Төҙөлөштөң яҙмышы ниндәй?\n28 Ғинуар 2019, 14:04\nРайон үҙәге халҡы Совет урамында ҙур сауҙа үҙәге төҙөүгә ҡаршы.\nТөҙөүсе Оло Ыҡтамаҡ ауылында сауҙа үҙәге төҙөргә планлаштыра. Ошо маҡсатта Совет урамы, 32 адресы буйынса 1447 кв. м. майҙанлы ер участкаһы һатып ала.\nОбъектты төҙөүгә рөхсәт алыу өсөн ул район хакимиәтенә проект менән мөрәжәғәт итә. Документты өйрәнгәндән һуң, район хакимиәте уны кире ҡаға, сөнки проект раҫланған ҡала төҙөлөшө регламентына тап килмәй. Эш шунда: муниципаль район Советы ҡарары менән раҫланған Ер менән файҙаланыу һәм төҙөү ҡағиҙәләренә ярашлы, был ер участкаһында төҙөлөш өсөн максималь процент 40% тәшкил итә. Был ер участкаһының майҙанынан сығып ҡарағанда, төҙөлөштөң максималь майҙаны 579 кв. метрҙан артмаҫҡа тейеш. Ә бирелгән проект буйынса бинаның май-ҙаны 748 кв. м. тәшкил итә.\nНи өсөн ризалыҡ бирелмәүенә аңлатыу алғас, ғариза биреүсе, Ҡала төҙөлөшө кодексына ярашлы, капиталь ҡоролманы рөхсәт ителгән төҙөлөштөң сикке параметрҙарынан ситләшеү өсөн рөхсәт алыу-ға Оло Ыҡтамаҡ ауыл Советы хакимиәтенә мөрәжәғәт итә.\nОшоға бәйле18 ғинуарҙа 11.00 сәғәттә асыҡ тыңлауҙар үтте. Унда 23 кеше, шул иҫәптән Оло Ыҡтамаҡ ауыл советы хакимиәте ҡарары менән раҫланған комиссия, инженер селтәрҙәре ойошмалары белгестәре, ауыл халҡы ҡатнашты. Асыҡ тыңлауҙар мәсьәләһе буйынса Оло Ыҡтамаҡ ауыл биләмәһе хакимиәте исеменә ике тәҡдим килгән.\nАуыл халҡының төҙөүсе вәкилдәре менән осрашыуы бик ҡыҙыу башланды. Был участкала сауҙа үҙәктәренең күплегенә, транспорт сараларының күпләп йөрөүенә, һөҙөмтәлә юл-транспорт ваҡиғаларының күп булыуына, автомобилдәрҙе ҡуйырға урындар-ҙың аҙ булыуына һәм һауаның бысраныуына бәйле ризаһыҙлыҡтар күп булды. Объектты төҙөү буйынса проблемалы һорауҙар тикшерелгәндә, ғариза биреүсенең проекты булманы.\nСовет һәм Яр буйы урамдары халҡының, йәмәғәт структуралары вәкилдәренең фекерҙәрен тыңлағандан һуң, комиссия капиталь ҡоролошто рөхсәт ителгән төҙөүҙең сикке параметрҙарынан ситләшеүгә рөхсәт бирмәҫкә ҡарар ҡабул итте.


Рәсәйҙәрҙең тағы бер категорияһына 2021 йылда ваҡытынан алда пенсияға сығыу хоҡуғы бирелә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:33, 19 января 2021 Йәмғиәт\nУның һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта сирлеләр менән бер ай эшләү өс айға һанала. Шуға күрә пенсияға сығыу мөмкинлеге яңынан иҫәпләнә.\n«Бынан тыш, уларға миллион ярым һумлыҡ автомобиль һатып алыу өсөн льгота ҡаралған. Һатып алыу өсөн түләүҙең 375 мең һумға етеүе ихтимал. Медицина хеҙмәткәрҙәре лә билдәле эш стажы булған осраҡта торлаҡты хосусилаштырыу мөмкинлеген алды», — тип өҫтәне ул.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, 2021 йылда ауыр һәм хәүефле эш урындарында эшләгән рәсәйҙәргә ваҡытынан алда хаҡлы ялға сығыу хоҡуғы бирелә. Һүҙ металлургия, машиналар эшләү һәм химия производстволары эшселәре тураһында бара.\nБынан тыш, инвалидтар, Алыҫ Себер райондарында эшләгән кешеләр, күп балалы әсәләр страховка пенсияһын ваҡытынан алда тәғәйенләтеү хоҡуғына эйә.\nТеги: ваҡытынан алда пенсияға сығыу, табиптар


Асылбаев Юныс Баһауетдин улы — Башҡорт Википедияһы\nАсылбаев Юныс Баһауетдин улы\nБөрйән районы, Байназар ауыл советы,Яуымбай\nАсылбаев Юныс Баһауетдин улы (1908—1981) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры\nАсылбаев Юныс Баһауетдин улы 1908 йылда Бөрйән районы Яуымбай ауылында тыуа. 1941 йылдың йәй аҙағында Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ауылда 5 балаһы менән ҡатыны тороп ҡала.\nАсылбаев М. Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһында ат ҡараусы (повозочник) булып хеҙмәт итә. Хәрби Прокуратураның секретлы документтарын Висланан алып Бранденбург ҡалаһына тиклем бер урындан икенсе урынға күсереү һәм һаҡлау бурысын үтәй.\n«Ҡыҙыл Йондоҙ» орденына тәҡдим ителгән награда ҡағыҙында Асылбаев Юныс тураһында бына нимә тип яҙылған: «Дошмандың авиация һөжүме ваҡытында прокурор Тесленко һәләк була. Асылбаев юғалып ҡалмай, ылауын хәүеф-хәтәрһеҙ урынға йәшереп өлгөрә, һәм шуның менән Хәрби Прокуратура канцелярияһын тулыһынса юғалтыуһыҙ һаҡлап алып ҡала. Ул ҡараған аттар һәр ваҡыт әҙер, ашатылған, оҙайлы марштар ваҡытында ылауҙың һуңлауына һәм боҙолоп ултырыуына юл ҡуймай».\nҺуғыштың аҙағына тиклем булып, Бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршылай. 1946 йылда демобилизациялана.\nҺуғыштан ҡайтҡас Асылбаев Юныс колхозда бригадир булып эшләй. Ветеран 1981 йылда 73 йәшендә вафат була.\n2-се дәрәжә Ватан һағышы ордены (1985)\n«Батырлыҡ өсөн» (№ 554992) миҙалы.\n«Берлинғаса еткән ул» — Бурзянский район: «Таң» гәзите, 2015.\nАСЫЛБАЕВ ЮНУС БАГАУТДИНОВИЧ\nПамять народа. Асылбаев Юнус Багаутдинович (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 июль 2021)\nАСЫЛБАЕВ|АЛСЫБАЕВ ЮНУС БОГАУТДИНОВИЧ\nШаймуратовцы. АСЫЛБАЕВ Юнус Багаутдинович (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 июль 2021)\nВОИНЫ-КАВАЛЕРИСТЫ 112-ОЙ БАШКИРСКОЙ КАВАЛЕРИЙСКОЙ ДИВИЗИИ, ПРИЗВАННЫЕ БУРЗЯНСКИМ РВК\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Асылбаев_Юныс_Баһауетдин_улы&oldid=1069193 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:18 5 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


«Байыҡ» рухландыра, сәмләндерә, ҡанат ҡуя\n29 Июнь 2018, 17:15\nСәнғәт һөйөүселәр яҡшы иҫләйҙер: бынан 10 йыл элек Башҡортостаныбыҙҙың иң матур урындарының береһе – Күгәрсен районы Мораҙым тарлауығында тәүге тапҡыр балаларҙың «Байыҡ» фестивале үткәрелгәйне. Ошо ваҡыт арауығында конкурс күпме йәш бейеүсегә ҡанат ҡуйҙы. Төрлө йылдарҙа лауреат исемен алған 100-ҙән артыҡ ҡыҙ һәм егет һөнәри уҡыу йорттарында хореографҡа уҡый, 300-ҙән ашыуы республиканың өлгөлө бейеү коллективтарында бейей. Ана шулай «Байыҡ» йөҙәрләгән яңы йондоҙ асты.\nСәнғәт һөйөүселәр яҡшы иҫләйҙер: бынан 10 йыл элек Башҡортостаныбыҙҙың иң матур урындарының береһе – Күгәрсен районы Мораҙым тарлауығында тәүге тапҡыр балаларҙың «Байыҡ» фестивале үткәрелгәйне. Ошо ваҡыт арауығында конкурс күпме йәш бейеүсегә ҡанат ҡуйҙы. Төрлө йылдарҙа лауреат исемен алған 100-ҙән артыҡ ҡыҙ һәм егет һөнәри уҡыу йорттарында хореографҡа уҡый, 300-ҙән ашыуы республиканың өлгөлө бейеү коллективтарында бейей. Ана шулай «Байыҡ» йөҙәрләгән яңы йондоҙ асты.\nМалайҙар араһында Гран-при Дүртөйлөнән Айвар Сәмиғуллинға бирелде. Ул «Боронғо башҡорт маршы»н башҡарғайны. Сорғоттан Савелий Функ «Рәсәйҙә башҡорт бейеүен пропагандалаған өсөн» дипломы менән бүләкләнде. Алыҫ Себер ерендә йәшәгән 9 йәшлек малайҙың «Перовский»ҙы бейеүе, ысынлап та, байрамдың бер биҙәге булды. Уның әсәһе Башҡортостан ҡыҙы икән.\n«Байыҡ»тың 10 йыллығы айҡанлы үткән сараға Владикавказдан, Әстерхандан, Адыгея һәм Татарстан яҡтарынан да бейеүселәр килгәйне. Уларҙың дәртле бейеүҙәрен дә тамашасылар бик оҡшатты. Ҡунаҡтар I дәрәжәле лауреат дипломдары менән бүләкләнде.\nӘ коллективтар араһында кем еңеүсе, тиһегеҙме? Бәләкәй ансамблдәр араһында Учалынан «Ирәмәл» Гран-при алды. Ә тулы ансамблдәрҙән 5 йәшкә тиклемге ҡатнашыусылар араһында – Ғафури районы Красноусолдан «Быҙыбыт», өлкәндәр төркөмөндә Туймазы ҡалаһынан «Сәфәр» иң-иңе булды. Финалға сығыусыларҙың бөтәһенә лә ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды. Әлбиттә, йәш бейеүселәрҙе әҙерләүселәр ҙә иғтибар үҙәгендә булды.\nБыйылғы бейеү байрамы күптәрҙең хәтерендә оло ваҡиға булып һаҡланыр. Сараны алып барыусылар – Алтынай менән Ләйсән әйтмешләй, «Байыҡ» рухландыра, сәмләндерә, илһамландыра, берләштерә, хыялдарҙы тормошҡа ашыра! Йәшәһен башҡорт бейеүе!


Әтлек — Башҡорт Википедияһы\nҮҫемлек йәй айҙарында\nТөр: Бубенчик лилиелистный\nӘтлек (рус. бубенчик лилиелистный, лат. Adenophora liliifóliaлатинса) — ашарға яраҡлы үҫемлектәрҙең береһе. Бына ошо үҫемлек йыш ҡына ҡотҡарған да инде асҡа үлеүҙән. Шул уҡ ваҡытта дауа ла булған. Ҡәҙимге «ҡыңғырау сәскә» тип йыйып йөрөгән үҫемлек булараҡ беләләр. Урыҫса «бубенчик лилиелистный» тип атала икән.\nӘтлек — күк ҡыңғырау сәскәле үлән, уның һары төҫтәге йыуан тамыры ашарға яраҡлы. Уның тамырын йыуып, мейестә киптергәндәр ҙә ҡул тирмәнендә тартып он яһағандар. Шунан күмәс бешергәндәр. Сейләй ашап булмай.\nӘтлек тамырында вирустарҙы үлтерә торған матдәләр тапҡандар. Шәреҡ табиблығында уның үпкә ауырыуын дауалау өсөн ҡулланылыуы билдәле. Төрлө үңәҙҙәргә, бактерияларға ҡаршы файҙаланыла, ашҡаҙан яраһын, йәрәхәтте йүнәлтә, иммунитетты нығыта, кальций, тимер, фосфорҙы үҙләштерергә ярҙам итә.\nХәҙерге көндә медицинала әтлек препараттарын һыуыҡ тейгәнде, йүткереүҙе, коклюшты, эс ауырыуҙарын, быуманы, гипертонияны, нервы ауырыуҙарын дауалау өсөн ҡулланалар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Әтлек&oldid=500646 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:28 14 май 2015 үҙгәртелгән.


50 күп балалы әсәгә наградалар тапшырылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n50 күп балалы әсәгә наградалар тапшырылды\n16:01, 19 января 2011 Йәмғиәт\nРеспублика Хөкүмәтендә күп балалы әсәләрҙе наградлауҙың 89-сы тантанаһы үткәрелде. «Әсәлек даны» миҙалдарын, сәскәләр һәм аҡсалата премияларҙы Башҡортостандың 50 гүзәл затына БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов тапшырҙы.\n— Башҡортостанда 33 мең күп балалы ғаилә йәшәй, уларҙа 110 мең бала тәрбиәләнә, — тине вице-премьер. — Республика Хөкүмәте улар өсөн ҡайһы бер льготалар билдәләне: айлыҡ пособие, коммуналь хеҙмәттәргә түләү, бушлай йөрөү, туҡланыу һәм мәктәп формаһы. 230 миллион һумға был льготалар менән 23 мең ғаилә файҙаланды. Һуңғы ике йылда 48 күп балалы ғаилә торлаҡ һатып алыуға торлаҡ сертификаттары алды, был маҡсаттарға бюджет 100 миллион һумдан ашыу аҡса бүлде. 9 һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләргә дәүләт «ГАЗель» автомобиле бүләк итә, бындай ғаиләләр 60-ҡа тулды. Етемдәр һәм социаль етемдәр менән проблеманы хәл итергә кәрәк: хәҙер уллыҡҡа бала алыусыларға әсәлек капиталы күләмендә бер тапҡыр түләнә торған пособие бирелә, был 365 мең һум.\n«Әсәлек даны» миҙалы Башҡортостанда 1998 йылдан булдырылды. Уҙған 12 йылда биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләүсе 5 меңдән ашыу ҡатын-ҡыҙ наградаға лайыҡ булды. Бөгөн уларға тағы 50 күп балалы әсә ҡушылды.\nТеги: социаль яҡлау, бүләкләү


Өйө — әкиәт иле » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Өйө — әкиәт иле\nӨйө — әкиәт иле 12.02.2014 // Йәмғиәт / Анонстар\nУҙған быуаттың 90-сы йылдары. Күптәр сит ил машинаһы хаҡында хыяллана ғына. Ә был ваҡытта башҡаларҙың күҙен ҡыҙҙырып Салауат егете – үҙе тырыш, үҙе сәмле Самат Мостафин Көнбайышта етештерелгән «тимер ат»та елдерә. Тик бер мәл әллә ни була ла ҡуя шул «ат»ҡа — техника йүнләп ҡыҙмай. Баҡһаң, бер детале ватылған. Рәсәйҙә запас частар булмау сәбәпле, икенсе берәү ҡул һелтәп тә ҡуйыр ине, бәлки, әммә Самат Ҡасим улы ундайҙарҙан түгел. Бер ни тиклем ваҡыт үтеүгә, ир кеше йәнә автомобилендә елдерә башлай – боҙолған деталде, ҡырҡ ҡат үлсәп, бер ҡат киҫеп, ун тапҡыр шымартып, үҙе эшләп ала ул. Ә деталь ябайҙан булмай…\nСамат Мостафин Салауатта ғына түгел, тотош республикала күптәргә таныш – завод инженеры, типография, «Аҡбуҙат» милли ойошмаһы етәксеһе, урындағы ҡоролтай рәйесе, ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары һәм башҡа яуаплы вазифаларҙа эшләгән осоронда хеҙмәт йомошо буйынса Башҡортостанды ғына түгел, бөтә Рәсәйҙе иңләп сыҡҡан, күп тапҡыр сит илдәргә лә барған кеше. Уның исемен атаһаң: «Ә-ә-ә, теге суверенитетты яҡлаған саҡта 300 башҡортто йыйып, Өфөгә алып барған егетме?» — тип тә ебәрәләр.\nЭйе, изге эштәре, тырышлығы менән арбаған ул ҡала халҡын. Ә бына уның ҡул оҫтаһы икәнлеген һирәктәр генә беләлер. Был хаҡта артыҡ һөйләргә яратмай ул. “Оҫта эше менән билдәле” тигән әйтем нәҡ Самат ағай хаҡында һымаҡ. Ҡулынан килмәгән эше юҡ уның.\nӘле бала сағында, тыуған яғы — Әлшәй районының Сәпәш ауылында көтөү көткән ваҡытта, Дим буйын ҡыҙырғанда уҡ ағас юнырға ярата геройым. Нисек етте, шулай ғына ултырмай ул – семәрләп-матурлап төрлө һындар эшләй. Бына шулай үҙе лә һиҙмәҫтән сәнғәткә ылығып китә.\nСәнғәт тигәндән, Мостафин мәктәп йылдарында гәзит-журналға ла яҙыша, шиғырҙар ҙа ижад итә. Күрәһең, һәләтле кеше бар яҡлап та һәләтле тигәндәре шулдыр.\nШулай ҙа семәрләү эшенә Самат ағай ныҡлап әрмелә хеҙмәт иткән сағында тотона. Башта стендтарҙы биҙәй, аҙаҡ «дембель альбом»дары эшләй башлай.\n— Бер ваҡыт дуҫ һалдат тәре һүрәте табып алған да, миңә лә эшләп бир әле, ти. Шунан ни, бер нисә көн эсендә яһаным да бирҙем. Был хаҡта сәйәси эштәр буйынса командир урынбаҫары белеп ҡалмаһынмы – Совет осоро бит. Тетмәне теттеләр генә. Ярай әле, стендтарҙы матур итеп биҙәй белеүем арҡаһында эште ҙурға ебәрмәнеләр.\nОҫталыҡты белеп ҡалғас, «дембель альбом»дары эшләүемде һорайҙар ине. Их, ниндәй сихри көскә эйә ине бит ул шул альбомдар. Ундағы яҙыуҙар, һүрәттәр... Заман башҡа — заң башҡа, хәҙер генә ана бер-береһен телефондан фотоға төшөрәләр ҙә өйҙәренә шунда уҡ ебәрә һалалар, хат та яҙышмайҙар хатта. Ә, уйлай китһәң, күпме һәләтте аса ине шул альбомдар, — тип хәтирәләрен һүтә оҫта.\nӘрменән ҡайтҡас та юныу-һыҙғылауын ташламай Самат Мостафин, инде Салауатта төпләнеп, ғаиләле булып йәшәй башлағас, көн дә хеҙмәтенән, яҡындарынан ваҡытын урлап, нимәне булһа ла биҙәй, семәрләй. Әлбиттә, ҡала шарттарында, фатирҙа ҡул эше менән булышыу анһат түгел. Шулай ҙа яратҡан шөғөлөнән айырылмай әңгәмәсем.\n— Эштән ҡайтам да, арлы-бирле иткәс, юнышырға тотонам. Эргәгә балалар йыйылып китә. Эш араһында уларҙы был шөғөлдөң серҙәренә төшөндөрә, халыҡ ижады өлгөләрен күрһәтә, аҡтан ҡараны айырырға өйрәтә инем, — ти һөнәрмән оќталығының тәрбиәүи әһәмиәте хаҡында.\nЭш араһында балаларына тәрбиә генә биреп ҡалмай Самат Ҡасим улы, фатирын бынамын итеп биҙәп ҡуя. Ҡунаҡҡа килеүселәр: «Өйөңдө сәнғәт һарайына әйләндергәнһең», — тип һоҡлана. Хатта стеналарҙа, түбәлә — һүрәттәр, шкафтарҙа — милли рухты сағылдырған, тәбиғәткә ҡарата ихтирам уятҡан төрлө һындар.\nАуылда тыуып үќеп, ҡала мөхитендә йәшәүселәрҙең кемеһе үҙ йорто хаҡында хыялланмай икән? Самат ағай ҙа бер нисә йыл элек тормош иптәше Гөлсимә Зиләвир ҡыҙы, балалары менән бар уңайлығы булған йорт һалып сыҡҡан. Бөтә эште үҙҙәре башҡарған. Билдәле, биҙәкләү, матурлау һөнәрмәндең елкәһенә төшкән. Һоҡланып туймаќлыҡ йортта хәҙер кинәнеп ижад итә Самат ағай.\nЫсынлап та, был ихатаға килеп инеү менән үҙеңде әкиәт илендәгеләй хис итәһең. Ҡайҙа ҡарама — сәскәләр (120 төр!). Йортон ғына түгел, ихатаһындағы бассейнды, ҡоймаларҙы, шашлыҡ бешереү урынын, башҡа йыһазды үҙ ҡулы менән яһаған Самат Ҡасим улы. Әйткәндәй, ижади ғына түгел, хужалыҡ эштәре лә бар геройымдың – ҡуяндары, тауыҡтары, емеш-еләк баҡсаһы. Барыһына ла өлгөрә Мостафиндар.\n…Бер ваҡыт Самат ағай ҡатыны менән Стәрлетамаҡҡа сәскә орлоғо һатып алырға бара. Магазинда гүзәл зат ҙур айыу һынына күҙе төшөп, тормош иптәшенә уны һатып алырға тәҡдим итә. Ләкин Самат Ҡасим улы был тәҡдимдән баш тарта һәм үҙ ҡулдары менән шундай уҡ айыу яһап бирергә һүҙ бирә. Әйтелгән – эшләнгән. Күп тә үтмәй Мостафиндар йорто алдында ҙур айыу пәйҙә була. Яңғыҙы тормаһын тип, хужа унда ҡоштар, ҡоҙоҡ та яһап ҡуя.\n— Һындарға тәүҙә тимерҙән йән өрҙөм – ағас булһа, барыбер ҙә ваҡыт үтеү менән серей башлай. Артабан цемент, гипс, елем, буяуҙар ярҙамға килде, – тип оќталыҡ серҙәре менән уртаҡлаша хужа.\nШуныһына иғтибар иттем: һындар-һүрәттәр хаҡында һөйләгәндә ул йәнләнеп, күҙҙәре балҡып китә һымаҡ. Күрәһең, ижад емеше балалар яҙмышы менән берҙер.\nӘйткәндәй, Самат ағайҙың һындары ҡаланың шәхси йорттары яғында таксистар өсөн үҙенә күрә бер маяҡ булып тора икән. Шул биќтәлә йәшәүселәр әлеге транспорт хеҙмәтенә мөрәжәғәт итһә, тегеләре: «Һындар ҡуйылған йорттан ҡайһы яҡҡа барырға?» — тип һорай икән.\n— Эштән ҡайтҡас, башты ял иттерергә кәрәк, ә ағас-тимерҙән һындар яһау, һүрәттәр төшөрөү – үҙе бер ҡыуаныс. Бер яҡтан ял да итәһең һымаҡ, шул уҡ ваҡытта хәтер, иғтибарлылыҡ та нығына. Тик оќталығыңа маһайып, бер ҡасан да танауҙы күтәрергә ярамай. Юҡһа, арабыҙҙа эскегә һабышҡан, ялҡаулығынан арына алмаған нисәмә оќта бар – шуларға ҡарап, йәнем әрней. Оќталыҡ йәшәргә көс, ынтылыш биреүсе бер күренеш булырға тейеш! — тип оҙатып ҡалды Самат Ҡасим улы.\nТаланттарҙың үҙҙәре тарафынан әйтелгән был һүҙҙәрҙең хаҡлығына уларҙың эштәренә ҡарап инанаһың. Самат Мостафин да нәҡ шундай…\nРайон: Салауат ҡалаһы.


Өфө халҡын бал йәрминкәһенә саҡыралар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n10 сентября 2019 — 19:33 ГТРК «Башкортостан»\nБыл аҙнала Ленин исемендәге майҙанда “Табындағы бал – ғаиләнең сәләмәтлеге” тип аталған фестиваль үтә. Бында төрлө райондарҙан умартасылар үҙ продукцияһын ҡуясаҡ. Халыҡҡа йүкә, сәскә, ҡарабойҙай балы, шулай уҡ солоҡ балы тәҡдим ителә. Бынан тыш, прополис, инә ҡорт һөтө, һитә һәм башҡа төр тауар һатыла. Татлы ризыҡтың сифатын тикшерергә мөмкин буласаҡ. Бында күсмә лаборатория эшләйәсәк. Бынан тыш, концерт, балалар өсөн уйындар һәм төрлө конкурсттар ойошторола. Ҡышҡылыҡҡа бал алып ҡалырға теләгәндәрҙе 14-се сентябрҙә Ленин исемендәге майҙанда көтәләр.


45 ҡатын-ҡыҙ “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n45 ҡатын-ҡыҙ “Әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнде\n06 марта 2019 — 22:22 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө ҡалаһында 45 ҡатын-ҡыҙ “әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнде. Гүзәл заттарҙы республика етәксеһе Радий Хәбиров тәбрикләне.«Әсәлек даны» миҙалы — үҙенсәлекле бүләк. 1998 йылдан был миҙалды тапшырыу тантаналы йолаға әйләнде. Миҙал тик тырыш, балаларын үҙҙәре тәрбиәләгән әсәләргә генә тапшырыла. Миҙал алыусылар балаларын үҫтереүсе, тәрбиә биреүсе хужабикәләр генә түгел, шулай уҡ мәктәп уҡытыусылары, тәрбиәселәр, табиптар, төрлө ойошма хеҙмәткәрҙәре. Республикала 50 меңдән ашыу ишле ғаиләлә 160 мең тирәһе бала тәрбиәләнә. Радий Хәбиров билдәләүенсә, социаль, медицина һәм мәғәриф өлкәһенә ҙур иғтибар бүленә һәм ата-әсәйҙәр сабыйҙарының киләсәге өсөн тыныс булырға тейеш. Әсәйҙәр ҙә, үҙ сиратында, хөкүмәт ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе. Яңы йылдан “әсәлек даны” миҙалы менән бүләкләнеүсе ҡатын-ҡыҙҙарға 17 мең һум тирәһе пособие тапшырыла. Шулай уҡ 20 йыл хеҙмәт стажы булған ҡатын ҡыҙҙарға хеҙмәт ветераны тигән исем бирелә.


Бар бит ул мөғжизә! » Башҡортостан гәзите\nБар бит ул мөғжизә!\n31-12-2011, 07:41 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nӨфөлә егерменән ашыу боҙ ҡаласығы ҡалҡып сыҡты. Уларҙағы ҡупшы шыршы, гәлсәр һындар, хушты алырлыҡ һырғалаҡтар тирәһендә балаларҙың һәм өлкәндәрҙең ихлас көлөүе тынмай. Һеҙҙе лә, ҡәҙерле уҡыусыларыбыҙ, шау-гөр килгән ҡайһы бер майҙансыҡтар буйлап сәйәхәткә саҡырабыҙ.\nЛенин майҙанында тауҙан шыуып төшөү менән катокка барып эләктек. Конькиҙа йөрөргә яратыусылар өсөн быйыл ошондай бүләк яһағандар. Бушлай катокка ҡаланың төрлө мөйөшөнән киләләр. Шыршыны ике яҡтан һаҡлап ятыусы аждаһалар һәм башҡа боҙло һындар янында һәммәһе фотоға төшөргә ашыға.\n“Өфө” универмагы эргәһендәге майҙанда ауыл мөхитенә юлыҡтыҡ. Ҡаланың 2-се художество мәктәбе уҡытыусылары Азамат Ғарипов, Салауат Ғиләжетдинов, Рәмил Ғәйфуллин “Ауыл күренештәре” композицияһын ижад иткән. Балыҡсы малай, милли кейемдәге әбей менән бабай, лабиринт рәүешендә эшләнгән мал-тыуар һарайы, ҡарлы сәскә эргәһенән тиҙ генә үтеп китеп булмай, уларға ҡарап, бер аҙға яҡты хәтирәләргә бирелге килә. Октябрь проспекты буйында һуҙылып төшкән аждаһа тинлектәр менән ҡапланып бөткән. Баҡтиһәң, өфөләр ырым уйлап сығарған: аждаһа һынына аҡса йәбештерһәң, йыл мул киләсәк, имеш.\nЗатон биҫтәһендәге “Тулҡын” баҡсаһы әкиәт донъяһына әүерелгән. Ғалим, яҙыусы Жәлил Кейекбаевтың “Урман әкиәттәре” китабына арналған ҡаласыҡ тылсымлы һәм изге күңелле геройҙар менән тулған.\nМотор эшләүселәрҙең мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанға ваҡыт машинаһын урынлаштырғандар тип уйларһың. Скульптор Ринат Бикбулатов ҡала халҡын 200 йыллыҡ тарих төпкөлөнә алып ҡайтырға ынтылған. Ҡыйыу йөрәкле атлылар, мөһабәт ҡәлғәләр күңелдә ҡурҡыу уятмай. “Яңы йылдар килә торор, тик үткәндәрен дә онотмағыҙ,” – тип киҫәтә кеүек улар.\nСовет майҙанындағы ҡаласыҡтың быйыл Владимир Маяковский исемендәге бәләкәй баҡсаға күсерелеү хәбәрен ишетеп, шунда юлландыҡ. Рәссам Кәбир Ғөбәйҙуллин һәм Өфө студенттары боҙло һындарҙы совет шағирына бағышлаған. Атаһынан яҡшы менән ямандың нимә икәнлеген һораусы малай һәм башҡа геройҙарға ҡарап, В. Маяковскийҙың ижадына байҡау яһарға мөмкин. Авторҙар шағир йәшәгән дәүерҙе һынландырыуға ла күп тырышлыҡ һалған. Пионерҙар, “СССР” тигән яҙыулы ракета, скульптор Вера Мухинаның ураҡ һәм сүкеш тотҡан эшсеһе һәм колхозсыһы һынында ҡатып ҡалған Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу, уҙған быуаттың 50-се йылдарындағы техника – барыһы ла баҡсаны Советтар иленә әүерелдергән.\nБоҙло ҡаласыҡтар кешеләрҙе төрлө дәүергә күсереп алып китә, күңелдәрҙе шатлыҡ, өмөт менән һуғара. Мөғжизәләр юҡ тип кем әйтһен!


Өфөлә бер вакантлы урынға рәсми рәүештә бер кешенән дә әҙерәк тура килә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә бер вакантлы урынға рәсми рәүештә бер кешенән дә әҙерәк тура килә\n12:58, 5 декабря 2011 Иҡтисад\nӨфөнөң хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты үткән аҙна эсендә бер нисә пунктҡа кәмегән һәм әлеге ваҡытҡа 0,79-ға тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, Башҡортостандың баш ҡалаһында бер вакантлы урынға рәсми рәүештә әүәлгесә бер кешенән дә әҙерәк тура килә.\n«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көнгә ҡалала яҡынса 11600 буш эш урыны иҫәпләнә. Әлеге ваҡытта ҡалала 8500-ҙән ашыу эшһеҙ теркәлгән, уларҙан яҡынса 7700 кеше эшһеҙлек буйынса пособие ала.\nӨфөлә бөгөнгә рәсми рәүештә теркәлгән эшһеҙлек кимәле 1,53 процент тәшкил итә. Ҡаланың Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә йәмғеһе туғыҙ меңдән ашыу кеше иҫәптә тора. Уларҙан 500-ҙән ашыуы бөгөнгө хеҙмәт баҙарында кәрәкле булған һөнәрҙәр буйынса уҡыуын дауам итә.\nҮткән аҙна эсендә генә Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәге хеҙмәттәре менән 1600-ҙән ашыу кеше файҙаланған, уларҙан 200 кеше төрлө һорауҙар буйынса консультация алған.


Хәбәрҙәр: Барак Обама- ҡара тәнле американдарҙың аҡланмаған өмөттәре.\nБарак Обама- ҡара тәнле американдарҙың аҡланмаған өмөттәре.\n4 йыл элек АҠШ-та тарихи ваҡиға булды: ҡара тәнле американлы Аҡ йорттоң хужаһына әйләнде. Афро- американлыларҙың ҡыуанысы сикһеҙ ине. Яңы президентҡа АҠШ-тың ҡара тәнлеләре генә ҙур өмөттәр бағламаны, әлбиттә, әммә тәүге нәүбәттә уларҙың ышанысы ҙур ине. 4 йылдан һуң күптәрҙең өмөтө өҙөлдө. Америка политологын был аптыратмай:\n“Һуңғы ваҡыттағы иң ҙур өмөттәр ошо кампаниға бағланғайны. Иҡтисадтың шул ҡәҙәр түбәнәйеүен мираҫ итеп алып, уны һис кем аҡлай алмаҫ ине. Күпте көтөүҙең, мөмкин булмағанға өмөтләнеүҙең ғилләһе был”.\n4 йыл үткәс, был өмөттәрҙән нимә ҡалды? 6 ноябрҙә ҡара тәнле американлылар нисек тауыш бирер? 2008 йылдағы һымаҡ Обамаға ышаныс белдерерҙәрме? Ул саҡта бит һайлауҙарҙа һис ҡасан ҡатнашмаған Американың 2 миллион ҡара тәнле гражданданы уға тауышын биргәйне. Хәҙер быға ышаныу ҡыйын.\nҠара тәнле президент үҙенең төп өмөт бағлаусыларына бик үк ярҙам итә алманы, хатта киреһе булды тип әйтергә була. Расизм юғалманы. Көсәйҙе генә. Обаманы президент итеп һайлау күптәрҙе сығырынан сығарҙы. Тигеҙһеҙлек тә арта барҙы. Урта хәлле ҡара тәнлеләрҙең иҡтисади хәле насарайҙы. Көрсөк быға ҙур өлөш индерҙе.\nАҡ тәнле американлылар араһында эшһеҙлек кимәле 7,5 процентҡа күтәрелһә, ҡара тәнле эшһеҙҙәр һаны 14,4 процентҡа күтәрелде. Аҡ тәнле һәм ҡара тәнле йәштәр араһында ла шул уҡ хәл күҙәтелә. Һуңғылары араһында эшһеҙҙәр һаны ике тапҡыр күп.\nБыл һандар ысынбарлыҡты тулыһынса асмай. Аналитиктар ҡара тәнле американлылар араһында эшһеҙлек кимәле артыуын уларҙың хеҙмәт баҙарында артыуы менән бәйләй. Улар араһында урта класс вәкилдәре әҙерәк, көрсөк ваҡытында уларҙың хәле бигерәк тә тотороҡло түгел.\n“Президенттың уңышын тәьмин итеүсе граждандар: афро- американлылар, мексикандар, йәштәр, яңғыҙ ҡатындар рецессия һәм иҡтисадтың яй аяҡҡа баҫтырылыуы арҡаһында тәү сиратта зыян күрҙе,-”тип иҫәпләй политолог.\nТрейвон Мартин эше кеүек хәлдәр ҙә Обамаға күп проблемалар өҫтәй. Ҡара тәнле үҫмерҙе аҡ тәнле кешенең үлтереүе күптәрҙең асыуын ҡабартты. Обама, бер аҙ паузанан һуң: “Әгәр уның улы булһа, Трейвон һымаҡ булыр ине”-, тип белдерҙе. Ә президент халыҡтың ҡара тәнлеләре яғында ғына була алмай. Ҡара тәнлеләр иһә, үҙҙәренең вәкиле Аҡ йортта ултырғас, дискриминацияға зарлана ла алмай.


Покров сиркәүе (Дондағы Ростов) — Башҡорт Википедияһы\n47°13′33″ с. ш. 39°43′56″ в. д.\nПокров сиркәүе (Дондағы Ростов)\nДондағы-Ростов һәм Оло Баҡса урамы\nПресвятая Богородица Покровына бағышланған сиркәү — Дондағы Ростовта иҫке сиркәү (яңылыш фекерҙең таралыуы буйынса — Ростовта беренсе сиркәү). Тәүҙә бина яҡынса Ҙур Баҡса урамында урынлашҡан һәм Покров тыҡрығы сиркәүе хөрмәтенә аталған (хәҙер — Журавлев тыҡрығы). Ваҡыт үтеү менән ул Богатянов тыҡрығы яғына шыла (хәҙер — Киров проспекты).\n2 1909 йылда төҙөлгән бинаның тасуирламаһы\n3 Ғибәҙәтхананы тергеҙеү\n5 Дин әһелдәре тураһында мәғлүмәт\n1762 йылда Черкассктан алыҫ түгел урынлашҡан Изге Анна ҡәлғәһе бөтөрөлгәндән һуң, ундағы Покров сиркәүен күптән түгел генә төҙөлгән Изге Дмитрий Ростовский ҡәлғәһенә күсерергә ҡарар ителә. Сиркәү бинаһы һүтеп алына, бөтә бүрәнәләр һайланған урынға илтеп ҡуйыла. Яңы сиркәү «ҡәлғә» статусын ала. Уның бөтә руханиҙары һәм мәхәллә күпселеге хәрби хеҙмәткәрҙәр була. Беренсе сиркәү бинаһының аныҡ урыны — Киров скверының төньяҡ-көнсығыш партерында — 2003 йылдың йәйендә археологик тикшеренеүҙәр барышында асыҡлана.\nВаҡыт үтеү менән күберәк һыйҙырышлы ҡорам ихтыяжы барлыҡҡа килә. Ошоноң менән бәйле 1781 йылда генерал-майорҙың обер-коменданты Семен Гурьев Херсон һәм Словен епархияһы башлығы яңы ҙур сиркәү төҙөү тураһында үтенес ебәрә. 1782 йылда үтенесен ҡәнәғәтләндерәләр. Сиркәүҙең иҫке бинаһын һүтәләр һәм шул уҡ урында тиерлек яңы (ағастан) сиркәү төҙөйҙәр. Сиркәүҙе изгеләндереү 1784 йылдың 28 сентябрендә үтә.\n1796 йылда бөтөрөлгән Изге Дмитрий Ростовский сиркәүе материалдарынан Покров сиркәүенә уң көньяҡ төкәтмә төҙөйҙәр, ул шулай уҡ Изге Дмитрийға бағышлана.\n1806 йылдан сиркәү хәрби булыуҙан туҡтай, һәм бер үк ваҡытта хәрби һәм епархиаль ҡарамаҡта булып ҡатнаш статус ала.\n1818 йылда манарала ҡыңғырау менән сәғәт урынлаштырыла.\nЭлекке Покровский сиркәүе\nБайтаҡ ваҡыт дауамында Покров сиркәүе Изге Димитрий Ростовский ҡәлғәһенең генә түгел, шулай уҡ уның тирәһендәге ауылдар өсөн төп функцияны үтәй. Бының менән бәйле XVIII быуат аҙағында Покров сиркәүен йәмиғ сиркәүе тип атайҙар. Бындай хәл 1822 йылға тиклем һаҡлана, ул саҡта Изге Синод указы менән йәмиғ сиркәүе тип Раштыуаға бағышланған Пресвятая Богородица сиркәүе тип атала.\n1831 йылда иҫке манараһы һүтелә һәм яңыһы төҙөлә.\n1869 йылда сиркәү тулыһынса хәрби статусын юғалта һәм епархия ҡарамағына күсә. XIX быуаттың һуңғы сирегендә сауҙа рәттәре барлыҡҡа килә башлай, һуңынан Покров баҙары ныҡ ҙурая. XIX быуат аҙағында сиркәү территорияһында яңы бина төҙөлә, унда 1890 йылдың сентябрендә ике синыфлы мәктәп асыла.\n1897 йылдың 10 авгусында архитектор Н.М. Соколов проекты буйынса төҙөлөп ятҡан яңы бинаға таштан нигеҙ һалына. Яңы бина иҫкеһенән көнбайыштараҡ урынлаша. Төҙөлөш 1909 йылда тамамлана һәм Яңы Покров тип аталған ҡорам 9 майҙа изгеләндерелә,\nШуның менән бергә янғындан зыян күргән бина шаҡтай оҙаҡ тора һәм 1917 йылда һүтеп алына.\n1909 йылда төҙөлгән бинаның тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЯңы Покровский сиркәүе\nБина псевдорус стилендә төҙөлгән һәм киңлеге 34 м, оҙонлоғо 53 м, бейеклеге 53 м. Манара бейеклеге 74,5 м тәшкил итә, ҡыңғырауы 300 бот (5100 кг).\nСиркәү өс тәхетле ҡорамдан тора, үҙ эсенә төп тәхетте — Покровка — ике төкәтмә тәхет: уң яғы — Изге. Димитрий һәм Изге Георгий Ростовскийға, һул яғы ыҙа сигеүсе изге Георгийға бағышланған. Бөтә мәрмәр эштәрҙе итальян рәссамы Э.Р. Минцеони башҡарған. Ҡорамдың иҙәнендә төрлө төҫтәге плиткалар түшәлгән. Ҡорамдың көмбәҙҙәрен, диуарҙарын рәссамдар И. В. Лавров һәм Я И. Смирнов биҙәгән. Сиркәүҙә баштан алып электр яҡтыртыуы ҡаралған.\n1930 йылдарҙа ҡорам һүтелә. Артабан уның урынында фонтан төҙөлә, ә һуңынан унда Киров исемендәге сквер булдырыла һәм С. М. Киров һәйкәле ҡуйыла.\nҒибәҙәтхананы тергеҙеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПокров скверы, 2016 йыл\n2005 йылдың 3 февралендә ҡорамды тергеҙеү тураһында мәсьәлә күтәрелә башлай, Киров скверында иҫтәлекле тәре изгеләндерелә һәм ҡуйыла, шулай уҡ буласаҡ ҡорамдың нигеҙенә символик таш һалына. Ғибәҙәтхана бөтә Рәсәй хәйриә иғәнәләре иҫәбенә алып барыла. Архитектор Г.А. Шевченко проекты буйынса төҙөлгән ғибәҙәтхана, Покров исемен ала һәм 2007 йылдың 11 ноябрендә архиепископ Ростов һәм Новочеркасск архиепискобы Пантелеимон тарафынан изгеләндерелә.\nҠорамды изгеләндереү алдынан, 2007 йылдың 25 июнендә ҡорам алдында Покров скверында императрица Екатерина Петровна һәйкәле асыла. Һәйкәлдең авторы — скульптор Сергей Олешня. Һәйкәлдең бейеклеге 7 метрҙан ашыу. Постаменттағы Елизавета фигураһы һәм горельефтар бронзанан ҡойолған, ауырлығы яҡынса өс тонна, гранит постаменттың ауырлығы яҡынса 50 тонна тәшкил итә.\nСиркәү-аҙаштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИҫке Покров ғибәҙәтханаһынан тыш Дондағы Ростов территорияһында оҡшаш исем менән тағы ике сиркәү урынлашҡан:\nСтарообрядсыларҙың Богородица Покровы ҡорамы Дондағы Ростов, Ульянов урамы, 37 адресы буйынса урынлашҡан. Был сиркәү тураһында 1813 йылда телгә алына. Бөгөн сиркәү бинаһы 1913 йылда архитектор В. А. Покровский проекты буйынса төҙөлгән һәм архитектура ҡомартҡыһы статусына эйә.\nИзге Покров ҡорамы Дондағы Ростов, Орбитальный урамы, 10 А адресы буйынса урынлашҡан ( Төньяҡ зыяратында). Сиркәү 2000 йылда архитектор И.В. Ганус проекты буйынса төҙөлгән.\nДин әһелдәре тураһында мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВиртуальный тур, Старо-Покровская церковь\nДонской временник «Храмы Ростова-на-Дону. Церковь во имя Покрова Пресвятые Богородицы»\nRostov.ru «Покровский храм»\nПамятники Дона — фото прежних зданий церкви\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Покров_сиркәүе_(Дондағы_Ростов)&oldid=872697 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:51 14 март 2019 үҙгәртелгән.


5 Ғинуар 2020, 12:05\nМиңзәлә СИРҒӘЛИНАҠалай итһә итә, халыҡ Яңы йыл байрамын хәленән килгәненән арттырып ҡаршылай. Байрам табынына "яҙҙырып" (бурысҡа) булһа ла ризыҡ алып, өҫтәл әҙерләп, бүләген алып, кешенән кәм-хур булмайым тип фейерверк аттырып, күтәренке кәйеф көйләп маташа. Тулыраҡ беҙҙең сайтта.\nҠалай итһә итә, халыҡ Яңы йыл байрамын хәленән килгәненән арттырып ҡаршылай. Байрам табынына "яҙҙырып" (бурысҡа) булһа ла ризыҡ алып, өҫтәл әҙерләп, бүләген алып, кешенән кәм-хур булмайым тип фейерверк аттырып, күтәренке кәйеф көйләп маташа.\nБайрам хаҡына ауыл халҡы малын да тотоноп ташлай ул. Быйыл мал аҙығы мул түгел, шуға ла халыҡ малын йәлләп тормай, алыусыһы барҙа һата һала. Бер ышаныу бар бит: йылды нисек ҡаршы алһаң--йылың да шулай үтә. Әллә шуғамы йыл аҙағында халыҡ бурысын ҡапларға ынтыла, өҫтәлен дә мул ябырға тырыша. Әлбиттә, былар аҡса талап итә. Ошоно һиҙгәндәй, декабрь аҙағында беҙҙең атрафта мал йыйыусылар йөрөнө. Беҙ ҙә бер орғасыны әҙерләп ҡуйғайныҡ… Шул мәлдә интернет киңлектәрендә шаңҡытҡыс бер хәбәр таралды. Юҡ, авария, үлем хәбәре түгел! Ялған аҡсаға мал йыйыусылар йөрөй икән. Хатта машинаның маркаһы ла, ҡайһа төбәктә теркәлеүен күрһәткән номеры ла аныҡ яҙылған.\nБына нисек мутлашалар? Ябай халыҡты алдайҙар…Улар бит йә иртә таңдан, йә киске эңер төшкәс йөрөп мал йыя. Аҡсаны ла тышта машина фары яҡтыһында ҡулға бирәләр. Ҡайҙан ғына беләһең инде ялғанмы ул, ысынмы?\nХоҙай араланымы, беҙгә килеп етә алманылар. Шулай ҙа малын тапшырып өлгөргәндәр, отолғандар өсөн әсенеп ҡуйҙыҡ.\nЭйе, күп тә үтмәй мутлашыусыларҙың тотолдо. Шула йҙа тынысланырға ярамай. Уяулыҡ кәрәк!


Еңеүгә 65 йыл » Страница 9 » Архив газеты "Йәшлек"\nУтты, һыуҙы кискән ветеран Еңеүгә 65 йыл\nӘхмәтсәғит олатай Ибраһим йәйләүендә 1921 йылдың авгусында Хәлимә һәм Ҡотләхмәт Нурбулатовтарҙың ғаиләһендә дүртенсе бала булып донъяға килә.\nУның тормош юлының башы шул заман кешеләренекенән айырылмай кеүек: аслыҡ, репрессия, ћуғыш. Быларҙың барыћы ла шул осор кешеләренең яҙмышына ҡырҡа үҙгәрештәр индерә.\n– 1930 йылда атайымды, кулак тип, төрмәгә ябып, беҙҙе лә ћөргөнгә ебәрәбеҙ тип, Аҡъярға килтереп, бер аҙна тоттолар. Тикшереүҙәр үткәргәс, кире ҡайтарҙылар. Ҡайтарҙылар, тићәм дә, ҡайтып инер өйөбөҙ юҡ. Атайҙы ҡулға алғас та, бөтә мал-тыуарыбыҙҙы тартып алып, өйөбөҙҙән ҡыуып сығарғайнылар. 1940 йылға тиклем ҡайҙа етте, шунда йәшәп йөрөнөк. Мин ауыл малдарын көттөм. Шартлы рәүештә биш йылға хөкөм ителеп ҡайтҡан атайым 1934 йылда Ҡыуандыҡ районында һал ағыҙғанда бүрәнә аҫтына инеп китеп, һыуыҡ тейҙереп, ауырып үлеп ҡалды. Уның менән барған ағайым менән ҡайтып киттек, – тип ћөйләне олатай, бала саҡ хәтирәләрен иҫкә төшөрөп.\nҠәҙерле ҡартатайым Еңеүгә 65 йыл\nБеҙҙең ғаилә альбомының иң ҡәҙерле урынында иғтибарҙы йәлеп иткән бер фоторәсем бар. Унан бик етди ҡиәфәтле ир-уҙаман ҡарап тора. Ул – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, тыуған иленә тоғро хеҙмәт иткән Мөхитдин Шәһәрғәзе улы Рафиҡов.\nМин ҡартатайымдың фоторәсеменә ҡарайым да ундағы һыҙаттарҙы үҙемдә лә эҙләйем. Ниҙәр уйлағанын, кисергәнен белергә теләгәндәй, шул ваҡыттағы хәл-ваҡиғаларҙы күҙ алдына баҫтырам...\nМыҡты кәүҙәле, үткер ҡарашлы ун ете йәшлек егет, ниһайәт, үҙенең күптәнге теләгенә ирешә: уны һуғышҡа алалар. Башҡа ир-егеттәр кеүек, тыуған ил алдында ант биреп, ҡулына ҡорал алып, дошманды юҡ итер өсөн фронтҡа юл тота...\nулҡынландырҙы, күҙҙәргә йәш эркелдерҙе Еңеүгә 65 йыл\n2009 йылдың майында республикала Еңеүҙең 65 йыллығына арналған «Еңеү салюты» конкурсы иғлан ителгәйне. Яңыраҡ был конкурстың гала-концерты уҙҙы. Тамашала 2-се этаптың еңеүселәре тип табылған төрлө райондар, ҡала округтарының ижади коллективтары, башҡарыусылар һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары ҡатнашты. Байрам Салауат Юлаев майҙанында марш-парад менән башланып китте. Артабан Конгресс-холда дауам иткән «Тереләр, беҙҙең хаҡта йырлағыҙ!» («Живые, пойте о нас!») исемле театрлаштырылған программа тарих дәресе кеүек төҙөлгәйне. Тамашасылар өсөн фронтҡа оҙатыу, һуғыш, Еңеү көнө күренештәре тасуирланды. Сара бигерәк тә йәштәр өсөн фәһемле булды. Илебеҙҙәге тыныс тормош миллионлаған ҡорбандар аша яулап алынған, имен киләсәк өсөн бик тә ҡиммәт хаҡ түләнгән.\nҒорурлыҡ тойғоһо уята Еңеүгә 65 йыл\nӨфөнөң «Родина» кинотеатрында тылда ҡалғандар тураһындағы фильмдың премьераһы үтте. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 65 йыл тулыуға арналған саралар тотош илгә байрам кәйефе бирә. Башҡортостанда ла байрамдың яҡынлашыуы көндән-көн нығыраҡ һиҙелә, ошо айҡанлы төрлө концерттар, «түңәрәк өҫтәл»дәр, башҡа мөһим саралар ойошторола.\nБөйөк Еңеүгә 65 йыл тулыуға арнап, баш ҡалабыҙҙың «Родина» кинотеатрында «Һуғыш беҙҙе балаға һанаманы» документаль фильмының премьераһы булды. Тыл һәм һуғыш ветерандары, мәктәп уҡыусылары, журналистар фильмдың тәүге тамашасылары булыу бәхетенә иреште. Шулай уҡ БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев та премьераны ҡарарға килде.\nБөйөк еңеүгә 17 көн ҡалды Еңеүгә 65 йыл\nБөйөк Ватан һуғышы көндәлегенән\n– Мәскәүҙә СССР һәм Польша араһында дуҫлыҡ, үҙ-ара ярҙам, һуғыштан һуңғы хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйыла.\n– Италияла Германия фронты тарҡала.


29 Ғинуар 2016, 14:10\nӨФӨ, 2016 йыл, 29 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/. «Башҡортостан Викимедиясылары» ирекмәндәр төркөмө ойошторған «Башҡорт журналистары — Башҡорт Википедияһы авангардында!» тип аталған викимарафонға йомғаҡ яһалды. Сара Рәсәй матбуғаты көнөнә һәм виртуаль энциклопедияның 15 йыллығына арналды. Ирекмәндәр башланғысын республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм Журналистар союзы ла хупланы.


(8 августа битенән йүнәлтелде)\n— Бөтә донъя альпинистар көнө.\nБутан — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nҠытай Республикаһы — Атайҙар көнө.\nШвеция — Флаг көнө.\nФәрит Бикбулатов (8.08.1936—26.11.2016), башҡорт йырсыһы. 1968—1989 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы хеҙмәткәре (диктор, мөхәррир, музыкаль тапшырыуҙар бүлегенең өлкән мөхәррире). Башҡорт АССР-ының халыҡ (1986) артисы. Өфө ҡалаһының почётлы гражданины (2005).\nАрыҫланов Рифхәт Мөхәмәт улы (8.08.1946), сценограф, рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1978 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1999) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының халыҡ рәссамы (2013) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2018).\nКруглов Григорий Михайлович (8.08.1927), Башҡортостан Республикаһының халыҡ рәссамы (1996), СССР Рәссамдар союзы ағзаһы (1968). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Сығышы менән хәҙерге Татарстандың Алексеев районы Сакон ауылынан.\nБәхтиев Индус Мәғәфүр улы (8.08.1937), 1974—2002 йылдарҙа Краснокама районының «1 Май» колхозы рәйесе, Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, райондың почётлы гражданы. Сығышы менән Яңы Аҡтанышбаш ауылынан.\nКосарев Михаил Николаевич (8.08.1957), «Шүлгәнташ» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы директоры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған экологы (2018), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы.\nМельников Борис Васильевич (8.08.1923—6.12.1951), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, эскадрилья командиры урынбаҫары, гвардия капитаны (1947). Советтар Союзы Геройы (1945).\nИбәтуллин Ғәйнулла Хәлиулла улы (8.08.1943), Стәрлетамаҡ районының ауыл хужалығы ветераны, элекке «Йондоҙ» колхозы бригадиры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Талас ауылынан.\nБуланкин Дмитрий Александрович (8.08.1978), спортсы. Боҙҙа мотоуҙыш буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2003) һәм атҡаҙанған спорт мастеры (2010). Ғабдрахман Ҡадиров исемендәге спорт клубы өсөн 2000 йылдан башлап сығыш яһай. 2002 йылдан Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2004).\nЧулошников Александр Петрович (8.08.1894—1941), совет тарихсыһы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ҡаҙағстан, Урта Азия һәм Башҡортостан тарихы буйынса белгес. Тарих фәндәре кандидаты (1935).\nМаньшин Василий Петрович (8.08.1924—18.04.1945), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие расчёты командиры, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.\nШамаев Әмир Ғабдрахман улы (8.08.1929—25.03.2017), медицина өлкәһе эшмәкәре, ғалим-табип, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (1998). Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) атҡаҙанған табибы.\nШаһиәхмәтова Светлана Георгиевна (8.8.1939), композитор, педагог. 1967—1972 йылдарҙа БАССР Композиторҙар союзының яуаплы секретары. 1964 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1977). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nЖернаков Владимир Сергеевич (8.08.1944), ғалим-инженер-механик, 1993—2003 йылдарҙа Өфө дәүләт авиация техник университетының фән буйынса проректоры. Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (2018), техник фәндәр докторы (1992), профессор (1993). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (1992), Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2007), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1985). Сығышы менән Дәүләкән ҡалаһынан.\nКүлбаев Мөсәлим Георгий улы (8.08.1969), театр режиссёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2011) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2005).\n► 8 августа тыуғандар\n► 8 августа вафат булғандар\n1835 — Уайт Уотсон, инглиз геологы, скульпторы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=8_август&oldid=909246 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:42 21 сентябрь 2019 үҙгәртелгән.


ШАУЛАНЫ-ГӨРЛӘНЕ ӘПКӘРИМ БУЙЫ...\nЙылайыр районының бәләкәй генә Бикйән ауылында шаулап-гөрләп «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамы үтте.\nЙылайыр районының бәләкәй генә Бикйән ауылында шаулап-гөрләп «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамы үтте. Әле байрамға тиклем үк ошо ауылдан сыҡҡандар үҙҙәренең ни тиклем дәррәү һәм берҙәм булыуҙарын һүҙ менән түгел, ә аныҡ эш менән күрһәтергә өлгөргәйнеләр инде! Ә байрам мәлендә ситтән килеүселәрҙе, бик күп йылдарҙан һуң бөтөп барған йәнтөйәктәренә тәүгә генә ҡайтыусыларҙы Бикйән ауылы сынъяһау булып ҡаршы алды һәм тәү күреүҙән үк байрам кәйефе уятты! Күрше-тирә ауылдарҙан ғына түгел, сит райондарҙан да юҡ ваҡыттарын бар итеп, аҙна һайын өмәгә ҡайтып йөрөгәндәргә ни әйтәһең дә, уларҙың ысын илһөйәр булыуҙарына нисек һоҡланмайһың!\nБайрамдың барышы ла башҡаларҙы ҡабатламаған ине—барыһы ла алдан\nентекле уйланылған, һәм матур итеп, еренә еткереп эшләнелгән. Сценарий\nавторы—педагогия хеҙмәте ветераны\nӘлфиә Батисова үҙе белгән ауылдаштарының береһен дә иғтибарҙан ситтә ҡалдырмаҫҡа тырышҡан, һәр береһенә әйтер йылы һүҙҙәрен дә, урынлы шаяртыуҙарын да тапҡан. Ә алып барыусылар Баныу Игебаева, Рәлиә Дәүләтҡолова, Зөлфирә Сыңғызова, Мәфрүзә Мортаева, Гөлсирә, Гөлфирә, Айгөл Дәүләтҡоловаларға (кемеһенеңдер фамилияһын бутаһам, үпкәләмәһендәр—йыш аралашмағас, белмәүем дә бар...) «афарин»дан башҡа һүҙ юҡ!\nСара ошо ауылда тыуып үҫкән, әле килеп күбеһе хаҡлы ялда булған һәм ситтә йәшәгән бер төркөм Бикйән ҡыҙҙары һәм егеттәренең «Йәшлеккә ҡайтыу» исемле театрлаштырылған тамашаһы менән башланып китте. Аҡ яулығын яҙып ябынған оло ғына инәй сәхнә уратып үҙенең йәшлеген эҙләй, татлы һыуы менән хатта күрше өлкәләрҙә лә дан алған Әпкәрим шишмәһе буйындағы балалыҡ эҙҙәрен юҡһына, айлы кистәре менән мәңгелеккә күңеленә һеңгән үҫмер йылдарын һағына... Бер аҙҙан уға тиҫтерҙәре ҡушыла һәм сәхнәне дәртле күмәк бейеү менән биҙәй... Ошо күренеш үҙе генә лә байрамға килеүселәрҙең әллә күпме хәтирәләрен яңыртты, ҡабатланмаҫ йәшлек йылдарына алып ҡайтты, күңел төпкөлөнә йәшенгән хәтирәләр йомғағын аҡтарҙы...\nҒөмүмән, ауылдаштар осрашыуы ябай\nкүрешеүҙәрҙән һәм иҫтәлектәрҙән генә тормауы менән айырыла ине. Ете генә өйлөк ауылда 4 тирмә ҡороп, ҡаҙан-ҡаҙан аш-һыу яраштырып, оло табындар ойоштороу өсөн генә лә күпме көс һәм дәрт кәрәк!\nӘйткәндәй, Бикйән игеҙәктәре менән дан алған ауыл—улар һәр өйҙә тиерлек булғандар һәм барҙар! Ҡайһы берҙәрендә хатта икешәр пар игеҙ йәндәр донъяға килгән! «Сәбәбеме? Сәбәбе Әпкәримдең мәңге шифалы һыуы инде»,—тип көлә үҙҙәре бикйәндәр... Ауылдаштар осрашҡан көндә лә иге-ҙәктәр байрамға айырым төҫ биреп, йәмләп йөрөнө һәм ойоштороусылар ҡулынан иҫтәлекле бүләктәр алып ҡыуанды. Дөрөҫөндә, ауылдаштар байрамында бүләкһеҙ ҡалыусы булмағандыр ул! Олоһона ла, кесеһенә лә ниндәйҙер бүләк биреп, күңелдәрен күрҙеләр. Ауылдың иң ололарына айырым хөрмәт күрһәтелде. Йәл, барыһын да теҙеп яҙып булмай... Шулай ҙа үҙем белгән бер нисә кешене һәм ғаиләне исемләп атап китмәһәм, яҙыҡ булыр... Бикйән ҡыҙы—педагогия хеҙмәте ветераны Венера Сәмиғулла ҡыҙы Солтанова-Мортаева, мәҫәлән, ауыл тарихына байҡау яһап, ауылдаштарының ихлас алҡыштарына лайыҡ булды. Элек был ерҙәрҙә Аҡсура һәм Ҡайраҡлы (рәсми исемдәре Үрге һәм Түбәнге Ғәле) ауылдары халҡы йәйләгән. Киң яландары, уңдырышлы тупрағы, еренең тыныслығы нәҡ ошо ерҙә ауылға нигеҙ һалырға этәргәндер ҙә. Илдә Бөйөк Октябрь революцияһының дауыллы дәүерҙәре, тарихта онотолмаҫлыҡ ваҡиға булып халыҡ хәтерендә ҡалған 1921 йылғы аслыҡ артта ҡалып, халыҡтың әҙ-мәҙ күҙе асылып, яҡтыға ынтыла башлаған мәлдәрҙә күп урындарҙа төркөм-төркөм халыҡ берләшеп, колхоздар ойоштора башлай. 1928 йылдың февраль айында Аҡсура, Ҡайраҡлы ауылдарында йәшәгән бер төркөм ир-ат, кәңәшләшеп, Бикйән Байсурин тигән кешенең йәйләүе булған ерҙә яңы ауылға нигеҙ һалырға ниәт итә һәм бер нисә ғаилә шул уҡ йылды күсеп тә сыға. Венера апай һөйләүенсә, беренсе булып Мырҙагилде Сафа улы Мортаевтың ғаиләһе күсеп сыҡҡан. Уның артынса тәүгеләр булып\nяңы ергә Хәлиулла һәм Ғәбитулла Ғүмәр улдары, Өмөтбай һәм Әхмәҙулла Мөхәммәтсадиҡ улдары, Камалетдин Дауыт улы, Солтанғәле Сәфәрғәле улы Мортаевтар, Аллабирҙе, Әбдрафиҡ, Хә-кимйән Ибраһим улдары Атанбаевтар, Мөхәмәтйән, Мөхәмәтҡәле Лоҡман улдары Байсуриндар, Фәтхулла Ситдыҡ улы, Ғәлимйән Мөхәммәтдин улы, Мотаһар Моталлип улы, Мөхәмәтҡәле Мөхаззар улы, Әғзәм Шаһиғәле улы (граждандар һуғышының «Ҡыҙыл Байраҡ» ордены кавалеры) Дәүләтҡоловтар, Мирзан Солтан улы, Әбделхәй Ғабдулла улы Солтановтар, Айса Ҡорбанғәле улы, Ғилман һәм Ғәлимйән Ғәрифулла улдары, Мөхәммәт һәм Кинйәғәле Йәнғәле улдары Юламановтар, шулай уҡ Бәҙәмша Ҡаһарман улы Ғәниев, Хәлиулла Әсфән улы Байбулатов, Мөхәмәҙей Солтан улы Исламғолов күсеп сыға. Ауылды Бикйән тип атарға килешәләр. Ил саҡырғас, ауылдан 38 ир-егет яуға китә, шуларҙың 26-һы әйләнеп ҡайтмай... Бөгөн яу ҡорбандарының һәм ҡайтып үлгәндәрҙең исем-шәрифтәре улар хөрмәтенә ҡуйылған обелискыны биҙәй. Әйткәндәй, ауылдаштарҙың осрашыуы нәҡ шул обелисикыға сәскәләр һалыу, һуғышта ҡатнашҡандарҙы матур итеп иҫкә алыуҙан башланып китте. Ирҙәре һуғыштан ҡайтмаһа ла, балаларын үҙҙәре ир еткереп, аяҡҡа баҫтырған, колхозда бил яҙмай, ал-ял белмәй егелеп эшләгән тол ҡатындарға ла һәйкәл ҡуйырлыҡ. Байрамбикә, Заһира Мортаевалар, Ғәбиҙә, Бибиямал, Йәмилә Дәүләтҡоловалар, Һәҙиә Исламғолова, Әминә Ғәниева, Зарифа Солтанова, Фәғилә Түләбаева һәм башҡа инәйҙәр ауылдаштарының йөрәк түренән мәңгелеккә урын алған. Ауылда оло хөрмәткә лайыҡ булған ялан батырҙары ла бар.\nМәҫәлән, «Яңы тормош» колхозы рәйесе Фазылйән Әғзәм улы Дәүләтҡолов «Почет Билдәһе» ордены менән наградланһа, ауыл «Башҡорт» совхозына ҡараған йылдарҙа эшләгән Дәүләтҡолов Хәкимйән Ғәлимйән улының тырыш хеҙмәте лә шундай уҡ орден менән баһалана. Әхмәтйән һәм Рәфҡәт Дәүләтҡоловтар, Ҡоҙабай, Йомабай, Шәрифулла Мортаевтар, Әхмәтйән Исламғолов һ.б. һәм башҡалар ҙа игенсе\nбулараҡ дан ала. Ә уларҙың әсәй-апайҙары, килен-һеңлеләре, хәләл ефеттәре колхоз-совхоздар тарҡалғанға ҡәҙәр гөр-ләп эшләп торған ырҙын табанғында тир түгә. Бар ғүмерен йәш быуынды тәрбиәләүгә биргән арҙаҡлы уҡытыусы Ғәбиҙә Сабирйән ҡыҙы Мортаеваның ҡулында уҡып, артабан юғары һәм мах-\nсус урта уҡыу йорттарында белем эстәп, хеҙмәттәре менән дан алған Бикйән ауылы ҡыҙҙары һәм улдары ла байтаҡ. Мәҫәлән, Зәйнулла, Сәлимйән Дәүләтҡоловтар, Дамир, Салауат, Венера, Фәрит, Әлфиә, Зөлфирә, Таңһылыу Мортаевалар, Марат, Рәйфә, Зәйтүнә Солтановалар, Ғилминур Ғәниева, Ор-ҡоя Байсурина һәм башҡа бик күптәр тыуған Башҡортостаныбыҙ сәскә атһын һәм артабан үҫһен өсөн хәләл көстәрен йәлләмәгән хеҙмәт кешеләре!\nБикйән халҡының, осрашыуға ҡайтыу-сыларҙың шатлығын ошо ауыл ҡараған Үрге Ғәле ауыл биләмәһе хакмиәте башлығы Юнир Әбдрәхим улы Таһиров, Йылайыр районы муниципаль районы\nхакимиәте башлығының беренсе урын-баҫары Даян Хәйҙәр улы Юлдыбаев,\nҺабыр ауыл биләмәһе хакимиәте баш-лығы Илшат Сәғәҙей улы Солтанов, күрше райондан килгән ҡунаҡтар ихлас уртаҡлашты. Уйын да көлкө, йыр-бейеү менән үткән күңелле осрашыу мәлдәре барыһының да хәтерендә оҙаҡ һаҡланыр...


Үлемһеҙ полк - мәңгелеккә йөрәктәрҙә\nБылтыр яуҙан ҡайтмаған һалдаттарҙы иҫкә алыу маҡсатында ойошторолған күләмле акцияға республика халҡы дәррәү ҡушылды.\nҺәр ҡала-районда үткән парадта мәктәп уҡыусылары ғына түгел, теләге булған һәр кем ҡатнаша алды. Быйыл да «Үлемһеҙ полк» маршы республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә үтәсәк. Етенсе майҙа баш ҡала халҡы Ленин урамы менән Совет майҙанында йыйыласаҡ, тип белдерҙе ойоштороусылар хәбәрселәр менән осрашыуҙа. Сарала ҡатнашыу өсөн Бөйөк Ватан һуғышы ветеранының фотоһүрәтен транспарант рәүешендә эшләргә, унда исем-шәрифен, хәрби званиеһын яҙырға кәрәк.


3 Ғинуар , 11:15\nХикәйә Мәфрүзәһен күреү менән ауыҙы йырыла Булаттың:– Ал булайыммы һиңә ләКөл булайыммы һиңә?– Әй, булмаһаң кәрәк тә! Йырҙы боҙмай йырла, тип тораһың. Улайтып йырлағансы, йырлама. Мыҫҡыл итеп ни... Көлкө түгел инде һаман-һаман...Мәфрүзә турһайып, башын ситкә борһа, шаяртып, танауынан тартып үҙенә ҡарата ла күҙҙәренә төбәлеп йырлап бөтөрөп ҡуя Булат:– Ебәк сәсеңде наҙлағанЕл булайыммы һиңә? Кәләшен яратып ҡына ҡосаҡлап ала, сәстәренән һыйпай.\n– Бөттө, бөттө, бүтән улай йырламаҫмын.\n– Башҡаларға матур йырҙарыңды йырлайһың, миңә тигәндә...\n– Саз булайыммы һиңә лә наҙ булайыммы һиңә?\n– Китте инде теҙеп... Нимә булһаң да ризамын, тик көл генә булма. Мин үҙем һиңә гел генә гөл булырмын.\nОшо йырҙы көйләй ҙә йөрөй Булат эш эшләгәндәме, руль артында барғандамы. Матур йырлай ул. Тауышы моңло, сылтырап аҡҡан шишмә һыуындай таҙа. Бер кемдекенә лә оҡшамаған ҡалынсараҡ тауышы менән һәлмәк кенә итеп йырлай. Ҡайһы берәүҙәр ише бит-йөҙөн дә сытырайтмай, ҡулдарын да йәйгеләмәй. Уның моңо тауышынан ғына түгел, уға ҡушылып матур ҡуңыр күҙҙәренән дә түгелә.\n– Анау йырҙы белмәйһеңме, Булат? Шулай-шулай һүҙҙәре бар, шикелле, – тиһәләр, хәтерендә барлап, дуҫтары әйткән ике-өс һүҙ менән юллап табып ала йырҙы, ҡат-ҡат йырлап өйрәтә тегеләренә.\n– Бындай аҫыл тауышың менән ҙур сәхнәләрҙә тороп йырларға кәрәк һиңә! Әллә ҡасан әллә ниндәй исемдәр алып бөтөр инең, – тиеүселәр күп.\n– Йөрөйһөң үҙ баһаңды белмәй... Ал булайыммы, тип миңә генә йырлап, – тип көлә Мәфрүзә, – шүфир генә булып.\n– Ул саҡта һине осратмаҫ инем. Һин минең сәхнәм, Мәфрүзәм. Шофер булырға ла малай ғына саҡтан теләнем.\n– Машина ене ҡағылған миңә. Юлда йырлап йөрөһәң, ваҡыт ырай.\nБулаттың йырлауын район һабантуйында ишетте Мәфрүзә. Һәүәҫкәрҙәр концертын ҡарағанда. Бергә уҡыған әхирәте Дилә һабантуйға алып ҡайтҡайны уны. Теләр-теләмәҫ кенә риза булды ауылға барырға. Ҡала ҡыҙына һабантуй ҙа, әллә ниндәй күргәҙмәләр ҙә, теҙелеп киткән тирмәләр ҙә, кейенеп-яһанып, уйнап-көлөп күңел асыуҙар ҙа етди, кәрәкле сара булып тойолманы. Ат сабышынан ҡурҡа, көрәшселәрҙе йәлләй. Таҫтамал менән һыға тотоп, билдәре ҡып-ҡыҙыл булып бөтә, береһе икенсеһен баш аша ташлап ебәрһә, уныһы «һыңҡ» итеп барып төшә. Мәфрүзә устары менән битен ҡаплай.\n– Әйҙә, Мәфрүзә, сәхнәгә яҡынлайыҡ, хәҙер беҙҙекеләр сығыш яһай. Минең күршем, класташым йырлай хәҙер. Булатты тыңлайыҡ.\nМәфрүзә Диләгә эйәрҙе. Сәхнәләге йыр-бейеү донъяһы тәүҙә уны ылыҡтырманы, зәңгәр күктәге тамашанан күҙен ала алманы. Ҡапыл Мәфрүзә терт итеп ҡалды. Аңғармаҫтан баштан-аяҡ һалҡын һыу менән ҡойондорһалар ҙа улай һиҫкәнмәҫ ине. Үҙе лә һиҙмәҫтән, һауа етмәгән, тын ала алмаған кеше кеүек үҙәген тартып ҡуйҙы: «Эһһ...». Үҙе устары менән ауыҙын ҡапланы.\n– Һиңә килдем, иркәм,\nкилдем йылдар буйы,\nҺанай-һанай алыҫ саҡрымдарҙы...\nМоңдоң кешегә шул тиклем тәьҫирен ҡыҙ быға тиклем бер ҡасан да кисергәне булманы. Ә кем йырлай һуң? Сәхнәгә теҙелгән ап-аҡ күлдәкле, ҡап-ҡара салбарлы йәш, мыҡты егеттәр араһында ҡайһыныһы ошо сихри бәрхәт тауыштың эйәһе? Берәүһе генә йырлай бит тәүҙә. Ҡалғандары аҙаҡ ҡушыла.\n– Дилә, ә ҡайһыһы һинең класташың? Ә, күрҙем, күрҙем!\nУң яҡ ситтә торғанының ҡулында микрофон, башҡа микрофондар сәхнәгә ҡуйылған. Ансамбль егеттәренән саҡ ҡына алғараҡ сығып баҫҡан һомғол буйлы сибәр егет үҙенең йыры менән бөтәһен дә әсир иткән.\n– ... кисеп яҙмышымдың\nЭргәһендәгеләре был егеттең хәлен еңеләйтергә, һағыш-ялҡындарын таратып ебәрергә теләй:\n– Ааа - а-а - а-а... Һа-ғыш, ял-ҡын-да-а-ры-ын...\nМәфрүзә сәхнәгә мөкиббән киткән халыҡҡа ғәжәпләнеп ҡараны. Башы көмбәҙләп ябылған сәхнә тәңгәлендә тамашасылар өсөн эшләнгән ун биш-егерме рәттең дә өҫтө көплө. Был эскәмйәләрҙә ҡунаҡтар һәм ололар урын алған. Башҡалар концертты аяғөҫтө ҡарай. Сәхнә тирәләп теҙелешкән, ҡулға-ҡул тотоношоп, көй ыңғайына талғын ғына сайҡалған йәш егет-ҡыҙҙар шуны аңлай: улар әле быға тиклем белмәгән ниндәйҙер ялҡынлы, һағышлы, татлы ғазаптарға дусар итәсәк бөйөк көс-тойғо уларҙы ла йырлатасаҡ та, илатасаҡ та. Ҡайһыларының, аңлашылмаған, үҙҙәренән булмаған сәбәптәр арҡаһында айырым-айырым йәшәргә мәжбүр булыусыларҙың:\n– Бик һағынып килдем... – тигән һүҙҙәрҙе ишетеп, йөҙҙәре яҡтыра.\nАна, бер оло ғына ағай ҡулъяулығын сығарып күҙҙәрен һөрттө.\nҠала дискотекаларында, ярым ҡараңғылыҡтарҙа, ят йырҙарға бейеп, күңел асып үҫкән Мәфрүзәнең бындай күмәк һоҡланыуҙы, бергәләп уйланыуҙы, йырға солғаныуҙы ғүмере күргәне булманы. Йыр кешеләрҙең күңелдәренән үтә сыға ла һауала тирбәлә, тауҙан-тауға ҡаҡлыға ла офоҡ аша ҡайҙалыр тарала.\n– Һиңә килдем, иркәм...\n– А-а-а - а-а-а... Килдем,\nЕгеттәр сәхнәнең алдына килеп баш эйҙе. Халыҡ геү килде.\n– Һеү-һеү! Афарин! Рәхмәт!\nӘ солист егет Мәфрүзәнең алдына тура килде. Ҡулын күкрәгенә ҡуйып, тамашасыларға баш эйҙе, ә турайған саҡта ҡараштары Мәфрүзәнеке менән осрашты.\n– Тағы йырлағыҙ!\n– Йырла, Булат!\n– Ал булайыммы һиңә лә\nБыл юлы Булат Мәфрүзәгә генә ҡарап йырланы, буғай. Уның тауышы, ҡарашы ҡыҙҙы наҙлы таң еле, сихри ай нуры булып иркәләне. Кискеһен Дилә менән Мәфрүзә ауыл йәштәре менән ҡырға усаҡҡа сыҡты. Ҡалай дәртле, йор һүҙле, шәп икән ауылда йәштәр. Йыр артынан йыр, шаян, мәрәкә һүҙҙәр. Егеттәр кемеһе тотһа ла гитара уйнай, ниндәй йыр башлаһалар ҙа, бөтәһе лә белә.\nМәфрүзә үҙенең исемен яратмай, әбейҙәр исеме ҡушҡандар, тип үпкәләй. Ҡалала ул – Роза.\n– Роза, – тип һонғайны,\n– Һеҙҙең үҙ исемегеҙ матур, Мәфрүзәкәй, – тине егет. – Ә мин – Булат.\nЙәйге төндөң эңере таңға эйәрә – ҡараңғылыҡ ҡанатын йәйеп тә өлгөрмәй. Һүрелгән усаҡты Булат менән Мәфрүзә һүндерергә ҡалды, башҡалар ҡушарлап таралышты.\nБаҙрап ятҡан эре-эре күмерҙәрҙе таратып, Булат уларҙы көл менән уратып кәртәләне. Йылға ярына яҡын яғылған усаҡҡа бейек яр аҫтынан һут шешәләренә сылтырап ағып ятҡан һыу тултырып, Мәфрүзәгә алып биреп торҙо, ҡыҙ күмерҙәрҙе һүндерҙе.\n– Булдымы, һүндереп бөттөңмө, пожарник?\n– Бөттөм! Сыҡ!\n– Булған. Әйҙә, ҡайттыҡ.\nҠалған һыуҙы ҡыҙ усаҡ ситенә һиптергәйне, һыу теймәй күпереп ятҡан көл Булаттың сәстәренә, битенә борҡоно. Мәфрүзә уңайһыҙланып китте.\n– Ғәфү ит, Булат. Мин теләмәгәйнем... Уйламағайным... Мин белмәнем бит...\n– Йылғала һыу күп, ҡайғырма.\n– Рәхмәт! – тип ҡысҡырҙы ла Мәфрүзәгә ҡарап йырлап ебәрҙе:\nБиш йыл инде Мәфрүзә ауыл килене. Өйрәнеп китеүе ҡыйын булманы уға, ете йәшенәсә ауылда йәшәне бит ул. Һуңынан ғына ҡалала, инәһендә үҫте, русса уҡыны, рус теле уҡытыусыһы һөнәрен алып, Булатының ауылына мәктәпкә эшкә килде. Башҡаса булыуы мөмкин дә түгел ине – Булат ике йыл сабыр ғына көттө уның уҡып бөткәнен. Күмәкләп көттөләр инде – Мәфрүзә лә, инәһе лә, Булаттың ата-әсәһе лә. Каникулдарҙа Дилә әхирәтенә ауылға килеп йөрөнө. Ут күрше булып йәшәгән Булаттар өсөн дә үҙ кеше булып бөттө ҡаланың тыйнаҡ, тәрбиәле ҡыҙы, мәктәп практикаһын да ошонда үтте. Ауылда тыуғас, ауыл ҡанына һеңгәндер, күңеленә уйылғандыр, ҡалаһын юҡһынманы ла, һағынманы ла. Атаһы шикелле машина ене ҡағылған өс йәшлек улдары, яңы атлап йөрөгән ҡурсаҡтай ҡыҙҙары бар хәҙер.\n– Үҙем яңғыҙ үҫтем, икәүҙә генә туҡтамаҫмын әле мин, – тип Булатын ҡыуандырып алды бер көн. – Өйгә сыҡҡас, тағы бер-икәүҙе уйларбыҙ, йәме.\nӨйҙәренә быйыл уҡ булмаһа ла алдағы йәйҙә башҡа сығырҙар. Бәхетле, шул тиклем бәхетле Мәфрүзә. Атаһы менән әсәһе фажиғәле рәүештә һәләк булғанда, ете йәшендә етем ҡалып, аҙ һүҙле, яңғыҙ ҡалыуҙы өҫтөн күреп үҫкән йомоҡайҙы бына бөгөнгө Мәфрүзә тип кем әйтһен? Мөхәббәт шулай кешене күктәргә күтәрә, ҡанатлы итә – быны йәш ҡатын белә хәҙер, бәхетен ҡәҙерләй, ҡурсалай. Тик ара-тирә күңеленә ниндәйҙер шом инеп сыға. Һәр саҡ ошолай ғына булмаясаҡ, һаҡ бул, әҙер бул, тип иҫкәртә кеүек ул...\nИнәһе Хафиза ауылға килгәндә шул хафаһы тураһында әйтергә баҙнат итте. Ул да, бер туған ҡустыһы менән килене еләк кеүек кенә саҡтарында юл һәләкәтенә осрағаны бирле, Мәфрүзәһе өсөн йәнен биргәндәй булып йәшәй.\n– Кейәүҙең бетеүе бармы, ҡыҙым? Юлда йөрөй гел, бетеү яҙҙырып алығыҙ. Ҡоҙағыйға әйт.\n– Ошо рейсынан йөрөп ҡайтһын да, Алла бойорһа, бетеү яҙҙырырбыҙ, килен. Бәләкәй саҡтағыһы сәңгелдәк мөйөшөнә ҡуша тегеүле тора һаман да. Ана, бәпәйҙәребеҙ илаҡ та булманылар, ауырымай ғына атлап киттеләр. Ә Булатҡа һуңынан яңыртып яҙҙырып алыуҙы шыпа уйламағанбыҙсы, ысынлап та.\nМәфрүзә, күңелен тырнап торған билдәһеҙ шомдан арынып, еңел тын алып ҡалды. Булаты ғына ҡайтып инһен. Ныҡ һағына ул ғәзизен. Юлдан урап ҡайтҡанын һәр саҡ түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Әле генә телефондан һөйләштеләр. Телефоны Булаттың ябай ғына зыңғырламай, ә йырлай. Шул бер йыр инде һаман да.\nБалалары йоҡлай күптән. Улы ҡартатаһы менән, Гөлсибәрен ҡәйнәһе Гөлсәхрә һаман сәңгелдәктән айырмай әле.\n– Дәресең менән бул, килен, үҙем йоҡлатам. Һин дә оҙаҡ ултырма, йоҡоң туймай көн һайын.\nДәреслектәге ҡарсыҡ һүрәте уның алыҫ бала сағын иҫенә төшөрҙө. Ҡелмеяза тигән әбей булды Мәфрүзәләр урамының осонда. Яңғыҙ йәшәгән был әбей үҙенең бәләкәй генә өйөн ҡурсаҡ һымаҡ тәрбиәләп тотто. Кешегә йөн, дебет иләне. Эргәһенән бала-саға өҙөлмәне. Әбейҙең ҡыҙығы ла, әкиәте лә бөтмәҫ ине. Нимә һөйләне һуң Ҡелмеяза әбейегеҙ, тип берәйһе һораһа, Мәфрүзә яуап бирә алмаҫ ине хәҙер – хәтерендә бер нәмә лә ҡалмаған. Бәләкәй ине шул. Әбейҙең исеме Ғилмияза булғанын аҙаҡ ҡына белде. Әле Ғилмияза әбейҙең бер һүҙе ҡылт итеп иҫенә төшөп, хәтерен яҡтыртып ебәрҙе.\n– Шаярып та көфөр һүҙ һөйләмәгеҙ, аҙағын уйлағыҙ. Фирештәнең «Амин!» тигән сағына тоғро килеп ҡуйыр. Әйткән һүҙ ҡош түгел, ояһына кире урап ҡайтмай. Юрамал әйтһәң дә раҫҡа юралып ҡуйыр...\n– Юраламағыҙ! – тигәне генә һиҫкәндерҙе Мәфрүзәне.\nТелефоны йырлап ебәрҙе. Тертләп, ҡулына алам тигәнсе иҙәнгә төшөп китте уныһы.\n– Ал булайыммы һиңә, көл булайыммы һиңә? Ал булайыммы...\n– Эйе, Булат! Нимә, ҡайтып етеп киләһеңме?\n– Алло! Һаумыһығыҙ! Һеҙ Булат Харисовичтың кеме булаһығыҙ?\n– Кем был? Булат! Һин ҡайҙа, Булат?! Мин уның ҡатыны! Үҙе ниңә өндәшмәй?\n– Алло! Тыңлайһығыҙмы? Бында, 240-сы километрҙа, юл фажиғәһе теркәлде. Бәхеткә күрә, һәләк булыусылар юҡ. Булат Сабиров... Оҙатылды... Адресы... Ғүмеренә... Янамай...\nҠалғанын төш һымаҡ ҡына хәтерләй Мәфрүзә. Үҙенән алда килгән бәләкәй автобус түңкәрелгәс, шуның юлаусыларын ҡотҡарышҡандар. Руль артына ҡыҫылып, һушын юғалтҡан водителде Булат тартып сығарып өлгөргән, тик автобусты ялмап алған ут эсендә ҡалғандар. Шартлау көсө генә уларҙы ситкә алып ташлаған.\nСәстәре, ҡаш-керпектәре өтөлгән, сикәләре янған, ҡулдары яраланып бөткән Булатына ҡайнар күҙ йәштәре аша ялбарып ҡараны Мәфрүзә:\n– Ул йырыңды йырлама, зинһар, Булат... Булатым...\nА. ВАСИЛОВ һүрәттәре.


«Цицерон» ораторлыҡ оҫталығы конкурсы иғлан ителде\n25 Ноябрь 2009, 12:07\nБашҡортостанда «Цицерон» ораторлыҡ оҫталығы конкурсы иғлан ителде. Уны ойоштороусылар —Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығы, «Башҡортостан» телерадио компанияһы дәүләт унитар предприятиеһы.\nКонкурстың төп маҡсаттары булып республика йәштәрен халыҡ алдында телмәр тотоуҙың рациональ һәм һөҙөмтәле технологияларына, башҡаларҙы инандырыу оҫталығына эйә булырға, бәхәстәрҙә һәм дискуссияларҙа үҙ ҡарашыңды профессиональ яҡларға өйрәтеү, һөйләүҙең дөйөм мәҙәни кимәлен күтәреү тора.\nКонкурстың рәсми мәғлүмәт сығанағы – www.tukaeva.ru сайтының “Ораторлыҡ оҫталығы конкурсы” бүлегендә хәбәр ителеүенсә, ораторҙар ярышында 35 йәшкә тиклемге кешеләр ҡатнаша ала. Конкурстан тыш ҡатнашыуға шулай уҡ мәктәп уҡыусылары, студенттар һәм аспиранттар саҡырыла.\nҠатнашыусыларға сығыш яһау өсөн төп йүнәлештәр сифатында түбәндәге темалар тәҡдим ителә: «Нимә менән йәшәйһегеҙ, йәштәр?», «Төбәк сәйәсәте», «Башҡортостан тарихы», «Мәғлүмәт именлеге».\nОйоштороу комитеты ҡарарына ярашлы, конкурстың беренсе һайлап алыу этабы – муниципаль райондар һәм ҡала округтары, зона һайлап алыу турҙары һәм финал ойоштороусылар тарафынан үткәрелә. Йомғаҡлау этабы — конкурс финалы, Өфөлә декабрҙең 20-ләрендә ике турҙа үтәсәк. Беренсе турҙа ҡатнашыусылар тематикаға ярашлы телмәр менән сығыш яһай. Беренсе турҙа еңеүсе биш кеше икенсе турға сыға, унда инде «Pro et contra» конкурс һынауында импровизациялау оҫталығын күрһәтәсәктәр. Бының өсөн улар интерпретация, кире ҡағыу йәки афоризмды иҫбатлау менән сығыш яһаясаҡтар.\nКонкурста ҡатнашыуға заявкалар 2009 йылдың 30 ноябренә тиклем [email protected] электрон адресы буйынса, йәки www.tukaeva.ru адресы буйынса «Ораторлыҡ оҫталығы конкурсы» бүлегендә электрон форманы тултырыу юлы менән ҡабул ителә.


Төп йүнәлеште – эшҡыуарлыҡҡа\n28 Май 2019, 12:05\nҠара диңгеҙ булмаһа ни… Туризм өсөн беҙҙә һылыу Әйҙән дә ҡулайлыһы юҡ.\nҠара диңгеҙ булмаһа ни… Туризм өсөн беҙҙә һылыу Әйҙән дә ҡулайлыһы юҡ .\nРеспубликабыҙҙың төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан Ҡыйғы районының төп етештереү тармағы – ауыл хужалығы. 1930 йылдың авгусында ойошторолған райондың бөтә тораҡтары ла башҡорттарҙың аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Райондың гербында ныҡлыҡ, ҡеүәт, көс, үҫеш символы булған имән ағасы һәм башҡорт халҡының айырылмаҫ юлдашы – ҡанатлы ат һүрәтләнеүе лә ҙур мәғәнәгә эйә.\nҠыйғылар – ерҙә ныҡ баҫып торған, тормош һәм тәбиғәт ҡырыҫлыҡтарына бирешмәй донъя көткән, балалар үҫтергән, төбәктәре өсөн йән атҡан берҙәм, тыйнаҡ, эшһөйәр халыҡ.\nРайон хакимиәте башлығы Шамил Радил улы МӨХӘМӘТДИНОВ менән әңгәмә барышында киләсәккә күҙ һалдыҡ, үткәненә йомғаҡ яһаныҡ, күп кенә һорауҙарыбыҙға яуап таптыҡ.\n– Рәғиб Ғимаев, Радик Бәширов, Рим Ғарипов кеүек танылған фән докторҙарын, Рәүис Заһитов, Рәмзиә Хисамова кеүек талантлы халыҡ артистарын, көрәш буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы Артур Зөлҡәрнәевте үҫтергән, әллә күпме хеҙмәт батырҙарын тыуҙырған бәрәкәтле Ҡыйғы ерендә бөгөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың аяҡҡа баҫыуы ҡыуаныслы хәл. Ҡыйғылар, үҫемлекселек һәм малсылыҡ тармағына таянып, иҡтисадты көсәйтергә тырышырға ниәтләйме?\n– Беҙҙең төбәктә ҙур предприятиелар ҙа, ымһындырғыс эре ҡалалар ҙа юҡ. Киләсәктә булмаҫ та, бәлки, әммә бөтәбеҙ бер булып кооперативтар ойоштора, бәләкәй эшҡыуарлыҡты киң йәйелдерә, продукция эшкәртеүгә йөҙ бора алабыҙ бит. Өҫтәүенә шундай ҡырыҫ та, матур ҙа саф тәбиғәт ҡосағында йәшәүебеҙ менән бәхетлебеҙ.\nҺәр ерҙә лә ялды ойоштороу өсөн Ҡара диңгеҙҙең булыуы шарт түгел дәбаһа. Беҙҙә туризмды йәйелдереү өсөн бына тигән тулы һыулы Әй йылғабыҙ бар. Үҙем Йүрүҙән буйында үҫкәс, унан да матурыраҡ йылға юҡтыр тип уйлай торғайным. Яңылышҡанмын. Әй Силәбе өлкәһе менән беҙҙең район сигенән аға. Силәбеләр отҡорораҡ булып сыҡты, тәбиғәт байлығын белеп, оҫта файҙаланырға өйрәнде. Йылға буйлап уңайлы ял, сауҙа объекттары төҙөргә өлгөрҙөләр. Халыҡтың өҙөлгәне лә юҡ.\nБеҙгә лә ошо тәңгәлдә туризм инфраструктураһын йәйелдереү хаҡында уйланырға ғына түгел, ә ҡыйыу рәүештә эш башларға ваҡыт. Яңыраҡ мин үҙем дә махсус рәүештә ҙур теләк менән йылға буйлап ойошторолған маршрут буйынса йөҙөп, тәбиғи мөмкинлектәрҙе барлап, пландар ҡороп, ҡанатланып ҡайттым. Үҙенең нәфис поэтик атамаһын йылға, ысынлап та, тулыһынса аҡлай. Йыланлы ауылы эргәһендә ер аҫтынан бәреп сыҡҡан фонтан үҙе тәбиғәт мөғжизәһе бит! Ниңә уны үҙебеҙҙең бренд итмәҫкә?\n– Фекерҙәрегеҙ ҡыҙыҡлы. Социаль инфраструктураны үҫтереү буйынса яһаған аҙымдарығыҙ ҙа һөҙөмтәле булмаҡсы…\n– Үрге Ҡыйғылағы ял паркын төҙөкләндереү эшенә дәррәү тотондоҡ. Ике йылға бер тапҡыр үткәрелгән “Ҡыйғыр юлы” этнофестивален даими ойошторасаҡбыҙ. Мәҙәниәт усаҡтары районда гөрләп эшләй. Ғөмүмән, беҙҙә авария хәлендәге мәҙәниәт йорттары ҡалманы. Әле Түбән Ҡыйғыла яңы мәҙәниәт йорто, Ләүйылға ауылында “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект” программаһына ингән мәктәп төҙөлә, Үрге Ҡыйғыла музыка мәктәбе барлыҡҡа киләсәк. Район үҙәгендә белгестәр өсөн һалынған 25 фатирлы йорттоң икеһе буш – улар медицина кадрҙарының килеүен көтә. Ғөмүмән, ошо маҡсатта бөтә уңайлыҡтары булған өр-яңы йорт һалып, йәш белгестәрҙе ҡыуандырырға, төбәктә еректереүгә иҫәп тотабыҙ.\nӘммә тормош яҡшырыуын ҡул ҡаушырып, кемдәндәр көтөп ултырһаҡ, эштең алға барыуы икеле. Урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы тап иң киҫкен социаль мәсьәләләрҙе халыҡ менән бергәләп хәл итеүгә йүнәлтелгән дә инде.\n– Ҡыйғыларҙың программаға мөнәсәбәте ыңғаймы?\n– Халыҡтың күпселеге программаны аңлап, яуаплылыҡ менән ҡабул итеүе ҡыуаныслы. Көс етмәҫлек тойолған бурыстарҙы атҡарып сығыуҙа ҡатнашҡан яҡташтарыма, ауыл биләмәләре башлыҡтарына, эште башлап йөрөүселәргә ҙур рәхмәт белдергем килә. Өс йыл эсендә бергәләп һигеҙ ауыл клубы һәм мәҙәниәт йорто биналарын ремонтланыҡ, өс мәктәптә иҫке ағас тәҙрәләр яңыларына алмаштырылды, Кеҙетамаҡ һәм Мәсәктә ике балалар майҙансығы, Арыҫлан ауылында спорт майҙаны төҙөкләндерелде. Үрге Ҡыйғы ауыл Советы өсөн трактор алынды, бер нисә ауылда зыяраттар ҡоймаһы яңыртылды һәм башҡалар.\nБыйылға ла пландар ҙур: райондағы ике мәктәп, бер балалар баҡсаһы, өс ауыл клубы биналарын ремонтларға уйлайбыҙ. Өҫтәүенә яңы музыка ҡорамалдары һәм инструменттар менән һәүәҫкәр артистарыбыҙҙы һөйөндөргөбөҙ килә.\n– Шамил Радил улы, һеҙҙең Ҡыйғы ҡатын-ҡыҙҙарына йылы мөнәсәбәтегеҙ һоҡландыра. Уларҙың эш көнөн бер сәғәткә ҡыҫҡартҡанһығыҙ тип ишеттек.\n– Эйе, бюджет учреждениеларында эшләүсе гүзәл заттар ир-атҡа ҡарағанда бер сәғәткә алдараҡ эшен тамамлай. Ғөмүмән, хеҙмәт кешеһенә үҙенең хужалығы менән шөғөлләнә алһын өсөн бөтә уңайлы шарттарҙы тыуҙырырға тырышырға кәрәк. Лайыҡлы хеҙмәт хаҡы түләнгән эш урындарын ойоштороу шарт. Беҙҙә ҡытайҙар ағас эшкәртеүгә тотоноп, яңы эш урындары барлыҡҡа килтерҙе, эшселәр һаны утыҙға етәсәк тип күҙаллана. Силәбеләр тегеү фабрикаһы асып, 85 кешене эш менән тәьмин итте. Хеҙмәттәре лә, эш хаҡы ла тотороҡло. Ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ Оборона министрлығы заказын үтәй. Өҫтәүенә район ҡаҙнаһына һалым инә.\n– Башҡортостан үҙенең икенсе 100 йыллығына аяҡ баҫты. Тарихтың өр-яңы битен ниндәй мәсьәләләрҙе хәл итеүҙән башламаҡсыһығыҙ?\n– Ит эшкәртеү цехы асыу уйы тынғы бирмәй. Артур Хөснөтдинов тигән аҫыл егетебеҙ һөт эшкәртеү буйынса кооператив асып, төрлө һөт аҙыҡтары етештереүгә тотондо. Өмөтөбөҙ ошондай тәүәккәл, егәрле йәштәрҙә лә инде. Бындай тәмле, тәбиғи аҙыҡ-түлеккә ихтыяж көндән-көн артҡанда был йүнәлештә эште ҡыҙыулатырға, күләмде арттырырға, заманса ҡорамалдар алырға кәрәк. Картуф беҙҙә умырылып уңа ла һуң, ә бына реализациялау мәсьәләһе аҡһай. Былтыр шәхси хужалыҡтарҙан һөт йыйыу буйынса республикала өсөнсө урынды алыуға өлгәштек, әммә ваҡытында иҫәпләшмәүселәр арҡаһында ҡайһы саҡта кәйеф ҡырыла. Эреле-ваҡлы был мәсьәләләр өҫтөндә даими эш бара.\nРеспубликабыҙҙың икенсе йөҙ йыллығына ҡыйғылар ғорурлыҡ, саф күңел һәм изге ниәттәр менән аяҡ баҫты. Башҡортостаныбыҙ тағы ла ҡеүәтлерәк, байыраҡ, тормош сифаты юғарыраҡ булһын өсөн райондың күп милләтле халҡы менән ҡулдан килгәндең барыһын да эшләргә ынтыласаҡбыҙ. Республикабыҙҙа барған бөтә саралар, ваҡиғалар эсендә ҡайнап, “Беҙ яҡшыраҡ булдырабыҙ!” лозунгын тормошҡа ашырасаҡбыҙ. Һуңғы осорҙа иҡтисад, социаль өлкәлә күҙәтелгән етди үҙгәрештәрҙең тағы ла ырамлыраҡ барыуына ышанам.\nАйрат Нурмөхәмәтов фотолары


“Йылайыр”ҙа иң тәүҙә һыу буласаҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Йылайыр”ҙа иң тәүҙә һыу буласаҡ\n“Йылайыр”ҙа иң тәүҙә һыу буласаҡ 18.03.2019 // Йәмғиәт\nБаймаҡ районында хакимиәттең уҙған йылдағы эшмәкәрлеге менән халыҡты яҡындан таныштырыу, урындағы мәсьәләләрҙе өйрәнеү һәм күҙмә-күҙ ҡарап аралашыу маҡсатында мәғлүмәт төркөмдәре эшләй.\nМәғлүмәт төркөмө ағазалары күпселек ауыл биләмәләрендә булып, халыҡ менән осрашып, уларҙы борсоған проблемалар хаҡында ишетеп тә өлгөрҙө. Бындай осрашыуҙар ике яҡ өсөн дә отошло: етәкселәр мәсьәләне урында кешеләрҙең үҙҙәренән ишетһә, ауыл халҡы етәкселәрҙе күреп, уларға шәхсән мөрәжәғәт итә. Күпселек мәсьәләләр урында уҡ хәл ителә.\nБаймаҡ районы хакимиәте вазифаһын башҡарыусы Фәнис Әминев етәкселегендәге мәғлүмәт төркөмө ҡасандыр бар донъяға үҙенең иген фабрикаһы менән билдәле булған Ленин орденлы “Йылайыр” совхозы халҡы менән осрашты. Ә бында хәл итәһе проблемалар ҙа, эшләнәһе эштәр ҙә етәрлек.\n“Һыуһыҙ күпме интегергә була?.. Күп фатирлы йорттарҙың подъездарында ремонт ҡасан яһалыр?.. Ни өсөн Баймаҡта балалар майҙансыҡтары бар, ә беҙҙә юҡ?..” тигән һорауҙар яуҙырҙы ауыл халҡы.\nҺаулыҡ һаҡлау өлкәһендә 38 йыл шәфҡәт туташы булып эшләгән Сафия Мөхәмәтйәнова ҡасандыр гөрләп торған дауахананың ябылыу алдында тороуын әсенеп һөйләне.\n– Сирлеләр Баймаҡ, Сибай ҡалаларына йәки Иҫке Сибай дауханаһына йөрөргә мәжбүр. Педиатр, теш табибының булмауы хәлде йәнә ҡатмарлаштыра. Медицина учреждениеһына күптән ремонт талап ителә, һыу юҡ, бина ныҡ иҫкергән, – ти ул.\nУның һүҙҙәренә өлкән шәфҡәт туташы Алһыу Юнысбаева ҡушыла: “Беҙҙә туғыҙ бүлексәлә бөтәһе дүрт меңдән ашыу кеше иҫәпләнә. Дауаханала ни бары ун урын ғына”.\n“Ялан” фольклор ансамбле ағзалары Миңһылыу Ҡылысова һәм Роза Сәлимованы авария хәлендәге мәҙәниәт йорто борсой.\n– Клуб ябылды, музыкаль хеҙмәткәрҙәр юҡ, халыҡ нисек итеп мәҙәни тормошһоҙ йәшәргә тейеш? – тиҙәр.\nБаймаҡ район хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Фәнис Әминев әйтеүенсә, халыҡ һаман да элекке бай совхоз осорон һағынып йәшәүҙән арынмай. Күп проблемаларҙы ауыл биләмәһе башлығы менән бергәләшеп, аңлашып, үҙ-ара хәл итергә лә мөмкин.\nБоҙ аҡрынлап урынынан ҡуҙғала, иң тәүҙә һыу проблемаһы хәл ителәсәк. Республика Хөкүмәте ярҙамында проект эштәре өсөн 17 миллион һум аҡса бүленгән. Шулай уҡ мәҙәниәт усағы ла яңыртыласаҡ, балалар өсөн уйын майҙансыҡтары ла эшләнәсәк.\nМәғлүмәт төркөмө ағзалары халыҡтың үҙҙәрен дә әүҙемерәк булырға саҡырҙы, шулай уҡ ауылдарҙы төҙөкләндереүҙә ҙур ярҙам булған федераль һәм республика кимәлендәге “Уңайлы ҡала мөхите”, быйылдан иғлан ителгән “Тыуған урам” проекттарында ҡатнашырға тәҡдим итте.


Украина ҡасаҡтарына - гуманитар ярҙам\nБыға тиклем уны Рәсәйҙең биш өлкәһенән генә күрһәтеп булһа, хәҙер география киңәйтелде, ярҙам ҡулын утыҙ өс төбәктән һуҙырға була.\nШул иҫәптән мәрхәмәтлек күрһәтергә теләүселәргә «Ҡыҙыл тәре» республика төбәк бүлегенә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Ул Өфөнөң Карл Маркс урамындағы 53-сө йортта урынлашҡан. Ҡасаҡтарға ярҙам итергә теләгән һәр кем ошо адрес буйынса посылка ебәрә ала. Почта сығымдары бушлай.\nБорис Слуцкий, Өфө федераль почта хеҙмәтенең бүлек етәксеһе: «Посылка менән шәхси гигиена әйберҙәре, кейем-һалым, көнкүреш кәрәк-яраҡтары ҡабул ителә. Улар таҙа булырға тейеш. Посылка операторҙарға асыҡ килеш тапшырыла. Артабан беҙ уларҙы ҡасаҡтарға ебәрәбеҙ».


Иҙеүкәй менән Мораҙым — Башҡорт Википедияһы\n«Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзите (№ 95-98, 100, 101, 103-108, 110-116), журнал "Үктәбер" №6–8, 1940 йыл\nИҙеүкәй менән Мораҙым — эпос, башҡорт халҡының милли мираҫы.\nЭпостың тексы ике баҫма буйынса билдәле.\nБеренсеһе 1940 йылда «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзитенең 26 апрелдән 23 майға саҡлы һандарында (№ 95-98, 100, 101, 103-108, 110-116) баҫылған. Ҡулъяҙмаһы Ғилми архивта һаҡлана: ф. З, оп. 12, д. 220, стандарт ҡағыҙҙа 232 бит. Гәзиттә лә, ҡулъяҙмала ла әҫәрҙең исеме аҫтына «Башҡорт халыҡ эпосы. Мөхәммәтша Буранғол тарафынан яҙып алынған варианттарҙың береһе» тип ҡуйылған, яҙып алынған телендә (Дим һөйләшендә: «һ» урынына — «ҫ», «л» урынына — «ҙ», «т». Мәҫәлән: һөйләү — һөйҙәү, һайлау — һайҙау, эшләү — эштәү, тояҡлы — тояҡты) бирелеүе хаҡында иҫкәрмә яһалған, әммә ҡайҙан, ҡасан, кемдән яҙып алыныуы әйтелмәгән.\nОшо текст, Нур Зарипов тарафынан һөйләшкә хас фонетик айырмалыҡтары әҙәби тел нормаһына һалынып, 1994 йыл Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә айырым китап булып сыҡты. Был томға ла ошо текст алынды.\nИкенсеһе шулай уҡ 1940 йылда «Октябрь» (хәҙерге «Ағиҙел») журналының 6 һәм 7 — 8-се һандарында баҫылған. Исеме аҫтына шулай уҡ «Башҡорт халыҡ эпосы. Был вариант Дим һәм Туҡ-Соран буйҙарында йәшәүсе башҡорттарҙан үҙҙәренең һөйләү теле буйынса Мөхәммәтша Буранғол тарафынан яҙып алынған һәм шул телдә үҙгәртелмәй бирелә» тип иҫкәрмә яһалған. Фольклор фондында ҡулъяҙмаһы ла, машинкала баҫылған тексы ла һаҡланмаған.\nСағыштырыу шуны күрһәтә: был ике текст (артабан аңлатмаларҙа һәм инеш мәҡәләлә һүҙ сыҡҡанда, беренсеһе «гәзит баҫмаһы», икенсеһе «журнал баҫмаһы» тип исемләнә) асылда бер үк вариантты тәшкил итә. Уларҙың нигеҙендә 1910 йылда Ғимаҙи Ҡасҡыновтан алынған 1762 йылғы яҙма (инеш мәҡәләлә килтерелә) ята булыр. XVIII быуатта уҡ яҙып ҡалдырылған ошо боронғо варианттан файҙаланып, сәсән журналда баҫылған тексты тәүҙә төҙөгән булырға тейеш. Сөнки уның машинкала баҫылған күпселек бите гәзит өсөн төҙөлгән ҡулъяҙмаға ингән.\nТекстарҙың икеһе лә бер үк төрлө башланып, бер үк төрлө тамамлана, персонаждар, сюжет ағышы, үҙәк эпизодтар асылда шулай уҡ бер төрлө. Айырма — журнал баҫмаһында ҡайһы бер эпизодтар ташланып, ҡалған эпизодтар ҙа тарыраҡ һүрәтләнеп, текст ныҡ ҡыҫҡартылған.\n1 Тарих һәм халыҡ эпосы\n2 Тарихтың сағылыш дәрәжәһе\n4 Иҙеүкәй образы.\n5 Хан, бей, әмир образдары\n6 Поэтик үҙенсәлектәре\nТарих һәм халыҡ эпосы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТарихи тематикалы башҡорт эпостарында бигерәк тә Алтын Урҙа, Нуғай урҙаһы дәүере, башҡорт ихтилалдары осоро, шул замандарҙа йәшәгән тарихи шәхестәр — хандар, бейҙәр, батырҙар, төрлө түрәләр һүрәтләнә. Азатлыҡ өсөн көрәш, яу ваҡиғалары йыш ҡына үҙәктә тора. Әммә ләкин эпос тарихты нисек булған шул көйө хикәйәләмәй, уның халыҡ өсөн әһәмиәте булған хәл-ваҡиғаларын ғына һайлап ала, халыҡ мәнфәғәтен яҡлаған батырҙарын күрһәтә. Бөтә тарихты һөйләү, уны шиғыр юлдарына күсереү эпостарҙың, башҡорт тарихи ҡобайырҙарының бурысы түгел. Уның өсөн яҙма тарихтар, тәүарих жанры бар. Тарихты яҙыу аҡһаҡалдар, ғалимдар эше Тарихи батырҙар эпосы йәки тарихи ҡобайырҙар тарихта эҙ ҡалдырған оло ваҡиғаларҙы һүрәтләй, халыҡ батырҙарын данлай, яусыл хандарҙы, батшаларҙы, яуыз түрәләрҙе ҡәһәрләй. Халыҡ тарихҡа үҙ сәсәндәре ауыҙынан мөнәсәбәтен белдерә; тарихты ҡобайыр, легенда, йыр рәүешенә һалып, яңы быуындарға һабаҡ, аманат һүҙе итеп ҡалдыра. Ундай әҫәрҙәр халыҡтың поэтиклаштырылған тарихы формаһын ала.\nТарихтың сағылыш дәрәжәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБыл тарихи ҡобайырҙың нигеҙендә XIV быуат аҙағында һәм XV быуат башында Алтын Урҙа ханлығы һәм Нуғай урҙаһы тарихындағы ҡайһы бер ваҡиғалар ята. Унда Туҡтамыш хан. Аҡһаҡ Тимер (Тамерлан), Иҙеүкәй, Мораҙым кеүек тарихи шәхестәр кәүҙәләндерелә. Алтын Урҙа ханы Туҡтамыш менән Урта Азия ханлығы әмире Аҡһаҡ Тимер ғәскәрҙәре араһындағы 1391 һәм 1395 йыл¬дарҙағы ҡаты ҡара яуҙар күпмелер тасуир ителә; хан һарай-ҙарындағы ыҙғыш-талаштар, үлтерештәр сагылып ҡала. «Иҙеүкәй менән Мораҙым» тарихи ҡобайыры Алтын Урҙа һәм Нуғай осороноң бота тарихи ваҡиғаларына туҡталмай. Унда Туҡтамыш хан менән уның әмире Иҙеүкәйҙең (уның исеме тарих¬та Идеге йәки Едигсй тип йөрөтөлә) үҙ-ара ыҙғыштары һәм иула-1пыуҙары үҙәктә тора. Был социаль конфликт яуыз һәм мәкерле хан менән халыҡ мәнфәғәтен яҡлаған ғәҙел батырҙың корәше-дауы рәүешлерәк һүрәтләнә. Ҡобайырҙы ижад иткән сәсән йәки сәсәндәр был аяуһыҙ көрәште азатлыҡ әсән көрәш тип күрергә теләй. Иҙеүкәйҙе үҙ батыры итеп һанай.\nБыл тарихи ҡобайырҙың сюжеты әллә ни ҡатмарлы һәм буталсыҡ түгел. Алтын Урҙа ханы Туҡтамыш башҡорттарҙы үҙенә ныҡлап буйһондорорға теләй, уның бейҙәренең байтағын үҙ яғына ауҙара. Быға Иҙеүкәй батыр ғына баш бирмәй йөрөй. Хан уны үҙ яҡлы һәм үҙ кешеһе итер өсөн һарайына саҡырып, өгөтләй, баш бей итеп ҡуя. Иҙеүкәй хан һарайында баш бей булып яҡшы гына эшләп тә китә. Ләкин бынан бик көнләшкән Сәләхи бей Туктамыш хандың ханбикәһе ярҙамында Иҙеүкәйгә яла яға һәм хандан үлтертергә йыйына. Иҙеүкәй һарайҙан ҡасып китергә мәжбүр була. Упы һарайға кире ҡайтырға саҡырып ебәргән өндәүҙәр ҙө һөҙөмтә бирмәй. Туҡта¬мыш хан үҙен барыбер тотоп үлтертер, тип. Иҙеүкәй алыҫҡа. Урта Азияға Сатмыр хаига ҡасып китә. Юлда Сатмыр хандың урланған ҡыҙы Фирҙәүесте ҡотҡарып, ханға алып ҡайтып, уның кейәүе үк булып китә. Сатмыр хандан ғәскәр алып. Иҙеүкәй Туҡтамыш ханға ҡаршы яуға сыға һәм уны ғәскәре менән ҡыйра¬тып ташлай. Туҡтамыш хан һәләк була. Иҙеүкәйҙең Мораҙым исемле улы башҡорттар араһында үҫеп батыр булып етә. Ата менән ул бер-береһен белмәй оҙаҡ йәшәп. аҙаҡ күрешһәләр ҙә, дошмандары улар араһын боҙа. Уралға ҡайтҡас ҡына Иҙеүкәй менән Мораҙым үҙ-ара аңлашалар. Иҙеү¬кәй яу ҡылысын улы Мораҙымға тапшыра, — улы атаһының азатлыҡ өсөн көрәшен дауам итә. Был төп сюжет һыҙығы һарай эсендәге төрлө ваҡиғалар менән аралашып бара.\nИҙеүкәй образы.[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТарихта Идегә (Идеке, Идүгәй) исеме менән йөрөгән Иҙеүкәй башта ысынлай та Туҡтамыш хан һарайында баш бей - әмир булып хеҙмәтитә. Сығышы менән мангыт ырьгуыпап. Әммә Туҡтамыш хан менән нисектер килешмәйенсә, уны ташлап, 1380 йылда Сәмәрҡәндкә, Аҡһаҡ Тимергә, ҡасып китә. Уның менән бергә 1391 йылда Туҡтамыш ханға ҡаршы яуға килә, уның Алтын Урҙа ғәскәрен ҡыйратыуҙа ҡатнаша. Аҙаҡ Алтын Урҙаның хакимы дәрәжәһенә күтәрелә, яуҙарҙа күп ғәйротлектор күрһәтә, еңеүҙәр яулай. Ул Нуғай урзаһын нигеҙләй. Бына ошо тарихи шәхес, олуғ әмир Нуғай урҙаһына ингән ҡаҙаҡтар, нуғайҙар, башҡорттар, ҡарағалпаҡтар тарафынан үҙ батырҙары, эмирҙэре итеп хөрмәтләнә һәм уға бағышлап эпостар сығарыла. Был халыҡтарҙа Иҙеүкәй (Идегә) хаҡында әллә нисәмә вариант эпостар һаҡланып ҡалған. Башҡорттарҙа «Иҙеүкәй менән Мораҙым» сюжетының хәҙер ун бишләп варианты бар. Уның иң тулыһы һәм әһәмиәтлеһе сәсән Мөхәммәтша Буранғол тарафынан 1762 йылғы ҡулъяҙманан күсереп алыпған һәм бүтән сәсәндәр һөйләүенән тулыланды¬рылған варианты. Ул 7 мең тирәһе шиғри юлдан ғибәрәт. «Иҙеүкәй менән Мораҙым» тарихи ҡобайырында Иҙеүкәй халыҡ батыры итеп кәүҙәләндерелә. Иҙеүкәй тигән батыр ир —\nТимер ҡаҙыҡ йондоҙо:\nЭңер тин ул йоҡламаҫ.\nТаңдан ҡурҡҡан Өлкәрҙән\nБайыйым тип ыҡламаҫ!\nИҙеүкәй тыуҙы ир булып,\nЯңы тыуған ай булып;\nАтҡа менде бер булып.\nУрал осоп коп булып;\nХан, бейҙәргә күренде\nҠурҡыныслы тау булып, —тип ололай улы һабрау йырау. Үҙенең Урал улы, башҡорт батыры икәнеп раҫлап Иҙеүкәй үҙе былай ти: Барыһы маҡтаған Уралтау\nБарына әсә — Уралтау,\nБарына ата — Уралтау!\nШунда үҫкән мин батыр\nМиңә лә ата — Уралтау!\nХалыҡ, уның йырау -сәсәндәре Иҙеүкәйҙе Урал батыр юлын дауам иткән, Урал батыр ҡылысын аманат итеп йөрөткән дан батыры итеп күрә. Уны Иҙеүкәйҙең үҙ ауыҙынан әйттерә: Иңемә таҡҡан ҡылысым —\nУрал батырҙан ҡасып.\nКүп илдәрҙең, эсендә\nЙәшәп килгән дейеүҙе\nТураҡлаған ҡылыс был!..\nУрал батырҙың улы.\nЯра сабын Ирәмәлде,\nИҙел һыуын ағыҙған\nБик боронғо ҡылыс был!\nИҙеүкәйҙең улы Мораҙым эпоста ҡатмарлыраҡ образ итеп һүрәтләнә. Ул сабый сағынан уҡ атаһын белмәй, күрмәй ярым етем хәлендә үҫә, күп ыҙа-яфалар, кәмһетелеүҙәр кисерә. Атаһы менән осрашҡас та аралары бик тиҙ яҡынайып китмәй, торло ҡотҡолар, йәшлегенә барып хаталаныуҙар арҡаһында аралары боҙолошоп тора, хатта бик киҫкенләшеп дошманлашып ала. Аҙаҡ ата менән ул аңлаша¬лар. Мораҙым дошман һүҙенә ҡарап хаталанғанын таный, атаһынан ғәфү үтенә. Ата юлын ҡыуған батырға әйләнә. Таҙа йорәк, һылыу йөҙ,\nМораҙым булып танылғас.\nҠара арғымаҡ урынына\nТолпар һайлап ат менгәс,\nИҙелдән Һыу әсермен.\nЕте ырыуҙың төйәге\nТораны ҡыуһам Уралдан\nЯҙығымды йолармын... — ти Мораҙым атаһы ҡаршыһында. Иҙеүкәйҙең улына уй-теләктәре изге, әлбиттә. Батыр, батыр бул, балам.\nХаҡты әйтер бул, балам,\nИлдә ҡашҡа бул, балам, —\nИл атаңдан көлмәһен!\nЮлың ҡалһын Уралда,\nДаның ҡалһын илеңдә.\nБатырлығың ил күреп,\nҺиндәй булам тиешеп,\nЙәш үҫмерҙәр һоҡланһын.\nИлгә килгән дошманға\nЙөрәкләнһен, уҡ атһын! — ти атаһы. Иҙеүкәй Урал батырҙан ҡалған ҡылысты аманат итеп батыр Мораҙым улына тапшыра. Батырҙай батыр тыуыр, ата юлын улы ҡыуыр. Иҙеүкәйҙән ҡалған һуң.\nМораҙым Иҙел, Уралда\nИл батыры дан алып\nТөйәләҫ һыуы буйында\nОҙаҡ ваҡыт йәшәгән, ти.\nУл халыҡтың йөҙәр-меңәр йыллыҡ аҡылын үҙенә йыйған аҡһаҡал, ил-йортҡа, ханға, батырҙарға төплө кәңәштәрен бирер абруйлы ил ағаһы итеп һынланды' рыла. «Бөтә Урал — Алтайҙа данлы йырсы, ҡарт сәсән һабрау тигән уҙаман», — тип тәҡдим ителә ул. Допҡя күргән, ил гиҙгән,\nКүн йәшәгән, ир белгән\nҠартыңмын, ай, ҡартынмын...\nУрал буйлап хандарҙың\nАт саптырып юртҡанын –\nУны ла курган ҡартыңмын, —ти үҙе һабрау. Төрки ғалимдар Һабрауҙы тарихта булған, нәҡ ошо Туҡтамыш хан замандарында йәшәгән тарихи шәхес тиҙәр. Уның исеме менән йөрөгән ҡобайырҙар ҙа һаҡланып ҡалған, һабрау башҡорттар араһында ғына түгел. Нуғай урҙаһында йәшәгән ҡаҙаҡтар нуғайҙар, ҡарағалпаҡтар араһында ла данлы йырау-сәсән булып танылған. Шундай һүҙ оҫтаһы булып әҙәбиәттәр тарихына ингән «Иҙеүкәй менән Мораҙым» тарихи ҡобайырында һабру; Иҙеүкәй менән Мораҙым батырҙарҙың иң яҡын кәңәшсеһе уларға иң дөрөҫ хәҡиҡәтте асып биреүсе, дөрөҫ юл һайларға ярҙам итеүсе абруйлы аҡһаҡал итеп бирелә. Хандар, бейҙәр ҙ уны йыш ҡына кәңәшкә саҡырып тора. Шулай Һабрау халыҡ аҡылын үҙенә йыйған әүлиәләй ҡарт халыҡтың һүҙ оҫтаһы, йырауы булып алға баҫа. Ул Тыуған илге Ватаны Уралға маҡтау ҡобайырҙары әйтә, башҡорттары; илһөйәр һәм илен һаҡлар, ҡурсалай белер кешеләр итепт тәрбиәләшә.\nХан, бей, әмир образдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Иҙеүкәй менән Мораҙым »да һүрәтләнгән хан, бей, әмирҙәр барыһы ла тәхет, түрәлек өсөн йә ҡыйған, шул юлда төрлө ыҙғыш-талаштар хатта оло яуҙар ҡуптарған яуыз һәм мәкерле әҙәмдәр итеп тасуир ла иң.\nАлтын Урҙа ханы Туҡтамыш тәхетен һаҡлау өсөн үлеш-талаштарҙан тартынмаҫ янъялсы йән ул. Ханлығы өсөн яуҙарҙа йөҙәр меңләп кеше баштарын һалыу ҙа уға бер ни тормай. «Иҙеүкәй менән Мораҙым» эпосында Сатмыр хан исеме менән һүрәтләнгән, прототибы Аҡһаҡ Тимер булған Урта Азия ил башлығы ла шундай уҡ ҡапһыҙ илбаҫар, оло яу суҡмары булып бирелә. Хандар тиреһендәге Сәләхи, Янбай ише бейҙәре лә, силәгенә күрә ҡапҡасы, тигәндәй, шулай уҡ яуыз һәм мәкерле, янъялсы әҙәмдәр.\nПоэтик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Иҙеүкәй менән Мораҙым» тарихи ҡобайыры,әйткәнебеҙсә, 7 меңдән ашыу шиғыр юлынан, 24 бүлектән торған ҙур эпик ҡомартҡы ул. Сюжеты бик киҫкен, күп осраҡта үтә драматик һәм трагик ситуацияларға, конфликт төйөндәренә берләштерелгән. Сюжет үҫешендә мажаралылыҡ та шаҡтай көслө. Шиғри хикәйәләү оҙон-оҙон монологтар, диалогтар менән аралашып бара. Ҡобайыр формаһы ирекле хикәйәләү алымына һәм үлсәүҙәренә көйләнгән. Был әҫәрҙә Уралтауға, батырлыҡҡа арналған ваҡ ҡобайыр өлөштәрен дә күрергә мөмкин, һойләү стиленә ҡоролошо менән был эпостың стиле лә бик шыма, бик тигеҙ ағып бара. Ул көйләү, һамаҡлау осон яйлы. Әүәл оҫта йырауҙар, сәсәндәр уны, думбыра сиртеп, көйләберәк, һамаҡлап һөйләр булғандар. Теле халыҡсан, бик ябай һәм яғымлы. Уңда боронғо һүҙҙәр ҙә йыш осрай. Мәҡәл, тапҡыр һүҙ булып китерҙәй һүҙ әйләнмәләре, фразеологизмдар күп. Ҡобайырҙа йомаҡ — яуаптар алымы сюжет ағышына тәбиғи үрелеп китә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҙеүкәй_менән_Мораҙым&oldid=893159 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:01 10 июнь 2019 үҙгәртелгән.


Балаларға яңыса ял\n21 Июль , 16:46\nБашҡортостанда балалар ялын ойошторғанда дәүләт- шәхси партнерлыҡ механизмын файҙаланыу буйынса яңы проект тәҡдим ителде. Был турала республика хөкүмәте премьер- министры урынбаҫары, иҡтисади үҫеш һәм инвестиция сәйәсәте министры Рөстәм Моратов ҡатнашлығында үткән кәңәшмәлә билдәләнде.\nБашҡортостандың яңы үҫеш йүнәлештәренең береһе ул- туризм. Уның бер элементы булып балалар ялы тора. Кәңәшмәлә “Балалар ялының милли операторы” Евгения Шулятьева әйтеүенсә, балалар ялының яңы форматы уның йыл әйләнәһенә эшләүен, өҫтәмә белем биреү, спорт залдары, медицина блогы, күргәҙмәләр үҙәген булдырыуҙы күҙ уңында тота. Был проектҡа инвестициялар һалыу ҙа күҙаллана.\nЙәлеп ителгән инвестицияларҙы эшкә егеү ваҡыты ике йыл.\nРөстәм Моратов, ошондай проекттарҙы тормошҡа ашырған башҡа төбәктәрҙең тәжрибәһен өйрәнеүҙе, уның финанс моделен эшләп бөтөүҙе һәм республика яғынан йөкләмәләрҙе билдәләүҙе йөкмәтте.


Сәстәр нимә тураһында һөйләй? » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Сәстәр нимә тураһында һөйләй?\n08.12.2018 Сәстәр нимә тураһында һөйләй?\nСәстәрҙән күп нәмә хаҡында белергә була. Криминалистар уларҙы тикшереп, кешенең үлеменең дә сәбәбен асыҡлай ала. Әйткәндәй, бында енәйәттең ҡасан ҡылыныуы мөһим түгел. Мәҫәлән, 1998 йылда криминалист, биология фәндәре кандидаты Т. Макаренко Иван Грозныйҙың әсәһе – 1538 йылда вафат булған Елена Глинскаяның сәсендә ағыу тапҡан. Батшаның ҡатыны Анастасия Захарьинаның үлеменең сәбәбе лә асыҡланған – терегемөш тоҙҙары менән ағыуланған.\nСәстәргә тикшереү үткәреү Наполеон Бонапарттың үлеменең рәсми рәүештә теркәлгән сәбәбен дә инҡар итә. Ярты быуат элек Канада миллиардеры Бен Вейдер Наполеонды мышаяҡ менән ағыулауҙарын иҫбат итергә тырыша. Организмды сәс буйынса тикшереү ысулы ҡулланыла башлағас ҡына был фараздың дөрөҫлөккә тура килеүе раҫлана. Императорҙың сәсендәге мышаяҡ күләме норманан 30 тапҡырға күберәк булып сыға.\nСәс биологик матдә булараҡ тарҡалмай, шунлыҡтан меңәр йылдар үтһә лә, үҙендә хужаһының организмы хаҡындағы мәғлүмәтте һаҡлай.\nТәжрибәле табип иһә пациентының сәс ҡатламын ҡарау менән шунда уҡ уның эндокрин системаһында ниндәйҙер етешһеҙлек булыуын күрә ала. Был ауырыуҙың төп күрһәткесе – йә үтә майлы, йә үтә ҡоро һәм һынып барыусан сәстәр. Ә иң сағыу билдәһе – сәстең ҡапыл күпләп ҡойола башлауы. Медицинала уны “алопеция” тип йөрөтәләр. Беҙҙеңсә уны пеләшлек тип аңларға мөмкин.\nСәс ҡойолоуҙың ике төрөн билдәләйҙәр: ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр. Ҡатын-ҡыҙҙар төрөнә сәстең бер тигеҙ булып ҡойолоуы хас. Ә инде алдан һәм ике яҡ ситтән күпләп ҡойола икән, быны ир-егеттәр төрөнә индерәләр. Уларҙың ике төрө лә гүзәл затта ла, шулай уҡ көслө затта ла осрауы мөмкин. Әгәр ҙә сәс ҡойолоуҙың икенсе төрө ҡатын-ҡыҙҙарҙа күҙәтелә икән, был уларҙа ир-егеттәр гормонының күп булыуы хаҡында һөйләй.\nСәстең ваҡытынан алда ҡойолоуы иң беренсе сиратта ҡалҡан биҙе эшмәкәрлегенең боҙолоуы менән бәйле. Әгәр ҙә уны ваҡытында асыҡлағанда, сәбәбен бөтөрөп, ҡойолоуын туҡтатып була.\nШулай уҡ сәстең күпләп ҡойолоуына дарыуҙар менән дауаланыу, нур терапияһы, бактерия һәм бәшмәк инфекциялары, псориаз, себорея кеүек ауырыуҙар ҙа сәбәпсе булыуы ихтимал. Әгәр ҙә сир тәрәнгә үтеп инеп өлгөрмәһә, уларҙы бөтөрөп, сәсте үҫтереп була.\nШулай уҡ урыны-урыны менән дә пеләшлек барлыҡҡа килеүе ихтимал. Ололарҙа, ғәҙәттә, ул күпмелер ваҡыт булып ала, һуңынан урынына сәс үҫә. Ә инде бала саҡта булһа, унда ҡабат сәс үҫмәүе лә мөмкин.\nШулай итеп, сәс ҡойола башлаһа, нимә эшләргә һуң? Әлбиттә, хәҙер был проблеманы хәл итеүҙең төрлө сараһы бар. Хатта хирургик ысулды ла ҡулланалар. Шулай уҡ күптән һыналыу үткән халыҡ медицинаһы тәҡдим иткән дауалар ҙа ыңғай һөҙөмтә бирә. Әммә, иң беренсе сиратта, бындай сәсте дөрөҫ итеп ҡарарға өйрәнергә кәрәк. Сәсте бөҙрәләтеү һәм буяу өсөн көслө химик препараттар ҡулланыуҙан тыйылығыҙ. Еүеш сәсте фен менән киптергән осраҡта ла иң көсһөҙөнә генә ҡуйып эш итергә кәрәк. Термобигудиҙан, тимер тараҡтарҙан баш тартығыҙ.\nӘ сәсте сәләмәтләндереүсе һәм ҡойолоуҙан туҡтатып, үҫеүен тергеҙеүсе иң ябай рецептарға килгәндә, улар түбәндәгеләр.\n- Сәсте аҙнаһына бер тапҡыр йылы ҡайнаған һыу менән йыуырға. Һыуҙы шишмәнән, йылғанан, йә булмаһа, ҡоҙоҡтан алығыҙ, кран һыуы ярамай.\n- Урта ҙурлыҡтағы бер баш һуғанды ҡырғыстан үткәреп, бер нисә ҡат марляға урарға һәм шул рәүешле һутын баш тиреһенә һеңдергәнсе һөртөргә. Ошо процедураны бер нисә тапҡыр ҡабатлағандан һуң сәс ҡойолоуҙан туҡтап, матур булып ялтырап ҡала.\n- Бер баш һуғанды ҡырғыстан үткәреп, әҙерәк бал ҡушып бутарға һәм шуны сәс төптәренә һөртөргә. 30 минут тотҡандан һуң йылымыс һыу менән йыуып төшөрөргә.\n- Бер литр һыуға 2 ҡалаҡ бал ҡушып бутап, аҙнаһына ике тапҡыр баш тиреһенә һеңдергәнсе һөртөргә. Ул сәсте нығыта һәм үҫешен көйләй.\n- Иртә яҙҙа ике йыллыҡ дегәнәк тамырын ҡаҙып алып, һалҡын һыуҙа йыуырға һәм һутын һығып алырға. Быны мөмкин тиклем тиҙерәк эшләргә тырышырға кәрәк, сөнки асыҡ һауала тамыр окисләнә. Ошо һутты баш тиреһенә һөртөргә. Аҙнаһына бер-ике тапҡыр ҡабатларға мөмкин.\n- Пеләшлек башланып ҡына торған осорҙа ҡомалаҡ тубырсығы файҙалы. Тик уларҙы ныҡ өлгөрмәҫ элек йыйып алырға кәңәш ителә. Бер ҡалаҡ ҡомалаҡҡа бер стакан ҡайнар һыу ҡойоп, ҡапҡасы ныҡ итеп ябылған һауытта 30 минут ҡайнатырға. Һуңынан һөҙөп алып, бер аҙ һыуынғас, башҡа һөртөргә. Ныҡ эҫе килеш һөртөргә ярамай.\n- Сәс ныҡ ҡойолғанда көн һайын кискеһен баш тиреһенә көслө һыра һөртөп, 5 – 10 минут тоторға. Сәсте ҡороторға ярамай, шул килеш үҙе кипһен. 40 – 60 минуттан һуң кесерткән япрағы төнәтмәһе менән сайҡатырға. Дауаланыу курсы – бер ай. Йылына ике-өс тапҡыр ҡабатларға мөмкин.\n- Дүрт ҡуҙаҡ әсе боросто 0,5 л араҡыға һалып, өс аҙна төнәтергә һәм һөҙөп алырға. Сәстең үҫешен тиҙләтеү өсөн ике-өс аҙнаға бер тапҡыр 50 мл төнәтмәне баш тиреһенә һөртөргә.\n- Сәс ҡапыл ҡойола башлағанда, бер ҡалаҡ үҫемлек майына бер йомортҡа һарыһы ҡушып, яҡшы итеп бутарға һәм башҡа һөртөп, 40 минут тоторға. Һуңынан эҫе һыу менән сайҡатып төшөрөргә. Бер-ике аҙнаға бер тапҡыр ҡулланырға.\n- 100 г нәҙек кенә һырғанаҡ һабағына 0,5 л ҡайнар һыу ҡойоп, шәлгә урап, 3 сәғәт төнәтергә. Ошо төнәтмәне әҙ-әҙләп көн дауамында эсеп бөтөргә. Уны баш тиреһенә һөртөргә лә ярай.\n- Сәсте нығытыу өсөн иртәнсәк ас ҡарынға бал һәм урман сәтләүеге (фундук) онтағы ҡушылған һоло бутҡаһы ашарға кәңәш ителә. Ул сәскә генә түгел, бит тиреһенә лә ыңғай йоғонто яһай.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - СИБАЙҘАРҒА - МӘҘХИӘ! - 2020 - Мәҡәләләр\nСИБАЙҘАРҒА - МӘҘХИӘ!\nБөгөн туҡланыу, аҙыҡ-түлек, ашаған ризыҡтың сифаты һәм етештереү ерлегенә бәйле мәсьәләләр бик ҡырҡыу тора. Халыҡ аҙыҡтың да рухи ҡиммәттәр кеүек үк кешене төрлө яҡтан үҫтерә (физик яҡтан ғына түгел), үҙгәртә, тәрбиәләй ала торған мөһим йәшәү сығанағы икәнен аңланы. Ситтән алып киленгән аҙыҡ-түлектең беҙҙе үҙаңыбыҙҙан ситләштереүен, беҙҙәге генетик хәтерҙе юйыу мөмкинлеген бөгөн ғалимдар ҙа иҫбатланы инде. Үҙ ерлегебеҙҙә етештерелгән милли ризығыбыҙҙы алға ҡуйыу, уны пропагандалау һәм шифалы-туҡлыҡлы булыуын күрһәтеү - беҙҙең бурыс.\nБына ошондай әһәмиәтле бурысты атҡарҙы ошо көндәрҙә Сибай концерт-театр берекмәһе. Улар "Милли аҙыҡ тәнгә шифа, йыр-моңдары йәнгә шифа" тип исемләнгән ҡабатланмаҫ тамаша алып килеп күрһәтте баш ҡала халҡына.\nРеспубликабыҙ менән Фольклориадаға әҙерләнгән ваҡытта, был программа бик тә урынлы һәм актуаль булды. Ошо урында тағы ла "Ни сыҡһа, шул сибайҙарҙан сыға!" тигән һоҡланыу һәм көнләшеү ауазы ауыҙҙан ысҡына шул. Сибайҙар бит улар - башҡорттоң миллилеген, колоритлы ауыҙ-тел ижадын, тәрән тамырлы фольклор өлгөләрен тереләй һаҡлаған һәм йәшәткән халыҡ. Был тәңгәлдә улар менән ярышып та, уларҙы билдәләмәй ҙә булмай.\nТамашаның башланып китеүе үк үҙ эсенә тартып ала торған мауыҡтырғыс ҡыҙыҡлы булды. Был тәңгәлдә режиссер Миңзилә Ҡотошованың бай фантазияһы үҙ ролен үтәне. Спектакль киңлегендә ине сәхнә тулылығы.\n...Ирәндек аҫтында урынлашҡан ябай башҡорт ауылы Фольклориадаға әҙерләнә. Оло ҡунаҡтар көтөлә. Был эште етәкләү Старостаға, Женсоветҡа һәм Завклубҡа тапшырыла. Ауылды тиҙ арала "Айыҡ ауыл"ға әйләндереү, төҙөкләндереү һәм шул сферала хеҙмәт итеүселәр әйтмешләй: "үләнде йәшелгә, һыуҙы зәңгәргә, болоттарҙы аҡҡа буяп ҡуйыу"ға тиклем барып етеү - бөгөнгө көн ҡылыҡһырламаһы түгелме ни? Үҙебеҙҙең тикшереүҙәргә, конкурстарға әҙерләнеүҙән аҙыраҡ көлөп-семетеп алыу тамашаны юморға байыта ғына.\nАуыл халҡының ресторандар ризығы әҙерләп һыйларға аҡсаһы юҡ, улар үҙ ҡулдары менән бешерә һәм әҙерләй белгәндәрен етештерә башлай. Һәр кем етештергән ризығын ауыл уртаһына һуҙылған өҫтәлгә алып килә. Иң беренсе, әлбиттә, икмәк килә. Имәктең дә бер төрлөһө генә түгел. Әсе икмәк, сөсө икмәк, ҡулғы икмәк, майғы икмәк, өшә, бауырһаҡ, йыуаса, ҡабартма, күмәс, көлсә һәм башҡалар. Һәм ошо он ризыҡтарының һәр береһенә тигәндәй йыр-таҡмаҡ бар. Уларҙы башҡарғансы икенсе төр аҙыҡтар әҙер була. Аш, һалма, бишбармаҡ, тултырма, ҡаҙы, ҡарта, ыумас...\n"О! Тултырма! Ту-ту-ту-ту-тултырма!" - тип бөгөлә-һығыла джаз йырлай әле берекмә йырсылары. Йә булмаһа:\n"Башҡа сәбәп табалмағас\nБишбармаҡҡа саҡырған", - тип тә таҡмаҡлай.\nӘ инде эсемлектәргә килгәндә, ҡымыҙҙың бер үҙенә генә әллә нисә төрлө йыр һәм бейеү арналды. Был легендар эсемлек милләтебеҙҙең ҡул осондағы иң тәүге ризыҡтарының береһе булараҡ, уның йыр-моңонда ла, ауыҙ-тел ижадында ла, ҡарһүҙендә лә сағылыш таба. Ә инде сәй тураһындағы мәғлүмәт бер энциклопедия һымаҡ ине. Башҡорттоң үлән сәйен маҡтаны ғына түгел, һинд, цейлон, ҡытай сәйҙәренән айырмалы итеп күккә сөйҙө. Ысыны шулай ҙа һуң, бөгөн беҙ һатып алған сәйҙәр ситтә үҫкән үләндәр улар, әллә күпме буяу, химикат, тәмләткестәр менән һуғарылған. Беҙ шуларҙы эсеп, сәй наркомандарына әйләнеп бөткәнбеҙ. Үҙебеҙҙең үлән сәйҙәре иһә беҙҙең организмға ла, мейе системаһына ла шифа ғына биреүсе витаминдар йыйылмаһы. Бына ошоларҙың барыһын да уйын-көлкө аша еткерҙе беҙгә Сибай концерт-театры берекмәһе артистары.\nҺуңғы ваҡыт беҙ концерттарҙы, спектаклдәрҙе күңел асыу сараһы итеп кенә ҡабул итә башланыҡ. Ә уларҙағы мәғәнәне, тәрбиәүи төшөнсәләрҙе, фәһем алыу сараларын оноттоҡ. Беҙ ҙә оноттоҡ, мәҙәниәт усаҡтары ла онотторҙо. Тап ошо тәңгәлдә сибайҙарҙың әлеге тамашаһын аш-һыу өлкәһендәге милли тәрбиә әсбабы итеп күрһәтергә була. Һис арттырыу түгел, программа был дәрәжәгә хаҡлы. Сөнки коллектив шундай ҙур миссия үтәй: милләттең сәләмәтлеген, киләсәген, туҡланыу сифатын ҡайғырта. Зәңгәр экрандар көнө-төнө сит ил, сит ерҙәр продукцияһын рекламалаған, супермаркеттар беҙҙе шул билдәһеҙ ризыҡтар менән өйөп ташлаған заманда, артистарыбыҙ милли ризыҡтың өҫтөнлөгөн иҫбатлай һәм үҙебеҙ етештергән, ата-бабаларыбыҙ борон-борондан туҡланып йәшәгән тәғәм менән туйынып йәшәргә өндәй. Һәм, ысынлап та, беҙ бөгөн шул асылға ҡайта барабыҙ һымаҡ. Бөгөн һәр ерҙә ҡымыҙ-буҙа һатып алып була, ҡалала ла ауылда етештерелгән һөт аҙыҡтары бар, интернет селтәрҙәрендә башҡорт кәсепселәре үҙ продукттарын тәҡдим итә ала. Ә сибайҙарға, һәр ваҡыттағыса, мәҙхиә!\nЯҙылған: 23.10.20 | Ҡаралған: 270


Рөстәм Хәмитов: «Санкцияларҙан республиканың ауыл хужалығы файҙа алырға тейеш» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Санкцияларҙан республиканың ауыл хужалығы файҙа алырға тейеш»\n17:57, 14 ноября 2014 Иҡтисад\nАҙыҡ-түлек эмбаргоһы үҙ етештереүҙе үҫтереү өсөн дәртләндереү сараһына әйләнергә тейеш, тигән ышаныста Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.\n— Беҙҙең ҡайһы бер эшкәртеү производстволары бөгөн тулыһынса йөкләнмәгән, билдәләнгән ҡеүәттән 60-70 процентҡа ғына эшләй. Үҫешеү өсөн урын бар, шуға күрә санкцияларҙан республиканың ауыл хужалығы файҙа алырға тейеш, — тине республика Президенты «Ауыл тормошо» гәзитенә биргән интервьюла.\nҮҙ аҙыҡ-түлек именлеген тәьмин итеү малсылыҡ тармағын модернизациялауға ярҙам итә, атап әйткәндә, 2012 йылдан алып ғәмәлгә ашырылған «500 ферма» республика проекты.\n— Өс йылдан аҙыраҡ ваҡыт эсендә 200 самаһы малсылыҡ бинаһы төҙөлгән һәм төҙөкләндерелгән. Был маҡсатҡа республика ҡаҙнаһынан 1,2 миллиард һум бүленгән, әммә дәүләт ярҙамының һәр һумына 4 инвестиция һумын, аграрийҙарҙың үҙ сараларын йәлеп итеп булды. Яңы технологиялар индереү һөҙөмтәһендә фермаларҙа һауым 20 проценттан ашыуға артты, — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов.\nУрындағы продукция халыҡта ҙур ихтыяж менән файҙалана.\n— Ҡалаларҙағы йәрминкәләрҙә һатыуҙар быйыл бөтә рекордттарҙы уҙа, кешеләр Башҡортостан ерендә үҫтерелгәнде үҙебеҙҙекен, республиканыҡын һатып ала, ә сит илдән килтерелгәнде түгел, — тине Башҡортостан Президенты. — Республиканың Сауҙа буйынса дәүләт комитеты уҙғарған сауҙа-һатып алыу конференцияларында ритейлерҙар, рестораторҙар урындағы етештереүселәр, фермерҙар менән поставкалауға килешеүҙәр әүҙем төҙөй, ә тегеләре, үҙ сиратында, һатып алыусыға яҡынлаша.\n«Башҡортостан продукты» маркаһы республиканың үҙенсәлекле ГОСТына әйләнде. Бөгөнгө көнгә был проектта, Рөстәм Хәмитовтың әйтеүенсә, бер мең ярымдан ашыу тауар төрө сығарыусы 140 самаһы предприятие ҡатнаша.\n— Проект сиктәрендә Өфөлә беренсе фирма магазины эшләй башланы – ихтыяж бар, һатып алыусылар сифат менән дә, хаҡтар менән дә ҡәнәғәт. Бындай эште дауам итәсәкбеҙ, сауҙа селтәрен бөтә республика буйлап асырға кәрәк, — тине төбәк башлығы.\nТеги: аҙыҡ-түлек именлеге,ауыл хужалығы,БР Президенты


Нигерия нисек адвокат ялыуҙар тәшкил итә - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nНигерия нисек адвокат ялыуҙар тәшкил итә\nКүпселек һөнәр кеүек, адвокаттарға, тәртип кодексының үтәргә тейеш, был уларҙы боҙа һәм бер тапҡыр кодты санкциялары булмаһа, улар өсөн ҡулланырға мөмкин уларҙыңОргандары, адвокат тәртибен көйләй Нигерия - нигерия адвокаттар ассоциацияһы (наа), комитетта билдәле булған, тип адвокаттар ҡарата ялыуҙарҙы ҡарау өсөн булдырылған юрист-практик дисциплинар комитеты (LPDC). Юрист тураһында закондарҙы ҡулланыуҙы ойоштороу бүлеге ун lpdc бар. Бөтә осраҡтарын билдәләү һәм тикшереү бурысын йөкмәтте. LPDC, раҫланған, үҙең адвокат адвокат алып бара сифаты насар. LPDC (рәйесе), генераль прокурорҙың һәм дәүләт-рәсәй федерацияһы, шулай уҡ БАСКЕТБОЛ судьялар коллегия тарафынан тәғәйенләнгән ун ике ун йыл тороу ҙа ҡулланыуҙы күҙәтеү буйынса юрист. Һеҙ нисек эшләйһе һеҙҙең LPDC ялыу һуң, LPDC ялыуҙарын ҡарау һәм һеҙ, бәлки, һеҙҙең менән элемтәгә керергә прояснять тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн йәки ҡайһы бер моменттары. Ул шулай уҡ адвокат менән бәйләп, уның өсөн хәбәр судҡа ялыу биргән хоҡуҡтарҙы һәм улар уның тураһында һеҙҙең уның ғәҙел тикшереү.\nӘгәр гонаһтарың ғәфү ҡылыуҙа ғәйепле lpdc дисциплинар адвокат биреп, ул кире ҡайтарыу көсөнә эйә, туранан-тура ниндәй ҙә булһа документ һаҡлау өсөн адвокатҡа йәки клиент аҡса иҫәбенә кире ҡайтара.\nШулай уҡ заказ буйынса ул юрист рөхсәт хоҡуғына эйә, уның исеме крен китаптағы бер ул, практик юридик кеүек, ваҡытты туҡтатырға осор дауамында ҡулланыу адвокат, адвокаттар йәки күрһәтелгән. Әгәр һеҙ чувствуй, был йүнәлештә һеҙҙең өсөн. һеҙ ғәйепле итеүҙәрен үтенә хеҙмәттәр күрһәтеүсе адвокаттар, йәғни яҡлау һәм һеҙ үҙ хоҡуғына дәғүә белдерергә тейеш. Был посты уҡыусылар өсөн рәхмәтлемен, әгәр ул һеҙгә файҙалы табып, селтәр менән уртаклашырга һеҙҙең рәхим итеп ҡулланығыҙ, бер төймәгә"Уртаҡлашып"түбән.\nӘгәр сездә ниндәй ҙә булһа тәкдимдәр йәки теләктәр, зинһар, беҙҙең электрон почтаһы буйынса ебәрергә.\nБеҙ ышанабыз, һеҙ тапҡан был файҙалы мәғлүмәт.\nИғтибар, был мәғлүмәт дөйөм маҡсаты өсөн генә түгел, юридик һәм мәғлүмәт биреү өсөн тәғәйенләнгән советы. Юрист ниндәй мөнәсәбәттә-бындай мөнәсәбәт формалаша күҙ үткәрә һәм клиентҡа түгел. Был яуап түгел, квалификациялы юрист консультация алыштырыу өсөн тәғәйенләнгән. Әгәр һеҙ юридик консультация кәрәк, рәхим итеп, профконсультирование менән квалификациялы юрист.\nэлектрон коммерция иҫәбенә юрист - Токио, Япония\nDNA uhlalutyo - Japan phinda-Phinda