәьмин ителгән, барлыҡ төр һәм өлкәндәр өсөн килде был уйын. My sex потрясающий яңы персонаждар ҡатнашлығында уйын һәм бында бөтә ғаләм менән mlp little pony эконом ваҡытта һәм эконом була. Был html5 төҙөлөп бөтә уйын менән файҙалана, ә был потрясающий график аңлата, хәрәкәт потрясающий, азатлыҡ раят ҙур, тик был тағы ла мөһим, тулы кросс-платформа әҙерлек, шулай булғас, улар аласыз, теләсә ниндәй төҙөлөшө уйнап, улар ҡуллана аласыз.\nБөтә уйын браузер сайт һеҙҙең туранан-тура беҙҙең үрсей. Скачивать ҡуйыу йәки һеҙ нимә кәрәк булһа, һоранып булһа ла ҡатнашасаҡ һәм беҙ һеҙгә беҙҙең сайттың. Беҙ функциялы платформа беҙгә килеүселәр өсөн хатта берләшмәләр асыла. Уйын күп булмай, ул һеҙ бында уйнай ала, сөнки һеҙ енси тураһында күп по мультяшный мечтание ҡәнәғәтләндереүгә әҙер. Беҙҙең был коллекцияһын иң шәп, сөнки был уйынға сығып, бойондороҡһоҙ менән эшләгәс, беҙ улар менән бөтә был mlp табы бүленгән, шуға күрә уларҙы аныҡ белмәйем, уйын нисек ойошторолоуы, шулай итеп, һеҙ ҡәнәғәтләндереү өсөн бөтә фантазияғыҙҙы тиле., Һәм беҙҙең иң яҡшы сайт-был уйындарҙың барыһы ла бушлай бер ниндәй ҙә сикләү. Артабанғы параграфта бирелгән тураһында ентекле һөйләшеү беҙҙең платформаға.\nҮҙ уйыны менән шатландырҙы mlp иң тәрән фантазияһы ярҙамында секск\nӘгәр һеҙ MLP берләшмәһенең өлөшө булып тора, һеҙ белмәйһегеҙ инде, сөнки бар нәмә күп төрлө, унда бәләкәй һәм матур күренеү теләге по һөйөүселәр тойолоуы мөмкин. Бәлки, уларҙың барлыҡ уйындар һәм беҙҙе шатландырып, улар беҙҙең сайтта буласаҡ. Бөтә был уйын сериалы персонаждарын осратырға мөмкин. Бынан тыш, ҡайһы бер уйын булды, ул үҙенең персонаждарының үҙ мөмкинлек бирә һезгә настроить. Беҙҙең сайттан бөтә төр стилдәре төрлө уйындар булды., Беҙҙең секс-симулятор, һеҙ күп әйберҙәр менән унда мили по эшләй алмай, хатта үҙ эсенә ала һәм уларҙы cumshots һәм creampies, БДСМ-аталандырыу һәм хатта секс ваҡытында йөклөлөк һәм gnu. Икенсе яҡтан,, әгәр телисез икән, сығып китеүселәр, мажараға, беҙгә һеҙҙең RPG-pony my little уйында, тиленең мөмкинлеген тикшереү версияһы ашыу эквестрия һеҙҙе батшалыҡ, йәки енси квест уйындар һәм бүләктәр менән сәхнәгә асыу эротическое бөтә төп герой башҡара ала.\nӘгәр һеҙ мауығып транс-цыпочки МЛП һәм бер үк ваҡытта, һеҙ уйын My Little yaoi Pony тикшерергә кәрәк, ул беҙҙең сайтта буласаҡ. Ғәфү итеү персонаждың бөтә ағзалары һеҙҙең менән яратҡан массив, һәм улар белмәй, улар бер береһе булараҡ ҡулланыла.\nСөнки сығып, күп төрлө уйындар ойоштора, улар бөтә төрҙәре һәм стилдәре була перечисление тыш, непослушный по тейеш кеүек күренә. Үҙенсәлекле шоу уйын формаһында үҙеңде ҡайһы бер ат оҡшаны, улар күберәк булһа, беҙ уларҙы башҡа уйындарҙа ла тәҡдим версия антропоморф шул уҡ ваҡытта, күпкә юғары, ҙур түңәрәк йәки һығылмалы һәм көллият менән ике аяғын задница. Хатта ике уйын булып, унда хәҙерге по һөйкөмлө ҡыҙға әйләнә.\nУйындар уйнап, бушлай һәм хәүефһеҙ енси mlp\nБеҙ күрә беләбеҙ, тип kink MLP-был кеше түгел шул, улар донъялағы уңайлы менән уртаҡлашты, эше күп шул ваҡытта һалдылар һәм беҙ, һау-сәләмәт һәм хәүефһеҙ булһын өсөн беҙҙең сайтҡа порноигр яһаны. Беҙ һеҙҙең каприз серҙәрҙе һаҡлауы ихтимал, һеҙ бер ҡасан да бер кем тураһында шулай мауығып по енси тип белә. Ҡасан һеҙ беҙҙең сайтҡа уйнай, кем һеҙ беркасан ла ниндәй ҙә булһа шәхси мәғлүмәт һорай, ә беҙгә һәр яҡлап шифрлау серверы менән тоташтырылып үтә.\nӘммә хатта шулай булыуға ҡарамаҫтан, беҙ алға анонимность тип, беҙ шулай уҡ заботиться тураһында һөйләне, нисек MLP һөйөүселәр берләшмәһе өсөн бергә йыйылған. Шулай итеп, беҙгә индерелгән һәм беҙгә сайтында комментарий бүлегенең иғлан таҡталарында, ул ҡулланырға мөмкин барлыҡ килеүселәр, һәм ҡоралдары өҫтөндә эшләгәндә беҙ, тере ч килтерә торған берләшмәләр. Был тәжрибә барлыҡ түләүһеҙ. Беҙ реклама беҙҙең сайтында урынлаштырыласаҡ, улар өсөн түләү өсөн уйын һәм эште хуплай, ләкин беҙ ышанабыҙ, һеҙ беркасан ла булыуы ҡамасаулайҙыр тип баннер беҙҙең платформаға уйын процессы.


"Йондоҙло табын" - Рәзидә ӘХМӘТОВА\n«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » "Йондоҙло табын" - Рәзидә ӘХМӘТОВА\n13.08.2019 "Йондоҙло табын" - Рәзидә ӘХМӘТОВА\nБөгөн “Йәшлек” гәзите уҡыусыларын автор-башҡарыусы, Балтас һандуғасы, “Юлдаш” йыры” конкурсы лауреаты Рәзидә ӘХМӘТОВА ҡунаҡҡа саҡыра.\n2 йомортҡаға 100 г шәкәр һалып, күпергәнсе туҡырға ла, 120 г иретелгән маргарин ҡушырға. 2 стакан он, 1 балғалаҡ ҡамыр ҡабартҡыс (разрыхлитель) өҫтәп, ҡамыр баҫырға. Уны шыйыҡ ҡамырҙы әҙерләгәнсе һыуытҡысҡа ҡуйырға кәрәк.\n200 г ҡаймаҡҡа 100 г шәкәр, 2 йомортҡа ҡушып туҡырға. Яйлап он ҡуша-ҡуша (ҡуйыртылған һөт ҡуйылығында булырға тейеш) төйөрһөҙ ҡамыр әҙерләргә.\nҺыуытҡыстағы ҡамырҙы алып, йәйергә лә майланған табаға һалырға. Ситтәре бейегерәк булырға тейеш. Эсенә оҡшаған еләк-емешегеҙҙе һалып (250 – 350 г тирәһе), өҫтөнә шыйыҡ ҡамырҙы ҡойорға. Бәлеш 35 минутта бешеп сыға.\nТауыҡ итенән салат\n200 г бешкән тауыҡ итен, 200 г консерваланған ананасты турарға. 70 г ҡаты сырҙы ҡырғыс аша үткәрергә. Уларҙың бөтәһен бергә, майонез, самалап тоҙ, иҙелгән 1 бүлкәт һарымһаҡ һалып, бутарға. Аҙ ғына ананас сиробын ҡушып ебәрергә лә мөмкин.\nЫуалып торған ләүәш\nҠамыр әҙерләү өсөн 150 г онға 2 ҡалаҡ шәкәр, ярты ҡалаҡ тоҙ, бер ҡап ҡабартҡыс (разрыхлитель) һалып бутарға. Уға 100 г май һалып ыуырға. Ҡамыр ҡом кеүек ыуалып торасаҡ.\nБыл рецепт буйынса, ғәҙәттә, эремсек бәлеше бешерәләр. Ә мин йәй көнө емеш-еләк менән әҙерләйем. Ҡамырҙың яртыһын майланған табаға тигеҙләп һалғас, өҫтөнә аҙ ғына шәкәр менән буталған еләк һибергә. Ҡалған ҡамыр менән өҫтөн ҡаплап тигеҙләргә. Ләүәш 20 – 25 минутта бешеп тә сыға. Шул яҡтан көтмәгәндә ҡунаҡтар килгәндә бешерергә уңайлы.


Рөстәм Хәмитов «50 ПЛЮС. Өлкән йәштең ыңғай яҡтары» халыҡ-ара конференцияһында сығыш яһаны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «50 ПЛЮС. Өлкән йәштең ыңғай яҡтары» халыҡ-ара конференцияһында сығыш яһаны\n17:32, 18 сентября 2012 Йәмғиәт\nӨфөлә өлкән йәштәге кешеләргә арналған халыҡ-ара форум эшләй башланы. «Нефтсе» мәҙәниәт һарайында үткәрелгән «50 ПЛЮС. Өлкән йәштең ыңғай яҡтары» халыҡ-ара конференцияһында сәйәсмәндәр, ғалимдар, экономистар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнаша.\nКонференцияла ҡатнашыусыларҙы сәләмләп, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов был мөһим проекттың былтыр Рәсәйҙең Федерация Советы ярҙамы менән башланған социаль инициативаның бер өлөшө булып тороуын билдәләне.\n— Форумдың тап беҙҙә – Башҡортостанда үткәрелеүе ҡыуаныслы. Әлеге осрашыу донъяуи тәжрибә, был өлкәләге заманса фәнни эшләнмәләр менән танышырға мөмкинлек бирә, — тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ, йәш быуын айырыуса яҡлауға һәм иғтибарға мохтаж, тип уйлап өйрәнгәнбеҙ һәм был дөрөҫ, сөнки йәштәрҙе тәрбиәләргә, уҡытырға кәрәк һәм беҙ ваҡытыбыҙҙың күпселек өлөшөн шуға бағышлайбыҙ. Рәсәй Федерацияһы субъекттары бюджеттарын алып ҡарағанда, нигеҙҙә улар йәштәрҙе уҡытыуға, уларға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Әммә йыш ҡына үҙҙәренең оло хеҙмәте менән илебеҙҙе үҫтергән кешеләр хаҡында онотабыҙ. Өлкән йәштәге кешеләр йыш ҡына ситләтелә, йәки улар үҙҙәренең эш даирәһен таба алмай. Тормошта үҙ урынын эҙләүҙе дауам иткән, йылдар дауамында тупланған тәжрибәһе менән бүлешергә теләгән өлкән йәштәге кешеләр өсөн бындай конференциялар ярҙам итергә тейеш.\nОлолар үҙҙәрен ышаныслы һәм тыныс тойһон өсөн республика күп эштәр башҡара, тип өҫтәне Президент.\n— Беҙҙә кешеләргә уҡырға, сәйәхәт итергә, үҙҙәре өҫтөндә эшләргә, алға табан барырға ярҙам иткән программалар бар. Миҫалға былтыр тормошҡа ашырыла башлаған социаль туризм буйынса программаны килтерергә була.\nУл ваҡытта, Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, был программа менән 5 меңгә яҡын кеше файҙалана алған.\nӨсөнсө быуын университеттары ла шулай уҡ мөһим сараларҙың береһе булып тора. Бөгөн бөтә республика буйлап уларҙа тиҫтәләгән мең кеше уҡый. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, әлеге ваҡытта төбәктә Башҡорт электрон университетын булдырыу өҫтөндә эшләйҙәр.\nШуны ла өҫтәп әйтергә кәрәк, конференцияла сит ил эксперттары ла ҡатнаша һәм был осраҡлы түгел: көнбайышта өлкән йәштәге кешеләрҙең бөгөнгө тормошҡа яраҡлашыуы буйынса ярайһы уҡ ҙур тәжрибә тупланған.\nСарала ҡатнашыусылар ололарҙың йәшәү сифаты, улар өсөн уңайлы шарттар булдырыу кеүек мәсьәләләргә айырыуса ҙур иғтибар бүлергә уйлай.\nФедераль Йыйылыштың Федерация Советы рәйесе урынбаҫары Светлана Орлова һүҙҙәренсә, Рәсәйҙә оло йәштәге кешеләрҙең ихтыяждары тулыһынса иҫәпкә алынмай.\nСветлана Юрьевна фекеренсә, республикала был йүнәлешкә ҙур иғтибар бүленә, маҡсатлы программалар уңышлы тормошҡа ашырыла, социаль хеҙмәтләндереүҙең мобиль бригадалар, социаль поликлиника, реабилитация мәктәбе кеүек яңы технологиялары үҫтерелә.\n— Башҡортостанда реаль эштәр башҡарыла. Улар өлкән йәштәге кешеләргә сәләмәт, бәхетле булырға, үҙҙәренең мөмкинлектәрен асырға ярҙа итер, тип ышанабыҙ, — тине Светлана Орлова.\nКонференция сиктәрендә «Өлкән йәштең ыңғай яҡтары» күргәҙмәһе эшләй. Унда 50 йәштән үткән кешеләр өсөн тауарҙар һәм хеҙмәттәр тәҡдим ителә.\nТеги: бр президенты,конференциялар


11 апрелдә Башҡортостанда экологик өмә ойошторола // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11 апрелдә Башҡортостанда экологик өмә ойошторола\n18:00, 2 марта 2015 Йәмғиәт\n11 апрелдә Башҡортостанда экологик өмә ойошторола Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 2 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостан Хөкүмәте 2015 йылда төбәктә биләмәләрҙе таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса экологик өмәләр үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итте.\nЭкологик кампания 11 апрелдән 16 майға тиклем уҙа, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nДокументҡа ярашлы, министрлыҡ, дәүләт комитеты, ведомство, муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәренә, профсоюз комитеттарына һәм башҡа йәмәғәт берләшмәләренә үҙ биләмәләрендә сараларҙы үткәреүҙе тәьмин итергә ҡушылды. 8 июнгә таҙартыу, төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү буйынса эшкә йомғаҡ яһаласаҡ.\nБелешмә. 2014 йылда республикала ике миллионға яҡын кеше яҙғы өмәлә ҡатнашҡан. Улар 86,8 мең тоннанан ашыу ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйған. Сүп-сар йыйыуҙан тыш, 350 мең тирәһе ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртылған.


Өфөлә йәшәүсе һигеҙ йәшлек малай билдәһеҙ ауырыуҙан интегә, уның организмы ацетон барлыҡҡа килтерә\nҠанында глюкоза түбән булғанға күрә, Матвей Радченко һәр ваҡыт үҙен насар тоя, хәле юҡ. Баланы әсәһе илдең иң яҡшы табиптарына, төрлө медицина учреждениелары хеҙмәткәрҙәренә күрһәтә, тик улар балаға аныҡ ҡына диагноз ҡуя алмай.\nМатвей Радченко үҙенең ауырыуы хаҡында яҡшы белә, ләкин көндәлек интегеүҙәрҙән ҡурҡмаҫҡа, ҡыйыу булырға тырыша. Йәшәргә, сәләмәтлеккә ынтыла! Малайҙың организмында ацетон, йәғни кетон матдәләр тиҙ барлыҡҡа килгәндә, ҡанында шәкәр кимәле ныҡ түбәнәйә. Һөҙөмтәлә бала иҫен юғалта,температураһы 40 градусҡа тиклем күтәрелә. Уҡшыу өйәнәге башлана. Йоҡлағанда Матвейға тын алыуы ауырлаша, шуға төндә уны ҡурҡыныс төштәр яфалай.\nВиктория Радченко, Матвейҙың әсәһе: «Ул мине йыуата башлай, ҡайғырыуымды аңлай. Балам тормошто бик ярата, ауыр булһа ла йылмайырға тырыша. Түҙеп торғоһоҙ интегеүҙәрҙән һуң да әкиәт персонаждарын төшөрөүен дауам итә. Тик төндә бер үҙе йоҡларға ғына ҡурҡа. «Йә уяна алмаҫмын»,-ти».\nЙәш әсә улын илдең тиҫтәләп клиникаһына күрһәтә. Һөҙөмтә генә юҡ. Табиптар уҡшыу өйәнәгенең барлыҡҡа килеүе организмдағы матдәләр алмашыныуының боҙолоуына бәйләй. Ләкин бер кем дә аныҡ ҡына диагноз ҡуйырға ашыҡмай.\nОлег Малиевский, Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш балалар эндокринологы: «Ҡыҙғанысҡа, баш ҡалала һәм федераль медицина учреждениеларында үткәрелгән тикшеренеүҙәр сирҙең сәбәбен асыҡлай алманы. Алдағы көндәрҙә Мәскәүҙә генетик тикшереү үткәреү күҙаллана. Һуңынан баланы сит ил табиптарына күрһәтеү мөмкинлеге ҡараласаҡ».\nБелгестәр был ауырыуға ҡаршы көрәш юлдары юҡ тип хәүефләнә. Әммә Матвей әсәһе менән өмөтөн өҙөргә ашыҡмай. Мөғжизә бар тигән ҡарашта улар. Әлегә малай мәктәпкә барырға әҙерләнә. Кем белә: бәлки, ысынлап та, уны йәшәүгә ынтылыш көсө ҡотҡарыр.


«Реаль эштәр» проекты ярҙамында Борай районы клубтарына газ ҡаҙаны урынлаштырыла, Әбйәлил районы Селивановка ауылында һыу башняһы алыштырыла\nПрограмма сиктәрендә ауылдағы проблемаларҙы хәл итеүҙә ярайһы ғына эштәр башҡарыла, шулай ҙа уларҙы быйыл атҡарып бөтөп булмай, проект киләһе йылда ла дауам итәсәк.\nОло Баҙраҡта йыр-моң яратҡан ижади кешеләр йәшәй. Улар һәр байрамға концерт әҙерләй. Тик быға тиклем һыуыҡ клубта сығыш яһайҙар. Бигерәк тә ҡыш көндәрендә тамашасыларға өҫ кейемендә ултырырға тура килгән. Әле «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһенең «Реаль эштәр» проекты ярҙамында Борай районы ауыл клубына газ ҡаҙаны урынлаштырыла. Ҡаҙанлыҡты ҡороу эштәре тамамланып килә.\nРуслан Ғилманов, Оло Баҙраҡ клубы хеҙмәткәре: «Газ ҡаҙаны ныҡ иҫкергәйне. Яңыһы оҙаҡ хеҙмәт итер, клубта йылы булыр тип уйлайбыҙ».\n«Реаль эштәр» проекты бүлгән суммаға өҫтәп халыҡ үҙе лә аҡса йыйған. Яңы ҡаҙанды урынлаштырыу эшен дә үҙҙәре башҡара. Борай ауылындағы клубта ла шундай уҡ газ ҡаҙанлығы урынлаштырыла.\nИлгиз Харисов, Борай районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге етәксеһе: «Реаль эштәрҙе халыҡ шатланып ҡабул итте. Ике клубтың ҡаҙанын алыштытырға ҡарар иттек. Иҫкеләренең файҙаланыу ваҡыты үткәйне. Йылытыу миҙгелен яңы ҡаҙандар менән башлап ебәрәбеҙ».\n«Реаль эштәр» проекты киләһе йылда ла дауам итәсәк. «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев Борай районына эш сәфәрендәге осрашыуҙа шулай тине. Проблемаларҙы быйыл ғына хәл итеп бөтөп булмай, шуға программаны дауам итеү ихтыяжы бар.\nӘбйәлил районында ла эштәр ҡыҙыу бара. Проект ярҙамы менән Селивановка ауылында һыу башняһы алыштырыла. Башня иҫкереү сәбәпле һыу менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәр булған. Әле башняны урынлаштырыу, һыу торбалары һуҙыу эштәре бара. Яңыһын сафҡа индереү менән менән ауыл халҡы эсәр һыуға ҡытлыҡ кисермәҫ, ти урындағы етәкселек.\n«Реаль эштәр» проекты сиктәрендә республика ауылдарында байтаҡ эштәр атҡарыла. Уның дауамлы булыуы шатландыра. Тимәк, киләсәктә лә төбәктәрҙәге проблемалар ыңғай хәл ителәсәк.