Темәскә, Шәһит Хоҙайбирҙингә! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Темәскә, Шәһит Хоҙайбирҙингә!\nҒәҙеллекте ошолай урынлаштыралар.\nТаһир ауылы Урал тауының көньяҡ осонда – тау итәгенең түбәнендә, Һаҡмар йылғаһы буйында ултыра. Ауыл ҙур түгел, бер урам ғына. Саҡрымға етер-етмәҫ үр яҡта, Темәс яғына табан, тағы бер ауыл ҡалҡып килә, уны Яңы Таһир тиҙәр.\nКирбес йортҡа илткән юл\nУрамдың һыртҡы яғында зат-ырыуы менән Хоҙайғоловтарҙың йорттары теҙелгән. Улар – хәлле тоҡом, малды күп көтә, үҙҙәре эшлекле. Йорт-ҡуралары ҡарағастан һалынған. Урта тирәлә – Хоҙайғоловтарҙың иң өлкәне Тимерйәндең донъяһы. Өйҙәре ҙур, дүрт бүлмәле. Оҙон солан, ишектәр ҡуйып, өскә бүленгән. Күтәрмә өҫтөндәге семәрле ҡыйығы ла йортто матурлап тора. Тәҙрә ҡапҡастары ла биҙәкләп эшләнгән. Ҡыйыҡлы бейек ҡарағас ҡапҡа йышылған аҡһыл-һары таҡталарҙан ҡоролған.\nИхата иркен, йәп-йәшел сысҡан киндере, ҡаҙ үләне кейеҙ һымаҡ түшәлеп ята. Донъяларын таҙа тоталар – бер ерҙә ҡый әҫәре күрмәҫһең. Күмәк малға һарайҙар, ялан кәртәләр арт яҡта эшләнгән, мал йөрөй торған юл да һыртҡа сыға.\nАуыл һыртынан тау ҡырлап Темәс яғына һүләм юл үтә. Ошо юлдан дүрт йәшлек ҡыҙын арҡаһына йөкмәп, ете йәшлеген эйәртеп, утыҙ биш йәштәрҙәге матур йөҙлө ҡатын ялан аяҡ килә. Ваҡ ҡына сәскә биҙәкле һоро бөрләнтин күлдәк кейгән, аҡ кешмир яулығын ҡайырып бәйләгән. Икенән үргән оҙон һарғылт сәс толомо яулығы аҫтынан бөгәренән аҫҡа төшөп тора. Уның башында бер генә уй: “Эй, раббым, Шәһит ҡусты Кирбес йортонда ғына булһа ярар ине!”\n– Әсәй, арыны-ы-м, – тип бәлә һала башланы елкәһендә килгән бәләкәс ҡыҙыҡай.\n– Алайһа, әйҙә, төшөп әҙерәк ял итеп ал, – тип ҡатын ҡыҙын ергә төшөрҙө. Сәмиға, күҙенә салынған бер еләкте өҙөп алып, төбөрө-ние менән ашай башланы. Ғәшүрә апаһы:\n– Тороп тор, үҙем йыйып ашатам, – тиһә лә, уны ла ишетмәҫтән, сүкәйеп ултырып алды.\n– Әйҙәгеҙ, ҡыҙҙар, китәйек инде, ҡайтҡанда кү-ү-п итеп ашарбыҙ, Алла бойорһа, – тип Әминә бәләкәй ҡыҙын ҡабат йөкмәп алды.\nКүп тә үтмәй, улар Ҡороғәбей соҡорона килеп етте, ә был инде ярты юл ине. Уны сығып, бер аҙ барғас, Темәс ауылының Һаҡмар буйындағы, Рапат тауы осондағы ҙур мәсетенең манараһы күренде. Ҡыҙылташ тауын артылып, Шырҙы йылғаһын аша сыҡһаң, икенсе мәсет ултыра. Ҙур мәсеттә ил эсендә даны таралған Әбүбәкер хәҙрәт эшләй.\nҺуҡмаҡ урман ситенән бара, юл йомшаҡ, аяҡ аҫтын ҡарап ҡына бара Әминә – өлкәнәйгәс, юлда яланаяҡ йөрөү уңайһыҙ. Ә ауылға Ҡыҙылташ тауының һөҙәгерәк еренән инергә кәрәк. Унда инде ташлыҡтан үтәһең. “Ни эшләйһең инде, ситегеңә тиклем систереп алып ҡалғастар”, – тип әрнеп ҡуйҙы Әминә.\nУлар Мозафар байҙың ҙур, матур йорто һыртынан, Кәлимулла Сөләймәновтың өс бүлмәле оҙон өйө артынан Темәс баҙары майҙанына килеп сыҡты. Әминә, таҡта менән ябылған бейек түбәлеккә килеп еткәс, доғаһын уҡып, юл аша ғына ултырған Кирбес йортҡа ҡарай атланы.\n– Хоҙайбирҙин Шәһит тигән башлыҡ бар икән хәҙер, ул Темәстә Кирбес йортта ултыра, ти, шуға бар, – тип өйрәткәйне Солтанхәмит тигән ҡустыһы.\n“Донъямды бүлешеп алдылар”\nБына инде Кирбес йорт. Ул бейек кенә урында, хәҙер Кәнсә тауы тип йөрөтөлгән ҡалҡыуҙа ултыра. Ике ҡатлы, дүрткел йорт. Аҫҡы ҡаты йоҡа ғына кәлепле таштарҙан һалынған – Темәс тирәһендә таш күп шул. Икенсе ҡаты ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән. Тимер ҡыйығы йәшелгә буялған. Ҡыйыҡтың нәҡ уртаһында үтә бейек булмаған башняһы бар, ә уның осона флюгер ҡуйылған. Көньяҡҡа ҡарап торған яғында киң, бейек кенә күтәрмә, уның өҫтөндә сөгөн рәшәткәнән эшләнгән балкон сығып тора.\nӘминә күреп килә – баҙар яғына ҡараған ишеге төбөндә арҡаһына мылтыҡ аҫҡан йәш кенә һалдат – ҡарауыл тора. Ул бер балаһын йөкмәп, икенсеһен эйәртеп, ялан аяҡ килгән йәш, матур апайға аптырап та, йәлләп тә ҡарай. Әминә ҡарауылсы егеткә:\n– Һаумы, ҡустым! – тип өндәште.\n– Һаубыҙ әле, апай! Ҡайҙан, кемгә килә ятыуың?\n– Мин, ҡустым, Таһир ауылынан Шәһит Хоҙайбирҙин тигән ҡустыға килдем. Мында микән?\n– Ә-ә, Шәһит ағайғамы? Эйе, бында ул, апай, бында. Хәҙер үткәрербеҙ. Әхтәм ағай!\n– Әү! – тигән тауыш ишетелде эске яҡтан.\n– Сыҡ әле бында!\nМыйыҡлы ажар ғына йәш ир килеп сыҡты.\n– Бына был апай ике балаһы менән Таһирҙан Шәһит ағайға килгән. Вәт, алып инеп кит хәҙер үк.\n– Әйҙә, апай, минең арттан эйәрегеҙ, – тип, артына ҡарай-ҡарай, яҫы баҫҡыстарҙан икенсе ҡатҡа күтәрелә башланы.\nӘминә, бәләкәс ҡыҙын күтәреп, икенсеһен етәкләп, уның артынан эйәрҙе.\n– Апай, ошонда көтөп тороғоҙ, мин хәбәр итәйем, – тине лә Әхтәм бейек ишекте асып инеп китте. Ярты минут та үтмәгәндер:\n– Әйҙә, апай! – тип бүлмәгә саҡырҙы.\nӘминә, ялан аяҡ булыуынан ныҡ оялһа ла, ике ҡыҙын етәкләп, тупһа аша үтте.\nӨҫтөндә күп ҡағыҙҙар тәртип менән ятҡан оҙон өҫтәл аръяғында хәрби формала йәп-йәш, һыу һөлөгө һымаҡ ҡупшы егет баҫып тора ине. Сәсе ҡырын һыйпалған. Билендәге ҡайышы, әйтерһең, уның һомғоллоғон арттырыу өсөн тағып ҡуйылған.\n– Һаумы, ҡустым, – тип ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына һаулыҡ һорашты Әминә.\nЕгет өҫтәл артынан сыҡты ла, йылмая биреп:\n– Һаумыһығыҙ, апай! – тип ҡул биреп күреште. Әминә уңайһыҙланып китте – ялан аяҡ бит әле!\n– Ҡыҙҙар, һаумыһығыҙ, – тип ете йәшлек бала менән дә ҡул биреп күреште. Ҡыҙыҡай оялышынан аҫҡа ҡараған көйө бәләкәс кенә ҡулын һуҙҙы. Дүрт йәшлек һеңлеһенең бүлмәлә лә, хәрби формалағы матур ағайҙа ла эше юҡ:\n– Әсәй, һыу эсәм... һыу эскем килә! – тип әсәһенең яулыҡ осонан тарта.\nҺомғол ағай, шунда уҡ өҫтәлдә ултырған графиндан стаканға һыу ҡойоп, бәләкәскә бирҙе. Сәмиға, стаканды ике ҡулы менән ныҡ итеп тотоп, тын алмаҫтан эсте лә ағайға һуҙҙы.\n– Туйҙыңмы? – тине ағай.\nДүрт йәшлек бала “рәхмәт” һүҙен әйтә белмәһә лә, ныҡ итеп башын һелкте. Ағай кеше стаканға тағы һыу ҡойоп Ғәшүрәгә бирҙе. Сарсап торған ҡыҙ бала һыуҙы бер тынала эсте лә сығыр-сыҡмаҫ тауышы менән “рәхмәт” тип әйтә алды.\n– Әйҙәгеҙ, хәҙер ултырып һөйләшәйек инде.\n– Шәһит Хоҙайбирҙин һин булаңмы, ҡустым? – тип һораны Әминә ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына.\nӘминә бәләкәс ҡыҙын алдына алып, Ғәшүрәһен эргәһенә артлы ултырғысҡа ултыртып, башына төшкән бәләләрен, юл буйы уйлап килгәнсә, йомшаҡ тауыш менән һөйләп алып китте:\n– Ҡустым, башыма көс етмәҫлек бәлә төштө. Ай ярым элек ошо балаларымдың атаһы мәрхүм булып ҡуйҙы. Илле дүрт йәшендә генә ине, көрәшсе булды. Йөрәктән ҡапыл китте. Өлкән ҡыҙым ун бер йәштә, әле өйҙә ҡалды.\nДонъябыҙ төҙөк, арыу ғына. Малыбыҙ ишле генә ине. Мәйет сыҡҡанда мал күп тотонола, хәҙерге көндә самалы ҡалды: биш ҡолонло бейәм, алты һауынлы һыйырым, утыҙлап һарыҡ бар. Мына ошо донъямды, малымды өс бер туған ҡәйнештәрем бүлешеп алды ла, ҡыҙҙарымдың һәр береһен тартып алып, мине ҡыуып ебәрергә әмер ҡылдылар. Урамымда бер нәмә ҡалманы. Кейемдәремде һыпырып алып киттеләр, хатта ситегемде систереп алдылар. Һиңә, ҡустым, оялһам да, ялан аяҡ инеп ултырҙым инде. Мына ошо хәлде һеҙгә ялыу итергә килдем, аптырағас. Бер ҡусты: “Темәстә сәүит бласы урынлашҡан, унда бер үткер егет хужа икән. Был һөкөмәт ғәҙеллек яҡлы”, – тип өйрәтеп ебәрҙе.\n– Апай, һеҙҙе талаусыларҙың башы кем? Кем аҡылы менән йөрөй икән ҡәйнештәрең?\n– Ул ҡәйнештәр өсәү: Ғәзизйән, Хәйҙәрғәле, Йосоп. Бөтәһе лә Хоҙайғоловтар. Иң йәше, иң ҡомһоҙо Йосоп, шул ҡотҡо тарата ағайҙарына.\nХоҙайбирҙин апайҙы бик иғтибар менән тыңланы, алдында ятҡан дәфтәренә нимәләрҙер яҙғылап ултырҙы. Әминә һөйләп бөткәс, Шәһит Әхмәтович аяғөҫтө баҫты ла, өҫтәлдәге ҡыңғырауын алып, шылтыратып ебәрҙе. Хәрби формалағы йәш ир шыҡ-шыҡ баҫып килеп инде.\n– Юныс Әүбәкирович, Таһир ауылына барырға кәрәк. Айсаны ал, ҡоралланығыҙ, һыбай барырһығыҙ. Әхтәм ағай ат екһен, был апайҙы балалары менән ултыртып алып китер. Унда совет власын белмәй яталар икән! Бынау апайҙың донъяһын малы-ние менән бүлешеп алып бөткәндәр.\n– Есть! – тип честь бирҙе лә Юныс Әбүбәкирович зыр әйләнеп сығып китте. Уның артынан уҡ Әхтәм килеп инде.\n– Сәйең әҙерме?\n– Әҙер, Шәһит Әхмәтович.\n– Апайҙы ике ҡыҙы менән ашатып ал. Әйткәнде алдыңмы?\n– Алдым, Шәһит Әхмәтович. Тегендә ултыртып торҙом.\n– Яҡшы... Үҙең алып китәһең ат менән, Әхтәм ағай.\n– Ярай, ярай, Шәһит Әхмәтович, – тине өлтөрәп торған Әхтәм.\n– Апай, – тип өндәште Хоҙайбирҙин, – бына хәҙер һеҙҙе атҡа ултыртып, ике мылтыҡлы һыбайлыны ҡушып ебәрәм. Барыһын да хәл итеп ҡайтырҙар. Тартып алып, бүлешкән нәмәләрегеҙҙе кире ҡайтарырҙар, балаларығыҙға теймәҫтәр. Ҡурҡмай йәшәгеҙ. Хәҙер элекке байҙар заманы түгел – Совет хөкүмәтендә йәшәйбеҙ.\nӘминә урынынан тороп, күңеле тулыуын белгертмәҫкә тырышып, ғәҙәттәгесә йомшаҡ тауышы менән:\n– Алланың рәхмәтендә бул, ҡустым, мин бындай ҙа йөрәкле егеттәргә тап булғаным юҡ ине. Ҡайтып, тынысланғас, Ҡөрьән сығырмын үҙеңә.\n– Ярай, апай, һәйбәт һүҙеңә рәхмәт, – тине егет.\nӘхтәм Әхмәтов Әминәне ҡыҙҙары менән бәләкәй генә бүлмәгә алып инде. Өсөһөнә лә сынаяҡҡа һөтлө сәй яһап бирҙе, тәрилкә менән перәник ултыртты.\n– Апай, – тине Әхтәм, – һиңә галуш кейҙереп ҡайтарырға булдыҡ әле, беҙҙән бүләк булһын, – тип ялтырап торған өр-яңы моронло аяҡ кейеме сығарып ултыртты.\n– У-у-й, ҡандай матур галуш, уны ҡалайтып алайым инде мин, бирергә аҡсам юҡ шул, – тине Әминә.\n– Аҡса кәрәкмәй, апай, беҙ уны һиңә бүләк итәбеҙ бит.\n– Эй, Аллам, рәхмәт яуғырҙары, бындай ҙа һәйбәт кешеләр була икән дәһә донъяла! Йә инде, ялан аяҡ килеп, бөтәйеп ҡайтам инде мына! – тип ҡыуана-ҡыуана, доғаһын уҡып, егеттәргә имен-аман эшләүҙәрен теләп, галушты ялан аяғына кейеп алды.\n“Йылҡы малым егерме һигеҙ...”\nСәй эсә һалып алғас, Әминә, совет хөкүмәтенең кеше йәнле йәш кенә етәкселәренә именлек-аманлыҡ теләп доға ҡылды ла, бәләкәс ҡыҙын күтәреп, өлкәнен эйәртеп, баҫҡыстан төшөп, ишек алдына сыҡты. Унда инде ерән ат тора ине.\n– Әйҙәгеҙ, егеттәр! Хәйерле юл булһын! Эште эш итеп ҡайтайыҡ! – тип, Әхтәм ағайҙары дилбегәне ҡулына алды.\nАттар шәп. Һигеҙ саҡрым юлды елеп үтеп, ауылға тиҙ килеп инделәр. Урам осонда уҡ ике һыбайлы бер-бер артлы мылтыҡтарынан һауаға атып ебәрҙе. Уйнап йөрөгән бала-саға әллә ҡайҙа инеп бөттө. Бер аҡтар, бер ҡыҙылдар ҡылыс болғап, ер һелкетеп, халыҡтың ҡотон алып йөрөгән ерҙәрҙә әҙәм ҡурҡып бөткәйне.\nАуыл уртаһындараҡ асыҡ торған ҙур ҡарағас ҡапҡа тапҡырына еткәс, тағы берҙе аттылар. Урам эсендә егеүле өс ат тора, эргәһендә кешеләр ҡайнаша.\n– Ана-ана, нәҡ үҙҙәренә тап булдыҡ, – тине Әминә.\nҺыбай егеттәр хәлдең нәҡ үҙәгенә тап булыуҙарын бер ҡарауҙан төшөндө лә асыҡ бейек ҡапҡанан, аттың һыртына ятып, һажлап эскә инеп тә китте.\nАрбаға өй йыһаздарын тейәп йөрөгән ирҙәр, ҡатындар, ата-ата килеп ингән һыбайлылар менән маңлайға-маңлай тап булышҡас, ҡурҡышып, бағана һымаҡ ҡатып ҡалды. Бисәләрҙең ҡайһы берҙәре йүгерешеп соланға инеп йәшенде. Оҙон күкрәкле арбаға тейәлеп өлгөрмәгән ҡунаҡ санаһы ерҙә ултыра ине.\n– Кемегеҙ башлыҡ? – тип уҫал тауыш менән һораны командир Юныс Хөсәйенов атынан да төшмәйенсә. Берәү ҙә өндәшмәне.\n– Кемегеҙ иң олоһо?\n– Мин инде, – тип һаҡалын һыйпаны оло ғына ир, – Хоҙайғолов Ғәзизйән булам. Был икәү минең ҡустылар – Хәйҙәрғәле менән Йосоп. Ҡалғандары хеҙмәтселәр.\nЮныс Әүбәкирович буйға оҙон булмаған, йыуантыҡ, танауының буйына ҡарап торған Йосоп байға төбәлде.\n– Күпме йылҡың, нисә һыйырың бар, Йосоп ағай Хоҙайғолов?\n– Йылҡы малым егерме һигеҙ, егерме һауын һыйырым йөрөй.\n– Балаларың нисәү?\n– Иҫәндәре дүртәү, өсәүһе мәрхүм булды.\n– Дүрт балаңа шунсама малың етмәҫ тиһеңме? Ниңә етем ҡалған туғандарыңды талап йөрөйһөң? Ҡомһоҙлоғоңдоң сиге юҡмы?! Бөтәгеҙгә лә әйтәм – хәҙер үк арбаларға тейәлгән нәмәләрҙе кире өйгә ташырға, бөтәһен дә урындарына ултыртырға! Тиҙ ҡуҙғалығыҙ! – тип уҫал итеп команда бирҙе Юныс Хөсәйенов. – Ҡапҡаны ябығыҙ! Бер кем дә китмәһен, таралмағыҙ! Айса, атыңдан төш тә протокол яҙа башла!\n– Есть! – тип һикереп килеп төштө атынан Айса.\nӨйҙән ҡобараһы осоп, дер ҡалтырап торған Хәшиә, Әминәнең ун бер йәшлек өлкән ҡыҙы, йүгереп сығып, әсәһенең күлдәгенә йәбешеп ҡысҡырып илап ебәрҙе.\n– Иптәш командир, протокол итеп яҙайыммы? – тип һөрәнләп һораны Айса, “командир”, “протокол” һүҙҙәренә баҫым яһап.\n– Протокол итеп яҙ! Ныҡ итеп дөрөҫөн яҙ!\nХеҙмәтселәр, тол ҡалған еңгәһен талаған ирҙәр һәм ҡатындары күмәкләп тейәгән нәмәләрен тиҙ үк урындарына ташып бөттө. Ҡунаҡ санаһын ялан кәртәгә кире индереп ҡуйҙылар.\n– Хәҙер өйҙәрегеҙгә ташып алып ҡайтҡан нәмәләрҙе ярты сәғәт эсендә бында кире килтерегеҙ! Марш! – командир сыбыртҡыһын шартлатып ебәрҙе. Талаусылар кем уҙарҙан арбаларына тейәлешеп, шалтырҙашып сығып юртты.\nӘминә өлкән ҡыҙын ым менән генә саҡырып алды ла:\n– Хәшиә, аласыҡтағы ҡаҙан аҫтына ут яҡ та самауыр ҡуйып ебәр, ағайҙарға сәй эсереп ҡайтарырбыҙ. Ғәшүрә, һин апайыңа ярҙам итеш, – тине.\nАйса протоколын яҙып бөтөп торғанда, урамға бейек итеп донъя ҡаралтылары тейәлгән арбалар килеп инде. Был юлы тик ирҙәр генә килгән.\n– Бар нәмәне алған урындарына ташып урынлаштырығыҙ! – тип команда бирҙе Юныс-командир.\nТалаусылар сығып тайҙы\nКүҙ асып йомған арала арбалар бушаны, талап алып кителгән бар донъя ҡаралтыһы, хатта ситек тә һандыҡ өҫтөндәге үҙ урынына ҡуйылды.\nКомандир револьверын кобураһына һалды ла, уртала торған арба эргәһенә килеп:\n– Бөтәгеҙ ҙә минең эргәгә йыйылығыҙ! – тип команда бирҙе.\n– Башҡорт туғандар, – тип башланы һүҙен тыныс, ләкин ҡәтғи тауыш менән, – һеҙ шуны белегеҙ: беҙ хәҙер совет власы осоронда йәшәйбеҙ. Бөтә Рәсәй илендә тигеҙлек, тоғролоҡ, берҙәмлек, татыу йәшәү өсөн көрәш бара. Бар халыҡ киләсәк яҡшы тормош өсөн, ҡулына ҡорал алып, яу саба. Совет власы илдә тигеҙ тормош булдырыу өсөн тырыша. Ә һеҙ ни эш бөтөрөп йөрөйһөгөҙ бында? Үҙ байлығығыҙға мөрхәтһенмәй, етем ҡалған ҡатынды талап, донъяһын туҙҙырып, балаларын – үҙ туғандарығыҙҙы – сыр-сыу килтереп ятаһығыҙ! “Етем илаһа, ер-һыу илар” тигән хәҡиҡәтте белмәйһегеҙме ни? “Етем хаҡы ебәрмәҫ” тигән һүҙҙе лә ишеткәнегеҙ юҡмы? Атайҙары йәшләй үлеп, былай ҙа арҡалары һынған бәләкәс кенә балалар ҙабаһа улар!\nТелмәр тотоусы ҡыҙып китте, йөҙө ҡыҙарҙы, “туғандар” тип башлаған мөрәжәғәт тә юҡҡа сыҡты, үҙе лә абайламаҫтан билендәге кобураһына тотондо. Тыңлаусылар, шаҡ ҡатып, йөрәктәре табандарына төшөп, инде ни булырын ҡобараһы осоп көттө.\nЮныс Әүбәкирович асыулы телмәрен дауам итте:\n– Ағай-эне аҙһа, төрлө хикмәткә инер, ти. Һеҙ хәҙер, байлыҡ тип, юлбаҫарҙар, талаусылар тиңенә төшкәнһегеҙ, черт возьми, ҡомһоҙҙар! – тип йоҙроғо менән арбаның тәртәһенә һуғып ебәрҙе. – Малдарҙы бөгөн үк кис, көтөү ҡайтҡас та, теүәл генә алып килеп индерәһегеҙ!\n– Ярай-ярай, – тип кенә торҙо талаусылар, бер һүҙ ҙә әйтә алмай.\n– Айса, ышаныс ҡағыҙы – доверенность – яҙ ҙа бөтәһенең дә ҡултамғаһын ал! – тип бойорҙо Хөсәйенов.\nАйса, шунда уҡ полевой сумкаһынан бер бит ҡағыҙ сығарып, башына кәкре-бөкрө хәрефтәр менән “Доверенность” тигән урыҫ һүҙен яҙып, башҡортсалап “Башҡа Хоҙайғолова Әминәнең малына ҡул һуҙмаясаҡбыҙ тип вәғәҙә итәбеҙ” тип яҙып ҡуйҙы ла уҡып ишеттерҙе.\n– Ҡултамғаларығыҙҙы ҡуйығыҙ, – тип химик ҡәләмен тотторҙо. Һәр береһе, ҡалтыранған ҡулы менән ҡәләмде төкөрөкләп, иҫке төркисә ҡултамғаһын ҡуйҙы.\n– Һеҙҙең ризалығығыҙҙы дөрөҫләп, аҫҡа үҙебеҙҙең ҡултамғаларҙы ҡуябыҙ, – тине Айса. Юныс Әүбәкирович менән Әхтәм Әхмәтов үҙ фамилияларын тулыһынса яҙып ҡуйҙы. Айса ла фамилияһын иҫке төрки хәрефтәре менән тулыһынса яҙҙы ла аҫтына “1919 йыл, 28 июнь” тип бөгөнгө көндө билдәләп ҡуйҙы. Документты дүрткә бөкләп, полевой сумкаһына һалып алды.\n– Был дөкәмит бөгөн үк Шәһит Әхмәтовичтың өҫтәлендә ятасаҡ, – тип Юныс Әүбәкирович башҡарған эштәренең һөҙөмтәһен нығытып ҡуйҙы.\nТалаусылар ипле генә итеп сығып тайҙы, тәгәрмәс тауышынан башҡа бер нимә лә ишетелмәне.\n– Ҡустылар, Аллаһ Тәғәлә ярлыҡаһын үҙегеҙҙе. Инде сәй эсеп ҡайтығыҙ, – тине Әминә.\n– Юҡ, апай, әйтеүеңә рәхмәт, беҙ инде туҡрап тормабыҙ, – тине Юныс Әүбәкирович.\n– Ай, ажар егеттәр икәнһегеҙ! Бар эшегеҙҙә лә Хоҙай үҙе ярҙам итеп торһон инде, рәхмәт яуғырҙары. Ғүмерегеҙгә бәрәкәт бирһен. Хоҙайбирҙин ҡустыға беҙҙең ихлас рәхмәт доғаларыбыҙҙы еткерегеҙ инде.\nӘминәнең күҙенән йәш тамсылары тәгәрәне. Был инде сикһеҙ ҡыуаныс кисергәндәге күҙ йәше ине.\nБыл хәлдән һуң нәҡ ун йыл үткәс, 1929 йылдың йәйендә, бер мунсанан ут сығып китеп (был фараз ғына булырға тейеш), урамдың Хоҙайғоловтар яғы, ун бер йорт кәртә-ҡураһы менән, бер сәғәт эсендә көл-күмергә ҡала.\nБесән мәле була. Бөтә халыҡ Уралда сабында. Ауылда бала-саға, бесән эшенә йөрөй алмағандар ғына ҡалған. Ауыл осондағы мунсанан сыҡҡан ут өйҙәргә йәбешә башлай. Бер кешене табып, уны һыбай сабынлыҡҡа ебәрәләр.\nӘминә Хоҙайғолованың йорто урта тирәлә булғас, ут килеп етмәҫ элек өйҙәге ике ҡыҙы, ун һигеҙ йәшлек ауырлы ҡыҙы Ғәшүрә (уның кейәүе Хәмитйән дә бесәндә була), ун дүрт йәшлек Сәмиға йорттағы нәмәләрҙе Һаҡмар буйына ташый башлай. Бөтә әйберҙе, ҡаралтыны сығаралар. Ауыл аша үтеп барған бер сатан ағайҙан баҙҙа ултырған бер батман майҙы сығарталар. Ут килеп еткәндә, өйҙә бер һандыҡ китап, аласыҡта ике сыт ҡорот ҡала. Йорттар, ҡарағас булғас, сатырҙап яна, ҡарағас ҡапҡалар, сыйылдашып, елгә асылып-ябылып яна.\nКирам Хоҙайғоловтың ҡарағастан эшләнгән һарайының ҡыйығы эсендә ике пулемет йәшереп ултыртылған була. Ялҡын солғап алғас, пулеметтар атып-атып ебәрә, күрәһең, ҡороп ултыртып ҡуйылған булғандыр.\nЙосоп бай Хоҙайғолов ул көнө өйҙә була. Ут сыҡҡанын ишеткәс тә, бар ауыл халҡының кейеҙҙәрен йыйҙырып, эркеттәрен алдырып, кейеҙҙәрҙе эркеткә һыулап, шуның менән өйҙәрен ҡаплатып, Хоҙайғоловтарҙан бер үҙе генә донъяһын яндырмай алып ҡала.\nБесәндәгеләр килеп еткәнсе, ауылдың Хоҙайғоловтар яғы көлгә әйләнә. Илаған ҡайҙа ла сеңләгән ҡайҙа! Кирам ағайҙары ауан донъяһының урынында көл генә ятыуын күреп иҫтән яҙа. Иҫенә килеп, ҡалҡып тороп ултыра ла тағы иҫһеҙ ҡолай. Ете көн буйы шулай дауам итә. Ете көндә ете ҡорбан салалар. Һигеҙенсе көн генә Кирам тороп ултыра.\nӘминә, тәбиғәте менән тыныс, аҡыллы кеше булараҡ, иламай, ярһымай ғына: “Хоҙай ҡушҡанын күрәбеҙ инде. Бер хәл дә итеп булмай”, – тип үҙен тыныс тота. Ләкин янғындың зыяны ике тырыш ҡыҙына ныҡ ҡына һуғыла: Ғәшүрәнең бәпәйе үле тыуа; Сәмиғаның ике ҡулы өс ай буйына балғалаҡ тоторға ла эшкинмәй, ә көйгәклек ғүмере буйына етә.\nЙортһоҙ ҡалған Хоҙайғоловтарҙың ҡайһыныһы (Кирам, Бирғәле) ун биш саҡрым алыҫлыҡтағы Түбә руднигына күсеп китә, ҡайһы береһе Асҡарҙа төпләнә. Әминә бәләкәй ҡыҙы Сәмиға менән Хәмитйән кейәүенең өйөнә килә.\nТик Йосоп байҙың ғына артабанғы тормошо икенсе боролош ала. Ул, кулак тип ғәйепләнеп, 1933 йылда Себергә ебәрелә. Шул алыҫ яҡтарҙа донъя ҡуя. Әминә Хоҙайғолова, минең өләсәйем, Сәмиға ҡыҙында 86 йәшенә тиклем йәшәп, 1970 йылда донъя ҡуйҙы.\nАвтор: Сәбилә СӨЛӘЙМӘНОВА


Ирек Ниғмәтуллин Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының почетлы билдәһенә лайыҡ булды\n16 Март 2012, 17:22\nЭлекке Өфө ҡала Советы башлығы, әле ҡала Советы рәйесе урынбаҫарҙарының береһе Ирек Ниғмәтуллин Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының «Башҡортостан республикаһы ҡануниәтен үҫтереүгә өлөш индергән өсөн» почетлы билдәһенә лайыҡ булды. Награданы яңы ҡала Советының беренсе ултырышында БР Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев тапшырҙы.\n— Ирек Ниғмәтуллиндың ҡала Советы етәксеһе вазифаһында башҡарған эшмәкәрлеге менән бик ҡәнәғәтбеҙ, - тине ул.\nРеспублика парламенты спикеры БР Дәүләт Йыйылышы менән Өфө ҡала Советы араһында конструктив бәйләнештәр булдырылыуын да билдәләне.\nИрек Ниғмәтуллин шулай уҡ Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың рәхмәт хатына ла лайыҡ булды. Рәхмәт хаты уға урындағы үҙидаралыҡты үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне, ҡаланың ижтимағи-сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн тапшырылды.\n— Икенсе саҡырылыш ҡала Советында эшләү дәүерендә Ирек Ниғмәтуллин күп эштәр башҡарҙы, - тине Владимир Балабанов. - Һәм әле лә, тик икенсерәк сифатта, ул үҙ эшен дауам итәсәк.


КЕМДӘР ПЕНСИЯҒА АЛДАРАҠ КИТӘ\n7 Март 2021, 14:00\nГүзәл зат вәкилдәре, ирҙәр менән сағыштырғанда, биш йылға алдан хаҡлы ялға сыға ала. Әгәр әсәнең өс балаһы бар икән – 57, дүрт балаһы булһа – 56, биш йәки унан күберәк бала тәрбиәләгән икән, 50 йәштән пенсияға сығыу хоҡуғы бар. Әммә шул уҡ ваҡытта күп балалы әсәнең 15 йыл хеҙмәт стажы булыу өҫтөнлөктәр бирә. Өҫтәүенә, уның йөклөлөк һәм бала табыу буйынса отпуск ваҡыты ла иҫәпкә алына. Бала тәрбиәләү буйынса отпуск та пенсия стажына инә, тик иң күбе 6 йыл ғына иҫәпләнәсәк. Бынан тыш, пенсия балдарының минималь иҫәбен йыйырға кәрәк. Былтыр ул 18,6 балл булһа, 2028 йылда иһә 30 балл йыйырға тура киләсәк.\nДәүләт бала тыуғанда ғаиләгә әсәлек капиталын бирә. Уны ғаилә мәнфәғәтенә, мәҫәлән, торлаҡ ипотекаһын ҡаплау өсөн тотонорға мөмкин. Әммә әсәлек капиталына сертификат әсәйгә генә бирелә. Шулай итеп, дәүләт әсә булған ҡатындың йәмғиәттә айырым социаль роль биләгәнлеген күрһәтә. Атай кешегә әсәлек капиталы әсә ала алмаған осраҡта ғына бирелә. Мәҫәлән, әгәр ҡатын вафат булһа, әсәлек хоҡуҡтарынан мәхрүм ителһә йәки атай кеше баланы уллыҡҡа алһа.\nӘйткәндәй, быйыл республикала әсәлек капиталы күләме артты. Тәүге балаға ул 483881,83 һум тәшкил итә. Ошондай уҡ сумма икенсе балалары 2020 йылға тиклем тыуған, ә ата-әсә сертификатты алмаған йәки файҙаланмаған осраҡта ике бала тәрбиәләүсе ғаиләгә тейеш.\nТәүге сабыйҙарына әсәлек капиталын алған, аҙаҡ икенсе балаларын тапҡан йәки уллыҡҡа алған ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тағы ла 155 550 һумға арттырыла. Әгәр сертификат хужалары аҡсаның бер өлөшөн файҙаланған булһа, ҡалған өлөшөнөң күләме инфляция үҫешен иҫәпкә алып, 3,7 процентҡа күбәйтелә.\nИкенсе, өсөнсө һәм артабанғы балаларын 2020 йылдың 1 ғинуарынан һуң тапҡан йәки уллыҡҡа алған әсәйҙәр быйыл 639431,83 һум күләмендәге сертификат аласаҡ. Былтыр был сумма 616 617 һум тәшкил итте.\nӘсәлек капиталын әсәнең йыйылма пенсияһына файҙаланырға мөмкин. Әгәр ҡатын хаҡлы ялға сыҡмаһа, был аҡса Пенсия фондында һаҡлана. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тормошта төрлө хәлдәр осрай. Мәҫәлән, әсәй кеше пенсияға сыҡҡансы вафат булһа, аҡса уның вариҫтарына ҡала.\nАвтор: Айһылыу НИЗАМОВА


Новосибирскийҙа тиҙ ярҙам машинаһы шлагбаум ҡуйылыу сәбәпле ауырыу йәшәгән йорт ихатаһына инә алмаған. Табип оҙаҡ уйлап тормаған шлагбаумды һындырған. Һөҙөмтәлә датчиктар сафтан сыҡҡан. Һуңынан йортта йәшәүселәр һәм табиптар араһында килеп тыуға вәзғиәт тыныс юл менән хәл ителгән.\nМәскәүҙә тәүге тапҡыр Маргарита Симоньян сценарийы буйынса режиссер Тигран Кеосаяндың “Ҡырым күпере. Мөхәббәт менән эшләнгән” романтик комедияһы күрһәтелде. Фильмда мөхәббәт тарихы ярымутрау тарихы менән бергә үрелеп бара. Быға тиклем таҫма “Евралия күпере” халыҡ-ара кино фестивалендә күрһәтелгәйне.\nЯңы Зеландия парламенты ер тетрәү сәбәпле ултырышын кисектерергә мәжбүр булған. Бер сәйәсмән сығып ялҡынлы телмәр тота башлағас парламент бинаһы һелкенә башлаған. Ер тетрәү көмө Рихтер шкалаһы буйынса 6 балдан ашып киткән.\nВенецияның тарихи үҙәген 75 процентҡа һыу баҫҡан. Диңгеҙ кимәленән һыу метр ярымға күтәрелгән. Венетто төбәгендә һәм Италияның башҡа өлкәләрендә ғәҙәттән тыш хәл индерелгән.


Парламент эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nПарламент эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды\n10 июля 2019 — 16:04\nБашҡортостан депутаттары яҙғы сессия ваҡытында 90-дан ашыу закон ҡабул иткән. Бынан тыш, 3 ултырыш, 13 түңәрәк өҫтәл ойошторолған һәм төрлө министрлыҡ-ведомстволар етәкселәренең 30-ҙан ашыу доклады тыңланған.\nОшо турала Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың эшмәкәрлегенә арналған матбуғат конференцияһында хәбәр ителде. Яҙын парламентарийҙар Башҡортостан башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса газон-тротуарҙарҙа, балалар һәм спорт майҙансыҡтарында машиналарын ҡалдырып китеүселәргә язаны ҡәтғиләштерҙе. Унда газондар һәм йәшелләндерелгән биләмәләрҙең аныҡ төшөнсәләре, муниципалитеттарҙың газондарҙы тәртипкә килтереү яуаплылығы билдәләнгән. Ҡанунды үтәмәүсе граждандарға 1 меңдән ике меңгәсә, вазифа биләгәндәргә 5 меңдән 10 меңгәсә, юридик шәхестәргә 20 меңдән 30 меңгәсә штраф һалына. Закон һөҙөмтә бирмәй ҡалманы. Ике ай эсендә граждандар 14 миллион һумдан ашыу штраф түләгән. Был аҡса йорт ихаталарын төҙөкләндереү өсөн китәсәк. Шулай уҡ, депутаттар балалар баҡсаһына компенсацияны бөтә ғаиләләргә лә бирергә тигән ҡанунды яңынан ҡарап раҫланы. Уға ярашлы, беренсе балаға 20, икенсеһе өсөн 50, өсөнсөһө өсөн 70 процент ташлама билдәләнә. Бер-нисә йыл элек компенсацияны бөтөргәйнеләр. Республика етәксеһе Радий Хәбиров башланғысы менән хәҙер байрамдар алкоголле эсемлекһеҙ үтә. Һабантуйҙарҙа, Йәштәр көнөндә, Һуңғы ҡыңғырау һәм Белем көнөндә спиртлы продукция һатылмай. Башҡортостан закон сығарыусылары был законды ла тиҙ арала ғәмәлгә ашырҙы. Быйылдан урмандарҙа ауған ҡоро ағасты алырға мөмкин, сикләү юҡ. Әммә дилянкаға инергә һәм янғын хәүефе режимы ваҡытында ярамай. Шулай уҡ, ҡоро ағастың ботаҡтары менән олонон да алырға була. Сөнки улар янғын хәүефе тыуҙыра. Урманға балта, бысҡы, хатта бензин менән эшләгән бысҡы ла алып барырға мөмкин. Башҡортостандан сыҡҡан башланғысты федераль кимәлдә ҡабул иттеләр, ә февралдә беҙҙең депутаттар ҙа законға төҙәтмәләр индерҙе. Әйткәндәй, 2016-сы йылдан алып Башҡортостан парламентарийҙарының 11 башланғысы федераль кимәлдә яҡлау тапҡан һәм законға әйләнгән. Был күрһәткес буйынса республика Рәсәйҙең башҡа закон сығарыу органдары араһында беренсе урынға сыҡты. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ағзалары даими рәүештә башҡа төбәк депутаттары менән осраша һәм закондар сығарыу өлкәһен камиллаштырыу өҫтөндә эшләй. Бынан тыш, “Ғәҙел эштәр” проекты сиктәрендә муниципалитеттарға яҙрам күрһәтә. Мәҫәлән, ауылдар, паркттар төҙөкләндерелә, учреждениеларға электр һәм йылытыу ҡоролмалары алына, газ һәм һыу үткәрелә, балалар майҙансыҡтары тәртипкә килтерелә. Һайлаусыларҙың наказдары буйынса, былтыр 1 мең, быйыл 1 мең 200 ошондай эш атҡарылған. Был маҡсатта быйыл 260 миллион һум аҡса йүнәлтеү планлаштырыла. Депутаттар йәйге ялға сыҡты. Әммә, көҙгө сессияла закондар сығарыу өлкәһендә бихисап эш көтөлә, тине Константин Толкачев. Уларҙың ҡайһы берҙәре Дәүләт Думаһына тәҡдим ителәсәк.


Йәшлек ялҡыны, йәшлек дәрте өҫтәне йыйын | Всемирный курултай башкир\nЙәшлек ялҡыны, йәшлек дәрте өҫтәне йыйын\nИюнь айының матур көндәрендә Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы Баймаҡ районы Граф күле буйында йәштәр форумы үткәрҙе. Ике көн барған йыйын һәр яҡлап уйланылған, уртаҡ маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу юлдарын күҙалланы.\nРеспубликаның күпселек райондарынан, Силәбе, Ырымбур өлкәләре, Татарстандан килгән башҡорт йәштәре төрлө спорт уйындарында ярышып ҡына ҡалманы, зирәклектә һәм заманса фекерләү буйынса таһыллыҡта ла ал бирмәне. Йыйында төрки халыҡтар араһында борон бик таралған, бөгөн бер аҙ онотолоп барған «Ылаҡ» бәйгеһе һәр кемдең иғтибарын йәлеп итте. Уйындың шарты буйынса, һыбайлы йәштәр ике командаға бүленеп, һарыҡ түшкәһен бер-береһенән тартып алып, ҡаршы команданың ҡаҙанына һалырға тейеш. Был бәйгелә «Ҡыпсаҡ» командаһы үтә етеҙ, отҡорлоҡ күрһәтеп, «Бөрйән»дәрҙе еңеп сыҡты. Баймаҡтар әҙерләгән аттар менән биатлон да өр-яңы спорт төрө. Бер түңәрәк сабып килеп еткәс, уҡтар менән мәргәнектә ярышалар. Тап ошо спорт төрөндә башҡорт егеттәренең булмыштары тулһынса асылды ла.\nЙәштәр форумы спорт ярыштары, мәҙәни саралар менән бер рәттән бер нисә эшлекле әңгәмә, диспут ойошторолдо. «Башҡорт халҡының үткәне, бөгөнгөһө һәм киләсәге», «Заман эшҡыуары» кеүек майҙансыҡтарҙа йәштәр үҙ ҡараштарын ғына сағылдырманы, ә тулыһынса иркенләп фекер алышты. Ҙур түңәрәк өҫтәлде асып, Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов махсус саҡырылған ҡунаҡтарҙы сәләмләне. БДУ-ның Сибай филиалы доценты Фуат Сөләймәнов, БР Китап палатаһы директоры Азат Ярмуллин, Баймаҡ районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге етәксеһе Илдус Зәйнуллин, ҡурайсы һәм думбырасы Дамир Әбүбәкиров йәштәрҙең һорауҙарына яуап бирҙе, кәңәштәрен еткерҙе. Фекер алышыуҙа халҡыбыҙҙың тарихындағы сетерекле ваҡиғалар, шәхес яҙмыштары, тел һәм ер мәсьәләһе уртаға һалып һөйләшелде. Сығыш яһаусылыр мәғариф, тел, кадрҙар мәсьәләһе буйынса тәҡдимдәре менән дә уртаҡлашты. Мәҫәлән, Асҡарҙан килгән делегат мәктәптә башҡорт теле уҡытыуҙың түбән кимәлен, милли тел бөтөнләй иғтибарҙан ситтә ҡала барыуы тураһында һөйләне. Шулай уҡ йәштәрҙе ҡурай яҙмышы, потент алыу мәсьәләләре лә борсой. Татарстандан Маузир Ғиниәтуллин, Ғәли Хәсәнов, Ырымбурҙан Луиза Райманова, Силәбенән Владислав Габов үҙ төбәктәрендәге хәлдәр менән таныштырҙы. Хәҙерге заманда диндең йоғонтоһо, унан башҡа йүнәлештәр тураһында БР мосолмандарының Йәштәр бүлеге етәксеһе Айнур Арыҫланов файҙалы сығыш яһаны. Сибайҙа төҙөлөп бөтөп барған мәҙрәсә хаҡында ла шатлыҡтары менән бүлеште.\n«Йәштәр» гәзите хәбәрсеһе Баныу Ҡаһарманова ла көнүҙәк актуаль мәсьәләләрҙе асыҡланы. Йәштәр форумының түңәрәк өҫтәле йәнле, ҡыҙыу барҙы. Һәр бер һорауға тәжрибәле белгестәр яуап бирҙе.\nЙәштәр форумының һәр сәғәте файҙалы үтте. Баймаҡта үткән йыйын һәр кемдең күңеленә йәшлек ялҡыны, йәшлек дәрте өҫтәне.\nЗәки Әлибаев, Өфө ҡалаһы Совет районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, Аҡмулла исемендәге БДПУ доценты\n« Башкирский Шагал\n«Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамы Муса батыр Мортазиндың иҫтәлегенә арналды »


Өфө һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Путин менән осрашыуҙа булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө һайлау комиссияһы рәйесе Владимир Путин менән осрашыуҙа булды\n14:19, 27 декабря 2013 Сәйәсәт\nРәсәй Президенты Владимир Путин Яңы йыл алдынан илдең бөтә кимәлдәрҙәге һайлау комиссиялары вәкилдәре менән осрашыу үткәрҙе. Саҡырылғандар иҫәбендә Өфөнөң 185-се участка һайлау комиссияһы рәйесе Ғаяз Хисмәтуллин да булды. Осрашыуҙа һайлау системаһының асыҡлығын арттырыу мәсьәләләре тикшерелде.\nВладимир Путин, беҙҙең һайлау комиссияларында 46 партия вәкилдәре эшләй, тип билдәләне. Был комиссиялар эшен законға ярашлы яһай, һайлауҙар һөҙөмтәләренә ышаныс арта. Дәүләт башлығы һайлау кампанияларында ҡатнашыусы партияларҙы консультациялау, ғәмәлдәге ҡануниәтте аңлатыу буйынса эште хупланы.\n— Кешеләр үҙҙәренең хоҡуҡтарын белһен, уларҙы аңлаһын һәм үҙ эштәрен ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы ҡора алһын өсөн был бик мөһим, тип иҫәпләйем, — тине Владимир Путин.\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһына интервью биргәндә Ғаяз Хисмәтуллин һөйләүенсә, ил Президенты менән һайлау комиссияларының эшен артабан уларҙың хоҡуҡи статусы күҙлегенән сығып ҡороу мәсьәләләре тикшерелде.\n— Минең ҡайһы бер коллегаларым агитация үткәреү ҡағиҙәләрен ябайлаштырыу тураһында мәсьәләгә кире ҡайтырға, шулай уҡ тауыш биреү техникаһына ышаныс проблемаһын тикшерергә тәҡдим итте, — тип билдәләне участка һайлау комиссияһы рәйесе.\nВладимир Путин һайлауҙарҙы ойоштороусыларға был һорауҙарҙы ҡануниәт һәм башҡа ҡыҙыҡһыныусы яҡтар менән тикшерергә вәғәҙә бирҙе.\nТеги: рәсәй президенты,һайлауҙар,үҙәк һайлау комиссияһы


Бүздәктең үҙ баҫмаһы булды\n25 Сентябрь , 12:35\nБында райондың иҡдисади, ижтимағи, сәйәси, мәҙәни һәм спорт тормошо аңлайышлы тел менән аныҡ һүрәтләнә.\n24 сентябрҙә Бүздәк районының мәҙәниәт һарайында төбәк энциклопедияның исем туйы уҙҙы. Бүздәк районы тураһында киң күләмле белешмә «Башҡорт энциклопедияһы» дәүләт учреждениеһы белгестәре тарафынан «Рәсәй милләттәренең берҙәмлеген нығытыу һәм Башҡортостан халыҡтарының этно-мәҙәни үҫеше» дәүләт программаһы сиктәрендә әҙерләнде. Китапты йәмәғәтселеккә тәҡдим итеү тантанаһын Бүздәк районы хакимиәте ойошторған. «Бүздәк районы- беҙҙең тыуған яғыбыҙ, яҙыусы һәм шағирҙар, композиторҙар һәм рәссамдар, педагогтар һәм табиптар, ауыл хужалығы, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә бай төбәк. Бик күп һәләтле, талантлы шәхестәр үҙен ошо Бүздәк еренән сыҡҡан», — тине Бүздәк районы хакимиәте башлығы Азат Арыҫланов. Хакимиәт һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы урындағы тарихсыларҙы һәм тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙе баҫманы әҙерләүҙә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн рәхмәт хаттары һәм бүләктәр менән билдәләп үтте. Сараны Бүздәк районының ижади коллективтары сығыштары биҙәне.\nКитаптың исем туйында «Башҡорт энциклопедияһы» ойошмаһы директоры Уйылдан Сәйетов, энциклопедияның ғилми мөхәррире Гөлдәр Ишкинина, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе Ғәлим Яҡупов, тарих фәндәре кандидаты Салауат Хәмиҙуллин, «Без башкортлар» йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Радик Бәхтиев, мировой судья, тыуған яҡты өйрәнеүсе Ғүмәр Әндәрйәнов ҡатнашты. «Башҡорт энциклопедияһы» ойошмаһы директоры Уйылдан Сәйетов республика энциклопедистикаһы тураһында һөйләне. Уның әйтеүенсә, төбәк энциклопедистикаһы 90-сы йылдар башында үҫешә башлай. 1996 йылда башҡорт телендәге тәүге энциклопедия баҫылып сыға. Әле ойошма иҫәбендә 36 томдан торған 24 энциклопедия, «Башҡорт энциклопедияһы»- Рәсәй энциклопедистикаһы лидеры. Уйылдан Сәйетов Бүздәк районы халҡына, эшсе төркөмгә рәхмәтен еткерҙе. Бүздәк районы энциклопедияһы 580 биттән тора, Туймазы районыныҡы −620 битлек, тине ул. Энциклопедия тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең төрлө яҡлы эштәрен үҙ эсенә алған. Хәҙер тыуған яғы менән ҡыҙыҡһыныусы һәр кеше баҫманан Бүздәк районының тарихы, арҙаҡлы кешеләре хаҡында белә ала. Ҡатнашыусылар алдында тарих фәндәре кандидаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ағзаһы Салауат Хәмиҙуллин, «Без башҡортлар» ойошмаһы рәйесе Радик Бәхтиев сығыш яһаны. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ғәлим Яҡупов китап өҫтөндә эшләгән әүҙем белгестәргә Ҡоролтай бүләктәрен тапшырҙы.\nБаҫма ике өлөштән тора. Беренсеһе монографик тасуирламанан ғибәрәт, ул райондың географияһына, тарихына, мәғрифәтенә, мәҙәниәтенә, башҡорт ырыуҙарына бағышлана. Инеш мәҡәләлә 1939 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре килтерелгән. Икенсе өлөш алфавит тәртибендә ҡоролған, унда тораҡ пунктар, башҡорт ырыуҙары, ер-һыу атамалары, ҡаҙылма байлыҡтар, археология ҡомартҡылары, сәнәғәт объектары, сәнғәт коллективтары, төньяҡ-көнбайыш диалект үҙенсәлектәре тураһында материалдар һайланған. Биографик мәҡәләләрҙә райондың данлыҡлы улдары һәм ҡыҙҙары тураһында белешмәләр бар. Баҫма тураһындағы фекере менән хеҙмәт ветераны Данил Туҡтамышев бүлеште. «Бүздәк районының мәҙәни тормошонда мөһим һәм күптән көтөлгән ваҡиға булды: ниһәйәт, район тарихы бер тупланмаға баҫылды. Был район халҡы, тарих менән ҡыҙыҡһыныусылар, тыуған яҡтың патриотттары һәм энциклопедияны әҙерләгән авторҙар төркөмө өсөн мөһим ваҡиғаға әйләнде. Район энциклопедияһы шуныһы менән үҙенсәлекле: ул ҡунаҡ китабы рәүешендә төҙөлгән һәм райондың ысын мәғәнәһендә визит карточкаһы тип һанала ала. Бында тарих бар сағыулығында, шәхестәрҙең һүрәтләмәләре аша килеп баҫа. 1800 дана менән сыҡҡан Бүздәк энциклопедияһына 1480 мәҡәлә һәм меңдән ашыу һүрәт ингән. Район тарихының төрлө йүнәлештәге мөһим ваҡиғалары 579 биткә һыйған. Иң мөһиме, был биттәрҙә зыялы һәм билдәле яҡташтар тураһында белешмә килтерелә. Уҡыусы бында һирәк осраған тарихи фотоһүрәттәрҙе, райондың әлеге хәлен сағылдырған материалдарҙы ла таба ала. Бүздәк ере тураһындағы быға тиклем тырым-тырағай тарҡалған мәғлүмәттәрҙе бер урынға туплауға өлгәшкән авторҙар. XVII быуаттан башлап, әлеге көнгә тиклем һуҙылған йылъяҙмалар китапта эҙмә-эҙлекле форматта, фәнни тәртиптә килтерелгән. Бында райондың иҡдисади, ижтимағи, сәйәси, мәҙәни һәм спорт тормошо аңлайышлы тел менән аныҡ һүрәтләнә. Һәр бит теге йәки был замандың рухын сағылдыра һәм шул уҡ ваҡытта ошо ерлектең үҙенсәлеген күрһәтә. Баҫманың йөкмәткеһе Бүздәк районын төрлө милләт вәкилдәе йәшәгән, ижтимағи-мәҙәни йәһәттән үҫешкән төбәк булараҡ күҙ алдына баҫтыра. Был энциклопедия төрлө мәғлүмәттәрҙе бер урынға туплаусы хеҙмәт булыуҙан бигерәк, ул тарихи ысынбарлыҡты һаҡлау эстафетаһы ла. Һәр төбәктең үҙ тарихы бар һәм беҙ йылъяҙманы эштәге, уҡыуҙағы, ярыштарҙағы, ғаиләләге ҡаҙаныштарыбыҙ менән дауам итәбеҙ. Бүздәктәр үткән быуындарҙан тапшырылған нәсихәтте юғары кимәлдә үтәп килә, ә яңы энциклопедия уларға был эшендә ярҙамсы булып торор» , — ти Данил Хәлим улы. Баҫманы әҙерләү төркөмөн етәкләгән белгес, "Башҡорт энциклопедияһы"ның ғилми мөхәррире Гөлдәр Ишкинина әйтеүенсә, улар был китапты йылдан ашыу әҙерләгәндәр, пандемия осоронда ла әүҙем эш туҡтамаған. Бында райондың иҡдисади, ижтимағи, сәйәси, мәҙәни һәм спорт тормошо аңлайышлы тел менән аныҡ һүрәтләнә. Һәр бит теге йәки был замандың рухын сағылдыра һәм шул уҡ ваҡытта ошо ерлектең үҙенсәлеген күрһәтә. Баҫманың йөкмәткеһе Бүздәк районын төрлө милләт вәкилдәе йәшәгән, ижтимағи-мәҙәни йәһәттән үҫешкән төбәк булараҡ күҙ алдына баҫтыра. Был энциклопедия төрлө мәғлүмәттәрҙе бер урынға туплаусы хеҙмәт булыуҙан бигерәк, ул тарихи ысынбарлыҡты һаҡлау эстафетаһы ла. Һәр төбәктең үҙ тарихы бар һәм беҙ йылъяҙманы эштәге, уҡыуҙағы, ярыштарҙағы, ғаиләләге ҡаҙаныштарыбыҙ менән дауам итәбеҙ. Бүздәктәр үткән быуындарҙан тапшырылған нәсихәтте юғары кимәлдә үтәп килә, ә яңы энциклопедия уларға был эшендә ярҙамсы булып торор" , — ти Данил Хәлим улы. Баҫманы әҙерләү төркөмөн етәкләгән белгес, "Башҡорт энциклопедияһы"ның ғилми мөхәррире Гөлдәр Ишкинина әйтеүенсә, улар был китапты йылдан ашыу әҙерләгәндәр, пандемия осоронда ла әүҙем эш туҡтамаған.\n«Бүздәк районында төҙөлгән эш төркөмөнә, уны етәкләгән район хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлфиә Ғабдрафиҡоваға эште яҡшы ойошторғаны өсөн рәхмәт. Урындағы музей хеҙәткәре Алина Булатова иң шәп, әүҙем ярҙамсыбыҙ булды, ниндәй һорау менән мөрәжәғәт итһәк тә, материалдар әҙерләүҙә, туплауҙа, ебәреүҙә күп көс һалды. Музей мәғлүмәттәрен дә файҙаландыҡ. Уның фонды бай. Беҙгә ундағы папкаларҙы, китаптарҙы килтерҙеләр, уларҙы өйрәндек, мәғлүмәттәр алдыҡ. Факттарҙы ғилми күҙлектән үткәрҙек, баһаланыҡ һәм энциклопедияға индерҙек. Бик күп мәғлүмәттәрҙе рус теленә тәржемә иттек. Эш төркөмөндә бер нисә генә кеше булһаҡ та, тиҙ арала көсөргәнешле, әммә әһәмиәтле эште башҡарҙыҡ. Энциклопедия фотоһүрәттәр менән дә тулыландырылды, был да баҫманы байыраҡ, төплөрөк итә. Әйтергә кәрәк, башҡа райондың энциклопедияларын да эшләнек, мәгәр, Бүздәктеке был йәһәттән иң сағыуы булды», —тине Гөлдәр Әхмәҙи ҡыҙы. Бүздәк районы тарихынан ҡыҙыҡлы фактар “Бүздәк энциклопедияһынан” алынды Бүздәк районы биләмәһендә федераль кимәлендәге мәҙәни мираҫ объектары урынлашҡан. Ул Килем һарайы (1848 йылда төҙөлгән) һәм Килем мәсете (1821 йыл). 1963 йылда Ташлыкүл ауылы янында нефть сығанағы табыла. Һуңыраҡ шулай уҡ Кәпәй-Ҡобау, Петропавловка, Саннин, Солцов сығанаҡтары асыла. Тәүге нефть 1966 йылда Кәпәй-Ҡобау ауылы янында сығарыла. XIX-XX быуаттарҙа Башҡортостандағы мәҙәни һәм сәйәси тормошоноң мөһим шәхестәре, Рәсәй Дәүләт думаһы депутаттары аталы-уллы Шәхәйҙәр һәм Ғәлиәскәр Һыртлановтар, башҡорт милли хәрәкәте ағзаһы Муллян Халиҡов Бүздәк районында тыуғандар. 1917-18 йылдарҙа Бүздәктә рус сәнғәтендә футуризм йүнәлешенә нигеҙ һалыусы рәсам һәм шағир Давид Бурлюк йәшәгән һәм ижад иткән. Ул Башҡортостандың һынлы сәнғәтенә лә ҙур өлөш индерә. Никольск ауылында “По долинам и по взгорьям” тип аталған билдәле йырҙың авторы П.С.Парфенов тыуған. 1980 йылда Башҡортостанда тәүгегә тап Бүздәк районының Уртакүл ауылында рапс культураһын үҫтереү һәм унан май һығыу башлана. Шулай уҡ Бүздәк районында республикаға берҙән-бер һаҙ ҡондоҙо (нутрия) йәнлекселек фермаһы эшләне. Бүздәк районы—билдәле хирург Нурлығаян Байтирәковтың тыуған ере. Ул 1935 йылда республикала тәүге булып йөрәккә операция яһай, баш һәм умыртҡа мейеһенә нейрохирургик операциялар үткәрә. Бүздәк районының йыйылма футбол командаһы 1974 йылда Башҡортостан чемпионатында өсөнсө урын яулаған, Башҡортостандың Мәғариф министрлығының мини-футбол буйынса беренселегендә 2012 һәм 2019 йылда—көмөш, 2020 алтын миҙал яулаған.


Ағас тамырына ҡарап үҫә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ағас тамырына ҡарап үҫә\nАғас тамырына ҡарап үҫә 03.10.2018 // Йәмғиәт\n“Ауылда йәшәү отошло”, – ти район хакимиәте башлығы Әхәт Ҡотләхмәтов.\nБашҡортостандың көньяғында урынлашҡан Көйөргәҙе районын “республиканың көньяҡ ҡапҡаһы” тип атау дөрөҫтөр. Әммә был атама, ғорурлыҡ тойғоһонан тыш, көйөргәҙеләр иңенә оло яуаплылыҡ та йөкмәтә. Тәү башлап Башҡортостан еренә аяҡ баҫҡан ҡунаҡтар төбәктең ауылдары, баҫыуҙары, юлдары торошона ҡарап, тотош республиканы күҙ алдына килтерә бит. Шуға күрә социаль-көнкүреш объекттары төҙөү һәм ремонтлау, юлдарҙы тәртиптә тотоу, белем биреү учреждениеларын күрмәлекле итеү төбәктә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙән һанала.\nҺуңғы йылдарҙағы ҡоролоҡло йәй, тәбиғәт шарттарының ҡырыҫлығы төбәкте аямаһа ла, миҙгел көйһөҙлөктәренә бирешмәй, ярашырға тырышып, иген игә, мал-тыуар тәрбиәләй, үҫемлекселек менән шөғөлләнә көйөргәҙеләр. Яуым-төшөмдөң наҡыҫлығы сәбәпле районды хәүефле игенселек зонаһына индереүҙәренә ҡарамаҫтан, быйыл хужалыҡтар 67 мең тонна иген йыйып алды. Төбәк республика һәм Рәсәй инвесторҙары өсөн йылдан-йыл ылыҡтырғыс була бара. Был иҡтисади бәйләнештәрҙе яйға һалыу, яңы эш урындары булдырыуҙа яҡшы сағыла.\nӘле райондағы 800-ҙән ашыу бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ берәмеге район иҡтисадында мәшғүл булған һәр өсөнсө кешене эш менән тәьмин итә. Төҙөк, матур ауылдарҙың күберәк, тормоштоң сифатлыраҡ һәм күңеллерәк, йәшәү мөхитенең уңайлыраҡ булыуына ынтылып йәшәй көйөргәҙеләр. Ниңә бөгөн тормош көтөү өсөн тап ауылды һайлау кәрәк? Көйөргәҙе районы хакимиәте башлығы, Башҡортостан ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре Әхәт Йәүҙәт улы ҠОТЛӘХМӘТОВ менән әңгәмә барышында ошо һорауға ла яуап эҙләнек.\n– Район атамаһының башҡорт телендә “инеш” тигән мәғәнәне биреүендә лә ниндәйҙер хикмәт бар кеүек. Бәләкәй инештең даръяға әүерелеп, әллә күпме ҙур талант эйәләрен үҫтереп, исемдәрен донъяға танытыуына барыбыҙ ҙа шаһит. Кескәй генә Кинйәабыҙ ауылынан өс Советтар Союзы Геройы – Ғәфиәтулла Арыҫланов, Сәлмән Биктимеров, Хәсән Ғайсин – сығыуы, йәмғеһе алты Геройҙың ошо данлы төбәктә тыуып үҫеүе һеҙҙә оло ғорурлыҡ тойғоһо уятыуына шикләнмәйбеҙ. Көйөргәҙе ере – ысын батырҙар төйәге…\n– Батырҙан батыр тыуа тигәндәй, милли батырыбыҙ Кинйә Арыҫлановтың тоҡомо Ғәфиәтулла Арыҫланов – башҡорттарҙан беренсе булып Герой исеменә лайыҡ булған яҡташыбыҙ. Тыуған илеңде һөйөүҙең, хәрби бурысҡа тоғролоҡтоң сағыу өлгөһө түгелме ни был? Киләсәк быуын үҙенең батырҙарын белеп кенә ҡалмай, уларҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәй йәшәргә өйрәнергә тейеш. Ә бының өсөн беҙ, өлкәндәр, яуаплы.\nЙәштәрҙә илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү райондың социаль сәйәсәтендә иң ҙур урынды биләй тиһәк, һис тә хата булмаҫ. Ветерандар ойошмаһы менән кәңәшләшеп, үҙебеҙҙең легендаға әүерелгән, район, ил тарихына исемдәрен яҙған яҡташтарыбыҙҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса даими эш алып барыуҙы мөҡәддәс бурысыбыҙ тип һанайбыҙ. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына Еңеү һәм Дан аллеяһын астыҡ, туғыҙ гранит таҡтаға геройҙарыбыҙҙың, 33 Ленин ордены кавалерының исемдәре яҙылды. Бөтә ауыл биләмәләрендә, ойошма һәм учреждениеларҙа тыл ҡаһармандары хөрмәтенә иҫтәлекле таҡтаташтар ҡуйылды. Һуңғы өс йылда ғына район бюджетынан ошо маҡсатҡа ике миллион һумға яҡын аҡса тотонолдо, ә төбәктең социаль үҫешенә ярҙам иткән хәйриә фонды аша ошо эшкә өс миллион һум күсерелде.\nБеҙ эшләмәһәк, кем атҡарыр был мөһим бурысты? 2007 йылда халҡыбыҙҙың милли батыры Кинйә Арыҫлановҡа бюст ҡуйып, Геройҙар скверына нигеҙ һалдыҡ. Аҙаҡ Советтар Союзы Геройҙары Ғәфиәтулла Арыҫланов, Анатолий Хохлов, Вениамин Недошивин, Сәлмән Биктимеров, Хәсән Ғайсин иҫтәлегенә бюстар астыҡ.\nБыйыл Республика көнөн байрам иткән мәлдә тағы ла бер Герой – Морат Ҡушаҡов һәм Дан ордендарының тулы кавалеры Хөрмәт Хөсәйеновҡа бюст асыу тантанаһын үткәрергә әҙерләнәбеҙ. Бөтә был үҙенсәлекле эштәрҙең авторы – скульптор, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Өлфәт Ҡобағошовҡа рәхмәттән башҡа һүҙ юҡ.\n– Һеҙҙә төбәктең иң әүҙем, булдыҡлы йәштәре өсөн Кинйә Арыҫланов исемендәге премия булдырылған. Йыл һайын уҡыу алдынғыларын, ижадта һәм спортта яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшкән уҡыусыларҙы дәртләндереү өсөн район башлығы стипендияһын булдырғанығыҙҙы беләбеҙ. Был саралар үҙен аҡлаймы?\n– Минеңсә, кешегә иғтибарлы булыуҙан, уңыштарын ваҡытында баһалауҙан бер кемгә лә зарар юҡ. Яҡшы һүҙ – йән аҙығы тигәндәй, хуплау, күңел күтәреү, хәл белеү, ярҙам итеү кеүек ғәмәлдәрҙең артыҡ булғаны юҡ әле. Спорт, туризм, мәҙәниәт буйынса йәштәр өсөн төҙөлгән программаларҙан тыш, районда “Һин булдыра алаһың” тип аталған эшҡыуарҙар менән берлектә ойошторолған слеттар ҙа, ауыл хакимиәте биләмәләрендә үткән йәштәр форумдары ла йәш-елкенсәк күңелендә тәрән эҙ ҡалдыра. Улар бында үҙҙәрен икеләндергән, борсоған һорауҙарға яуап таба, киләсәген тыуған ер менән бәйләү-бәйләмәүҙе хәл итә, уй-пландары менән ихлас уртаҡлаша. Йәштәштәрең менән йәйҙең йәмле көнөндә бер палаткала йәшәп, тығыҙ аралашыу, уйын-көлкө, мауыҡтырғыс ярыштар менән үткән сарала район башлығының да ҡатнашып, төбәктең үҫеш перспективалары менән таныштырыуы бик тә урынлы, тип уйлайым.\nМин дә бындай күҙгә-күҙ осрашыуҙарҙан үҙемә фәһем, дәрт, энергия алам. Башта яңы идеялар тыуа, пландар күҙаллана. Ни өсөн бөгөн ауылда йәшәү отошло? Юғары уҡыу йорто тамамламайынса ла күңел талабына яуап бирерлек, лайыҡлы эш хаҡы түләнгән һөнәрҙе табып буламы?\nАуылда йәшәп тә, ҡаласа тормош ҡороу хыял ғынамы? Шуныһы ҡыуандыра, был һорауҙарға яуаптарҙың һәр береһен дәлилләрлек миҫалдар беҙҙә етерлек.\n– Кадрҙар әҙерләү тураһында һүҙ сыҡһа, йыш ҡына мәсьәлә юғары белем алыуға ҡайтарып ҡалдырыла. Шунса бала юғары уҡыу йортона инде, тотош кластары менән ҙур ҡалаларға белем алырға китте, тип артыҡ шапырынмайбыҙмы икән?\n– Һүҙ ҙә юҡ, тәрән белемле үҙ эшенең оҫталары һәр ерҙә кәрәк. Әммә юғары уҡыу йортона инеүселәр һаны менән генә маҡтаныу ваҡыты үтте. Беҙгә ошо ерҙе йәмләү, эшкәртеү, туйындырыу өсөн төрлө һөнәр эйәләре – механизаторҙар, шәфҡәт туташтары, юлсылар, төҙөүселәр һәм башҡа профессионалдар әҙерләү зарур. Тимәк, мәктәп эскәмйәһенән үк балаларға һөнәри йүнәлеш биреп, аҙаҡ эшкә урынлаштырыуҙы яйға һалырға, йәшәү өсөн ҡулайлы шарттар тыуҙырырға, эшсе көстөң абруйын күтәрергә бурыслыбыҙ. Торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүҙә ярҙам ҡулы һуҙа алһаҡ, йәштәрҙе төйәккә ылыҡтырыуҙа ҙур аҙым яһалыр ине. Беҙ шул йүнәлештә эшләргә тырышабыҙ ҙа.\nБылтыр район республика төбәктәре араһында эш хаҡы буйынса һигеҙенсе урынға күтәрелде. Уртаса кимәле беҙҙә – 30 мең 923 һум. Былтыр торлаҡ төҙөү майҙаны ла (9468 квадрат метр) артты.\n2012 – 2016 йылдар эсендә инвестициялар күләме, һис ҡасан да булмағанса ҙур тиҙлек менән үҫешеп, дүрт миллиард һумға етте. Төбәк иҡтисадына яңы һулыш биргән еңел осоу аппараттары етештереү һәм ҡояш электр станцияһын сафҡа индереү һөҙөмтәһендә яңы илле эш урыны булдырылыуы ла – ҡыуаныслы хәл.\n– Һеҙгә илдә баҙар мөнәсәбәттәре һәм реформалар үҫешенең киҫкен мәлендә етәксе “дилбегәһе”н ҡулға алырға тура килеүен яҡшы беләбеҙ. Хатта аяғында ныҡлы баҫып торған эре хужалыҡтар ҙа тарҡалып юҡҡа сыҡҡан ҡатмарлы осор ине. Бөлгөнлөктән сығыу юлында кемдәрҙең ярҙамына, кәңәшенә таяндығыҙ?\n– Әлбиттә, ауырлыҡтарҙы халыҡ менән кәңәшләшмәй, уларҙың фиҙакәрлегенә, сабырлығына, аҡылына таянмай йырып сығыу мөмкин түгел. Республика Хөкүмәтенең даими ярҙамын тойоу көс, йүнәлеш, энергия биргәндер. 84 ауылдың, бер нисә бәләкәй ауылынан тыш, бөтә йорттарында ла бөгөн “зәңгәр яғыулыҡ”тан файҙаланалар, элекке бысраҡ юлдар онотолдо, уларға ҡырсын түшәлде. Юлдарҙы төҙөкләндереү, асфальт һалыу эшен артабан да дауам итәсәкбеҙ, әлбиттә. Ошо осорҙа иген йыйыуҙы – 1,7, ауыл хужалығының тулайым продукцияһын етештереү күләмен 5,4 тапҡырға арттырыуҙа, һис шикһеҙ, яҡташтарымдың тырыш хеҙмәте ята. Ошондай уңғандарыбыҙ булғанға күрә төбәгебеҙ республикала үҫемлекселек продукцияһы етештереү буйынса лидерҙар рәтендә. Район үҫешенә өлөш индергән яҡташтарымдың һәр береһен исемләп беләм, ғаилә хәлдәре, хәл-әхүәле менән яҡшы танышмын.\nШуныһы ҡыуандыра: көйөргәҙеләр төбәктәге генә түгел, тотош республикалағы иҡтисади-социаль үҙгәрештәрҙе, уңыштарҙы күреп баһалай, шатлана, уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша белә.\n– 17 йыл етәкселек иткән осорҙа һеҙ фекерҙәштәрегеҙ менән район иҡтисадын упҡынға тәгәрәүҙән һаҡлап ҡалып, яйлап, әммә ышаныслы аҙымдар менән ауыл хужалығын һәм башҡа мөһим тармаҡтарҙы күтәрә алдығыҙ. Шулай ҙа булдыҡлы, белемле, көслө ихтыярлы профессионалдарҙың да хәл итә алмаған мәсьәләләре, күңелде өйкәгән һорауҙары була торғандыр?\n– Хәтерегеҙҙәлер, элек ауыл Советы үҙен биләмәлә ысын хужа итеп тойҙо: кем тыуған, кем вафат булған, кем өйләнгән-кейәүгә сыҡҡан, ауылға кем килгән – барыһын да күреп-белеп, күҙ-ҡолаҡ, кәңәшсе булып йәшәне. Хәҙер ФАП-тар – Һаулыҡ һаҡлау, ЗАГС-тар – Юстиция министрлығына, халыҡты теркәү йәки прописканан төшөрөү миграция хеҙмәтенә тапшырылды. Бер яҡтан, барыһы ла дөрөҫ, шулай булырға тейеш кеүек. Әммә ошо системаның тейешенсә эшләмәүе йәнгә тейә, ваҡытында мәғлүмәт килеп етмәгәнлектән, ҡайһы саҡ ауылға кемдең йәшәргә килгәнен дә, кемдәрҙең айырылышырға ғариза биргәнен дә (элек ауыл Советы медиатор ролен дә үтәп килде бит), кемдең ниндәй сәбәптәр арҡаһында төбәкте ташлап китергә йыйынғанын да белмәй ҡалаһың. Яңы системаның сәғәт механизмы кеүек аныҡ, оператив эшләүе зарур.\nХалыҡта “Ағас тамырына ҡарап үҫә” тигән тәрән йөкмәткеле, кинәйәле әйтем бар. Бөгөн мине мал аҫрауҙан төңөлгән, картуф ултыртмаған, баҡса үҫтерергә ғәҙәтләнмәгән ғаиләләрҙең булыуы хафаландыра. Ә балалар был йорттарҙа нимә күреп, нимәгә өйрәнеп үҫәсәк? Ата-әсәһе уларҙы йыш ҡына еңел юлға этәрә, “беҙҙең кеүек ерҙә эшләп этләнмәһендәр” тип, анһат эш, “оҙон” аҡса артынан ҡайҙалыр оҙатырға ашыға. Әммә бөтә ерҙә лә – бер ҡояш, тырышмай ташҡа ҡаҙаҡ ҡағып булмай.\nАнна Чуева, Шәүәли Вахитов, Гавриил Шарков кеүек Социалистик Хеҙмәт Геройҙарын, Раил Әбдрәшитов, Илгиз Ғайсин, Михаил Глущенко, Шәмсиә Дәминова, Закир Ишмөхәмәтов һәм башҡа бик күп ауыл хужалығы хеҙмәте алдынғыларын үҫтергән Көйөргәҙе ере, һис һүҙһеҙ, һоҡланғыс уңыштары, тарихҡа инәсәк йәш быуын батырҙары менән республика үҫешенә өр-яңы бит өҫтәйәсәк әле.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РУХ ИЛСЕҺЕ БУЛҒАН ӘҘИП ҮҘ ҺҮҘЕН МӘЛЕНДӘ ӘЙТЕРГӘ БУРЫСЛЫ - 2015 - Мәҡәләләр\nРУХ ИЛСЕҺЕ БУЛҒАН ӘҘИП ҮҘ ҺҮҘЕН МӘЛЕНДӘ ӘЙТЕРГӘ БУРЫСЛЫ\nӘҙәбиәт йылы уңайы менән булдырылған рубрикабыҙҙа был юлы беҙҙең һорауҙарға шағир, әҙәби тәнҡитсе, филология фәндәре докторы, БДУ профессоры Фәнил Күзбәков яуап бирә.\nХудожестволы әҙәбиәт идеологияға буйһонмай, ул идеологияны барлыҡҡа килтерергә тейеш, тибеҙ. Әҙәбиәттең йылдан-йыл тормоштоң бәләкәй генә майҙансығына ҡыҫырыҡлана барыуы уның йәмәғәтселек өсөн яраҡһыҙ институт икәнлеген аңлатмаймы?\n- Граждандар йәмғиәте көслө булған, йәиһә рухиәтте алға ҡуйған зыялылар ил башында торған ҡоролошта ғына әҙәбиәт идеологияны барлыҡҡа килтерешеүҙә һиҙелерлек роль уйнай ала. Асылда иһә, власть әһелдәре әҙәбиәтте генә түгел, ғөмүмән, сәнғәтте, улай ғынамы - буйһондора алған бар даирәне һәр осорҙа ла үҙенә хеҙмәт иттерергә тырышҡан һәм тырыша. Был күренештең заманына ярашлы формалары, сифаты, кимәле генә үҙгәрә, ә асылы шул килеш. Әммә, бәхеткә, сәнғәттең алымдары күп төрлө. Образлы, кинәйәле телдә, берҙе һөйләп, икенсене аңғарта алыу мөмкинлектәре менән иң ҡаты цензура аҫтында ла, бетонды ярып килеп сыҡҡан йәшел үлән ҡыяғы һымаҡ, үҙенекен итеп, йәшәүгә һәләтле ул сәнғәт. Шулай булмаһа, меңәр йыл әүәл ижад ителгән әҫәрҙәр беҙҙең дәүергә килеп етмәҫ, еткән хәлдә лә күңелдәрҙе тетрәндерә, зиһенде яҡтырта, аҡылды байыта алмаҫ ине. Шундай илаһи көскә эйә булғанға ла әкиәт икәнен белгән әкиәтте уҡығанда ла тәрән кисерештәргә юлығаһың, ә трагедия кеүек әҫәрҙәр тураһында һүҙ ҙә юҡ. Хыял донъяһына бирелгән автор үҙе лә йәшкә быуылып ултырыуы ихтимал. Ижадсының бындай халәтен Пушкин ана нисегерәк тә аңлайышлы итеп әйтеп бирә алған: "Над вымыслом слезами обольюсь…"\nӘлбиттә, һәр ижадсы - үҙ заманының балаһы. Әммә улар араһында ла заман идеологияһына ихластан инанып ижад итеүселәр бар, тамаҡ һәм дан хаҡына "эш" күрһәтеүселәр ҙә бар. Тик, нисек кенә булмаһын, теге йәки был әҫәрҙе ниндәйҙер идеяға хеҙмәт иткән тип кенә юҡҡа сығарыу үҙен аҡлап бөтмәйәсәк. Сөнки уның баһаһы ваҡыт һынауҙарын үткәндән һуң идеяға бирелгән-бирелмәгәнлеге менән түгел, ә сәнғәт әҫәре, ижад емеше булараҡ, тормош дөрөҫлөгөн бар ҡапма-ҡаршылығында аса алыу-алмауы менән билдәләнәсәк.\nИдеяларҙың да бит төрлөһө булған һәм бар. Ғүмерлеһе, ғүмерһеҙе. Әммә, тота килеп, "идея" һүҙе ҡулланылған өсөн генә ниндәйҙер ҡараштарҙы инҡар итеү мәғәнәһеҙлек булыр ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә күпселекте иртәгәгә әйҙәрлек, күңелдәрен елкендереп, аҡылдарын биләп, оптимистик уйҙар ҡуҙғытырҙай, өмөттәрҙе баҙлатырҙай идея табылмаған. Ә күптәр әйткән яҡшылыҡ - дөйөм төшөнсә генә шул. Кемдер өсөн яҡшы булған күренеш икенсе берәүгә бик насар булыуы ихтимал, ә өсөнсөһөнә һыуыҡ та, эҫе лә түгел. Шулай ҙа әҙип, рух илсеһе булараҡ, үҙ һүҙен мәлендә әйтергә бурыслы.\nЙәнә бер күренешкә иғтибар итке килә. Әҙип, мәҫәлән, уҡыусыһының мәнфәғәттәрен, рухи кимәлен белеп, иҫәпкә алып эш итһә, насар түгел. Ә бына "Уҡыусы ошоно ярата бит, ошоно үҙ итә" тигән принцип ҡына өҫтөнлөк итә башланымы - ижадсының кәсепсегә әйләнеүен көт тә тор (бөгөн беҙ бындай күренештәрҙең тере шаһиты). Эйе, кәсепсенең эшләгәне лә баҙарҙа үҙ алыусыһын табыр. Ә Хоҙай мөһөрө менән тамғаланғанын күрмәй үтеүҙәре лә бик ихтимал. Сөнки, әгәр ҙә һәр нәмә, һәр күренеш, һәр бер әҙәм балаһы, исеме есеменә тап килеп, тәбиғәтенә, булмышына ярашлы тәғәйен генә баһаланһа, кешелек донъяһы күптән ожмах баҡсаһында ғына йәшәр ине. Әлегә ошо бер генә "әгәр" менән сикләнеп, шуны айырым-асыҡ билдәләйек әле, йәмәғәт: ысын мәғәнәһендәге ижад емеше, һатыуға сығарыла ҡалған хәлдә лә, һис кенә лә баҙар бизмәне менән генә үлсәнә алмаған! Беҙ иһә, күптәребеҙ социализм дәүерендә формалашҡан быуын, баҙарҙы һүгә-һүгә, ул тыуҙырған шарттарға яраҡлашырға маташабыҙ. Һәм... яраҡлашасаҡбыҙ. Сөнки әҙәм балаһына, биологик затҡа, иң ябай ғына булһа ла йәшәрлек шарттар кәрәк. Әммә ул биологик зат ҡына түгел бит. Ул - Кеше! Хоҙай яралғыһы, тик ошо яралғыға Иблис тә үҙ өлөшөн индереп өлгөргән. Бына ошо ҡапма-ҡаршылыҡтарҙан туҡылған яралғыны һүрәтләүсе әҙип үҙе лә әүлиә түгел. Ул да әҙәм балаһы: берәүһе хәҡиҡәт эҙләй, үрһәләнә, нимәлер таба, ниҙелер юғалта; икенсеһенә бындай ғазаптар бөтөнләй хас түгел, әммә һәләтенә ярашлы "баҙар" хаҡтарын, "баҙар" талаптарын белеп эшләгән "әйберҙәр"е бар; өсөнсөһө, дүртенсеһе... Һәр ҡайһыһының әйтер һүҙе бар. Булһын, әйтелһен! "Әйт, кем икәнең асыҡланыр", ти бит аҡыл эйәһе. Ана шул әйтелгәнгә, яҙылғанға тәғәйен баһа бирә алһаҡ икән дә бит...\nИдеология, әлбиттә, йәмғиәтте туплау өсөн кәрәк. Башҡортта ил-йортто зирәк аҡыллы сәйәсмән ил ағалары менән йәнәш ҡанатлы һүҙгә маһир сәсәндәребеҙ һаҡлаған. Үҙ бурысын яҡшы аңлағандары ил зарын һөйләп кенә ҡалмаған, ә халыҡ исеменән ни эшләргә кәрәклеген күпселек яҡшы аңларлыҡ кимәлдә әйтеп тә биргән. Тап ошондай бурысты күҙ уңында тотҡан Ҡарас сәсән "Мин - халыҡтың теле", ти. Халыҡ үҙе лә бындай шәхескә рух илсеһе, ҡанатлы һүҙ менән милләт исеменән сығыш яһаусы итеп ҡараған. Ысынында ла атаҡлы һүҙ оҫталарыбыҙҙың тарихи роле - уларҙың халыҡ теләген, халыҡ өмөтөн, халыҡ аңын килер быуындарға еткерә алыуҙарында. Әммә шуныһын күҙ уңынан ысҡындырырға ярамайҙыр: халыҡ исеменән сығыш яһаусыны, халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртыусыны йәмәғәтселек үҙ мәлендә аңлай алһын, уны күтәрмәләһен, күҙ ҡараһылай һаҡлаһын ине. Сөнки бындайҙар бик-бик һирәк, меңдән берәү. Хатта Ҡарас сәсән был йәһәттән үҙенең икеләнеүен белдерә: "Мин - халыҡтың теле, - тип тора ла, - тик халыҡ ауыҙын асырмы икән?"- тип риторик һорау ҡуя. Тел эшкә егелһен өсөн ауыҙҙың асылыуы кәрәк шул. Был һорау бөгөн дә ни тиклем актуаль, ҡырҡыу яңғырай! Ауыҙын аса аламы халыҡ? Асырға теләге, әйтә алыр һүҙе бармы? Уның исеменән сығыш яһай алырлыҡ әҙиптәребеҙгә ышанырлыҡмы? Әллә, шыма һөйләп, ҡаҡ таҡтаға һалалармы? Әйтә лә алды, ышандырҙы ла, ти, эйәрерлекме халыҡ?\nӘҙәбиәттең йылдан-йыл тормоштоң бәләкәй генә майҙансығына ҡыҫырыҡлана барыуы властағыларҙың сәнғәтте, әҙәбиәтте тейешенсә баһалай, тулыһынса ҡуллана белмәүҙәренән һәм белергә лә теләмәүҙәренән тип уйлайым. Әммә бәләнең башы шулай ҙа йәмәғәтселектең рухи ҡиммәттәргә (хатта туған телебеҙгә ҡарата!) битарафлығында. Шуны аңлаһаҡ ине: йән эйәһе булараҡ үҙебеҙҙе нисек тә һаҡлай алырбыҙ ул (ашарлыҡ-эсерлек, кейенерлек, йәшәрлек урын - былары ғына нисек тә булыр), тик әҙәм балаһынан Кеше булыу талап ителә бит әле. Улай ғына ла түгел, билдәле милләт вәкиле булған Кеше, тимәк, милләтеңә торошло башҡорт була алыу талап ителә! Күренеүенсә, милләтте һаҡлау, бергә туплау, бөгөнгө катаклизмдарға бирешмәҫлек иммунитет булдырыу өсөн милли идеология кәрәк. Ул беҙгә үҙебеҙҙе башҡорт булараҡ һаҡлау өсөн кәрәк, ә кемгәлер ҡаршы сығыу, башҡаларҙы баҫып алыу, буйһондороу, үҙеңә хеҙмәт иттереү өсөн түгел. Әҙиптәребеҙ тап ошондай уй-теләк менән Шәйехзада Бабич, Рәми Ғариповтар һымаҡ янһа икән!..\nӘлегеһе мәлдә иң кәрәге шулдыр: халҡым, милләтем тиһең икән, ҡулыңдан килгәнен эшлә. Аҡса юҡлыҡҡа, эшһеҙлеккә, етәкселеккә зарланма. Йүнсел йүнен табыр, ташҡа ла ҡаҙаҡ ҡағыр! Проблеманы моронлаған ерендә үк хәл итергә ынтылайыҡ, йәмәғәт! Шул осраҡта әҙәбиәттең дә алыштырғыһыҙ роль уйнауы асыҡланыр, сөнки аңлашып эшләү өсөн һөйләшеп алырға ла кәрәк бит. Ҡанатлы һүҙ менән рухланып башҡарылған эш артынса ойошторолған байрамдың йырһыҙ үтмәүе лә йәнә бер иҫбатланыр.\n"Донъяны матурлыҡ ҡотҡарыр" тигән Достоевский. Ә бына донъяны тик шиғыр ярҙамында ғына нисек итеп үҙгәртеп була, тип уйлайһығыҙ?\n- Буталсыҡлыҡҡа юл ҡуймау маҡсатында шуны теүәл генә асыҡлап китәйек: һүҙ нимә тураһында бара һуң? Бит донъя күп ҡырлы, ҡапма-ҡаршылыҡлы, даими үҫеш-үҙгәрештә. Унда төрлө-төрлө илдәр, меңәрләгән милләттәр, тиҫтәләгән конфессиялар йәшәй. Байы бар, ярлыһы бар. Әйтәйек, Америка Ҡушма Штаттары Рәсәйҙе ҡотҡарырға теләр инеме? Йә булмаһа, матурлыҡты француз, эскимос йәки башҡорт бер төрлө генә күҙаллаймы? Тышҡы матурлыҡты, эске матурлыҡты?.. Ниңә, атаҡлы яҙыусы был турала уйланмағандыр тиһеңме ни, тиер кемдер. Бөтә хикмәт тә шунда шул. Уйҙарының осона сыға алмағанға ла әҫәрҙән-әҫәргә был турала һүҙ оҙайта бит ул. Тел төбө иһә матурлыҡты христиандарса аңлауға илтә. Йәғни Хоҙай Тәғәлә яралтҡанға донъя илаһи, матур һәм уйлы әҙәми зат, Достоевский аңлауынса, Муса бәйғәмбәрҙәй, кешелек хаҡына үҙен ҡорбан итергә әҙер булып, Илаһ ҡылған бар матурлыҡты һаҡларға тырышыу ғына уны ҡотҡарып ҡаласаҡ тигән инаныс менән йәшәргә бурыслы.\nГәзит сиктәрен иҫәпкә алып, фәлсәфә диңгеҙенең тәрән сөңгөлдәренә юлыҡмаҫ өсөн "матурлыҡ"ты сәнғәткә бәйле аңлайыҡ та, "донъя"ны башҡорт донъяһы менән генә сикләп торайыҡ (юғиһә, Рәсәй киңлеге лә дарыны бушҡа шартлатыуға килтереүе бар).\nЫсын мәғәнәһендәге художестволы әҫәр уҡыусының күңел донъяһына нур төшөрмәй ҡалмай тигән фекерҙәмен (Теләһә ниндәй шиғырҙың да үҙ уҡыусыһы булыуы мөмкин. Әммә әлегә һүҙ был турала түгел, ә сәнғәт критерийҙарына яуап биргән, талапсан зауыҡты хушһындырған әҫәрҙәр хаҡында). Талантлы шиғыр матурлыҡты күрергә, тәрәнерәк аңларға, уны тейешенсә баһаларға ла ярҙам итә, әйләнә-тирәне, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе яҡшыраҡ, камилыраҡ итергә ынтылыш та тыуҙыра. Күренеүенсә, юғары художестволылыҡҡа эйә әҫәр зауыҡлы уҡыусыны илһамландырып ҡына ҡалмай, ә ыңғай, әүҙем эшмәкәрлеккә әйҙәй, донъяның, йәшәйештең илаһилығын, әҙәм балаһы булмышының серлелеген, ҡабатланғыһыҙ булыуын күрһәтеп, кешелә матурлыҡ тойғоһон, теләһә ниндәй осраҡта ла Кеше булып ҡалыуҙың бөйөклөгөнә инаныс тәрбиәләй. Парта артында шиғыр ятлатып түгел, ә "аҡыллы йөрәк" (Лев Толстой) формалаштырыу юлы менән. Бындай инаныс, Кешенең бөйөклөгөнә инаныс, ижадсымын тигән ижадсыға бик кәрәк. Был осраҡта ул ҡот осормалы күренештәрҙе лә матурлыҡты асығыраҡ күрһәтеү өсөн файҙаланасаҡ. Мәҫәлән, Гюгоның Квазимодаһы менән Эсмеральда. Улай ғына ла түгел әле. Тышҡы ҡотһоҙлоҡ менән эске донъяның ярашмауы ла бар. Шул уҡ Квазимоданың күңеле матур түгелме ни? Үҙен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, матурлыҡты ҡотҡарырға ынтылыуы менән генә лә ул үҙенә ҡарата теләктәшлек, һоҡланыу, йылы тойғо уята. Бындай әҙәби күренештәрҙе донъя әҙәбиәтенә юлланмайынса ла табып булыр ине. Мәҫәлән, Суфиян Поварисов Ғәлимйән Ибраһимов яҙмышына арналған трилогияһында тышҡы һәм эске донъяның ярашыу-ярашмауына бәйле фәһемле күренештәрҙе мауыҡтырғыс итеп тасуирлай алған.\nҒөмүмән, "Рәсәйҙә Шағир - шағирҙан юғарырыҡ" (Евгений Евтушенко) тигән фекер менән килешкәндә, шиғыр ярҙамында күпкә өлгәшергә мөмкин. Бындай инаныс тәү сиратта, әлбиттә, шағирҙың үҙе өсөн кәрәк (үҙе менән һоҡланыу, кәпәренеү өсөн түгел, ә миссияһының иҫ китмәле яуаплылығын аңлау өсөн!), ә зауыҡлы уҡыусыға донъяны ла, үҙен дә артабан камиллаштырыу өсөн.\nҠатын-ҡыҙ ир-ат өсөн асылып бөтмәгән сер булып ҡалырға тейеш, тибеҙ. Әгәр ҙә асылып бөтһә, ул ҡатын-ҡыҙҙың ир-ат өсөн ҡыҙығы ҡалмай, тиҙәр. Был дөрөҫмө?\n- Был осраҡта күптәр "сер" тигәндә көтөлмәгән ҡыуаныс килтерә торған тылсымды күҙ уңында тоталыр, моғайын. Сөнки Пандора йәшниге лә сер менән лыҡа тулы, тик уның бикле тороуы хәйерлерәк. Тылсымға килгәндә… Бала саҡта, мәҫәлән, һәр көндө тылсымдай ҡабул итәһең. Һәр көн һинең өсөн яңылыҡ, һәр көн ниндәй ҙә булһа эҙ ҡалдыра. Ә иртәгәге көн тағы ла сағыуыраҡ булыр һымаҡ. Бәлки, был бәхетле балалыҡ өсөн генә шулайҙыр. Ихтимал, шулайҙыр. Заманында Булат ағай Рафиҡов та балалығы һуғыш осорона тура килгән быуын исеменән, асырғанып, "Салбар ишаратын тарта-тарта, ҡасҡым килде бала сағымдан", тип ҡуйғайны.\nҠатын-ҡыҙға килгәндә… Ысынында ла тылсым эйәһеләй булырға тейештер ул. Ҡатын-ҡыҙға Хоҙай Тәғәлә тарафынан, миңә ҡалһа, ир-атҡа ҡарағанда бар сифаттар ҙа мулыраҡ бирелгәндер. Сөнки ул - яралтыусы. Кешене яралта! Хоҙай эшен башҡара түгелме? Бында ир-аттың да ҡыҫылышы бар ҙа, тиер кемдер. Кем бәхәсләшһен? Бар, әлбиттә. Тик әсәмен тигән әсә тыуасаҡ йән эйәһен йөрәк аҫтында туғыҙ ай йөрөтөп кенә ҡалмай, ә артабан да уны үҙ ғүмере ахырынаса ҡурсалаясаҡ. Теге тылсымлы сер Хоҙай Тәғәлә тарафынан (кемдер тәбиғәттән, тип аңлаһа ла хилафлыҡ юҡ) һалыналыр ҡыҙ балаға һәм үҙен ҡыҙ кеше тип таный башлаған мәлдән һиҙҙерә башлайҙыр. Танауына еҫ керә башлаған малай өсөн ҡайһылыр бер ҡыҙҙың һирпелеп ҡарауы ғына ла мәңге онотолмаҫ хәтирәгә әйләнер, әммә нилектән шулай килеп сыҡҡанлығы асылмаҫ сер булып һаҡланыр. Шундай ҡараш тәьҫирендәлер, дүрт юллыҡ яралғайны бер мәл:\nҠатын-ҡыҙҙың барсаһында барҙыр\nЙылмайыуы Мона Лизаның.\nЙылмайыуға серен төргән ҡатын -\nСерҙәр серелер ул донъяның.\nБәлки, бала саҡ хыялы менән ғүмер ахырынаса йәшәй алғандарға ғына донъя серлерәк күренәлер? Әммә ундай мәлдәрҙе иҫкә алғандарҙың күбеһе: "Ә дүрәклек, бала-сағалыҡ уҙған инде…", йә булмаһа, "йәшлек-йүләрлек", тип ҡул һелтәй, "юҡ-бар менән баш ҡатырмау" яйын ҡарай. Ә бит ана шул йылмайыу артындағы серҙе аса алһаң, кем белә, бәлки, һиңә бөтөнләй икенсе донъя балҡыған булыр ине.\nМифтарға ярашлы, кешелек таңында әҙәм балаһы бер бөтөн итеп яратылған, имеш. Быныһын, бәлки, Яралтыусы тәжрибә үткәреү өсөн генә "әүәләгәндер". Артабан ул был йән эйәһен ҡап урталай бүлгән дә икеһен ике яҡҡа һелтәгән. Уларҙан таралышҡан йән эйәләре - бөгөнгө әҙәм балалары - ана шул үҙ яртыларын эҙләп хитланалар икән. Тапһалар - бәхетле, тапмаһалар…\nНисек кенә булмаһын, ир менән ҡатын бер бөтөндө барлыҡҡа килтерергә тырышҡан ике донъя. Эйе, икеһе ике донъя. Бына ошо икеһе ике донъя бер донъя булып йәшәй алһын өсөн ҡатын-ҡыҙ асылмаған сер булып ҡалырға тейештер ҙә. Теге ваҡыт, йылмайып, илаһи донъяға әйҙәне. Ул илаһи донъяға торошло тормош ҡора алырға ла кәрәк бит әле. Бергәләп, ҡулға-ҡул тотоношоп. Әлбиттә, ул донъяға саҡырып индереү генә аҙ. Икәүең дә бер күтәрелгән бейеклектә ҡала алыуың бурыс. Ә донъя көтөү - ысыҡлы аҡланда сәскә йыйып, бер-береңә бүләк итеп, ҡыуышып йөрөү генә түгел… Хөкүмәт эшендә лә эшләй, йорто ла гөл кеүек, аш-һыуы - телеңде йоторһоң, көлөп-йылмайып тора, йырлап ебәрә, бейеп китә… Нисек барыһына ла өлгөрә? Сер! Ҡыуанысҡа - йыуаныс: бала тыуҙы. Мыжый, төндәрен илап сыға, ауырып китә. Әсәһе зарланмай, керпек ҡаҡмай төн үткәрә, сабыйын бәпләй, ире тәрбиәле, йөҙө генә тартылып киткән. Ниңә зарланмай? Сер! Ире ҡыҙмаса ҡайтҡан. Кискелеккә аҙыҡ-түлек, балаға һөт алаһы урынға бер сәскә тотҡан булған. Хәстерүш… Әй, никахлашҡан көндәре икән дә. Ниңә бысранған йүргәк менән сәпәйһе урынға хәйләһеҙ йылмая? Сер!\nБер үк мәлдә ҡыҙыҡ ҡына көтөп йөрөгән ир-ат өсөн ҡатын-ҡыҙ серлелеге оҙаҡҡа бара микән? Төп сер, моғайын, ир-егеттең шул сер донъяһын һаҡлай белеүендәлер. Кешелекте йәшәтеүсе һәм йәшәртеүсе мәңгелек сер булып ҡалһын ул ҡатын-ҡыҙ.\nЯҙылған: 28.09.15 | Ҡаралған: 1255


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺӨЙЛӘГӘН ҺҮҘЕБЕҘ РУХЛАНДЫРЫРЛЫҠ БУЛҺЫН - 2016 - Мәҡәләләр\nҺӨЙЛӘГӘН ҺҮҘЕБЕҘ РУХЛАНДЫРЫРЛЫҠ БУЛҺЫН\nРәсәй - ҙур майҙанлы ил. Айырым кеше өсөн уңайлы яҡтары ла бихисап. Мәҫәлән, хәҙерге эшһеҙлек заманында һәр кем Рәсәйҙең теләһә ҡайһы төбәгенә барып, ғаиләһен кешесә йәшәтер өсөн аҡса һуғып ҡайта ала. Унар мең километр алыҫлыҡтағы эш урынына барып тир түккәндә лә һәр кемебеҙ үҙ иленә - Рәсәйгә хеҙмәт итә.\nӘ был тойғо нисек барлыҡҡа килә? Әлбиттә, рус телендә һәйбәт аралаша алыуҙан хасил була. Рус телен "һыу шикелле эсеү" - халҡыбыҙға Рәсәйҙең теләһә ҡайһы мөйөшөнә барып эш табып, йәшәп китергә мөмкинлек биргән иң төп шарттарҙың береһе ул. Шуға ла 91 процент халыҡтың рус телен камил белеүе ғәжәп тү-гел.\nӘммә Рәсәй - федератив дәүләт. Унда республикалар, субъекттар бар, тимәк, хөкү-мәт тә уларҙың йәшәүен бер тиң күреп хәстәрләргә, тәьмин итергә бурыслы. Республикаға исем биргән халыҡтың мәнфәғәте өҫтөнлөклө хоҡуҡҡа эйә булырға тейешлеге лә күҙ уңынан ысҡындырылмаҫҡа тейеш, тип уйлайым. Башҡортостанда ла башҡорт теле республика теле, йәғни дәүләт теле итеп Конституция буйынса ла, хоҡуҡ нормалары буйынса ҡабул ителгән икән, был тел, тимәк, айырым уңайлы шарттарҙа өйрәнелергә, ҡулланыу даирәһе киңәйергә, һәр башҡортостанлының аңында ошо ҡараш тәрбиәләнергә тейеш. Бының өсөн һәр республика етәкселәренең аҡыллы, намыҫлы, республика мәнфәғәтен ҡайғыртыусы, үҙ төбәге халҡының берҙәмлеген тәьмин итеүсе сәйәсәте генә кәрәк.\nБыл йәһәттән Башҡортостанда хәл-торош нисек һуң? Насар түгел. Беҙҙәге халыҡтар дуҫлығын һәр ваҡыт башҡаларға өлгө итеү ҡуйыуҙары ла урынлы. Әммә мине борсоған бер нәмә тураһында әйтеп үтәйем әле. Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр: "республикабыҙҙың күп милләтле халҡы" тигән ҡалыплашҡан һүҙбәйләнеш көн эсендә генә лә иң кәмендә 100 тапҡыр яңғырай радио-телевидениела. Ошо һүҙбәйләнеш ниндәйҙер тарҡатыу көсөнә эйә тип иҫәпләмәйһегеҙме? Дөйөм Рәсәй өсөн "Россия - многонациональная страна" тигән һүҙбәйләнештең емергес көсө юҡ. Сөнки рус теленең дәүләт теле булыуы, уның юғары баҫҡыста тороуы һәр рәсәйленең төпкө аңына һалынған. Был - бәхәсһеҙ. Ә Башҡортостанда был һүҙҙең кәрәге бармы? Был урынһыҙ ғорурлыҡ түгелме? Йәнәһе, бер Башҡортостан ғына күп милләтле. Күрше республикаларҙа бер генә милләтме ни? Киреһенсә, уларҙа күберәк тә әле. Тик улар бер ҙә күкрәк һуҡмай. "Күп милләтлебеҙ" тип туҡтауһыҙ ҡабатлап, халыҡты бер-беренә ҡаршы ҡуймай. "Беҙ - бер республика халҡы. Республикабыҙ тыныс булһын, бай булһын! Уны төрлө яҡҡа тартҡыламайыҡ! Шуға барыбыҙ ҙа рус телен, ил теле - дәүләт теле булараҡ, башҡорт телен - республикабыҙ теле булараҡ өйрәнергә тейешбеҙ", тигән мөхит кенә берҙәмлеккә килтерәсәк. Татарстанда ана шундай сәйәсәт алып барыла. Улар республика Конституцияһын һанға һуға, республика законын боҙоуға юл ҡуймай. Ундағы миллионлап башҡорт һис зарланмай ғына үҙ республикаһы закондарын һанлап йәшәй: татар телендә уҡый, аралаша. Сөнки унда татар телен рус теленән дә юғарыраҡ баҫҡысҡа ҡуйыу хәстәрлеге күрелә.\nТағы ла бер кәлимә. "Киске Өфө"лә (быйылғы 12-се һанда) "Халыҡ фекере" рубрикаһында өфөләрҙән һорау алыу мәғлүмәттәре баҫылғайны. Шуны уҡығандан һуң бер танышым: "Өфөлә башҡорттар ҙа, татарҙар ҙа үҙ телен яратмай ҙа, белмәй ҙә икән. Ул телдәрҙең бер кәрәге лә юҡтыр, күрәһең. Ана бит, гәзиттә яҙылған: "100 кешенең 20-һе генә башҡорт, татар телен белә", - тиеп. Минеңсә, ул 20 проценты ла оло кешеләрҙер йәки белемһеҙерәк йәштәрҙер инде", - тигән һығымтаға килгән. Бындай ҡараш тәрбиәләрлек мәғлүмәттең дә кәрәге юҡ. Сөнки ундай мәғлүмәт халыҡтың, бигерәк тә башҡорттарҙың аңын ағыулай: беренсенән, өмөтһөҙлөк, сараһыҙлыҡ тойғоһо уята. Икенсенән, "башҡорт теленең киләсәге юҡ", тип уйларға мәжбүр итә. Шулай булғас, халыҡҡа бирелгән һорау дөрөҫ ҡуйылырға тейеш. "Был минең Тыуған илем...", "Ошо минең тыуған ерем...", "Башҡортостан барыбыҙға ла берҙәй үк ҡәҙерле", "Ата-олатайҙарымдың эҙе ҡалған, балаларым, ейән-ейәнсәрҙәрем ошонда йәшәйәсәк! Башҡортостаным имен, тыныс, бай ил булып йәшәһен генә инде..." тигән яуаптар алырлыҡ һорауҙар ҡуйылһа, рух уяныр ине. Берҙәмлек тойғоһо тәрбиәләнер ине. Шуның өсөн, һүҙебеҙҙе мөнәсәбәттәрҙе боҙмаҫлыҡ, тормошобоҙға хилаф килмәҫлек итеп уйлап һөйләйек.\nЯҙылған: 24.10.16 | Ҡаралған: 681


Рулетка менән телефон ч онлайн - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nОсраҡлы рәүештә потенциаль әңгәмәләште эҙләнеүҙәр Алып бараШул ғына кешене табып, бәйләнешкә Инергә режимы программа. Был осраҡта интерфейс ике өлөшкә Бүленә: мөмкин күләме үҙгәреп артып Һәм кәметергә күләме һәм тырыздар. Ҡушымта һәр ваҡыт ҡулланыусы ябыу мөмкин. Тотороҡло эшләү өсөн кәрәкле программалар Һәм тиҙ үк Интернет-берләшмәһенә. Модерация именлеген тәьмин итеү өсөн Тәүлек әйләнәһенә рулетка ч арҡаһында киңәйә.\nСырхау сикләнгән булыуын бер кем Дә ҡатнашты, тәртиптең бик ҡәтғи Һәм агрессив мөнәсәбәте ҡағиҙәләрен мыҫҡыллау Ҙа бар.\nТотолоп системаһы боҙоу өсөн - был Функция, уларға хәлде баһалау өсөн Мөмкинлектәр тыуҙырыу ч модераторы буласаҡ.\nЧ йәшәй аноним ҡулланыусы исеме Бәлки, әңгәмәләште, перчатки кеүек. Шәхси мәғлүмәтте лә хәбәр ҡатнашты, Уларҙың исемдәре кеүек, кемгә телефон Номеры йәки, әгәр был ҡулланыусы Ғына түгел, үҙегеҙ тураһында хәбәр итә. Өстөнлөктәре ҡушымта: видеочат Ч Рулетка Өсөн иң күп функциялы береһе, Ул көн һайын 200 меңдән Ашыу ҡулланыусы йөрөй. Был яҡшы ысулын өйрәнгән кеше Менән таныштырҙы.\nФайҙаланыусылар өсөн был, актуаль заседании, Улар менән аралашыу проблема ысынлап Та бар.\nБыл бүлектә мин йыйыу өсөн файҙалы һылтанмалар сайтында онлайн-телен уҡытыуБарыһы ла тиерлек интернет-ресурстар каталогы бушлай. Әгәр һеҙгә тәҡдим итергә теләгән ҡайһы бер интернет-ресурстар өсөн уҡыусы, бәлки, был һеҙ яһаны, тултырып интернет-битендә форма"Бәйләнеш".\nРесурстарҙың бер өл түбәндәгесә булырға тейеш: Аудио - һәм видео-дәрес, подкаст, аудиокитап, радио һәм телевидение.\nЗинһар, кәңәш ғына телдә параллель текст менән сайттың. Мәҫәлән, телевидение сайтына өсөн, үҙгәртеү йәки текст субтитрҙар менән башҡортса субтитрҙар менән булырға тейеш.\nBenchetrit румын ҡатын-ҡыҙ ир-аттар араһында Италия, Румыния таныштырҙы. совместимость Техас\nӘгәр һеҙ эҙләсе, матур ир-егет һәм леди ҡыҙыҡлы румын, ҡараусы, интернеттағы меңләгән-профиль егет менән ҡыҙ италиянан фото, никах йәки мөнәсәбәттәре оҙайлы ҡыҙыҡһыныу - леди ябай йәки румын бөтә һеҙ телисез, һеҙ улар менән бергә була\nШуның өсөн, италияла ҡатын-ҡыҙ яңғыҙ ҡаршылап, тәүҙә һеҙ иҫәп яҙмаһын булдырырға тейеш.\nСовместимость һәм был бик еңел ҡушылып бушлай - сервис иң продвинутый онлайн-көнсығыш европала таныштырҙы.\nПрофиль мең ҡатын-ҡыҙ һәм тәм-том наслаждайся бушлай ҡарай башлай, бер мөнәсәбәт менән мөхәббәт романтикаһы һәм ханым.\nРумын, молдаван егеттәре һәм ҡыҙҙары фотоһүрәттәрҙе ҡарап, ысын һәм реаль аша бушлай йәки шәхси иғлан, никах мөнәсәбәттәрен һәм улар менән ҡыҙыҡһынды, ә кем эҙләй шул уҡ хәл, һәм һеҙ был, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ телисез поболтать әгәр, етди мөнәсәбәт, йәки дәртле флирт осрашты.\nҺеҙ беҙҙең сайтҡа урынлаштырыу тураһында фекер миллиондан ашыу варианттарын табып, уларҙан һуң бөтә ҡунаҡтар ҡалдырыла һәм улар йәшәгәнӘгәр һеҙ беҙҙең сайтында комментарийҙар ҡалдырҙы һәм торлаҡ террористический теләр инем, зинһар, һеҙ иҫәп яҙмаһын инә. Стокгольм архипелагы һәм утрау рифтары булған мөмкин однодневный сәйәхәт паром меңдән бере, унда поплавать булып, порыбачить һәм походҡа юллана.\nСтокгольмда торлаҡ һайлауҙа киң булһа - заманса ҡунаҡхана тиклем бюджет ҡунаҡханала менән уникаль.\nОтель менән бушлай Wi-Fi бар һәм ресторан комплексында бина ҡыйығында урынлашҡан элекке cogeneration күренештәре менән күл була, Вястерес ҡала үҙәгендә бер нисә саҡрым алыҫлыҡта ғына. Был Швед элегант кунакханаһы янында урынлашҡан конгресс - күргәҙмә үҙәгендә һәм, киреһенсә Лисеберг паркта күңел. Фортепиано гетеборг асыу менән матур күренештәр панорамала бар. Отель, швеция, төньяҡта урынлашҡан ауыл, номер торғас, төҙөлөп ятҡан йылға тулыһынса торна скульпторҙарҙың береһе. Беҙ туҡтап йыллыҡ боҙ бүлмәһе, душ бүлмәләре, йылы һәм ябай әммә уның менән ҡушыла. Зыян айырым ишек булырға, йоҡо тоҡтары, аяҡ кейеме, бирсәткәләр. Мин бүлмәгә йылы ҡараш термобелье (һеҙгә килтергән тейеш, уның йортонда булған), аҙаҡ урамда, күптәр өсөн номерын кассалағы бара.\nӘйберҙәре, улар һеҙ эҫе бүлмәлә ҡалдырырға тейеш булған.\nТелефон алырға мөмкин (был красотки төшөрөү), төн эләгә ловушку мөмкин. Һалҡын йоҡлап, бүлмәлә диктор, сумка бик йылы. Боҙ скульптуралары һәм эсемлектәр эсеү менән боҙ менән һеҙ бар стаканчики гуляя буйынса алам. Гранд-отель туранан-тура яр буйында урынлашҡан Иҫке һәм король һарайы алдындағы ҡалаһы стокгольмда, тимер юл вокзалында бер нисә саҡрым алыҫлыҡта ғына. Месторасположение матур, номерҙарҙың юғары стандарттар, карауат бик уңайлы. Шуға күрә беҙ белмәгән, ҡунаҡтарҙың баһаламаларын реаль тип яҙа беҙҙең сайтта, беҙҙең туҡтай торған урында. Сәйәхәт тәьҫораттары тураһында һөйләне һуң үҙе беҙҙә ҡунаҡта. Беҙ һәр аутентификация тикшереү тураһында фекеренсә, был әйтем дә улар өсөн хурлыҡлы булһа, уны сайтта өҫтәй һәм, шулай уҡ ҡайһы бер башҡа техник, мәғлүмәти һәм аналитик маркетинг беҙҙең сайтта. Әгәр һеҙ беҙҙең сайттан ҡарай дауам итә, һәм һеҙ соглашайтесь булыуы менән башҡа ярашлы файҙаланыуҙы мәғлүмәт йыйыу һәм файлдар.\nМенән осрашыуға Федераль ҡатын-Ҡыҙ бушлай Ер Баден-Вюртемберг, Германия\nмин һеҙҙең тормош сәйәхәт әҙер\nМин - ҡатын-ҡыҙ: минең менән Барыһы да күберәкһаман минән ҡарашын тотҡандарға һоҡланып.\nмин даими үҫешә.\nаҡыллы ир-ат менән нескә Юмор оҡшай миңә. һәм әйткәндә, был билдәләр интеллект, Барыһына оҡшарға мин бөгөнгө түгел, Ә суррогат. минең Император. Тәбиғәттә саф һауала йөрөп килеү Миңә оҡшай.\nвелосипед. йортҡа йәм. һәм мин кешеләр менән уртаклашырга Үҙ мәнфәғәттәре, уларҙы яраталар. Әгәр ҙә ҡатын-ҡыҙ менән Бергә булғанда ғына беҙ Баден-Вюртемберг. Һеҙ бында профиль төбәктең барлыҡ Ҡатын-ҡыҙҙарҙы күрергә мөмкин, һәм Был башҡа бушлай теркәй. Сайтта теркәлгән, һәм һеҙ ҡатын-Ҡыҙ менән аралаша алмайынса, улар Йәшәү генә түгел, төбәге, Баден-Вюртемберг, әммә төбәктәр һәм башҡа төбәктәр. Әгәр һеҙгә танышырға теләһәм, үҙенең Мөхәббәтен табып, яңы таныштар, дуҫтар Икенсе яртыһында, һеҙ беҙҙең сайтҡа Танышыу көтә.\nГей-Онлайн видео Ч ч Эротическое\nБаш - 18 йәштән өлкән йәштәгеләр\nЙәмәғәтселек яғынан һәр ваҡыт менән Йүнәлеште баҫым кисерә ярылып кеше, Бигерәк тә гей тураһында һүҙ бараБер нисә көндән бөгөнгө хәл Яҡшыра, хатта енси аҙсылыҡ вәкилдәренә Әммә яғына ҡарай дауам итә. Рекламировать уларҙа үҙ тамашасылар өҫтөнлөк Бирергә мәжбүр итә был. Шуға ҡарамаҫтан, реаль аралашыу лайыҡлы Альтернатива була. Бында ир-аттар, улар менән Танышырға була, төрлө темаға һөйләшеп Йәки партнерҙар табыу, ҡурҡып түгел, Тигән бер кеше уларға ғәйепләй башлай. Бында шулай ҡабул итә һәм Һеҙҙе аңлайым, һеҙ ниндәй булдығыҙ. Кем белә, бәлки, был дуҫлыҡҡа Әүерелеп бөтә,-тип белдереүселәр күп Булды, мөмкин булыр, мөмкин булғанды Ғына түгел, ысын донъя виртуаль Бәйләнеш ныҡлы. Иң элек, видеочивать теркәүен талап итмәй.\nШуға ла ҡарамаҫтан, йәшәү өсөн Ҡайһы бер сайтына инеүҙе сикләйҙәр.\nШуға күрә, һеҙгә иң тәүҙә Менән сағыштырғанда, аралаша башлағас, ҡағиҙә Һеҙ белергә тейеш. Икенсенән, рус телендәге интерфейс уңайлы булды. Эйе, йыш ҡына башҡа илдәр Вәкилдәре килеп ҡушыла гей-ч, Һеҙ, улар тураһында күберәк белергә Мөмкинлек бирер тип мәҙәниәте һәм Матур йәшәү рәүеше.\nВаҡыт сикләнгән һөйләшеү түгел, шул Селтәре һеҙҙең ҡала һәм, ни теләмәй.\nӘгәр һеҙгә оҡшамаһа, башҡа кешегә Асыуығыҙҙы күрһәтмәгеҙ һәм үҙ хисен Артыҡ булыуы мөмкин түгел стесняйтесь. Бының өсөн артыҡ тығыҙ булыуы Ярҙам мөйөштәр хеҙмәттәшлек. Әгәр партнерҙар биләй йәки артыҡ Һөйләшеп бармаған бик яҡшы түгел, Сөнки ул интрузивный, башҡа кулланыусылар Аласыз еңел күсә. Әлеге рәхәт еңеләйтә ала һәм Фекерҙәштәр менән аралашыу, проблемалар хаҡында Онотмаҫҡа һәм недоразумения, виртуаль донъяға Сума һәм, бәлки, ҺЕҘ яңы Тормош өсөн буяуҙар менән уйнаған Булдым.\nИң Доминикан Республикаһы\nӨҫтәп булып һайланғас, үҙ битен булдырҙыФорум һәм бушлай компьютер уйындарын уйнай. Балаларының форумдары: анекдот уҡырға, булған Ҡатын-ҡыҙҙар форумы, форумдар секс-Секс, Икенсе урын өсөн секс Сайтында танышырға: Профиль: профиль миллион 867 мең 2: 180 сәғәт Сайты: сайты әүҙем 5457: Логинов 25319-шулай күҙ алдына килтерергә Мөмкин наглость.\nМин биш йыл уның ғишыҡ Хаты яҙа\nӘ һуңынан. Механизацияланмаған ә һуңынан уға кейәүгә Сыға.\nМенән нагасаки Ҡалаһында теркәлгән Телефон бушлай Башҡа\nХәҙер һәм ошонда осрашып, башҡа Бушлай яртыһында сайтында теркәү һәм Нагасаки ҡалаһыФотоһүрәттәргә ҡарап, хәбәрен һәм үҙ өҫтәне. Был, шулай уҡ сайтта һәм Телефон номеры нисек ҡатнашыуы, был Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә һеҙҙең яңы Таныштар табырға ярҙам итә. Половинка - сайтына, иң яҡшы фотоһүрәттәр Менән танышырға һәм телефон номерын, Хәҙер унда теркәлмәгән һәм башҡа Бушлай булған икән. Йәки чатта аралашҡан ҡыҙҙар менән Егеттәр танышырға теләй һәм нагасаки Онлайн, уларҙың фотоһүрәттәрен ҡарарға һәм Уның буйынса телефондан шылтыраталар. Һуңынан 100 половнка сайттарының мөмкинлектәрен Файҙаланып, бөтә сайтҡа инеү бушлай Ала һәм сервис теркәлгән, унда Ҡатнашыусылар менән осрашыу үтәсәк һәм Бөтә донъя һәр көнө яңы таныштырҙы. Мин бөгөн ҡыҙҙар һәм малайҙарҙың Фотоларын һайлай сервис ярҙамы менән Оҡшаған була, хатта улар менән Танышыу һәм телефон буйынса шылтырата.\nТоп 20 урын, Унда булған\nChatting Online Free Tanpa Pendhaftaran\nҡыҙ видео трансляции телефон видео менән танышты телефон таныштырҙы теркәлгән скачать ч рулетка башҡа бушлай танышыу сайттарына теркәлдем ҡатын-ҡыҙҙы яңғыҙ таныша ҡыҙ менән танышып бушлай онлайн видео мәскәүҙә таныша видео етди мөнәсәбәттәр өсөн бушлай таныша


Республикабыҙ хоккейсылары Аҡ Барсты еңеп өс мәрәй алды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n21 октября 2015 — 15:32\nАндреас Энквист һәм Әнүәр Лисин ике шайба индереп юлаевсыларға еңеү килтерҙе. Баш ҡалала күптәнән бындай уйындар булғаны юҡ. Өфө-Арена туп тулы, ултырырға ла урын юҡ һәм юлаевсылар һынатманы. Хужалар беренселәрҙән булып иҫәпте асты. Тәүге шайбаны һөжүмсе Андреас Энгквист индерҙе. Ҡунаҡтар ҙа оҙаҡ көттөрмәне һәм иҫәпте тигеҙләне. Уйын алдынан Салауат Юлаев командаһының баш тренеры Игорь Захаркин күршеләргә сюрприз әҙерләүе тураһында белдергәйне. Ләкин, ул серҙәрен асманы. Уйын көсөргәнешле барҙы, ике команда ла уңышҡа ирешә ала ине. Өфө хоккейсылары сыҙамлыраҡ булып сыҡты һәм икенсе осорҙа алға сыҡты. Өсөнсө осорҙа индерелгән шайбалар булманы, әммә, хоккейсылар ҡағиҙәләрҙе боҙоп, бер нисә тапҡыр штраф минуттары алды. Уйын юлаевсылар файҙаһына 2-1 иҫәбенә тамамланды. Юлаевсылар рәттән дүртенсе еңеү яуланы. Спорт белгестәре билдәләүенсә, Салауат Юлаев клубының баш тренеры алышыныуы команданың уйынында сағылды.Сираттағы уйынын да юлаевсылар үҙ боҙонда уҙғара. Иртәгә Өфөгә Риганан Динамо килә.


Ҡыш бабай тырыштарҙы ярата » "Урал" гәзите\nҠыш бабай тырыштарҙы ярата\nЯңы йылға һанаулы ғына көндәр ҡалды. Был байрамды һәр саҡ көтөп алаһың. Яҡты хыялдарҙың тормошҡа ашырына, барлыҡ теләктәрҙең ҡабул булырына ышанаһың, ниндәйҙер мөғжизә көтәһең.\nБаш ҡалабыҙ Өфөлә үт- кәрелгән Республика Башлығы Шыршыһы - ниндәйҙер кимәлдә ошо хыял- өмөттәрҙең тормошҡа ашыуы ул. Бала саҡта кем генә баш ҡалала Яңы йыл байрамын күрергә хыялланмай икән?!\nАна бит, баш ҡалабыҙ Өфөгә Шыршы байрамына китергә йыйынған балаларҙың ҡыуанысы йөҙөнә сыҡҡан: биттәрендә нур уйнай, күҙҙәре яна. Республика байрамында ҡатнашыу бәхете тейгән уҡыусылар оҙаҡ йылдарға хәтерендә юйылмаҫлыҡ тәьҫораттар алып ҡайтасаҡ.\n21-22 декабрҙә район-ҡаланың уҡыу алдынғылары, спорт ярыштары еңеүселәре, ижади конкурстар лауреаттары, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булғандарҙың балалары, шулай уҡ күп балалы ғаиләләрҙә тәрбиәләнеүселәр өсөн республика Яңы йыл Шыршыһы үтте. Байрамға республика төбәктәренән 511 бала саҡырылды. Быйыл ошондай бәхет район-ҡала мәктәптәренең IV-IX класында уҡыған 20 балаға тейҙе. 3-сө мәктәптән Александра Потапова, 8-се мәктәптән Ксения Кривошеева, 10-сынан Диана Шәрәфетдинова, лицей-интернаттан Зөһрә Мағазова, 13-сө мәктәптән Виктор Худяков, 16-сынан Екатерина Филатова, ҡала башҡорт гимназияһынан Гөлсинә Нәбиуллина, Абҙаҡ мәктәбенән Фәнзилә Бикҡужина, Үрге Әүжәндән Матвей Серегин, Инйәрҙең 1-се мәктәбенән Рузания Хөсәйенова, Ломовканан Виктория Бурлакова, Тирләндән Оксана Швень, Үҙән мәктәбенән Сергей Жуков, Үткәл мәктәбенән Гөлдәр Мөхәмәтдинова, Мәктәптән тыш эштәр үҙәге тәрбиәләнеүсеһе Екатерина Родионова, Йәш натуралистар станцияһынан Марат Фазлыев, Туризм үҙәгенән Полина Коноплина, спорт мәктәбенән Анастасия Пугачева, Үҙән балалар йорто тәрбиәләнеүсеһе Евгений Лапушев һәм коррекцион мәктәп уҡыусыһы Юрий Медведков “Башҡортостан” дәүләт концерт залында Рәсәй киноһы йылына арналған яңы йыл тамашаһында, төрлө уйын-аттракционда ҡатнашып, Ҡыш бабайҙан бүләк алып ҡыуанды.\nРеспублика Башлығы Шыршыһына балаларҙы муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, район мәғариф идаралығы начальнигы Марина Саранцева, ата-әсәләр хәйерле юл, тамашанан тик яҡшы тәьҫораттар ғына алып, күңелле ял итеп ҡайтыуҙарын теләп оҙатып ҡалды. Ә 22 декабрҙә балалар иҫән-һау әйләнеп ҡайтты.


Мәнәйер — Башҡорт Википедияһы\nМәнәйер (Оло Мәнәйер)\nОҙонлоғо 20 км\nТамағы Инйәр йылғаһы\n· Урынлашыуы һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк\n· Координаталар 54°11′16″ с. ш. 57°29′00″ в. д.\nМәнәйер (Оло Мәнәйер) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостандың Белорет районы Арышпар ауылының биләмәләрендә аға. Йылға Инйәр йылғаһының һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км. Һыу объекты системаһы: Инйәр → Эҫем → Ағиҙел → Кама → Волга → Каспий диңгеҙе\nЭтимологияһы буйынса аныҡ ҡына фекерҙәр юҡ. Арышпар ауылы ҡарттары һөйләүе буйынса, ҡасандыр завод төҙөүселәр ерҙе ялғанлап һатып алып, аҫаба ерҙәренән ҡыуылғас, халыҡ ер эҙләп китеп барған һәм ошо төбәккә килеп сыҡҡан. Йылғалы, асыҡ ҡына яландары, матур тауҙарын оҡшатып, ҡорҙоң аҡһаҡалы: "Бына ер!" - тип әйткән, имеш, ти (Инйәр-ҡатай һөйләшендә "мына ер!"). Шул һүҙҙән сығып, тауын да, йылғаһын да шулай атай башлағандар тип фараз итәләр.\nБыл йылға буйында бер генә ауыл - Арышпар урынлашҡан. Һөҙәк тауҙар, әммә Инйәр ҡасабаһынан килгән юл яйлап ҡына үргә тарта бара. Күберәге - ҡатнаш урмандар. Инйәр төбәгенең күп кенә ауылдарынан айырмалы, сабынлыҡтар, болондар мул ғына.\nМәнәйер буйына урынлашҡан Арышпар ауылы юлы\nРәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.\nДәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019577\nГидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101957\nБассейн коды — 10.01.02.006\n↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Мәнәйер (Оло Мәнәйер).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мәнәйер&oldid=790956 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:53 19 март 2018 үҙгәртелгән.


Республика Хәрби Дан музейында йәштәр һуғыш геройҙары менән осрашасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Хәрби Дан музейында йәштәр һуғыш геройҙары менән осрашасаҡ\n17:40, 17 февраля 2012 Йәмғиәт\n21 февралдә Республика Хәрби Дан музейында Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған «Быуындар бәйләнеше» осрашыуы үтәсәк. Сара үҫеп килеүсе быуында ватансылыҡ тойғоһон тәрбиәләү, уларҙы Башҡортостанда әле йәшәүсе геройҙар менән таныштырыу, йәштәрҙә тарихи үҙаң формалаштырыу маҡсатында ойошторола.\nҠунаҡтар араһында – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, «Ҡыҙыл Йондоҙ», I дәрәжә «Ватан һуғышы» ордендары кавалеры Зинаида Шипанова; Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Федераль именлек хеҙмәте пограничник-полковнигы Зигфрид Әхмәтйәновтың тол ҡатыны Ольга Әхмәтйәнова; Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, разведчик, III дәрәжә Дан һәм Ватан һуғышы ордендары кавалеры Мәхмүт Булатов; Бөйөк Ватан һуғышы, хеҙмәт ветераны, Орджоникидзе районының Ветерандар советы рәйесе урынбаҫары, I-II дәрәжә Ватан һуғышы орденын һәм 5 хәрби миҙал алыусы Илгизәр Хәйров; Федераль именлек хеҙмәте музейының директор урынбаҫары Иван Каранцев. Улар менән Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжы һәм 157-се мәктәп уҡыусылары осрашасаҡ.\nПрограммала һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарының сығыштарын тыңлау, «Һуғыш һәм фән» документаль фильмын ҡарау, Федераль именлек хеҙмәте пограничник-полковнигы Зигфрид Әхмәтйәновҡа бағышланған күргәҙмә асыу планлаштырыла.\nТеги: хәрби-патриотик тәрбиә, музейҙар, осрашыуҙар


Һаҡ булығыҙ, юлда иҫерек водителдәр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 июля 2021 — 12:09 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликаның юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы ял һәм байрам көндәрендә эскән килеш руль артына ултырыусылар, айырыуса, күп булыуын асыҡлаған. Башҡортостандың баш Дәүләт автоинспекторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Владимир Севастьянов “Рәсәй” медиа-үҙәгендә хәбәрселәр һорауҙарына яуап бирҙе. Енәйәт һәм яза тип аталған кәңәшмәлә республика Эске эштәр министрлығының тәүтикшереү идаралығы етәксеһе Сергей Сысолятин да ҡатнашты. Спикерҙар эскән килеш руль артына ултырған водителдәрҙе асыҡлау, уларҙы транспорт ағымынан ситләтеү буйынса алып барылған эш менән танынтырҙы. Язаға тарттырыу статистикаһы менән бүлеште, иҫерек водителдәргә ҡаршы иң һөҙөмтәле көрәш юлдарын йәнә бер барланы. Рәсәйҙә 1 июлдән эскән килеш транспорт сараһы менән идара иткән өсөн икенсе тапҡыр тотолған водителдәр өсөн яза ҡәтғилләште. Элек хоҡуҡ боҙоусыларға 300 мең һум штраф ҡаралһа, хәҙер уның күләме ярты миллионға тиклем етеүе ихтимал, хөкөм ваҡыты ла арттырыла. Язаға тарттырылғандар 3 йылға иркенән мәхрүм ителәсәк.


Ер ҡуйынынан--баҡыр һәм цинк\n9 Сентябрь 2019, 09:58\nХәйбулла районының Подольск ҡасабаһы янында яңы ер аҫты руднигы төҙөүгә нигеҙ һалынды. Баҡыр һәм цинк сығарыу буйынса ул илдә иң ҙур рудниктарҙың береһе буласаҡ һәм Урал тау-металлургия компанияһының сеймал сығанаҡтарының иң тәүге өс объектына инәсәк. #нацпроекты\nХәйбулла районының Подольск ҡасабаһы янында яңы ер аҫты руднигы төҙөүгә нигеҙ һалынды. Баҡыр һәм цинк сығарыу буйынса ул илдә иң ҙур рудниктарҙың береһе буласаҡ һәм Урал тау-металлургия компанияһының сеймал сығанаҡтарының иң тәүге өс объектына инәсәк.\n“Хеҙмәттәшлек һәм экспорт” милли проекты сиктәрендә төҙөлгән объекттың беренсе сиратын 2025 йылда файҙаланыуға тапшырыу, төҙөлөштө тулыһынса 2032 йылда тамамлау күҙаллана. Инвестицияларҙың дөйөм күләме 50 миллиард һум самаһы тәшкил итә.\nИнвестиция проектын тормошҡа ашырыу тураһындағы килешеүгә 22 июндә Сибайҙа үткән Инвестиция һабантуйында ҡул ҡуйылғайны. Документҡа төбәк етәксеһе Радий Хәбиров, Урал тау-металлургия компанияһы-холдингының генераль директоры Андрей Козицын ҡул ҡуйғайны. Ә 9 июлдә Екатеринбургтағы "Иннопром" күргәҙмәһендә Урал тау-металлургия компанияһы менән Һаҡлыҡ банкы проектты финанслауҙы башлау тураһында килешеү төҙөнө.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров үҙенең сығышында, бөгөн һуңғы йылдарҙа республика өсөн ҙур күләмле производство төҙөлөшө башлана, тип билдәләне.\n– Республикабыҙ биләмәһендә ошондай эштең башланыуы беҙҙең өсөн бик мөһим. Һөҙөмтәлә яңы эш урындары барлыҡҡа киләсәк, инвестиция һалынасаҡ, Хәйбулла районы һәм тотош Башҡортостандың социаль үҫешенә етди булышлыҡ итәсәк. Республикала был берлектәге һуңғы проектыбыҙ түгелдер, тип ышанам, – тине Радий Хәбиров.\nУрал тау-металлургия компанияһы-холдингының генераль директоры Андрей Козицын проектҡа булышлыҡ иткән өсөн республика етәкселегенә рәхмәт әйтте.


16 Июль , 13:50\n“Мәҙәниәт” милли проектының “Ижади кешеләр” төбәк проекты сиктәрендә хеҙмәткәрҙәр белемен камиллаштырыуын дауам итә. Күптән түгел Әбйәлил районы мәҙәниәт-ял итеү үҙәгенең дүрт хеҙмәткәре өҫтәлмә һөнәри программа үтте. #миллипроект #национальныепроекты #нацпроекты #нацпроектыБашкортостан\n“Мәҙәниәт” милли проектының “Ижади кешеләр” төбәк проекты сиктәрендә хеҙмәткәрҙәр белемен камиллаштырыуын дауам итә. Күптән түгел Әбйәлил районы мәҙәниәт-ял итеү үҙәгенең дүрт хеҙмәткәре өҫтәлмә һөнәри программа үтте.\nХеҙмәткәрҙәр Пермь дәүләт мәҙәниәт институтының Мәҙәниәт өлкәһендә ижади һәм идара итеү кадрҙарына өҙлөкһөҙ белем биреү һәм квалификацияһын күтәреү үҙәгендә уҡыны, тип хәбәр итә Әбйәлил районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге.\nТөп эштәренән айырылмай ғына, “студенттар” “Мәҙәниәт өлкәһендә ирекмәнлек эшмәкәрлеген ойоштороу үҙенсәлектәре” өҫтәлмә һөнәри программаһы буйынса белем алды. Артабан улар волонтерҙар ярҙамы кәрәк булған төрлө сараларҙа ҡатнаша һәм ойоштора аласаҡ.


Йүнсел йүнен табыр - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nЙүнсел йүнен табыр\n06 апреля 2017 — 16:08 ГТРК «Башкортостан»\nИглин районында йәшәүсе Данил Рафиҡов боронғо йолаларҙы тергеҙеү маҡсаты менән һандыҡ эшләү менән мауыға һәм ярайһы ғына аҡса ла эшләй.Һандыҡ эшләр өсөн ағастың килешлеһен, тейешлеһен алыу мөһим,бигерәк тә ҡарағай ағасы килешә ти, Данил. Бындай ағас менән эшләүе күпкә еңелерәк тә, отошлораҡ та. Һандыҡты һәр ваҡыт ҡапҡасынан эшләй башларға кәрәк. Тейешле күләмен билдәләп ҡәләм менән һыҙғас ҡына, станоктан үткәрергә мөмкин. Уның тышы шыма булһын өсөн май һөртөргә кәрәк. Бер һандыҡ эшләү өсөн яҡынса 10 көн ваҡыт талап ителә. Һуңғы арала һандыҡҡа заказ биреүселәр бигерәк тә күбәйҙе. Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларынан, Силәбе, Ырымбур өлкәләрендә йәшәүселәр Иглин оҫтаһы эшләгән һандыҡтарҙы теләп һатып ала. Ағас менән эш итер өсөн уны йылы урында һаҡлауы мотлаҡ. Һандыҡ эшләү менән ныҡлап мауығып киткәс, Данил урамына яңы бина төҙөй. Хәҙер ул буш ваҡытын шунда үткәрә. Боронғо йолаларҙы яңынан тергеҙеү – эшемдең төп маҡсаты, ти ул..


Гәзиттең номеры: 84 » Гәзиттең номеры: 84 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 84\nВирус таралыуҙан туҡтамай20.10.2017\nҺуңғы арала бөтә республиканы хәүефкә һалған бешмә вирусы таралыуҙан туҡтамай. 14 октябрҙә ҡурҡыныс ауырыу менән Бүздәк районының Кәпәй-Ҡобау ауылындағы «Ҡыҙаш» ауыл хужалығы етештереү кооперативында алты баш малдың зарарланыуы асыҡлана.\nТәүҙә Туймазы, Шаран, Бүздәк райондарынан шәхси хужалыҡтарҙан һәм ауыл хужалығы предприятиеларынан алынған 3,5 меңдән ашыу өлгөнө тикшереүгә ебәрәләр һәм тап ошо етештереү кооперативында вирустың антиматдәләре табылған. Әлеге ваҡытта улар менән бергә торған хайуандарҙың яҙмышы хәл ителә. Ферманан бөтәһе 146 баш эре мөгөҙлө мал алынасаҡ.\nАуылдың шәхси хужалыҡтарында вирус табылмаған, яҡын-тирәләге райондарҙың, шул иҫәптән Туймазы, Шаран районда-рындағы бер нисә ауыл советының да таҙа булыуы билдәле. Әле ферманы, ауылды тулыһынса эшкәртеү, дезинфекциялау бара. Дүшәмбенән Бүздәк районында 21 көнлөк карантин иғлан ителде. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа, күрше Туймазы районында сир асыҡланыу менән малдарға прививка яһалған. Ул бер аҙна эсендә сиргә ҡаршы иммунитет барлыҡҡа килтерә.\n- Беҙ төбәктең йәмәғәт тормошонда актив ҡатнашабыҙ, башҡорт милли мәҙәниәтен, көнкүреш йолаларын һаҡлауға, таратыуға күп көс һалабыҙ, - ти район ағинәйҙәр берекмәһе рәйесе Мәрзиә Солтанбаева. - Миндәктә, мәҫәлән, «Буҙа байрамы» үткәргәйнек. Килмәктә «Өләсәйем һандығы» сараһы ойошторолдо, Мансурға йыйылғанда халыҡ медицинаһы серҙәре менән уртаҡлаштыҡ. Ә әлеге байрам һөткә бағышланыуы ла осраҡлы түгел - халҡыбыҙҙың бик күп йолалары, туҡланыу алымдары фәҡәт «аҡ»ҡа бәйле.\nПодписка дауам итә20.10.2017\n2018 йылдың беренсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы дауам итә.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Яйыҡ»ҡа 6 айға яҙылыу хаҡы - 841 һум 26 тин.\nВетерандар өсөн 6 айға -769 һум 02 тин.\nРедакция подпискаһы (үҙегеҙ килеп алған осраҡта) - 480 һум.\nБергә булайыҡ, дуҫтар!\nБР Башлығы Рөстәм Хәмитов һәләтле мәктәп уҡыусыларына стипендиялар билдәләү тураһында Указға ҡул ҡуйҙы. Башҡортостандың 100 ҡыҙ-егеттәре ай һайын 700 һум менән дәртләндерелә. Аҡсаһынан да алда бындай исемлеккә эләгеү үҙе абруй ҡаҙаныу инде!\nБашлыҡ стипендиаттары араһында Учалы районынан да ике егет бар.\nАрсен Танһыҡҡужин ҡаланың 5-се мәктәбендә 11-се класта уҡый. 1-се кластан алып тик «бишле» билдәләренә өлгәшә. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигәндән сығып эш итәлер: бик күп фәндәр менән берсә ҡыҙыҡһына, төрлө кимәлдә рус теле һәм әҙәбиәте, математика, йәмғиәтте өйрәнеү, хоҡуҡ, география буйынса олимпиадаларҙа уңышлы ҡатнаша. Былтыр, мәҫәлән, әҙәбиәт буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабында еңеүсе булды - бындай ҡаҙаныш районыбыҙҙа, бәлки, бөтөнләй булғаны ла юҡтыр әле. Танылған тел белгесенең яратҡан яҙыусыһы - Лев Толстой, яратҡан шағиры - Владимир Высоцкий.\n- Олимпиадаларҙа ҡатнашыу минең үҙем өсөн кәрәк. Белемеңде объектив рәүештә күҙалларға ирек бирә, киләсәккә һөнәр һайларға ярҙам итә, - ти егет.\nУл «Юғары иҡтисад мәктәбе» университеты үткәргән «Иң юғары проба» Бөтә Рәсәй ярышында бик яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән һәм иҡтисадсы булырға ҡарар иткән. «Иҡтисад - теүәл һәм гуманитар фәндәрҙе берләштергән дисциплина, минең өсөн бик ҡыҙыҡ. Юғары иҡтисад мәктәбе ойошторған лагерҙа ла булып ҡайттым - ныҡ оҡшаны, шуға ла икеләнергә урын ҡалманы», - тип белдерҙе әңгәмә ваҡытында. Хыялына ирешеү өсөн әлеге мәл инглиз теле буйынса әҙерлеккә айырыуса баҫым яһай. Әйткәндәй, ҡаҙаныштары рус теле һәм әҙәбиәтендә булһа ла, башҡорт телен дә беләм, ти ҡала егете. Афарин!\n]«Буйым бәләкәй булһа ла, эй һылыуҡай,\nЯҙыл һәм бүләк от24.10.2016\nНиһайәт, гәзит уҡыусыларыбыҙ араһында «Аҙна һайын приз» лотерея уйынын башлап ебәрҙек. Конкурс «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто менән берлектә ойошторола, унда «Яйыҡ» гәзитенә яҙылған һәр кем ҡатнаша ала. Бәхетеңде һынайым тиһәң, ни бары киләһе бер йыллыҡҡа, ярты йыллыҡҡа баҫмабыҙға яҙылырға һәм уның квитанцияһын йәки күсермәһен редакцияға килтерергә, булмаһа хат аша ебәрергә кәрәк.\nУйын тураһында 10 көн элек рәсми иғлан итеү менән ҡатнашырға теләүселәр һаны бермә-бер артты. Тәүге отошто 163 квитанция араһынан башланыҡ һәм, тәү сиратта, төп призға эйә булыусы билдәләнде. Ул - ҡалала йәшәүсе Баныу Ғиззәтуллина. Ул графин һәм стакандар йыйылмаһы отто.


Башҡортостанда быйыл беренсе синыф уҡыусылары былтырғынан күберәк буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда быйыл беренсе синыф уҡыусылары былтырғынан күберәк буласаҡ\n17:15, 23 августа 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостанда быйыл сентябрҙә 44 меңдән ашыу бала башлап мәктәпкә барасаҡ, шуларҙан һигеҙ меңгә яҡыны – Өфөлә. Был былтырғы уҡыу йылындағыға ҡарағанда меңгә күберәк, тип хәбәр иттеләр БР Мәғариф министрлығынан.\nРеспублика уҡыу йорттарында Белем көнөнә арнап тантаналы линейкалар һәм саралар үткәреләсәк.\nТөбәктә быйылғы 1 сентябрь девизы — «Беҙ һинең киләсәгең, тыуған Башҡортостаныбыҙ».\n— Был көндө дәрестәр булмаясаҡ, беренсе синыф уҡыусылары бөтә ваҡытын үҙе уҡыясаҡ мәктәп, беренсе уҡытыусыһы һәм класташтары менән танышыуға арнай ала, — тинеләр мәғариф ведомствоһында.\nМәҙәниәт һәм ял парктарында Белем көнөндә традиция буйынса байрам тамашалары үтәсәк. Бынан тыш, китапханалар һәм музейҙар уҡыусылар өсөн махсус программалар әҙерләгән. Балалар күргәҙмәләргә бара, төрлө конкурстарҙа һәм ярыштарҙа ҡатнаша ала.