«Киске Өфө» гәзитенең сайты - НИСЕК ДАН ҠАҘАНЫРҒА? - 2015 - Мәҡәләләр\nБөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арнап, Мәскәүҙең Ҡыҙыл майҙанында ойошторолған хәрби парад һәм Рәсәй халҡының илебеҙ ҡалалары урамдарынан тығыҙ сафтар булып үткән "Үлемһеҙ полк" маршы кешелек хәтере гендарының ныҡлығына дәлил булып ҡына ҡалманы, бәлки, халҡыбыҙҙың аң, выждан һәм намыҫ дәрәжәһен күрһәтеүсе һәм күтәреүсе ҡеүәтле бер көс булараҡ та сикһеҙ һоҡланыу һәм ғорурлыҡ уятты. "Ошондай илде, ошондай халыҡты еңеп булмаясаҡ, юҡ!" тип ҡабатлайым Александровтың арҡаларҙы сымырҙатып яңғыраған "Изге яу"көйөнән ғәйрәтләнеп...\nҺәм бына музыка тынды, парад тамам, салют атылды, кешеләр өйҙәренә таралышты. Иманым камил: күп йорттар түрендә был кис тостар әйтелде, шешәләр бушатылды. Аңларға ла була, бер яҡтан, ут эсенә ингән, тиңһеҙ алышта баштарын һалған исемле һәм исемһеҙ шәһиттәр, геройҙар өсөн, тинеләр бит. Икенсе яҡтан, аңлашылмағаны, хәүефләндергәне шул: яу тынмаған әле, дошман уяу. Беҙ уға ҡаршы һуғышмайбыҙ, сөнки ул - арабыҙҙа, беҙҙең менән бергә донъя көтөп, һәүетемсә йәшәп ята: наркотик, араҡы, коррупция, енәйәт, эшһеҙлек, маңҡортлоҡ, рухһыҙлыҡ... Миллионлап ил байлығын урлаусы юғары чиновник - бына заманыбыҙ геройы. Эшсе йә игенсе түгел, ә намыҫһыҙ чиновниктар, эреле-ваҡлы уғрылар, ришүәтселәр. Уларҙың йәшәү рәүеше, иләмһеҙ ҡылыҡ-фиғеле тураһында көн дә зәңгәр экрандарҙан репортаждар күрһәтелә, портреттары гәзит биттәрен "биҙәй", интернет киңлектәрен айҡай - ҡыҫҡаһы, бынамын тигән "геройҙар" инде! Етмәһә, асыуға тейеп, әлеге бурҙарҙың хан һарайылай зиннәтле виллаларын, тиҫтәләгән бүлмәле әкиәти фатирҙарын, алтындан эшләнгән (ғәфү итегеҙ) бәҙрәфтәрен, миллион-миллион һумлыҡ ручкаһынан алып, башҡа төр йыһаздарын тәмләп-тәсфилләп күрһәтәләр, шуның менән ҡиммәтле эфир ваҡытын әрәм-шәрәмләйҙәр. Ә бына ошондай бурҙарҙың енәйәте арҡаһында бюджет тоғонда барлыҡҡа килгән тишектәрҙе ямау һаман булһа ябай халыҡ елкәһенә төшә. Әлбиттә, бурҙарҙың барыһын да тотоп бөтөү ҙә мөмкин түгелдер , сөнки бәләкәй генә власть башында ултырғандар ҙа нисек булһа ла иң тәүҙә үҙ кеҫәһен ҡайғырта. Ә бит ҡомһоҙлоғо һәм оятһыҙлығы менән даны хатта сит илдәргә таралған чиновниктарҙың урлағанын кире ҡайтарып, законһыҙ милектәрен конфискациялау ғына ла байтаҡ файҙа килтерер ине беҙҙең мәңге яшыҡ бюджетҡа. Юҡ, ниңә улай эште ҙурға ебәрергә? Ташландыҡ фермаларҙың һуңғы ишек-тәҙрәһенә тиклем урланып-таланып бөтһә лә, илдә "һауын һыйырҙар" бөтмәгән әле. Был хаҡта үткәндә генә РФ финанс министры А. Силуанов үҙе: "Эшләп йөрөүсе пенсионерҙарҙың килеме етерлек булғандарға пенсияларының бер өлөшөн түләмәгәндә лә булыр ине",- тип белдерҙе көндәрҙең береһендә, ахырҙа, аптырағас (АиФ, №20, 2015). Яҡшы, ул осраҡта әле дары-дарманы бар пенсионерҙар ҙа эшһеҙ ятыуҙы хуп күрәсәк - ә кем эшләр һуң? Байҙар - байый, уларҙа бер кемдең дә эше юҡ, ә ярлыны һаман булһа баштүбән тотоп һелкеткеләйҙәр - һуҡыр тине килеп төшмәҫме тишек кеҫәһенән...\nӘ был һуңғы тиндәрҙе һауыусылар былай ҙа етерлек тормошобоҙҙа: әле бына 1 июлдән коммуналь хеҙмәттәр өсөн тарифтарҙың тағы ла кәмендә 10 процентҡа артыуы көтөлә. Әйткәндәй, был йәһәттән йылдың-йылы һәр төрлө "яңылыҡтар" уйлап сығарып ҡына торалар: халыҡтың былай ҙа таҡыр кеҫәһен нисек тә күберәк һығырға! Капремонт өсөн түләтеү башланып өлгөрмәне, электр энергияһына айырым иҫәп килә башланы. Квитанция ҡағыҙына ошоға тиклем түләтелгән сумманан ике тапҡырға артыҡ түңәрәк кенә һандар һуғылған. Былай ҙа ҡаңғырған баштарҙы бутап, тотонолған энергияны иҫәпләүҙең буталсыҡ арифметикаһы ла уйлап сығарылған хатта. ОДН (дөйөм йорт ихтыяждары) өсөн сығымдарҙы ҡаплау ҙа икеләтә түләү булып төштө әлеге ҡулланыусы кеҫәһенә. Квитанциялағы һандарҙың дөрөҫлөгөн тикшереүсе юҡ, сөнки ябай халыҡ белә: уның осона сығып булмаясаҡ. Ә инде магазиндағы хаҡтарҙы күреп, күп нәмәнән баш тартырға, үҙеңде сикләргә тура килә хәҙер. Мәҫәлән, пенсионерҙың төп ризығын тәшкил иткән икмәк-һөт, ярма, сәй-шәкәргә генә лә хаҡтар күпмегә барып етте һуңғы айҙарҙа. Сәйгә, әйтәйек, хаҡтарҙың йыл башынан 10-20 процентҡа артыуы күҙалланһа ла, ул ҡайһы бер сауҙа нөктәләрендә 40-100 процентҡа тиклем барып етте. Йәй үлән-мүлән йыйып, киптереп, сәйҙе үҙебеҙгә хәстәрләргә тура килмәгәйе. Бушлай ҙа, файҙалы ла булыр. Юғиһә, сит илдәрҙән килтерелгән сеймал булараҡ, сәйҙең хаҡы доллар курсына бәйле булыуы билдәле, тик бында уны һатыусыларҙың "болғансыҡ һыуҙа балыҡ эләктереп ҡалыу" ынтылышын күрмәү ҙә мөмкин түгел: сауҙа ойошмалары аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙарға хаҡтарҙы үҙҙәре теләгәнсә арттыра ала. Бына шунан хасил була ла инде баяғы уғрылыҡ тигәнең. Әлегеләй, бында ла кеше кеҫәһенә инеүҙең хәйләле механизмдары эшкә ҡушылған, ә тикшереүсе юҡ.\nҠыҫҡаһы, ҡайҙа ҡарама - контролһеҙлек, битарафлыҡ, хуш күңеллелек, сөнки күп нәмә баштан башлана. Ил ҡеүәте башында тороп, уның хәүефһеҙлеген тәьмин итергә тейешле Сердюков тигән әҙәмдең баш етмәҫлек енәйәттәргә юл ҡуйыуына күҙ йомоп, башынан һыйпауҙан әүҙемләште түгелме ҡолас етмәҫ уғрылыҡ афәте илдә? Ә уның һөйәркәһе Васильева ниндәй популяр героиняға әйләнде! Һәр аҙымын яҡтыртып, һәр һүҙен яҙып алып, ауыҙына ғына ҡарап торалар бит. Хатта СИЗО-ла ултырһа ла. Әле бына уға йә тырнаҡ игәүе, йә йомшаҡ матрас кәрәклеген кемуҙарҙан хәбәр итәләр. Был ни булды әле? Быуаттар алмашынып, идеалдар аҙашыуымы юғиһә, әллә пиар тигән ағыулы сәскә емештәреме был? Ә ҡайҙа бөгөнгө көнөбөҙҙөң ысын геройҙары - илһөйәрҙәр? Ҡайҙа әлеге Ҡыҙыл майҙанда Рәсәй һәм Еңеү флагтарын ғорур тотоп, "Изге яу" маршы аҫтында парадты башлап ебәреүсе егеттәр? Анау тиклем хәрби техниканы эйәрләгән айбарлы батырҙарыбыҙ ҡайҙа? Һәм, ғөмүмән, кемдәр, ҡайҙан улар? Уларҙы тәрбиәләп, ир еткергән ата-әсәләре кемдәр? Бер кем бер ни белмәй. Ә атаҡлы бурҙарҙы йөҙгә генә түгел, ни ҡыланғанын, ни әйткәненә тиклем белеп-күреп торабыҙ. Шунан, уйлап ҡараһаң, дан ҡаҙаныу, билдәлелек яулау өсөн йәш быуын ниндәй юлды һайларға тейеш буласаҡ?\nЯҙылған: 25.05.15 | Ҡаралған: 804


“Самбо — минең һөнәрем” » Башҡортостан гәзите\n“Самбо — минең һөнәрем”\n31-10-2012, 03:18 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға\nГрецияның Салоники ҡалаһы. Хәрби самбо буйынса донъя чемпионатының финалы. Барса халыҡ Эстония көрәшсеһе Александр Федоров менән Рәсәйҙән килгән Венер Ғәлиевтең алышын ҡыҙыҡһынып күҙәтә. Һүҙ юҡ: егеттәр икеһе лә яҡшы һуғыша! Оҫталар, хәрәкәттәре йылдам, алымдары шәп. Шулай ҙа бер мәл өҫтөнлөк Федоров яғында була башламаһынмы! Хатта әллә нисә яҡшы алым да күрһәтеп алды. Иҫәп уның файҙаһына 8:0. Хәҙер инде эстондарҙың еңеүгә шиге ҡалманы шикелле. Әммә иртәрәк ҡыуанғандар! Һис уйламағанда башҡорт егете дәғүәсеһен дөмбәҫләй башламаһынмы! Кәрәген бирә генә! Һөҙөмтәлә Венер Ғәлиев икенсе тапҡыр рәттән — донъя чемпионы! Данлыҡлы спортсы бөгөн беҙҙә ҡунаҡта.\n— Венер, иң тәүҙә үҙең хаҡында һөйлә әле.\n— Атайым — Миәкәнән, әсәйем Белорет районынан Стәрлетамаҡҡа килеп, ғаилә ҡорғандар. Бала сағым, үҫмер йылдарым ошо ҡалала үтте. Дамир исемле ҡустым бар. Тыныс малай булдым, спорт яраттым.\n— Тимәк, профессиональ спортҡа һуҡмаҡ үҫмер саҡта һалынған...\n— Дөрөҫ. Теге йәки был өлкәлә уңышҡа өлгәшәм тиһәң, бәләкәйҙән үҙеңде шуға әҙерләү кәрәктер. Берәү ҙә өгөтләмәне, нисектер үҙемдән-үҙем спортҡа тартылдым, күнекмәләр менән үтте бала саҡ. Ун йәштәрҙә дзюдоға йөрөй башланым, футбол менән дә мауығып алдым. Ә бер аҙҙан грек-рим көрәше үҙенә тартты. Атай-әсәйем дәртләнеп, етди шөғөлләнеүемде аңлай ине. Һөҙөмтәләрҙе күргәс, улар миңә ышанды. Артабан Стәрлетамаҡтағы физик культура техникумына уҡырға индем, уны “ҡыҙыл диплом”ға тамамланым. Ә 17 йәштә баш ҡалаға “Уфимец” командаһы өсөн сығыш яһарға саҡырҙылар.\n— Ҡурҡаҡ хоккей уйнамай, тиҙәр. Ә бына самбистар көрәштән ҡурҡамы йәки тулҡынланамы икән?\n— Бер нәмәнән дә ҡурҡмаған кеше бармы икән? Әлбиттә, рингка сығыр алдынан күңелде ниндәйҙер көсөргәнеш биләп ала. Башҡалар ҙа шулай. Мин тулҡынланмаған бер спортсыны ла белмәйем. Айырыуса ҙур ярыш алдынан. Кейем алмаштырыу бүлмәһендә егеттәрҙең күҙ ҡарашынан уҡ аңлашыла был тойғо, әммә алышҡа сығыу менән ул һыпырып ташлағандай юҡ була.\n— Танылған бер көрәшсенең, үҙенең ысын уй-ниәтен йәшермәй, фәҡәт аҡса өсөн һуғышам, тигәне хәтерҙә ҡалған. Ә һеҙ?..\n— Әлбиттә, малай саҡта, тәүге осорҙа барыһы ла ҡыҙыҡ ине. Хәҙер мин — профессиональ спортсы, самбо төп һөнәремә әүерелде. Уны ғаиләмде ҡарау өсөн төп финанс сығанағы тип әйтер инем. Ҙур спортҡа сығыу — ауыр, етди хеҙмәт емеше. Ул лайыҡлы баһаланырға тейеш.\n— Ҡушаматығыҙ — “Башҡорт”. Кем уйлап тапты?\n— Ҡаҙағстанда тағып ҡуйҙылар был исемде. Рингка “Башҡортостан” тип яҙылған футболка кейеп сыҡҡайным. Чемпионатта еңгәс, барса халыҡ: “Башҡорт, молодец!” — тип һөрән һала башламаһынмы! Шунан китте инде.\n— Олимпия чемпионы Василий Ломаченко, судьяларға бәхәсләшергә урын ҡалдырмайым, дәғүәсемде шунда уҡ нокаутҡа ебәрәм, тигән. Һеҙҙең ошондай маҡсат ҡуйғанығыҙ бармы?\n— Дәғәүсемде нокаутҡа йәки нокдаунға ебәрәм тип ғәйрәтләнмәйем. Улай иткәндә бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ. Киреһенсә, тынысланып үҙемә аҙаҡҡа тиклем кинәнес алып көрәшергә тигән маҡсат ҡуям. Самбола бит башҡа төрлө алымдар ҙа бар. Мин йышыраҡ быуыу, берәй ерен ауырттырыу кеүегерәк ысулдарҙы ҡулланам, Нокаут ҡайһы ваҡыт үҙенән-үҙе килеп сыға. Тыныс ҡына һелтәнгән һымаҡ булһаң да, дәғүәсең бөгөлә лә төшә. Ҡайһы саҡ, ниңә һуҙаһың, әйҙә, еллә, еппәр, тигән һүҙҙәрҙе ишетергә мөмкин. Әммә, минеңсә, нокаутҡа, нокдаунға ебәреү генә көрәшсенең көсөн күрһәтмәй. Белгән кеше самбосының оҫталығын шунда уҡ самалай.\n— Дәүғәселәрең йәл түгелме?\n— Әлбиттә, алышта кемдер беренселекте алырға тейеш, әммә бер ваҡытта ла рингка дәғүәсемде йәрәхәтләргә тигән уй-ниәт менән сыҡмайым. Төп маҡсатым — еңеү.\n— Самбосылар араһында конкуренция нисек?\n— Хәҙер көслө. Йылдан-йыл таһыллы спортсылар ишәйә бара. Мин башлағанда юҡ инеләр, тиергә була. Бөгөн махсус мәктәптәр эшләй, тренерҙар бар, һәр яҡлап оҫта көрәшселәр күбәйҙе.\n— Венер, ғаиләгеҙ хаҡында ла белге килә...\n— Ҡатыным Алена — шәхси балалар баҡсаһы етәксеһе, улыбыҙ Тимурға — туғыҙ йәш.\n— Улығыҙ ҙа, моғайын, спорт тип атлығып торалыр...\n— Эйе, дәрте юҡ түгел. Тәүҙә хоккейға, йөҙөүгә йөрөнө. Әле дзюдо менән мауыға. Самбо менән тиҙҙән үҙем күнектерә башлармын, тип торам. Былай һәләте, теләге бар.\n— Яҡын көндәрҙә беҙ һине Өфө рингында күрә алырбыҙмы?\n— Республикабыҙҙың баш ҡалаһында сығыш яһағаным бар, әммә көрәште үҙем ойоштора алмайым бит. Теләүселәр бар икән, шарттары мине ҡәнәғәтләндерһә, ризамын.\n— Бөгөн Башҡортостанда самбо үҫешен нисек баһалайһығыҙ?\n— Был юҫыҡта күп эш башҡарыла, тәжрибәле тренерҙар етерлек, йыл һайын мастерлыҡҡа бихисап кандидат әҙерләнә.\n— Күнекмәләр күп ваҡытты ала, шулай ҙа телевизорҙан спорт хаҡындағы тапшырыуҙарҙы ҡарап барырға тырышам. Үҙем хоккей, футбол уйнарға яратам.\n...Венер Ғәлиев — самбосылар араһында киң билдәле спортсы. Хатта өлкәндәрҙең күбеһе уны кумиры итеп хөрмәтләй. Бөгөн егет республикабыҙҙа һәр яҡтан таһыллы көрәшселәр әҙерләү йәһәтенән ҙур эш алып бара, “ISIMOTSU” алышсылар клубына етәкселек итә.\nТеге ваҡыт, Грецияла икенсе тапҡыр донъя чемпионы булғас, Өфө аэропортында батырҙы халыҡ, күҙҙәре шатлыҡтан балҡыған малайҙар геү килеп ҡаршы алды. Улар егетте күреү менән:\n— Һинең менән ғорурланабыҙ, афарин, — тип ҡул саба башланы.\nЯңынан-яңы бейеклектәр һиңә, башҡорт батыры!


Видео чат - веб камера онлайн буйынса егеттәр һәм ҡыҙҙар менән тиҙ танышты.\nВидеочить бик уңайлы ысулы булараҡ таныштырҙы. Һеҙҙең реаль ваҡыт режимында мөһим темаға һөйләшергә мөмкин. Чатта аралашыу буйынса реаль видео камеры булдыра иллюзия һәм дуҫтары йыйылды. Бөтә чатрулетка видео бушлай ҡулланыу өсөн, һеҙгә кәрәк, быға оҡшаш ҡоролмалар, интернет, камера һәм микрофон. Инде ғәҙәттә был гаджеттар төҙөлөшөн үҙ эсенә ала. Әгәр юҡ икән, уны һатып алыу өсөн сифатлы элемтә һәм яҡларға кәрәк.\nЧат бүлмәһе. Сифаты видео\nОсраҡ буйынса аралашыу видео-аудио һәм видео чат сифаты бик мөһим, сөнки туранан-тура аралашыу уңайлы һәм һүрәттәрҙең сифатына бәйле булыуы менән таныштырҙы. Әгәр файҙаланыусылар һынлы элемтә урынлаштыра камералары һәм сифатлы башҡара алмай мөмкин түгел көтөргә тура килә, башҡа моделдәрен һатып алырға кәрәк. Шулай уҡ видео һәм тауыш тиҙлеге берләшмәләре һүрәт сифатына бәйле. Интернет тиҙлеге ни тиклем тиҙерәк, шул яҡшы сифаттарын һүрәтләй. Был бары тик ҡайһы бер мизгелдәр, улар иҫәбенә алырға кәрәк.\nЧатрулетка аралашыу видео - таныштырыу был алым яҡшыраҡ.\nКеше өсөн бик уңайлы ысулы буйынса һәм видео камералар яҡшы чан, һәм уны ҡуйырға теләй сит ил һүҙҙәрҙең әйтелешен үҙләштереү. Һеҙ бында табан аласыз башҡа телдә һөйләшкән, үҙ белемен һәм күнекмәләрен яҡшыртыу өсөн. Өҫтәүенә был тел өйрәтеү, яңы дуҫтар менән чаты аша һәм видео камералар алып һеҙ шулай уҡ аласыз әлеге танышым. Конфиденциаль чатрулетка һөйләшеүе формаһында ҡабул итә. Улай ғына түгел, һеҙ шулай уҡ аласыз, һеҙҙе саҡырып нисәмә кеше менән сат. Был күренеш видео-ч - бергә бәхетле яҡшы ысулы эшләнгән бөтә.\nЧат бүлмәһе менән бер нәмә лә юҡ түгел.\nБыл проект менән бәйле характерын, бөтә донъя йәштәр һәм өлкәндәр өсөн бик ҡыҙыҡлы чат бүлмәһе. Досягаемость шул тиклем киң, был илдә һәр кеше уны күрергә мөмкин. Бар программа, төрлө темаларҙы персональ мәғлүмәттәр һәм фотоһүрәттәр төҙөргә мөмкинлек бирә. Һеҙ шулай уҡ был ярҙам итә ала оҡшаш кешеләрҙе табырға, улар менән һөйләшеү булды. Чатта теркәлергә онлайн башҡа бушлай онлайн ҡулланыу талап танышыу өсөн ябай таныштырҙы. Кемдер өсөн был, бәлки, башҡа мөмкинлектәр табып була икән, кем менән һөйләшеү үткәрергә йәки билдәле бер темаға әңгәмә ойошторорға мөмкин буласаҡ.\nВидео Онлайн-трансляция онлайн ч. и. (стрим).\nБеҙҙең видео чат ойоштороуҙы камиллаштырыу һәм сервисты яҡшыртыу өҫтөндә күп эшләй. Беҙ файҙаланыусы яҡлау һәм үҫтереү таралған. Бының өсөн беҙҙең тәҡдим буйынса үҙ вебкамера буласаҡ социаль селтәрендә дуҫтары ч ябай кеүек Facebook, Твиттер, Google һәм башҡалар. Ғәҙәттә төймәһе "Уртаҡлашып" биттең аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан. Шулай уҡ файҙаланыусыларҙан ҡушылдығы сервис эшләргә тәҡдим ала, уларҙы сайтта тағы телгә алмай булмай. Ағымдағы файҙаланыусы ғына түгел, ҡәнәғәтләндереүҙе эшләй, әммә таныштырҙы һәм яңы видео өсөн мөмкинлектәр эҙләй.\nҺеҙҙең компьютер менән оҫта эш булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ беҙҙең ч ҡулланырға мөмкин.\nЙәки һезгә кәрәк түгел продвинутый булып компьютерҙы яҡшы интернет-ҡулланыусылар өсөн, аралаша башлай. Видеочить практична һәм бик ябай, теләсә һәм, кем күптән түгел генә компьютер менән танышып, уның менән файҙалана ала. Бөтә ҡыҙҙар һәм егеттәр белеү еңел түгел, аралаша, видео менән аралашыуы бик еңел һәм ябай ярҙамында түләүһеҙ әммә буйынса ч булды. Бәлки, һеҙҙең менән аралашып, һеҙҙе үҙ йортонда башҡа теләсә ҡайһы ваҡытта.\nВидеочивать танышыу өсөн яҡшы инструмент булып тора онлайн бармы?\nКүп кенә эшҡыуар яллаған хеҙмәткәрҙәр теләһәгеҙ, дистанцион эшләй. Был йорттары етәкселеге һәм хеҙмәткәрҙәре менән аралашты, бер бүлмәлә видео аша эшләй. Был шулай уҡ етәкселәре һәм хеҙмәткәрҙәре отошло. Был ваҡыт һеҙ тратты сәйәхәт итергә лә талап итә, һәм һеҙ аласыз, теләсә ҡайһы ваҡытта эшләй башланыҡ. Бынан тыш, был биналарҙы ҡуртымға алыу мөмкинлеге ситкә, оргтехника һәм коммуналь хеҙмәттәргә түләү, хеҙмәткәрҙәргә эш урыны тура килә босс түгел, сөнки тәғәйенләнгән. Шуға ҡарамаҫтан, ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәр менән бик күп ҙур компаниялар хужаһы, моғайын, беҙҙең видео ҡулланырға теләмәй-чан. Барыһы да, сөнки ул һезгә эшләргә кәрәк, был хеҙмәткәрҙәр үҙ эш бүлмәһенә ингәс күреү өсөн конкрет һәм трансляция. Босс түгел деталдәр күҙен алмай.\nВидеоконференция - өҫтөнлөктәре һәм етешһеҙлектәре\nВидеоконференция үткәреү мөмкинлеген булып тора видеочинать эске тағы бер өҫтөнлөгө. Видеоконференция - был ысулдары махсус чат, ике йәки унан күберәк кеше ҡатнашырға мөмкинлек бирә. Коммуникация ике төрө бар: формаль һәм формаль булмаған. Формаль - типик һәм ниндәй ашығыс кәңәшмәлә был мәғлүмәт офис. Был кәңәшмәлә яҡтыртыу тейешле йыһазландырылған (видео өсөн сифатлы) өсөн ҡорамалдар етештереүсәнле һәм яҡшы тыңлағыҙ. Ҡайһы бер компания тәҡдим бүлмәләрҙә видео, кәңәшмәлә был видео өсөн тәғәйенләнгән. Был етешһеҙлектәр видео-сат булып тора, йәғни өҙлөкһөҙ һөйләшеүҙәр, трансляция һәм барыһы ла яҙылған.\nвидео танышты егет менән видеочивать ҡатын-ҡыҙ сайтында танышырға видео видеочивать һәм башҡа бушлай теркәү секс видео фото танышты видеочить бушлай йылдың 18 видеочивать пар эротическое альтернатива видеочить случайных танышыу секс без танышты теркәлгән


Өсөнсө йыл рәттән Башҡортостан хәрби комиссариаты хәрби хеҙмәткә саҡырылыуҙы ойоштороу һәм үткәреү буйынса иң һөҙөмтәле эшләүсе булып таныла. Ошо йәһәттән республика етәкселеген ҡотларға Төп ойо штороу - мобилизация идаралығы начальнигы - Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы урынбаҫары Василий Смирнов килде. Ул респуб лика Президентына "Башҡортостан Республикаһының Рәсәй Федерацияһы\nсубъекттары араһында граждандарҙы хәрби хеҙмәткә иң яҡшы әҙ ерләүселәр конкурсында беренсе урын алған өсөн" РФ оборона м инистры Сергей Ивановтың грамотаһын тапшырҙы. Ә БР Хөкүмәте Премьер - минис тры Рафаэль Байдәүләтовҡа Рәсәй Федерацияһы оборона министрының күсмә\nвымпелы - хәрби хеҙмәткә саҡырылыуҙы үткәреүҙә төбәкте яҡшы\nяҡтан билдәләү - тапшырылды.\nЙыл һайын Башҡортостандан 13 мең егет төрлө ғәскәрҙәр саф ына хәрби бурысын үтәргә йүнәлә. Һәм әлегә тиклем улар исеменә бары ти к рәхмәт хаттары ғына килә. Быйыл яҙ ҙа республикала биш мең ярым тир әһе\nбуласаҡ һалдаттар иҫәпләнә. Әйткәндәй беҙҙең республика мен ән сағыштырғанда халҡы бер нисә тапҡыр күберәк булған Мәскәүҙән\nдә саҡырылыусылар шул сама. Был факт ике төп сәбәп менән аңлаты ла: беҙҙең егеттәрҙең сәләмәтлек күрһәткесе юғары - 75 процент тирәһе (Мәскәүҙә был һан 50 проценттан артмай) һәм ҡасып ҡалырға ты рышыусыларҙың аҙ булыуы. Хәйер, һуңғылары беҙҙә лә етерлек, әлбиттә. Юҡһа үткән йылда армияға хеҙмәт итергә оҙатылырға тейеш булған 3305 вуз сығарылыусыла рының 325 - е генә үҙ бурысын үтәргә китеүен нимә менән аңлатырға\nКонтракт нигеҙендә хеҙмәт итеүҙе һайлаусы йәштәр һаны арт ҡандан арта. Бөгөнгө көндә Башҡортостандан үҙ профессионаллығы өсөн аҡсал ата түләү алырға теләүсе егеттәр һаны алты мең тирәһенә барып баҫа: ул ар барыһы ла\nхәрби хеҙмәт менән таныш һәм яҡшы физик әҙерлек үткән.\nМортаза Рәхимов генерал - полковник Василий Смирнов менән әңгәмәләшкәндә билдәләп үтеүенсә, Башҡортостанда йәштәрҙе ар мияға\nәҙерләүгә һәр ваҡыт ҙур иғтибар бирелде һәм ул властың феде раль йәки төбәк органдары бурысына бүленмәй. Һуңғы өс йылда ғына респу блика бюджеты иҫәбенә Башҡортостанда 48 хәрби комиссариат бинаһы һ әм хәрби\nхеҙмәткә саҡырылыу пункты төҙөлдө һәм ремонтланды. Әлеге в аҡытта Алкинола контракт нигеҙендә хеҙмәт итеүселәр өсөн өр - яңы т ехника һәм\nҡорамалдар менән йыһазландырылған ҡаласыҡ төҙөлә.\nХәрби хеҙмәткә әҙерлек Башҡортостандың барлыҡ белем биреү учреждениеларында ла алып барыла. Практик күнекмәләр махсус полигондарҙа үтә.\nЙәштәрҙе патриотик рухта тәрбиәләү һәм уларҙың физик әҙер легенә лә ҙур иғтибар бүленә. 2004 йылдың сентябрь айында ре спубликала үткән Бөтә\nРәсәй хәрби йыйыны Башҡортостан хәрби комиссариаттарының ме дицина\nйәһәтенән йыһазландырылыуы ла илдә иң яҡшыларҙан тип тапты.\nРФ Ҡораллы Көстәр Генераль штабы начальнигы урынбаҫары би лдәләүенсә, республикала йәштәрҙе армияла хеҙмәт итеүгә әҙер лекте бөтә Рәсәй өсөн эталон тип һанарға була.


Гәүһәр туйға илткән юл\nБыйылғы көҙ Тәкә ауылынан ирле-ҡатынлы Әнжилә һәм Мулланур Әхмәтшиндар өсөн иҫтәлекле булды. Йәшлек таңдарында бер-береһен осратып, 60 йыл элек улар никахтарын теркәгән. Бергә үткән ғүмерҙәрен үҙ-ара аңлашып, тулы татыулыҡта, мөхәббәтле йәшәп, бөгөн улар ҡасандыр бер-береһен осратыуҙарына бик һөйөнә.\nҒаилә башлығы Мулланур ағай 1929 йылдың 5 ноябрендә Тәкә ауылында 9 балалы ғаиләлә өсөнсө булып донъяға килгән. Күп кенә йәштәштәре кеүек уға ла ауыр хеҙмәтте бик иртә татырға тура килә – 6-сы класты тамамлаған үҫмер һыйырҙар көтә башлай. 1949 йылда хеҙмәт юлын ФЗО-ла дауам итә, унда тракторсылар курсын тамамлай. Армияға алынғансы тракторсы булып эшләп өлгөрә. 3 йыл хеҙмәт итеп ҡайт-ҡандан һуң, ғүмере буйы ауылда эшләй, тәжрибәле механизатор булып китә. Бер ҡасан да ауыр эштән ҡурҡып тормай, иртәнән алып төн еткәнсе район мәнфәғәтенә хеҙмәт итә.\nӘнжилә апай 1935 йылдың 24 июнендә Теләш ауылында тыуған. 7 йәшендә ул атайһыҙ ҡала. Балаларҙан иң олоһо булараҡ, уға әсәһенә һәр ерҙә терәк бу- лырға тура килә. 7-се кластан һуң фермаға эшкә төшә. Ике йыл Жвакино ауылы эргәһендәге урмандарҙа эшләй. Һынмай йәш ҡыҙ – эштең бөтөн ауырлығын лайыҡлы күтәрә.\n1957 йылда Әнжилә Мөхәрләм ҡыҙы менән Мулланур Сәфәрғәле улы ғаилә ҡора, һәм бер-береһендә бәхеттәрен таба. Еңел бирелмәй бәхет уларға. Шатлыҡлы ваҡиғаларын яҡындары менән уртаҡ- лашһалар, ә ҡайғы килгәндә күҙ йәштәре менән йыуалар.\nМулланур Сәфәрғәле улы пенсияға сыҡҡансы һайлаған һөнәренә тоғро ҡала. Намыҫлы хеҙмәте һәм яҡшы күрһәткестәре өсөн почет грамоталары менән бүләкләнгән. Эштән буш ваҡыттарында мейес сығарыу, быйма баҫыу, ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә. Әнжилә апай колхозда төрлө эштәр башҡара. Шул уҡ ваҡытта балаларын тәрбиәләргә, хужалығын алып барырға ла өлгөрә. Уның хеҙмәте лә ҡиммәтле бүләктәр менән баһаланған.\nӘхмәтшиндар биш бала үҫтергән, уларға яҡшы тәрбиә биргән. Бөгөн улар – 10 ейән-ейәнсәргә, 5 бүлә-бүләсәгә өләсәй һәм олатай. 80 йәште үткән ирле-ҡатынлылар әле лә ҡош-ҡорт аҫрай, баҡсасылыҡ менән шөғөлләнә. Ауылда Әхмәтшиндар ғаиләһен ихтирам итәләр.\n“Парлы булып бәхетле оҙон ғүмер кисереүҙең сере ниҙә?” – тигән һорауға ауылдың хөрмәтле аҡһаҡалы: “Бер-береңде аңлауҙа һәм ихтирам итеүҙә. Балаларҙың эргәлә булыуы яҡшы. Хәстәрлектәре, иғтибарҙары һәм уңыштары менән улар беҙҙең ғүмерҙе оҙайта”, – тине.


Нимесләр ауыл Советы (Нуриман районы) — Башҡорт Википедияһы\nНимесләр ауыл Советы (Нуриман районы)\nНимесләр ауыл Советы — Нуриман районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452440. ОКАТО коды — 80245825000. ИФНС коды — 0273. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 16 декабрендәге Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\nНимесләр ауылы 2008 йылда Яңы Күл ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.\n4 Һыу объекттары\nНимесләр ауылы — административ үҙәк, Ғиззәт, Ҡыҙыл Бәрйәү ауылдары (ҡушымта 41е );\n2008 йылда Благовещен районы, Нуриман районының Яңы Күл ауыл Советы, Байгилде ауыл Советы, Мәсетле районының Оло Ыҡтамаҡ ауыл Советы, Ҡорғат ауыл Советы, Кесе Ыҡтамаҡ ауыл Советы, Ростов ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).\nУпҡанкүл, Торғамыш күлдәре.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Нимесләр_ауыл_Советы_(Нуриман_районы)&oldid=839911 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:07 15 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Сабай (Бүздәк районы) — Башҡорт Википедияһы\n54°52′00″ с. ш. 54°28′00″ в. д.HGЯO\nСабай (Бүздәк районы)\n80 217 831 001\n80 617 431 101\nСабай (рус. Сабаево) — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 732 кеше. Почта индексы — 452716, ОКАТО коды — 80217000000.\n2010 йыл 14 октябрь 732 348 384 47,5 52,5\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 38 км\nМинәй Султыҡов — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Ҡаңлы улусы башҡорт старшинаһы.\nҮтәшева Римма Әмир ҡыҙы (3 ғинуар 1952 йыл) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, ғалим-табип-акушер-гинеколог, йәмәғәтсе. 1975 йылдан Өфөнөң 1-се бала табыу йорто, 1978—1988 йылдарҙа 4-се бала табыу йортоноң табип-акушер-гинекологы, 1988—2008 йылдарҙа — баш табип урынбаҫары; 2013 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Рәсәйҙең 8-се саҡырылыш Дәүләт думаһы, Башҡортостан Республикаһының 4-6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сабай_(Бүздәк_районы)&oldid=1104379 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:42 4 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Газета "Йәшлек" » Новости » Страница 13\nНовости / Һаулыҡ һаҡлау // 6-06-2018, 07:30\nИрем үлгәндән һуң йәшәү дәртем һүрелде... Ер һелкетеп баҫып йөрөгән ирем көтмәгәндә, ҡапыл, беҙҙе – ҡатынын, ике балаһын, сикһеҙ ҡайғыға һалып, үлде лә ҡуйҙы. Бөгөн теп-теүәл өс ай. Балалар мәктәптә, мин өйҙәмен... Ошо өс ай эсендә икенсегә ауырыйым. Дауахана тупһаһын тапайым, ҡайһы ерем ныҡлап ауыртҡанын да белмәйем. Ябыҡтым. Хәлем юҡ, хатта ҡайһы саҡта тын алыуы ауыр һымаҡ. Йүнләп йоҡлай алмайым. Күҙем йомолоу менән, тертләп уянам... Иремде юҡһынам, һағынам шул тиклем! Кәйефем юҡ. Гел илағым ғына килеп тора. Бер кем менән дә һөйләшкем дә, аралашҡым да, ишеткем дә, хатта күргем дә килмәй. Гел генә ятҡым килә. Хатта балаларға тамаҡ йүнәтергә саҡ һөйрәлеп торам. Улар, ҡайҙа ғына йөрөһәләр ҙә, минең хәлде күреп, борсолоп, гел генә шылтыратып торалар. Телефонды алмаһам, ҡоттары оса, шуға яуап бирергә тура килә. Хәлем юҡ. Былай итеп нисек йәшәргә һуң?\nНовости / Мәғариф // 3-06-2018, 08:00\nБаланың яҡшы аппетиты – ата - әсә өсөн оло ҡыуаныс. Үҙем бешергән бутҡа, аштарҙы төбөнә тиклем ашап ҡуйған улымды һиҙҙермәй генә оло ҡәнәғәтлек менән күҙәтергә яратам. Ә бына аҙыҡтан баш тартҡан бала менән хәл бөтөнләй башҡаса. Һәр табын бала һәм әсәй араһындағы «көрәшкә» әйләнә. Баланы өгөтләйҙәр, әрләйҙәр, төрлөсә алдаҡ юл менән, юхалап ауыҙына ҡалаҡлап аш тығалар. Ҡыҫымға алынған бәләкәс, теләмәһә лә, ашарға мәжбүр. Баҡһаң, аппетитһыҙ ашауҙың файҙаға ҡарағанда зыяны күберәк икән. Бындай осраҡта, ашҡаҙан һуты аҙ бүленеп сығыу сәбәпле, бауырға ауырыраҡ тура килә – бәләкәстең аппетиты насар икән ни эшләргә?...\nҺаҡ булығыҙ: үләндәр ҙә ағыулы\nНовости / Һаулыҡ һаҡлау // 3-06-2018, 07:00\nЙәй яҡынлаша. Ағастар япраҡ яра, тиҙҙән үләндәр ҙә ныҡлап баш ҡалҡыта башлаясаҡ. Тәбиғәт ашарға яраҡлы һәм шифалы үләндәргә бик бай. Шул уҡ ваҡытта ағыулылары ла күп. Уларҙы бик-бик аҙ миҡдарҙа фармакологияла дарыу урынына ла ҡулланалар, әммә урманда йөрөгәндә бик һаҡ булырға кәрәк: ашарға һәм ҡул менән ҡағылырға ярамай. Улар хәүефле. Йыш ҡына үҫемлектәр донъяһы менән таныш булмаған балалар был ағыулы үләндәрҙең ҡорбанына әүерелә....\nҺуған ҡабығын ташламағыҙ\nНовости / Һаулыҡ һаҡлау // 2-06-2018, 08:00\nҺуған ҡабығының файҙаһы күп. Ул ҡаҡырыҡты сығарыу, үт, бәүел ҡыуҙырыу, микробтарға ҡаршы көрәшеү үҙенсәлектәренә эйә, ҡан тамырын нығыта.\nАнгина йонсотҡанда һуған ҡабығына ҡайнар һыу ҡойоп төнәтегеҙ һәм һөҙөп алып, тамаҡты сайҡатығыҙ.\nТымауҙан. Ҡайнар һыуға 4 ҡалаҡ һуған ҡабығы һалып, 3 – 5 минут дауамында быуы менән тын алығыҙ.\nЙүтәлдән. 2 ҡалаҡ һуған ҡабығына 2 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 15 минут ҡайнатырға һәм һөҙөп алырға. Йылы килеш көнөнә өс тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда 1/4 стакан эсергә.\nБөйөр һәм бәүел ҡыуығы ауыртҡанда. 3 ҡалаҡ һуған ҡабығына 2 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, 30 минут төнәтергә. Киҫкен цистит булғанда – 3 – 5 көн буйы көнөнә ике тапҡыр 50-шәр грамм, хроник циститтан 10 көн буйы көнөнә 3 – 4 тапҡыр икешәр ҡалаҡ эсергә.\nАяҡ тамырҙары борсоғанда. 100 мл араҡыға ике ҡалаҡ һуған ҡабығы онтағы һалып ете көн төнәтергә. Һуңынан һөҙөп алып, көнөнә өс тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда 20-шәр тамсы эсергә.\nЙәки: ике ҡалаҡ һуған ҡабығына 400 мл ҡайнар һыу ҡойоп, 6 сәғәт төнәтергә һәм көнөнә өс тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда 1/4 стакан эсергә. Аҙна-ун көн эскәндән һуң ете көн туҡтап торорға һәм йәнә дауаланыу курсын дауам итергә.\nГемоглобинды күтәреү өсөн\nНовости / Һаулыҡ һаҡлау // 1-06-2018, 07:00\n1. Кишер һуты. Бер стакан һутҡа 500 г тирәһе кишер тура килә. Аҙнаһына 3 – 4 стакан эсергә кәңәш ителә.\n2. Ер еләге һәм ҡайын еләге. Әлбиттә, ҡайнатылмаған еләктәрҙең файҙаһы күберәк.\n3. Сөгөлдөр. Уны ҡырғыс аша үткәреп ашарға мөмкин, шулай уҡ һуты ла файҙалы.\n4. Бал, әстерхан сәтләүеге, мүк еләгенән әҙерләнгән тәмлекәс – гемоглобинды күтәреүҙең бик яҡшы сараһы. Уларҙы бергә бутап, әҙ-әҙләп ашарға мөмкин.\n5. Үләндәр төнәтмәһенең дә файҙаһы ҙур. Икешәр ҡалаҡ кесерткән һәм ҡара бөрлөгән япрағы, өсәр ҡалаҡ һары мәтрүшкә менән ромашка сәскәһе онтағына 700 г ҡайнар һыу ҡойоп, термоста төнәтергә. Көнөнә өс тапҡыр берәр стакан эсергә.\n6. Бал менән гөлйемеш төнәтмәһе гемоглобинды күтәреү өсөн генә түгел, дөйөм хәлде яҡшыртыу, иммунитетты нығытыу өсөн дә яҡшы.\n7. Туҡланыу рационында ҡарабойҙай, алма, ҡурай еләге, гранат булырға тейеш....\nНовости / Сәйәсәт // 31-05-2018, 18:57\nНовости / Сәйәсәт // 31-05-2018, 14:37\n“Йөрәк сирен ваҡытында дауалау ғүмерҙе оҙайта”\nНовости / Һаулыҡ һаҡлау // 31-05-2018, 07:00\nАуырығанда һәр кем тәжрибәле табипҡа эләгергә ынтыла. Уларға ышаныс та ҙур, халыҡ араһында абруйҙары ла юғары. Баш ҡаланың Һупайлы биҫтәһендә ошондай табиптарҙың береһе, юғары категориялы кардиолог Лилиә Әфҡәт ҡыҙы Яппарова эшләй. Уның 30 йылға яҡын хеҙмәт стажы бар. Тамырҙары менән Ғафури районының Ҡауарҙы ауылынан булған ҡыҙ, Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлағас, йүнәлтмә буйынса Мәләүез үҙәк район дауаханаһында терапевт, кардиолог булып эшләй. 2008 йылдан Өфө ҡалаһының 43-сө поликлиникаһында табип-кардиолог. 2017 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетында аккредитация комиссияһының ағзаһы....\nАртҡа 1 ... 9 10 11 12 13 14 15 16 17 ... 499 Алға


Рухлы, ҡеүәтле ерҙә йәшәйбеҙ!\n16 Октябрь 2010, 16:43\nБайрамдарҙың иң ҡәҙерле һәм иҫтә ҡалған минуттары – аҙағы, тип әйтеү һис хата булмаҫ. Шуға ла уларҙы матур итеп тамамлап ҡуйыуға лайыҡлы иғтибар бүленә, был бәләкәй генә табындарға ла, ил кимәлендә ойошторолған ҙур тантаналарға ла ҡағыла.\nРеспублика башлығының тәбрикләү һүҙҙәренән һуң күҙгә күренеп күңелләнеп, дәртләнеп киткән майҙанға «Каруанһарай» төркөмөнөң сығып, заманса ритмлы йырҙар менән сығыш яһауы байрамға тағы ла йәм өҫтәне. Ә байрамдың «десерты» – салют үҙе лә бик шәп булды. Хатта, төрлө төҫтәге уттарға ҡарап, иҫтәре китеп һоҡланған кешеләр араһында «Өфөлә бындай фейерверк булғаны юҡ ине әле!» – тип әйтеүселәр ҙә осраны.\nРеспублика көнө айҡанлы Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында тантаналы йыйылыш та үтте. Унда Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Дәүләт Йыйылышы – ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫарҙары, төрлө министрлыҡ һәм ведомстволар етәкселәре, депутаттар, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты.\nРөстәм Хәмитов, тантанаға йыйылыусыларҙы Республика көнө менән тәбрикләп, Башҡортостан үҫешенең төп этаптарына анализ яһаны. Республика башлығы билдәләүенсә, үткән егерме йыл Рәсәйҙә сираттағы ижтимағи-иҡтисади мөнәсәбәттәр системаһы үҙгәргән осор булды. Үҙгәртеп ҡороу йылдарын, баҙар иҡтисады тетрәнеүҙәрен Башҡортостан халҡы сағыштырмаса еңел үткәрҙе.\n– Һуңғы йылдарҙа башҡорт халҡының тағы ла бер һулышы асылды. Башҡорт теле дәүләт теле булараҡ нығынды һәм үҫеште. Бөгөн башҡорт теле – белемле, мәҙәниәтле, интеллигент кешеләр теле. Хәҙер туған телдән оялыу, башҡортса һөйләшмәҫкә тырышыу бер кемдең дә башына ла инеп сыҡмай. Ә иң мөһиме – йәштәр башҡорт телендә иркен, рәхәтләнеп һөйләшә, – тине Президент.\nӘлбиттә, республика халҡын тыуған еребеҙгә һөйөү, уны тағы ла байыраҡ, ҡеүәтлерәк итеү теләге берләштерә. Башҡортостан Президенты республика халҡына һуңғы йылдарҙағы лайыҡлы хеҙмәте өсөн рәхмәт әйтте. Беҙҙең һоҡланғыс матур еребеҙ, иҫ киткес тәбиғәтебеҙ, бай тарихыбыҙ, ә иң мөһиме – талантлы һәм эшһөйәр халҡыбыҙ менән ғорурланырға хаҡыбыҙ бар.\nҡыҫҡаһы, Республика көнөн Башҡортостан халҡы матур итеп байрам итте. Бөтә ерҙә рух ныҡлығы, дәрт, ғорурлыҡ, ҡеүәт һиҙелеп торған төбәктә йәшәүселәр артабан да ижади эшләр, гөрләтеп йәшәр!


Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәтселек палатаһы үҙенең халыҡҡа яҡынлығы менән абруйлы булырға тейеш. Көстөң "халыҡ менән бәйләнештә" булыуы хаҡындағы совет лозунгыһын хәтерләйһегеҙҙер әле, моғайын. РФ Йәмәғәтселек палатаһы ағзаһы Әмирхан Сәмерханов "Башинформ" агентлығында үткән\nматбуғат конференцияһында әлегә палата эшмәкәрлегендә уның ағзаларының шәхси статусы әйҙәүсе ролен башҡарыуы тураһында һөйләне. Закондар сығарыу инициативаһы һәм хоҡуҡи экспертиза практикаһы менән таныш булыусы профсоюз лидер статусы Әмирхан Сәмерхановҡа яңы эш башҡарыуҙа ярҙам итә, әлбиттә, әммә ул реаль еңеүҙәр хаҡында һөйләп бармай.\n- Палатаның үткән ярты йылдағы эшендәге реаль еңеүҙәр хаҡында һөйләүҙән тыйылып торор инем, - ти ул.\nЙәмәғәтселек палатаһының Әмирхан Сәмерханов эшләгән социаль үҫеш мәсьәләләре буйынса комиссияһы дүрт ултырыш\nүткәрергә өлгөрҙө лә инде. Тәүге ярты йылда иң әһәмиәтле ваҡиғалар тип "Рәсәйҙә ярлылыҡты бөтөрөү стратегияһы тураһында" йәмәғәт тыңлауҙары һәм хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеүгә бәйле хәлде тикшереүҙе билдәләргә\nХалыҡтың Йәмәғәтселек палатаһынан конкрет ҡарар көтөүе аңлашыла, әммә бөгөн, Әмирхан Сәмерханов билдәләүенсә, "палатаның ундай власы" юҡ. Йәмәғәтселек палатаһының һәр ағзаһы үҙе йәшәгән ерҙә эшмәкәрлекте нисек итеп ҡороу тураһында уйлай. Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып Өфөлә РФ Йәмәғәтселек палатаһы эшмәкәрлегенә ҡағылышлы һорауҙар\nбуйынса ҡабул итеү ойошторолдо, илебеҙҙә берҙән - бер булға н РФ Йәмәғәтселек палатаһы эшенә ярҙам итеү буйынса совет булдырылды.\nБыл "халыҡ араһында" тыуған инициативаларҙы туплауҙың бер\nысулы. Һәм ҡабул итеү бүлмәһе булдырылғандан алып мөрәжәғәт\nитеүҙәр һаны арта бара.\n- Ә беҙгә ҡайҙа барырға, дәүләт органдарына мөрәжәғәт итергәме ни Унда беҙҙе бер кем дә көтөп тормай, ә һеҙҙә\nишектәр асыҡ, ти беҙгә килгән халыҡ, - тип уртаҡлаша журналистар менән идара рәйесе. Рәсәйҙең ҡалған төбәктәрендә\nэштең нисек торошо хаҡында фаразларға ғына ҡала - 126 палат а ағзаһының 94 - е Мәскәүҙә йәшәй, ҡалғандарының күпселеге э ш бүлмәһе генә түгел, телефон номеры ла булмауына зарлана.\nҮҙенә ҡалһа, Әмирхан Сәмерханов көс һаласаҡ дүрт йүнәлеш билдәләгән - һаулыҡ һаҡлау проблемалары, бюджет өлкәһендә эшләүселәрҙең эш хаҡын арттырыу, балаларҙың ялын тәьмин итеү һәм пенсион тәьмин ителеш проблемалары.\nЙәмәғәтселек палатаһы ниндәй ҙә булһа партия йәки парламент менән берләшергә йыйынмай.\nЙәмәғәтселек палатаһы ағзаларының киләһе ултырышы 29 сентябрь көнөнә тәғәйенләнгән. Иғтибар үҙәгендә ике тема - Рәсәйҙә һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләре һәм пенсия реформаһы торошо. Әмирхан Сәмерханов унда Владимир Путин да ҡатнашыр, тип өмөтләнә. "Әгәр ул тағы ла Йәмәғәт палатаһын хуплап сығыш яһамаһа, беҙгә эшләүе ҡатмарлыраҡ буласаҡ".


7 Март 2019, 12:01\nБаймаҡ ҡалаһында район башҡорттары ҡоролтайы үтте. Унда «Сәләмәт ауыл-2019» конкурсында еңеүсе Fүмәр ауылына күсмә кубок һәм аҡсалата приз тапшырылды.Fүмәр—бәләкәй генә ауыл. Бында клуб та, мәктәп тә юҡ. Әммә был уларға тулы ҡанлы тормош алып барырға, спорт менән шөғөлләнергә, ижад итергә, эшләргә һәм балаларҙы тәрбиәләргә ҡамасауламай.\nБаймаҡ ҡалаһында район башҡорттары ҡоролтайы үтте. Унда «Сәләмәт ауыл-2019» конкурсында еңеүсе Fүмәр ауылына күсмә кубок һәм аҡсалата приз тапшырылды.\nFүмәр—бәләкәй генә ауыл. Бында клуб та, мәктәп тә юҡ. Әммә был уларға тулы ҡанлы тормош алып барырға, спорт менән шөғөлләнергә, ижад итергә, эшләргә һәм балаларҙы тәрбиәләргә ҡамасауламай.\n—Беҙҙең ауылда 300-ҙән ашыу кеше йәшәй. Йәштәр һәм эшһөйәр ғаиләләр бик күп. Шуларҙың береһе—Йәрмөхәмәтовтар. Улар эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә, әүҙемдәр. Fаилә башлығы Айгиз ир-егеттәр ҡорон етәкләй, спортты, сәләмәт йәшәүҙе үрнәк итеп ҡуя, тәбиғәт ҡосағында төрлө саралар ойоштора. Ҡатыны Әминә ауыл ҡатын-ҡыҙҙары өсөн «Ҡыҙҙар-йондоҙҙар» түңәрәге алып бара. Беҙ, уларҙың ауылдаштары, уларға эйәрәбеҙ, барлыҡ конкурстарҙа ҡатнашабыҙ,—ти мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы тәрбиәләү төркөмө тәрбиәсеһе Миңзәлә Үҙәнбаева.\nЫсынлап та, ауылда аҙна һайын ниндәйҙер сара үтә. Йә саңсылар ярыша, йә аттар сабышы үткәрелә, йә балыҡсылар йыйыла, йә күмәкләшеп егеттәрҙе әрмегә оҙаталар. Алама ғәҙәттәргә уларҙың ваҡыты ла ҡалмай.


Һәр саҡ үҙе булып ҡала » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Һәр саҡ үҙе булып ҡала\nҺәр саҡ үҙе булып ҡала 02.11.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\n“Шиғриәт өсөн Хоҙай биргән һәләт хәжәттер…”\nБашҡортостандың “Китап” нәшриәте сығарған “Фәриҙә Ҡудашева. Тормошо һәм ижады” тигән затлы, зауыҡлы альбом күптән инде өҫтәл китабыма әйләнде. Баҫманы төҙөп донъяға сығарғандарҙың береһе – Хәсән Назар. Шағир менән йырсыны, әлбиттә, иң элек моң таныштырған, йыр табыштырған.\nБаҡһаң, Хәсән Назарҙың йырсы ижады тураһында шаҡтай яҙмалары сыҡҡан, уның менән ижади әңгәмәләр уҙғарған, Фәриҙә апайҙың моңдашы, йәмәғәте Бәхти Ғайсин тураһында ла мәҡәләләр яҙған һәм, әлбиттә, мәшһүр йырсыға үҙенең матур шиғырҙарын бағышлаған. Фәриҙә Ҡудашеваға арналған шиғырҙар араһында иң матурҙары Хәсән Назарҙыҡы түгелме икән әле? Бөйөк Хәсән Туфандыҡынан ҡала, билдәле…\nТуфан тигәндән, Хәсән Назарҙың остаздарының береһе ул тиһәм, бәлки, ҡайһы берәүҙәрҙе ғәжәпләндерермен дә, әммә бында аптырарлыҡ урын да юҡ. Ғөмүмән, Туфан ижадының башҡорт шағирҙарына булған матур йоғонтоһо тураһында ҙур бер трактат яҙырға булыр ине. Әлеге туфанлыҡ Хәсән Назар ижадында ла ярылып ята, уны хатта иҫбатлайһы ла түгел. Унан тағы бер бәләкәй кенә “дәлил”де әйтә алам. Хәсәндең өйҙәге китап кәштәһендә Туфандың һарғылт тышлы биш томлығы ҡояш кеүек балҡып тора. Шағир дуҫыма бүләк итеп Ҡазандан үҙем ебәргәйнем…\nХәсән Назарҙың тағы бер остазы тураһында әйтмәй булдыра алмайым. Ул, әлбиттә, Назар Нәжми! Ағай Хәсәнде һәр ваҡыт һирәк осрай торған ысын шағирға һананы, уға гелән ярҙам итергә тырышты. Әле лә хәтерләйем: “Казан утлары” журналының мөхәрририәт ағзаһы итеп һайланғас, баҫма биттәрендә беренсе булып баҫтырыу өсөн үҙенең шиғырҙарын түгел, ә Хәсәндекен ебәргәйне. Шиғриәт бүлеге мөдире Рәдиф Ғаташҡа яҙған хатында ошондай юлдар ҙа бар: “Бына һиңә Хәсән Назарҙы ебәрәм. Ҡара, һайла. Журналда биреүеңде үтенәм. Бәлки, баҫма биттәрендә (“Казан утлары”, “Ағиҙел”) бер-беребеҙҙе биреп барыу шунан башланыр. Хәсән Назар хаҡындағы ниәтем күптән йөрөй ине инде. Зинһар, мөхәрририәт ағзалығын шунан башлай тип аңламағыҙ…”\nХәсәндең шиғырҙары Назар ағайҙың инеш һүҙе менән “Казан утлары”нда 1997 йылдың 10-сы һанында баҫылып та сыҡты. Әлеге журналдың бер данаһы Фәриҙә апай Ҡудашеваның архивында ла һаҡлана ине. Уны Хәсән үҙе йырсыға “Донъябыҙҙың моңло бер сазы булған ҡәҙерле Фәриҙә апай Ҡудашеваға ғүмерлек һөйөү һәм рәхмәт менән – Хәсән Назар. 26.09.97” тигән автограф менән бүләк иткән булған. Унда әҙиптең Фәриҙә апайға бағышланған шиғыры ла бар.\nХәсән Назарҙың “Асманға ашыу” тигән китабы ла Назар ағай Нәжмиҙең инеш һүҙе менән сыҡты. “Шиғриәт һәм яҙмыш” исемле ул мәҡәлә, шағир үҙе әйткәнсә, “Хәсән Назар ижадына бәйле уйланыуҙар”ҙан ғибәрәт. Әйтер инем, шиғриәт тураһында тәрән, шағир ҡустыһының ижадын юғары күтәрә торған игелекле, кешелекле, ихлас уйланыуҙар… Бында юғары шиғриәт тураһында һүҙ бара. Назар ағай менән осрашҡан саҡта ла беҙ һәр ваҡыт шул хаҡта һөйләшә торғайныҡ. Миңештеләге һуңғы күрешеүебеҙ ҙә бөгөнгөләй иҫемдә. Унда ла Хәсән тураһында һүҙ булды. “Шәп шағир… Тик яңғыҙ ул, бер үҙе. “Һиңә киләсәктә бик ауыр буласаҡ!” тип хат та яҙырға уйлайым әле мин уға”, – тигәйне остаз, ауыр һулап… Яҙырға өлгөрмәгәндер, сөнки Назар ағайҙың вафатына ике генә аҙна ҡалғайны…\nМинең Хәсән Назарға бағышлап яҙған бер шиғырым бар. Ошо урында уҡыусыларға нәҡ шуны тәҡдим итһәм, дөрөҫ булыр, моғайын.\nЯҙырһың… Хәсән Назарға\nҺине күрһәм, Хәсән Туфан менән\nНазар Нәжми төшә иҫемә.\nҺинең шиғриәтең, хиссиәтең\nТура килә улар хисенә.\nҺин уларҙан өйрәнгәнһең, ах(ы)ры,\nҠайһы һүҙҙе ҡайҙа ҡуйырға.\nШиғри һүҙҙең тәмен генә түгел,\nХалҡыбыҙҙың ғәмен тойорға…\nБигерәк бейек улар ҡалдырған Һүҙ,\nБигерәк бөйөк остаздарыбыҙ.\nУлар менгән Шиғыр ҡаяһына\nМенеп етер бик аҙҙарыбыҙ.\nОстаздарҙың Шиғыр ҡылы нескә,\nОстаздарҙың Шиғыр юлы ныҡ.\nҺинең шиғырға ла күсә бара\nШул юғарылыҡ, шул ололоҡ!\nУлар яҙып өлгөрмәгәнде лә\nҺин яҙырһың әле, яҙырһың.\nҺин бит ябай шағир ғына түгел:\nҮҙең – Хәсән, үҙең – Назарһың.\n“…Шағирлыҡ һәм яңғыҙлыҡ” – ул, билдәле, йәнәшә йөрөй торған төшөнсәләр. Хәсәндең был кисерешен Назар ағай нисегерәк тойғандыр, хәҙер инде әйтеүе ауыр, ләкин һәр шағир яңғыҙлыҡҡа мохтаж, һәр береһенең яңғыҙлығы үҙенсәлер. Ул холоҡҡа, йәшәү рәүешенә, донъяға, тормошҡа, йәмғиәттә барған үҙгәрештәргә булған мөнәсәбәткә лә бәйлелер. Шағирҙың үҙ донъяһы, кисерештәре, шиғри ғаләме… Яңғыҙлыҡмы икән ул, белмәйем, мәгәр, Хәсән Назар ҙа үҙ донъяһының биктәрен асырға бик үк атлығып тормай. Күңел эсендә ниндәй уй-хис ҡайнағанын, ниндәй ҡаршылыҡтар көрәшкәнен, ниҙәр тулҡынландырғанын, тетрәндергәнен тиҙ генә аңлай алмаҫһың. Ул хистәрҙе йәненән һарҡып сыҡҡан шиғыр юлдары аша ғына самаларға мөмкин. Хәйер, уҡыусыға шуныһы ла еткән…\nТормошта ғына түгел, ижадта ла, әҙәби-мәҙәни мөхиттә лә Хәсән үҙе булып ҡала. Бер ниндәй ҙә кәнәфиҙәр биләмәйенсә лә, ул бөгөнгө ижтимағи ваҡиғаларҙың уртаһында ҡайнай, республика күләмендә уҙғарылған мөһим сараларҙа ҡатнаша. Яҙыусылар союзы ойошторған төрлө ултырыштарҙа, ижад байрамдарында, юбилей кисәләрендә йыш сығыш яһай, үҙ фекерен әйтә, кәңәштәрен бирә, уҡыусылары менән даими осрашыуҙарға йөрөй.\nМин уның гәзит-журналдарҙа сыҡҡан әҙәби-публицистик мәҡәләләрен, радио-телевидение аша яһаған сығыштарын һәр ваҡыт күҙәтеп барам. Әйткән һүҙҙәре, уй-фекерҙәре заманса һәм көнүҙәк, сәйәси-милли күренештәргә биргән баһалары теүәл, ҡәләмдәштәренә теләк-тәҡдимдәре һәр ваҡыт ихлас күңелдән. Яһаған сығыштары, докладтары ла бөгөнгө шиғриәткә иғтибарлылыҡ, аҡһаҡалдарға һәм йәш ҡәләмдәштәренең ижадтарына ҡарата ғәҙеллек менән айырылып тора. Һәр осраҡта ла бер әйтер, берәгәйле әйтер…\nХәсән Назар тураһында матбуғатта бик күп яҙылған, ижадына ентекле күҙәтеүҙәр яһалған, бихисап маҡтау һүҙҙәре әйтелгән. Баһалаусылары кемдәр бит әле! Башҡорт әҙәбиәтенең аҡһаҡалдары Мостай Кәрим, Назар Нәжми, Рәми Ғарипов, Ғайса Хөсәйенов, Рауил Бикбаев, Нәжиб Асанбаев… Улар башҡорт шиғриәтен, ундағы ижади процестарҙы, кемдең кем икәнен миңә ҡарағанда, әлбиттә, яҡшыраҡ белә, әйткән һүҙҙәре, биргән баһалары, билдәле, урынлыраҡ та, ғәҙелерәк тә, дөрөҫөрәк тә…\nӨлкәндәр генә түгел, йәшерәк быуын шағирҙары ла Хәсән Назарға һәр саҡ оло әҙип итеп ҡараны. Мәҫәлән, арабыҙҙан бик иртә киткән Рәйес Түләктең “Йырлы йәндә ҡояш байымай” тигән тәрән йөкмәткеле мәҡәләһе быға миҫал була ала. Уның исеменә “Хәсән Назар шиғриәтендә әҙәби ҡиммәттәр” тип тә өҫтәлгән. Р. Түләк күләме менән әллә ни ҙур булмаған был яҙмаһында Хәсән Назар шиғриәтенең ололоғон, тәрәнлеген, бейеклеген, киң ҡоласлылығын үҙенсә асып бирә алған. Рәйес унда бер ҡыҙыҡлы фекер әйтә: “Рухи шәжәрәһе, ҡан шәжәрәһе менән дә тыуған еренә, туған халҡына тамырланһа ла, Хәсән Назар өсөн милли сикләнгәнлек юҡ”.\nМин бының менән тулыһынса килешәм. Был – шулай уҡ Хәсән Назарҙың остаздарынан – Туҡайҙан, Бабичтан, Туфандан, Мостайҙан, Нәжмиҙән, Рәмиҙән үк килгән матур традиция. Донъя шиғриәтенең бөйөктәренә – Гете менән Шекспирға, Пушкин менән Лермонтовҡа, Туҡай менән Туфанға, Твардовский менән Ғамзатовҡа һәм башҡа классиктарға мөрәжәғәт итеү, уларҙың ижадына нигеҙләнеү, рухынан осҡон алыу, уларҙан шиғри оҫталыҡҡа өйрәнеү, әҫәрҙәрен туған телдәребеҙгә тәржемә итеү күптәребеҙгә етмәй. Ә бына Хәсән Назар үҙенең донъя әҙәбиәте үрнәктәре менән хәбәрҙар булыуы, уларҙы тәрәнтен аңлауы йәһәтенән күп ҡәләмдәштәренән айырылып тора, шуға күрә лә тәржемә эше менән дә уңышлы шөғөлләнә. Әҙәби-публицистик яҙмалары ла, матбуғат биттәрендәге көн талабын яҡтыртҡан мәҡәләләре лә шағирҙың ғилемлелеген, киң ҡарашлы, тәрән белемле тәнҡитсе, оҫта ҡәләм эйәһе булыуын раҫлай. Яҙғандарынан фәһем, ғибрәт, күңелеңә матурлыҡ, яҡтылыҡ алаһың, уларҙы уҡыуы рәхәт.\n“Шиғриәт – үҙе бер рухи донъя, һүҙ сәнғәте, тел күрке. Уның өсөн Хоҙай биргән һәләт, талант хәжәттер. Башҡорт поэзияһында шундай таланттарҙан иң беренсе сиратта Аҡмулла, Бабич, Мостай Кәрим, Назар Нәжми, Рәми Ғарипов, Рауил Бикбаев, Рәшит Назаров исемдәрен атар инем. Өс таған өсөн өсөнсөгә Назарҙарҙан Хәсән Назар исемен дә өҫтәп ҡуймаҡсымын”. Был һүҙҙәрҙе академик Ғайса ағай Хөсәйенов әйткән. “Ағиҙел” журналының ике һанында сыҡҡан монография характерындағы ҙур мәҡәләһендә ул быны дәлилләй ҙә алған. Планканы, йәғни талапты, бейектән ҡуйған аҡһаҡал. Әлеге исемлеккә һәр ҡайһы талантлы шағирҙың да ингеһе килер ине. Әммә бындай затлы исемлек дилбегә буйы була алмай. Унда һайланма шағирҙар ғына керә. Әйтәйек, Хәсән Назар кеүек затлы шағирҙар ғына…\nМин инде ҡәләмдәшем, башҡорттоң арҙаҡлы улы, Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хәсән Назар ижадына аҡһаҡалыбыҙ Ғайса ағай Хөсәйеновтан да уҙҙырып баһа бирә алмам, шуға күрә лә уҡыусыларыбыҙға үҙемдең ҡайһы бер күҙәтеүҙәремде генә еткерергә тырыштым.\nБатша үҙ илендә генә батша, шағир ҡайҙа ла шағир – уйы тәрән, рухы юғары! Хәсән Назарҙың шиғырҙарын татарсаға тәржемә иткәндә, был һүҙҙәрҙе мин йәнә бер иҫемә төшөрҙөм.\nАвтор: Роберт МИҢНУЛЛИН, Татарстандың халыҡ шағиры


«Аҡбуҙат» ипподромында «Терра Башҡортостан» ат спорты турнирының сираттағы этабы уҙҙы - Bash.News\n«Аҡбуҙат» ипподромында «Терра Башҡортостан» ат спорты турнирының сираттағы этабы уҙҙы\n«Аҡбуҙат» ипподромында «Терра Башҡортостан» ат спорты турнирының сираттағы этабы уҙҙы https://bash.news/news/97018_abuat_ippodromynda_terra_bashortostan_at_sporty_turniryny_sirattay_etaby_uy\nБашҡортостандың 100 йыллығына арналған сарала был юлы Белорет, Мишкә, Асҡын һәм Архангел райондары командалары көс һынашты. Ярыштар сиктәрендә шулай уҡ концерт программаһы һәм бай күргәҙмә ойошторолдо. Унда милли ризыҡтарҙан ауыҙ итергә, урындағы оҫталарҙың ҡул эштәрен һатып алырға мөмкинлек булды.\nОйо штороусылар әйтеүенсә, бөгөнгә ат спорты турнирында тиҫтәнән ашыу райондан 96 һыбайлы сығыш яһаған өлөггән. Аттарҙың өстән бер өлөшө генә башҡорт тоҡомло булыуын иҫәпкә алып турнир ҡағиҙәләренә бер аҙ үҙгәрештәр индерергә тура килгән.\nБыл ярыштар тәү сиратта йылҡысылыҡты үҫтереүгә, яңы исемдәр асыҡларға ярҙам итә. Турнир һөҙөмтәһе буйынса Мишкә районынан Эдик Батталов финишҡа беренсе булып килде. Еңеүселәр республика көнөндә уҙасаҡ финал ярыштарын ҡатнашыу хоҡуғы ала.\nБСТ Y.Metrika: 225\n“Урал” волейбол клубына даими беренселектә тәүге 6 команда иҫәбенә инеү бурысы ҡуйыла\n19:29, 15 авг


Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов эш сәфәре менән Башҡортостанға килде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов эш сәфәре менән Башҡортостанға килде\n12:28, 15 мая 2014 Йәмғиәт\nБала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов эш сәфәре менән Башҡортостанға килде Фото: Олег Яровиков\nБөгөн Башҡортостанға эш сәфәре менән Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов килде.\nСәфәр программаһында – төбәктең белем биреү учреждениеларын ҡарау. Балалар омбудсмены машрутында беренсе пункт – ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев исемендәге Өфө башланғыс осоу әҙерлеге дөйөм белем биреү мәктәп-интернаты. Артабан Павел Астахов Башҡорт дәүләт университеты студенттары менән осрашырға планлаштыра. Башҡорт дәүләт медицина университетының волонтерҙар үҙәгендә омбудсмен Өфө ҡалаһының алмаштырыусы ғаиләләр фестивалендә буласаҡ.\nКөндөң икенсе яртыһында республика етәкселеге менән осрашыу планлаштырылған.\nБыл Павел Астаховтың Башҡортостанға бишенсе сәфәре. 2013 йылда ул төбәктә ике тапҡыр була. Апрелдә бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең етенсе бөтә Рәсәй съезында ҡатнаша, ноябрҙә Өфөгә республиканың балалар йорттарын һәм социаль приюттарын тикшереү өсөн килә.\nТеги: эш сәфәре,павел астахов


Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек барышында Өфөлә милли кейем семинары уҙҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек барышында Өфөлә милли кейем семинары уҙҙы\n11:33, 20 ноября 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә милли кейемгә арналған семинар тамамланды. «Башҡорт кейеме аксессуарҙары һәм биҙәүестәре» һәм «Башҡортостан Республикаһында башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың традицион милли кейеме» дәрестәре Республика халыҡ ижады үҙәгенең Мәҙәниәт һарайында үтте.\nСеминарҙа ҡатнашыусылар өсөн уҡыу-практик эш ойошторолдо. «Селтәр» башҡорт халыҡ костюмы студияһының тәжрибәле оҫталары яға, хәситә, әмәйҙек, селтәр, һаҡал, иҙеү эшләү технологияһын аңлатты. Семинар 2020 йылда Башҡортостан Республикаһында Бөтә донъя фольклориадаһын үткәреүгә әҙерлек барышында уҙҙы.\nҺарытау, Ырымбур өлкәләренән, Мордовиянан, Мәскәүҙән һәм республикабыҙ райондарынан ҡатнашыусылар үҙҙәренә ҡыҙыҡлы булған традицион халыҡ кейеме элементтарын яһаны. Тамашасылар залында һәм уҡыу бүлмәләрендә халыҡ йолалары мөхите хөкөм һөрҙө, күптәр, шул иҫәптән Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев милли кейемдә килгәйне.\nСеминарҙа ҡатнашыусылар башҡорт күкрәксәһенең килеп сығышы, төрҙәре һәм функциялары, Башҡортостан татарҙарының традицион костюмы, башҡорт яугирҙәренең кейеме менән танышты. Башҡортостандың Милли музейына һәм М. Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрына барыу ойошторолдо.\nСара һуңында семинарҙа ҡатнашыусылар остаздары менән бергә эшкә анализ яһаны. Лекторҙар уларға уҡыу курсын уңышлы тамамлауҙары тураһында сертификаттар тапшырҙы.


Башҡортостан Башлығы бизнес-шерифтарҙы уҡытыу тәҡдимен индерҙе\n11 Апрель , 15:00\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бизнес-шерифтарҙы уҡытыуҙы ойошторорға тәҡдим итте. Был хаҡта ул дүшәмбе, 11 апрелдә, Республикаға идара итеү үҙәгендә уҙған оператив кәңәшмәлә белдерҙе.\n«Үткән аҙнала улар менән осраштыҡ. Уларҙы уҡытыуҙы ойошторорға ине. Ошо йүнәлеш өҫтөндә бергәләп эшләргә кәрәк», — тине Хәбиров.\n2019 йылда Башҡортостан Башлығы башланғысы менән бизнес-шерифтар институты асылғайны. Маҡсаты — эшҡыуарҙарға ярҙам итеү, уңайлы эшлекле һәм инвестиция мөхите булдырыу.\nУҙған аҙнала Башҡортостан Башлығы республика хөкүмәтендә бизнес-шерифтар менән осрашты. Иҡтисадҡа ярҙам саралары һәм санкция баҫымына бәйле яңы саҡырыуҙар тикшерелде.\n«Алдығыҙға ҡуйылған төп бурыс — эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ, инвестициялар йәлеп итеү. Һеҙ ошо йүнәлеш менән генә шөғөлләнһен өсөн муниципалитет башлыҡтарынан һеҙгә башҡа эш йөкмәтмәүҙәрен һораным. Сөнки был — ғәйәт ҙур эш, — тине Радий Хәбиров осрашыуҙа. — Ике йыл ярым үткәс, бизнес-шерифтар институты эшләй тип әйтә алам. Республикала эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү, уны яҡлау эше менән шөғөлләнгән шәп команда барлыҡҡа килде. Беҙҙең тәжрибәне федераль кимәлдә лә юғары баһаланылар».


Күсмә элемтәгә хаҡ артыуы көтөлә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n08 июля 2020 — 16:51 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәйҙә күсмә телефон аша аралашыуҙың хаҡы 14 процентҡа ҡиммәтләнеүе ихтимал. Был фаразды Content Review агентлығы тикшереренүҙәренә таянып «Российская газета» килтерә. Коронавирус пандемияһының ҡабатланыу ихтималлығы иһә иҫәпкә алынмаған. Йылдың тәүге яртыһында минималь тариф пакеттары 8 процентҡа ҡиммәтләнгән. Был күрһәткестәрҙе Рәсәй төбәктәрендә теркәлгән 8 оператор эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре дәлилләй. Content Review агентлығы етәксеһе Сергей Половников белдереүенсә, МТС, «Билайн» һәм «МегаФон» хаҡтарҙы үҙизоляция режимына тиклем тарифтарҙың бер өлөшөнә ҡарата ғына көйләһә, Tele2 апрель-май арауығында архив һәм ағымдағы тарифтарҙы ҡапыл үҙгәрткән. Шул уҡ ваҡытта Рәсәйҙә элемтә файҙаланыу индексы 2019 йылдың декабре менән сағыштырғанда үҙгәрмәгән һәм 6,5 процентҡа тиң. Был айырма күсмә элемтәгә уртаса тарифты халыҡтың уртаса килеменә бүлеп иҫәпләнә. Түбән индекс төбәктә күсмә элемтә ҡулланыу мөмкинлегенең киңлеген раҫлай. Күсмә телефон элемтәһен иң йыш файҙаланған төбәктәр араһында алдынғы урындарҙы Ямал-Ненец АО, Сахалин өлкәһе, Ханты-Мансы АО, Ярославль, Магадан өлкәләре тота. Дағстан, Кабардин-Балҡар, Ҡарасәй-Черкесия, Ингуш һәм Ҡалмыҡ республикаларында күсмә телефон элемтәһен, хаҡы ҡиммәт булыу сәбәпле, халыҡ һирәгерәк ҡуллана.


Олег ХАНОВ: “Театрға яҡыныраҡ булайыҡ” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Олег ХАНОВ: “Театрға яҡыныраҡ булайыҡ”\nОлег ХАНОВ: “Театрға яҡыныраҡ булайыҡ” 06.06.2015 // Әҙәбиәт\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры ижад миҙгелен тамамланы. Ошо уңайҙан уның художество етәксеһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Олег Ханов менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\n– Олег Закир улы, ижад миҙгеле тамамланды. Кәйеф нисек?\n– Шөкөр. Был миҙгел беҙҙең өсөн бик ырамлы булды. Байтаҡ эш башҡарылды. Шуға ла беренсе класты тамамлап, каникулға сыҡҡан уҡыусы кеүек хис итәм үҙемде. Күңелдә ниндәйҙер еңеллек тә, шатлыҡ та, ҡәнәғәтлек тә бар. Хәҙер инде ял итһәк тә була.\n– Осор театр өсөн нимәһе менән әһәмиәтле булды?\n– Беҙҙең бай тарихлы театрыбыҙ үҙенең 95 йыллыҡ юбилейын байрам итте. Был ваҡиға ижади коллектив өсөн генә түгел, тотош республика мәҙәниәте өсөн бик әһәмиәтле. Шуға ла уны лайыҡлы билдәләүгә барлыҡ көсөбөҙҙө һалдыҡ. Бер миҙгелдә ете премьера булыуы ла күп нәмә хаҡында һөйләй. Мәҫәлән, Ж.-Б. Мольерҙың “Һаран” комедияһы, Баязит Бикбайҙың “Ҡаһым түрә” драмаһы, Мәжит Ғафуриҙың “Ҡара йөҙҙәр” әҫәрҙәрен сәхнәләштереү репертуарыбыҙҙы байытты. Юбилей уңайынан хеҙмәткәрҙәребеҙҙең юғары дәүләт наградаларын алыуы ла һөйөнөслө. Театрыбыҙҙың тарихын сағылдырған өс томлыҡ китаптың донъя күреүе хаҡында ла әйтмәй булдыра алмайым. Ә инде Мәскәүҙәге бер аҙналыҡ гастролебеҙ үҙе ҙур ҡаҙаныш булып тора.\n– Ысынлап та, театр коллективы сит тарафтарҙа йыш сығыш яһай. Ошо хаҡта ентекләберәк һөйләп китһәгеҙ...\n– Октябрь айында Мәскәүҙең “Сатирикон” театрында беҙҙең гастролебеҙ үтте. Үҙегеҙ аңлап тораһығыҙ: хәҙерге заманда илдең баш ҡалаһында сығыш яһау ҙур сығым талап итә. Ә беҙ унда 92 кеше барҙыҡ. Үҙем заманында шул театрҙа эшләп киткәйнем, шуға яҡшы бәйләнештәбеҙ. “Сатирикон”дың етәксеһе Константин Райкин бер аҙнаға сәхнәне беҙҙең ҡарамаҡҡа тапшырҙы. Улай ғына ла түгел, беҙгә барлыҡ мөмкинлектәр тыуҙырҙы.\nБаш ҡала тамашасыһы, унда йәшәгән яҡташтарыбыҙ һәр сығышыбыҙҙы бик йылы ҡабул итте, сағыу спектаклдәрҙе, театрлаштырылған ҙур концерт программаһын ҡарап кинәнде. “Сатирикон” театры ҡыҫҡа ғына ваҡытҡа яҡташтар, туғандар һәм дуҫтарҙың осрашыу майҙанына әйләнде тиергә мөмкин.\nБыл ижади сәфәр беҙҙең өсөн имтихан ине тиһәм, хата булмаҫ. Быуатҡа яҡын ваҡыт эсендә ниндәй үргә күтәрелгәнбеҙ, ниндәй ҡаҙаныштарыбыҙ бар икәнен күрһәтә алдыҡ. Мәскәүҙәге театр тәнҡитселәре эшмәкәрлегебеҙгә юғары баһа бирҙе, гастролдән артистарыбыҙ ҡанатланып ҡайтты.\nҠазандағы сығыштарыбыҙ ҙа бик иҫтәлекле булды. Тамашаларҙан һуң Татарстандың театр әһелдәре беҙҙең йәш артистарҙың өлгөрөп етеүен, ролдәрҙе еренә еткереп башҡарыуын билдәләп үтте. Атап әйткәндә, Гөлнара Ҡаҙаҡбаева, Артур Ҡунаҡбаев, Урал Әминев, Руслан Хайсаров, Артур Кәбиров, Юнир Ҡоланбаевтарҙың хеҙмәте йылы баһаланды.\n– Ижади коллектив Ырымбурҙа театрҙар фестивалендә лә ҡатнашҡайны бит әле...\n– Эйе. Унда беҙ I Волга буйы театрҙары фестивалендә сығыш яһаныҡ. Был сараға Башҡортостан, Татарстан, Мари Иле республикалары, Һамар, Һарытау, Ульяновск, Новгород, Пенза өлкәләре, Пермь крайы, шулай уҡ Мәскәү театрҙары саҡырылғайны. Беҙ иһә тамашасыларға “Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға” мюзиклын тәҡдим иттек.\nБыл фестивалдә ниндәйҙер урындар биреү ҡаралмаған, театрҙарҙың бер-береһенең ижад емештәре менән танышып, фекер алышыуын ғына маҡсат итеп ҡуйғандар. Ә шулай ҙа тамашасылар сығышыбыҙҙы йылы ҡабул итте. Һөҙөмтәлә, күпселек халыҡтың фекерен иҫәпкә алып, коллективыбыҙ “Тамашасылар һөйөүе” номинацияһында тәбрикләнде. Был берҙән-бер һәм төп бүләк ине.\n– Йәйге осорҙа театр бөтөнләй эшләмәйме?\n– Күпселек артистар хәҙер ялда. Әммә ижади миҙгел тамамланһа ла, театр бикле тормай. Июндә артистарыбыҙ республика буйлап гастролгә сыға. Ҡазанға “Науруз” фестиваленә лә саҡырылдыҡ. Бынан тыш, Өфөлә уҙғарыласаҡ ШОС һәм БРИКС илдәренең саммитында ла ҡатнашабыҙ. Сит ил ҡунаҡтарына милли рух менән һуғарылған М. Буранғоловтың “Шәүрәкәй”, Б. Бикбайҙың “Ҡаһым түрә”, А. Абушахмановтың “РУДИ – NEVER OFF…” һәм Т. Ғарипованың “Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға” әҫәрҙәрен күрһәтәсәкбеҙ. Ошо тамашалар аша халҡыбыҙҙың тарихы менән таныштырырға ниәтләйбеҙ.\n– Киләһе йылға ниндәй ижади пландар ҡораһығыҙ?\n– Быйыл бер проектыбыҙ Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың грантына лайыҡ булды. Шул иҫәпкә Ҡол Ғәлиҙең “Йософ ҡиссаһы” әҫәре буйынса мюзикл әҙерләйбеҙ. Шулай уҡ режиссерҙар Айрат Абушахманов, Илсур Ҡаҙаҡбаев яңы миҙгелдә ҡыҙыҡлы тамашалар менән ҡыуандырыр тип уйлайым.\n– Гәзит уҡыусыларына ниндәй әйтер һүҙегеҙ бар?\n– Кешеләр театрға яҡыныраҡ булһын ине. Юғиһә һуңғы осорҙа тамашасыларҙың сәнғәткә ҡыҙыҡһыныуы ҡәнәғәтләндермәй. Халыҡта матурлыҡҡа, сихри донъяға ынтылыу зауығы булырға тейеш. “Мин – башҡорт” тип күкрәк ҡағыу кешенең патриот икәнлеген аңлатмай. Милләтеңә һөйөү матбуғатҡа, сәнғәткә мөнәсәбәттә сағыла. Битарафлыҡ булмаһын ине.


Самауыр — Башҡорт Википедияһы\nСамауыр — һыу ҡайнатыу һәм сәй әҙерләү өсөн ҡорамал. Тәүҙәрәк эсенә ағас күмере тултырылған бейек оҙон торба рәүешендәге усаҡ ярҙамында һыу ҡайнатыла. Аҙаҡ башҡа төрлө: кәрәсин, электр һәм башҡа төр самауырҙар барлыҡҡа килә. Хәҙерге ваҡытта электр сәйнүге һәм плитә сәйнүктәре уларҙы ҡулланылыштан тотошлайы менән ҡыҫырыҡлап сығарҙы тиерлек.\n«Семәрләнгән груша» самауыры. П. Н. Фомин вариҫтарының Тулалағы пар самауыры фабрикаһы. (1898—1919 йй.)\n1 Самауырҙар классификацияһы\n2 Һыу ҡайнатыу өсөн ҡорамал — самауыр тарихы\n2.1 Эсемлектәрҙе һәм ризыҡты йылытыу өсөн Боронғо Рим йыһаздары\n2.3 Капырзин фабрикаһы\n2.4 Тейль фабрикаһы\n2.5 Шыйыҡ яғыулыҡта эшләүсе самауыр\n2.6 Һуғышҡа тиклемге йылдар\n2.7 Һуғыштан һуңғы йылдар\n2.8 Һуңғы совет дәүере\n2.9 Хәҙерге заман\n3 Самауырҙың ҡоролошо\n4 Сәнғәттә самауыр\n5 Почта маркаларында\n6 Иранда самауырҙар\n8 Живописта самауыр\nХәҙерге заман классификацияһында самауырҙар түбәндәге типтарға бүленә:\nэлектр самауыры (һыу йылытҡыс элемент ярҙамында ҡайнатыла);\nЯлҡынлы самауыр (синонимдар: күмер, ағас);\nXIX быуат аҙағында — XX быуат башында яңы типтағы самауырҙар барлыҡҡа килә:\nторбаһы ҡабырғаға урынлаштырылған еҙ самауыр (Черниковтар самауыры);\nКәрәсин самауырҙары бары тик Тулала ғына 1870 йылда асылған фабрикала сығарыла.\nҺыу ҡайнатыу өсөн ҡорамал — самауыр тарихы Үҙгәртергә\nБындай типтағы яйланмалар (приборҙар) Ҡытайҙа күптән билдәле була, улар нәҡ эҫе һыу әҙерләү өсөн ҡулланылған. Ҡытай, шулай уҡ япон һыу ҡайнатыу һауыттары («хого», «цибати») самауырҙың төп конструктив билдәләренә эйә була: бер ҡоролмаға һыулы һауыт, күмер ҡыҙҙырыу өсөн мейес һәм һыулы һауыт аша үткән торба берләштерелә. «Самауыр ҡоролмаһы Иранда элек-электән билдәле. Әзербайжанда (Шеки районының Дашуст ауылы) үткәрелгән археологик ҡаҙылмаларҙа балсыҡ самауырҙар табыла, йәштәре 3600 йылдан да кәм түгел». Еҙ самауыр ҡалдыҡтары урта быуатттағы Волга буйы ҡалаһы (Бельджамен?; хәҙер — Дубовка) емереклектәрендә лә килеп сыға. Күрәһең, уны болғарҙар (монголдарға тиклем) етештергәндер. Рәсәйҙә XVII быуаттан алып сәй өсөн эҫе һыу ҡулланыла башлай.\nЭсемлектәрҙе һәм ризыҡты йылытыу өсөн Боронғо Рим йыһаздарыҮҙгәртергә\nЭсемлектәрҙе йылытыу өсөн төрлө ҡыҙыҡлы йыһаздар булған. Уларҙың береһе, иң күренеклеһе — аутепса — антик самауыр, бейек, муйынлы көршәккә оҡшаш һауытта ике һыйым була: береһе күмер өсөн, икенсеһе шыйыҡлыҡ өсөн. Ҡабырғалағы махсус тишек аша ҡыҙыу күмер һалына, шыйыҡлыҡ иһә сүмес яҙамында ҡойола һәм алына — аутепсаның һыу краны булмай. Эҫе көндәрҙә һауытҡа күмер урынына ҡалаға килтерелгән боҙ тултырыла, шыйыҡлыҡ шул рәүешле һыуытыла.\nКамилыраҡ «самауыр» ҙа булған: уның урта өлөшөндә күмер һалыу һәм көлдө алыу, шулай уҡ һауа ағымы килһен өсөн аҫты рәшәткәле ҡыуыш урын ҡалдырыла. Ошо ҡыуышлыҡ менән самауырҙың стеналары араһына шыйыҡлыҡ тултырыла. Ҡапҡасын асҡанда ике һыйымды ла күререгә була — уртала ятҡан күмерҙе һәм уны уратып алған шыйыҡлыҡты. Ҡабырғаһына эшләнгән махсус киңәйткес аша «самауырға» һыу тултырыла, ошонан уҡ пар ҙа сыға.\nРизыҡты йылытыу өсөн төғөйенлөнгөн ҡулайлама эҫе ҡыҙҙырғысты хәтерләтә: ул ҡабырғалары ҡыуыш йәшниккә оҡшаш була, ҡыуышлыҡҡа күмер һалына, ә һауыттың эсенә шыйыҡлыҡ ҡойола. Бындай ҡоролма ҡыуыш йәшник төбөнә ҡуйылған һыйымдар менән тоташтырыла.\nРәсәйгә самауырҙы Петр I Голландиянан алып ҡайтҡан тигән легенда бар, ысынбарлыҡта иһә самауырҙар Петр батша үлгәндән һуң ярты быуат үткәс кенә күренә башлай. Рәсәйҙә тәүге самауыр Уралда эшләнә. Рәсәйҙә самауырҙың тыуған ере тип Тула иҫәпләнә, әммә тарихи факттар беренселектең Суксунда булыуын раҫлай. 1740 йылғы документтарҙа Суксун заводында етештерелгән 16 фунд ауырлығындағы, ҡурғаш менән ялатылған еҙ самауыр тәү башлап иҫкә алына. Ә тарихсылар Тула самауыры тураһындағы тәүге хәбәрҙең тик 1746 йылда ғына барлыҡҡа килеүен раҫлай. Шул уҡ ваҡытта самауырҙарҙы етештереү бер юлы ике ерҙә башланған, тигән фекер ҙә йәшәй — Суксун һәм Тула заводтары Демидовтыҡы булған, ә Демидовтарға оҫталарҙы бер урындан икенсе урынға күсереү бер ни тормаған…\nӘле 1728 йылда уҡ Сенаттың махсус указы менән Урал заводтарына еҙ ҡашаяҡ етештереүҙе юлға һалыу тураһында күрһәтмә бирелә, уға ярашлы Суксун заводтарында еҙ ҡашаяҡ, аҙағыраҡ самауырҙар ҙа етештерелә башлай.\nХатта Суксунда нәфис тотҡалары антик амфора кеүегерәк итеп өҫкә табан йүнәлтелеп эшләнгән үҙенсәлекле формалағы самауыр барлыҡҡа килә. Самауыр Суксундың фирма билдәһенә һәм символына әйләнә.\nXIX быуат башында заводта һәм урындағы ваҡ һөнөрселәр тарафынан йылына 60 000-гә тиклем самауыр етештерелә.\nБаҡыр ятҡылыҡтарының ярылыланыуы заводта баҡыр етештереүҙе туҡтатыусы сәбәп була, һәм саҡ-саҡ был хәл кәсепте юғалтыуға килтермәй. Әммә баҡырсылар Демидовтарҙың һуңғы быуынына ҡарағанда үҙ кәсептәрен юғарыраҡ баһалай. Мәҫәлән, XIX йөҙ йыллыҡ уртаһында Суксунда самауырҙар һәм башҡа еҙ һауыт-һаба етештереү буйынса ваҡ кәсепселәр барлыҡҡа килә. Заводтың яңы хужаһы И. Г. Каменский, үҙенә реаль табыш килтерәсәген һәм заводта етештереүҙең түбәнәйеүе шарттарында эшселәргә эш хаҡы түләү мөмкинлеге тыуасағын аңлап, кәсепселәрҙе үҙ ҡанаты аҫтына ала. Махсус келәт булдырыла. Унан баҡырсылар ябай ҡыҙыл еҙҙе һәм «йәшел еҙҙе» — латунде арзаныраҡ хаҡҡа һатып алыу йәки хатта уны кредитҡа алыу мөмкинлегенә эйә була.\n1904 йылда Суксунда йылына 25 000 самауыр етештергән 50-гә яҡын ваҡ кәсепсе йорто була.\nРәсәйҙә (Тулала) самауырҙың тәүге тапҡыр документаль рәүештә теркәлеүе буйынса түбәндәгеләр билдәле. 1778 йылда Заречьелағы Штык урамында ҙур булмаған йортта ағалы-ҡустылы Иван һәм Назар Лисицындар, ҡалала тәүгеләрҙән булып, самауыр етештерә. Был кәсепкә уларҙың атаһы Федор Лисицын нигеҙ һала, ул ҡорал етештереү заводында эшләгәндә, буш ваҡыт табып, үҙ оҫтаханаһын булдыра һәм унда баҡырҙан төрлө әйберҙәр эшләп ҡарай.\n1803 йылда уҡ уларҙа дүрт мещан, ҡорал етештереүсе ете белгес, ике ямщик, ун өс крәҫтиән эшләй. Барлығы егерме алты кеше. Был инде фабрика, уның байлығы 3000 һум тәшкил итә, килеме 1500 һумға етә. 1823 йылда фабрика Назарҙың улы Никита Лисицынға күсә.\nЛисицындарҙың самауырҙары форма һәм биҙәлеш төрлөлөгө менән: чеканка һәм гравировкалы бәләкәй мискәләре һәм вазалары, йомортҡа формаһындағы самауырҙары, делфинға оҡшаған крандары, элмәккә оҡшаш тотҡалары менән дан ҡаҙана.\nСамауыр етештереү ярайһы уҡ табышлы булып сыға. Ваҡ кәсепселәр — фабрикантҡа, оҫтаханалар фабрикаларға әйләнә.\n1785 йылда А. М. Морозовтың самауыр йорто, 1787 йылда — Ф. М. Поповтың, 1796 йылда Михаил Медведевтың самауыр оҫтаханалары асыла.\n1808 йылда Тулала һигеҙ самауыр фабрикаһы эшләй. 1812 йылда Василий Ломовтың, 1813 йылда — Андрей Курашевтың, 1815 йылда — Егор Черниковтың, 1820 йылда Степан Киселевтың фабрикалары асыла.\nВасилий Ломов ҡустыһы Иван менән бергә 1000−1200 дана юғары сифатлы самауыр етештереү менән киң билдәлелек ала. Ул заманда самауыр ауырлығына ҡарап һатыла: латундән булғанының бото 64 һумға, ҡыҙыл еҙ самауырҙың бото 90 һумға.\n1826 йылда сауҙагәр Ломовтар фабрикаһы йылына — 2372, Никита Лисицын — 320 дана, ағалы-ҡустылы Черниковтар — 600 дана, Курашев — 200 дана, мещан Маликов — 105 дана, Минаевтың ҡорал етештереү оҫталары — 128 дана һәм Чигинский фабрикаһы 318 дана самауыр етештерә.\nXIX быуаттың беренсе яртыһында көмөш алмаштарынан изделиелар етештерелә башлай. Уларҙы ҡаланың урта хәллеләре — буржуазия, чиновниктар, төрлө чиндағы интеллигенция һәм дворяндар ғаиләләре күпләп һатып ала.\nКөмөш ҡатланған әйберҙе етештереү өсөн ҙур булмаған, бер үк үлсәмле ике пластина алына: ҡалынырағы баҡырҙан, үтә нәҙек кенәһе көмөштән була. Уларға бура онтағы һибелә, шунан берен береһенә һалып, ныҡ итеп беркетеп ҡуялар, артабан ҡып-ҡыҙыл булғансы ҡыҙҙыралар. Бура эреп көмөштө йомшарта, һәм ул баҡырға ныҡ итеп йәбешә. Көмөш менән ҡапланған еҙ пластинаны, һыуынғанын көтөп тормай, ике валек араһынан үткәрәләр. Айырым әҙерләнгән өлөштәр иретеп йәбештерелә, ә биҙәү өсөн штампыланған өҫтәмәләр йәбештерелә.\n1840 йылдарҙа Рәсәйгә «икенсе рококо» тип йөрөтөлгән мода килә. Уға ҡабарып торған бай орнамент биҙәген төшөрөү хас. Самауырҙың нигеҙе, тотҡалары, өҫкө өлөшө һәм ситтәре семәрле үҫемлек ҡыяҡтары һәм сәскәле бордюрҙар менән биҙәлә. Бик матур итеп биҙәлгән ике ҡатлы батмусы ла була.\n1880—1890 йылдарҙа Якобиның гальваник ялатыу принцибын асыуы никелләүҙең киң таралыуына килтерә. Уларҙың көмөш изделиеларға оҡшауы, һуңғыларының хаҡын төшөрә.\nБатмусҡа ҡуйылған сынаяҡлы самауыр, XIX быуат аҙағы\n1850 йылда Туланың үҙендә генә егерме һигеҙ самауыр фабрикаһы була, улар йылына йөҙ егерме мең дана тирәһе самауыр һәм башҡа еҙ әйберҙәр етештерә. Мәҫәлән, Я. В. Лялин фабрикаһы йылына ун мең дана, И. В. Ломов, Рудаков, ағалы-ҡустылы Баташевтар фабрикаларының һәр береһе етешәр мең дана самауыр сығара.\nXIX быуат аҙағына самауыр күләмлерәк, ауыр, йыш ҡына тупаҫыраҡ төҫ ала бара.\nТуланың икенсе гильдия сауҙагәре Иван Федорович Капырзин 1849 йылда тыуған. Үҙенең самауыр фабрикаһын ул 1885 йылда Протопоповский һәм Логачевский (хәҙерге Плеханов һәм Степанов) урамдары сатында аса.\nКапырзиндың фабрикаһы әллә ни ҙур булмай, 1890 йылда унда егермеләп кеше эшләй һәм йөҙгә яҡын төр самауыр сығара. Улар араһында «рококо», «ренессанс» стилендәге төрлө вазалар, ризыҡ бешереүсе, һүтелеүсе, магазиндар өсөн һәм башҡа типтағы самауырҙар була. Ҡулйыуғыстар, кофейниктар, һыу өсөн һыйымдар сығаралар. Табаҡлы латундән, еҙҙән, томпактан, аҡ металдан, мельхиорҙан, көмөштән, алтын ялатылған көмөштән һыу йылытҡыстар ҙа эшләйҙәр. Ябай самауыр тотҡалары һәм тотҡостары сәтләүек ағасынан йәки алмағастан, парадныйҙарға, ә юғары ҡатлам кешеләренә, батша ғаиләһенә бүләккә әҙерләнгән изделиеларҙа фил һөйәге ҡулланыла.\nФабрикала токарь, таҙартыу цехтары, изделиены ялтыратыу бүлексәһе, һалам һарайы була. Ташыу һәм һатыу өсөн самауырҙарҙы йәшниктаргә һаламға төрөп һалалар.\nXX быуат башында һәр фабрикала тиерлек эшселәр тулҡынланыштары булып тора. Шунлыҡтан 1903—1905 йылдарҙа фабрика ҙур зыян күрә, ләкин 1907 йылда самауыр короле Капырзин фабрикала аҡса әйләнешен 60 мең һумға тиклем күтәрә ала. 1909 йылда уны Ҡала думаһы ағзаһы итеп һайлау Капырзин карьераһында иң юғары бейеклек була. 1912 йылға фабрикаһы яҡшы йыһазландырылған производство булып таныла. Унда 98 кеше эшләй, һәм йылына 60 мең самауыр сығарыла.\nКапырзиндың дүрт улы һәм дүрт ҡыҙы була. Улдары Павел, Иван, Сергей һәм Николай бик иртә аталарына ярҙам итә башлай. 1913 йылда, Иван Федорович үлгәндән һуң, фабрика уларға күсә. Вариҫтар производствоны бүлгеләмәҫкә ҡарар итә һәм үҙ-ара килешеү төҙөй. Башында өлкән улдары Павел Иванович менән Иван Иванович торған «И. Ф. Капырзин вариҫтарының самауыр фабрикаһы» ширҡәте барлыҡҡа килә. Аталары үлгәндән һуң нәҫелде дауам итеүселәр бәхетһеҙлеккә осрап ҡына тора. Беренсе донъя һуғышында Көнсығыш Пруссияла 28 йәшлек Николай Капырзин үлтерелә. Кәүҙәһен Тулаға алып ҡайтып, Чулковола Дмитров зыяратында ерләйҙәр. Ҡәбер ташына яҙылған: «Тыуҙым, уҡыным, ә йәшәргә тура килмәне» — тигән эпитафияһы һаҡланған. Ә 1917 йылда 34 йәшлек Иван Капырзин ҡулға алына һәм атып үлтерелә.\nҺуғыш йылдарында фабрика хәрби ҡорамалдар: сым, көрәктәр, противогаздар һәм уларға ҡаптар, башҡа кәрәк-яраҡ сығара. Ә 1917 йылдан фабрика «И. Ф. Капырзин вариҫтары фабрикаһы һәм Тулалағы КО ширҡәтенә» әүерелә. Тағы ла дүрт йылдан фабриканы националләштерәләр, һәм эшселәрҙең дөйөм йыйылышы ҡарары буйынса уға «В. Ленин исемендәге беренсе самауыр фабрикаһы» тигән исем бирелә.\n1923 йылдың 13 ғинуарында «Коммунар» гәзите түбәндәгене яҙа: «Ошо көндәрҙә Ленин исемендәге самауыр фабрикаһына, элекке Капырзин фабрикаһына, Мәскәүҙең „Правда“ гәзите редакцияһынан тышына Ленин портреты төшөрөлгән биҙрә ярым һыу һыйҙырышлы самауыр эшләргә заказ бирелде». Ул ваҡытта фабрика өсөн был хәл оло хөрмәт була. Владимир Ильич портретын Туланың иң яҡшы граверҙарының береһе төшөрә. Мөғжизә — самауырҙы етештереү менән сит илдә лә ҡыҙыҡһыналар. Германия сауҙа даирәһенең үҙ иленә самауырҙар экспортлау мәсьәләләре менән шәғөлләнеүсе вәкиле Тулала булып китә.\nРейндгольд Эрдман Тейль Пруссиянан Тулаға 1840 йылдарҙа килә. 1870 йылда ул ҙур булмаған самауыр фабрикаһын аса. 1874 йылда фабрика пар фабрикаһы булып китә, биш йылдан фабрикала 24 һәм 36 ат көсөнә эйә булған ике пар двигателе эшләй башлай. Фабриканың төп продукты — самауыр деталдәре, уларға запас частар. Артабан Рейнгольд Тейле Саксонияла тыуған Берта Данневитҡа(Бенвицҡа) өйләнә.\n1879 йылда Рейнгольд сауҙа һәм мануфактура департаментына үҙ самауырҙарына йәбештерергә теләгән келәймә өлгөһөн раҫлауҙы һорап прошение яҙа. Фабрика үҫә һәм яҡшы килем килтерә, 1883 йылда унда 50 кеше эшләй, һәм 75000 һумлыҡ тауар етештерелә. Фабрика төрлө сорттағы самауырҙар сығарып ҡына ҡалмай, ә башҡа төрлө хужалыҡ тауарҙарын да етештерә.\n1880 йылдар уртаһында Тейле фабрикаһы тотошлайы менән яна. Хужаһы уны тергеҙә, әммә етештереү күләмдәре бик кәмей. Хәҙер инде фабрика Берта Густавовна Тейленеке була. Оҙаҡламай хәлде үтә лә мөшкөләйтә төшкән тағы бер янғын була. Р. Тейле, янғындан һәм фабриканы ремонтлағандан һуң 1891 йылда уны Александр Степанович Баташевҡа һата, үҙе яңы хужаға идарасы булып эшкә төшә.\n1919 йылдың 31 мартында Б. Г. Тейле улдары менән Сауҙа йорто фабрикаһы националләштерелә.\nШыйыҡ яғыулыҡта эшләүсе самауырҮҙгәртергә\nXIX быуат аҙағы — XX быуат башында яңы типтағы самауыр барлыҡҡа килә — кәрәсиндә эшләүсе, «Паричко» самауыры һәм Черниковтар фабрикаһының торбаһы ҡабырғынан ҡуйылған еҙ самауыр. Һуңғы самауырҙарҙағы ошо ҡулайлама һауа хәрәкәтен көсәйтә һәм һыуҙың йәһәтерәк ҡайнауына булышлыҡ итә.\nЯғыулыҡ өсөн һауытлы кәрәсин самауырҙарын (пар самауырҙары менән бер рәттән) 1870 йылда рус подданныйы Рейнгольд Тейле асҡан фабрика сығара, бындай самауыр тик Тулала ғына етештерелә. Улар кәрәсин арзан булған ерҙә, бигерәк тә Кавказда ҙур һорау менән файҙалана. Кәрәсин самауырҙары сит илдә лә һатыла.\n1908 йылда ағалы-ҡустылы Шахдат фабрикаһы һәм К°-ның пар фабрикаһы алынмалы көршәкле самауыр — «Паричко» самауырын сығара. Уны инженер А. Ю. Паричко уйлап таба, үҙ патентын Шахдат и К°-ға һата. Был самауыр янғын сығыу йәһәтенән хәүефһеҙ була, ғәҙәти самауырҙан айырмалы һыйымда һыу булмағанда уның торбаһы иремәй, һәм самауыр боҙолмай. Юғарынан һауа өрҙөртөү һәм тартым көсөн көйләү мөмкинлеген биргән ҡоролманың булыуы самауырҙағы һыуҙың оҙаҡ ваҡыт эҫе ҡалыуын тәьмин итә. Уны таҙартыу ҙа бик уңайлы була. Был самауыр күмерҙә, спиртта һәм башҡа яғыулыҡта эшләй.1908 йылда «Тульская молва» гәзите «Паричко» самауырын иң күренекле уйлап табыу тип атай. Музейҙа һаҡланған самауырға: «Паричко» самауыры. Ағалы- ҡустылы Шахдат һәм К° ширҡәтенең пар самауыры фабрикаһы донъялағы берҙән-бер производство" келәймәһе баҫылған.\n1917 йылдағы революция үҙ төҙәмтмәләрен индерә. Был осорҙа самауыр сәнәғәте бөтөнләй эшләмәй тиерлек. 1918 йылда самауыр предприятиелары националләштерелә. 1919 йылда Тулала самауыр фабрикалары дәүләт берекмәһе барлыҡҡа килә. 1922 йылда Кольчугино ҡалаһында Беренсе дәүләт баҡыр эшкәртеү заводында (хәҙер Кольчуг-Мицар Сауҙа Йорто ЯАЙ-һы) самауыр етештереү юлға һалына.\nҺуғышҡа тиклемге йылдарҮҙгәртергә\nҺуғыштан һуңғы йылдарҮҙгәртергә\n1937 йылда Тула патрон заводы бүленә, айырылған производство «Штамп» заводы тип атала башлай. Һуғыштан һуң ул Тулала самауыр сығарған берҙән-бер завод була.1956 йылдан «Штамп» заводы күмер самауырына алмашҡа килгән электр самауырын сығара башлай.\nҺуңғы совет дәүереҮҙгәртергә\n1964 йылда «Штамп» заводында «Ясная поляна» самауыр-сувенирҙарын сығара башлайҙар. Әлеге мәлдә «Штамп» заводында самауыр музейы бар, унда дүрт йөҙҙән ашыу экспонат тупланған.\nТорлаҡ йорттарға газ үткәреүгә бәйле самауыр әкренләп ҡулланылыштан сыға башлай. Иң тәүге сиратта күмер самауыры популярлығын юғалта, ә электр самауыры күпләп ҡулланылдыуын дауам итә.\n1990 йылда Тулала Менделеевский урамында Кремль стеналары янында «Тула самауырҙары» музейы асыла.\nТула өлкәһе Щекин районының «Грумант» парк-отелендә Михаил Борщевтың шәхси антиквар самауырҙар коллекцияһы (төрлө дәүер, фабрикалар һәм география төрлөлөгө) күрһәтелә. Коллекцияла биш йөҙҙән ашыу экспонат бар.\n2007 йылда Рязань өлкәһенең Касимов ҡалаһында «Рус самауыры» шәхси музейы асылды. Унда 280 тирәһе экспонат бар.\n1990-сы йыл урталарынан, башлыса, Ҡытайҙа етештерелгән арзанлы, һыуы ҡайнағандан һуң автоматик рәүештә һүнеү функцияһы булған көнкүреш электр сәйнүктәре электр самауырҙарын ҡулланылыштан ҡыҫырыҡлап сығара.\n2005 йылда Туланың патрон заводы эргәһендә ҡайтанан самауыр етештереү учаскаһы булдырыла. Участка йылытыу самауырҙарын авторҙың эксклюзив башҡарыуында, элекке оҫталарҙың эш алымдарын ҡулланып, берәмләп сығарыуҙы күҙҙә тота. Самауырҙар батмус һәм торба менән бер комплектта сығарыла.\n8 — Конус кран\nФормаларының төрлө булыуына ҡарамаҫтан, самауырҙар бер төрлө ҡоролған.\nҺәр самауыр түбәндә аталған өлөштәрҙән тора:\nСтенаһы (самауырҙың төп өлөшө, унда ҡайнатыу өсөн һыу ҡойола)\nКөршәк (самауырҙың эске торбаһы, унда яғыулыҡ һалына: ҡарағай тубырсыҡтары, ботаҡтар, юнышҡы, күмер)\nТүңәрәк (тимерҙән ҡойолған түңәрәк, ул стенаның өҫкө өлөшөнә ҡуйыла)\nМуйынсыҡ (самауырҙың аҫҡы өлөшө)\nПоддон (самауырҙың нигеҙе)\nРепеёк (фигуралы пластина, ул кран ҡуйыла торған урынға беркетелә)\nБотаҡ (кран тотҡаһы, ул төрлө формала һәм декоратив биҙәктәр менән булырға мөмкин)\nПар сығарғыс (һыу ҡайнағанда парҙы сығарыу өсөн самауыр ҡапҡасына уйылған бәләкәй тишек)\nПодшишки (ағас тубырсыҡтарын беркетеү өсөн ҡаҙаҡтар)\nКамфарка (сәй бешереү сәйнүген ултыртыу һәм камфарка ҡапҡас менән ябылған осраҡта һауа ағымын булдырыу өсөн ҡулайлама)\nТүбәсәй (торбаны ябыу өсөн бәләкәй ҡапҡас)\nШулай итеп, самауыр — усаҡтан камфаркаға тиклем вертикаль рәүештә торба үткән, стеналары йоҡа, бөтөн һауыт. Түбәндә торба киңәйә. Усаҡ самауырҙың түбәнге өлөшөнә, өҫтәлдән юғарыраҡ беркетелә. Был самауырҙың тигеҙ ултырыуын һәм янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итә. Усаҡты уратып алған рәшәткә аша торбаға һауа ағымы үтә һәм, тартыу көсөн булдырып, тәбиғи рәүештә өҫкә күтәрелә. Самауыр төбөнән саҡ ҡына юғарыраҡ кран урынлаша. Ауыл өйҙәрендә тартыу көсөн булдырыу өсөн самауыр торбаһы «Г» хәрефенә оҡшаш өҫтәмә торба менән мейескә тоташтырыла. Әгәр яғыулыҡ йәки көн дымлы булһа, самауырҙы бөркөтөргә кәрәк була. Бының өсөн самауыр нигеҙендәге рәшәткә аша йәки торбаға итек ҡунысын кейҙереп өрҙөртөргә мөмкин. Һыу ҡайнай башлау алдынан, камфаркаға сәй бешереү сәйнүге ултыртыла. Тартыу көсө кәмеңкерәй. Һыу ҙа әкренләп ҡайнай, бәләкәй сәйнүктәге сәй ҙә бешә.\nТ. Е. Мягков. «Ғаилә сәй өҫтәле артында». 1844\nБ. М. Кустодиев. «Сәүҙәгәр ҡатыны сәй эсә». 1918\nКүпселек авторҙар самауырҙы, йорт йәме һәм ғаилә усағы булараҡ, күңеленә яҡын ҡабул итә. «Ут тоҡандырылыу һәм байрамға йышып таҙартылған самауыр шыжлай башлағас, Алексея Степановичтың бүлмәһендә лә күңелле һәм йымле булып китте» — тип уҡыйбыҙ Л. Н. Андреев әҫәрендә. «Беҙҙең бәләкәй генә бүлмәбеҙҙә, самауыр янында, үҙебеҙҙекеләр менән ултырыр инем; шул тиклем йылы, рәхәт, бөтә нәмә таныш булыр ине» — Ф. М. Достоевскийҙың «Ярлы кешеләрендә» Варвара Алексеевна йортонан айырылыуын ошондай һүҙҙәр менән хәтерләй. Хатта самауыр сығарған тауыш та һоҡланғыс, күңелгә яҡын күренә: «Нәҙек нәфис тауыш менән самауыр йырлай» (А. Н. Толстой), «… самауыр әкрен генә гөрөлдәүен дауам итте» (Ф. А. Соллогуб), «…ҡайнар самауыр йәм биреп шаулап ултыра ине» (Н. Г. Гарин-Михайловский).\nСамауыр ниндәйҙер дәрәжәлә ысын урыҫ булыу, миллилек символы ла була ала. «Хлестаков, ә Яго түгел — бына кем беҙҙең вәкил, һәм, минеңсә, әҙәбиәттә лә, шулай уҡ бөтә донъяла, самауыр кеүек, берҙән-бер ҡиммәтебеҙҙе сағылдыра: кофейниктар, тей- машиналар бар, ә ысын самауыр тик беҙҙә генә» — тип яҙа Л. Н. Андреев «Москва. Мелочи жизни» (1901—1902) очеркында.\nСамауыр көнкүрештә үтә кәрәкле генә түгел, ә үтә лә ҡиммәтле ҡашаяҡ та, һәм күп кенә әҫәрҙәрҙә самауырҙы урлау темаһы сағылдырыла. «Эй, иҫәр түгелме инде был Вафля! Ошоға тиклем өҫтәлдән алмаған! Самауырҙы урлап ҡуйыуҙары ихтамал бит…» — тип зарлана Юля А. П. Чеховтың «Албаҫты» пьесаһында. Л. Н. Толстойҙың «Йәкшәмбеһендә» полковник «көмөш самауырҙы урлауҙың мәҙәк бер осрағы» тураһында һөйләй. Күп кенә яҙыусы-сатириктарҙың әҫәрҙәрендә самауыр урлау телгә алына.\nБалалар әҙәбиәтендә самауырға йән индерелә, ул аҡыллы һәм киң күңелле, сәйгә саҡыра (С. Г. Писахов. «Самоваров ғаиләһе», К. И. Чуковский «Федора ҡайғыһы»), әммә ялҡауҙарға сәй яһауҙан баш тарта (Д. Хармс «Иван Иваныч Самауыр»).\nКүп һанлы рус жанр живописе әҫәрҙәрендә самауырҙы күрергә була. Айырыуса самауыр янында сәй эсеүҙе һүрәтләгән полотноларҙан тотош бер галерея булдырған Б. М. Кустодиевы атап үтергә мөмкин: «Террассала» (1906), «Сәй табыны» (1913), «Сәүҙәгәр ҡатыны сәй эсә» (1918), «Сәүҙәгәр ҡатыны балконда» (1920), «Сәй эсеүсе сәүҙәгәр ҡатыны» (1923), «Провинцияла көҙ. Сәй табыны» (1926) һәм башҡалар. Башҡа танылған картиналар араһында В. Г. Перовтың «Мәскәү янындағы Мытищала сәй табыны» (1862), К. А. Коровинаүдың «Сәй өҫтәле артында» (1888), К. Е. Маковскийҙың «Сәй эсеү» (1914), К. С. Петров-Водкиндың «Самауыр янында» (1926), В. Ф. Стожаровтың «Самауыр янында» (1956) әҫәрҙәре. Йыш ҡына самауырҙы натюрморттарҙа (мәҫәлән, П. П. Кончаловскийҙа — Натюрморт. Самауыр (1917)), шул иҫәптән хәҙерге заман рәссамдары картиналарында ла осратырға була.\nРус самауырҙары СССР-ҙың почта маркаларында\nГруша формаһындағы самауыр, 1989 й.\nСамауыр-мискә, 1989 й.\nСамауыр-ҡабаҡ, 1989 й.\nКлассик ваза рәүешендәге самауыр, 1989 й.\nСамауыр мәҙәниәтендә Иранда ла самауырҙың булыуы билдәле, һәм эмигранттар бар ерҙә лә уны һаҡлай. Самауырҙар Иранда кәм тигәндә ике быуыт ҡулланыла, ә электр, газ йәки шыйыҡ яғыулыҡта (нефть яһыулығы) эшлә-се самауырҙар әле лә бөтә ерҙә ҡулланыла. Фарсы телендә самауыр samāvar (سماور) тип әйтелә. Самауыр етештереүҙә Иран оҫталары фарсы сәнғәте элементтарын ҡулланған. Ирандың Боруджерд ҡалаһы төп самауыр етештереү үҙәге булған, бер нисә оҫтахана әле булһа ҡулдан самауыр эшләү менән шөғөлләнә. Боруджер самауырҙарын етештергәндә немец көмөшө һәм сәнғәттә билдәле булған Varsho-Sazi йүнәлеше элементтары ҡулланыла. Был самауырҙар — Иран сәнғәтенең типик вәкилдәре, улар йыш ҡына Иран һәм сит ил музейҙары күргәҙмәләрендә ҡатнаша.\nXX быуат башындағы Тула самауырҙары\nСовет заманындағы металл самауыр, АҠШ\nБрежнев Никсонға бүләк иткән XIX быуаттағы көмөш самауыр\nАлтын ялатылған, эмаль биҙәкле көмөш самауыр, XIX быуат аҙағы\nБоронғо рус самауырҙары\nЛенкоранда самауырға һәйкәл\nХачмас ҡалаһында самауырға һәйкәл, Әзербайжан\nСамауыр тураһында йомаҡтар бар\nСамауыр // Гуманитарный словарь\nПермдә донъялағы иү ҙур самауырҙы етештергәндәр // Российская газета. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Самауыр&oldid=774292 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 15 ғинуар 2018 в 08:09\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:09 15 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


27 Февраль 2020, 16:51\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары 27 февралдә аҙаҡҡы уҡыуҙа бер тауыштан «Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында Башҡортостостан Республикаһы Законына үҙгәрештәр индереү тураһында» Башҡортостан Республикаһы закон проектын ҡабул итте.\nОшо закон проектына ярашлы, бушлай ер участкаһы алыу өсөн сиратта торған өс һәм унан күберәк бәлиғ булмаған балалы ғаиләләрҙең, шулай уҡ бәлиғ булмаған инвалид бала тәрбиәләгән граждандарҙың һайлау хоҡуғы бар. Йәғни уларҙың ризалығы менән ер участкаһын 250 мең һум күләмендәге бер тапҡыр бирелә торған аҡсалата түләүгә алмаштырырға мөмкин.\nБилдәләнеүенсә, бындай сара айырыуса ҡалала йәшәүселәр өсөн көнүҙәк. Ҡала янында,ҡағиҙә булараҡ, буш ерҙәр юҡ. Закон проекты ошо мәсьәләлә көсөргәнешлекте бөтөрөүгә йүнәлтелгән. Кем теләй, ер участкаһын, кем теләй, компенсацияны һайлай.\nБашҡортостан Республикаһының ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры урынбаҫары Дмитрий Суслин Өфөлә алты меңдән ашыу кешенең ер участкаларына сиратта тороуын әйтте.\n«Хәл ҡала биләмәһенең бер нисек тә артмауы менән ҡатмарлаша. Хәҙер бының өсөн яңы биләмәләр юҡ. Башҡа райондар һәм ҡалалар менән һөйләшеп килешергә тура килә. Улар – Ҡырмыҫҡалы районы, Благовещен. Әлеге сиратҡа ер участкалары бүлеү өсөн хәҙерге ваҡытта Өфө биләмәһендә ресурстар юҡ», — тип белдерҙе ул.


Мин бит һиңә йылынырға керҙем. (Хикәйә. Беренсе киҫәк.)\n12 Июль 2021, 15:44\n“Уф, ни тиклем дә ялҡытҡыс күренеш… Әллә күпме ҡабатланған һәм ҡабатланасаҡ табын. Уға тамсы ла йәм, яңылыҡ та өҫ-тәлмәйәсәк.”\nДөйөм ятаҡта шәмбе һайын ойошторолған, ғәҙәткә ингән мәжлес ҡыҙғандан-ҡыҙа барҙы. Ҡушарлап теҙелгән өҫтәлдәр ҡабыр ризыҡтан һығылып бармаһа ла, уның ҡарауы табында арзанлы иҫерткес эсемлектәр мул, етерлек. Шул суррогат тултырылған шешәләр, бушап, карауат аҫтына тәгәрәгән һайын йөҙҙәр ҡыҙарҙы, заводта көн оҙоно эшләп талсыҡҡан егеттәрҙең маңлайҙарына тир бәреп сыҡты, кемуҙарҙан, ярышып, береһе икенсеһен бүлдереп шаулашҡан йәштәр тауышына күмелгән мәжлес ҡуҙғыған күстәй тоноҡ геүләне.\nТәүҙә саманы белеп, сикте ашырмай һөйләнелгән көләмәстәр, тора-бара бөтөнләй тоҙһоҙланып, мәжлес уртаһында мә-ғәнәһеҙ лөғәт һатыу дәрәжәһенә төш-тө. Ҡыҙыҡмылыр - юҡмылыр, ҡарап, абайлап тормайҙар, көләмәс көлдөрөр өсөн тәғә-йенләнгәс, ауыҙҙарын түшәмгә терәп иләмһеҙ һаһылдай бирәләр.\nЕгеттәрҙең әрһеҙ, йылғыр ҡулдары эргәһендәге ҡыҙҙарҙың һығылмалы йомшаҡ билдәрен, унан түбәнерәк урындарын матҡып үҙҙәренә ҡымтый. Ҡытыҡтары күптән алынғанға күрә дәртле, ажарлы һәрмәүҙәргә тегеләре лә күнгән, күнеү генә түгел хатта ҡайһылыр кимәлдә ошондай ҡомһоҙ ҡыҫыуҙарҙы үҙҙәре лә теләйҙәр шикелле, шуға күрмәмеш тә һиҙмәмеш ҡиә-фәтендә ултыралар. Йәшерен, ҡырағай теләк, араҡы ҡеүәте бергә ҡушылып, ым-ишара аулаусыларҙың күҙҙәрен хәтәр осҡонландыра.\n“Уф, ни тиклем дә ялҡытҡыс күренеш… Әллә күпме ҡабатланған һәм ҡабатланасаҡ табын. Уға тамсы ла йәм, яңылыҡ та өҫтәлмәйәсәк.”\nОҙаҡламай эскегә әүәҫтәре иҫереп тәгәрәйәсәк, ләззәт көҫәгәндәре парланышып аулаҡ бүлмәләргә тараласаҡ. Иртәге-һен төшкә тиклем йоҡо һимертеү, унан һуң ҡалған-боҫҡанға әҙерәк өҫтәп баш төҙәтеү. Кисәге иҫерек башҡа ҡылынған маж-араларҙы, мәҙәктәрҙе иҫтәренә төшөрөп көлөшөп тә алған булырҙар. Шунан ҡыҙ-ҡырҡын кер йыуырға, бүлмәләрен йыйыш-тырырға, алдағы хеҙмәт аҙнаһына әҙерләнергә керешеп китә, егет-елән миңрәүләнгән зиһененә аныҡ ҡына маҡсат төйнәй алмай, дихлофосҡа яртылаш ағыуланып ни үле, ни тере түгел хәлдә туҙғышҡан себен өйөрөләй, ҡала урамдарына һибелә. Көн кискә ауышып, эңер төшкәс, башҡасараҡ ял итергә ваҡыт ҡалмай. Ятаҡта әҙәби китаптар күренмәй тиерлек, йыйыштыр-ыулы, еренә еткереп йыһазландырылған ял бүлмәһе һәр ваҡыттағыса бикле. Тикшереүселәр килһә, бына беҙҙең эшселәр нисегерәк мәҙәниәтле шарттарҙа ял итә, тип ялған хәбәр һалалар ҙа тегеләр күҙҙән юғалыу менән бүлмәне ҡабаттан йоҙаҡлайҙар. Комендантты ла аңларға мөмкин, сөнки бүлмә күп осраҡта тәмәке тартыу мөйөшө итеп файҙаланыла, йә төнөн унда ғашиҡтар инеп бикләнергә әүәҫ, иркен залда шау-шыу ҡуптарып һуғышып алған саҡтар ҙа булманы түгел булды.\nДүшәмбе - шәмбе көндәре, иртәнән алып кискә тиклем, ыҫлы торбаларын сысайтҡан завод ҡоромло булмышына меңәр-ләгән эшсене һеңдерә, йота. Ә аҙнаның һуңғы көнө, буйҙаҡтар өсөн көтөлгән ял - ошо мәжлес. Эш хаҡы алған осорға тура килһә, табын бигерәк тә йомарт ойошторола, дөрөҫөрәге, завод торбаларын хәтерләтеп һерәйгән төрлө ҙурлыҡтағы шешә-ләр менән өҫтәл өҫтө тула. Бигерәк үҙгә-реп китте шул заманалар, эш хаҡын да һуңлатып, йә онотҡанда бер бирә башла-нылар. Тоҙ яламаған һыйыр ише ошо көнгә хәстәрләп сабыулағастары әмәле табыла, шәмбене йыйылмай үткәр-гәндәре юҡ. Арытты, ялҡытты… Күргем килмәй… Сығып һыҙырға ине бынан!..\nӘсғәт үҙе лә һиҙмәҫтән уға ындым, тартыныуһыҙ һыйынып ултырған, йыб-анып ҡына көйшәгән Зарифаны эргәһенән эт-әргәндәй итте. Тегеһе тыңлаулы тартылып шылды, фиғеле үҙгәрмәне лә. Хәйер, уның саманан тыш буяҡ яғылған йөҙөн-дәге уйҙы, кисерештәрҙе тойомлау мөмкин дә түгел. Йығылмай торған йомро төплө ҡурсаҡ һымаҡ ауышыусан йән инде Зарифа, ишарала ғына, йәбеш-кәк дегәнәктәй хәҙер ҡабат килеп һылашасаҡ.\nЕгет артыҡ ихласламай, ваҡыт үткәрер өсөн генә йөрөй башлағайны, ҡыҙ, бигерәк тә һуңғы осорҙа, бөтөнләй эҫенде лә китте, уны үҙенең хәләл кейәүе итеп иҫ-әпләй. Туғандарына алып барып таныштырыу теләген дә асыҡтан-асыҡ ярҙы ла һа-лды. Әсғәт кенә, мәшәҡәттәре күплеккә һылтанып, ҡыҙҙың ауылында күренеүҙе кисектереп килә. Муйынына ташланған ҡо-роҡтоң яйлап ҡыҫыла барыуын шәйләгән йәш айғырҙай тоя-һиҙенә, мәле еткәс уға ла сигенер урын ҡалмаясаҡ, яҙмыш-ына буйһоноп ғаилә тәртәһенә керәсәк, кәләшенең ҡыҫҡа “теҙгене” артынан эйәрәсәк. Яратамы һуң ул уны? Аныҡ ҡына әйтә ал-май. Үҙе уйлап сығарған аҡланыу ҡануны өҙлөкһөҙ мейеһен игәй: “Бөтәһе лә яратып, ғашиҡ утында янып өйләнмәй әле, өй-рәнермен, һәүетемсә йәшәр ҙә китербеҙ… Әкиәттәрҙә һөйләнгән, китаптарҙа данланған мөхәббәткә ымһынып былай ҙа утыҙ йәште ашатланым…”\nУғаса кемеһелер магнитофон төймәһенә баҫты. Бүлмә эсен йөрәк түренән урғылған моңло йыр сорнап алды. Ят та, шул уҡ ваҡытта күңел хистәрен тирбәтерлек яғымлы ла был көйҙө тәүләп ишетеүе Әсғәттең. Ғәжәп тә түгел - һәр быуындың үҙ моңо, үҙ көйө. Улар осорондағы йырҙар артыҡлап йырланмай шул хәҙер. “ Һе, ҡайһылай ҙа моңло, йөрәктең иң нескә ҡыл-дарына ҡағыла бит. Бөгөнгө бәғерһеҙ, моңһоҙ заманда ундай көйҙәр яҙыусылар ҙа бар икән әле!»\nЯрышып һөйләшкән, ҡысҡырышҡан, көлгән, сәрелдәгән, үкергән тауыштар араһынан йырҙың һүҙҙәрен асығыраҡ ишет-ергә теләп, ҡалҡына биреп ҡуйҙы.\nЙылмай әле, тынысландыр мине,\nОнотоп тор борсоу уйыңды.\nМин бит һиңә йылынырға керҙем-\nТуҡталышы һиндә юлымдың…\n– Етте, моңайып йәшәр саҡ үтте, типтерә, ҡолас киреп гулять итә торғаны килде! - Кемдер магнитофонды һүндерҙе лә, сыйылдап һамаҡлап та ебәрҙе:\nЭс тә ҡуй, эс тә ҡуй,\nТәҙрәңдән елдәр өрһә,\nФуфайкаңды тыҡ та ҡу-у-у-у-й!\nБыл тынсыу бүлмәлә ары ултырырлыҡ тәҡәте ҡалманы Әсғәттең, тәмәке тартып инергә сыҡҡанын күрһәтергә теләгәндәй, костюм кеҫәһенән алған сигаретты бармаҡтарында әүәләй-әүәләй урынынан торҙо, юл ыңғайы бүлмә ишеге төбөнә эленгән кейемдәр өйөмөнән күн курткаһын эләктерҙе.\nКөрәгәсе Шамил лауылдап ҡалды:\n– Һин, егет, табынды ташлап ҡасыуҙы ғәҙәт итеп алдың һуңғы осорҙа, әллә аҫыл ҡошто ситтән тибергә инде яйың? Ҡара уны, Зарифа судҡа бирһә, беҙ уны яҡлаясаҡбыҙ!


Сфатул Цэрий — Башҡорт Википедияһы\nСфатул Цэрий флагы\nКишинёвта 3-сө ирҙәр гимназияһының бинаһы — 1918 йылда Сфа́тул Цэ́рий резиденцияһы\nСфа́тул Цэ́рий (рум. Sfatul Ţării — край Советы, ил Советы) — Бессарабиялағы дәүләт власы органы. 1917 йылдың 21 ноябрендә төҙөлгән. Молдавия Халыҡ Республикаһын иғлан итә (1918 йылдың 9 апреленән — Молдавия Демократик Республикаһы) һәм Бессарабияның Румынияға берләшеүен таный, шунан һуң 1918 йылдың 27 ноябрендә юҡҡа сығарыла.\nСфатул Цэрий өлөшләтә Хәрби-молдаван съезында ойошторола. 1917 йылдың 21 ноябрендә асыла. Беренсе ултырышты Гурие Гросу изгеләндерә. Рәйесе эсер Инкулец Ион Константинович, рәйес урынбаҫары — Халиппа Пантелеймон Николаевич була; башҡарма орган — генераль директорҙар Советы (Директориат); «Сфатул цэрий» гәзите баҫып сығарыла. Килеп тыуған ситуация, шулай уҡ ауылдағы сыуалыштар, Украина халыҡ республикаһы Үҙәк радаһының бойондороҡһоҙлоҡҡа йүнәлеше Сфатул Цэрийҙы 1917 йылдың 15 декабрендә Молдавия Халыҡ Республикаһы төҙөлөүен иғлан итеүсе декларация ҡабул итергә мәжбүр була. Сфатул Цэрий депутаттары Петроградтағы хөкүмәткә рәсми телеграмма менән хәбәр итәләр. Петроград Советы һәм РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы яңы республиканы таный.\n1917 йылдың 20 декабрендә Ерхан Пантелеймон Васильевич етәкселегендә туғыҙ министрҙан торған генераль директорҙар Советы ойошторола. Өйәҙҙәрҙә комиссарҙар тәғәйенләнә, армия төҙөргә уҡталыш яһала, закондар сығарыу өсөн комитеттар булдырыла. Әммә Сфатул Цэрийҙың республикала йәмәғәт тәртибен һаҡлау өсөн административ яҡтан да, финанс мөмкинлектәре лә булмай. Был ваҡытта Советтарҙың йоғонтоһо арта. Ошо шарттарҙа Сфатул Цэрий лидерҙары Румыния хөкүмәте менән Молдавияға ғәскәр индереү тураһында һөйләшеүҙәр алып бара башлайҙар. Был һөйләшеүҙәр тураһында хәбәрҙәр тарала, был бик күп халыҡтың ризаһыҙлығын тыуҙыра. Һөйләшеүҙәр тамамланғанын көтмәй, 1917 йылдың 7 декабрендә аҙыҡ-түлек һатып алыу һылтауы менән румын армияһының ике полкы Прут йылғаһы аша сыға, Леово һәм бер нисә сик буйы ауылдарын ала. Кишинёв гарнизоны большевиктары румын ғәскәрҙәренә кәртә ҡуялар, ә революцион рухлы һалдаттар Унгены сик буйы станцияһын үҙ контроле аҫтына алалар.\n20 декабрҙә Кишинёвта һәм башҡа ҡалаларҙа Сфатул Цэрийҙың эшмәкәрлеген фашлаусы һәм уны Бессарабияны Румынияға һатыуҙа ғәйепләүсе прокламациялар тараталар. Молдавия Халыҡ Республикаһы Хөкүмәте был ғәйепләүҙәрҙе кире ҡаға. 21 декабрҙә «Бессарабия тормошо» «Погэнешть, Сарата Рэзешть һәм Войнешть ауылдарын румын армияһы уратып алған, улар халыҡҡа аталар» тигән мәғлүмәт баҫып сығара. Күп йәмәғәт ойошмалары, Хотин, Бельцкий өйәҙҙәренең крәҫтиән съездарын, Румчеродтың икенсе съезын һәм башҡаларҙы ла индереп, румын ғәскәрҙәрен индереүгә протест белдереүсе ҡарарҙар баҫтыралар.\n1917 йылдың 28 декабрендә Сфатул Цэрий ултырышында Крәҫтиәндәр фракцияһынан П. Ерхан «анархия менән көрәшеү, аҙыҡ-түлек складтарын, тимер юлдарҙы һаҡлау, сит илдән бурысҡа аҡса алыуға килешеү төҙөү өсөн» румын ғәскәрен индереү кәрәклеге мәсьәләһен тауышҡа ҡуя. Был тәҡдим күпселек тауыш менән ҡабул ителә (38).\n8 ғинуарҙа румын ғәскәре Молдавия Халыҡ Республикаһының төньяҡ һәм көньяҡ райондарына һөжүм башлай. Көстәр тигеҙ булмай һәм бер нисә көн ҡан ҡойошло һуғыштан һуң революцион штаб Кишинёвты ҡалдырып китә. 13 ғинуарҙа уны яңынан румын ғәскәрҙәре баҫып ала. 15 ғинуарҙа Сфатул Цэрий И. Инкулец инициативаһы буйынса румын генералы Е. Броштянуҙы ҡабул итеү хөрмәтенә тантаналы ултырыш үткәрә. Сфатул Цэрий үҙенең мөрәжәғәттәрендә халыҡты, румын ғәскәре тик анархия менән көрәш һәм тимер юлдарҙы, складтарҙы һаҡлау өсөн генә килде тип ышандыра.\n1918 йылдың 22 ғинуарында министр П. Ерхан Сфатул Цэрийға, Украина Халыҡ Республикаһы бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итте тип мәғлүмәт бирә. 23-нән 24 ғинуарға ҡарай төндәге ултырышта, республика территорияһында румын ғәскәре урынлашҡан шарттарҙа, Сфатул Цэрий бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә. Бойондороҡһоҙлоҡ тураһында декларацияла демократик хоҡуҡ һәм ирек, халыҡтар тигеҙлеге, ерҙең крәҫтиәндәргә бирелеүе һәм башҡалар иғлан ителә.\nСфатул Цэрий етәкселәре И. Инкулец һәм Д. Чугуряну Яссыға, Бессарабияның Румынияға ҡушылыуы мәсьәләһе буйынса, был ваҡытта ошо ҡалала урынлашҡан Румыния хөкүмәте менән кәңәшләшеү өсөн бер нисә тапҡыр барып ҡайталар, сөнки Бухарест немец ғәскәрҙәре тарафынан оккупацияланған була. Һөйләшеүҙәр һөҙөмтәһендә төҙөлгән планға ярашлы, берләшеү тураһында мәсьәләне референдум түгел, ә Сфатул Цэрий хәл итергә тейеш, ә берләшкәндән һуң Бессарабия провинциаль автономия статусын һаҡлай, Сфатул Цэрий властың юғары органы булып ҡала һәм бөтә халыҡтың тауыш биреүе менән һайлана.\n1918 йылдың 2 ғинуарынан 9 апреленә тиклем Сфатул Цэрийҙың Бессарабияның Румынияға ҡушылыуына ҡаршы сығыш яһаусы биш депутаты (Рудьев, Катарос, Прахницкий, И. Панцырь һәм П. Чумаченко) румын хәрби командование бойороғо буйынса атып үлтереләләр. Бындай яҙмышҡа дусар булыуҙан ҡурҡҡан күп депутаттар Бессарабиянан ҡасалар. Днестрҙы аша сығырға маташҡанда Гринфельд Надежда Евгеньевна — ике ҡатын-ҡыҙ депутаттың береһе шулай уҡ атып үлтерелә.\nБессарабия һәм Румынияның ҡушылыуы тураһында декларация\n1918 йылдың 9 апрелендә Сфатул Цэрий ултырышында Бессарабияның Румыния менән ҡушылыуы мәсьәләһе ҡуйыла. Молдавия Демократик Республикаһы иғлан ителә. Тауыш биргән ваҡытта Сфатул Цэрий ултырышы барған бина пулеметтар менән ҡоралланған румын ғәскәрҙәре менән уратып алынған була, ә тауыш биреүҙә румын хәрби власть вәкилдәре ҡатнаша. Ҡайһы бер депутаттарҙың ризаһыҙлығына ҡарамай, тауыш биреү йәшерен түгел, ә асыҡ була.\nНемец, болгар һәм гагауз аҙсылығы вәкилдәре был мәсьәләлә тауыш биреүҙән тыйылып ҡалыуҙарын белдерә. Крәҫтиәндәр фракцияһы вәкиле В. Цыганко һәм Урыҫ мәҙәни лига вәкиле А. Грекулов берләшеү мәсьәләһен тик бөтә халыҡ референдумы ғына хәл итергә тейеш тип белдерәләр. Әммә уларҙың аргументына ҡолаҡ һалмайҙар, һәм асыҡ исемләп тауыш биреү үткәрелә. Ҡушылыу өсөн 86 депутат тауыш бирә, ҡаршы — 3, тауыш бирмәй ҡала — 36, ултырышта ҡатнашмай — 25.\nРегионда күмәк забастовкалар һәм баш күтәреүҙәр башлана.\nНоябрҙә Парижда тыныслыҡ конференцияһына әҙерлек башлана, Румыния унда берләшеүҙең халыҡ-ара танылыу алыуына өлгәшергә иҫәп тота. Румыния хөкүмәте, Бессарабияның Румыния менән автономия тураһында бер ниндәй ҙә шарт ҡуймай, бер һүҙһеҙ берләшеүе тураһында ҡарар ҡабул итеү маҡсатында, Сфатул Цэрийҙы саҡырыуҙы ойоштора. Сфатул Цэрий асылыр алдынан Бессарабияның генераль комиссары генерал Войтяну депутаттарҙы саҡырып ала һәм уларҙы автономиянан баш тартырға өгөтләй.\n1918 йылдың 25—26 ноябрендә ултырышта кворумһыҙ, 36 тауыш менән, Бессарабияның Румынияға бер шартһыҙ ҡушылыуы тураһында, 1918 йылдың 27 мартындағы акттың бөтә шарттарын юҡҡа сығарыусы ҡарар ҡабул ителә. Ошо ҡарарҙы ҡабул иткәндән һуң тиҙҙән Сфатул Цэрий йәшәүҙән туҡтай. Депутаттарҙың күп өлөшө был айҡанлы протест белдерә, хатта румын хөкүмәтенә 27 март актына ярашлы автономияны тергеҙеүҙе талап итеп меморандум ебәрә, ләкин уларҙың дәғүәһе иғтибарға алынмай.\nАртабанғы 22 йылда Бессарабия Румыния составында була. Бессарабияның Румынияға ҡушылыуы Совет хөкүмәте тарафынан бер ҡасан да танылманы.\nСфатул Цэрий әҙәбиәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Бөйөк комбинатор» Остап Бендер уны Днестр ярында талаусы румын сик һаҡсылары өҫтөнән Тап Сфатул Цэрийға ялыу бирергә йыйына.\nҠалып:Китап:Молдова Республикаһы тарихы\nAndrieş-Tabac S. Heraldica teritorială a Basarabiei şi Transnistriei — Chişinău: Museum, 1998.\nИ. Э. Левит. 1917 йылда Бессарабия автономияһы өсөн хәрәкәт. Сфатул Цэрий төҙөлөү. Молдавия Демократик Республикаһын иғлан итеү. Кишинёв, 1997.\nМолдавия хеҙмәтсәндәренең 1917—1920 йылдарҙа интервенттарға һәм эске контрреволюцияға ҡаршы көрәше. Документтар һәм материалдар йыйынтығы, Киш., 1967\nСфатул Цэрий Викимилектә\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сфатул_Цэрий&oldid=645713 ҡабул ителгән\n1917 йылда нигеҙләнгән ойошмалар\n1918 йылда ябылған ойошмалар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:42 20 ғинуар 2017 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: Төньяҡ Ирландия халҡы аборт яһаусы шәхси клиникаларға ҡаршы.\nТөньяҡ Ирландия халҡы аборт яһаусы шәхси клиникаларға ҡаршы.\nКесаҙна көн Белфаста аборттар яһау менән шөғөлләнгән тәүге шәхси клиника алдында ҡаршылыҡ акцияһы үтте. Бынан алда йәмғиәттә шаулы бәхәстәр булды, һәм Төньяҡ Ирландия прокуратураһы тикшереүҙәр башланы.\nКлиника хужалары Төньяҡ Ирландия ҡануниәтенә ярашлы эшләүҙәре хаҡында белдерҙе, әммә “Ғүмер баһалап бөтөргөһөҙ” хәрәкәте активистарын был ышандырманы.\n“Беҙҙең әсәйҙәр һәм бәпәйҙәр тураһында хәстәрлек күргән яҡшы врачтарыбыҙ, һаулыҡ һаҡлау департаменты бар. Тыуып өлгөрмәгән баланың ғүмерен тартып алыуҙы һайлау булмаҫҡа тейеш! Бында бит һүҙ ике кеше хаҡында бара!”\nТөньяҡ Ирландияла аборттар ҡаты тәртипкә һалынған, шуға ла, ауырын алдырыу өсөн, күп ҡатындар Бөйөк Британияның башҡа региондарына юллана.\nСьюзан Ли 23 йәштә. Бер нисә ай элек ул, интернет аша таблетка алдырып, балаһын төшөрткән, сөнки үҙен әсә булырға әҙер түгел тип иҫәпләгән. Төньяҡ Ирландия ҡануниәтенә ярашлы, яңы клиника уға ярҙам итә алмаҫ ине.\n“Мин баламды алдырғанға көйөнмәйем,- ти Сьюзан.-Шул арҡала кешеләрҙең миңә насар мөнәсәбәттә булыуы ғына ҡыйын. Медицина ярҙамынан тыш быларҙы йырып сығыуы ауыр булды.”\nТөньяҡ Ирландияның дини халҡы өсөн бала төшөрөү- йөрәкте әрнеткес мәсьәлә. Бында аборт өсөн һуңғы срок- 9 аҙна, ә Бөйөк Британияның башҡа урындарында-24 .


Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән! // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n9:20, 7 марта 2010 Сәйәсәт\n8 Март – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө. Ошо айҡанлы республика Президенты Мортаза Рәхимов Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙарын байрам менән ҡотланы. Ҡотлауҙа шулай тиелә:\n“Башҡортостандың ҡәҙерле, мөләйем ҡатын-ҡыҙҙары!\nҺеҙҙе матур яҙғы байрам – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән ихлас ҡотлайым!\nБыл яҡты, шатлыҡлы көн беҙгә, ирҙәргә, әсәй һәм өләсәйҙәребеҙгә, ҡатындарыбыҙға, апай-һеңлеләребеҙгә һәм ҡыҙҙарыбыҙға, йорт усағын һүндермәй һаҡлаусы, ғаиләлә әхлаҡи мөхит һәм именлек тәьмин итеүсе булараҡ, барлыҡ гүзәл заттарға һөйөү һәм тәрән рәхмәтебеҙҙе белдерергә тағы бер мөмкинлек бирә.\nКүптәрегеҙ һөйөп бала тәрбиәләү, иҫәпһеҙ-һанһыҙ йорт мәшәҡәттәрен башҡарыу ғына түгел, һөнәри эшмәкәрлегегеҙҙә ҙур уңыштарға өлгәшергә лә өлгөрөүегеҙ айырым бер ихтирам уята. Компетентлыҡ һәм яуаплылыҡ, юғары эшлеклелек сифаттары һәм ойоштороу һәләте күрһәтеп, һеҙ ирҙәр менән бер рәттән республикабыҙҙың социаль-иҡтисади һәм рухи-мәҙәни үҫешенә тос өлөш индерәһегеҙ, йәмғиәт тормошоноң бөтә өлкәләрендә әүҙем ҡатнашаһығыҙ.\nҺеҙ үҙ изгелегегеҙ һәм яғымлығығыҙ менән ирҙәр өсөн башҡарған бар ғәмәлдәрҙе бер ниндәй сәскәләр ҙә, бүләктәр һәм ҡотлауҙар ҙа ҡаплай алмай. Ирҙәр ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көн һайын хәстәрлекле, ихтирамлы мөнәсәбәт күрһәтергә, улар өсөн ышаныслы терәк, яратҡан тормош юлдашы, изге коллега, тоғро дуҫ булырға тейеш.\nҠатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау, ғаиләне һәм әсәлекте һаҡлау – йәмғиәт үҫеше кимәленең иң мөһим күрһәткесе. Башҡортостанда был бурыстар дәүләт сәйәсәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре рәтенә индерелгән, күп тәғәйен эштәрҙә бойомға ашырылған. Ҡәҙерле ҡатын-ҡыҙҙар, республикала киләсәктә лә тормошоғоҙ матди һәм рухи планда тағы ла яҡшыраҡ булһын, үҙ һәләттәрегеҙҙе, белем һәм оҫталыҡтарығыҙҙы тулыраҡ тормошҡа ашырыу, мөһим проблемаларҙы хәл итеү өсөн барыһы ла эшләнәсәк.\nБарығыҙға ла ихлас күңелдән ныҡлы һаулыҡ һәм именлек теләйем. Бөтә изге хыялдарығыҙ һәм теләктәрегеҙ тормошҡа ашһын. Һөйөп-һөйөлөп йәшәгеҙ, бәхетле булығыҙ!


“Гөлбостан”. Ул һеҙгә “Зөләйха” йә “Бәхет хаҡы” түгел.\n2 Февраль 2020, 15:22\nКисә Башҡорт дәүләт академия драма театрында Ҡадир Даяның “Таңсулпан” драмаһы буйынса ҡуйылған инсценировкаһы булды. Рәсәйҙә билдәле режиссерҙарҙың береһенә әйләнгән Айрат Абушахмановтың сираттағы эше ҡыҙыҡһыныу тыуҙырмай ҡалмай. Текстың ҡайһы бер ҡыйыш-мыйыш урындарын иҫкә алмағанда, тамаша ҡыҙыҡлы ғына фекерҙәр уята. Сәхнә геройҙарының береһенең: “Мин химпром балалары поколениеһынан”, – тигән һүҙҙәре ҡолаҡҡа бер ҙә ятманы.\n“Гөлбостан” бик етди әҫәр, уны ҡарағанда ҡулъяулыҡ талап ителмәй, йәки илап тормаһағыҙ ҙа була. Бөгөн премьера икенсе тапҡыр күрһәтелә, уны ҡарарға теләүсе бәхетлеләргә бер нисә кәңәш – килер булһағыҙ, йылыраҡ кейенегеҙ, гардеробҡа кейемдәрегеҙҙе тапшырып тормаһағыҙ ҙа була. Сөнки бик өшөп китһәгеҙ, аҫҡа төшөп йылыныр өсөн ҡайнар сәй бар, ләкин тәнәфес юҡ.\nБелеүегеҙсә, академтеатрҙың төп йортонда йүнәтеү эштәре бара, премьера Туҡай урамы яғындағы Фәйзи Ғәскәров ансамбленең тамаша залында булды. Ә был залдың күптән кеше төҫө күрмәгәне һиҙелеп тора: ыҡсым, уңайлы, ләкин һыуыҡ. Ҡыҫҡаһы, үҙегеҙ хәл итегеҙ: “Гөлбостан”ды ҡарау бер өшөүгә генә торороҡ.