Сенегал — Башҡорт Википедияһы\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Сенегал (мәғәнәләр).\nСенегал (фр. Sénégal ), рәсми атамаһы Сенегал Республикаһы (фр. République du Sénégal) — Көнбайыш Африкалағы дәүләт. Дәүләттең исеме Сенегал йылғаһынан килеп сыҡҡан.\nRépublique du Sénégal (фр.) Réewum Senegaal Ҡалып:Ref-wo Senegaal (фула)\nДевиз: «Бер халыҡ, бер маҡсат, бер иман»\nҮҙаллылыҡ датаһы 20 август 1960 ( Франциянан)\nБаш ҡала Дакар\n• % һыу өҫтө 87\n14,1 млн чел. (72)\nИЧР ▼ 0.464 (түбән) (166 урын)\nВалюта КФА франкы\nМОК коды SEN\nКөнбайышта Атлантик океан, төньяҡта Мавритания, көнсығышта Мали, көньяҡта Гвинея һәм Гвинея-Бисау менән сиктәш. Территорияның эсендә Гамбия дәүләте урынлашҡан, ул Атлантик океандан Сенегал эсенә яҡынса 300 саҡрымға һуҙылған.\n1.1 Империялар осоро\n1.2 Колонияға тилемге осор\n1.3 Колония осоро\nБ. э. VI быуаты баштарында Сенегал территорияһында ике этник төркөм — волоф һәм серер барлыҡҡа килә. IX быуатта Сенегал йылғаһы үҙәнен тағы бер этник төркөм — тукулер төйәк итә һәм IX — XIV быуаттарҙа көнсығыш Сенегалда Уларҙың Текрур дәүләте өҫтөнлөк ала. XV быуатҡа Волоф һәм Серер дәүләттәре лә ойоша.\nКолонияға тилемге осорҮҙгәртергә\nЯҡынса XI быуатта Сенегалда ислам дине өҫтөнлөк итә башлай.\nXIV быуатта төбәктә бер нисә батшалыҡ була, уларҙың иң көслөһө - Джолоф.\nXV быуатта Сенегал ярҙарында европалылар күренә башлай. Тәүгеләре португал диңгеҙселәре була, ә 1633 йылда илгә инглиз һәм француз сауҙагәрҙәре аяҡ баҫа. XVII-XVIII быуаттарҙа Европа менән Африка араһындағы сауҙала ҡолдар менән һатыу итеү торған һайын ҙурыраҡ урын ала бара. Африка хакимдары күршеләренә һөжүм итеп әсирҙәр алған һәм уларҙы европалыларға һатҡан.\nXVII быуат уртаһынан XIX быуат аҙағына тиклем Көнбайыш Африка территорияларын Франция колонизациялай. Тәүҙә француздар Сенегал компанияһын ойошторалар, ә 1638 йылда Сенегал йылғаһы тамағында Сен-Луи сауҙа портына нигеҙ һалалар (1659 йылдан Сен-Луи ҡалаһы). Ул сауҙа факторияһына һәм француз флоты өсөн йөк күсереп тейәү үҙәгенә әйләнә. 1693 — 1814 йылдарҙа Англия менән Франция араһында Сенегалдың яр буйы өсөн көрәш бара. XIX быуаттың икенсе яртыһында француздар Сенегалдың эске райондарын үҙләштерә башлай. 1848 йылда Сенегалда ҡоллоҡ тыйыла. Француздар Сенегалдағы биләмәләрен киңәйтә һәм эске райондарҙы буйһондора. 1860 йылда Сенегалдың иң ҙур ҡәбиләһе тукулерҙар башлығы Хадж Омар Франция протекторатын таный һәм 1890 йылға Сенегалдың бөтә ҡәбиләләре лә француздарға буйһона. Француздар Сенегалдан ҡытай сәтләүеге сығаралар, аҙ миҡдарҙа алтын табыла. 1885 йылда Сен-Луи — Дакар тимер юлы төҙөлә. 1895 йылда Сенегал француз Көнбайыш Африкаһының өлөшөнә әйләнә, ә 1902 йылда Дакар был колонияның хакимиәт үҙәге була. Ҡайһы берҙәр Франция гражданлығын ала башлай. Бөтә Көнбайыш Африканың колониаль хакимиәт органдары өсөн ҡара тәнлеләрҙән кадрҙар әҙерләүсе уҡыу йорттары асыла. Африкандарҙан француз армияһы частары - сенегал уҡсылары батальондары төҙөлә башлай. 1909—1923 йылдарҙа Дакарҙан күрше француз колонияһы Малиға тимер юл һалына. 1959—1960 йылдарҙа Сенегал Мали менән берләштерелә. 1946 йылда Сенегалда йәшәүселәргә барыһына ла Франция гражданлығы бирелә, ә Сенегал үҙе Францияның диңгеҙ аръяғы территорияһы статусын ала.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сенегал&oldid=896418 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 5 июль 2019 в 01:39\nБыл бит һуңғы тапҡыр 01:39 5 июль 2019 үҙгәртелгән.


Рәсәйҙә Дәүләт флагы көнөн билдәләйҙәр // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:35, 22 августа 2019 Сәйәсәт\nЙыл һайын 22 августа Рәсәйҙә Дәүләт флагы көнө билдәләнә. 1991 йылда тап ошо көндә РСФСР-ҙың Юғары Советы ҡабул иткән ҡарарға ярашлы, махсус закон менән Рәсәй Федерацияһының яңы дәүләт символикаһы билдәләнгәнгә тиклем Рәсәйҙең аҡ, зәңгәрһыу, алһыу һыҙатлы тарихи флагы һанала.\nРәсәй триколоры 300 йылдан ашыу тарихҡа эйә. Илдә дәүләт флагы XVII-XVIII быуаттарҙа, Рәсәй ҡеүәтле дәүләткә әүерелгән осорҙа, барлыҡҡа килә. Тәүге тапҡыр аҡ-күк-ҡыҙыл флаг Петр I-нең атаһы Алексей Михайлович батшалыҡ иткән дәүерҙә «Бөркөт» беренсе рус хәрби карабында күтәрелә, тип яҙа «РИА Новости».\nПетр I 1705 йылдың 20 ғинуарында сауҙа караптарында мотлаҡ аҡ-күк-ҡыҙыл флаг күтәрелергә тейеш тигән указ сығара һәм үҙе үк флагтың өлгөһөн, горизонталь һыҙаттарҙың тәртибен билдәләй.\nИмператор II-нең 1858 йылдың 23 июнендәге указы менән (иҫке стиль буйынса 11 июнь) Рәсәй Империяһының рәсми (дәүләт) флагы итеп ҡара-һары-аҡ флаг индерелгән. Ҡара-һары-аҡ флаг 1883 йылға тиклем файҙаланылған. 1883 йылдың 10 майында Александр III Рәсәй Империяһының дәүләт флагы итеп аҡ-күк-ҡыҙыл флагты ҡулланырға бойороҡ биргән.\nФлагтағы һәр төҫтөң рәсми мәғәнәһе бар. Ҡыҙыл төҫ — көс-ҡеүәт, күк — Рәсәйҙе яҡлаусы Богоматерь, аҡ — азатлыҡ һәм бойондороҡһоҙлоҡ.\n2000 йылдың 25 декабрендә Рәсәй Федерацияһы президенты Владимир Путин «Рәсәй Федерацияһының Дәүләт флагы тураһында» федераль конституция законына ҡул ҡуйҙы. Законға ярашлы, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт флагы – өс тигеҙ ҙурлыҡтағы горизонталь һыҙаттарҙан торған тура мөйөшлө туҡыма. Өҫкөһө – аҡ, урталағы – күк һәм аҫтағыһы – ҡыҙыл төҫтә. Флагтың киңлегенең буйына нисбәте — 2:3.\nТеги: Рәсәйҙең Дәүләт флагы көнө


Башҡортостан спортсылары бөтә донъя һауа уйындарынан еңеү менән ҡайтты\nЯрыш Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренең Дубай ҡалаһында үтте. Халыҡ-ара авиация спорты федерацияһы тарафынан ойошторолған күләмле ярышта барлығы 39 комплект миҙал уйнатылды.\n55 илдән 900 спортсы көс һынашты. Ярышта Башҡортостан парашютсылары Алексей Буренин менән Ксения Трифонова Рәсәй йыйылма командаһы составында чемпион исемен яуланы. Ҡатын- ҡыҙҙар араһында призлы урындарҙы Рәсәй, Ҡытай һәм Беларусь спортсылары бүлешһә, ир-егеттәр ярышында беренсе урында йәнә Рәсәй, артабан Чехия һәм өсөнсө баҫҡысҡа Беларусия вәкилдәре күтәрелде.


“Барыһы ла үҙ мәлендә!”\n13 Март 2017, 22:36\nБилдәле кешеләрҙең тормошо һәр саҡ иғтибар үҙәгендә. Оҙон толомло, оҙон итәкле, нәзәкәтле йәш актриса Ирада ФАЗЛАЕВАҒА ҡарап һоҡланмаған ир заты һирәктер.\nБилдәле кешеләрҙең тормошо һәр саҡ иғтибар үҙәгендә. Оҙон толомло, оҙон итәкле, нәзәкәтле йәш актриса Ирада ФАЗЛАЕВАҒА ҡарап һоҡланмаған ир заты һирәктер. Хәйер, ир заты ғынамы?! Ҡыҙ-ҡырҡын, апай-инәйҙәр ҙә битараф ҡала алмайҙыр бындай гүзәллеккә. Аңлап тораһығыҙҙыр, ымһындырғыс тышҡы матурлыҡ хаҡында ғына һүҙ йөрөтмәйем. Ирадаға күҙ һалғас та төпһөҙ хазинаға, уның күңел даръяларындағы сикһеҙ тәрәнлеккә юлығаһың. Әҙәм балаһы, ғәҙәттә, төрлө донъяуи хәл-ваҡиғалар, кисерештәр, тетрәнеүҙәр, һыҙланыуҙар, уйланыуҙар аша килә бындай рухи юғарылыҡҡа. Шулай итеп, әңгәмәлә һүҙ Ираданың ҡатын-ҡыҙ, актриса, шәхес булараҡ үҫеше хаҡында.\nДүшәмбе. Артист халҡының берҙән-бер рәсми ялы. Беҙҙең героинябыҙ иһә был көндө күңелле ғаилә мәшәҡәттәре менән йөрөй булып сыҡты. Тормошҡа сыҡҡандан һуң фамилияны алмаштырыу зарур бит. Ираданың, йәғни йәш кәләштең, бөгөн ошо изге ғәмәлде үтәп, документтарын яңыртып ҡулына алған, ҠАДЫРОВА-ФАЗЛАЕВА булып киткән көнө лә икән. Һүҙ ҙә юҡ, ҡатын-ҡыҙ өсөн тулҡынландырғыс ваҡиға был. Әйткәндәй, Ирада һәм уның тормош иптәше Наилдең ғаиләһендә тулҡынландырғыс, бәхетле минуттар алда әле…\n‒ Ирада, һүҙҙе тормошоңдағы күңелле үҙгәрештәргә бәйләп башлағы килә: былтыр йәй “Бәйләнештә” селтәрендәге сәхифәңдә “31.07.2016. Хәҙер мин Ир ҡатыны” тигән яҙыу пәйҙә булып, уны әле бер, әле икенсе төркөм күсереп алып, етеҙ тиҙлек менән таралып китте ул яңылыҡ. “Никах менән әжәл һорап килмә” тигән әйтем бар халыҡта. Был хәл һинең өсөн дә һис көтөлмәгәнсә булған, ахыры...\n‒ Аллаһы Тәғәләмдең бүләге тип ҡабул иттем уны. Уйламағанда тормошома килеп ингән, әммә күптән көткән кешем ул Наил. Иң ғәжәбе шул: беҙ уның менән бергә уйнап үҫтек, тик байтаҡ йылдар күрешмәй торҙоҡ. Бер-беребеҙ хаҡында, бәлки, онотҡан да булғанбыҙҙыр. Әммә былтыр йәй “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамында ҡайтанан осраштыҡ та бер-беребеҙгә насип йәр икәнлегебеҙҙе аңланыҡ. Күрешеүебеҙгә өс көн дә үтмәне, ул әсәйемдән ҡулымды һораны. Ун бер көндән никах уҡыттыҡ.\n‒ “Бер-беребеҙгә насип йәр икәнлегебеҙҙе аңланыҡ”, ‒ тип әйттең. Шулай ҙа был һүҙ ярҙамында ғына әйтеп төшөндөрә торған тойғо түгелдер. Ул, нисектер, Хоҙайҙың хикмәте аша күңелгә бирелә торған төшөнсәлер?\n‒ Был, ысынлап та, Хоҙайҙың бер мөғжизәһе. Мин һәр ваҡыт кеше үҙенә тиң йәрҙе нисек таба икән тип уйлай торғайным. Силәгенә күрә ҡапҡасы, тигәндәй, курсташтарымды ғына алып ҡарағанда ла, һәр пар бер-береһенә тап-таман. Беҙ ҙә холоҡ һыҙаттарыбыҙ буйынса бер-беребеҙгә оҡшаш. Хәҙер уйлап ҡарайым да, мин ысынлап та тап шундай кешене көткәнмен. Ул бөтә яҡлап та хыялымдағы образға тап килә. Әлбиттә, принц көтмәй инем. Хәләлем эшсән, ҡатын-ҡыҙға ихтирамлы мөнәсәбәттә, иманлы булһын, мине аңлаһын, яҡындарымды үҙ итһен тип теләнем. Тик уның менән ҡауышыр минуттар көттөрөбөрәк килде. Әммә мин бер ваҡытта ла өмөтһөҙлөккә бирелмәнем. Йәшем уҙып бара тип артыҡ сәбәләнмәнем. Барыһын да тыныс ҡабул иттем. Һәм сабыр ғына көттөм. Йәшермәйем, ҡайһы берҙә, бәлки, мин ғаилә тормошо менән йәшәргә тейеш түгелмендер, был донъяға башҡа миссия менән яралғанмындыр тигән уйҙар ҙа тыуғыланы. Шул уҡ ваҡыта ир ҡатыны һәм әсәй булырға тулыһынса әҙер инем.\n‒ Театрҙағы ролдәрең һине ҡатын-ҡыҙ булараҡ асыуға булышлыҡ иттеме?\n‒ Ҡатын-ҡыҙҙың ниндәй булырға тейешлегенә һөнәремдән түгел, махсус әҙәбиәт, дин аша нығыраҡ төшөндөм. Алыҫ йөрөйһө түгел, тормошта бик күп нәмәләргә башҡаларға ҡарап та өйрәнергә мөмкин. Һәм, әлбиттә, үҫешкә ынтылған кешегә үҙенә тәғәйенләнгән ролдәрҙең йоғонтоһо ла булмай ҡалмай. Әйтәйек, бер нисә йыл элек мөхәббәтле ролдәр бирелә башлағас, миндә романтик һыҙаттарҙың үҫешә барыуын тойҙом. Уға тиклем сәхнәлә башлыса шуҡ, көслө ҡатын-ҡыҙ образдарын тыуҙыра инем.\nДөрөҫөн генә әйткәндә, бала саҡтан үтә шуҡ, тиктормаҫ булдым. Экстрим ярата инем. Мин үрмәләмәгән ҡая таш, мин менмәгән ағас йәки ҡыйыҡ башы булмағандыр, моғайын. Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге музыка мәктәбендә уҡығанда ла, хатта Мәскәүҙә Щепкин исемендәге юғары театр училищеһында белем алғанда ла холҡомдоң шуҡ, шаян һыҙаттары өҫкәрәк ҡалып сыға ине. Әммә бер ваҡытта ла елбәҙәк булманым. Һәр нәмәгә етди ҡарап, еренә еткереп башҡара торған һыҙатым бар. Элегерәк тиңдәштәремдең, артыҡ уҫалһың, тип иҫкәрмә яһағаны ла булды. Әммә мин уларҙы һәр саҡ: “Уҫал түгел, ә талапсанмын”, ‒ тип төҙәтә инем.\n‒ Тимәк, артыҡ оялсанлыҡ йәки ҡыйыуһыҙлыҡ кеүек сифаттарың булмаған?\n‒ Улай тип әйтмәҫ инем. Оялсанлығым әле лә бар. Ғөмүмән, артист халҡы өсөн хас һыҙат был. Тик беҙ оялсанлығыбыҙҙы йәшерә беләбеҙ. Ә тормошта күбеһенсә беҙ, артистар, күп ҡаршылыҡтар алдында баҙап ҡалабыҙ. Сөнки ҡурсыулы мөнәсәбәткә өйрәнгәнбеҙ. Әйтәйек, гастролгә сығып китәбеҙ икән, ти. Беҙҙе йыялар, автобусҡа ултырталар, тәғәйен урынға алып баралар, унда ҡаршы алалар, ашаталар, ҡунаҡханаға алып барып урынлаштыралар. Ә тормошта беҙ үҙебеҙ йәшәргә, барлыҡ мәсьәләләрҙе лә үҙебеҙ хәл итергә тейеш. Шуға ла театр донъяһы менән генә йәшәгән кеше тормошта үҙен нисек тоторға белмәүе лә ихтимал. Ғөмүмән, ниндәй генә өлкәне алғанда ла, эш менән генә көн күреү дөрөҫ түгел. Был осраҡта ул ғүмерен бушҡа үткәрә булып сыға. Күберәк аралашырға, яңы һөнәр кешеләре менән танышырға, үҙ ҡыҙыҡһыныу-мауығыуҙарын тормошҡа ашырырға тейеш һәр кем.\n‒ Актер ‒ шундай яуаплы һөнәр эйәһе. Уның ниндәйҙер һылтау табып, ролдән баш тартыу хоҡуғы юҡ, кәйефһеҙ мәлендә лә, сырхап торған саҡтарында ла, хатта яҡын кешеләрен юғалтып, ҡайғынан йөрәге өҙөлөр сиккә еткән минуттарҙа ла сәхнәлә булырға тейеш ул…\n‒ Эйе, актерҙың “больничный” һылтауы менән эшкә килмәй ҡалыу хоҡуғы юҡ. Ул аяғында баҫып тора ала икән, тимәк, сәхнәлә булырға тейеш. Хоҙайға шөкөр, һаулыҡҡа бәйле әллә ни етди мәсьәләләр килеп тыуғаны юҡ. Әммә бер көндө иртән торғанда тауышым сыҡмау сәбәпле, фониатрға барып тамағымдың төбөнә дарыу һалдырып сәхнәгә сығырға тура килде. Ә инде юғалтыуҙар, ҡайғылы мәлдәргә килгәндә, олатайымды, апайымды ерләгән саҡтарҙа үҙемдә сәхнәгә сығып уйнарлыҡ хәл таптым. Һәм шуныһы ғәжәп: ана шундай ауыр, һынылышлы мәлдәрҙә актер уйыны нисектер уңышлыраҡ сыға. Һыҙланыу-тетрәнеүҙәрҙе үткәреп, шуларҙы еңерлек көс табып уйнаған роль ҡәҙерлерәк тә һымаҡ.\n‒ Һине һәр саҡ оҙон итәкле ҡупшы күлдәктәрҙә күрергә күнеккәнбеҙ. Әсәйең Саимә Хәсәнованың оҫта ҡуллы тегенсе, ошо өлкәлә уңышлы эшләгән шәхси эшҡыуар икәнлеге билдәле. Моғайын, һин үҙең дә тегеү эшенә мөкиббәнһеңдер әле?\n‒ Ысынлап та, бала саҡтан уҡ әсәйем мине ҡупшы кейендерергә тырышты. Ә мин, көн дә байрамға йөрөгән кеүек килеп сыға лаһа, тип ҡарышып, үҫмер саҡта күберәк джинсыларға өҫтөнлөк бирҙем. Студент йылдарымда бәйләү менән мауыҡтым. Институтта уҡығанда хатта ярты ставкаға костюмер булып эшкә урынлаштым. Шуға ла тегеү минең өсөн ят нәмә түгел. Беҙҙең ғаиләлә ҡул эшенә маһирлығы менән дан тотҡан кешеләр күп. Олатайым быйма баҫыу оҫтаһы булып танылыу алды. Әсәйем дә ғүмерен яратҡан эшенә бағышлай. Мин дә ваҡытым бар саҡта уға ярҙам иткеләйем. Бынан тыш тәмле-татлы ризыҡтар бешерергә лә әүәҫмен.\n‒ “Ҡатын-ҡыҙҙың ниндәй булырға тейешлеген күберәк дини тәғлимәттәр аша өйрәндем”, ‒ тинең. Дин һинең тормошоңа нисек үтеп инде?\n‒ Ул ғүмер буйы минең менән булған. Ләкин мин быны аңлап бөтмәгәнмен. Юғары театр училищеһында өсөнсө курста уҡығанда үҙемдән-үҙем ураҙа тота башланым. Әммә намаҙ уҡыуҙың нимә икәнлеген ул саҡта аңлап бөтмәй торғайным. Был ғәмәлде олоғайғас атҡараларҙыр тип иҫәпләй инем. Шулай ҙа ҡулыма гел дини китаптар эләгеп торҙо. Уларҙы әҙәби әҫәр кеүек ҡабул итеп, мауығып уҡыным. Шулай итеп, диндең тормошома үтеп инеүен үҙем дә һиҙмәй ҡалдым. Сөнки йәшәйешемдә, көнитмешемдә ниндәйҙер ҡырҡа боролоштар күҙәтелмәне. Шулай ҙа яйлап тормошҡа ҡарашым үҙгәрҙе. Әсәйемә мөнәсәбәтем, ихтирамым артҡандан-артты. Яҡындарымды ҡәҙерләргә өйрәндем. Яңы атҡан һәр көндөң оло бүләк икәнлегенә төшөндөм. Был тойғолар минең аңымда һәр саҡ булған. Әммә ваҡыт үтеү менән улар үҙҙәрен нығыраҡ һиҙҙерә башлаған. Шулай итеп, Аллаһы Тәғәлә артыҡ тетрәнеүҙәрһеҙ яйлап ҡына мине аңлы, ысын тормошҡа әҙерләгән. Бөгөн иһә әҙәм балаһының йәшәйешендә һис нәмәнең дә бушҡа бирелмәүен яҡшы төшөнәм. Сабырлығым да ана шул диндарлыҡтың бер сағылышы. Дин юлына ныҡлап баҫҡас, үҙемде буласаҡ хәләл йәрем өсөн әҙерләй башланым. Әлбиттә, хәҙер мин ни өсөн иртәрәк кейәүгә сыҡмауымды яҡшы аңлайым. Сөнки ул осраҡта үҙемде бөтөнләй башҡаса тотор инем. Тураһын ярып һала торған баш бирмәҫ холҡом ғаилә тормошонда ҡамасаулаған да булыр ине. Хәҙер ундай түгелмен. Беҙ, башҡорт ҡыҙҙары, артыҡ ғорурбыҙ шул. Һәммәһе лә беҙ теләгәнсә, беҙ хәл иткәнсә генә булырға тейеш тип уйларға ғәҙәтләнгәнбеҙ. Ҡайһы саҡта артыҡ әүҙемлектән, тәкәбберлектән баш тартып, үҙеңде ситтән күҙәтеп ҡарап, барыһын да Хоҙай ҡарамағына тапшырырға, уға ышанырға өйрәнеү яҡшы. Әлбиттә, ҡул ҡаушырып ултырыу тигән һүҙ түгел был. Әҙәм балаһы, ер йөҙөнә яралғас, ғүмерен бушҡа уҙғарырға, йәғни үҫештән туҡтарға тейеш түгел. Ул үҙ аҫылташын төрлө яҡтан шымартып, көндән-көн сағыуыраҡ итергә бурыслы.\nМинең шәхес һәм ҡатын-ҡыҙ булараҡ формалашыуыма ошолар булышлыҡ итте. Һәммәһе лә үҙ мәлендә килде. Илһамланып эшләп, матур-матур ролдәр ижад итергә лә, төрлө яҡлап үҫешергә лә, тормошҡа сығырға ла өлгөрҙөм. Хоҙайға шөкөр, хәҙер әсәй булырға йыйынам. Журнал уҡыусы барлыҡ гүзәл заттарға ла ҡатын-ҡыҙ бәхете теләйем!\nИрада менән артыҡ оҙаҡ һөйләшеп ултырыу мөмкинлеге тәтемәне. Уҙа барһа, утыҙ минут самаһы аралашҡанбыҙҙыр. Әммә ошо арауыҡ эсендә лә уның сикһеҙ күңел даръяһын әҙме-күпме байҡарға өлгөрҙөк. Ваҡыт үтер, уның аҫылташы тағы ла сағыуыраҡ төҫтәр менән балҡыр, һәм, Хоҙай насип итһә, журнал биттәре аша үҙенең яңы кисерештәре, уйланыуҙары, асыштары менән бүлешер әле Ирада.


19 Ғинуар 2018, 13:43\n1. Үҙемдең һайлау участкаһы адресын ҡайҙан белә алам? Беренсенән, һайлау тураһында ҡануниәткә ярашлы, һайлау участкалары исемлеге, сиктәре күрһәтелеп (әгәр һайлау участкаһы тораҡ пункттың бер өлөшөндә булдырылған булһа), йәки тораҡ пункттар һанап сығылып (һайлау участкаһы бер йәки бер нисә тораҡ пункт биләмәһендә булдырылһа), һайлау комиссияларының номеры, урынлашҡан урыны һәм тауыш биреү өсөн биналар күрһәтелеп, муниципаль район хакимиәте, ҡала округы башлығы, ә биләмәнең урындағы үҙидара органына һайлау үткәрелгәндә – урындағы биләмә башлығы тарафынан тауыш биреүгә тиклем 40 көн алда баҫтырып сығарыла. Хакимиәт башлығының был хаҡтағы бойороғо йәки ҡарары урындағы үҙидара органдарының акттары баҫыла торған гәзиттә донъя күрергә тейеш. Ҡағиҙә булараҡ, ул тағы ла хакимиәттең һәм һайлау комиссияһының интернет-сайтына ла урынлаштырыла.\nИкенсенән, был мәғлүмәтте һеҙ, үҙегеҙҙең йәшәгән адресты хәбәр итеп, территориаль һайлау комиссияһында белә алаһығыҙ.\nӨсөнсөнән, Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһының рәсми сайтындағы “Үҙ участкаңды тап” эҙләү системаһы ярҙамында, үҙеңдең йәшәгән урын адресын атап, кәрәкле мәғлүмәт ала алаһығыҙ.\n2. Үҙемдең һайлаусылар исемлегенә индерелгәнменме, юҡмы икәнен ҡайҙа һәм ҡасан ҡарай алам?\n“Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыу хоҡуғының төп гарантиялары тураһында” 2002 йылдың 12 июнендәге 67-ФЗ һанлы Федераль закондың 17-се статьяһы 15-се пунктына ярашлы, тауыш биреүгә 10 көн ҡала һеҙ участка һайлау комиссияһына мөрәжәғәт итеп, һайлаусылар исемлегенә индерелгәнме, юҡмы икәнегеҙҙе белешергә мөмкинһегеҙ.\n3. Ҡатыным йәки ҡартайған атай-әсәйем урынына тауыш бирә аламмы?\n“Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыу хоҡуғының төп гарантиялары тураһында” 2002 йылдың 12 июнендәге 67-ФЗ һанлы Федераль закондың 64-се статьяһы 4-се пунктына ярашлы, һәр һайлаусы, референдумда ҡатнашыусы үҙе тауыш бирә, башҡа кешеләр өсөн тауыш бирергә рөхсәт ителмәй.\n4. Вахта ысулы менән эшләйем һәм йыш ҡына миңә күпмелер ваҡыт Рәсәй Федерацияһының бүтән субъекттарында булырға тура килә. Тауыш биреү көнөндә башҡа төбәктә булырға тура килһә, миңә нисек тауыш бирергә?\n2018 йылдың 18 мартында буласаҡ Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлауҙа граждандар үҙҙәре барған ерҙә, иҫәптән төшөү таныҡлыҡтары алмайынса тауыш бирә аласаҡ. Рәсәй граждандары өсөн бындай мөмкинлек 2017 йылда барлыҡҡа килде. Тик һайлауға тиклем 45 көндән дә иртәрәк түгел һәм 5 көндән дә һуңламайынса яҡындағы территориаль һайлау комиссияһына ғариза бирергә кәрәк. Граждандарға уңайлы булһын өсөн ғаризаларҙы күп функциялы үҙәктәрҙә һәм “Дәүләт хеҙмәттәре” (“Госуслуги”) порталында ла ҡабул итәләр.\n5. Мин студент. Магнитогорскиҙа теркәлгәнмен, йәшәүем – Өфөлә. Тауыш биреү көнөндә уҡыуҙа буласаҡмын. Миңә нисек тауыш бирергә?\n“Үҙ” һайлау участкаңдан ситтә тауыш биреү тәртибе студент-һайлаусыларға ла ҡағыла.\n6. “Һайлауҙар” ДАС-ы нимә ул?\nРәсәй Федерацияһының “Һайлауҙар” дәүләт автоматлаштырылған системаһы – һайлауҙарҙы һәм референдумдарҙы әҙерләп уҙғарғанда мәғлүмәт процестарын бойомға ашырыусы автоматлаштырылған мәғлүмәт системаһы ул. “Һайлауҙар” ДАС-ы ярҙамында Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә үткән һайлауҙар һөҙөмтәһе менән танышырға була.\n7. Киң мәғлүмәт сараларында, һайлауҙарҙа QR-кодтар ҡулланыласаҡ, тип яҙалар. Был нимә ул һәм ни өсөн кәрәк?\nQR-код (инглизсә quick response – тиҙ яуаплау) – ул штрих-кодтың камиллаштырылған (ике үлсәмле) версияһы, мәғлүмәтте тиҙ генә, шул иҫәптән кеҫә телефондарындағы камера ярҙамында танып, уҡыу өсөн ҡулланыла. QR-кодтар участка комиссияларының тауыш биреү һөҙөмтәләре тураһындағы протоколдарын автоматлаштыра һәм протоколдарҙы “Һайлауҙар” ДАС-ына тиҙәйтеп һәм хатаһыҙ индереүҙе тәьмин итә.\n8. Һаулыҡ торошо буйынса та-уыш биреү урынына бара алмайым, миңә ни эшләргә?\nҺеҙгә тауыш биреү бинаһынан ситтә тауыш биреү мөмкинлеге биреүҙе һорап участка һайлау комиссияһына мөрәжәғәт итергә кәрәк. Яҙма ғаризаны үҙегеҙ шәхсән дә, берәй кеше аша ла тапшыра алаһығыҙ, шулай уҡ участка һайлау комиссияһы телефонына үҙегеҙ йәки берәйһенән (туғанығыҙ, күршегеҙ, танышығыҙ, социаль хеҙмәт хеҙмәткәре һ.б.) шылтыраттырырға була. Бындай ғариза тауыш биреүгә 10 көн ҡалғандан һуң, әммә тауыш биреү тамамланырҙан кәмендә 6 сәғәт алда бирелергә тейеш (федераль һайлауҙарҙа – урындағы ваҡыт менән тауыш биреү көнөндә 14.00 сәғәткә тиклем). Шунан һуң һеҙгә тауыш биреү көнөндә махсус тауыш биреү йәшниге тотоп участка һайлау комиссияһы ағзалары килеүен паспортығыҙҙы әҙерләп, өйҙә генә көтөргә ҡала.\n9. Агитация материалдарын таратырға нисә йәштән рөхсәт ителә?\n“Рәсәй Федерацияһы граждандарының һайлау хоҡуҡтарының һәм референдумда ҡатнашыу хоҡуғының төп гарантиялары тураһында” 2002 йылдың 12 июнендәге 67-ФЗ һанлы Федераль закондың 48-се статьяһы 6-сы пунктына ярашлы, һайлау алды агитацияһына, референдум һорауҙары буйынса агитацияға тауыш биреү көнөнә 18 йәше тулмаған граждандарҙы йәлеп итеү тыйыла.\n10. Мин һайлау участкаһына тауыш бирергә килдем, әммә һайлаусылар исемлегендә юҡмын икән, ти. Миңә ни эшләргә?\nҺеҙгә үҙегеҙҙе һайлаусылар исемлегенә индереүҙе һорап ғариза яҙырға кәрәк. Йәшәгән урынығыҙ үҙегеҙҙең һайлау участкаһы сиктәрендә булыуын раҫлаған пас-порт, йәки уны алмаштырыусы документ нигеҙендә һеҙ һайлаусылар исемлегенә индереләсәкһегеҙ.


Бар өҫтөнә бар һыя\n30 Октябрь 2019, 13:09\nБынау Яуымбай уңғаны Наилә Исмаҡованы әйт - эшләмәгән эше, етештермәгән ашы, гиҙмәгән урман-ҡыры, йыймаған еләк-емеше юҡ: тоҙло бәшмәкте генә быйылғы яуынлы көҙҙә ете меңлек һатҡан, йәй ғүмерендә еләк-көртмәлегә, бөрлөгәнгә көнөнә икешәр сығып әйләнгән.\nҠар өҫтөндә ҡаҙан ҡайнатыр, тиҙәр ундайҙар хаҡында. Ҡар өҫтөндә үк булмаһа ла, өйҙәге плитәһендә ҡайнатмаһы ҡайнамаған, бәшмәк–салаты бешмәгән көнө юҡ, тиһәң дә була.\nТуҡта, бәйәнде аңлатыбыраҡ китәйем: Килдеғол ауылы ҡыҙы ул Наилә Хәйҙәр ҡыҙы Исмаҡова. Ире Заһир Таһир улы Исмаҡов менән Яуымбайҙың Ҡартөй тигән төйәгендә йорт һалып сыҡҡандар – бында йәшәүҙәренә 4 йыл. Мәктәп йәшендәге өс улан тәрбиәләйҙәр. Сабир Өфө яҡтарында төрлө эштәрҙә йөрөй. Усаҡ йылыһын һаҡлап ҡалған Наилә ир тапҡанға өңшәйеп ултыра торғандарҙан түгел – йәйге осорҙа еләк-емеш артынан урман ҡыҙырһа, башҡа ваҡытта ауылдың өс магазинына тәмле бәлеш-пирожкиҙар, пицца-фәлән бешереп ҡуя.


Хәбәрҙәр: Глобаль йылыныу хәүефе Вашингтонды етди борсоуға һалды.\nГлобаль йылыныу хәүефе Вашингтонды етди борсоуға һалды.\nАҠШ-тың дәүләт сәркәтибе Джон Керри Азия турнеһы сиктәрендә Индонезияға килде. Визиттың төп маҡсаты- Вашингтондың климат үҙгәреүе эҙемтәләре менән көрәш өлкәһендәге яңы сәйәсәте. Американың баш дипломаты Джакартаға Пекиндан килде, унда ул Ҡытай президенты менән глобаль йылыныуға ҡағылышлы мәсьәләләр, шул иҫәптән парник газдарын сығарып ташлауҙы кәметеү буйынса дөйөм саралар хаҡында һөйләште.\nУниверситет студенттары менән осрашыу ваҡытында Керри былай тине:\n“Климат үҙгәреүенең глобаль эҙемтәләре тураһында уйлағанда, вайымһыҙлығыбыҙ арҡаһында беҙгә хәүеф тыуҙырған терроризм, эпидемиялар, хәйерселек, халыҡты күпләп ҡырыусы ҡоралдарҙың таралыу ҡурҡынысын күрәм. Беҙгә бихисап проблемалар ябырыласаҡ. Хәҡиҡәт шундай: климаттың үҙгәреүе һәр әҙәмгә ҡағыласаҡ.”\nКалифорниялағы ҡоролоҡ фонында президент Барак Обама конгресты илдәге климат үҙгәреүе менән көрәшкә 1 миллиард доллар бүлергә саҡырҙы. Бөйөк Британиялағы ташҡындар, ҡышҡы экстремаль һауа шарттары, ғәрәсәттәр глобаль йылыныуҙың һауа торошона йоғонтоһо тураһындағы бәхәстәрҙе яңынан ҡуйыртып ебәрҙе. Быйыл Перуҙа буласаҡ БМО конференцияһында Хәлыҡ-ара йәмәғәтселек парник газдарын бүлеп сығарыуҙы кәметеү хаҡындағы Киото протоколы сиктәрендә яңы килешеү төҙөргә тырышасаҡ.


Борон-борон заманда, кәзә командир, һайыҫҡан үрәтник, пәрей проводник булып торғанда, булған, ти, бер бабай менән әбей. Быларҙың бар ине, ти, өс улы. Таҙ ине, ти, кесе улы. Бабайҙың бар белгән кәсебе аяҡ кейеме тегеү ине, ти. Балаларын үҫтергәс, бабай ике улына ике сарыҡ тегеп бирҙе лә, икеһенән ике баҙ өй ҡаҙҙырып, башҡа сығарып ҡуйҙы, үҙе кинйә улы менән тороп ҡалды, ти.\nКөндәрҙән бер көндө, сәй эсеп ултырғанда, әбей:\n– Бына, әллә ҡайҙа, диңгеҙ аръяғында бер урын бар икән. Шул урынға барып, таҙа итеп йыуынып, ете юл сатындағы йәшел сиҙәмдә ятып йоҡлаған кешенең үҙ бәхете үҙ төшөнә инә икән, ти. Беҙгә шулай итергә кәрәк ине, – тип әйтте, ти.\nШунан һуң бабай:\n– Беҙҙең үҙ бәхетебеҙҙе һынап тораһы юҡ инде, балаларҙыҡын белергә кәрәк ине,– ти икән.\nШунда уҡ балаларына:\n– Балалар, һеҙ бөгөн Йомағош тауы буйына барып, Бикә шишмәһенең һыуы менән ете ҡат йыуынып-таҙарынып, шундағы ете юл сатлығына сығығыҙ ҙа сиҙәмгә ятып йоҡлағыҙ. Иртәнге сәйгә бында ҡайтырһығыҙ, – тип әйтте, ти.\nБабайҙың улдары, бының серен белмәһәләр ҙә, күнделәр, ти. Шунда уҡ, Йомағош тауы эргәһенә барып, етешәр ҡат йыуынып, ете юл сатына килеп, сиҙәмгә яттылар ҙа бик тәмле итеп йоҡланылар, ти. Иртән торғас, барыһы ла биттәрен яңынан йыуып, аталары йортона ҡайттылар, ти. Бабай оло улынан:\n– Йә, улым, йоҡлаған ереңдә ниндәй төш күрҙең? – тип һораған.\nБабайҙың оло улы үҙе лә күргән төшө тураһында һөйләргә әҙерләнеп ултыра икән. Атаһының былай һорау ҡуйыуына бик күңеле булып, тамаҡтарын ҡырып, һүҙгә кереште, ти.\n– Эй, атай, мин төшөмдә бик ҡыҙыҡ нимә күрҙем ул. Күршеләге баярҙың бойҙайын үлсәйбеҙ, имеш, тием. Эй үлсәйбеҙ, эй үлсәйбеҙ, мин һиңә әйтәйем, һис бөтөрөп булмай. Бер ваҡыт ҡараһам, үҙемдең баҙ өйгә терәп ҙур-ҙур келәттәр һалғанмын, ә теге бойҙайҙар үҙемдеке булған да ҡуйған икән, тием. Т®ҙемдеке булғас, бойҙайҙы яңынан үлсәргә керештем бер заман. Эй үлсәйем, эй үлсәйем, һис бөтөрөп булмай тегене. ~шо ерҙә уянып киттем, – тигән.\nБабай быға бик ҡәнәғәт булып:\n– Улым, һин, баяр кеүек, бик ҙур бай булырһың. Малыңдың иҫәбенә сыға алмаҫһың, – тигән. Шунан һуң уртансы улынан: – Йә, улым, инде һин ниндәй төштәр күрҙең? – тип һораған. Уртансы улы тағы ла эреләнеберәк:\n– Мин, атай, төшөмдә гел алтын үлсәнем. Т®лсәнем дә үлсәнем, үлсәнем дә үлсәнем, – барыбер үлсәп бөтөрә алманым. Шунан күрше ауыл кешеләрен алып килеп, үлсәргә ҡушып ҡараным, улай ҙа бөтөрөп булманы, – тигән.\n– Балам, алтыныңдың иҫәбенә башҡа кешеләр ҙә сыға алмағас, һин бигерәк тә бай булырһың, – тигән. Шунан һуң бабай өсөнсө, таҙ улына ҡарап:\n– Йә, улым, һин ниндәй төш күрҙең? – тип һораған.\n– Атай, мин бойҙай ҙа үлсәмәнем, алтын да үлсәмәнем, шулай ҙа бер төш күрҙем күреүен, әммә һеҙгә һөйләрлек түгел, көлөрһөгөҙ тип ҡурҡам. Шуның өсөн һөйләй алмайым,– тигән.\nАтаһы менән ике ағаһы ни тиклем һөйләтергә тырышып ҡараһалар ҙа таҙ үҙенең төшөн һөйләмәгән. Әрләп тә ҡаранылар, туҡмап та ҡаранылар – барыбер төшөн һөйләтә алманылар, ти. Ахырында атаһы таҙҙы ҡыуып сығарып ебәргән.\nАтаһы йортонан ҡыуылып сыҡҡас, малай баш тартҡан яҡҡа ҡарап, эй китте, эй китте, ти, сабып ат етерлек, ҡарап күҙ әйәрерлек түгел, ти, быға. Бара-бара, әллә ниндәй һыуҙар сығып, әллә ниндәй урмандар үтеп, өс ай, өс аҙна, өс көн, өс сәғәт киткәс, таҙ бер ҡалаға килеп сыҡты, ти. Был ҡала бер ҡарт батшаның башҡалаһы икән.\nТаҙҙың бүтән һөнәре булмаһа ла, һыҙғырырға бик оҫта булған. Ул һыҙғырҙыниһә, бөтә ҡоштар бының янына йыйылыр икән. Таҙ был ҡалаға килеп еткәс тә бер һыҙғырып ебәргәйне, ҡала эсендәге бөтә ҡоштар бының янына килеп йыйылды, ти. Батша һанаттарының өйҙәрендәге мысыр күгәрсендәре, һандуғастары, береһе ҡалмай, килеп бөттөләр, ти. Был хәлгә батшаның һанаттары бик аптырашып, ҡоштарҙы эҙләп сыҡһалар, күрәләр икән: таҙ тирәһендә бөтә ҡала ҡоштары йыйылған да, сыр-сыу килеп, һайрашып ятҡан көндәре, ти. Егет шуларҙы рәхәтләнеп тыңлап ултыра икән.\nШунан һанаттар,таҙҙы тотоп алып, батшаның үҙенә кит кәндәр. Батшаға барғас:\n– Бына бер ирмәк малай алып килдек, ҡалабыҙҙың бөтә ҡоштары, беҙҙең барлыҡ һандуғастарыбыҙ ошо егет янына йыйылғандар ҙа сыр-сыу килешеп яталар, – тип хәбәр иткәндәр.\nҠарт батшаның янында ҡунаҡҡа килгән йәш кенә икенсе бер батша ла бар икән. Улар икеһе лә был эшкә бик аптырап ҡалдылар ҙа таҙға бер һыҙғырып күрһәтергә ҡуштылар, ти.\nТаҙ тышҡа сығып бер һыҙғырғайны, батша өйөнөң тәҙрәләре яңғырап китте, ти. Күп тә үтмәй уның янына бете ҡала ҡошо йыйылған. Икенсе төрлөрәк итеп һыҙғырғайны, ҡоштар таралып ботто, ти. Шунан батшалар таҙҙы тағы һарайға алып инеп, уның ҡай ерҙеке, кем балаһы булыуын, бында ни эшләп килеп сығыуын һораша башлайҙар. Таҙ үҙенең бик алыҫ ерҙән килеп сығыуын, күргән төшөн һөйләмәгәнлектән, атаһы уны үҙ йортонан ҡыуып сығарып ебәреүен һөйләп биргән. Шунан һуң батшалар бының төшөн һөйләтергә ҡыҫтай башлағандар. Әммә ул төшөн һөйләмәгән. Батшалар таҙҙы ҡурҡытып та, туҡмап та ҡарағандар. Теге ауыҙ асып бер һүҙ әйтмәгән. Батша, бик ныҡ асыуланып, таҙҙы төрмәгә яптырып ҡуйған.\nҠунаҡ батша үҙ иленә ҡайтып китте, ти. Ҡайтҡас, был ваҡиғаны үҙенең бер ҡарындашына һөйләгәйне, ҡарындашы был хәлде үҙе күргеһе килде, ти. Батшанан ҡош телен белгән апа шул егетте бында алдырыуын үтенде, ти. Батша үҙе лә теге төштө һөйләткеһе килеп, таҙҙы алдырмаҡсы булып ҡайтҡан икән. Шунан һуң, ул теге ҡарт батшаға үтенес хаты яҙып, егерме илсе, ҡырҡ һаҡсы ебәреп, таҙҙы үҙ батшалығына килтерткән.\nКилеп төшөү менән таҙҙы һыҙғыртып ҡаранылар, ти. Таҙ бер һыҙғырғайны – ҡалалағы ҡоштар, ике һыҙғырғайны – бөтә батшалыҡтың ҡоштары килеп йыйылды, өсөнсө тапҡыр һыҙғырғайны – береһе лә ҡалмай осоп киттеләр, ти. Шунан батша таҙҙы һарайына алып инеп ашатҡан, эсергән дә теге төшөн һөйләп биреүен һораған. Әммә таҙ уға ла төшөн һөйләмәгән.\n– Яҡшылыҡ менән һөйләмәһәң, мин һине язалап үлтерермен! – тигән батша.\n– Т®лтерһәң үлтерерһең, һөйләмәйем тигәс, һөйләмәйем! – тигән таҙ.\nШунан батша һанаттарын йыйып алды ла:\n– Хәҙер үк майҙанға бөтә ҡала халҡын йыйығыҙ. Ҡырҡ уҡсы килтерегеҙ. Уҡ менән атып, бынау баш эймәҫ бәндәнең күкрәген иләк һымаҡ итеп тишкеләп бөтөртөгөҙ, кәүҙәһен эткә ташлатығыҙ! – тип бойорған.\nШунда уҡ батша һарайы алдындағы майҙанға бөтә ҡала халҡы йыйылған. Майҙан уртаһына таҙҙы, уның ҡаршыһына ҡырҡ уҡсыны баҫтырғандар. Уҡсылар уҡтарын тегенең күкрәгенә тоҫҡай, йәйәләренең керешен тарта ғына башлағайнылар, таҙҙың әсе итеп һыҙғырып ебәреүе булды – бөтә ҡала ҡоштарының майҙанға осоп килеп, атылған уҡтарҙы шунда уҡ суҡыштары менән тотоп алыуҙары булды, ти. Йыйылған халыҡ та, батша үҙе лә был хәлгә ауыҙҙарын асып, шаҡ ҡаттылар ҙа ҡалдылар, ти.\n~шо хәлдән һуң батшаға: «Был берәй ен ҡағылған әҙәмдер! Уны үлтерәм тип, башыңа әллә ниндәй бәлә-ҡаза алыуың бар. Булмаһа, уның менән яҡшыраҡ ҡыланырға кәрәк», – тигән уй килгән. Шунан ул үҙенең һанаттарына:\n– Был егетте минең һарайҙағы берәй бүлмәгә урынлаштырығыҙ. Яҡшы итеп кейендерегеҙ, теләгән нәмәһен ашатығыҙ-эсерегеҙ, үҙен һаҡлап ҡына йөрөтөгөҙ, ҡасып китмәһен. Т®ҙем ҡайтҡас, нимә эшләтергә белермен әле, – тигән дә күрше батшаның үҙе ғашиҡ булып йөрөгән ҡыҙы янына китеп барған.\nБыл йәш батша күрше батшаның ҡыҙына әллә нисә тапҡыр яусы ебәреп ҡараһа ла, ҡыҙ риза булмаған икән. Шуның өсөн был юлы егет батша унда үҙе бармаҡсы булған.\nБатша алыҫ юлға сығып киткәс тә, ҡарындашы таҙҙы һаҡ менән йөрөүҙән ҡотҡарҙы, ти. Ҡыҙ уға бөтөнләй ғашиҡ булған да ҡуйған икән. Ҡыҙ ҙа, таҙ ҙа күп уйлап торманылар, ирле-ҡатынлы булып бергә тора ла башланылар, ти.\nБерҙән-бер көндө, шулай матур ғына тороп ятҡанда, асыҡ тәҙрәнән бәләкәй генә бер ҡош килеп инде лә әле таҙҙың, әле ҡатынының ҡолаҡ төбөнә генә ҡунып, борсоулы тауыштар сығарып, сут-сут килеп, ашығып-ашығып һайрай башланы, ти. Таҙ быны тыңлап торған да;\n– Ағайыңдың эше шәп түгел, берәй бәләгә юлыҡҡан, күрәһең. Был ҡош ана шуны хәбәр итергә килгән,– ти.\n– Ни эшләйбеҙ һуң улай булғас? – ти ҡатыны.\n– Миңә хәҙер үк уның артынан китергә кәрәк, – ти таҙ.\nШул көндө үк ул өс юлдаш алып, яурынына мылтыҡ аҫып, сәфәргә сығып та китте, ти. Эй баралар, эй баралар, ти, былар. Бара торғас, бер урманға барып еттеләр, ти. Шунда улар ҡунып китергә булалар. Таҙҙың юлдаштары ятҡас та йоҡоға киткән. Таҙ үҙе йоҡламай ғына ята икән, яҡында ғына ҡысҡырышҡан тауыш ишетә был. һикереп тора ла, мылтығын алып, шул тауышҡа табан китә. Барһа, бер ағас төбөндә ике шайтан балаһы һуғышып ята икән. Таҙ быларҙан:\n– Нимә бүлешәһегеҙ? – тип һорай.\nШайтан балаһының береһе:\n– Атайыбыҙ үлде лә, унан кейгән кешенә үҙе йөрөтә торған бер итек, кейгән кешене күҙҙән юғалта торған бер кәпәс, ултырған кешене осортоп йөрөтә торған бер кейеҙ ҡалғайны. Бына шуларҙы бүлешәбеҙ, нәмәләр өсәү, ә беҙ икәү. Бына шуны тигеҙ бүлә алмай һуғышып киттек, – ти.\nШайтандың икенсе балаһы:\n– Бик һәйбәт килеп сыҡтың әле һин, бына ошо өс нәмәнең береһен һиңә бирәйек тә, беҙгә лә тигеҙ ҡалыр, ҡысҡырыш та бөтөр, – ти.\n– Бер ҙә юҡ өсөн ҡысҡырышаһығыҙ икән; мин һеҙҙе, нәмәләрегеҙҙе алмайынса ла, килештерермен, – тигән була.\n– Зинһар килештерә күр! – тиҙәр.\n– Бына мин мылтығыма ҡырҡ бөртөк дары һалам да, шуларҙы урман эсенә атып ебәрәм. Шул дарыларҙы ҡайһығыҙ күберәк йыйып килтерһә, шуға ике, аҙыраҡ йыйғанығыҙға бер генә нәмә булыр, – ти.\nШайтан балалары: «Ярай ҙа ярай», – тип риза булалар.\nТаҙ шайтан балаларының күҙ алдында ҡырҡ бөртөк дарыны һанап мылтығына һалды ла атып ебәрҙе, ти. Шайтан балалары мылтыҡ атылған яҡҡа табан югерешеп китәләр. Улар киткәс тә, таҙ баяғы нәмәләрҙең өсөһөн дә алып иптәштәре янына килә. Кәпәс менән итекте тоҡсайына һала, шунан һуң иптәштәрен уятып, оса торған кейеҙгә дүртәүләп ултыралар ҙа осоп та китәләр.\nШайтан балалары дары бөртөктәрен әҙләп ҡалдылар, ти. Әле булһа шуны эҙләп йөрөйҙәр икән, ти, улар.\nЕгеттәр шул көндө үк теге батшалыҡҡа барып еткәндәр. Батшаның башҡалаһына ингәс, былар бер йортҡа туҡтап, аяҡ кейеме тегә башлағандар. Шунда ук бөтә ҡалаға атаҡлы итексе булын та киткән былар.\nҠалаға килеп, итекселек эшенә башлауҙың беренсе көнөндә үк был егеттәргә, тәүге кеше булып, батшаның ҡыҙы үҙе килгән. Ул итекселәргә иртәгә кискә тиклем донъяла ише лә, бер ниндәй оҡшашы ла булмаған, йөйө лә, теккән әҙе лә беленмәгән бер һыңар ҡата эшләргә ҡушып киткән. Итекселәр, был ҡатаның уң аяҡҡамы, әллә һул аяҡҡамы икәнен һорап ҡалырға ла онотҡандар, ти. «Ярай, ҡайһы аяҡтыҡы кәрәк булһа, шуныһын алыр», – тип, былар бер пар ҡата тегергә булдылар, ти.\nИкенсе көндө иртә менән, ҡаталар тегелеп бөткәс, үҙемдең батшамды әҙләп китәйем әле тип, таҙ урамға сыҡһа, ҡапҡа алдында, башын һалындырып, теге йәш батша үҙе ултырмаһынмы! Ул да ошо йортҡа төшкән икән. Таҙ үҙен таныттырмай ғына:\n– Егет, ни эшләп бик бойоҡ ултыраһың, башыңа берәй бәлә төштөмө әллә? – тип һораған була.\n– Бәләнең дә ниндәйе әле! – ти егет батша. – Был ҡалала минең ярҙамсым да, таянысым да юҡ. Иртәгә кискә батша ҡыҙы мине энә менән тунатып үлтерәсәк, – тип илап та ебәрҙе, ти, был.\n– Берәй төрлө яманлыҡ эшләгәнһеңдер шул, – тигән була таҙ.\nШунан егет батша үҙенең бөтә ҡайғыһын һөйләп биргән.\n– Мин бында алыҫ ерҙән, икенсе батшалыҡтан, ошо батша ҡыҙын үҙемә һоратып килгәйнем, ул миңә өс шарт ҡуйҙы. Беренсе шарты шул: донъяла ише дә, оҡшашы ла булмаған бер пар әйберҙең бер һыңары батша ҡыҙында икән. Бөгөн кискә мин ана шуның икенсе һыңарын табып алып барырға тейешмен. Алып бармаһам, мине энә менән тунатып үлтерә. Әсәнсе көн инде, бына шуға, китте баш, ҡалды муйын һерәйеп, тип, ни эшләргә лә белмәй, ҡайғырып ултырам, – ти батша.\n– Тапҡанһың икән ҡайғырыр нәмә! – ти таҙ. Т®ҙең шундай ебеп төшкән бер өгөт булғас, ярҙам итәйем әйҙә, – тип, таҙ теге ҡатаның бер һыңарын алып сығып уға тоттора ла:\n– Батша ҡыҙына бына шуны алып барырһың, – ти.\nЕгет батша нимә тип әйтергә белмәй аптырап ҡала.\nШул арала батша ҡыҙы үҙе лә һыңар ҡатаны һоратып алдыра.\nКис менән теге егет батша, кеҫәһенә һыңар ҡатаны һалып, бындағы батшаның ҡыҙы янына китә. Таҙ ҙа, баяғы шайтан кәпәсен кейеп алып, уның артынан бара. Батша ҡыҙы янына ингәс, ул кеше ҡағылмаҫлыҡ бер урынға баҫа ла тегеләрҙең нишләшкәнен тыңлап тора.\n– Йә, егет, мин һораған нәмәне алып килдеңме, күрһәт әле! – тип, бик эреләнеп кенә үҙендәге һыңар ҡатаны сығарып, өҫтәлгә ҡуйҙы, ти.\n– Беҙҙең ерҙә хәйерселәр шундай ҡата кейә! Мә, үҙеңә оҡшағас, икенсе һыңарын да алып килдем, парлап кейерһең,– тип ҡатаны сығарып, тегенеке янына ҡуя.\nҠыҙ батша ҡаталарҙы ҡараны ла, төҫтәрен үҙгәртеп:\n– Ярай, бер шартымды үтәнең, икенсе шартымды ла үтәп ҡара инде. Иртәгә мин һораған нәмәне үҙең белеп алып кил; белмәһәң, йәнең сығырын төшөнөп кил, – тип батшаны сәй ҙә эсермәй сығарып ебәрә.\nТаҙ сыҡмай ҡала. Батша ҡыҙы бик шәп йөрөй торған атһыҙ арба әҙерләтеп, үҙе менән алтындар алып, ҡаланың иң ситендәге бер күрәҙә ҡарсыҡҡа китә. Шайтан кәпәсле таҙ ҙа, үҙе йөрөтөр шайтан итеген кейеп, ҡыҙ артынан бара.\nҠыҙ күрәҙә ҡарсыҡҡа:\n– Әбей, бөтмәҫ бәләгә юлыҡтым, нисек ҡотолорға? – тип, егет батша менән ике аралағы хәлде һөйләп бирә.\n– Былай булһын: бына миндә бер ебәк яулыҡ бар. һиңә шуның яртыһын биреп ебәрәм. Ул яулыҡтың бер ерҙә лә ише юҡ. һин ул егеттән шул яулыҡтың ҡалған яртыһын эҙләтеп башын ҡаңғырт, – тигән да үҙенең йыйып ҡуйған иҫке-моҫҡо әйберҙәре араһынан бер яулыҡ алып, яртыһын ҡыҙға йыртып биргән, яртыһын тағы һандығына һалып ҡуйған, ти.\nБатша ҡыҙы был эште бик яҡшы күреп, әбейгә бик күп алтын биреп китте, ти. Таҙ, күҙгә күренмәй генә әбейҙең йәшереп ҡуйған ярты яулығын алып, үҙенең егет батшаһы янына ҡайтты, ти.\nБатша бик бойоғоп, ашамай-эсмәй, илай-илай ултыра икән. Батша, таҙҙы күргәс тә, шатланып:\n– Әйҙә, түргә уҙ! – тип, юғары ултырта. Шунан уға: – Бөгөн эшем харап. Батша ҡыҙы миңә: кәрәк нәмәне үҙең белеп алып кил, тине лә сығарып ебәрҙе. Зинһар миңә ярҙам ит! – тип ялына башлай.\n– Юҡ өсөн ҡайғырма! – ти таҙ. – Бына һиңә ярты яулыҡ. Барып ингәс тә батша ҡыҙы һинән, ошо яулыҡтың үҙендәге яртыһын сығарып, ҡалған яртыһын һорар. Шул саҡта һин бына шуны сығарып бирерһең, – ти.\nБатша быға уғата шатланып, иртә менән батша ҡыҙы өйөнә китә. Таҙ ҙа, кәпәсен кейеп, бының артынан бара. Барып ингәс тә, батша ҡыҙы:\n– Йә, мин һораған нәмәне үҙең белеп алып килдеңме? – ти.\nБатша бер ҙә сер бирмәй генә:\n– Алып килдем, – тип, яулыҡтың үҙендәге яртыһын сығарып ҡуя: – Быны беҙҙә хәйерсе ҡарсыҡтар бәйлән йөрөй, үҙеңә оҡшағас, икәүһен бөргә ҡушып тек тә башыңа бәйлә,– тигән була.\nҠыҙ яулыҡтарҙы сағыштырып ҡарай ҙа, был эшкә иҫе китеп, саҡ-саҡ һуштан яҙмай. Шунан ул:\n– Егет, шартымдың икеһен үтәнең, инде өсөнсөһө ҡалды. Иртәгә йә һинең башың бөтә, йә мин һинең ҡатының булам. Өсөнсө шартым шул: иртәгә миндә булған әйберҙәрҙең ишен алып кил, – тип, тегене сәй ҙә эсермәй сығарып ебәрә.\nБатша ҡыҙы шунда уҡ, бер көнлөк юлды бер сәғәттә үтә торған кәмәгә ултырып, донъя ситендәге утрауҙа йәшәгән алтын сәсле бер сихырсы әбейгә китте, ти. Ҡыҙ кәмәһе менән ҡуҙғалып киткәс тә, таҙ ҙа, баяғы шайтан кәпәсен кейеп, оса торған кейеҙгә ултырҙы ла батша ҡыҙы артынан китте, ти.\nСихырсы ҡарсыҡтың өйөнә бергә барып инделәр, ти, былар. Таҙ, ингәс тә, бер яйлыраҡ урынға боҫоп ҡына ултырған. Батша ҡыҙы, ҡарсыҡ менән иҫәнләшкәс:\n– Эй, әбекәйем! Минең башыма бәлә тарыны, – тип, илай-илай һөйләй башлаған, – Ер уртаһындағы батшалыҡтан бер егет мине һоратып килде, мин уға, атайым менән һөйләшеп, өс шарт ҡуйғайным, шуның икеһен үтәне инде, береһе генә ҡалды. Иртәгә уныһын да үтәһә, мине үҙе менән алып китәсәк. Өсөнсө шартым өсөн, миңә ике-өс кенә бөртөк алтын сәсеңде бирә күр. Мин бер нисә бөртөк алтын сәсле булырмын да ул егеттән дә шундай сәс бөртөктәрен табып килтереүҙе һорармын тигәйнем, – тигән.\nӘбей, риза булып, башынан өс-дүрт бөртөк сәсен йолҡоп алырға ҡушты, ти. Ҡыҙ әбейҙең сәсен берәр бөртөкләп кенә йолҡҡан арала күҙгә күренмәҫ таҙ ун-ун биш бөртөктө бер юлы тартып алды, ти. Әбей ауыртыуға түҙә алмай яман ҡысҡырып ебәрҙе, ти.\nШунан батша ҡыҙы үҙенең кәмәһе менән, таҙ кейеҙе менән ҡайтып китте, ти.\nТаҙ барып ингәндә, батшаһы аунай-аунай илап ята икән.\n– Йә, туғанҡай, иҫән бул: минең иртәгә аҙаҡҡы көнөм, һин мине үлемдән ике тапҡыр алып ҡалдың, ә мин һиңә бер яҡшылыҡ та эшләй алманым. Бәхил була күр инде,– тип, тағы ла шәберәк иларға тотонған.\nБыл хәлде күреп, таҙ:\n– Илама юҡҡа, һөрт йәшеңде, батша ҡыҙы һинеке булыр. Бына һиңә ул һораясаҡ нәмә! – тип, кеҫәһенән бер ус алтын сәс сығарып биргән. – Иртәгә батша ҡыҙына биргәндә, беҙҙә быны олтораҡҡа һалып йөрөтөлөр, тип әйтергә лә онотма! – тигән.\nБатша иртә менән, бер ус алтын сәсте алып, батша ҡыҙы янына китте, ти. Был барып ингәс тә ҡыҙ:\n– Йә, мин һораған нәмәне алып килдеңме? – тип һораған. Егет батша:\n– Алып килдем, – тигәс, ҡыҙҙың төҫтәре үҙгәреп, ҡобараһы осоп китте, ти. Шунан һуң ул:\n– Алып килһәң, ҡайҙа, күрһәт! Бына ошондай алтын сәстәрең бармы? – тип, өс-дүрт бөртөк алтын сәс сығарған.\n– Иҫең киткән икән юҡ нәмәгә! Беҙҙә уны олтораҡҡа һалын йөрөтәләр. Кәрәк булһа, йөкләп килтерергә була. Мә, берәй олтораҡлыҡ бирәйем, теге ҡатаңа һалып йөрөрһөң, – тип, кеҫәһенән алтын сәстәрҙе сығарып һалған.\nШунан һуң ҡыҙ, үҙенең тамам еңелеүенә ышанып, егет батшаға кейәүгә барырға риза булды, ти.\nБылар ун көн, ун төн туй яһап, егет батшаның ҡалаһына ҡайтып киттеләр, ти. Таҙ ҙа үҙ иптәштәрен, кейеҙенә ултыртып, осортоп алып ҡайтып китте, ти. Былар ярты көндө ҡалаға ҡайтып инәләр. Ҡайтҡас, таҙ үҙенең ҡатынына булған хәлде башынан-ахырынаса һөйләп, ағаһының күрше батша ҡыҙын үҙенә бисәлеккә алып, юлға сығыуын хәбәр итә.\nХәтһеҙ көндәр үткәс, тегеләр ҙә ҡайтып төшкән. Батша үҙенең ҡарындашы менән күрешеп, баштан үткән, күргән хәлдәрен берәм-берәм һөйләгән.\n– Теге ҡош телен белеүсе егеткә һуйған да ҡаплаған бер егет бик ҙур эштәр күрһәтте. Ул булмаһа, ҡыҙҙы ла алып ҡайта алмай инем, үҙемдең дә башым киҫелгән булыр ине, – ти икән.\n– һиңә ҙур эштәр күрһәткән егет беҙҙәге егеттең тап үҙе булһа, ни әйтерһең? –тип һораған.\n– Ярты батшалығымды бирергә лә риза булыр инем, –тигән.\n– Улай булһа инде, ағай, һүҙендә тор, һиңә ярҙам итеүсе, ҡыҙ алып биреүсе хас шул егет үҙе була. Ул егет хәҙер минеке, мин – уныҡы, һин үҙеңә туй яһаған кеүек, беҙгә лә шатлыҡ булһын. Ул һинең артыңдан бер ай һуң китте, бер ай элек ҡайтты. Уның оса торған кейеҙе, кешегә күрһәтмәй йөрөтә торған кәпәсе, сапҡын атты ла еткермәй торған итеге бар. Бына шулар менән ул һине бәхетле иткән, – тип һөйләп биргән.\nБыл хәбәрҙе ишеткәс, батша таҙҙы тиҙерәк саҡыртып алды да уға ярты батшалығын да, үҙенең ҡарындашын да бирҙе, ти. Өҫтәүенә уны үҙенең һанаты итеп ултыртты, ти.\nТаҙ, баш һанат булып алғас, бәләкәйерәк һанатты саҡыртты ла:\n– Хәҙер үк бынау кейеҙгә ултыр ҙа минең атайым менән әсәйемде, ике ағайымды алып кил! – тип бойорған.\nТеге һанат юлға сығып киткәс тә, таҙ ҡатынынан ҡаҙан аҫтырҙы, үҙе лә аш-һыу әҙерләшергә тотоноп китте, ти. Бер ҡаҙан картуф бешеүгә баяғы һанат таҙҙың атаһы менән әсәһен, ике ағаһын осортоп алып та килде, ти.\nТаҙ батша һарайында ҙур табын йыйып, иң түргә атаһы менән әсәһен, улар эргәһенә ике ағаһын ултыртты ла өҫтәл тултырып ҡара икмәк турап ташланы, шунан иң уртаға бер ҡаҙан картуф килтереп ҡуйҙы, ти. Ҡунаҡтарҙың алдына ҡабығы-ниһе менән бергә сабата ҡалыбы саҡлы бешкән картуф һалып сыҡты ла атаһы менән ағаларына ҡарап:\n– һеҙ мине ете юл сатлығында күргән төшөмдө һөйләмәгән өсөн өйҙән ҡыуып сығарғайнығыҙ. Мин ул төшөмдө ҡатыныма да, батшаның үҙенә лә, башҡа батшаларға ла һөйләмәй йөрөнөм. Бына хәҙер шул төштө һөйләр саҡ килеп етте, – тигән дә, шул ерҙә бер телем икмәк менән ҡалып саҡлы бер картуфты ашап алған. Шунан тағы һөйләп киткән:\n– Шулай, бынан хәтһеҙ ваҡыт элек Йомағош тауы буйына барып, Бикә шишмәһенең һыуы менән ете ҡат йыуынып-таҙарынып, шундағы ете юл сатлығына сығып, йәшел сирәм өҫтөнә ятып йоҡлағас, төшөмдә батша һарайы эсендә табын ҡороп, һеҙҙең бөтәгеҙҙе лә бөгөнгөләй йыйып алып, үҙемдең ҡатыным булған батша ҡыҙы менән бына хәҙергеләй ҡара-ҡаршы ултырып, күҙгә-күҙ ҡарашып, ошолай ҡара икмәк менән туйғансы картуф ашап ултырыуымды күргәйнем. Бына шул төшөм бөгөн килеп раҫ булды, – тигән.\nШунан таҙҙың атаһы:\n– Ҡыуып сығарғаным өсөн мине ғәфү ит инде, улым,– тигән. – һиңә шуныһы ла мәғлүм булһын: һин һанат ҡына булып ҡалмаҫһың, батша ла булырһың әле. Ни өсөн тиһәң, ҡара икмәк менән картуфтың ҡәҙерен белгән кеше хур булмай ул, – тип һүҙен бөтөргән.\nТаҙҙың ата-әсәләре, ағалары, башҡа ҡунаҡтар ҙа кара икмәк менән бер ҡаҙан картуфты ашап бөтөрөп, ете ҡат тир сыҡҡансы фамильный сәй эстеләр ҙә таралыштылар, ти.\nКүп тә үтмәне, таҙҙың атаһы әйткән һүҙҙәр дөрөҫ булып сыҡты, ти. Баяғы йәш батша ҡара икмәк менән картуфты аш итеп һанамағаны өсөн батша булып оҙаҡ ултыра алманы, ти. Таҙ үҙе батша булып алды, ә теге батша уның баш һанаты булып ҡалды, ти.


«Аэрофлот» авиакомпанияһының Силәбенән Мәскәүгә осҡан самолеты бөгөн Өфөлә туҡтарға мәжбүр булды\nСалондағы пассажирҙарҙың береһе үҙен насар тоя башлағас, һауа судноһы командиры ошондай ҡарар ҡабул итә.\nКомпанияның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, урындағы ваҡыт менән иртәнге һигеҙенсе ике минутта самолет ашығыс рәүештә Өфө аэропортына ултыра. 63 йәшлек пассажир ирҙе, аэропорттың һаулыҡ пунктында ҡарағандан һуң, баш ҡала дауаханаларының береһенә оҙаталар. Туғыҙынсы 22 минутта самолет маршрутын артабан дауам итә. Һауа лайнеры мәскәү ваҡыты менән 8 сәғәттә тәғәйен пунктҡа барып етә.


Өйҙәр йылы һыуыҡ ҡышта ла » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Өйҙәр йылы һыуыҡ ҡышта ла\nӨйҙәр йылы һыуыҡ ҡышта ла 22.03.2016 // Йәмғиәт\nТәбиғәт йоҡонан уяна, ҡояш нурҙарына иркәләнеп түбәләрҙән тәүге тамсылар тама. Шундай саҡта үҙенән-үҙе донъяға һоҡланаһы килә. Ә донъя беҙ йәшәгән ерҙән башлана. Был осраҡта һүҙ ҡала мөхите хаҡында бара. Меңдәрсә кешелек ҡалалағы күп фатирлы йорттарҙы ҡышҡы айҙарҙа йылы тотоу, эҫе һыу менән тәьмин итеү, уңайлы йәшәү шарттары тыуҙырыу өсөн ниндәй тырышлыҡ кәрәклеген “Теплоэнерго” йәмғиәте директоры Розалия Аҡбашева яҡшы белә.\n– Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәтләндереүе – ауыр ҙа, яуаплы ла эш. Ул ифрат ҙур көс, таһыллыҡ, сослоҡ талап итә. Ең һыҙғанып тир түккәндә генә һөҙөмтәһе үҙеңде лә, халыҡты ла ҡыуандыра. Шуға күрә беҙҙә уңғандар, тырыштар, үҙ көсөнә ышанғандар ғына эшләй, – ти етәксе, үҙенең хеҙмәттәштәре менән ғорурланып.\nҒорурланырлыҡ та шул! Йәмғиәт Бәләбәй ҡалаһында ғына түгел, республикала алдынғы булып танылған. Тап ошо көндәрҙә Розалия Аҡбашеваның фиҙакәр хеҙмәтен баһалап, уны “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған торлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәткәре” исеме менән бүләкләнеләр. Улар хеҙмәтләндергән йорттарҙа йәшәгәндәр хаҡлы рәүештә, йәмғиәттән уңдыҡ, тиҙәр, сөнки хеҙмәтләндереү сифаты юғары.\nРозалия Аҡбашева оҙаҡ йылдар “Бәләбәйавтонормаль” заводында баш бухгалтер булып эшләй. “Башкиргаз” йәмғиәтенең “Бәләбәй” филиалында тәжрибә туплай. Һуңғы ун йылда “Теплоэнерго” йәмғиәтенә етәкселек итә. Зифа буйлы, йөҙ һәм күңел күркәмлеге менән үҙенә тартып торған нәзәкәтле был ханымдың сәмлелегенә, саялығына, ойоштороу маһирлығына һоҡланмау мөмкин түгел.\nЙәмғиәт Бәләбәй ҡалаһындағы биш эре ҡаҙанлыҡтың эше өсөн яуаплы, бынан тыш, Приют, Аксаков ҡасабаһында, “Аҡсарлаҡ” балалар һауыҡтырыу комплексында – йәмғеһе ун бер ҡаҙанлыҡтың эшен көйләй. Предприятие йөҙ саҡрымдан ашыу йылылыҡ селтәрен хеҙмәтләндерә, ҡалалағы 521 торлаҡ йортто йылы һәм 138-ен эҫе һыу менән тәьмин итә.\nБыйыл ун йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк йәмғиәт Башҡортостандың Торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығы тәҡдиме буйынса тармаҡта Рәсәйҙең ун алдынғы ойошмаһы милли реестрына индерелде. “2013 йыл предприятиеһы” исеменә лайыҡ булыуҙары ла оло абруй, фиҙакәр хеҙмәт хаҡында һөйләй.\nРозалия Аҡбашева быны тотош коллективтың уңышы тип билдәләй. Предприятиела тырыш эшсәндәр етерлек. Баш энергетик Ришат Заһретдинов, баш инженер Риф Хәйретдинов, участка начальнигы Владислав Болдырев, баш бухгалтер Римма Камартдиноваға таяна етәксе. Ғаилә династияһынан Әхмәҙиевтәр, Ғилметдиновтар, Водопьяновтар, Филенко, Лущиц ғаиләләре уңғандары тәүлектең теләһә ҡайһы мәлендә эшкә тотонорға әҙер.\n“Теплоэнерго” хеҙмәткәрҙәре Бәләбәй халҡынан үҙҙәренең эшмәкәрлеге айҡанлы тик рәхмәт һүҙҙәре генә ишетә.\nРайон: Бәләбәй ҡалаһы.


Башҡортостан Президенты Әлшәй районында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты Әлшәй районында булды\n9:22, 27 октября 2014 Сәйәсәт\nФото: Динар Кәлимуллин, БР Президентының матбуғат хеҙмәте\nРөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Әлшәй районында булды. Республика башлығы агросәнәғәт комплексы предприятиеларын һәм социаль объекттарҙы ҡараны.\nРаевка ауылында Рөстәм Хәмитов «Раевка шәкәре» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең сөгөлдөр ҡабул итеү пунктында һәм лабораторияла булды. Предприятие 1984 йылдан алып, республиканың Әлшәй, Дәүләкән, Миәкә, Бишбүләк, Йәрмәкәй, Бүздәк һәм Ауырғазы райондарының 150-ләгән хужалығын йәлеп итеп, шәкәр сөгөлдөрөн эшкәртеү менән шөғөлләнә. Төп продукция төрҙәре иҫәбендә — шәкәр ҡомо, патока, малсылыҡ өсөн ҡиммәтле аҙыҡ булып иҫәпләнгән ҡоро һәм гранулалы һығынды.\nПредприятиеның генераль директоры Сергей Байғужин хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта 285 мең тонна сөгөлдөр алынған, 132 мең тоннаһы эшкәртелгән. Тәүлек һайын завод 3200 тонна татлы тамыраҙыҡ һәм 700 тонна сей шәкәр ҡамышы эшкәртә. Әҙерләмә буйынса йыллыҡ план – 380-400 мең тонна тамыраҙыҡ.\nБыйыл республикала шәкәр сөгөлдөрө буйынса уртаса уңыш былтырғыға ҡарағанда түбәнерәк һәм гектарынан 254 центнер (былтыр – гектарынан 350 центнер) тәшкил итә. Әммә шәкәрлелек дәрәжәһе уртаса 17,02 процент тәшкил итә. Әлшәй районында шәкәрлелек кимәле рекорд күрһәткестәргә — 18-19 процентҡа тиклем етә.\n— Әгәр быйыл шәкәр сөгөлдөрөнөң уңышы кәмерәк, ә шәкәрлелек дәрәжәһе юғарыраҡ булһа, әҙер шәкәр ауырлығы буйынса уҙған йыл менән сағыштырмаса күп юғалтманыҡ, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБөгөнгә «Раевка шәкәре» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте шәкәр алыу күрһәткестәре буйынса Рәсәйҙең 59 шәкәр заводы араһында 19-сы урынды биләй. Элегерәк предприятие тәүге ун предприятие исемлегенә инде, әммә көнәркәштәр модернизациялауҙы әүҙемерәк үткәрә башланылар. Завод шулай уҡ ҡорамалдарҙы яңыртыуҙы талап итә, ул технологик юғалтыуҙарҙы бөгөнгө 3 проценттан 0,4 процентҡа тиклем кәметергә һәм тейешенсә табышты арттырырға мөмкинлек бирәсәк.\n— Әлшәй районы – яҡшы, көслө, ныҡ район. Уны, быйыл яҡшы эшләгән, шәкәр предприятиелары шулай итә. Улар 400 мең тонналап сөгөлдөр эшкәртә, 300 мең тоннаһы – зыянһыҙ эшләү кимәле, тағы ла 100 меңе уларға яҡшы төшөм һәм артабан модернизациялау өсөн мөмкинлектәр бирәсәк, — тип айырып әйтте республика башлығы.


Хәбәрҙәр: Һөйөү кәүҙәләнеше – Шәйех Мәүләнә Руми\nҺөйөү кәүҙәләнеше – Шәйех Мәүләнә Руми\nШәйех Мәүләнә Руми кешенең рухи асылын, ыңғай һәм насар сифаттарын тәрәнтен танып белгән, шуға\n«Мәснәүиҙәр»ҙе уҡыған һәр кем унда үҙен таба ала.\nҺыбыҙғыға ҡолаҡ һал!\nШәйех Мәүләнә Руми «Мәснәүиҙәр»ен шундай һүҙҙәр менән башлай:\n«Ишетәһеңме зарлы һыбыҙғы тауышын?\nБеҙҙекеләй айырылышыуҙар моң-һағышын...»\nИкенсе бер робағиҙа ул дауам итә:\n«Хаҡ Тәғәләбеҙҙең йәшерен серҙәре хаҡында һыбыҙғының нисек йырлауын тыңла әле! Иректә үҫкән ҡамыш хәҙер инде кипкән, башы ла, үҙәге лә юҡ... Музыкант хакимлығына эләккән телһеҙ һәм һүҙһеҙ һыбыҙғы ни хаҡында йырлай: Аллаһ, Аллаһ...»\nҺис шикһеҙ, әҫәрҙәре һыбыҙғы көйҙәренә торошло Шәйех Мәүләнә Руми Илаһи һөйөүҙең кәүҙәләнеше булған әүлиәләрҙең авангардында. Уның мөхәббәт йыры –Аллаһу Тәғәләгә ябай һүҙ ҡалыптарына һыймаған ялҡынлы мөхәббәт йыры. Йөрәге шундай уҡ фиҙаҡәр Илаһи һөйөү менән янған Юныс Эмре Раббыһына ғашиҡтың хәлен шулай тасуирлай:\nКитәм бынан, һөйөү менән ҡыйралғанмын,\nҺөйөү уттарында янып көл булғанмын.\nРаббым бүләк итте ҡайнар ялҡын –\nЙоҡоһоҙ бер ғашиҡ меҫкен илгиҙәрмен.\nҒәжәпме ни, һөйөү булғас яфаларым –\nКем күрмәгән мөхәббәттең ыҙаларын?\nҒашиҡ, уҡтал бер Раббыңа йәнең менән –\nКүрешһендәр утта янып көйөнгәндәр!\nМөхәббәткә тапшыр, Юныс, йәнең-тәнең –\nБыл ҡәҙәр ҙә ҡанмаҫ һөйөү булырмы икән?\nҒәжәйеп тә минең хәлем, һис кем белмәҫ хәлем минең,\nМин һөйләрмен, мин тыңлармын, кеше белмәҫ минең телем.\nМинең телем - ҡош телелер, минең илем - Дуҫым илелер,\nМин былбылмын, дуҫым гөлдөр, һулымаҫ һис минең гөлөм.\nӘлбиттә, Раббыһына ғашиҡ булған һәм Илаһи серҙәрҙе танып белгән һәр кем Илаһи һөйөү тәьҫирендә үҙенсә асыла: һөйөү ялҡынында янған Шәйех Мәүләнә өйөрөлөү зекере һәм поэтик әҫәрҙәр зекере океанына сума; Халладж Мансурҙы илаһи мөхәббәт ҡаплағас, ул үҙен онотоп, "Анәл-Хаҡҡ" йәғни "Мин Аллаһмын" тип һөйләнә башлай; Шах Нәҡшбәнд, Аллаһтың ризалығына һәм һөйөүенә ирешеү өсөн, оҙаҡ йылдар ауырыу, зәғиф хайуандарҙы тәрбиәләй, урамдарҙы таҙарта һәм башҡалар, ерәнеп, яҡын да килмәгән ауырыуҙарҙы ҡарай. Улар төрлө юлдар менән бара, әммә маҡсаттары бер үк - һөйөүгә солғаныу һәм һөйөү менән йәшәү...Әммә һөйөү ялҡыны изге сығанаҡ осҡононан ғына дөрләп китә.\nШәйех Мәүләнәнең юғары офоҡло һөйөү киңлектәре буйлап сәйәхәте «күңелдәрҙе яҡтыртыусы ҡояш» булған Шәмс Тәбризи менән осрашыуынан һуң башлана. Мәүләнә, үҙенә илһам биргән Шәмс менән танышҡас, хуш еҫле Хәҡиҡәт сәскәһен маҡтап йырлаған мөхәббәт һандуғасына әйләнә.\nШәмс һәм Мәүләнә\nМәүләнә Йәләлетдин Руми, ғаиләһе менән Коньяла төпләнгәс, ғилем алыу маҡсатында, Алеппо һәм Дамаск ҡалаларына юл тота. Был саҡта уға 30 тирәһе була. Бер заман, Дамасктағы баҙар аша үтеп барғанда, сәйер ҡиәфәтле берәү уның ҡулынан тотоп ала һәм былай ти:\n«О ғаләм ҡоласына тиң Оҫта, бир әле, ҡулыңды үбәйем!»- хисләнеп, ҡулын үпкәс, әҙәм халыҡ араһына инеп тә юғала. Йәләлетдин Руми аптырап ҡала: «Быны нисек аңларға!» Сәйер кейемдәге сәйер кеше, уның әйткән һүҙҙәре бер серле йомаҡ булып күңелендә ҡала.\nБыл ғәжәп хәлдән һуң байтаҡ ваҡыт үткәс, бер заман Йәләлетдин Руми Конья мәҙрәсәләренең береһендә дәрестәрҙән һуң шәкерттәре менән әңгәмә ҡора. Ҡапыл әңгәмәгә теге сәйер кеше лә ҡушыла. Уның исеме Шәмс Тәбризи була. Ул, ғәҙәттән тыш илһамланып, сәйер һорау бирә:\n«Кем өҫтөнөрәк:Баязит Бистамимы, әллә Пәйғәмбәр Мөхәммәт Мостафамы(салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)?»\nБындай сағыштырыуға хайран ҡалып, Шәйех Мәүләнә асыуланып ҡысҡырып ебәрә: «Ниндәй һорау был?! Ғаләмгә шәфҡәт булып килгән бөйөк Пәйғәмбәребеҙҙе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) уның юлынан барыуы арҡаһында ғына дан ҡаҙанған әүлиә менән сағыштырып буламы ни?»\nШәмс Тәбризи тыныс ҡына һорауын аңлатып бирә:\n«Ә ни өсөн Баязит Бистами Раббыһынан тәнен йәһәннәмде тултырырлыҡ итеп ҙурайтыуҙы, бер гонаһкәрҙең дә йәһәннәмгә эләкмәүен һорай; Илаһи Ҡөҙрәтте күргән һайын, шулай тип белдерә: «Нисек бөйөк минең даным! Мин үҙ-үҙемде данлайым!» Ә Пәйғәмбәр Мөхәммәт (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм), үҙенә иҫәпһеҙ-хисапһыҙ Илаһи бүләктәр бирелһә лә, уларҙы кәм итеп тоя һәм Раббыһынан тағы күберәкте һорай.»\nБыл аңлатма Шәйех Мәүләнәне аптырашта ҡалдыра. Аҡылды эшкә ҡушып, был һорауға яуап бирерлек түгел. Әммә Шәмс рухи көсө ярҙамында уны аҡыл хәл итергә ҡадир булмаған сиккә – ғилем әл-ләдуни (йәшерен серҙәр хаҡындағы ғилем) даирәһенә алып китә. Шәмс әңгәмәләшеүсеһенең рухи донъяһын йәшен йәшнәгәндәй яҡтырта, уға рухиәтенең киң офоҡтарын күрһәтә.\nШәйех Мәүләнә, яҡшы ятланған дәрес һымаҡ, күңеленә асылған уйҙы шунда уҡ әйтеп бирә:\n«Нисек бөйөк минең даным! Мин солтандарҙың солтаны!»- тип Баязиттың әйтеүе ҡәлбенең бик тиҙ тулыланыуы тураһында һөйләй, йәғни Илаһи Ҡөҙрәттең кескәй генә сағылышы ла уның рухиәтен байытыр, илһамланыр өсөн етерлек булған. Уның рухиәте, әҙгә лә ҡәнәғәт булып, Илаһи һулышты тойған. Йәшерен ғилем океанының иге-сиге юҡ, уның әхүәле рухиәһе күләме лә күпте һыйҙыра алған.\nАллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) түбәндәге аят серен яҡшы төшөнгән:\n«Әллә, Мөхәммәт, һинең күкрәгеңде асманыҡмы һәм иман, хикмәт менән күңелеңде йомшаҡ ҡылманыҡмы?» (Инширах (Асылыу), 1)\nПәйғәмбәребеҙ (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һәр яҡлап Илаһи Ҡөҙрәт сағылышын тойоп йәшәй. Ғаләм кеүек киң күңеле һис ҡасан булғаны менән хушһынмай: рухиәте байыған һайын, сарсауы арта, күҙ асып йомған арала яңы рухи кимәлгә күтәрелә һәм ошоғаса түбән булған рухиәте өсөн ғәфү үтенә. Ул былай ти:\n«Мин көн һайын етмеш тапҡыр (икенсе хәҙистә – йөҙ) тапҡыр ғәфү үенәм!..»\nУл һәр ваҡыт Раббыһына яҡыныраҡ булырға теләй, әйтеп бөтөргөһөҙ ҙур теләк менән Уның менән осрашыуҙы көтә, ә ҡол һәм Раббыһы араһындағы ара сикһеҙ, һәм ул Хаҡ Тәғәләбеҙгә ҡат-ҡат мөрәжәғәт итә:\n«О Раббым! Мин Һине Һин лайыҡ булғанса танып белә алманым.»\nШәмстең роле шунда: ул, ябай белем ярҙамында төшөнөү мөмкин булмағандың асылын аңларлыҡ кимәлгә күтәреү өсөн, әңгәмәсеһенең күңел күҙен үҫтерә һәм хис-тойғоларын тәрәнәйтә. Шәмс, өмөтләнгән яуабын алғас, шатлығынан һәм һоҡланыуынан иҫен юғалта. Рухи донъяның ике йондоҙон Күктәр ебе берләштерә һәм инде һис ҡасан айырмай.\nОшоғаса Шәйех Мәүләнә күңелендә йәшенеп ятҡан рухиәт океаны, Шәмс Тәбризи ут һалғас, дөрләп тоҡанып китә. Мәүләнә йөрәгендә Шәмс яҡҡан Илаһи һөйөү уты Шәмстең үҙенә лә ҡаба. Бынан ары уларҙың тормоштары ла, әхүәле рухиәләре лә бер ишкә әйләнә.\nМәҙрәсәлә уҡытып, аскеттарса тыныс ҡына йәшәгән, гел Аллаһҡа ғибәҙәттә булған Шәйех Мәүләнә гөрләп торған ихлас Илаһи һөйөү халәтендә йәшәй башлай - уның рухиәт океанына Шәмс Тәбризиҙең ут һалыуы ғына кәрәк була.\nШәмс Мәүләнәне нимәгә өйрәтә?\nБеҙҙе ябай һорауҙар ҡыҙыҡһындыра: «Шәмс Мәүләнәгә нимә бирә? Нимәгә өйрәтә?» Ябай һорауҙың яуабы шундай: Шәмс уны аҡыл әсирлегенән ҡотолоу сараларына өйрәтә, сөнки уларҙың ныҡлы сиктәре бар. Аҡыл сигенә сыҡҡан бөтә нимә – диуаналыҡ кеүек. Ә йәндең сиге юҡ. Йән тыныслығын биргән нимә - «финә-филләһ» - физик есемеңдән ситләшеү ул.\nМәүләнә осошҡа әҙер торған бөркөт була. Йәләлетдин Румиға үҙ асылын, йәшеренеп ятҡан гүзәл сифаттарын Шәмс күрһәтә һәм күккә үрләргә ирек бирмәгән тышауҙарын йолҡоп ырғыта, аҡыл сиктәренән һуң асылған киңлектәрҙе күрһәтә.\nШәмс йөрәгенән сыҡҡан Илаһи һөйөү менән ҡабынып, Мәүләнә, яҡтылыҡ сығанағына ашыҡҡан күбәләк шикелле, уға уҡтала. Ике аралағы юғары хеҙмәттәшлекте Мәүләнә «Диван Кәбир»ҙә шулай тасуирлай:\nШәмс Мәүләнәгә әйтте: «Һин – ғалим, һин – баш, һин – башлыҡ, һин – хаким!» Мәүләнә яуабы былай булды:\n«Мин инде был донъяла ғалим да, башлыҡ һәм юлбашсы ла түгел... Мин – аҡыл менән танып белеү мөмкин булмаған донъя буйлап һин ҡабыҙған сыраҡ яҡтыһында атлаусы зәғиф яңғыҙ юлсы!»\nШәмс йәнә ҡабатланы: «Һаман аҡылың һөйләй әле! Уны юғалтмай тороп, һин теге йортҡа инә алмаясаҡһың!»\nМәүләнә: «Рухым инде аҡылды ишетмәй... Мин – диуана. Һинең ярҙамың менән мин аҡыл сигенә сыҡтым.!..»\nШәмс: «Иҫәп-хисап һиҙелә телеңдә. Һин һаман да был ерҙә! Ғашиҡ булмай тороп, ер донъяһын ташлай алмаҫһың! Әлегә танау төбөңдән артыҡты күрмәйһең!»\nМәүләнә: «Һин тапшырған ут һәм һөйөү ҡапты миңә!..»\nШәмс: «Һин – һайлам өммәт сырағы, әйҙә үргә үрлә!..»\nМәүләнә шулай тип шыбырлыны: «Сырағым һүнде. Уның нуры баҙлауыҡтыҡынан артыҡ түгел. Мин инде башҡа сыраҡтар яҡтыһын күрәм!»\nШәмс: «Һин һаман да тәнең менән йәшәйһең. Ялтырауыҡлы, зиннәтле фани донъянан баш тартмай тороп, ул ҡапҡаларҙан үтә алмаясаҡһың.»\nМәүләнә: «Былар һәммәһе лә элек ине. Һине белгәс, элекке Мәүләнә үлде. Мин үлдем һәм икенсе үлсәмдәр донъяһында терелдем!...»\nШәмс: «Һин һаман да тәнеңә, элекке баһалы хеҙмәттәреңә таянаһың! Азат ит үҙеңде шуларҙан!»\nМәүләнә: «Хәҙер мин һин алып килгән серҙәр донъяһындағы урынымды эҙләйем... Үткәндәрҙе йырып үтеп, уларҙы ҡалдырғанмын!..»\nШәмс: «Һин ҡанаттарыңды һалмағанһың! Мин уларҙы һиңә бирә алмайым!»\nМәүләнә: «Һинең ҡанатың булыр өсөн, ҡанаттарымды алып ташлағанмын...»\nМәүләнәнең был һүҙҙәрен ишеткәс, Шәмс, мөһим эше тамамланыуын аңлап, мәңгелек донъяның бихисап Илаһи Ҡөҙрәт менән тулы иң алыҫ офоҡтарына үҙ аллы күтәрелеү өсөн, Мәүләнәгә ҡанаттар бирә. Йомшартып, үткәндәрҙе көҫәтеп, һағыш баҫмаһын өсөн, Шәмс уның яңғыҙын ҡалдырмай.\nОшо мәлдән һуң, Йәләлетдин Руми Шәйех Мәүләнәгә әйләнә һәм уның төп миссияһы башлана: кешеләрҙе һөйөргә өйрәтеү... Мөхәббәткә ҡуҙ һалып, йөрәктәрҙе һауыҡтырыу...Йәндәр шәм тирәләй өйөрөлгән күбәләктәр кеүек булһын өсөн...\nМәүләнәгә оло хөрмәт менән ҡараған Мөхәммәт Иҡбал былай тип яҙа:\n«Бер төндә китапханамда көйәнең янып торған лампа тирәләй өйөрөлгән күбәләккә зарланыуын ишеттем:\n«Мин Ибн Сина китаптары араһында ла йәшәнем, Фараби әҫәрҙәре араһында ла шыуышым йөрөнөм, әммә был тормоштоң фәлсәфәһен бер нисек тә аңлай алманым. Көндәремде яҡтыртыр ҡояшым юҡ минең...»\nҠанаттары көйгән күбәләк шыбырлаған хикмәтле һәм тәьҫирле һүҙҙәрҙе бер китапта ла табыу мөмкин түгел:\n«Артылыштар менән тормош гүзәл! Яныу-тетрәнеүҙәр ҡанат ҡуя!»\nМин сей инем, бештем, яндым!..\nШәмс менән осрашыуҙан һуң ялҡынлы һөйөү менән тулған тормошон Шәйех Мәүләнә өс өлөшкә бүлә һәм уларҙы шулай тасуирлай: «Мин сей инем, бештем, яндым!..»\nБыл мәл уның бөтә ғәме - Ғаләм биттәрен аса, уҡый, аңлай алғандар кимәленә күтәрелеү, «Мин сей инем, бештем, яндым!..» әйтеме серенең асылына төшөнөү аша камиллыҡа ирешкән кеше булыу.\nБешкән, янғандар боҙолоуға дусар түгел. Был хәҡиҡәтте ул шулай аңлата: «Бер көҙгө лә кире металға әйләнә алмай. Бер икмәк тә яңынан бойҙай була алмай. Бер йөҙөм дә ҡайтанан виноград булмай. Беш, өлгөр, үҙеңде боҙолоуҙан һаҡла!»\nКешене бешерергә, өлгөртөргә һәләтле ут – яңғыҙлыҡ һәм һағыш уты. Өлгөрөп етеү өсөн. Әҙәм пәйғәмбәр (ғәләйһис-сәләм) йәннәттән сығарыла һәм сит-яттарға ебәрелә. Ерҙә йәшәгән кеше һөйә белергә өйрәнергә тейеш.\nБыл һорауға Шәйех Мәүләнә шулай яуап бирә: «Мөхәббәттең ниндәй икәнен белгең килһә, минең кеүек бул!»\nМөхәббәт – һүҙ менән аңлатыу мөмкин булмаған хәҡиҡәт, уны булмышыңа һеңдереп, уның менән йәшәп кенә таныу мөмкин. «Тәҡүә» нормалары үтәлгән сүрәттә генә һөйөү сере асыла. Хаҡ Тәғәләбеҙ әйтә:\n«Алллаһтың нәфрәтенән ҡурҡығыҙ (тәҡүәле булығыҙ)! Аллаһ һеҙҙе өйрәтеп тора.» (Баҡара, 282)\nТәрән һәм сикһеҙ донъя йәшеренгән кешене Шәйех Мәүләнә төрлөп яҡлап танып белгән: ыңғай яҡтарын да, кире яҡтарын да. Уның «Мәснәүиҙәр»ендә һәр кем үҙен табасаҡ. Хатта мосолман булмаған кешеләр ҙә, «Мәснәүиҙәр»ҙе уҡығас, Шәйех Мәүләнәгә оло һоҡланыу менән ҡарай башлай. Ә ҡайһы берәүҙәр иманға килә. «Мәснәүиҙәр»ҙе уҡып, шундай бәхеткә ирешеүселәрҙең береһе Яман Деде.\n«Ни өсөн һеҙ һәр ваҡыт Мәүләнәнән миҫалдар килтерәһегеҙ, ни өсөн һеҙ гел «Мәснәүиҙәр»ҙе яттан һөйләйһегеҙ?»-тигән һорауға Яман Деде былай тип яуап бирә: «Шәйех Мәүләнә, мине ҡулымдан тотоп, Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ҡапҡалары төбөнә алып килде...»\nБындай кешеләр өсөн Шәйех Мәүләнә – әхүәле рухиәләрен тәртипкә килтереүсе рухи остаз. Уныңса, кеше был донъяға үҙенең йәшәйеш серен асыр өсөн килә. Хайуандар, тәбиғәттән бирелгән көс һәм инстинкттарын файҙаланып, үҙҙәренә тейешле нишаны алған кеүек, кеше лә, аҡыл һәм рухиәтен файҙаланып, тейешле баһаһын ала.\n«Әҙәмдең әхүәле рухиәһе урманға оҡшаш. Урманда гүзәл һәм яман ҡылыҡлы ҡабандар, бүреләр һәм башҡа хайуандар йәшәгән кеүек, әҙәмдең әхүәле рухиәһендә лә яман һәм гүзәл сифаттар урын алған.»\nНиндәй генә гүзәл һәм яман йән эйәләре булмаһын, уларға хас үҙенсәлектәр асыҡ йәки йәшерен рәүештә кешенең холҡонда һәм әхлағында сағыла. Әҙәмдең әхүәле рухиәһе – арена, бөтә ғүмере буйы унда яҡшылыҡ менән яманлыҡ көрәшә. Әҙәмдең ҡиммәте Аллаһтың Гүзәл Исемдәрен танып белеү аша үҙенә бирелгән яҡшы сифаттарҙы ни кимәлдә үҫтерә алыуына бәйләнгән.\nИзге Ҡөрьән – Аллаһ һүҙе. Шәйех Мәүләнә кешеләрҙе Изге Ҡөрьән яҡтылығынан сығып баһалаған. Шундай хәл тураһында бәйән итәләр:\n«Бер заман заманының бөйөк хафизы – Хафиз Исхаҡ Мәүләнәгә килә. Шәйех Мәүләнә уны хөрмәт менән ҡаршы ала, түрҙәге их яҡшы урынға ултырта һәм былай ти:\n«Изге Ҡөрьәнде юғары, хөрмәтле урында һаҡлаған кеүек, йөрәгендә Изге Ҡөрьәнде йөрөткән оло йөрәкле хафиздарҙы ла иң маҡтаулы урынға ултыртырға кәрәк. Ҡөрьән яҡтылығы менән тулы йән йәһәннәмде күрмәҫ. Бөтә Ҡөрьән яҙылған йөрәк йәһәннәмгә эләгеүе мөмкинме ни?»\nШәйех Мәүләнәнең Хафиз Исхаҡ менән шундай мөғәмәләһе бәрәкәтендә ҡаланың бөтә хафиздары ла уның шәкерттәре булып китә.\nТәрбиәселәрҙе тәрбиәһендәгеләргә ҡарап баһалайҙар.\nҮҙ ҡарамағында шәкерттәре булһа ғына остаздарҙың баһаһы арта. Тәрбиә эше Шәйех Мәүләнәне һис ялҡытмай, шәкерттәренең етешһеҙлектәрен ул кәметеп күрһәтергә лә тырышмай, шул уҡ ваҡытта артыҡ иғтибар ҙа бирмәй. Ул былай ти:\n«Быуын ултыртыусы аяғы һынған кеше ятҡан йортҡа бара. Ауырыуҙар һәм хәлһеҙҙәр булмаһа, дауалау файҙаһын һәм бәрәкәтен кешеләр ҡайҙан белер ине?»\n«Әгәр еҙ һауыт бик үк яраҡлы булмаһа, химияға шул ҡәҙәр һорау булыр инеме икән?»\n«Шуны белеү кәрәк: етешһеҙлектәр – камиллыҡ өсөн көҙгө. Түбәнлек – юғарылыҡтың көҙгөһө. Ҡапма-ҡаршы сифаты булғанды ғына күрергә мөмкин. Һеркә тәмен белгән сүрәттә бал тәмен нығыраҡ тояһың.»\nБыл тормош асылы - яҡшы уҡыусы һәм һәм яҡшы остаз була алыуыңда... Әммә бының өсөн үҙеңде һәм тирә-йүнде дөрөҫ баһаларға кәрәк...\nНимә ул ер тормошо?\n«Нимә ул ер тормошо?»-тигән һорауға Шәйех Мәүләнә шундай яуап бирҙе: «Ул йәндәр өсөн зиндан!..»\nШәйех Мәүләнә бер әҫәрендә былай ти:\n«Кешеләргә рухи нәсихәт биреү йөкмәтелгәнгә, мин ер зинданында. Өҫтөмдә ошо йөк булмаһа, мин был зинданда булмаҫ инем. Зинданда тороу өсөн мин бурмы ни?!»\nЕр тормошонда һәр аҙымыбыҙ маҡсатҡа яҡынайта. Һәр һулышыбыҙ ер тормошо менән хушлашыуҙы яҡынайта. Йәндәребеҙ йәндәр донъяһынан килгән. Һәр һулышыбыҙ менән улар ватандарына яҡыная. Парға әйләнеп, һыу ятҡылыҡтары кәмей барған кеүек, һәр һулышыбыҙ менән һиҙелмәйенсә генә ер тормошобоҙ ҡыҫҡара.\nКешеме, хайуанмы – һәр йән эйәһе ерҙән барлыҡҡа килгән һәм, ерҙең бер өлөшө булып, ерҙә серей һәм ерҙә юҡҡа сыға. Материаль донъяла ла, рухи донъяла ла һәр нәмә үҙ стихияһына кире әйләнеп ҡайта. Тәбиғәтенә йәннәт һалынғандар йәннәткә ҡайта, тәбиғәтенә йәһәннәм һалынғандар йәһәннәмгә ҡайта. Хәҡиҡәттә үҙгәреш юҡ. Аллаһтан да, был ғаләмдән дә, үҙеңдән дә ҡасыу мөмкин түгел.\nШәйех Мәүләнә әйтә: «Беҙ кемдән ҡасабыҙ? Үҙебеҙҙәнме әллә? Буш хыялдар ғына был... Беҙ кемдән ҡотолорға, ҡасырға теләйбеҙ?.. Аллаһтанмы әллә? Ниндәй буш өмөттәр! Ниндәй тәрән яңылышыу!..»\n«Һин белергә тейеш: ер тормошо асылы аҡса ла, байлыҡ та, матур ҡатындар ҙа, зиннәтле кейемдәр һәм килемле сауҙа ла түгел, ер тормошо – Аллаһҡа ҡарата ғәмһеҙлек.»\nСәләмәт ҡәлб: Хаҡ Тәғәләбеҙгә тулы күндәмлек.\nКүҙен ер тормошо томалаған рухи ғәмһеҙлектән, нәфсеһен ауыҙлыҡлап, йөрәген сафландырып, үҙен гонаһтарҙан әрсәләп кенә ҡотола ала әҙәм алаһы. Был кимәлгә еткән йөрәк бөтә ғаләмде тултырған Илаһи нурҙы бер фокусҡа туплаған линзаға әүерелә һәм әхүәле рухиәтендәге бөтә фани, осраҡлы нимәләрҙе яндырып юҡ итә. Был халәт - «ҡәлб-и сәлим» - сәләмәт йөрәк. Мәңгелек тормошта шундай йөрәккә эйә булғандар ғына Аллаһу Тәғәләнең бүләгенә лайыҡ була. Изге аятта әйтелә:\n«Ул Көндө мал да, улдар ҙа файҙа килтермәҫ. Әммә ләкин Аллаһҡа саф күңел менән инанғандар (ул Көндө) бәхетле булыр.» (Шүғәрә (Шағирҙар), 88-89)\nШәйех Мәүләнә «ҡәлб-и сәлим»гә ирешеүҙең шарты булған Аллаһҡа тулы күндәмлек халәтен шулай тасуирлай:\n«Диңгеҙ тулҡындары өҫтөндә батып үлгән кеше кәүҙәһе сайҡала. Тамсы ғына булһа ла баҙнатһыҙлығы булған кешегә стихиянан нисек ҡотолорға? Әгәр һин, «үлгәнгә ҡәҙәр үлегеҙ» серенә төшөнөп, кешегә хас сифаттарыңдан ҡотолһаң, рухи серҙәр океаны һине үҙе тулҡындарында йөрөтәсәк.»\nКешенең бар ҡылыныу маҡсаты – Раббыһына буйһоноу һәм Уны танып белеү. Мәғрифәт океанында тамсы ғына булыу ҙа хәҡиҡәт серен һәм һәр нәмәнең асылын танып белеү һәләтен бирер.\nШәйех Мәүләнәнең Раббыһына иге-сиге булмаған һөйөүенең бер өлөшөн Аллаһ беҙгә лә насип итһен. Шул һөйөү арҡылы беҙҙе «инсан камил» дәрәжәһенә лайыҡлы итһен!


Аҡыл, изгелек, мәңгелек орлоҡтарын сәсәләр\n19 Ноябрь 2018, 17:25\nУҡытыусы – зирәклекте һәм күңел йәшлеген, заман менән бергә атлауҙы һәм иҫ китмәле ҙур тырышлыҡты, арыу-талыу белмәй хеҙмәт һалыуҙы талап иткән үҙенсәлекле һөнәр ул. Уның хеҙмәтен үлсәрлек бизмәндәр юҡ\nУҡытыусы – зирәклекте һәм күңел йәшлеген, заман менән бергә атлауҙы һәм иҫ китмәле ҙур тырышлыҡты, арыу-талыу белмәй хеҙмәт һалыуҙы талап иткән үҙенсәлекле һөнәр ул. Уның хеҙмәтен үлсәрлек бизмәндәр юҡ. Район уҡытыусыларын һөнәри байрамдары менән ҡотлаған Бүздәк 2-се урта мәктәбе уҡыусылары һөйләгән шиғырҙарҙа яңғыраған төп фекер ошо булды. “Өмөт” һәм “Жемчужинки” бейеү коллективтары ла үҙ сығышын тантана хужаларына бағышланы.\nҺөнәренә ғашиҡ уҡытыусы ғына һәр баланың талантын күрә һәм аса, уға ауыр ваҡытта йылмайыуы һәм йылы һүҙе менән күңелен күтәрә, тине үҙ сығышында район хакимиәте башлығы Азат Арыҫланов. Азат Марат улы һөйөнөслө яңылыҡ менән уртаҡлашты – район үҙәгендә тиҙҙән яңы мәктәп төҙөлә башлаясаҡ. Балаларға белем һәм тәрбиә биреүгә индергән лайыҡлы өлөштәре өсөн район етәксеһе уҡытыусыларға республика һәм райондың юғары бүләктәрен тапшырҙы.\nРайон мәғариф бүлеге етәксеһе Илгиз Кашафетдинов уҡытыусыларға сәләмәтлек, эштәрендә уңыштар теләне. Ҡыҙыҡлы ла, тынғыһыҙ ҙа хеҙмәттәре өсөн рәхмәт әйтеп, мәғариф бүлегенең Маҡтау ҡағыҙҙарын тапшырҙы.\nБалалар баҡсалары һәм мәктәптәр мәҙәниәт учреждениелары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Гөлназ Шәйәхмәтова иң әүҙем педагогтарҙы Рәхмәт хаттары менән бүләкләне.\nЙәшенә һәм эш стажына ҡарамаҫтан, һәр кеше үҙ эшендә һөнәри камиллыҡҡа ынтыла. Быйыл Уҡытыусылар көнө байрамы һөнәри оҫталыҡтың йыл һайын үткәрелеүсе “Йыл уҡытыусыһы” конкурсын асыу менән берләштерелгән ине. Был бәйгелә быйыл 14 уҡытыусы ҡатнашты.\nКонкурсанттар үҙ коллегалары һәм фекерҙәштәре менән бергә “Үҙем һәм яратҡан һөнәрем” тип аталған ижади бәйгелә үҙҙәре менән таныштырҙы. Районда иң ҙур мәктәптәрҙең береһе булған Бүздәк 2-се урта мәктәбе уҡытыусылары сәхнәгә беренсе булып сыҡты. Мәктәп составында 5 филиал бар, унда 1100 балаға 95 уҡытыусы белем бирә. Шуға күрә был мәктәп вәкилдәре һәм конкурсанттары командаһы – иң ҙуры. Бәйгелә мәктәптең инглиз теле уҡытыусыһы Айгөл Мөлөкова, башланғыс класс уҡытыусыһы Ләйсән Ғабдрәхимова, математика уҡытыусыһы Әлиә Солтанова, тарих уҡытыусыһы Ләйсән Вәлиева ҡатнаша. Уларҙың һәр береһе сикһеҙ океандағы утрауға тиң. Капитан – мәктәп директоры Альбина Заһирова етәкселегендә мәктәп корабле уларҙың һәр бе-реһенең янына туҡталды. Презентация уҡытыусыларҙың күмәклеге һәм тема яғынан байлығы менән айырылып торған хор сығышы менән тамамланды.\nКилем мәктәбе халҡының данлы үткәнен ҡәҙерләп һаҡлай. Иң бай музей экспозицияһы булған мәктәп ул. Унда бар яҡлап та талантлы уҡытыусылар эшләй. Шу-ларҙың береһе – башланғыс класс уҡытыусыһы Гөлсинә Ғабдуллина. Килем мәктәбе коллективы уның менән таныштырҙы.\nИҫке Тауҙар мәктәбе уҡытыу-сылары – иң етеҙҙәр һәм һәр яңыны күтәреп алыусы коллектив. Унда йәш һәм дарманлы уҡытыусылар эшләй. Физкультураны нигеҙҙә ир-аттар уҡытыуға күнеккәнбеҙ. Ә бына Иҫке Тауҙар мәктәбендә был дәрестәрҙе һөйкөмлө һәм маҡсатына ирешеүсән, спорт үрҙәрен яуларға әҙер Ләйсән Моратова алып бара. Конкурсҡа сәләмләү сифатында коллегалар, балалар һәм ата-әсәләр ҡатнашлығында спорт-музыкаль композиция алып килгәндәр. Уларҙың сығышы теләһә ниндәй йәштә лә спорт менән шөғөлләнеүҙең һәм сәләмәт тормош алып барыуҙың мөһимлеген күрһәтте.\nҠаран урта мәктәбе уҡытыу-сылары хаҡлы рәүештә иң әүҙем һәм ижади коллектив иҫәпләнә. Бәйгелә ҡатнашасаҡ рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Таңһылыу Сабитова – уйлап табыусан һәм үҙенсәлекле уҡытыусыларҙың сағыу миҫалы. Ҡаран мәктәбе коллективы уның менән “Модный приговор” тапшырыуы рәүешендә таныштырҙы. Оҫта башҡарылған импровизация бик күңелле килеп сыҡты. Ҡаран уҡытыусылары сәхнә образына ла ҙур иғтибар бүлгән – йомғаҡлау йырына улар барыһы ла матур зәңгәр күлдәктәрҙә сыҡты.\nКәпәй-Ҡыбау мәктәбендә ныҡлы белемле һәм норматив документ-тарҙы яҡшы белгән уҡытыусылар эшләй. Мәктәптең башланғыс класс уҡытыусыларының методик берләшмәһе – иң ҙуры. Башланғыс класс уҡытыусыһы Рәзинә Нафи-ҡованың сығышы – ябай ауыл уҡытыусыһының тормошо хаҡында һөйләүсе матур әкиәт ине.\nҠаңны-Төркәй урта мәктәбе башҡорт халҡының тарихын һәм йолаларын, танылған яҡташтары хаҡындағы иҫтәлекте ҡәҙерләп һаҡлай. Башланғыс класс уҡы-тыусыһы – дарманлы, аҡыллы, талантлы Әлиә Арыҫланова коллегалары менән бергә мәктәптең ғәҙәти тормошон ғәҙәти булмағанса – дәрестәрҙе һәм тәнәфестәрҙе дәртле бейеү рәүешендә күрһәтте.\nҒафури мәктәбе – районда иң алдынғыларҙың береһе. Унда 150-гә яҡын бала белем ала. Мәктәптә тәжрибәле уҡытыусылар менән бергә йәш уҡытыусылар ҙа эшләй. Конкурста ҡатнашҡан Элина Асҡарова балаларҙа туған телгә һөйөү тәрбиәләй. Презентацияны замана һәм ауыл халҡы проблемаларына ла ҡағылған шаян сәхнә күренеше итеп әҙерләгәндәр. Популяр “Окей, гугл” тамашасыларға Элина Зөфәр ҡыҙы һәм уның эше хаҡында ентекле һөйләне.\nИҫке Боғаҙы урта мәктәбе коллективы үҙенең хәбәрҙарлығын күтәрергә тырышыу йәһәтенән айырыла. Уҡытыусылар үҙ һөнәрҙәрендәге барлыҡ яңылыҡты эштәрендә ҡулланырға тырыша. Бәйгенең беренсе этабына әҙерлектә лә коллектив ҙур фантазия күрһәткән. Башланғыс класс уҡытыусыһы – үҙ эшенә мөкиббән, ижади Эльза Нәжмиеваны “Битва экстрасенсов” телетапшырыуынан килгән “экстрасенстар” һәм “күрәҙәселәр” таныштырҙы.\nҺуңғы булып Бүздәк 1-се урта мәктәбе коллективы сығыш яһаны. Бер быуатлыҡ тарихҡа эйә был мәктәптә үҙ эшен яҡшы белгән һәм яратҡан уҡытыусылар эшләй. Бәйгелә ҡатнашыусы өс уҡытыусы менән таныштырырға өсөнсө класс уҡыусылары ярҙам итте, ҡыҙыҡлы шиғырҙар һөйләп ишеттерҙе улар. Улар артынан сәхнәгә яңылыҡтар тапшырыуын алып барыусы 7-се класс уҡыусыһы Тигран Сакаев сыҡты. Ул уҡытыусыларҙы һөнәри байрамдары менән ҡотлаған арала махсус хәбәрсе Элиза Дистанова 1-се мәктәптән ашығыс репортажы менән тура эфирға сыҡты. Был эфир конкурсҡа сығыусы уҡытыусының кемлеген асыҡланы. Фекерҙәр төрлө булһа ла, балаларҙың яратҡан уҡытыусылары – башланғыс клас-тарҙа белем биреүсе Айгөл Алмаева, инглиз теле уҡытыусыһы Анжела Ҡунаҡҡужина, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Лариса Медведева бәйгеселәр булды. Конкурсанттар-ҙы интернет-сайттарҙың ситтән тороп уҙғарылған бәйгеһе, таныш булмаған кластарҙа дәрес биреү, оҫталыҡ дәрестәре, конкурстың бер өлөшө булған “Мин – уҡытыусы” тигән эссе яҙыу көтә. Был бәйгеләр декабрь-ғинуар айҙарында үтәсәк.\nРайонда өҫтәмә белем биреүгә лә иғтибар ҙур. “Олимп” өҫтәмә белем биреү үҙәгенә йөрөүсе балалар һәм волонтёрҙар уҡытыусыларҙы үҙенсәлекле концерт номерҙары менән ҡотланы. Сабай мәктәбенең өҫтәмә белем биреү педагогы Гүзәл Фәхретдинова уҡытыусыларға үҙе-нең йырын бүләк итте.\nБыл сара лайыҡлы конкурсанттарҙы һәм педагогик коллек-тивтарҙың сағыу сығыштарын күреү мөмкинлеге бирҙе. Улар үҙҙәренең талантлы, ижади, дарманлы икәнлектәрен йәнә бер ҡат иҫбатланы.


Өфө 2019 йылда Халыҡ-ара йәйге балалар уйындарын ҡабул итеү хоҡуғын алды\nБыл ҡарар 11 июлдә Нью-Тайбэй (Тайвань) ҡалаһында Халыҡ-ара уйындарҙың 50 йыллыҡ юбилейы уңайынан уҙғарылған комитет ултырышында яңғыраны. Баш ҡалабыҙ менән таныштырғанда комитет ағзаларына Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың видеомөрәжәғәте тәҡдим ителде.\n– Башҡортостан – Рәсәйҙең иҡтисади, фәнни һәм мәҙәни үҙәктәренең береһе. Беҙ дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек өсөн асыҡ. Бизнес һәм сауҙа өлкәләрендә республикабыҙ менән бәйләнеш тотҡан илдәр һаны йөҙҙән ашты. Балалар һәм йәштәр һанына ҡарап, төбәгебеҙҙе илдә иң “йәш”е тип һанайҙар. Башҡортостан – спортты үҙ иткән республика, беҙҙә төрлө халыҡ-ара саралар йыш үтә. Беҙҙә спортты, шул иҫәптән балаларҙыҡын һәм үҫмерҙәрҙекен, үҫтереү өсөн яҡшы шарттар тыуҙырылған, – тине төбәк етәксеһе. – 2019 йылда үтәсәк 51-се Халыҡ-ара йәйге балалар уйындары ла сағыу сара булып тарихта ҡалһын өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ. Өфөнөң, уның ҡунаҡсыл халҡының барығыҙға ла мотлаҡ оҡшарына ышанам. Беҙҙең уңайлы һәм матур ҡалабыҙҙы, заманса спорт ҡорамалдарындағы уңышлы старттарҙы һәм яҡшылыҡ теләүсе көйәрмәндәрҙе йылылыҡ менән иҫкә аласаҡһығыҙ.\nБыға тиклем, 2013 йылда, Башҡортостанда VI Халыҡ-ара ҡышҡы балалар уйындары ойошторолғайны. Унда 20 илдән 60-тан ашыу команда спорттың төрлө төрҙәре – тау саңғыһы, хоккей, фигуралы шыуыу, шорт-трек, сноубординг, спорт билдәләнеше һәм саңғыла ярыш – буйынса 170 миҙал өсөн көрәште. Һөҙөмтәлә Өфө командаһы, 16 награда яулап, дөйөм миҙалдар һаны буйынса беренселеккә сыҡты.\n2019 йылдағы йәйге уйындар ун дисциплина буйынса ярыштарҙы үҙ эсенә аласаҡ, улар Башҡортостандың баш ҡалаһындағы спорт объекттарында үтәсәк. Шулай итеп, Өфө Халыҡ-ара балалар уйындарының тарихында ҡышҡы һәм йәйге ярыштарҙы ҡабул иткән донъялағы берҙән-бер ҡала булып таныласаҡ.


Бәләбәй элеваторының ни бары 2 миллион ярым һумға һатылыуына бәйле хоҡуҡ һаҡсылары тикшереү эше башлаясаҡ - Bash.News\nБәләбәй элеваторының ни бары 2 миллион ярым һумға һатылыуына бәйле хоҡуҡ һаҡсылары тикшереү эше башлаясаҡ\nБәләбәй элеваторының ни бары 2 миллион ярым һумға һатылыуына бәйле хоҡуҡ һаҡсылары тикшереү эше башлаясаҡ https://bash.news/news/87208_blbj_elevatoryny_ni_bary_2_million_yarym_uma_atylyuyna_bjle_xou_asylary_tikshere_eshe_bashlayasa\n51 бинанан торған эре комплекстың баҙар хаҡы кәмендә ун тапҡырға күберәк була. Билдәле булыуынса, объекттың элекке милексеһе - Стәрлетамаҡ машиналар төҙөү компанияһында ун йылдан ашыу банкротлыҡ процедуралары бара. Элеватор һатылғандан һуң, предприятиеның элекке хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы буйынса бурысы ҡапланырға тейеш булған, тик көтөлгән ҙур килем урынына тиндәр генә ҡойола.\nБәләбәй элеваторы быйыл икенсе һулыш алды тиергә була. Оҙаҡ ваҡыт буш торғандан һуң, ул ниһайәт, иген ҡабул итә башланы. Яңы инвестор предприятиены үҙ ҡарамағына алып, корпустарҙы төҙөкләндерә, тиҫтәгә яҡын яңы эш урындары булдыра. Район фермерҙары ла элеватор эшләгәндә сәсеү майҙандарын арттырыу мөмкинлеген планлаштыра\nИсмәғил Хөснөтдинов, крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе: “Элеватор булһа, киптерергә, һаҡларға урын була. Беҙҙең фермерҙарҙың складтары бәләкәй бит. Шат инде, Бәләбәйҙә элеватор эшләһә, көнбағыш, майлы культураларҙы тапшырырға урындар була”.\nИнвестор элеваторға быйыл сентябрҙә эйә була. Юридик яҡтан проблемалар булыр кеүек тойолмай. Билдәле булыуынса, комплекстың элекке хужаһына элеватор былтыр бөлгөнлөккә төшкән Стәрлетамаҡ машиналар төҙөү компанияһынан һатыулашыу барышында эләгә. Банкрот предприятие мөлкәтте һатып, эш хаҡы буйынса 43 миллион һумлыҡ бурысын ҡапларға тейеш була. Конкурс идарасыһы элеваторға башта 25 миллион һумлыҡ хаҡ ҡуя, әммә һатып алырға теләүсе табылмағас, 51 объекттан торған комплекс хаҡы ун тапҡырға тиклем төшөрөлә.\nАлександр Крецкий, конкурс идарасыһы: “Я не знаю чем этот объект уникальный, чтобы сказать что такое не могло быть. Но реальность то другая. Его продавали с 2014 года. Документы имеются. Порядок продажи не оспаривался ни одним из кредиторов, поэтому если смотреть на торги по банкротству, то это абсолютно нормальный процесс снижения цены, все сейчас ждут последних предложений”.\n18 мең гектар ерҙә урынлашҡан комплекс Өфөләге бер бүлмәле фатир хаҡына торошло. Ике миллион ярым һумлыҡ байлыҡтан кем баш тартһын?! Килешеүҙең законлы булыуына урындағы икмәк ризыҡтары комбинаты етәкселеге лә шик белдерә. Әле улар элеваторҙың бер нисә бинаһын ҡуртымға алып эшләй.\nДиләрә Хаматдинова, Бәләбәй икмәк ризыҡтары комбинаты баш бухгалтеры: “Беҙҙең комбинат бинаһы ғына ун миллион һумға торошло! Мөлкәт комплексы иллегә яҡын объектты берләштереүен иҫәпкә алғанда, элеваторға хаҡ бик арзан ҡуйылған”.\nБөгөн мәсьәлә Хөкүмәт йортонда үткән оператив кәңәшмәлә лә күтәрелде. Төбәктең хеҙмәт инспекцияһы мәғлүмәттәре буйынса, Бәләбәй үҙәгендә урынлашҡан элеваторҙы юғарыраҡ хаҡҡа һатып алырға теләүселәр ҙә була. Һөҙөмтәлә Стәрлетамаҡ машиналар төҙөү компанияһы эре предприятиены арзан хаҡҡа биреп, элекке хеҙмәткәрҙәре алдындағы бурысты тулыһынса ҡаплай алмай.\nТатьяна Астрелина, Башҡортостан дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе: “Стәрлетамаҡ машиналар төҙөү компанияһында ун йылдан ашыу банкротлыҡ процедуралары бара. Конкурс идарасылар бер нисә тапҡыр алмашынды. Уларҙы төрлө ведомство-ара комиссияларға ла саҡырғайныҡ, гел генә Бәләбәй элеваторынан башҡа конкурс массаһы юҡ тип аҡландылар. Күреүегеҙсә, әгәр ҙә был мөлкәт үҙ хаҡына һатылған булһа, халыҡҡа хеҙмәт хаҡын ҡайтарыу буйынса мөмкинлек күберәк булыр ине”.\nРеспублика етәксеһе элеваторға бәйле килешеүҙең ғәҙел булыу-булмауын тикшерергә ҡушты. Радий Хәбиров хоҡуҡ һаҡсыларын законһыҙ килешеүҙәрҙе ғәмәлдән сығарырға саҡырҙы.\nРадий Хәбиров, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы: “Если есть возможность обратите пожалуйста внимание, если там есть необходимость работать по вашей линии давайте будем вмешиваться, ну вот так вот будем расшивать...давайте подключайтесь, такие истории наверно периодически будут всплывать, наша задача спокойно трезво расшивать и возвращать то , то нам положено”.\nЭлеватор һатылғандан һуң да ғауға тынмай. Уның киләсәге әлегә билдәһеҙ. Мәғлүм булыуынса, Стәрлетамаҡ машина төҙөү комплексы конкурс идарасыһы икмәк ризыҡтары комбинатын судҡа биреп, һигеҙ миллион һум аҡса ҡайтарыуҙы ла талап итә. Һуңғыһы ҡуртымға алынған биналар өсөн түләүҙәрҙе ваҡытында башҡармаған, был килем шулай уҡ хеҙмәткәрҙәр бурысын ҡаплауға китер ине.\n21:50, 15 окт\nШишмә районында бер центнер картуф урлаған бурҙы тотҡандар\n11:20, 14 окт


Өфөлә «Ғәскәровсылар менән бейейем» акцияһы үтте - Bash.News\nӨфөлә «Ғәскәровсылар менән бейейем» акцияһы үтте\nӨфөлә «Ғәскәровсылар менән бейейем» акцияһы үтте https://bash.news/news/107279_fl_skrovsylar_menn_bejejem_akciyay_tte\n09 окт 2019, 23:07\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле 80-се ижад миҙгелен асырға әҙерләнә. Юбилей уңайынан Интернет селтәрендә бейеү конкурсы иғлан ителгәйне. Бөгөн Өфөнөң Матросов паркында күләмле флешмоб үтте. Саранан хәбәрсеһе Әлфинә Килдейәрова яҙмаһында.\nИнтернет селтәрендә тиҫтәләгән кеше «Ғәскәровсылар менән бейейем» акцияһына ҡушылды. Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солистары бер ай дауамында үҙҙәренең сәхифәһенә видеодәрестәр һалды. Улар өс өлөштән торған роликтарҙа яңғыҙ һәм парлы бейеүҙәр хәрәкәттәрен өйрәтте.\nКүләмле флешмоб Матросов исемендәге паркта үтте. Һауа торошо ямғырлы булыуға ҡарамаҫтан, ҡала халҡы майҙанға ихлас йыйылды. Акцияла ҡатнашыусыларҙың күбеһе студенттар ине.\n«Гөлнәзирә» бейеүен һайлау осраҡлы түгел. Уны хореограф һәм балетмейстер Фәйзи Ғәскәров сәхнәләштергән һәм ул тамашасылар өсөн беренсе тапҡыр республиканың 20 йыллыҡ юбилейына ҡуйылған. Бейеүҙең нигеҙенә «Йәшерем яулығым» халыҡ уйынының сюжеты һалынған. Бейеүселәр әйтеүенсә, уның хәрәкәттәрен иҫтә ҡалдырыуы ауыр түгел. Акцияла ҡатнашҡан һәр кем үҙен ансамбль солисы итеп тоя алды.\nГөлназ Солтангәрәева: “Мин үҙем бала саҡтан бейеү менән шөғөлләнәм, шуның өсөн гел ансамбль солистары менән күрешергә хыялландым. Әйтеп бирә алмаҫлыҡ тойғолар кисерҙем”.\nБашҡортостандың визит карточкаһына әйләнгән ансамбль быйыл 80-се ижад миҙгеленә аяҡ баҫа. Был уңайҙан улар тамашасылар өсөн яңы проекттар, концерт номерҙары һәм гастролдәр әҙерләгән.\nБаймаҡ районында быйыл өсөнсө мәсет үҙ ишектәрен асты\n23:24, 22 окт\nБыл аҙнала Ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәре һөнәри байрамын билдәләй\n18:47, 22 окт\nБашҡортостанда мөлкәт һалымын түләү кәрәклеге тураһында иҫкәртәләр\n09:11, 22 окт\nЯңы йыл каникулында алкоголь һатыу сикләнеүе ихтимал\n09:05, 22 окт


Өфөнөң 3-сө гимназияһы Рәсәй кимәлендә танылыу яуланы | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nӨфөнөң 3-сө гимназияһы Рәсәй кимәлендә танылыу яуланы\nМәктәп илдең “100 иң яҡшы мәктәбе “ исемлегенә инде. Уҡыу йорто 2018-се йылдың иң яҡшы гимназияһы номинацияһында ла еңеүсе булды. 3-сө ҡала гимназияһы Өфөлә билдәле уҡыу йорттарынан һынала. Уны төрлө йылдарҙа республикабыҙҙа, илебеҙҙә билдәле кешеләр тамамлаған. Юғары наградалар мәктәпкә белем биреү, фәнни-ғәмәли эҙләнеүҙәр, йәштәрҙе тәрбиәләү өлкәһендәге уңыштары өсөн бирелгән. Әйткәндәй, 2020 йылда уҡыу йорто 160 йыллыҡ юбилейын билдәләй.


«Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре өсөн ял юҡ» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » «Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре өсөн ял юҡ»\n15.06.2019 «Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре өсөн ял юҡ»\nБөгөнгө йәмғиәттә мәҙәниәт ойошмалары мөһим роль уйнай. Кеше ғүмеренең бер генә көнө лә сәнғәтһеҙ, мәҙәниәтһеҙ үтмәй. Был – күңел талабы, рухи ашҡыныу, йән дауаһы. Ә айырым райондар миҫалында ҡарағанда, һәр төбәктең мәҙәни эшмәкәрлеге маҡтауға, баһаға лайыҡ.\nИртәгә билдәләнәсәк республикабыҙҙың Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан беҙ Яңауыл районының мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Ринат Әҙис улы Ибраһимов менән тап ошо төбәктең мәҙәни тормошо тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Ринат Әҙис улы, әйҙәгеҙ, әңгәмәне һеҙҙең менән танышыуҙан башлайыҡ. Мин шәхсән һеҙҙе моңло тауышлы йырсы булараҡ беләм...\n– Эйе, тәбиғәт мине таланттан мәхрүм итмәне. Үҙем Яңауыл ҡалаһынан, бала саҡтан сәхнәне үҙ иттем, йыр яраттым. Шуға ла мәктәпте тамамлағас, Алабуға мәҙәниәт училищеһына уҡырға киттем. 1997 йылда уны тамамлағас, тыуған яҡҡа ҡайтып, хеҙмәт юлымды башлап ебәрҙем. Ошонда уҡ “Байрам” ир-егеттәр квартеты ойошторҙом, район мәҙәниәт йортонда художество етәксеһе вазифаһы ла ышанып тапшырылды. Ситтән тороп юғары белем алдым. Мәҙәниәт бүлеген етәкләүемә алты йыл үтте. Йырсы булараҡ һирәк сығыш яһарға тура килә – мәшәҡәттәр күп. Әммә сәхнәнән ситләшмәнем.\n– Әлеге ваҡытта һеҙҙең ҡул аҫтында нисә ойошма һәм хеҙмәткәр эшләй?\n– Һандар теле менән генә әйткәндә, район мәҙәниәтен Биләмә-ара мәҙәниәт-ял итеү үҙәге, 18 ауыл мәҙәниәт йорто, 33 клуб, 29 китапхана, ике филиалы менән Тыуған яҡты өйрәнеү музейы, сәнғәт балалар мәктәбе эшмәкәрлеге аша билдәләргә була. Уларҙа барлығы 221 кеше эшләй. 78 хеҙмәткәр – юғары, 112-һе махсус урта белемгә эйә.\nӘ инде мәҙәниәт бүлегенең хеҙмәтенә күңел күҙлеге аша ҡараған осраҡта, башҡарылған һәр эш, үткәрелгән һәр сара артында үҙ вазифаһын яратып башҡарған хеҙмәткәрҙәрҙең йән йылыһы, физик көсө, таланты, тырышлығы тора. Беҙҙең эштә осраҡлы кешеләр оҙаҡ тотҡарланмай. Шуға күрә, үҙ сиратымда, хеҙмәттәштәремдең эшен лайыҡлы баһаларға тырышам, улар менән ғорурланам.\n– Бөгөнгө көндә юғары исемдәр алыу еңел түгел. Һеҙҙә был йәһәттән эштәр нисек?\n– Әгәр мөмкинлегем булһа, һәр хеҙмәткәремә юғары исем юллар инем. Беҙҙең мәҙәниәт тап уларҙың эше менән алға бара, ябай халыҡтың байрамдары, ялдары матур ойошторола. Мәҙәниәт министрлығы республика кимәлендәге «иң-иң»дәрҙе билдәләһә, үҙебеҙҙең лайыҡлы таланттарҙы район хакимиәтенең йә мәҙәниәт бүлегенең Маҡтау грамоталары, иҫтәлекле бүләктәр менән күңелен күтәрергә тырышабыҙ.\n“Хаят” халыҡ театры режиссеры Салауат Хәмзин, “Югдон” удмурт халыҡ фольклор ансамбле етәксеһе Миңшәкир Шаретдинов, “Ялҡын” халыҡ бейеү ансамбле етәксеһе Әхиәр Хәлитов, район мәҙәниәт йорто режиссеры Венера Фәррәхова һәм Биләмә-ара мәҙәниәт һәм ял үҙәге директорының китапхана эше буйынса урынбаҫары Гөлнара Вәлиеваға төрлө йылда «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемдәр бирелде.\n– Яңауылда республика кимәлендә танылыу яулаған саралар ҙа үтеп тора. Май айында ғына һеҙ гармун моңдарына сорналып алдығыҙ...\n– Эйе, быйыл беҙҙә унынсы тапҡыр Фәтих Ихсанов нигеҙ һалған “Моңға бай гармун байрамы” үтте. Унда илдең төрлө төбәгенән 300-ҙән ашыу гармунсы ҡатнашты. Шулай уҡ 2011 йылдан алып данлыҡлы яҡташыбыҙ Радик Гәрәев исемендәге асыҡ йырсылар конкурсын ойошторабыҙ. Ул ике йылға бер тапҡыр профессионал һәм үҙешмәкәр башҡарыусылар араһында үтә. Ике төркөмдөң дә еңеүсеһенә Яңауыл районы хакимиәте 50-әр мең һум аҡса бүләк итә.\nБалалар араһында “Төньяҡ балҡышы” тип аталған күп жанрлы телевизион конкурс популяр. Ул ете йыл рәттән уҙғарыла, һайлап алыу турында ҡатнашыусылар йылдан-йыл арта бара. Гала-концертта «иң-иң»дәр генә ҡатнаша, ә еңеүсене урындағы телевидение тамашасылары тауыш биреү ысулы менән үҙҙәре һайлай.\n– Районығыҙ – күп милләтле төбәк. Был һеҙҙең эштә лә сағылыш табалыр, моғайын?\n– Әлбиттә. Үрҙә һанап үткән һәм башҡа бик күп сараларҙа төрлө милләт вәкилдәре теләп ҡатнаша. Ауыл һәм район кимәлендә үткән саралар башлыса башҡорт, татар, рус телдәрендә алып барыла. Беҙҙең иғтибарҙан күпләп йәшәгән мари һәм удмурт халҡы ла ситтә ҡалмай. Мәҫәлән, йыл һайын удмурт ҡыҙҙарының “Чеберина” тип аталған матурлыҡ бәйгеһе үткәрелә. Унда республиканың төрлө районында йәшәгән, шулай уҡ Пермь крайынан, Удмурт республикаһынан үҙ халҡының йолаларын, сәнғәтен белгән, әҙәби телдә иркен аралашҡан ҡыҙҙар ҡатнаша. Ә мари халҡы өсөн “Серебряная веревочка” тип аталған – бейеү, “Самыр йук” йыр байрамдары үтә.\n– Йәш быуынды тәрбиәләүҙә лә мәҙәниәт усаҡтарының роле ҙур. Яңауыл йәштәре һәм балалары был йәһәттән әүҙемме?\n– Һәр йыл сентябрь айында Яңауыл ҡалаһында “Баланы спорт һәм ижад донъяһына килтер” тигән акция үтә. Уны йәш быуынға өҫтәмә белем биреү ойошмаларының эшен яҡтыртыу, уларҙы спортҡа һәм сәнғәткә ылыҡтырыу маҡсатында ойошторабыҙ. Акция барышында төрлө түңәрәк һәм секция етәкселәре балалар һәм ата-әсәләр менән осраша, үҙҙәренең эшмәкәрлеге менән таныштыра, уңыштарын бәйән итә. Был сара ярҙамында йыл һайын яҡынса 300-ләгән кескәй дуҫыбыҙ күңеленә яҡын шөғөл таба. Балалар һәм үҫмерҙәр менән эш айырыуса каникулдар мәлендә әүҙемләшә. Әлеге ваҡытта йәйге каникулдарға тәғәйен график һәм эш планы менән байтаҡ сара ойошторола башланы ла инде. Әйткәндәй, түңәрәктәрҙең һәм спорт секцияларының 99 проценты балалар өсөн бушлай эшләй.\nЙәштәр ҙә спорт ярыштарында һәм күңел асыу сараларында әүҙем ҡатнаша. Район үҙәк китапханаһында йәштәр үҙәге өсөн “Перекресток” майҙаны асылды. Унда төрлө оҫталыҡ дәрестәре, тематик кисәләр ойошторола. Китапханала шулай уҡ байтаҡ йылдар ауыр хәлдә ҡалған балалар өсөн – “Йылмайыу”, физик мөмкинлеге сикләнгәндәр өсөн “Өмөт” клубтары эшләй. 2018 йылда “Өфө уттары” күңел асыу үҙәгендә баш ҡалала белем алыусы Яңауыл студенттары менән “Кесе Ватан киләсәге – һеҙҙең ҡулда” тип аталған осрашыу үтте. Унда район етәкселәре йәштәрҙе районға ҡайтып эш башларға әйҙәне.\n– Һеҙҙәге матди-техник база бөгөнгө көн талаптарына яуап бирәме?\n– Заман технологиялары көнләп үҫешкән мәлдә, талаптарға яуап биреүе ауыр, әлбиттә. Әммә хәлебеҙ зарланырлыҡ түгел. Һәр ойошма һәм бина талаптарға, санитар нормаларға тап килә, кәрәкле йыһаз, оргтехника, ноутбук, музыка ҡоралдары, спорт инвентары менән тәьмин ителгән. Йыл һайын ағымдағы ремонт эштәре атҡарыла. Тыуған яҡты өйрәнеү музейының өс күргәҙмә залын яңыртыу өсөн 4 млн һум аҡса тотонолдо. Хәҙер унда килеүселәр райондың тарихы, экологияһы, тәбиғәт ресурстары менән яҡынданыраҡ таныша ала. Мультимедия экскурсиялары ойоштороу мөмкинлеге лә бар. Быйыл да төҙөкләндереү эше дауам итәсәк: бинаның тышҡы йөҙөн ремонтларға кәрәк. Мәҙәниәт ойошмаһы ҡалаға йәм биреп ултырырға тейеш.\nМәҙәниәт өлкәһенә ҡағылышлы проекттары өсөн “Берҙәм Рәсәй” партияһына рәхмәтлебеҙ. Былтыр уларҙың ярҙамы менән ауыл клубтарында 4 млн һумлыҡ ут һәм тауыш ҡорамалдары яңыртылды. Республика һәм федераль грант проекттарында ла ҡатнашып торабыҙ. “Путешествие с “Марий мутэр”: наследие Упымарий” проекты менән 500 мең һумлыҡ ярҙам алдыҡ. Кинематографияны үҫтереүгә йүнәлтелгән Федераль ярҙам фондынан бүленгән 4,8 млн һумға яңы кинотеатрлы булдыҡ.\n– Быйылғы йыл юбилей сараларына бик бай. Рәсәйҙә Театр йылы иғлан ителде. Әүҙем ижад миҙгеленә ниндәй саралар әҙерләнә?\n– Йәй миҙгеле ялдар менән күҙалланһа ла, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре өсөн ял юҡ. Әйтеп үтеүемсә, балалар менән әүҙем эш алып барыла. Ең һыҙғанып Екатеринбург ҡалаһында үткән Һабантуй байрамында ҡатнашырға әҙерләнәбеҙ. Башҡортостандың 100 йыллығына ҡарата барлыҡ ауыл биләмәләрендә “Халыҡ таланттарының аҫылташтары” тип аталған конкурс үтә. Яңауыл таланттары ҡатнашлығында “Башҡортостан тарихы биттәре” республика фестиваль-марафоны барышында октябрь айында Өфө сәхнәһендә сығыш яһаясаҡбыҙ. Шулай уҡ Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең юбилейы айҡанлы йыл дауамында төрлө сара үткәрелеп тора. Театр йылы райондың йөҙөк ҡашы булған “Хаят” халыҡ театрының юбилейы менән тап килде. Тимәк, беҙҙең өсөн ул икеләтә мөһим ваҡиға. Ошо айҡанлы “Алтын битлек” конкурсы иғлан иттек. Бәйгелә ауыл мәҙәниәт йорттары, төрлө ойошма, ижади берләшмә ҡатнаша. Йыл аҙағында уға йомғаҡ яһап, еңеүселәрҙе һәм иң яҡшы режиссерҙарҙы, актерҙарҙы билдәләйәсәкбеҙ.\nБыл сараларҙың барыһы ла мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең көндәлек мәшәҡәттәре менән бергә атҡарыла. Сөнки, республика йәки район кимәлендәге сарала ҡатнашам, тип уларҙың береһе лә үҙенең төп эшен туҡтатмай. Түңәрәк эштәре алып барыла, урындағы халыҡ өсөн мәҙәни саралар ойошторола, төҙөкләндереү эштәре лә башҡарыла, йәштәргә дискотекалар үтә.\n– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Ринат Әҙис улы. Эшегеҙҙә уңыштар, барлыҡ хеҙмәткәрҙәрегеҙгә күңел күтәренкелеге, көс-ҡеүәт, дәрт-дарман теләйбеҙ!


Ҡатын-ҡыҙ ҡулынан ни килмәй?! - Wikisource\nҠатын-ҡыҙ ҡулынан ни килмәй?!\nИжад итеү ваҡыты: 2016. Нәшер ителгән: 2016. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Ҡатын-ҡыҙ ҡулынан ни килмәй?! // «Башҡортостан» гәзите, 2016, 3 июнь\nҺуңғы ике тиҫтә йыл арауығында эшмәкәрлек әүҙемлеге буйынса сауҙа нөктәләренән һәм дарыуханаларҙан һуң, моғайын, автосервистар киләлер. Улар Нефтекамала ла бер нисә тиҫтә һәм, иң ҡыҙығы, шуның тик береһендә генә ҡатын-ҡыҙ хужабикә.\nРоза Хәбибуллина һәм уның етәкселегендә эшләгән егеттәр күптән үҙҙәрен ышаныслы итеп танытҡан, шуға ла бер көн дә ҡул ҡаушырып ултырмай. «Ҡорос ат»тары «сирләп» киткәндәр ҡаланың үҙәк урамдарының береһендә урынлашҡан был «машина дауаханаһы»н үҙ итә. Бындағы хеҙмәткәрҙәр һәр клиентҡа яғымлы ҡарашта, боҙолған автомобилде мөмкин тиклем тиҙ арала һәм юғары сифатлы итеп «аяҡҡа баҫтырырға» ынтыла.\nКәрәк икән, Роза үҙе лә, егеттәре лә ваҡытын йәлләмәй, төнгә тиклем, хатта ҡайһы берәүҙәрҙең үтенесе буйынса ял көндәрендә лә эшләргә әҙер. Төҙәтеү барышында кинәт кенә ниндәйҙер запас часть кәрәк булһа, кемдер тиҙ генә кибеткә юллана. Ҡыҫҡаһы, бар нәмә сервисҡа мөрәжәғәт итеүселәрҙең дүрт тәгәрмәсле дуҫтарын тиҙ һәм сифатлы итеп «дауалауға» йүнәлтелгән. Бөгөн бында тир түгеүсе ике Павел да үҙҙәренә төҙәтеүгә килтерелгән һәр автомобилде нәҡ шулай тере йән итеп күрә.\nНефтекаманың Кәсәү биҫтәһендә буй еткергән Розаның тиҫтер егеттәре уның үҙҙәре менән бер ҡатарҙан «Восход» матайында елдергәнен әле лә яҡшы хәтерләй. Бөгөн, һәр икенсе еңел машинала тиерлек ҡатын-ҡыҙ йөрөгәндә, был әллә ни аптырау тыуҙырмай. Уҙған быуаттың 70–80-се йылдарында иһә гүзәл заттың «ҡорос ат»ты ауыҙлыҡлауы ғына түгел, үҫмер егеттәрҙең күп ерҙә төп хәрәкәт сараһы һаналған мотоциклға атланыуы ла һирәк күренеш ине.\nРозаның шәжәрә тамырҙары тарихта лайыҡлы урын алған данлыҡлы гәрәй ырыуы башҡорттарына барып тоташа. Тәбиғәттән килгән саялыҡ һәм ҡыйыулыҡҡа ата-әсәһе, туғандары һәм уҡытыусылары хеҙмәткә һөйөү, ныҡышмалылыҡ һәм яуаплылыҡ тойғолары өҫтәгән. Ҡалтасы районының Солтанай ауылында тыуып-үҫкән, әле үҙенең һигеҙенсе тиҫтәһен тултырған атаһы Риф Әхмәтзыя улының йәшлек йылдарында алыҫ Воркута тарафтарында шахтала эшләп ҡайтыуы, артабан хеҙмәт кенәгәһендәге яҙыуҙы 40 йыл тиерлек үҙгәртмәй, газ үткәреү ойошмаһында торбаларҙы газ менән киҫеүсе булып маҡталып ҡына хеҙмәт итеүе – Роза өсөн бөгөн дә оло үрнәк.\nШулай ҙа бер аҙнанан 75 йәшен тултырасаҡ әсәһе, Иҫке Туҡран ауылы һылыуы Сәүиә Фәйзрахман ҡыҙының ғүмерен сауҙа өлкәһенә арнауы үҫмер Розаға ниңәлер нығыраҡ йоғонто яһай. Мәктәптән һуң ул нәҡ шул өлкә буйынса һөнәр алырға тотона. Училищела бар яҡтан өлгөр була: яҡшы уҡыуы менән бер рәттән төркөм комсоргы вазифаһын яратып башҡара, спорт менән ныҡлы дуҫлығын дауам итеп, ҡышҡы күпалыш менән әүҙем шөғөлләнә, мастерлыҡҡа кандидат нормаһын үтәй, волейбол һәм баскетбол буйынса йыйылма команда составында төрлө ярыштарҙа уңышлы сығыш яһай. 1986 йылда, ҡыҙыл диплом алып, ҡаланың аҙыҡ-түлек ойошмаһында (продторг) кассир-контролер булып эш башлай, шул уҡ йылда Мәскәүҙең ул саҡтағы Совет сауҙаһы (хәҙер коммерция) институтына ситтән тороп уҡырға инә...\nТауар белгесе, магазин директоры урынбаҫары булып тиҫтә йылдан ашыу эшләү дәүерендә тағы ла бар яҡтан абруй ҡаҙана замандашыбыҙ. Бурыстарын еренә еткереп үтәй, шуға ла яуаплы эштәрҙе етәкселәре гел Розаға йөкмәтә. Советтар Союзының көньяҡ республикаларында үҫкән виноград, ҡарбуз, башҡа емеш-еләк ҡайтарыу маҡсатында күп тапҡыр шул тарафтарға юллана.\n– Төп эштән бигерәк бығаса күрмәгән төбәктәрҙә булыу оҡшай ине, – тип хәтерләй әңгәмәләшем үҙе ул саҡтарҙы. – Элекке союздаш республикаларҙың барыһында ла тиерлек булдым.\nПартия ағзалығына кандидат, ҡалала «Сауҙа королеваһы» тигән ҡушамат алған Роза Риф ҡыҙын һатыу өлкәһендә тағы ла юғарыраҡ ҡаҙаныштар көткәндер, бәлки. Тик 90-сы йылдарҙағы билдәле үҙгәрештәр уны ла урап үтмәй. Үҙ белеме буйынса яңы эш урыны эҙләгәндә белдереү аша автосервисҡа барып юлыға ул. Унда ремонтсы талап ителә.\nТәбиғәттән килгән саялыҡмы, үҫмер сағындағы «матай ене» ҡағылыу һөҙөмтәһеме – Роза һис уйлап тормай ең һыҙғанып эшкә тотона. Әлбиттә, еңел булмай. Тиҙ арала автомобиль төҙөлөшөн өйрәнергә, уның төрлө өлөштәренең нисек эшләүенә, теге йәки был механизмдың сафтан сығыу сәбәптәренә төшөнөргә кәрәк була. Эргәләге ир-егеттәр машинаға яҡын ебәрергә теләмәһә лә, Роза бар нәмәгә үҙе тотона, ҡулына асҡыс һәм башҡа ҡоралдар тотоп бора, һүтә, яңынан йыя. Уның бындай ныҡышмалылығын күреп, оҫталар кәңәштәре менән ярҙам итә, техника төҙәтеүҙең күптәр белмәгән серҙәре менән уртаҡлаша башлай. Тора-бара яңы шөғөлөн ныҡлап үҙ итә ул, унан етәксе урынбаҫары вазифаһына күтәрелә.\n– Был йәһәттән ҡалала еңел машиналар төҙәтеүгә тәүгеләрҙән булып тотонған Вил Юнысовҡа рәхмәтлемен, – ти Роза. – Уны үҙемдең остазым һәм ысын дуҫым тип һанайым. Нәҡ Вил миңә автосервис асырға тәҡдим итте лә инде.\nТөрлө сәбәптәр арҡаһында ниндәйҙер икенсе эшмәкәрлек менән бер ни тиклем ваҡыт уңышлы ғына шөғөлләнгәндән һуң да үҙенең бала саҡ һәм йәшлек хыялын тормошҡа ашырыусылар аҙ түгел беҙҙең арала. Уларҙың ҡайһы берҙәре маҡсатына илткән юлда ҡыйынлыҡтарға дусар була, икенселәре иһә, яҙмыш биргән хеҙмәтен тырышып башҡарып, һиҙелерлек ҡаҙаныштарға өлгәшә. Нисек кенә булмаһын, тегеләре лә, былары ла бай тормош тәжрибәһе туплай. Шуға ла бер көн күптән күңеле тартҡан һөнәргә тотоноп китеү уларға әллә ни ауырлыҡ тыуҙырмай. Киреһенсә, теләгән шөғөлгә тотоноу яңы дәрт-дарман уята. Роза Риф ҡыҙы менән аралашыу, бер яҡтан, нәҡ шундай уйҙар тыуҙырһа, икенсе яҡтан, яратҡан эшенән йәм һәм тәм табыусы замандашыбыҙға ҡарата һоҡланыу тойғоһо уятты.\nФайҙалы һәм ҡыҙыҡлы ял өсөн дә ваҡыт табырға тырыша машиналар «табибы» Роза. Тәбиғәткә сығырға, мөмкинлектән файҙаланып, бер нисә тәүлек булһа ла палаткала йәшәп алырға ярата. Дуҫ-иштәре менән республикабыҙҙы тотошлай тиерлек урап сыҡҡан. Бигерәк тә «Вечный зов» фильмы төшөрөлгән Дыуан районы тарафтарын, Павловка һыу һаҡлағысын, «Красноусол» шифаханаһын ныҡ оҡшатҡан. Быйыл йәй Йүрүҙән буйлап һалда ағып төшөргә йыйыналар.\nҮҙе рулгә ултырып, йыраҡ араларға сығып китеү ҙә бер ни түгел уға: күптән хыял иткән Абхазияны барып күргән, былтыр ноябрҙә Үзбәкстандың Сәмәрҡәнд ҡалаһында булған, сиратта Карелия икән.\n– Күңелем нисектер гел яңылыҡҡа тартылып тора, быға тиклем китап-журналдан уҡығанды, телевизорҙан күргәнде барып күрге килә, – ти Роза. – Сит яҡтарҙа ҡайһы берәүҙәр кеүек сауҙа нөктәләрен эҙләп йөрөмәйем, тәбиғәт хозурлығына тамаша ҡылырға тырышам.\nТормошта үҙ урынын табып, яратҡан шөғөлөнән шатланып, яҙмышынан ҡәнәғәт булып йәшәгән милләттәшебеҙгә киләсәктә лә бар йәһәттән уңыш юлдаш булһын, тип теләйек.\nThis work is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported license.https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0CC BY-SA 3.0Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0truetrue\nThe permission for use of this work has been archived in the Wikimedia Volunteer Response Team System; it is available as ticket 2016030810020455 for users with a VRTS account. To confirm the permission, please contact someone with a VRTS account.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ҡатын-ҡыҙ_ҡулынан_ни_килмәй%3F!&oldid=503895"\nThis page was last edited on 22 March 2017, at 14:11.


Рәсәй Хөкүмәте индергән санкциялар көн ҡаҙағында\nЭмбарго илдәренән хәҙер аҙыҡ-түлектең ҡайһы бер төрҙәре Рәсәйгә индерелмәүе урындағы хужалыҡтарға яңы мөмкинлектәр асты. Үҙгәрештәр республика ауыл хужалығында бик үк һиҙелмәһә лә, юғарыла ҡабул ителгән ҡарарҙы ябай халыҡ ҡуш ҡуллап ҡаршы алды.\nБындай сикләүҙәр индерелһә лә, урындарҙа ул шау-шыу тыуҙырмаҫ, күрәһең. Сөнки төбәктәрҙә йәшәүселәр күпләп үҙебеҙҙә етештерелгән продукцияға өҫтөнлөк бирә. Һуңғы йылдарҙа асылған эре сауҙа селтәрҙәрендә сит илдән индерелгән продукциялар күп түгел, ә бары тик 20 процент ҡына тәшкил итә.\nРуслан Хәмитов, сауҙа ойошмаһы етәксеһе: «Сит илдәрҙән индерелгән продукция беҙҙең баҙарҙа яҡынса 20 процентты тәшкил итә. Ҡалғаны - урында етештерелгән. Атап үткәндә сыр, төрлө һуттар, шулай уҡ ҡайһы бер төр йәшелсә, емештәр индерелгән. Күбеһенсә Польша алмаһы һатыла».\nБаймаҡ ҡалаһының үҙәк баҙары - кешеләрҙең күпләп йөрөгән урыны. Бында сит илдән индерелгән продукцияларҙың булғаны ла юҡ. Ә, киреһенсә, күпләп мал тотҡан ябай халыҡ ит, һөт продукттары менән һатыу итә. Экологик йәһәттән таҙа, сифатлы аҙыҡ-түлек - урындағылар ҡулланған төп продукция. Әйтергә кәрәк, кәштәләрҙәге йәшелсә-емештең күбеһе - беҙҙеке. Тик сит илдән индерелгән алма һатыуҙа һуңғы тапҡырҙыр, моғайын. Сикләүҙәрҙең булыуы ябай халыҡты бигүк ҡурҡытмай тиерлек. Беренсенән, урында сит ил продукцияһы бер ваҡытта ла һорау менән файҙаланылманы, икенсенән, тәү кәрәк ризыҡтар менән ауыл кешеләре үҙҙәрен-үҙе күптән тәьмин итә ала.