Рәсүл ҠАРАБУЛАТОВ: «Халыҡҡа хеҙмәт иткән сәнғәт дәүләт ҡурсалауына ла, байҙар ярҙамына ла, халыҡтың яҡты ҡарашына ла мохтаж»\n30 Октябрь 2010, 06:35\nБашҡортостандың халыҡ артисы, «Конгресс-хол» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры Рәсүл ҡарабулатов «тура бәйләнеш» тә булып, бик күп һорауҙарға яуап бирҙе. Бәйләнештә ҡатнашыусылар яуаптар менән бик ҡәнәғәт ҡалды, буғай, ҡайһы берҙәре билдәле шәхесебеҙ менән хатта сәғәттәр буйы һөйләшергә лә риза ине. Рәсүл Рафиҡ улы үҙ эшмәкәрлеге өлкәһенә ҡағылмаған бөтөнләй ят һорауҙарға ла ихлас фекерен белдереп, йәмғиәтебеҙҙә борсоған күп кенә мәсьәләләргә туҡталып, уйланырға ла мәжбүр итте, айырым шаян яуаптары менән (бигерәк тә шәхси тормошона ҡағылғандары) көлдөрөп, эсте лә ҡатырҙы. Ихлас һөйләшеү – һеҙҙең иғтибарға.\nЕр, эшһеҙ ир һәм яңы министр\n– Үрге Муйнаҡтан оҙаҡ йылдар мәктәптә директор булып эшләгән Таһир Йосопов ағайың, Рәсүл. Тирә-йүнебеҙҙең күрке булған Һыусыҡҡан шишмәһе 25 сентябрҙә аукционға ҡуйылды. Шәхси эшҡыуар уны 49 йылға ҡуртымға алмаҡсы. 25 октябрь – һатыу көнө. Ул шишмә янында һинең дә, Мәғфирә апайҙың да клиптары төшөрөлдө. Ауылыбыҙҙың данлыҡлы кешеһенең быға мөнәсәбәте, ҡарашы нисек икән? Район хакимиәте быға риза булһа ла, халыҡ бик ҡаршы бит.\n– Таһир ағайҙы, мәктәп уҡытыусыһы, директоры булараҡ беләм, яҡташымдың төбәктең һәр биҙәге өсөн яныуын аңлайым. Тик айырым янырға ярамай, бергә булғанда, халыҡты еңер көс юҡ.\nҺуңғы йылдарҙа тәбиғәткә ҡараш үҙгәрҙе, уны һаҡлау сетерекле бер мәсьәләгә әйләнде. Шишмәләрҙе, күл-быуаларҙы, хатта тауҙарҙы хосусилаштырыу – хәҙер ниндәйҙер бер ғәҙәти күренеш. Шуға был яңылыҡ, ошо заман кешеһе булараҡ, миңә ят түгел.\nИзге тауҙарыбыҙҙы, шишмәләребеҙҙе һаҡлай торған дәүләт программаларыбыҙ булырға тейеш. Дәүләт ҡурсауында икән, тимәк, халыҡтыҡы тигән һүҙ. Һуңғы айҙарҙа Ирәмәл, Торатауҙың киләсәге, яҙмышы хаҡында ҡыҙыу бәхәстәр бара. Беҙ барыбыҙ ҙа уларҙы һаҡлау яҡлы. Президент Рөстәм Хәмитовтың халыҡ фекеренә ҡолаҡ һалыуы күңелгә йылылыҡ бирә.\nБеҙҙең ауыл янында шундай күркәм, көмөш һыулы шишмә бар. Төбәгебеҙҙең бер биҙәге. Уны кемдер һатып ала, тигән хәбәр шунда уҡ күңелгә шом һала, уйланырға мәжбүр итә. Тик бөтәһе лә закон нигеҙендә эшләнһен ине һәм, беҙҙең тәбиғәтте ҡәҙерләгән, беҙҙең халыҡты белгән, тәбиғәткә булған беҙҙең мөнәсәбәтте аңлаған, халыҡ мәнфәғәте өсөн арымай-талмай хеҙмәт иткән кешегә тапшырылһа, бик хилафлыҡ та юҡтыр. Бигерәк тә беҙҙең яҡ кешеһе булһа, һәйбәт. Унан һуң изге, көмөш шишмәләребеҙҙе алғас, урындағы халыҡҡа ул кешенән таҙалыҡ-тәртип талап итеп, шишмә һыуын ҡулланыу шарттарын да килешергә кәрәк. Әгәр ҙә ситкә һатып, үҙ кешең һыуға сарсап ултырһа, бынан да ҙурыраҡ гонаһ һәм әшәкелек юҡ.\nСетерекле мәсьәлә... Ете ҡат үлсәп, бер ҡат киҫергә кәрәк бында. Бигерәк тә етәкселек халыҡ менән кәңәшләшеп эш итһен ине. Һуңынан терһәкте тешләрҙәй булып ултырмайыҡ.\n– Мәсетле районынан Закиров Әғзәм. Дөйөм хеҙмәт стажым 44 йыл, хәҙер 71 йәштәмен. ҡатынымдың стажы – 38 йыл. Һауынсы, 20 йыл ҡул менән һыйыр һауҙы, сөгөлдөрҙә эшләне, бесән сапты. Уның да, минең дә «Хеҙмәт ветераны» миҙалы юҡ. Пенсия ла аҙ, льготалар ҙа юҡ. Нимә эшләргә икән?\n– Социаль мәсьәләләр менән шөғөлләнмәгәс, һорауығыҙға аныҡ ҡына яуап бирә алмайым. Урындағы етәкселәргә мөрәжәғәт итегеҙ, хәлегеҙгә инмәй ҡалмаҫтар. һеҙҙең хәлегеҙҙе бик һәйбәт аңлайым. Әсәйемдең дә 38 – 40 йыллыҡ хеҙмәт стажы бар. Ул да ҡул менән һыйыр һауҙы, сатнама һыуыҡтарҙа ла, ҡойма ямғырҙа ла, резина итек кейеп, эшкә барҙы, ауыр-ауыр феләктәрҙе күтәрҙе. Хәҙер ҡулдары, аяҡтары һыҙлай. Пенсияһы бәләкәй. Ағайым, ҡустым, мин бар, бесән, утын әҙерләп бирәбеҙ, төрлөсә ярҙам итәбеҙ. Һыйыры мөңрәп тормаһа, урамының йәме юҡмы инде, малдан һаман айырылмай үҙе.\nҺеҙҙең быуын кешеләре бик тә хөрмәткә лайыҡ та бит, ғөмүмән, Әғзәм ағай, тик заман боролоштары алдығыҙға ауырлыҡтар өйөп кенә тора. Бирешмәгеҙ, ятып ҡалғансы атып ҡал, ти мәҡәл, был мәсьәлә буйынса урындағы власть органдарына мөрәжәғәт итеп ҡарағыҙ әле. Власть ветерандарға, пенсиялағыларға йөҙө менән борола башланы бит, ыңғай үҙгәрештәр үҙен һиҙҙерә түгелме?!\n– Стәрлебаштан Йәғәфәр. Шундай һорау: һеҙгә лайыҡлы йәшәр өсөн күпме эш хаҡы етер ине? Икмәк тип тир түккән ауыл кешеләре йылдар буйы эш хаҡы ала алмай, улар һеҙгә йәлме?\n– Ә һеҙ күпме алаһығыҙ?\n– Эш хаҡы булмағас, ауылдан киттем, Стәрлегә барып эшләйем. 12 – 14 мең һум тирәһе.\n– Етәме һуң?\n– ҡалала юҡ, ауылда етәр ине.\n– Тура итеп кенә яуап биреүе ҡыйын. Аппетитың ниндәй бит (көлә). ҡала ерендә, бәлки, 20 – 25 мең һум аҡса етергә лә мөмкин. Ауыл ерендә – 12 – 14 мең һум, тиһеңме? Был суммаға йәшәп булалыр.\nАуыл кешеһе тик ятмай бит ул, малы, картуфы, балы... Зарлана белмәгән һәм егәрле кеше ҡайҙа ла, күпмегә лә ҡәнәғәт инде. Тик шулай ҙа буш ятҡан ялан-ҡырҙарҙы, баҫыуҙарҙы күреп, эс боша.\nФермерлыҡ тармағы беҙҙә үҫеш таба алмай. Был бигерәк тә башҡорт ауылдарына хас. Ер алып, эшкәртеп, итен-һөтөн, ашлығын һатыу эштәре беҙҙә аҡһай. Башҡа яҡтарҙа, бигерәк тә рус, татар халҡы ергә йәбешеп ята, игенен дә, йәшелсәһен дә ҡутарып үҫтерә, һоҡланғыс бит. Беҙ һаман да ҡайҙандыр, нимәлер көтәбеҙ, колхоз-совхоз осорон һағынып бер булабыҙ. ҡара тырышлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ етмәй беҙгә. Башҡорттарҙа ғүмер буйы иркенлек, аҫабалыҡ, иреклек булған, шул беҙҙең ҡанда ҡалған, тип һылтаныуыбыҙ дөрөҫ түгел, киреһенсә, иркенлектең, ерҙең ҡәҙерен юғалта барабыҙ.\nТик ятмаһа, ауыл кешеһе ас йәшәмәйәсәк. Эскелек ҡот осҡос тамыр йәйә. Ул үҙ артынан эшһеҙлеген һөйрәп килә. Ер алырға, иңебеҙгә яуаплылыҡ йөкмәргә ҡурҡабыҙ. Илдең, халҡымдың киләсәге, кәмендә баламдың киләсәге нисек булыр, тип уйлана белмәйбеҙ. Ана шуныһы хәүефле. Атанан күргән – уҡ юнған, әсәнән күргән – тун бескән, тиҙәр. Иғтибар иткәнегеҙ бармы, эскән ата-әсәнең балалары ла, буй еткерә башлаһа, урам буйлап эсеп йөрөй башлай. ҡурҡыныс күренеш был. Быуындар, нәҫелдәр юғала...\nБына, Йәғәфәр, һорауың менән ниндәй уйҙарға һалдың һин беҙҙе.\n– Дөрөҫ әйтәһегеҙ, ялҡаулыҡ көслө хәҙер халыҡта. Иптәш егетем, эштәге напарник, бөгөн, көн һорап, ауылына көтөү көтөргә ҡайтып китте. Ауылда көтөүсе таба алмайбыҙ, шуға сиратлап көтәбеҙ, ти. Ә эшһеҙ ятҡан әзмәүерҙәй ирҙәр күпме, аптырарһың.\n– Үҙ баһаһын беләләр инде, көтөү көткәнсе, магазин ишеге төбөндә, берәйһе килеп сыҡмаҫмы, берәй йөҙ грамм һалмаҫмы, тип, арҡа йылытып кемделер көтөүе шәберәктер... Көлкө түгел, әлбиттә. Баһа тигәндән. Беҙҙең яҡта, Ейәнсурала, йыш ҡына Ырымбурҙан килеп арзан хаҡҡа картуф йыйып йөрөйҙәр. Беҙҙекеләр риза булып бирә. Ниңә үҙегеҙҙең хаҡығыҙҙы, шартығыҙҙы ҡуймайһығыҙ, тиһәк, улайһа, улар киләме ни, тиҙәр. Ана шулай үҙ баһаңды үҙең төшөргәс, ситтәгеләр килеп талайҙар ҙа инде. Булды, Йәғәфәр, бик төпкә төшөп киттек. Әлегә хуш.\n– Баймаҡтан, Зөһрә Кәримова апайың. Яңы министр Абдразаҡов менән бәйләнешегеҙ нисек? Тарта алырмы икән ул йөктө? Сәнғәт опера, театр, кинонан ғына тормай, ул ауылдағы клубтан, ундағы эшләгән үҙешмәкәр түңәрәктәрҙән дә тора. Киләсәктә яңы министр фольклор ансамблдәрен дә, халыҡ театрҙарын да онотмаһа икән. Донъя буйлап йөрөгән атаҡлы йырсы ябай ауыл хәстәрҙәрен белмәйҙер, тип эсебеҙ боша. Шуға күрә һинең кеүек егеттәр уның уң ҡулы булырға тейеш, тип уйлайбыҙ беҙ.\n– Беренсенән, министр булып сәнғәт кешеһе килеүенә һөйөнөргә генә кәрәк. Асҡарҙы бөтә донъя белә, хөрмәт итә, был беҙгә лә мәртәбә. Уның атаһы Әмир ағай данлыҡлы режиссер, халыҡ өсөн, тарих өсөн күп эшләгән ҙур шәхес ине. Илдең арҡа һөйәге булырҙай ир-уҙаманыбыҙҙың улы ла халыҡ мәнфәғәте өсөн ең һыҙғанып эшләр, тип ышанам.\nҺүҙ ҙә юҡ, классик сәнғәт менән бергә, халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәтен, фольклорын, халыҡ йырҙарын, йыраусыларын да күтәрергә кәрәк. Рухи байлыҡты, изге ҡомартҡыларҙы һаҡлау – тәү бурыстарҙың береһе. Тик был мәсьәләлә министрға ғына ҡарап ятыу дөрөҫ булырмы икән? Киреһенсә, уға ярҙам итергә кәрәк. Урындағы йолаларҙы, үҙенсәлекле йырҙарҙы тергеҙегеҙ, уйындар ҡороғоҙ, тамашаларға йыйығыҙ, төрлө кимәлдәге бәйгеләрҙә көсөгөҙҙө һынағыҙ – ана, иң ҙур ярҙам шул булыр. Ауылда мәҙәниәт усаҡтары һүнһә, ауыл вайымһыҙлыҡ, ғәмһеҙлек йоҡоһона тала. Быға юл ҡуймайыҡ.\nҒаилә, тәрбиә һәм Өфө нисек яулана?\n– Алло, Өфөнән Әлфинә булам. Рәсүл ағай, һеҙ үҙегеҙ популяр, билдәле кеше, иптәшегеҙ Мәҙәниәт министрлығында эшләй, ҡыҙығыҙ эстрада үрҙәрен яулай, улығыҙ – бейеүсе, ҡайнығыҙ – күренекле шағир – шундай «йондоҙ»ло ғаиләлә йәшәүе ҡыйын түгелме? Был – бер. Икенсе һорауым – балаларығыҙҙы нисек тәрбиәләйһегеҙ? Уларҙың күңеленә милли рух һала алдығыҙмы?\n– «Йондоҙ»ло тип, юҡ, ҡәҙимге ғаилә. Балалар, шөкөр, минең юлды һайлап, үҙ һөнәрҙәре серҙәренә төшөнә, алған маҡсаттарына табан баралар. ҡыйын түгел. Бер-беребеҙҙе ярты һүҙҙән аңлайбыҙ, сетерекле мәсьәләләр килеп сыҡһа, уртаҡ тел, уртаҡ сиселеш таба алабыҙ.\nБашҡорт рухы менән тәрбиәләй алыуыбыҙға килгәндә, ауыҙ тултырып ҡайным менән ҡәйнәмә рәхмәт әйтәм. Балалар ҙурайып, буй еткергәнсе минең ғүмерем гастролдә үтте. Һүҙ юҡ, ҡатыным уларҙы тәрбиәләне, ҡараны, ә бына рухи яҡтан күңелдәренә, зиһендәренә орлоҡ һалыуҙа ҡайным менән ҡәйнәмдең өлөшө әйтеп бөткөһөҙ ҙур. Улар бәләкәй сағынан уҡ Гөлнур менән Ильясты башҡортса һөйләшергә өйрәтте, һәр көн ятыр алдынан башҡорт халыҡ әкиәттәрен, легендаларын һөйләй торғайны. Бөгөн ҡыҙ-улымдан ниндәй генә әкиәтте һорама, бөтәһен дә беләләр. Олатай-өләсәһе нисек өйрәткән, шулай һөйләп күрһәтә алалар. Башҡорт телен 100 проценты менән беләләр. Быға мин бик шат, хатта улар менән ғорурланам. Киләсәктә башҡорт сәнғәтенә халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен, булмышын, халыҡ ижадын белеп, аңлап хеҙмәт итерҙәр, тим.\nКире йоғонтоло ғәҙәттәр урамда бик күп, эскелек, наркомания, уғрылыҡ, секталар, алдаҡ уйын машиналары... Балаларым әҙәпле, тотанаҡлы ғына булып үҫһә лә, мин дә борсолам. Шуға, атай булараҡ, дилбегәне бик бушатмаҫҡа тырышам.\n– Һеҙ уҫал атаймы? ҡайыш һәм перәник ысулымы?\n– Мин – уҫал атай. Перәник-керәндилдәрен белмәйем, әммә ҡайсаҡ ҡайышты ҡулға алырға тура килде. Атайҙың абруйын һаҡлап, атайҙың ҡатылығын тойоп үҫергә тейеш бала.\n– Ә үҙегеҙҙең атайығыҙ нисек булды?\n– Ныҡ уҫал булды. Һәйбәт мәғәнәлә уҫал. Беҙ атайҙан ҡурҡтыҡ. ҡурҡыу уның алдында ҡалтырап төшөүҙе аңлатмай, ә уның абруйы, хөрмәте, «атай» тигән исеме үк ҡырын эштәргә тотоноуҙан ҡурсалай һәм ҡурҡыта ине. Бәләкәй саҡта ҡайыш та эләкте.\n– Шуҡ булғанһығыҙҙыр?\n– Шуҡ булдым. Һигеҙенсене бөткәс, сәнғәт училищеһына китергә тейеш булғас, бер уҡытыусы, әйләнеп ҡайтаһы булма, йә һин, йә мин, тигән ультиматум да ҡуйҙы. Шул тиклем үҙәгенә үткәнмендер инде. Ғәфү итегеҙ, уҡытыусыларым, тим бөгөн, уларҙың аҡ сәстәре алдында баш эйеп.\n– Атайығыҙҙы һағынаһығыҙмы?\n– Һағынам. Биргән һабаҡтарын да һағынам. Уның тәрбиәһе миңә ир булып үҫергә, лайыҡлы атай булырға ныҡлы нигеҙ бирҙе. Ир кешенең ғаиләлә баш булырға тейеш икәнен аңлатты. Мин бөгөн ғаиләмдә баш. Юҡ, дөрөҫ аңлағыҙ, ҡатынды икенсе планға ҡуйыу, әсәләрҙең әһәмиәтен төшөрөү түгел. Уның вазифаһы башҡа, өйҙә усаҡты һүндермәй, ҡотто һаҡлау. Ир кеше мал табырға, ғаиләһен кейендерергә, ҡурҡыныстарҙан, ауырлыҡтарҙан ҡурсырға тейеш. Тағы шуныһы, ир кеше ҡатынынан әҙерәк эш хаҡы алырға тейеш түгел. Әгәр ҡатыны һәйбәт урында эшләп, күберәк ала икән, барыбер ире, ике-өс урында эшләп булһа ла, унан күберәк алырға тейеш.\n– Был йәһәттән һеҙҙә хәлдәр нисек?\n– Артист булған саҡта эш хаҡы бәләкәй булды. ҡатындыҡы ла әҙ ине. Тик хәләл ефетем бер ҡасан да, нишләп әҙ алаһың, тип теңкәмә теймәне. Был һорау тыумаһын өсөн үҙем дә тырыштым, ситтә эшләнем, концерттарға күп йөрөнөм. Популяр артист булған хәлдә лә, банкеттарға барып сығыш яһауҙы түбәнселек тип һанаманым. Сөнки килгән килем ғаиләмде ҡарауға китә ине. Ана шул мәғәнәһеҙ ғорурлыҡ ҡайһы берҙә егеттәребеҙҙе харап итә лә.\n– Дөрөҫ инде, түшәмгә төкөрөп ятҡансы, нисек тә аҡса табыуың һәйбәт. ҡалай һеҙҙең менән һөйләшеүе еңел, тағы бер һорау бирәйем әле. Таланттар ауылда тыуа, тиҙәр, үҙегеҙҙең кисергәндәрҙән сығып, баш ҡаланы яуларға теләгән ауыл йәштәренә ниндәй кәңәш бирер инегеҙ?\n– Һүҙ ҙә юҡ, Өфө ауыл кешеһен бер ҡасан да ҡолас йәйеп ҡаршы алманы. Аҡсаһыҙ, мөйөшһөҙ эт ҡайышына әйләндерә баш ҡала. Барыһы ла үҙеңдән тора. Русса насар белә инем. Тик ҡаушап, баҙап ҡалманым. СССР заманында шуныһы һәйбәт, йәштәргә иғтибар ҙур булды. Комсомол, пионер ойошмалары беҙҙе контролдә тотто, эш менән тәьмин итте. Тик маҡсатыңа өлгәшеү өсөн иң тәүҙә ҡара тырышлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ кәрәк.\nУчилищела русса һәйбәт белгән төрлө милләт балалары менән уҡырға тура килде. Үткер, рәхәтләнеп аралаша алған студенттар араһында мин юғалып ҡалдым. Йырып сығыуы бик ауыр булды, үҙ бураҙнама төшкәнсе, ҡала мөхитенә яраҡлашҡансы ике йылдан ашыу ваҡыт үтеп китте.\nАғас күрке – япраҡ, тигәндәй, кеше алдында кәм-хур булмайым тиһәң, кейеме лә кәрәк. Шуға икенсе курста Өфө нефть техник институтында ҡурай бүлеген етәкләй башланым һәм, стипендияға өҫтәп, 58 һум аҡса ала торғайным. Үҙе бер эш хаҡы. Шулай ҡара тырышлыҡ менән өҫтөм бөтөн, тамағым туҡ булды. Тормош ауырлыҡтары мине үҙе лә һиҙҙермәйсә сыныҡтырҙы, үҙаллылыҡҡа өйрәтте. Атай-әсәйгә һалышып ятмағыҙ, үҙегеҙҙең йүнегеҙҙе үҙегеҙ күрегеҙ, тип әйткем килә йәштәргә. Ғөмүмән, тормошта үҙ-үҙеңә таянып, үҙ көсөңә ышанып йәшәргә кәрәк. Балаларыма ла шуны аңлатам. Ата-әсә елкәһенә таянып, «мажорик» булмағыҙ, тим.\nКонгресс-холда ла студенттар эшләй, иҙән йыуа, гардеробта, контролдә тора. Эш һорап килһәләр, мөмкинлек барҙа тик ыңғай яуап бирергә тырышам, һөйөнөп ҡабул итәм. Үҙең эшләп ҡапҡан ҡабым бигерәк тәмле ул, тип дәртләндереп ебәрәм. Бер эштең дә ояты юҡ.\nТағы шуныһы, ниндәй йәмғиәттә йәшәмә, йәш кеше үҙ мөхитендә үҙ кеше булырға тейеш. Артыҡ баҫалҡы булып, асылмай ҡалғандар күп, уртаҡ эштәр, уртаҡ уйҙар һәм тәүәккәллек һәр йәмғиәттә уртаҡ тел табырға ярҙам итә. Тик наркомандар, эскеселәр мөхитендә түгел.\n– Ғәфү итегеҙ, тағы ла бер һорау. Театр төшөгөҙгә инмәйме, Рәсүл ағай?\n– Инә. Һағынам театрҙы. Тыуҙырған ике ҙур образым һаман да онотолмай. Бөгөн дә Салауат (Мостай Кәрим, «Салауат» трагедияһы), Тәлғәт (Әнғәм Атнабаев, «Мөхәббәт тураһында йыр» драмаһы) булғым килә. Театр изге урын, тик йылы хәтирәләр генә ҡалдырған. Мөмкинлек булһа, бөгөн дә уйнар инем.\n– Һаумыһығыҙ, Марсель исемле егет булам. ҡыҙығыҙ кейәүгә сыҡманымы әле?\n– Юҡ. Әллә урларға йөрөйһөңмө? (Көлә). Егерме генә йәш уға. Иртәрәк әле был турала уйларға. Йәш, тип... Мин кәләш итеп алғанда әсәһенә 19 йәш ине. Беҙҙең заман балалары иртәрәк өлгөрҙө.\n– Һаумыһығыҙ, Рәсүл ҡарабулатов кәрәк ине.\n– Мин тыңлайым.\n– Башҡорт халҡының иң күренекле һәм иң күркәм улдарының береһе бит һеҙ.\n– Бик шаштырып ебәрмәйһегеҙме? Башҡорт халҡының аҫыл улдары күп.\n– Беҙ беләбеҙ, йәш саҡта һеҙҙең арттан ҡыҙҙар эркелеп йөрөй торғайны. Хәҙер ҙә шулаймы?\n– Провокацион һорау... (рәхәтләнеп көлә). Бер йыл элек «Каруанһарай» төркөмө иҫке состав менән концерт ҡуйҙыҡ. Тамаша бөткәс, егеттәр фойеға сыҡты. Һәм... унда бер кем дә юҡ. «Их, егеттәр, бар ине заманалар, егерме йыл элек концерттан һуң мәҙәниәт һарайынан сыға алмай инек. Хатта запас ишекте лә табыныусылар һырып ала торғайны. Пачут бөттө, автограф бирергә кеше лә ҡалмаған», – тим көлөп (көлә). Шулай, һәр нәмәнең үҙ осоро, үҙ мәле. Заманында ҡыҙҙар арттан ҡалмай, автограф алырға, танышып ҡалырға тырыша торғайны. Юҡ, әле беҙҙе яратмайҙар, тип әйтергә йыйынмайым. Шөкөр, концерт менән сығыуыбыҙ була, зал шығырым тула. «Каруанһарай»ҙың «йондоҙ»ло ваҡыты, күтәрелеш осоро булып алды. Бөгөн әҙерәк һүлпәнлек бар, табыныусылар әҙәйҙе. Беҙҙең урынды башҡалар алмаштыра, шулай булырға тейеш тә. Популярлыҡ та ваҡыты менән үтә, халыҡтың зауығы ла үҙгәрә, тик быны ауыр ҡабул итергә кәрәкмәй. Үҙебеҙҙең тамашасыларыбыҙ, беҙҙең быуын табыныусылары булды, әле лә бар.\n– Ана шул осор тамашасыһы инде мин, бөгөн дә һеҙҙең сығыштарҙы көтөп алабыҙ. Тағы бер һорау, һеҙҙең аҡыллы ғына балаларығыҙ бар, киләсәктә үҙегеҙҙе ниндәй ҡартатай итеп күҙ алдына килтерәһегеҙ?\n– Бая бер һеңлегә үҙемдең атайым тураһында яуап биргәйнем, шул фекерҙе дауам итеп әйтәйем, атайым уҫал һәм ҡаты булды балаларына. Ир-егеттәрҙе ныҡ тотто. Ә бына минең балаларым тыуғас, шул тиклем һәйбәт ҡартатай булды. Уның шул тиклем йомшаҡ, наҙлы булғанына аптырап ултыра торғайным. Ейән-ейәнсәрен ҡосаҡлап, етәкләп, йәндәренә инерҙәй булып ихлас һөйләшеүе, улар менән уйнауын ҡарап тороуы күңелгә рәхәт ине.\nАтайҙың балаларса ихласлығы минең өсөн бер асыш ине. Баланың балаһы балдан татлы, тигәндәре дөрөҫ. Киләсәктә мин дә атайым кеүек һәйбәт ҡартатай була алһам ине, тим.\n– Сәхнәнең күрке, биҙәге инегеҙ. Һеҙҙе сәхнәлә һағынабыҙ. Сығыштарығыҙҙан беҙҙе мәхрүм итеп, насарыраҡ эшләнегеҙ.\n– Рәхмәт. Министрыбыҙ Асҡар Абдразаҡов та сәхнә кешеһе бит инде, иң йырлай торған ваҡыты. Минең дә ҡурай уйнарлыҡ – тын, йырларлыҡ тауышым бар. Сәхнәнән әле генә китмәм. Яңы йылдан һуң үҙемдең концертымды эшләрмен тигән уй-хыялдарым да бар. Мин барыбер ҙә ижад кешеһе.\n– Алина булам. Рәсүл ағай, ғаиләгеҙҙә береһенән-береһе данлыҡлы кешеләр. Бергә йыйылған саҡта, әйтәйек, табында йышыраҡ нимә тураһында һөйләшәһегеҙ? Сәнғәт, әҙәбиәт хаҡындамы, әллә тормош мәшәҡәттәре борсоймо?\n– Һинән алдараҡ бындайыраҡ һорау булғайны, һылыу. Былай сәнғәт тураһында бик һөйләшмәҫкә тырышабыҙ. Эштә лә, өйҙә лә шул бер тема булһа, ялҡытып китәсәк. Тормош мәшәҡәттәре хаҡында һөйләшәбеҙ. Тыуған көн булһа, үткәндәрҙе иҫләйбеҙ, балаларҙың бала сағын, ҡыҙыҡ мәлдәрен һағынып һөйләп алабыҙ. ҡайным булһа, мотлаҡ шиғриәт темаһы ҡалҡып сыға инде. ҡәйнәм – уҡытыусы, уның менән һәр темаға әңгәмә ҡороп була. Осрашһаҡ, бөтәбеҙ йыйылһаҡ, мәжлес шау-шыулы бара. Йырлап та ебәрәбеҙ. Ғүмер бер генә, ҡәҙерен беләйек гел генә, тип уйланып та алабыҙ. Бына шулай.\n–Тағы бер генә һорау, ҡәҙим ағай нишләп һис тә ҡартаймай ул? Сере ниҙә?\n– Тәбиғәте шулайҙыр. ҡарт ҡәйнәм дә бик теремек һәм оҙон ғүмерле булды. Унан бигерәк, ҡайным һәр саҡ хәрәкәттә бит. Машинаға ултырмаҫҡа, йәйәү йөрөргә тырыша. Көнөнә 4 – 5 саҡрым йөрөмәһә, ул үҙен тулы ҡанлы тормош менән йәшәгән кеүек хис итмәй. Тормошта ҡайнап йәшәгән эшмәкәрле кешеләр тиҙ ҡартаймай.\n«Каруанһарай», Конгресс-холл һәм йырсы-актер ҡәҙере\n– Алик Рәхмәтуллин, Инйәрҙән. «Каруанһарай» төркөмө заманында бигерәк данлыҡлы ине. Шул саҡтарығыҙҙы һағынаһығыҙмы? Нишләп бөгөн был ансамбль бик популяр түгел? Бәлки, халыҡ ваҡытында һеҙгә тип йөрөгәндер? Һеҙ йәштәр менән эшләйһегеҙме?\n– Эшләйбеҙ. Һуңғы тапҡыр йәш состав менән Ишембай, Мәләүез, Күмертау яҡтарында гастролдә булдыҡ. Йәштәрҙең сығышы, беҙҙең менән сағыштырғанда, айырыла. Уларҙа, күҙҙәрендә, хәрәкәттәрендә, ижадтарында, осҡон етмәгән кеүек. Йөрәктә, русса әйткәндә, динамика самалы.\n– Улар һеҙҙең репертуарҙы ҡабатламаһын ине.\n– Дөрөҫ, уларҙың үҙҙәренең ярған юлы булырға тейеш. ҡабатлауҙар бар, тик беҙҙең кеүек еткереп йырлау юҡ. Унан һуң ҡабатлау барыбер ҙә икенсе төрлө яңғырай бит ул. Халыҡ йырҙы тәүләп башҡарған йырсының тауышы, моңо, йырлау стиле менән ҡабул итә. Һәм икенсе башҡарыусыны шикләнеп, сәйерһенеп тыңлай. ҡабатлағанда ла, үҙенең йөҙөн, биҙәген тәҡдим итергә, улай ғына түгел, йөрәген, динамикаһын һалырға тейеш. Ул саҡта тамашасы иҫкене лә яңы тип ҡабул итәсәк.\nРепертуар ныҡ иғтибар талап итә. Һис тә халыҡ йырҙарын оноторға ярамай.\nТағы беҙҙең аранжировкалар бик айырыла. Беҙ был эште күмәкләп эшләй торғайныҡ. Динамиканы юғалтмай, түкмәй-сәсмәй аранжировкаға һала инек. Йыры айырым, музыкаһы тағы башҡа булырға тейеш түгел. Хәҙер әҫәр сей килеш сәхнәгә сыҡҡан осраҡтар күп. Бигерәк тә халыҡ йыры менән шаярырға ярамай.\n– Һаумыһығыҙ. Рәсүл ағай, һеҙме?\n– Эйе, үҙегеҙ кем булаһығыҙ?\n– Рәсилә. Йәш йырсыларға ниндәй кәңәш бирер инегеҙ?\n– Яңы башлағандарғамы?\n– Беренсе, Хоҙайҙан бирелгән талант булырға тейеш. Хәҙер, иғтибар итһәгеҙ, күп кенә башлап йырлаусыларҙың тауышы булһа, моңо юҡ, һәм киреһенсә. Сәнғәт юлына баҫырға теләгән кеше үҙенең мөмкинлегенә таянырға бурыслы. Талантың булып та, маҡсатыңа ынтылмауың да – гонаһ.\nИкенсенән, финанс мәсьәләһе. Аранжировка, йыр яҙҙырыу, клип төшөрөү өсөн сығымдар күп буласаҡ. Аҡсам юҡ, тип туҡтап ҡалырға ярамай, бағыусы эҙләргә кәрәк. Шунһыҙ булмай.\n– Ярай, улай булғас...\n– Тағы ла филармонияларҙа, мәҙәниәт учреждениеларында йәш таланттарға башлап ебәреү, аяҡҡа баҫыу буйынса программалар ҙа эшләргә тейеш. Уға аҡса ла һалына. Быға ла иғтибар итегеҙ әле. Һеҙ йырлайһығыҙмы, аранжировкаларығыҙ бармы?\n– Йырлайым. Аранжировкалар юҡ. Мин йәш әле.\n– Улайһа, киләсәгегеҙ алда һеҙҙең. Уңыштар.\n– Сибайҙан шылтыратабыҙ. Сибай дәүләт филармонияһының бейеүселәре эш хаҡының бик түбән булыуына зарлана. Һәм улар ғына түгел – яңыраҡ Сибай драма театрынан бик талантлы актер эштән китте. Биш мең һумға ғына эшләп арыным, ти ул. Ошо мәсьәлә ҡасан да булһа ыңғай хәл ителерме икән?\n– Элекке тормош кимәле менән бөгөнгөнө сағыштырып булмай. Совет осоронда – Сибаймы йә академтеатрмы – бер сама эш хаҡы алалар ине. Минимум эш хаҡы ла йәшәрлек булды.\nСибай филармонияһы, театры – Урал аръяғының йөҙөк ҡашы. Бик популяр улар. Өфөгә килһәләр, баш ҡала тамашасыларын үҙҙәренең ихлас сығыштары, рухлы бай программалары менән шаҡ ҡатыралар, ярата уларҙы халыҡ. Финанс хәлдәре ауыр, беләбеҙ. Ваҡытында уларға ҡала хакимиәте, Сибай тау-байыҡтырыу комбинаты терәк булды. Фатирҙар бирелде, комбинат ярты ставкаға эшкә лә алды. Акционер ойошмаға әйләнгәс, уның ярҙам итер мөмкинлеге юғалды. Йәл, әлбиттә.\nЫсынлап та, был һорау – бик-бик көнүҙәк. Һәм ул беренсе тапҡыр ғына күтәрелмәй. Министрлыҡта ла һөйләшеү булды. Бөгөн саң ҡағырға тейешбеҙ. Был хәл филармония, театрҙарҙы ябыу ҡурҡынысына табан алып бара. Хәүефле хәл... 5 мең һумға нисек йәшәмәк кәрәк?!\nТиҙ арала дәүләт кимәлендә ҡабырғаһы менән ҡуйырға кәрәк был мәсьәләне. Ғүмер буйына сәнғәт, халыҡҡа хеҙмәт иткән сәнғәт дәүләт ҡарамағында, уның ҡурсыуында, яҡлауында йәшәне. Бөгөн дә ул шуға мохтаж. Ниндәй генә быуатты алма, сәнғәт меценаттар ярҙамы менән дә көн күргән, улар ярҙамында гәүһәрҙәр, бөйөк эштәр бөгөнгәсә йәшәп, һаҡлана килә. Сәнғәтте аңлаған, һанлаған байҙар ҙа ишетһен беҙҙең зарҙы.\n– Ейәнсуранан Иҙрис ағайың. ҡыҫҡа ғына һорау, атаҡлы йырсыбыҙ Сөләймән Абдуллинға халыҡ йырсыһы тигән исем бирелмәне. Бөгөн йырсы мәрхүм булһа ла, был мәсьәләне күтәреп сығыу кәрәкмәйме икән? Шунда, Өфөлә, яҡташтар клубында был хаҡта уйлашығыҙ әле.\n– Сөләймән Абдуллин кеүек иҫ киткес таланттар мең йылға бер тыуа. Нескә буяуҙар, колорит менән йырлаған, халыҡтың аңын, зиһенен, булмышын моңона һыйҙырған һәм тере энциклопедия булған ағайыбыҙ халыҡ йырсыһы ғына түгел, халыҡ йыры эталоны ла. Халыҡ йырҙарының тарихын иҫ киткес аныҡ белә ине. Ул – бөйөк талант. Уға Башҡортостандың ғына түгел, «Рәсәйҙең халыҡ йырсыһы» исемен бирһәң дә әҙ булыр. Был һорауҙы, ысынлап та, күтәреп сығырға кәрәк. Ул былай ҙа халыҡ йырсыһы, тик исемде рәсмиләштереп ҡуяйыҡ, туғандар. Бөйөк йырсының рухы һөйөнөр, исмаһам.\n– Гөлшат булам. Ике һорауым бар. Конгресс-холл тәүҙә «Дуҫлыҡ йорто» тип атала ине. Һуңынан, төҙөп бөткәс, нишләптер исемен үҙгәрттеләр. Ниңә икән? Яңыраҡ унда Филипп Киркоров сығыш яһаны, ул аренда (ҡуртым) өсөн, беҙҙең йырсылар менән сағыштырғанда, күберәк аҡса түләйме?\n– Эйе, ысынлап та, тәүге проект буйынса тулыһынса «Халыҡтар дуҫлығы йорто» булырға тейеш ине. Төҙөлөш барышында үҙгәрештәр кисерҙе: төҙөлөшкә ҙур ғына өлөш индергәс, бинаның аҫҡы өлөшөн Мәскәүҙең «Коммерсант» фирмаһына бирҙеләр. Унда балалар уйыны, бильярд, боулинг, төнгө клуб урынлашҡан. Шундай үҙгәрештәрҙән һуң Конгресс-холл тип үҙгәртелде. Өҫкө, беҙ ултырған өлөшө, дәүләт, халыҡ-ара кимәлендәге йыйылыштар, саралар уҙғара торған урын. Ултырыш, тамаша залдары бар. Ысынлап та, тәғәйенләнеше буйынса ул конгрестар, конференция, симпозиумдар, төрлө тамашалар үткәреүгә уңайлы. Күргәҙмәләр ойошторорға ла була. Исемен аҡлай, тип әйтмәксемен. Һәм бөгөн был беҙҙең төп йүнәлешебеҙ ҙә.\n– Эйе, Рәсәй кимәлендәге, Президент кимәлендәге сараларҙың унда үткәнен беләбеҙ.\n– Киркоровҡа килгәндә, әлбиттә, Мәскәү ҡунаҡтары күберәк түләй. Сөнки уларҙың талаптары күберәк, техник йәһәттән йыһазландырыу ҙа ҡатмарлы, яҡтыртыу, пиротехникалары сығымдарҙы күберәк һорай. Шунлыҡтан ҡиммәтерәк килеп сыға.\n– Конгресс-холл күсеп бара, тип һөйләйҙәр, дөрөҫмө был хәбәр?\n– Әгәр матбуғат саралары хәбәрҙәренә ышанһаң, бина көнөнә 80 сантиметрға урынынан күсә. Шулай булғас, дүрт йыл эшләү дәүерендә хәҙер минең кабинет Стәрлетамаҡ тирәһендә булырға тейеш (рәхәтләнеп көлә).\nБаш инженер менән иҫәпләп сығарҙыҡ, хәбәрҙә дөрөҫлөк бар икән, бина бөгөн «Рощинский» кафеһы эргәһендә ултырырға тейеш була. Алдан уҡ әйтәм, бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс юҡ. Ҙур-ҙур белгестәр махсус ҡараған, уртаҡ фекергә килгән, проект институттары аша тикшерелгән, нигеҙе шул тиклем нығытылған... Эстә, ысынлап та, стеналар


Балтас районы Имән ауылында йәшәүсе Ҡыямовтарҙы бриллиант туйҙары менән ҡотланылар\n29 Октябрь 2018, 16:42\nИмән ауылында йәшәүсе Вәсиғә һәм Рәфил Ҡыямовтар 60 йыл тиң-тигеҙ ғүмер итә. Ғаилә башлығы тыл эшсәне, хеҙмәт ветераны. Хаҡлы ялға сыҡҡансы Ленин исемендәге колхозда малсы булып эшләгән. Тормош иптәше һауынсы була.\nБашҡортостанда Ғаилә йылы уңайынан, ғаилә тормошо юбилейын билдәләгән парҙарҙы хөрмәтләү дауам итә. Ошо көндәрҙә Нөркә ауылы хакимиәте башлығы Флидә Ғиндуллина Ҡыямовтарға Республика Башлығының Ҡотлау хатын һәм иҫтәлекле бүләк тапшырҙы.


Шаран районында «Халыҡ бюджеты» аҡсаһына социаль-мәҙәни үҙәк төҙөлдө // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nШаран районында «Халыҡ бюджеты» аҡсаһына социаль-мәҙәни үҙәк төҙөлдө\n12:38, 12 ноября 2013 Йәмғиәт\nШаран районы Еремкино ауылында тантаналы шарттарҙа социаль-мәҙәни үҙәк асылды. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Рәил Мусин хәбәр итеүенсә, 25 миллион һумлыҡ объект «Халыҡ бюджеты» аҡсаһына төҙөлдө. Бер ҡыйыҡ аҫтында ауыл мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушер пункты, китапхана урынлашҡан.\nАсыу тантанаһы халыҡ байрамына әйләнде, уға район хакимиәте башлығы Илгиз Сәмиғуллин, Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Вадим Соколов, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Әнис Алтынбаев килде.\n«ГрандКапиталСтрой» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль подрядсыһы бер йыл самаһы ваҡыт эсендә бөтә төҙөлөш-монтаж эштәрен башҡара алған.\n— Еремкино халҡы һәм барлыҡ Дүртөйлө ауыл биләмәһе өсөн был күптән көтөлгән ваҡиға, — тип үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашты урындағы хакимиәт башлығы Ләйсән Ғибәтова, — беҙҙең ағас клубыбыҙ урындағы артистарҙы ылыҡтырмай ине. Хәҙер ысын мәҙәниәт усағыбыҙ бар. Был ваҡиға Мәҙәниәт йылы алдынан булыуы, үтә лә ҡыуаныслы.\nТеги: төҙөлөш,социаль-мәҙәни үҙәк


GoWikipedia - 10 ғинуар — Башҡорт Википедияһы\nТаиланд — Балалар көнө.\nБенин — Вуду көнө.\n1775 — Үҙен «Пётр III» тип танытҡан Емельян Пугачёв Мәскәүҙәге «Болотный» майҙанында язалана.\n2001 — инглиз телендәге интернет-энциклопедия «Нупедия»ның бер өлөшө булараҡ Википедияға нигеҙ һалына. Биш көндән һуң ул үҙ аллы сайтҡа әйләнә.\nБайкова Римма Ивановна (10.01.192), совет театр актёры. 1946 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1953—1996 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы рус дәүләт академия драма театры актёры. РСФСР‑ҙың (1974) һәм Башҡорт АССР‑ының (1966) атҡаҙанған артисы. (1946). Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы (1951) лауреаты, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971).\nФәтхетдинов Салауат Зәки улы (10.01.1960), йырсы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2005), Татарстандың халыҡ (1995) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2010), Ульяновск өлкәһенең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2010), автоуҙыштар буйынса халыҡ-ара класлы спорт мастеры.\nУраҙғолов Рәлис Ришат улы (10.01.1965), башҡорт журналисы, яҙыусы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995).\nӘхәтова Ираида Әбүбәкер ҡыҙы (10.01.1946), совет һәм Рәсәй ғалим-зооинженеры, юғары мәктәп уытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2012), ауыл хужалығы фәндәре докторы (1994), профессор (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998).\nБорханова Флүрә Булат ҡыҙы (10.01.1956), ғалим-социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (2006), профессор (2010). Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1986).\nБайымов Роберт Нурмөхәмәт улы (10.01.1937—30.04.2010), әҙәбиәт белгесе һәм яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1973 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), филология фәндәре докторы (1984), профессор (1984). Рәсәф Федерацияһының (2005) һәм Башҡорт АССР-ының (1986) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997).\nКәримов Илгиз Мостафа улы (10.01.1942), тәржемәсе, журналист-публицист. 1982 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мостай Кәримдең улы.\nӘлибаев Зәки Арыҫлан улы (10.01.1967), башҡорт әҙәбиәт ғилеме белгесе, тәнҡитсе, яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм йәмәғәт эшмәкәре. Филология фәндәре кандидаты. М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты доценты. 2017 йылдың 31 мартынан Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2012).\nИмашев Булат Ғөбәйҙулла улы (10.01.1908—12.04.1946), театр актёры һәм режиссёр. 1939—1943 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш режиссёры һәм директоры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1944), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1942). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1944).\nПикунов Александр Степанович (10.01.1923—14.01.2012), Советтар Союзы Геройы (1945). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, танкист, кесе лейтенант. 1959-1979 йылдарҙа эске эштәр органдары хеҙмәткәре, эске хеҙмәт полковнигы (1979).\nМөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы (10.01.1928—26.03.2008), рәссам, педагог. 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. 1963—2001 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2001), Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1983). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Яңауыл ҡалаһынан.\nЧипенко Геннадий Дмитриевич (10.01.1938), педагог, Стәрлетамаҡ балалар сәнғәт мәктәбенең 1967—1998 йылдарҙағы директоры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nМоратшин Риф Вәли улы (10.01.1943), баянсы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2002), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1977). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Мулдаш ауылынан.\nДаянова Тәскирә Байрам ҡыҙы (10.01.1948), башҡорт балалар яҙыусыһы, уҡытыусы, 2008 йылдан Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премия лауреаты (1989).\nҒәликәева Резеда Фазыл ҡыҙы (10.01.1968), журналист, «Кызыл таң» гәзитенең бүлек мөдире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.\nКузеев Рәил Ғүмәр улы (10.01.1929—2.08.2005), этнолог һәм тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1960—1987 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының рәйес урынбаҫары. Тарих фәндәре докторы (1971), профессор (1972). Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991), Сыуаш Республикаһы Фән һәм сәнғәт милли академияһының почётлы академигы (1996). РСФСР‑ҙың (1979) һәм Башҡорт АССР‑ының (1969) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (1999). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), Халыҡтар Дуҫлығы (1975) һәм Почёт (2000) ордендары кавалеры. Өфө ҡалаһының почётлы гражданы.\n► 10 ғинуарҙа тыуғандар\n► 10 ғинуарҙа вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=10_ғинуар&oldid=857985 ҡабул ителгән


Ҡыйғылар сәләмәт тормош яҡлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Ҡыйғылар сәләмәт тормош яҡлы\nҠыйғылар сәләмәт тормош яҡлы 11.12.2018 // Спорт һәм туризм\nСәләмәт йәшәү рәүешенә иғтибар ҙур.\nРайонда спорт тормошона, сәләмәт йәшәү рәүешенә ҙур иғтибар бирелә. Ауыл биләмәләре, ойошмалар һәм предприятиелар араһында спорттың 12 төрө буйынса спартакиада үтә. “Ихата чемпиондары лигаһы. Йәйге старт”, “Чемпион менән бергә күнекмә” кеүек саралар, шахмат турнирҙары айырыуса күп халыҡты йәлеп итә. Ҡыйғылар “Рәсәй саңғы юлы”, “Милләттәр кросы” кеүек тотош ил күләмендә уҙғарылған спорт ярыштарына дәррәү ҡушыла.\nЯрыштар гөрләп үтә\nСәләмәт йәшәү рәүеше ауылдарҙа ла киң ҡолас ала, уларҙа хоккей, волейбол, футбол үҫешә, “Ауыл спорт уйындары” сараһы гөрләп үтә. Ибрай, Үрге һәм Түбәнге Ҡыйғы ауыл биләмәләрендә хакимиәт башлыҡтары призына волейбол ярышы үткәреү матур йолаға әйләнгән. Ҡыш дауамында саңғыла уҙыш буйынса дүрт фестиваль үткәрелеүе лә – был төбәктә спорт һөйгән халыҡ йәшәүенә дәлил.\nРайондың Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренерҙарының, белем усаҡтарында һабаҡ биргән физик тәрбиә уҡытыусыларының да эшмәкәрлеге маҡтауға лайыҡ, сөнки буласаҡ чемпиондарҙы тап улар тәрбиәләй. Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе туғыҙ йүнәлеш буйынса маҡсатлы эш алып бара: футбол, баскетбол, волейбол, шахмат, еңел атлетика, саңғы, көрәш, хоккей һәм гер спорты. Мәктәп иртәнән кискә тиклем балаларҙың шат тауышынан гөрләп тора, бында 500-ҙән ашыу йәш спортсы шөғөлләнә.\nҒаиләләр менән эшләүгә айырым иғтибар бирелә. “Атай, әсәй һәм мин – спорт ғаиләһе” фестивале йыл һайын сәләмәт йәшәү рәүешен үҙ иткәндәрҙең күплеген раҫлай. Быйыл тәүге тапҡыр ғаиләләр араһында волейбол турниры уҙғарылған. “Киләсәктә был сара ла даимигә әйләнер тип ышанабыҙ. Ҡатнашыусыларҙың барыһы ла ҡәнәғәт ҡалды”, – тип билдәләне район хакимиәтенең спорт комитеты белгестәре.\nҠыйғылар билдәле шәхестәренең иҫтәлегенә төрлө ярыштар, турнирҙар ойоштороу йәһәтенән дә алдынғы. Мәҫәлән, йыл һайын генерал-майор Рауил Фәйрүзов призына шахмат турниры, еңел атлетика кросы, Советтар Союзы Геройы Дмитрий Ракшин иҫтәлегенә саңғы ярышы уҙа. Ҡыйғы районының элекке хакимиәт башлығы, йәмәғәт эшмәкәре Радик Камаловтың ҡатыны һәм балалары, уның яҡты иҫтәлегенә бағышлап, үҫмерҙәр араһында милли көрәш буйынса асыҡ турнир ойоштора. Тыуған ил алдындағы хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған яугир-интернационалсыларҙы, ил һәм тәртип һаҡсыларын да онотмай яҡташтары. Роберт Хәкимов, Илгиз Ғәйнетдинов, Илнар Рәхимйәнов, Зилә Ахунова иҫтәлегенә ойошторолған ярыштар изге йолаға әйләнә бара.\nБындай саралар, бер яҡтан, халыҡты сәләмәт тормошҡа, спортҡа ылыҡтырһа, икенсе яҡтан, йәш быуында илһөйәрлек, рухи ныҡлыҡ, ихтыяр көсө тәрбиәләй.\nДонъя чемпиондары ауылда үҫә\nАртур Зөлҡәрнәевкә – 23 йәш. Яҡташтары – ҡыйғылар ғына түгел, республика көрәшселәре лә уны донъя чемпионы булараҡ белә.\nАртур Арыҫлан ауылында тыуып үҫә. Ун йәшендә көрәш менән ныҡлап шөғөлләнә башлай. Тәүге тренеры атаһы Валерий Ғәле улы Зөлҡәрнәев була.\nЙәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, еңеүҙәре тос Ҡыйғы батырының: 2012 йылда Бразилияла билбаулы көрәш буйынса донъя чемпионы булып таныла. Киләһе йылына ла еңеүсе исемен лайыҡлы яҡлауға өлгәшә. Былтыр – Ҡаҙағстанда, ә быйыл Ҡазанда үҙ ауырлыҡ үлсәмендә тағы ла донъя чемпионы титулына лайыҡ була.\n2013 йылда Артур көрәш буйынса спорт мастеры нормативын уңышлы үтәй, ә быйыл уға халыҡ-ара класлы спорт мастеры исеме бирелде.\nАрыҫлан ауылының арыҫландай батыр егете киләсәген спорттан башҡа күҙ алдына ла килтермәй. Алда уны тағы ла ҙурыраҡ еңеүҙәр көтһөн, көрәш майҙанының бил бирмәҫ батырына әллә күпме йондоҙло сәғәттәр кисерергә яҙһын!


Үҙгәрештәр байтаҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Үҙгәрештәр байтаҡ\nҮҙгәрештәр байтаҡ 20.11.2013 // Сәйәсәт\nРеспублика парламенты депутаттарының сираттағы пленар ултырышы 28 ноябргә планлаштырылды. Был хаҡтағы ҡарар кисә Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Президиумы ултырышында ҡабул ителде.\nПленар ултырышҡа илленән ашыу мәсьәлә сығарыла. Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы эшмәкәрлегенә арналған отчет тыңланасаҡ, уның Положениеһына үҙгәрештәр индереләсәк. Мөһим проект — “2014 йылға һәм 2015, 2016 йылдарҙың план осорона Башҡортостан Республикаһы бюджеты тураһында”ғы Закон өҫтөндә эш дауам итә, ул, беренсе уҡыу менән сағыштырғанда, бер ни тиклем үҙгәртеләсәк.\nДәүләт Йыйылышының Регламентында ла яңылыҡтар көтөлә: өс кешенән торған депутат төркөмө булдырыу хоҡуғы биреләсәк.\nДәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай комитеттары янында даими эшләүсе эксперт органдары булдырыла. Унда парламент депутаттары, дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдары вәкилдәре, йәмәғәт ойошмалары һәм берекмәләр ағзалары, ғалимдар, юғары квалификациялы белгестәр инәсәк.\n“Башҡортостан Республикаһында граждандар мөрәжәғәттәре тураһында”ғы Законға индереләсәк үҙгәрештәргә ярашлы, граждандар шәхси һәм коллектив мөрәжәғәттәрен урындағы үҙидара органдарына ғына түгел, мөһим бурыстар башҡарған барлыҡ ойошмаларға ла ебәрә аласаҡ. Шулай уҡ “Урындағы үҙидара органдарына айырым дәүләт вәкәләттәре биреү тураһында”ғы Законға индерелгән үҙгәрештәр буйынса, урындағы органдарға мал ҡәберлеген төҙөкләндереү һәм тәртиптә тотоу бурысы йөкмәтелә.


Абиджан осрашыу өсөн етди мөнәсәбәттә була. - Видео чат №1 - ҡыҙ менән танышырға видео онлайн\nАбиджан осрашыу өсөн етди мөнәсәбәттә була.\nБалалары ла кәртә булып тора\nАбиджан һәм интернет аша егет менән ҡыҙ осрашып, нисек һәм башҡа күп кенә сервис -индустрия, беҙҙең тормош күптән өлөшө булдыҺеҙ тарихы тураһында күп ишетергә мөмкин, - тип интернет аша танышыу һәм туғандаш йәндәрҙе табып ярҙам итә һезгә киләсәктә ныҡлы ғаилә булдырыу, әммә тенденция һәм башҡалар булды. Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, 2015 йыл тәшкил һаны 58 айырылышыу, никахты түгел, ә йылдан ашыу дауам итә. Ә шулай тип. Совместимость партнер мөһим роль уйнай. Бизнес-абиджан үҙе өсөн туғандаш ҡала үҙәгендә ысын күңелемдән ярҙам итә, сезгә табырға половинка, уларҙы үҫешенең иң уңайлы менән мөнәсәбәттә була. Һәр кеше беҙҙең өсөн совместимость һәм рейтинг менән һеҙ сайттың күрһәтә, шулай итеп, сығарып онлайн-абиджан өсөн бөтә хеҙмәттәргә һәм етди мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлдә таныштырыр, арзан булған сайтында. Күптән түгел, ул юмор присудствовать жизнерадный форест насар ир-аттар. ҡатын-ҡыҙ бәхет һәм тормошҡа мөхәббәт, бер-беребеҙҙән бөтә яҡшы тел таба. Ундай кеше кәрәкмәҫтер, тип 52 40 йыл.\nЯҡшы: ышаныу, разведка өлкән булһа хупланманы. Беҙ матур парҙар ике ҡыҙ һәм 35 37. Беҙ 5 йыл инде бергә йәшәйбеҙ. Беҙ ике уйлап табырға бала йыйыныусы. Бының өсөн эҙләп бер беҙ: сәләмәтлеге, физик күнегеүҙәр яһау, зарарлы ғәҙәттәрҙән, интеллектуаль үҫешенә, йәштәрҙе юғары белем менән. Хат алышыу кеүек бөтә нескәлектәрен мөмкин табыуҙан башҡа, үҙенең һәм лат. Порядочный менән танышырға теләгән кеше мин, башҡа зарарлы ғәҙәттәрҙе, яҡшы менән элекке хәрби, ғаилә өсөн булдырылған.\nҒәҙәти һәм ябай кешеләрҙең ихтыяжын менән мин теләгемде. Мин сайтында күп ваҡытын үткәрә. Мин яҙам, һәм мотлаҡ яуап бирҙем мин, уларға үҙ-ара симпатия һәм мәнфәғәтен кем менән уртаҡ булды беҙҙе таныштыра, аралашыу Половинка - Абиджан был осрашыуға килгән, үҙенең интернет аша таба һәм һәләтен иҫәпкә алып Совместимость половинка.\nБеҙҙә барлыҡ хеҙмәттәр ҙә бушлай тәҡдим таныштырҙы.\nОсрашыу өсөн берҙән-никах мөнәсәбәттәрен һәм етди.\nМенән танышыу өсөн сайтҡа етди ир-егеттәр өсөн нимә ул яҡшы мөнәсәбәттә. егеттәр, ир-аттар һорар өсөн\nDating-området i calgary, gratis Dating for\n18 башҡа видеочивать өлкәндәр өсөн танышыу видеочить чатрулетка видео сайтында танышырға 18 бушлай видео чат ҡатын-ҡыҙҙы яңғыҙ ч рулетка видеочивать теркәлгән без интернета бөтә донъя ҡыҙ менән танышып видео ҡыҙ менән аралашыу онлайн


Бөгөн Өфөлә биоашламалар етештереү һәм уларҙы ҡулланыу технологияларына арналған Бөтә Рәсәй семинары асылды\nОсрашыуға илдең күп кенә төбәктәренән ауыл хужалығы белгестәре саҡырылды. Улар ике көн дауамында үҫемселекте һаҡлауға йүнәлтелгән биоысулдарҙы үҫтереү мөмкинлектәрен өйрәнә.\nЯҡшы уңыш алыуҙың төп шарты - етерлек күләмдә минераль ашламалар ҡуллланыу икәнен ауыл кешеһенә аңлатып тороу кәрәкмәй. Быны улар тиҫтә йылдар буйына тупланған тәжриәбәһенә таянып эш итә. Әммә һуңғы йылдарҙа Рәсәйҙең ауыл хужалыҡтары биотехнологияларға күбәрәк өҫтөнлөк бирә башланы. Шуға ла биопрепараттар һәм биоашламалар етештереү күләме йыл һайын арта бара.\nҮҫемлектәр сире менән патоген микробтарға ҡаршы химия ярҙамында көрәшергә лә мөмкин. Ләкин бындай ысул продукцияның сифатында сағылмай ҡалмаясаҡ, ти белгестәр. Халыҡтың сәләмәтлеген күҙ уңында тотоп һуңғы йылдарҙа республикала экологик яҡтан таҙа продукция етештереүгә күберәк иғтибар бүленә башланы. Шуға ла ил кимәлендәге семинарҙы Өфөлә үткәрергә ҡарар ителде.\nОсрашыуға илдең өс тиҫтә төбәгенән ауыл хужалығы белгестәре килгән. Семинарҙың ғәмәли өлөшөндә улар биоашламалар етештереү һәм уларҙы ҡулланыу технологиялары буйынса етди фекер алышты. Килгән ҡунаҡтар шулай уҡ бер нисә биолаборатория эшмәкәрлеге менән дә танышасаҡ.\nЗаманса алымдарҙы ҡулланыу ауыл хужалыҡтарына юғары уңыш алырға мөмкинлек бирә. Был йәһәттән Өфөләге «Башинком» йәмғиәте илдең агросәнәғәтенә отошло технологиялар тәҡдим итә. Бында етештерелгән препараттар менән эре предприятиелар ҙа, крәҫтиән хужалыҡтар ҙа, ябай баҡсасылар ҙа яҡшы таныш.\nБаҫыуҙарҙың уңышын арттырған, ауыл хужалығы продукцияһының сифатын күтәргән Башҡортостан биопрепараттары Рәсәйҙә генә өс миллион гектар ерҙә ҡулланыла. Ҡоротҡостарға ҡаршы көрәштә ярҙам һорап ғалимдарға хатта, сит илдәрҙән дә мөрәжәғәт итәләр. Семинарҙа ҡатнашыусылар лабораторияларҙы, роботлаштырылған системаны ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡараны. Уның ярҙамында үҫемлектәрҙең үҫешен контролдә тоторға, яҡшы уңыш алыу өсөн ниндәй туҡланыу элементтары кәрәклеген белергә мөмкин.\nАуыл хужалығы эшсәндәренә бөгөн конкурентлыҡ шарттарында эшләргә тура килә. Әммә был өлкәлә юғары уңышҡа өлгәшеү өсөн тәжрибә уртаҡлашып, алдынғы технологиялар менән уртаҡлашыу мөһим, тиелде семинарҙа. Шуға ла килгән ҡунаҡтар иртәгә лә республиканың агросәнәғәт предпрителалары менән танышыуын дауам итәсәк.


«Ирәндек моңдары» сәхнә оҫталарын саҡыра!\nИртәгә Сибай ҡалаһында башҡорт йырын башҡарыусылар араһында бәйге башлана.\nКонкурста 35 йәшкә тиклемге һәүәҫкәр артистар ҡатнаша. Башҡарыусылар оҙон һәм ҡыҫҡа көй башҡара. 1996 йылдан ойошторолған конкурс тәүҙә йыл һайын, һуңғы ваҡытта ике йылға бер тапҡыр уҙғарыла.\n«Толпар» төркөмө Силәбе өлкәһенең Сосновский районынан килгән. Улар «Ирәндек моңо»нда йыл һайын ҡатнаша. Ике йыл элек коллектив лауреат исеменә лә лайыҡ булған. Быйыл төркөм өс башҡорт халыҡ йырын тәҡдим итә. Төркөм етәксеһе Рәбиға Бикбулатова бәйге ойошторола башлағандан һәр конкурсҡа башҡарыусылар әҙерләй.


Башҡортостан эҙәрмәндәре «Мемориал–2011» халыҡ-ара күргәҙмәһендә ҡатнашасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан эҙәрмәндәре «Мемориал–2011» халыҡ-ара күргәҙмәһендә ҡатнашасаҡ\n11:52, 16 марта 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан эҙәрмәндәр отрядтары төбәк йәмәғәт фонды 2011 йылдың 20-24 июнендә «Манеж» Үҙәк күргәҙмә залында (Мәскәү) үтәсәк «Мемориал–2011» халыҡ-ара күргәҙмәһендә ҡатнашыуға әҙерләнә.\nКүргәҙмә һалдат ҡәберлектәре тураһында хөкүмәт-ара килешеүҙәр үтәлешенә арнала. Уны ойоштороусылар булып Рәсәй Оборона министрлығы һәм «Фән-ХХI» хәүефһеҙлек проблемаларын ғилми яҡтан тикшереүгә булышлыҡ итеү фонды сығыш яһай. Күргәҙмә сиктәрендә «Ватанды һаҡлағанда һәләк булғандарҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында»ғы Законды ғәмәлгә ашырыуға арналған түңәрәк өҫтәл дә үтәсәк.\nБелешмә өсөн. БР Эҙәрмәндәр отрядтары төбәк йәмәғәт фонды 2002 йылдың 25 декабрендә ойошторолған. Туғыҙ йыл эсендә уның ҡанаты аҫтында 17 эҙәрмәндәр отряды тупланған. Ойошма көсө менән Ленинград, Новгород, Смоленск, Волгоград, Мәскәү, Курск өлкәләре һәм Краснодар крайы территорияларында 40-тан ашыу эҙләү һәм эҙләү-тикшеренеү экспедициялары үткәрелгән. Уларҙа 500-ләп мәктәп уҡыусылары һәм студенттар ҡатнашҡан. Башҡортостан эҙәрмәндәре арҡаһында ете йөҙҙән ашыу совет яугирының һөйәктәре табылып, улар ҙур хөрмәт менән тыуған ерендә ерләнгән.\nФонд Икенсе Бөтә донъя һәм Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында хәбәрһеҙ юғалған һалдат һәм офицерҙарҙы эҙләү буйынса «Әсирлектән ҡайтарыу» һәм «Һәләк булған эшелондар» тип аталған үҙенсәлекле инновацион технологиялар һәм алымдар өҫтөндә эшләй.\nТеги: эҙәрмәндәр отрядтары, хәтер, ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт


Башкирская гимназия №158 имени Мустая Карима.\nApr 23, 2018 at 2:34 pm\n– Һәр эште намыҫ менән башҡарырға, белемеңде тормошта ҡуллана белергә кәрәк. Ә бының өсөн мәктәп йылдарынан алып тырышып уҡыу, белем алыу зарур. Ниндәй һөнәр һайлайһығыҙ, шуның нескәлектәренә төшөнөгөҙ, шунда ғына кәрәкле белгес була алырһығыҙ. Эш тик ҡәнәғәтлек һәм бәхет килтерһен өсөн киләсәк һөнәрегеҙгә бөгөндән нигеҙ һала башларға кәрәк. Хеҙмәт менән ғүмер итеү – иң ҙур бәхет донъяла, шуны аңлағыҙ, балалар! – тип фекере менән бүлеште һәм балаларға киләсәккә нәсихәт бирҙе хөрмәтле ҡунағыбыҙ Нур Шаһисолтанов.


“Ер шары сәғәте” халыҡ-ара акция үтә | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\n“Ер шары сәғәте” халыҡ-ара акция үтә\nБашҡортостан халҡын “Ер шары сәғәте”ндә ҡатнышырға саҡырылар. Халыҡ-ара акция йыл һайын 24 мартта үтә. Был көндә бөтә донъяла урындағы ваҡыт менән киске туғыҙынсы яртынан унынсы яртыға тиклем йәғни бер сәғәткә электр утын һүндереп торорға кәрәк. Акция экология мәҙәниәтен үҫтереү һәм тәбиғәт ресурстарын һаҡсыл файҙаланыуҙы маҡсат итеп ҡуя. “Ер шары сәғәте” тәүге тапҡыр 2007 йылда ойошторолдо. Былтыр унда 175 илдәге 7 мең ҡаланан 2 миллиард кеше ҡатнашҡан.


Рухи байлыҡ, берҙәмлек сағылды » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Рухи байлыҡ, берҙәмлек сағылды\nРухи байлыҡ, берҙәмлек сағылды 25.05.2012 // Башҡорт донъяһы\nОрск ҡалаһында Башҡорт мәҙәниәте көнөн ойоштороусылар байрамда шул тиклем күп кеше ҡатнашырын көтмәгәйне, сөнки май – халыҡтың баҡса эштәре менән мәшғүл сағы. Ғәҙәттә Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле кеүек билдәле коллективтарҙың, ил кимәлендә танылған йырсыларҙың концерттарында ғына тамаша залы әлеге һымаҡ шығырым тулы була.\nМиңә, ҡала телевидениеһында эшләү дәүерендә төрлө форум, йыйындарҙы йыш күргән кешегә, Башҡорт мәҙәниәте көнө һис тә ҡәҙимге саралай тойолманы, киреһенсә, йәмғиәттә уға ихтыяждың ҙур икәнлегенә иғтибар иттем. Йыйылыусыларҙың барыһының да йөҙөндә ысын байрам кәйефе сағылды. Ырымбур ҡалаһынан, Ҡыуандыҡ, Новотроицк, Гай райондарынан, Башҡортостандың беҙгә сиктәш ауылдарынан да ҡунаҡтар күп килгәйне. Орск халҡын өлкәнең Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағындағы Ижтимағи, милли һәм дини ойошмалар менән бәйләнеш идаралығы етәксеһе урынбаҫары Олег Ғәйнетдинов, ҡала хакимиәте вәкилдәре, Хәйбулла районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Хәлил Ибраһимов, «Туған тел» мәҙәни үҙәге рәйесе Рәсим Вәлетдинов һәм башҡалар тәбрикләне.\nСара башланыр алдынан яңғыраған ҡурай моңонан әҫәрләнгән тамашасылар аҙаҡҡаса сәхнә йоғонтоһона мөкиббән булып ултырҙы. Башбүре ауылынан «Йәшлек» ансамбленең, «Ҡарлуғас» халыҡ ансамбле солистары Гөлнур Латипова менән Зөһрә Сабитованың сығышы дәррәү алҡышҡа күмелде. «Ләйсән» ансамбле сәхнәгә яңы ғына тегелгән милли кейемдә сыҡты. Был коллективтың халыҡ тарафынан һәр саҡ йылы ҡабул ителеүен, йәш артистар менән даими тулыланып барыуын билдәләргә кәрәк. Наилә Ғабдуллина, Линера Кәлимуллина, Миңзәлә Мурзина, Зилә Исҡужина, Ғәзим Асҡаров, Рафаэль Мөхәмәтйәров, Данил Ҡәйепов, Гөлфиә Ҡәйепова, Фәүзәнә Рәхмәтуллина… Бер саранан да ситтә ҡалмай улар, сөнки башҡорт мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү маҡсаты менән яналар. Халҡыбыҙ таланттарға бай әле!\nЙәнә ҡурай моңо яңғырай. Сәхнәлә – урындағы халыҡтың яратҡан шағирәһе Алмабикә Мерәҫова. Уның «Ҡурай» тип аталған шиғырын тыңлағанда күҙҙән йәш бөрсөктәре тама…\nӨлкәнәйә барыуына ҡарамаҫтан, дәртләнеп бейеп йөрөүсе Суфия апай Сәйетованың етеҙлегенә, һығылмалылығына һәм ихтыяр көсөнә хайран ҡалырлыҡ. «Хәрәкәттә – бәрәкәт», – ти ул. Ә бына Фәрзәнә Теләүғолова менән Люция Йомаҡаеваның ҡул эштәре күңелде гөл-сәскәле аҡланға әүерелдереү һәләтенә эйә. Уларҙың күргәҙмәһе һәр байрамда тиерлек ҡуйыла, был юлы ла тамашаның бер йәме булып торҙо.\nБашҡорт мәҙәниәте көнө, ғөмүмән, халыҡтың берҙәмлеген, рухи байлығын сағылдырыусы байрамға әйләнде. Шуныһын билдәләге килә: залда йәштәр байтаҡ ине. Моғайын, был – башҡорт милли-ижтимағи ойошмалары тарафынан мәҙәни ҡиммәттәребеҙҙе, телебеҙҙе һаҡлау һәм үҫтереү маҡсатында башҡарылған ауыр, мәшәҡәтле эштең һөҙөмтәһелер.


Үҙебеҙҙә эш урындары буласаҡ\n24 Ноябрь , 17:00\nБашҡортостандың Үҫеш корпорацияһының генераль директоры Наил Ғәббәсов быйылғы 10 айлыҡ эш йомғаҡтары тураһында һөйләне.\nБөгөн Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһының генераль директоры Наил Ғәббәсов “zoom” системаһы аша матбуғат конференцияһы үткәрҙе: быйылғы 10 айлыҡ эш йомғаҡтары тураһында һөйләне, журналистарҙың һорауҙарына яуап бирҙе.\n“Быйылғы ноябрь аҙағына ҡарата беҙҙә 91 проект бар, уларҙың инвесторҙар тәҡдим иткән дөйөм хаҡы 84,9 миллиард һум тәшкил итә. Уларҙы тормошҡа ашырыу алты меңгә яҡын яңы эш урыны барлыҡҡа килеүенә ярҙам итәсәк, – тине Наил Шамил улы. – Уларҙан 28 проект өҫтөнлөклө исемлеккә индерелгән, ә туғыҙы ҙур әһәмиәткә эйә тип табылған. Һәр килгән проектҡа айырым менеджер беркетелә, ул ошо проект буйынса килеп тыуған бөтә мәсьәләләрҙе хәл итә барырға тейеш”.\nГенераль директор әйтеүенсә, ойошма йыл башынан алып 1328 потенциаль инвестиция майҙансығына анализ яһаған һәм уларҙы презентациялауҙың яңы ысулы ҡулланыуға индерелгән. Быйылғы үткән айҙарҙа корпорация хеҙмәткәрҙәре 61 проектҡа финанс моделдәрен һәм бизнес-пландарын эшләгән һәм 18 бизнес-кейс яһаған.\nМатбуғат конференцияһы барышында Наил Ғәббәсов идарасы компанияһы ошо корпорация булған “Алға” махсус иҡтисади зонаһының эшмәкәрлеге тураһында ла һөйләне. Бөгөнгә был махсус зонала ун компанияға резидент статусы бирелгән. Уларҙың бишәүһе был статусты былтыр ғына алды. Был резиденттарҙың дөйөм инвестицияһы 23,1 миллиард һум тәшкил итә.\n“Башҡортостан Республикаһын үҫтереү корпорацияһы” акционерҙар йәмғиәте республика етәксеһенең 2010 йылдың декабрендәге Указы нигеҙендә барлыҡҡа килгән. Уның маҡсаты – Башҡортостан биләмәһендә инвестиция проекттарын тормошҡа ашырырға ярҙам итеү. Уларҙың был хеҙмәтләндереүе барлыҡ стадияларҙа – концепцияны эшләгәндән алып объектты файҙаланыуға тапшырғанға саҡлы – заказсылар өсөн түләүһеҙ. Менеджерҙар үҙ эшен Башҡортостан биләмәһендә үҫтерергә теләгән бөтә инвесторҙарға ла комплекслы ярҙам күрһәтергә әҙер.


Петров бөгөлө ыҙаны — Башҡорт Википедияһы\nПетров бөгөлө ыҙаны\nПетров бөгөлө ыҙаны — Төбәк әһәмиәтендәге комплекслы тәбиғәт һәйкәле. Ростов өлкәһе Семикаракорск районында урынлашҡан. Тәбиғәт һәйкәле статусын Ростов өлкәһе Хөкүмәте 349-сы ҡарары (15.05.2014) нигеҙендә алды.\nПетров бөгөлө ыҙаны Дон йылғаһының уң ярында, уның Семикаракорск ҡалаһы болондағы йыл да һыу баҫа торған үҙәнендә урынлашҡан. Семикаракорск урман хужалығы участкаһы Семикаракорск территориаль бүлегенең 13-сө һәм 15-се кварталдарын биләй. Ыҙан заказник режимында эшләүсе төбәк әһәмиәтендәге комплекслы тәбиғәт һәйкәле. Уның майҙаны яҡынса 160 гектар. Бында Түбәнге Дон үҙәненең һыу баҫҡан ерҙәре үҫемлектәре үҫә. Территорияһында болондар, һаҙлыҡтар бар, шуға күрә уның үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы бай һәм төрлө.\n«Петров бөгөлө» ыҙанында тәбиғи үҙән япраҡлы ағастары һәм сәсеп үҫтерелгән ағастар үҫә. Тәбиғи ағастар: аҡ тал, аҡ тирәк, йәшел ҡорос ағас — яҡынса 60 гектарҙа үҫә. 48 гектарында аллювиаль-болон ҡатнашлы тупрағында башлыса ҡорос ағас осорай. Әлеге ҡорос ағас үҫентеләренең 43,8 % — яһалма сәселгән һәм 56,2 % — тәбиғи үҫкән ағастар.\nБында шулай уҡ имән, ҡара тал, күк тирәк, канада тирәге, ваҡ япраҡлы ҡарама, татар сағаны һ. б. ағастар осорай. Майҙандың 59 гектарын тәбиғи үҫә торған тал ағасы ғаиләһенә ҡараған ағастар биләй. Шулай уҡ ябай ҡарама, йәшел ҡорос ағасы, ҡырым ҡарағайы һ. б. үҫә.\nБында шулай уҡ дарыу үләндәре ромашка, цикорий, баҡа(юл) япрағы, гөлйемеш, эт муйылы үҫә. Семикаракорск районы Петров бөгөлө ыҙаны тәбиғәт һәйкәленең хайуандар доъяһы ла бик бай һәм күп төрлө.\nПетров бөгөлө ыҙаны тәбиғәт һәйкәле статусын Семикаракорск РБК 363-се ҡарары (20.09.77) һәм Өлкә Советының 87-се ҡарары(22.04.92) һәм Ростов өлкәһе Хөкүмәте 349-сы ҡарары (15.05.2014) нигеҙендә алды.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Петров_бөгөлө_ыҙаны&oldid=682795 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:00 27 апрель 2017 үҙгәртелгән.


19.07.2013 ҙур спорт тирәләй\nФранция йәштәре – донъя чемпионы\nТөркиәлә 20 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр араһында футбол буйынса донъя беренселеге үтте.\nТөп приз өсөн Франция йыйылма командаһы менән Уругвай йәштәре осрашты. Төп һәм өҫтәмә ваҡытта еңеүсене асыҡлай алмағас, пенальти серияһында Европа командаһына етеүсе булманы һәм улар чемпион исемен яуланы. Рәсәй үҫмерҙәре уҙған чемпионатта ҡатнашманы. Ғөмүмән, СССР тарҡалғаны бирле ошо йәштәге Рәсәй уйынсылары уңыш ҡаҙанғаны юҡ. Ә бына союз заманында тәүге беренселектә үк, ә ул 1977 йылда үтә, СССР йәштәре донъя титулына эйә була. Киләһе чемпионатта улар финалға сығып, көмөш миҙал менән ҡәнәғәтләнә. 1985 йылда беренселек беҙҙә үтә һәм СССР командаһы дүртенсе урынға сыға. Ә инде 1991 йылда өсөнсө баҫҡысҡа күтәрелә.\nТарихҡа байҡау яһағанда йәштәр араһында иң күп тапҡыр еңеүсе булып Аргентина футболсылары һанала. Улар алты тапҡыр чемпион исемен яулай. Бразилия кубокты биш тапҡыр эләктерһә, Португалия ике беренселек рәттән алдынғылыҡты бирмәй. Гана, Испания, СССР, Германия, Югославия һәм Франция уйынсылары берәр тапҡыр еңеүсе була.\nКиләһе чемпионат ике йылдан Нигерияла үтәсәк.\nИлья Ковальчук Рәсәйгә ҡайтты\nХоккей буйынса Рәсәй йыйылма командаһы һөжүмсеһе, күптән НХЛ-да көн күргән билдәле хоккейсы Илья Ковальчук карьераһындағы киләсәк дүрт йылын Рәсәй менән бәйләмәксе.\nУл, көтмәгәндә «Нью-Джерси»ҙан китергә булып, СКА менән дүрт миҙгелгә килешеү төҙөгән. Илья уҙған миҙгелдә, НХЛ-да локаут булғанда, СКА клубы өсөн уйнап өлгөрә. Океан аръяғына Ковальчук 2001 йылда китә һәм «Атлант» командаһы өсөн туғыҙ миҙгел уйнай. Унан һуң әлеге көнгә тиклем «Нью-Джерси»ҙа сығыш яһай.\nҠайһы бер мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Илья НХЛ-дан китергә уйламай һәм Рәсәйҙә уйнап туйғандан һуң ҡабаттан яҙмышын улар менән бәйләмәксе. Был аҙымға финанс яғы ла этәргес булғандыр…\nАлексей Ковалев Рәсәйҙән китте…\nЗаманында билдәле хоккейсы, Рәсәй йыйылма командаһының элекке һөжүмсеһе, НХЛ-да 19 миҙгел үткәреп, Стэнли кубогына эйә булған Алексей Ковалев Швейцария менән килешеү төҙөгән.\nУл Швейцарияның икенсе хоккей дивизионында уйнаясаҡ. Ковалев Рәсәйгә ҡайтып та үҙен һынап ҡарай, әммә элекке оҫталығын күрһәтә алмай, һәм Рәсәй клубтары уға мохтажлыҡ кисермәй башлай. Бына нимә тигән ул КХЛ тураһында:\n– Мине Рәсәй хоккейы менән бер нәмә лә бәйләмәй һәм минең теләгем дә юҡ. Беҙҙә хоккей менән белмәгән кешеләр етәкселек итә. Ғаилә мөнәсәбәте лә төп роль уйнай. Әгәр һинең шул өлкәлә туғаның булмаһа, киләсәгең юҡ тигән һүҙ. Уйынсыларҙың һәм дә команданың үҫешенә иғтибар юҡ, беренсе сиратта – бизнес…


Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаевтың тыуыуына - 266 йыл | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n17 июня 2020 — 11:58 ГТРК «Башкортостан»\nСалауат Юлаев ижад иткән шиғырҙар интернет киңлектәрен бер нисә көн эсендә яулап алды. Милли батырыбыҙға быйыл 266 йыл тулыу айҡанлы Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм Башҡортостан Республикаһының сәсәндәр үҙәге флешмоб иғлан иткәйне. Был конкурста сәсәндәр, халыҡтың ауыҙ-тел ижадын һөйөүселәр әүҙем ҡатнашты. Эпидемиологик хәлгә бәйле Салауат Юлаев көндәре быйыл онлайн уҙҙы. Һәр кем Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле тәҡдим иткән «Ғәскәров мираҫы» концертының яҙмаһы һәм Марат Кәримов ҡуйған «Салауат» бейеүен ҡарай алды. Шулай уҡ Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» спектакле, Заһир Исмәғилевтың «Салауат Юлаев» операһы, Нефтекама дәүләт филармонияһының «Оран» тип аталған музыкаль-поэтик программаһы күрһәтелде. Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры артистары ла шиғыр буйынса уҙғарылған флешмобҡа ҡушылды. Улар шулай уҡ, милли геройҙың үҙен һәм ғаиләһен сәхнәлләштереп тә күрһәтте. Салауат Юлаев көндәре акцияһына республиканың һәр район-ҡалаһы ҡушылды. Михаил Нестеров исемендәге Стәрлетамаҡ картиналар галереяһында мәҫәлән, онлайн рәүештә “Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаев образы” оҫталыҡ дәресе үтте. Бынан тыш, Сибай сәнғәт колледжында ла Салауат Юлаев портреттары күргәҙмәһе онлайн уҙҙы. Милли батырыбыҙ тураһында йырға ҡушылыусылар ҙа бихисап. Улар үҙҙәрен видеоға төшөрөп уны интернет селтәренә һалды. Бындай йыр һәм шиғыр флешмобтарында республиканың төрлө район-ҡала ҡатнашты. Пандемия булыуға ҡарамаҫтан, Салауат Юлаевтың көндәре онлайн рәүештә лә әүҙем үтте. Тимәк батыр исеме һәр кем йөрәгендә мәңге һаҡлана.


21 Июнь , 18:46\nМораҙымдар күркәм тормош алып бара.\nАуырғазы районының Мораҙым ауылында тырыш, ныҡыш, ерҙең ҡәҙерен белгән, милләттең бәҫен күтәрерҙәй халыҡ йәшәй. Ауылға килеүсене күркәм, төҙөк, бейек йорттар, ҡараулы ихаталар ҡаршылай, уңған хужалары тураһында әллә ҡайҙан ҡысҡырып тора. Уның төҙөклөгө, күркәмлеге бында килгән ҡунаҡтарҙы ла һәр саҡ һоҡландыра. Көслө, күсле ер ул Мораҙым.\n...Быйыл мораҙымдар, ниһайәт, “Айыҡ ауыл” республика конкурсында ҡатнашып ҡарарға йөрьәт иткән. Бының өсөн бөтә шарттар ҙа бар: халыҡтың тырышлығы, күпселектең айыҡ, сәләмәт тормошҡа йөҙ бороуы, атҡарылған бихисап эштәр.\n– Бөгөн Мораҙымда 747 кеше йәшәй, 255 шәхси хужалыҡ, бер ауыл хужалығы кооперативы, өс крәҫтиән (фермер) хужалығы, дүрт шәхси эшҡыуар бар, – ти ауыл хакимиәте башлығы Альмира Батталова. – “Урал” ауыл хужалығы етештереү кооперативы 80 кешене эш менән тәьмин итә. Ҡайҙалыр күмәк хужалыҡтар бөтөнләй юҡ, ә беҙҙә ауыл хужалығы тармағы йылдан-йыл нығына, үҫә, шәхси эшҡыуарҙар һаны ла арта. Шуныһы беҙҙең ҡыуаныс та, ғорурлыҡ та, – тип һөйөнөсөн белдерә ул. – Ауылда ҡалып йәшәгән һәр кешегә, һәр ғаиләгә һоҡланырлыҡ.\nЗамана ауыр тип тормай, эш юҡлыҡҡа ла һылтанмай, егәрлеләр йүнен таба: мал аҫрай, йәшелсә, еләк-емеш үҫтерә, умартасылыҡ, йылҡысылыҡ менән шөғөлләнә. Ир-егеттәрҙең күп өлөшө ситтә эшләһә лә, Мораҙым халҡы уларҙың булышлығын тойоп йәшәй.\nТыуған төйәктәрен йәмләндереү, төҙөкләндереү кеүек дөйөм ауыл мәшәҡәттәрен мораҙымдар бергә башҡарырға күнеккән. Яҙ етеү менән бында һәр төрлө өмәләр башлана, унан ситтә ҡалыусы юҡ, тиерлек.\nҠырға сығып киткәндәр, ситтә эшләгәндәр ҙә тыуған ауылдарына ярҙам итергә әҙер. Йыл да үткәрелгән һабантуйҙарҙы күтәреп алыу, тиһеңме, башҡа ғәмәлдәрме, һәр кем ҡулынан килгән ярҙамды күрһәтергә ынтыла. Һүҙ ҙә юҡ, Рәмил Иштуғанов етәкселек иткән “Урал” ауыл хужалығы етештереү кооперативы, Нурғәле Килдиндең, Байрас Ильясовтың крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ла ауыл өсөн ҙур яуаплылыҡ тоя, атайсалдарының эреле-ваҡлы мәшәҡәттәрендә ғәйәт ҙур булышлыҡ ҡыла, финанс яғынан да ярҙам күрһәтә. Бының өсөн ауылдаштары уларға ныҡ рәхмәтле.\nГеүләтеп эшләй ҙә, гөрләтеп ял да итә белә мораҙымдар. Ял тигәндә, ауылда халыҡ йолаларын һаҡлауға ҙур иғтибар бирәләр. Яҙ көнө Наурыҙ байрамы, ҡар һыуына барыу, Ҡарға бутҡаһы, йәй көнө Кәкүк сәйе кеүек халыҡ йолаларын үткәрәләр, был осорҙо ауыл халҡы оҙон ҡыш буйы һағынып көтә.\nМеркет-мең ырыуы халҡына хас йолаларҙы ла онотмай мораҙымдар, балалар ата-бабаларының рухи мираҫын белеп үҫә. “Мораҙым – меркетлеләрҙең ырыу ауылы” тигән рус телендә сыҡҡан китапта ауылдың бай тарихы бәйән ителгән, шәжәрәләр тупланған. Һуңғы бер-ике йылды, пандемия осорон, иҫәпләмәгәндә, Шәжәрә байрамдары ла үткәрелеп торған. Йолаға әйләнеп киткән матур сараны ойоштороуҙы тергеҙергә ниәтләнә мораҙымдар. Әйткәндәй, йәмле яҙҙа бында “Меркет мәргәне-2022” башҡорт милли уйындары һәм бәйгеләре фестивале уҙғарылды.\nСпортты үҙ итеүселәр күп ауылда. Бындағы көрәш мәктәбе ундан артыҡ Башҡортостан чемпионын тәрбиәләгән.\nҺәр ауылдың йөҙөк ҡашы булырға тейеш урын, мәктәп менән бер ҡатарҙан, ул – ауыл мәҙәниәт йорто. Мораҙымда ла клуб әүҙем эшләй. Уның етәксеһе – Гөлназ Фәйзуллина. Балалар өсөн “Урал” бейеү, “Тамсылар” вокал ансамблдәре, ҡурайсылар коллективы эшләп килһә, “Умырзая” вокал, “Гөлнәзирә” фольклор ансамблдәрендә өлкәндәр шөғөлләнә. Бынан тыш, түңәрәктәр ҙә бар. Ауылға ҡот өҫтәп торған ағинәйҙәр берләшмәһе мәҙәниәт йортонда үткәрелгән сараларҙан ситтә ҡалмай. Был апай-инәйҙәр халыҡтың матди мәҙәниәте сағылышы булған милли кейемде тергеҙеү өсөн бихисап эштәр башҡара. Үҙҙәренең тәжрибәһен байытыр, йәштәргә лә белгәндәрен өйрәтеп ҡалыр өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәреп торалар.\nҒөмүмән, ауыл йәмәғәтселегенең әүҙем вәкилдәре Мораҙым тормошон йәнләндереү өсөн ҡулдарынан килгәнде эшләргә әҙер. Ауыл хакимиәте, мәҙәниәт йорто, мәктәп бер-береһенә ярҙам итешеп, иңгә-иң терәшеп тыуған яҡтарының бәҫен күтәрә шулай.\nМораҙымдарҙы әлеге ваҡытта иң берләштергән маҡсат – ул бөтәһен дә айыҡ, сәләмәт тормош алып барыуҙы өҫтөн күреүгә ылыҡтырыу. “Айыҡ ауыл”да ҡатнашыу ҙа ошо яҡты ниәтте тормошҡа ашырырға ярҙам итә.\nКиләсәктә ауыл тағы ла йәмлерәк булһын, халыҡ әлегегә ҡарағанда ла матурыраҡ, етешерәк йәшәһен, тигән хыял да елкендерә Мораҙым өсөн янып-көйгән кешеләрҙе. Был изге ынтылыш, әлегеләй берҙәм, уртаҡ маҡсатлы булып йәшәгәндә, һис шикһеҙ, бойомға ашыр. Мораҙым ауылы исемен уның тырыш халҡы күп тапҡыр яңғыратыр әле.


Сибайҙа айырым урамдарҙа көкөрт диоксиды норманан артҡан | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 января 2019 — 17:31 ГТРК «Башкортостан»\nСибайҙа Нуриман урамында көкөрт диоксиды норманан 3,8 тапҡырға артып киткән. Был турала бөгөн урындағы хакимиәттә үткән брифингта хәбәр ителде.\nӨфөнән килгән табиптар бында тағы ла бер аҙна эшләйәсәк. Бынан тыш, Сибайға балалар табиптары ла килергә тейеш. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, үткән йылдың ноябрь айынан ҡала тулы әҙерлек режимында йәшәргә мәжбүр.\nУчалы тау-байыҡтырыу комбинатының файҙаланылмаған карьерынан газ сығыу сәбәпле һауа һауа бысранды. Шуға ла ҡала халҡына урамға сыҡмаҫҡа, битлектәр ҡулланырға, күберәк һыу эсергә кәңәш ителә. Республика етәксеһе Сибайҙағы хәлде шәхсән күҙәтеүгә алды. Радий Хәбиров медицина учреждениеларында сираттар мәсьәләһен тиҙ арала хәл итеүҙе талап итте.


Өфө 2016 йылда Рәсәй – Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһын ҡабул итәсәк - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nҺүҙҙән эшкә. Өфөлә үткән ШОС һәм БРИКС саммиттары ваҡытында килешелгән хеҙмәттәшлек даирәләре киңәйә. Өфө 2016 йылда Рәсәй – Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһын ҡабул итәсәк. Башҡортостан башлығы Рәстәм Хәмитов Бишкәк ҡалаһына эш сәфәре барышында ошондай тәҡдим менән сығыш яһаны. Башланғысты конференция президиумы ла Ҡырғыҙстан президенты Алмазбәк Атамбаев та хупланы. Уның менән осрашыу барышында иҡтисад, мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәләрендә бәйләнештәрҙе нығытыу тураһында һүҙ барҙы. Башҡортостан һәм Ҡырғыҙстан араһында тауар әйләнеше былтыр 132 миллиард 200 миллион һумға еткән. Сумманың 132 миллиарды – экспортҡа, ә 200 миллионы импортҡа тура килә. Әммә яҡын киләсәктә хеғмәттәшлек даирәһе киңәйергә тейеш. Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге делегцияның да төп маҡсаты Тянь Ши һәм Памир тауҙары араһында урынлашҡан был дәүләт менән тәү сиратта ауыл хужалығы, сәнәғәт һәм сауҙа бәйләнештәрен нығытыу. Рөстәм Хәмитов Рәсәй-Ҡырғыҙстан конференцияһында сығыш яһап Башҡортостан менән тауар әйләнешен ике түгел ә 10 тапҡырға арттырырға кәрәк тине. Һуңғы ваҡытта мәҙәни бәйләнештәр ҙә нығына. Мәҫәлән быйыл март айында Ҡырғыҙстанда Башҡортостан көндәре үтте. Бҙҙең халыҡтарҙы тарихи-мәҫәни ҡомпртҡылар ҙа берләштерә.Рөстәм Хәмитов Ҡырғыҙстандың эшлекле даирә вәкилдәрен Өфөлә октябрҙә үтәсәк ШОС һәм БРИКС илдәренең кесе бизнес форумында ҡатнашырға саҡырҙы. Республика башлығы шулай уҡ 2016 йылда Өфөлә Рәсәй – Ҡырғыҙстан төбәк-ара конференцияһын үткәрергә тәҡдим итте. Ҡырғыҙстандан беҙгә емеш-еләк ҡайтарыуҙы яйға һалырға кәрәк, Башҡортостан үҙ сиратында иген, малсыллыҡ продукцияларын минераль ашламалар оҙата ала. Еңел сәнәғәт тауарғары менән сауға итеү ҙә ике яҡ өсөн отошло булыр ине.\n22 сентября Өфөләге Затон биҫтәһендә йәшәүсе күршеләр ер бүлешә\n23 сентября Башҡортостандың рәсми делегацияһының Ҡытайға эш сәфәре дауам итә


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХЫЯЛЫМ МӘКТӘБЕ - 2019 - Мәҡәләләр\nҒөмүмән, мәктәп ниндәй булырға тейеш, уҡыусыларҙы нимәләргә һәм нисек өйрәтергә була, нисек итеп фән донъяһына ҡыҙыҡһыныу уятырға, уларҙың белем кимәлен нисек баһаларға - ошондайыраҡ һорауҙар педагогтарҙы ғына түгел, һәр ата-әсәне лә борсой. Заман менән бергә мәктәп тә, уҡытыу системаһы ла үҙгәрә бара. Рәсәйҙең хәҙерге белем биреү системаһы йыш ҡына ҡаты тәнҡит утына ла тотола, һәм бының өсөн ерлек тә етерлек. Шәхсән үҙем ошо мөхиттә байтаҡ йылдар психология фәнен уҡыттым, мәктәп етәкселегендә эшләнем, мәғариф өлкәһендә закондар сығарыу эшендә ла ҡатнашырға насип булды. Әммә хыялымда тыуған идеаль мәктәп образы, күрәһең, бары уй-фекер донъяһында ғына ҡаласаҡ. Шулай ҙа ошо хыялым мәктәбе хаҡында, бәғзе берәүҙәр төштәрендә күргәнен һөйләгән кеүек, һеҙгә лә бәйән итергә баҙнат иттем.\nСәнғәт өлкәһендә, театр кейем элгесенән башлана, тигән әйтем бар. Хыялымдағы мәктәп тә бинаһынан башлана. Дөрөҫөрәге, бер-береһе менән тоташтырылған бер нисә корпустан хасил ул. Башланғыс кластар айырым бинала уҡый, унда класс бүлмәләренән башҡа, шашка, шахмат уйнау бүлмәләре, уйындар һәм гимнастика менән шөғөлләнеү өсөн ыҡсым ғына физкультура залы ла йыһазландырылған. Сәнғәт корпусында бейеү, хореография бүлмәләре, музыка үҙәге, рәсем һәм живопись кластары, ҙур сәхнәле тамашалар залы бар. Шулай уҡ министаноктар, электр инструменттары менән йыһазланған эш урындары, автокласы булған технологик корпус үҫмерҙәргә бик тә оҡшай: бында улар төштән һуң мастер-педагогтар ҡарамағында ғәмәли техник әҙерлек дәрестәренә йөрөй. Корпустар тирәләй йәшел газонлы бәләкәй футбол яланы, баскетбол һәм волейбол майҙансыҡтары урынлашҡан, мәктәп ҡоймаһы буйлап йүгереү аллеялары һуҙылған. Мәктәп гүзәл бер баҡсаға ла оҡшап тора: йәшел шыршы-ҡарағай, миләш һәм балан ҡыуаҡтары, төрлө төҫтәге сәскәләре менән күҙ яуын алып торған территория ул.\nБыл мәктәптә уҡытыу-тәрбиә эштәре көн буйына дауам итә. Төшкә тиклем барыһы өсөн дә мотлаҡ булған төп уҡыу программаһы дәрестәре бара, төшкө аштан һәм бер сәғәтлек актив ялдан һуң уҡыусылар йә шулай уҡ мотлаҡ булған занятиеларға, йә үҙҙәре һайлап алған программалар тәҡдим иткән курстарға йөрөй. Һәр кем үҙе теләге менән һайлап алған ижади йүнәлеш курстарында (тел-әҙәбиәт, сәнғәт, технология, спорт буйынса) педагогтар менән килешелгән шәхси графикка ярашлы шөғөлләнә ала. Көсөргәнешле мейе энергияһын, ултырып эшләү механизмын талап иткән дәрестәр көнөнә 4 - 6 сәғәт дауам итә, төшкө аш һәм актив ял өсөн 2 сәғәт (көндөҙгө 13 сәғәттән 15 сәғәткә тиклем) ваҡыт бүленә. Төшкө аш менюһы, уҡыусыларҙың теләгенә һәм һаулыҡ торошона ҡарап, ата-әсәләре тарафынан раҫланып, ашнаҡсыларға алдан уҡ билдәле булған махсус заказдар буйынса төҙөлә. Дәрестәр араһы - 20-шәр минут, ошо тәнәфестәрҙә уҡыусылар мәктәп ашханаһында компот, һут эсеп, пирожки-фәлән менән тамаҡ ялғап, ял итеп өлгөрә. Төштән һуңғы дәрестәр, башлыса, уҡыусылар үҙҙәре һайлап алған йүнәлеш предметтарына һәм ижади эштәргә бирелә. Мәктәптән ситтә уҙғарылған башҡа занятиеларға, курстарға йөрөүсе уҡыусылар төштән аҙаҡ педагогтар, мәктәп етәкселеге менән килешелгән ирекле график буйынса шөғөлләнә.\nКласс бүлмәләре ике өлөштән тора: артҡы стена буйында тиҙ таҙартып була торған спорт балаҫтары түшәлгән ҙур булмаған майҙансыҡ бар, унда иҙәнгә ултырып, ятып алырға, гимнастика күнегеүҙәре эшләргә була; алғы яҡта һәр уҡыусы өсөн бейеклеге көйләнә торған шәхси парталар урынлашҡан. Был парталар конструкцияһы ултырып та, баҫып тороп та эшләү мөмкинлеген бирә, партаның эш таҡтаһының ауышлығын да үҙгәртеп була. Бындай парта артында баҫып торған килеш рәсем төшөрөргә, яҙма эштәр башҡарырға, йыр-музыка дәрестәрен үткәрергә бик тә уңайлы. Педагогтарға дәрес ваҡытының бер өлөшөн уҡыусылар парталарында ултырған килеш, икенсе өлөшөн аяғөҫтө торған көйө файҙаланырға тәҡдим ителә. Һәр класс 15-әр уҡыусынан тора, был төркөм психологияһына тура килә һәм уның менән идара итеүҙе һөҙөмтәлерәк итә. Урта һәм өлкән кластарҙа тәүге ике дәрес 60-шар минут дауам итә, әммә һәр дәрестең тәүге яртыһынан һуң 5-әр минутлыҡ кесе тәнәфес булыуы мотлаҡ: һәр класс бүлмәһендә компьютер программаһы буйынса тәнәфестәр музыкаль сигнал аша иғлан ителә. Ҡалған дәрестәр 45-шәр минутлы. Уҡыусының һаулығына зыян килтермәү - мәктәптең иң төп бурыстарынан һанала. Һәр уҡыусының партаһы эргәһендәге махсус ҡумтала шәхси ноутбугы бар: кәрәк сағында ул партаға ҡуйыла, уҡыусы ошо ноутбукта уҡытыусыһынан үҙенә тәғәйенләнгән эште ала һәм уны үтәй. Класс таҡтаһы тулыһынса электронлаштырылған: уны уҡытыусы ла, уҡыусылар ҙа үҙҙәренең эш урынынан тороп ҡуллана ала.\nЙәнә бына нимә күңелгә йылылыҡ өҫтәй: мәктәп - тәрбиә үҙәге. Бында милли мәҙәнилек, тарих менән бөгөнгө осор бәйләнеше, тыуған яғыбыҙҙың тәбиғәте, халҡыбыҙҙың аҫыл ул-ҡыҙҙарының тормошо һәм яҙмышы, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ, милли сәнғәтебеҙ, әҙәбиәт һәм шиғриәт, башҡа күп төрлө, күп яҡлы халыҡ тормошо мәктәп эшмәкәрлегендә туранан-тура сағылыш таба. Туған тел һәм ватансылыҡ мәктәбе ул ошо милли тәрбиә усағы.\nМәктәп күп теллелек принцибына ярашлы эшләй. Беренсе һәм икенсе кластарҙа башҡорт һәм рус телдәре өйрәнелә, өсөнсө кластан инглиз теле уҡытыла башлай. Уҡыусыларҙа ошо телдәрҙә ғәмәли аралашыу (һөйләү-фекерләү) күнекмәләрен булдырыуға өҫтөнлөк бирелә. Төштән һуң үткәрелә торған занятиеларҙа лингвистик уйындар, ғәмәли ситуацион диалогтар, компьютер аша лингвистик мультипликацион программалар киң ҡулланыла.\nБашланғыс кластарҙа уҡытыу барыһы өсөн дә уртаҡ һәм мотлаҡ программалар буйынса алып барыла. Төштән һуң улар хәрәкәтле һәм интеллектуаль уйындарҙа ҡатнаша, шашка, шахмат уйнарға өйрәнә, бейеү, музыка түңәрәктәренә йөрөй, рәсем төшөрә, төрлө ҡул эштәренә өйрәнә.\nУрта кластарҙан башлап айырым йүнәлештәр буйынса конкрет предметтарҙы тәрәнәйтеп өйрәнеү программалары ғәмәлгә индерелә. Был һәр уҡыусының һәләттәренә, теләгенә ярашлы, ата-әсәләренең ризалығы буйынса башҡарыла. Өҫтәлмә дәрестәр, айырым курстар тик төштән һуң ғына уҙғарыла. Бер класта ла уҡыусыларға өйгә эш бирелмәй, әммә һәр уҡыусының айырым предметтар буйынса үҙ теләге буйынса буш ваҡытында үҙаллы башҡара алырлыҡ шәхси эш алыу хоҡуғы бар. Мәктәптең баҫма китап һәм әсбаптарҙан, шулай уҡ электрон архивтан хасил булған ҙур китапханаһы бар. Китапхананың компьютерлаштырылған уҡыу залында иртәнән кискә тиклем һәр кем иркенләп ултырып шөғөлләнә ала. Бында әҙәбиәт һөйөүселәр төрлө кисәләр, яҙыусы-шағирҙар менән осрашыуҙар уҙғара.\nДиректор кабинетында мәктәп эшмәкәрлеге менән идара итеү өсөн электрон күҙәтеү һәм видеоэлемтә үҙәге урынлашҡан. Мәктәптең видеоархивы, барса эш документтарының электрон архивы махсус тәғәйенләнешле компьютерҙа һаҡлана. Был мәктәптә уҡытыу методикаһының төп маҡсаты һәм ысулы - уҡыусыларҙы логик фекерләргә, уҡыу барышында ҡатмарлаша барған проблемаларҙы ситтән ярҙамһыҙ, үҙаллы хәл итергә өйрәтеү. Мәғлүмәт-ҡағиҙәләрҙе, алгоритм-формулаларҙы хәтергә һалыу, туплау тик предметты, яңы теманы өйрәнә башлаған тәүге осорҙа алғы планда була. Тап шул ваҡытта уҡыусылар төрлө сығанаҡтарҙан үҙҙәренә кәрәкле мәғлүмәтте табыу, йыйнау һәм системалаштырыу алымдарына өйрәнә. Был осраҡта уҡыусылар өсөн заманса мәғлүмәт технологияларын ҡулланырға өйрәнеү иң һөҙөмтәле һәм өҫтөнлөклө маҡсатҡа әүерелә. Психологтар әйткәнсә, уҡыусы иң элгәре алдында торған мәсьәләнең, проблеманың асылын аңлап, уны хәл итеү юлдарын барлап, һуңынан барса шундай уҡ проблемаларҙы сисеүҙең дөйөм ысулын ғәмәли рәүештә ҡуллана алыуға өлгәшергә тейеш. Был - уҡыусының үҙаллы фекерләү ҡеүәһен үҫтереүҙең төп аксиомаһы. Әгәр уҡытыусы ошо маҡсатҡа өлгәшә икән, артабан уның уҡыусыларының үҙаллылығы көндән-көн арта бара, ә был уларҙың теге йәки был өлкәлә ижади һәләттәре формалашыуына юл аса. Бындай типтағы уҡытыу уҡыусыларҙы бер үк нәмәне күп тапҡыр механик ҡабатлауҙан, барыһын да хәтергә һалыу һәм тотоуҙан ҡурсалай, уҡыу процесындағы ҡәҙимге формализм һәм диктаттан азат итә. Тап шул юлға баҫҡанда ғына ижади уҡытыу алымдары, шәхси программалар, уҡыусылар үҫешенең шәхси траекториялары ғәмәлгә ашып, яңы типтағы Рәсәй мәктәбе барлыҡҡа килеренә һис бер шик юҡтыр. Ә ошондай мәктәптәр донъяның бәғзе бер илдәрендә байтаҡтан сафҡа индерелеп, үҙ иленең уңышлы граждандарын тәрбиәләү юлына баҫты инде. Бигерәк тә ут күршебеҙ, бәләкәй генә Фин илендә (ҡасандыр ул Рәсәй ҡулы аҫтында көн иткән) барлыҡҡа килгән ошондай белем усаҡтарын "киләсәк мәктәбе", тип атайҙар. Ә беҙ үҙебеҙҙе финдарҙан бер нисек тә кәм тоя алмайбыҙ бит, уларҙы өлгө итеүҙә лә бер ниндәй ҙә кәмселек күрмәйем.\nМинең хыялымда хасил булған ошо мәктәп белем биреүҙә әле ныҡ тамыр йәйгән унификациялауҙы, барса уҡыусыны бер ҡалыпҡа һалып, бер мәғариф бизмәненә һалып үлсәүҙе, уникаль шәхес булып формалаша алыу мөмкинлегенә эйә булған һәр баланы роботлаштырыу юлына баҫҡан системаны ҡабул итмәйәсәк.\nТап шуның өсөн бындай мәктәптә белем алыусы, йәғни үҙаллы фекерләргә өйрәнеүсе уҡыусылар тарафынан яманаты сыҡҡан БДИ системаһы ла бары тик күптән билдәле һәм үтә ябай проблемалы бер мәғлүмәти мәсьәлә итеп ҡабул ителәсәк, һәм уның әлеге "мәғариф аждаһаһы" маскаһы юҡҡа сығасаҡ.\nТик шуныһы: хыялым мәктәбе, беренсенән, ошондай форматта белем биреү системаһын дәүләт тарафынан финанслауҙы кәмендә 4 - 5 тапҡыр арттырыуҙы талап итәсәк. Был әлеге ваҡытта һис тә ышанырлыҡ түгел. Икенсенән, дәүләт мәғариф системаһы әле хөкөм һөргән, белем биреү өлкәһе үҫешен аяуһыҙ тотҡарлаған байтаҡ ҡына принциптарынан ваз кисергә тейеш. Быныһы ла икеле. Шулай ҙа бер өмөтһөҙ йәшәүе лә аяныслы бит. Киләсәк хыялдарҙан башлана. Ҡасандыр бер хыялымда ғына хасил булған мәктәптең дә Башҡортостан ерлегендә гөрләп эшләп китеүенә ышанам мин.\n2019 йылдың 1 сентябренән Өфөнөң 44-се һәм 162-се мәктәптәрендә (Сағыу биҫтәһе, Дим) полилингваль проектты ғәмәлгә ашырыу башлана.\nРеспубликаның мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Айбулат Хажин билдәләүенсә, был мәктәптәрҙә уҡытыу рус, башҡорт, инглиз һәм башҡа телдәрҙә алып барыласаҡ. Балалар бер сменала уҡыясаҡ, ә көндөң икенсе яртыһында улар өсөн тел клубтары, спорт һәм бейеү секциялары, художестволы һәм фәнни түңәрәктәр эшләйәсәк. Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров һүҙҙәренсә, республикала 30 июлдә полилингваль селтәрҙәр булдырыу тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйылған. Бөтәһе ошондай 14 урта белем биреү учреждениеһы була. "Улар матур биналар ғына түгел. Беҙгә мәғарифты даими үҫтерергә кәрәк. Ошо 14 гимназия, кадрҙарҙан, методикаларҙан, йөкмәткеле эштән башлап, мәғарифтың локомотивы булырға тейеш, - ти Радий Хәбиров. - 1 сентябрҙән был мәктәптәр үҙҙәрен 21-се быуат мәғарифы итеп күрһәтергә бурыслы". Республика етәксеһе телдәргә юҡҡа ғына баҫым яһалмауын аңлатты. Хәҙерге донъяла балалар сәйәхәт итергә, сит илдәрҙең юғары уҡыу йорттарында белем алырға тырыша. Полилингваль мәктәптәрҙә уҡытыусыларға матди дәртләндереү саралары ла ҡаралған, сөнки унда иң яҡшы кадрҙарҙы йәлеп итергә тырышасаҡтар (Әле 162-се мәктәпкә төрлө фән уҡытыусылары талап ителә).\nБәҙри Әхмәтовтың хыялындағы мәктәп ошо була түгелме? Ә уҡыусыларыбыҙ был хаҡта ни уйлай?\nЯҙылған: 19.08.19 | Ҡаралған: 379


Ҡуласа. Хикәйә. (Бишенсе киҫәк. Дауамы бар.)\n21 Июнь , 14:34\nАтаһы хаҡлы булып сыҡты, исмаһам береһе уны күрергә, янына барып хәлен белергә теләмәне. Башта ла, һуңынан да. Ә атаһы район үҙәгендә бер нисә йыл йә-шәгәндән һуң, күрше Ҡәнзәфәр ауылына килеп төпләнде, үҙе кеүек бер ғәрип ҡатынға өйләнде. Бәлки ғаиләһенә яҡыныраҡ булырға теләгәндер. Яттарҙың уйын ҡайҙан белмәк, тоймаҡ, кеше күңеле ҡара урман, төпһөҙ даръя, тиҙәр бит…\nЭңер мәлендә ишек шаҡынылар. Тупһа ауыҙында атаһы тора, ғәжәпкә ҡаршы айыҡ ине был юлы. Инде лә өндәшмәй генә түргә үтте, карауат аҫтынан юл сумк-аһын сығарып кейер кейемен шунда тултырырға керешеп китте. Шөғөлөн ослағас өҫтәл артына ултырып бер килке шымтайҙы, тамағы төбөнән ҡарлығыулы өн һығ-ылып сыҡты: «Һеҙҙән китәм, Маһира… Бөтөнләйгә китәм... Былайтып күпме ҡаңғырып йөрөргә мөмкин. Ғаиләмде ҡалдырып бәхетле йәшәй алмаҫымды ла беләм, ни хәл итәйем, маңлайыма яҙғаны шулдыр…» Ишек төбөнә килде, көйәнтәләй бөгөлөп торҙо ла арыған кешеләй ишекте ауырлыҡ менән асып тыш яҡҡа ҡарай атланы. Ҡайырылып ҡараманы. Ер убылып шундай йотолғандай уны төн ҡараңғылығы үҙенә тартып алды...\nАтаһы эсеп йөрөһә лә ғаиләне туйындырған барыбер, тиҙҙән ҡытлыҡ, юҡлыҡ үҙен һиҙҙерә башланы, махсус белеме булмаған әсәһе ырҙын табағына иген ағыу-лауға йөрөй башланы. Иртән сығып китә лә эңер төшкәс кенә арып-талып, йөҙө һурылып ҡайтып инә. Ағыулау мәлендә махсус һаҡланғыс булмағас танау-ауыҙ-ҙарын яулыҡ менән томалайҙар икән. Һарғылт-ҡыҙыл туҙан яулыҡты ғына түгел, әсәһенең тотош өҫтөн япҡан була. Инеү менән өй эсе зәһәр ағыу еҫе менән тула. Хеҙмәт хәүефһеҙлеген һаҡлау ниәтенәндер ферманан көн һайын ике литр һөт бирәләр. Уны һыйыр ағына ҡушып көн аша ҡатыҡ итеп ойоталар. Ни тиклем ауыр булмаһын әсәһе осто-осҡа ялғай алды, балаларын ас та яланғас та итмәне.\nЙыл да тулманы, башын эсеүгә һалған тотанаҡһыҙ ирҙе Вәлимә лә ҡыуып сығарҙы. Тик атай кеше үҙ ғаиләһенә ҡайтырға теләмәне, ауыл осонда яңғыҙы көн ит-кән, медпунктта йыйыштырыусы булып эшләгән Вәғиҙәгә барып инде. Эсергә хирес икәү ҡушылғас ни тормоштарының рәт-сүрәте китте. Йыш ҡына урам буйлап эсергә эҙләп әйенселәү был икәүҙең йәшәү рәүеше ине.\nМәликәнең хәтерендә, мәктәптән сығып ҡайтып килә ине, ҡаршыһына етәклә-шкән теге икәү осраны. Бер яҡҡа ҡайырылырға иткәйне, бит-йөҙө шешенке атаһы йүгерә-атлай уның ҡаршыһына килеп теҙләнде лә тилмереп күҙҙәренә төбәлде. Һиҙелеп йоҡарған кәүҙә иҫереп болғаңлаһа ла һалынҡы ҡабаҡтар аҫтынан ҡараған күҙҙәр мәғәнәле һәм һағышлы инеләр. «Бәләкәсем, һаумы? - Яуап ишетмәһә лә ҡабаланып ары теҙҙе. - Ҡайһылай ҙурайып киткән булған… Ағайың, апайҙарың нисек? Юлай минән ҡаса, һөйләшергә лә теләмәй, урынһыҙға, сәбәпһеҙгә күп ҡыйырһыттым шу. Матур итеп йәшәгеҙ, һеҙ йәшәһәгеҙ мин дә имен-аман булырмын…» Яҫтыҡланып сырышған күҙ ҡабаҡтары аҫтында дерелдәгән ике йәш бөртөгө таушалған, шырт йөн баҫҡан биттәр буйлап түбәнгә һарҡтылар… «Хәстрүш абышҡа, нимә унда һейгәгең менән шыбырҙашаһың? Ағыуға ҡатҡан Маһираңды, етемәктәреңде бик тә һағынып юҡһынһаң, тотмайым, ҡыуҙым-сығарҙым булыр, дүрт яғың ҡибла!» Атаһы яр биреһеләй әрпеш кейенгән, туҡтамай бытылдап иләмһеҙ хәбәр һөйләгән эскесе ҡатындың артынан эйәрҙе.\nНи тиклем эсһә лә атаһы “Белорусь”енән төшмәне, яҙлы-көҙлө ер һөрҙө, көҙ етте иһә комбайнға ултырҙы, ҡыш көндәре сылбырлы тракторы менән ҡырҙан ко-лхоз малына аҙыҡ ташыны. Тырыш, эш өсөн генә тыуған тракторсыны эшенән бушатырға ашыҡманылар, уның етешһеҙлектәренә, ҡайһы саҡ ышанысты аҡламауына бармаҡ аша ҡаранылар. Эскән килеш трактор рычагы артына ултырыу – енәйәт ҡылыуға бәрәбәр; бер тапҡыр ер һөрөп йөрөгән еренән янтайып тракторын юл ситенә ауҙарҙы, икенселәй яңғыҙы көн иткән Фатима ҡарсыҡтың картуф баҡсаһының осонда урынлашҡан иҫке мунсаһын төкөп ауҙарҙы, ярай эсендә бер кем дә булмай сыҡты. Һуңғы тапҡыр үҙе ҡазаланды - тракторында түгел, ҡышҡы селләлә иҫерек килеш оҙаҡ ятып, ҡул, аяҡ бармаҡтарын туңдырҙы.\nШул хаҡта ишеткәйнеләр, әсәһе район дауаханаһына йыйына башланы, Юлайҙы башҡаларға күҙ-ҡолаҡ итеп ҡалдырып уны үҙе менән эйәртте.\nДауаханаға барғанда ҡул-аяҡтары бинт менән сырмалған атаһын айырым пал-атаға һалып ҡуйғайнылар. Уларҙы барыу менән тотҡарлыҡһыҙ үткәрҙеләр. Әсәһе карауат янына ултырҙы, ул баш осона баҫты.\nАтаһының шырт баҫҡан йөҙө тартылып киткән, күҙ төптәренә ҡарағусҡыл күләгә ятҡан, етек сәстәре бумалалай тырпайып күренәләр. Өндәшмәй суҡайҙылар. Ни-һайәт тамаҡ ҡырған атаһы тоноҡ тауыш менән һүҙ ҡатты:\n– Бына, ятам әле, ғәрипкә әйләнеп, ҡул-аяҡты тупысайтып бармаҡтарҙы киҫеп ырғыттылар…\n– Ишеттем, шуға эште ҡуйып килеп етә һалдыҡ… Вәлимә йә Вәғиҙә килгәндәрҙер ул?\n– Ҡайҙан… Белә күрә йәнгә теймә, йөрәкте өҙмә инде…\n– Үпкәләмә, артығын һораным шикелле… Шуға килдек, беҙгә ҡайтырһың, башҡа кемгә кәрәгең бар… Мин, балалар шулай хәл иттек…\n«Яңылыш һөйләй әсәһе, ул хаҡта һүҙ ҡуҙатманылар ҙа баһа…» Мәликә шулай уйлаһа ла өндәшмәй ҡалды.\nАтаһы берауыҡ һүҙһеҙ ятты ла башын ситкә ҡайырҙы. Эре күҙ йәштәре тағы ла һурынҡы биттәре буйлап түбәнгә һарҡты. Тамағы төбөнән килгән ыңғырашыу бара-тора һыңҡылдауға әүерелде. Ул яҡындарынан тартынмай рәнйетелгән сабыйҙай үкһеп илай ине. Ир кешенең илағанын күргәне булмағас уның да күңеле тул-ып китте, иламаҫ өсөн аҫҡы иренен тешләне. Бына күңел түренән килгән иңрәү яңынан һығылып сыҡты:\n– Һине күп тапҡырҙар рәнйеттем, Маһира, кисерә алһаң кисер… Балаларҙы ла һине лә үҙемдән биҙҙерҙем… Аламалыҡтарымды бер кемгә лә япһармайым, әммә ҡош ояһында ни күрһә, осҡанда ла шул, тиҙәр бит, минең дә баштан кирегә һапланды… Үҙең беләһең, фронтовик атайым да эсеүгә һабышҡан кеше ине бит, ҡылыҡ-холҡо ла ауыр булды… Шуға ла бит беҙҙе әсәйем мәрхүм булғас ҡалалағы балалар йортона бирҙеләр. Атайымдан, ары ҡаҙна йортонан күргән йәбер-рәнйеш ҡонон һеҙҙән алырға маташтым… Алйот… Аламалыҡ гөнаһ тыуҙыра икән ул, әле килеп шуны аңланым… Хәҙер Юлайҙың, ҡыҙҙарымдың шундай булып китеүҙәренән ҡурҡам, уларҙың йәненә асыу, күрә алмаусанлыҡ орлоҡтары сәселгән бит, йәндәрендә бер шытым бирмәһә бер бирер… Ҡайтыуға килгәндә, юҡ… Сәләмәт аяҡтарым менән сығып китеп ғәрип булып, бәйнәтемде һалып ҡайтмаясаҡмын…Минең холоҡто беләһең… Димләмә, булмай! Кисә профкомын эйәртеп Ғәлимйән ағай килеп китте, миңә район үҙәгенән бер өкәлтәк йүнләп йөрөйҙәр икән. Эш тураһында һүҙ ҡуҙғатыу - әлегә иртәрәк… Борсолмағыҙ, ҡайғырмағыҙ, нисек тә йәшәрмен әле… Тағы, шуны өҫтәп әйтәм, башҡаса килмәгеҙ, мине бахырға тиңләп йәлләү кәрәкмәй… Балаларҙы нисек тә әҙәм ит, Маһира, һин бит аҡыллы, егәрле, көслө ҡатын…\n– Нишләп шул һүҙҙәреңде элегерәк әйтмәнең, Мансур?\n– Йәнемә инеп оялаған иблес ирек бирмәне…\n- Шул ҡәһәр һуҡҡыр иблесте еңеп булмай инеме?\n- Йәнгә оялаған иблес ваҡыт үтеү менән хужаһын шул хәлгә төшөрә икән ул... Йә, бәхилләшәйек…\n– Юҡ, сигенмәйем, был һуңғы һәм кире ҡаҡҡыһыҙ ҡарарым…\n- Балаларҙы тере килеш атайһыҙ итмә!\n- Мин һеҙҙең өсөн юҡ инде хәҙер, ҡасандыр булғанмындыр, ә бөгөн – юҡ!..\n– Үҙең ҡара улайһа… Балаларға килеп йөрөргә рөхсәт бир. Ҡабатлап әйтәм һин бит атай, балалар – ғәзиздәрең!\n– Ҡыуанып ризалашыр инем, тик уларҙа ундай теләк тыумаҫ шул… Ҡыш көнө башҡарған шөғөлөңә килгәндә, башҡаса сыҡма шул ағыуға…\n– Ҡайҙа ғына барайым, аптырағандың көнөнән йөрөлә, аҡсаны ла арыу түләйҙәр унда.\n– Сәләмәтлегеңде хәҙерҙән аҡсаға алмаштырһаң, балаларҙы кем үҫтерер? Ғәлимйән ағай менән һөйләштем-килештем, алдағы аҙнанан быҙауҙар ҡарарға сығырһың. Исмаһам унда йылы, мәктәптән сыҡҡас Юлай барып ярҙамлашыр, Фәрзәнә лә ҡул араһына керә бара.\n– Рәхмәт хәстәреңә. Хуш, Мансур…\n– Хуш, Маһира…


Ҡунаҡ йыйҙы Ҡурғашлы\n9 Июль 2019, 11:33\nҠурғашлыла “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамы 2011 йылда беренсегә ойошторолғайны. Бөгөн дә ауыл халҡының осрашыуға һыуһағаны, байрамдың мөһимлеге әҙерлек ваҡытында уҡ күренеп торҙо. Ауыл старостаһы Илдус Иҙрис улы Заһиҙуллин етәкселегендә ойоштороу комитеты һәм байрамды үткәреү буйынса комиссия төҙөлдө һәм ең һыҙғанып эшкә тотондо.\nАуылыбыҙҙағы бер йорт та әҙерлектән ситтә ҡалманы. Һәр кем йорт-ихата, кәртә тирәһен йыйыштырыу, буяу һәм тәртипкә килтереү эшен башҡарҙы. Байрамды юғары кимәлдә үткәреү өсөн ауыл халҡынан аҡсалата ярҙам һорап мөрәжәғәт итеү ҙә ыңғай хәл ителде. Боронғо йоланы тергеҙеп һөбә йыйыуҙа ла бик ихлас ҡатнашты ауыл халҡы. Байрам үтәсәк яланды төҙөкләндереүҙә әүҙем ир-егеттәребеҙ үҙ ваҡыттарын да, көстәрен дә йәлләмәнеләр.\nБайрам ауыл уртаһындағы обелискыға сәскә һалыу һәм әруахтар рухына аят уҡыуҙан башланды.\nРәсми өлөштө ауыл старостаһы Илдус Иҙрис улы асып, һүҙҙе Ташбүкән ауыл биләмәһе башлығы Гөлназ Хәким ҡыҙы Азимоваға бирҙе. Ул үҙ сығышында төҙөкләндереү буйынса үтәлгән һәм планлаштырылған эштәргә туҡталды, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡан ауылдаштарыбыҙға Рәхмәт хаттары тапшырып ҡыуандырҙы. Район хакимиәте исеменән иҡтисад һәм инвестициялар буйынса урынбаҫар Рәмил Рафаил улы Әхмәтов ҡотлау һүҙҙәре еткерҙе һәм бүләккә триммер тапшырҙы.\nАуылыбыҙҙың иҡтисади һәм социаль хәле тураһында бай йөкмәткеле доклад менән сығыш яһап, Илдус Иҙрис улы етешһеҙлектәр һәм киләсәккә бурыстар мәсьәләһен яҡтыртты, ауылдың бөгөнгө йәшәйешен һүрәтләне, үҫешкә тос өлөш индергән ауылдаштарҙы маҡтап телгә алды. Байрам алдынан ғына ауыл клубына өр-яңы, ҡеүәтле музыка аппаратураһы бирелеүен һөйөнсөләне. Киләсәктә лә ауылды үҫтереү, төҙөкләндереү маҡсатында бергә эшләргә, ауыл менән бәйләнеште өҙмәҫкә, туғанлыҡ ептәрен юғалтмаҫҡа саҡырҙы.\nСәхнәне сағыу сығыштары менән биҙәгән апалы-һеңлеле Айгөл Батталова менән Айһылыу Ғәлиуллинаны, гармун моңона ҡушылып ауылдаштарын берсә һағышландырған, берсә дәртләндергән Шәмсинур Вилданованы, моңло йырҙары менән йөрәктәрҙе елкендергән Айнур Хөснөтдинов менән Вафир Харисовты ауылдаштары көслө алҡыштарға күмде.\nҺәр байрамдың иң күңелле өлөшө бүләкләү тантанаһылыр. Комиссия төрлө номинацияларҙа матур-матур бүләктәр әҙерләгәйне.\nАуылдың иң оло кешеләре тип Расфар Сәләхетдин улы Йәғәфәров менән Мәрйәм Әхмәт ҡыҙы Ишмөхәмәтова билдәләнде.\nҮҙ яҙмыштарын Ҡурғашлы менән бәйләгән, урман хужалығында бар тырышлыҡтарын һалып эшләгән ауылдаштарыбыҙҙың күбеһе 80 йәштән үткән. Оло йәштәге 15-ләгән кеше был байрамда рәхмәт һүҙе ишетеп, “Ихтирамға лайыҡ ауылдаштар” номинацияһында билдәләнеп, иҫтәлекле бүләктәр алып ҡыуанды.\nАуылыбыҙҙы йәмләп, йәштәргә өлгө булып оҙаҡ йылдар бергә йәшәгән парҙарҙан Нәфисә менән Ишмөхәмәт Әһлиуллиндар, Фәйрүзә менән Зөлфәр Ғәзизовтар, Фәнизә менән Хәсән Ҡотовтар, Зөһрә менән Әбделҡадир Шәрәфетдиновтар, Әсмә менән Вәрис Бүләкҡоловтар бүләкләнде. Ә ауылыбыҙҙың иң йәш пары тип Айгөл менән Руслан Насировтарҙың ғаиләһе аталды. Иң йәш ауылдашыбыҙ Ислам Руслан улы Ғәлимов та был көндө бүләк алып ҡыуанды.\n“Ауылыбыҙ киләсәге” номинацияһында күп балалы, татыу ғаиләләр билдәләнде. Гөлдәр менән Радик Әмирхановтарға, Розалия менән Фәрит Ашуровтарға, Светлана Хәлилова менән Рөстәм Ермалаев ғаиләләренә ауылдаштар ҙур өмөт бағлай.\nКүпләп ҡош-ҡорт, эре мал аҫраған, баҡса тултырып емеш-еләк үҫтергән, күпләп бал ҡорттары ҡараған ғаиләләрҙән Зиниә менән Земфир Ҡотовтар, Резида менән Илдус Заһиҙуллиндар, Әсмә менән Вәрис Бүләкҡоловтар “Иң ҙур хужалыҡ” номинацияһында еңеүсе тип табылды.\nКомиссия ағзалары байрам алдынан бөтә ауылды байҡап сыҡҡандан һуң номинациялар буйынса еңеүселәрҙе билдәләгәйне. Иң тырыш һәм сәмсел ғаиләләр сәхнә түренә саҡырылды.\n“Иң тырыш ғаилә” номинацияһы ғаиләһенә һәм Рәйфә Мусина ғаиләләренә бирелде.\n“Иң яҡшы баҡса” тип Нәфисә Әһлиуллинаның баҡсаһы, “Иң яҡшы ихата” тип Кәрим Ғәзизовтың ихатаһы билдәләнде.\n“Әкиәт йорто” тип Гөлнара менән Вафир Харисовтарҙың, “Күркәм йорт” тип Рәмилә менән Хәлим Зәйниевтарҙың, “Заманса йорт” тип Бәриәт менән Әхәт Фәтҡуллиндарҙың һәм “Яңы йорт” тип Маһинур менән Альберт Ишмаевтарҙың йорттары күрһәтелде.\nБынан тыш донъяларын үҙҙәренең ҡул эштәре менән биҙәгән оҫта ҡуллы ҡатын-ҡыҙҙарҙың исемдәре лә атап үтелде: Рәйсә Батталова, Шәмсинур Вилданова, Фазила Суфиянова, Резеда Заһиҙуллина, Лира Ғәзизова, Рәйлә Хәсәнова, Гөлфирә Насированың ҡул эштәре район кимәлендә уҙғарылған күргәҙмәләрҙә лә йыш ҡатнаша.\nАуылды төҙөкләндереүҙә һәр башланғысты яҡлап сыҡҡан, йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнаған ауылдашыбыҙ Марат Фәйзуллин "Ауыл патриоты”, Сауҡаҡыуыш урамының әүҙем егете Юлай Батыршин “Урамдың актив ойоштороусыһы” исемдәренә лайыҡ булды.\nҺәр ауылдың ғорурланырлыҡ, һоҡланғыс кешеләре бар. Байрам ҡунаҡтары араһында арҙаҡлы, сит ерҙә йәшәһәләр ҙә ауылдан ситләшмәгән, ярҙамдарынан ташламаған ауылдаштарыбыҙ бар ине. Улар араһынан байрам ойоштороуҙа күрһәткән матди ярҙамдары өсөн Миниғәфүр Дәминдәр улы Килмәтовҡа, Миниәсҡәт Минәхмәт улы Шәриповҡа, Рөфҡәт Рамазан улы Вәлитовҡа айырым рәхмәт белдерелде.\nАуыл клубының художество етәксеһе Лира Ғәйсәр ҡыҙы Ғәзизованың тырышлығы менән әҙерләнгән концерт номерҙарын халыҡ яратып ҡараны.\nТөшкө аштан һуң ҡыҙыҡлы уйындар, спорт ярыштары, һәүәҫкәрҙәр сығышынан ялан яңғырап торҙо. Сағыу бүләктәр бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Ауылдаштарыбыҙ рәхәтләнеп уйнаны, бейене, аралашты, шаярҙы, көлдө.\nБыл сара һәр кемдең күңелендәге иң нескә ҡылдарын сиртеп, төпкә йәшеренгән һағышын баҫты, осрашыуға сарсаған туғандарҙы, һабаҡташтарҙы күрештерҙе. Әҙерлек осоронда килеп тыуған ҡаршылыҡтарҙы еңеп сығырға көс тапҡан ойоштороусыларға, ауылдаштарға, ауыл биләмәһе хакимиәтенә рәхмәт әйтке килә. Киләһе осрашыуға тиклем, ауылдаштар!


ҠОЯШСӘСКӘ (Helianthemum), ладанник һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 100 төрө билдәле; Евразияла, Төньяҡ Африкала таралған. Башҡортостанда башҡорт Ҡ. һәм тәңкәле Ҡ. үҫә. Мәңге йәшел ваҡ ярым ҡыуаҡ. Һабағы тармаҡлы, төҙ, күтәрелеүсән йәки түшәлеүсән, аҫҡы өлөшөндә ағасланған, япраҡ йөйҙәренән алып ҡыҫҡа быуынлы (башҡорт Ҡ.), үрмәксе ауы һымаҡ төклө (тәңкәле Ҡ.), бейеклеге 10—30 см.\nЯпрағы ҡапма‑ҡаршы, бөтөн, оҙонса‑овал, ланцет йәки ҡыяҡ‑ланцет, ҡолаҡсынлы йәки ҡолаҡсынһыҙ, өҫ яҡтан һирәк төк м‑н ҡапланған, аҫ яҡтан аҡ кейеҙ һымаҡ төклө. Сәскәһе ҡара‑һары йәки ҡыҙғылт һары төҫтә, яңғыҙар йәки һирәк бөтөркәлә, суҡҡа йыйылған, һәр ваҡыт ҡояшҡа табан борола. Май—авг. сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы күп орлоҡло ҡумта, авг.—сент. өлгөрә. Эзбизташ, аҡбур һәм ҡырсынташлы битләүҙәрҙә, тәңкәле Ҡ. ҡарағай урмандарының аҡландарында үҫә.\nЭндемик башҡорт Ҡ. — һирәкләп Башҡортостандың Урал алдында (Дыуан р‑ны), Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында (Бөрйән, Ишембай, Учалы р‑ндары); тәңкәле Ҡ. башлыса Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында осрай. Составында алкалоидтар, дуплаусы матдәләр, флавоноидтар һ.б. бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Декоратив, баллы үҫемлектәр. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.


Хәрби Дан музейында яңы күргәҙмә асылды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n«Һуғыш шаңдауы» экспозицияһының авторы — рәссам-график Фәнил Шәймөхәмәтов. Әлеге көндә ул Ишембай ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Рәссам 120—нән артыҡ күргәҙмә ойошторған. «Һуғыш шаңдауы» исемлеһе еңеүҙең 75 йыллығына арналған. Автор һуғыш лирикаһын, тәбиғәтте, ябай кешеләрҙең күңел кисерештәрен линогравюра техникаһы аша күрһәтә. Фәнил Шәймөхәмәтовтың әҫәрҙәре Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Ишембай, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ, Салауат картиналар галереяһында, сит илдәрҙәге шәхси коллекцияларҙа ла һаҡлана.Күргәҙмә 4 августан 31 октябргә тиклем эшләй.\n05 августа Башҡортостан ойошторолоуға 100 йыл тулыу айҡанлы төбәктә яңы 100 объект барлыҡҡа киләсәк


Уотлант осрашыу-Ул ирекле Һәм етди Мөнәсәбәт, никах - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nУотлант осрашыу-Ул ирекле Һәм етди Мөнәсәбәт, никах\nАтлантала күтәреү өсөн етди мөнәсәбәт, Никах, дуҫлыҡ, романтика, дуҫлыҡ, дуҫлыҡ Һәм флирт ненавязчивостьТеркәү-системаһына инә, социаль селтәрҙәрҙә Һәм башҡа сайттарҙа теркәлгән загрузки Һеҙҙең профиль төҙөлә башланы. Һеҙҙең тулы мәғлүмәт, һеҙ шәхси Хәүефһеҙлек гарантиялана. Һеҙ нисек анонимность мәғлүмәт контакт Булмаясаҡ, шуға күрә ул бар, Хатта әгәр кем дә булһа Уға был тулыһынса гарантиялана.\nБеҙ бөтә ҡорал һәм ҡорал Бирҙеләр, беҙҙең файҙаланыусылар, эш башлау Өсөн кәрәк. Шулай уҡ сайтының мобиль версияһы Бар, һәр ваҡыт уның сайтына оҙаталар. Мөхәббәт тарихы-ваҡиғаларҙы теркәй алмаһын Өсөн етди дата. Әгәр һеҙ эҙләсе, тағы ҡайҙа Күрергә тип китә һәм батон, Яңы орлеан-Ружа-Лафайет, Шривпорт, Слайделл, Чарльз-Лейк, кәңәш, иғтибар Өсөн һәм бөтә донъя сайтында Компанияһы рәсәй ҡалаларының тейеш, уның Өсөн бағышланған проект.\nҠатын-ҡыҙ Бушлай теркәү Флирт һине Коломбо\nбез теркәлгән таныштырҙы. видео парҙар танышып етди танышты видео танышып аралашыу теркәү телефоны менән башҡа ч рулетка видео менән танышты башҡа бушлай таныша теркәлгән видео чат видеочивать теркәлгән онлайн топ 10 чатрулетка өлкәндәр өсөн бушлай таныша видео