Башҡарыусының халыҡ араһында популярлығы нимәнән тора Яҙ ылған йырҙарының күплеге, төрлө янъялдарҙа ҡатнашыуы йәки бер туҡт ауһыҙ телевизор экранында күренеүенәнме Һанап үтелгәндең дә ниндә йҙер кимәлдә йоғонтоһо бар, әлбиттә. Тик шулай ҙа иң мөһиме - уны ң ихласлығы һәм "тере" сығыштарының сифатынан торалыр, моғайын. Ҡайһы бе р "йондоҙҙарҙың" концерттарҙа үҙ - үҙен тотошо йәһәтенән бик ү к яҡшы тәьҫорат ҡалдырмауы сер түгел.\nБыл юлы нисегерәк булыр икән тип уйлана - уйлана уның кон цертына әҙерләнәм. Йырҙары матур, тик бик аҙын ғына хәтергә төшөрә а лдым, экранда ла был артист йыш күренмәй, шау - шыулы "тусов каларҙа" ҡатнашмай тип әйтерлек, өҫтәүенә - тәҙрә артында ямғырлы моңһоу көн, күңел де лә ҡыуаныс тойғоһо биләй тип әйтеүе ҡыйын...\nЫсынбарлыҡта иһә көтөлгәндән күпкә яҡшыраҡ килеп сыҡты. Үҙенең "Мирони" тип исемләнгән музыкаль "ғаиләһе" менән Сосо Павлиа швили Өфөгә "Мөхәббәт магияһы" тигән программа әҙерләп алып килгән . Ул ҡатын - ҡыҙға, тыуған илгә, кешеләргә, ижадҡа мөхәббәт тураһында й ырланы бөгөн... Йырсының һәр композицияһын тамашасылар алҡыш лауҙар һәм "браво!" тип\nҡысҡырыуҙар менән ҡаршы алды.\nУл шат күңелле ине, күп шаярҙы:"Хәҙер мин һегә тост әйтәм , сөнки тост әйтмәгән грузин әрмәнһеҙ Мәскәү менән бер".\nЕтди лә булды ул:"Дуҫтарығыҙҙы һаҡлағыҙ. Ҡайһы ваҡыт дуҫ терәге донъяла барыһынан ҡәҙерлерәк".\nҮҙен лирик һәм нескә күңелле лә итеп күрһәтте: "Мин йырҙа рымды әсәләргә, беҙҙең балалар һәм ейәндәребеҙҙең әсәйҙәренә\nарнайым. Бәхетле булығыҙ, эргәгеҙҙә һәр ваҡыт лайыҡлы ир - егеттәр булһын".\nМоңһоу ҙа булды: "Беҙ халыҡтар милләт буйынса бүленмәгән ваҡытта йәшәп ҡалдыҡ. Бөгөнгө һымаҡ түгел. Дин һәм милләт бү ленмәй. Бер генә милләт бар - яҡшы кеше. Мин был милләттең е ңеп сығыуын теләр инем, шул ваҡытта ғына изгелек яуызлыҡтан өҫтөнөрәк буласаҡ".\nУл төрлө яҡлы, шул уҡ ваҡытта ысын ир - егет.\n"Бөгөн эстраданан ысынлап та көслө тойғоларҙы белдерә алы рлыҡ ир - егеттәр юғалды... Тойғо тураһындағы йырҙар еңел холоҡло тип әйтер инем мин. Ысын ир - аттар мөхәббәт арҡаһында ғазап сигергә һәм ош о ғазапты элек һөйгәндәренең тәҙрә төбөндә серенадалар арнап йырлаған кеүек, саф күңелдән сағылдырырға тейешлегенә иманым камил". Башҡа ир - егеттәрҙе белмәйем, әммә ул тап ошоноң өсөн тыуғандыр был донъяға. Уны ң тауышындағы мөхәббәт тойғоһон, ҡарашындағы ут - ялҡынды әй теп кенә аңлатырлыҡ түгел. Һәм зал һәр нотаны, һәр интонацияны мәңгегә ятлап ҡал ырға теләгәндәй тыңланы. Концерттан һуң был байрам тойғоһон оҙайтыр өсөн барыһын да үҙеңә һеңдереп өлгөрөргә кәрәк ине.\nМин үҙемде һис бер кимәлдә беҙҙең эстрада белгестәре йәки\nтәнҡитселәре иҫәбенә индермәйем, әммә минеңсә, Сосо Павлиаш вилиның ижады бик тә үҙенсәлекле һәм башҡа "йондоҙҙарҙың " ижадынан айырыла. Уның\nкөйҙәре иҫ киткес матур һәм уларҙы Владимир Калюжныйҙың са ксофонда башҡарыуы һис бер кемде битараф ҡалдыра алмай. Йырҙарҙың һүҙҙәре ябай,\nәммә уның һайын күңелгә ятышлы. Ә артистың темпераменты, ҡа батланмаҫ колориты, тауышы һәм башҡарыу манераһы тураһында әйтергә лә түгел. Уны\nкүрергә һәм ишетергә кәрәк!\nКонцерт бары тик ҡатын - ҡыҙҙарға ғына оҡшаны тип уйлайһы ғыҙмы Хаталанаһығыҙ. Баһаларға һаран ир - аттар ҙа түҙмәне: "Эйе -\nе - е, афарин! Ысын ир - ат ниндәй булырға тейешлеген күрһәтте был", - тиеш теләр.\nКонцерттан һуң Сосо үҙенең ижадын яратыусылар менән фотоғ а төштө, автографтар өләште һәм журналистар менән аралашты.\n- Һеҙ һәм Меладзе, икегеҙ ҙә грузиндар. Популярлығыҙҙың т өрлө кимәлдә бюулыуын нимә менән аңлатаһығыҙ\n- Беләһегеҙме, миңә инде 15 йыл дауамында үтә яҡшы йырҙар\nбашҡараһың, тип әйтәләр. Бәлки уны барыһы ла аңлап, ҡабул и тә алмайҙыр. Ағалы - энеле Меладзеларҙың ижады миңә оҡшай, т ик улар икенсерәк юл менән китте.\n- Һеҙ үҙегеҙҙе гениаль тиһегеҙ Был нимә Һеҙ үҙегеҙҙе шу л тиклем яратаһығыҙмы\n- Был шаяртыу (көлә). Мин бит һеҙҙе, тамашасыларымды ла г ениаль тип әйтәм.\n- Үҙенең интервьюһында Ирина Понаровская һеҙ уны һаман да\nярата тип белдерҙе. Был турала нимә уйлайһығыҙ\n- Комментарийҙар юҡ. Улай тип әйтеү уға нимәгә кәрәктер, аңламайым. Мин дә мине яратыусы ҡатын - ҡыҙҙар тураһында һөй ләй алыр инем, тик ниңә Минең ғаиләм бар, һәм был шул тиклем шәхси эш...\n- Пасханы ғәҙәттә нисек байрам итәһегеҙ\n- Бөгөн кис бер бокал ҡыҙыл шарап эсәсәкмен.\n- Сосо, Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған концертта һеҙ\nулығыҙ Леван менән бергәләп йыр башҡарҙығыҙ. Был мода артын ан ҡыуыу, ата маһайыуымы, әллә улығыҙ ҙа музыка менән етди ш өғөлләнергә ниәтләйме\n- Юҡ. Минең улым Суворов училищеһында уҡый. Мин дә үҙ өлө шөмдө индерергә һәм был уҡыу йортоноң малайҙарҙан ысын ир - егеттә р яһау өсөн бик яҡшы урын булыуын күрһәтергә теләгәйнем. Тирә - яғығыҙға\nәйләнеп ҡарағыҙ, урамдарҙа йәш егеттәр һыра эсә, тәмәке тарта. Һәм б ында беҙ үҙебеҙ ғәйепле. Улым Мәскәүгә килгәндә русса һөйләшмәй ҙә ин е, хәҙер тырыша, уҡый. Мин уға шунда уҡ әйттем: 22 йәшкә тиклем мине тыңлайһың, артабан - теләһәң нимә эшлә. Әммә ул ваҡытҡа һин үҙеңдең яҡш ы кеше булып үҫкәнеңде аңлаясаҡһың һәм мин һинең өсөн тыныс буласаҡмын. Ә беҙ йырлаған йыр - яҡшы егеттәр өсөн үҙенсәлекле гимн ул.\n- Тимәк, балаларҙы һәр ваҡыт ҡаты ҡулда тоторға кәрәкме\n- Һәр ваҡыт түгел. Балалар менән дуҫ булырға кәрәк. Беҙ у лым менән ысын\nдуҫтар. Әммә әгәр ҙә бала насар ҡылыҡ ҡыла икән, быны шунд а уҡ тамырынан йолҡоп ырғытырға кәрәк.\n- Һеҙҙе шулай тәрбиәләнеләрме\n- Минең атайым билдәле архитектор, әсәйем - бик аҡыллы ҡа тын. Беҙҙең дә конфликттар булмай торманы, әлбиттә. Тик ул в аҡытта заман икенсе, бөгөнгө бысраҡлыҡ юҡ ине. Әгәр өлкәнерә к егеттәр үҫмерҙәрҙең тартыуын күреп ҡалһа, эргәһенә килеп ауыҙына һуға ине. Ә бөгөнгө йәштәр йүг әнһеҙ, алкоголь, наркотиктар - улар быға ҡаршы тора алмай, т ормошта үҙҙәренең нимә теләүен аңламай, ғаилә ҡороп, балалар тәрбиәләй белмәй.\n- Һеҙҙең хыялығыҙ бармы\n- Мин ғөмүмән хыялға бай, әммә ерҙә ныҡ баҫып тороусы кеш е. Мин бәхетлемен, минең ғаиләм һәм яратҡан эшем бар.\n- Ә хобби\n- Быны хобби тип тә әйтеп булмай. Мин профессиональ рәүеш тә шарап\nетештереү менән шөғөлләнәм - Грузияла минең виноград баҡсал арымдан ете төр ысын кахетин шарабы сығарыла ла инде. Күптән\nтүгел тыуған яғымда булып, сәскә атып ултырған виноград баҡасаларын күргәс, был илаһи матурлыҡҡан хатта ... илап ебәрҙем. Бәлки тиҙҙән минең шарап тарым Рәсәйгә лә килеп етер. Беләһегеҙме, улар минең йырҙары м кеүек кеүек үк таҙа.


Урындағы үҙидаралыҡтарға депуттаттар һайланды\nРеспубликала урындағы үҙидаралыҡтың вәкәләтле органдарына депуттаттар һайлау тыныс һәм эшлекле шарттарҙа үтте. Тәүге һөҙөмтәләрҙән күренеүенсә, һайлауҙарҙа 1 миллион 445 мең 399 кеше, йәғни тауыш биреүселәрҙең 92 проценттан ашыуы ҡатнашҡан. Тауыш биреүҙең яҡынса һөҙөмтәләре бөгөн республика үҙәк һайлау комиссияһында иғлан ителде. Республикала барлығы 2 мең 802 һайлау участкаһы эшләне, һайлау комиссияларында төрлө сәйәси фирҡәләр вәкилдәре лә урын алды.\nТерриториаль һайлау комиссияларында “Берҙәм Рәсәй” фирҡәһенән 957, коммунистар парияһынан 94 һәм либераль-демократтарҙан 32 вәкил теркәлгән. Бынан тыш, үҙ-үҙен 934 кеше күрһәткән. Республикала иң юғары күрһәткес Шаран районында. Бында тауыш биреүгә хоҡуҡлы халыҡтың 99 бөтөн йөҙҙән 75 проценты гражданлыҡ бурысын үтәгән.\nУрындағы үҙидаралыҡтың вәкәләтле органдарына депутаттар һайлау менән берлектә ҡайһы бер төбәктәрҙә ауыл биләмәләрен берләштереү буйынса референдум үткәрелде. Һөҙөмтәләрҙән күренеүенсә тауыш биреү уҙғарылған 261 берәмектең 257-һендә халыҡ референдум һорауҙарына ыңғай яуап биргән.\nҮҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары Нәүфәл Йәнбухтин әйтеүенсә, 965 һайлау округының береһендә генә һайлау ғәмәлгә яраҡһыҙ тип танылған. Йылайыр муниципаль районында депутат һайланмаған.Үҙәк һайлау комиссияһында билдәләүҙәренсә, республикала тауыш биреү барышында ҡанун боҙоу осраҡтары теркәлмәгән.


Псков республикаһы — Башҡорт Википедияһы\nПсков республикаһы һәм Псковтағы республика мәҡәләләрен берләштерергә!\nПсков республикаһы, шулай уҡ Псков Вече Республикаһы, Псков феодаль республикаһы, Псков кенәзлеге, рәсми исеме — Псков дәүләте, Псков ере, (рус. Псковская республика, Псковская веселая республика, Псковская феодальная республика, Псковское княжество, Псковское государство, Псковская земля) - баш ҡалаһы Псков ҡалаһында булған Русь территорияһында урта быуат дәүләт берәмеге. XI быуат башынан алып 1136 йылға тиклем Киев наместниктары менән идара итә, шуның менән бергә киң автономиянан файҙаланып Новгород республикаһы составында була. 1348 йылдан тулыһынса ирекле. 1510 йылда үҙәкләштерелгән Рус дәүләте составына инә.\neconomy of the Pskov Republic[d]\nПсков республикаһы Викимилектә\n1462 йылда Псков ерҙәре\n4 Мөстәҡиллекте юғалтыу\nПсков кенәзе (XI быуат башы) Владимир Святославичтең кесе улы Судиславль була.\nКиев Русе тарҡалғандан һуң, XII быуатта Псков ҡалаһы һәм уның тирәһендәге Великая һәм Нарва йылғалары буйҙары, Чуд һәм Псков күлдәре буйлары Новгород еренең бер өлөшө булалар. Псков айырым хоҡуҡтарға эйә булған, шул иҫәптән үҙ ҡала яндарына эйә булған (иң боронғо урындарҙың береһе - Изборск).\nПсковтың Ливон орденына ҡаршы уңышлы көрәштә ҡатнашыуы арҡаһында ҡаланың Новгород феодаль республикаһы составында йоғонтоһо шаҡтай көсәйә, һөҙөмтәлә, уның фактик автономияһы көсәйә, бигерәк тә 1268 йылда Раковор һуғышында еңгәндән һуң. Псковты Новгородтан алыу процессына изге князь Довмонт (1266-1299) ҙур өлөш һанай.\n1348 йылда (Болотов килешеүе) Псковтың бәйһезлеге Новгород ҡалаһы тарафынан де-юре тип таныла, шунан һуң Новгород боярҙарын уға үҙ ултыртмалары ебәреүҙән туҡтай. Псковта Новгородҡа бәйле булған берҙән-бер өлкә - сиркәү мәсьәләләре булған — ул элеккесә үк Новгород архиепискобы буйһонған.\n1348 йылда Новгородтан Псков өзөлгәс, Псковта Бөйөк Литва Кенәзлегенең йоғонтоһо көслө була. 1399 йылдан Псков үҙен Мәскәү кенәзе вассалы тип таный, Псковты князь наместник шул тиклем пәйда була. Василий II Псков наместниктары үҙ теләктәре менән һыҙып билдәләү хокукын ябылыуға ирешә, өҫтәүенә, улар Псковҡа ғына түгел, Бөйөк князгә лә вәғәҙә итәләр. Иван III билдәләнгән княздәрҙе алмаштырыу хокукын юғалта.\nПсков ере башлығында ултыртмалар, боярҙар Советы, князь һәм вече тора. Новгород Республикаһынан айырмалы булараҡ, Псковта ҙур баяр ер биләмәләре булмаған, был боярҙарға бөтә сәйәси хакимиәтте үҙ ҡулдарында тупларға мөмкинлек бирмәй. Вече белгестәр, ултыртыусы кешеләр, изорниктар һәм ябай кешеләр идара итә.\nПсков бер нисә өлөштән (остар, райондар) торған. 1374-75 йылдар диуары сиктәрендә терәк була. Диуарҙан ситтә 1465 йылда диуар менән әйләндереп алынған һәм яңы остар барлыҡҡа килгән посад була. Шулай уҡ осларға ҡала ситендәге Псков ере территорияһы ла буйһонған.\nПсков республикаһы игенселек, балыҡ тотоу, сүмес, ювелир хеҙмәт һәм архитектура яҡшы үҫеш алған.\nРеспублика өсөн, Новгород һәм башҡа урыҫ шәһәрләре, балтиҡ төбәге һәм Көнбайыш Европа (ҡалала Ганзия лигаһы факторияһы урынлашҡан) менән тармаҡлы сауҙа Рустең иң эре һөнәрселек һәм сауҙа үҙәктәренең береһе булған Псковты яһаған.\nПсковта 85 йыл дауамында 1425 йылдың сентябренән 1510 йылдың февраленә тиклем үҙ аҡсалары һуғылған.\nНовгородтан айырмалы булараҡ, Псковта эре ер хужалары булмаған, уның граждандарының һәм монастырҙарҙың ер биләмәләре аҙраҡ һәм таралған була.\nИҡтисади үҫеш, тышҡы сәйәси маҡсаттар, Псковтың Куликов һуғышында ҡатнашыуы һәм Тевтон ордены һәм Литваға мул уңыш алған ҡаршы тороуы арҡаһында Мәскәү менән элемтәләрҙе нығытыу Псков республикаһының бәйһеҙлеген кәметеү өсөн шарттар тыуҙыра.\n1510 йылда бөйөк князь Мәскәү Василий III Псковҡа килә һәм уны үҙенең вотчинаһы тип иғлан итә һәм Псков республикаһына нөктә һала. 1510 йылдың 13 ғинуарында таң атҡанда вече ҡыңғырауы төшөрөлә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Псков_республикаһы&oldid=987622 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 20 ноябрь 2020 в 06:25\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:25 20 ноябрь 2020 үҙгәртелгән.


Быйылғы миҙгелдә иң ҙур иҫәп менән | Новости Башкортостана\n16.11.2016 в 20:59 \_\_ Спорт \_\_ 420\nӨфөнөң “Ағиҙел” ҡатын-ҡыҙҙар хоккей клубы Свердловск өлкәһе йыйылма командаһын 10-ға 2 иҫәбенә еңде. Өфө ҡыҙҙары ошо көндәрҙә Екатеринбургта. Ошондай иҫәп “Ағиҙел” өсөн быйылғы миҙгелдә иң һөҙөмтәлеһе булды. Уҙған көн беҙҙекеләр дәғүәселәрен 7-гә 1 иҫәбенә еңгәйне. Бөгөн командалар ял итә һәм иртәгә өсөнсө уйын үтә. Әлеге ваҡытта “Ағиҙел” клубы ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһында өсөнсө урынын һаҡлап ҡала.


Фатир һатып: практик кәңәштәр - Франция онлайн юристар!\nФатир һатып: практик кәңәштәр\nҠуртымға торлаҡ һатып ала\nФатир һатылған-был оҙайлы процесс, бигерәк тә, әгәр уны дөрөҫ итеп алдан әҙерләйемНотариус мотлаҡ үткәреү тәртибе бар. Бына барыһы да һезгә белергә кәрәк тураһында буш фатир һатып, йә биләй. Фатир һатып ала алырға күп ваҡыт, бигерәк тә түгел, һатыуға әҙер булыуы етә. Беренсе проблема булмаясаҡ, тип бер нисә ысулы бар шарттар һатып фатир һатып, шулай булыуына ҡарап үҙгәрә, йәки берҙән-бер хужаһы була, тип, һеҙ, ике фатир һатып алынды. Был турала белер өсөн, япраҡ « фатир һатып алыр ». Һәр осраҡта, фатир һатып хаҡы буйынса иң яҡшы һеҙҙең өсөн, һеҙ уны иң ҙур мәғәнә һалырға кәрәк. Тәүҙә уның хаҡын баһалай, ә һуңынан советы ҡабул булһын өсөн, белә, ул нисек мәғәнәһе эшләй (staging home аша). Процедура фатирҙы һатырға кәрәк, теүәл аҙымдар. Күптән түгел, һеҙ күсемһеҙ милек буйынса агентлығына мөрәжәғәт итергә мөмкинлеге булды, төшөрөү өсөн ниндәйҙер аҙым. Бында мәсьәлә ул түгел, классик тип һатыла. Башҡа процедуралар өсөн, мөрәжәғәт итә йәки аукцион viager өсөн спецификацияһы. Һуң, һеҙ нисек потенциаль һатып алыусы табып, уның менән килешеүгә ҡул ҡуйырға тейеш алдан һеҙ-һатып. Улар ҡуйған шарттарҙа һатыу, һатыу хаҡы индерелә. « Алдан килешеү » буталсыҡҡа килтереүе мөмкин. Контракт буйынса иң яҡшы һәм был, ысын, формаға һәм тейешле граждандар кодексы принциптарына.\n« Алдан килешеү » тимәк, был килешеү, һуңғы предварять-биреш килешеүен, ғәҙәттә, « акт » һата.\nИке төрө бар тиклем-килешәм: купля-купля һәм һатыу-һатып. Өсөн өҫтәмә мәғлүмәт алыу, уҡыу паспорт « Алыш-биреш ». Һуңғы аҙым-был һуңғы актҡа ҡул-биреш алып барып, милеккә тапшырыла. Купля акт-нотариустар мотлаҡ булырға тейеш һәм һатыусы тәртибе ҡул тәшкил итә. Өсөн өҫтәмә мәғлүмәт алыу, уҡыу картаһы « Нотариус күсемһеҙ милек » һәм « купля акт-күсемһеҙ милек һатып ». Көн һеҙгә яңы хужаларына фатир асҡыстары тапшырыу актына ҡул ҡуйырға тейеш. алыш-биреш Үҙ сиратында, шул уҡ хаҡты түләргә тейеш, һеҙ уны һатып көнө.\nҺеҙ ул ҡуртымға фатир һатып һәм аренда срогы тамамланғанға тиклем һалырға теләйем һеҙгә. Был бик мөмкин Яуап"да".\nТорлаҡ күсемһеҙ милек ҡуртымға эшләүгә яраҡлы түгел. Файҙалы белә: үҙ фатирынан һатыу бик ауыр булып тора икән, әгәр ул һеҙгә түләргә тейешле хаҡ. арендаторҙар беҙҙә күренеш түгел. Jurifiable юридик консультациялар һәм ышаныслы һәм туранан-тура. Үлсәү өсөн адвокат табығыҙ, уларҙың һөйләмдә сағыштыра.\nКлиенттар мәнфәғәтендә судҡа күҙаллана. Эште судҡа тиклемге бәхәстәрҙе көйләргә тырышыу. Ҡатнашлығы\nDie aankoop van'n woonstel in Dubai - weet Alles met Dubai real Estate


“Атайсал” – Бөрйәндең Ырғыҙлы ауылында\n1 Сентябрь , 18:00\nБөрйән районының Ырғыҙлы ауылында республиканың билдәле артистары асыҡ һауала концерт ҡуйған.\n“Атайсал” проектына ярашлы, Бөрйән районының Ырғыҙлы ауылында республиканың билдәле артистары асыҡ һауала концерт ҡуйған.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ: “Атайсал” республика Башлығы Радий Хәбировтың башланғысы менән барлыҡҡа килде. Уның төп идеяһы – Башҡортостанда тыуып үҫкән кешеләрҙе бергә туплау, яҡташтарына ярҙамлашыуға йәлеп итеү.\nЫрғыҙлылағы тамашала Башҡортостандың халыҡ артисы Рөстәм Ғиззәтуллин, рэп-башҡарыусы "МС Баш", популяр йырсы Ян Лира, “Башҡорт әлифбаһы” хиты авторы RAHIMOV (Рәхимов), сығыш яһаған, билдәле музыкант ZAINETDIN концертты йомғаҡлап ҡуйған.\nЫрғыҙлы – республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡованың тыуған ауылы. Мәртәбәле ҡунаҡ ауыл мәҙәниәт йортонда эшләп килгән “Шатлыҡ” бейеү ансамбленә сәхнә кейемдәре бүләк иткән. “Клубта бәләкәй булһа ла бейеү ансамбле барлыҡҡа килгәнен белгәс, ярҙам иткем килде”, – тигән ул.\nСығанаҡ: республиканың Мәҙәниәт министрлығы.


Радий Хәбиров Өфөлә зоопарк төҙөү бурысынҡуйҙы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nТөбәк етәксеһе цивилизациялы донъя күптән баш тартҡан күсмә зоопаркты Башҡортостан биләмәһендә урынлаштырмаҫҡа тәҡдим итте. Өфөләге күсмә зоопарк күптәргә таныш, уның башҡала тирәләй генә күсмә икәне лә мәғлүм. Ситлектәге йәнлектәрҙең йонсоу хәле лә сер түгел. Республика башлығы хакимиәткә бер аҙна эсендә был ҡыҙғаныс хәлде бөтөрөү йәһәтенән тәҡдимдәр индерергә ҡуша. Миллионлы ҡаланың йөҙө лә бөхтә, урам юлдары ла төҙөк булырға тейеш. Әлеге ваҡытта Өфөлә йәйелгән төҙөлөш һәм юл төҙөкләндереү эштәренә ҡағылышлы уңайһыҙлыҡтар тураһында халыҡҡа аңлатыу эштәре урынлы, Радий Хәбиров башҡала хакимиәтенә ошо уңайҙан да йөкләмә бирҙе. Идара итеү йөкләмәләрҙең үтәлешен мотлаҡ тикшереүгә нигеҙләнә, тип Республика башлығы Контроль идаралығына Өфө, Салауат Стәрлетамаҡта подъездарҙа дезинфекция үткәреү сифатына иғтибар итергә ҡушты.Йәнә бер кисектергеһеҙ мәсьәлә – берҙәм дәүләт имтиханында белем кимәлен йөҙ бал күләмендә күрһәткән уҡыусылар әҙерләгән педагогтарҙы бүләкләү. Имтиханда йөҙ балл йыйған эштәр һаны быйыл 127, мәктәп тамамлаған өс кеше имтиханды бер нисә фәндән йөҙ балға тапшырған. Республика башлығының апрель айында ҡул ҡуйған ҡарарына ярашлы, 50 мең һум күләмендәге аҡсалата бүләккә 106 уҡытыусы дәғүә итә. Радий Хәбиров был түләүҙәрҙе август айында уҡ башҡарырға ҡушты. Республиканың еңел сәнәғәт предприятиелары ла дәүләт ярҙамына иҫәп тота. Үткән осорҙа тармаҡта кейем һәм туҡыма әйберҙәре етештереү күләме артҡан. Был ЮНИДО ойошмаһы менән хеҙмәттәшлек итеү, төбәктә берҙәм мәктәп формаһы индереү пилот проектын бойомға ашырыу һәм коронаривус инфекцияһына бәйле пандемия осоронда шәхси гигиена сараларын тегеүҙе яйға һалыу менән дә бәйле. Бөгөнгә келәттәрҙә 500 мең күп ҡулланышлы битлек тупланған. Республикала ковид-госпиталдәр өсөн 8 компьютер томографы һатып алынған. Шулайҙың икәүһе ҡулланышта, ҡалған алтыһы сентябрь аҙағында эшләй башлай. Был хаҡта төбәк һаулыҡ һаҡлау министры белдерҙе. КТ тикшеренеүҙәргә килгәндә республикала иғтибарға лайыҡ мәғлүмәт теркәлгән. Өфөлә генә үпкәһен ҡаратырға килгән 70 кешелә яман шештең башланғыс мәле асыҡланған. Хәҙер был пациенттарҙың, ваҡытында дауалай башлап, ғүмерен һаҡлап ҡалырға мөмкин. Коронавирус буйынса иһә республика билдәле яҫылыҡҡа өлгәшкән. Максим Забелин үткән өс аҙнала үҫеш темпы тәүлегенә 35-36 осраҡтан артмаған, тип белдерҙе. Пневмония осраҡтары ла кәмегән. Тап ошо мәлдә битлек режимын һаҡлау, социаль дистанцияны тотоу, халыҡ күмәк йыйылған сараларҙы сикләү мөһим.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МАЛАЙҘАР ТУЛЫ ДОНЪЯМ... - 2018 - Мәҡәләләр\nБеҙҙең ғаилә башҡа ғаиләләрҙән бер нисек тә айырылмай. Өфө районының Шамонин ауылында йәшәйбеҙ, беҙҙең кеүектәр тотош бер ауыл, барыһы ла 2008-2009 йылғы махсус программала ҡатнашып, ҡулайлы ғына хаҡҡа йорт алып сыҡҡан йәштәр. Йорт һайын бала-саға, ул ваҡытта кемдеңдер беҙҙеке кеүек ике малай, кемдеңдер, киреһенсә, ике ҡыҙ, ә кемдеңдер алтын урталыҡ - ул менән ҡыҙ. Ғәҙәти ғаиләләр, ғәҙәти атай-әсәйҙәр. Голливуд киноиндустрияһының ҡалыптарына ярап ҡына тора - ҡала эргәһендәге шәхси йорт, ике бала, универсал кузовлы автомобиль...\nЯҙмыштар күктә яҙыла, ти ҡайһы берәүҙәр. Әгәр ҙә был тәғлимәт ысын булһа, беҙҙең Даян менән икебеҙҙе атай-әсәй булараҡ үҙгәрткән көн былайыраҡ булған. Аҡ ҡаластай ап-аҡ ҡына йоморо ҡуллы бер малай күктең етенсе ҡатынан Ергә ҡарап, үҙенә әсәй менән атай һайлап ултырған. Оҙаҡ та һайланмаған, әллә ни эш ҡыйратырҙай булып сәбәләнеп йүгереп йөрөгән миңә төртөп күрһәткән. "Юҡ, юҡ, - тиешкән фәрештәләр. - Күрәһеңме, уның ике бәләкәй улы бар, декреттан һуң яңы ғына эшкә сыҡҡан, дәртләнеп йөрөгән була. Туҡта, беҙ һиңә тағы бер апайҙы күрһәтәбеҙ..." "Юҡ, мин әсәйемде һайланым!" - тип еңмешләнеп китә аҡ ҡаластай аҡ ҡулдарҙың эйәһе. Фәрештәләр уға ҡарап әҙерәк уйланып тора ла: "Былай еңмешлегең уларҙың тоҡомона тартҡан, шикелле", - тип, фатиха бирә.\nӘ был ваҡытта ерҙәге мин, ниндәй тылсым эйәһе булыуымды аңламай, тыпырсынып алам: "Яңы ғына эшкә сыҡҡайным бит, яңы проектым бар..." Эшем эйәһе. Аҡ ҡаластай аҡ ҡулдарҙың хужаһы ашыҡмай ҙа, һуңламай ҙа, теп-теүәл табиптар әйткән көндө донъяға килә. Тәүҙә шартына килтереп илап ала. Фәрештәләргә: "Мин тыуҙым, бөтәһе лә яҡшы!" - тип хәбәр итеүе инде был. Шунан инде үҙенә тәғәйенләнгән ҙур эшкә тотона. Беренсенән, әсәһенең, йәғни минең, теҙгенен әҙерәк тартып ҡуя. Трр, йәнәһе, ҡайҙа ашығаһың, ғүмер алда әле. Икенсенән, донъяға ҡарашты үҙгәртә. Шулай тейеш, һымаҡ ҡабул итеп алған ике ҙур улыма һөйөүем тағы ла артҡандай була. Дөрөҫ тәрбиә бирәйем, тип сәбәләнеүҙән туҡтайым. Әммә, зекер әйткәндәй, көнө-төнө ғүмер, һаулыҡ, бәхет, тәүфиҡ теләүҙән туҡтамайым. Өс баҫаһы урынға бер баҫыр, сабыр ғына әсә булырға өйрәнәм. Өр-яңынан өйрәнәм. Аҡ ҡаластай ап-аҡ ҡулдар мине шуның өсөн һайлаған бит! Машаллаһ!\nӘйткәндәй, улдарым менән яҡыныраҡ таныштырыр ваҡыт етте, шикелле. Шулай итеп, беҙҙең ғаиләлә өс малай үҫә: Бәхтейәр, Баязит һәм Байназар. Өс малай, өс таған, өс бер туған. Өсөһөндә - өс төрлө холоҡ. Ҡайһы саҡ, ысынлап та, исемдәре есеменә йоғонто яһайҙыр, тигән һығымтаға киләһең. Мәҫәлән, өлкән улыбыҙға исем һайлағанда баш баланың исемендә мотлаҡ "р" өнө булһын, ә "тимер" һүҙе булмаһын, тигәйне беҙгә өлкәндәрҙән кемдер берәү. Оҙаҡ һайлап, ғаиләбеҙҙе ҡотло иткән бәләкәй генә кешекәй үҙе лә даланлы булһын тип, Бәхтейәр исемен ҡуштыҡ. Уға хәҙер 8 йәш, мәктәптә уҡый. Хис-тойғоло исем булғанғамы, ул нескәрәк күңелле. Һүрәт төшөрөргә, әкиәт тыңларға ярата. Шул уҡ ваҡытта Бәхтейәрҙең холҡонда малайҙарса ҡатылыҡ та, шуҡлыҡ-шаянлыҡ та, ҡыҙыулыҡ та бар. Һуғышып та ала, сөнки яратыуын, һағыныуын, һоҡланыуын үҙенә йомоп йәшерә белһә лә, асыуын йүгәнләп өйрәнмәгән әле.\nУртансыбыҙ Баязитҡа 6 йәш. Ғәрәп теленән тәржемә иткәндә исеме "алдан барыусы" тигәнде аңлата. Мосолман донъяһы тарихында Баязит исемле бөйөк сардарҙар күп булған икән. Был хәрби исем уртансыбыҙға тап килеп кенә тора кеүек. Әкиәт тыңламай, һүрәт төшөрмәй. Ағаһы артынан эйәреп уйнауға ҡарағанда, үҙенең дуҫтары төркөмөн булдырыуҙы хуп күрә. Бер-ике иптәше янында булһа, уларҙы әйҙәп-өйөрөп алып йөрөтә: "Хәҙер йәшенмәк уйнайбыҙ, әйҙә, баҫтырышабыҙ, киттек, велосипедта йөрөйбөҙ…"\nБына ошо ут һәм һыу, боҙ һәм ялҡын кеүек ике малай янына терәк булып өсөнсө улыбыҙ тыуҙы. Уға әле ике йәш. Байназар исеменә "яҡшы ниәт" мәғәнәһен биргәндәр. Өсөнсө улыбыҙ тормошобоҙҙо үҙгәртте. Ғаиләбеҙ күп балалы тигән социаль статус алды, шул уҡ ваҡытта беҙ һан яғынан ғына артманыҡ, күңелебеҙ ҙә байыны. "Тағы бер балаға иғтибарыбыҙ, һөйөүебеҙ етерме?" тигән борсолоу юҡ беҙҙә. Һөйөү кәмемәй, арта ғына, уны үлсәп тә булмай, бер йә ике балаға ғына, тип бүлгеләү ҙә мөмкин түгел икән. Тағы бер бәпес барлығы ике ағайҙың холҡона ҙур үҙгәреш индерҙе. Хәҙер береһе - икеләтә ағай, ә икенсеһе, бәпес булыуҙан туҡтап, иңенә яуаплылыҡ алып өйрәнә. Ағайҙарына бына шундай матур бурыстар, ғаиләбеҙгә яҡшы үҙгәрештәр өҫтәп донъяға килде ул Байназар.\nКешенең исеме бөтөн булмышына, хатта яҙмышына йоғонто яһауына борондан ышанғандар. Йәш аралары ҙур булмағас, улар бергә уйнай, бергә шаяра, хатта бергә эш боҙа. Берсә саҡырып, берсә яратып, берсә киҫәтеп, "Бәхтейәр! Баязит! Байназар!" тип уларға тәүлегенә әллә нисә тапҡыр өндәшәбеҙ. Тимәк, көнө буйы беҙҙең өйҙә өс малайға бер юлы "Бәхетле бул!", "Әйҙәүсе бул!", "Яҡшы ниәтле бул!" тигән матур теләктәр яңғырап тора.\nШулай итеп, мин хәҙер ғәҙәти әсәй түгел. Малайҙар әсәһе мин. Ике ул үҫтергәне малайҙар әсәһе түгелме ни, тиерһегеҙ. Юҡ, әсәйҙәрҙең хаҡын һис кенә лә кәметмәйем. Ике ул үҫтергәне лә, ҡыҙҙар ғына һөйгәне лә, ул менән ҡыҙ тәрбиәләгәне лә һоҡланыуға лайыҡ. Тик... бер-бер артлы тыуған өс малай әсәһе булыу... саҡ ҡына икенсерәк. Һеҙ ризамы? Беренсенән, һәм иң мөһиме, малайҙар әсәһе һәр ваҡыт малайҙар араһында, малайҙар уртаһында, малайҙар ҡосағында. Улар бөтөн ерҙә лә. Малайҙар өйҙә. Малайҙар тышта. Малайҙар кухняла, йоҡо бүлмәһендә, йыуыныу бүлмәһендә. Малайҙар диванда, карауатта, шкаф эсендә, өҫтәл аҫтында... Бәпес булыуҙан туҡтағас, һәр ир балаға малай төҫө инә башлай. Һәм башланаааа... Малайҙар тауыш ярата, әммә үҙҙәренә тауыш күтәргәнде яратмай. Малайҙар тыңламай, әммә үҙҙәрен тыңлауҙы талап итә. Малайҙарҙы өҫтәл артына ултыртыуы еңел түгел. Ултырһалар инде, умырғансы ашайҙар, әммә арттарынан бер оя себештәрҙе туйҙырырлыҡ ризыҡ ҡала. Түккән аштарының туҡмасы ҡолаҡтарында эленеп торһа ла, етди булып ҡала беләләр. Йәки, матур күлдәк-салбар кейҙереп, бабочкалар тағып, тәрбиәле итеп күрһәткең килә, ә улар Маугли ҡыланмағанды ҡылана. Уларҙың үҙҙәре генә белгән серҙәре бар, үҙҙәренең закондары, үҙҙәренең генә донъяһы. Улар таш ташлап, сәпкә тейһәләр ҙә, ағасҡа үрләһәләр ҙә, мунса башына менһәләр ҙә, ат башындай алтын тапҡандай ҡыуана. Ғөмүмән, ябай ғына нәмәләргә шатлана улар - карауатҡа менеп һикерһәләр, мендәр йөнөн туҙҙырһалар, резина итек эсенә һыу тулғансы яҙғы күләүек кисһәләр. Малайҙар - йомғаҡ. Был йомғаҡҡа ҡыҙыҡһыныусанлыҡ менән тиктормаҫлыҡ ептәре сиратылған. Был йомғаҡ, ҡояш энергияһын туплап эшләгән батарея кеүек, һәр ваҡыт хәрәкәттә. Малайҙарҙы бөтә нәмә лә ҡыҙыҡһындыра - тутыҡҡан иҫке бәке, метеорит, кеҫәртке һәм ауылдың тегеееее осондағы берәүҙәрҙең мунсаһынан сыҡҡан төтөн. Һорауҙар? Ә һорауҙарҙы уйлап сығарыусы донъялағы иң ҙур фантазия фабрикаһы малайҙарҙың башында урынлашҡан.\nМалайҙар арыта, малайҙар арманһыҙ итә. Малайҙарҙы түрбаштан, йоҡо бүлмәһенән, ваннанан ҡыуып сығарып була. Ә йөрәктән - юҡ. Сөнки малайҙар бөтә ерҙә лә. Тишек туптың эсенә ҡом тултырып, "груша" эшләп ҡуйған атайҙың эсендә лә бәләкәй малай бар. Олатайҙарҙың да эсендә шаян тиктормаҫ йәшәй. Хатта бәпембәләй ап-аҡ башлы ике ҡартатай ҙа ҡайһы берҙә хас та малайҙарса шаяра, ҡыуана...\nМалайҙар телефондан шылтырата, малайҙар итәктән тарта, малайҙар иғтибар талап итә. Малайҙар өйҙә, малайҙар тышта, малайҙар бөтә ерҙә лә. Минең донъям шул шаян, тиктормаҫ йән эйәләре менән тулы.\nУллы булыу бәхетенә өлгәшкән барлыҡ әсәйҙәр ҙә минең менән ризалыр: ир балаға әсә булыу саҡ ҡына икенсерәк. Быны мин өс тапҡыр бала табыу йортоноң палатаһында ятҡан малайҙар әсәһе булараҡ әйтәм. Өсөнсөгә әсәй булғас, палатаға улым менән һуң ғына, төндә килеп урынлаштыҡ. Дүрт ҡатынбыҙ, бәләкәстәребеҙҙең тәгәрмәсле карауаттарын яныбыҙға терәп ҡуйып, хазиналарыбыҙға сытырман йәбешкәнбеҙ. Ыуыҙ имеп туйған улым йоҡлап китте. Мин дә, улым йоҡлағанда серем итеп алайым, тип яттым, тик йоҡлармын, тимә. Палаталағы бер бәпес тызылдығын сыҡты төнө буйы. Йоҡо аралаш бәләкәстең көслө генә тауышын баһалап, "малай шикелле" тип уйланым да, күҙҙәрҙе сытырлатып йомоп йоҡларға тырыштым, сөнки беләм - иртәгә йоҡоһоҙ төн минеке буласаҡ. Шулай булды ла. Иртәгеһен төндә йоҡоһоҙҙар вахтаһына мин дә тороп баҫтым тыз-быз килгән улымды күтәреп. Ә теге ике әсәй йоҡлай! Алһыу ғына одеялдарына төрөнөп, мыш-мыш йоҡлаған ҡыҙҙарын сәғәткә ҡарап "имеҙергә ваҡыт" тип уятып алалар ҙа тағы йоҡлайҙар. Ә беҙ һаҡта торабыҙ, ҡыҙҙарҙың йоҡоһон һаҡлап. Малайҙар бит, буласаҡ ил һаҡсылары, тигән булып көлөшәбеҙ үҙебеҙ, йоҡоһоҙлоҡтан шешенгән күҙҙәрҙе саҡ асып.\nӘйтәм бит, ир балаға әсәй булыу икенсе. Йоҡоһоҙ төндәрҙән башланып китә лә, йоҡоһоҙ төндәр менән сиратлаша, аҙаҡ уларҙы йоҡоһоҙ төндәр алмаштыра. Их, ҡыҙ саҡта шул йоҡоно запасҡа туйҙырып ҡуйып булһа икән ул! Бәләкәсең менән йоҡоң туймай киткән саҡтарҙа, һыуытҡыстан ит алған кеүек, йәһәт кенә запасҡа һалып ҡуйған йоҡоңдо һөйрәп килтереп сығараһың да... әсәй тағы матур, яғымлы, яҡты йөҙлө. Ә былай... Төндә карауатында илап ятҡан бәпесеңде бәүетәм икән, тип, атаһының ҡулбашын дер һелкеткән саҡтар ҙа булғылай.\nШул йоҡоһоҙ төндәр сәбәпсеһе булған бәләкәй кешекәйгә ҡарайһың да, тағы иҫең китә. Ҡалай оҫта итеп атаһына тойғоларын белдерә! Тыуғандан алып эргәһендә инә ҡаҙҙай тыпырлайһың, ә ул тәүге тапҡыр атаһына йылмая. Тешһеҙ ауыҙын мөнтәйтеп, тауыш сығарғанын көтәһең, ә ул атаһына тәүҙә һүҙ ҡуша. Һин сәпәкәй итергә өйрәтәһең, ә ул атаһының эштән ҡайтыуына ҡул сабып ултыра. Имгәкләп күрһәтәһең, атларға өйрәтәһең, ә ул тәүге аҙымдарын атаһына эйәреп яһай. Шуға, атаһы эштән ҡайтыуға, һине һағынған, тип ҡулына тоттораһың да, "сәй бөткән, тоҙ юҡ, шырпы кәрәк" тигән һылтау табып тышҡа атылаһың. Кистең аяҙ саф һауаһы ниндәй рәхәт, тип һоҡланып та өлгөрмәйһең, кеҫәңдә телефон шылтырай: "Ыштаны ҡайҙа?" Тәнкләп кенә һалып ҡуйған таҙа кейемдәре ҡайҙа булғандыр. Ҡайтаһың инде. Әсәйҙең бәләкәй генә ялы тамам һәм тағы ла бәләкәс кеше эргәһенә вахтаға тороп баҫаһың. Һүҙемдең башында уҡ беҙ Шамонин ауылында йәшәйбеҙ, тип юҡҡа ғына әйтмәнем мин. Шамон, Шамония тигән булабыҙ үҙебеҙ йәшәгән ауылды. Ҡайһы бер журналистар, шаяртып, "Башҡортостандың баш ҡалаһы" тип арттырып ебәрә. Ризабыҙ уныһына ла, сөнки хәҙер Башҡортостанда "Ҡайҙа ҡарама - Баймаҡ" тигән лаҡап түгел, "Бөтөн ерҙә - шамониндар" тигәне киң таралған. Кем менән генә танышһаң да, кем менән генә табындаш булһаң да, мотлаҡ берәй уртаҡ танышығыҙ Шамонинда йәшәй килеп сығасаҡ. Шулай, бөтөн юлдар Шамонинға илтә һәм беҙҙең ауылда, хас та Грециялағы кеүек, бөтә нәмә лә бар. Биҙәндереп төҙәндерәләр, сәсте ҡырҡып тарайҙар, тырнаҡ игәп буяйҙар. Шул арала балаңды ҡарап торалар, мәктәптән йә садиктан алалар. Матур күлдәк һайларға ярҙам итәләр, хатта сауҙа үҙәгенә алып бара алалар. Күлдәк итәген таманлап, салбар балағын да ҡыҫҡартып бирәләр. Ҡунаҡ киләме? Аш һалырға ит тә һатыла - ҡош-ҡорт, ваҡ мал, эре мал. Сәйгә ҡуйырға тәмле бәлештәр, ҡупшы торттар, фырт кап-кейктар. Ҡунаҡ булып йөрөп артыҡ һимереп киттеңме? Бер минут! Һеҙҙе тиҙ генә ябыҡтырырҙар.\nШундай егәрле, бөтмөр халыҡ йәшәй беҙҙә. Әйткәндәй, был эштәрҙең күбеһе менән нәфис заттар булыша. Ир-ат баш ҡалаға йөрөп эшләй, ә ҡатын- ҡыҙҙарҙың күпселеге өйҙә, балалар ҡарай. Әүҙем әсәйҙәр ауылда матур саралар ҙа үткәреп тора. Олораҡ быуын апайҙар ағинәйҙәр төркөмө ойоштороп ебәрҙе. Һүҙ башында әйтеп үткән ғәҙәти ғаиләләр түгел хәҙер Шамонинда. Һәр йортта кәмендә ике бала, өсөнсө генә түгел, дүртенсе, хатта бишенсе бала алып ҡайтҡандар ҙа бар арабыҙҙа. Хәҙер беҙ Голливуд ҡалыптарына һыймайбыҙ, үҙебеҙсә, саф башҡортса ҡалыптарға ярап йәшәп ятҡан сағыбыҙ.\nАуыл урамы буйлап үтһәң, 2009 йылдағы һымаҡ бер иш йорттарҙы күрмәҫһең дә хәҙер. Бәпес алып ҡайтабыҙ ҙа өй ҙурайтабыҙ, тип шаяртабыҙ был йәһәттән. Кемдер икенсе ҡат күтәрә, кемдер төкәтмә һуға, кемдер машинаһына гараж эшләй, кемдер мунса бурай... Бына шундай байбыҙ. Төп байлығыбыҙ - балалар. Йән биргәнгә - йүн биргән, йәки һәр бала үҙ ризығы менән тыуа, тигән әйтемдәрҙең хаҡлығын ғәмәлдә иҫбатлаусы ғаиләләр йәшәй беҙҙең Шамонинда.\nЯҙылған: 24.09.18 | Ҡаралған: 149


Силәбе өлкәһендә Башҡорт мәҙәниәте һәм туған тел көнө уҙғарыла\n15 Февраль 2017, 11:53\nӨФӨ, 2017 йыл, 15 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Силәбе өлкәһенең Үрге Өфәлей ҡалаһында Башҡорт мәҙәниәте һәм туған тел көнө уҙғарыла. Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, сара 21 февралдә Мәҙәниәт йортонда ойошторола.\nУнда дәүләт власы органдары, ижади интеллигенция, йәмәғәт, йәштәр һәм дини ойошмалар вәкилдәре, Екатеринбургтан, Силәбенән, Башҡортостандың Балаҡатай, Мәсетле райондарынан абруйлы ҡунаҡтар һәм коллективтар саҡырылған. Байрамға Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Амур Хәбибуллиндың килеүе көтөлә. Мәҙәниәт йорто фойеһында башҡорт халҡының биҙәү-ҡулланма сәнғәте, аш-һыу, шәжәрә күргәҙмәләрен ойоштороу, башҡорт йолаларын күрһәтеү ҡаралған. Балалар М.Аҡмулла, Р.Ғарипов, Ғ.Сәләм, Ҡ.Даяндың шиғырҙарын уҡыясаҡ.\n«Ҡалабыҙ өсөн Халыҡ-ара туған телдәр көнө — мөһим байрам, сөнки беҙҙең өлкә күп милләтле һәм телдәргә бай. Ошо хазина һаҡсыл ҡараш, иғтибар һәм хәстәрлек талап итә, шуға күрә белем биреү учреждениеларында туған телдәрҙе һаҡлап ҡалыу, интернационализм тәрбиәләү һәм уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү маҡсатында төрлө саралар үткәрелә. Глобалләштереү ғәҙәти йәшәү рәүешебеҙҙе һәм традицион мәҙәни ҡиммәттәребеҙҙе боҙорға маташҡанда был айырыуса мөһим», — тине ҡала башҡорттары ҡоролтайы һәм «Ләйсән» башҡорт халыҡ ансамбле етәксеһе Фәнүзә Зарипова.\nБайрамды «Ләйсән», «Тамсылар», «Аҡтамыр», «Йәдкәр» билдәле башҡорт коллективтары ҡатнашлығындағы концерт программаһы дауам итә. Башҡорт мәҙәниәте көнө почет грамоталары һәм бүләктәр тапшырыу менән тамамлана. Сараны ойоштороусылар — Үрге Өфәлейҙәге башҡорт ҡоролтайы.\nХалыҡ-ара туған телдәр көнө ЮНЕСКО-ның Генераль конференцияһы тарафынан 1999 йылдың 17 ноябрендә иғлан ителә һәм 2000 йылдан билдәләнә. 21 февраль датаһы тел йәһәтенән төрлөлөктө һәм халыҡтарҙың мәҙәни ҡиммәттәрен һаҡлауға йүнәлтелгән сараларға арналған.


Республикала боҙлауыҡ һәм ҡар ҡатыш ямғыр фаразлана // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:25, 21 октября 2020 Йәмғиәт\nСиноптиктар мәғлүмәте буйынса, 21 октябрҙә бер аҙ ямғыр, урыны менән ҡар ҡатыш ямғыр фаразлана. Ел көньяҡ-көнбайыштан, көнбайыштан талғын, көндөҙ урыны менән көслө. Һауа температураһы көндөҙ +2, +7 градус.\nКесаҙна, 22 октябрҙә, бер аҙ епшек ҡар, төндә һәм иртән юлдарҙың айырым участкаларында боҙлауыҡ, көнсығыш райондарҙа ваҡытлыса ҡар ятыуы көтөлә. Ел көнбайыштан, төньяҡ-көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә 0-дән -5 градусҡаса, аяҙытҡанда -10-ға хәтлем, көндөҙ -1,+4 градус.\nЙома, 23 октябрҙә, урыны менән бер аҙ ҡар, көндөҙ ҡар ҡатыш ямғыр яуа, төндә һәм иртән юлдарҙың айырым участкаларында боҙлауыҡ. Ел төньяҡ-көнбайыштан, йүнәлешен көньяҡ-көнбайышҡа үҙгәртеп, талғын. Һауа температураһы төндә -2, -7 градус, аяҙытҡанда -12-гә тиклем, көндөҙ 0, +5 градус.


Рөстәм Хәмитов Ғафури районында урып йыйыу эштәре барышы менән танышты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ғафури районында урып йыйыу эштәре барышы менән танышты\n11:28, 2 августа 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n30 июлдә Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Ғафури районында булды. Башҡортостан Башлығы урып йыйыу эштәре барышы менән танышты, агросәнәғәт комплексы предприятиеларына, инфраструктура һәм социаль объекттарға барҙы.\nТатар Һаҫыҡ күле ауылы янында республика етәксеһе «Восход-СТ» ауыл хужалығы предприятиеһы баҫыуҙарында уңыш йыйыу барышы менән танышты.\nХужалыҡ директоры Руслан Бакиров әйтеүенсә, биш йыл эсендә ауыл хужалығы биләмәләре 350 гектарҙан 4,5 гектарға тиклем артҡан. 2016 йылда сәсеү майҙандары 2 405 гектарҙы биләй, шуларҙың 1 415 гектары – иген, 850-һе – техник культуралар (шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш). Әлеге ваҡытта игендең уңышы гектарҙан 29,7 центнер тәшкил итә. Быйыл кукурузға 125 гектар майҙан бирелгән, тип билдәләне Руслан Бакиров.\nБынан тыш, ауыл хужалығы предприятиеһы романов тоҡомло һарыҡ үрсетеү менән дә шөғөлләнә.Әле хужалыҡта 470-тән ашыу һарыҡ, шулай уҡ бер нисә баш йылҡы һәм эре мөгөҙлө мал бар.\nРөстәм Хәмитов республикала комбайнсылар араһында конкурс иғлан ителеүен иҫкә төшөрҙө. Ун еңеүсегә автомобиль тапшырыла. Руслан Бакиров фекеренсә, «Восход-СТ» предприятиеһы хеҙмәткәрҙәре ошо һөнәри бәйгелә юғары урындарға дәғүә итә ала.\n– Беҙ һәйбәт эшләүселәргә, уңыштың сифаты һәм һаны йәһәтенән үҙҙәрен яҡшы яҡтан күрһәтеүселәргә ярҙам итәсәкбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.


29 Октябрь 2018, 14:03\nТракт урамы, 28”А” адресы буйынса урынлашҡан “Автозапчастар” магазины 1998 йылдан бирле эшләй. Унда ҡулайлы хаҡтарға ВАЗ автомобилдәренә һәм бөтә төр сит ил машиналарына алмаш частар, тәгәрмәстәр, дискылар һатыла. Әгәр һатыуҙа кәрәкле тауар булмаһа, уға заказ ҡабул итәләр.\nМагазин хужаһы Рәфҡәт Рәжәп улы Әхмәтйәнов клиенттарҙы ихлас ҡаршы ала, иғтибарлап тыңлай, кәрәкле алмаш часты һайларға ярҙам итә, фай-ҙалы кәңәштәрен бирә. Даими клиенттарға ташламалар яһай.\nМагазин эргәһендә генә шиномонтаж бар, унда тәгәрмәстәрҙе ремонтлау, етешһеҙлектәрен бөтөрөү, балансировкалау, вулканизациялау, сезонға бәйле тәгәрмәстәрҙе алмаштырыу өсөн кәрәкле бөтә ҡорамалдар бар. Башҡарылған эштәрҙең сифатына айырыуса иғтибар бүленә, сөнки клиенттар-ҙың һаны шуға бәйле. Ә улар аҙ түгел, араларында даими мөрәжәғәт итеүселәр ҙә күп. Тәгәрмәстәрҙе монтажлау хеҙмәтенә һорау көҙ һәм яҙ арта. Ундай ваҡыттарҙа оҫтахана һуңғы клиентҡа тиклем эшләй.\nТәгәрмәстәрҙе монтажлау буйынса сифатлы башҡарыл-ған эш – юлда хәүефһеҙлек нигеҙе. Бында үҙ эшенең ысын оҫтаһы, яуаплы, иғтибарлы һәм бөхтә хеҙмәткәр, һәр автомобиль хужаһына ярҙамға килергә әҙер торған Николай Семенов эшләй. Уның хеҙмәт урынында һәр ваҡыт тәртип. Водителдәр Николай Семенов хаҡында тик яҡшы фекерҙә генә. Был шиномонтажға килеүсе клиенттар даимиға әйләнә.\nМагазин иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 7-гә тиклем эшләй. Йәкшәмбе – ял. Автомобилдәргә алмаш частар һәм тәгәрмәс- тәрҙе ремонтлау буйынса һорауҙар менән 8-961-363-86-84 телефоны буйынса мөрәжәғәт итергә.


Йүткереү(йүтәл) — ҡурылдайҙа ҡуҙғыу барлыҡҡа килгәндә ауыҙ аша ҡапыл рефлектор һулап сығарыу.\n2 Киҫкен йүтәлдең сәбәптәре\n2.1 Киҫкен һәм обструктив бронхит нескәлектәре\n2.2 Киҫкен фарингит,ларингит,ларинготрахеит\n2.3 Киҫкен респиратор-вирус ауырыуҙары, киҙеү\n2.4 Сәсәтмә (быума йүтәл)\n2.5 Пневмония һәм плеврит\n2.6 Үпкә туберкулезы\nЙүтәл —үҙ-аллы сир түгел. Ул ҡайһы бер сирҙәрҙең симптомы булып тора.\nЙүткергән кешене күрһәк, ғәҙәттә, һалҡын тейҙергән, тип уйлайбыҙ. Ләкин, киҫкен респиратор-вирус ауырыуҙарынан тыш, башҡа сирҙәрҙең дә йүткереү ҡатыш үтеүе бар. Шуға ла табиптар йүткереүҙең бөтә билдәһенә лә иғтибар итә:\nОҙайлылығына. Өс аҙнанан ашыу дауам иткән йүтәл хроник тип атала. Шуға тиклем дауам иткәне - киҫкен.\nДауамлылығына. Был билдә буйынса йүтәл әллә ниҙә бер, ҡыҫҡа, өйәнәкле, даими була.\nТембрына. Ҡоро, еүеш, өҙөк-өҙөк, сәсәп һ.б.\nһыҙатына. “һөҙөмтәһеҙ” тип аталған йүтәл еңеллек килтермәй, ә “һөҙөмтәлеһе”(ҡаҡырыҡ сыҡҡанда) организмды зарарлы матдәләрҙән ҡотолдора.\nЙүтәлдең ниндәй осраҡта килеп сығыуына. Мәҫәлән, уның айырым миҙгелдә йәки тәүлектең билдәле бер мәлендә башланыуы ихтимал. Төрлө инфекциянан, дарыу ҡабул иткәндән, ашағандан һуң башланыуы бар. Зарарлы матдәләр менән эшләү, аллергия ла үҙ өлөшөн индерә.\nКиҫкен йүтәлдең сәбәптәреҮҙгәртергә\nКиҫкен һәм обструктив бронхит нескәлектәреҮҙгәртергә\nЙыш ҡына киҫкен респиратор- вирус ауырыуҙарынан (киҙеү, ҡыҙылса, сәсәтмә һ.б.) һуң барлыҡҡа килә. Кинәт кенә температура күтәрелә (38,5 - 39°), тәрән йүтәл мәлендә ҡуйы ҡаҡырыҡ бүленеп сыға, хәлһеҙлек күҙәтелә. Ғәҙәттә, төндә арҡала ятҡанда йүтәл көсәйә.\nОбструктив бронхит менән ауырығанда кеше ыҙаланып, сәсәп йүткерә, ауыр һулыш ала, тын алғанда ғыжылдау күҙәтелә. Нимә эшләргә?\nТәү сиратта симптоматик дауа тәғәйенләнә:\nҡаҡырыҡ сығарыу өсөн дарыуҙар,\nБактериаль бронхитты шулай уҡ антибиотиктар менән дә дауалайҙар.\nЛарингит менән ауырығанда йүтәл ҡоро һәм интектергес, кешенең тауышы ҡарлыға.\nБалаларҙың тамағы ҡурҡыныс ҡыҫылып, һыҙғырып ауыр тын алыуы күҙәтелә, улар ғыжылдап, өҙөк-өҙөк йүткерә (ялған тын юлы шеше).\nФарингит мәлендә тамаҡ ауырта, ҡысыта, сәнсә, шуға ла ауырыу кеше, тамағындағы төйөрҙө сығарырға маташҡандай, көсәнеп йүткерә.\nЛОР-табипҡа күренергә, ларингоскопия эшләтергә. Дауалауҙа антибиотиктар ҡулланалар. Ялған тын юлы шеше булғанда, кисекмәҫтән “Тиҙ ярҙам” саҡыртырға кәрәк, сөнки тамаҡ шешен үҙаллы бөтөрөү ифрат ҡатмарлы.\nКиҫкен респиратор-вирус ауырыуҙары, киҙеүҮҙгәртергә\nҠоро йүтәл еүешкә әйләнә. Ҡаҡырыҡ үтә күренмәле (вируслы инфекция билдәһе) йәки эрен ҡатыш (бактериаль инфекцияның ҡушылыуы билдәһе) була.\nВирусҡа ҡаршы дауа тәғәйенләнә. Еүеш йүтәл мәлендә ҡаҡырыҡты шыйығайтыусы һәм уның сығыуы на булышлыҡ итеүсе препараттар ярҙам итә.\nСәсәтмә (быума йүтәл)Үҙгәртергә\nБыл сир яйлап барлыҡҡа килә. Кеше быуылып йүткерә (йүтәл көсәйеп, ҡоҫоуға тиклем барып етеүе ихтимал). Йүтәл ҡоро була\nДиагнозды ҡанға анализ үткәргәндән һуң ҡуялар. Антибиотиктар, ҡаҡырыҡты шыйығайтыусы дарыуҙар, саф һауа талап ителә.\nПневмония һәм плевритҮҙгәртергә\nТәүҙә йүтәл ҡоро, һуңынан ул еүеш, сәсәп йүткереүгә әйләнә.\nҮпкә шешеүенә :\nтемператураның кинәт күтәрелеүе, *\nтын алғанда күкрәк ситлегендә,\nтутыҡ төҫөндәге ҡаҡырыҡ бүленеү хас.\nФридлендер таяҡсалары арҡаһында барлыҡҡа килгән пневмонияла бүленделәр кирбес йәки иҙелгән ҡарағат төҫөндә була.\nСтафилококк арҡаһында барлыҡҡа килгән инфекция мәлендә ҡаҡырыҡ асыҡ ҡыҙыл төҫтә була.\nСтрептококк иһә эренле ҡаҡырыҡ бүлендертә.\nҠалынМикоплазма бактерияһына ҡуйы ҡанлы бүленделәр хас.\nПлеврит (үпкә ярыһының шешеүе) ваҡытында йүтәл ҡоро, күкрәк ситлегендә йүткергәндә һәм тәрән тын алғанда көсәйгән сәнсеп ауыртыу күҙәтелә.\nДиагностиканың төп ысулы—үпкәгә рентген яһау, төп дауалау - бактерияларға ҡаршы терапия.\nКөслө йәки уртаса еүеш йүтәлдең ҡан төкөрөү менән оҙатылыуы мөмкин.\nОҙаҡ ваҡыт температураның күтәрелеп тороуы, төндә тирләү.\nЛимфа төйөндәренең шешенеүе күҙәтелә.\nҠаҡырыҡ аҙ ғына, лайлалы йәки күп һәм эренле булыуы ихтимал.\nФтизиатрға мөрәжәғәт итергә, үпкәгә рентген эшләтергә, ҡаҡырыҡты ҡат-ҡат тикшертергә.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Йүтәл&oldid=22811»\nПоследний раз редактировалась 22 сентябрь 2020 в 00:05\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:05 22 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Молокан ауыл Советы (Көйөргәҙе районы) — Башҡорт Википедияһы\nМолокан ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)\nМолокан ауыл Советы\nМолокан ауыл Советы — Көйөргәҙе районысоставында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 453357. ОКАТО коды — 80239830000. ИФНС коды: 262\nЕрмолаевка ауыл Советы менән берләштерелә.\nМолокан ауылы — административ үҙәге. Ҡунаҡбай, 2-се Санйын ауылдары, Дедов, Санйын утарҙары.\n1985 йылда Көйөргәҙе ауыл Советына 2-се Санйын ауылы күсерелә («Күмертау районы составында Көйөргәҙе ауыл Советын ойоштороу тураһында» Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1985 йылдың 19 декабрендәге Н 6-2/380 һанлы указы)\nа) Ермолаевка ауылында административ үҙәге менән, «Ермолаевка» атамаһын һаҡлап, Ермолаевка һәм Молокан ауыл Советтарын берләштерергә.\nМолокан ауыл Советының Ҡунаҡбай, 2-се Санйын ауылдарын, Дедов, Санйын утарҙарын Ермолаевка ауыл Советы составына индерергә.\nЕрмолаевка ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.\n2008 йылға Кумертау ҡалаһы, Абдул ауыл Советы, Мораптал ауыл Советы, Шәбағыш ауыл Советы, Отрада ауыл Советы, Ермолаевка ауыл Советы, Яҡшембәт ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш.\nАуыл Советының сиктәренән Оло Көйөргәҙе, Санйын, Табылды, Ҡунаҡбай йылғалары, Имәнбүләк шишмәһе аға. .\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Молокан_ауыл_Советы_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=843416 ҡабул ителгән\nКөйөргәҙе районының юҡҡа сыҡҡан ауыл биләмәләре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:46 29 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Лео Яковлев - Журнал Агидель\nТормошо тураһында Ғүмәр Хәйәм үҙе һөйләгән бәйән. Аҙағы.\nНизам Әлмөлөк заманында Исфаған\nДөйәнең һалмаҡ ҡына һелкенеп барғанында Исфаған хаҡында нимә ишеттем йә уҡыным икән тип иҫемә төшөрә башланым. Беҙҙең тарихсылар бәйән итеүенсә, әүәл Әспәдәнә исеме менән билдәле һәм уға йәһүдиҙәр нигеҙ һалған, ә улар бик боронғо замандарҙа Аллаһ халҡы иҫәпләнгән. Шуға яуыз батша Навуходоносор (б.э. тиклем VI быуат) көн күрһәтмәгәс, улар Ханаанға (һуңынан Палестина, Сирия ерҙәре – Д. К.) ҡайтып киткән. Б.э. тиклем IV быуатта был ҡаланы Зөлҡәрнәй оҡшатҡан, үҫтергән, төҙөкләндергән. Артабан ҡалаға Иран солтандары күҙ һала.\nБер нисә көндән һөҙәк тауҙар ышығында, йәшеллеккә күмелгән Исфаған күренде. Матур һарайҙар, мәсеттәр, манаралар, күперҙәр күҙҙең яуын алып тора. Бер нисә генә көн элек мин күргән, әҙәми зат һ.б. йән эйәләре йәшәмәгән ҡоба сүллектән һуң хатта бәләкәй генә йылғаның кеше тормошонда ниндәй ҙур әһәмиәткә эйә булыуы хаҡында уйландым. Йылғалар, шишмәләр, каналдар, ҡан тамырҙары кеүек, Аллаһ еренең йәшәү сығанағы шул.\nТиҙҙән бөйөк вәзир үҙенә саҡырып, солтандың миңә ер бүләк итеүен, шунда йорт төҙөп, баҡса үҫтерергә фарман биреүен әйтте. Ә хәҙергә Низам Әлмөлөк ваҡытлыса көн иткән урынымдан үҙ һарайындағы айырым бүлмәгә күсергә тәҡдим итте.\nҺижрә буйынса 465 йыл ине, миңә 27 йәш тулды, ә мин әле һаман башҡалар һарайында һыйынып йәшәйем. Бер айҙан Малик шаһ үҙенә саҡырҙы. Солтан һарайы һөйгәнем Төркәндең зинданы ине, һәм мин унда булғанда икебеҙҙең йөрәк тибеше бик яҡынлашыуын һиҙҙем.\nСолтан Малик хуш күңелле һәм аралашыуҙа ябай кеше ине. Шуға мин башта сикләнгән холоҡлолор тип тә һананым. Әммә артабанғы гәпләшеү иртә һығымта яһауымды күрһәтте. Хикмәте бына ниҙә: ҡунаҡ бүлмәһендә ултырғанда шаһ ғаиләһенән бик сибәр малай беҙгә сәй әҙерләне, һәм ул быны ҙур нәфислек менән башҡарҙы. Ул сыҡҡас мин уның эште бик камил башҡарыуына һоҡланыуымды хужаға әйттем. Ә солтан:\n– Аптырама. Һин беләһеңдер – яңы ғына йомортҡанан сыҡҡан сепей өйрәтмәйенсә ем сүпләй, ә инде уны ҡырға сығарып ебәрһәм, әйләнеп ҡайта алмай. Күгәрсен балаһы ем сүпләй алмай, суҡышын асып, әсәһе аҙыҡ һалғанын көтөп ултыра; осорға өйрәнгәс, күгәрсен көтөүен Мәккәнән Бағдатҡа килтерә ала. Был малай ҙа шулай: ул әҙәп-тәртипкә, әхлаҡҡа өлгөлө, абруйлы ғаиләлә тәрбиәләнә, ә кешеләр әҙәпкә әсә һөтө менән өйрәнгәндер, тыумыштан әҙәплелер тип уйлай.\nМин ул килтергән миҫалдарҙы, һығымтаһын һоҡланып тыңланым. Аллаһ етәкселеккә тәғәйенләгән бәндәһен кешеләр менән идара итергә ҡушһа, күрәһең, тасуири фекерләү, аныҡ, аңлайышлы һөйләү һәләте лә бирәлер.\nМинең йорт тиҙҙән төҙөлөп бөтә, эргәһендә обсерваторияға ла нигеҙ һалына, башҡа ғалимдарға ла йорт булыр, тип ышандырҙы солтан. Ысынлап та беҙ бер нисә айҙан дәррәү эшкә тотондоҡ. Һиҙелмәй генә көндәр, айҙар, йылдар үтте.\nСолтан һарайына барған бер мәлде мин туғанлашҡан Хәсән Саббаһ менән осраштым. Ул һарайҙа һаҡ төркөмө башлығы вазифаһын башҡара. Хәсән вәзир Низам Әлмөлөктө әрләргә тотондо. Мин бөйөк вәзирҙе яҡлап, ул дәүләткә һәм кешеләргә бик файҙалы эш башҡарыуын әйттем, әммә уны ышандырып булманы. Саббаһ миңә исмаилиттар (VIII быуатта Ғәрәп хәлифәтендә барлыҡҡа килгән шиғыр ойошмаһы ағзалары. Улар, башҡа шиғиҙарҙан айырмалы, алтынсы имамдың оло улы Исмаил етенсе имам булырға хаҡлы тип иҫәпләгән – Тәрж.) тураһында күп һөйләне һәм уның шул хәрәкәт менән ныҡ бәйләнгәнен аңланым. Беҙҙең туғанлыҡты иҫемә төшөрөп, ул дини берегеү мәсьәләләре буйынса минең фекеремде аныҡларға маташты. Ә мин ситләтеп яуапланым. Сөнки мин каландарҙар һәм бөйөк суфый остаздарының береһе шәйх Абу Сәйет юлында ныҡлы торғас, һәр төрлө сектантлыҡ сикләнгәнлеге миңә ят ине. Унан һуң Аллаһ менән минең шәхси мөнәсәбәтемә әҙәми заттарҙан ҡыҫылыусы булырға тейеш түгел, тип иҫәпләйем. Артығын һөйләргә тырышманым, сөнки солтан эргәһендә белдекһеҙ, шикле дин әһелдәре менән бергә талантлы ғалимдарҙы күп осратырға мөмкин ине.\nШулар араһында иң таныҡлыһы минән ун йәшкә кесе Әбүхәмит Әлғәзәли ине. Әммә ул Остазымдың фәлсәфәүи ҡараштарын яратманы һәм дини бәхәстәрҙә уларҙы еретик, хатта яуыз ниәтле тип атай торғайны. Уның фанатизмы, обсерваторияға һәм беҙҙең тикшеренеүҙәргә артыҡ иғтибары мине һағайта төштө.\nБер мәл беҙҙең астрономик приборҙарҙың күбеһе эшләй башлағас, ул беҙгә килеп инде лә, минән тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе тураһында ентекләп һорашырға тотондо.\nМин оҙон һүҙгә төшөп, ҡатмарлы астрономик төшөнсәләр менән йыһандың төҙөлөшөн аңлатырға тотондом. Тиҙҙән уның һөйләшеү айышын тамам юғалтҡанын һиҙҙем. Ә ул алдан һөйләүҙе аңлағандай, әңгәмәне туҡтатырға маташты. Шул ваҡыт асыҡ тәҙрәнән мәзиндең өйлә намаҙына саҡырыуы ишетелде. Әлғәзәли урынынан тороп:\n– Бына, ниһайәт, Хәҡиҡәт килде һәм мәғәнәһеҙлек артҡа сикте, – тине.\nТағы нәмәлер тип мығырҙанды ла шәп-шәп атлап сығып китте.\nҺуңынан уның Абу Али ибн Синаға ҡаршы сығыштары хаҡында күптәр һөйләне миңә. Был эште ул еңел башҡарҙы, сөнки илдә ғәрәп телен белеүселәр кәмей барҙы, ә Остазым хеҙмәттәрен, ғәҙәттә, ғәрәпсә яҙҙы. Быны мин Әлғәзәли Исфаханға килмәҫ борон белә инем. Шуға 470 йылда уҡ (хәҙерге йыл иҫәбе менән 1077 й. – Тәрж.) Остазымдың «Вәғәз»ен фарсыға тәржемәләнем, һәм ул өгөт-нәсихәт тиҙҙән байтаҡ күп аҡыллы баштарға барып етте.\nОбсерватория эше билдәле бер тәртиптә барҙы. Минең күҙәтеүҙәр һәм иҫәпләүҙәр эшенән һуң буш ваҡытым ҡала килде. Астроном хеҙмәте геометрия фәне менән тығыҙ бәйләнештә булғас, ул ғилемдең нигеҙен ентекләп өйрәнеү бурысын ҡуйҙым үҙемә. Евклидтың мин яттан белгән иҫбатлауҙарына билдәле бер яҫылыҡта ышанырлыҡ ине. Әммә ғалимдың тәғлимәтен осһоҙ-ҡырыйһыҙ йыһан киңлегенә ҡулайлап ҡарағанда... икеләнеү уятыуын шәйләнем. Бигерәк тә бишенсе фекере (постулаты) шикле күренә, сөнки салшайған икһеҙ-сикһеҙ ғаләм киңлегендә параллель һыҙыҡтарҙың ҡылығы үҙгәрмәүен күҙ алдыма килтерә алманым. Постулаттың төп һорауына – мәңгелек ғаләм арауығында шул һыҙаттарҙың параллеллеге һаҡланырмы – быға яуап бирә алманым. (Ғ. Хәйәм вафатынан 800 йыл үткәс, ҡәберендә, бөтә донъялағы уны хөрмәтләүселәр тарафынан йыйылған аҡсаға Иран архитекторы проекты буйынса, йыһанда параллель һыҙыҡтарҙың тоташыуын сағылдырған обелиск төҙөлдө. – Тәрж.)\nШул турала күп уйландым, хатта Евклид китабының постулаттары яҙылған инеш бүлегенә рисәлә төҙөү өсөн билдәләр һалып сыҡтым. Әммә геометрияны ситкә ҡуйып, фәлсәфәгә тотонорға тура килде, сөнки ибн Синаның шәкерте Бохаралағы танышым имам ан-Нәсәүиҙән хат килеп төштө. Ғалимдар падишаһын белгән ғалим кешелек йәшәйешенең фәлсәфәүи вә әхлаҡи бурыс мәсьәләләре буйынса фекер әйтеүемде теләгән. Күрәһең, Остазымдың «Вәғәз»е күсереп яҙыусылар ҡулы аша күп юлдар үтеп, хөрмәтле имам һәм Фарыс улусы ҡазыйы Абунасир ан-Нәсәүигә барып еткән. Аллаһ ерендәге аҡыл торошон һәр ваҡыт иғтибар менән күҙәтеп барған ҡарт төлкө ан-Нәсәүи юҡҡа ғына минән ундай әҫәр көтмәгәндер. 1200 йыл элек вафат булған Евклидтың тәғлимәте тағы бер аҙ көтөр, ә оло йәштәге имам һәм ҡазый алдында һуҙмаңламайса фани донъяла яуап тоторға ине.\nЙәшәйештең нигеҙе һәм әхлаҡи бурыс хаҡындағы рисәләмде ҡыҫҡа итеп, тиҙ арала яҙып бөттөм. Тик ҡайһы бер әһәмиәтле мәсьәләләрҙе әйтеп еткермәгәнмен икән. (Һуңынан, ғүмеренең аҙағына етәрәк, Ғ. Хәйәм әхлаҡи мәсьәләләргә ҡағылған рисәләләрен «О всеобщности бытия» – Йәшәйештең ғөмүмилеге хаҡында» исеме менән дөйөм китапҡа туплай – Тәрж.). Был кәмселектәрҙе үҙемдең ҡулъяҙмамды тағы бер тапҡыр уҡығас, яҡшы каллиграф менән күсерелгәне имамға оҙатылғас ҡына һиҙҙем.\nЕтешһеҙлек шунда: беҙҙең донъяла ҡаршылыҡтың булыуы зарур, ә уның аныҡлығы һәм оҙаҡлығы Аллаһ ҡулында. Ул беҙгә, бәндәләргә, ҡарағанда, бөтәһен дә яҡшы белә.\nФәлсәфәүи яҙмаларымдың артабанғы яҙмышы менән ҡыҙыҡһынманым. Шулай ҙа юғары дәрәжәләге дин әһелдәренең мине ихтирам итеүҙәре буйынса имам ан-Нәсәүи рисәләмә тура йүнәлеш биргәнен аңланым.\nИсфахандағы тәүге тиҫтә йылдағы көсөргәнешле хеҙмәтем, аҡ ҡағыҙ, ҡәләм менән дә эш итеү күп рухи көс талап итһә лә, хеҙмәттәштәр менән тығыҙ бәйләнештә булғас, йәрһеҙ яңғыҙлығым ауыр тойолманы. Төркәнгә булған мөхәббәтем күңел төпкөлөндә ҡалды һәм бик һирәк кенә һыҙландырып иҫемә төшкөләне. Ҡайһы берҙә япа-яңғыҙ булғанымда, башым ял иткәндә йәнем торғон ниәттән, көс һалыуҙан йыһанға, ғөмүми Хәҡиҡәткә, Иң юғарылығы Йәзитҡаа, ғәләмде төҙөүсегә, бөтә тереклек Хужаһына ынтыла. Шул мәлдәрҙә мин, зиһенемде туплап, тулыһынса Хәҡиҡәткә бирелеп, тормошомдағы иң мөһим уңыштарға өлгәшә инем. Һәм шул саҡтарҙа ваҡыттың үҙгәреүенә ышандым: йыһанда бер нисә йыл булған һымаҡмын һәм йондоҙҙар араһындағы сәйәхәттән фани донъяға ҡайтһам, гонаһлы ерҙә бер-ике сәғәт үткән һымаҡ.\nВаҡиғалар ерҙә үҙ сираты менән уҙа барҙы. 472 йыл обсерваториябыҙҙа астрономик таблицалар төҙөлөп бөттө, һәм яңы календарь индерергә мөмкинлек асылды. 473 йыл Малик шаһҡа һәм Низам Әлмөлөккә таблицаның һәм календарь реформаһының ҡулъяҙмаһын тантаналы шарттарҙа тапшырҙыҡ. Ә мин тағы үҙемдең ҙур күләмле геометрия буйынса рисәләмде өҫтәнем. Солтан Маликшаһ беҙҙең тырышлыҡты ҙур баһаланы: бөтәбеҙ ҙә ҡиммәтле бүләктәр һәм эште дауам итеү теләге алдыҡ. Быларҙан башҡа миңә тағы «аш-шәйх ар-рәйес» – «ғалимдар падишаһы» дәрәжәһе тәҡдим ителде, ә мин әлегә бөйөк Әбүғәлисинә (Абу Али ибн Сина) менән бер үк дәрәжәлә була алмайым, тип баш тарттым. Ғалимдар йәмғиәте биргән «Хәҡиҡәтте иҫбатлау» имамы дәрәжәһе менән ҡәнәғәт булыуымды белдерҙем. Ә солтан, уның өсөн мин хәҙерге заман ғалимдарының батшаһы икәнемде әйтте һәм шуға күрә йыртҡыстар батшаһы юлбарыҫ тиреһен бүләк итергә теләүен белдерҙе лә ус ҡаҡты – залға димгелле тире алып сыҡтылар. Күрәһең, тирене иләүсе үҙ эшенең оҫтаһы булғандыр, ул януарҙың тырнаҡтарын, ыржайған томшоғон да һаҡлаған, күҙҙәре урынына төҫлө быяла ҡуйған. Был һары морон Аму-Даръя буйында Төркән менән булған татлы уйындарҙы хәтерләтте. Ҡамыштар араһынан беҙҙе күҙәткән шул юлбарыҫтың тиреһе түгелме икән, тип уйландым. Һәм тағы Малик шаһҡа ул тирене миңә бүләк итергә ханбикә әйтмәнеме икән, тип тә уйлап ҡуйҙым. Ул тире бәхетле көндәремде иҫемә төшөрҙө, һәм мин Исфаханда тәү тапҡыр йәшлегемдең үткәнен, ә үткәнде кире ҡайтарып булмағанлығын аңланым. Күңелһеҙ фекерҙәрем һүҙҙәргә әүерелде, ә һүҙҙәр – һағышлы шиғырға:\nкитабын инде ябам.\nТормош яҙы, ҡар һыуылай, юғала күҙҙән тамам.\nБәхет ҡошо ҡанатының бер ҡауырыйын алып,\nҺағыш кәсәһенә мансып, яҙмыш – алғышты яҙам*.\nТөп эшем тамамланғас, буш ваҡытым күберәк ҡалды. Күк йөҙөн күҙәтеү билдәле бер тәртиптә башҡарылды, ә ул эште минһеҙ ҙә үтәргә мөмкин. Ваҡытымды Низам Әлмөлөк һарайы эргәһендә урынлашҡан китапханала үткәрҙем. Унда Арп-Арыҫлан һуғыштан алып ҡайтҡан бик күп ҡулъяҙмалар һаҡланды. Байтағы бер бүлмәлә өйөлөп ятты, мин иһә китапханасыға шуларҙы тәртипкә һалырға ихлас ярҙам иттем. Ҡайһы бер әҫәрҙәрҙе өйгә алып ҡайтып, аулаҡта уҡыным. Бер тапҡыр миңә грекса яҙылған «Вәғәз таратыусы китабы» тип аталған төргәк осраны. Быға тиклем дә грек яҙмалары менән эш итергә тура килгәйне – Аристотелде, Платонды, Евклидты уҡыным – тик барыһы ла фәнгә нигеҙләнгән. Ә бында шатлығы менән ҡайғыһы, өмөтләнеү менән күңел ҡайтыуҙы сағылдырған инсан ғүмере һүрәтләнә. Бер мәғлүмәтле кеше, ул әйбер йәһүдиҙәрҙең һәм христиандарҙың Изге яҙмаларынан, тине. Быны тикшереү өсөн йәһүдиҙәр торған кварталға йүнәлдем. Ребе тип аталған уларҙың руханийы китаптың Тора менән бәйле булыуын дөрөҫләне һәм иҫкәртте: уны бик һирәктәрҙең уҡыуы хәйерле, сөнки ул китап ҡайғы, хәсрәтте һәм ихтыярһыҙлыҡты тарата. Йәһүди тағы, уның уйынса, китап беҙҙең әфәндебеҙ Сөләймән ибн Дауыт тарафынан яҙылған, әммә бының менән һәр кем килешмәй, тине.\nКилештем. Минеңсә, Аллаһ ихтыяры менән бик ҡеүәтле һәм иң көсһөҙ хәлен, һанап бөткөһөҙ байлыҡта һәм бик тә фәҡирлектә, шатлыҡлы өмөттәр һәм күңеле ҡайтыуҙарҙы кисергән Сөләймән ибн Дауыттан башҡа – Аллаһ икеһенә лә ризалығын бирһен – берәү ҙә ундай китапты яҙа алмаҫ ине.\nӘфәндебеҙ Сөләймән ибн Дауыттың миңә, фекерен ҡыҫҡа һәм асыҡ итеп әйтеүсе ғалимға, әҙәми заттың йәшәү мәғәнәһен аныҡларға һәм йәнемдең азат булыу юлын дөрөҫләүемә ярҙам итте. Бәғзе берәүҙәр йәндең азатлығына күп юлдар алып бара, тип яңылыша. Ул юлдар барыһы ла миғаж, сағым. Ысынында иһә уға бер генә юл бар. Хатта ул юл да түгел, ә тар ғына һуҡмаҡ, ә уның ике яғында ла күңел аҙҙырыусылар: хакимлык, байлыҡ, хозурлыҡ, ләззәт, шөһрәт. Уларға тағы көнсөллөк, нәфрәт ҡушыла. Шул тар һуҡмаҡтан уңға вә һулға бер аҙым ситләш – кире ҡайтыу юҡ. Был юлдың йәнә үҙенсәлеге шунда: уны ауыр юл тип һанарға ярамай, маҡсатҡа табан атлаған һәр аҙымыңдан кинәнес табырға! Кем шул тар һуҡмаҡтан тормошҡа ашмаған хыялдарына һис үкенмәй, еңел атлай, ғүмеренең һәр яңы сәғәтенә, көнөнә һөйөнә, ҡыуана, донъя аҙҙырғыстарына вайымһыҙ ҡарай, кем ерҙәге һәр төрлө уңыштарын һәм уңышһыҙлыҡтарын һәүетемсә кисерә – ундай кеше изге маҡсатына – Иң Юғары Йәзидә аяғы алдында азатлыҡҡа ирешә. Аллаһ менән ант итәм, мин шул Юлда булдым.\nӘфәндебеҙ Сөләймән ибн Дауыттың иҫ киткес шәп китабын уҡығас, күңелемдә тыуған фекерҙәр шиғри юлдарға суйындан ҡойоп яҙылды.\nБер көн шулай аҡшам намаҙынан һуң уйға сумып ултырғанда, бөйөк вәзирҙән сапҡын килеп етте. Низам Әлмөлөк йәсиғ сәғәттәрендә шәхси мәсьәлә буйынса һөйләшергә саҡырған. Ғәҙәттәге сәләмләүҙән һуң булған әңгәмәнең йөкмәткеһен көтмәгәйнем. Бөйөк вәзир тәүҙә ғаилә тормошоноң хозурлығы хаҡында дәртләнеп һөйләне лә асыҡтан-асыҡ минең буйҙаҡ хәлемә күсте. Ир-ат хеҙмәтселәре генә булған аулаҡ өй һәм уның хужаһы тураһында алама хәбәрҙәр йөрөй, ти вәзир. Ул, әлбиттә, ундай ғәйбәткә ышанмай, тик өйҙә, уның уйынса, мотлаҡ ҡыҙ йә ҡатын булырға тейеш.\n– Ҡыҙ-ҡатын тән менән йәндең төҙөклөгөнә булышлыҡ итә. Һин, һөйкөмлө дуҫым Ғүмәр, баҙарҙан сибәр йәриә ҡатын ал. Хатта бер нисәһен һатып алһаң да байлығың етерлек. Шунан әйҙә гүзәл заттан ләззәтлән, был донъя рәхәтен ғаиләле тормошта кисер, зауыҡ табып йәшә, – тине тәҡсир.\nУл турала үҙем дә уйлап йөрөнөм. Шул уҡ ваҡытта бөйөк Остазым Абу Али ибн Синаның (икеһе менән дә Аллаһ риза булһын) ижадын ғына түгел, тормош юлын да яҡшы белә инем. Ғүмере ҡыҫҡа булыуының төп сәбәбе – ҡатын мәсьәләһендә тотанаҡһыҙлығы һәм аңлы рәүештә Аллаһ ваҡытлыса биргән ғүмерен шулай сарыф итеүендә. Был уның кешелек алдында енәйәте икәнен күптән яҙғайным. Ә мин кәрәгенән артығына бармам, тип уйлайым. Мин әҙәм балаһының иҫәр ғәҙәттәренән шарап һәм ҡалъянды әфиүн тотоноп үҙем теләгәнсә кәметә йә арттыра алам.\nБеҙ шым ғына ҡайнар ҡәһүә эскән мәлдә шул фекерҙәр башымда йөрөнө. Вәзирҙең аҡыллы кәңәшен үтәрмен, тик минең әсирә һатып алыуҙа тәжрибәм юҡ, шуға тәжрибәле Хәсән Саббаһҡа өндәшермен, тинем.\nУл исемде ишеткәс вәзирҙең йөҙө үҙгәргәнен һиҙҙем. Бер аҙҙан Саббаһты етди ғәйебе өсөн хеҙмәттән бушатыуын һәм уның ҡайҙалыр олағыуын әйтте. Исмаилсылар араһында берҙәмлек булмауы, ә Саббаһ низариттәрҙән юлбаҫарҙар төркөмө ойоштороуы хаҡында хәбәр һуңынан Исфағанда таралды. Сәйәсәттән мин алыҫ торҙом һәм ундай хәбәргә артыҡ иғтибар итмәнем.\nВаҡыты еткәс әсирҙәр баҙарына йүнәлдем, ә мәшәҡәт һис тә ауыр түгел икән. Оҙаҡ һайланып торманым. Тиҙҙән күҙҙәре янып торған, асыҡ йөҙлө, зифа буйлы ҡыҙға иғтибар иттем. Тирә-яҡҡа шат ҡарауы менән башҡаларҙан айырыла ине. Һатыусы мин һайлаған ҡыҙҙы, Сәйҙәне, бурысын түләй алмағаны өсөн ғаиләһенән алыуын әйтте. Сығышы буйынса илдең төньяғынан.\nШул уҡ көндө йәриәнең шат тауышы минең йортта яңғыраны. Үҙенә бирелгән бүлмәне үҙе белгәнсә йыһазланы, йыйыштырҙы, ә мин ҡыҫылманым. Йәшлегемде иҫкә төшөрөп, Бохара яғының диалектында һөйләшкәнен ихлас тыңлап, эшем менән булыштым.\nХеҙмәтселәрем эңер төшөү менән өйҙәренә ҡайтып, иртәнсәк кенә килә ине, ә өйҙә Сәйҙә менән икәү ҡалабыҙ. Шуға бәғзе берәүҙәр кеүек мин йәриә бүлмәһенә кермәнем, үҙе миңә килә торғайны. Келәмдә нисек аунағаныбыҙ менән һис тә ҡыҙыҡһынмай юлбарыҫтың ыржайған һары томшоғо беҙгә ҡарап ятты.\nСәйҙә менән Төркәнде йыш ҡына сағыштыра инем. Сәйҙәнең дә еҫе татлы, тик икенсе төрлө, мин теләгәнсә булманы. Төркән еҫе, күрәһең, йәшлегем еҫе булғандыр, ә ул алыҫта, беҙҙең мөхәббәтебеҙ сәскә атҡан яҡта, мәңгегә ҡалды. Әфәндебеҙ Сөләймән ибн Дауыттың бөйөк китабын уҡып та, заманаларҙың ҡабатланмаҫын танып, бәхеттең кире ҡайтмаҫын аңлаһам да, шул юғалтыуҙар менән тыныслана алманым. Әллә Рудаки дан йырлаған Мөльйән еле миңә бәхетемде ҡасан да булһа тауҙар, сүллектәр аша Мавераннахр сигендәге тыныс ҡамышлы тобанан кире ҡайтарыуын көттөммө?\nОшолай тыныс тип һанарлыҡ ғүмеремдең тағы бер нисә йылы үтте. Мин бик оҙаҡ ваҡытымдың һәр мәлен ҡәҙерләргә өйрәндем, ә Сәйҙәгә ул нәмә Хоҙайҙан бирелгәйне һәм мин, уға ҡарап, тормош шатлығын нисек кисергәнен күреп һоҡлана инем.\nМин уны ярата яҙҙым, сөнки ул йөрәгем төпкөлөндәге мөйөштәрҙең береһендә ныҡлы урын алды. Мин уны бер ҙә йәшерен күҙәтмәнем. Ул бер үҙе ҡалғанда шатлыҡлы, яғымлы йөҙөн кәрәкмәгән кейеме һымаҡ ташлар ҙа һис кем, хатта мин дә күрмәгән ҡиәфәтендә булыр, тип уйланым.\nШулай ҙа уның ҡайғылы йөҙөн күрергә насип итте. Бер саҡ ҡапҡамды оҙон юлдан йонсоған юлаусы шаҡыны. Өйгә инеп, сәй эсеп алғас каруан менән Хәмәҙән ҡалаһынан килгәнен, Сәйҙәнең ата-әсәһе үлем хәлендә булыуы еткереүҙе һорағандар. Бындай хәбәрҙән Сәйҙәнең йөҙө ҡарайҙы. Алдымда йәриә түгел, ярҙамыма мохтаж инсан балаһы торғанын аңланым. Исфағанда тиҫтә йыл һис бер яҡҡа сыҡмай йәшәнем, сүллектең ҡайнар елен тойорға, таныш булмаған ерҙәр матурлығын күрергә уҡталдым. Тағы Хәмәҙәндә Остазым ҡәберен күрергә теләнем, сөнки бөтә донъяла быға тиклем минең өсөн унан башҡа мөһим кеше булманы. Атай-әсәйем төрлө шикләнеүҙәр, икеләнеүҙәр, өҙгөләнеүҙәр аша миңә Аллаһ ихтыяры менән ғүмер бирҙе, ә Остазым күренекле кеше итте, тормоштоң юғары баҫҡыстарына күтәрелергә юл күрһәтте һәм күптәрҙең, ябай кешеләрҙең, дәүләт етәкселәренең дә миңә мохтаж булыуҙарын күрҙем, ҡулымдан килгәнсә, аҡыл көсөм еткәнсә уларға хеҙмәт иттем.\nБер нисә көндән бер хеҙмәтсем менән өсәүләп, ҙур каруанға эйәреп, илдең шималына ҡарай юл тоттоҡ. Сәйҙә менән беҙҙең дөйәләр бер рәттән барҙы, һәм мин ҡайһы берҙә уның рәхмәтле ҡарашын күрҙем.\nБеҙ барып еткәндә ата-әсәһе мөшкөл хәлдә ине. Атаһы икенсе көнө вафат булды, ә әсәһе шәбәйҙе. Хужаһының улдарының береһе, Мәхмүт исемлеһе, уларҙы ҡараған. Сәйҙә менән Мәхмүт араһында мөхәббәт барлығын һиҙҙем.\nОстазымдан айырмалы булараҡ, һаулыҡ һаҡлау эшен яратмаһам да, ауырыуҙы ҡараным: маңлайын һыйпаным, йөрәк тибешен, тын алыуын тыңланым һәм хәленең уртаса булыуын әйттем. Сәйҙә менән Мәхмүт эргәмдә торҙо. Әгәр ҙә бер-ике көндән беҙ Сәйҙә менән Исфағанға ҡайтып китһәк, Сәйҙәнең йөҙөндә Мәхмүттең сағылышын күрермен, тип уйланым.\nИкенсе көнө Остазым ҡәберенә барҙым һәм күп нәмәләр тураһында, Сәйҙә хаҡында ла, кәңәшләштем. Йәсиғ ваҡытынараҡ Сәйҙәгә азатлыҡ бирҙем, минең менән бергә булған йылдар өсөн хаҡ түләнем. Уны әсәһе эргәһендә ҡалдырып, бер үҙем ҡайттым Исфағанға.\nӨйҙә Сәйҙәнең юҡлығы миңә бик ауыр булды һәм яңы йәриә һатып алырға уйланым. Баҙар көнө хеҙмәтсемде эйәртеп, ҡыҙҙар күҙләргә киттем. Баҙарҙа бер сибәр йәриәгә күҙем төштө лә, яҡыныраҡ барһам, минең кеүектәр бының тирәһендә урала. Улар үҙ-ара ярышып хаҡ өҫтәй, ә һатыусы быға шат. Мин дә шуларға ҡушылдым. Иң һуңынан бер сауҙагәр менән икебеҙ ярыша башланыҡ. Аҙаҡтан ул үтә ҙур хаҡ ҡуйғас, мин еңелдем. Бик хафаланып, кәйефһеҙләнеп ситкәрәк киттем дә, ығы-зығылы донъяны ҡалдырып, Аллаһтан ярҙам һорап ялбарҙым.\nЙәнем яңынан был донъяға ҡайтҡанда гонаһлы ерҙә көтөлмәгән ваҡиға булғанын күрҙем: теге сауҙагәр ерҙә ята, тирә-яғындағы кешеләр аптырап ҡалған, башҡалары шау-гөр килә, йүгерешә. Баҡтиһәң, һатыу менән артыҡ тәьҫирләнеүсе ҡарт сауҙагәр ҡояшта оҙағыраҡ булғанға башына эҫе ҡаба, вафат була, йәғни Йәзит уны үҙенә саҡырып, йәһәннәмгә оҙатҡандыр, сөнки ундай шөғөллө әҙәмдәр муйынына тиклем гонаһтарға бата. Йәриә һатыусы менән иҫәпләшеп, ҡыҙҙы өйгә алып ҡайттым. Әнисәнең еҫе миңә таныш түгел ине, әммә күңелгә ятырлыҡ.\nБер көн үтеүгә Әнисә өйөмдә күптән йәшәгән һымаҡ тойолдо. Ул көндөҙ ҙә, төндә лә һоҡланғыс, Иң юғары Йәзит бүләге. Быға тиклем зауыҡ табыуҙың төрлө юлдары барлығын белмәгәнмен.\nӘммә йәннәтемә донъяүи мәшәҡәттәр ҡамасауланы. Низам Әлмөлөктөң шимали улуҫтарға юлланыуын ишеттем, ә унда Хәсән Саббаһ башкиҫәрҙәре – низариттәр хакимлыҡ иткәнен үҙем күреп ҡайттым. Шуның өсөн вәзиргә ҙур һаҡ менән йөрөүен үтендем. Ә ул:\n– Эй, хөрмәтле әфәндем Ғүмәр! Әгәр ҙә бөйөк вәзир үҙ илендә берәй нәмәнән ҡурҡһа, был уның үҙе үҫтергән, һаҡлаған ҡөҙрәтле дәүләтенең аҙағы яҡынлашыуын күрһәтә. Шулай булғас, нимәгә ул минең файҙаһыҙ ғүмерем?!\nБыл уның миңә өндәшкән һуңғы һүҙҙәрендә ул хеҙмәтенең әһәмиәтле икәненә ышаныуын күрһәтте. Ә миндә ундай ышаныс булманы һәм, ул киткәс, көн дә алама хәбәр көттөм. Һәм ундай хәбәр килеп етте. Вәзирҙең хатаһы – кешеләрҙең уйлап эш итеүҙәренә артыҡ ышаныуы. Гәшишкә ныҡ бирелгән әҙәм аҡтығы тарафынан үлтерелә, ә яуызды һаҡсылар шунда уҡ ботарлап ташлай.


Ысынбарлыҡтан – уйҙырмаға\n21 Декабрь 2017, 13:58\nЯңы урында булыу һәр саҡ ҡыҙыҡ, мажара. Иҫке питомниктан мультимедиалы паркка тиклем – быйыл көҙ Балалар-үҫмерҙәр ижад йорто уҡыусыларының сәйәхәт даирәһе был.\nБеренсеһе Октябрьскийҙа, икен-сеһе Өфөлә урынлашҡан. Ҡалаға һыйынып ултырған Московкалағы питомник үҙ ғүмерендә күп кенә кешене ҡабул иткән, әммә бындай йәш һәм тиктормаҫтарҙы – моғайын, тәү тапҡырҙыр. Улар бында нимәлер һайлап һәм һатып алыу өсөн түгел, ижад маҡсатында килгән. Уларҙың бурысы – иң сағыу үҫемлектәрҙе, тәбиғәт күренештәрен фотоға төшөрөү, ҡыҙыҡ ракурстар табыу һәм эштәрен Республика көнөнә бағышланған "Мөғжизәле тыуған төйәк, ер байлығы хазинаһы" йыйыны сиктәрендә үткән фотобәйгегә ебәреү. Шулай булғас, был ябай сәфәр генә түгел, көсөргәнешле эш тә булған. Һуңынан был фотолар Балалар-үҫмерҙәр ижад йорто йыйыны күркенә әүерелде. Ҡунаҡтар дендропаркты һанлы быуын тип йөрөтөлгән үҫмерҙәр күҙлегенән күрҙе. Фотоһүрәттәре йөкмәткеле, матур, алсаҡ килеп сыҡҡан – уйҙырма донъяның кеше мейеһенә һәм психикаһына тиҫкәре йоғонтоһо тураһында нимә генә һөйләһәләр ҙә.\nБалалар-үҫмерҙәр ижад йортонда был йыйын 12-се йыл рәттән уҙа. Йыйын – аралашыу, танышыу, төрлө ярыштар, ҡәҙерле ҡунаҡтарҙы ҡаршылау, фекер алышыу һәм мөһим ҡарарҙар ҡабул итеү ул. Алып барыусы Нәжибә Ильясова 2017 йылғы йыйында ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар менән таныштырып үтте. Балалар янына ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Шамил Фәррәхов килде. 2017 йыл – республикала һәм илебеҙҙә Экология йылы, ҡыҙҙар һәм малайҙар беренсе тапҡыр декоратив үҫемлектәр питомнигын ҡараны, Шамил Ғизәр улы уға нигеҙ һалыусылар, ниндәй эштәр башҡарылыуы тураһында һөйләне. Альберт Мирза улының тормош иптәше – Сәфинә Рахманҡулова ижад йорто коллективына иренең шәхесенә, уның хеҙмәт емеше – дендропаркка ҡыҙыҡһыныуҙы һүндермәүҙәре өсөн рәхмәт белдерҙе, ҡала урамдарында, скверҙарҙағы үҫентеләрҙе һаҡларға өндәне. Ул ижад йортона ике сантиметрлы "сирәмдән" торған кес кенә газонға оҡшаш тартмасыҡ бүләк итте. Егерме йылдан һуң был тотош сауыр урманына әүереләсәк. Ваҡыт һәм бик күп хеҙмәт талап итә был.\nБөтә ырыу байрамы\nБыл Пионерҙар йортона, хәҙер иһә Балалар-үҫмерҙәр ижад йортона нисә быуын октябрьскийлылар йөрөгән!\nБында шул уҡ стеналар, шул уҡ залдар, шул уҡ ижад мөхите, тик бәйге-ләр генә башҡа. Зирәктәр турнирын дүрт бүлек әҙерләгән (нигеҙ белеме\nһәм үҫеш, театр һәм музыка, ҡуллан-ма ижад һәм экология, ғәҙәттән тыш мәғариф). Дүрт команда үҙ ырыу атамаһын ҡысҡырҙы. Бөрйән ырыуы: ораны – "байсунғар", изге ағасы – имән, ҡошо – бөркөт, тамғаһы – уҡ рәүешендә. Айлы ырыуы: ораны – "салауат", ағасы – тирәк, ҡошо – аҡҡош, тамғаһы – ярым ай. Тамъян ырыуы: ораны – "тутыя", ағасы – нарат, ҡошо – ыласын, тамғаһы – даға. Мең ырыуы: ораны – "алас", ағасы – ҡайын, ҡошо – ҡарсыға, тамғаһы – ҡош ҡабырғаһы. Боронғо тарихи атрибуттар тураһындағы белемдәр менән ҡоралланып, ҡыҙҙар һәм егеттәр республика тәбиғи парктары тураһындағы белемдәрен дә күрһәтергә тейеш ине: Ҡандракүл, Асылыкүл, Ирәмәл, Мораҙым тар-лауығы. Бурыстары – өс минут эсен-дә ошо биремдәрҙе үтә. Сетерекле һо-рауҙар күп булһа ла, командаларҙың әҙерлеге юғары кимәлдә ине. Жюри алдынғы командаларға ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы, ә еңеүсе диплом һәм күсмә "Алтын бал ҡорто-2017" кубогы менән иң етеҙ һәм теүәл Айлы ырыуы бүләкләнде.\nБәйге – етди, яуаплы эш. Ҡала һәм республика бәйгеләре лауреаты Радмила Исламованың (18-се мәктәп, "Апайым өсөн сәскә" йыры), халыҡ-ара бәйгеләр лауреаты – Заһиҙа Бәхтиәрова ("Шишмә буйында" башҡорт бейеүе), ҡала һәм республика бәйгеләре лауреаты – "Стэлс" вокал ансамбле ("Взгляните на эту Землю с высоты" йыры) сығыштары был байрамға тағы ла бер йәм өҫтәне.\nкиңлек һәм ваҡытҡа сәйәхәт\nӨфөлә күптән түгел "Рәсәй – минең тарихым" тип аталған мультимедиалы тарихи парк асылған. Балалар-үҫмерҙәр ижад йорто йыйынында әүҙем ҡатнашыусылар һәм уларҙың етәкселәре ошо мөғжизә донъяһына сәфәр менән бүләкләнде. Әйтергә кәрәк, ҡалала беренселәрҙән! Әлбит-тә, ярты көндә экспозицияның видео-\nпроекция коллажын һәм стендтар-ҙағы бер өлөшөн генә ҡарай алдылар.\nӘммә шул да көслө тәьҫир ҡалдырҙы.\nШулай булмай ни: арҙаҡлы ваҡиғаларҙың компьютер ярҙа-мындағы реконструкциялары, ҡош бейеклегенән йәки эстән тарихи урындарҙы күреү мөмкинлеге. Иң мөһиме – үҙеңде шунда ҡатнашыусы итеп тойоу. Төймәгә баҫаһың – һинең алда ысынбарлыҡта бер ҡасан да булмаясаҡ донъя. Ҡыҫҡаһы, хыял тормошҡа аша, осҡос келәм дә кәрәкмәй. Балалар быны уйын проекты кеүек ҡабул итә, әммә ысынбарлыҡта бында етди мәғариф программаһы күҙаллана, бик күп мәғлүмәт.\nБындай парктар Рәсәйҙең башҡа ҙур ҡалаларында ла асыла, әммә Өфөләгенең үҙенсәлеге шунда: Рәсәй тарихы Башҡортостандыҡы менән үрелеп бара. Уҡыусыларға бигерәк тә Өфө кремленең ЗД-күсермәһе, төбәгебеҙҙең тәбиғи байлыҡтары тураһындағы тылсымлы мультимедиа китабы оҡшаны. Дөрөҫөн әйткәндә, өлкәндәр ҙә ҡәнәғәт. Тимәк, мультимедиапаркка юл асыҡ. Киңлек һәм ваҡыт эсендә сәйәхәт итәсәкбеҙ.


Георгий Прокшиндың картиналары һатылмай\nМатурлыҡтың баһаһын белеүселәр рәссам һәм график Георгий Прокшидын асыҡ йөҙлө, тормошто һәм тәбиғәтте һөйөүсе кеше\nтип күҙ алдына килтерә. Оҫталығы буйынса ул күренекле\nрәссамдарҙан бер ҙә ҡалышмай, ошо көндәрҙә авторҙың 60 йыллыҡ юбилейы уңайынан Өфө художество галереяһында асылған күргәҙмә быға дәлил.\nГеоргий Прокшиндың әҫәрҙәрендә ентекле төшөрөлгән деталдәр, акварель төҫтәр уйнауы кәйефте күтәрә. Улар йәйге иртәләй шатлыҡ уята. Йылдың һәр миҙгеле үҙенсә матур. Георгий Прокшиндың календарь айҙары ваҡыт йылғаһы тыныс ҡына аҡҡан Ағиҙел буйында "хакимлыҡ" итә. Май - ташҡын ағышын, ғинуар - ғашиҡ парҙар, Салауат Юлаев һәйкәле янында фотоға төшөүсе туристарҙы "күҙәтә"...\nПрокшиндың ҡәләме Илья Репин, Федор Толстой, Пабло Пикассоның график портреттарында ла туҡтай. Әйткәндәй, Прокшин замандашыбыҙ Меосты ла был бөйөк кешеләр менән бер рәткә ҡуя һәм уның ижадын Михаил Врубелдең "Ысынбарлыҡ т әрәнлек һәм төрлө яҡлылыҡ тыуҙыра" тигән һүҙҙәре менән һүрәтләй.\nБеҙҙең автор ҙа был һүҙҙәргә лайыҡ. Һәм уның эштәре тәү ҡарашҡа ни тиклем ябайыраҡ күренһә, уларҙа шул тиклем тәрәнерәк фәлсәфә ята. Был йәһәттән уның "Балалар һүрәте" иғтибарға лайыҡ, унда зәңгәр күҙле йәш ҡатын төшөрөлгән. Автор әйтеүенсә, тормоштағы барлыҡ ҡаҙаныштар һәм\nйәмғиәттәге үҙгәрештәргә ҡарамаҫтан, ҡатын - ҡыҙ һәм уның\nтәбиғәте шул көйө ҡала, ул ырыуҙы дауам итеүсе.\nҺүрәт төшөрөүҙән тыш, Георгий Валеринович коллажлау менән\nдә шөғөлләнә. Барлыҡ эштәре лә уртаҡ тема - Өфө ҡалаһы - менән берләштерелгән.\nУҡытыусының хеҙмәт хаҡы ҙур булмауына ҡарамаҫтан, Георгий\nПрокшин үҙенең эштәрен һатмай. Һәм тағы ла бер факт - юбиля р Мәскәүҙең Суриков исемендәге художество мәктәбен һәм Строганов училищеһын тамамлаһа ла, бер ниндәй исем йәки наградаларға эйә түгел. Был минең өсөн мөһим түгел, ти ул. И ң мөһиме - сәнғәт.\nАндрей Старостин фотоһы (10).


Өфөлә Ҡыш бабайҙар парады ойошторола // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:26, 12 декабря 2018 Йәмғиәт\nӨфөлә Ҡыш бабайҙар парады ойошторола Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nӨфөлә 25 декабрҙә Ленин исемендәге майҙанда Ҡыш бабайҙар парады ойошторола. Йолаға әүерелгән сарала баш ҡаланың 400-гә яҡын Ҡыш бабайы ҡатнаша, тип хәбәр итә Өфө мэрияһының матбуғат хеҙмәте.\nПрограммала «Держава» барабансылар һәм мажореткалар төркөмө, ҡала мәҙәниәт һарайы оркестрының сығыштары, күңел асыуҙар һәм уйын-көлкө ҡаралған. Бынан тыш, төп Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу ҡатнашлығында үҙәк ҡала шыршыһын асыу тантанаһы була.\nҠыш бабайҙар сәғәт 5-се яртыла теҙелә башлай, сара үҙе — сәғәт 6-ла.\nТеги: Яңы йыл, байрам, Ҡыш бабайҙар парады


Ҡайтыу (хикәйә) тулыһынса » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Ҡайтыу (хикәйә) тулыһынса\nҠайтыу (хикәйә) тулыһынса\nӨс тарафҡа илткән юл сатында ҡарт оҙаҡ ҡына хәрәкәтһеҙ торҙо. Өҫтөндәге йыллап кейеүҙән төҫө уңған зәңгәр курткаһы ла, аяғындағы ейәне, модала түгел, тип кеймәй ҡартатаһына биргән кроссовкаһы ла һыу үткәргән һымаҡ. Нисәнсе көн туҡтамай яуа бит был ямғыры. Әле йүнләп шытырға ла өлгөрмәгән орлоҡтар йыуылып бөтә бит инде, тағы ни етмәйҙер, тип эстән һуҡранып ҡуйҙы. Нишләтәһең, Хоҙай хикмәте барҙыр инде был быҫҡаҡлар ямғырҙа ла. Ҡулы һыуланып өшөгәс, кеҫәһенә тыҡҡан булды.\nТәрән кеҫә төбөндә ятҡан илле тинлек аҡсаһын бармаҡтары менән тегеләй-былай әйләндереп алды ла, инде күп ҡалманы, тағы берәрҙе артылһам, ауылға ла төшәм, тип тынысланды. Аяҡтары талып киткән икән. Байтаҡ ерҙе йәйәү үтте шул. Оло кешегә ни, күп кәрәкме инде, был хәтлем араны бынауындай быҫҡаҡ көндә үтерлек көс ҡайҙан килгәндер тиһең әле.\nҺуңғы арала ауырыҡһынып торһа ла, күптән ниәтләп торған уйын тормошҡа ашырҙы бит тәки. Ниндәй уй тиһеңме? Ҡасты ул. Ҡарттар йортонан ҡасты. Миңнулла ҡарт ҡәнәғәт йылмайып ҡуйҙы. Иии, ҡартлы-ы-ыҡ... Бала-сағалай ҡылығыңа ла ошолай ҡыуанып тор инде... Оят һымаҡ та булып китте бабайға. Шулай ҙа рәхәт ине уға. Тотҡонлоҡтан ҡасҡан кеүек итеп хис итте үҙен.\nӘ-ә-ә-әй, ғүмер тигәнең! Үтһә, үтә лә китә икән күҙ асып йомғансы! Ҡарт бала саҡтан таныш ҡырҙарҙы байҡаны. Бынау ғына ерҙә тумарлашып еләк йыйып, анау үрҙәрәк сейә тирә торғайныҡ та баһа! Хәҙер уныһы ла зыярат эсендә ҡалып бара. Тәбиғәттең дә ҡартайыуы шул микән...\nМиңнулла ҡарт, оло юлдан сығып, тау битенә ҡарай үрмәләне. Бер аҙ күтәрелгәс, лыс һыу булған кәпәсен сисеп, һелкеп кейеп алды. Күкрәк тәңгәле әсетеп ҡыҫып ебәрҙе. Турайып баҫҡас, бер талай торҙо әле тынын тигеҙләп. Шунан ғына артына әйләнде. Ус төбөндә шикелле генә ята бит ауылы. Мөрйәләрҙән бағана һымаҡ туп-тура төтөн һуҙылған. Рәхәәәт... Ошондай көндә ут яғып, арҡаңды мейескә терәп кенә ултыр ине ул.\nБер аҙ йөрәкһенеп ҡарап торғас, Миңнулла ҡарт түш кеҫәһенән бер төргәк сығарҙы. Ике ҡат шыптырға төргәйне бит әле. Бынауында түшәп ултырырға ярамаҫмы тип, тәүге ҡатын ысҡындырып алды. Бара икән. Бер-ике аҙымдай өҫкә күтәрелә бирҙе лә, шыптырҙы шунда түшәп ултырып алған булды. Ҡороға ултырҙы, йәнәһе. Ошолай ямғыр аҫтында лыс һыу булып ултырһа ла, уға рәхәт ине. Йәшәре йәшәлгән, күрере күрелгән, һуғыш юлы үтелгән, ғүмер ебе һүтелгән, өй һалынған, ағас та ултыртылған, уландары ир еткән 88 йәшлек ҡарттың. Йәйрәп кенә ятҡан тыуған ауылын күҙҙән үткәргәндә бөтә тормош юлын барлағандай булды.\nЕңелдән булманы шул яҙмышы. Күпте күрҙе, күпте кисерҙе. Һигеҙ генә йәшлек сағында ата-әсәһе яҙғы ташҡында һал ағыҙғанда вафат булды. Үкһеҙ етем ҡалған малай иңенә үҙенән һуң тыуған өс туғанын ҡарау бурысы ла өҫтәлде. Бала сағы булманы. Иртә ир ҡорона инде. Ун йәшендә ололар менән бер ҡатарҙан хөкүмәт эшенә егелде. Ун етеһе тулыр-тулмаҫ егетте, немецтар һуғыш асҡас, фронтҡа алдылар. Шулай итеп, ауылдан, туғандарынан айырҙы уны һуғыш.\nОҙон юлдар, ауыр йылдар үтте. Һуғыш та тамамланды. Һәр һалдат һымаҡ, ул да тыуған яғына ашҡынды. Тик унда Миңнулланы нигеҙ ташынан башҡа ҡаршылаусы табылманы. Ауыл осондағы зыярат эргәһендәрәк бер генә йорт ҡалғайны, уныһы булһа ла, Ғимран ҡарттың иҫке йорто. Йорто тигәс тә, мунсаһы инде. Өйө туҙғас, шул мунсаны өй итеп рәтләштереп алғайны. Анауында, аҫтараҡ та, биш-алты хужалыҡ иҫән икән.\nЯңы төшлөккә күтәрелә башлаған ҡояш арыу ғына ҡыҙҙыра. Һағыныуы етепме, йөрәге әрнепме, һауа үткеһеҙ булып тамаҡ төбөнә төйөр тығылды. Ыңғырашып күкрәк тирәһен ыуалаштырып алды. Һыу эсһәм, ебәрер ине, тип уйлап, Ғимран ҡарттар яғына ыңғайланы. Унда ла бер кем булмай сыҡты. Йорто бағыулы ғына, тимәк, йәшәүсе бар, тип көтөргә булды. Арыуы еткән, алмағас төбөндәге тәпәш эскәмйәгә ултырып, ағасҡа терәлеүе булды, ойоп та китте.\nЯңы сабылған үлән еҫе уятты Миңнулланы. Киндер тоҡҡа нышып тултырылған йәш бесәнде йөкмәп ҡайтып инде ҡарт. Нисәмә йыл эсендә бер үҙ кешене осратыуҙанмы, Миңнулланың тамағындағы баяғы төйөр тағы ла ҙурайып киткәндәй булды, уҡмашып килеп тығылды. Һыңҡылдап ҡына илап ебәрһә, үтер ине лә. Илай ғына алманы.\nСит кешене үҙ йортонда күргән ҡарт аптыраманы, шулай тейеш тигән һымаҡ ҡабул итте.\n– Мә, бушат мынау тоҡто анауында, – тип ҡулы менән ымлап күрһәтте лә, үҙе ҡоҙоҡ эргәһендәге ташҡа барып ултырып, яйлап доға ҡылып алды.\n– Кем булаһың тиһәм, Ишҡәленең оло улы һымаҡ итеп сырамытам, – йә, һөйлә, тигәндәй, Ғимран ҡарт Миңнуллаға текләп ҡараны.\n– Мин, олатай, мин. Туғандарым бар ине, тип туралап ауылға ҡайтҡайным, нигеҙ ташынан башҡа нәмә ҡалмаған... – шул хәтлем дә үҙен үкһеҙ итеп тойғаны юҡ ине әле.\n– Юҡ инде улар... Ҡараусыһыҙ, яҡлаусыһыҙ ҡалдылар шул. Ә-әәәәй, бер улар ғынамы ни, тотош ауыл бөттө лә баһа! Балалар ҡырылғанда ҡартлыҡ күтәреп йөрөүе лә ғәрлек. Ҡалайтаһың, ғүмерең булғас... – Ғимран ҡарт, ысынлап та, ныҡ бирешкән. Туғыҙынсы тиҫтәгә ҡараған булһа кәрәк, Миңнулла бала саҡта ла ҡарт ине бит...\n– Анау усаҡҡа ут яғәле, улым. Сәйнүк ҡайнатып, сәй эсеп алайыҡ.\nЙомошсо булғас, ҡалай рәхәт, тип уйлап алды ул. Их, үҙенең улдары ла ана шул һуғышта ятып ҡалды шул. Бер-бер артлы дүрт “ҡара ҡағыҙ” алдылар. Әбейе күтәрә алманы был ҡайғыны. Бабай үрелеп, зыярат яғына әйләнеп, байтаҡ ҡына һүҙһеҙ ултырҙы.\nСәй янында ла һүҙ ыраманы. Ауыр ине икеһенә лә. Хәтирәләрҙе яңыртып, яраларҙы ҡуҙғытып килеп төштө бит бынау малай.\n– Барыр ерең юҡ бит, улым. Миндә ҡал. Үлә-нитә ҡалһам, тейешенсә ерләрһең, исмаһам...\nИртәгәһенә таңға Ғимран ҡарт донъя менән хушлашты. Нисәмә йыл тупланған ауыр хәтирәләрҙе бер көн эсендә ҡабаттан барлауҙы йөрәге күтәрә алманы.\nИң яҡын кешеһен оҙатҡандай, ҡәҙерләп-хөрмәтләп әҙерләне һуңғы юлға. Дөрөҫөрәге, әҙерләнеләр. Унға ла тулмаған өйҙә барлығы өс ир заты – Ғимран ҡарт үҙе, һуғыштан ҡаты яраланып ҡайтҡан Хәмиҙулла ла уның улы Илгиҙәр йәшәй ине. Дүртенсеһе – Миңнулла.\nМәйетте әҙерләп һалғас, ирҙәр бер-береһенә аптырашып ҡарап алды. Кем йыназа сыға була инде? Хәмиҙулла “ана, Ҡөрьән” тигәндәй ымланы Миңнуллаға. Минме ни, тигәндәй баҙап ҡалған ир ҡулын өҫтөнә һөртөп алған булды. Бисмиллаһын әйтеп, һаҡ ҡына китапты асты. Йә, Аллам, ҡайҙан ғына белһен инде боронғо яҙманы... Таушалып бөткән китап биттәрен асырға ла ҡурҡыта, яңылыш йыртылып китер төҫлө, йоҡарып бөткән. Бынауһы нимә икән ул? Бетеү һымаҡ итеп ҡатлап төрөлгән бер нәмә килеп сыҡты. Тегелмәгән. Тимәк, асырға ярай. Миңнулла өҫтәл эргәһендәге ултырғысҡа ултырып, ипләп кенә төргәкте асты. Ҡатлап-ҡатлап төрөлгән ҡағыҙ һәйбәт һаҡланған. Һарғаймаған да хатта. Нисек һарғайһын инде, анау сама ҡатлап һалынғас. Ҡыштырлап торған ҡағыҙҙы асып, рәтләп яҙып өҫтәлгә һалды. Ҡағыҙҙа латин хәрефтәре менән әйтелеше яҙылған “Йәсин” сүрәһе ине... Боронғо яҙманы белгәндәрҙән бер үҙе тороп ҡалғас, исмаһам, ошо доғаны әйләндереп яҙып ҡуяйым, үлә-нитә ҡалһам, уҡыусыһы табылыр, моғайын, тип әҙерләп һалғайны уны Ғимран бабай. Бына шул ҡағыҙ уның ҡуйынында. Миңнулла ҡарт, хәтирәләре яңырыуҙанмы, илаған һымаҡ өн сығарып иңрәп ҡуйҙы.\nҒимран ҡартты ерләгәндән һуң оҙаҡ торманы ул унда. Йорт-тирәһен байҡаштырып, рәтләрен рәтләштерҙе лә, ҡарттың мал-тыуарын (мал-тыуар тигәс тә, һөт кәзәһе менән бер нисә тауыҡ инде) Хәмиҙуллаға тапшырып, эш юллап ҡалаға сығып китте. Һуғыштан һуңғы емереклектәрҙе тергеҙергә, яңынан төҙөргә ҡайҙа ла эшсе ҡулдар кәрәк заман ине, Миңнулла барған көндө үк эшкә урынлашты. Йән биргәнгә йүне сығып тора ул, йәшәргә урыны ла тиҙ табылды. Ҡала ситендә йәшәгән яңғыҙ әбейгә йортҡа инде. Хаҡ итеп йорт-ҡураһын ипләштерергә, утын-фәлән әҙерләштереп торорға, баҡса-хужалыҡ тирәһендә булышырға һөйләште.\nҺәйбәт эшләне. Эшендә хөрмәт иттеләр уны. Нимәгә тотонһа, шуныһы ырап ҡына торҙо. Оҫта ҡуллы егеткә төҙөлөшкә эшкә килгән ҡыҙҙар ҙа һоҡланып ҡараны. Ғашиҡ та булдылар, моңланып йырҙар ҙа йырланылар, төндәрен мендәр ҙә сылаттылар. Егет күңеле иһә Рабиға исемле ҡыҙҙы үҙ итте. Күп кәрәкме инде йәш йөрәккә! Бер ҡарауҙан ғашиҡ булыу тигәне ошолор инде. Муйыл сәскәһенең илерткес еҫе таралған илаһи мәл ине шул улар осрашҡанда. Хәйер, осрашҡанда тип, бер йыл самаһы бергә эшләйҙәр ҙә инде. Быға тиклем нишләп иғтибар итмәй йөрөгәндәрҙер бер-береһенә – уныһын бер Хаҡ Тәғәлә генә беләлер. Бик оҙаҡ уйлап торманы йәштәр, көҙгә дуҫ-иштәре менән берләшеп, әллә ни ҙурҙан ҡупмай, туй ҙа үткәреп ҡуйҙылар. Татыу булдылар. Юҡ-барға йөҙ йыртышып әрләшеп ултырманылар, ир һүҙен һүҙ итә белде Рабиғаһы. Аш-һыуға ла оҫта ине, майы һарҡып торған картуф бәлеше генә ни тора!\nТорған ерҙәре тар ғына булһа ла, бер-бер артлы өс улы донъяға килде. Фатир хужаһы Мәрйәм әбей балаларға өләсәй ҙә, ҡартәсәй ҙә булды. Йомош-маҙар менән сыҡһалар, һәр саҡ күҙ-ҡолаҡ булып ҡалыр ине.\nБалалары ҡул араһына ингәс, Миңнулла тыуған ауылына ҡайтты. Ауыл һауаһын һулап, ер эшен белеп үҫһендәр, тип уйланы ул. Һуғыштан һуң ҡоро ташы тороп ҡалған атай нигеҙе урынына йорт һалды. Матур йәшәнеләр. Донъялары ла ыҡсым булды. Рабиғаһы ғына иртә китте. Шунан һуң донъяның аҫты өҫкә әйләнеп, тормошо гел кирегә китте. Оло улы, ярай, башлы-күҙле булып өлгөргәйне, ғаиләһен алды ла бөтөнләй сит тарафтарға сыҡты ла китте. Кинйә улы ташҡын ваҡытында, бер баланы ҡотҡарам тип, һыуға төшөп, шунан мандый алмай, үпкә сире менән бик йәшләй генә үлеп ҡалды. Уртансы улы, ни өйләнмәне, ни үлмәне тигәндәй, йөрөй әле ҡоро шәүлә булып.\nҠарттар йортона ла шуның арҡаһында барып эләкте. Бер уйлаһаң, насар урын да түгел: өҫтөң таҙа, ваҡытында ашаталар, пенсияһы килеп тора, бала кеүек ҡарайҙар, ят та ят бит инде шул ҡарттар араһында тыныс ҡына. Юҡ. Ундай кеше түгел шул. Үҙ яйыңа, көңгөр-ҡаңғыр килеп кенә йәшәмәгәс, нимәгә кәрәк был иркен донъяла оҙон ғүмерең?\nОлоғайып, сир баҫҡас, Миңнулла бабайҙы ҡышҡылыҡҡа оло улы үҙе йәшәгән яҡҡа алып ҡайтты. Ике-өс йыл самаһы шулай иттеләр. Ҡыш алып ҡайта ла, яҙ етеүгә, Май байрамына ауылға алып ҡайтып ҡалдыра. Тик һуңғы ҡыш ҡына ныҡ ауыр үтте. Ҡартҡа Себер һауаһы бик килешмәгән һымаҡ тойолдо. Тыуған ауылын йышыраҡ һағынды. Ҡышын ишек алдына сығып, ҡарын көрәп йөрөһә лә, үҙ ере үҙ инде. Ҡайтырға булды. Оло улы ҡустыһы менән бәйләнешкә сыға алмаһа ла, моғайын, ауыл тирәһенән китеп йөрөмәйҙер әле тип, атайҙарын поезға ултыртып, күстәнәстәрен, кәрәк-ярағын мул итеп тейәп ҡайтарып ебәрҙе. Үҙе ашығыс эш менән сит илгә сығып китте. Йәй ҡайтырға һүҙ биреп, матур ғына оҙатыуына ла риза ине ҡарт. Ни тиһәң дә, эш кешеһе, ғаиләһе бар. Аяҡ-ҡулы иҫән саҡта ҡайтып етер әле үҙе, Алла бирһә.\nЕңеү байрамына әле ике аҙналай ваҡыт бар. Өс көн тигәндә ҡайтып та етәсәк.\n...Үҙ яғыма ҡайтһам, ергә ятып\nТыңлар инем үлән үҫкәнен...\n– Ҡалай тушны итеп йырлай бынау малай! Тауышын аса бирсәле, улым? – Миңнулла ҡарт водителгә өндәште. Татар малайы бик илгәҙәк кенә булып сыҡты:\n– Үзебезнең моңнар инде, тыңлыйк, әйдә, кинәнеп! – тип һаңғырау ҡолаҡҡа ла ишетерлек итеп асып ҡуйҙы.\nРәхәтләнеп моңланды бабай. Ҡушылып мөңрәп тә алды. Ҡайтып бара бит ул. Һағынып ҡайтып бара. Әсәһен һағынған бала шикелле.\nШулай күпме барғандыр, ниһайәт, таныш ҡырҙар, болондар, хатта ауыл осондағы зыярат та күренде. Вокзал да алыҫ түгел. Өс тарафҡа илткән юл сатында ғына.\nБөтәһенән алда Миңнулла ҡарт төштө автобустан. Төштө лә, яҙғы ҡояшҡа күҙҙәрен ҡыҫа биреңкерәп, тирә-яҡты байҡап алды. Бына ул уның тыуған ауылы! Кендек ҡаны тамған изге төйәге!\nҠаршы алырға килеүсе юҡмы икән тип, үрелеп-үрелеп кеше араһынан таныш һынды эҙләне. Улы күренмәһә лә, бошонманы. Күңелендә әйтеп аңлата алмаҫлыҡ рәхәтлек кисерә ине ул. Әйберҙәрен икешәрләп ике ҡулына тотто ла, ауылға табан атланы. Юлда ла артыҡ кеше осраманы. Бөтәһе лә өй тирәһендә яҙғы эштәр менән мәшғүлдер, тип уйланы ҡарт.\n«Шулааай!» Ер кешеһе бит ауылдаштары! Һағындырған бит ер эше! Бер-ике күнәктәй картуфын сәсеп, һуған-кишерен дә ултыртыр әле. Баҡсаһы иркен. Алмағастарҙың олондарын да аҡлап сығырға кәрәк булыр, ҡурай еләге лә ҡуйырып киткәндер инде, ҡарағаттарҙы ла күсерергә кәрәк.\nТуғыҙынсы тиҫтәһен ваҡлаған ҡарттың шулай шыңғырлатып донъя көтөргә ниәтләп ҡайтып барыуын белһәләр, көлөп кенә ҡарарҙар инеме икән... Шундай дәртле уйҙар менән ҡайтып еткәнен һиҙмәне лә бабай.\n«О-о-о, эсә, нипутивуй, тиһәм дә, ана, ҡалай буяп, рәтләп ултыртып ҡуйған ул өйҙө!» Буяу еҫе таралып та өлгөрмәгән. Миңнулла ҡарт яратҡан йәшел төҫкә буяған бит әле ҡоймаларҙы ла. Тәҙрә яңаҡтарын да семәрленән алып ҡуйған. Әллә гөл дә ултыртҡан инде? Шулай шул, ана бит, ярангөлдәр ҡалай шаурап сәскә атып ултыра! Ай-һай, был малай килен алып ҡайтҡандыр! Ҡарт ошондай күңелле уйҙар менән ишек шаҡыны.\n– Атай ҡайтты! – эстән бала тауышы сыҡҡанға һиҫкәнеп китте.\n– Атай түгел, олатай килгән. Һаумыһығыҙ! Һеҙгә кем кәрәк? – тупһанан төшкән ыңғайы бәләкәй балаһын күтәреп алған йәш ҡыҙ итәғәтле генә күренде.\nКилендер, тип уйлап алды.\n– Һаумы, килен! Ҡайтып еттем бына. Самат улым эштәме әллә? – Миңнулла ҡарт сумаҙандарын күтәреп өйгә инеп китте. Аптырашынан һаулыҡ һорашырға ла онотҡан ҡыҙыҡай:\n– Ниндәй Самат? – тип һораны.\n– Самат ирең булалыр инде, минең улым бит ул. Уртансы улым, – бабай өҫ кейемен һала-һала хәбәрен теҙҙе. – Ҡаршыларға сыҡһамы тип уйлай инем, ул ҡайҙан белһен инде минең бөгөн ҡайтырҙы, ағаһы хәбәр итеп өлгөрмәне бит әле.\n– Һеҙ ошо йорт хужаһын әйтәһегеҙме ни? Самат ағай өйөн беҙгә һатты бит ул, олатай.\n– Һатты? Нисек һатты? Ә һин кем? Һуң, был бит минең йорт! Уны нисек һатмаҡ кәрәк? Һин шаяртма, килен, ҡайны ҡарт менән шаярыу килешмәй, тапҡанһың ваҡыт, ана, бар, сәй ҡуй, сарсатылған, – буш менән башты ҡатырма әле, тигән һымаҡ, ҡулы менән “бар-бар” тип һелтәнеп үк ҡуйҙы. Йәш ҡатын нимә тип әйтергә лә белмәне. Иң ахырҙа, балаларын етәкләп, аш-һыу бүлмәһенә үтте, сәй ултыртты.\n– Әйҙә, олатай, сәйем ҡайнаған. Ҡулыңды анауында йыу ҙа, – ҡулйыуғысты эйәге менән ымлап ҡына күрһәтте лә, сынаяҡтарын теҙеп, сәй яһаны, бәлештәрен киҫте, майын, балын ултыртты. Уңарса булмай, тышта машина тауышы ишетелде.\n– Атай ҡайтты! – теге бала эләгә-йығыла ҡапҡанан инеп килгән иргә ҡаршы йүгерҙе.\n– Һаумы, олатай! Сәйегеҙ тәмле булһын! Ҡайҙан килә ятышмы, ҡайтып барышмы, тигәндәй? Юлай булам мин. Быныһы минең кәләш – Алһыу. Әй, танышып өлгөргәнһегеҙҙер әле, моғайын, – ир ике ҡуллап тороп килеп күреште бабай менән.\nМиңнулла ҡарт эсеп бөткән сәйенең төбөн шөрпөлдәтеп һемереп алған булды. Тамағына килеп тығылған төйөрҙө ул шулай йотоп ебәрмәксе ине.\n– Юлай тиһең инде... Ә Самат ағайың ҡайҙа?\n– Самат ағаймы? Ул ни, сығып китте ул күптән әллә ҡайҙа. Ҡайҙалығын да белгән юҡ. Йорто һәйбәт, “әсәлек капиталы”на алмаштырҙыҡ. Буяштырып, рәтләштереп алдыҡ, бына көндәр йылына башлағас та, – ирҙең һөйләгәнен тын алырға ла ҡурҡып тыңлап ултырған бабай күҙ алдында бәләкәсәйеп, сүгеп, бөкрәйеп киткәндәй булды. – Самат ағай һеҙҙең кемегеҙ һуң, олатай?\n– Улым... Уртансы улым...\nАртабан ни булғанын хәтерләгеһе килмәйенсә ҡалҡынып ҡуйҙы бабай. Ямғыр туҡтаған икән, шөкөр. Үҙ ҡулың менән һалған йорт тупһаһында ла сит кеше булып баҫып тор инде бына... Ярай әле Юлай үткер генә булып сыҡты, Миңнулла ҡартты ҡарттар йортона тиҙ арала урынлаштырыу сараһын күрҙе. Ҡалайтаһың, күнде, яҙмышы былай ҡырҡа боролош алыр тип кем уйлаһын да кем белһен. Бөйөк Еңеү байрамын ҡарт сит ерҙә, сит кешеләр араһында ҡаршыланы. Ҡаршыланы тип әйтеүе генә. Беҙҙең биләмәгә ҡарамай ул бабай тип, хатта ветерандар араһына ултыртманылар. Торҙо инде шунда ситтән генә күҙәтеп. Ауылдағылар иһә уның ҡайтып килеүен, аҙаҡ ҡарттар йортона барып эләгеүен белмәй ҙә ҡалды. Хатта үҙҙәренең силсәүит башлығы ла ялда булып, был ваҡиғаны белмәне. Шуға күрә йыл да яҙын ҡайтып йөрөгән ветеранды тереләр иҫәбенән төшөрөп ҡалдырҙы...\nБына шулай килеп эләкте ул тотҡонға. Тере килеш үлеләр иҫәбендә йөрөнө. Ниндәй дәһшәтле һуғышта әсирлеккә эләкмәгән ҡарт яугир үҙен, ысынлап та, тотҡонда һымаҡ хис итте. Былай булмай, тине ул үҙенә эстән генә. Ҡасырға кәрәк. Оҙаҡ уйланы. Ярармы, килешерме, язаһы эләкмәҫме, тип тә борсолдо. Шулай ҙа, Бөйөк Еңеүҙе тыуған ауылымда ҡаршыларға тейешмен, тип бер көн төш мәлендә сыҡты ла китте. Бер әйберен дә алманы. Йоҡлағанда мендәр аҫтына һалып йөрөткән баяғы Ғимран ҡарттың доғаһын алды ла миҙаллы кәстүмен кейҙе. Ҡулында бер тин аҡсаһы булмаһа ла, изге йәндәр әҙ түгел (хәйер, илле тин булһа ла аҡса бар бит әле тигәндәй, бабай ҡулын кеҫәһенә тығып ебәргән булды). Ҡаланан район үҙәгенә тиклем буш ултыртып алып килделәр. Ә был яғына инде ул йәйәүле “ат”ҡа ултырҙы... Иҫән кешегә ни, бына, ҡайтып етте бит, етте... Бабай ике ҡулы менән бите буйлап аҡҡан әллә ямғыр, әллә күҙ йәшен һыпырҙы ла, доғалыҡты тағы ҡулына алды. Өшөгән ҡулы ҡатып, тыңлашмағандай ҡалтырап, бер талай яҙа алмай йонсоно ҡағыҙҙы. Һыулатып, ебетеп бөттө. Ҡытыршы усы менән тигеҙләп яҙманы алдына һалды һәм үҙе генә белгән көй менән көйләп кенә уҡый башланы. Икенсе ҡулы менән түш тирәһен ыуалап-ыуалап, миҙалдарын барлағандай итте... Иртәгә бит Май байрамы...\nЕңеү байрамы иртәһендә уның кәүҙәһенә зыярат һаҡсыһы Миңлейәр юлыҡты. Офоҡта ҡыҙарып ҡалҡып килгән ҡояш нурҙары Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Миңнулла Баһауетдиновтың күкрәгендәге миҙалдарын ал ҡан төҫөнәме, Еңеү төҫөнәме мансыны, ямғырҙан йыуылып, теткеләнеп бөткән ҡағыҙҙы йомарлаған ҡулын йылытырға теләгәндәй, йомарт нурҙарын һипте...\nСығыу ваҡыты 22-05-2017, 16:04 | Ҡаранылар: 1510


Рөстәм Хәмитов Архангел ауылы халҡын юбилей менән ҡотланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Архангел ауылы халҡын юбилей менән ҡотланы\n9:42, 21 октября 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Архангел ауылының 260 йыллығы айҡанлы тантаналарҙа ҡатнашты. Архангел районы үҙәгендә бөгөн 6,5 мең самаһы кеше йәшәй – район халҡының өстән бер өлөшө.\n— 260 — яҡшы һан. Йыйылып дөрөҫ эшләгәнһегеҙ. Һеҙҙең ауыл тарихы яҡшы билдәле. Край сәнәғәте тап ошонда башлана. Архангелдең ҡаҙаныштары, сағыу даталары байтаҡ. Унда тыуып үҫеүселәр араһында тормош юлы мәңге хәтерҙә ҡалырлыҡ шәхестәр бар. Мәҫәлән, Ҡөрьәндең ғәрәп теленән рус теленә беренсе тәржемәһе авторы, Ҡазан дини академияһы профессоры, шәрҡиәтсе Гордий Саблуков. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар – танк батальоны командиры, Советтар Союзы Геройы Иван Киселев, орденға лайыҡ снайпер Анна Чернова, подполье геройы Клавдия Абрамова, Өфөләге урамдарҙың береһе уның исемен йөрөтә, — тине, район Мәҙәниәт һарайы сәхнәһенән сығыш яһап, Рөстәм Хәмитов.\nБөгөнгөһө тураһында һөйләп, Президент, ауыл һәм район үҫеш яғынан бер аҙ ҡалыша, тип билдәләне.\n— Архангел районы үҫешергә тейеш. Беренсенән, Өфө алыҫ түгел, икенсенән, һеҙҙә тәбиғәт матур, ул ял индустрияһын үҫтереү өсөн мөмкинлек бирә, — тине Рөстәм Хәмитов. — Киләһе мәсьәлә — ауыл хужалығы, һеҙҙең районға тап ошо йүнәлеш ҡулай.\nРөстәм Хәмитов шулай уҡ Архангел районында демографик күрһәткестәрҙең түбән булыуына иғтибар йүнәлтте. Республика етәксеһе, өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙе дөрөҫ билдәләп, булған ресурстарҙы оҫта файҙаланырға кәрәк, тине.\n— 2012 йылда Архангел районы насар эшләмәне, быйыл да күрһәткестәр яҡшы ғына. Һеҙ мал аҙығы әҙерләү буйынса алда бараһығыҙ, — тип өҫтәне Президент.\nРөстәм Хәмитов был юлы үҙе ҡараған объекттар тураһында ла маҡтап телгә алды.\n— Райондың үҫеше унда йәшәүселәр ҡулында. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, үҫеш туҡтап ҡалмаһын өсөн барыһын да эшләйәсәкбеҙ, — тине Президент.\nТантаналы йыйылышта Рөстәм Хәмитов ауыл халҡына юғары дәүләт наградалары тапшырҙы.\nТеги: бр президенты,юбилей,архангел ауылы


1 Декабрь 2010, 00:24\nЕвроны һынау көтәИрландияның иҡтисади хәлен ҡотҡарыу үҙе бер махсус операцияға әйләнде. Финанс проблемаһы кисергән ил тәүҙә ярҙамдан баш тартһа ла, Евросоюз комиссияһы барыһын да хәл итте. Көрсөккә ҡаршы пакет күләме 85 миллиард евро тәшкил итә. Хатта Евросоюзға инмәгән илдәр ҙә ярҙам күрһәтергә риза. Бөйөк Британия, Швеция, Дания Ирландияға туранан-тура ике яҡлы заем бирмәксе. Заем буйынса ставка йылына 5,83 процент буласаҡ, кредит өс йылға иҫәпләнгән. Ә кире ҡайтарыу ваҡыты – ете йыл ярымға тиклем. Ирландия был аҡсаны ҡайҙа тотонасағын хәл иткән дә инде: 35 миллиард евро банк системаһын нығытыуға, 50 миллиарды хөкүмәт сығымдарын финанслауға ебәреләсәк. Европаның финанс министрҙары осрашыуында һүҙ Ирландия тураһында ғына бармаған. Сара барышында Европа илдәре өсөн тотороҡло махсус механизм әҙерләнгән. Ул, иҡтисади проблема тыуа ҡалһа, тәүге этапта уҡ сара күреүҙе күҙ уңында тота.\nЕвроны һынау көтә\nИрландияның иҡтисади хәлен ҡотҡарыу үҙе бер махсус операцияға әйләнде.\nФинанс проблемаһы кисергән ил тәүҙә ярҙамдан баш тартһа ла, Евросоюз комиссияһы барыһын да хәл итте. Көрсөккә ҡаршы пакет күләме 85 миллиард евро тәшкил итә. Хатта Евросоюзға инмәгән илдәр ҙә ярҙам күрһәтергә риза. Бөйөк Британия, Швеция, Дания Ирландияға туранан-тура ике яҡлы заем бирмәксе. Заем буйынса ставка йылына 5,83 процент буласаҡ, кредит өс йылға иҫәпләнгән. Ә кире ҡайтарыу ваҡыты – ете йыл ярымға тиклем. Ирландия был аҡсаны ҡайҙа тотонасағын хәл иткән дә инде: 35 миллиард евро банк системаһын нығытыуға, 50 миллиарды хөкүмәт сығымдарын финанслауға ебәреләсәк. Европаның финанс министрҙары осрашыуында һүҙ Ирландия тураһында ғына бармаған. Сара барышында Европа илдәре өсөн тотороҡло махсус механизм әҙерләнгән. Ул, иҡтисади проблема тыуа ҡалһа, тәүге этапта уҡ сара күреүҙе күҙ уңында тота.\nРәсәйҙә үтмәҫ, тимә...\n2 декабрҙә Цюрихта 2018 йылда футбол буйынса донъя чемпионатын ҡайҙа үткәреүҙе хәл итәсәктәр.\nХәтерегеҙҙә булһа, уны Рәсәйҙә уҙғарыу өсөн заявка бирелгәйне. РФ спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте министры Виталий Мутко: «Рәсәй был турала етди тәҡдим индереп, Европа илдәре араһында аутсайдер булһа, әле фаворит хәлендә. Ошо хәлдән сығыу маҡсатында беҙ был хоҡуҡ өсөн бар көстө туплап көрәшәсәкбеҙ», – тип белдерҙе. Министр фекеренсә, илебеҙҙең оло сараны ойошторорлоҡ мөмкинлеге етерлек, идеяны дәүләт тә ҡеүәтләй. Әммә әҙерлек сиктәрендә, Рәсәйҙә кәмендә алтмышлаған күнекмә үҙәктәре төҙөү талап ителә. Был да отошло. Ни өсөн тигәндә, киләсәктә әлеге «мираҫ» футбол һөйөүселәргә ҡаласаҡ. Ә әлегә донъя чемпионатын үткәреү урыны тип Рәсәйҙең һайланыуын теләргә генә ҡала.\nЛондонда метро эшләмәй\nЛондонда метро хеҙмәткәрҙәре ҡаршылыҡ акцияһына сыҡты.\nБаш күтәреү дүшәмбелә иртән башланды. Һөҙөмтәлә ер аҫты юлдары ябыҡ, ҡала урамдарында һушты алырлыҡ юл тығындары барлыҡҡа килде. Был – метро хеҙмәткәрҙәренең һуңғы ике айҙа дүртенсе тапҡыр ҡаршылыҡ акцияһы ойоштороуы. Манифестанттар етәкселектең билет кассаларынан 800-ләп хеҙмәткәрҙе ҡыҫҡартыуына ризаһыҙлыҡ белдерә. Ә профсоюз вәкилдәре, ҡыҫҡартыуҙар ғәмәлдә тағы ла күберәк буласаҡ, тигән фекерҙә. Йәғни ике меңдән ашыу кешенең эш урынын юғалтыуы ихтимал. Лондонда көн һайын өс миллиондан ашыу кеше метрола йөрөй. Ер аҫты юлының бер көн туҡтап тороуынан ғына 50 миллион фунт стерлинг килем юғаласаҡ.


Парлы йәшәү - үҙе бәхет » "Урал" гәзите\nҒаилә. Был һүҙ бик ҙур мәғәнәгә эйә. Ул йәшәү терәге лә, күңел йылыһы ла, наҙ усағы ла. Беҙгә һәр ваҡытта ла ярҙам ҡулы һуҙыусы ла беҙҙең ғаилә ағзаларыбыҙ. Ғаиләләребеҙ менән үткәрелгән һәр бер миҙгел, һәр көн, һәр сәғәт күңелебеҙҙә бер нимә менән дә алыштырғыһыҙ урын биләй. Йәмғиәттә әҙәпле, күркәм ғаиләләр ни тиклем күп булһа, илебеҙҙең бөгөнгөһө яҡты, киләсәге өмөтлө тигән һүҙ.\nӘзекәй ауылында тап шундай ғаиләләр бик күп. Алтмыш ике йыл иңгә-иң терәп йәшәгән Фәриҙә һәм Ишбулды Сәитовтар, илле ике йыл йәшәп, дүрт балаға ғүмер биреп, уларҙың хөрмәтенә төрөнөп йәшәгән Мәүлидә һәм Сәйфулла Таһировтар, быйыл алтын юбилейҙарын ҡаршылаған Йомабикә һәм Сәлих Сәйәховтар, уңған, тәртипле өс балаға ғүмер биреп, ҡырҡ өс йыл татыу ғүмер иткән Гөлсирә һәм Ғарифулла Сайфуллиндар, өс ҡыҙ баланы үҙаллы тормош юлына баҫтырып, ҡырҡ ике йыл бергә ғүмер иткән Нәсимә һәм Закир Зәбировтар, дүрт балаға ғүмер, яҡшы тәрбиә биргән Сәғиҙә һәм Рәил Таһировтар, биш бала тәрбиәләп үҫтергән Сәкинә һәм Нуретдин Таһировтар, ҡырҡ дүрт йыл бергә татыу ғүмер иткән Сара һәм Мостафа Баймөхәмәтовтар һәм ауылыбыҙ өсөн көйөп-янып йөрөгән Динә һәм Рәшит Хәлиловтар.\nКитапханала үткәрелгән Ғаилә байрамы ҡырҡ йылдан ашыу татыу ғүмер иткән, ауылыбыҙға ерегеп, уның тарихы менән бергә атлап, ауылдың йѳҙѳк ҡашына әйләнгән парлыларға арналды һәм ул «Иңгә-иң терәп йәшәү - үҙе бәхет» тип аталды. Кисә йырҙар, шиғырҙар менән үрелеп барҙы. Әзекәй ауыл хакимиәте башлығы Рәйлә Миндебай ҡыҙы Зәйнуллина ғаиләнең йәмғиәттәге роле тураһында әйтеп китте һәм уларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nБыл ғаиләләр лайыҡлы алмаш тәрбиәләп, халҡыбыҙҙың быуаттар буйы тупланған йолаларын һаҡлап, ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған ғөрөф- ғәҙәттәргә таянып йәшәйҙәр, йәш ғаиләләргә үрнәк булып торалар.


Йылға пароходсылығының төп бурысы - йөк ташыу, ул иҡтисади яҡтан отошло һанала. Урындағы линиялар буйынса һәм Кама, Волга йылғалары буйлап транзит йүнәлешендә, төньяҡ-көнбайыш төбәк бассейнында йөк ташыла.\nШулай уҡ ял итеүселәр өсөн Ағиҙел, Кама, Волга, Дон йылғалары буйлап Пермь,Ҡазан һәм Рәсәйҙең башҡа мәҙәни үҙәктәренә тиклем круиздар ҡаралған. Быйыл тәүге тапҡыр Өфө-Мәскәү һәм Өфө-Ростов- Әстрхан рейстары буйынса турист маршруттары ойошторола. Туристарға өс көндән алып егерме көнгә тиклем юлламалар тәҡдим ителә. Был өлкәлә һуңғы йылдарҙа килеп тыуған проблемаларҙың береһе - Ағиҙелдең һайығыуы. Йылғала һыу кәмеү сәбәпле, башҡа төбәктәрҙән Башҡортостанға килеүсе суднолар Бөрөлә туҡтай һәм республиканы күрергә килеүселәр артабан Өфөгә автобуста юллана. Быйыл пассажирҙар өсөн навигация 28 майҙа асыла. «Дуҫлыҡ Монументы» эргәһендә яр буйында реконструкция эштәре барыуға бәйле, порт икенсе урынға күсерелә. Һыу буйлап сәйәхәт итергә теләүселәр йылдан-йыл кәмеүе күҙәтелә. Был йәһәттә элек биш теплоход эшләһә, быйыл туристарҙы йөҙ кеше һыйҙырышлы «Башҡортостан» теплоходы ғына ташый.