Ер менән күк араһында » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Ер менән күк араһында\n25.01.2018 Ер менән күк араһында\n– Һеҙҙең кеүек уңған, ижадҡа, үҙ эшенә мөкиббән киткәндәргә ҡарайым да, ҡайһы саҡта: “Был кеше ял итәме икән?”– тигән уй килә. Ижад кешеһе булараҡ, тормош-көнкүрешкә яраҡлашҡанһығыҙмы?\n– Ысынлап та, ял итергә ваҡытымды йәлләйем мин. Бер эште тамамлау менән икенсеһенә тотонам. Йә спектаклде биҙәйем, йә яңы проектты тормошҡа ашырам, йә йырҙар яҙам. Йәй айҙарында ғына бер аҙ тынлыҡ мәле булып ала. Ул да оҙаҡҡа бармай, күңелдәге моңдо сығарыу өсөн музыка ҡоралына тотонам. Тормошта ҡәҙимгесә булырға тырышам. Бала саҡтан ашарға бешерергә өйрәндем, ас ҡалыу ҡурҡынысы юҡ. Шулай ҙа тормош мәшәҡәттәренә тулыһынса яраҡлашмағанмын. Машинала китеп барғанда музыка тыңлай алмайым. Кемдер өсөн ул фон булһа, минең өсөн – эш. Үҙем дә һиҙмәҫтән анализлай башлайым, хаталары табыла. Донъяла ниндәй хәлдәр булғанын белер өсөн яңылыҡтар тапшырыуын ҡарайым. Нисек кенә булмаһын, беҙ, ижад кешеләре, икенсерәк ҡамырҙан яһалғандыр ул.\n– Моң һеҙҙең тормошҡа ҡасан килеп инде? Сығарып ташлар мәлдәрегеҙ булдымы?\n– Музыкаға ғашиҡ булған саҡта миңә биш йәш ине. Хәреф яҙа белмәгәндә үк ноталарҙы яҙырға, уҡырға өйрәнгәйнем. Махсус музыка мәктәбенә уҡырға ингәс, атайым менән әсәйем кредитҡа 655 һумлыҡ “Гамма” фортепианоһын алып бирҙе. “Һыйыр хаҡындай әриәне балаға ултыртып ҡуйҙығыҙ!”– тип ҡартатайымдың әрләгәне хәтеремдә ҡалған. Бары бер генә тапҡыр, 6-сы класта уҡығанда, сумкамды ташлап ебәреп: “Әсәй, мин башҡаса музыка мәктәбенә йөрөмәйем!”– тип әйткәйнем. Ә ул сабыр ғына итеп: “Тамамларға бер йыл ғына ҡалды, сабыр ит”, – тип кәңәш бирҙе һәм проблеманың нимәлә икәнен белеп, икенсе уҡытыусы менән һөйләшеп, уға уҡырға күсерҙе. Уҡытыусымдан уңдым, күп нәмәгә өйрәтте, уның ярҙамы менән мәктәпте яҡшы билдәләргә тамамланым. Ундағы алған база училищела уҡығанда ныҡ ярҙам итте. Ә моңдо аңларға, ижадҡа яңы ишектәрҙе асырға тап училище ярҙам итте.\nТик миңә музыка тураһында һөйләү йәки уйнау түгел, ә үҙемә ижад итеү кәрәк ине. Шуға күрә уҡыуымды Өфө дәүләт сәнғәт институтының “Композиция” бүлегендә дауам иттем. Заһир Исмәғилев ул саҡта бер нисә студентты һайлап алып ҡына өйҙә уҡыта ине. Мин дә шул бәхетлеләр араһына эләктем. Тормошоноң ҡыҙыҡ хәлдәрен һөйләп, дәрестәрҙе күңелле алып бара торғайны. Дәрес һайын әйткән: “Көн һайын яҙығыҙ һәм халыҡҡа яҡын булығыҙ”, – тигән нәсихәтен ул саҡта аңлап етмәгәнмен, хәҙерге аҡылым менән генә төшөнә башланым. Шулай уҡ Рәшит Йыһановта ла уҡыным. “Быға тиклем уҡығандарыңды, тыңлағандарыңды онот та, үҙең ижадҡа тотон”, – тигәйне ул.\n– Театрҙа эшләү ауырмы?\n– Спектаклдәрҙе музыкаль яҡтан биҙәргә Рим Хәсәнов үҙе фатиха бирҙе. Ул мине “Аҡйондоҙ” йырҙары аша белә ине. Режиссер Петр Шейн академтеатрҙа Хәлил Джебрандың “Бәйғәмбәр”ен сәхнәләштергәйне, Рим ағай сит илгә китергә булғас, урынына мине тәҡдим иткән. Олег Ханов тәүҙә 19 йәшлек егетте күреп, шикләнә биреберәк ҡараны. Шулай ҙа ҡуйылған бурысты лайыҡлы атҡарып сыға алдым шикелле, режиссер шунда уҡ икенсе спектаклендә эшләргә саҡырҙы. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, театрҙың үҙенә эшкә килдем. Авторҙың һәм режиссерҙың нимә әйтергә теләгәнен, геройҙарҙың характерын аңлаһаң, музыка яҙыу ауыр түгел. Бары тик ҡайһы берҙәрен ваҡытында өлгөртөү генә ҡыйынға тура килә. Мәҫәлән, “Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға”ла – 21, “Нәркәс”тә 12 йыр яңғырай, ә улар тиҙ генә ижад итә торған эш түгел.\n– Башҡортса әкиәттәрҙән диск сығарған Әлмира Ҡыуатова һеҙҙең актерлыҡ һәләтегеҙ тураһында маҡтап һөйләгәйне. Белеүемсә, һеҙ бер нисә ролде уҡығанһығыҙ. “Рәхмәт” фильмында ла уйнанығыҙ...\n– Мин театр менән эшләгәндә, шаяртып әйткән һүҙем бар. “Ғүмер буйы актер булырға хыялландым, тик талант булмағас, бына музыка яҙып булһа ла янығыҙҙа йөрөйөм, – тим. Тыуған көнөм 15 декабрҙә, Яңы йыл байрамдарына әҙерлектең иң ҡыҙған мәлендә.\nСтудияла эш ҡайнай, персонаждарҙың һүҙҙәрен, йырҙарын яҙҙырабыҙ. Ҡотлауҙар яуа, кемдер шылтырата, кемдер килә. Эш ҡайнап тора ла, көн аҙағында режиссер менән икәү ҡалып, монтаж эшләй башлаһаҡ, ниндәйҙер персонаждарҙың килмәй ҡалғаны билдәле була. Тотҡарлыҡ булмаһын өсөн уларҙы тиҙ генә үҙебеҙ һөйләп яҙҙырабыҙ. Йәки, музыкаль әкиәткә көй яҙһам, актерға йырҙың характерын аңлатыр өсөн йырлап күрһәтәм. “Һаумы, һаумы, әкиәт!” дисктарын сығарғанда ла шулай булды. Әлмира Шәриф ҡыҙына ҡарт бүре ролен “Йәш ғүмер бер уҙғас...” йыры менән уйнап күрһәткәйнем, ул үҙемде яҙҙырҙы. Һәләтем бәлки барҙыр, әммә был эшкә етди ҡарамайым.\n– Билдәле әҙәбиәт әһелдәренең ғаиләһендә тыуып үҫкән бала булараҡ, һеҙҙә әҙәби талант та барҙыр ул?\n– Юҡ, әҙәбиәт – минең өсөн юғары бейеклек. Мәктәп йылдарында уҡытыусыларым иншаларымды маҡтай торғайны. Йыр яҙғанда, көйгә тап килһен өсөн шиғырҙағы ҡайһы бер һүҙҙәрҙең урындарын алмаштырырға, синонимдарын эҙләргә тура килгеләй. Тарихи һәм фәлсәфәүи әҫәрҙәр менән ҡыҙыҡһынам. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы арала китап уҡырға ла ваҡыт әҙ ҡала.\n– Йыш ҡына һеҙҙе төрлө фестивалдә жюри составында ла күрәбеҙ...\n– Киреһенсә, мин күп осраҡта жюри ағзаһы булыуҙан баш тартам. “Иҙел”, “Йәшлек-шоу”, “Керәшен һыуыҡтары” һәм “Урал моңо” бәйгеләрендә даими эшләйем. Үҙемә ҡарата талапсан булһам да, кешеләрҙе баһалау миңә ныҡ ауыр. Бәйгегә килеүселәр араһында арыҫландар ҙа, ҡуяндар ҙа, төлкөләр ҙә осрай бит. Берәйһенең кимәле түбән булһа ла: “Ярай, был егет эсеп, тәртип боҙоп йөрөмәй. Сәнғәт ярата, сәхнәгә ынтыла”, – тип яҡлап сығам. Ҡулымдан килһә, барыһына ла урындар биреп, бүләктәр тапшырыр инем. Әммә еңеүсене һәр ваҡыт ғәҙел билдәләйем.\nНиндәйҙер конкурста урын алманым тип, йәштәргә күңелдәрен төшөрөргә ярамай. Еңеүсе булып та ижад юлында туҡтап ҡалғандар бар йәки киреһенсә. Бер коллегам, сираттағы конкурста йәш егеттең күңелен төшөрмәҫ өсөн генә: “Икенсе йыл килерһең, быйылға әҙер түгелһең”, – тип, кире бороп сығарғанын һөйләгәйне. Ә ул егет Радик Юлъяҡшин булып сыҡҡан, йылдар үткәс, Мәскәүҙе яулап, үҙен коллегамдың иҫенә төшөрҙө.\n– Бөгөн күптәр ижад менән аҡса эшләргә теләй. Был мөмкинме?\n– Һәр кем эшләгән эшенә хаҡ алырға тейеш. Иогаанн Себастьян Бахҡа 20 балаһын ашатырға кәрәк булғанға ла әүҙем ижад иткәндер, тип уйлайым. Ә Моцарт һәр операһын заказ буйынса ижад иткән. Шуға күрә яҙған өсөн аҡса алыу – ғәҙәти күренеш. Тик Башҡортостанда әле шоу-бизнесҡа иғтибар әҙ бүленә, продюсерҙар юҡ. Сығымдарҙың килемдән бер нисә тапҡырға күберәк булыуы ла мөмкин. Шулай уҡ килем аудиториянан да тора. Америка композиторы инглиз телендә йыр ижад итһә, ул донъя буйлап миллиондар эшләй ала. Ә башҡорт йырын ижад итһәң, 54 район кешеләре генә тыңлай. Интернет селтәре дисктар, альбомдар һатыуҙы бөтөнләй юҡҡа сығарҙы. Шуға ла, эстраданы аҡса эшләү майҙаны, тип уйлағандар бик тиҙ яңылышҡанын аңлай.\n– Донъяның ығы-зығыһы һеҙгә ҡамасауламаймы?\n– Ижад кешеһенә рәхәтерәк, сөнки улар ер менән күк араһында йәшәй. Тормош мәшәҡәттәре беҙгә теймәй үтеп китә кеүек. Бөгөн мәғлүмәт ямғыры шул тиклем күп, йәштәрҙе йәлләп тә ҡуям. Ни тиһәң дә беҙ – пионер булып, рухи тәрбиәлә ниндәйҙер йүнәлеш алған быуын. Иң мөһиме – донъяла именлек булһын, ә көнкүрештәге кире хәлдәргә мин иғтибар итмәҫкә тырышам. Бәхетле булғың килһә, бул, тиҙәр бит. Һәр нәмәнән шатлыҡ күрергә тырышырға кәрәк. Ата-әсәйем, ғаиләм, дуҫтарым, туғандарым, тыуған ерем, ижадым бар. 45 йәшемә етеп, үҙемдең бик бай һәм бәхетле кеше икәнемде аңланым. Ә күңелһеҙ хәлдәр ваҡытлыса күренеш, барыбер үтеп китәсәк.\n– Юбилей тамашаларына килгәндә, программаның бик бай булыуын ишетеп беләбеҙ...\n– Ҡасандыр, Айҙар Ғәлимовтың 30 йәшлек юбилейын билдәләп, ҙур концерт биргәнен күреп, һоҡланғайным. Бер нисә йылдан миңә лә ошо датаны үткәреү бәхете тейҙе. Артабан 35 йәшемде билдәләнем. Дүрт сәғәткә һуҙылған тамаша булды ул, әммә байтаҡ ижадташ дуҫты программаға индерә алманым. Аҙаҡ үпкәләп йөрөүселәр ҙә булды. Шуға күрә бына быйыл, теүәл ун йыл үткәс, үҙемдең ижадыма тағы ла бер байҡау яһап алырға теләйем. 30 ғинуарҙа – “Дива” төркөмө “Сүл легендаһы” тамашаһын һәм балалар бейеү студияһы “Секундочка” балетын күрһәтә. 2 февралдә, “Урал легендалары” тип аталған этник музыка концерты буласаҡ. Унда Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры, М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры, “Мираҫ” йыр һәм бейеү ансамбле, Стәрлетамаҡ бейеү театры, “Йатаған” этно-төркөмө, шулай уҡ Роберт Юлдашев, Рәсүл Ҡарабулатов, Рәйес Низаметдинов һәм башҡа билдәле артистар ҡатнаша.Тарихи спектаклдәргә яҙылған йырҙар, минең эшкәртеүҙәге халыҡ ижады, этник стилдәге музыкаль әҫәрҙәрем сағыласаҡ. 3 февралдә үтәсәк “Урал аҫылташтары” тамашаһында Нурия Ирсаева, Фидан Ғафаров, Роберт Юлдашев, Сәғиҙулла Байегет, Азамат Ғафаров, Алһыу Ғәлина, Руслан Сәйфетдинов, Марсель Ҡотоев, Айгиз Ханов һәм башҡа йырсылар, республиканың төрлө театрҙары, “Башҡортостан” дәүләт концерт залы коллективтары ҡатнаша.\nТамашаларҙың барыһы ла “Башҡортостан” дәүләт концерт залында үтәсәк. Маҡсатым маҡтауҙарға күмелеү, бүләктәр, сәскәләр йыйыу түгел. Ә ижадымдың иң-иң тос емештәрен йыйып, иң сағыу артистар менән халыҡҡа еткереү. Рәхим итегеҙ, хөрмәтле тамашасыларым!


Өфөлә уҙасаҡ ШОС саммитында «Волга-Янцзы» форматында осрашыу күҙаллана // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә уҙасаҡ ШОС саммитында «Волга-Янцзы» форматында осрашыу күҙаллана\n14:10, 23 декабря 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 23 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n2015 йылдың июлендә Өфөлә үтәсәк ШОС саммиты барышында Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәре башлыҡтарының Волга буйы федераль округы төбәктәре етәкселәре менән осрашыуы планлаштырыла. Ошо хаҡта Волга буйы федераль округы төбәктәре һәм Янцзы йылғаһының юғары, урта ағымы провинцияларының сауҙа-иҡтисади һәм гуманитар хеҙмәттәшлек буйынса Эшсе төркөмдөң сираттағы ултырышында ҡатнашыусылар белдерҙе.\nУлтырыш Ульяновскиҙа Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Алексей Сухов һәм Ҡытай Халыҡ Республикаһының сит ил эштәре министры урынбаҫары Чэн Гопин рәйеслегендә үтте. Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, осрашыуҙа республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин ҡатнашты.\nВолга буйы төбәктәренең Ҡытай провинциялары менән хеҙмәттәшлеге 2013 йылда башланды.\nОсрашыу барышында яҡтар сауҙа-иҡтисади һәм гуманитар өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек тураһында протоколға ҡул ҡуйҙы.\n«Волга-Янцзы» форматында хеҙмәттәшлек итеү осоронда Башҡортостан һәм Янцзы төбәктәре араһында 30 контракт, шул иҫәптән Цзянси провинцияһы һәм Чунцин ҡалаһы менән ике хөкүмәт-ара килешеү төҙөлгән.\nИнвестиция проекттары исемлегенә биш проект һәм республиканан 31 тәҡдим индерелгән. Гуманитар хеҙмәттәшлектең юл картаһында — ете сара һәм ике тәҡдим.\nТеги: тышҡы бәйләнештәр,волга-янцзы,шос


Инфоурок › Другое › Презентации › Презентация внеклассного мероприятия: "Знаешь ли ты родной Башкортостан?"\n1. Өҙөк ниндәй шиғырҙан алынған? Авторын атағыҙ. Шуға ла мин беләм тел ҡәҙерен: Бер телдән дә телем кәм түгел – Көслө лә ул, бай ҙа, яғымлы ла, Кәм күрер тик уны кәм күңел!..\n2. Нөктәләр урынына тейешле һүҙҙе ҡуйып уҡығыҙ, ниндәй шиғырҙан өҙөк бирелгән икәнен әйтегеҙ. Һораһалар ситтә, һин ҡайҙан, тип, Ғорур ғына ҡарап торам да, Ирәйеп тә, берсә кинәнеп тә, … , тим, Уралдан!\n3. Башҡортостан Республикаһының Президенты кем?\n4. Башҡортостан Республикаһының дәүләт символдарын атағыҙ.\n5. Шиғырҙы, нөктәләр урынына тейешле һүҙҙәр ҡуйып, уҡығыҙ. Башҡортостаным флагы Тора өс төрлө төҫтән: …, …, …, ә уртаға Ҡурай сәскәһе төшкән.\n6. Башҡортостан Республикаһы ҡайҙа урынлашҡан?\n7. Башҡортостан Республикаһының майҙаны күпме?\n8. Республика ниндәй өлкәләр, республикалар менән сиктәш?\n9. Беҙҙең республикала нисә район һәм нисә ҡала бар?\n10. Республикабыҙҙа күпме кеше йәшәй?\n11. Башҡортостан территорияһы төньяҡтан көньяҡҡа һәм көнбайыштан көнсығышҡа нисә километрға һуҙылған?\n12. Республикала күпме милләт йәшәй?\n13. Башҡортостандағы иң оҙон йылғаны атағыҙ, ул нисә километрға һуҙылған?\n14. Ике ҙур континентты - Европа менән Азияны бүлеп ятҡан тауҙы атағыҙ.\n15. Башҡортостандағы иң бейек тауҙар нисек атала?\n16.Түбәндәге юлдар ниндәй әҫәрҙән алынған, авторы кем ? Ай, тыуған ер, тыуған ер, Олатайҙар торған ер, Дүрт аяҡлы януарға Төйәк булған тыуған ер.\n17. Мәҡәлдәрҙе дауам итегеҙ: Тыуған ерҙең әреме лә … … . Алтын – көмөш яуған ерҙән тыуған – үҫкән … … .\n18. Кем ул Мостай Кәрим?\n19. Кем ул Салауат Юлаев?\n20. Кем ул Мөхәмәтша Буранғолов?\n21. Башҡортостандағы ниндәй күлдәрҙе беләһегеҙ?\n22.Башҡортостан террирорияһы буйлап ниндәй йылғалар аға?\nНомер материала: ДВ-116974


Яңы туристик сайтҡа рәхим итегеҙ!\n14 Февраль 2020, 16:40\nХәтерләйһегеҙҙер, декабрь башында visitrb туристик порталы эшләй башлауы хаҡында хәбәр иткәйнек. Ә 2019 йылдың мартында туристар өсөн сервис — gotorb.ru интернет-ресурсы асылғайны. Ошо көндәрҙә Башҡортостанда тағы ла бер яңы туристик сайт менән таныштырҙылар – terrabashkiria.ru. Порталда рус, итальян, испан, ғәрәп, ҡытай, инглиз һәм немец телдәрендә республика, тәбиғәт ҡомартҡылары хаҡында мәғлүмәт тупланған.\nҠайҙа барырға, нимә менән шөғөлләнергә һәм нисек барып етергә – бына ошолдар сайттың төп бүлектәре. Шуныһы уңай, бында яҡынса хаҡтар менән Мәскәүҙән һәм Санкт-Петербургтан Өфөгә килеү ысулдары тәҡдим ителгән. Сайтта туристик маршруттар, шифаханалар, милли аш-һыу, сувенирҙар, шулай уҡ Башҡортостандың баш ҡалаһының күркәм урындары тураһында мәғлүмәт йыйылған. Айырым ҡушымтала республиканың туроператорҙары хаҡында баҫылған.


ЙЫЛАН ҮЛҺӘ ЛӘ АҒЫУЫ ҠАЛА\n12 Июль 2021, 15:25\nМәҙәниәт йорто гөр килә. Бөгөн сибайҙар уйын ҡуйырға килгәндәр. Нурзилә яңғыҙы ғына мәҙәниәт йортона килеп инде. Әле концерт башланмаған. Эскәмйәгә барып ултырҙы ла тирә-яғын күҙәтә башланы. Ҡапыл күҙҙәре ситтә торған ят егет менән осрашты, уңайһыҙланып башын аҫҡа эйҙе, билет алды ла эскә үтте. Уның артынса ят егет тә эйәрҙе, янына уҡ килеп ултырҙы. - Танышайыҡ, - егет ҡыҙға йылмайып ҡараны. Нурзилә уға һынаулы ҡараны ла, өндәшмәне.\nМәҙәниәт йорто гөр килә. Бөгөн сибайҙар уйын ҡуйырға килгәндәр. Нурзилә яңғыҙы ғына мәҙәниәт йортона килеп инде. Әле концерт башланмаған. Эскәмйәгә барып ултырҙы ла тирә-яғын күҙәтә башланы. Ҡапыл күҙҙәре ситтә торған ят егет менән осрашты, уңайһыҙланып башын аҫҡа эйҙе, билет алды ла эскә үтте. Уның артынса ят егет тә эйәрҙе, янына уҡ килеп ултырҙы.\n- Танышайыҡ, - егет ҡыҙға йылмайып ҡараны. Нурзилә уға һынаулы ҡараны ла, өндәшмәне. Ҡайҙан килгән был аҫыл ҡош, тип эстән генә уйлап ҡуйҙы. Ә егет ҡыйыу икән, концерттан һуң Нурзиләне өйөнәсә оҙатып ҡуйҙы. Киләһе аҙанала тағы киләсәген әйтте. Ҡыҙ көлөмһөрәп кенә ҡараны, егетем бар минең, тип алданы.\nЯрата шул Нурзилә берәүҙе - Хәмитте, әммә тегеһе генә хистәре менән уйнай. Көн һайын берәй ҡыҙҙы оҙата, һуңынан янына килеп, мин һине генә яратам, тип тылҡый, йөрәген телә.\nСит егет икенсе аҙнаға ла килде. Фырт кейенгән, үҙе лә матур, ҡәһәрең. Бер ҙә тартынып тормай, ҡапҡа төбөндә күптәнге танышылай ҡаршы алды.\n-Һаумы Нурзилә, сыҡмаһаң, өйөңә уҡ инергә уйлағайным. Мин Зариф булам, үткәндә яҡшылап танышып та булманы, - егет һүҙҙәрен әйтеп тә бөтөрмәне, эргәләренә ҡайҙандыр тып итеп Хәмит килеп баҫты.\n- Ошомо инде һине оҙатып йөрөүсе, - тип һүҙ башлағайны ғына, артынса Хәмдиә килеп етә һалды.\n- Нимә, ике кәмәнең ҡойроғон тоторға уйлағайныңмы? - тип Хәмиткә ташланды. Уныһы ыҡ-мыҡ итеп, ситкә китә һалды. Оҙаҡ аңлаштылар йәштәр. Ә Зариф иһә сәпәкәйләп ебәрҙе хатта.\n- Һин миңә оҡшайһың Нурзилә, һин мине ныҡ итеп тот, мин бер ҡайҙа ла китмәҫмен, - тип күҙҙәренә ҡараны.\nШулай итеп Зариф менән йөрөй башланылар, егет аҙна һайын килде. Нурзиләгә лә оҡшай башланы ул. Хәмит бер нисә тапҡыр аңлашырға килеп ҡараны, ике кешене бер юлы яратып булмай, тип Нурзилә кире борҙо.\nКүп тә үтмәй Зариф тәҡдим яһаны, ғаилә ҡороп матур итеп йәшәй башланылар. Әммә уларҙың етеш йәшәүе ҡайһы бер кешеләргә оҡшаманы. Ире эшкә шәп булды, шуның менән файҙаланып ҡалыусылар ҙа табылды. Йомоштарын йомошлатырға саҡыра башланылар. Эште бөткәс, өҫтәл артында үҙен мас килтереп һыйларға ла тартынманылар. Нурзилә күпме генә инәлеп-ялбарһа ла, тыңламаны. Баҡтиһәң, әсе теллеләр һин өйҙә булмағанда кәләшең ситкә йөрөй, тип алдағандар икән.\n- Ышанма, барыһы ла ялған, ғаиләбеҙҙе емерергә теләйҙәр, - тип инәлһә лә Нурзилә, тыңламаны. Һалмыш ҡайтып, ҡатынын дөмбәҫләргә лә тартынманы. Нахаҡ һүҙҙәр менән битәрләне. Ҡайҙа ғына яңылыштым икән, тип аҙ уйламаны ҡатын. Хәҙер балалары ла ҙурайып килә. Артабан да нисек түҙеп йәшәр. Шул мәл Зарифтың йәш сағында, һин мине ныҡ тот, тигәне иҫенә төштө. Тота алманы шул ирен, йомшаҡ булды. Зарифтың эсеүҙәре кәмемәне, бер көн эштән ҡайтыуына еңгәһе менән эсеп ултырыуын күреп, бөтөнләй аптырашта ҡалды. Ағаһының ҡатыны менән ниндәй уртаҡлыҡтары бар икән быларҙың?\n- Ҡайнаға ҡайҙа һуң? - тип, ахырҙа һорарға булды.\n- Ә, ә-ә, һиңә ҡайнағаң кәрәкме, хәҙер күрһәтәм мин һиңә уны, - тип Зариф ултырған еренән һикереп торҙо ла, ажарланып ҡатынына ташланды. Балалары ҡурҡышып илай башланылар. Ә еңгә кеше түр башында хихылдап ултырыуын белде. Нурзилә күҙ йәштәре аша ҡатынға зәһәр итеп ҡараны. Тегеһе нимә эшләргә белмәй, һөйләнә-һөйләнә ишеккә табан йүнәлде.\nТормош дауам итте. Иреш-талашҡа, өйҙән ҡыуылып сығыуҙарға ла күнде Нурзилә. Бер көн ул манма тиргә батып уянды, йәш саҡтағы мөхәббәте Хәмит төшөнә инде. Мин һине генә яраттым, Нурзилә, тип ҡул болғай икән. Ҡатын һиҫкәнеп уянды. Был ни хикмәт? Бер нисә көндән йәшлектәге һөйгәненең вафат булыуын ишетте.\nБалалары үҫеп буй еткереп ситкә таралыша башланылар. Зарифтың да эсеүе башына етә яҙҙы, ағыуланып дауаханаға эләкте. Ә инде ҡасандыр, үҙенән мыҫҡыл итеп көлгән еңгә тейешле кешенең ҡаты ауырып түшәккә ятыуын ишетте. Нурзилә үс тотманы, хәлен белешергә барҙы. Шул ваҡыт ул Нурзиләнән ғәфү үтенде.\n- Күп нужа күрһәттем, ғәфү ит мине, - тине.\nНурзилә бер һүҙ ҙә өндәшмәне. Йылан үлһә лә, ағыуы ҡала, тиҙәр. Күңел төбөндә барыбер ниндәйҙер бушлыҡ ҡалды...\nЭй, тормош, ниңә шулай аяуһыҙһың икән?! Татыу, бер-береңдең ҡәҙерен белеп кенә йәшәр урынға ығы-зығы киләбеҙ...


Башҡортостан парламентының ике депутат мандатына һигеҙ кандидат дәғүә итә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан парламентының ике депутат мандатына һигеҙ кандидат дәғүә итә\n15:10, 14 января 2011 Сәйәсәт\nБР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға өҫтәп депутаттар һайлауға кандидаттар күрһәтеү һәм теркәү тамамланды. Был һайлауҙар 13 мартта Башҡортостандың бер мандатлы Отрадово (28-се) һәм Иглин (45-се) округтарында үтәсәк. БР Үҙәк һайлау комиссияһы хәбәр итеүенсә, ике депутат мандатына һигеҙ кеше дәғүә итә. Шуларҙың алтыһы «Берҙәм Рәсәй», КПРФ, ЛДПР, Ғәҙел Рәсәй сәйәси партияларының төбәк бүлексәләре менән күрһәтелгән, икәүһе — үҙҙәрен үҙҙәре күрһәтеүселәр.\nИке мандатҡа ла «Берҙәм Рәсәй» һәм коммунистар дәғүә итә. Либерал-демократтар һәм ғәҙел рәсәйлеләр уларға Иглин һайлау округында конкурентлыҡ итәсәк. Партия исемлеге буйынса БР Дәүләт Йыйылышына һайлауға барасаҡ кандидаттар араһында ике ҡатын-ҡыҙ бар. Уларҙың береһен — «Берҙәм Рәсәй», икенсеһен Ғәҙел Рәсәй күрһәткән.\nШулай уҡ 13 мартта үтәсәк муниципаль һайлауҙарға ла кандидаттар күрһәтеү дауам итә. 14 ғинуарға ҡарата мәғлүмәттәр буйынса, ҡала һәм ауыл биләмәләре Советтарының ете меңдән ашыу депутат мандатына 13 меңдән ашыу кандидат дәғүә итә, шуларҙың өстән бер өлөшө теркәлеү үткән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХАЛЫҠ ЙЫРСЫҺЫ - 2018 - Мәҡәләләр\n"Ҡурайсы алдан килә, уның артынан теҙелешеп, ҡурай моңо аҫтында һыйырҙар көтөүҙән ҡайта..." Учалы районының Ҡобағош ауылында бөгөн дә өлкән быуын кешеләренән ҡурайсы һәм йырсы көтөүсе хаҡындағы ошондай матур легендалар ишетергә мөмкин. Ғәҙәттә, риүәйәттәр һәм легендалар борон-боронғо замандар хаҡында һөйләгәнлектән, уларҙы беҙ бер ни тиклем әкиәт итеп кенә ҡабул итергә күнеккәнбеҙ. Әммә ошо легендала һүрәтләнгән моңло йырсы һәм ҡурайсы егеттең арабыҙҙа йәшәп ятыусы замандашыбыҙ булыуы һис әкиәт түгел. Улай ғына ла түгел, "Әрме", "Буранбай", "Сибай", "Бейеш", "Ҡаһым түрә", "Томан", "Тәфтиләү", "Хисам", "Шәүрә", "Ғилмияза", "Зәлифәкәй", "Шафиҡ" кеүек боронғо халыҡ йырҙарын уның кеүек башҡарған башҡа йырсыны белмәйбеҙ ҙә, ахыры. Ошо көндәрҙә Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Абдулла Афзал улы Солтановҡа 90 йәш тула. Бөгөн дә тыуған төйәгендә - Учалыла йәшәүсе легендар шәхесебеҙгә оло ихтирамыбыҙҙы һәм һөйөү тойғоларын белдерәбеҙ һәм Абдулла Афзал улы хаҡында бер нисә һүҙ әйтеүен һорап, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Флүрә Килдейәроваға мөрәжәғәт иттек.\n- Республикабыҙҙа Абдулла Солтановтың йырлағанын һәр кем яраталыр ул, тип уйлайым. Уның тураһында оҙон һәм оҙаҡ итеп һөйләргә булыр ине, тик Абдулла ағайҙың һәләте хаҡында тапҡыр ғына итеп шуны әйтергә була: уға тиңдәр һирәк. Абдулла ағайҙы күптән белһәм дә, уның менән дуҫлығыбыҙ үткән быуаттың 90-сы йылдарының башында башланды. Был мәлдә ул 60 йәште үткән ир уҙаманы ине. Үҙенең һәләтенең ҡәҙерен белгән кеше ул. Өлкән йәштә булыуына ҡарамаҫтан, репертуарындағы бөтөн йырҙарҙың көйөн һәм һүҙҙәрен яҡшы хәтерләй. Ә уның репертуары бай икәнен үҙегеҙ беләһегеҙ. Йөҙҙән ашыу йырҙы хәтерҙә тотоп ҡара әле! Ғәҙәттә, олоғая килә йырсылар өҫкө ноталарҙы ала алмай башлай, ә Абдулла Солтановтың өҫкө ноталары һаман матур. Тауышы формала булһын өсөн көн һайын ҡурайҙа уйнай, сөнки ҡурай уйнағанда тын алыу мускулдары эшләй.\nБер ваҡиға хәтерҙә ҡалған. Республика халыҡ ижады үҙәге, матди яҡтан ярҙам итәбеҙ, тигәс, 1996 йылда Абдулла ағайҙың дискыһын сығарыу маҡсаты менән уны Өфөгә саҡырҙым. Тормош иптәшем уны алырға Ҡобағошҡа барһа, ағай инәлтә икән. Бесәнем алынмаған, тигәс, трактор табып, бесәнен алдырып, утынын ярып, инде лә риза иттем тигәндә, Юлай Ғәйнетдинов ҡурайҙа уйнаһа ғына барам, тине. Юлай Ғәйнетдинов менән һөйләштек. Дискыға 20 йыр һыя ине, ул 25-ләгән йырҙы 3 көндә яҙҙырҙы. Йырсылар бит дубль артынан дубль менән йырлап яҙҙыра йырын. Абдулла ағай бер-бер артлы 5-6 халыҡ йыры йырлай ҙа ҡуя икән. Башҡортостандың рус драма театрында эшләгән шәп тауыш операторы яҙҙырғайны, уның был хәлгә иҫе киткән. Диск Екатеринбургта сыҡты, сөнки беҙҙә әле эшләмәйҙәр ине. Гонорарына япон телевизоры, күстәнәстәр алып, Нәҙибә инәй менән ҡайтып киттеләр. Икенсе йылына район менән килешеп, Әнисә Алтынтимер ҡыҙы Яхина менән бергәләп, Абдулла ағайҙы Башҡортостан буйлап йөрөттөк. Шунда ошо бирелгән уникаль һәләтенә ниндәй яуаплылыҡ менән ҡарауына тағы бер тапҡыр һоҡландым. Тауышын һаҡлау өсөн ныҡ эҫе сәй эсмәй, балды ла әҙләп кенә кисен генә ашай, спиртлы эсемлектәрҙән бөтөнләй йыраҡ тора. Һәм быларҙың барыһын да үҙенең тәжрибәһенән сығып башҡара, уны быға берәү ҙә өйрәтмәгән. Бына шундай шәхес ул.\nАбдулла Солтанов бөтөн йырҙарҙы ла матур йырлай, әммә "Урал", "Сибай", "Буранбай", "Ҡара Сурай" йырҙары бигерәк үҙенсәлекле яңғырай. Бер шулай уның менән сәхнәлә бергә йырланыҡ та, мин залға төшөп ултырып, Абдулла ағайҙың "Сибай"ын илай-илай тыңланым. Артистарға бит залдан йыр тыңлау һирәк эләгә. Ә унан йыр бөтөнләй икенсе яңғырай. Һуңғы мәлдәрҙә был йырҙы һирәк кенә йырлап йөрөнөм, тип, әйтәйек, әйҙәгеҙ, "Шаһибәрәк"те йырлайыҡ, тип, үҙе тәҡдим итә. Беҙ уның менән "Эскадрон"ды, "Буранбай"ҙы, "Томан"ды һ.б. йырланыҡ. Телевидение фондында һаҡландымы икән, "Шәүрә", "Һары ла сәс"те дуэт менән йырлай инек. Әйткәндәй, ул һаман да радио, телевизорҙы тыңлай. "Флүрә, әйт әле шунда, минең яҙмаларымды нишләп бирмәйҙәр икән?" тип тә шылтырата. Ҡурайсыларҙы исемләп белә, бигерәк тә Юлай Ғәйнетдиновты, Азат Айытҡоловты ныҡ ихтирам итә, Роберт Юлдашев, Ишморат Илбәков, Илшат Ишморатовты һөйләй. Йырсыларҙан Азамат Тимеровты йыш ҡына иҫләп ала. Яҡташ ҡына түгел, Абдулла Солтанов менән рухташ, ижадташ булыуым, шундай бөйөк шәхес менән бер заманда йәшәүем менән бәхетлемен.\nЯҙылған: 24.09.18 | Ҡаралған: 355


Бөтә фатир хужалары ла яңы йылда фатирға түләү буйынса яңы иҫәп-фактуралар алды ла инде. Күптәр, моғайын, ризаһыҙлығын белдергәндер. Әлбиттә - быйыл бит бер нисә йөҙ һумға күберәк түләргә тура киләсәк. Шулай ҙа уфтанырға һәм республика хөкүмәтен әрләргә ашыҡмағыҙ әле. Башҡортостандағы тарифтар - Рәсәйҙә иң түбән тарифтарҙың береһе - Рәсәй буйынса уртаса тарифтан 40 процентҡа аҙыраҡ. Ә Волга буйы федераль округы субъекттары араһында иң кәме. Быны хатта күрше төбәктәрҙә лә билдәләп үттеләр. Мәҫәлән, Татарстан Республикаһының төҙөлөш, архитектура һәм торлаҡ- коммуналь хужалыҡ министры Марат Хөснуллин ғинуар айында "тарифтар буйынса Татарстан Рәсәйҙең 89 төбәге араһында 85-се урынды биләй. Торлаҡ-коммуналь хеҙмәтләндереүҙәргә тарифтар беҙҙәгегә ҡарағанда Башҡортостанда, Орел өлкәһендә, Дағстан Республикаһында һәм Кабардин-Балҡар Республикаһында ғына арзаныраҡ" тип белдерҙе.\nХәҙер туранан-тура һандар тураһында. БР тарифтар буйынса Дәүләт комитеты коллегияһы тарифтар буйынса Федераль хеҙмәт приказы нигеҙендә 2008 йылда Башҡортостан халҡына һатылған электр энергияһына һәм газға хаҡтарҙы раҫланы. Йылылыҡ-энергетика комплексы көйләү бүлегенең баш белгес- эксперты Алексей Овчинников һөйләүенсә, бюджет ҡулланыусылары өсөн тарифтар - 21 процентҡа, торлаҡ ойошмалары өсөн - 19, индивидуаль торлаҡ йорттар өсөн 19 процентҡа артты. Ҡалған ҡулланыусылар өсөн тарифтар үҫеше түбәндәгесә тәшкил итте: коллекторҙарҙан йылы алыусылар өсөн - 8 процентҡа, селтәр аша йылылыҡ алыусылар өсөн - 9-15 процентҡа. Был тарифтар төбәк өсөн Федераль хеҙмәт тарафынан билдәләнгән сиктәрҙә һәм хатта был сиктәрҙән кәмерәк раҫланды.\nЭлектр энергияһы өсөн ҡала халҡы хәҙер газ плиталары менән йорттарҙа бер кВт/сәғәт өсөн 126 тин түләй. Электр плиталар менән йорттарҙа - 88 тин. Электр йылытыу ҡоролмалары менән йорттарҙа - 126 тин. Ауыл халҡы электр йылытыу ҡоролмалары менән йорттарҙа бер кВт/сәғәт өсөн 126 тин түләй. Ҡалғандары - 88 тин. 2007 йылда беҙ уртаса 13-14 процентҡа аҙыраҡ түләнек. Ҡала халҡы, башлыса, кВт-/сәғәт өсөн 111 тин түләне, ә ауыл халҡы - 78 тин.\nТәбиғи газ өсөн эҫе һыу менән тәьмин ителгән йортта йәшәүсе бер кешенән түләү айына 38 һум 73 тин тәшкил итә. Эҫе һыу менән тәьмин ителмәгән йорттарҙа бер кешенән түләү - айына 48 һум 42 тин. Газ колонкаһы менән йорттарҙа йәшәүсе бер кешенән түләү - айына 82 һум 31 тин.\nТорлаҡ йорттарҙы йылытыуға ла тарифтар билдәләнде - быйыл бер квадрат метр йылытылған майҙан өсөн түләү айына 12 һум 51 тин тәшкил итә. Ҡулланылған газды иҫәпкә алыу приборҙары менән йорттарҙа - һәр кубометры өсөн бер һум 95 тин. Тәбиғи газ өсөн хаҡ НДС менән, ләкин йорт эсендәге газ ҡорамалын техник хеҙмәтләндереү өсөн түләүҙе иҫәпкә алмайынса күрһәтелгән.\nШыйыҡландырылған газ өсөн хаҡтар ҙа билдәләнгән. Газ тултырыу станцияларынан 50 литр (20 килограмм) һыйымлы баллондар - 195-әр һумдан, ҡулланыусының өйөнә тиклем илткәндә 260-ар һумдан ебәрелә.\nЙылылыҡ, һыу, ҡаты ҡалдыҡтарҙы утилләштереү буйынса тарифтарҙы урындағы үҙидара органдары билдәләй. Ләкин улар ҙа 19 проценттан ашыуға арттырылмай.\nДөйөм йорт йәки индивидуаль иҫәпкә алыу приборҙары ҡуйҙырып, һыу һәм йылылыҡ өсөн түләүҙә экономияларға мөмкин. Дөйөм йорт һыу счетчигы һеҙгә - 12-15 мең һумға, йылылыҡ счетчигы 25-50 мең һумға төшәсәк. Фатирға ҡуйыла торған индивидуаль счетчиктар бер нисә йөҙ һум тора. Әммә был суммалар ресурстарҙы, шулай уҡ улар өсөн түләүҙе экономиялау иҫәбенә бик тиҙ үҙ-үҙен ҡаплаясаҡ. Уртаса экономия 20-30 процент тәшкил итәсәк.\nКүреүегеҙсә, тарифтар артыҡ ныҡ күтәрелмәгән. Тик дөрөҫлөктән ҡурҡмаҫҡа һәм, артыҡ сығымдарҙан ҡотолоу өсөн, үҙеңә ҡайһы бер саралар күрергә кәрәк.


Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районы түрәләрен Рәсәй закондарына өйрәтә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Ҡырымдың Белогорск районы түрәләрен Рәсәй закондарына өйрәтә\n10:47, 14 мая 2014 Сәйәсәт\n13 майҙан алып Ҡырымдың Белогорск районы муниципаль хеҙмәттәре өсөн уҡытыу курстары башланды. Республика Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы лекторҙары Ҡырым түрәләрен Рәсәй Федерацияһының норматив даирәһендә эшләргә өйрәтәсәк.\nБР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Ҡырымдың Белогорск районы түрәләре эшен Украина закондарынан Рәсәйҙекенә үҙгәртеп ҡороу бурысы ҡуйҙы. Үткән аҙнала Ҡырымға электрон рәүештә Рәсәй Конституцияһынан алып муниципаль эшмәкәрлекте регламентлаусы закондарға тиклем федераль норматив документтарҙың тулы пакеты ебәрелде. Был мәсьәләләрҙә ҡырымдарҙың ихтыяждарын урында билдәләү өсөн хәҙер белгестәр китте. Артабан Белогорск хеҙмәткәрҙәре өсөн Өфөлә бер аҙналыҡ уҡытыу һәм квалификацияны күтәреү курстары ойоштороласаҡ. Уларҙы бөтә өлкәләрҙә лә – һаулыҡ һаҡлауҙа, мәғарифта, социаль эштә, ауыл хужалығында, торлаҡ-коммуналь хужалығында һәм башҡаларҙа федераль һәм төбәк программаларында ҡатнашыу өсөн заявкалар әҙерләргә өйрәтәсәктәр.\nБашҡортостан министрлыҡ һәм ведомстволарында Ҡырымға консультация-хоҡуҡи ярҙам күрһәтеү буйынса эшсе төркөмдәр ойошторолдо. Белгестәр график буйынса шефлыҡҡа алынған районға бара, «ауыртҡан урындарҙы» асыҡлай. Белогорск аграрийҙарын яғыулыҡ-майлау материалдары, иген урып-йыйыу машиналары, иген урыу ваҡытында кәрәкле запас частары етмәү борсой. Урмансылар шулай уҡ махсуслаштырылған янғынға ҡаршы техниканың етмәүенә зарлана, Өфө белем биреү йорттарында ҡырымдарҙы уҡытыу мөмкинлеге менән ҡыҙыҡһына. Башҡортостан медиктары коллегалары менән тәжрибә уртаҡлашырға әҙер. Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән Белогорск районының ғаилә эштәре, йәштәр һәм спорт буйынса бүлеге араһында уҙаҡташлыҡ килешеүен төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителде.\n— Һүҙ Башҡортостан Республикаһы Ҡырым йәки Белогорск районы иҡтисадын тулы күләмдә аяҡҡа баҫтырыу тураһында бармай, — тип билдәләне 28 апрелдә үҙенең матбуғат-конференцияһы барышында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов. — Беҙ ярҙам итәсәкбеҙ, кешеләрҙе өйрәтәсәкбеҙ, норматив документтар менән эш итеү өлөшөндә булышлыҡ итәсәкбеҙ. Бюджет өлкәһендә эшләүселәр өсөн квалификацияларҙы күтәреү курстарын уҙғарасаҡбыҙ. Был беҙҙең төп ярҙамыбыҙ буласаҡ.\nТеги: ҡырым,белогорск районы,муниципаль хеҙмәткәрҙәр


Насар һауа шарттары һәм водителдәрҙең иғтибарһыҙлығы байрам көндәрендә бер-нисә етди юл-транспорт осрағына сәбәпсе булған\nӨфө - Мәскәү трассаһында кеше ғүмерҙәрен өҙгән ике авария теркәлгән. Подымалов ҡасабаһы янында рейс автобусы менән Лада автомобиле бәрелешеүе һөҙөмтәһендә һуңғыһының водителе ваҡиға урынында һәләк була. Ладаның дүрт пассажиры, шул иҫәптән 12 йәшлек үҫмер ауыр йәрәхәттәр ала. Баш ҡалала эскән водитель боролошта шулай уҡ Лада маркаһы менән бәрелешә - аварияла 3 кеше зыян күрә. Өфөнөң Глинки урамындағы тағы ла бер юл осрағына ҡатын-ҡыҙ водитель ғәйепле була. Дөйөм алғанда уҙған ял көндәрендә республикала 125 юл осрағы теркәлгән, уларҙа 17 кеше зыян күргән.


Бәйә кешнәмәһә, айғыр тешләмәй\n30 Апрель 2018, 12:37\nҺаумыһығыҙ, “Аманат” редакцияһы! Һеҙгә хат яҙырға мине хәтәр бер хәл мәжбүр итте. Хатта ни эшләргә лә белмәйем. Уйлана торғас, башым ҡатып бөттө. Ә туғандарымдан кәңәш һорарға ҡурҡам да, оялам да. Улар мине барыбер аңламаясаҡ, ә әрләнеүҙән инде ялҡтым...\nШундай хәл: тиҫтерҙәрем араһында минең турала “йөрөмтәл ҡыҙ” тигән хәбәр таралды. Был хәбәрҙе бер егет – минең синыфташым – тарата. Ул барыһына ла беҙ “түшәк бүлештек” тип һөйләй, ә ысынында ундай бер нәмә лә булманы. Ни бары уның менән бер нисә тапҡыр үбештем.\nӘхирәтемдең тыуған көнө кисәһендә күңел асып ултырғанда синыфташым тағы бер нисә малай менән килеп инде. Бүләктәрен хужабикәгә тоттороп, әйтер һүҙҙәрен әйтеп, өҫтәл артына ултырыштылар. Синыфташ булғас, Элвирға (исемен шулай тип алайыҡ) эргәмдән урын тәҡдим иттеләр. Ул шунда минең менән быға тиклем хас булмағанса ихлас шаярырға тотондо. Башҡалар ҙа, бер ни булмағандай, шарҡылдашып көлөштө. Шулай байрам итеп ултырғанда Элвир ҡолағыма: “Әйҙә, тышҡа сығып киләйек әле, минең һиңә әйтер һүҙем бар”, – тип шыбырланы.\nТышҡа сыҡҡас, ул мине яратыуын белдерҙе һәм ҡосаҡлап алды. Быға тиклем байтаҡ егеттәр менән дуҫлашып йөрөһәм дә, береһе лә миңә “яратам” тип әйткәне булмағас, баҙаным да ҡуйҙым. Ул мине үбеп алды. Арыу ғына ваҡыт ҡосаҡлашып торғас, өшөй башланыҡ, тышта ныҡ һыуыҡ ине. Ул миңә эргәлә генә торған өйөнә барып, йылынып сығырға тәҡдим итте. Оялаһы түгел, ата-әсәһе ҡунаҡҡа киткән икән. Элвирҙарҙың өйөндә лә үбешеүҙән башҡа бер нәмә лә булманы! Тик беҙҙең табын барған өйҙән сығып, кире килеп инеүебеҙгә хәтһеҙ генә ваҡыт үтеп киткәйне...\nБыл табын аҙна аҙағында булды бит инде. Дүшәмбе көнө мәктәпкә барһам, минең турала оятһыҙ хәбәр таралғанын ишеттем. Йәнәһе лә теге сығып-инеүебеҙ ваҡытында Элвир менән мин уның өйөндә “йоҡлап” сыҡҡанбыҙ. Әхирәттәремдән кем әйтә икәнен һорашһам, Элвир үҙе дуҫтарына һөйләгән, тиҙәр. Ә ысынында бит бер нәмә лә булманы! Мин шулай тип әйтһәм, береһе лә ышанмай! Ояты ни тора һуң?!\nШул көндән алып миңә ҡарата бөтөн тиҫтерҙәремдең мөнәсәбәте үҙгәрҙе. Егеттәр әллә нисек тупаҫыраҡ ҡылана башланы. Үткән-һүткән һайын мине төрткөсләп, оятһыҙ һәм мәғәнәһеҙ шаярышып маташалар. Ҡыҙҙар ҙа өймәкләшеп алалар ҙа, минең яҡҡа ҡырын ҡарай-ҡарай, ниҙер һөйләшәләр. Ни эшләргә лә белмәйем. Нисек миңә Элвирҙың алдыҡ һүҙҙәренән аҡланырға?\nБеренсенән, бүтән иптәштәреңдең күҙ алдында егет менән сығып китеп, уның менән байтаҡ ваҡыт өйҙә яңғыҙ ҡалып, үбешеп ултырыуың – бер ниндәй әхлаҡ ҡағиҙәләренә лә, динебеҙ ҡағиҙәләренә лә һыймаған хәл.\nТимәк, был йәһәттән һин үҙең ғәйепле. Әлбиттә, был хәлде, арттырып, ғәйбәт итеп кешегә һөйләп йөрөгән егет тә йолаларыбыҙ күҙлегенән дә, динебеҙ күҙлегенән дә ҙур гонаһ эшләй. Икегеҙ ҙә ғәйепле. Әммә ләкин таяҡтың йыуан башы барыбер һинең башыңа төшә, Света. Иң беренсе сиратта, ҡыҙ кеше тыйнаҡ булырға тейеш. Халҡыбыҙ бушҡа ғына: “Бейә кешнәмәһә, айғыр тешләмәй”, – тип әйтмәгән. Беренсе саҡырғанда уҡ, егеткә эйәреп, аулаҡ өйгә китеп барыр алдынан уйларға кәрәк ине бының нимә менән барып бөтөрө тураһында.\nБындай осраҡта, редакцияла ултырып ҡына, ниндәйҙер затлы кәңәш биреүе ауыр. Шулай ҙа, беҙҙеңсә, Эльвирҙың, бөтөн иптәштәрегеҙ алдында һинән ғәфү үтенеп, был хәлдең ысын түгеллеге хаҡында әйтеүе генә, бәлки, хәлде үҙгәртә алыр. Әгәр ҙә егет улай итергә теләмәһә, намыҫыңды яҡлап, был хәлде үҙеңдең һәм Эльвирҙың ата-әсәһенә, уҡытыусыларға һөйләп, улар кимәлендә тикшереү, бәлки, уны ғәйебен танырға һәм ғәйбәткә ышаныусыларҙы уйланырға мәжбүр итер.\nКүренеүенсә, егет һине яратмай, тик уйнап ҡына йөрөгән. Ундай кеше менән араны өҙөүең хәйерле. Мәгәр үҙең өсөн дә, беҙҙең журналды уҡыусы ҡыҙҙар һәм егеттәр өсөн дә был хәл бик ҙур һабаҡ булһын ине.\nКиләсәктә, яңылыш аҙымдарҙан һаҡланып, матур ғына итеп уҡып, һөнәр алып, уңышлы ғаилә ҡороп, ата-әсәңде ҡыуандырып, иптәштәреңде һоҡландырып тормош көтөргә насип булһын, һылыу!


Бәләбәй ҡалаһында йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһенең өсөнсө резиденты теркәлде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:52, 15 декабря 2017 Иҡтисад\nБәләбәй ҡалаһында йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһенең өсөнсө резиденты теркәлде Фото: infokart.ru\nЙәмғиәт проектҡа 5 миллион һум инвестициялай. 20 яңы эш урыны булдырыу ҡаралған.\nБашҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, йылдам-социаль иҡтисади үҫеш биләмәһе резиденттары реестрына мәғлүмәттәр индереү өсөн тейешле документтар федераль ведомствоға ебәрелгән. «Йылдам социаль үҫеш биләмәләре резиденттары»на һалым ташламалары ҡаралған.\nТеги: моноҡалалар, инвестиция проекттары, йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе


Төркиәнән Ҡөрьән-хафиз килде\n10 Июнь 2018, 19:25\nБарлыҡ мосолмандар өсөн изгеләрҙән-изге һаналған Ураҙа айында уҙған йылдағы кеүек үк Башҡортостан Диниә назараты саҡырыуы буйынса республикабыҙға Төркиәнән 21 имам килде. Динде тәрәндән белгән был ҡунаҡтар төрлө мәсеттәрҙә ислам нигеҙҙәрен өйрәтте, Ҡөрьән дәрестәре бирҙе.\nУҙған йыл Муджур ҡалаһы мәсетенең имамы Сами Юнал Ураҙа айын беҙҙә уҙғарһа, быйыл бындай бәхет Төркиәнең баш ҡалаһы Анкаранан килгән ҡунаҡ – “Әрәнлаш” мәсете имамы Йософ Йуксәл Алаҡаш өлөшөнә төштө.\nУл – Ҡөрьән-хафиз, йәғни изге китапты яттан белгән дин әһеле. 12 йәшенән Риза, аҙаҡ Эрзурум ҡалаларында төплө дини белем алған. Үҙе һымаҡ уҡ уның 7 һәм 9 йәшлек улдары ла күп доғаларҙы яттан белә.\n- Башҡортостан да, Күгәрсен районы ла бик оҡшаны. Тәбиғәт бик матур, айырыуса Мораҙым тарлауығы күңелгә ятты. Урындағы мосолман ҡәрҙәштәр бер-береһенә бик яҡшы мөнәсәбәттә, бик ҡунаҡсылдар. Мине лә бик йылы ҡабул иттеләр. Рамаҙан айын бергә-бергә бик матур үткәрәбеҙ, - ти Төркиә ҡунағы.


Быйыл профсоздар үҙҙәренең юбилейын билдәләй. 20 - се бы уат таңында Рәсәйҙә барлыҡҡа килгән эшселәр хәрәкәте ойошҡан\nпролетариаттың ниндәй көскә эйә булыуын күрһәтте. Баҙар\nкапитализмы үҫешенең яңы стадияһында Рәсәй профсоюзы 21 - с е быуатҡа ышаныслы аҙымдар менән аяҡ баҫа.\nРәсәй профсоюздарының 100 йыллығына арналған тантаналы\nйыйылышта БР Президенты Мортаза Рәхимов, республиканың Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев, БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов, "Берҙәм Рәсәй" партияһының төбәк бүлексәһе лидеры Мансур Әйүпов, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, парламент депутаттары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты. Сараның төп геройҙары булып профсоюз хәрәкәте ветерандары һәм бөгөнгө профсоюз хеҙмәткәрҙәре сығыш яһаны, әлбиттә.\nБашҡортостанда тәүге профессиональ союздарҙың барлыҡҡа килеү һәм үҫеш этаптарын һүрәтләүсе театрлаштырылған тамашанан һуң, БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмерхан Сә мирханов һүҙҙе Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовҡа бирҙе.\n- Егерменсе быуат башында барлыҡҡа килгән пофсоюз ойошмалары был ваҡыт эсендә ҙур һәм лайыҡлы тарихи юл үтте, - тип билдәләне Мортаза Ғөбәйҙулла улы. - Улар эшсәндәрҙе үҙҙәренең дөйөм мәнфәғәттәрен яҡлау, хеҙмәткәрҙәрҙең эш һәм көнкүреш шарттарын яҡшыртыу, күп төрлө мәҙәни ихтыяждарын ҡә нәғәтләндереү маҡсатында берләштерҙе. Бөгөн профсоюздарҙың мөһим эш йүнәлеше булып эш биреүселәр һәм дәүләт власы органдары менән берлектә булдырылған социаль партнерлыҡ механизмдарын тормошҡа ашырыу тора.\nБашҡортостан Президенты Түбәнге Новгородта үткән Волга буйы федераль округы йәмәғәт ойошмалары вәкилдәренең конференцияһында Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт палатаһын булд ырыу саралары сиктәрендә ун вәкил иҫәбендә БР Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмерхан Сәмирхановтың да һайл аныуын хәтергә төшөрҙө. Был профсоюз алдынғыһының эшмәкәрлеген таныуға дәлил, - тип билдәләне Мортаза Ғөбәйҙулла улы. Бынан тыш, нәҡ беҙҙең республикала профсоюз эшмәкәрлегенең с ағыу үҙенсәлеге булып республика Конституцияһы һәм закондарына профсоюздар эшмәкәрлегенең хоҡуҡи нигеҙҙәрен\nтәьмин итеүсе нормалар индерелеүе тора - 1993 йылда төбәкте ң закон сығарыусылары илдә беренселәрҙән булып профсоюздар т ураһында махсус закон ҡабул итте. 90 - сы йылдарҙан башлап даими рәүештә дәүләт власының республика органдары, эш биреүселәр һәм профсоюздар араһында генераль өс яҡлы килешеүҙәр, шулай уҡ тармаҡ килешеүҙәре булдырыла.\nСығыш аҙағында республика башлығы ҙур ҡәнәғәтлек менән\nпрофсоюз хеҙмәткәрҙәренең ҙур төркөмө Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаларына лайыҡ булыуы хаҡында хә бәр итте. Салауат Юлаев орденын Мортаза Рәхимов шунда уҡ Әме рхан Сәмирхановҡа тапшырҙы. БР Почет грамоталары һәм исемдәре менән билдәләнеүселәр араһында - иҡтисадтың производство һәм бюджет тармаҡтарының профсоюз ойошмалары рәйестәре, шулай уҡ Профсоюздар федерацияһы аппараты, профсоюздарҙың республика комитеттары\nхеҙмәткәрҙәре, хәрәкәт ветерандары ла бар.\nЯуап итеп Әмерхан Сәмирханов Башҡортостандың 1 200 000 профсоюз ағзаһы исеменән эшләп килгән әүҙем социаль партнерлыҡ йолаларын һаҡлап ҡалырға вәғәҙә итте. Уның фекере\nбуйынса, профсоюздар - лайыҡлы рәүештә тарихи үҙгәрештәр дәүеренә үтеп ингән берҙән - бер даими эшләүсе йәмәғәт ойошмаһы. Профсоюздар Башҡортостандың министрлыҡ һәм ведомстволары, Дәүләт Йыйылышы менән әүҙем хеҙмәттәшлек\nитә. Республика хөкүмәте Профсоюздар федерацияһын үҙенең социаль партнеры тип таный. Мөһим социаль - иҡтисади һорауҙар нигеҙҙә профсоюздар фекерен иҫәпкә алып хәл ителә, - тип тамамланы һүҙен профсоюз лидеры.\nТантаналы йыйылышта ҡатнашыусыларҙы шулай уҡ РФ Дәүләт Ду маһы депутаты Мансур Әйүпов, ФНПР секретаре Владислав\nТрубников ҡайнар ҡотланы. Республиканың билдәле ижади коллективтары әҙерләгән концертта бүләк сифатында дәртле халыҡ һәм бал бейеүҙәре, акробатик этюдтар күрһәтелде, фольклор һәм популяр йырҙар яңғыраны.\n"Киләсәккә өмөт менән ҡарайбыҙ. Йәшәйәсәкбеҙ!\nЭшләйәсәкбеҙ!" - тип ышаныс менән әйтеүсе профсоюз лидерҙары хаҡлы, әлбиттә. Ысынлап та, тарих өсөн йөҙ йыл нәм ә ул Быуат тамамланды. Быуат дауам итә.


Инвестор, кил! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Инвестор, кил!\nИнвестор, кил! 06.02.2018 // Иҡтисад\nБөгөн төбәктең социаль-иҡтисади үҫешен инвестицияларһыҙ күҙ алдына килтереп булмай, сөнки бөтә донъя ошо юл менән алға бара. Шуға ла Рәсәй Хөкүмәте төбәк етәкселәренең эшмәкәрлеген баһалағанда айырыуса ошо йүнәлештәге үҫешкә иғтибар бирә. Урындағы етәкселек алдында инвесторға уңайлы шарттар тыуҙырыу, үҫешкә ҡамасаулаған кәртәләр булдырмау кеүек бурыстар ҡуйыла. Әммә инвесторҙар йәлеп итеү, капитал һалыу ил һәм донъя сәйәсәте йоғонтоһонан да азат була алмай. Аҡса иҫәп ярата тигәндәй, һәр инвестор ҡайҙалыр, нимәгәлер сығымдарын йүнәлтер алдынан уның ҡасан һәм ниндәй күләмдә килем булып ҡайтарыласағын да иҫәпләп ҡуя. Шунһыҙ ҙа булмай, баҙар шарттарында йәшәйбеҙ.\nУй-ниәтте ғәмәлгә ашырыуға сығым йәлләмә\nТөбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов Конгресс-холда республиканың иң эре предприятиелары етәкселәре менән осрашҡанда ла инвестициялар йәлеп итеү һәм ҙур күләмле проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙағы әүҙемлеккә ҡағылышлы һорауҙарға туҡталды.\n– Инвестициялар йәлеп итеү, предприятиеларҙы яңыртыу, яңы производстволар төҙөү мәсьәләләре көнүҙәк. Инвестициялар программаһын тикшерҙек. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 2017 йылда күп предприятиеларҙа уның кәмеүе күҙәтелә. Беҙҙе был хәл ҡәнәғәтләндермәй. Дөрөҫөн әйткәндә, ниңә беҙ көткән эш юҡ, сәбәбе нимәлә булыуын асыҡларға тейешбеҙ, – тип Рөстәм Зәки улы республика тарафынан кәрәкле ярҙам күрһәтергә әҙер булыуҙары, шул иҫәптән ҡайһы бер предприятиелар ҡараған федераль холдингтар етәкселәре менән дә һөйләшеүҙәр алып барыуға булышлыҡ итәсәктәрен белдерҙе.\nИнвестициялар эшмәкәрлегенә туҡталғанда, былтыр тәүге өс кварталда һандар бер ни тиклем түбән төшкән. Йыл һөҙөмтәләре буйынса күрһәткестәрҙең 5 – 10 процентҡа кәм булыуы ла ихтимал тип фаразлана. Былтыр бойомға ашырыласаҡ ҡайһы бер эштәрҙең туҡталыуы йә насар темпта барыуы үҫешкә кире йоғонто яһаған.\nБилдәле булыуынса, хәҙер күпселек предприятиелар эре холдингтар, акционерҙар ҡанаты аҫтында, урындарҙа бары идарасылар ғына эшләй. Шуға ла төбәк Башлығы, әгәр талап ителһә, үҙе уларҙың хужалары менән һөйләшеү алып барырға әҙер.\nБыйыл да еңелдән булмаясаҡ. Илебеҙгә ҡаршы санкциялар сәйәсәте дауам итә. Бер яҡтан ҡарағанда, килеп тыуған хәл сит илдән яңы технологияларҙы һатып алыуҙа ауырлыҡтар тыуҙырһа, икенсе яҡтан иһә үҙебеҙҙә производствоны үҫтереүгә ыңғай йоғонто яһаясаҡ.\nСанкциялар тип ҡурҡырға кәрәкмәйҙер ҙә, сөнки Рәсәй бай ресурстары һәм ғилми ҡеүәте менән бөтә әйберҙе етештереү мөмкинлегенә эйә. Тик бер аҙ башыңды эшләт тә уй-ниәттәреңде тормошҡа ашырыуға аҡсаңды йәлләмә.\nЭшләгән кешегә аяҡ салмаһындар ине...\nӘлбиттә, үҙең етештермәйенсә әҙерҙе алып, күпкә хаҡын арттырып һатыуы еңел. Илдең әле һаман сеймал етештереүҙән арына алмауы ла ошо еңел юл менән йәшәп өйрәнеүҙең бер һөҙөмтәһелер ҙә.\nЭйе, әҙерҙе күпкә отошлораҡ итеп һатып байып булғанда, ниңә яңы технологиялар, производстволар асам тип аҡса түгергә, баш ватырға? Ошондай ҡараш беҙҙең илдә әле һаман һаҡлана. Мәҫәлән, йыһаз етештереү өсөн республикала бөтә шарттар ҙа бар. Бизнес әһелдәре ниңәлер был йүнәлештә ынтылыш күрһәтмәй, алып һатыу менән сикләнеүҙе хуп күрә, эшләгәндәренең дә сифаты күпкә ҡайтыш. Әлбиттә, һатып алыусы зауығына, талабына яуап бирмәгән, ыуалып төшөргә әҙер торған әйберҙе кем алһын инде?! Бик ҡиммәтле булһа ла, Ҡытайҙан йә Италиянан килтергәнде һайлай. Тимәк, аҡса ла сит ил етештереүсеһенең кеҫәһенә инә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙә матур йәшәргә ынтылған, үҫеш юлынан барғандарҙы яратмайҙар, аяҡ сала башлайҙар. Был көнсөлдәр туҡмағынан бәләкәй эшҡыуарҙар ғына түгел, хатта эре етештереүселәр ҙә зыян күрә. Берәй завод йә комбинат асыла тигән ҡыуаныслы хәбәр сыҡһа, уның ыңғай яҡтарын барлар урынға ҡайһы берәүҙәр иң тәүҙә кире яғын, әле күрмәгән һәм булмаған зыянды иҫәпләй башлай. Ситтән килеп эш башлағандарҙы ла беҙҙә яратмайҙар, халыҡты ҡаршы ҡуялар. Хис-тойғоға бирелгән ябай кеше айырым төркөмдәрҙең сәйәси аҙымына алданып, үҙҙәренә эш урындары булдырасаҡ инвесторҙар эшенә ҡаршы төшә. Ә был бит урындағы халыҡ файҙаһына түгел. Эшһеҙ, аҡсаһыҙ булһаҡ, эскелек һаҙлығына батһаҡ, Себер юлдарында алданһаҡ, былай ҙа юҡҡа сығасаҡбыҙ бит, тип уйланмай шул милләттәштәребеҙ.\nИлдәге көрсөктө аҡсалы, аҡыллы милләттәштәр үҙ файҙаһына борһон ине, тигән теләк. Әле үҙебеҙҙә эш урындары булдырыу, аҡса эшләү юлдарын эҙләр мәл.\nСит ил компаниялары\nтөбәккә килергә әҙер\nКөрсөк эҙемтәһеме икән, әллә йүнселдәр уяна, республикала ыңғай үҙгәрештәр булыуы ҡыуандыра. Анығыраҡ әйткәндә, әлеге ваҡытта эске инвестициялар, йәғни үҙебеҙҙең ил резиденттары төбәк үҫешендә төп өлөштө тәшкил итә. Бары 10-15 процент ҡына сит илдән килә.\nРеспубликала ағас эшкәртеү өлкәһендә Австрия компанияһы ҙур әүҙемлек күрһәтә, һәм улар артабан да ҙур төҙөлөштәрҙе дауам итергә ниәтләй. Шул уҡ австриялар беҙҙә медицина сәнәғәтендә, төҙөлөштә файҙаланылған аҡ цемент етештереүҙе яйға һалырға теләй – ике объект төҙөү күҙаллана. Уларҙың һәр береһенең хаҡы 200 миллион евроға тиң, йәғни, беҙҙеңсә, һәр береһе 13-14 миллиард һумға торошло.\nРеспублика ҡытайҙарҙа ла ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Яҡын арала ике йә өс объект төҙөүҙәре ихтимал. Шуларҙың береһе – цемент заводы. Уны төҙөү өсөн яҡынса 150 миллион доллар (10 миллиард һум самаһы) инвестиция һалыу талап ителә. Трактор йыйыу буйынса ла предприятие асырға теләйҙәр. Хәҙер инде “һаҡаллы төҙөлөш” атамаһын алған бәләкәй металлургия заводын төҙөп бөтөүгә лә быйыл ҡытайҙарҙы йәлеп итергә уйлайҙар.\nӘгәр ҙә әле телгә алынған проекттар тормошҡа ашһа, быйыл төбәктә яңы производство линиялары, эш урындары барлыҡҡа киләсәк.\nРәсәй инвесторҙары ла\nИлебеҙ төрлө байлыҡтары менән дан тотһа ла, иҡтисадтың нигеҙен нефть эшкәртеү, нефть химияһы, энергетика, металлургия кеүек тармаҡтар тәшкил итә. Республикала ла шул уҡ хәл. Был тармаҡтар Башҡортостандың үҫешенә лә ҙур өлөш индерә. Мәҫәлән, “Интер РАО” Рәсәй энергетика компанияһы электр энергияһы һәм йылылыҡ етештереүсе 300 мегаватт ҡеүәткә эйә ТЭЦ төҙөүҙе тамамлау өҫтөндә, ул февраль-мартта тапшырылырға тейеш. Объекттың хаҡы – 22-23 миллиард һум.\nБыйыл “Башнефть” компанияһы ла инвестициялар циклын башлар тип көтөлә.\n– “Башнефть” компанияһы “Өфөоргсинтез” йәмғиәтендә яңы производстволар төҙөйәсәк. “Был эштәр өс-биш йыл барыр. Инвестициялар күләме 70-80 миллиард һумдан да кәм булмаҫ. “Башнефть” Өфөләге заводтар төркөмөн химик етештереүгә йүнәлдерә”, – ти Рөстәм Хәмитов.\n“Газпром” йәмғиәте лә төрлө йүнәлештә эш алып бара. Киләсәктә артып ҡалған тәбиғи газдан полиэтилен, пластик кеүек продукция етештереү проекты буйынса эш урынынан ҡуҙғалған.\nБыйыл республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығы Башҡортостандың өҫтөнлөклө инвестиция проекттары исемлегенә 5,7 миллиард һумға торошло һәм 523 яңы эш урыны булдырыуҙы күҙ уңында тотҡан тағы бер объектты өҫтәне.\nПроекттың инициаторы – “Чжифан” Башҡорт халыҡ-ара компанияһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Инвестор Благовещен ҡалаһында трактор заводы төҙөү буйынса производство асырға йыйына. Әлеге ваҡытта ошо маҡсатта майҙан һайланған. Тәүге алты тракторҙы йыйғандар, әле уларға сертификат алыу эше бара. Проект 2018 – 2020 йылдарҙа тормошҡа ашырыласаҡ.\nДөйөм алғанда, республикала өҫтөнлөклө инвестиция проекттарына 145,5 миллиард һумдан ашыу хаҡҡа торошло 35 проект инә. Улар 7,9 мең яңы эш урыны булдырыуҙы күҙ уңында тота.\nМәктәптә, нефть һәм химия – беҙҙең киләсәк, тип уҡыттылар. Әле лә был тармаҡтар сеймал һәм материал сығанағы булып хеҙмәт итһә лә, бөгөн иһә һанлы юғары технологиялар заманы. Шуға ла әлеге ваҡытта илебеҙҙә юғары теүәллеккә эйә булған медицина техникаһы, фармакология, ауыл хужалығы транспорты, автомобилдәр эшләп сығарыу, туризм, ауыл хужалығы, йәмәғәт туҡланыуы, төҙөлөш материалдары етештереү кеүек йәнең теләгән тармаҡты һайлап, үҙ эшеңде асырға мөмкин. Тик тәүәккәллек кәрәк. Ә республика етәкселеге, бәләкәй, урта йәки эре инвестор булһынмы, эш асам тигән һәр йүнселгә ярҙамға килергә әҙер.\nТотош уҡырға 550


“Коронавирустан һуң донъя: Евразияның йөрәгенән ҡараш” онлайн-форумы\n24 Апрель 2020, 01:05\n28 апрелдә “Ҡара аҡҡош” авторы Нассим Талеб, физик Митио Каку, продюсер Люк Бессон, Фредрик Райнфельдт (Швецияның элекке премьер-министры), “FuturMap”ҡа нигеҙ һалыусы Параг Ханна һәм донъяның тағы 25 иленән абруйлы спикерҙар беренсе халыҡ-ара “Коронавирустан һуң донъя: Евразияның йөрәгенән ҡараш” тигән онлайн-форумында ҡатнашасаҡ.\nБыл хаҡта Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә яҙған: “Ниңә әлеге ваҡытта ошондай сара үткәрәбеҙме? Эпидемияны тиҙҙән буйһондорорбоҙ, сөнки нимә эшләргә кәрәклеген беләбеҙ, республика халҡы ла үҙен дөрөҫ тота. Тик беҙ барыһы ла тамамланғас, артабан нимә эшләргә икәнлеген аныҡ аңларға тейешбеҙ. Һәр көрсөк яңы мөмкинлектәр бирә. Форумда ҡатнашыусыларҙың ярҙамы менән тиҙерәк республиканы тергеҙеү, халыҡҡа уңайлы тормош шарттары булдырыу һәм иртәгәге көнгә ышаныс тыуҙыра аласағыбыҙға шикләнмәйбеҙ. Форум барышында вирус менән көрәш барышында файҙаланырға тура кигән күп инновациялар хаҡында белерһегеҙ. Билдәле шәхестәр менән мөмкин тиклем тиҙерәк тормошҡа ашырыласаҡ һанлы технологиялар тураһында кәңәшләшәсәкбеҙ.\nПрограммала 10 секция һәм ике пленар ултырыш ҡаралған. Рәсәй спикерҙары араһында “Юғары иҡтисад мәктәбе” ғилми-тикшеренеү университеты ректоры Ярослав Кузьминов, Стратегик башланғыстар агентлығының генераль директоры Светлана Чупшева, Ҡырым Республикаһы Башлығы Сергей Аксенов, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре Евгений Примаков, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Иҡтисади совет ағзаһы Андрей Репик, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил Борис Титов һәм башҡалар буласаҡ. Сараның модераторы – Рәсәй телевидениеһы академияһының вице-президенты Александр Любимов”.\nФото: Республика Башлығы Радий Хәбировтың социаль селтәрҙәге сәхифәһенән.


Ауыл яңы һулыш кисерә » Башҡортостан гәзите\n30-06-2012, 04:55 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\n1963 һәм 1985 йылда төҙөлгән ике бинанан торған иҫке мәктәпкә капиталь ремонтты ла юғары кимәлдә атҡарып сыҡҡандар: бинаның тышҡы йөҙө, түбәһе, иҙән, тәҙрәләр, ишектәр, йылытыу, һыу, электр менән тәьмин итеү, канализация системалары тулыһынса яңыртылған.\nРемонт мәлендә балаларға төрлө учреждение бинаһында уҡырға тура килһә лә, өлгәш сифаты яҡшы.\n— 36 сығарылыш уҡыусыһының барыһы ла Берҙәм дәүләт имтиханын уңышлы тапшырҙы, — ти мәктәп етәкселәре. — Улар араһында бер уҡыусыбыҙ — көмөш, икәү алтын миҙалға лайыҡ булды.\nСентябрҙә яңы мәктәпкә 700-гә яҡын бала аяҡ баҫасаҡ. Уларҙың уҡыуҙа тағы ла юғарыраҡ һөҙөмтәгә өлгәшеренә шик юҡ, сөнки бында ныҡлы, сифатлы белем алыу өсөн яҡшы шарттар тыуҙырылған. Кабинеттарҙа — интерактив таҡта, Интернет селтәренә сығыу мөмкинлеге бар. Һәр бүлмәгә йылы һыу үткәрелгән.\nПрибельский мәктәбе элек-электән йәшелсәселек буйынса районда алдынғыларҙан һаналған. Үҙ уҡыусыларын туҡландырыуҙан тыш, һатырға ла еткән. Уңыш быйыл да мул булмаҡсы. Әле мәктәптә йәйге лагерь ойошторолған. Уҡыусылар ялын хеҙмәт менән бәйле үткәрә, йәшелсә баҡсаһын иғтибарҙан айырмай.\nЯңыртылған биналар Прибельский ауылы тормошона яңы һулыш өрҙө кеүек. Етәкселәр әйтеүенсә, малсылыҡ, игенселек, эшҡыуарлыҡ үҫеш алған төбәктә республика ҡаҙнаһы иҫәбенә тағы ла бер нисә объект барлыҡҡа киләсәк, юлдар яңыртыласаҡ, һыу үткәреләсәк.


Өфөнөң Аксаков урамындағы 7-се йортта йәшәүсе ир сәнәғәт альпинисы менән шаярырға уйлай\nЛәкин уйын фажиғәле тамамлана. Йорттоң фасадын ремонтлап йөрөгән эшсе юғарынан ҡолап дауаханаға эләгә.\nАтайым бәләкәйҙән көслө булырға, ҡурҡыу белмәҫкә өйрәтте, ти 33 йәшлек ир. Ысынында Артем Савинов көс-хәл менән һөйләшә. Ул төрлө йәрәхәттәр менән эштән тура госпиталгә эләккән. Иң аяныслыһы умыртҡа һөйәге һынған булыуы ихтимал, ти табиптар.\nӘгәр ҙә компьютер томографияһында диагноз иҫбатланмаһа, тимәк, уның арҡаһы имгәнгән. Был да еңел йәрәхәт түгел. Бер нисә ай дауаланырға тура киләсәк.\nЯңыраҡ Артем Савинов сәнәғәт альпинизмы менән шөғөлләнеүселәр менән бергә баш ҡаланың Аксаков урамындағы 7-се йортта ремонт эштәре алып бара. Юғары ҡатта саҡта йортта йәшәүселәрҙең береһе үҙенә иғтибар йәлеп итергә маташа.\nҺөҙөмтәлә, арҡанды ҡырҡып, йортта йәшәүсе фатирында йәшенә. Тиҙ ярҙамды хеҙмәттәштәре саҡырта. Билдәле булыуынса, фажиғәгә сәбәпсе иргә утыҙ йәш, ул икенсе ҡатта ҡуртымға алынған фатирҙа тора. Йорт хужалары әйтеүенсә, унда йәшәүселәр даими алышына.\nҒәйепләнеүсе ҡулға алынған. Әле тикшереү эштәре бара. Хоҡуҡ һағындағылар фекеренсә, бәғерһеҙ ирҙе ҡаты хөкөм көтә.\nВалерий Шәрипов, юрист: «Сәнәғәт альпинисы хәүефле һөнәр. Шуға уларҙы төрлө аяныслы хәлдәрҙән страховкалайҙар. Был осраҡта төрлө статьялар буйынса енәйәт эше ҡуҙғатырға мөмкин, шул иҫәптән «үлтереүгә ниәт» булған тип тә әйтергә була».\nЗыян күреүсе сығымдарын ҡайтарыу өсөн судҡа мөрәжәғәт итә ала. Әммә Артем Савинов енәйәтсегә хөкөм ҡарары сығарып, компенсация түләнә башлауын көтөргә ваҡыт юҡ, ти. Сөнки ир ғаиләлә яңғыҙы эшләй, ҡатыны, ике йәшлек балаһы бар. Ауыр хәлдән сығыр өсөн Өфөнөң Киров районына ҡараған идарасы компания ярҙам итәсәкбеҙ тип вәғәҙәләй. Шулай ҙа Артем Савиновтың өмөтө ҙур: ул дауахананан тиҙерәк сығып эшкә кире ҡайтырға уйлай.


«Китап» нәшриәтендә "Тыл геройҙары" серияһының йәнә өс томы донъя күрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Китап» нәшриәтендә "Тыл геройҙары" серияһының йәнә өс томы донъя күрҙе\n17:42, 2 апреля 2010 Йәмғиәт\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡорт “Китап” нәшриәтендә “Тыл геройҙары” серияһында йәнә өс том донъя күрҙе – 17-се, 18-се һәм 19-сы. Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын билдәләүгә ҡарата “1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Башҡортостан халҡы исемлеге ингән 20 томлыҡ сығарылыуы көтөлә.\n«Китап» нәшриәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 17-се томға Шишмә, Шаран, Яңауыл райондары һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының тыл хеҙмәтсәндәре хаҡында мәғлүмәттәр ингән. 18-се һәм 19-сы томдарҙа Өфөнөң Дим, Ленин, Октябрь, Калинин райондары тыл геройҙары тураһында мәғлүмәт бирелә.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, “Тыл геройҙары” серияһы үҙ-үҙен аямай хеҙмәт итеүе менән фашистар Германияһын Еңеүгә булышлыҡ иткән тыл хеҙмәтсәндәре исемен мәңгеләштереү ниәтенән нәшер ителә. Миҙал менән бүләкләнгән тыл хеҙмәтсәндәре исемлеге Башҡортостандың район һәм ҡалаларын алфавит тәртибендә урынлаштырыуға бәйле төҙөлгән. Ҡыҫҡаса биографик белешмәлә тыуған йылы, йәшәгән урыны һәм бүләкләнгән ваҡытта биләгән вазифаһы күрһәтелгән.\nҺәр китап 2500 дана менән, ҡаты тышлыҡта сыға. Китаптарҙы Китап нәшриәте магазиндарында һатып алырға мөмкин.


Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Мәҡәлә Һаулығы буйынса мөмкинселектәре сикләнгән уҡыусыларға башҡорт телен өйрәтеү тәжрибәһенән\nМөхәмәтйәнова Роза Сәитмырҙа ҡыҙы,\nСалауат ҡалаһы һаулығы буйынса мөмкинселектәре\nсикләнгән уҡыусылар өсөн коррекцион мәктәбе,\nюғары категориялы башҡорт теле уҡытыусыһы\nҺаулығы буйынса мөмкинселектәре сикләнгән балаларға башҡорт телен өйрәтеү тәжрибәһенән\nБашҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының теле тураһында»ғы законына ярашлы (апрель,1999 йыл) башҡорт теленә дәүләт статусы бирелгәс, уны рус теле менән бер рәттән өйрәтеү һәм өйрәнеү мөмкинселеге тыуҙы. Беҙҙең коррекцион мәктәптә башҡорт телен уҡытыу 1996 йылда индерелде. Предметты өйрәнеү 1-се кластан 9-сы класҡа тиклем аҙнаға ике сәғәтлек,10-сы класта бер сәғәтлек программа буйынса алып барыла. Эш программаһын уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-11 класс уҡыусылары өсөн башҡорт теленән Башҡортостан Республикаһы Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән (авторҙары Толомбаев Х.А.,Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М.) программаға ярашлы еңелләштереп төҙөнөм.\nБашҡорт телен өйрәнеү уҡыусының һөйләү, яҙыу телмәрен үҫтереүҙә, байытыуҙа, уның шәхесен һәр яҡлап үҫтереүҙә һәм формалаштырыуҙа берҙән - бер ҡорал һанала һәм, аралашыу сараһы булып ҡына ҡалмай, баланың төрлө яҡлап үҫешенә конкрет өлөш индерә: фекерләү әүҙемлеген, ихтыяр көсөн, иғтибарын, хәтерен нығыта.\nБаланың йөрәк түрендә үҙ иленә, тыуған төйәгенә, туған халҡына, уның рухи байлығына оло ихтирам, тәрән hөйөү тәрбиәләү – уҡытыусының төп бурысы.Ҡала мөхитендә үҫкән, һаулыҡ мөмкинселектәре сикләнгән балала башҡортса дөрөҫ уҡыу, һөйләү һәм аңлау, яҙыу күнекмәләрен формалаштырыу күп көс талап итә. Билдәле булыуынса, аҡыл үҫеше тотҡарланған уҡыусылар, фекерләү ҡеүәһе, күреү, ишетеү hәләте, хәтере үҫешеп етмәгәнлектән, уҡыу материалын ауыр үҙләштерәләр. Балаларҙың тәртибе, ҡағиҙә булараҡ, асыҡ күренеп торған эмоциональ-ихтыяр тотороҡһоҙлоғо, кәйефтең бер күтәрелеп, бер төшөп тороуы, тиҙ арыусанлыҡ менән айырыла. Өлкәндәр менән дә, йәштәштәре менән дә бәйләнештәре һәм аралашыуы ҡыйынлыҡ менән бара.Уларҙа тәнҡит күҙлегенән ҡарау етешмәү арҡаһында (иҫкәртеүҙәргә иғтибар итмәйҙәр, йәки, ҡайһы балалар, эшмәкәрлеккә ҡуҙғытҡанда, илайҙар), ситуацияны аңлау һәм уға тәьҫирләнеү һәр ваҡытта ла адекват түгел.Уҡыусылар үҙ һөҙөмтәләрен, уларға өлгәшеү өсөн тотонолған тырышлыҡтарҙы баһалауҙа ла тәнҡитсән түгел.Уҡыу йәки уйын мәсьәләләрен башҡарғанда осраған ауырлыҡтар өлкәндәр ярҙамынан башҡа хәл ителә алмай. Балалар йыйнаҡ түгел, уларҙа бурыс һәм яуаплылыҡ тойғоһо етешмәй.Уҡытыусының биремдәре һәм инструкциялары улар өсөн ҡатмарлы булып тора. Шул уҡ ваҡытта, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған эш менән шөғөлләнгәндә, улар ярайһы баҫылып эшләүсән һәм түҙемле. Танып белеү өлкәһе структураһына килгәндә, уҡыусыларҙың төшөнөү, иғтибар һәм хәтер процестары түбән.\nИғтибарҙары ихтыярһыҙ, балалар йыш ҡына иғтибарын ситкә йүнәлдерә, актив иғтибарҙы үҙ теләге менән көйләү формалашмаған. Иғтибарҙы туплауҙың һәм эшсәнлекте һаҡлауҙың оптималь осоро 15-20 минут.Был ваҡыт эсендә балалар оҙайлы аҡыл көсөргәнеше талап итмәгән, аңлайышлы, уларҙы ҡыҙыҡһындырған биремдәр менән мауығып шөғөлләнәләр. Телмәр дефекты һәр уҡыусыла тиерлек бар ,был артикуляцион аппараттың анатомик үҙенсәлектәре менән бәйләнгән. Һанап кителгән дефекттарҙы коррекциялау-дәрестәремдең төп маҡсаттарының береһе.Һәр дәресте ентекле уйлап, уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырырлыҡ итеп үткәрергә тырышам. Күберәк балаларҙың психик үҫешендәге кире күренештәрҙе бөтөрөүгә йүнәлтелгән индивидуаль - коррекция эштәре алып барам. Улар уйын, практик эштәр формаһында үткәрелә. Дәрестәрҙә һәр уҡыусыға үҙенең нимәгәлер һәләтен күрһәтергә, асылырға ярҙам итәм, уларҙың бәләкәй генә уңышына ла ихтирамлы, баһалы мөнәсәбәт, дуҫтарса, әсәләрсә йылы мөғәләмә булдырам, күңелдәрен ҡанатландырырҙай йылы һүҙ табам. Уҡыусы – уҡытыусы - класс мөхите бер-береһенә хеҙмәттәш мөнәсәбәттә булғанда ғына белем алыу еңелләшә, дөйөм уңышҡа өлгәшелә. Һәр класта төрлө милләт балалары уҡый, әммә улар башҡорт телен өйрәнеүгә битараф түгелдәр, дәрестәргә ҙур теләк менән йөрөйҙәр, кластан тыш сараларҙа әүҙем ҡатнашалар.\nПредметҡа ҡарата ҡыҙыҡһыныу, телмәр үҫтереү саралары бик күп. Дәрестәрҙе телмәр төҙөү ҡағиҙәләренең ябай формаларынан башлайым. Башҡорт теленә генә хас өндәрҙе дөрөҫ әйтеү буйынса эштәр уҡыусыларҙың фонематик ишетеү һәләтен камиллаштыра. Фонетик, артикуляцион күнегеүҙәр, ситуатив диалогтар ҡулланыу ыңғай һөҙөмтә бирә. Балаларға диалогик телмәр үҫтереүҙең дежур уҡыусы менән әңгәмә, интервью (бер уҡыусының һорауҙарға яуап биреүе) кеүек алымдары айырыуса оҡшай. Ролле уйындар үткәреү ҙә диалогик телмәр үҫтереүгә булышлыҡ итә («Почтала», «Тәржемәсе», «Магазинда», «Уҡыусы hәм уҡытыусы», һәм башҡалар).\nТелмәр үҫтереү дәрестәрендә һүҙлек эше төп урында тора.Һүҙлек эшен үткәрмәйенсә тороп, балаларҙың һөйләшеүен, уҡыуын, дөрөҫ яҙыуын тәьмин итеү мөмкин түгел.Һүҙлек өҫтөндә эш алымдары күп, иң мөhимдәре:\nһүҙҙәрҙе тематик принципта туплау;\nтекста, диалогта яңы һүҙҙәргә аңлатма биреү;\nһүҙҙәрҙе һөйләмдә ҡулланыу аша аңлатыу.\nЯңы һүҙҙәр өcтөндә эшләү уҡыусыларҙың телмәр запасын байыта, уны үҫтереү өсөн тематик һәм ситуатив материалдар буйынса һорауҙар бирәм, бәйләнешле телмәр төҙөү эштәре ойошторам. Был эш балаларға ауыр бирелә, шуның өсөн күберәк һорау - яуап алымын ҡулланырға тура килә.\nБашҡортостандың тәбиғәте, байрамдар, аш - һыу, кейем - һалым, уҡыу әсбаптары һәм башҡа темалар буйынса һөйләшеүҙәр кластан - класҡа ҡабатлана килә. Был иһә тематик лексиканы тулыраҡ үҙләштереү мөмкинлеген бирә. 1-5 кластарҙа - актив рәүештә һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр үҙләштереү осоро, 6 - 10 кластарҙа күберәк һөйләмдәр, текстарға иғтибар бирелә.\nБашҡорт телен өйрәтеүҙә дәрестең мөһим этабы булып тәржемә өҫтөндә\nэшләү тора. Яңы һүҙҙәрҙе таҡтала (слайдта) тәржемәһе менән яҙам.Тәүҙә үҙем һүҙҙәрҙе уҡып ишеттерәм, 3-4 уҡыусынан уҡытам, дәфтәрҙәренә яҙҙырам.Үҙләштергән һүҙҙәрҙе хәтерҙәрендә ҡалдырыу өсөн, һүҙлекте ябып торам (слайдтар менән эшләү уңайлы) һәм башҡорт теленән рус теленә, рус теленән башҡорт теленә тәржемә иттерәм, артабан эште предметлы һүрәттәр менән дауам итәм.\n«Көслө» уҡыусылар, һүҙҙәрҙе тиҙ үҙләштереп, һүрәттәге предметты дөрөҫ\nатайҙар. «Көсһөҙ» уҡыусылар өсөн бирем үҙгәртелә: предметты атайым, улар уны табып, күрһәтә, минең арттан һүҙҙе ҡабатлайҙар.\nТелмәр үҫтереүҙә эффектлы алымдарҙың береһе булып дүрт юллыҡ шиғырҙарҙы хор менән уҡыу, балаларҙан уны ятлатыу тора. Мәҫәлән:\nа) Бесәй,бесәй,бесәй шул,\nБесәй әле кескәй шул,\nӘллә ул шулай йырлай?\nб) Тып-тып баҫып кәзәләр\nКилделәр ҙә еттеләр,\nЭстеләр ҙә бөттөләр,\nМә -мә -мә,\nЭстеләр ҙә бөттөләр…\nһәм башҡа ошондай еңел уҡылышлы шиғырҙарҙы рус телле балалар ҙа тиҙ генә отоп ала, яратып һөйләй. Әйтергә кәрәк, уларҙың күбеһе башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен дә дөрөҫ әйтәләр, һәр уҡыусымдың минең менән башҡортcа саф, матур итеп «һаумыһығыҙ», «һау булығыҙ»,тип иҫәнләшеүе күңелемдә әйтеп бөтөргөһөҙ хистәр тыуҙыра.\nУҡыу процесын интенсивлаштырыуҙың, телгә өйрәтеүҙең уңышлы алымдары араһында уйындар төп урында тора. Уйын алымдарына таянған дәрес ялҡытҡыс, мәжбүри уҡыуҙан дәрестән ләззәт, йәм табып уҡыуға әйләнә.\nӨн, һүҙ, һөйләмдәр әйтергә өйрәнгәндә фонетик, лексик, тыңлау һәләтен үҫтереүгә, ишеткәнде әйтә белеүгә ҡоролған уйындар ҡулланыу әһәмиәтле. «Ҡайһы һүҙ артыҡ?», «Юғалған хәрефтәр», «Минең хатаны төҙәт», «Кем күберәк һүҙ белә?», «Остолар, остолар…», «Кем күберәк һүҙ төҙөй?» кеүек уйындар уҡыусыларҙың танып белеү процесын үҫтереүгә ҙур йоғонто яһай.\nУҡыусыларҙың танып белеү процестарын үҫтереү йәһәтенән кроссвордтар, башватҡыстар, ребустар ҡулланам. Кроссвордтарҙы үткән дәрестәрҙә үҙләштергән һүҙҙәрҙән төҙөйөм. Ребустарҙы төрлө методик ҡулланмаларҙан, журналдарҙан, дәреслектәрҙән һайлап тупланым, эстетик зауыҡ менән, үлсәмен ҙурайтып ватман ҡағыҙына төшөрөп алдым. Балаларҙың логик фекерләү ҡеүәһен үҫтереүҙә ребустарҙың йоғонтоһо ҙур.\nТелмәр үҫтереүгә һәм тәрбиәүи эште ойоштороуға халҡыбыҙҙың ауыҙ -тел\nижады ярҙам итә. Халыҡ ижады әҫәрҙәренән еңелерәк йомаҡтар ҡоябыҙ, мәҡәлдәр, бәләкәй күләмле әкиәттәр өйрәнәбеҙ.Бер нисә мәҡәлдең мәғәнә үҙенсәлектәрен өйрәнгәндән һуң «Юғалған мәҡәлдәр» уйынын ойошторам.\nБирем: Карточкала (йәиһә слайдта) яҙылған мәҡәлдәрҙең икенсе яртыһын табырға.\nКем эшләмәй … … бер ҡат киҫ\nНи сәсһәң … … шул ашамай\nЕте ҡат үлсә… …шуны урырһың\nИкенсе төр эш: мәҡәлдәр бер карточкала башҡортса тулыһынса яҙыла, икенсе карточкаларҙа рус телендә тәржемәһе бирелә, уларҙың тәржемәһен тап килтерергә.\nУҡыусыларҙың һөйләү мәҙәниәтен үҫтереүҙә, тел байлығын арттырыуҙа кластан тыш сараларҙың да роле ҙур. Балаларҙа әүҙемлелек тәрбиәләнә, башҡорт телен өйрәнеүгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уяна. «Ҡарға бутҡаһы», «Аулаҡ өй», «Йыйын», «Һабантуй» кеүек милли байрамдарҙы сәхнәләштерәбеҙ, төрлө темаға иртәлектәр үткәрәбеҙ. Уҡыусылар был сараларҙа кинәнеп башҡорт телендә шиғырҙар hөйләй, йырҙар башҡара, башҡорт халыҡ бейеүҙәрен бейей.\nЙылдар үтеп, тәжрибә туплаған һайын, һайлаған һөнәремдең ҡөҙрәтле көсөнә инана барам. Бала күңеленең нескәлектәрен аңламай тороп, ниндәйҙер белем йәки тәрбиә биреү мөмкин түгел. Баланы ысын күңелдән яратҡанда,\nуны нисек бар, шулай итеп ҡабул иткәндә генә, уның менән тығыҙ бәйләнеш булдырып була.Һаулығы буйынса мөмкинселектәре сикләнгән уҡыусыларҙы булдыҡлылыҡҡа, әүҙемлеккә өйрәтеү, кәрәк урында хуплау, ҡыҙыҡһыныуын үҫтереү – минең педагогик хеҙмәтемдең мөhим бурыстары. Шул балалар үҫеп, итәғәтле, кешелекле, илебеҙ ҡеүәтен арттырырҙай шәхестәр булып өлгөрәләр, тормошта үҙ урынын табалар икән, был - ябай уҡытыусының хеҙмәт емеше.\nНомер материала: ДВ-088866


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Әрме хеҙмәте һәм хәрби походтар тураһындағы йырҙар\n| Инеү | RSS Кесаҙна, 18.07.2019, 22:03\nӘрме хеҙмәте һәм хәрби походтар тураһындағы йырҙар\nӘрме хеҙмәте һәм хәрби походтар тураһындағы йырҙарҙың конкрет тарихи ерлеге, нигеҙҙә, Башҡортостандағы кантондар идаралығына бәйле. Был осорҙа (1798—1865) башҡорт халҡына Рәсәйҙең көнсығыш ситкәрен (Тубыл йылғаһынан алып Яйыҡ буйлап Гурьев ҡалаһына тиклемге Ырымбур линияһын) һаҡлау эше йөкмәтелә. Линия хеҙмәте халыҡҡа тағы ла ҙурыраҡ яфа, ҡайғы-хәсрәт алып килә.\nЛиния хеҙмәте тураһындағы йырҙар күп сюжетлы түгелдәр. Уларҙың барыһы ла хәрби тормош күренештәрен хикәйәләү планында түгел, ә хеҙмәттә йөрөүсе ир-егеттең эске кисерештәрен һүрәтләү, халыҡтың линия хеҙмәтенә ҡарашын белдереү һәм баһаһын биреү планында ижад ителгәндәр. "Әрме", "Уйыл", "Имәнғол", "Карпат", "Һалдат йыры", "Азамат" йыры бына шундайҙар.\nЛиния хеҙмәте тураһындағы йырҙарҙың конкрет ерлеген табыуы ауыр, уларҙа конкрет тарихи шәхес тә һирәк осрай. Шулай ҙа был йырҙар тарихи дөрөҫлөккә бай.\nӘрме йырҙарының иғтибар үҙәгендә линия хеҙмәтенең йә булмаһа хәрби походтың бөтә ауырлығын үҙ елкәһендә татыған исемһеҙ герой тора. Миҫал өсөн айырыуса дөйөмләштереү көсөнә эйә булған "Әрме" йырын алырға мөмкин. Йырҙың геройы үҙенең илен-йортон һағына, уға ҡайтырға ашҡына, ғүмеренең зая үтеүенә зарлана. "Әрме" йыры ирекһеҙҙән мәжбүри линия хеҙмәтенә ебәрелгән геройҙың эске кисерештәрен һүрәтләү аша бөтә башҡорт халҡының трагик яҙмышын дөйөмләштерә.\nТыуған-үҫкән илдән айырылыу һәм уны һағыныу, ғәзиз баш, хеҙмәт ауырлығынан зарланыу, туған-тыумасаны уйлап борсолоу — әрме йырҙарының төп йөкмәткеһе бына ошо. "Ырымбур юлы", "Еҙем", "Шараҡ", "Күк ыласын" кеүек йырҙарҙа исемһеҙ ир-егеттәрҙең уртаҡ ҡайғы-хәсрәте сағылып ҡалған. Әрме хеҙмәтенең йорт-илгә ни хәтле бәлә-яфа килтереүе "Һары ҡарт" йырында айырыуса тулылыҡ менән һүрәтләнә. Йырҙың шундай тарихы бар: борон бер әбей менән бабайҙың яңғыҙ ғына улдары, әрме хеҙмәтенә алынып, күп ғүмерен шунда үткәрә. Берҙән-бер көй ул батша һарайы янында поста тора икән. Ғүмеренең заяға үтеүен уйлап ҡайғыһынан үҙе лә һиҙмәҫтән йырлап ебәргән, имеш. Шул саҡ уны: "Ниңә поста олоп тораһың?" — тип зинданға ябып ҡуйғандар, ти.


Сүп-сар яндырыу 600 мең һумға төшкән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСүп-сар яндырыу 600 мең һумға төшкән\n11:41, 29 мая 2012 Иҡтисад\nБР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы хеҙмәткәрҙәре прокуратура вәкилдәре менән берлектә республика биләмәһен тикшереү барышында сүп-сар яндырыуҙың йөҙҙән ашыу осрағын асыҡлаған. Тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен боҙоусыларға дөйөм алғанда 600 мең һумға яҡын штраф һалынды, тип хәбәр иттеләр министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтендә.\nИң күп ҡағиҙә боҙоуҙар Әбйәлил, Белорет, Ҡариҙел һәм Шишмә райондарында, йәнә Белоретта, Бөрөлә һәм Нефтекамала теркәлгән.\nРеспубликаның Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында билдәләүҙәренсә, ҡалдыҡтарҙы яғыу осраҡтарын асыҡлау буйынса рейдтар дауам ителәсәк. Ҡалдыҡтарҙы яғыу «Атмосфера һауаһын һаҡлау тураһында»ғы федераль законды тупаҫ боҙоу иҫәпләнә. Сүп-сарҙы бының өсөн махсус билдәләнгән сүплектәргә һәм полигондарға сығарып түгеү урынына урындағы халыҡ бик йыш ҡалдыҡтарҙы яғырға тырыша, был иһә һауаның бысраныуына килтерә. Сүп-сар янғанда һаулыҡ өсөн зарарлы матдәләр, шул иҫәптән диоксиндар барлыҡҡа килә.\nБелешмә өсөн: ҡалдыҡтар менән эш иткәндә экологик талаптарҙы күҙәтмәгән физик шәхестәргә бер-ике мең һум күләмендә штраф һалына. Вазифалы кешеләр – 10-20 мең, юридик шәхестәр 100-250 мең һум түләргә тейеш. Бынан тыш, суд ҡарары буйынса 90 тәүлеккә тиклем эшмәкәрлекте туҡтатып тороуҙары ла ихтимал.


Дубай һәм Гоанан йәнә туристар ҡайтты\n27 Апрель 2020, 12:58\n«Уральские авиалинии» авиокомпанияһы тарафынан башҡарылған ике рейсты Өфө аэропорты ҡаршы алды. Тәүге рейс менән Дубайҙан пассажирҙар 26 апрель ҡайтты. Һауа судноһының бортында 117 кеше була, шуларҙың 17-һе Башҡортостандыҡылар. 27 апрелдә Гоанан 162 турист (республиканан 37 кеше) ҡайтты.\nКилеп етеү менән БР буйынса Роспотребнадзор идаралығы белгестәре пассажирҙарҙың тән температураһын үлсәне, унан сит илдән ҡайтыусылар паспорт һәм таможня контроле үтте. Унан Башҡортостан хөкүмәте юлдан ҡайтыусыларҙы йылы аш, эсемлектәр һәм плед менән тәьмин итте.\nДубайҙан - 34, ә Гоанан ҡайтҡан 56 пассажир ике аҙнаға карантинға Өфө районындағы обсерваторға ебәрелде. Ғәрәпстандан 50 турист - Екатеринбург, Гоанан 51 кеше - Нижний Новгород аша ҡайтты. Ырымбур, Һамар, Нижегород өлкәләре, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан республикалары, Перм крайы үҙ туристарын автобус менән алып ҡайттылар.


Материалы за Январь 2017 года » Страница 3 » Табын\n30 ғинуарҙа дүртенсе саҡырылыш район Советы депутаттарының һигеҙенсе ултырышы булып үтте.\nДүртенсе саҡырылыш Ғафури район муниципаль район Советының 2016 йылғы эшмәкәрлеге йомғаҡтары менән район Советы рәйесе Зөфәр Хафизов таныштырҙы. Артабан райондың Йәмәғәт советы рәйесе Сәлимгәрәй Байгилдинға һүҙ бирелде. 2014 йылда барлыҡҡа килгән ижтимағи ойошма былтыр байтаҡ эш башҡарған (Йәмәғәт советы рәйесенең сығышы айырым биреләсәк). Йәмәғәт советында төрлө тармаҡта эшләүсе, шулай уҡ хаҡлы ялда булған 19 кеше тупланған.\nРайон Советының 2017 йылға эш планы менән район Советы секретары Римма Зверева, Ғафури районы муниципаль район хакимиәтенең структураһы менән хакимиәттең кадрҙар эше буйынса әйҙәүсе белгесе Олеся Кленова, район Советы депутаттарының граждандарҙы ҡабул итеү графигы менән район Советы рәйесе Зөфәр Хафизов таныштырҙы. Көн тәртибендә ҡаралған мәсьәләләр буйынса ҡарар ҡабул ителде. Ошоноң менән район Советы ултырышы үҙ эшен тамамланы.\nРайон Советы ултырышында ра-йон хакимиәте башлығы Рәмил\nШаяндар һәм тапҡырҙар билдәләнде\n27 января 2017 йыл | Мәғариф, Хоҡуҡ, Йәмғиәт\nУҙған йомала район\nмәҙәниәт һарайына республикабыҙҙың 7 район һәм 5 ҡалаһынан дөйөм белем биреү мәктәптәре уҡыусылары «Шаяндар һәм тапҡырҙар” клубтарының республика ярымфиналына йыйылды.\nЮХХДИ идаралығы һәм Мәғариф министрлығы башланғысында ойошторолған «Бала саҡтың хәүефһеҙ юлы» профилактик сараһы сиктәрендә үткән уйында районыбыҙ данын уҙған йылда республикала Гран-при яулаған Красноусол башҡорт гимназия-интернатының «Ауыр бала саҡ» командаһы яҡланы.\n27 января 2017 йыл | Матбуғат, Хаттар\nӘ унда... Гонаһ шомлоғо, ғүмерҙә лә ишетмәгән, күрмәгән ваҡиғалар бара ине: Яңы йыл байрамына йыйылған ауылдаштар бер-береһенән ҡылған гонаһтары өсөн ярлыҡау һорайҙар, кисереүҙәрен үтенәләр икән.\nБашҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың Зәки Мәхмүтов исемендәге асыҡ район конкурсы тураһында ПОЛОЖЕНИЕ\n27 января 2017 йыл | Яңылыҡтар, Урындағы үҙидара, Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nҒафури районы муниципаль ра-йон хакимиәте һәм муниципаль район хакимиәтенең "Мәҙәниәт бүлеге” муниципаль бюджет учреждениеһы.\nМаҡсаты һәм бурыстары\nРСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы, М.Ғафури исемендәге премия лауреаты Зәки Ғиззәт улы Мәхмүтовтың ижадын танытыу һәм иҫтәлеген мәңгеләштереү; халыҡ араһынан яңы таланттарҙы асыҡлап, уларҙың башҡарыу оҫталығын күтәреү, халыҡ башҡарыу традицияларын һаҡлап ҡалып, үҫтереү һ.б.\nАсыҡ конкурс 2017 йылдың 28 февралендә Красноусол ауылында үтә. Унда махсус вокал белеме булмаған яңғыҙ (соло) башҡарыусылар ҡатнаша, йәш, шөғөл сикләүе ҡуйылмай. Шулай уҡ урта махсус уҡыу йорттарының вокал бүлектәренең беренсе һәм икенсе курс студенттары ҡатнаша ала. Элекке конкурстарҙа Гран-при яулағандар\nконкурста ҡабатлап ҡатнашмай.\nБашҡарыусылар өс йәш төркөмөнә бүленә: 16 йәшкә тиклемгеләр; 16 йәштән алып 30 йәшкә тиклемгеләр; 30 йәштән өлкәндәр. Конкурс һәр йәш төркөмө өсөн бер турҙа үтә, ул 28 февралдә Красно-усолда, Район мәҙәниәт һарайында була (иртәнге сәғәт 10.00-да башлана). Ғафури районынан ҡатнашыусылар өсөн тыңлап ҡарау 7 февралдә була.\nҠатнашыусылар ике әҫәр башҡара: Башҡорт халыҡ йыры (музыкаль оҙатыу менән, музыкаль оҙатыуһыҙ, эстрада өсөн эшкәртелгән хәлдә); профессиональ башҡорт композиторҙарының, үҙешмәкәр композиторҙарҙың йырҙары һәм автор йыры (минус-фонограмма аҫтында йәки теләгән музыка ҡоралдары оҙатыуында).\nМотлаҡ программала Зәки Мәхмүтов репертуарынан бер халыҡ йәки композитор йыры булырға тейеш. Ойоштороу комитеты, кәрәк булһа, музыка оҙатыуы менән тәьмин итәсәк. Конкурста профессиональ концертмейстерҙар эшләйәсәк.\nКонкурс жюрийына Башҡортостан Республикаһының билдәле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре һәм сәнғәт оҫталары, Ғафури районының танылған мәҙәниәт эшмәкәрҙәре инә.\nЖюри башҡарыу оҫталығына, үҙенсәлекле башҡарыуға, сәхнә мәҙәниәтенә, репертуарҙың конкурс шарттарына тап килеүенә ҡарап баһа бирә. Жюри ҡарары ҡабаттан ҡаралмай.\nҺәр йәш төркөмөндә еңеүселәр айырым билдәләнә. Иң яҡшы башҡарыусыға Гран-при бирелә. Шулай уҡ 3 беренсе премия, 3 - икенсе, 3 өсөнсө премия, 5 дипломант премияһы һәм 5 махсус бүләк булдырыла. Жюри Гран-приҙы һәм айырым бүләктәрҙе бирмәҫкә, шулай уҡ призлы урындарҙы еңеүселәр араһында бүлергә хоҡуҡлы. Башҡорт йыр фольклорында һирәк осрай торған әҫәр башҡарған өсөн махсус бүләк тапшырыла. Жюри башҡа махсус бүләктәр ҙә булдыра ала.\nКонкурс уны ойоштороусылар аҡсаһына, ҡатнашыусыларҙың конкурс иғәнәләре иҫәбенә ойошторола. 16 йәшкә тиклемге солист-ҡатнашыусынан конкурс фондына иғәнә - 300 һум, 16 йәштән өлкәндәрҙән 500 һум тәшкил итә. Конкурс-ты финанслауҙа бағыусылар – дәүләт\nойошмалары һәм предприятиелары, шулай уҡ коммерциялы структуралар ҡатнаша. Командировка сығымдарын, туҡланыу һәм йәшәү өсөн түләү - ҡатнашыусыны ебәргән яҡ иҫәбенән.\nКонкурстың Гала-концерты Красноусолда Район мәҙәниәт һарайында 19.00 сәғәттә башлана.\nКонкурста ҡатнашыу өсөн 20 февралгә тиклем ойоштороу комитетына түбәндәге өлгөләге заявка тапшырырға кәрәк:\nҡатнашыусының исеме, атаһының исеме, фамилияһы; ебәреүсе ойошма; паспорт мәғлүмәттәре; эш (уҡыу) урыны; ниндәй конкурстарҙа ҡатнашыуы; етәксеһенең (әгәр булһа) исеме, атаһының исеме, фамилияһы; башҡарған репертуары.\nОйоштороу комитетының адресы: 453050, Башҡортостан Республикаһы, Ғафури районы, Красноусол ауылы, Коммунистик урам, 14/1, "Мәҙәниәт бүлеге” МБУ-һы. Ҡатнашыу өсөн заявканы gafuri-metod@mail.ru электрон адресына ебәрергә. Барлыҡ һорауҙар менән 8(34740)2-12-48 телефонына мөрәжәғәт итергә.\n27 января 2017 йыл | Хаттар\nТәбиғәт шарттарының нисек килеүенә генә япһарырға ярамай, игенсе тәү сиратта агротехник талаптарҙы теүәл үтәргә бурыслы. Агроном булып эшләү дәүеремдә быға мин ныҡлы инандым. Мәҫәлән, мин колхозда практика үткән 1969 йылда байтаҡ майҙанда баҫыуҙар көҙҙән һөрөлмәгән ине. Күп кенә майҙандарҙы яҙ көнө яҫы төрәнле дискылар менән эшкәртеп сәстек. Әле ул ваҡытта ерҙе еңелсә эшкәртеү өсөн техникаһы ла юҡ ине. Бөртөклө культураларҙы сәсеү өсөн рәт араларына ашлама индерергә\nайырым сәскестәр ҙә булманы. Тар рәтле (рәт араһы 7-8 см) СУБ-48 сәскестәре менән сәсәләр ине. Арҡыры-буйға сәсеү өсөн баҫыу майҙандары бик бәләкәй, ә техника аҙ. Был инде яҙғы баҫыу эштәренең оҙаҡҡа һуҙылыуына килтерә ине. Минераль ашламаны келәттә үк орлоҡҡа ҡушалар ине. Ләкин бының кире яғы ла бар. Ямғыр яуып, орлоҡ еүешләнһә, шлангыға тығылып, ергә төшмәй йонсота. Орлоҡто яңынан таратып киптерергә тура килә. Һуңыраҡ орлоҡ һәм ашлама өсөн айырым тартмалары булған сәскестәр сығара башланылар.\nШәхси хужалыҡтар берләшеп, дөйөм хужалыҡ ойошторған һәм һуғыш осоро, һуғыштан һуңғы йылдарҙа барлыҡ эш ҡул көсө менән башҡарыла ине. Ул ваҡытта ауылда бригадир булып Әҡсән Хөсәйенов, Фәрит Әбдрәшитов, Кәрим Ғафаров, Ғәлим Абдрахманов, Миңлеғәле Вәлиев эшләне. Барый һәм Ғәлимулла Нафиҡовтар оҙаҡ йылдар ат ҡараусы булды. Хужалыҡта төрлө эштәрҙә һәм шулай уҡ сөгөлдөр эшкәртеүҙә Миңниса Вахитова, Мәрйәм Вахитова, Мәрхәбә Әхмәтшина, Хәлиҙә Рамазанова, Мәрйәм Рамазанова, Заһира Абдрахманова һәм башҡалар фиҙаҡәр хеҙмәт итте.\n1958 йылда МТС-тар бөтөрөлөп, техника колхоз-совхоздарға таратып бирелгәс, хужалыҡтарҙың үҙ механизаторҙары барлыҡҡа килде. Механизаторҙарҙан: Ғәли Рәхмәтуллин, Барый Йәнбәков, Сабит Насиров, Йәһүҙә Мәҡсүтов, Рәшит Нәзиров, шоферҙар: Азҡар Ғайсаров, Венер Әхмәтшин, Риф Абсаттаров, Фәрит Йәнбәков, Әнүәр Камалетдинов, Фоат Әхмәтйәнов, Әхмәтғәли Әбдрәшитов, Әсҡәт Ғәббәсов, малсылыҡ тармағында: Әмир Йәрмөхәмәтов, Фәнир Ғилманов, һауынсыларҙан: Нәзирә Нурҡаева, Любовь Аверина, Мәғзүмә Маликова, быҙау ҡараусыларҙан: Тәнзилә Нафиҡова, Наилә Маннанова, бригадирҙар: Василий Соколов, Рәшит Йәркәев, Хәмзә Мөлөков, ферма мөдирҙәре: Фәрит Ғәлиев, Миңлейәр Ҡунаҡҡужин, Иван Сидоров, Рәйес Рамазанов, умартасылар: В.Бардин, Мөхтәр Әхмәтйәнов, Анатолий Швецов, И.Кожуров хужалыҡтың уңышлы эшләүенә ҙур өлөш индерҙеләр.\nУл осорҙа тырышып эшләгәндәрҙе баһалай ҙа белделәр һәм хеҙмәт алдынғылары төрлө наградаларға лайыҡ булдылар. Улар араһында төрлө һөнәр эйәләре бар. Мәҫәлән, хужалыҡ рәйесе Р.С.Йомағужин Ленин һәм Октябрь революцияһы ордендары, механизатор А.Н.Заплатин - Ленин ордены, комбайнсы В.М.Аверин - Октябрь Революцияһы ордены, механизатор Б.Г.Йәнбәков Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнде. Быларҙан тыш Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденына түбәндәге иптәштәр лайыҡ булды: колхозсы П.А.Швецова, бригадир В.А.Соколов, партком секретары В.И.Поляков, һауынсы Л.Ф.Аверина, механизаторҙарҙан – Ф.Х.Мәҡсүтов, Б.Т.Йәнбәков, А.П.Заплатин. Малсы Т.М.Нафиҡова, сусҡа ҡараусы А.Б.Кәримова, сөгөлдөрсө Г.Г.Ғайсарова, агроном М.В. Рамазанов "Почет Билдәһе” орденына, бригадир Х.М.Мөлөков, Р.Т.Йәркәев, быҙау ҡараусы Т.М.Нафиҡова, һауынсы Л.Скрипак, бригадир ярҙамсыһы Ф.Х. Кәлимуллин III дәрәжә Хеҙмәт Даны орденына лайыҡ булды. Шулай уҡ агроном М.В.Рамазанов, шофер А.Х.Ғайсаров, механизатор В.М.Аверин, сөгөлдөрсөләр – В.З.Йәғәфәрова, А.Г.Швецова төрлө миҙалдар менән бүләкләнделәр.\nБеҙ эшләгән осорҙа барлыҡ эштәр ҙә планлы алып барыла ине. План юғарынан төшөрөлөп, күпме майҙанда ниндәй культуралар сәсергә, күпме уңыш үҫтереп алырға план бирелә. Шуныһы аяныслы, хужалыҡтарҙың\nрельеф, тупраҡ составы, уның уңдырышлылығы ниндәй кимәлдә икәнлеге план бирелгәндә иҫәпкә алынманы. Мин эшләй башлағанда шәкәр сөгөлдөрө 245 гектар майҙанды биләй ине, ә 1980 йылға уның майҙанын 315 гектарға тиклем арттырҙылар. Ә беҙҙең һөрөнтө ер 2767 гектар майҙанда булып, күп баҫыуҙар бәләкәй, шәкәр сөгөлдөрө үҫтереүгә яраҡһыҙ, уңдырышһыҙ, тигеҙ түгел, ташлы ине. Унан килеп, шәкәр сөгөлдөрө эшкәртеүсе ҡатын-ҡыҙҙар һаны ла кәмене. Элек эшләгәндәре хаҡлы ялға сыҡты, йәштәр үҫә торҙо, ҡалаға сығып китә торҙо. Бындай шарттарҙа ҡул көсө ҡулланмай эшләүгә күсергә, йә булмаһа шәкәр сөгөлдөрө сәсеү майҙанын кәметергә кәрәк ине.\nДәүләткә иген һатыу иң\nяуаплы бурыстарҙың береһе булды. Дәүләткә иген һатыу планы еткерелә, тағы быға өҫтәп һәр хужалыҡ социалистик йөкләмә ҡабул итә ине. Иген мул уңыш биргән йылдарҙа малдарға фуражлыҡ та ҡалдырмай, ра-йондан вәкил килеп, һуңғы тоннаһына тиклем элеваторға оҙаттырып ҡайтып китә ине. Һуғыш ваҡытында һәм унан һуңғы осорҙа ҡулланылған ҡурҡытыу, әрләү, янау менән эш итеү, хеҙмәт хаҡына бер тин дә түләнмәгән ваҡытта аптырағандан ҡулланылған сара булғандыр тим.\n(Дауамы. Башы 1-2-се, 3-сө, 4-се, 5-се, 6-сы һандарҙа).


ТатьянаХоҡуҡ // Кеше хоҡуҡтары\nКеше хоҡуғын һаҡлау буйынса Йәмәғәт советы булдырылды\nБашҡортостан Эске эштәр министрлығы эргәһендәге эске эшт әр органдары эшмәкәрлегендә кеше хоҡуҡтарын һаҡлау буйынса Й әмәғәт советының тәүге ултырышы булып үтте. Уны булдырыу ту раһында приказға республиканың эске эштәр министры Рафаил Ди ваев 2004 йылдың беренсе декабрендә ҡул ҡуйғайны.\n- Енәйәтселеккә ҡаршы көрәш, тәртип һаҡлауҙан тыш, эске э штәр органдары кеше хоҡуҡтарын һәм азатлығын да һаҡларға тей еш. Хоҡуҡи дәүләтте шунһыҙ күҙ алдына килтереүе мөмкин түгел , - тине Совет рәйесе, БР эске эштәр министры урынбаҫары Фәт хлислам Тоҡомбәтов. - Әммә был йәһәттән милицияның етешһеҙле ктәре күп булыуын танырға кәрәк.\nБыл етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү өсөн тик ошо проблема менән г енә шөғөлләнеүсе косультатив - кәңәшмә органы булдырырға ҡар ар ителде. Советтың составы бик күп төрлө - унда Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре, республиканың власть органдары, й әмәғәт берекмәләре, хоҡуҡ һаҡлау ойошмалары һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре инде. Был үҙ сиратында һәр мәсьәләне төр лө яҡлап тикшереп, объектив ҡарар ҡабул итергә мөмкинселек б ирәсәк.\n- Республиканың эске эштәр министры тарафынан бик ҡыйыу а ҙым яһалды, айырыуса һуңғы ваҡиғаларҙы иҫәпкә алғанда, - тип билдәләне Совет рәйесе урынбаҫары, БР Дәүләт Йыйылышы депут аты Эдвард Мурзин.\nСовет Эске эштәр министрлығы һәм йәмғиәт араһын тоташтыры п тороусы быуын ролен үтәйәсәк. Ул граждандарға милиция эшмә кәрлеген контролдә тоторға, закон боҙоу осраҡтары тураһында хәбәр итергә ярҙам итәсәк. Совет ағзаларына кеше хоҡуғын һа ҡлауға бәйле инициативаларҙы хәл итеү, граждандарҙың хоҡуғын боҙоу осрағында ғәҙеллекте тергеҙеүгә йүнәлтелгән бурыстар йөкмәтелгән. Совет эшенең төп принциптары тип Фәтхлислам Тоҡ омбәтов асыҡлыҡ һәм конструктив хеҙмәттәшлекте атаны.\nМилиция һәм Хоҡуҡ һаҡлаусыларҙың бергәләп эшләүе ғәҙәти т үгел, - тип таныны ултырышта ҡатнашыусылар, - әммә аңлы хеҙм әттәшлек иткән ваҡытта Совет ярҙамында эске эштәр органдарын ың халыҡ алдында абруйын күтәрергә, милиция эшмәкәрлеге тура һында объектив фекер булдырырға мөмкин буласаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХАЛЫҠ МЕДИЦИНАҺЫ, РӘСМИ МЕДИЦИНА УЛАР ЙӘНӘШ ТОРОП ЭШЛӘЙ БАШЛАРМЫ? - 2018 - Мәҡәләләр\nБашҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы халыҡ дауалаусыларына, имселәренә лицензия биреү тураһында бойороҡ ҡабул итте. Әле был документтың ыңғай һәм кире яҡтарын аңлап та бөтмәгәнбеҙҙер, бәлки. Шуға ла ошо тема буйынса фекер алышыу, һорауҙарға асыҡлыҡ индереү маҡсатынан редакцияға космоэнергет Рауфан МОРТАЗИНды, халыҡ имсеһе Фәниә ИБӘТУЛЛИНАны саҡырҙыҡ.\nРеспублика Һаулыҡ һаҡлау министрлығының бойороғон нисек ҡабул иттегеҙ? Был һеҙҙең эшегеҙгә этәргес буласаҡмы, әллә, киреһенсә, аяҡ саласаҡмы?\nРауфан Мортазин: Минеңсә, был рәсми медицинаның халыҡ медицинаһына ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүе. Ни өсөн тигәндә, бөгөн ябай ғына сирҙәрҙе алғанда ла: гастрит, панкреатит, холецистит - рәсми медицина һауыҡтырғансы дауалай алмай. Көслөрәк ауырыуҙар тураһында әйтеп тә тораһы түгел. Шул уҡ ваҡытта бөгөн, космоэнергетик булараҡ әйтә алам, бәлки, йыһандың, ерҙең, кешеләрҙең энергетикаһы үҙгәреү арҡаһында, дауалап булмай торған бер генә сир ҙә юҡтыр.\nФәниә Ибәтуллина: Халыҡ медицинаһы менән шөғөлләнгәндәргә рәсми медицинаның рөхсәте, лицензия кәрәк, тип уйлайым. Сөнки хәҙер шарлатандарҙың күбәйеүе ысын имселәргә ышанысты кәметә. Шулай уҡ халыҡ табиптарына рәсми медицина тарафынан да ҡаршылыҡтар тыуҙырылыуы ихтимал. Ә лицензияны мин халыҡ дауалаусыларын яҡлау ҡағыҙы тип ҡарайым. Беҙгә яҡлау ҡағыҙы кәрәк.\nРәсми документ шундай талап ҡуя - халыҡ дауалаусылары медицина белгестәре алдында имтихан бирергә тейеш. Йәғни, ни өсөн һеҙҙең ысул халыҡ сәләмәтлеген һаҡлау өсөн рәсми медицина менән бер рәттән ҡулланылырға тейеш икәнлеген иҫбатларға кәрәк буласаҡ. Әйҙәгеҙ әле, гәзит уҡыусылар алдында ла иҫбатлағыҙ шуны...\nРауфан Мортазин: Мин 15 йыл инде космоэнергетика менән шөғөлләнәм, һәм әлегә тиклем дауалап булмай торған бер генә сирҙе лә күргәнем юҡ. Космоэнергетика - 98, ә рәсми медицина, Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, ни бары 8 процент сирҙе генә дауалай ала. Бәлки, шуға ла табиптар, бәләкәй балалар ауырыһа - тыумыштан, нәҫелдән килгән сир, ололарға - был ҡартлыҡ сире, ошо ике категория араһындағыларға, был һеҙҙең хроник сир, тиҙәр. Космоэнергетикаға килгәнгә тиклем мине гастриттан дауаланылар-дауаланылар ҙа, ҡасан һауыҡтыраһығыҙ, тигәс, һинең хроник сир, тип яуапланылар. Ул ваҡытта медицинала хроник ауырыуҙы дауалап булмай икәнен аңламай инем әле. Бөгөн Ерҙә, тәбиғәтебеҙҙә, организмыбыҙҙа ла ныҡ үҙгәрештәр бара. Сығанаҡтан (Исток) килгән саф, таҙа, яҡты нурҙарҙы ҡулланып, ниндәй генә сир булмаһын, барыһын да дауаларға мөмкин. Ғайса бәйғәмбәрҙең дауаһын алғас, һуҡырҙар - күрә, һаңғырауҙар ишетә башлаған, тиҙәр бит. Космоэнергетика сеанстарынан һуң да шундай мөғжизәләр күҙәтелә: кешеләр күрә башлай, бала таба алмаған ҡатын-ҡыҙ әсә булыу бәхетенә өлгәшә, түшәктә йылдар буйы ятыусылар тороп киткән осраҡтар ҙа булды.\nХәҙер сәләмәт булыу өсөн бөтөн шарттар бар. Иң мөһиме - иҫке энергияларҙан арынып, яҡты энергияларға ҡайтырға кәрәк. Ә улар электән булған, әммә беҙ быуаттар, меңәрләгән йылдар буйына ҡурҡыу тойғоһонда йәшәгәнбеҙ, Кешелек тормошо шуға ҡоролған. Ә ҡурҡыу тойғоһо ул ғазаптарға килтерә. Ғазапланған кеше, әлбиттә, сирләй, ғазапланып-ғазапланып, яҡты донъя менән хушлашып та ҡуя. Әле күп кеше ергә яҡты энергиялар килгәнен дә белмәй. Мин: "Миңә 100 пациентты, шул уҡ сирҙәр менән медицина фәндәре докторҙарына 100 пациентты бирегеҙ. Һуңынан һөҙөмтәне сағыштырып ҡарарһығыҙ", - тип күптән әйтәм. Космоэнергетикала һөҙөмтә мотлаҡ буласаҡ, сөнки мин түгел, ә бары тик сығанаҡтан килгән саф, таҙа, яҡты мөхәббәт нурҙары дауалай. Космоэнергетиканың сере шунда.\nТағы бер мәл: сирҙең симптомдарын түгел, ә сәбәбен табып, сәбәбен юҡ итергә кәрәк. Рәсми медицина күпселек осраҡта симптомдарҙы ғына ала, бының өсөн ауыртыуҙы йәки башҡа клиник билдәләрҙе баҫыусы дарыуҙар тәғәйенләйҙәр. Шуға ла ауыртҡан ер бер ни тиклем баҫылып тора ла, күпмелер ваҡыттан һуң ҡабат үҙен һиҙҙерә башлай. Халыҡ дауалаусылары, киреһенсә, ауырыуҙың сәбәбен, уны барлыҡҡа килтергән урынды табып, шуны бөтөрөргә тырыша.\nКосмоэнергетика күҙлегенән ҡарағанда, берәй ағза ауырта икән, тимәк, унда бысраҡ энергия йыйылған. Шул бысраҡ энергияны алмайынса, таҙартмайынса, кеше күпме дарыу ашамаһын, укол алмаһын - сирҙе дауалауҙың һөҙөмтәһе булмаясаҡ. Бер генә миҫал: бауырында һыулы шеш (киста) булыуын асыҡлап, бер ҡатынға операция эшләгәндәр. Күпмелер ваҡыттан һуң икенсе шеш барлыҡҡа килгән. Тағы операция яһағандар. Миңә килгәндә тағы ла ике урында ике шеш бар ине. Сеанстарға йөрөнө, һуңынан тикшерелгән - ике шеш тә юҡ. Сөнки саф, таҙа, яҡты энергия сирҙең сәбәбен юҡ итә. Ә ни өсөн бысраҡ энергия йыйыла? Бында кеше үҙе ғәйепле. Насар уйҙар, насар тойғолар, кире кисерештәр менән үҙенең аураһын бысрата ул. Ҡыҫҡаса ғына аңлатҡанда, беҙҙең ете тән бар. Физик тән - ул эфир тәндең күсермәһе. Унда күҙгә күренмәгән энергетик йөрәк, бауыр, бөйөр, йәғни барлыҡ ағзалар бар. Эфир тәнде нормаға индерһәк, физик тән дә нормалләшә. Шуға барыһы ла, хатта табиптар ҙа аптырай, нисек инде, физик тәндә миома бар ине, күпмелер сеанстан һуң юҡҡа сыҡҡан, тип. Физик тән 3-сө үлсәмдә икән, эфир тән 4-се үлсәмдә була. Астраль тән - тойғолар һәм теләктәр тәне. Кеше насар тойғолар кисерә икән - нәфрәт, көнсөллөк, үпкәләү - ул үҙенең аураһын һәм ағзаларын бысрата. Ғалимдар ҙа кире тойғоларҙың бысраҡ энергия икәнен иҫбатлай. Ҡара, бысраҡ энергия йыйылды икән, әлбиттә, кеше сирләй башлай. Уйҙар тәне - менталь тән 6-сы үлсәмдә. Ул астраль тәнгә тәьҫир итә, тимәк, уйҙарыбыҙ тойғоларыбыҙға тәьҫир итә. Шуға күрә, уйҙар тәнен дә таҙартырға кәрәк. Шунан һуң тормош, йәғни карма тәне - каузаль тән килә. Ул да таҙа булырға тейеш. Һуңынан индивидуаль, абсолют тәндәр килә, уларҙы таҙартып маташырға ла кәрәкмәй - улар камил тәндәр. Тимәк, физик тәнде таҙартыу өсөн эфир, астраль, менталь, каузаль тәндәрҙе тәртипкә килтерергә кәрәк. Улар тәртипкә керһә, кешенең аураһы - ҙур, яҡты, тирбәлеше юғары икән, ул саҡта кеше сәләмәт була.\nШуға бәйле бик яҡшы яңылыҡ әйтә алам: Ерҙең тирбәлеше быуаттар, меңәр йылдар буйы 7,8 герц булһа, 1987 йылдан алып ул яйлап арта һәм 2012 йылдан һуң тиҙерәк күтәрелә башланы. Быйыл февралдә 19 герцтан ашып киткәйне. Был нимәгә килтерәсәк? Киләсәктә инфекцион сирҙәр менән сирләмәйәсәкбеҙ, сөнки төрлө паразиттар, вирустар был тирбәлешкә сыҙамаясаҡ. Талпан энцефалиты, сысҡан биҙгәге һ.б. барыһы ла юҡҡа сығасаҡ, сөнки улар барыһы ла кеше тарафынан барлыҡҡа килтерелгән сирҙәр.\nБөгөн ҡыуанып, шатланып, рәхәтләнеп йәшәргә кәрәк. Был йәһәттән академик Валентина Юрьевна Миронованың лекцияларын тыңларға тәҡдим итер инем. Ул бөгөнгө көндә эшләнгән бик күп асыштар тураһында һөйләй һәм кеше тәбиғәтенең, ДНК-ның ыңғай яҡҡа үҙгәреүен белдерә. Шуға бөгөн һәләтле балалар тыуа, уларҙы элекке методика менән тәрбиәләп булмай. Элек ғаиләлә сыбыҡ менән, ҡайыш менән тәрбиәләһәләр, ҡурҡыу тойғоһо менән иманға килтерергә тырышһалар, бөгөн был ысулдар бармай. Уларҙың ыңғай яҡтарын табып ҡына, ҡыуанып, шатланып тәрбиәләргә, уларға ҡарап, үҙебеҙгә шатланырға өйрәнергә кәрәк.\nФәниә Ибәтуллина: Аллаһы Тәғәлә, ауырыуын да биремен, шифаһын да бирермен, тигән бит. Шуға күрә мин дә шифаһы булмаған ауырыу юҡ, тием. Беҙҙә халыҡ табиптары күп. Кемдер эс һылай белә, йәки мейе ултырта, быуын төшөрөүселәр, ҡот ҡойоусылар бар. Һөлөк ҡуйыу, аллергияһы булмағандарҙы бал ҡортонан саҡтырыу - электән килгән дауалар. Рәсми медицинала бындай белгестәр юҡ.\nРауфан менән килешәм, ысынлап та, әгәр эфир тән таҙармаһа, физик тәнде таҙартып булмай. Шуға күрә башта чакраларҙы таҙартам. Шунан ҡан алыу - хиджама эшләйем. Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт (с.ғ.с.) ҡан алып шифа бирергә, ҡан алдырып шифа алырға, тигән. Ул мотлаҡ кәрәк. Эс һылау менән дә шөғөлләнәм, сөнки күп кешелә геморрой күҙәтелә. Был осраҡта мотлаҡ эсте күтәреү кәрәк. Эс төшкән булһа, эсәктәр аҫҡа төшһә, ҡыҙыл үңәс аҫҡа тартыла, кеше көмөрәйә, алға эйелә, һөҙөмтәлә умыртҡа һөйәге асыла. Кеше кәкерәйеп ҡала, биле ауырта башлай. Бил ауыртыуының сәбәбе - эске ағзаларҙың аҫҡа төшөүенән була. Эске ағзаларҙы күтәрһәң, кеше төҙәйә, биле лә ауыртмай. Шулай иң беренсе аңлатып, массаждар эшләп, ағзаларын урындарына ултыртҡандан һуң, ҡан алыу кәрәк, тием. Ни өсөн? Машинағыҙ бар икән, уның фильтрын, майын алыштырып тораһығыҙ, шулай бит. Шуның кеүек, беҙ ҙә ашайбыҙ, һауаны һулайбыҙ, бөтөн бысраҡ организмға ултыра. Шуға күрә, капиллярҙағы ҡанды алмаштырып, яңыртып тороу кәрәк. Ҡанды алмаштырмаһаң, ул организмда ятҡылыҡ кеүек ята, бөтөн ағзалар бысрай, бауыр ҡанды таҙартып өлгөрмәй, шул сәбәпле ауырыйбыҙ. Әгәр бауыр таҙа ҡанды үткәреп тора икән, башҡа ағзаларҙы бауыр үҙе таҙарта. Бының өсөн төрлө үләндәр эсәбеҙ. Тәбиғәт үҙе беҙгә дауа бирә.\nШулай уҡ кеше дауаланырға килгәндә һауығырына ышанырға тейеш. Әгәр, мин аҡса түләйем, һин мине һауыҡтыр, ти икән, уға шифаһы теймәй. Кеше халыҡ табибына ла дауаланырға үҙ теләге менән, ышанып килергә, әҙер булырға тейеш. Юҡһа, йә ата-әсәһе, йә ҡатыны-ире алып килә. Әҙер булмаған ҡамырҙы мейескә бешерергә ултыртһаң, ризыҡ нисегерәк була, кеше лә шулай. Шуға кешенең үҙ ихласлығы менән, дауаланам, тип килеүе шарт. Пациенттарыма: "Бөтөн нәмә үҙегеҙҙең ҡулығыҙҙа: ваҡытында йоҡлайһығыҙ, ваҡытында дөрөҫ туҡланаһығыҙ, гимнастика яһайһығыҙ, миңә ҡан алдырырға ғына киләһегеҙ", - тием.\nТимәк, халыҡта ла әлегә аңлау кимәле түбән, ә ҡулланыусы ҡарашы өҫтөнлөк итә: мин аҡса бирәм, әммә сәләмәтлегемде һаҡлау йәки кире ҡайтарыу өсөн үҙем бер нәмә лә эшләмәйем, һеҙ дауалағыҙ...\nФәниә Ибәтуллина: Күптәр, аптеканан дарыу алам да, проблемаларымды хәл итәм, тигән ҡараш менән йәшәй бит. Ҡайһы бер осраҡта кешенең үҙенең ауырыуҙан ҡотолғоһо килмәй, уға был торош нығыраҡ оҡшай. Мәҫәлән, бер ир псориаз менән 30 йыл ауырыған, ҡатыны уны шул тиклем иркәләткән. Дауа алып, саҡ ҡына ыңғай үҙгәрештәр була башлағайны, юҡ инде, булмай, тип, артабан дауаланыуҙан баш тартты. Сөнки дауаланһа, ҡатыны уны артабан иркәләтмәйәсәк. Шундай осраҡтар ҙа бар. Әммә сир менән көрәшкәндә өс яҡ бар: дауалаусы, сирле һәм сир. Сирле ҡайһы яҡҡа ярҙам итә, шул яҡ еңә.\nРәсми медицина вәкилдәренең халыҡ медицинаһына, халыҡ имселәренә мөрәжәғәт итеү осраҡтары ла булғылай түгелме?\nФәниә Ибәтуллина: Эйе, ундай осраҡтар бик күп. Ғинуарҙа ғына Республика балалар клиник дауаханаһында бер балаға ярҙам кәрәк тип саҡырып алдылар. Бала яһалма тын алдырыу аппаратына тоташтырылған, үҙаллы тын ала алмай. Шул бала эргәһендә энергия биреп, эсенә массаж яһап, өс сәғәт ултырҙым. Һуңынан ул үҙаллы тын ала башланы. Шунда бүҫере бар икәнен дә әйткәйнем, табиптар иғтибар итмәне. Бер ай үткәс, баланы тағы дауаханаға алып барғандар, табип, берәй әбейгә күрһәтегеҙ, бүҫере бар, тигән. Тағы ла саҡырып алдылар. Бөгөн бала һин дә мин йөрөп ята.\nҠайһы берәүҙәр нисек аҡса эшләү юлдарын ғына ҡарай. Ундайҙар төрлө өлкәлә лә бар. Бына шундай шарлатандарҙы ысын халыҡ табиптарынан, халыҡ дауалаусыларынан нисек айырырға?\nФәниә Ибәтуллина: Сирле миңә дауахананан алған анализдары, диагноздары менән килә. Шуны дәфтәргә яҙам да, үҙемдең диагнозды ҡуям. Һуңынан, дауаланыу үткәс, улар ҡабат медицина учреждениеһына барып, тағы һөҙөмтә алып киләләр. Мин халыҡ табиплығы буйынса махсус уҡыным, шунда ошо схема буйынса эшләнек һәм шунан һуң ғына дауаларға рөхсәт бирҙеләр. Ләкин ябай массажды ғына алғанда ла, уның йоғонтоһо үҙенсә, башҡа. Ә энергетик массаж бөтөнләй икенсе. Мәҫәлән, ҡайһы бер кешегә шунда уҡ ҡот ҡойорға кәрәк. Был да үҙенә күрә энергетик таҙартыу. Ҡайһы кешеләрҙе тел-теш баҫа. Ул да энергетикаға бәйле. Уларҙы тел-теш ҡырҡып дауалайһың. Ғөмүмән, минең ҡулланған ысулдарым борондан килгән халыҡ медицинаһы ысулдары.\nРауфан Мортазин: Үҙен халыҡ имсеһе йәки халыҡ табибы тип һанаған кеше ысынлап та ярҙам итә алыуын иҫбатларға тейеш. Сөнки һөҙөмтәләре булмаусылар, дауалайым, тип, шул уҡ массаж менән дә зыян килтереүе ихтимал. Ни өсөн тигәндә, ул кешенең тәненә, эфир тәненә тәьҫир итә, әгәр шул уҡ массаж эшләүсенең үҙенең энергетикаһы бысраҡ, насар уйҙар, насар тойғолар менән йәшәй икән - ниндәй файҙа килтерә ала? Уның зыян ғына килтереүе мөмкин. Әле бына Фәниә апайҙы тыңлап ултырам, уны киң профилле дауалаусы тиергә мөмкин, сөнки күп төрлө ысулдар ҡуллана. Элек шундай һәләткә эйә дауалаусылар күп һәм һәр ауылда тиерлек булған, хәҙер уларҙы төпкөл райондарҙан эҙләйҙәр. Шуның өсөн ундай кешеләрҙе күтәрергә, ярҙам итергә, юлдарын асырға кәрәк. Әгәр ҙә лицензия алырға теләйһең икән, эш һөҙөмтәләрен күрһәтеп, аттестация үтергә тейешһең, тип уйлайым. Шул ваҡытта ғына лицензия алырға мөмкин.\nҺеҙ халыҡ дауалаусыларына ярҙам итергә кәрәк, тиһегеҙ, ә бына Һаулыҡ һаҡлау министрлығының бойороғонда лицензия алыу өсөн был кешенең шәхси эшҡыуар, йәғни эшмәкәрлек алып барыуы тураһында документы ла булыуы мотлаҡлығы һыҙыҡ өҫтөнә алына. Тимәк, улар дәүләткә һалым түләргә тейеш була. Был, киреһенсә, ысын халыҡ дауалаусыларына юлды ябыу булмаҫмы?\nРауфан Мортазин: Һалым менән быуырға түгел, киреһенсә, ярҙам итергә кәрәк. Өфөлә, мәҫәлән, бинаны ҡуртымға алыу ҙа ҡиммәт, һалымдары ла әҙ түгел. Ә бит халыҡ табибына, бәлки, көн һайын да килмәйҙәрҙер. Бәлки, аҙнаһына бер кеше киләлер, йә булмаһа, айына берәү.\nӘгәр шәхси эшҡыуар булараҡ теркәлеп, һалым түләргә тура килһә, быға күптәрҙең, шул иҫәптән, ауылдағы халыҡ табиптарының көстәре етмәйәсәк. Шул сәбәпле, улар артабан береһен дә ҡабул итмәүе лә мөмкин. Ә халыҡ дауалаусыларының төп маҡсаты - сирлеләрҙе дауалау ғына түгел, ә кешеләрҙе, кешелекте сирләмәҫкә, ауырыуҙарҙың сәбәптәрен юҡ итергә һәм булдырмаҫҡа өйрәтеү. Элегерәк Себер сәләмәтлеге, Урал сәләмәтлеге, тигән төшөнсәләр була торғайны. Хәҙер ундай төшөнсәләр юҡҡа сыҡты. Сөнки Себерҙә лә, Уралда ла сәләмәт булып тыуған балаларҙы табыуы бик ауыр. Сер түгел, бөгөн балаларҙың бер процент самаһы ғына сәләмәт тыуа. Фәниә Ибәтуллина: Халыҡ табиптары, бигерәк тә ауылдарҙа йәшәүселәр, мейе ҡаға икән, уларға ташлама менән лицензия бирергә, әммә шәхси эшҡыуар булып теркәлеүҙе талап итергә ярамай, сөнки ул бер генә ысул менән эшләй. Быуын ултырта икән, ундай белгестәр хәҙер районда берәү генә булыуы мөмкин. Табиптар 8 сәғәт буйына эшләй, шуның өсөн эш хаҡы ала. Халыҡ дауалаусыларына сиратта тормайҙар бит, һирәк киләләр. Киреһенсә, улар тураһында халыҡҡа мәғлүмәт еткерелһен, шул ерҙә шундай кеше бар икәнлеген халыҡ белһен. Ундай белгестәрҙең исемлеге Һаулыҡ һаҡлау министрлығында булырға, медицина ярҙам итә алмаған осраҡта улар үҙҙәре ауырыуҙарҙы шул кешеләргә ебәрергә тейеш, тип уйлайым. Бик булмаһа, ауырыуҙарҙы йыйып, халыҡ табибын алып килеп, бер бүлмә биреп, бер-нисә көн ҡабул итеүҙәр ойошторорға була.\nБеҙ шундай дәүләттә йәшәйбеҙ, ул бер ҡулы менән бирә лә, икенсеһе менән тартып ала, йәғни бер ҡулы менән ишек аса ла, икенсеһе менән ябып ҡуя... Бойороҡта күмәк кешегә сеанстар үткәрмәҫкә һәм киң мәғлүмәт саралары аша таратмаҫҡа, тигән сикләүҙәр бар...\nРауфан Мортазин: Ғайса бәйғәмбәр бит бер кемде лә берәмләп ҡабул итмәгән. Ҡайҙалыр тауҙа йәки ҡалҡыулыҡта ултыра, йөҙәрләгән, меңәрләгән, унан да күберәк кеше йыйыла, ул халыҡҡа һөйләй, мөхәббәт ебәрә, сығанаҡтан килгән яҡты, саф нурҙар менән кешенең аураһын таҙарта, аура таҙара икән, сирҙәр юҡҡа сыға. Шул уҡ Ғайса бәйғәмбәргә, бына һин дауаларға беләһең икән, беҙ һиңә лицензия бирәбеҙ, тик бер кешене генә дауалайһың, башҡалар көтһөндәр. Бәлки бер ай, бер йыл көтөрҙәр, әммә һин берәмләп кенә ҡабул итергә тейеш, тигән кеүек булабыҙ. Был ҡараш төптө дөрөҫ түгел. Был ҡайҙандыр сығанаҡтан, йыһандан килгән нурҙарҙы йәлләп ултырыу кеүек килеп сыға. Бында ысынлап та медициналағы табипҡа яҙылыу, аҙналар-айҙар буйы сират көтөү системаһы ҡулланыла. Ә халыҡ дауалаусылары һәр кешенең сәләмәт булыуы өсөн тырыша. Кеше, нисә йәштә булыуына ҡарамаҫтан, сәләмәт булырға тейеш, беҙ шуға килергә тейешбеҙ. Бәлки, ҡайһы бер илдәрҙәге кеүек, халыҡ дауалаусыларын бергә йыйып, министрлыҡ кеүек үк ниндәйҙер альтернатив ойошма булдырырғалыр? Беҙ бит страховка полисына ҙур сумма түләйбеҙ, һалым түләйбеҙ, халыҡтың да һайлау мөмкинлеге булһын: кем теләй - рәсми медицинаны һайлаһын, кем теләй - халыҡ дауаһын. Был ойошманы тотоу өсөн күп сығымдар ҙа кәрәкмәҫ ине. Ҡайһы ойошманың һөҙөмтәһе юғары - кеше үҙе һайлар ине. Быға аяҡ салалармы, юҡмы, әммә медицина барыбер үҙгәрәсәк, сөнки яҡты нурҙарҙы ҡаплап булмай, шишмә лә үҙенә юлды һәр саҡ таба.\nУлай булғанда, рәсми медицинаға эш тә, ихтыяж да ҡалмаясаҡ түгелме?\nРауфан Мортазин: Рәсми медицина киләсәктә тамырынан үҙгәрәсәк. Бөгөн уның файҙаһына ҡарағанда, бәлки, зыяны күберәктер. Ни өсөн шулай тип әйтәм, сөнки ошо һөнәр эйәләрен генә алғанда ла, кем иң сирле - медиктар, кем иң әҙ йәшәй - врачтар. Был бит киреһенсә булырға тейеш. Рәсәй буйынса уртаса ғүмер оҙайлығын алғанда, табиптар 17 йылға кәмерәк йәшәй. Улар үҙҙәре халыҡ дауалаусыларына ярҙам һорап килә. Мәҫәлән, минең "Исток" мәктәбенә абруйлы медицина фәндәре докторы йөрөй, иғтибарлап тыңлай, әйткәндәремде үтәй һәм сәләмәтлеге көндән-көн яҡшыра бара.\nМәскәүҙә космоэнергетика институты бар, улар абруйлы ғалимдар менән төрлө һынауҙар, тәжрибәләр, тикшеренеүҙәр үткәрәләр, һөҙөмтәлелеген таныйҙар. Ул ғына ла түгел, 2009 йылда Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы космоэнергетиканы үҙенә ағза итеп алды. Латвияла икенсе космоэнергетика институты астылар, космоэнергетиканы специальностар исемлегенә индергәндәр. Институтҡа ил хөкүмәте ныҡ ярҙам итә, уларҙа медицина хеҙмәткәрҙәре был ысулды үҙ эштәрендә ҡуллана, хатта беҙҙең Мәскәү институтына ҡарағанда күберәк патенттар алалар. Космоэнергетика, халыҡ дауалары - аураны таҙартыу, тирбәлеште күтәреү һәм сирҙең сәбәбен юҡ итеү - ул киләсәк медицинаһы.\nМедицина бер генә йүнәлештә, нисек уҡытҡандар - шулай дауалай һәм бер ағза өсөн бер табип яуаплы. Ә халыҡ дауалаусыһы сирҙәргә комплекслы ҡарай һәм бер үк ваҡытта барлыҡ сирҙәрҙе лә дауалауы мөмкин. Юҡҡа ғына ҡайһы, ниндәй юл менән барыуығыҙ мөһим түгел, уға барып етеү мөһим, тимәйҙәрҙер. Халыҡ дауаһының ниндәй генә ысулын алып ҡарама, улар барыһы ла Аллаһы Тәғәлә ҡөҙрәте менән башҡарыла һәм дауалау ысулдары ла бер үк, иң мөһиме - һөҙөмтәле. Шул хаҡта ла онотмаһаҡ ине...\nЯҙылған: 25.07.18 | Ҡаралған: 654