Һайлап алған яҙмыш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һайлап алған яҙмыш\nҺайлап алған яҙмыш 21.02.2018 // Йәмғиәт\n– Шул тиклем арыным! Арыным! Донъя йөгөн бер үҙем тартыуҙан, көндәлек мәшәҡәттәрҙе теүәлләүҙән, балаларҙың проблемаларын хәл итеүҙән! Ирле килеш ирһеҙ йәшәү туйҙырҙы. Уйлап ҡара, шул тормошмо инде: ай күрҙе, ҡояш алды тигәндәй, ир исемен йөрөткән кеше бер айға килеп күренә лә тағы бер нисә айға сығып олаға...\n– Ул унда уйнап йөрөмәй ҙә һуң. Тормошоғоҙ бөтөн булһын тип тырыша, һаулығын юҡҡа сығарып, ҡаҙна һурпаһын һемерә...\n– Шул аҡса инде әлеге. Эх-х-х... Ҡасан әҙәмсә бергәләп, сөкөрләшеп кенә, матур итеп йәшәй башлайбыҙ инде...\nӨйҙә ултырып булмай\nЭйе, Гөлгөнәнең мәшәҡәте һанап бөткөһөҙ. Ире бынан бер нисә йыл элек, ғаиләнең финанс именлеген яҡшыртайым тип, ауылдағы эшен ташлаған да Себер тарафына юлланған. Шуға күрә балалар тураһындағы хәстәрлек, йорт-ҡураға, мал-тыуарға, ҡош-ҡортҡа ҡағылышлы бөтмәҫ-төкәнмәҫ эштәр – ҡатын иңендә. Быға өҫтәп, тиҫтәләрсә сутыйҙа сәселгән картуфты, ҙур баҡсаны ҡарап-тәрбиәләргә кәрәк. Ҡыҫҡаһы, Гөлгөнә ауыл кешеһенең ҡәҙимге тормошо менән йәшәй: таң атыр-атмаҫтан тора ла көноҙоно мең эште теүәлләй, ҡараңғы төшкәс кенә, арманһыҙ булып, бер нисә сәғәтлек ялға туҡтай. Етмәһә, мәктәпкә барып, дәрестәрен уҡытып ҡайтырға кәрәк...\nАрығанын да аңлайым: бына шулай, һирәк кенә телефон аша аралашҡанда ла, бөтөнләй икенсе теманан ҡапыл йөрәген өйкәгән, тынғылыҡ бирмәгән мәсьәләгә күсеп китеүе, арыу ғына аҡҡан тормошона зарлана башлауы ла ихтимал класташтың. Әммә тиҙ генә һыуынырға, артабан да донъя арбаһы артынан абына-һөрөнә йүгерергә мәжбүр: йорт-ҡураһы, балалары, мал-тыуары фәҡәт уның елкәһендә. Ә ир? Эйе, был шылтыратҡанында ла вахтала ине ул. Балалар үҫкән һайын, ғаиләнең мәшәҡәттәре менән бергә сығымдары ла арта, әммә ҡатын ғына йылдан-йыл йәшәрмәй бит. Бындай тормош класташымдың үҙәгенә күптән үткән, әммә ире алған мул аҡсанан баш тартырлыҡ хәле лә юҡ. Ябыҡ түңәрәк, ҡыҫҡаһы...\nҺуңғы осорҙа вахта тотороҡло социаль күренешкә әүерелгәнен һис инҡар итеп булмай. Был тема ҡағылмаған ғаилә юҡтыр ул арабыҙҙа. Кемдеңдер ире, бәғзенең атаһы, берәүҙең ағаһы йә еҙнәһе сит-ят ерҙә бил бөгә, оҙон аҡса артынан ҡыуып, һаулығын да, ҡиммәтле ғүмер йылдарын да йәлләмәй. Бер таныш әйтмешләй, Өфө — Уренгой поезына ултырып ҡара, йыл әйләнәһенә беҙҙең халыҡ йөрөй; Себер ҡалаларының ҡайһыһында булһа ла вокзалға, магазинға йә башҡа урынға инеп, башҡортса өндәшһәң, хәҙер яҡташтар табыла – ҡайҙа ла беҙҙекеләр, имеш.\nРәсми мәғлүмәттәр буйынса, йыл һайын дүрт миллионға яҡын рәсәйле йәшәү урынын алмаштыра, күпселек осраҡта был ваҡытлы күренеш булып тора. Тәүге сиратта ил буйынса сәйәхәт итеүҙәр эшкә һәм йәшәү шарттарына бәйле. Шул уҡ ваҡытта белгестәр иҫкәртә: рәсми иҫәпкә инмәгән хеҙмәт мигранттарының һаны тағы ла ике миллионға күберәк булыуы ихтимал.\nШуныһы: йәшәү урынын даими рәүештә алмаштырғандарҙан айырмалы рәүештә, ваҡытлыса күсеп йөрөүселәр маргиналдар статусында ҡала бирә. Уларға дәүләт иғтибары юҡ, урындағы властар ҙа ярҙам ҡулы һуҙырға ашығып тормай – инфраструктура йәһәтенән дә, социаль йүнәлештә лә. Киреһенсә, ваҡытлы мигранттар эшләгән төбәктәрҙә уларҙы күрмәҫкә, проблемалары менән ҡыҙыҡһынмаҫҡа тырышалар. Хәйер, уларҙың ғаиләләре ҡалған төбәктәрҙә лә вахтовиктарҙың урындағы иҡтисадҡа индергән өлөшөн баһалаусы юҡ. Ә бит вахталағы иҫ киткес ауыр шарттарҙа табылған аҡса, ғәҙәттә, эшләүсенең яҡындары тарафынан тыуған яғында тотонола.\nБелгестәр билдәләүенсә, эске хеҙмәт миграцияһы көнсығыш төбәктәрҙән көнбайышҡа йүнәлгән: Волга буйы, Төньяҡ Кавказ, Рәсәйҙең төньяҡ Европалағы өлөшөнән күсеп йөрөүселәр күп. Халыҡ бигерәк тә Мәскәү, Санкт-Петербург һәм илдең көнбайышында урынлашҡан башҡа эре агломерацияларға ынтыла. Шуға күрә Рәсәйҙең хатта күптән үҙләштерелгән өлөштәрендә лә бер квадрат километрға яҡынса ун кеше генә тура килә.\nЭске миграцияны ауыҙлыҡлап торған берҙән-бер фактор – ҙур ҡалаларҙа торлаҡ һатып йәки ҡуртымға алыуҙың ҡиммәтлеге. Ә юғары квалификациялы Рәсәй мигранттары торлаҡты ипотекаға булһа ла һатып алыуҙы тормошҡа ашыра алһа, урта һәм түбән квалификациялы белгестәр был бәхеттән мәхрүм. Улар вахта ысулы менән эшкә барған урында йә ятаҡта, йә койка-урын яллап, йә ҡуртымға бүлмә алып йәшәргә мәжбүр. Был мәсьәлә власть органдарын бөтөнләй ҡыҙыҡһындырмай, ә арзан торлаҡ төҙөүселәр өсөн файҙа алып булмай торған өлкә.\nБелгестәр билдәләүенсә, киләсәктә Алыҫ Көнсығышты үҫтереү планы буйынса, унда бихисап яңы предприятиелар, ҡалалар төҙөлөргә, 16 меңдән ашыу яңы эш урындары булдырылырға тейеш. Әлбиттә, уларҙың ниндәйҙер өлөшөн башҡа төбәктәрҙән килгән эшсәндәр биләйәсәк. Әммә бында Мәскәү һәм Санкт-Петербург кеүек иҡтисади йәһәттән эре һәм тотороҡло агломерация булдырмай тороп, йылдам үҫешеүсе төбәк тураһында хыялланырға ярамай. Шулай уҡ миграция ағымын да туҡтатыу икеле.\nИкенсе яҡтан, демография белгестәре саң ҡаға: рәсәйҙәр бер биләмәнән икенсеһенә күпме генә күсенеп йөрөп, яҡшы тормош эҙләмәһен, илебеҙҙең халҡы кәмей бара, һәм беҙгә башҡа илдәрҙән килгән мигранттар ҙа кәрәк. Эшсе ҡулдар булараҡ та, шулай уҡ халыҡ иҫәбен арттырыу өсөн дә.\nҘур аҡса юллап...\nВахта ысулы менән эшләүселәрҙең күбеһе Мәскәү һәм Санкт-Петербургта бәхет һынап ҡарарға ниәтләй, тип башта уҡ әйткәйнек. Ханты-Манси автономиялы округы, Краснодар крайы, Ҡырым да – бик популяр йүнәлештәр.\nҺәүетемсә донъя көткән кешеләрҙе урынынан нимә ҡуптарып алып сығып китә һуң? Әлбиттә, тәүге сиратта оҙон аҡса ылыҡтыра. Мәғлүмәти төрлөлөк, белем алыу һәм технологик мөмкинлектәре лә кешеләрҙе ҙур ҡалаларға әйҙәй. Ғәҙәттә, ошо ниәт менән сығып киткән кеше психологик йәһәттән төрлө “батырлыҡтарға” әҙер, көнкүреш шарттарының хөртлөгө лә, эш хаҡы өсөн ялһыҙ эшләү ҙә уларҙы ҡурҡытмай. Һандарға күҙ һалайыҡ: һуңғы өс йылда Мәскәүгә һәм Мәскәү өлкәһенә 600 меңдән ашыу кеше килгән, Санкт-Петербургка һәм Ленинград өлкәһенә – 250 мең. Краснодар өлкәһенә башҡа төбәктәрҙән 150 мең самаһы кеше күскән. Уларҙы йылы климат һәм диңгеҙ ылыҡтыра.\nТик бутамағыҙ – былар вахтала эшләүселәр түгел, ә даими йәшәү урынын алмаштырыусылар хаҡында булды. Улар араһында, нигеҙҙә, квалификациялы белгестәр өҫтөнлөк итә. Ваҡытлы мигранттар араһында иһә (йәки вахта ысулы менән эшләүселәр) урта кимәлдәге белгестәрҙең юғары белемлеләре – 20 процент самаһы, етәкселәр араһында институт бөткәндәре – ни бары 8 процент.\nКүсеп китергә ниәтләһәгеҙ...\nӘйткәндәй, баш ҡалалағы һәр унынсы квалификациялы белгес – һуңғы биш йыллыҡта Рәсәйҙең башҡа төбәгенән күсеп килгән мигрант. Улар, ғәҙәттә, башҡа ҡалаға оҙаҡҡа күсә һәм етди маҡсаттарға ынтыла. Һеҙҙең дә ошондай ниәтегеҙ бар икән, нимәнәндер башларға кәрәк, шулаймы?\nИң тәүҙә күңелегеҙ тартҡан ҡаланың үҙенсәлектәрен иҫәпкә алығыҙ. Мәҫәлән, Мәскәү һәм Санкт-Петербургта белгестәр араһында көнәркәшлек һәр ваҡыт юғары. Шуға күрә бында эште күскәс эҙләү отошлораҡ, сөнки эш биреүсе һеҙҙең донъяуи мәшәҡәттәрҙе теүәлләгәнде көтөп тормаясаҡ. Әйткәндәй, йышыраҡ күсеп килгән кешеләрҙе командировкаларға бәйле эштәргә ҡабул итергә тырышалар.\nСтатистика буйынса Калининградта эш эҙләп килеүселәргә һәр ваҡыт ишектәр асыҡ. Мәҫәлән, бында Йыһан мәсьәләләрен өйрәнеүсе конструкторлыҡ бюроһы бар, ә унда эшләрлек инженерҙар әҙерләүсе юғары уҡыу йорто юҡ. Шуға предприятиеның штатында, ғәҙәттә, Һамар, Томск ҡалаларындағы профилле вуздарҙа уҡыған белгестәр тир түгә. Ҡазанда етәкселәр күп, ә икмәк бешереүселәргә һәм тегенселәргә ҡытлыҡ, имеш. Сочиҙа иһә ресторан һәм ҡунаҡхана бизнесында эшләгән квалификациялы белгестәрҙе көтәләр...\nӘ бына Алыҫ Көнсығышта һәм Алыҫ Төньяҡ биләмәләрендә, ғөмүмән, эшсе ҡулдарға, белгестәргә ҡытлыҡ. Рәсәйҙең көньяғында ауыл хужалығында, аҙыҡ-түлек етештереүсе тармаҡта эшләүселәр етмәй. Хатта вахтала йөрөгән меңәрләгән эшсе ҡулдар ҙа был етешһеҙлекте кәметә алмай әлегә.\nНисек кенә булмаһын, төйөнсөктәрҙе төйнәп, билдәһеҙлеккә сығып китеү килешә торған эш түгел. Аныҡ кәңәштәр һәм баһалар биргән, ауыр саҡта ярҙам ҡулы һуҙа алған таныштарығыҙ, дуҫтарығыҙ булған урынға йүнәлһәгеҙ, бигерәк тә яҡшы. Юҡ икән, “хәүефһеҙлек мендәре”, йәғни “ҡара көн”гә тип ҡалдырылған финанс боло тупламайынса, урынығыҙҙан ҡуҙғалмай тороғоҙ.\nЙөрөп эшләгәндәр хаҡында\nЭш урындарының ҡәтғи етешмәүе – Рәсәйҙең күп төбәктәренә хас проблема. Тотороҡло хеҙмәт хаҡы түләгән, белгестәре социаль яҡлаулы булған, иҡтисади яҡтан аяғында ныҡлы баҫып торған предприятиелар аҙ, ә кемдең лайыҡлы эш хаҡы алғыһы килмәһен? Ошондай осраҡта күптәр, ғаилә ҡаҙнаһын тулыландырам тип, вахта ысулына өҫтөнлөк биреп, ситкә сығып китергә мәжбүр.\nНисек кенә булмаһын, тыуған ер-йорттан айырылып, сит-ят ерҙә оҙаҡ ваҡыт эшләп йөрөү — хәҙер ғәҙәти күренеш. Ул ғына түгел, бихисап ҡатын-ҡыҙ ҙа вахта ысулын хуп күрә. Был социаль күренештең нигеҙен матди ынтылыштар тәшкил итә тиһәк тә, фекерҙәрҙең төрлөһө бар.\nАзат Билалов исемле уҙаманды тыңлайыҡ: “Аҡса мәсьәләһе – беренсе урында. Әммә эшләй торғас, вахта ғәҙәткә, аҙаҡ иһә бәйләнсек идеяға әүерелә башлай. Өйгә ҡайтып бер-ике ай өйҙә торғас, тынғыһыҙлыҡ борсой, нимәлер етмәгән кеүек тойола. Вахта менән 15-18 йыл эшләгән кешеләрҙе беләм. Уларҙың ҡиблалары буталып бөткән, тыуған яҡты, яҡындарҙы һағыныу тойғоһо ла юҡ, тип әйтһәк тә була. Ошо арауыҡта ике-өс ғаилә алмаштырғандары ла бар. Вахта араһында нимә менән шөғөлләнергә белмәй йонсойҙар, ай үтеү менән йәнә эшкә һорай башлайҙар. Үҙемә килгәндә, аҙнаһына биш көн, иртәнге 8-ҙән киске 6-ға тиклем бер урында эшләүҙе күҙ алдына килтерә алмайым. Алты йыл вахтала эшләү минең дә булмышымды боҙҙо”.\nЛәйсән Юлмөхәмәтова әйтеүенсә, ул да йыл әйләнәһенә эшләүҙе күҙ алдына ла килтермәй. “Бер ай эшләп ҡайтам да бар ай рәхәтләнеп ял итәм, үҙемде иркәләйем”, – ти ул. Ҡыҫҡаһы, вахта – ул йәшәү рәүеше лә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, вахта менән йөрөүселәр араһында ғаиләһен һәм киләсәген уйламаусылар, оҙон юлда кәйеф-сафа ҡороп, ауыр эштә тапҡан килемен юғалтыусылар, күңелһеҙ мажараларға тарыусылар, эшләй алмайынса әйләнеп ҡайтыусылар, алименттарҙан йә башҡа яуаплылыҡтан ҡасып, ер гиҙеүселәр ҙә бар.\nДания исемле ҡатындың әсенеп һөйләгәндәренән: “Ирем ике ай вахтала эшләй ҙә бер ай ял итә. Минең ҡулда – ике бәләкәй бала, әлегә декрет ялындамын. Ҡайтыу менән ирем эсә башлай. Әйтә башлаһаң: “Мин эшләнем, арыным”, — тип ҡаршылаша. Бер аҙналай аҡса туҙҙырғандан һуң, бер аҙнаһын ауырып ята. Теге йәки был мәшәҡәттәрҙе теүәлләп ҡалайыҡ тиһәң, яуап – йә иртәгә, йә ҡасан... Унан тағы юлға йыйына башлай. Балаларҙың тормошо уны бөтөнләй ҡыҙыҡһындырмай. Эсеренә алырға барғанда бер нисә тапҡыр тәм-том алып ҡайта ла шуның менән вәссәләм. Унан да бигерәк, бәләкәстәрҙең шаулауына түҙеме бөтә, туҙына башлай, туҡтауһыҙ мыжый. Ҡыҫҡаһы, ирҙең сығып китер көнөн ирекһеҙҙән үҙем көтә башлайым. Ике ай ситтә йөрөүе – башыма ял. Ярай әле атай-әсәйем эргәлә, улар ярҙам итеп тора. Ирҙең эскеһенән арттыра алмаған аҡтыҡ аҡсаһына өмөт юҡ”.\nВахта ысулы эш биреүселәр өсөн дә бик ҡулай. Беренсенән, кеше яҡындарын, өйрәнгән урынын ҡалдырып, сит-ят ергә килгән икән, уны бер маҡсат – аҡса эшләү йөрөтә, тимәк, ул яуаплылыҡ менән көс түгәсәк, башҡа ғәмәлдәр хаҡында уйламаясаҡ, һөҙөмтә сифатлы буласаҡ. Унан һуң ярҙамсы инфраструктура төҙөү ихтыяжы юҡ: вахтовиктың ғаиләһе тыуған яғында, бында балалар баҡсаһы, мәктәп, поликлиника, магазиндар төҙөйһө түгел. Был бигерәк тә Алыҫ Төньяҡ райондары өсөн хас күренеш.\nТағы шуныһы – вахта һәр кемгә ярашлы эш тәҡдим итә. Бында белемле, квалификациялы кадрҙар менә бер рәттән, бөтөнләй тәжрибәһе булмаған кешеләр ҙә аҡса эшләрлек урын таба ала.\nТап вахта ысулы менән Башҡортостан кешеләре генә түгел, Иркутск, Тверь, Ростов, Волгоград өлкәләрендә, Хаҡас һәм Бүрәт республикаларында йәшәүселәр ҙә күпләп эшләй. Популяр йүнәлештәрҙән иҫәпләнгән Ханты-Манси автономиялы округында, Краснодар крайында, Ҡырымда, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында, ғәҙәттәгесә, эшсе һөнәр эйәләре күпләп етешмәй.\nНисек кенә булмаһын, вахта ҡатмарлы шарттарҙағы ауыр хеҙмәт, яҡындар-туғандар менән оҙайлы айырылышыу, уңайһыҙ көнитмеш тигәнде аңлата. Шуға ла тормошоғоҙҙо үҙгәртер алдынан барыһын да бизмәнгә һалып үлсәгеҙ, тәжрибәле кешеләргә ҡолаҡ һалығыҙ.\nШулай итеп: Мәғлүмәт йыйығыҙ\nНиндәй эш хаҡы вәғәҙә иткәндәрен ентекләп белешегеҙ. Күп осраҡтарҙа өмөтләнгән сумма менән ысынбарлыҡ тап килмәй. Вахта ысулы менән айына уртаса 25-тән алып 100 мең һумға тиклем аҡса эшләп була. Унан һуң, кем нимәнән ҡәнәғәт: статистика күрһәтеүенсә, Поляр түңәрәге аръяғында эшләргә теләүселәр 100 – 200 мең һум түләһәләр генә риза. Ә Ростов өлкәһендә күпләп шахталар ябылғандан һуң, Краснодар крайындағы, Мордвалағы төҙөлөштәрҙә элекке шахтерҙар айына 15 көн эшләп, 15 көн ял иткән өсөн 30 – 35 мең һум алырға ла риза, ә Ханты-Манси автономиялы округының нефть ятҡылыҡтарында тир түгеүселәр айына 40 – 100 мең һум самаһы эшләй. Квалификациялары ни тиклем юғары, шул тиклем эш хаҡы ла юғарыраҡ. Вахтовиктарҙы йыш алдайҙар! Мәғлүмәт заманы бит – мөрәжәғәт итер алдынан кадрҙар агентлығы хаҡында ентекләп белешегеҙ, бигерәк тә эшкә урынлаштырыр йәки теге йә был һөнәргә уҡытып алыр өсөн аҡса һорайҙар икән, шикләнегеҙ, һаҡ булығыҙ. Ғәҙәттә, ниндәйҙер һөнәргә уҡытыу өсөн эш биреүсе үҙе түләй.\nРәсми хеҙмәт килешеүе булмай тороп һынау ваҡытын билдәләйҙәр икән, аҡса алмауығыҙ ҙа ихтимал. Рәсәйҙең Хеҙмәт кодексы буйынса, һынау срогы билдәләнер алдынан документтар тәртипкә килтерелергә тейеш.\n2016 йылдан ялланыулы хеҙмәт тураһында яңы закон ҡабул ителде. Уға ярашлы, эш биреүселәр ваҡытлы һәм даими хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡын тигеҙләргә, зыянлы һәм хәүефле хеҙмәт шарттарында эшләгән өсөн компенсация түләргә тейеш.\nХеҙмәт һәм көнкүреш шарттары менән ҡыҙыҡһынығыҙ\nЮғиһә емереклектәр араһында, алама шарттарҙа көн итергә тура киләсәк. “Вахта менән Мәскәүгә барғайным, – ти Бәләбәйҙән Айнур Хажиев, – билдәле брендлы компания эшкә саҡырғас, күңелдә һис шик булманы. Ә беҙҙе ҡәҙимге подвалға урынлаштырҙылар. Иҫке унитаздар өҫтөнә ҡуйылған таҡталарҙа йоҡланыҡ, иҫәптән һыҙылған, срогы үткән аҙыҡ ашаныҡ. Эш хаҡы алам тип түҙергә тура килде, ни хәл итәһең?”\nҒөмүмән, ваҡыты-ваҡыты менән прокуратура вахта эшен ойошторған предприятиеларҙы тикшереп тора. Етешһеҙлектәр һәр ваҡыт табыла: хеҙмәт тәртибе үтәлмәй; аш блоктарында һәм ятаҡтарҙа антисанитария; янғын хәүефһеҙлеге системаһы эшләмәй йәки юҡ; ашханала эҫе аш ойошторолмаған; медицина хеҙмәте күрһәтеү өсөн дауаханалар менән килешеү төҙөлмәгән – ошо һәм башҡа проблемалар бихисап.\nСебер тарафтарында эшләгәндәр белә: ятаҡтағы шарттар ҡайһы ваҡыт ҡот осҡос була, ваҡыты-ваҡыты менән электр утын һүндереп торалар. Барактарҙа иһә тағы ҡурҡынысыраҡ: тиҫтәләгән кеше бергә йәшәргә, ике ҡатлы карауатта йоҡларға мәжбүр. Шарттар оҡшамай икән, үҙ иҫәбеңә фатир ялларға була.\nЯҡшы миҫалдар ҙа бар, әлбиттә: мәҫәлән, Ямал-Ненец автономиялы округында вахтовиктарҙың торлағы Финляндияла етештерелгән махсус модулдәрҙән тора. Улар йылы, таҙа; спорт залы һәм бәйләнеш бар.\nҠыҫҡаһы, һеҙ ниәтләгән урынға барып ҡайтҡандар менән бәйләнеш булдырығыҙ, шарттар хаҡында һорашығыҙ.\nЮл графигын алдан билдәләгеҙ\nҠасан вахта менән эшкә сығып китерегеҙҙе, ҡасан ҡайтырығыҙҙы алдан уйлап, планлаштырып ҡуйһағыҙ, үҙегеҙгә лә, ғаиләгеҙгә лә яҡшыраҡ. Юл хаҡын ҡайһы саҡта предприятие түләй, әммә был сығымды вахтовиктарҙың күбеһе үҙе ҡаплағаны ла билдәле.\nБыл бик таралған күренеш, сөнки хеҙмәтте вахта ысулы менән ойоштороуға бәйле норматив документтарҙа эш биреүсе хеҙмәткәрҙе вахтовиктарҙы йыйыу урынынан эш урынына тиклем алып барып-ҡайтыуҙы үҙ өҫтөнә ала, әммә йәшәгән урынынан йыйыу урынына тиклем түләргә тейеш түгел. Мәгәр хеҙмәт килешеүендә эш биреүсе вахтовиктың йортонан эш урынынаса транспорт сығымдарын ҡаплай тигән пункт бар икән, тимәк, бик яҡшы – был осраҡта һеҙ яуаплы компанияға эләктегеҙ тигән һүҙ.\nЭш биреүселәр вахтовиктарҙың хәүефһеҙлегендә һәм страховкаларҙа экономиялай. Миҫал өсөн, производстволағы бәхетһеҙ осраҡҡа бәйле хеҙмәткәр ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙ икән, иң ҙур айлыҡ пособиеның күләме уртаса 250 мең һум самаһы тәшкил итә. Ысынбарлыҡта иһә, хәүефһеҙ эш шарттары ойоштора алмаған эш биреүсенән был аҡсаны юллап алыу бик ҡыйын.\nЯҡын-тирәлә таныш вахтовиктар, моғайын, барҙыр. Булмаһа, интернет селтәрендә мәғлүмәт тулып ята: улар ише иртәнге 6-нан 23 сәғәткәсә ун биш көн буйына туҡтамайынса эшләй алаһығыҙмы? Хәйер, вахта сменалары төрлөсә. Кемдер 15 көн эшләгәс, 15 көн ял итә. Кемдер өс аҙна һайын ял ойоштора. Айлап эшләгәндәр ҙә бар. Тормоштоң ошондай ағышы күңелегеҙгә ятамы? Уйланырға урын бар, барыһы ла үҙегеҙҙән тора.


Дауаханаға килдем, әммә машинаны ҡуйырға урын юҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n06 июня 2019 — 19:17 ГТРК «Башкортостан»\nБыл һорау хәҙер күп автоһәүәҫкәрҙәрҙе борсой. Апрель айынан газон-тротуар, социаль объекттар майҙансыҡтарында тимер аттарҙы ҡалдырып китеү ҡәтғи тыйыла. Ҡәғиҙәне боҙоусылар өсөн штраф ҡаралған. Законды инҡар итеүселәр күпме штраф түләйәсәк? Парковкалар мәсьәләһе ҡасан хәл ителер? Өфөнөң Киров районында үткән профилактик рейд барышында инспекторҙар машиналарын газон-тротуарҙарға ҡалдырып китеүсе бер нисә ҡағиҙә боҙоусыны теркәне. Тимер ат хужалары ҡулдарына штраф ҡағыҙын алғас, бәхәсләшергә тотона. Әлбиттә, автоһәүәҫкәрҙәрҙең күбеһе закон боҙоуын яҡшы аңлай. Тик дауахана алдында машина ҡуйырға урын бөтөнләй юҡ, тип зарлана. Күмертау ҡалаһынан килгән Сапожниковтар ғаиләһе лә, мәҫәлән, шул уҡ хәлгә тарый. Машина өсөн урынды оҙаҡ эҙләнек, шуға ла ағас янына ҡалдырып китеүҙән башҡа сара тапманыҡ, ти улар. Йәшелләндерелгән биләмә, йәки, үлән, сәскә, ағас-ҡыуаҡлыҡтар үҫкән урынға ҡуйылған машина хужаларына штраф килә. Билдәле булыуынса, быйыл апрель айынан газон-тротуарҙарҙа, балалар һәм спорт майҙансыҡтарында машиналарҙы ҡалдырып китеү ҡәтғи тыйыла. Бигерәк тә дауаханаға килеүсе пациенттар социаль обьект алдында тимер аттарын ҡуйырға урын булмауына аптырай. Ә бит башҡала табиптарына ярҙамға мохтаж булып алыҫ райондарҙан ғына йөҙләгән кеше килә. Дауахана хеҙмәткәрҙәре лә, пациенттар ҙа үҙҙәренең ҡәнәғәтһеҙлеген белдерә. Ихаталарҙың күбеһенә хәҙер үтеп булмай, шлагбаум тора, ә дауахана алдында килеп еткәнсе урын да ҡалмай, ти машина хужалары. Физик шәхестәр бер меңдән ике мең һум, ә икенсе тапҡырға ҡағиҙә боҙоусылар өс меңдән дүрт мең һум, вазифа биләүселәргә 5 меңдән 10 меңгә тиклем, юридик шәхестәр егерме меңдән утыҙ мең һумға тиклем штраф түләйәсәк.Апрель айынан алып Киров районында ғына бөтәһе 2000 административ ҡағиҙә боҙоусы тотолған. Шуларҙың 947-һе штраф түләйәсәк. Штраф күләме 1454000 һум. Был аҡса республика бюджетына күсәсәк.Ысынлап та, күптәр машиналарын газонға ҡалдырып, үләнде генә түгел, ә яңы ултыртылған ағастарҙы ла имгәтә. Штрафтан тыш, ҡала урамдарында тәртип урынлаштырыу маҡсаты менән хәҙер магазин, объекттар алдарына бағана ҡуялар. Закон ғәмәлгә ингән көндә үк биш йөҙҙән ашыу хоҡуҡ боҙоусы асыҡланған. Газон-тротуарға ҡуйылған машиналарҙы күреүселәр уны фотоға төшөрөп урындағы хакимиәт башлыҡтарына ебәрә ала. Ә парковкалар һорауына килгәндә иһә, ул ошо арала хәл ителәсәк, тип белдерҙеләр. Күп ҡатлы йорттар урамдары, мәҫәлән, “Башҡортостан ихаталары” республика программаға ярашлы машина ҡуйыу урыны киңәйтелеү эштәре дауам итә. Көҙгөһөн урындағы халыҡ тимер аттарын ҡуйырға урын эҙләп йөрөмәйәсәк. Программа буйынса киләһе алты йылда республиканың бар 63 муниципалитетында 2 меңдән ашыу ихата яңы төҫ аласаҡ. Республиканың башҡалаһында, бигерәк тә дауахана урамдарында автомобилдәр ҡуйыу өсөн урындар юҡлығы һаман да етди булып ҡала. Автоһәүәҫкәрҙәр был мәсьәләнең тиҙ арала хәл ителеренә ышана.


Дуҫлыҡ иле биҙәктәре | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 ноября 2019 — 18:19 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә “Башҡортостан” дәүләт концерт залында “Дуҫлыҡ иле биҙәктәре” балалар халыҡ хореографияһы республика фестиваль-конкурсының Гала-концерты үтте. Фестиваль республиканың 100 йыллығына арналған. Башҡортостандың район-ҡалаларынан килгән төрлө милләт балалар бейеү коллективтары башҡорт, рус, татар, марый, удмурт һәм башҡа халыҡ бейеүҙәре менән сәхнәлә сығыш яһаны. Һайлап алыу турында ансамблдәр фольклор нигеҙенә таянып ҡуйылған, сюжет-уйын һәм ирекле темаға бәйле 3 номер жюри иғтибарына тәҡдим итә. Фестивалдең икенсе турында 22 бейеү коллективы көс һынашып, еңеүселәр Дәүләт концерт залында гала-концертта сығыш яһаны. Гран-при яулаусы Туймазы районының “Сәфәр” өлгөлө хореография ансамбленә 100 мең һум күләмендә аҡсалата премия тапшырылды. Башҡа еңеүселәр һәм лауреаттар ҙа ҡиммәтле бүләктәр һәм дипломдар менән тәбрикләнде.


Һауа шарттарының насарайыуы сәбәпле, Һамар-Өфө-Силәбе трассаһында бөгөн бер-нисә километрға һуҙылған автомобиль тығыны барлыҡҡа килде\nСоциаль селтәрҙәргә һалынған видеояҙманан күренеүенсә, ошондай күңелһеҙ хәлдәрҙең береһе Октябрьский ҡалаһы янында теркәлгән. Әлеге мәлдә юл-патруль хеҙмәте инспекторҙары юл хәрәкәтен тергеҙеү өсөн бар көсөн һала.\nБынан тыш, кисә көслө буран ваҡытында Өфө-Мәскәү автомобиль юлының бер өлөшөн ябырға тура килгән. Шунлыҡтан ҡайһы бер водителдәр Ҡазандан Башҡортостанға 17 сәғәт буйына килгән. Һауа торошоноң боҙолоуы юлдарҙа авариялар һанының артыуына килтергән. Фажиғәләрҙе иҫкәртеү өсөн, белгестәр был көндәрҙә республикала йәшәүселәргә алыҫ юлға сыҡмай торорға кәңәш итә.


Мәғариф » Страница 8 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Страница 8\nНовости / Мәғариф // 30-05-2014, 05:02\nАзалиә Солтанова РФ Президенты грантына лайыҡ булды\n11-се класс уҡыусылары өсөн иң яуаплы мәл яҡынлашты. Уй-хыялдарҙы, изге ниәттәрҙе тормошҡа ашырыу өсөн берҙәм дәүләт имтихандарын яҡшы һөҙөмтәләргә тапшырыу кәрәк.\n– Хыялдарым күп минең. Иң беренсе сиратта, берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы тапшырып, юғары уҡыу йортона уҡырға инеү. Атай-әсәйем, туғандарым иҫән-һау булһын. Киләсәктә тормошта үҙемдең урынымды, бәхетемде табыу, – ти Өфө ҡалаһының Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһының 11-се синыф уҡыусыһы Азалиә Солтанова.\nБиологиянан берҙәм дәүләт имтиханы тапшырырға йыйына ул. Мәктәптә уҡытыусыһы Люциә Фәизова менән шөғөлләнә, курстарға йөрөй, өйҙә үҙ аллы ла әҙерләнә....\nНовости / Мәғариф // 17-05-2014, 13:42\nМәктәп ойошмаһы төрлө саралар ойоштора, тулы тормош менән йәшәй. Улар 23 февралгә арнап ҙур сара үткәргән. Шуны ла әйтергә кәрәк: был уҡыу йортонда атайҙарға иғтибарҙы күберәк бүләләр. Сөнки атай тәрбиәһе алған бала тормошта үҙен көслөрәк тә, төплөрәк тә итеп тоя икәнен яҡшы аңлай уҡытыусылар. Шуға күрә лә мәктәптә ойошторолған дөйөм йыйылыштарға ла йыш ҡына атайҙарҙы саҡырырға тырышалар. Был һуңғы ваҡытта атайҙарҙың төшөп барған абруйҙарын нығытыуға бер аҙым....\nЙәш экскурсоводтар мәктәптә тәрбиәләнә\nНовости / Мәғариф // 17-05-2014, 12:06\nБай тарихлы, хозур тәбиғәте, арҙаҡлы шәхестәре менән бөтә республикаға данлыҡлы Салауат районына һәр ваҡыт ҡунаҡтар теләп килә. Салауат баҫҡан һуҡмаҡтарҙан йөрөп, милли геройыбыҙҙың музейын ҡарап, Рәми Ғарипов үҙ ҡулы менән яҙған шиғырҙарын уҡып, башҡа баһалап бөткөһөҙ ҡомартҡылар менән танышып, улар батыр еренән бөтмәҫ тәьҫораттар алып ҡайта. Ҡунаҡтарҙың сәфәре ҡыҙыҡлы һәм йөкмәткеле үтеүе күп осраҡта экскурсоводтан тора. Шуға ла районда уларҙы әҙерләүгә бик етди ҡарайҙар.\nНовости / Мәғариф // 16-05-2014, 04:13\nАльбина Хәкимова – ғәжәп ҡыйыу ҡыҙ. Санкт-Петербургта, Төркиәлә, Таиландтың Пхукет утрауында йәшәгәндән һуң, әлеге ваҡытта Доминикан Республикаһында гид булып эшләй. Бәләкәй саҡта үҙенең ҡайҙалыр бик алыҫта йәшәүен күҙ алдына ла килтерә алмаған ҡыҙҙың сит илгә сығып китеүенең төп сәбәбе – башҡа яҡтағы тормошто, мәҙәниәтте яҡындан күреү һәм танышыу. Туризм өлкәһенә барыр алдынан, Альбина өс йыл ярым банк хеҙмәткәре булып эшләй....\nНовости / Мәғариф // 2-05-2014, 10:23\nБаш ҡалабыҙҙың иң тығыҙ, шау-шыулы урамдарының береһенән ҡабаланмай ғына сал уҙаман атлай. Төп-төҙ буй-һынына, егеттәрсә йөрөшөнә ҡарағанда, әллә ни күпте биреп тә булмаҫ, әммә ышаныслы, һәлмәгерәк аҙымдары, уйсан, аҡыл-зиһен һирпеп торған асыҡ йөҙө, күҙгә ташланып торор зыялылығы байтаҡ йылдар буйы әллә нисәмә кешеңә етерлек тормош тәжрибәһе туплаған оло шәхес хаҡында һөйләй....\nНовости / Мәғариф // 11-04-2014, 04:23\nБашҡорт дәүләт аграр университетының Көньяҡ Урал филиалы төбәк өсөн кәрәкле белгестәр әҙерләй\nНиндәй генә уҡыу йортон ҡараһаҡ та, иңенә белем биреү һәм йәмғиәтебеҙгә көслө белгестәр әҙерләү бурысы һалынған. Бөгөн был маҡсатҡа ирешеү еңелдән түгел. Сөнки үҙгәрештәр заманында йәшәүебеҙ алдыбыҙға бихисап һорау ҡуя. Алдан күҙаллай белгәндәр йәиһә тыуған ергә һөйөү уята алғандар ғына уңышҡа өлгәшә, тип әйтергә мөмкин. Тыуған ергә һөйөү тигәндәй, Башҡорт дәүләт аграр университетының Көньяҡ Урал филиалы етәкселеге нәҡ ошо маҡсаттан сығып эш итә. Бөгөн бында белем алыусылар район-ҡала иҡтисадына, ауыл хужалығы тармағына тос өлөш индерә икән, тимәк, эшмәкәрлек яҡшы ҡуйылған. Биология фәндәре кандидаты, уҡыу йорто директоры Фитрат Ғилметдин улы Йомағужин менән әңгәмәбеҙҙә өлгәшелгән үрҙәр, филиалдың киләсәге һәм ошо өлкәләге мәсьәләләр хаҡында һүҙ барҙы....\nНовости / Мәғариф // 21-03-2014, 05:07\nБыйыл Башҡортостанда берҙәм дәүләт имтихандарын барлығы 24 355 кеше тапшырасаҡ. Уларҙың күпселеге – XI класс уҡыусылары. 1 мең самаһы кеше – элекке йылдарҙа мәктәпте тамамлаусылар иҫәбенән. Шулай уҡ был исемлеккә үткән йылда БДИ тапшыра алмаусылар ҙа индерелгән.\nПредмет һайлауға килгәндә, мотлаҡ рус теле һәм математика фәндәренән тыш, буласаҡ абитуриенттар йәмғиәтте өйрәнеү фәненә өҫтөнлөк биргән. Был дисциплинаны барлығы 14 650 кеше һайлаған....\nНовости / Мәғариф // 14-03-2014, 06:21\n“Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк... “\n“Йәшлек” гәзитенең мәхәрририәте, авторҙың фекере менән килешмәһә лә, мәҡәләләрҙе баҫа. Ҡайһы берҙә икеһе лә дөрөҫ һымаҡ тойолған, әммә ҡапма-ҡаршы фекерҙәр менән тап булаһың. 4-се һанда Рәис Ишмөхәмәтовтың “Шаңдау” рубрикаһы аҫтында баҫылып сыҡҡан “Барыһын да инҡар итеү мөмкин түгел” исемле хатын уҡып сыҡтым. Унан алда 1-се һанда сыҡҡан Нәркәс Алсынбаеваның “Күрәҙәсегә барып гонаһ алмағыҙ...” тигән мәҡәләһен дә уҡығайным.\nРәис Ишмөхәмәтовтың шаңдауы ошолай башлана: “Нәркәс Алсынбаеваның мәҡәләһен уҡып, аптырап ҡалдым. Әллә мин бер нәмә лә аңламайым, әллә ул – автор нимәнелер бутай...” һәм артабан Рәис Нәркәсте ысын күңелдән тәнҡитләргә тотона....\nНовости / Мәғариф // 7-03-2014, 04:53\nЕңеүселәр араһында Сибайҙағы “Алтынай” башҡорт балалар театр-студияһынан Азалия Солтанова ла бар. Уға премия “Рус драмаһы” XV халыҡ-ара мәктәп театрҙары фестивалендә еңеү яулағаны өсөн тапшырылды. Мәскәүҙә Рәсимә Ураҡсина һәм Алтынай Бурина етәкселегендә “Тәгәрәп китте йомғағым…” спектаклен ҡуйған саҡта, темпераментлы Азалия Мәскәй әбей роле менән жюри ағзаларын үҙенә ғашиҡ иткән....\nМәскәүҙә йәки Питерҙа уҡығың киләме?\nНовости / Мәғариф // 7-03-2014, 04:52\nӘле ун-егерме йыл элек кенә Өфөлә юғары белем алыу мәртәбәле эш һаналһа, хәҙер урта мәктәпте тамамлаусы егет-ҡыҙҙар, баш ҡалабыҙ менән генә хушһынмай, Мәскәү, Санкт-Петербург кеүек мәркәздәрҙе лә яуларға тырыша. Тыуған яҡтан ситтә уҡыуҙың ыңғай һәм кире яҡтары бар. Плюстарын ҡарап үткәндә, тыуған оянан алыҫҡараҡ осоп ҡанат нығытыу үҙаллылыҡҡа өйрәтеүен, оло үҙәктәр ҙурыраҡ мөмкинлектәр асыуын атарға мөмкин. Үҙебеҙҙең вуздарҙы ни тиклем маҡтаһаҡ та, белем биреү сифаты буйынса Мәскәү, Питерҙағы уҡыу йорттарына етә алмаясаҡтарын беләбеҙ. Яҡшы кадрҙарҙы юғалтыу хәүефе бар, әлбиттә. Әммә, уйлап ҡараһаң, был шул тиклем ҡурҡыныс күренешме икән? Амбициялы, егәрле, башлы егеттәр һәм ҡыҙҙар ни өсөн республикаға ҡайтып, ике тингә тир түгергә тейеш әле? Мәскәүҙе ситтән килгән ҡара халыҡтар яулағансы, үҙебеҙҙең милләт вәкилдәре баҫып алһын....\nАртҡа 1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ... 38 Алға


Ҡалдыҡтарҙан да баҡыр етештерергә мөмкин\n18 Июнь , 08:02\nЙылына 20 мең тонна баҡыр етештереү ҡеүәтенә эйә булған яңы комплекс һауаны бысратмаған заман технологиялары нигеҙендә эшләйәсәк.\nПетербург ҡалаһында уҙған халыҡ-ара иҡтисади форумда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән «IRON CONCENTRATE COMPANY» Ҡаҙағстан предприятиеһы араһында инвестицион ниәттәр тураһында килешеү төҙөлдө. Катодлы баҡыр етештереү тураһындағы килешеүгә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров һәм «IRON CONCENTRATE COMPANY» компанияһының күҙәтеү советы рәйесе Павел Нечипоренко ҡул ҡуйҙы.\nСибай тау-байыҡтырыу комбинатында табылған тау тоҡомдарынан һәм карьер һыуҙарында катодлы баҡыр етештереү буйынса производство ойоштороу тураһындағы пландар 3 июндә үк Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашлығында Сибай ҡалаһында үткән «Урал аръяғы-2022» Бөтә Рәсәй инвестиция һабантуйында тикшерелгәйне.\nАндрей Назаров билдәләүенсә, «IRON CONCENTRATE COMPANY» менән килешеү ҡала экологияһы өсөн мөһим әһәмиәткә эйә, сөнки баҡыр етештереү өсөн сеймал сифатында ташландыҡ тоҡомдарҙы һәм урындағы карьерҙағы һыуҙы эшкәртәсәктәр. Инвесторҙар баһалауынса, унда 240 мең тоннаға тиклем баҡыр булыуы ихтимал.\n- Инвестиция проектының хаҡы яҡынса 13,4 миллиард һум тәшкил итә. 180 эш урыны булдырыу күҙаллана. Йылына 20 мең тонна баҡыр етештереү ҡеүәтенә эйә булған яңы комплекс һауаны бысратмаған заман технологиялары нигеҙендә эшләйәсәк, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Премьер-министр.\n«IRON CONCENTRATE COMPANY» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 2011 йылдың 16 авгусында ойошторолған. Уның ойоштороусыһы - Ҡаҙағстан. Компания эшмәкәрлегенең төп төрҙәре булып суйын, ҡорос һәм ферроиретмәләр етештереү һәм ер аҫты ысулы менән тимер мәғдәнен сығарыу тора. Ҡаҙағстанда компания техноген минералдарҙы эшкәртеү менән шөғөлләнә, тимер мәғдәне концентраттарын, төҫлө һәм ҡиммәтле металдар етештереү буйынса проекттарҙы тормошҡа ашыра. Продукцияһы, Ҡаҙаҡстандан тыш, Рәсәйгә, Башҡортостанға, Ҡытайға оҙатыла.


Өфө дәүләт авиация техник университеты студенттары һәм аспиранттары бер литр яғыулыҡта 500 саҡырым юл үтерлек двигатель уйлап сығарған. Йәштәр уның нигеҙендә болид, йәғни һынау өсөн машина эшләгән. Университет вәкилдәре Британияның баш ҡалаһы Лондонда үтәсәк «Шелл эко марафон» фестиваплендә ҡатнашырға ниәтләй.\n«УГАТУ рейсинг тим», йәғни Өфө дәүләт авиация техник университетының ярыш командаһы бер нисә ай инде тәжрибә лабораторияһынан сығышмай. Йәштәр яңы двигатель өҫтөндә эшләй. Уның үҙенсәлектәре әле эшләп килгәндәрҙән шаҡтай айырыла.\nТимур Шәймәрҙәнов, двигатель конструкторы, ӨДАТУ студенты: «Двигателде камиллаштырыу буйынса бер ай самаһы эш дауам итте. Үҙгәртелгәндән һуң беҙҙең двигатель спиртта эшләй. Ғәҙәти машина бер литр яғыулыҡта 50 саҡырым юл үтһә, беҙҙең болид 500 километр үтергә тейеш».\nЯңы двигатель нигеҙендә йәштәр автомобиль моделен дә эшләгән. Әлбиттә, машина формула 1 өлгөләренән ҡалыша. Шулай ҙа уның төп үҙенсәлеге тиҙлек түгел, ә яғыулыҡты аҙ сарыф итеү. Лондонда үтәсәк конкурстың маҡсаты ла команда ағзаларының эш һөҙөмтәһенә ауаздаш, еңеү яуларға өмөт бар, ти инженерҙар.\nПроектты ғәмәлгә ашырыуға 500 мең самаһы аҡса талап ителә. Студенттар уның 200 меңен үҙ мөмкинлектәре иҫәбенә ҡаплаған, уҡыу йорто ла бер ни тиклем финанс ярҙам күрһәткән. Әммә әле команданың Британияға сәфәре өсөн юл сығымдарына түләргә кәрәк. Йәштәр интернет селтәре аша аҡса йыйыу ойошторған.\nНаталья Романова, команда ағзаһы, өдату студенты: «Әле беҙ интернет селтәрендәге краундфандинг майҙасығында аҡса йыйыуҙы ойошторҙоҡ. Команданың Лондонға сәфәрен ойоштороу өсөн 200 мең һум самаһы аҡса талап ителә. Проект менән ҡыҙыҡһыныусылар битараф ҡалмаҫ, ярҙам ҡулы һуҙыр тип өмөтләнәбеҙ».\nКоманда ағзаларының тәүге уңышы электр көсө менән эшләүсе мотоцикл лабораторияла һаҡлана.Уның менән егеттәр Испанияның Барселона ҡалаһында үткән ярышта икенсе урын яулаған.\nБыл ҡаҙаныш команда өсөн яҡшы күрһәткес тигән фекерҙә йәш уйлап табыусылар. Европаның иң көслө уҡыу йорттарында белем алыусы тиҫтерҙәре менән көс һынашып ҡарарға форсат булған. Шуға ла Лондонда үтәсәк ярашҡа команда ҙур өмөт бағлай.


Бер ояның ике нигеҙ ташы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Бер ояның ике нигеҙ ташы\nБер ояның ике нигеҙ ташы 18.08.2017 // Иман\nАллаһ Тәғәлә барлыҡ йән эйәләрен дә парлы итеп яралтҡан. Нәҫел-ырыуҙы һаҡлау, дауам итеү – Исламдың иң изге ҡағиҙәләренең береһе. Шәриғәт ҡанундары буйынса, бер-береһенә ят булған ике кеше өйләнешеп, никах уҡытып, ғаилә ҡора. Улар бер-береһенә терәк булып, атабыҙ Әҙәм ғәләйһис-сәләмдең нәҫелен донъяла дауам итә. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт үҙенең бер хәҙисендә өйләнеүҙең сауаплы эш икәнен былай дәлилләй: “Дин буйынса өйләнгән кеше диндең яртыһын тамамлаған булыр. Икенсе яртыһы өсөн дә Аллаға һыйынһын, Аллаға таянһын”.\nҒаилә – ир-ҡатын, ата-әсә, балалар һәм яҡындарҙан торған йәмғиәттең исемелер. Йәмғиәттең иң бәләкәй ағзаһы ла ғаиләлер. Кеше уның яҡындарына ҡарата вазифаларын иң әүәл үҙенең йәмғиәтендә өйрәнә. Ата-әсә – ғаилә усағының ике нигеҙе. Был нигеҙ, билдәле булыуынса, кешеләрҙең өйләнеүе менән ҡорола. Шуның өсөн дә Исламда өйләнеүҙең әһәмиәте ҙур. Пәйғәмбәребеҙ үҙенең хәҙисендә: “Өйләнегеҙ, ишәйегеҙ, сөнки мин Ҡиәмәт көнөндә башҡа өммәттәргә ҡарағанда һеҙҙең күп булыуығыҙ менән ғорурланырмын”, – тигән. Милләттең иң ҡиммәтле һәм һәр яҡтан яҡшы йәшәүе ошоға бәйлелер. Инсан мохтаж булған иреклекте, рәхәтлекте, тыныслыҡты, иң мөҡәддәс һөйөү һәм шәфҡәт хистәрен әсә ҡарынында, атай тәрбиәһендә алыр. Етди сәбәп булмайынса өйләнмәүселәр шәхси һәм инсани вазифаларынан ҡасҡан һаналыр, сөнки кеше үҙенең намыҫын, тәбиғәт биргән тәғәйенләнешен өйләнеү, кейәүгә сығыу менән генә һаҡлай ала.\nИр – ғаилә башлығы. Ул бөтөн йорт эштәрен башҡарып, ҡарап, өйҙөң, ғаиләнең ихтыяждарын тәьмин итергә тейеш. Ғаиләлә ир үҙенең ҡатынына ҡарата һәр саҡ йылы мөнәсәбәттә булһын. Мәрхәмәтлелек, ярҙамсыллыҡ – уның асылы. Пәйғәмбәребеҙ үҙенең хәҙисендә: “Ҡатындарға хөрмәт күрһәтмәүселәр, уларға насар мөнәсәбәттә булыусылар – бик яман кешеләр”, – тигән.\nҠатын-ҡыҙ ғаиләлә сәләмәт, таҙа мөхит булдырыу, ирен ғаилә башлығы итеп таныу, һөйөү, ихтирам күрһәтеү, балаларҙың иҫән-һау тәрбиәләнеүенә, белемле булыуына ныҡ иғтибар биреү, ирҙең тапҡанын әрәм-шәрәм итмәү, өйҙә тәртип, бөхтәлек булдырыу өсөн яуаплы. Хәләл ефетенең дәрәжәһен күтәреү ҙә – гүзәл зат вәкиленең бурысы. Хәҙистә: “Ҡиәмәт көнөндә ҡатын-ҡыҙҙан намаҙ уҡыуы, унан һуң иренә буйһонған булыу-булмауы, үҙен итәғәтле тотоуы һораласаҡ. Намаҙ уҡыған, ураҙаһын тотҡан, намыҫын хәрәмдән һаҡлаған ҡатындың урыны – ожмахталыр”, – тип әйтелә. Пәйғәмбәребеҙҙең икенсе хәҙисендә: “Йәннәт – әсәләрҙең аяҡ аҫтында”, – тиелә. Мәғрифәтсе, ислам белгесе Ризаитдин Фәхретдин ҡатын төшөнсәһенә түбәндәге аңлатма биргән:\n“Ҡатын – иренең тереклек иптәше.\nҠатын – иренең йортона хужа булыусы, уның малдарын һаҡлаусы, балаларға тәрбиә биреүсе.\nҠатын – ирҙең күңелһеҙ үә ҡайғылы саҡтарында йыуатыусы, кәйефен күтәреүсе.\nҠатын мал түгел, оҡшаһа – аҫралып, оҡшамаһа, баҙарҙа һатылмаҫ.\nҠатын – тормош юлдашы, ғүмерлек иптәштер”.\nИсламда, ғөмүмән, ғаилә төшөнсәһе юғары баһалана. Бер ояның ике нигеҙ ташы булған ир менән ҡатын бер-береһенә бәйләнешле хоҡуҡ вазифаларын яҡшы белһә, ғаилә усағы бәхет һәм шатлыҡ сығанағы булыр.


Өфө трамвайына 80 йыл | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 февраля 2017 — 15:56 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө трамвайы тарихы 1937-се йылдың беренсе февраленән башлана. Тәүге маршрут – хәҙерге Ленин урамындағы Почтамт бинаһы янынан Пермь урамынаса һуҙыла. 5 моторлы өс тағылма вагон, йылына ете миллион пассажирҙы хеҙмәтләндерә. Трамвайлы Өфөнөң яҙмышы бының менән генә тамамланмай. Баш ҡалала яңы рельстар Бөйөк Ватан һуғышындағы иң ҡатмарлы һәм һынылышлы мәл 1942-се йылда һалына башлай. Өфөнөң электр транспорты системаһы баш ҡаланың үҫеше менән тығыҙ бәйләнештә бара. Трамвай-троллейбустар хәрәкәтенең иң популяр мәле тип уҙған быуаттың һикһәненсе йылдарын билдәләргә мөмкин. Тик заманында бер-нисә депонан көн һайын юлға сыҡҡан йөҙҙәрсә вагондар урынына хәҙер трамвайҙар өсөн 12, ә троллейбустар өсөн 22 маршрут ҡалған. Әлбиттә, баш ҡалала яңы проекттар ҙа бар. 2025-се йылға тиклем иҫәпләнгән программаны хәҙер Өфө трамвайы киләсәге, тип аатрға мөмкин. Тик шуныһы, баш ҡалалағы ике деполағы трамвайҙарҙың 90 проценты техник яҡтан иҫкергән. Яңы составтар һатып алыу ҡыйынлығы, технкианың ҡиммәт булыуын бер кем дә йәшермәй. Шуға күрә бөгөн төп көс – ремонт бригадаларында. Пассажирҙар именлеге – 80 йәшен билдәләгән Өфө трамвайы өсөн бөгөн төп бурыс. Ҡыйынлыҡтарға ҡармаҫтан, бөгөн Өфө халҡы трамвай хәрәкәте менән риза. Әйткәндәй, баш ҡалала трамвайҙар йыл һайын уртаса 26 миллион кешене хеҙмәтләндерә. Баш ҡалала электр транспорты хәрәкәтен камиллаштырыу тураһында һүҙҙәр күптән йөрөһә лә, әлегә телгә алырлыҡ миҫалдар юҡ кимәлендә. Мегаполиста метро төҙөү тураһында уйларға иртәрәк. Ҡыҙғаныс, бөгөн трамвай, троллейбустар автоубстарҙы алмаштыра алмай. Миллион кеше йәшәгән ҡала бензинда эшләгән техника төтөнөнә тонсоғорға мәжбүр.Баш ҡаланың төп стратегик транспорт артерияһы – Октябрь проспектынан трамвай линияларын алыу – ҙур хата. Бында ҡасан рельстар һалыныр. Уны бер кем дә белмәй. Әлегә иһә иртәле-кисле халыҡ ағыулы төтөнгә тонсоға.


ӨСӨНСӨ МАКДОНАХ ФЕСТИВАЛЕ ЙЫЛЪЯҘМАЛАРЫ. КЕШЕЛӘР ЯҠЫНЫРАҠ БУЛҒАН ҺАЙЫН, БЕР-БЕРЕҺЕН НЫҒЫРАҠ РӘНЙЕТӘЛӘР | Государственный русский драматический театр г. Стерлитамак\nӨСӨНСӨ МАКДОНАХ ФЕСТИВАЛЕ ЙЫЛЪЯҘМАЛАРЫ. КЕШЕЛӘР ЯҠЫНЫРАҠ БУЛҒАН ҺАЙЫН, БЕР-БЕРЕҺЕН НЫҒЫРАҠ РӘНЙЕТӘЛӘР\nСтәрлетамаҡ рус дәүләт драма театрында Людмила Исмайлова ҡуйған «Һылыулыҡ королеваһы» спектакле Башҡортостанда МакДонах буйынса беренсе постановка тиһәң дә була. МакДонах менән эшләүҙең беренсе тәжрибәһе театрҙы һәм актерҙарҙы ғына түгел, шулай уҡ МакДонахтын үҙен дә бөтөнләй икенсе яҡтан асты.\nМартин МакДонахтың драматургияһының бер үҙенсәлеге һәм, ғөмүмән, беҙгә һөйләргә мөмкинселек биргән тарихтары – ул иррационаллектең һәм көндәлек тормоштоң үҙенә башҡа бер бәйләнеше. Һәм уны спектаклдең сценографияһы аныҡ рәүештә сағылдыра. Эйе, уның пьесаһындағы геройҙарҙың һәр бер эшмәкәрлеге, ҡарары, хистәре йәки тойғолары һәр ваҡыт көнкүреш тормош менән бәйләнгән. Әсәһенә йәки күршеһенә булған мөнәсәбәтенең интонацияһы тура рәүештә телевизор, плитә йәки шкаф менән бәйләнгән. Геройҙар был стеналар артында йәшәү осоронда, тура мәғәнәһендә, был әйберҙәр менән бергә ҡушылғандар, береккәндәр. Бәлки, шуның өсөн дә өйҙәге предметтар менән бәйләнгән һәр бер күренеш, һәр бер әйбер, геройҙарҙа шул тиклем көслө һәм тыйып торғоһоҙ хис-тойғолар тыуҙыралыр.\nӘммә быларҙың бөтәһен дә алып ташлаһаң нимә булыр? Ысын күренештәр булған арауыҡтың каркасын ғына ҡалдырһаҡ – предметтарҙа түгел, кешеләр араһында. Людмила Исмайлованың спектаклендәге сәхнә минимализмы беҙгә шуны аңлата: бик йыш ҡына әйберҙәр ысын яҙмышты күрергә бирмәйҙәр.\nВалентина Бродская, Мэг Фолан ролен башҡарыусы:\n«Аңлашыла, бында әсәнең һәм ҡыҙҙың мөхәббәте тураһында һөйләү күп. Улар араһында нимә булған? Мин һеҙгә әйтә лә алмайым, сөнки МакДонахтың плюстары ла, минустары ла юҡ. Бер ҡараһаң – ярата, бер ҡараһаң – яратмай, шунан тағы ла ярата...Һәм был шул тиклем ҡотолғоһоҙ ике төрлөлөк: кешеләр яҡыныраҡ булған һайын, бер-береһен нығыраҡ рәнйетәләр. Был спектакль ошо турала, минеңсә».\nҺәм геройҙар ошо каркаста йәшәйҙәр, тирә яҡтары үтә күренмәле пластик пластиналар менән тоташтырылған тутыҡҡан каркаста. Әммә спектаклдәге төҫтәрҙең символикаһына ҡараһаң - бик тә ҡыҙыҡлы: Мориндың әсәһе Мэг Фоландың саманан тыш ҙур кофтаһы тутыҡ каркастың төҫөнә яҡын - ҡыҙғылт һары төҫ менән ассоциациялана. Был тутыҡ каркаста өй ҙә, әсә менән ҡыҙҙың тормошо ла саҡ-саҡ тора – ул тулыһынса уның өлөшөнә - тутыҡ һөлдәгә әйләнгән. Морин – ул йәшел төҫ. Йәнә лә, кофтаһы кеүек. Унда йәшәү мөмкинселеге бар ҙа кеүек. Әсәһенең яратмауы, үҙен-үҙе яратмауы, уны аяуһыҙ көрәшкә этәрә лә инде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был хәлдәр трагик рәүештә тамамлана.\nҒөмүмән, боронғо грек традицияларындағы кеүек, МакДонахтың геройҙары үҙҙәрендә әсе яҙмыш йөрөтәләр. Һәм был постановканың төп маҡсаты – эске яҙмышты асыу, һәм беҙгә үҙегеҙҙең өйөгөҙҙә телевизорҙар һәм шкафтар араһынан ана шуны күрегеҙ, тип өндәйҙәр.\nЛюдмила Исмайлова, режиссер:\n«Ысын театр бөтөнләй яуаптар бирмәй, ә киреһенсә һорауҙар бирә – һәм үҙегеҙ уйлағыҙ. Ул хис-тойғоларға мөрәжәғәт итә: бына һеҙ нимәлер тойҙоғоҙ – ә хәҙер әйҙәгеҙ, үҙегеҙ уйлағыҙ».


Төбәктә нисә эшҡыуарҙың «һалым каникулдары» менән файҙалана аласағы иҫәпләп сығарылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә нисә эшҡыуарҙың «һалым каникулдары» менән файҙалана аласағы иҫәпләп сығарылды\n14:07, 12 августа 2016 Иҡтисад\nТөбәктә нисә эшҡыуарҙың «һалым каникулдары» менән файҙалана аласағы иҫәпләп сығарылды Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда нисә эшҡыуарҙың «һалым каникулдары» менән файҙалана аласағы иҫәпләп сығарылды. Бәләкәй бизнесҡа һалымдың нуль ставкаһына мөмкинлек биргән республика законы бер йыл эшләй. Башҡортостан буйынса Федераль һалым хеҙмәте идаралығында билдәләүҙәренсә, сәнәғәт һәм көнкүреш хеҙмәтләндереүе тармағында тәүгә теркәлгән шәхси эшҡыуарҙарға ике йыллыҡ каникулдар ҡаралған. Льгота патент (аванс) йәки ябайлаштырылған системаны ҡулланған бәләкәй предприятиеларға бирелә.\nВедомство мәғлүмәттәре буйынса, 13 айҙа республикала 15 меңгә яҡын эшҡыуар тәүге тапҡыр теркәлгән. Шуларҙан 470 предприятие патент буйынса нуль ставкаһын алған. Дөйөм алғанда, улар 8 миллион һумды экономиялаған.\n«Парикмахерҙарға һәм косметологтарға — 245, репетиторҙарға — 51, тегеү оҫталарына — 38, фитнес-тренерҙарға 24 патент бирелгән. Уларҙың яртыһы тиерлек Өфөлә һәм Стәрлетамаҡта теркәлгән», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостан буйынса Федераль һалым хеҙмәте идаралығында.\nӘлеге мәлдә ябайлаштырылған системаны ҡулланған 688 шәхси эшҡыуар тураһында һүҙ йөрөтөргә мөмкин. Улар — ауыл хужалығында, мәғлүмәт технологиялары, мәҙәниәт һәм спорт өлкәһендә эшләгән фирмалар, бөҙрәханалар һәм матурлыҡ салондары, event-агентлыҡтар (ял һәм күңел асыу). Һалымдарҙың ябайлаштырылған системаһы буйынса льготаға эйә булыусыларҙың аныҡ һаны 2017 йылдың 30 апреленән һуң билдәле буласаҡ. Ошо ваҡытҡа һалым түләүселәр килемдәре тураһында отчет бирергә тейеш.\nТеги: һалымдар,льготалар,бәләкәй бизнес


Башҡортостандың иң яҡшы штукатурҙары билдәләнде\n7 Июль 2010, 16:51\nӨфөлә Башҡортостан төҙөлөш һөнәрҙәре араһында «Иң яҡшы штукатур» номинацияһында IV Республика һөнәри оҫталыҡ конкурсы үтте.\n«3-сө генподряд төҙөлөш тресы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшселәре Валентин Зәйнәшев һәм Любовь Белюшина уның еңеүселәр тип табылды. Икенсе урында - «Стронег» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең «Инвестподряд» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән Ольга Шамина һәм Тәслимә Фәррәхова. Өсөнсө урынды жюри «3-сө төҙөлөш фирмаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшселәре Илисә Әхмәтйәнова менән Люциә Вәхитоваға бирҙе.\n«Башинформ» агентлығына конкурсты ойоштороусыларҙың береһе - Башҡортостан Республикаһы Төҙөүселәр союзынан хәбәр итеүҙәренсә, алда төбәктең иң яҡшы ташсыларын, плиткасыларын һәм буяусыларын асыҡлаясаҡ йәнә өс этап тора.\nУларҙың беренсеһе 9 июлдә Өфөнөң Затон биҫтәһендә үтәсәк. Унда республиканың алдынғы ташсылары оҫталығын күрһәтәсәк.


Артабан баш7орт телене8 фразеология3ыны8 д0й0м м2сь2л2л2рен Ж.;. Кейекбаев тикшер6е. Х26ерге к0нд2 фразеология ю4ары 32м махсус урта у7ыу йорттарында, урта м2кт2пт2р6е8 программаларына индерелде.\nМине8 тикшерене1 эшемде8 тема3ы «Баш7орт тел 4илеменд2 кеше организымына б2йле фразелогизмдар» тип атала. Ни 0с0н мин был теманы 3айланым 32м ул 7ай3ы я4ы мен2н актуаль? С0нки баш7орт тел 4илеменд2 фразеологизмдар 2леге к0нг2 тиклем 0йр2нелеп б0тм2г2н. « бына кеше организмына б2йле фразеологизмадар6ы 2лег2 тиклем бер кем д2 айырып 7арама4ан. Мине8 тикшерене1 эшемде8 ма7саты:


10 Август 2011, 17:32\n— Беҙ ике маҡсат менән эшләйбеҙ, - тип комментарий бирҙе ул. – Беренсенән, ислам тураһындағы мәғлүмәт менән һәр кем таныша алһын өсөн. Икенсенән, кешеләр китап һатып алыуға ҡулланған аҡсаларын ғаилә бюджетына йүнәлтә алһын өсөн. Барлыҡ китаптарҙы ла һатып алып бөтөп булмай бит – китап магазиндарында күҙҙәр ҡамаша. Ә махсуслаштырылған китапханала уларҙы билдәле бер ваҡытҡа бушлай алырға була.


Мәләүездә наркотиктарға ҡаршы акция үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәләүездә наркотиктарға ҡаршы акция үтте\n14:23, 3 июня 2013 Йәмғиәт\nМәләүездә сәләмәт тормош алып барыуға йүнәлтелгән «Мәләүез районы йәштәре – наркотиктарға ҡаршы» акцияһы үтте. Ойоштороусылар булып урындағы хакимиәт һәм райондың Йәштәр йәмәғәт советы сығыш яһаны. Йәштәр араһында сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, наркоманияны иҫкәртеү сараның төп маҡсаты булып торҙо.\nАкцияла ҡатнашыусылар «Беҙ сәләмәт тормош яҡлы!», «Беҙ наркотиктарға ҡаршы!» «Сәләмәт тәндә сәләмәт рух!» лозунгылары менән Балалар (үҫмерҙәр) ижады һарайынан алып үҙәк урамдар буйлап ҡаланың Мәҙәниәт һарайына тиклем атлап үтте. Мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда район хакимиәте исеменән сарала ҡатнашыусыларҙы йәштәр эштәре буйынса сектор мөдире Илнур Ҡолсурин сәләмләне. Йәмәғәт ойошмалары исеменән Йәштәр советы рәйесе Олег Төхвәтуллин сығыш яһаны.\nАкцияла 400-ҙән ашыу ҡыҙ һәм егет, шул иҫәптән «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы» ағзалары ҡатнашты. Сара сиктәрендә шулай уҡ Мәҙәниәт һарайының йәш артистары концерт программаһы менән сығыш яһаны, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.


Мәрхүмдәр һәм бәлиғ булмаған балалар өсөн ҡорбан | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Һорауҙар һәм яуаптар > Мәрхүмдәр һәм бәлиғ булмаған балалар өсөн ҡорбан\n« «Лил-ләһи» аяттары\nҠорбан доғаһы бармы? »\nМәрхүмдәр һәм бәлиғ булмаған балалар өсөн ҡорбан\nҠорбанға һыйыр һуйғанда 7 кеше араһына ике улымды һәм 6 йәшлек баламды ҡушырға яраймы? Сөнки бәлиғ булмаған баланы өлөшкә индерергә ярамай тиҙәр.\nҠорбан өсөн бер һыйырҙы 7 кешегә — ғаиләһе өсөн атап сала икән (мәҫәлән, атай-әсәһе, үҙе, ҡатыны, балалары өсөн) бурыс үтәлә. Өлөшкә бәлиғ булмаған балаларҙы индерергә мөмкин, әгәр был эш бер ғәилә эсендә башҡарылһа.\nИгеҙәктәргә ҡорбан салыу\nБеҙҙең игеҙәк балаларыбыҙ бар, уларға ҡорбаны нисек салырға икән?\nБәлиғ булған йәшкә еткән һәр кешенең, әгәр ҙә ҡорбан салырлыҡ малы булһа, ҡорбан салыуы вәжиб. Ә инде яңы тыуған игеҙ балалар өсөн уларҙың ата-әсәһе бала тыуыу шатлығынан ҡорбан салырға теләһә, игеҙәктәр ир бала булһа — һәр береһенә икешәрҙе, ә ҡыҙ балалар икән — һәр береһенә берәр ҡорбан салырға тейеш. Шәриғәттә ир бала атаһы милкен бүлгәндә мираҫтың өстән ике өлөшөн тулыһынса, ә ҡыҙ бала өстән бер өлөшөнөң яртыһын алырға хоҡуҡлы булған кеүек, ҡорбан салғанда ла бер ир балаға ике ҡорбан, ә ҡыҙ балаға бер ҡорбан салыу ҡаралған. Бындай ҡорбан сөннөт ҡорбаны тип атала һәм уны үтәй алыу бик тә күркәм ғәмәл һанала. Әгәр ҙә дүрт ҡорбанлыҡ салырлыҡ мөмкинлегегеҙ булмаһа, игеҙәктәрҙең бер ҡарында ятыуҙарын, бер әсәнән тыуыуҙарын иҫтә тотоп, икеһенә ике генә ҡорбан салһағыҙ ҙа була. Аллаһы Тәғәлә Үҙе риза булып, ҡорбанығыҙҙың ҡабул ҡылһа ине.\nВафат булған сабыйға (балаға) ҡорбан салыу кәрәкме?\nВафат булған балаларға ҡорбан салыуҙың кәрәге юҡ. Сөнки улар былай ҙа саф күңелле, бәлиғ булмағандар бит әле.\nБары тик бәлиғ булғас ҡына уның исеменән Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн ҡорбан салына. Бәлиғ булғансы, Аллаһынан фарыз һәм вәжиб ғәмәлдәр йөкләнмәй.\nҮҙ исеменә түгел, ә исеменән...\nӘгәр кеше мәрхүм булһа, нәҙер (васыят) итеп әйтеп ҡалдырмаһа ла, ҡорбан салырға яраймы?\nАллаһ ризалығы өсөн мәрхүмдең исеменән ярай, ә уның исеменә түгел. Йәғни ул үҙ исеменән үҙе салған кеүек булырға тейеш.\nБер кем дә үҙенә ҡорбан салмай\nҠайһы берәүҙәр: ҡорбанды кеше исеменә атап салыу дөрөҫ түгел, ите хәрәм була, тип аңлаталар. Шул ваҡытта радионан, мәйеткә атап ҡорбан салыу дөрөҫ, тип белдерҙеләр. Бының ҡайныһына ышанырға?\nҠорбан мәсьәләһенә килгәндә, һүҙҙәрҙеге –не- , нән- , ҙән- , ә- кеүек ҡушымталарҙың ниндәй мәғәнә аңлатҡанына иғтибар итәйек әле. Һүҙ барышында улар дөрөҫ ҡулланмаһалар, ҡапма-ҡаршы мәғәнә килеп сыға. Бына шул ҡорбан салған ваҡытында: Һинең ризалығың өсөн, Аллаһ, ҡорбан боғаҙларға(салырға) ниәт ҡылдым. Мин Мәхмүт Минғәли улынан риза булып ҡабул ҡыл, — тип ниәтләһәң, дөрөҫ була.\nҮлгән атайың исемен, әйтәйек, атайым Минғәли Сәйфулла исеменән, тиһәң дә дөрөҫ. Әммә: Минғәли Сәйфулла исеменә, тиһәң, йәки атайға тип салһаң, дөрөҫ булмай. Ана шул –нән, -нә ҡушымталарын дөрөҫ аңлағыҙ. Бер кем дә үҙенә ҡорбан салмай. Үҙ исеменән Аллаһ ризалығы өсөн тип салырға кәрәк.\nМәрхүмдәр рухына ҡорбан\nМин мәрхүм атай менән әсәйгә бағышлап салырға ниәтләйем. Быны ҡорбан байрамында башҡарырға буламы? Икеһенә икенеме, әллә берҙе генә салырғамы? (Һүҙ бағышлау ниәте менән, Ҡорбан байрамына ҡыҫылышы булмаған ҡорбан хаҡында)\nБындай ҡорбанлыҡ Ҡорбан Ғәйетендә салынмаҫ. Ҡорбан ғәйете — Аллаһы Тәғәлә бойороҡ иткән Ҡорбан байрамы көнө ул. Ә ниәтләгән ҡорбанығыҙҙы һеҙ башҡа ваҡытта сала алаһығыҙ.\nҠорбан салғанда былай ниәтләгеҙ: «Йә, Раббым! Ниәт ҡылдым Үҙ ризалығындә өмөт итеп ошо ҡорбаны салырға. Шунан хасил була торған әжер-һауаптарҙы атайым (фәлән улы фәлән-фәлән) һәм әсәйем (фәлән-фәлән ҡыҙы фәлән) рухтарына бағышлайым, улар рухына ирештерһәң ине, йә, Раббым...» Әгәр ҙә «был ҡорбанлыҡты атайыма (әсәйемә) салам», тип кенә әйтһәгеҙ, ҡорбанығыҙ ҙа ҡабул булмаҫ, гөнаһлы ла булырһыҙ һәм ата-әсәгеҙҙең рухтары ла рәнйер. Шуға күрә лә ҡорбанығыҙҙың беҙ кәңәш иткәнсә ниәтләгеҙ.\nҠорбанды атай-әсәйегеҙҙең һәр береһенә айырым да, икеһенә бер генә мал да салдырырға мөмкин. Мәжлестәрҙе лә шул рәүешле үк үткәрә алаһығыҙ. Доньялыҡта атайығыҙ һәм әсәйегеҙ бергә йәшәгән бит, шулай булғас, икеһенә бергә бер ҡорбан салдырып, икеһенә бер мәжлес үткәрһәгеҙ, күркәмерәк булыр, инша Аллаһ!\n«Шәриғәт», Ғәбделхаҡ Саматов, өсөнсө том.\nҺорау: Ҡорбанға тигән эре мал нисә йәштә булырға тейеш һәм нисә кеше исеменән салыналар.\nЯуап. Һыйыр, буйвол, үгеҙ ике йәш, дөйә биш йәшлек булырға тейеш. Ундай хайуандарҙы бер кеше исеменән дә, ете кеше исеменән дә ҡорбан итеп салырға мөмкин.\nҺорау. Өлөшкә кереп ҡорбан салғанда һәр ете кешенең дә ҡорбан салыу ниәте булырға тейешме, әллә ҡайһы берҙәре ит кәрәк тип ҡушылһалар ҙа дөрөҫмө?\nЯуап. Өлөшкә кереп ҡорбан салғанда һәр ете кешенең дә ҡорбан салыу ниәте булырға тейеш, әгәр береһен дә генә башҡа ниәт булһа, ҡалғандарының ҡорбандары ҡабул булмай.\nҺорау. Быға дәлил бармы?\nЯуап. Йәбир р.г.: “Беҙ пәйғәмбәр ғәләйһи үәссәләм менән хаж һәм ғөмрә ваҡытында етешәр кеше ҡорбанға өлөшкә керҙе", — тип әйткән.\nҺорау. Үлгән кешеләрҙе өлөшкә индерергә яраймы? Миҫал өсөн, алты кеше бер һыйырҙы ҡорбан итеп салырға ниәтләнеләр, ә етенсе кеше табылманы ти. Арала береһе: «Минең үлгән атайымды ошо етенсе өлөшкә индерәйек», — тип әйтһә ул ҡорбан ҡорбандан һаналамы?\nЯуап. «Кәүҫәр» сүрәһендә дә, хәҙистәрҙә лә үлгәндәрҙе ҡорбанға өлөшкә индереү тураһында һүҙ юҡ. Сөнки үлгәндән һуң мәйеттең өҫтөнән бөтә вазифалар төшә. Аллаһы Тәғәлә Ҡөръәндә әйткән: «Кеше нимәгә ынтыла, шуға ғына ирешә» (53/39). Әгәр ҙә инде үлгән кеше үҙе иҫән саҡта ниәтләгән булып, үләһен һиҙеп ҡорбанға тип әҙерләгән аҡсаһын береһенә васыят әйтеп ҡалдырып, башҡарып сығыуҙы тапшырған булһа ғына, ҡорбан өлөшөнә индерергә була. Был осраҡта был васыятты башҡарыусы кеше ҡорбан итен тулайым таратып бөтөрөргә тейеш. (был мәрхүмдең өлөшөн)\nҺорау. Үлгән кеше исеменән айырым бер ҡорбан салыу дөрөҫмө?\nЯуап. Әгәр ҙә ҡорбан салыусы ҡорбан салыу ғәмәленең һауабын үлгәндәр рухына бағышларға теләһә, уға үҙенең ҡорбанынан һуң тағы бер ҡорбан салырға тура киләсәк.\nЯуап. Йәбир р.г: “Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм ике бәрән салған, береһен үҙенән һәм береһен өммәтенән (ҡорбан салыу вазифаһынан азат итмәгән, барыһы иҫән һәм вафат мосолмандарға һауабын бағышлаған)". Бындай ҡорбан итен үҙең теләгәнсә ҡулланырға була. Шулай ҙа, ул итте таратһаң, үлгән кеше өсөн һауабы күберәк. (Мәрхүмдәргә салынған ҡорбанды таратыу хәйерлерәк).\n«Ҡорбан сала беләһеңме?», Идрис Гәләүитдинов\nӘреуахтар рухына салынған ҡорбан итен үҙебеҙгә ашарға яраймы? Ҡорбан салыуҙың һауабын әреуахтарға бағышлау дөрөҫ булырмы?\nӘгәр вафат булған туғанығыҙ үҙенең рухына ҡорбан салырға васыят әйтеп ҡалдырған булһа, ул ҡорбандың итен уны салыусы кеше лә, ғаиләһе лә (ата-әсәләре, балалары һәм ейәндәре) ашарға тейеш түгел. Ул ит тулыһынса фәҡирҙәргә таратылырға тейеш.\nӘгәр ҡорбан салыу менән бәйле васыят булмаһа, ҡорбан салынған итте салыусы кеше лә, уның яҡын туғандары ла ашай ала. Шул ваҡытта фәҡирҙәргә лә өлөш сығарырға кәрәк. Һауабы мәрхүм рухына бағышлана. Әлбиттә, әреуахтар өсөн бының файҙаһы шаҡтай ҙур булыр, инша Аллаһ.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 19.08.2018 в 00:50, и размещена в категории Һорауҙар һәм яуаптар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nСАЙТТЫҢ ЙӨКМӘТКЕҺЕ - 20 431 views\nЙәсин - 17 243 views\nШәүүәл айы ураҙаһы - 4 574 views


Кредит Йә Банкротлыҡ – Ҡабул Итеү, Ипотека Кредиты Менән Һатыу Итеүсе Финанслау | Шәхси Финанстар & Финанс + [object Window] | GVMG - Глобаль Вирусный Маркетинг Төркеме\nШәхси Финанстар & Финанс + [object Window] > [object Window] > Кредит Йә Банкротлыҡ – Ҡабул Итеү, Ипотека Кредиты Менән Һатыу Итеүсе Финанслау\nКредит Йә Банкротлыҡ – Ҡабул Итеү, Ипотека Кредиты Менән Һатыу Итеүсе Финанслау\nЙә банкротлыҡ, алырға раҫлау өсөн ипотека кредитын була. Ай-һай, кемдәр дағалай ипотекаға көтөргә тура килә артыҡ юғары темптарын. Был булдырмау өсөн, иң йыш осрай торған хаталар, күп кенә күрәләр, отложить һатып йорто, әлегә уларҙың кредит рейтингы арттыра. Әгәр ҙә һеҙ һатып алырға торлаҡ әҙер, бар башҡа опции алмай торған хужа юғары процент ставкалары. Сөнки бындай финанслау иҫәбенә һатыу итеүсе? Әгәр ҙә омтылыш кредит алырға һуң өйгә банкротлыҡ, файҙалы тамғаларға алдан уҡ кредит. Был үҙ эсенә ала раҫланған ҡабул итеү тәьмин итеү өсөн кредит картаһы алыу йәки автокредита. Шул рәүешле поступа, һеҙ арттыраса һеҙҙең өмөттәре алырға раҫлау өсөн разумный ипотечная ставкалар. Һис шикһеҙ, мәңге мөмкинлеге бар финанслау һатыу итеүсе. Шулай уҡ билдәле булғанса, финанслау хужаһы, был алым течет өсөн яңы һатып алыусылар кеше торған түләү башҡарыу һатыусыға, һәм банк. Шул рәүешле, һатып алыусылар торлаҡ тейеш түгел зарға доску алырға тороштарына раҫлау ипотека кредиттары буйынса кредит. Менән һатыу итеүсе финанслау, кеше прощающий йорт процент билдәләй, шарттар, һәм түләүҙәр. Шул Тиклем Һатыусы Финанслау Эштәре? Әгәр һатып алыусылар һәм торлаҡ һатыу итеүсе согласия иҫәбенә финанслау һатыу итеүсе, консалтинг күсемһе милек адвокат кәрәк. Күңеленең, тип кем дә ала урын слабое, конкрет шарттар тейеш булдырылырға, һәм контрактка ҡул куйылды. Һатыусы финанслау иҫ киткес тура килә өсөн самозанятому граждандарының һәм кешеләр менән насар кредит. Самозваный эйә кешеләр ауыр ваҡытта, оказа үҙ керемдәре. Шул рәүешле, был мөмкин труднее улар өсөн ҡабул итеү өсөн традицион финанслау. Шул уҡ иң уйлар линия, тегеләре, кредит насар кәрәк булырға мөмкин ваҡыт арттырырға үҙенең кредит рейтингы тиклем ғариза традицион ипотека кредитын. Менән һатыу итеүсе финанслау, өй һатыу итеүсе согласиться финансларға йорт эсендә билдәле бер осор, ваҡыт. Кредит ваҡыты финанслау өсөн һатыусы күпкә кыскарак менән сағыштырғанда, традицион кредит шарттары. Уртаса, һатыу итеүсе ваҡ финансларға йорто өсөн биш-ете йыл. Аҙағында кредит срогы, һатып ҡабул итеүсе түләргә риза һатыусыға единовременный платеж. Был мөмкинлек бирә йорт һатып алыусы ваҡыт етте булһын өсөн, перетрут үҙ һәм кредит дәғүә итә кредит ипотека кредитор. Һуң баһалама менән һатыу итеүсе килешеү финанслау тураһында, һатып алыусылар торлаҡ кертергә тейеш единовременный платеж өсөн удовлетворить килешеүе. Был единовременный платеж менән финанслана традицион ипотека кредитор. Шул рәүешле, тәү һатыусы ала, үҙ аксаларын өсөн йорт, һәм һатып ҡабул итеүсе башлай эшләргә яңы түләүҙәр кредитор. Кредит Йә Банкротлыҡ – Ҡабул Итеү, Ипотека Кредиты Менән Һатыу Итеүсе Финанслау\n･ Credit After Bankruptcy – Ҡабул Итеү, Ипотека Кредиты Менән Һатыу Итеүсе Финанслау\nКатегория: [object Window], Насар Кредит, Банк, [object Window], Кредит Картаһы, [object Window], [object Window], Кредит, Ипотека, [object Window], [object Window] Тегтар: насар кредит, [object Window], банк, бөлгөнлөккә, покупка йорт, килешеү, кредит, [object Window], кредит картаһы, иҫәбенә кредит, интернет, [object Window], [object Window], [object Window], Финанстар, өйгә, [object Window], кергән аҡса, [object Window], кредит, сит ил аҡсаһы, ипотека, ипотека кредитын, [object Window], [object Window], яуап биреү, кешеләр, күсемһе юҡ-бар, балл, эш\nУл Ғына Ла Түгел, Ала Был Яҡшыраҡ – Беззаге Кредит Арендатор\nЫңғай һәм кире яҡтары өсөн насар кредит\nМенән Насар Бурыстарын Тәьмин Ителмәгән Кредиттар Уны Еңеү – Беспроводная Хәл\nКагыйдәләр Медицина Имиәте\nСтуденттар Колледж Кредит\nКиңәштәр өсөн онлайн-банкингы иҫән-һау\nЯңы Закон Тураһында Банкротлығы\nБәләкәй Бизнеска Кредит Биреүе Нигеҙләре\nБаза Финанс Мәғлүмәт, Кәңәштәр (I Өлөшө)\nБеззаге Кредиттар Өсөн Эшһеҙ Ҡалған: арынырға финанс проблемалары\nНи өсөн бөйөк британия обеспечен ә кредит дөрөҫ вариант һеҙҙең өсөн\nМайк Schaeffers яратҡан компанияһы МД\nТүләү Бизнес Менән Кредит Картаһын Булыша, Ярҙам Итергә Аҡса Ағымы\nКиңәштәр ҡабул итеү өсөн иң яҡшы ипотечная Цитата\nПриступ Менән Эшләүгә, Интернет-Инвестициялау\nУрлашыу. Алдаҡсыларҙан Сакланыгы\nБиләмәләре Купон Забронировать\nИпотека һәм күсемһе юҡ-бар өсөн Белешмәләр бурысты\nТоп 10 Юлдарын Ремонтлау Һеҙҙең Кредит Балл\n[object Window] (7,156)\nНасар Кредит (1,104)\nКредит Наличные (74)\nКредит Картаһы (2,421)\nИпотека Кредиттары (206)\nКөн Түләү Кредиттар Жаловать (250)\nСтуденттар Кредиттар (184)\nБеззаге Кредиттар (257)


Өфө эргәһендәге Тимашев ҡасабаһы урамдары сүплек ояһына әйләнгән. Ҡый өйөмдәре бигерәк тә яҙ көндәрендә күбәйә. Бөтә ерҙә өмәләр үтеп, ер еңел тын алып ҡалғанда, ҡасабала йәшәүселәр сүплектән килгән насар еҫтән тонсоға, унда ҡомаҡтар үрсей.\nЮл уртаһында сүп-сар өйөмө. Тимашев ҡасабаһының Березников урамындағы был сүплек эргә-тирәләгеләргә йәшәргә ҡамасаулай. Ул Татьяна Михайловнаның ҡапҡа төбөндә генә урынлашҡан. Хужабикә башҡалар кеүек урамға эскәмйәлә ултырып ял итергә түгел, ә ел осорған ҡыйҙарҙы таҙартырға сыға. Сүп ырғыта торған контейнерҙар уның ҡоймаһына терәп үк ҡуйылған.\nТатьяна Литвинова, Тимашев ҡасабаһының Березников урамында йәшәүсе: «Беҙҙең йорт сүплек өҫтөндә ултырған кеүек. Сүп һауыттарын башҡа ергә күсерһендәр ине. Уның урынына ағас ултыртыр инек. Аптырағас, бейек тимер ҡойма эшләп ҡуйҙыҡ. Элек ағас кәртә аша сүп-сар баҡсаға уҡ төшә ине. Иртән торабыҙ ҙа сүп йыябыҙ. Насар еҫ арҡаһында тәҙрә лә аса алмайбыҙ. Бында ҡомаҡтар үрсей, эт-бесәйҙәр эйәләшә».\nСүп-сар ҡарауһыҙ эттәр ояһына әйләнгән. Контейнерҙар ярым буш. Урындағылар әйтеүенсә, уларҙы килеп таҙартып китәләр. Тик эргәһендәге сүплек нисек хасил булған, шулай ята бирә.\nСүп сығарыу менән шөғөлләнеүсе ойошма ҡағиҙә буйынса һауыттарҙы ғына бушата. Ә иҫке диван, ҡырҡылған ағас һәм башҡа эре әйберҙәрҙе улар ташымай.\nБындай хәлде Тимашев ҡасабаһының теләһә ҡайһы урамында күҙәтергә була. Мәктәп һәм балалар баҡсаһы араһында ла сүплек хасил булған. Контейнерҙар юҡ. Улар урынынан күсерелә тигән яҙыу эленеп торһа ла, халыҡ ғәҙәт буйынса ҡыйлауын дауам итә.\nЕгор Матвеев, Өфөнөң Орджоникидзе районы хакимиәтенең Тимашев ҡасабаһы халҡы менән эшләү секторы мөдире: «Сүпте сығарыу өсөн халыҡтың биш йөҙ меңдән ашыу бурысы йыйылған. Шуға ҡарамаҫтан, сүп түгеүсе ойошма эште ваҡытында башҡара. Ҡыштан һуң кешеләр ихаталарында йыйылған сүп-сарҙы контейнерҙар эргәһенә ауҙара. Улар ҙур әйберҙәрҙе үҙҙәре ҡырҙағы сүплеккә алып барып ташларға тейеш».\nЕгор Матвеев әйтеүенсә, алтмыш контейнер урынлаштырылған. Был дүрт меңгә яҡын халыҡ өсөн әҙҙер, күрәһең. Ғәйеп атта ла, тәртәлә лә тигәндәй, сүп-сарҙы башҡа яҡтарҙан түгел, ә ҡасабала йәшәүсе халыҡ үҙе ырғыта. Тәртип урынлаштырыуҙы ла яуапла ойошмалар менән бергә үҙҙәре хәстәрләргә бурыслы. Ә әлеге кеүек дауам итһә бер нисә йылдан Тимашев ҡасабаһы сүплеккә әйләнеүе бар.


Хөкүмәт кәңәшмәһе офлайн | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n22 июня 2020 — 12:19 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан Хөкүмәтенең 29 июндәге сираттағы кәңәшмәһе офлайн тәртиптә үтәсәк. Был тәҡдим менән Радий Хәбиров сығыш яһаны. “Коронавирус инфекцияһына ҡағылышлы хәлгә ҡарап эш итербеҙ. Видеокәңәшмә бәйләнешенең киләһе дүшәмбе офлайн ойошторолоуы ихтимал, был һәммәһе өсөн дә уңайлы буласаҡ”, тип белдерҙе республика башлығы. Әлегә тиклем Хөкүмәт ағзалары оператив кәңәшмәләрҙә онлайн ҡатнашып килде.


Азамат Хәлилов: "Бер бөртөк ҡаҙаҡ яҙымышымды хәл итте"\n7 Май 2020, 10:35\n– Бер бөртөк кенә ҡаҙаҡ минең яҙмышты хәл итте, һеңлем, – тине Азамат ағай етди ҡиәфәткә инеп. – Мәктәптә уҡығанда көрәш менән мауыға торғайным. Республика ярыштарында ла ҡатнаштым. Стәрлетамаҡ физкультура техникумына инергә тип йөрөгән баш ине. Юлға сығырға ла ваҡыт еткән. Иртән ялан кәртәлә бикле торған һарыҡтарға бер аҙ бесән ырғытайым әле, тип аҙбарға йүнәлеүем булды, үтәнән-үтә ҡаҙаҡҡа килтереп тә баҫтым (Азамат ағайҙың йөҙөндә һыҙланыу ғәләмәте барлыҡҡа килде, ул миңә шул этюдты уйнап тиерлек күрһәтте. Йәлләнем үҙен. – Авт.). Ярам шешеп, аҙып китте. Аяҡһыҙ ғына ҡала яҙҙым. Йәй буйы дауаханала ятырға тура килде шулай. Имтихандарға һуңланым. Әммә ҡайҙалыр уҡырға инергә кәрәк ине…Таныш сценарий… Ғәжәп инде, ошондайыраҡ хәлгә тарыһалар, ғәҙәттә, буласаҡ актерҙарҙың барыһын да тиерлек “Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетына студенттар ҡабул ителә” тигән иғлан ҡотҡара. Улар әлеге уҡыу йортона килеп имтихандар тапшыра ла һис ҡаршылыҡһыҙ шунда ҡабул ителә. 1987 йылда Азамат ағайҙы ла шул яҙмыш көтә.Мәктәптә әллә ни һәйбәт уҡымаһа ла, артабан мотлаҡ берәй һөнәр үҙләштерергә кәрәк, тигән маҡсат менән янған хыялға бай егет шул ваҡытта мөжғизәгә ышана яҙа. Ышанмаҫлыҡ та түгел шул. Ә бит күңел төбөндә бала сағынан уҡ сәнғәткә ынтылыш йәшәй. Баян класы буйынса музыка мәктәбен дә тамамалай. Йырлап та килештерә. Гитарала ла уйнай белә. Шиғыр ҙа яҙып ҡарағаны бар. Әммә, егет башым менән сәхнә тип йән атып йөрөү килешмәҫ, тигән уй уны ул ниәтенән ваз кистерә. Хәҙер иһә был мөмкинлек өсөн ҡыуанып бөтә алмай буласаҡ актер. Юғиһә, ҡайһылыр уҡытыусыһының тегенең шуҡлығына йәне көйөп “бер ҡайҙа ла уҡырға алмаясаҡтар һине, урам буйында эшһеҙ йөрөйәсәкһең”, тип әрләүе йөрәген әрнетә ине бит.Ысынлап та, малай сағында үтә шаян булған икән Азамат ағай. Үҙе тыуып үҫкән Иҫке Собханғолда ул ҡылған “этлектәрҙе” әле лә иҫләйҙәрҙер, моғайын. “Берәйһенә таҡта килтереп бушатыуҙары була, төнө буйы шуны икенсе кешенең ҡапҡа алдына ташып бөтә торғайным”, ти бит. Ул сама көстө ҡайҙан алғандыр инде? Өлкән йәштәге инәйҙәрҙең тәҙрәләренә “шаҡылдатҡыс”тар ҡуйып хитланыуы хаҡында ла телгә алды ул. Мәшәҡәтле генә эш булған икән быныһы ла.Азамат ағай малай ваҡытындағы шилмалығы хаҡында һүҙҙе ары дауам итеп тормаһа ла, мут йылмайыуынан “этлектәре” былар менән генә сикләнмәүен самалағайным инде. Ғәмһеҙ балалыҡ йылдарын иҫкә алғанда актерҙың күҙҙәрендә һағыш шәүләһе лә сағылғандай ине. Баҡһаң, ике йәшлек кенә сағында әсәһе Фәриҙә апай мәрхүмә булып ҡалған икән. Шуға ла, кейәүгә тормошон яйға һалырға кәрәк, был донъяла бер кем дә яңғыҙ ҡалырға тейеш түгел, атай кешегә бала бағыуы ауырыраҡ булыр, тип ҡайныһы менән ҡәйнәһе, ейәндәрен үҙ ҡанаты аҫтына алырға ниәт ҡыла. Шулай итеп, Азамат ағай башлыса олатаһы менән өләсәһе тәрбиәһендә үҫә. Етемһерәмәһен тип йәй һайын Өфөлә йәшәүсе апай-ағайҙарына йөрөтөп, йәне ни теләй шуның мәнән тәғәмләндереп, күңеленә хуш килгән кейем-һалым алып биреп торған улар. Әсәһенең туғандары ишле булғас, иғтибар ҙа мул тәтегән. “Атайым да кәрәк саҡта ярҙам итте, уның бик матур донъяһы, улы, ҡыҙы бар. Аралашып йәшәйбеҙ”, – тип һөйләне актер.


Ураҙа ғәйете мөбәрәк үтте\n7 Июнь 2019, 12:40\nКрасноусол шифаханаһы "Миннисара" мәсетендә үткән Ураҙа ғәйетенә быйыл да халыҡ бик күп йыйылды. Мәсеттең имамы Илдар хәҙрәт әйтеүенсә, бында Красно-усол, Курорт ауылдарынан ғына түгел, Өфө ҡалаһынан, хатта Тажикистандан, Үзбәкстандан килгән кешеләр ҙә булған.\nҒәйет намаҙы башланыр алдынан бар мосолмандар тәҡбир әйтте. Илдар хәҙрәт ҡунаҡтарҙы Ураҙа байрамы менән ҡотланы, уның әһәмиәте тураһында һөйләп үтте. Байрамға килеүселәрҙе "Красноусол" шифаханаһы директоры Фаяз Харис улы Мәжитов ҡотлап, “Аллаһы Тәғәлә ошо изге көндәрҙә ҡылған барлыҡ ғибәҙәттәребеҙҙе, изге ғәмәлдәребеҙҙе һәм доғаларыбыҙҙы ҡабул ҡылһын, барыбыҙға ла иман ныҡлығы, күңел тыныслығы, сәләмәтлек, ғаилә бәхете, файҙалы ғилем насип итһен, ил-көндәребеҙ тыныс булһын, бәлә-ҡазаларҙан һаҡлаһын, киләһе көндәрҙе һаулыҡта, шатлыҡта бергәләшеп ҡаршы алырға насип итһен”, тигән теләктәрен еткерҙе. Ҡотлауҙарҙан һуң Ғәйет намаҙы уҡылды.\nШифахана хеҙмәткәрҙәре мәсет ихатаһында мул табын әҙерләгән, йәше-ҡарты былау, йәшелсә, төрлө тәм-том, емеш-еләк менән һыйланды. Ураҙа байрамына килеүселәр күңелдәре, йөрәктәре таҙарынып, яҡты өмөттәр, иман нуры менән тулып, бер-береһенә изге теләктәр теләп, өйҙәренә таралышты.


21 Сентябрь 2010, 16:13\nЮрий Лужков ялға киттеЮрий Лужков киң матбуғат сараларының «һөжүм»енән һуң бер аҙналыҡ ял алған. Әле Мәскәү башлығы Австрияла ял итә, шунда уҡ тыуған көнөн дә билдәләргә йыйына.Юрий Лужковҡа бер аҙналыҡ ял биреү уның тирәһендәге ығы-зығыны туҡтатырға йыйыналар тигәнде аңлатмай, баш ҡала башлығын отставкаға ебәреү мәсьәләһе һаман да көнүҙәк булып тора.\nЮрий Лужков ялға китте\nЮрий Лужков киң матбуғат сараларының «һөжүм»енән һуң бер аҙналыҡ ял алған.\nӘле Мәскәү башлығы Австрияла ял итә, шунда уҡ тыуған көнөн дә билдәләргә йыйына.\nЮрий Лужковҡа бер аҙналыҡ ял биреү уның тирәһендәге ығы-зығыны туҡтатырға йыйыналар тигәнде аңлатмай, баш ҡала башлығын отставкаға ебәреү мәсьәләһе һаман да көнүҙәк булып тора. Әлбиттә, ул үҙ теләге менән эшенән баш тартырға йыйынмай, үҙен фашлап сығыш яһаған федераль телеканалдарҙы судҡа бирәсәге тураһында хәбәр итә.\nЮрий Лужковтың быйылғы йәйҙәге ҡылыҡтары халыҡты сығырынан сығарған. Мәскәүҙә аномаль эҫелек булып, ике аҙна буйы халыҡ торф яныуҙан сыҡҡан төтөнгә сәсәгәндә ул рәхәтләнеп ял итеп ятҡан. Проблеманы хәл итеү өсөн бер ни ҙә эшләмәгән. Мәскәүҙәрҙе шулай уҡ ҡалалағы автомобиль «тығын»дары мәсьәләһе лә борсой. Күптәрҙең фекеренсә, Лужков ҡала мәнфәғәтендә ҡыл да ҡыбырлатмай. Шулай уҡ мэрҙың ҡатыны – Елена Батуринаның донъяның иң бай гүзәл заттарының береһе булыуы ла йәмәғәтселектә ҙур һорауҙар тыуҙыра. Ә Лужков ҡатыны тураһында: «Ул иҫ киткес талантлы, шуға ла бай, мэр ҡатыны булмаһа, тағы ла байыраҡ булыр ине», – тип һөйләй.\nКөньяҡ Осетияның тыуған көнө\nКисә Көньяҡ Осетия байрамын – Республика көнөн билдәләне.\n1990 йылдың 20 сентябрендә Көньяҡ Осетия Демократик Республикаһы төҙөлгән һәм Милли суверенитет тураһында декларация ҡабул ителгән.\nКисә Көньяҡ Осетияға бик күп сит ил ҡунаҡтары йыйылды, хәрби парад, ҙур концерт ойошторолдо. Парадта Рәсәй һалдаттары ла ҡатнашты.\nИҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ: 2008 йылдың 8 авгусында Грузия ғәскәрҙәре Көньяҡ Осетияны утҡа тотто, Рәсәй, осетиндарҙы яҡлап, Цхинвалға үҙенең хәрби техникаһын, һалдаттарын индерҙе һәм был төбәктән грузиндарҙы ҡыуып сығарҙы.\nПакстан ярҙам һорай\nПакстанды һыу баҫыу сәбәпле күрелгән зыяндың күләмен һаман да һанап бөтөрә алмайҙар.\nМуссон ямғырҙары килтергән һыу даръяларында кәмендә 1,6 мең кеше батып үлгән, хәбәрһеҙ юғалғандар тағы ла күберәк.\nПакстан халҡы донъя йәмәғәтселегенең матди ярҙамына мохтаж. Йортһоҙ ҡалған кешеләр ваҡытлыса лагерҙарҙа, шарттар булмаған урындарҙа йәшәргә мәжбүр. Дарыуҙар, аҙыҡ-түлек, кейем-һалым етмәй. Торлаҡ тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. БМО, Пакстанды «һаҙҙан сығарыу» өсөн кәмендә 2,07 миллиард доллар кәрәк, тип һанай.\nПакстан халҡы, ысынлап та, ауыр хәлдә: балалар, ҡатын-ҡыҙҙар урамда йоҡлай, таҙа һыу йыуынырға түгел, эсергә лә етмәй. Был хәлдең төрлө ауырыуҙар таралып китеүенә килтереүе лә ихтимал.


“1 сентябрҙән барлыҡ мәғариф учреждениелары традицион формала эшләй башлаясаҡ”\n27 Август 2020, 16:35\n...Аралашыуҙы сикләү өсөн балалар дәрескә ике ағымға бүленеп киләсәк. Иртән һәм төштән һуң уҡыуҙар күҙаллана. Тәүгеләре, йәғни 1-4-се, 9-сы, 11-се кластар 8.00 сәғәттә уҡый башлай. Ҡалғандар (5-8-се, 10-сы класс уҡыусылары) 12.00 сәғәттә мәктәпкә килә. Технология, информатика, физика, химия һәм физкультуранан тыш дәрестәр бер кабинетта ғына үтә. Шулай уҡ тәүге сиректә уҡыусылар таҡта янына саҡырылмай. Был башланғыс класс уҡыусыларына һәм мөмкинлектәре сикләнгән балаларға ҡағылмай. Шуныһы һөйөнөслө, кластар бүленмәйәсәк. Дәрестәр оҙонлоғо – 35 минут.(Ҡағиҙәләр тураһында тулыраҡ сайттан уҡығыҙ)\nТиҙҙән 1 сентябрь – Белем байрамы етә. Быйылғы яңы уҡыу йылын айырыуса тулҡынланыу менән көтәбеҙ. Сөнки уҙған йыл уҡыусылар ни бары өс сирек кенә парта артында ултырыу бәхетенә өлгәште. Көҙ яҡынлашҡан һайын һәммәбеҙ: “Балалар мәктәпкә йөрөрмө әллә онлайн уҡырмы?” – тип уйланды.\nЭйе, уҡыусылар ҙа, уҡытыусыларҙа бер-береһен һағынып өлгөрҙө. Яңы уҡыу йылы ниндәй яңылыҡтар алып килер? Мәктәптәр балаларҙы ҡабул итергә әҙерме? Ошо һәм башҡа һорауҙар менән райондың мәғариф бүлеге начальнигы Илдус Әдиф улы Зәйнуллинға мөрәжәғәт иттек.\n– Илдус Әдиф улы, яңы уҡыу йылына мәктәптәр уҡыусыларҙы ҡаршы алырға әҙерме?\n– Әҙер, әлбиттә. Быйыл белем биреү учреждениеларында сифатлы ремонт эштәре атҡарылды. Уҙған ике йылда 13 мәктәп газ менән йылытыуға күсте. Яңы уҡыу йылында Сыңғыҙ мәктәбе был исемлекте тулыландырасаҡ. Аҡморон мәктәбенең спорт залына капиталь ремонт эшләнде. Үрге Мәмбәт мәктәбендә тәҙрәләр алмаштырылды, үҙ ҡаҙанлығы булдырылды. Байым мәктәбенә капиталь ремонт эшләнде. Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһына ярашлы һуңғы өс йылда 30 мәктәптә тәҙрәләр ремонтланды йә яңыртылды. Шулай уҡ “Ауыл ерлегендә спорт менән шөғөлләнеү өсөн шарттар булдырыу” федераль программаһы буйынса һуңғы йылдарҙа 8 мәктәптә спорт залдары ремонтланды. “Уңайлы мөхит” программаһы шарттары “Әкиәт” һәм “Йондоҙло” балалар баҡсалары, Беренсе Этҡол һәм Түбә мәктәптәрендә булдырылды. Ишбирҙе, Үрге Таулыҡай, Беренсе Этҡол мәктәптәренең, Урғаҙаның “Гөлнәзирә”, Темәстең “Йәйғор” балалар баҡсаларының ҡыйығы яңыртылды. Әле Иҫке Сибай ауылында 375 урынлыҡ яңы мәктәп төҙөлә. Ҡалалағы “Хоҡуҡ йортон” реконструкциялау проекты дәүләт экспертизаһына бирелде. Унда өҫтәмә белем биреү учреждениелары урынлашасаҡ. “Граф күле” балалар лагерында 2 корпусты проектлау эштәре алып барыла.\n– Берҙәм дәүләт имтихандары нисек үтте?\n– Быйыл районда БДИ-ны юғары уҡыу йорттарына уҡырға инергә теләгән 200 уҡыусы бирҙе. Шуларҙың 37-һе рус теленән, профилле математиканан, географиянан, химиянан, биологиянан, физиканан, тарихтан, йәмғиәтте өйрәнеү фәненән һәм инглиз теленән юғары балл йыйҙы. Әйткәндәй, был уҡыусыларҙың 14-е 4-се лицейҙың сығарылыш уҡыусылары. Тарих, йәмғиәтте өйрәнеү һәм географиянан имтихан һөҙөмтәләре хатта республика күрһәткестәренән юғары. БДИ биргәндәр араһында 81 һәм унан да юғарыраҡ балл йыйғандар һаны 5 процентҡа артты. Бында йыл дауамында үткәрелгән әҙерлек семинарҙары, уҡытыусылар өсөн консультациялар, имтихан репетициялары ла үҙ ролен уйнамай ҡалмағандыр. Апрель-майҙа сығарылыш уҡыусылары шулай уҡ республика эксперттары менән берлектә үткәрелгән онлайн консультацияларҙа ҡатнашты. Унан 26 июнгә тиклем шундай уҡ консультацияларҙы райондың тәжрибәле уҡытыусылары үткәрҙе.\n– Хәҙер инде электрон һәм дистанцион уҡыу менән һәммәбеҙ ҙә яҡындан танышбыҙ...\n– Эйе, бөгөнгө көн яңы уҡыу алымын талап итә. Район мәктәптәрендә 46 компьютер класы бар. Әле белем биреү учреждениеларында 6 интерактив комплекс, 136 интерактив таҡта, 270 мультимедиа проекторҙары һ.б. ҡоролмалар бар. Район уҡытыусыларының 91 проценты махсус ноутбуктар йөрөтә. Яңы уҡыу йылында йәнә лә яңы ҡоролмалар килеүе көтөлә. 54 дөйөм белем биреү учреждениеһы юғары тиҙлекле интернетҡа тоташтырылған. Ҡалған 9 башланғыс мәктәп 2021 йылдың аҙағына тиклем интернетҡа тоташтырылып бөтәсәк. Һанлы иҡтисад үҫешкән мәлдә мәктәптәрҙә электрон көндәлек, журнал системаһы индерелде. Ҡайһы бер мәктәптәрҙә ашхана өсөн дә ҡулаҡсаһыҙ түләү ҡулланыла. 6 апрелдән пандемия арҡылы райондың барлыҡ белем биреү учреждениелары ла дистанцион уҡыуға күсте. Уҡыу барышы бер нисә йүнәлештә алып барылды. “Мәғариф” берҙәм мәғлүмәт системаһында дистанцион әүҙемлек күҙәтелде. Ата-әсәләр ҙә иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Улар өсөн махсус брифингтар үткәрелде. Йәй көнө онлайн лагерҙар ойошторолдо. Был турала гәзит биттәрендә яҡтыртылды. Балалар үҙ аллы шөғөлләнеүҙең дә яҡшы яҡтарын күрһәтә алды.\nШуныһы ҡыуаныслы, ҡайһы бер райондар менән сағыштырғанда, беҙҙең районда дистанцион уҡытыу кимәле юғарыраҡ булды. Онлайн-дәрестәргә уҡыусыларҙың 83 проценты ҡушылды. Ошо уңайҙан эште юғары кимәлдә алып барған өсөн уҡытыусыларға, балаларына ярҙам иткән ата-әсәләргә һәм дә тырышып уҡыған уҡыусыларға рәхмәт һүҙҙәремде еткерәм. Тырышлыҡ бушҡа китмәне. Һөҙөмтәләр насар булманы.\n– Быйыл кадрҙар мәсьәләһе нисек ҡуйылған?\n– Мәктәптәрҙә 608 юғары белемле, 234 – юғары категориялы, 318 – беренсе категориялы уҡытыусы бар. Былтырғы уҡыу йылында 10 йәш белгес хеҙмәт юлын мәктәптә башланы. 2020-2021 уҡыу йылында 2-се мәктәптә һәм Темәстә математика уҡытыусылары “Ауыл уҡытыусыһы” программаһы буйынса эшләй башлаясаҡ. Әле математика, физика, биология, информатика, инглиз теле, рус теле уҡытыусылары талап ителә.\n– Ағымдағы йыл – Башҡорт теле йылы, тип иғлан ителгәйне. Районда ул бик матур ғына башланып киткәйне...\n– Эйе, Башҡорт теле йылына айырыуса иғтибар бүленә. “Телен белгән генә илен белер” исемле эстафета мәктәптән-мәктәпкә тапшырылып килде. Пандемия шарттарында ул бер аҙ туҡтап ҡалды. Әммә йыл әле тамамланмаған. Был юҫыҡта планға ярашлы төрлө саралар үткәреләсәк. Балалар үҙенең телен, тарихын һәм мәҙәниәтен белеп үҫергә тейеш.\n– Башланғыс класс уҡыусылары бушлай туҡлана башлаясаҡ, тигән яңылыҡты күптәр шатланып ҡабул иткән ине...\n– Эйе, башланғыс класс уҡыусылары өсөн яңы уҡыу йылынан иртәнге ашты бушлай ашатыу ойошторола. Ә бына һаулығы сикләнгән балалар йәнә лә төшкө аш менән дә тәьмин ителә. Бала төрлө сәбәп-тәр менән мәктәпкә килмәгән саҡтарҙа эҫе аш ҡоро паек менән алмаштырылмаясаҡ.\n– Республика педагогтарының август кәңәшмәһе өмөттәрҙе аҡланымы?\n– Быйыл мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһе “Белем биреүҙе һанлы трансформациялау – традицион белем биреүҙең перспективалары һәм яңы мөмкинлектәре” тип аталды. Башҡа йылдарҙан айырмалы рәүештә, быйыл дискуссия майҙансыҡтары онлайн режимда үтте. Пленар ултырыштың тәүгеһе федераль һәм республика дәүләт органдары вәкилдәре, мәғариф бүлектәре етәкселәре, бүләкләнгәндәр өсөн айырым үткәрелде. Ә бына район хакимиәте вәкилдәре, мәғариф бүлеге методистары, ата-әсәләр, йәмәғәт хеҙмәткәрҙәре, киң матбуғат саралары өсөн онлайн режимда трансляция ойошторолдо.\n– 1 сентябргә һанаулы ғына көндәр ҡалды. Уҡыусыларҙы ниндәй яңылыҡтар көтә?\n– 1 сентябрҙән барлыҡ мәғариф учреждениелары традицион формала эшләй башлаясаҡ. Ләкин санитар-эпидемиологик нормаларҙы ҡәтғи үтәргә кәрәк буласаҡ. Ишектән ингән ерҙә уҡыусыларҙың тән температураһы үлсәнә, ҡулдары эшкәртелә. Мәктәптәрҙә дезинфекция үткәреләсәк. Социаль дистанция һаҡланырға тейеш. Уҡытыусылар һәм мәктәп хеҙмәткәрҙәре битлектә һәм бирсәткәлә булырға тейеш, ә уҡыусыларға мотлаҡ түгел. Аралашыуҙы сикләү өсөн балалар дәрескә ике ағымға бүленеп киләсәк. Иртән һәм төштән һуң уҡыуҙар күҙаллана. Тәүгеләре, йәғни 1-4-се, 9-сы, 11-се кластар 8.00 сәғәттә уҡый башлай. Ҡалғандар (5-8-се, 10-сы класс уҡыусылары) 12.00 сәғәттә мәктәпкә килә. Технология, информатика, физика, химия һәм физкультуранан тыш дәрестәр бер кабинетта ғына үтә. Шулай уҡ тәүге сиректә уҡыусылар таҡта янына саҡырылмай. Был башланғыс класс уҡыусыларына һәм мөмкинлектәре сикләнгән балаларға ҡағылмай. Шуныһы һөйөнөслө, кластар бүленмәйәсәк. Дәрестәр оҙонлоғо – 35 минут. Ашханаға барыу махсус график менән атҡарыла. Мәктәптәрҙең ябылыуына һәм коронавирус инфекцияһының таралыуына юл ҡуймаҫ өсөн был санитар-эпидемиологик нормаларҙы теүәл үтәргә кәрәк була.\n1 сентябрҙә мәктәптәрҙә 1-се, 9-сы һәм 11-се кластар өсөн генә тантаналы линейка үткәрелә. Артабан һуң уҡыусылар кабинеттарға тарала. Унда Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арналған Бөтә Рәсәй асыҡ онлайн-дәрес була. 2-8-се һәм 10-сы класс уҡыусылары 1 сентябрҙә мәктәпкә бармай. Улар өсөн Белем байрамы онлайн рәүештә үтә. Беренсе дәресте Республика Башлығы Радий Хәбиров үткәрә. 2 сентябрҙән бөтә уҡыусылар ҙа мәктәптә уҡый башлай.\n– Алда беҙҙе район мәғариф хеҙмәткәрҙәренең август кәңәшмәһе, яңы уҡыу йылы көтә.\n– Быйыл ул 26 августа халыҡ ижады үҙәгендә үткәрелә. Уның темаһы – “Һанлы белем биреү шарттарында белем сифатын күтәреү”. Башҡа йылдарҙан айырмалы рәүештә быйыл “Сәскәләр байрамы” булмай. Ә бына өҫтәмә белем биреү учреждениеларының күргәҙмәһе тәҡдим ителә. Ул иртәнге сәғәт 9-ҙа башлана.\n– Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Һеҙҙе һәм барлыҡ мәғариф хеҙмәткәрҙәрен етеп килгән Белем байрамы менән ҡотлайбыҙ. Уңыштар, йәнә лә юғарыраҡ һөҙөмтәләр теләйбеҙ.\nЭльмира Кейеккужина әңгәмәләште.


Мине киләсәк борсой » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Мине киләсәк борсой\nБулат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Яңылыҡтар таҫмаһы Мине киләсәк борсой\nIX класс уҡыусыһы булараҡ, төрлө һорау борсой: киләсәктә ҡайҙа уҡырға барырға, кем булырға, хәҙерге заманда ниндәй һөнәр һайларға? Илемде, еремде, халҡымды киләсәктә ниндәй яҙмыш көтә?..\n“Ил яҙмышы – беҙҙең яҙмыш”, – ти ололар. Халҡым ғүмер буйы ил хәстәре менән йәшәгән, иле өсөн борсолған. Ере, бәхетле киләсәк өсөн яуға күтәрелгән, йәнен аямай заман ауырлыҡтары менән көрәшкән. Салауаттар, Кинйә, Вәлидиҙәр халҡыбыҙҙың ере, үҙаллылығы өсөн йәнен биргән, Мостай Кәрим, Рәми Ғарипов, Рауил Бикбаев телебеҙҙең киләсәк яҙмышы өсөн борсолған. Ил хәстәре менән йәшәгәндәрҙең барыһы ла маҡтауға лайыҡ.\nБеҙҙең ҡулда – халҡыбыҙҙың киләсәге. Ололарҙан үрнәк алабыҙ, кәңәштәрен тыңлайбыҙ, тормош тәжрибәһен өйрәнеп, матур киләсәккә яңы юл ярабыҙ. Тормошта ауырлыҡтар осраһа, бирешмәҫкә, яҙмыш һынауҙарына сабыр булырға мине атайым һәм әсәйем өйрәтә. Улар – иң яҡын кәңәшселәрем, таяныстарым. Атайым – ғаиләбеҙ башлығы, беҙгә генә түгел, ауылдаштарына ла фәһемле кәңәштәрен бирә, ярҙам итә. Ауылыбыҙҙың киләсәге өсөн борсолоп йәшәй. Мин дә уға оҡшап, ғәҙел ҡарашлы, тура һүҙле, кешеләргә ярҙамсыл булып үҫкем килә. Әсәйем – миңә изгелекте, матурлыҡты күрә һәм баһалай белергә өйрәткән кеше. Өләсәйем – бөтәбеҙгә лә аҡыллы кәңәштәрен биргән сабыр ағинәй. Миңә терәк булған ике ағайым бар. Ошо яратҡан һәм ғорурланған ғаиләм менән бәхетлемен. Улар миңә киләсәктә лә һәр ваҡыт терәк буласаҡ, дөрөҫ юл күрһәтәсәк, аҡыллы кәңәштәрен бирәсәк.\nЙылдар үтер… “Мине киләсәк борсой, сөнки ҡалған бар ғүмеремде унда үткәрергә йыйынам”, – тигән бер аҡыл эйәһе. Бөгөнгө эскерһеҙ хыялдарым, уй-ниәттәрем хыял ғына булып ҡалмаһын ине. Яҡындарым ғорурланырлыҡ, үҙемдең күңелемә ятҡан, ул өлкәлә үҙем рәхәтләнеп, йөҙөп йөрөп эшләгән һөнәр эйәһе булғым килә. Ул һөнәрем менән кешеләргә файҙа килтерә алһам ине, тип теләйем. Ә быларҙың барыһы ла үҙемдең генә ҡулымда.\nӨмөтбай мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы.\nTemplate not found: /templates/ye02/comments.tpl


Инфоурок › Другое › Конспекты › Конспект урока по башкирскому (государственному) языку на тему "Обстоятельства. Поэма Г.Саляма "Шункар "\nХәл. Уларҙың төрҙәре.\nҒ.Сәләм “Шоңҡар” поэмаһы.\nМаҡсат: уҡыусыларҙы хәл һәм уның төрҙәргә\nбүленеше менән таныштырырға;\nтекстан уларҙы табарға, дөрөҫ һорау ҡуярға,\nхәлдәр менән һөйләмдәр төҙөргә өйрәтергә;\nшағирҙың биографияһы менән таныштырырға;\nаңлатмалар менән поэманы уҡый башларға;\nуҡыусыларға әхлаки тәрбиә бирергә.\nЙыһаҙлау:”Хәл” темаһына таблица, Ғ.Сәләмдең портреты, С.Кулибайҙың “Сәләм хаҡында иҫтәлектәр”е,шағирҙың тормошонан төп даталар,Б.Бикбайҙың “Ахры, үкенескә булғандыр” шиғыры, эпиграф:\nШағир ғүмере йылдар менән түгел,\nШиғыр ғүмере менән үлсәнә.\nдежур менән әңгәмә\nдәрестең маҡсатын әйтеү\nТел шымартҡыстар әйтеү.\nҠыҫала ҡыҫа тип, ҡуҫтым ҡысҡырып ҡаса. Тайғаҡта таяҡҡа таянһаң, таймаҫһың.\nТаблица буйынса эшләү (миҫалдарҙы күҙәтеү, һорауҙарға иғтибар итеү)\nТел шымартҡыстарҙан хәлдәрҙе табыу (рәүеш, шарт)\nТелдән төрлө хәлдәр менән һөйләмдәр уйлап әйтеү\nҒ.Сәләмдең биографияһын өйрәнеү.\nУҡытыусының кереш һүҙе.\n“ Шағир ғүмере йылдар менән түгел,\nШиғыр ғүмере менән үлсәнә.”\nБыл һүҙҙәр тулыһы менән Ғ.Сәләмгә, уның тормошона һәм ижадына тап килә. Сәләм поэзияһы күләме менән түгел, ә беренсе сиратта, үҙенә тупланған фекер һәм хистәре менән бай. Кем һуң ул Сәләм, ни өсөн Сәләм?\nУҡыусының Сәләмдең тормошо тураһында ҡыҫҡаса белешмә биреүе.\nСәләм 1911 йылдың 2 февралендә Силәбе өлкәһе Сосновка районына ҡараған Тәгеш ауылында тыуа. Бик йәшләй атаһыҙ ҡала. Уны һәм ике туғанын әсәһе Өммөгөлсөм тәрбиәләй.\nҺары, Арғаяш мәктәптәрендә уҡып урта мәктәпте тамамлай. Тырыш, зирәк бала була. Ул осор йәштәре социализм идеялары менән янып йәшәй. Сәләм дә комсомолдар сафына баҫа, йәмәғәт эштәрендә актив ҡатнаша, стенгазеталар сығарыуҙа ҡатнаша; үҙе лә мәҡәлдәр, шиғырҙар яҙа.\nМатбуғатта ла шиғырҙары күренә башлай, 1932 йылда тәүге шиғырҙар йыйынтығы “Тревога” исеме аҫтында сыға.\n1933 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының әҙәбиәт факультетына инеп уны бик яҡшы билдәләргә тамамлай. Уны М. Ғафури исемендәге ғилми-тикшеренеү институтына эшкә саҡыралар. Бында ул башҡорт халыҡ йырҙарын өйрәнеү менән шөғөлләнә.\nШуғалыр бер аҙҙан Петербургҡа фольклористика буйынса аспирантураға уҡырға инә. Был осорҙа уның юғары идея-художествалы “Шоңҡар”, “Ғүмер”, “Бала”, “Һәйкәл” һәм башҡа поэмалары, шиғырҙары баҫылып сыға. Ул талантлы шағир булып таныла.\nС.Кулибайҙың “Сәләм хаҡында иҫтәлектәр”ен уҡыу (133бит, “Кластан тыш уҡыу китабы”)\nИҫтәлектең йөкмәткеһе буйынса һорауҙарға яуап биреү:\nиҫтәлектә Ғ.Сәләмдең тормош шарттары, иптәштәренә булған мөнәсәбәте нисек һүрәтләнгән?\nәҙәбиәт менән ҡыҙыҡһыныуы тәраһында ниләр әйтелгән?\nһеҙгә уның характерына хас ниндәй сифаттар айырыуса оҡшай?\n(маҡсатсанлыҡ, эшлеклелек, ныҡышмалылыҡ, нескә күңеллелек)\nБ.Бикбайҙың “Ахыры, үкенескә булғандыр” шиғырын уҡыу, һорауҙарға яуап биреү.\nшағир Сәләмдең үлеүе айҡанлы үҙенең ҡайғыһын ниндәй һүҙҙәр ярҙамында һүрәтләй? (беренсе 4 юл)\nшағирҙың ҡапыл үлеүе нимә менән сағыштырыла?\nБикбайҙың дуҫлыҡ хистәре ҡайһы юлдарҙа сағыла? (һуңғы строфа)\nПоэманың эпиграфын уҡыу, мәғнәһен аңлатыу.\nАңлатмалар менән поэманы уҡый башлау.\n2-3 бүлектәрҙе уҡыусыларҙың сылбырлап уҡыуы. Унда һүрәтләнгән күренештәрҙе күҙ алдына баҫтырыу, һөйләп биреү. Ниндәй яңылыҡ белдегеҙ?\n(Әхәт-атаҡлы бур, ул йәшәгән Урал урманы), (урманды һүрәтләү, Әхмәттең бурлыҡ юлына төшөү тарихы, Әхмәттең ауыр уйҙары)\n4-се бүлекте эстән уҡыу,бүлектең башҡа бүлектәрҙән айырмаһын билгеләү (Әхәттең борсыулы уйҙарын һүрәтләү өсөн халыҡ йырын автор индерә. Геройҙың эске монологы, илауы)\n5-7 бүлектәрҙән уҡыусыларҙың үҙҙәренә оҡшаған урындарҙы уҡып аңлатыуы, хәлдәр менән һөйләмдәрҙе табыу, төрөн бигеләү.\nДәрескә йомғаҡ яһау.\n1.Хәлдәр ниндәй һорауҙарға яуап бирә?\n2. Шағир тормошоноң төп даталары (байҡап сығыу)\nУҡыусыларҙың дәрестә эшләүен баһалау.\nӨйгә эш. Поэманың йөкмәткеһе буйынса анализға әҙер булырға.\nПоэманан хәлдәр менән 3-4 һөйләм яҙып алырға\nНомер материала: ДВ-046381\nПрезентация на тему "Исследователи арктического побережья и Печорского края"\nСтатья. Педагогический контроль как средство повышения качества образования


Фотоһүрәттәр ни өсөн паспорт кәрәк. Ҡыҙыҡлы факт тураһында Рәсәй паспортын алмаштырыу\nЙыш ҡына граждандар ҡыҙыҡһындырған һорау: ни өсөн һеҙҙең паспорт фотоһы кәрәк. Нормаль күренешме был — кешеләр, ғәҙәттә, ошо нюансты фотосалон асыҡлыҡ индерҙе. Сөнки, ҡағиҙә булараҡ, фотоһүрәттәргә ҡарағанда күберәк, шул тиклем клиенттарҙы хеҙмәтләндереү хаҡы юғары. Мин домофон кем теләмәй-йә. Эйе, бик күп фотоһүрәттәр һәм өҫтәмә. Улар, ҡағиҙә буйынса, Рәсәй йыйылмаһы бирелә. Ниндәй талаптар фотоһы. Был ни өсөн кәрәк теге йәки осраҡтары. Былар барыһы һуңыраҡ була тикшерелде. Ни өсөн паспорт фотоһы кәрәк. Ҡайһы бер граждандарҙа был мәсьәлә тураһында уйлағанса ябай түгел. Шул тиклем ябай, уларға һүрәттәрҙе килтергән, бәлки. Ахырҙа, һүрәт әгәр артыҡ булһа, документтар тултырыу менән проблемалар юҡ. Әгәр юҡ, тик фотолар һаны етерлек, яңынан етештереү өсөн ҡулланыу һеҙҙең туранан-тура мөрәжәғәт икенсе органдарға теге йәки был шәхестең танытмаһы. Йыш ҡына үҙе менән өс кеше фотоһүрәттәр алып бара. Улар етерлек. Әммә, әгәр һеҙ ҙә өҫтәмә теләгән һүрәтте биреүсе. Ни өсөн паспорт фотоһы кәрәк. Шулай булғас, башҡа ҡалаларҙың өҫтәмә күсермәләрен, фотоһүрәттәр янында ике шәхес таныҡлығы бирергә тейеш граждандар ғына етештерелә. Һәм шул уҡ хәл. Был бик мөһим. Бынан тыш, һүрәттәре билдәле талаптарға тура килергә тейеш. Саҡ ҡына һуңыраҡ улар тураһында. Практика күрһәтеүенсә, ике фотоһүрәттәр ҙә килтерелә кәрәк. Ни өсөн паспорт фотоһы кәрәк. Әгәр беренсел етештереү тураһында һүҙ барған документты бер нисә һүрәт етерлек. Билдәле бер хәлдә булһа, нисек инде телгә, бер нисә күсермәһе лә талап ителә. Күпме һәм ниндәй шарттарҙа буласаҡ. Иғтибар шул факт тора, тип йыш ҡына көтөлмәгән хәл буйынса граждандарға паспорттарын алмаштырырға тейеш. Ә тап — краже йәки юғалтмау. Йәғни, кеше, сит ил паспорттарынан тыш, бер ниндәй ҙә документтары юҡ, ғөмүмән, шәхес танытты. Паспорт алмай торорға боҙоу теркәлгән. Шул саҡта уҡ булған. Был осраҡта ваҡытлыса танытма. Бер смена ваҡыты кәрәк документтар фотолар менән паспорт алырға документтар күпме шарттар, шәхесте танытыу? Бындай хәл булһа, өс һүрәт генә кәрәк. Әгәр ҙә паспорт алмаштырыу ғәҙәти етерлек етештереү, тәьмин итергә, нисек инде әйткәндә, бер атыуҙа-ике. Был мөмкин булмаһа ла — өҫтәмә бирҙе, кәм — юҡ. Бөгөн рәсәйҙә ошондай ҡағиҙә ғәмәлдә ҡала. Талаптарҙы үтәү өсөн тағы ниндәй булырға тейеш, йәғни, шәхес таныҡлығын алмаштырыу өсөн еңел. Мәҫәлән, шундай нюанс ҡалдырырға ярамай, нисек рецепт һүрәте. Эш шунда нимәлер, хатта әгәр граждандары нимә белергә, ни өсөн паспорт фотоны алыштырыу кәрәктер, был гарантиялай алмай икән, фотоһүрәте булыуы менән өҫтәмә тип ҡабул ителә. Айырыуса уларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә тейеш. Мәҫәлән, иҫке фотоһүрәттәр ҙә ҡабул ителә. Закон буйынса, һеҙҙең һүрәт ҡулланырға мөмкин түгел, ярты йылдан ашыу элек эшләгән өсөн документтар эшләнә. Яҡшы яңы фотоһүрәт тәҡдим итәбеҙ. Һаны һәм, юғарыла күрһәтелгән. Фототовары ҡайһы бер түгел, ике магазин эшләп фотография, минималь — 4. Бындай өлгөләр ҡушымта биреүҙә кәрәкле шарттар менән фотоһүрәт ҡуйыу менән запасы була. Һезгә кәрәк түгел артыҡ күсермәләрен үҙе ҡырҡылған. Фотоһүрәттәр биргән граждандар шәхес танытмаһы алырға була һуң, уларҙы ҡулланырға була. Иң мөһимен аңларға кәрәк, тип билдәләнә документта күләме фотоһүрәте бирелгән. Паспорт сикләргә тейеш, анфас һүрәт яһарға тейеш була. Ярай, әгәр однотонный фон. Был идеалы, был ағиҙел. Фотоһүрәттәр күләме-3. 4 5.\nИң яҡшы фото салоны тине ул. ябай, йәки граждандың сит ил паспорты алырға теләүселәр һеҙ тип төшөрөү. Йәғни, ҡалған ойошмалар мөрәжәғәттәре сәбәптәр тип аталған. Һүрәттәр ҡуйыу менән тиҙ арала хеҙмәткәрҙәрҙең талаптарына ярашлы етештерелә. Әлбиттә, паспорт күпме фотоһүрәттәр кәрәк буласаҡ.\nИке йәки 3\nӘммә күп килтерергә мөмкин тиклем яҡшы картиналар. Артығын бөтә, тип билдәләнде инде, ҡайтайыҡ. Үтә талаптар тағы ниндәй һүрәт? Сфотографировать гражданы булырға тейеш. анфас, баш кейемдәре. Сәбәп һәм шарттары буйынса уларҙың дин менән генә тыйып, был кеше овал йәшерә алмай. Мин һүрәт ниндәй төҫ бирергә тейеш? Ниндәй ҙур айырма юҡ. Һеҙ килтергән ҡара-аҡ фотографиялары, һәм төҫтәре. Барыһы өҫтөнлөк биреүенә бәйле граждандарҙың. Икенсе ваҡиғаларҙы үҫтереү варианттары киң таралған була тороу артыҡ.\nНиндәй документтар булырға тейеш. миграция һәм эске эштәр министрлығы департаменты, шәхес танытмаһы алыштырыу өсөн башҡарылған. Хәлгә бәйле, граждандар һорап бындай документтары: ғариза, паспорт н түләү квитанциялары йыйыу, теркәү картаһы менән кәртәләп сығалар, элекке паспорт, манилаға бти дауахананан сыҡҡас өсөн, тыуыу тураһында таныҡлыҡ (плюс никах йәки айырылышыу) билет (ир-егеттәр өсөн)\nБанк юрисы, юридик фирмаһы Рәсәй өсөн һәр ҡала - рус юрист


Башҡортостанда 2011 йылда балалар баҡсалары төҙөлөшөнә 2,5 миллиард һум бүленәсәк\n22 Ноябрь 2010, 09:05\nБалалар баҡсаларында урындар етешмәү проблемаһын хәл итеү өсөн 2011 йылда республика ҡаҙнаһынан 2,5 миллиард һум бүленәсәк. Йәнле журнал уҡыусыларының береһенең һорауына яуап биреп, был турала Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов белдерҙе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Конгресс-холда, шәмбелә, 20 ноябрҙә төбәк башлығының блогерҙар менән осрашыуы үтте.\nБынан тыш, Президент билдәләүенсә, мәктәпкәсә белем биреүҙе коллапстан сығарыуҙың башҡа юлдары ла тәҡдим ителә. Мәҫәлән, район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтары алдында балалар баҡсаларында урын етмәүҙе ғаиләләргә ике-өс мең һум күләмендә матди пособие түләү юлы менән компенсациялау бурысы тора. Был, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, бәләкәй ғаилә балалар баҡсаларын төҙөргә булышлыҡ итәсәк. Өсөнсө йүнәлеш – шәхси балалар баҡсаларына ярҙам итеү. Республика башлығы иҫәпләүенсә, уларҙа хаҡтарҙың юғары булыуына ҡарамаҫтан, бында айына яҡынса 10-12 мең һум түләргә, был сумманы түләй алырлыҡ кешеләр бар.\nРөстәм Зәки улы әйтеүенсә, алдағы өс йылда Башҡортостанда мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларын төҙөүгә һәм уларҙы реконструкциялауға туғыҙ миллиард һум самаһы аҡса бүлеү планлаштырыла. Шулай итеп, балалар баҡсаһына сират тороусылар һанын 50 меңдән 30-35 меңгә тиклем кәметергә мөмкин буласаҡ.\nТеги:бр президентыблогерҙар менән осрашыу


Тылда яуҙа кеүек\nБашҡортостанда тыл хеҙмәтсәндәре исемдәрен мәңгелләштерәләр. Республика ирекмәндәре “Тылда яуҙа кеүек” тигән китап өҫтөндә эшләй. Унда Еңеү өсөн фронтта түгел, ә яланда, урманда, завод-фабрикаларҙа тир түккәндәр хаҡында иҫтәлектәр туплана. Әле 15 райондан 60 кешегә бәйле мәғлүмәт йыйылған....\nАйсинә Зиндусова эше буйынса суд ултырышы йәнә ике көнгә кисектерелде\n11-се майҙа ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, ултырыш бөгөн булырға тейеш ине. Әммә, яуап тотоусы яҡ – Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм 3-сө бала табыу йорто вәкилдәре эш менән ентекләп танышмауға һылтанып, суд ултырышын 25 майға күсереүҙе һораны. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 2015-се йылда Мәләүез ҡалаһында...\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы Хәйбулла районында ут сығыу буйынса 5 класс хәүеф тураһында хәбәр итте. Ҡотҡарыусылар был көндәрҙә халыҡҡа асыҡ һауала ут яҡмаҫҡа, янғын таратырҙай сығанаҡтарҙы ҡарауһыҙ ҡалдырмаҫҡа кәңәш итә. Утты тиҙ арала һүндерергә өмөт булмағанда ярҙам саҡырырға кәрәк....\nНиколас Мадуро ҡайтанан Венесуэла президенты итеп һайланды. Һайлау йомғаҡтары буйынса, уның өсөн халыҡтың 68 проценты тауыш биргән. Америка һәм тағы ла бер-нисә дәүләт тауыш биреү йомғаҡтарын танымауҙары тураһында белдерҙе. Аҡ йорт 18 май илдә хакимлыҡ итеүсе фирҡәнең бер-нисә ағзаһына ҡарата...\nБер литр һыу күпме тора?\nӨфөнөң Черниковка урамындағы күп ҡатлы йортта йәшәүселәр хатта һыуҙы ла һатып алырға ризалар. Милексе ҡаҙанлыҡты 50 миллион һумға һатырға ҡуйған. Яҡынса мең ярым кеше хәҙер һыуыҡ һыу биреү туҡталыуынан ҡурҡып йәшәй. Өфөнөң Черниковка урамындағы 51 –се йортта йәшәүселәр эҫе һыу...\nРәсәйҙә беренсе июлдән акциздарға хаҡ төшөүе ихтимал\nБыл турала ҡарар яғыулыҡ-энергетика комплексы өсөн яуап биргән вице-премьер Дмитрий Козак үткәргән кәңәшмәлә ҡабул ителгән. Бензиндың бер тоннаһына акциздар 3 мең һумға арзанайыр, тип көтөлә. Яғыулыҡтың бер литры уртаса 2 һум 20 тингә кәмейәсәк. Һуңғы аҙнала ғына Башҡортостанда бензинға бер-...\nБашҡортостан Рәсәйҙә инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙырған алдынғы төбәк\nРеспублика, төбәк иҡтисадына финанс ағымдар бүлергә ниәтләгән компанияларға айырым ташламалар яһаясаҡ. Был турала төбәк етәксеһе Рөстәм Хәмитов Өфөлә “Нефть. Газ. Химия” конгрессының пленар ултрышында белдерҙе. Республика башлығы әйтеүенсә, Башҡортостан биләмәһендәге быға тиклем Рәсәйҙә...\nБашҡортостан Рәсәй-Ҡазағстан хеҙмәттәшлегенә тос өлөш индергән төбәктәрҙең береһе\nБыл хаҡта Өфөлә Павлодар өлкәһе делегацияһы менән осрашыуҙа әйтелде. Республика башлығы билдәләүенсә, төбәк-ара хеҙмәттәшлек өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы, машиналар эшләү, ауыл хужалығы, мәғариф һәм мәҙәниәт хеҙмәттәшлектең төп...


Үҙ балаларына 11 миллион һумлыҡ бурыс\nСуд приставтары баш ҡаланың Киров районында йәшәүсе ирҙән алимент түләтә. Атай кеше тәүге никахынан тыуған дүрт балаһына оҙаҡ ваҡыт тейешле аҡсаларын бирмәгән. Һөҙөмтәлә бурыс ун миллиондан ашып киткән. Суд приставтары хоҡуҡ боҙоусыға ҡарата төрлө саралар ҡуллана.\nИрҙең сит илгә сығыу, автомобиль йөрөтөү, фатир теркәү һәм ҡиммәтле ҡағыҙҙар менән эш итеү мөмкинлектәре сикләнә. Был алымдар атай кешене алиментын түләргә мәжбүр итә.\nАлһыу Нәбиуллина, суд приставы: «Әлеге ваҡытта ул үҙ балаларына булған бурыстың бер өлөшөн ҡайтарҙы. Артабанғы бирәсәге лә суд приставтары күҙәтеүендә буласаҡ. Алимент тулыһынса түләнмәйенсә сикләүҙәр алынмай».


Алғаны кем артҡа һөйрәй? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 октября 2019 — 17:12 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡала хакимиәте маршрут автобустары водителдәре менән көрәшеүен дауам итә. Сөнки ҡулаҡсаһыҙ иҫәпләшергә теләүсе пассажирҙарҙы битәрләү осраҡтары бар. Һуңғы ваҡыт халыҡтан килгән ялыуҙарҙың күбәйеүен күҙ уңында тотоп урындағы хакимиәт транспорт компаниялары менән эшлекле осрашыу ойошторҙо. Шәхси маршруттарҙа билет бирмәгәндәренә беҙ күптән өйрәнеп бөткәнбеҙ. Күптәр быға ихтибар итмәй, ә бәғзе берәүҙәр водителгә был уңайһыҙ, тип уның яҡлы.Ә был маршрут автобусының водителе эленеп торған төргәккә ишаралап, кәрәкһә пассажирҙар үҙҙәре билетты йыртып ала, ти.Башҡалала транспорт өсөн яуаплы Илдар Юланов әйтеүенсә, был билеттар күптән ғәмәлдән сыҡҡан. 2019 йылдың июленән Федераль ҡануниәткә ярашлы, бөтә автобустарға ла терминалдар ҡуйылған. Тимәк, пассажир карта ҡулланһа ла, ҡулаҡса менән түләһә лә касса аппараты билет баҫтырырға тейеш.Шәхси автобустарҙа терминал ҡулланырға теләмәүҙең сәбәптәре аңлашыла, ти эксперттар. Водителдәр тулы килемде күрһәтеүҙән ҡаса. Автобуста ҡуйылған хаҡ билеттағы менән тап килмәүе лә тап шул хаҡта һөйләй.Ошондай ялыуҙар хакимиәткә, башлыса, 239 һәм 272 маршруттарға ҡағылышлы килә. Ул ғына ла түгел һаман да түләү карталарын ҡабул итмәгән автобустар бар. Ошо көндәрҙә Өфө ҡала транспорты предприятиеһы етәкселеге ҡаланың пассажирҙар йөрөтөүсе ойошмалары менән үткәргән йыйылышында ҡәтғи рәүештә, билетһыҙ пассажирҙар булмаҫҡа тейеш, һалымдан ҡасырға теләү киләсәктә эшҡыуарҙарҙың эшенә тик кире йоғонто яһаясаҡ, тип белдерҙе. Көсөргәнешле һөйләшерүҙәрҙән һуң уртаҡ фекергә килгәндәй булдылар. Хәҙер маршрут хужаларына барыһын да үҙҙәренең водителдәренә аңлатаһы ҡалды.Төбәк башлығы Радий Хәбиров транспорт тармағында тиҙ арала тәртип булдырырға ҡушты. Сөнки һалымдарға күҙ һалғанда, үткән йыл шәхси пассажир йөрөтөүселәр 11 миллион һум ғына түләгән. Быйыл хәл үҙгәрергә тейеш. Әммә терминалды ҡулланырға теләмәүселәр һаман да бар.Һалым хеҙмәте идаралығы үткән аҙнала бөтә республика буйлап пассажир йөрөтөүселәрҙе тикшерҙе һәм бихисап етешһеҙлектәрҙе асыҡланы. Күп осраҡта водителдәр терминалдары булған хәлдә лә уны ҡулланмаҫҡа тырыша, хатта ҡабыҙмай. Тимәк, килем бер нисек тә теркәлмәй.


Китапханасы Райхана » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n«Һөйләһә – теленән килә, эшләһә – ҡулынан килә» тиҙәр уның кеүектәр тураһында. Һүҙем – Баймаҡ районы Билал ауылы китапханасыһы Райхана Эдуард ҡыҙы Булатова хаҡында. Ауылдаштары араһында ябайлығы, эшһөйәрлеге, ярҙамсыллығы менән хөрмәт яулаған ул. Донъяһы ла гөл кеүек күркәм. Тормош юлдашына – һөйөклө ҡатын, балаларына – хәстәрлекле әсәй, ҡайны-ҡәйнәһенә – уңған килен, әле күптән түгел ҡәйнә һәм өләсәй ҙә булып өлгөргән дәртле, һылыу Райхана апай кеүек гүзәл ханымдар – ябай башҡорт ауылдарының йәме лә, ҡото ла.\n...Өфө китапхана техникумын тамамлаған Райхананы Билал ауылына эшкә тәғәйенләйҙәр. Бына инде өс тиҫтә йылға яҡын ул яратҡан һөнәренә тоғро хеҙмәт итә. «Китапханасы булып китеүемә әсәйем булышлыҡ итте. Үҙе ғүмер буйы совхоздың ауыр эшендә йөрөгәс, минең һауын фермаһына барыуымды өнәмәне. Ә беҙ, яңы ғына унынсы класты тамамлаған ҡыҙҙар һәм егеттәр, «Бөтә класс менән фермаға!» тигән лозунг менән дәртләнеп эшкә килгәйнек. Тыуған ауылым Таһирҙа китапханасы кәрәк икәнен белеп, мине йәһәтләп шунда күсерҙе...» – тип йәшлек дәрте менән янып йөрөгән йылдарын, ғүмерлек һөнәренә әйләнәсәк шөғөлгә нисек тотоноуын һағынып иҫләп алды Райхана ханым. Билал ауылында ул һөйгән йәре Радмирҙы осратып, мөхәббәтле ғаилә ҡора, һөйөү емештәре булып Илдар, Ләйсән һәм Юлдаш тыуа.\nКитапхана эше, бында үткәрелгән осрашыуҙар, кисәләр хаҡында Райхана Эдуард ҡыҙы сәғәттәр буйы һөйләргә әҙер. Ауылда ойошторолған бер генә сара ла Райхананан тыш үтмәй. Район кимәлендә ниндәй генә конкурс, бәйге уҙмаһын, китапханасы унда ла ихлас ҡатнаша, ауылдаштарын йәлеп итә.\nБиләмәләге ағинәйҙәр, ҡатын-ҡыҙҙар советы, урындағы мәктәп менән бергә ҡайнап эшләй. «Бигерәк тә мәғариф ветерандары әүҙем. Ишһылыу Әминева, Гөлдәр Юлмөхәмәтова, Илдүсә Әминева, Фирҙәүес Ҡаһарманова, Гүзәл Танғатарова, олораҡ быуын вәкилдәренән Рәйлә Кинйәбулатова, Фәриҙә Асҡарова, Гөлгөнә Асҡарова, Рәмилә Әминева, Фәимә Һибәтуллина, Гүзәл Танһыҡҡужина, Нурзиә Йәнгилдина, Гөлнур Ишморатовалар, йәштәрҙән Сәғилә Ғайсина, Сәғирә Кәримова, Зөлфиә Байраҡаева, Рима Мырҙина, Дилара Әхмәтова, Рәшиҙә Хәйҙәрова, Люциә Дауытова һәр башланғысымды хуплап, ярҙам итергә әҙер. Шулай уҡ хөрмәтле коллегаларымдан уңдым. Уларға рәхмәтем сикһеҙ», – ти китапханасы...\n...Райхана Булатова – оҫта хәбәрсе лә. Уның ауыл тормошон яҡтыртҡан, уңғандарҙы, йүнселдәрҙе данлаған мәҡәләләре район, республика баҫмаларында әленән-әле баҫылып тора. Ауылдаштары араһында милли матбуғатты таратыу, гәзит-журналдарға яҙылыу буйынса ла әүҙем эш алып бара рухлы ханым. Беҙҙең «Башҡортостан ҡыҙы» хеҙмәткәрҙәре менән ойошторған осрашыуы ла самауырлы табын артында ихлас аралашыуға ҡоролдо, Билал, Һәмән тарафтарында яңы дуҫтар табыуыбыҙға ҡыуанып ҡайттыҡ...


Өфө-Ырымбур трассаһында «Мерседес» автомобиле юлдан ситкә сығып осҡан\nҠырмыҫҡалы районында автомобиль юл ситендәге кәртәләрҙе емереп тау аҫтына төшөп киткән. Юғары бейеклектән ҡолауына ҡарамаҫтан, бер тапҡыр ҙа әйләнмәгән. Автомобилдә ир менән ҡатын булған, уларҙың сәләмәтлегенә зыян килмәгән. Салондағыларҙы ҡотҡарыусы мендәрҙәр һаҡлап алып ҡалған.\nГүзәл Мортазина: «Беҙ ирем менән Ҡырмыҫҡалынан баш ҡалаға килә ята инек. Аварияны күргәс, бәлки, ярҙам кәрәктер, тип туҡтаныҡ. Бәләгә тарыусылар әйтеүенсә, улар тау аҫтына нисек төшөп киткәндәрен аңғармай ҙа ҡалғандар. Улар иҫән-һау».


Хәләл — Башҡорт Википедияһы\nХәләл(ғәр. حلال) — шәриғәттә рөхсәт ителгән ғәмәлдәр. Тейешенсә (сөннәт), зыянһыҙ (мөбәх) һәм кәрәкмәҫ (мәҡрүһ тәнзиһ) кимәлдәре бар. Мосолман көнитмешендә хәләл тигәнде ғәҙәттә Ислам тыймаған ризыҡтарға ҡарата ҡулланалар. Мәгәр, дөйөм алғанда, көнкүрештең барлыҡ өлкәләренә ҡағыла: ризыҡ, кейем, биҙәүестәр, косметика һәм парфюмерия, шәхси гигиена, ял, күңел асыу, финанс, кеше менән мөнәсәбәттәр, тирә-яҡ мөхит, эш, мөлкәт мәсьәләләре һ.б. Хәләлгә ҡапма-ҡаршы һүҙ — харам.\nХанькоу ҡалаһындағы ит лавкаһында 清真цинджэнь тамғаһы. Ҡытай Республикаһы , 1934—1935 йылдар самаһы.\nНю Цзе урамында хәләл маркет\nХәләл ризыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТөп мәҡәлә: Харам һәм хәләл ризыҡ\nХәләл ризыҡҡа мөнәсәбәтле, Ҡөрьәндә тыйылған ризыҡтар исемлеге бик аныҡ итеп яҙылған. Быларға үлгән мал ите, сусҡа ите, быуып үлтерелгән һәм башҡа януар иттәре инә (Әл-Мәидә сүрәһенең 3-сө аяты)\nҺеҙгә шулар тыйыла: үләкһә, ҡан, сусҡа ите, Алланың исеменән башҡаның исеме әйтеп салынған, быуып һәм бәреп үлтерелгән, бейектән йығылып төшөп үлгән һәм мал һөҙөп үлтергән хайуан ите,— йола буйынса боғаҙланғандан башҡа,— емтек ашаусы йыртҡыс ите һәм шулай уҡ һын алдында салынған ҡорбан ите һәм уҡ менән бүлеүегеҙ. Былар — боҙоҡлоҡ. Бөгөн иман килтермәгәндәр һеҙҙең динегеҙҙән өмөтһөҙләнде. Уларҙан ҡурҡмағыҙ. Минән ҡурҡығыҙ! Бөгөн Мин һеҙҙең өсөн диңгеҙҙе теүәлләнем һәм Үҙемдең ниғмәтемде тамамланым. Ислам динен һеҙгә дин итеп ҡәнәғәтләндем. Әгәр берәй кеше аслыҡ сәбәпле гонаһҡа ауышмайынса (ашарға) мәжбүр булһа, ул саҡта Алла ярлыҡаусы, шәфҡәтле!\nӘл-Мәида 5:3 (Мөхәммәт)\nОригинал текст (ғәр.)\nФинанс өлкәһендә хәләл[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙәнә ҡарағыҙ: Ислам иҡтисады\nФинанс өлкәһенә бәйле, хәләл һүҙе түбәндәге төп принциптарҙы һәм сикләүҙәрҙе үҙ эсенә ала:\nрибаны тыйыу (процент алыр өсөн бурысҡа биреү- ростовщиклыҡ) ;\nалыш-бирештә табыш алыуҙы ла, юғалтыуҙы ла тигеҙ бүлешеү ;\nшикле нәмәләргә аҡса һалыуҙы тыйыу;\nШәриғәт тарафынан тыйылған нәмәләге (порнография, алкоголь, наркотик һ.б.) эшмәкәрлеккә, етештереүгә аҡса һалыу.\nХәләл финанс мөнәсәбәттәр нигеҙендә уртаҡ бизнес менән шөғөлләнеүселәрҙең табышты ла, юғалтыуҙарҙы ла ғәҙел бүлешеүе, харамлашмай эш алып барыу ята.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хәләл&oldid=808510 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:29 19 май 2018 үҙгәртелгән.