"ИХТИЛАЛДАРЫМ АЛДА ӘЛЕ"\nЙәнә “Самауыр” табынына йыйылдыҡ. Был юлы яҙыусы Ш. Бабич исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, сценарист Зөһрә Бураҡаева – беҙҙә ҡунаҡта.\nШоңҡарҙар. Традицион һорауҙан башлайыҡ. Зөһрә Бураҡаеваның социаль статусы бөгөн нимәнән ғибәрәт? Һәм ул статус эш урыны менән бәйлеме, әллә йәшәү рәүеше менәнме?\nЗөһрә Бураҡаева. Мин – интеллигент. Эшләгән урын менән дә… Ғөмүмән, мин ул статусҡа тап киләм: йәшәү рәүеше, аралашҡан кешеләр, ынтылған уй-ниәттәрем менән. Ошо социаль статусты булдырырға кәрәк тигән фекерҙәмен. Эш урынына килгәндә, 1995 йылдан бирле “Башҡортостан” киностудияһында хеҙмәт итәм. Хәҙер динозаврмын инде J. Ул осорҙан эшләгәндәрҙән өсәү генә ҡалдыҡ.\nШоңҡарҙар. Хеҙмәт кенәгәң шунда ята һәм, әлбиттә, ундағы эш хаҡың етмәй, ә нимә иҫәбенә йәшәйһең?\nЗөһрә Бураҡаева. Элек төрлө концерттарға сценарийҙар яҙыу менән шөғөлләнә инем, үткән заманда әйтәм, сөнки хәҙер ул эште тулыһынса туҡтатырға булдым. Эшләһәм дә, мәҫәлән, “Өс егет” кеүек ҡыҙыҡлы проекттарға ғына тотонасаҡмын.\nШоңҡарҙар. Аҡса өсөн түгел, тимәк?\nЗөһрә Бураҡаева. “Аҡса өсөн түгел” тигән һүҙ бөттө ул, аҡсаһыҙҙарын мин былай ҙа эшләйем J. Килем менән бергә күңелгә ятҡан әйберҙәр менән генә шөғөлләнеү – ниәтем.\nШоңҡарҙар. Йәмғиәткә күҙ һалһаҡ, шуға иғтибар итергә мөмкин: берәүҙәр көн һайын эшкә йөрөй, ҡыуылып ҡуймайым тип ҡурҡа һ.б. Ә һуңғы бер 3-5 йыл арауығында уникаль күренеш – фрилансер тип йөрөтөлгән ирекле, бәйһеҙ, азат кешеләр пәйҙә булды. Һин ошо ике статусты бергә һыйҙырған кеше. Бер яҡтан бәйлеһең, икенсе яҡтан – ирекле рәссамһың.\nЗөһрә Бураҡаева. Ирекһеҙ, әммә аҡсалы рәссам булырға ине лә ул. Киностудияға бәйле генә эшләге килә, әлбиттә. Әммә әҙәбиәтте, драматургияны барыбер ташламаҫ инем. Сөнки ул минең өсөн һауаға тиң. Уянһаң да шул, йоҡларға ятһаң да – үҙенә күрә бер диагноз J.\nҮкенескә ҡаршы, киностудия 20 йыл эшләй, тик һаман да аяҡҡа баҫып китә алмай. Ошо сәбәпле, эш хаҡын ваҡытында түләһәләр ҙә, ул аҡса балаларымды ҡарарға етмәй. Һанап сығарыуымса, уртаса йәшәргә теләһәм, көн һайын мең һум аҡса эшләргә тейешмен. Ә минең эш хаҡым ун бер көндә бөтә лә ҡуя J. Ҡалған көндәрҙә нисек йәшәргә? Ошо мохтажлыҡтан сығып фрилансер булырға тура килә. Нисек кенә булмаһын, барыбер тормошта бер нисә йүнәлеште эшләргә кәрәк буласаҡ, сөнки эш тә, хыял да үтә күп.\nШоңҡарҙар. Ишетеп белеүебеҙсә, Мәрйәм Бураҡаева мәктәптән ҡайтҡан балаларына “руссаларын ишектең теге яғында ҡалдырып инергә” ҡушҡан. Бөгөн ошо талапты үҙ балаларыңа ҡуя алаһыңмы?\nЗөһрә Бураҡаева. Ҡәтғи рәүештә ҡуям. Балаларым башҡортса һөйләшә. Тик берәй башҡорт иптәше килеп инеү менән үҙ-ара русса һөйләшеүгә күсәләр. Сөнки, үкенескә ҡаршы, күп башҡорт ғаиләләрендә мәсьәләне беҙҙең кеүек ҡәтғи ҡуймайҙар. Ундай ваҡытта 15 минут һайын иҫкәртеп торорға тура килә. Шунан улар минән икенсе бүлмәгә ҡаса башлай J. Төрлө юлдарын эҙләйем. Башҡорт китаптарын уҡыйбыҙ, башҡортса һөйләшкән ғаиләләр менән аралашырға тырышабыҙ. Хикәйәләү нигеҙендә уларҙың башҡорт теле ята. Тел уларҙың булмышына һеңгән тип әйтә алам. Таҙа башҡорт мөхите булһын өсөн балаларҙы йәй буйына Ейәнсура районы Ибрай ауылына ебәрергә тырышам. Балаларымдың башҡортса уйлауҙарын, фекер йөрөтөүен үҫтерергә кәрәк.\nОшоға бәйле бер хәлде һөйләп китәйем әле. Өләсәләре балаларыма: “Русса һөйләшһәгеҙ, мороженое алып бирмәйем”, - ти. Улым: “Атыу, өләсәй, һин дә ашамайһың инде”. “Нишләп?” “Туңдырма” тип әйтмәнең бит”. Улым – Юрматы һәр һүҙҙе эләктереп алырға ғына тора.\nҒөмүмән, ҡала шарттарында телебеҙҙе һаҡлау – һәр аңлы башҡорттоң төп бурысы, тип уйлайым. Быны әсәйем совет заманында уҡ яҡшы аңлап, беҙгә башҡорт телен көнкүреш түгел, әҙәби әҫәрҙәр яҙырлыҡ кимәлдә өйрәтте.\nШоңҡарҙар. Башҡорт теле заман талаптарына тап килмәй, шуға ла, рус, инглиз һүҙҙәре күп ҡулланыла тигән фекер бар. Ошоға ҡарашың?\nЗөһрә Бураҡаева. Уйларға теләмәүселәр өсөн һылтау ғыналыр тип уйлайым. Үҙебеҙгә эшләргә кәрәк. Нисек булһа ла рус һүҙҙәрен алмаштырыу зарур. Хатта ҡайһы бер һирәк һүҙҙәрҙе хикәйә башына, йыр һүҙҙәре аша сығарып, таратырға тигән уй ҙа бар. Гәзит-журналдар телгә иғтибар итә әле, һуңғы осор радио-телевидение ла “башҡортса” һөйләргә тырыша, ә бына театрҙарҙа, бигерәк тә тәржемә әйберҙәрен ҡарарға тура килһә, кәйеф ҡырыла. Был йәһәттән әҙәбиәт бүлектәре яуап бирергә тейеш тә бит, күп осраҡта еренә еткереп эшләмәүҙәре күренеп тора. Туранан-тура тәржемәләр мейегә ҡаҙала. Ә бит тел беҙҙе милләт итә, тимәк тел кимәле – беҙҙең кимәл, тигән һүҙ.\nШоңҡарҙар. Шулай ҙа бөгөн башҡорт телендә һөйләшеү ниндәйҙер мәжбүри сара түгел, тәбиғи, ғәҙәти хәлгә әйләнеп килә. Уның сәбәптәре күп. Төп сәбәбе: һуңғы ун йыл эсендә яңы быуын үҫеп сығыуы һәм ҡала башҡорт мәҙәниәте төҫмөрләнә башлауы. Ошо хаҡта ни әйтерһең?\nЗөһрә Бураҡаева. Ысынлап та, башҡорт тарихында, бәлки, тәүге күренештер, ниһайәт, бер төркөм үҫеп сыҡты һәм башҡорт ҡала мәҙәниәтен булдырҙы тип әйтергә булалыр бөгөн. Мәҫәлән, “Шаяниум” уның асыҡ миҫалы. Башҡортса һөйләшкән, рухлы кешеләр үҫеп етте. Тарихҡа ҡыҫҡаса ғына байҡау яһаһаҡ, шуны күрергә була: башҡорт ҡала мәҙәниәтен булдырырға тейешле Һәҙиә Дәүләтшиналар йәшәгән бер көслө быуынды ҡырҙылар. Бер быуынды һуғыш юҡ итте. Унан һуңғы бер осорҙа интеллигенттар араһында бик һирәктәр башҡорт булып ҡалды, милләт өсөн юғалды, башҡортҡа өйләнгән хәлдә лә, балалары русса һөйләште. Тағы бер быуын үҙенән-үҙе интернациональ булып ҡырылды.\nЕгерменсе мәктәп заманында башҡорт булып ҡалырға теләүселәрҙең утрауы кеүек булды. Өфөнөң ҡайһы ғына осонан балаларын килтереп уҡытманылар бында! Ошо рәүешле күпмелер кимәлдә ҡалала башҡортлоҡ һаҡлап алып ҡалынды. Әле лә, күреп тораһығыҙ – шул дәүерҙә егерменсе мәктәптә уҡытҡан, ғаиләләрендә башҡортлоҡто һаҡлағандарҙың балалары – әле ҡала башҡорт мәҙәниәтенең иң алғы һыҙығында.\nӘсәйемдәрҙең йәш сағында ҡала башҡорттары – биологтар, географтар, тарихсылар, әҙәбиәтселәр, уҡытыусылар, табиптар – бергә тупланып осраша торғайнылар, йыш ҡына ҡунаҡҡа йөрөштөләр. Бер-береһен яҡшы беләләр, сөнки улар тығыҙ аралашҡан. Ә хәҙер иһә күп нәмә аҡсаға барып төртөлә, күптәрҙең торлаҡ мәсьәләһе хәл ителмәгән, йә ваҡыт, йә өйгә саҡырырға форсат юҡ. Бер-беребеҙҙе белеп етмәйбеҙ, бергәләп эшләй торған эштәр эшләнмәй ҡала. Ошо йәһәттән ҡала мәҙәниәтенең ижадханаһын ойошторғайныҡ. Уны нисек булһа ла артабан дауам итеү мотлаҡ. Төп маҡсатыбыҙ – таныштырыу, аралашыу. Термосҡа сәй яһап алып килеп эсеп ултырлыҡ кимәлдә булһа ла эшләргә кәрәк.\nШоңҡарҙар. Кемдәндер көтөп ултырмаҫҡа, ә үҙеңә эшләргә…\nЗөһрә Бураҡаева. Эйе, форматы буйынса, ултырып аралашырҙай… Һыра эсеп, танышыу урынына әүерелдереү түгел. Ә сәнғәт, әҙәбиәт өлкәһендә эшләүселәр, продюсерҙар, мәҙәниәткә үҙ өлөштәрен индерергә теләүселәр... Система булдырырға кәрәк. Кисәләрҙе тематик яҡтан да ниндәйҙер йүнәлешле итергә... Был эште бергәләп, бик тиҙ арала башларға тейешбеҙ. Һеҙҙең журнал хәҙер башҡорт йәштәрен берләштерә бит, бәлки һеҙгө башларғалыр был эште. Сөнки күптән түгел һеҙҙә йәш драматургтар менән һөйләшеп алырға форсат тейҙе, һәм шунда шундай урын кәрәклеге асыҡ күренде. Бер юлы яңы әҫәрҙәрҙе ҡысҡырып уҡыр, кәңәштәр бирер, тәжрибә уртаҡлашыр инек. Кем булһа ла башлаһа… Бәлки, “Шоңҡар”ҙар тотонор?\nШоңҡарҙар. Яңы проектҡа тотонһаң, тәүлегенә егерме дүрт сәғәт эшләгәнеңде ишетеп беләбеҙ. Ә балаларың ни эшләй был ваҡытта?\nЗөһрә Бураҡаева. Минең егерме дүрт сәғәт эшләүем миф ул! Иң тәү сиратта балаларымды ҡарайым: түңәрәккә алып барырға кәрәкме, йөҙөргәме – ошо минең өсөн иң изге ваҡыт! Бер ниндәй проект та, хатта министрлыҡта үткән ултырыш та ҡамасаулай алмай. Балаларҙы тәү сиратҡа ҡуям, сөнки улар әле үҙ аллы түгел, аҙаҡ, үҫә төшкәстәр, бәлки, эшкә күберәк ваҡыт бүлермен. Егерме дүрт сәғәт эшләй тигән хәбәр эштәремде төндә башҡарыуыма бәйле килеп сыҡҡандыр. Сөнки балаларым музыка мәктәбенә йөрөй, спорт менән дә шөғөлләнәләр. Спорт менән музыка – приоритет йүнәлештәр. Әле бына ҡыҙҙарым – музыка менән, улым спорт менән шөғөлләнә. Малайҙарға спорт мотлаҡ кәрәк. Шуға күрә, әгәр улым спортҡа өҫтөнлөк биреп, уның менән бергә ярыштарға, сборҙарға йөрөргә тура килә икән, әлбиттә, был шәхси ваҡытым иҫәбенә булыр. Ғөмүмән, ҡалала балалар менән ныҡ шөғөлләнергә, уларҙың һәр сәғәттә нимә эшләгәндәрен белергә кәрәк.\nӨс бала үҫтергән кеше көнө-төнө эшләргә тейеш тигән яңылыш фекер булмаһын. Мин бик тә тулы ҡанлы тормош менән йәшәйем. Аралашам, ижад итәм. Ваҡытты дөрөҫ бүлә белергә кәрәк, һәм дә телевизор, компьютерға, буш хәбәр һатыуға артыҡ ваҡыт бүлмәү шарт.\nШоңҡарҙар. Балаларыңды ҡарауға арналған һәр бер сәғәтең, һәр көнөң – уҡыусыларыңдың уҡылмай ҡалған китабы һәм ҡаралмай ҡалған кисәһе…\nЗөһрә Бураҡаева. Юҡтыр. Китаптарҙы, бәлки, саҡ ҡына һуңғараҡ яҙырмын… тырышырмын инде. Улар яҙыласаҡ әле… Мин бит прозаик. Былай түл йыйылып килә. Әлбиттә, ниндәйҙер үкенес бар ул, йәш саҡта ҡайһы бер әҫәрҙәр яҙылмай ҡалды, инде уларҙы яҙмаясаҡмын да, сөнки донъяға ҡарашым үҙгәрҙе.\nБалалар иҫәбенә үҙемә карьера яһарға мин богемалы әсә түгел. Уларҙың бала сағы бала саҡҡа оҡшарға, бының тәртибе булырға тейештер…\nШоңҡарҙар. Әсәйҙәр һәм балалар. Балаларыңа ҡарата мөнәсәбәтеңде белдек. Хәҙер беҙҙе үҙ әсәйең менән мөнәсәбәтең ҡыҙыҡһындыра. Мәрйәм Бураҡаеваның ҡыҙы булып йөрөү ялҡытманымы әле? Сөнки ниндәй генә исемгә лайыҡ булһаң да, ниндәй генә дан-шөһрәт яулаһаң да, премиялар лауреаты булһаң да һин Мәрйәм Бураҡаеваның ҡыҙы булып ҡаласаҡһың.\nЗөһрә Бураҡаева. Быға бәйле бер тарих һөйләйем әле тәүҙә: Илгизәр ағайымдың “Шоңҡар”ҙа эшләгән осоронда хикәйәләре сыға башланы, тәржемәләр менән дә шөғөлләнә. Аҙаҡ мин хикәйәләргә тотондом. Һәм күптәр әсәйгә “Һин ҡасан балаларың өсөн хикәйә яҙып өлгөрәһең ул?” тигән һорау бирә икән. Уныһы – бер. Белеүегеҙсә, уҙған йылда әсәйҙең “Үҙем яҙған яҙмыш” тигән пьесаһы буйынса спектакль ҡуйылды. Бер күренекле генә ағайыбыҙ, бөтәһе лә ҡыуанышып, әсәйгә сәскәләр бүләк иткән ваҡытта, миңә уҫал итеп ҡарап алды ла: “Һин яҙҙыңмы әсәйең өсөн?” – тип әрләп китте. Һәм шул минең яуабым. Ялҡманым. Был – беренсенән, икенсенән, тормошто тәрәнерәк аңлаған һайын әсәйемә ҡарата һоҡланыуым арта ғына. Оло быуын башҡорттар өсөн мин шулай уҡ Диҡҡәт Бураҡаевтың да ҡыҙымын. Уны бик ихтирам итеп иҫкә алалар. Был да бик яуаплы.\nТағы ла бер нәмә: беҙҙең терәк булырҙай туғандарыбыҙ юҡ: бер түрә лә, ярҙам ҡулы һуҙыр кеше лә. Әсәй япа-яңғыҙы. Һәм шуға беҙҙең иш-ҡуш булып йөрөүебеҙ әсәйебеҙгә һәм беҙгә мәртәбә өҫтәй. “Бураҡаевтарҙың көслө кланы” тиҙәр. Ошоға өҫтәп мин былай тим: был клан етмеш йәшкә еткән Мәрйәм Бураҡаеванан һәм уның балаларынан ғына тора! Ошо үҙе үк бер шәхес күпме эшләй ала икәнен әйтмәйме ни? Шуға ла Бураҡаева булыу – ул әсәйгә, атайға хөрмәт тә, әсәйгә иш булып беҙҙең үҫеп еткәнебеҙҙең билдәһе лә. Бураҡаевтар ғаиләһе – бер-береңә ярҙам итеү өлгөһө лә, тип уйлайым. Мәҫәлән, абзыйым миңә машина алып бирҙе, ғөмүмән, ҙур сығымдар талап иткән нәмәләргә Бураҡаевтарҙың дөйөм бюджеты барJ.\nШоңҡарҙар. Икенсе яҡтан әйләнеп киләйек, ап-аҡ ҡына күлдәк кейеп, көнө буйы төрлө хәлдәрҙә тап-таҙа ғына итеп һаҡларға тырышҡан кеүек, Мәрйәм Бураҡаеваның ҡыҙы булып йөрөү – яуаплылыҡтыр бит. Ҡыйындыр, моғайын.\nЗөһрә Бураҡаева. Юҡ, мин ап-аҡ кейенмәгәнмен. Әсәй ундай шарт ҡуйманы ла. Беҙҙең маҡсат бер, ә фекерләү, ижад итеү – үҙ-аллы. Шуға беҙ осрашһаҡ, һөйләшеп һүҙҙәр бөтмәй, рәхәтләнеп бәхәсләшеп тә алабыҙ.\nБеҙ хәҙер халыҡтың “был Бураҡаевтарҙан тағы нимә сығыр?” тип көтөр кимәлгә еткәнбеҙ, һәм бер нәмәнән дә ҡурҡмайбыҙ.\nШоңҡарҙар. Кейем тигәндән, тышҡы ҡиәфәтеңә ҡарағанда, рокерҙарға хас кейенергә тырышаһың. Ә уларҙың булмышына бунт тойғоһо хас. Ни өсөн ошо стилгә өҫтөнлөк бирәһең һәм үҙеңде бунтарь тип әйтә алаһыңмы?\nЗөһрә Бураҡаева. Эйе, мин бунтармын! Иң оло бунтыма әҙерләнәм генә әле!!! Әҙәбиәтсе булараҡ икенсе йүнәлештәге күтәрелешкә! Минең өсөн иң ҙур ихтилалдарҙы әҙәбиәттә һәм драматургияла күтәрергә мөмкин. Йәшәү өсөн көрәш осоро тамамланды. Ә кейемгә килгәндә инде… Мәскәүҙең йоғонтоһо ла эҙһеҙ үтмәгәндер… Сөнки унда халыҡ төрлө яҡтан йыйылған, береһе лә бер кемгә лә буйһонмай. Һәм Мәскәүҙең дә ниндәй вузы бит әле! Патрис Лумумбаламы йәки икенсе вузда уҡыһам, бәлки, улай булмаҫ инем. Ун ете йәшемдә әҙәбиәт институтына, бөтә СССР-ҙан йыйылған ижади азатлыҡ утрауының иң уртаһына килеп юлығыуым мине шунда уҡ икенсе яҡтан тәрбиәләп алды. Ғөмүмән, кейем, матди байлыҡ кеүек нәмәләргә ирекле ҡарайым. Стилгә ҡарағанда кейемдең уңайлы булыуы әһәмиәтлерәк. Был – бер, икенсенән, мин бит – гринпис , тәбиғәт яҡлымын. Атайымдың тәрбиәһе. Бер ҡасан да, хатта бүләк итһәләр ҙә, шәшке тунын кейә алмаясаҡмын. (Ошо урында ҡайһы бер әңгәмәләшеүселәрҙең үҙенең аяғына төбәлгән ҡарашын иғтибарға алып) Эйе, әлеге кейеп ултырған күн итегемде лә ғәфү үтенә-үтенә генә кейәм. Мөмкинлек булһа, унан да арынасаҡмын, сөнки, ысынлап та, күңелем менән экология яҡлымын. Һыу инер алдынан да ғаиләбеҙ менән бер-ике сәғәт бөтә яр буйын йыйыштырып йөрөйбөҙ. Балаларым да, кейем һайлағанда, береһе лә тирелеһен алдыртманы. Кәрәкмәй тибеҙ, ул бит йәнлек…\nШоңҡарҙар. Ниндәй музыка күңелеңә яҡын һәм театрҙа иһә ниндәй жанрҙағы спектаклдәрҙе ҡарарға яратаһың?\nЗөһрә Бураҡаева. Элекке рок-н-рольщик бит инде мин J. Эштә В. Цойҙы ғына тыңлайым. Pink Floyd, Led Zeppelin, T. Rex, Аквариум, Крематорий кеүек төркөмдәрҙе тыңлап үҫтек. T. Rex көйөнә машина йөрөтөүе рәхәт. Бәләкәй саҡтан, әлбиттә, башҡорт моңон һеңдереп үҫтек. Әле лә башҡорт фольклоры китаптары гел минең янда. Башҡорт концерттарына йөрөйбөҙ, өйҙә йыш ҡына ҡурай моңон тыңлайбыҙ. Һуңғы арала башҡорт композиторҙарының симфоник көйҙәре менән мауығам. Ул минең өсөн өйрәнелмәгән өлкә. Балаларым музыка мәктәбендә уҡығас, улар мине өйрәтә J.\nТеатрға килгәндә, драма яҡын. Үҙем дә трагедиянан китәм. Ҡараңғылыҡ эсендә яҡтылыҡты күрә белеү мөһим. Бөтәһен дә үлтереп һалып ҡуйһаң, барыһы ла катарсис кисерәсәк. Яҡты нөктәне күреп, шуға өндәргә кәрәк. Драматургия әҫәрҙәрендә быны эшләргә була.\nӘ хикәйәләрҙә һин геройыңды тыя алмайһың. Толстойҙың Анна Каренинаһын ғына миҫалға алырға була. Автор уның үлемен теләмәгән, әммә тыя ла алмаған. Улар һинең ихтыярыңдан тыш ҡай саҡ һәләкәткә бара.\nШоңҡарҙар. Элек сәсең шундай оҙон, матур була торғайны. Ҡырҡып ташлауы йәл булманымы?\nЗөһрә Бураҡаева. Юҡ. Ныҡ ҡартаймаҫ борон төрлө эксперименттар үткәреп, ҡыҫҡа сәс менән дә рәхәтләнеп йөрөп ҡарармын тип хыяллана торғайным. Сөнки алтмыш йәштәрҙә, мәҫәлән, үтә йәштәрсә ҡыланып, бер блондинка, бер брюнетка булып йөрөп булмай бит инде. Шуға был минең пландарыма ярашлы үҙгәреш ине…\nШоңҡарҙар. Бер һары, бер ҡара сәслегә әүерелеү күңел торошоңа тап киләме?\nЗөһрә Бураҡаева. Был минең эҙләнеү осоро. Әле лә “һарыбаш” булып йөрөр инем ул. Оҡшай ине миңә: блондинка булып ҡыҙыл машина эсендә ултырһаң, мәңгелек өндәү билдәһе һымаҡ, һине иплә-әп кенә урап үтәләр J.\nШоңҡарҙар. “Сәс буяйым”, “үҙ-үҙемде эҙләйем”, “әҙәбиәттә ихтилал көтөгөҙ”… Тимәк, Зөһрә Бураҡаева әле үҙен тапмаған?\nЗөһрә Бураҡаева. Юҡ, таптым мин үҙемде. Эш башланған. Әле идеяларымды нимә иҫәбенә башҡарырға тип уйлап йөрөйөм. Концерттарға нөктә ҡуям, йәғни үҙемә-үҙем аҡса сығанағын ябам тигән һүҙ. Һәм “нисек балаларҙы ашатырға?” тигән мәсьәләне берәй төрлө хәл итһәм… Яйы сығыр тип уйлайым. Сөнки беҙҙең ғаилә бизнесы бар, хәҙер ярты Өфөгә буҙа эсерәбеҙ.\nШоңҡарҙар. “Минән буҙа алып эсһәгеҙ, Бураҡаеваның балаларын ашатыуға өлөш индерәһегеҙ”, тимәк, башҡорт әҙәбиәтенә ярҙам итәһегеҙ…\nЗөһрә Бураҡаева. Эйе… Яңы әҫәрҙәр яҙыуға һәм яңы кинолар сығарыуға ярҙам итәһегеҙ! Буҙа эсегеҙ, башҡорттарым! J\nШул мәсьәләне генә хәл итәм дә, ижадыма тотонам. Әле башланмаған проекттарым ята. Ынтылышҡа бөтә нәмә лә әҙер. Йүгереү буйынса ярышҡанда стартҡа әҙерләнеп эйелеп торалар бит, әле шундай хәлдәмен J.\nҒөмүмән, әлеге осоробоҙ бик әһәмиәтле тип әйтергә кәрәк, сөнки әле “йомшарыу ваҡыты” тип уйлайым. Артабан нимә булыры билдәһеҙ. Сөнки бөгөн йәштәр араһында радикаль уйлаусылар һаны әҙ түгел. Ҡайһы берҙәре, күп осраҡта дин битлеге аҫтында, беҙҙең милли мәҙәниәтебеҙгә лә ҡулын һуҙа, меңәрләгән йыл буйы ҡан, йән менән һаҡланған рухи байлығыбыҙҙы, милли йөҙөбөҙҙө инҡар итергә маташа. Был бик хәүефле күренеш. Беҙгә, бәлки, бындай ваҡиғалар үҫешенән баш тартырға кәрәктер. Ул хаҡта яҙмайҙар, әммә ысынбарлыҡ шуны дәлилләй.\nШоңҡарҙар. Башҡорт мәҙәниәтен “исламлаштырыуҙан”, бәлки, баш тартырғалыр тинегеҙ. Был йәһәттән Ислам диненең яулыҡ ябыныу, һаҡал үҫтереү кеүек тышҡы сифаттарын күҙ уңында тотаһыңмы, әллә бөтә донъя кимәлендәге әһәмиәткә эйә булған нигеҙле мораль-этик ҡиммәттәрҙе һәм принциптарын индереүҙән арынығыҙ тигән һүҙме?\nЗөһрә Бураҡаева. Тап шул тышҡы, атрибутив Исламды күҙ уңында тотам. Шуныһы: әлеге беҙҙең Исламға киткән йәштәрҙең дорфалығынан арыным. Дингә бирелеүҙәре була, улар үҙҙәрен аҡыллыраҡ һәм белемлерәк, тип хис итеп, бүтәндәргә юғарынан ҡарай башлай, әллә ниндәй ғәйепләүҙәр ташларға ла күп һорамайҙар. Мәҫәлән, мин башҡорт дини кешеләре менән дә, Мәскәүҙәге мосолмандар менән дә аралашҡаным бар. Кавказ халыҡтары менән электән ҡыҙыҡһындым. Аҙ һанлы лактар, даргиндар, ҡумыҡтар менән күп аралаштым. Уларҙың дине һәм милли мәҙәниәте матур ғына итеп бер-береһенә үрелеп килә ине. Ул ваҡытта эске конфликттары юҡ ине, хәҙер бар тиҙәр. Ысынлап та, ортодоксаль мосолманлыҡ, төрлө радикаль ағымдар улар араһында ла көсәйә башлаған. Хатта ҡарттары үҙҙәренең боронғо мәсеттәренә лә йөрөй алмайҙар, сөнки ундағы йәштәр “…һеҙ шуны дөрөҫ үтәмәйһегеҙ, былай яңылышаһығыҙ…” тип ғәйепләйҙәр. Шулай уҡ һөйләшергә, диалогка килергә теләмәү, агрессия хәүеф тыуҙыра.\nӘле беҙгә өр-яңынан бер нәмә лә уйлап сығарырға кәрәкмәй. Сөнки революцияға тиклем мосолман динле, иманлы булғанбыҙ. Шул уҡ бөгөнгө йәштәрҙе Зәйнулла ишандан аҡыллыраҡтыр тип уйламайым. Ә уның дингә, мәҙәниәткә, тормошҡа ҡарашы бөгөн беҙгә һеңдереп маташҡан Ислам моделенән айырыла. Хәҙер, хатта, күптәр “Суфыйсылыҡ Ислам динендә булмаған” тигән һүҙҙәр ташлай. Нисек инде булмаған?! Мосолмандарҙың тарихын ғына ла алып ҡарағанда ла, унда ниндәй генә ағымдар, йүнәлештәр юҡ! Шиғиҙәр һәм сөнниҙәрҙе генә алып ҡарағанда ла. “Был былай түгел, был тегеләй түгел” тип береһенең дә әйтергә хаҡы юҡ. Халҡыбыҙға дин шундай суфыйҙар аша, шул формала ингән икән, тимәк, шулай булырға тейештер тип уйлайым. Беҙҙең халыҡтың әхлаҡ-әҙәп нормалары шул формаға тап килгән, һәр кемдең күңелендә һаҡланған улар. “Урал Батыр” эпосын ғына уҡып ҡарағыҙ, барыһы ла ярылып ята.\nЫсынын әйткәндә, башҡорттарҙа идеаль йәмғиәт ҡоролошо һәм тормошто ҡабул итеү, танып-белеү системаһы булған. Фольклорыбыҙҙы ғына алып ҡарағанда, мәҫәлән, демократия формалары – йыйын, ҡор... Егет менән ҡыҙ араһындағы мөнәсәбәттәрҙең шундай ирекле һәм шул ваҡытта сафлығын күрмәү мөмкин түгел. Заманында егеттәр менән бергә уҡ атышып йөрөгән һәм үҙенең сафлығын һаҡлай алған ҡыҙҙарҙы, бөгөн килеп, нисек итеп ғәрәп кейемдәренә төрөндөрөп йөрөтөп ҡуйырға?! Әгәр шул тиклем оҙон итәкле күлмәктәр кейгегеҙ килә икән, бер юлы файҙалы эш эшләгеҙ: боронғо башҡорт кейемдәрен тергеҙегеҙ!\nШоңҡарҙар. Әңгәмәне традицион һорауҙан башланыҡ, шулай уҡ тамамлап та ҡуяйыҡ. Уҡыусыларға әйтер һүҙең.\nЗөһрә Бураҡаева. Әлеге ваҡытта нимә әйтеп була, нимә эшләп була – барыһында мөмкин тиклем эшләп, әйтеп ҡалырға кәрәк. Беҙҙең башҡа әмәл дә, матди байлығыбыҙ ҙа юҡ! Һүҙ көсөбөҙ генә ҡалды. Ошо хәлебеҙҙең яуаплылығын ныҡ тоям. Ныҡ ҡына тырышып эшләп ала торған осор. Ике йыл буламы ул, өс йылмы. Аллаһы Тәғәлә насип итеп, биш йылға һуҙылһа бик яҡшы буласаҡ. Байтаҡ ҡына көсәйеп өлгөрәсәкбеҙ... Хәҙер йәштәргә лә үҙ һүҙҙәрен әйтеп ҡалырға кәрәк.\nШоңҡарҙар. Яратҡан миҙгелең?\nЗөһрә Бураҡаева. Бөтә миҙгелдәрҙе лә яратам. Ҡыш күберәк өйҙә ултырыу мәжбүрлеге менән оҡшай, сөнки китап уҡыйһың, башҡа эштәр эшләйһең. Унан һыуыҡтан арып, яҙҙы һағына башлайһың. Артабан яҙ үҙенең бысрағы менән ялҡыта башлай. Йәйҙе, йылыны көтәһең, бүтән төрлө эштәр башҡарып ҡалғы килә. Әлбиттә, миҙгелдәргә һоҡланып, хисләнеп ултыра торғандарҙан түгелмен. Мин бит шағирә түгел, прозаик.\nШоңҡарҙар. Ейәнсураның Ибрай ауылы аръяғына юлланғанда үҙең менән ниндәй китап алыр инең?\nЗөһрә Бураҡаева. Китап алмаҫ инем, А4 ҡағыҙының ике ҡабы менән күберәк ручка…\nШоңҡарҙар. Кешеләрҙәге ниндәй сифаттар оҡшамай? Иң оҡшамағаны?\nЗөһрә Бураҡаева. Иң оҡшамағаны… шул тиклем күп, һайлап алайым әле. Ике йөҙлөлөк... Кешегә ышанып йөрөйһөң, уның менөн пландар ҡораһың... Ваҡытты күп ала шундайҙар.\nШоңҡарҙар. Үҙеңдәге оҡшамаған сифат?\nЗөһрә Бураҡаева. Хәҙер инде үҙемә шул хәтлем ныҡ оҡшайым…J Үҙтәрбиә менән күп шөғөлләндем, хатта үҙемә оҡшай башланым…\nӘңгәмәне Ләйсән ШӘРИПОВА менән\nМансур ҠАҘАҠАЕВ ҡағыҙға теркәне.


Саҡырыуҙар күп булмаһын — Баймаҡ ҡалаһының үҙәк дауаханаһы рәсми сайты\n« Есть своя «скорая»\nЯңы талаптарға ярашлы, “Ашығыс ярҙам” хеҙмәте саҡырыу алғас та 20 минутта кәрәкле урынға барып етергә тейеш. Ә беҙҙең район бик ҙур. Иң төпкөлдә ятҡан ауылға барып етеү өсөн кәмендә 1-2 сәғәт ваҡыт талап ителә. Шуны күҙ уңында тотоп, Баймаҡ ҡалаһынан алыҫта урынлашҡан ауылдарҙа “Ашығыс ярҙам”дың филиалдары асыла башланы. Бөгөн был хеҙмәт Беренсе Төркмән, Урғаҙа, Иҫке Сибай, Темәс ауылдарында эшләй. Ә инде яңы филиал Икенсе Этҡол, Байым, Ниғәмәт, Бикеш, Үрге һәм Түбәнге Яйыҡбай, Таулыҡай халҡын хеҙмәтләндерәсәк.\n“Ашығыс ярҙам” хеҙмәтен асыу тантанаһында район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса беренсе урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Г.К. Сирғәлина, үҙәк ҡала дауаханаһының баш врачы М.И. Ғүмәров, уның урынбаҫары И.Ғ. Хәсәнов, өлкән шәфҡәт туташы Ф.С. Әлмөхәмәтова, “Ашығыс ярҙам” хеҙмәтенең өлкән шәфҡәт туташы Г.Т. Байморатова һәм башҡалар ҡатнашты.\n– Филиалда фельдшер һәм водителдән торған ике бригада эшләйәсәк һәм улар сиратлап дежурлыҡ итәсәк, – тине М.И. Ғүмәров. – Белгестәр тәжрибә туплаған, әҙерлек үткән. Мәҫәлән, фельдшер Тимур Килдин ике йылға яҡын Баймаҡтағы “Ашығыс ярҙам” хеҙмәтендә эшләне. Бөгөн ул ошо төбәкте хеҙмәтләндерәсәк. Киләсәктә Йомаш һәм Аҡморон ауылдарында ла “Ашығыс ярҙам” хеҙмәтенең филиалдарын асыу күҙаллана.\nФельдшер-акушерлыҡ пункты яңы төҙөлгән мәҙәни-белем биреү комплексында урынлашҡан. Пациенттарҙы ҡабул итеү, төрлө процедура кабинеттары бар. Кәрәкле бөтә ҡорамалдар менән йыһазландырылған стоматология кабинеты ла эшләй. Врач-стоматолог аҙнаһына бер тапҡыр халыҡты ҡабул итә.\nБөгөн мәҙәни-белем биреү комплексы төҙөлөшөнөң икенсе этабы башланған. 67 урынлыҡ балалар баҡсаһының нигеҙе һалынған.\nАуыл халҡы иһә үҙ сиратында етди хәстәрлек күргәндәре өсөн етәкселәргә рәхмәт белдерҙе.\nАвтор фотоһында: “Беҙ һеҙҙе ҡабул итергә әҙер”, – ти медицина хеҙмәткәрҙәре.


ШӘЖӘРӘ - САЛ ТАРИХҠА БАҒЫР ТӘҘРӘ\nЙыр-моң бөгөн Шәжәрә байрамы айҡанлы яңғырай. Күгәрсен районының Ҡадир, йә иһә халыҡ телендә Ҡалмаҡ тип исемләнгән ауылда Байғусҡаровтар нәҫел тамырҙарын барланы. Туғандар йыйыны ла ябай үтмәне, ә иҫтәлекле ине. Байғусҡаров фамилияһына теүәл 300 йыл тулыуын билдәләне.\n.1700 йылдарҙа йәшәгән Илсебикә менән Бирҙеғол Солтанморатовтар улдарына Байғусҡар тип исем ҡуша. Нәҫел тамыры тап унан башлана ла инде. Тарихи мәғлүмәттәрҙән, ата-бабалар һөйләүе буйынса 1774 йылда тыуған Байғусҡар Бирҙеғолов әлеге Күгәрсен районында йәшәгән булған. Төбәктә ул малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Уның кем икәнлеге, нимә менән шөғөлләнгәне билдәле булһа ла, әлегә бар нәҫел тамырҙары билгеһеҙ ҡала. Шәжәрәне өйрәнәһе лә өйрәнәһе әле, ти туғандар. Әлеге быуын ағасын төҙөү өсөн Байғусҡаровтар Башҡортостан һәм Ырымбур архивтарын ентекләп өйрәнгән.\nБайғусҡар Бирҙеғоловтың бөгөнгө көнгә тиклемге туғыҙ быуыны барлаған. Ҡорға республика район-ҡалаларынан ғына түгел, күрше төбәктәрҙән дә тиҫтәләрсә туғандар йыйылды. Тотош ғаиләләре менән килеүселәр ҙә байтаҡ. Байрам түрендә, әлбиттә, ололар ине. Ҡатын-ҡыҙҙар араһынан Мәрйәм Байғусҡарова, ә ир-егеттәрҙән Фәйзулла Байғусҡаров иң оло быуын вәкилдәре булды. Күпте күргән, күпте кисергән кешеләр йәш быуынға өгөт-нәсихәтен еткерҙе, фатихаһын бирҙе. Әйткәндәй, Байғусҡаровтар боронғо башҡорт ырыуҙарының береһе Ҡыпсаҡ ырыуына ҡарай.\nНәҫелдә хәрбиҙәр булғанға, күптәр шул һөнәргә тартыла, күрәһең. Әлеге көндә Байғусҡаровтарҙа ир-егеттәр генә түгел, ҡыҙҙар араһында ла ғүмерен хәрби хеҙмәттә бағышлағандар бар.\nБайғусҡаровтар араһында кеше һаулығы һағында тороусылар ҙа байтаҡ. Башҡортостандың атҡаҙанған табибы тигән маҡтаулы исем йөрөткән Зөлфиә Байғусҡарова шулар иҫәбенән.\nБайғусҡаровтар нәҫел байрамының 300 йыллығын лайыҡлы үткәрҙе тип әйтергә мөмкин. Ололар ғына түгел, балалар ҙа ҡәнәғәт ҡалды был байрамдан. Айыҡ йәшәүҙе пропагандалаған сарала йәнле әңгәмә төрлө халыҡ уйындары менән үрелеп барҙы.\nУрында йәшәүсе оло быуын вәкилдәре әйтеүенсә, Байғусҡаровтар нәҫеле тап ошо ерлектә тамыр ала. Элекке Ырымбур губернаһының хәҙерге Күгәрсен районы Ҡадир, Ҡалдар ауылдарында төпләнгән булған улар. Күпме генә ваҡыт үтмәһен, нисәмә быуын алмашынмаһы, әле лә атай йортона тоғролоҡ һаҡлап йәшәүсе Байғусҡаровтар бар был ауылда.\nШуларҙың береһе Гүзәлиә менән Әнүәр Байғусҡаровтар. Алты бала тәрбиәләүсе ғаилә бөгөн байрамдың төп ҡунағы булып торҙо тип әйтһәң дә хис тә хата булмаҫ. Сөнки Байғусҡаровтар нәҫеленең төп дауам итеүсеһе улар булып тора. Гүзәлиә менән Әнүәр Байғусҡаровтар алты малайға әсәй һәм атай.\nБорон, башҡорттоң яҙылмаған шундай ҡануны йәшәгән: ирмен тигән ир-егет ата-бабаһының кәмендә ете быуынын, ырыуының шәжәрә ебен, халҡының ҡобайырын, йыр-моңон белергә тейеш булған. «Тереләрҙең ҡәҙерен бел, үлгәндәрҙең ҡәберен бел», «Илен белмәгән - игелекһеҙ, халҡын белмәгән - холоҡһоҙ, нәҫелен белмәгән – нәсәпһеҙ», тип юҡҡа ғына әйтмәгән боронғолар.


Башҡортостандың йәш ғалимдары РФ Президенты гранттарына лайыҡ булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың йәш ғалимдары РФ Президенты гранттарына лайыҡ булды\n18:01, 6 февраля 2015 Йәмғиәт\nБашҡортостандың йәш ғалимдары РФ Президенты гранттарына лайыҡ булды Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 6 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостан юғары уҡыу йорттарының дүрт фән кандидаты Рәсәй Федерацияһы Президенты гранттарын алды. Конкурс йәш Рәсәй ғалимдарының — фән кандидаттары һәм докторҙарының тикшеренеүҙәренә дәүләт ярҙамы күрһәтеү өсөн уҙғарыла.\n«Техник һәм инженер фәндәре» йүнәлеше буйынса эштәрен тәҡдим иткән ике фән кандидаты быйылғы конкурстың еңеүселәре булды. Өфө дәүләт нефть техник университетының транспорт һәм нефтте, газды һаҡлау кафедраһы доценты Әнүәр Вәлиев бер нисә йыл инде сәнәғәт биналарын һәм ҡоролмаларын вибрация емерелеүенән һаҡлау темаһы өҫтөндә эшләй. Йәш ғалим полиуретандан яңы быуын тирбәлеү изоляторын уйлап тапҡан, ул тирбәлеү кимәлен ундарса һәм йөҙҙәрсә тапҡыр кәметергә мөмкинлек бирә.\nФән кандидаты президент гранты аҡсаһын ҡоролманы артабан әҙерләүгә йүнәлтергә ниәтләй. Ғалим фекеренсә, камиллаштырылған тирбәлеү изоляторҙарын төрлө өлкәләрҙә — көнкүреш приборҙарын етештереүҙән алып атом электр станциялары эшендә ҡулланырға мөмкин.\nӨфө дәүләт авиация техник университетының техник фәндәр кандидаты Александр Кишаловтың эше лә техник һәм инженер фәндәре өлкәһендә дәүләт яҡлауына лайыҡ булды. Уның эше һауа-реактив двигателдәрен проектлауҙы автоматлаштырыуға ҡағыла.\n«Мәғлүмәт-телекоммуникация системалары һәм технологиялары» йүнәлеше буйынса грантты шул уҡ университеттың электроника һәм биомедицина технологиялары кафедраһы доценты Андрей Воробьев алды. Математика һәм механика өлкәһендә Башҡорт дәүләт университетының ғәмәли математика һәм һан алымдары кафедраһы доценты Айгөл Манапова айырылып торҙо.\nРәсәй Федерацияһы Президенты гранттары ғәмәли тикшеренеүҙәр уҙғарыуға сығымдарҙы финанслау өсөн ике йылға бүленә. Фән кандидатының грант күләме — йылына 600 мең һум, фән докторының 1 миллион һум тәшкил итә.\nТеги: рф президенты гранттары,фән


Зинедин Зидан Өфөгә килмәйәсәк\n12 августа Башҡортостанда, бөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, Физкультурник көнө билдәләнәсәк. Был байрамға арналған ике мөһим спорт сараһы планлаштырыла. Өфөләге "Нефтяник" стадионында "Күн туп" клубы футболсыларының бөтә Рәсәй турниры финалы һәм ошо уҡ көндә һәм ошо уҡ урында параллель рәүештә ярыштар үтәсәк.\nҺуңғы акция беҙҙә генә үтмәй. Етенсе августан 23 августҡа тиклем ул Рәсәй Федерацияһының 40 ҡалаһында планлаштырыла. Ө фөлә уҙасаҡ ярыштарҙа баш ҡалабыҙ райондарының йыйылма коман далары спорттың ете төрө буйынса көс һынашасаҡ: шашка, шахма т, оҙонлоҡҡа һикереү, дартс, гер спорты, эстафета, арҡан тар тышыу.\nФизкультурник көнөн асыу парады сәғәт 11 - гә билдәләнә - тамашасылар алдында йәш футболсылар, гамнастар һәм каратистар сығыш яһаясаҡ. Шулай уҡ Өфө һәм Башҡортостандың ф изкультура - спорт активистарын наградлау тантанаһын үткәреү\n12 август көнө сәғәт 12 - лә эстафетаны йәш футболсылар ҡабул итәсәк. Һәр команданы етешәр матч көтә. Өфөлә бындай\nярыштар тәүге тапҡыр үтә. "Күн туп" турнирына Рәсәйҙең 11 төбәгенән йәш футболсылар киләсәк. Баш ҡалабыҙ намыҫын Орджоникидзе районы спортсылары яҡлаясаҡ. Бәләкәй яҡташтарыбыҙ көйәрмәндәрен "Нефтяник" стадионына саҡыра. Бө тә уйындарын да беҙҙең команда урындағы ваҡыт буйынса\nсәғәт 13. 00 - дә башлаясаҡ.\n12 коллектив, тейеш булғанса, ике төркөмгә бүенгән дә инд е.\nТәүгеһенә ("А") хужалар - "Өфө - 95", шулай уҡ "Благовест" (Ульяновск), "Мегасфера" (Мәскәү), "Уралан" (Элиста), "Юниор " (Богучар), "Россияне" (Ярославль) инә. "Б" төркөмөндә "Автокрановец" (Иваново), "Алые паруса" (Санкт - Петербург), "Юность" (Благовещен), "Динамо - Юниор" (Омск), "Орленок - 9 5" (Елец) һәм "Шинник" (Нижнекамск) сығыш яһай.\nТәүге уйындан һуң командалар, биләгән урындарына бәйле, ө с ярымфиналда көс һынашасаҡ. Еңеүселәр ҡаршы төркөмдә икенсе урын алыусылар менән ярыша. Өсөнсө һәм дүртенсе, шулай уҡ бишенсе һәм алтынсы урын алыусылар араһында ла ошондай уҡ ярымфиналдар уҙасаҡ. Уңмағандарҙы өсөнсө, етенсе һәм 11 - се урындар өсөн көрәш көтә.\nФиналда егеттәр миҙал һәм кубок өсөн генә көрәшмәй. Ярыштарҙа иң көслө тип танылған командаға турнирҙың\nбағыусыһы бына тигән бүләк әҙерләй - команда киләһе йылдың\nсентябрь айында Францияла үткән "Данон милләттәр кубогында"\nҡатнашыу хоҡуғына эйә буласаҡ. Унда донъяның төрлө мөйөштәренән килгән 32 коллектив осраша. Уйын ҡағиҙәләре ябайлаштырыла: матч майҙандың яртыһында, офсайдһыҙ һәм уйын арбитрынан тыш уҙа, ҡапҡаның ҙурлығы ни бары икегә алты метр тәшкил итә, ике яҡтан туғыҙар футболсы ҡатнаша.\nФинал уйындары, наградлау һәм "Күн туп" клубы ярыштарын\nтантаналы ябыу Өфөлә 19 августа үтәсәк. Ул урындағы ваҡыт\nбуйынса 12 сәғәттә башлана.\nБөгөн ярыштарға әҙерлек тамамланған. Һауа торошо матчтарғ а ҡамасауламаясаҡ - ҡатнашыусылар йәш булһа ла ауырлыҡтарға бирешеп өйрәнмәгән. Хәйер, күҙаллауҙар буйынса, был көндәрҙә\nһауа торошо йылы һәм ҡоро торорға вәғәҙә итә.\nФедераль бюджеттан аҡса алынған да инде - теүәл 1 миллион 289 мең 630 һум. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең спорт комитеты рәйесе Александр Никериндың һүҙҙәренә ҡарағанда, был аҡса башлыса килгән командаларҙың йәшәү һәм\nтуҡланыуына тотоноласаҡ. Шулай уҡ бағыусылар һәм баш ҡала хакимиәте лә турнирға үҙ өлөшөн индерәсәк. Йәш футболсылар өсөн ял көнөндә ҡала буйлап экскурсия һәм кинотеатрға барыу планлаштырыла.\nӨфөгә йәштәрҙең легендар футбол турнирына хөрмәтле ҡунаҡтарҙан кем килеүе әлегә асыҡ ҡына билдәле түгел. Уның билдәле "спартаковсы", Рәсәй футбол союзының беренсе вице - президенты Никита Симонян булыуы ихтимал. Бәлки, уйындарға д анлыҡлы ветерандар ҙа килер, был уларҙың буш ваҡыты булыуына бәйле.\nӘлегә тиклем Өфөгә легендар Зинедин Зидандың да килеүе мөмкин булыуы тураһында етди хәбәр йөрөй ине, ул "Данон\nмилләттәр клубының" "йондоҙло патроны" булып тора һәм йыш ҡ ына балалар ярыштарының милли финалдарына килә. Әммә Александр Никериндың һүҙҙәренә ҡарағанда, "һуңғы ваҡиғалар арҡаһында француз йондоҙо Башҡортостандың баш ҡалаһына килмәйәсәк".


03 мая 2017 ГТРК «Башкортостан»\nБөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 72 йыллығын байрам итеүгә һанаулы ғына көндәр ҡалды. 3-се май илебеҙ өсөн нимәһе менән иҫтәлекле һуң?\nБынан 72 йыл элек совет һалдаттары дошманды үҙ ояһында дөмөктөрә башлай. Бад-Доберан, Нойбуков, Варин, Цешин ҡалалары фашистарҙан азат ителә. Немецтар күпләп пленға бирелә башлай. Беренсе украин фронты ғәскәрҙәре генә 34 мең немецты әсирлеккә ала.\n1945 йылдың тап 3 майында Висмарк янында совет танкистары Бөйөк Британия десантсылары менән осраша.\n1945 йылдың 3 майында маршал Конев етәкселек иткән беренсе украин фронты Чехословакияны немец-фашист илбаҫарҙарынан азат итә башлай.\n1945 йылдың 3 майында Чехословакия партизандары Германияның 16-сы танк дивизияһы командиры, генерал-майор Мюллерҙы әсиргә ала һәм Совет ғәскәрҙәре ҡулына тапшыра.\n03 мая Һуңғы тәүлектәрҙә Рәсәй урмандарында 40 яҡын янғын сығыуы асыҡланған\n03 мая Еңеүҙең 72-се яҙын күрә алманы


89 йәшлек әбейем хәл белергә килде... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » 89 йәшлек әбейем хәл белергә килде...\n89 йәшлек әбейем хәл белергә килде... 07.02.2019 // Йәмғиәт\nТөшкөһөн аш бүлмәһендә ҡыҫтыбый бешереп йөрөй инем, яй ғына баҫып Гәүһәр әбейем килеп керҙе. Ғәҙәттәгесә, ҡысҡырыбыраҡ иҫәнләште.Һауғынабыҙ, маҡтап йөрөйһең, тип ҡаршы алдым.\nӘбейем менән сәй эсеп алдыҡ. Уға төрлө һорауҙар бирә бирәм,һәр береһенә аныҡ ҡына итеп яуап бирә. Уйлайым, вәт кешелә хәтер, беҙ ҡайһы саҡта кисә нимә булғанын иҫкә төшөрә алмайбыҙ.\nӘ Гәүһәр әбейемә яңы ғына, ғинуарҙа 89 йәш тулды. Ул әле лә шап-шаҡтай куренә, үҙен үҙе ҡарай, магазинға көн дә тейерлек үҙе килә, ашарына үҙе бешерә, беҙҙең хәлде лә белергә инә. Ә ул бит бер быуатлыҡ кеше тиерлек, нимә генә курмәгән дә, нимә генә кисермәгән.\n...Гәүһәр Хәләф ҡыҙы Хәсәнова 1930 йылда Әлшәй районының Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылында тыуған. Ғаиләлә алты бала булған, атаһы үлгәндә дүрт кенә йәш булған уға. Әсәһе лә шул уҡ йылда мәрхум булған, унан имсәк балаһы Гөлзиә ҡалған, ул да оҙаҡ тормай баҡыйлыҡҡа кускән.\nӘсәһе Шәмсехаят Илсеғол ауылы ҡыҙы булған. Ул ваҡытта улар һатып алған матур, ҙур, бейек яңы өйҙә йәшәгәндәр. Ситәндән үрелгән келәттә ашарға әҙерләй торғайныҡ, шунан сирәмгә балаҫ йәйеп, бергәләп сәй эсә торғайныҡ, тип хәтерләй. 1936 йылда уҡырға барҙым, үҙем ныҡышып, миңә тик дәфтәр генә эләгә торғайны, ә китап юҡ ине, ти.\n1944 – 1947 йылдарҙа Дәүләкәндә педагогия училищеһында уҡыған. Ул ҡәһәрле һуғыш йылдары бик ауыр булған, аслыҡ, яланғаслыҡ, аяҡҡа йүкәнән үрелгән сабата кейгәндәр. Көнөнә 200-500 грамм һолонан йәки арыштан бешкән икмәк һәм берәр аш ҡашығы кишер бутҡаһы биргәндәр. Уҡыуҙан ҡайтғас, урыҫ кешеләренең баҡсаларынан серегән бәрәңге йыйып алып бешереп ашағандар.\n9 Май – Еңеү көнө ныҡ иҫтә ҡалды, ти, Бөтәһе шатлана, бөтә ерҙә музыка янғырай, халыҡ бейей... Һуғыш бөтһә лә, ил тиҙ генә аяҡҡа баҫмаған, 1949 йылдарҙа ғына тормош яйлана башлай.\nУҡып бөткәс, әбейемде Нуриман районына эшкә ебәрәләр, тик ул яҡтарҙы үҙһенмәй. Дала ҡыҙы кире үҙ яғына ҡайтып китә. Балалар йортонда бер ай эшләй, шунан Миәкә районының Боғҙан,Бикҡол ауылдарында уҡыта. 1952 йылда Илсеғол мәктәбенә менән эшкә бара.\n37 йыл уҡытыусы һөнәренә тоғро була. Әбейемдең миҙалдары ла күп, һанағаным юҡ, ти. Ошо 89 йәшенә тиклем бер тапҡыр ҙа кейәүгә сыҡмаған, үҙенең ғумерен балалар уҡытыуға бағышлаған. Әбейемдән шаяртып ҡына булғандыр әле һөйгән йәрең тип һораштырам. Һуғыштан ҡайтҡан егеттәр булһа ла, беҙгә тәтемәне, ҙурыраҡ апайҙарға, йә фронтта үлеп ҡалған ағаларының ҡатындарына өйләнәләр ине, балаларҙы етем ҡалдырмаҫ өсөн, ти ул.\nГәүһәр әбейемә һаулыҡ, күңел тыныслығы, Хоҙай биргән ғүмерҙе шатлыҡ-ҡыуаныстар менән йәшәргә яҙһын тип теләйем.\nАвтор: Альбина Мөхәмәҙиева\nРайон: Миәкә районы, Илсеғол ауылы


Район мосолмандары Ҡорбан ғәйетен үткәрҙе\n23 Август 2018, 18:09\nБыл байрам һәм ундағы ғибәҙәттәр Ибраһим пәйғәмбәр менән булған ваҡиғаға барып тоташа.\nАллаһ Тәғәлә уға тәүҙә Исмәғил исемле улын ҡорбан итергә бойора, һуңынан, уның Аллаһ әмерен үтәргә әҙер булыуын күргәс, улы урынына һарыҡ салырға ҡуша. Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә былай ти: «һәм Беҙ уны (Исмәғилде) оло ҡорбан менән алыштырҙыҡ» («Сафтарҙа тороусылар» сүрәһе. 37:107 аят), һәм кешеләр ҙә бөтөн Аллаһ әмерен үтәп, Ибраһим пәйғәмбәргә эйәреп, ошо ҡорбан салыуҙары менән Аллаһҡа үҙҙәренең буйһоноуын, Аллаһ өсөн ҙур ҡорбандарға әҙер булыу- ҙарын күрһәтә. Был ғәмәлдең исеме үк уның ниндәй ғибәҙәт булыуын күрһәтеп тора.\nНәҡ ошо ваҡиғаларға бәйле лә инде Ҡорбан ғәйете.\n21 августа иртә таңдан райондың барлыҡ мәсеттәрендә ғәйет намаҙҙары яңғыраны. Ул традиция буйынса вәғәз уҡыу-ҙан башланды. ”Наил хажи” исемендәге мәсеттә уны имам-мөхтәсиб Азамат хәҙрәт Вәлиев башҡарҙы.\nРайон үҙәгендә урынлашҡан үҙәк мәсеттә йыйылыусылар алдында Әнис хәҙрәт Ҡазиханов байрам намаҙы уҡыны. Ул хаж ҡылыуҙың килеп сығыуы тураһында бәйән итте. Хаж ҡылыу Ҡорбан ғәйете менән тамамлана. Ислам дине ҡанундары буйынса һәр дини мосолман ғүмерендә бер тапҡыр булһа ла Сәүд Ғәрәбстанының ғәрәптәр ерендә урынлашҡан мосолмандар-ҙың изге урыны Мәккәгә хаж ҡылырға тейеш. Тәүлек дауамында мосолмандар ошо изге тау эргәһендә доға уҡый.\nӘнис хәҙрәт Ҡазиханов “ҡорбан” салыу йолаһының килеп сығышын һәм мәғәнәһен аңлатты. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһи үә сәлләм Ҡорбан ғәйетенә ҡағылған хәҙистәрендә был байрамдың илаһи ихтыяры менән барлыҡҡа килеүен әйтә. “Ҡорбан көнөн байрам итеп билдәләп үтеү миңә әмер ителде. Уны был өммәт өсөн Аллаһ байрам ҡылмыштыр”, – тигән ул.\nИзге урындарҙа, изге йорт- тарҙа осрашып, күрешеп, мосолман ҡәрҙәшлек элемтәләрен нығытып ала, намаҙ уҡый, ҡорбан сала.\nҠорбан байрамы көнөндә бар мосолмандарҙың йөрәк-күңеле дуҫлыҡ, туғанлыҡ, һөйөү, хөрмәт, ҡыҙғаныу, бер-береңә булышлыҡ итеү һәм шәфҡәт хистәре менән тула. Был көндө нәфрәт үә асыуҙар юҡҡа сыға, дошманлыҡ һәм үпкә хистәре бөтә. Барыбыҙ өсөн дә тәбрик үә тәшрик көндәр был.\nВәжибте шулайыраҡ аңлар кәрәк: хәлеңдән килә икән, бурысҡа батмай ғына сал. Мөмкинлегең юҡ икән, инша Аллаһ, Аллаһ Тәғәлә насип итһә киләһе йылға ҡала инде. Был – изге йола. Исламдағы боронғо күпселек бабаларыбыҙҙың берҙәм фекеренсә, ҡорбан салыу –вәжиб (үтәлергә тейеш) ғәмәл-ғибәҙәт. Мосафир (юлда, сәфәрҙә булыусы), аҡылға һай кешегә, ҡолға һәм балиғ булмаған балаларға вәжиб түгел. Вәжиб – мәжбүри түгел.


Яңы Зеландия тарихы — Башҡорт Википедияһы\nЯңы Зеландия тарихы\nЯңы Зеландия тарихы Викимилектә\nЯңы Зеландия тарихы, төрлө сығанаҡтар буйынса яҡынса 700 йыл элек башланған. Нидерланд диңгеҙсеһе Абель Тасман европалылар араһынан тәүгеләрҙән Яңы Зеландия территорияһында булған. Капитан Джеймс Кук 1769 йылдың октябрендә Яңы Зеландияға килгән һәм уны уратып йөрөп картаға төшөргән. XVIII быуат аҙағынан илгә даими рәүештә тикшеренеүселәр, диңгеҙселәр, миссонерҙар, сауҙагәрҙәр һәм авантюристар килгән. 1840 йылда Бөйөк Британия һәм маориҙар араһында Вайтанги килешеүе төҙөлгән, уға ярашлы һуңғыларға британдарға кеүек гражданлыҡ хоҡуҡтары бирелгән. Артабанғы быуаттарҙа Яңы Зеландияны колониялаштырыу дауам итә. Аҙаҡ Европа иҡтисади һәм хоҡуҡи системаларын индереү аҫаба халыҡтың (маориҙарҙың) ярлыланыуына һәм властың пакехаларға (европалыларға) күсеүенә килтерә.\n1890-сы йылдарҙан Яңы Зеландия парламенты бер нисә прогрессив инициативалар, шул иҫәптән ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы һәм пенсия тураһында, ҡабул иткән. Ил Британ империяһының әүҙем ағзаһы булып ҡалған, Яңы Зеландиянан 110 мең кеше Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан. Һуғыштан һуң Яңы Зеландия Версаль килешеүенә ҡул ҡуйған һәм Милләттәр Лигаһына ингән. Ил бойондороҡһоҙ тышҡы сәйәсәт алып барған, шул уҡ ваҡытта уның оборонаһы элеккесә Бөйөк Британия тарафынан контролдә тотолған.\n1973 йылда глобаль энергетик көрсөк арҡаһында илдең иҡтисады ныҡ зыян күргән. Бынан тыш Яңы Зеландия тауарҙарын һатыуҙың иң ҙур баҙары Бөйөк Британия юғалған, сөнки ул Европа иҡтисади йәмәғиәт ағзаһы булып киткән. 1985 йылда Яңы Зеландия рәсми рәүештә ядроһыҙ ил булып киткән һәм үҙ территориаль һыуҙарына ядро ҡораллы һәм ядро энергетик ҡорамаллы караптарҙы индереүҙе тыйған. 1987 йылда инглиз теле менән бер рәттән маори теле рәсми тел итеп танылған.\nМаориҙарҙың хәрби каноэлары (вака). Риүәйәттәр буйынса тап шундай кәмәләр Полинезиянан килгән тәүге күскенселәре файҙаланған. XIX быуат һүрәте\nЯңы Зеландия ер һуғыштары. 1868 йылғы һүрәт\n1939—1945 йылдарҙа Яңы Зеландияға хеҙмәт өсөн миҙал\nОкленд үҙәк өлөшөнөң яр буйы.\n1642, 13 декабрь — Голланд диңгеҙсеһе Абел Тасман европаларҙан тәүге булып Яңы Зеландия ярҙарын күргән. Был Көньяҡ утрауҙың көнбайыш яр буйы булған.\n1769, 6 октябрь — Британ диңгеҙсеһе Джеймс Кук идара иткән караптың бортынан Яңы Зеландия ярҙарын күргәндәр.\n1769, 8 октябрь — Джеймс Кук экспедицияһы ағзалары Яңы Зеландия ярына төшкән. Джеймс Кук был ерҙәрҙе король Георг III-нөң милке тип иғлан иткән.\n1773 — Джеймс Куктың икенсе экспедицияһы Яңы Зеландияға килгән.\nXIX быуат башы — атыу ҡоралын импортлау һөҙөмтәһендә урындағы ҡәбиләләр араһында Мушкет һуғыштары булған.\n1814 — Тәүге христиан миссионер торамаһы ойошторолған.\n1815 — Илдә европалар халҡынан тәүге сабый тыуған.\n1820 — Маори ҡәбиләләренең береһенең башлығы Ои Хика был халыҡтың ырыу башлыҡтарынан тәүгеләрҙән булып Бөйөк Британияға барған.\n1821 — Мушкет һуғышының башланыуы.\n1823 — Яңы Көньяҡ Уэльс британ колонияһының (Австралия) юрисдикцияһы Яңы Зеландияла йәшәгән британ граждандарына киңәйтелгән.\n1834 — Маори халҡының 34 ҡәбиләһенән торған «Берләшкән Ҡәбиләләр Конфедерацияһы» (инлизсә: Confederation of United Tribes) «Яңы Зеландияның бойондороҡһоҙлоғо декларацияһына» (Declaration of Independence of New Zealand) ҡул ҡуйған. Һуңыраҡ уларға тағы 18 ҡәбилә ҡушылған.\n1840 — Ҡалып:Lang-mi2 тигән маори торамаһы тирәһендә күскенселәр Порт-Николсон тораҡ пунктына нигеҙ һалғандар. Һуңыраҡ был урында хәҙерге Яңы Зеландияның баш ҡалаһы — Веллингтон барлыҡҡа килгән. Вайтанги килешеүенә ҡул ҡуйылған, уға ярашлы маори халҡы үҙәк хөкүмәттең уларҙың хоҡуҡтарын таныуға алмашҡа бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәштән баш тартҡан.\n1845 — Флагшток өсөн һуғыш (киләһе йылда тамамланған).\n1846 — Яңы Зеландия һыуҙарына беренсе пароход килә.\n1846 — Беренсе «Яңы Зеландия конституцион указы» (New Zealand Constitution Act) раҫланған.\n1848 — Илдә таш күмерҙең тәүге ятҡылығы табылған.\n1848 — Ҡеүәтле ер тетрәүе Веллингтон ҡалаһын тулыһынса тиерлек емергән.\n1852 — Икенсе «Яңы Зеландия конституцион указы» (New Zealand Constitution Act) раҫланған, ул идара итеүҙең һайлау формаһы менән 6 провинцияны һәм Генераль Ассамблеяны булдырыуҙы нығытҡан.\n1854 — Оклендта Яңы Зеландия Генераль Ассамблеяһының тәүге ултырышы асылған.\n1858 — Беренсе маори короле һайлана, ул таж кейгәндән һуң Потатау I (маори Pōtatau I) исемен алған.\n1859 — Илдә алтындың тәүге ятҡылығы асылған.\n1861 — «Яңы Зеландия банкы» (Bank of New Zealand) булдырылған, ул хәҙерге көндәлә эшләй.\n1862 — Ил эсендә электр телеграф элемтәһенең тәүге линияһы асылған.\n1862 — Яңы Зеландия алтынды экспортлауҙы асҡан. Яңы Зеландияла табылған алтындың беренсе партияһы Лондонға ебәрелгән.\n1863 — Пар көсөндә йөрөүсе локомотив менән беренсе тимер юл линияһы асылған.\n1865 — Ил хөкүмәтенең ултырыш урыны Оклендтан Веллингтонға күсерелгән.\n1866 — Кук боғаҙы аша телеграф кабеле һалынған.\n1870 — Бөйөк Британия Ҡораллы көстәренең һуңғы подразделениелары Яңы Зеландиянан китә.\n1873 — «Яңы Зеландия пароход компанияһы» (New Zealand Shipping Company) ойошторолған.\n1874 — Илдә тәүге пароход төҙөлгән.\n1876 — Яңы Зеландияны Австралия менән тоташтырыусы телеграф элемтәһе кабеле һалынған.\n1877 — «Мәғариф тураһында указ» (Education Act) ҡабул ителә, ул илдә мәжбүри, түләүһеҙ донъяуи белем иғлан иткән.\n1881 — «Тараруа» карабы батҡан, һөҙөмтәлә 131 кеше һәләк булған, был илдә иң ҙур һәләкәттәрҙең береһе булып киткән.\n1882 — Британ утрауҙарына йүнәлгән «Данедин» рефрижератор карабында туңдырылған итте беренсе тапҡыр ебәреү менән илдән итте экспортлау башланған, был Яңы Зеландияның хәҙерге иҡтисадының төп тармаҡтарының береһе.\n1883 — Яңы Зеландия һәм Бөйөк Британия порттары араһында тәүге пароход линияһы ойошторолған.\n1886 — Илдә нефттең тәүге ятҡылығы асылған.\n1890 — Бөтә ир-егеттәр һайлаусы йәше етеү менән тиң хоҡуҡлы һайлаусы хоҡуғын алған.\n1892 — Маори парламенты булдырылған, ул үҙәк властар алдында төп халыҡтың мәнфәғәттәрен күрһәткән. Парламент башлығының ҡатыны Мери Те Таи Мангакахиа ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғын биреүҙе талап итеү менән сығыш яһаған. Премьер-министр итеп Ричард Седдон һайланған, ул бөтә ил тарихында Яңы Зеландияның иң эффектив сәйәсмәндәрҙең береһе булған.\n1893 — Илдең бөтә ҡатын-ҡыҙҙарына тиң һайлау хоҡуғы бирелгән, шулай итеп Яңы Зеландия үҙенең барлыҡ граждандарына һайлау хоҡуғы биргән донъяла тәүге дәүләт булған.\n1896 — Илдә булған халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы халыҡ һаны 743 214 кеше тәшкил иткән.\n1896 — Илдә тәүге кинематографты асыҡ ҡарау ойошторолған.\n1898 — Илгә тәүге автомобиль килтерелгән.\n1899 — Яңы Зеландияның хәрби подразделениелары Бөйөк Британияға ярҙамға Көньяҡ Африкаға инглиз-бур һуғышында ҡатнашырға ебәрелгән. Был ваҡиға Яңы Зеландия тарихында тәүге сит ил һуғышы булған.\n1901 — Яңы Зеландия Кук утрауын аннекциялай.\n1902 — Маори парламенты үҙ-үҙен тарҡатҡан, маори халҡы үҙәк властар менән хеҙмәттәшлек итеү тураһында ҡарар ҡабул иткән.\n1905 — Бөйөк Британияла регби буйынса Яңы Зеландияның милли командаһының беренсе туры булған. Тап шул ваҡытта команда хәҙерге көнгә тиклем һаҡланып ҡалған «Олл Блэкс» (All Blacks) атамаһын алған.\n1907 — Көслө янғын парламент бинаһын емергән.\n1908 — Яңы Зеландияның халыҡ иҫәбе бер миллион кешенән артҡан.\n1909 — Илдә мотлаҡ хәрби әҙерлек индерелгән.\n1914 — Яңы Зеландия хәрби подразделениелары Мысырға ебәрелә, шулай итеп Яңы Зеландияның Беренсе донъя һуғышында хәрби ҡатнашыуы башлана.\n1918 — Грипп эпидемияһы (испанка) 8 500 кешенең ғүмерен алып киткән.\n1920 — Милләттәр Лигаһы ҡарары буйынса Яңы Зеландия Көнбайыш Самоа өҫтөнән идаралыҡ мандаты алған.\n1935 — Яңы Зеландияның төп ике утрауы араһында даими пассажир авиаташыуҙары башланған.\n1936 — Яңы Зеландияла 40-сәғәтле эш аҙнаһы индерелгән.\n1939 — Яңы Зеландия Германияға ҡаршы һуғыш иғлан итә (Икенсе донъя һуғышы). Һуғыш иғлан иткәндән һуң бер нисә көн уҙғас та уҡ Яңы Зеландия лётчиктары Бөйөк Британия күк йөҙө өҫтөндә хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан.\n1940 — Яңы Зеландия Экспедиция Корпусының тәүге подразделениелары Яҡын Көнсығышҡа ебәрелгән.\n1940 — Яңы Зеландия Италияға ҡаршы һуғыш иғлан иткән.\n1942 — Донъяла хәрби хәрәкәттәр һөҙөмтәһендә аҙыҡ-түлек етмәүгә бәйле илдә уны һатыуҙы нормаллаштырыу индерелгән.\n1950 — Яңы Зеландияның хәрби подразделениелары һәм караптары Корея ярымутрауында һуғышта ҡатнашыу өсөн ебәрелгән.\n1953 — Яңы Зеландия сәйәхәтсеһе Эдмунд Хилари планетаның иң бейек түбәһенә Эверестҡа күтәрелгән.\n1957 — Яңы Зеландия Антарктидала үҙ тикшеренеүҙәр базаһын ойошторған.\n1958 — Тәүге геотермаль электростанцияһы төҙөлгән.\n1960 — Оклендта даими телетапшырыу асылған.\n1964 — Илдең иң ҙур ҡалаһы — Оклендтың халыҡ иҫәбе ярты миллион кешенән артҡан.\n1965 — Яңы Зеландияның хәрби подразделениелары Вьетнамға (Вьетнам һуғышы) ебәрелгән.\n1969 — Һайлаусылар өсөн минималь йәш сикләүе 20 йәшкә тиклем кәметелгән.\n1973 — Яңы Зеландияның халыҡ иҫәбе өс миллионға тиклем барып еткән.\n1975 — Милли телевидениеның икенсе каналы асылған.\n1981 — Яңы Зеландия опера йырсыһы Кири Те Канава принц Чарльз һәм Диана Спенсерҙең туйында арияны башҡарған. Трансляцияны бөтә донъя буйлап 600 миллион кеше тыңлаған.\n1985 — Яңы Зеландия ядроһыҙ ил статусын ҡабул иткән һәм үҙ территориаль һыуҙарына ядро ҡоралы һәм ядро энергетик ҡорамалы менән караптарҙы индерергә тыйған, был АҠШ менән мөнәсәбәттәрҙе һыуытыуға килтергән.\n1986 — Принятие «Конституцион Указды» (Constitution Act) ҡабул итеү Бөйөк Британия парламенты өсөн Яңы Зеландияла үтәлергә тейешле закондарҙы сығарыу мөмкинлеген бөтөргән.\n1987 — Маори теле илдең икенсе дәүләт теле (инглиз теле менән бергә) тип танылған.\n1989 — Телевидениеның өсөнсө дөйөм милли каналы эшләй башлаған.\n1994 — Яңы Зеландияның 250 хәрбиҙәре Босния һәм Герцеговинаға ебәрелгән.\n2019 — Крайстчерч ҡалаһы мәсеттәрендә ил тарихында иң ҙур терракт була, һөҙөмтәлә 49 кеше һәләк булған.\nMein Smith Philippa A Concise History of New Zealand — Australia: Cambridge University Press, 2005. — ISBN 0-521-54228-6.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яңы_Зеландия_тарихы&oldid=902400 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:36 14 август 2019 үҙгәртелгән.


Инфоурок › Другое › Конспекты › Урок по башкирскому языку на тему Фарит Исянгулов "Почему в лесу тепло?" 2 класс (2 линия)\nТема: Хәбәр һөйләм. Ф. Иҫәнғолов. “Урманда ни өсөн йылы?” Маҡсат: хикәйәнең йөкмәткеһен , һөйләмдәрҙә һүҙҙәр тәртибен үҙләштереү; һөйләү телмәрен үҫтереү; эшкә һөйөү тәрбиәләү. Йыһазландырыу: дәреслек, һүрәттәр.\nII.Уңыш ситуацияһын тыуҙырыу (Белемде актуалләштереү).\n1.Артикуляцион күнегеү - Балалар, хәҙер башҡорт теле өндәрен дөрөҫ әйтеү өсөн, шиғыр уҡып алайыҡ. Шиғырҙа нимә тураһында һүҙ бара , уйлағыҙ, беҙ дәрестә бөгөн нимә хаҡында һөйләшербеҙ икән.\nҠыш килгәс тә, хайран ҡалды, Урманға баҡты йәлләп, Ағастарға яба һалды, Аҡ мамыҡтан шәл бәйләп.\nХайран ҡалды – удивился баҡты – посмотрел - Тимәк, шиғырҙа нимә хаҡында һүҙ бара? Шиғыр юлдарын нисек аңланығыҙ? Дәрестә нимә хаҡында һөйләшәсәкбеҙ?\nIII.Уҡыу мәсьәләһен ҡуйыу (проблема ҡуйыу)\nУҡыусылар, хәрефтәр аҙашҡан. Уларҙы дөрөҫ урынлаштырһағыҙ, дәрестең темаһын уҡырһығыҙ. Уарамнд ин снөө ылый. – Ниндәй һүҙҙәр килеп сыҡты? (урманда ни өсөн йылы)\nIV.Уҡыу мәсьәләһен сисеү. (яңы теманы өйрәнеү)\n- Бөгөн беҙ Ф.Иҫәнғоловтың “Урманда ни өсөн йылы?” хикәйәһен уҡырбыҙ. Дәфтәрҙәргә число, теманы яҙып ҡуйығыҙ\nИҫәнғолов Фәрит Әхмәҙулла улы, Фәрит Иҫәнғолов (1928—1983) башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты. Балалар өсөн “Тәүге һынау», «Баҫҡыс», «Хәмит күпере», «Сабирҙың дуҫтары», «Нәҙекәйбил», «Быйыл йәй» һәм башҡа хикәйә, повестары донъя күрә. б)һүҙлек эше: өшөнө – замерз ауҙара – валит ботаҡтар – ветки ышанманы – не поверил в)хикәйәне үҙем уҡыйым (уҡыусыларҙан тәржемә иттереп барам) физ-ка\nV.Белемде нығытыу(яңы белемде практикала ҡулланыу)\n1. хикәйәнең йөкмәткеһе буйынса эш\n- Атаһы менән Әсләм ҡайҙа баралар? - Улар унда нимә эшләйҙәр? - Ни өсөн Әсләмгә йылы булып китә? 2. Таблицаны тултырыу (һөйләмдәр менән)\nӘсләм атаһы менән урманға китте.\nАтаһы ҡоро ағастарҙы бысып ауҙармай.\nНишләп урманда ҡышын һыуыҡ икән?\n3.Хикәйәнән хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәрҙе яҙып ал. 4.Хикәйәнең моделен төҙөйөк:\n-Хикәйәнең авторы кем? Төп геройҙың исеме кем? автор нимә әйтергә теләгән? (эшләгән кеше өшөмәй, хеҙмәт кешене йылыта икән)\nVI.Йомғаҡлау. Рефлексив анализ.\n1.Өйгә эш : 132-се күнегеүҙе биреме буйынса яҙып үтәргә.\nНомер материала: ДВ-430500


Өфөлә коммерцияға ҡарамаған социаль йүнәлештәге ойошмаларҙың беренсе республика форумы үтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә коммерцияға ҡарамаған социаль йүнәлештәге ойошмаларҙың беренсе республика форумы үтә\n16:15, 16 апреля 2014 Йәмғиәт\nШаршамбы көнө Өфөлә коммерцияға ҡарамаған социаль йүнәлешле ойошмаларҙың «Башҡортостан — берҙәмлек һәм үҫеш биләмәһе» беренсе республика форумы үҙ эшен башланы. Сара «Аҡбуҙат» ипподромының бер майҙансығында активистарҙы, йәмәғәтселәрҙе, етәкселек, урындағы үҙидара, предприятиелар, бизнес-берләшмәләр, ижтимағи ойошмалар вәкилдәрен йыйҙы. Форумда ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сәләмләне. Ул республиканың коммерцияға ҡарамаған ойошмалары башҡарған эште төбәк өсөн кәрәкле һәм мөһим тип атаны.\n— «Башҡортостан — берҙәмлек һәм үҫеш биләмәһе» форумының идеяһы – дөрөҫ. Был сара артабан да уҙғарылыр тип ышанам. Бөгөн республикала биш меңләп коммерцияға ҡарамаған ойошма бар, уларҙа мең ярым самаһы кеше эшләй. Улар республикабыҙ өсөн бик күп позитив эштәр башҡара. Әгәр дәүләт машинаһы социаль хеҙмәттәр күрһәтеү йүнәлешендә эҙмә-эҙлекле, ҡайһы берҙә яй, эшләһә, һеҙ бик етеҙ, ауыртҡан урындарҙы таба беләһегеҙ, кешеләргә ниндәй ярҙам күрһәтеү кәрәклеген аңлайһығыҙ, йәмғиәтебеҙҙе нығытыусы нигеҙ булып тораһығыҙ, — тип мөрәжәғәт итте ҡатнашыусыларға республика башлығы. — Үҙегеҙҙең энергияғыҙ, аҡылығыҙ, һәләтегеҙ, үҙенсәлекле булыуығыҙ менән төбәктә яңы йәшәү сифатын булдыраһығыҙ.\nПрезидент иң киҫкен социаль мәсьәләләргә тотонған социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың уңышлы миҫалдарын килтерҙе.\nРөстәм Хәмитов республиканың коммерцияға ҡарамаған ойошмаларын һәм уларҙың социаль башланғыстарын үҫтерергә, уларға артабан да ярҙам итергә кәрәклеген билдәләне.\n— Ауырыу балаларҙы дауалауға аҡса йыйыуҙы, хәйриә концерттар, изгелек йәрминкәләре ойошторорға, инвалидтар өсөн реабилитациялау үҙәктәре асырға кәрәк. Изге эштәрҙе берләштереү зарур. Киң мәғлүмәт сараларының роле мөһим, ойошмаларҙың эшмәкәрлектәрен һәм уларҙың тормошҡа ашырылған программаларын сағылдырыуға мөмкин тиклем күп көс һалырға кәрәк, — тине республика башлығы.\nРөстәм Хәмитов республика программаларын ғәмәлгә ашырыуға аҡса йүнәлткән төбәктән ситтәге ойошмаларға һағайып ҡарарға кәңәш итте. Ҡайһы берҙә уларҙың хәйриә эшмәкәрлегенең икенсе яғында сит ихтыяждар һәм сәйәси маҡсаттар йәшеренә.\nСъездың икенсе көнөндә, 17 апрелдә, «өсөнсө быуын» халыҡ университеттарының бөтә Рәсәй фестивале, «Изге ихтыяр» ирекле кешеләр һәм волонтерҙар отряды фестивале, «Табип менән саф һауала йөрөп килеү» акцияһы уҙасаҡ.\nТеги: коммерцияға ҡарамаған ойошмалар,хәйриә акциялар,социаль хеҙмәттәр


Өфөлә Фёдор Шаляпин исемендәге I Халыҡ-ара вокалсылар конкурсы асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Фёдор Шаляпин исемендәге I Халыҡ-ара вокалсылар конкурсы асылды\n10:02, 21 сентября 2016 Мәҙәниәт\nКисә Өфөлә Фёдор Шаляпин исемендәге I Халыҡ-ара вокалсылар конкурсы асылды. Ул «Өфөлә Шаляпин кисәләре» XV Халыҡ-ара опера сәнғәте фестивале сиктәрендә уҙа. Өфө сәнғәт институтында, бөйөк рус йырсыһының исемен йөрөткән концерт залында, сараны асыу тантанаһы булды. Матбуғат конференцияһында ойоштороусылар һәм баһалама ағзалары бәйге тураһында фекерҙәре менән уртаҡлашты.\n«Конкурстың беҙҙең ҡалала уҙғарылыуына бик шатмын. Шаляпиндың тәүге тапҡыр ошонда сығыш яһауын, шунан һуң бөтә донъяла танылыу яулауын барыбыҙ ҙа беләбеҙ, — тине жюри рәйесе, Башҡортостандың халыҡ артисы Асҡар Абдразаҡов. — Яңы йондоҙҙар ҡабыныр, тип ышанабыҙ. Артабан улар спектаклдәргә һәм концерттарға саҡырыласаҡ, беҙ уларҙың үҫешен күҙәтеп барасаҡбыҙ».\nАсҡар Абдразаҡов әйтеүенсә, вокал конкурстары жюрийы составында эшләү тәжрибәһе булһа ла, ул тәүге тапҡыр баһалама рәйесе вазифаһын башҡара. Шаляпин конкурсын үткәреү идеяһын Башҡорт опера һәм балет театры директоры Илмар Әлмөхәмәтов тәҡдим иткән, тип хәбәр итте баш дирижер Артём Макаров.\nСығыштарҙы Рәсәйҙең күренекле мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре баһалай. Улар — Мария театрының йәш опера йырсылары академияһы, Төньяҡ Осетия-Аланияның опера һәм балет театры етәксеһе Лариса Гергиева, Мария театры режиссеры Иркин Ғәбитов, Елена Образцованың Халыҡ-ара музыка академияһы директоры Елена Макарова, З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының яңғыҙ йырлау кафедраһы доценты, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы Салауат Асҡаров, Өфө сәнғәт институтының вокал сәнғәте кафедраһы мөдире, профессор Фәрзәнә Сәғитова, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы Эльвира Фәтихова.\nМатбуғат конференцияһынан һуң йәрәбә үткәрелде. Конкурста ҡатнашыусылар һәм жюри ағзалары Фёдор Шаляпин һәйкәленә сәскәләр һалды.


Марал йәки аҫыл болан — Башкирский государственный природный заповедник\nМарал йәки аҫыл болан\n21.04.2020 Graboid Новости на башкирском\nМаралдың икенсе исеме бигерәк матур – аҫыл болан. Урыҫтар уны, благородный олень, тип йөрөтә. Был болан ниндәйерәк була икән, тип күптәр аптырап ҡалыр. Әммә ул беҙгә бәләкәйҙән таныш. Иҫләйһегеҙҙер, элегерәк беҙ бер-беребеҙҙе Яңы йыл байрамы менән ҡотлап открыткалар ебәрә торғайныҡ. Бына шул открыткаларҙың күбеһендә бына ошондай һүрәт булыр ине: ябалаҡлап ҡына эре ҡар бөртөктәре яуа, матур итеп биҙәлгән санала бер ҡулы менән тоғон тотоп, ә икенсеһе менән беҙҙе сәләмләп шат йылмайып Ҡыш бабай ултыра, ә санаға аҫыл болан егелгән, ул ҡар-бурандарҙы туҙҙырып елеп китеп бара! Моғайын, был һүрәт күптәрҙең иҫенә төшкәндер һәм ғәмһеҙ бала саҡтың йылы хәтирәләренә алып киткәндер.\nБаҡтиһәң, Ҡыш бабай Яңы йыл бүләктәрен бушҡа ғына аҫыл болан менән бергә таратып йөрөмәй икән. Был хайуан изге, сөнки унда кеше белмәгән, кеше аңлай алмаған ниндәйҙер сихри көс бар, тип иҫәпләй күп халыҡ. Әйткәндәй, Яңы йыл байрамында уны Ҡыш бабай ғына түгел, ә Санта Клауста санаға егеп бүләктәр таратып йөрөй. Аҫыл боланды бушҡа ғына күп милләттәр хөрмәт итмәй, был хайуанда ысынлап та ниндәйҙер бер эске рухи көс бар, тип иҫәпләй ғалимдәр. Был көс шул хәтлем көслө, хатта уны ҡурҡыу белмәҫ зәһәр йыланда күтәрә алмай икән. Ул ситтә шыуышып ҡасыуҙы хуп күрә. Тәбиғәттә аҫыл болан үҙен бик хорур тота. Тура муйын, ялҡынлы ҡараш, текә аяҡтар, ғорур кәүҙә. Уға һоҡланып туя алмай ирекһеҙҙән, был хайуан бер ҡасан да бер кемгә лә баш бирмәйәсәк, тип уйлап ҡуяһың!\nЗаманында аҫыл болан тәбиғәттә күп булған. Урындағы халыҡ уны аулау-өйрәтеү серҙәрен белгән, уны үҙ мәнфәғәтенә тотонған, санаға егеп йөрөп файҙаһын күргән. Был хәлгә ҡағылышлы тапҡыр әйтем бар: атаһы болан өйрәтмәгәндең балаһы ҡолан өйрәтмәҫ. Иҫегеҙгә төшөрөп үтәйем, борон ҡолан тип ҡырағай атты атағандар. Был әйтем үҙе үк әйтеп тора. Аҫыл боланға ҡарағанда ҡырағай атты өйрәтеүе күпкә еңелерәк булған. Шуныһы фәһемле, борон боланға бик һирәк һунар иткәндәр. Был һуңғы аҙымға халыҡ бик асыҡҡан саҡта ғына барған. Һәм һунарсыға аҫыл боланға һунарға рөхсәт биргән. Әммә йылына бер тапҡыр ғына! Йылына ике болан алған һунарсының затына ҡасан да бер булһа ҡаты яза төшәсәк, тип иҫәпләгән халыҡ.\nЗаманында беҙҙең төбәктә күпләп йәшәгән аҫыл болан. Уның тәбиғи ғүмере сама менән 15 йыл тәшкил итә. Аҫыл боландың кәүҙә оҙонлоғо 2,4 м самаһы, ә бейеклеге 1,5 м самаһы була. Ауырлығы уртаса 250 кг тарта. Һирәкләп 300 кг-ға еткәндәре лә була. Төҫө һорғолт. Был боланды башҡалар менән бутап булмай: уның артҡы һынының ҡойроҡ тирәһе аҡ була. Инәләренең мөгөҙө булмай. Атайҙар мөгөҙлө була, мөгөҙ 9 тармаҡҡа хәтлем барып етә. Ата боландар бына ошо мәлдә (март-апрель тирәләрендә) мөгөҙҙәрен һала. Мөгөҙһөҙ оҙаҡ йөрөмәй улар, июль айында яңылары үҫеп тә сыға. Аҫыл боландар иртән һәм кисен туҡланырға ярата. Йәй осоронда уларға аҙыҡ етәрлек. Ҡыш осоронда ағас ҡабығы, ағас-ҡыуаҡ үҫемлектәр менән туҡланырға мәжбүр була улар.\nШуныһы ҡыуаныслы, хөкүмәт тарафынан аҫыл боландарҙы тергеҙеү эше әүҙем алып барыла. Беҙҙең районға 1941-42 йылдарҙа (Бөйөк Ватан һуғышы барған осорҙа) Алтайҙан 39 баш аҫыл болан килтерелә. Уларҙы Башҡорт ҡурсаулығы ҡабул итеп ала һәм үҙ биләмәһенә ебәрә. Улар беҙҙең төбәккә ерегеп йәшәп алып китә. Әммә ваҡыт үткән һайын төрлө сәбәптәр арҡаһында уларҙың һаны күпкә кәмей төшә. Ошо хәлде иҫәпкә алып Башҡорт ҡурсаулығы 2014 йылда Алтайҙан тағы бер тапҡыр уларҙы алып ҡайтыу эшен ойоштора. Был юлы ҡурсаулыҡ тарафынан 9 баш аҫыл болан һатып алына. Былары ла ерегеп йәшәп алып китә. Әлбиттә, был юнәлештә хәл итәһе мәсьәләләр етәрлек. Шуныһы ҡыуаныслы, был изге тип иҫәпләнгән хайуандарҙың һаны бөгөн артыу өҫтөндә. Былтырғы йылда был хайуандарға ҡарата ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре тарафынан 157 осратыу карточкаһы (карточка встреч) теркәлгән. Был карточкаларҙа аҫыл боландарҙың эҙе, тауыш биреүе, үҙҙәре тап килеү осраҡтары кеүек мәғлүмәттәр теркәлеп бара. Ошо барлыҡ мәғлүмәттәрҙе өйрәнгәндән һуң, бөгөн Башҡорт ҡурсаулығы биләмәһендә сама менән 30-лап аҫыл болан йәшәй, тип фаразлай белгестәр. Беҙҙең ерҙә аҫыл боландарҙың күпләп үрсеүен, уларҙың урман йәме булып йөрөүен теләйек!\nБашҡорт дәүләт ҡурсаулығының\nөлкән ғилми хеҙмәткәре\n01.11.2018 Graboid 0\n«Я-ИССЛЕДОВАТЕЛЬ 2019 г.»\n02.12.2019 Graboid 0\nФӘННИ-ҒИЛМИ КОНФЕРЕНЦИЯ УҠЫУСЫЛАРҘЫ ЙӘНӘ БАЙНАЗАР АУЫЛЫНА ЙЫЙҘЫ


Тимерғәлин Илдар Сәғит улы (1960—8.02.2022), дәүләт, ауыл хужалығы һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2001—2014 йылдарҙа «Башсельхозтехника» предприятиеһының генераль директоры, 2014—2016 йылдарҙа – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының өсөнсө һәм дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Петровский ауылынан.\nБогомолов Евгений Георгиевич (1953—3.08.2018), Мәскәү өлкәһе Королёв ҡалаһында йәшәгән һәм эшләгән физик, радиоинженер, Википедия ирекмәне (Ҡатнашыусы:Qweasdqwe), Рус Википедияһында 3700-гә яҡын мәҡәлә яҙыусы. «Вики-Һабантуй 2015»-тә ҡатнашыусы. Сығышы менән Салауат ҡалаһынан.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=30_июль&oldid=1129818 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 25 апрель 2022 в 15:51\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:51 25 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Һыу ҡөҙрәте » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Һыу ҡөҙрәте\nҺыу – Аллаһ Тәғәләнән бирелгән оло ниғмәт. Уның тәбиғәткә лә, кеше һаулығы өсөн дә әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.\nТөп йәшәү сығанағы булған һыуҙың юғары ҡиммәте, баһаһы Ҡөрьәндә күп тапҡыр тәҡрарлана. “Иманға килмәгән кешеләр Күк менән Ерҙең тәүҙә бер бөтөн булғанын әллә белмәйме? – тиелә изге китапта. – Беҙ уларҙы айырҙыҡ һәм һәр нәмәне һыу ярҙамында тереклек биреп яралттыҡ”.\nБеҙ, әл-хәмдү лил-ләһ, һыуға мохтажлыҡ кисермәйбеҙ. Ә бына сүллектә йәшәгәндәр өсөн ул иң ҡәҙерле һый булып һанала. Ғәрәптәр, мәҫәлән, ҡунаҡтары алдына ла тәүҙә һыу ҡуйып сыға. Тән сәләмәтлеге өсөн уның файҙаһы шул ҡәҙәр ҙур, тигән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Пәйғәмбәребеҙ үҙе, ғәҙәттә, ашар алдынан һалҡын һыуға бал ҡушып эсергә яратҡан. Бындай ҡатышма ашҡаҙандың төрлө ауырыуға ҡаршы тороу ҡеүәтен арттыра, бөйөр, бауыр, эсәктәрҙең эшмәкәрлеген яҡшырта, йәнгә лә, тәнгә лә көс бирә.\n“Һыуҙы, дөйә кеүек, бер тынала эсеп ҡуймағыҙ, – тип өйрәткән Пәйғәмбәребеҙ. – Тәүҙә “бисмилләһ” әйтеп, аҙаҡ Аллаһ Тәғәләнең биргәненә шөкөр итеп, айырым йотомдарға бүлеп эсегеҙ”. Ул шулай уҡ һыу тултырылған һауыттарҙың өҫтөн ябып тоторға ҡушҡан. “Бисмилләһ” әйтеп ҡапланһа, төрлө бөжәк төшә алмаҫ, ен-фәлән дә ҡағылмаҫ, тигән.\nҺыуҙың көсө шул ҡәҙәр ҙур. Ул үҙенә бөтөн мәғлүмәтте ҡабул итә. Яҡшы һүҙ, изге уй-ниәт бар ерҙә шифалыға әүерелә, кире осраҡта иһә, ярһып китеп, әллә күпме һәләкәткә килтереүе ихтимал.


Гимназистар үҙ традицияһына тоғро » "Урал" гәзите\nҮҙен хөрмәт иткән һәр уҡыу йортоноң, белем биреү усағының традициялары, ҡиммәттәре була. Был, һис шикһеҙ, шулай булырға тейеш тә, сөнки нәҡ ошо ҡиммәттәр аша йәш быуын күңеленә тәрбиә орлоҡтары һалына, Тыуған илебеҙгә, мәшһүр яҡташтарыбыҙға, телебеҙгә, милләтебеҙгә ҡарата хөрмәт уятыла.\nБушҡа ғына:” Мәктәп - ул белем усағы ғына түгел, ә тәрбиә һәм шул уҡ ваҡытта милли, интернациональ рухты, үҙаңды, һәм шәхесте үҫтереүсе, формалаштырыусы социаль институт та”, - тип әйтмәйҙәр. Ошо йүнәлештә тәрбиәләнеп белем алған балалар мотлаҡ йәмғиәтебеҙгә кәрәкле кешеләр булып үҫәсәк, улар иңенә ятҡан туған телебеҙҙең бәҫен һәм баһаһын күтәреү бурысы ла лайыҡлы үтәләсәк.\nОшо хаҡта һүҙ алып барғанда ҡалабыҙҙың Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы тәрбиә һәм белем биреүҙә тығыҙ бәйләнеш булдырған һәм был йәһәттән ҙур уңыштар күрһәтә тип әйтеп була. 2006 йылда башҡорт гимназияһы мәшһүр яҡташыбыҙ Яныбай Хамматов исемен алыуға ирешкәс тә, һәр йылда ла гимназияла “Хамматов һабаҡтары” сараһын үткәреү матур традицияға әйләнде. Сарала ҡала һәм райондың Яныбай Хамматов ижадын яратҡан һәм яҡшы белгән уҡыусылар, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ҡатнаша. Конкурста ҡатнашыусылар танылған романистың әҫәрҙәре буйынса башҡарған эҙләнеү эштәрен яҡлай, сәсәнлек конкурсында оҫталыҡтарын күрһәтә, яҙыусы ижадына арналған викторинала, асыҡ дәрестәрҙә ҡатнаша, әҫәрҙәр буйынса иллюстрациялар тѳшѳрә.\nБыйылғы «Хамматов һабаҡтары»нда бөтәһе 11 мәктәп үҙ-ара кѳс һынашты.Үткәрелгән сара йылдан-йыл байый, камиллаша бара. Конкурс программаһына тәү башлап Яныбай Хамматовтың әҫәрҙәрен сәхнәләштереү индерелгән. Һөҙөмтәләр буйынса был конкурс-та башҡорт гимназияһы-ның «Һырдаръя» романынан «Ҡотҡарыу» өҙөгөн күрһәткән башланғыс класс уҡыусылары Гран-при яуланы. I урынды 1-се Инйәр урта мәктәбе уҡыусылары алды, ә II урынға Исмаҡай мәктәбе уҡыусылары, III урынға лицей-интернат балалары лайыҡ булды. Сәсәнлек конкурсында иһә 9 мәктәптән 17 уҡыусы ҡатнашты. Улар араһынан 14-се гимназиянан Китапова Гѳлдәр I урынға, 1-се Инйәр мәктәбенән Юлиә Әбдрәшитова II урынға, Йѳйәк мәктәбенән Йәнгүзәл Асҡарова III урынға лайыҡ булды. Жюри ағзалары бѳтә турҙарҙа ла актив ҡатнашҡан Шығай мәктәбе уҡыусыларын, бай һәм ҡыҙыҡлы эҙләнеү эштәрен яҡлаған Аҙналы уҡыусыларын айырым билдәләп, Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы.\nШулай уҡ ошо сарала әүҙем ҡатнашҡан Йѳйәк мәктәбе уҡытыусыһы Гѳлнар Асҡароваға, лицей-интернат уҡытыусыһы Эльза Сөләймәноваға, 1-се Инйәр мәктәбенән Әнисә Аҫылғужинаға, ҡаланың 1-се мәктәбенән Шәүрә Ғәлинаға, Исмаҡай мәктәбе уҡытыусыһы Зифа Ҡужаковаға Рәхмәт хаттары тапшырылды. Еңеүселәрҙе гимназияның ҡунаҡтары - Яныбай Хамматов исемендәге премия лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат хеҙмәткәре Фәриха Вәлиуллина, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты, билдәле журналист Дамир Шәрәфетдинов, шағирә Мәнзүрә Горбачева-Абдуллина ҡотланы.\nҺәр йылда ла үҙ уҡыусыларын ошо бәйгегә әҙерләүсе Зифа Ҡужакова иһә киләһе “Хамматов һабаҡтары”н Яныбай Хамматовтың тыуған ауылы Исмаҡайҙа үткәрергә тигән теләк белдерҙе. Был тәҡдимде мәктәп коллективы ғына түгел, ауыл халҡы ла хуплап күтәреп аласаҡ, тине ул.\nКүренекле яҡташыбыҙ Яныбай Хамматовтың ижадын һәм исемен мәңгеләштереү һәм шуның менән башҡорт әҙәбиәте донъяһына, билдәле шәхестәребеҙгә хѳрмәт, улар ижадына ҡыҙыҡһыныу уятыу маҡсатынан ойошторолған сараны бѳтә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ла күтәреп алырға тейеш кеүек булһа ла, ҡайһы бер мәктәптәрҙең унда бер тапҡыр ҙа ҡатнашмауы, ситтә ҡалыуы борсолоу тыуҙыра. Ошондай бәләкәй генә эштәрҙән дә милләтебеҙ киләсәгенә нигеҙ һалыныуын, берҙәмлегебеҙ күренеүен онотмаһаҡ ине.


Өфөләге йорттарҙың береһендә электр тогының көсө артып китеү сәбәпле янғын сыға яҙған | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөләге йорттарҙың береһендә электр тогының көсө артып китеү сәбәпле янғын сыға яҙған.\nФатир, подъездарҙа лампалар шартлай, электр ҡоролмалары эшлектән сыға. Ә авария арҡаһында һыуытҡыс, микро тулҡынлы мейестәр, телевизоры янған кешеләр зыянды кем ҡайтарасаҡ тип баш вата. Елена Иванова 18 сентябрь кисен әле лә тетрәнеп иҫкә ала. Балаларҙы йоҡларға һалып йорт эштәре менән булған ваҡытта шартлау яңғырай. Хәйер хужалар өйҙә була.Пенсионер Нина Фроловаға был кис икеләтә мәшәҡәт тыуҙыра.Ә бына Жигулевтар ғаиләһе бер юлы 70 мең һумға яҡын зыян күрә.Асыҡланыуынса, бөтә бәләгә электр тогының көсө кинәт артып китеү сәбәпсе. Александр Жигулев һөнәре буйынса электрик, авария булғас та ул розеткаларҙағы ток ҡеүәтен тикшереп ҡарай һәм телефонға яҙҙырып ала.Йортта йәшәүселәр фекеренсә, 220 вольт урынына уларҙың фатирына 380 вольт ток килеүҙә йорттағы эске бүлгес ҡоролманың төҙөк булмауы ғәйепле. Йәғни, электр үткәргес эшлектән сыҡҡан. Ә уның төҙөклөгө өсөн идарасы компания яуаплы. Авария булғас та йортто хеҙмәтләндереүсе компания ҡоролманы яңыртып ҡуя. Свобода урамындағы 15 йорт бынан 49 йыл элек төҙөлә, әммә ярты быуат эсендә бында электр сымдары бер тапҡыр ҙа алмаштырылмаған. Ғүмер буйы бында йәшәгән ололар электр ҡоролмаларының да яңыртылғанын хәтерләмәй.Йортто хеҙмәтләндереүсе компания үҙ сиратында ғәйебен танырға теләмәй. Энергетиктар айырым һөйләшеү ваҡытында ток көсө артып китеү осраҡтары Өфөлә аҙна һайын бер нисә тапҡыр ҡабатланып тороуы хаҡында белдерҙе. Күп осраҡта кешеләр зыянды ҡайтарыу мәшәҡәттәренән баш тарта, сөнки электр ҡоролмаһының тап ошо сәбәпле эштән сығыуын иҫбатлар өсөн ирекле экспертиза эшләтергә кәрәк, ә был өҫтәмә сығымдар талап итә. Шулай ҙа суд ғәҙәттә зыян күреүсе яҡты яҡлай. Ә бындай хәлдә ҡалмаҫ өсөн һәр техникаға көсөргәнеш стабилизаторы һатып алып ҡуйыу хәйерлерәк.


Иглин районының Загорск ауылы эргәһендә ике автомобиль автобус туҡталышында тороусы 8 кешене төкөттө\nЙәйәүлеләрҙең юл аша үтергә теләүен күреп, «Мицубиси» автомобиле водителе туҡтай. Тап шул саҡта уға арттан килеүсе «Ауди» автомобиле килеп бәрелә. Машиналар юлды үтеп барыусыларға табан уҡтала. Һөҙөмтәлә йәйәүлеләр йәрәхәтләнә. Уларҙың етәүһе, медицина ярҙамы күрһәтелгәс, өйҙәренә ҡайтарыла. Ә 72 йәшлек ҡатын бер нисә сәғәттән Иглин дауаханаһында вафат була.\n«Мицубиси» һәм «Ауди» автомобилдәре руле артында 32 һәм 30 йәштәрҙәге ирҙәр ултырған. Уларҙың тәүгеһе Өфөнән, «Ауди» водителе - Татарстан вәкиле. Әле осраҡ буйынса енәйәт эше асылған, фажиғә сәбәптәре асыҡлана.


«Беренсе Республика» фильмы — «Алтын тәлинкә» премияһының беренсе этабы еңеүсеһе\nТатарстан Республикаһы Театр эшмәкәрҙәре союзының Актерҙар йортонда (Ҡазан) кинематография өлкәһендәге I «Алтын тәлинкә» төбәк-ара премияһының беренсе этабын бүләкләү тантанаһы уҙҙы.\n14:48, 30 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nӨфөлә иҫке төрки телен өйрәнеү курсы асыла\n8 ғинуарҙа Өфөлә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхана «Иҫке төрки телен өйрәнеү курсы» проектын башлай. Курсты китапхананың ҡулъяҙмалар һәм һирәк китаптар бүлеге мөдире, филология фәндәре кандидаты Флүр Сибәғәтов алып бара.\n17:21, 27 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nФәйзи Ғәскәров исемендәге ансамблдең репертуары адыгей халыҡ бейеүе менән байытыла\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре адыгей халыҡ бейеүе өҫтөндә эш башланы.\nУны ҡуйыу өсөн Өфөгә Адыгеяның «Нальмэс» дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе һәм баш балетмейстеры Аслан Хаджаев килде.\n14:36, 26 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nЯңы йыл төнөндә Өфөлә Elvin Grey һәм уның командаһы концерт менән сығыш яһай\nЯңы йыл төнөндә Өфөлә Башҡортостандың һәм Татарстандың популяр башҡарыусыһы Радик Юлъяҡшиндың концерты була. Уның 31 декабрҙән 1 ғинуарға ҡарай төндәге сығышы – «TERRA ZIMA» фестиваленең көтөп алынған ваҡиғаһы.\n14:57, 24 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n«Ете егет» реалити-шоуы еңеүсеһенә ат бүләк иттеләр\nОшо көндәрҙә Өфөлә «Егеттәр балы» телевизион проектының финалы уҙҙы. Төп бүләк – башҡорт тоҡомло ат Әбйәлил районынан Салауат Хафизовҡа эләкте.\n«Ете егет» проектында ҡатнашыусыларҙың бөтәһе лә ҡиммәтле приздарға: республика шифаханаларынан, бағыусыларҙан һәм шәхси эшҡыуарҙарҙан бүләктәргә лайыҡ булды.\n10:28, 24 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nӨфөлә яңы йыл ретро-күргәҙмәһендә 500 шыршы уйынсығы, открыткалар һәм аксессуарҙар күрһәтелә\nЯңы йыл байрамдары алдынан Башҡортостан Республикаһының Милли музейы «Яңы йыл тураһында» ретро-күргәҙмә ойоштора.\nВитриналарҙа 500-гә яҡын предмет: шыршы уйынсыҡтары, аксессуарҙар, ХХ быуаттың 40-60-сы йылдарындағы яңы йыл открыткалары ҡуйыла.\n17:27, 23 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nРеспубликала «Керәшен һыуыҡтары» эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсына ғаризалар ҡабул ителә\nXXVI «Керәшен һыуыҡтары» төбәк-ара эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсына ғаризалар ҡабул ителә. 2020 йылдың конкурс миҙгелен асҡан тәүге бәйге 23-25 ғинуарҙа Бөрөлә уҙғарыла.\n13:05, 23 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n11:45, 19 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nБилдәле башҡорт яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғәлим Хисамов «Мортаза Рәхимов» тигән яңы документаль роман яҙған.\n9:09, 18 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nФәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле 80 йыллығына яңы автобус алды\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле үҙенең 80 йыллығын билдәләне. «Башҡортостан» дәүләт концерт залында юбилей концерты уҙҙы.\n11:52, 17 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n17:17, 12 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nДе Ришелье исемендәге Халыҡ-ара әҙәби-художество конкурсы йомғаҡтары буйынса башҡорт яҙыусы-сатиригы Марсель Сәлимов һәм Мәскәүҙең «Илһам» халыҡ театры актерҙары Руслан Борников, Дарья Шаталина, Марсель Усманов, Альберт Әхмәтханов «Бриллиантовый Дюк» дипломына эйә булды.\n15:26, 12 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nБашҡорт теле көнөнөң төп саралары 14 декабрҙә үткәрелә.\n10:52, 12 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nБашҡортостан спортсылары Ҡазандан пуля менән атыу буйынса Рәсәй беренселегенән биш миҙал алып ҡайтты: өс «бронза», бер «көмөш» һәм бер «алтын». Уларҙы Белореттан Матвей Потапов, Даниил Борисов һәм Алексей Афанасьев яуланы.\n13:01, 11 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n17:24, 10 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nКонкурста Башҡортостан ҡалаларынан һәм райондарынан, шулай уҡ күрше Татарстандан 140-ҡа яҡын кеше ҡатнашты.\n16:31, 9 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n12:24, 9 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n13:03, 5 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n11:03, 5 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nБашҡортостан Республикаһының «Ағиҙел» башҡорт художество кәсептәре предприятиеһы етәксеһе итеп Гүзәл Кәримова тәғәйенләнде. Бынан алда ул «Орнамент» халыҡ художество кәсептәрен һаҡлау һәм үҫтереү автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһының башҡарма директоры вазифаһын биләне.\n17:13, 4 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n12:41, 4 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nМәскәүҙә «Йылдың иң яҡшы моделе — 2019» Бөтә Рәсәй матурлыҡ конкурсының финалы үтте.\nБашҡортостан исеменән Өфө дәүләт нефть техник университеты студенты Милена Вәхитова сығыш яһаны.\n16:39, 2 декабрь 2019 Мәҙәниәт\n15:12, 2 декабрь 2019 Мәҙәниәт\nСанкт-Петербургта Михайлов театры сәхнәһендә «Онегин» милли опера премияһы лауреаттарын бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Сарала Михайлов театрының симфоник оркестры оҙатыуында донъя опера сәхнәһе йондоҙҙары сығыш яһаны.\n12:10, 2 декабрь 2019 Мәҙәниәт


МӘҘӘНИӘТ БЕҘҘЕ КҮТӘРӘ, БЕҘ МӘҘӘНИӘТТЕ КҮТӘРӘЙЕК! » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » МӘҘӘНИӘТ БЕҘҘЕ КҮТӘРӘ, БЕҘ МӘҘӘНИӘТТЕ КҮТӘРӘЙЕК!\nавтор: 147258951 | Просмотров: 620\nРимма Ғөбәйҙуллина, Күмертау ҡалаһының Республика политехник лицей-интернаты директоры: Һәр дәүләттең мәҙәниәте, әҙәбиәте нигеҙендә ошо ерҙә йәшәгән халыҡтарҙың әхлаҡи ҡиммәттәре ята. Ғөмүмән, мәҙәниәттең, сәнғәттең, әҙәбиәттең әһәмиәтен бер ҡасан да төшөрөргә ярамай. Уларҙың барыһын да "мәҙәниәт" тигән терминға берләштерһәк, бына шул мәҙәниәт аңыбыҙҙы киңәйтә, улай ғына ла түгел, беҙҙең бөгөн һәм иртәгә ниндәй ҡиммәттәр менән көн күрәсәгебеҙҙе билдәләй. Шөкөр, бөтөн донъя беҙҙе йырлы-моңло тәбиғәт балаһы итеп таный, милли кейемдәребеҙҙең һәр биҙәгенә һоҡлана. Ысынлап та, Башҡортостанда башҡорт сәнғәте бөтөн яҡлап кәүҙәләндерелә. Юғары профессиональ кимәлдәге театрҙар, бейеү ансамблдәре бар, йырсыларыбыҙ традицион башҡарыу оҫталығын быуындан-быуынға тапшыра килә.\nУҡытыусы, лицей директоры булараҡ, уҡыусыларымдың бөгөнгө мәҙәниәт менән таныш булыуҙарына ныҡ иғтибар итәм. Ҡалабыҙға артистар килһә, уларҙы мотлаҡ үҙебеҙгә саҡырып, һөйләшеүҙәр үткәрәбеҙ. Балаларға билдәле шәхестәрҙе кумир тип иҫәпләү, уларға оҡшарға теләү ғәҙәти күренеш бит инде ул. Кемдеңдер өлгөһөндә киләсәккә маҡсат ҡуйып, уға өлгәшә белһендәр өсөн кәрәк бындай осрашыуҙар. Унан һуң, халҡыңдың тарихын мәҙәниәттән тыш нисек өйрәнәһең? Йыраҡ тип тормайбыҙ, Күмертауҙан спектаклдәргә, концерттарға килеп етәбеҙ, шулай уларҙың белеме арта, үҙҙәренең зауҡын үҫтерәләр, милли сәнғәт аша милләтебеҙ менән ғорурланырға өйрәнәләр, ҡыҫҡаһы, төрлө яҡлап камиллашалар. Әммә шул уҡ ваҡытта баш ҡала тамашасыһының театр-филармонияларға йөрөмәүенә аптырайым мин. Ярты зал тулыр-тулмаҫ ҡына була ҡайһы саҡ. Башҡорттар бармы ул Өфөлә? Телевизор милли аңығыҙҙы күтәреүҙә ярҙамсы түгел, үҙегеҙ ҡыҙыҡһынмаһағыҙ, балаларығыҙ башҡорт йыры, башҡорт бейеүе, башҡорт театры ниндәй икәнен бөтөнләй белмәйәсәк һәм белергә лә теләмәйәсәк бит.\nӘхиәт Ғәйетбаев, Өфөнөң Әҙһәм Исҡужин исемендәге 9-сы музыка мәктәбе директоры: Ҡоролтайға көнүҙәк проблемаларҙы хәл итеүҙән тыш, сәнғәтебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе, ғөмүмән, үҙебеҙҙең бөгөнгө тормошобоҙҙо, донъяла биләгән урыныбыҙҙы күҙалларға тырышыу маҡсатынан да йыйылғанбыҙ. Сәнғәтебеҙҙең кимәленә килгәндә иһә, уны Башҡортостан юлдаш телевидениеһы аша ла яҡшы самаларға була. "Башҡорт йыры", "Байыҡ" тапшырыуҙарында ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл күбәйә, "Юлдаш" радиоһы йырсылар араһында үҙенең бәйгеләрен үткәрә. Йәғни, һуңғы ваҡытта сәнғәтебеҙ, халҡыбыҙҙың йыр, бейеү традициялары шул тиклем юғары кимәлгә күтәрелде. Артабан да шулай ғына барһын, тигән өмөттә йәшәргә ҡала. Был йүнәлештә хәлебеҙ насарҙан түгел, шөкөр. Милли сәнғәтте үҫтереү маҡсатынан асылған сәнғәт училищелары, бер аҙ ҡыҫҡартыуҙарға эләкһә лә, филармониялар ҙа эшләй. Музыка мәктәптәре күп, яңы программа буйынса хәҙер унда белем алыу 8-се класҡа тиклем оҙайтылды. 4 йәштән 6 йәшкә тиклемге балалар әҙерлек төркөмдәренә күпләп килә. Һәр музыка мәктәбендә ҡурай кластары бар. Үткән быуаттың 70-се йылдарында Ғата ағай Сөләймәнов Өфө сәнғәт училищеһында ҡурайға өйрәтә башлағанда, был музыка ҡоралының популярлығы ул тиклем түгел ине. Хатта ҡурайҙа уйнау өсөн юғары белем нимәгә, тип көлә инеләр элегерәк. Айрат Ҡобағошовҡа рәхмәт, уның тырышлығы менән сәнғәт академияһында ҡурай ғына түгел, ҡыл ҡумыҙ, башҡорт думбыраһы ла тергеҙелде. Шулай булғас, мәҙәниәтебеҙ үҫә, ә мәҙәниәт булғанда, беҙ юғалмаясаҡбыҙ, башҡорт халҡының ситтәргә үҙен танытырлыҡ үҙенсәлектәре лә һаҡлана.\nМөжәүир Буранбаев, Свердловск өлкәһе, Каменск-Уральский ҡалаһы:\nМәҙәниәт - ул халыҡтың рухын күтәреү сараһы. Башҡортостанда йәшәүселәр ошо мөхиттең эсендә булғанлыҡтан, быны бик һиҙеп-тойоп бармаһа ла, ситтә йәшәүселәр бик яҡшы белә. Минең төп теләгем - беҙ бер-беребеҙ менән туғандар кеүек тығыҙ бәйләнештә йәшәһәк ине. Әлбиттә, башҡорттоң төп йәшәгән урыны - Башҡортостан Республикаһы, тик шулай ҙа башҡорт телевидениеһы, башҡорт радиоһы беҙҙең төбәккә лә килеп етһен ине. Башҡорт телевидениеһы, радиоһы булһа, халыҡ яйлап башҡорт телендә гәзиттәр уҡырға ғәҙәтләнер ине. Коммуникациялар үҫешкән заманда ошоно булһа ла эшләй алһаҡ, киләсәк быуындар үҙ теленең моңон ишетеп үҫәсәк. Юғиһә, беҙҙең төбәктә халыҡ тарихын онота, үҙҙәрен башҡа милләт тип атап йөрөткәндәр ҙә осрай. Үҙ халҡының тарихын ишетеп, йырын тыңлаһа, уларҙа ла башҡорт булғандары өсөн ғорурлыҡ уянып китер ине. Ҡоролтай шартлы ғына түләү хаҡы ҡуйып, концерттар ойоштормаҫмы икән, тип тә уйлайым. Бер килеп, шаулап ҡайтһалар, аҙаҡтан халыҡ үҙе үк саҡырып торасаҡ бит.


ХАС ТА ѲЙҘӘГЕ КЕҮЕК\nКүптән түгел оло йәштәге инәй менән һѳйләшеп торғайным. Тормоштоң әсе-сѳсѳһѳн байтаҡ татыған әңгәмәсем яңыраҡ Баймаҡ районы Тѳркмән ауылындағы дауаханала ятып сыҡҡан икән.\n—Шѳкѳр, дауа килеште, йүгереп йѳрѳйѳм,—тип шатлығын уртаҡлашты ул. Инәйҙең һүҙҙәре уйға һалмай ҡалманы. Кемгә нисектер, шәхсән үҙем ауылдарҙа элекке кеүек участка дауаханаларының гѳрләп эшләүенә һәм дауалау сифатының юғары булыуына шикләнеп ҡарай инем. Был уй иһә беҙҙе Баймаҡ район дауаханаһының Тѳркмән ауылындағы шәфҡәт туташы хәстәрлеге бүлеге менән ҡыҙыҡһыныуға этәрҙе.\nЭйе, ваҡытында был ауылда ла участка дауаханаһы гѳрләп эшләгән. 2005 йылда, башҡа ауылдарҙағы кеүек, Тѳркмәндәге учреждение ла ябылыуға дусар була. Шулай ҙа урындағы халыҡ ихтыяжын күҙ уңында тотоп, ике йылдан һуң амбулатория ишектәрен аса.\nТәртип тупһанан башлана тигәндәй, учреждениелағы бѳхтәлек һәм таҙалыҡ иғтибарҙы йәлеп итте. Беҙҙе ҡаршы алған табип-терапевт Салауат Йыһанур улы Азаматов һәм ѳлкән шәфҡәт туташы Гѳлбикә Әбдрафиҡ ҡыҙы Ишбирҙина менән әңгәмәләшәбеҙ.\n—Беҙҙең бүлек оло йәштәгеләр, инвалид пенсионерҙар, инвалид балалар, хеҙмәт йәшендәге инвалидтар ѳсѳн тәғәйенләнгән. Бѳгѳнгѳ кѳндә Баймаҡ районы ауылдарынан 25 кеше дауалана,—ти Салауат Йыһанур улы. Әйткәндәй, Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаған йәш табиптың хеҙмәт юлын башлауына күп ваҡыт та үтмәгән. Үҙ эшенә яуаплы ҡараған белгес бүлек мѳдире вазифаһын да башҡара.\n—Беҙгә тѳрлѳ ауырыуҙар менән мѳрәжәғәт итәләр. Шулай ҙа күберәк стационар дауаланыуҙан һуң килеүселәрҙе ҡабул итәбеҙ. Араларында ауыр хәллеләр ҙә бар,—тип һүҙгә ҡушыла Гѳлбикә Әбдрафиҡ ҡыҙы.\nШәфҡәт туташы хәстәрлеге бүлегендә барлығы 13 хеҙмәткәр иҫәпләнһә, шуларҙың 5-һен медицина персоналы тәшкил итә. Шәфҡәт туташтарының барыһы ла оҙаҡ йылдар эшләгән тәжрибәле белгестәр. Мәҫәлән, Гѳлбикә Ишбирҙина—1983, Әнисә Әминева 1986 йылдан алып эшләй.\nДауаланыусылар менән аралашыу мѳмкинлеге лә тейҙе.\n—Бында ауыр хәлдә килеп ятҡайным. Бер нисә кѳндән тамам йүнәлдем. Үҙ эшен яҡшы белгән кешеләр эшләй,—ти Йомаш ауылынан Венера Хѳсәйенова. Уның һүҙҙәрен Аҡморондан килгән Маһикамал Рәхмәтуллина ла ҡеүәтләй.\n—Үҙебеҙҙе шифаханала кеүек хис итәбеҙ. Бар уңайлыҡтар тыуҙырылған. Кѳнѳнә дүрт тапҡыр ашаталар, кәрәк икән, ял бүлмәһенә барып телевизор ҡарайбыҙ. Хас та ѳйҙәге кеүек,—ти ул.\nБына шулай, Тѳркмән ауылындағы шәфҡәт туташы хәстәрлеге бүлегендә дауаланыусылар мәнфәғәте тәүге урынға ҡуйылған. Уларҙың бурысы ла дауалау ғына түгел, оло йәштәге, ауыл хәлдәге ауырыуҙарҙың күңеленә ѳмѳт, ышаныс бүләк итеү...\nҺүрәттә: бүлек хеҙмәткәрҙәре пациенттары менән.


Башҡортостанда торлаҡ төҙөлөшөнә иғтибар ҙур // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда торлаҡ төҙөлөшөнә иғтибар ҙур\n10:18, 16 февраля 2010 Иҡтисад\nБашҡортостан торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре буйынса Волга буйы федераль округында беренсе һәм Рәсәйҙә бишенсе урынды һаҡлай. Был турала БР Хөкүмәте ултырышында БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев хәбәр итте. Ултырыш 2009 йылда республикала торлаҡ төҙөлөшө йомғаҡтарына һәм 2010 йылға Республика маҡсатлы торлаҡ программаһын тормошҡа ашырыу буйынса бурыстарға арналды. Унда министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәте башлыҡтары, бүтән рәсми кешеләр ҡатнашты.\n—2009 йылда ике миллион 352 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды, был 2008 йыл кимәленә тап килә, — тип хәбәр итте Премьер-министр. – Шул иҫәптән муниципаль райондарҙа бер миллион 502,4 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлдө һәм сафҡа индерелде, был 2008 йыл кимәленә ҡарата 127,1 процент тәшкил итә, ә ҡала округтарында төҙөлөш күләмдәре кәмене – 2008 йылдағы күләмдең 72,7 проценты кимәлендә торлаҡ тапшырылды.\nБылтыр Башҡортостандағынан күберәк Мәскәүҙә, Мәскәү өлкәһендә, Санкт-Петербургта һәм Краснодарҙа ғына төҙөлгән.\nШулай уҡ аҙ ҡатлы йорттар төҙөү уңышлы бара, 2001 йылдан алып үҫеш күҙәтелә. Былтыр дөйөм майҙаны 1,9 миллион квадрат метрҙан ашыу аҙ ҡатлы йорттар төҙөлгән, был 2008 йыл менән сағыштырғанда 11,9 процентҡа күберәк.\nТөҙөлөш тармағындағы хәлдәр тураһында БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрының беренсе урынбаҫары Рәмил Хәлимов сығыш яһаны.\nЫсынлап та, күптәр торлаҡлы булып ҡыуанған. Мәҫәлән, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, хәрби бәрелештәрҙә ҡатнашыусылар, инвалидтар, инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләр, күп балалы ғаиләләр, етем балалар, мәжбүри күскенселәр, радиация эҙемтәләрен бөтөрөүгә йәлеп ителеүселәр һәм башҡалар дәүләт тарафынан ҙур ярҙам алған һәм торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан. Йәштәр дәүләт ярҙамын үҙ иңендә тойған, 847 йәш ғаиләнең мөйөшлө булыуы — шуға асыҡ миҫал.\nКөрсөккә ҡаршы сараларҙы тормошҡа ашырыу сиктәрендә, ул торлаҡ тармағында хәлдәрҙе көйләүгә йүнәлтелгән, шулай уҡ граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса программаларҙы ғәмәлгә ашырыу йәһәтенән бик күп аҡса йәлеп ителгән. Һөҙөмтәлә биш мең төҙөүсе эш урыны тапҡан, 10,5 мең тирәһе граждан яңы йортҡа күсерелгән. Шәхси төҙөлөш урындарына инженерлыҡ коммуникацияларын үткәреүҙе финанслау өсөн 2009 йылда БР бюджетынан байтаҡ аҡса бүленгән.\n1 мартҡа тиклем граждандарҙы күсереү тамамланырға тейеш, тине Раил Сарбаев.\nКүп фатирлы торлаҡ йорттар төҙөү иҡтисади көрсөк менән бәйле ҡайһы бер ҡаршылыҡтарға ла осраған. Был банкыларҙың халыҡҡа бик аҙ күләмдә ипотека биреүе менән аңлатыла.\nБашҡортостанда 2007 – 2010 йылдарға иҫәпләнгән “Үҙ йортом” аҙ ҡатлы торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү республика маҡсатлы программаһын бойомға ашырыу дауам итә. Бөгөн өс төҙөлөш майҙансығы үҙләштерелә – Шамонин, Жуков һәм Дорогин ауылдарында төҙөлөш ҡыҙыу бара. Тағы ла Йоматау, Зубов һәм Мармылев ауылдары янында төҙөлөш эштәрен башлау күҙҙә тотола. Программа нигеҙендә, эконом-класлы аҙ ҡатлы торлаҡтың бер квадрат метры 11-14 мең һум торасаҡ. 15 төрлө дөйөм майҙаны 54, 72 һәм 90 квадрат метрлы өйҙәр тәҡдим ителә. 2009 йылда бының өсөн дәүләт тос ярҙам күрһәтте – Шамонин һәм Жуков ауылдарында меңгә яҡын аҙ ҡатлы йорт төҙөлдө. БР Хөкүмәте республика район һәм ҡалаларында киләсәктә лә был йүнәлештә эште киң йәйелдерергә планлаштыра. Биш йыл эсендә бөтәһе 10 меңдән ашыу йорт төҙөләсәк.\nТеги: БР Хөкүмәте, төҙөлөш


Үҙ туҡһаны – туҡһан! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Үҙ туҡһаны – туҡһан!\nҮҙ туҡһаны – туҡһан! 18.09.2015 // Йәмғиәт\n“Һәнәк”– республикабыҙҙағы берҙән-бер сатира һәм юмор журналы. Тап 90 йыл элек, йәғни 1925 йылдың сентябрендә, сыға башлаған ул.\nБынан һуң әллә күпме үҙгәреш булды, әллә нисәмә ил башлығы алышынды, хатта социалистик система йәнә капитализмға әүерелде, әммә “Һәнәк” үҙенең изгелекле һәм игелекле юлынан тайпылманы. Уның маҡсаты һаман да шул уҡ: йәмғиәтебеҙҙе йәмһеҙләүсе, әҙәмсә йәшәргә ҡамасаулаусы, дөйөм кешелек ҡиммәттәрен һанға һуҡмаусы, рухи донъябыҙҙы болғатырға маташыусы тиҫкәре типтарҙан арыныу, көнкүрешебеҙҙе күркәмерәк итергә ынтылған изге ниәтле кешеләрҙең кәйефен ҡырыусы күңелһеҙ күренештәрҙе юҡ итеү...\nЭйе, “Һәнәк” үҙе тура юлдан бара, башҡаларҙы ла шуға ҡоторта. Әммә ил иңенә төшкән хәүефле заман уның юлын бер аҙ тотҡарлап торҙо. Үткән быуаттың зәһәр утыҙынсы йылдарында “Һәнәк”тең мөхәррирен, нахаҡҡа ғәйепләп, аталар. Журнал 1956 йылда ғына йәнә яратҡан уҡыусыларына әйләнеп ҡайта. Һәм йәнә ең һыҙғанып үҙ ниәттәрен тормошҡа ашырырға тотона.\nТормошобоҙ үҙгәреп, бығаса төшкә лә инмәгән кәкре күренештәр пәйҙә булған был заманда уның кәрәклеге бигерәк тә ныҡ һиҙелә. “Һәнәк” туҡһан йыл инде ҡыйырһытылғандарҙы яҡлай, намыҫһыҙҙарҙы туҡмаҡлай. Бигерәк тә рухи ғәриптәрҙе дауалау ауырға төшә уға...\nӘлбиттә, рухи ғәриптәрҙе ябай дауаханала кеше итеү мөмкин түгел. “Һәнәк” уларҙы хикмәтле хикәйәләр, шаян шиғырҙар, ғибрәтле һүрәттәр, фәһемле фельетондар, әскелтем әйтемдәр, мәрәкәле мәҙәктәр менән “өшкөрөп” терелтергә теләй. Был йәһәттән тылсымлы табиптарҙы, йәғни талантлы, тәжрибәле, киң билдәле, үткер күҙле, тапҡыр һүҙле сатира-юмор оҫталарын – яҙыусыларҙы, шағирҙарҙы, фельетонсыларҙы — йәлеп итә. “Халыҡ табиптары” ла етерлек. Былары “Һәнәк”тең күп һанлы авторҙары була инде. Сатирик журналдың изге эшен хуплаған дуҫтары һис кәмемәй, артҡандан-арта бара.\nӘлбиттә, бөгөнгө тормош майлы бутҡа ашау түгел. Әммә иң ауыр замандарҙа ла уйын-көлкө кешенең рухи юлдашы булған: ауырлыҡтарҙы еңергә, ҡайғыларҙы таратырға ярҙам иткән.\nБәхеткә күрә, ауырлыҡтарҙы йырып сығыу өсөн быуаттар буйына һыналған тылсымлы бер ысул бар: ул да булһа, әлеге лә баяғы – көлкө терапияһы. Кәмселектәрҙе түңкәрерҙәй, кәйефтәрҙе күтәрерҙәй көлкөлө журнал “Һәнәк” ошо ысулды ҡуллана, һәм ул уҡыусылар күңеленә хуш килә: йөҙҙәргә йылмайыу ҡуна, өйҙәр шатлыҡҡа тула, быға йәмәғәт үҙе лә аптырап тора! “Һәнәк”тән киләсәктә лә айырылмаҫҡа кәрәк тигән план ҡора!\nӘ журнал иһә киләсәктә лә әлегеләй ҡыҙыҡлы, әлегеләй уҡымлы, әлегеләй бай йөкмәткеле булып сығасаҡ. 90 йәшен тултырған “Һәнәк” үҙенең асылына – йәмғиәтте йәмләү һәм күңел сафлығы өсөн алышҡа тоғро ҡаласаҡ. Эйе, үҙ туҡһаны туҡһан буласаҡ уның!\n“Һәнәк” журналының баш мөхәррире.


«Тамыр» балалар-үҫмерҙәр телеканалының яҙғы концерты Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Тамыр» балалар-үҫмерҙәр телеканалының яҙғы концерты Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналды\n10:07, 17 апреля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 17 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\n«Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Тамыр» балалар-үҫмерҙәр телеканалы «Оло Еңеү — кескәй йөрәктәрҙә» тип исемләнгән байрам ойошторҙо. Быйылғы концертта 200-ҙән ашыу бала ҡатнашты. Сәхнәнән һуғыш йылдары, шулай уҡ хәҙерге заман һәм халыҡ йырҙары яңғыраны.\n— Ошо йырҙарҙы ишеткәс, күңелгә шундай рәхәт. Беҙ бит балаларҙың шат тауышы тынмаһын өсөн көрәштек, — ти һуғыш ветераны полковник Жәүит Ғүмәр улы Кузеев.\nУл 21 йәшендә взвод командиры итеп тәғәйенләнгән һәм Бөйөк Ватан һуғышы ауырлыҡтарын лайыҡлы үтеп сыҡҡан.\nКонцерттың ҡуйыусы режиссеры — Ләйсән Солтанғолова. Йәш алып барыусылар һалдат хаттары, Бөйөк Ватан һуғышы батырҙары, Башҡортостандың Бөйөк Еңеүгә индергән өлөшө хаҡында бәйән итте. Тәнәфестә кескәй тамашасыларҙы күңелле уйындар, конкурстар һәм Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты әҙерләгән тәм-томдар көтә ине.\n— Балаларыбыҙ Бөйөк Еңеү хаҡында белһә һәм уның хаҡында һөйләһә генә, ул онотолмаясаҡ, — тип ышана «Тамыр» телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина.\nТелевизор ҡараусылар концертты 9 майҙа ҡарай ала.\nТеги: концерттар,«тамыр» телеканалы


Рәсәйҙә 12 мең һумлыҡ ковидҡа ҡаршы препарат йәшәү өсөн мөһимдәр исемлегенә индерелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:17, 16 октября 2020 Иҡтисад\nРәсәйҙә 12 мең һумлыҡ ковидҡа ҡаршы препарат йәшәү өсөн мөһимдәр исемлегенә индерелде Фото: Андрей Рудаков / РИА Новости\nРәсәй хөкүмәте фавипиравирҙы йәшәү өсөн мөһим дарыуҙар исемлегенә индерҙе. Тимәк, дәүләт уның хаҡын көйләй, ул аҙыраҡ арзанайырға тейеш.\nЯңы коронавирус инфекцияһын дауалауҙа ҡулланылған фавипиравир нигеҙендә асыҡ һатыуҙа ла булған өс дарыу сығарыла. Улар — «Авифавир» (8 мең һум самаһы), «Арепливир» (12 мең һумдан ашыу) һәм «Коронавир» (12 мең һумға яҡын). Федераль монополияға ҡаршы хеҙмәт менән һөйләшеп килешкәс, уларҙың хаҡы төшөргә тейеш, тик артыҡ ныҡ түгелдер, тип иҫәпләй фармакология баҙарында ҡатнашыусылар.\nОшондай хаҡ менән фавипиравирҙың файҙалы булыуы раҫланмаған. The Bell препараттың 2014 йылда Японияла грипты дауалау өсөн әҙерләнгәнен, биш йылдан һуң уның аналогтарын сығарыу рөхсәт ителгәнен хәтергә төшөрә. Яҙ көнө Японияла уны ковидҡа ҡаршы дарыу итеп һынап ҡаранылар, ләкин уның яҡшы һөҙөмтәләр бирмәүен танынылар. Шуға ҡарамаҫтан, Рәсәйҙә өс фармакология компанияһы, фавипиравир сирлеләрҙең хәлен тиҙерәк яҡшыртырға мөмкинлек бирә тип иҫәпләп, уны сығарырға ҡарар итте.\nТеги: фавипиравир, коронавирус, ковид, йәшәү өсөн мөһим дарыуҙар


Ҡыҙ менән танышып бушлай онлайн видео чат - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nсаф күңеле, ихлас, юғары интеллект булһа. Мин матур,позитив,ижад,күнелле,спорт,аҡыллы ҡыҙ. н кейәүҙәге ҡатын-ҡыҙ гармония булдырыу өсөн йәшәргә, изге күңелле, взаимоуважение менән мөнәсәбәте. Яратмай, актив йәшәү рәүешенә, спортҡа, саф һауала йөрөү, бассейн, Һаумы муз. Мин утыҙ дүрт йыл исемемде мин ислам әзербайжан баку ҡалаһында йәшәй. Порядочный бик Етди Егет. Фатир булып эшләй травманы эскән юҡ Түгел.\nГермания менән танышты\nСәләм барлыҡ үтескә эҙләп Аҡыллы, Михаил минең исем. АҠШ килде миңә, әммә мәлдәрең был эште өҫтәрәк ҡушыла. Ҡыҙҙар менән аралашырға теләй инем, бергә ресторан поужинать. Әгәр ҡыҙыҡһындыра, адекват менән таныша, ҡыҙыҡлы, ир-егет үҙ-үҙенә ышана. Характеры ниндәй мөнәсәбәттә булырға, ирекле тиклем етди булған, теләгенә бәйле ободком согласию. Ксения ара никах агентлығы тураһында кәс шәхси сайты һеҙгә сәләмләү мөмкинлеге буласаҡ.\nБеҙҙең маҡсат - үҙе бәхет табырға, мөхәббәт һәм һеҙҙең ярҙам итә, уны сит ил менән танышырға, утыҙ туғыҙ, кеме эшҡыуар, һәйбәт ҡыҙ менән танышып - йыл германия, балалар өсөн етди мөнәсәбәттә.\nАмерика өсөн рулетка сат (Сат дәүләтен берләштергән видео) контакт кешеләргә ярҙам итә, сезгә табырға, уларҙың дәүләтенә ҡушылаберләштерә. Ошо һәм башҡа американдар менән теркәлгән видеочить бушлай аралашыу мөмкинлеге бирә. Тулыһынса аноним хәбәрҙәр, тик файҙаланыусы илдәр күреп, ул һеҙ итәһе. United states иң күп файҙаланыусы хәҙер европа илдәре яңы һәм башҡа видеочат. Һынлы элемтә өсөн башлай, башын баҫып. Киләһе өсөн күсә, артабан төймәһенә баҫығыҙ. Әгәр телисез икән, һеҙҙең инглиз теле кәйефте күтәрә, был видео-ч ярҙамсыһы булыуы яҡшы. Американдар һәм инглиздәр менән һеҙ төрлө темаларға һөйләшергә, тел һәм һүҙлек запасын киңәйтеү барьерҙы еңеп сыға. Был видео-н алмаштырыла ала ч хатта америка һәм инглиз теле уҡытыусыһы шәхси рулетка ҡулланып һөйләшеү бер тин дә сарыф итмәйәсәк. Яңы телде өйрәнеү файҙалы ғына түгел, ә бик ҡыҙыҡлы, бигерәк тә әгәр һеҙ уҡытыусы булған һөйләшеү теле. Аноним ч осрашыуҙар һәм яңы мәрәкә өсөн түгел, кешене күберәк һәм күберәк ҡулланырға (хәйер, был маҡсатта), ә самообучение өсөн, яңы сит ил телдә белем алыу һәм өйрәнеү. Һеҙ шулай уҡ аласыз дустар һәм таныштар табырға БЕРҘӘМ илдәре һәм башҡа дәүләттәр, улар менән аралашты, ә һуңынан инде. skype йәки н Facebook. Шулай ҡыҙыҡмы ни өсөн сит илдәрҙең береһе була. Һеҙ уларҙы алыр булһағыҙ, мөмкинлек булғанда, башҡа илдәрҙе күреү, ғөмүмән, донъянан һәм үҙ киңәйтелгән исемлегенә менән танышырға мөмкинме һеҙ әүҙем дуҫтарыбыҙ. Һауа торошо әҙәм хәҙер беҙ йәшәйбеҙ. Беҙ притягивать каждодневный алдында күп мөмкинлектәр тормошҡа, кешеләргә, уларҙың ысынбарлыҡҡа әйләндереү мөмкинлеге, именлек һәм уңыш алыр, беҙ уларҙы ҡулланырға тырыша, хатта бер өлөшө бәләкәй һәм был мөмкинлек булһын.\nБеҙ сит ил телен өйрәнеүҙе башлау менән, UNITED STATES видеочатов бушлай ярҙамы менән, унан башҡа беҙ алдында асыу мөмкинлеге. Кисекмәҫтән башларға американдар менән иркенләп инглиз телендә аралаша.\nбушлай веб-сайтта онлайн-режимда танышырға\nч плюс рулетка менән ҡыҙы 18 таныш булмаған видео теркәү без теркәлгән видео чат скайп танышыу бушлай видео ҡыҙы таныштырҙы онлайн таныштырҙы онлайн секс видео видео менән танышыу сайты 18 ч видео трансляции онлайн ҡыҙ менән танышып видео башҡа бушлай танышыу сайттарына теркәлдем


Күп балалы әсәләргә “Әсәлек даны” миҙалы тапшырылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nКүп балалы әсәләргә “Әсәлек даны” миҙалы тапшырылды\n16 октября 2019 — 19:48 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублканың 20 төбәгендә йәшәгән һәм биш йә унан да күберәк бала тәрбиәләгән ханымдар “Әсәлек даны” миҙалына лайыҡтар исемлеген киңәйтте. Күп балалыҡтың ыңғай яҡтарын тик улар ғына белә. Улар гел йәш, күптәре ғаилә менән хеҙмәтте аралаштыра, эш менән уҡыуҙы берләштерә. Тап улар ғаиләлә туған-берҙәмлек нигеҙҙәрен һала, илдәге демографик мәсьәләне хәл итә һәм, әлбиттә, социаль ташламаларҙан файҙалана. Төп һөнәрен әсә тип таныған гүзәл заттың йәнә 48 вәкиленә республиканың мәртәбәле дәүләт наградаһы тапшырылды. Әлиә Мәсәлимова етенсе сабыйын көтә. Табип булам тигән хыялым тормошҡа ашмағас әсә дәрәжәһен һайланым, ти. Тормош иптәше менән дүрт ул ике ҡыҙ тәрбиәләйҙәр. Үҙе лә күп балалы ғаиләлә үҫкәс, ҡатмарлыҡтар алдында баҙап ҡалмаҫҡа, балаларҙан тормош йәмен алырға күнеккән. Үҙ көсөн дә йәлләмәйҙәр, дәүләт ярҙамын да тоялар. Белорет районынан килгән Дилбәр Мансурова тәрбиә эшен ашнаҡсы хеҙмәте менән бергә уңышлы башҡара. Биш бала әсәһе хеҙмәттәштәренең иғтибары менән хөрмәтенә рәхмәтле.Республикала 50 меңдән ашыу күп балалы ғаилә бар, улар 160 меңгә яҡын сабый тәрбиәләй. Был ғаиләләрғә һаулыҡ һаҡлау, ял ойоштороу, мағариф өлкәһе, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәр яғынан төрлө льготалар ҡаралған. Биш йә унан күберәк бала тапҡан әсәләргә 1998 йылдан башлап рәсми дәүләт наградаһы – “Әсәлек даны” миҙалы тапшырыла.”Күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тураһында законға ярашлы һигеҙ йә унан күберәк балалы ғаиләләргә бер тапҡыр 600 мең аҡса түләнә. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары был ярҙамға иҫәп тотҡан ғаиләләр исемлеген киңәйтергә ниәтләй. Был мәғлүмәтте республика парламенты рәйесе әсәләрҙе бүләкләү тантнаһында ла еткерҙе.Республиканың уңыштары ысын илһөйәр һәм фиҙаҡәр хеҙмәткәр тәрбиәләгән әсәләргә бәйле. Тәбрик һүҙендә Константин Толкачев төбәк данын мөхәббәт һәм аңлашыусанлыҡҡа нигеҙләнгән ғаиләләр һаҡлай, имен һәм татыу ғаилә иһә дәүләт өсөн социаль бәхет һәм байлыҡ, тип билдәләне һәм “Әсәлек данын” ҡаҙанған ханымдарҙың тормош иптәштәре менән ғаиләләренә именлек теләне.


Тырыштарға уңыш йылмая\nХәйбулла районында йәшәүсе Сөләймәновтар быйыл яҙ малсылыҡ менән шөғөлләнә башлай. Дәүләттән бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа тотоноусы ғаиләгә ярҙам да күрһәтелә, йүнселдәр 300 мең һум күләмендә субсидия ала. Башта ихатала ни бары ике һыйыр ғына булһа, хәҙер малҡайҙарҙың һаны ун өскә еткән. Ғаилә һоло сәсеп, яңы аҙбар төҙөй, һыу скважинаһын быраулата. Әле крәҫтиән-фермер хужалығы менән шөғөлләнә башлаусылар һөттө баҙарға сығарыу ниәте менән яна.