7 Август 2018, 13:47\nЯҙыусы, журналист, билдәле йәмәғәт эшмәкәре, «Тамып та ғына ҡала ҡандары», «Аҡтамыр», «Тәфтиләү» һәм башҡа байтаҡ тарихи романдары, мистика һәм тылсымға мансылған повестары менән билдәле Ғәлим Хисамовтың һәр яҙмаһы көтөп алына.\nЯҙыусы, журналист, билдәле йәмәғәт эшмәкәре, «Тамып та ғына ҡала ҡандары», «Аҡтамыр», «Тәфтиләү» һәм башҡа байтаҡ тарихи романдары, мистика һәм тылсымға мансылған повестары менән билдәле Ғәлим Хисамовтың һәр яҙмаһы көтөп алына. Уҡыусыны һутлы теле менән арбап, әҫәр буйы көсөргәнештә тота белеү, иң ябай ваҡиғалар аша донъя ҡанундарының тәбиғи үтәлешен күрһәтә белеү – ижадсының уңышлы мәрәйҙәре.\nХөрмәтулла (үҙ-ара һөйләшкәндә – Хөрмәт) Баҡыртау ҡалаһында һөнәрселек училищеһын тамамлап, фабрикала эшләне, ошонан әрмегә китте, өс йыл хеҙмәт иткәндән һуң шунда кире ҡайтты. Ул йылды иген уңғайны, ауылда ашлыҡты урып-һуғырға, йыйып бураға һалырға эшсе ҡул етешмәй. Ҡалалағы ойошмаларҙан ауылға ярҙамға кешеләр ебәрергә булдылар. Ураҡ менән сүкеш берлеге бит. Слесарҙар цехында йәрәбә Хөрмәтуллаға төштө. Унан башҡа кемде ебәрһендәр инде ике айға төп эштән айырып? Ғаиләһе юҡ, тимәк, өйҙә (дөрөҫөрәге, ятаҡта) илап балаһы көтмәй. Өҫтәүенә Хөрмәтулла – ауыл балаһы, ундағы эште, тормошто белә, өйрәтеп тораһы түгел.\nОшо ике айҙы тултырҙы ла эшкә барып күренде һәм ялға ата-әсәһе янына ҡайтып китте. Ул саҡта Ҡыуандыҡ, Ейәнсура һәм башҡа ауылдарҙан сыҡҡан күп кеше Баҡыртауҙа эшләй, йәшәй торғайны. Иң яҡын ҡала булғанға, кейем-һалым алырға ла шунда йөрөнөләр. Хөрмәтулла үҙҙәре яғына барған поезд вагонына ингәйне, күрше ауылдан Фәүзәт ағай менән ҡатыны ултыра.\n– Яҡташтар ҙа бында икән, – тип барып күреште.\n– Эйе, – тине ир кеше. – Бына тегенеһен-быныһын алырға гурытҡа барҙыҡ. Көҙ етте бит. Балаларға өҫтөнә кәрәк. – Ҡатынының өндәшмәй ултырғанын шәйләп, – Сәриә, һин Хөрмәтте танымайһыңмы ни? Ейәнсурала Сания менән бергә уҡынылар.\n– Ә-ә, – тине лә ҡатын, асылып китмәне.\n– Сания ни хәлдә? Күптән күргән дә юҡ, – тип Хөрмәтулла һорашты.\n– Ул да ҡалаға китте. Туҡыу фабрикаһында.\n– Кейәүгә барманымы һуң әле?\n– Юҡ. Яңыраҡ үҙебеҙҙең ауыл Байрастан яусы килгәйне лә, бирмәнек.\nХөрмәтулланың ҡолағы ҡарп итеп ҡалды. Байрас менән Сания мәктәптә уҡыған мәлдән йөрөйҙәр ине. Ул саҡта уҡ уларҙы «кейәү менән кәләш» тип ирештерә торғайнылар. Ниңә бирмәнеләр икән Байрасҡа?\n– Күрәләтә нисек бирәһең инде? Ул өйҙә Байрастан башҡа алты бала бар. Иң өлкәне – Байрас, – ҡатын, Хөрмәтулла ышанмай ҡуйыр тигән һымаҡ, һәр һүҙенә баҫым яһап, ныҡлап аңлатты. – Унда килен булып төштөниһә, Сания ҡол була ла ҡуя инде. Байрастың әсәһе сирләшкә генә, теге алтауҙы ҡарар кәрәк бит. Өҫтәүенә күбеһе малай.\n– Беҙҙекеләр икәү генә бит. Сания иркә генә үҫте. – Ир ҙә ҡатынын яҡлашты.\n– Ярар, Байрасҡа бирмәһә ни, ҡыҙыбыҙҙың йәше үтеп бармай әле. Уның матурлығы менән утыҙҙа ла сират торорҙар.\n– Мин алам тиһәм, бирер инегеҙме? – Был һүҙҙең ауыҙынан нисек сыҡҡанын Хөрмәтулла үҙе лә һиҙмәй ҡалды шикелле. Ләкин әйтелгәйне ине инде. Осоролған сәпсекте кире тота алмайһың.\nФәүзәт менән Сәриә ялт итеп Хөрмәтуллаға ҡараны. Кәүҙәгә бик үк оҙон булмаһа ла, мыҡты ғына, түңәрәк бите килешле генә, тулҡынланып торған сәсен артҡа тараған. Ошондай сәсте ярата Сәриә, юҡһа иренең сәсе ике бөртөк кенә, асыуым килмәһә, уныһы ла һарғылт. Ҡырын тараған була ла, түбәһендәге таҙын аса ла ҡуя.\n– Әлләсе... – тип һуҙҙы ҡатын.\n– Һеҙ атайың менән әсәйеңдә бишәүме әле? – тип асыҡлыҡ индерергә булды Фәүзәт.\n– Юҡ, беҙ дүрт бала. Ике ағайым, бер апайым бар. Мин кинйә.\n– Үҫеп бөткәндәр икән. – Ҡатындың тауышы йомшаҡ ҡына сыҡты.\n– Үҫеп бөтөү генә түгел, үҙҙәренең балалары бар, айырым торалар. Мин ҡырҙа булғас, атайым менән әсәйем өйҙә икеһе генә.\n– Һин ҡала кешеһе булып бөттөңмө инде? – Фәүзәттең дә тауышы һәүетемсә тыныс ҡына сыҡты. Былар кирегә боролоп китмәһен тип егет ышаныслы һөйләргә тырышты:\n– Әрмегә тиклем Баҡыртауҙа ике йыл эшләгәйнем. Ҡайтҡас та бына һаман шунда.\n– Ятаҡта тораһыңмы? – Сәриәнең тауышы һағайыулы ине.\n– Эйе, ятаҡта. Өйләнмәгән кешеләрҙең бөтөнөһө лә ятаҡта йәшәй. Өйләндениһәләр, шундуҡ фатирлы булалар.\n– Эш хаҡың күпме һуң?\n– Йөҙ һум сыға айына.\n– Оһо, Байрастыҡы 35 һум ине. Үҙенең ашауынан артмай.\nБайрастың эш хаҡы күберәк икәнлеген белә ине Хөрмәтулла. Училищела ла бергә уҡынылар, бер үк фабрикала эшләйҙәр бит. Ләкин тегене яҡлап аныҡлыҡ индереп торманы.\nСанияның атаһы менән әсәһе бер аҙ шым ултырҙы.\n– Һинең атайың мал табибымы әле? – тип ҡыҙыҡһынды ҡатын. Хөрмәтулла урынына ире яуап бирҙе.\n– Эйе, беләм мин уны. Силсәүит тә булды, һатыусы ла, агент булып иҫке-моҫҡо ла йыйҙы. Ветеринарлығы тыумыштан инде. Уның ҡулы тейгән мал, үлергә ятһа ла, тороп китә. Хәтерләйһеңдер, беҙҙең һыйыр ашлыҡ ашап, эсе күбеп тәгәрәгәс, ул әллә нимә генә эшләтте, теге шәбәйеп китте. Ә бит күпме кешенең малы ҡазаланды.\nВагондағы кешеләр хәрәкәтләнә, төшөргә йыйына башланы. Ир менән ҡатын да сумкаларын барланы. Шунда Фәүзәт Хөрмәтуллаға боролдо.\n– Һинең һүҙгә Сания ни әйтер икән һуң?\nХөрмәтулла яурындарын һикертте.\n– Мәктәптә уҡыған саҡта уҡ күҙем төшкәйне. Ул Байрас менән йөрөгәс, араларына инмәнем.\n– Ярар, уйларбыҙ. – Фәүзәт һүҙҙең бөткәнен аңлатып нәмәләрен ҡулына алды, ул арала поезд тәгәрмәстәре лә сыйлашып барып туҡтаны. Ейәнсура станциянан алыҫ түгел. Хөрмәтулла йүгерә-атлай ҡайтып инде. Солан иҙәнендә аяҡ кейеменең күплегенә ҡарап, атайымдар ҡунаҡ йыйған икән, тип уйланы. Өй ишеген асыу менән уны күрше урамда йәшәгән Зәбилә күрҙе. Был ни эшләп йөрөй икән бында? Зәбилә йылп итеп ҡашығаяҡ яҡҡа инеп китте. Ундағы ҡатын-ҡыҙға өндәшә һалды:\n– Хөрмәтулла ҡайтҡан.\nБыны егет тә ишетте. Элек Хөрмәт ти ҙә ҡуя торғайны. Быға ни булған, тип уйлап өлгөрҙө, уңарсы булмай әсәһе килеп сыҡты. Улының арҡаһынан тупылдатып һөйөп:\n– Минең улым үҙе лә ҡайтып инде, – тип яңылыҡты өйгә тултырҙы. Хөрмәтулланың атаһы килеп сыҡты, уның артынан Зәбиләнең атаһы, әсәһе сығып егет менән күреште. Ирҙәр матур ғына ҡыҙмаса булып алған. Өҫтәлдә бал һала торған стакандар күренә. Был ниткән байрам икән? Зәбиләнең нәҫел-ырыуы менән атайымдар бик яҡынлап аралашмай торғайны ла баһа, тип ҡуйҙы Хөрмәтулла эстән генә.\nЯңы ҡунаҡ килгәс, табынды яңырттылар ҙа киренән һикегә ултырыштылар. Тик Зәбилә генә өйҙөң ҙур яғына, ҡунаҡтар араһына сығып күренмәне.\nХөрмәтуллаға атаһы әсе бал һалынған стакан тотторҙо. Быныһы инәлтмәне, төп күтәреп эсте лә:\n– Атай, мин өйләнәм. Шуны әйтергә ҡайттым, – тине.\n– Өйлән шул. Һин өйләнһен тип беҙ мәшәҡәтләнеп ултырабыҙ. Үҙең тапмаһаң ҡыҙ, бына беҙ таптыҡ.\nШунда барыһын да аңланы Хөрмәтулла. Атаһы менән әсәһе яҙ әрменән ҡайтҡас та, өйләндерәбеҙ, тип бер булғайны. Ул саҡта өйләнергә күҙе төшкән ҡыҙы юҡ ине Хөрмәтулланың. Шулай тигәс, шымғайны атай-әсәһе. Әле бит былар Зәбиләне уға әйттерергә булып, ҡоҙа-ҡоҙағый менән танышыу табыны ҡорған да баһа!\n– Юҡ, ул түгел, – Хөрмәтулла өйҙөң бәләкәй яғында йөрөгән Зәбиләгә баш иҙәне. – Ул түгел.\n– Кемде алыр китәһең һуң һин?\nӨй шып-шым булып ҡалды.\n– Күрше ауылдан Фәүзәттең ҡыҙы Санияны.\n– Тирә-яҡта бер сибәр тип һөйләйҙәр, шунымы ни?\n– Эйе, шуны.\n– Ауыҙың бәлеш түгел, үҙемә оҡшап. Әсәһе, ишетәһеңме, улың ни һөйләй?\nХөрмәтулланың әсәһе ҙур яҡтың ишегенән башын ғына тығып ҡараны ла ҡунаҡтар яғына ымланы. Кеше алдында нимә һөйләгәнеңде аңғарып ултыр, тиеүе ине. Әммә ир быны аңламаны, шикелле, һаман үҙенекен итте.\n– Ул килен булһа, беҙҙең өй ҙә бүтәнгә әйләнер ине.\nАтаһының башҡа юҫыҡҡа борола башлағанын тойған Хөрмәтулла:\n– Атай, Санияны һорап яусы ебәрәйек, – тине.\n– Ә нимәһе? Дөрөҫ. Тимерҙе ҡыҙыуында һуғыр кәрәк. Әсәһе, бар Мәфтүхаға әйт: яусы булһын. Ат менән күрше ауылға үҙем алып барам. Һөйләшеп бөткәнен Хәйернисаларға инеп көтөп торормон, Фәүзәткә күрше генә бит. – Тора һалып ат егергә сығып та китте. Ҡашығаяҡ яғында Зәбилә, уның әсәһе мышҡылдашып илай ине. Зәбиләнең атаһы ҡайтырға сығып бара. Уға өй хужаһы өндәште:\n– Мин һине былай ғына «ҡоҙа» тиер ҙә ҡуярмын. Туй ашына ла әйттерермен, килерһең, йәме.\nТегенеһе ҡулын ғына һелтәне лә өндәшмәйенсә ҡайтып китте. Кешеләр таралышҡас, Хөрмәтулланың әсәһе үпкәләне:\n– Эй, иҫәрһегеҙ ҙә инде. Үҙенән алда нимәһе ҡысҡырған тигәндәй, кеше саҡырып ултыр ҙа, битенән көлөп сығарып ебәр. Шул булдымы ирлек?\n– Кеше алдында яҡшатланам тип, балаң ғүмер буйы оҡшатмаған кешеһе менән йәшәһенме? Тегенең, исмаһам, ҡарайым тиһәң, бите, тотам тиһәң...\n– Ҡайтып дау һалдың да ул. Ә атай менән әсәйҙең туй яһарлыҡ хәле бармы һуң, шуныһын уйланыңмы? – Әсәй кеше иң һуңғы, әммә кәттә дәлилде сығарҙы.\nХикәйәнең тулы вариантын журналдың 6-сы (2018) һанында уҡығыҙ.


Шаран районында янғын йәнә өс баланың ғүмерен өҙҙө\nСабыйҙарҙың олоһона 5 йәш кесеһенә 11 ай булған. Ата-әсәһе кескәйҙәрҙе өйҙә яңғыҙ ҡалдырған. Бөгөн республика башлығының ҡушыуы буйынса Хөкүмәт Премьер министры Рөстәм Мәрҙәнов видеоселектор кәңәшмәһен үткәрҙе. Рөстәм Хәмитов муниципаль берәмектәрҙә янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләренең ҡәтғи үтәлеше талабын ҡуйҙы. Утта көн һайын кеше , бигерәк тә балаларҙың ғүмере өҙөлөү өсраҡтары башҡа һыймаҫлыҡ хәл, именлекте кисекмәҫтән тьәмин итеү мөһим тип билдәләне Башҡортостан башлығы. Бөгөндән Республикала янғынға ҡаршы режим юғары әҙерлек кимәленә тиклем көсәйтелде.\nХөкүмәт премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов Баҡалы, балтас һәм Шаран районындағы янғындарҙан һуң республика төбәктәре менән видеоселектор кәңәшмәһен үткәрҙе. Көн тәртибенә ут сығыу осраҡтарын иҫкәртеү мәсьәләһе сығарылды. Йыл башынан Башҡортостанда меңдән ашыу янғын осрағы теркәлгән уларҙа 126 кешенең ғүмере өҙөлгән, шуларҙың 12 балалар. Күңелһеҙ Статистиканы иҫәпкә алып бөгөндән республикала янғынға ҡаршы режим көсәйтелә.\nКәңәшмә Башҡортостан башлығының шәхси бойороғо буйынса үтте. Рөстәм Хәмитов иң ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төбәктәрҙәге янғын сәбәптәрен асыҡлау һәм именлекте тьәмин итеү талабын ҡуйҙы. Хөкүмәт Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов фекеренсә, янғындарҙы иҫәртеү системаһының һөҙөмтәлелеге түбән. Етди рәүештә өҫтәлмә саралар күреү мөһим. Ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе иҫкәртеү йүнәлешендә эштең төп өлөшө урындағы үҙидаралыҡтар һәм социаль хеҙмәттәр иңенә төшә.\nҺуңғы ваҡытта янғындарҙың барыһы ла тиерлек социаль яҡтан тоторҡһоҙ ғаиләләрҙә теркәлде. Ата-әсәләрҙең битафлығы ҙур бәләгә юл аса, улар менән даими аңлатыу эше алып барыу мөһим тигән фекер белдерҙе республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Фәрит Ғүмәров.\n10 майға тиклем республиканың барлыҡ биләмәләрендә лә балаларға ғәҙәттән тыш хәл хәүефе янаған ғаиләләр барланасаҡ. Ата-әсәләрҙең эскелек менән мауығыуы, өйҙә төҙөк булмаған электр сымдары асыҡланған осраҡта муниципаль комиссиялар закон менән ҡаралған иҫкәртеү саралары комлексын күрергә бурыслы. Үтә лә хәүефле хәлдә уларға балаларҙы хатта дәүләт социаль учреждениеларына урынлаштырыу хоҡуғы ла бирелә.


Михаил Бабич Волга буйында торлаҡ һалыу күләмдәре буйынса Башҡортостанды лидер тип атаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nМихаил Бабич Волга буйында торлаҡ һалыу күләмдәре буйынса Башҡортостанды лидер тип атаны\n15:48, 17 октября 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nРәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич Волга буйы федераль округында торлаҡ һалыу күләмдәре буйынса Башҡортостанды лидер тип атаны. Төбәктәрҙә торлаҡ төҙөлөшө мәсьәләләре Һарытауҙа кәңәшмәлә тикшерелде.\nҠатнашыусылар Рәсәй Президентының майҙағы указдарын үтәү сиктәрендә эконом класлы торлаҡ төҙөү күләмдәрен арттырыу өсөн федераль һәм төбәк кимәлендә ҡабул ителгән сараларҙы тикшерҙе. Михаил Бабич хәбәр итеүенсә, Волга буйында ағымдағы йылдың һигеҙ айында 1 миллион квадрат метр самаһы эконом класлы торлаҡ төҙөлгән. Ул былтырғы кимәлдән 55 процентҡа күберәк.\n— Һуңғы ваҡытта ҡабул ителгән иң мөһим сара – ул Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығының бөгөн аныҡ ҡына итеп эконом класлы торлаҡты билдәләй алырлыҡ бөтә норматив-хоҡуҡи базалар пакетын әҙерләүе. Хәҙер хаҡтарҙы билдәләргә ҡалды. Дәүләт-шәхси уҙаҡташлыҡ варианттарын тәьмин итеүгә берҙәм алымдар барлыҡҡа килде. Ул төбәктәрҙә эштәрҙе етди яйға һалырға мөмкинлек бирҙе, — тине тулы хоҡуҡлы вәкил.\nМихаил Бабич шулай уҡ, РФ субъекттары бөгөн Төҙөлөш министрлығы, Торлаҡ төҙөлөшө үҫешенә булышлыҡ итеү фонды менән үҙ-ара эш итә, шулай уҡ торлаҡ төҙөлөшөндә төҙөүселәр менән бергәләп ҡатнашып ер участкаларына, инженер инфраструктураһы төҙөлөшөнә үҙ аукциондарын уҙғара, тип билдәләне.\n— Был дәүләт өлөшө эконом класс критерийҙарына һәм параметрҙарына тиклем торлаҡҡа хаҡтарҙы кәметеү өсөн тәғәйенләнгән. Төрлө төбәктәрҙә ул төрлөсә, әммә дөйөм алғанда ул 30 мең һумға тиклем буласаҡ. Ул беҙ эконом класҡа индергән торлаҡ, — тип белдерҙе тулы хоҡуҡлы вәкил.\nМихаил Бабичтың әйтеүе буйынса, торлаҡ һалыу күләмдәре буйынса Башҡортостан (1,5 миллионн квадрат метр) округта лидер булып тора, Татарстанда ла оҡшаш күрһәткес. Торлаҡ осһоҙ булһын өсөн, дәүләт власы органдарына уның хаҡын кәметеү буйынса саралар ҡабул итеү мөһим. Шунлыҡтан «Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ» программаһы ғәмәлгә ашырыла, торлаҡ-төҙөлөш кооперативтарына дәүләт ярҙамы күрһәтелә, «голланд» тип аталған аукциондар уҙғарыла, унда еңеүселәр айырым граждандар категорияһына, Рәсәй Төҙөлөш министрлығының хаҡынан артмаған, билдәләнгән хаҡтар буйынса торлаҡ һата.


Өфө Венецияны хәтерләтә\nБаш ҡаланың бер нисә урамында гөрләүектәр аға. Был күренеш менән ризаһыҙҙар беҙҙең редакцияның ватсап мессенджерына һәүәҫкәр видеояҙма ла ебәрҙе.\nСипайлово биҫтәһендәге Гагарин урамында һыу асфальттан фонтан кеүек урғыла. Ошо уҡ хәл Зәки-Вәлиди урамында ла күҙәтелгәйне. Бөгөн Йәшел сауҡалыҡ биҫтәһендә йәшәүселәрҙән дә Ғөбәйҙуллин урамында күл барлыҡҡа килеүе хаҡында тиҫтәгә яҡын мөрәжәғәт килде. Халыҡ әйтеүенсә, бындағы торбаларҙы күптән яңыртыу талап ителә.\nБөгөн авария урынына «Өфө һыу каналы» предприятиеһы бригадаһы килде. Проблеманы тәүлек эсендә юҡ итергә вәғәҙәләнеләр. Әлегә фараздар буйынса, торба тимерҙең тутығыуынан эшлектән сыҡҡан.\nВладимир Ильин, «Өфө һыу каналы предприятиеһы»ның көнбайыш һыу селтәрҙәре идаралығы етәксеһе: «Һыу үткәргесте һүткәндә, һыу ҡамасаулаһа, ҡыҫҡа ваҡытҡа һыуҙы һүндерергә тура киләсәк. Иретеп-йәбештереү эштәрен башҡарасаҡбыҙ, йәки башҡа саралар күреләсәк. Кәрәк булһа, төҙөкләндереүҙе капиталь ремонт программаһына индерәсәкбеҙ».


Яугир-яҙыусы Сыңғыҙ Ханов | Юрюзань\nЯугир-яҙыусы Сыңғыҙ Ханов\nОпубликовано 4 Май, 2012 - 15:00. Автор: Лилия\nБөйөк Ватан һуғышында беҙҙең күп кенә яҙыусыларыбыҙ батырҙарса һәләк булды. Бына шундайҙарҙың береһе – яҡташыбыҙ Сыңғыҙ Ханов.\nДөрөҫ, уның ижады ҙур түгел: бер нисә хикәйәнән генә тора. Сыңғыҙ Ханов менән бер осорҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡыған Т. Ш. Саяпов һәм башҡа иптәштәренең хәтерләүенсә, ул шиғырҙар яҙыу менән дә мауыҡҡан күрәһең, был баҫалҡы йәш әҙәбиәтсе үҙенең ижадына бик талапсан ҡарап, уларҙы матбуғат биттәрендә уҡыусыларға тәҡдим итергә ашыҡмаған.\nСыңғыҙ Һаҙый улы Ханов 1915 йылда Салауат районының Арҡауыл ауылында тыуған. 1936 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлағандан һуң, марксизм-ленининзм классиктары әҫәрҙәрен тәржемә итеү менән шөғөлләнә.\nШунан һуң ул Башҡортостан китап нәшриәтендә художестволы әҙәбиәт секторында редактор, балалар әҙәбиәте секторы мөдире булып эшләй. 1940 йылдың июнь айында Ҡыҙыл армия сафына хәрби хеҙмәткә алына һәм 1941 йылда Ватан һуғышына үҙ теләге менән китеп, һәләк була.\nСыңғыҙ Хановтың “Ҡаратау партизандары”, “Комиссар Зыков”, “Яппар”, “Фатима” кеүек хикәйәләре уҡыусыларға ныҡ таныш. Был әҫәрҙәр бөтәһе лә тип әйтерлек тематик яҡтан бер төрлө. Уларҙа граждандар һуғышы осоронда Совет власы өсөн көрәштәрҙә ябай халыҡтарҙың – партизандарҙың батырлыҡтарын күрһәтеүсе хикәйәләр циклы тип әйтеп булыр ине.\nТамамланмаған булһа ла, “Комиссар Зыков” (“Октябрь” журналында 1939 йылда баҫылған) хикәйәһе көслө тәьҫир уята алырлыҡ әҫәр.Уның “Яппар” һәм “Фатима” (был әҫәрҙәр 1942 йылда айырым китап булып баҫылған) хикәйәләре лә йыйынтыҡта хаҡлы рәүештә урын ала.\nЯбай, матур халыҡ теле менән яҙылған был хикәйәләрҙе уҡыған һайын, ысын ләззәт табаһың, геройҙарына ышанаһың, уларҙың батырлыҡтарын күреп ҡыуанаһың.\nСыңғыҙ Хановтың атаһы Һаҙый Ханов, әсәһе Мәрғүбә була, әммә, әсәһе иртә үлә. Атаһы Һаҙый Йыһанур улы Ханов 1895 йылдың 23 ғинуарында Арҡауыл ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1929 – 1930 йылдарҙа Ҡазан ҡалаһында юристар курсын бөтөрөп ҡайта. Ә 1936 йылда Юғары Суд коллегияһының рәйесе итеп һайлана. 1938 йылдың йәйендә судһыҙ-ниһеҙ хөкөм сығарыла һәм 15 йылға иркенән мәхрүм ителә. 1948 йылда уны аҡлайҙар. Ләкин 1949 йылда яңынан “Халыҡ дошманы” тип, ҡулға алалар һәм тағы ла 5 йылға ултырталар. Тулыһынса аҡланып, өйөнә ҡайтып килгәндә, ауылдың тау башына менгәс, йөрәге туҡтай.\nШулай итеп, арҙаҡлы яҡташыбыҙ, Башҡорт АССР-ының Баш судьяһы Ханов Һаҙый Йыһанур улы 60 йәшендә һәләк була.\nҺаҙый Хановтың икенсе ҡатыны Ләйлә Ханова Арҡауыл урта мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Уларҙың өс улдары була: Әҙһәм һуғышта һәләк була; Өфөлә йәшәгән Рамзай, Наил – хәҙер мәрхүм. Ленин ордены кавалеры Ләйлә Ханова уҡыусыһы Риза Әбүбәкиров хаҡында гел ғорурланып һөйләй ине. Ул мәғариф буйынса беренсе халыҡ комиссары булып эшләгән, ғәйепһеҙгә ҡулға алынып, таш зинданда атылған.\nУҡытыусы-ветеран Искәндәр Миһранов былай тип яҙа:\n“Уҡытыусыбыҙ Ләйлә Ханованың туғандары – Арҡауыл ауылынан Хужа Фәйзуллин (ул мәрхүм инде). Уның балалары Рәшит, Сәғит, Сабит, Ғабит, Зифа, Роза, Мәжит”.\nРәшит Фәйзуллиндың иҫтәлектәренән: “Һуғышҡа тиклем күп кенә әҫәрҙәр ижад иткән, танылған яҙыусы ине Сыңғыҙ. Ул минең ике туған ағайым, шуның өсөн йәй ваҡыттарын ауылда, Арҡауылда үткәрер өсөн ашҡынып ҡайтыр ине лә, малайҙарҙы йыйып, төрлө мажаралары тураһында һөйләр ине. Үҙенең “Ҡаратау партизандары”, “Комиссар Зыков” әҫәрҙәрен яҙыуы тураһында ла һөйләне.\nСыңғыҙ ағай буйға артыҡ оҙон түгел, ыҫпай, матур алсаҡ йөҙлө, кешелекле булып иҫтә ҡалған. Ҡайтҡан һайын бик күп китаптар алып ҡайтып, күрше-тирә малайҙарға таратыр ине.\nҺуғыш башланып, оҙаҡ тә үтмәне. Сыңғыҙ ағай һуғышҡа китте һәм 1941 йылда Волхов яғынан унан хат алдыҡ. Хат беҙгә килде, унда “Жив и здоров, пишу в темноте, на фронте”, – тип яҙылған ине.\nҠыҫҡа ғына, оло бер биттең уртаһында ғына яҙылған ошо хат аҙағында “Ваш Чингиз” – тип өҫтәгәйне. Был август айы ине.\nХатты ауыл малайҙарының бөтәһенә лә уҡып, күрһәтеп сыҡтым, күмәкләшеп уҡып, ҡайғырышып йөрөнөк. Был Сыңғыҙ ағайҙың тәүге һәм һуңғы хаты булды”.\nЯнғантау урта мәктәбе


Программа нисек тормошҡа ашырыла? » Башҡортостан гәзите\nПрограмма нисек тормошҡа ашырыла?\n29-09-2017, 00:12 // Информация // Баҫып сығарырға\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан активистары “Уңайлы мөхит” дәүләт программаһының тормошҡа ашырылыуын баһаланы. Эксперт кәңәшмәһендә йәмәғәт ойошмалары, башҡарма власть органдары, Өфө хакимиәте һәм депутаттар корпусы вәкилдәре ҡатнашты.\nХалыҡ фронты активистары төбәктә инфраструктураға мониторинг үткәрҙе. Уның барышында мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә көндәлек тормошта осраған байтаҡ проблемалар асыҡланды. Атап әйткәндә, ҡайһы бер биләмәләрҙә пандустар нормаларға тап килмәй, бордюрҙар бейек, лифт ишектәре тар. Ҡала транспортында ла уңайлыҡтар етмәй. Социаль тәғәйенләнештәге объекттарҙа проблемалар бихисап. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы ағзаһы, Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәтенең республика бүлексәһе рәйесе Олег Ротов әйтеүенсә, коляскалағы кешеләрҙең күбеһе өйҙәренән сыға алмай, ҡала буйлап хәрәкәт итеү тураһында һүҙ ҙә юҡ.\n– Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе аҙым һайын ҡаршылыҡтар көтә тиерлек. Хөкүмәт ҡарарына ярашлы, урындарҙа комиссиялар ойошторолорға тейеш ине. Асыҡланыуынса, комиссиялар төҙөлгән, әммә уның составына ингән кешеләр был турала бөтөнләй хәбәрҙар түгел. Шуға күрә уларҙың эшмәкәрлеген киңерәк яҡтыртырға, кабинеттағы эштән аныҡ проблемаларҙы хәл итеүгә күсергә кәрәк, – тигән фекерҙә Олег Ротов.\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының төбәк штабы ағзаһы Ирек Зарипов Стәрлетамаҡта төҙөлгән яңы торлаҡтағы уңайлыҡтарға мониторинг һөҙөмтәләре менән таныштырҙы. Активистар ошо эш барышында асыҡланған етешһеҙлектәр исемлеген, төбәктә уңайлы мөхитте яҡшыртыу буйынса тәҡдимдәрен республика башҡарма власть органдарына ебәрәсәк.


Күңелгә рухи көс биргән йыйын\n3 Декабрь 2018, 19:31\nЯбалаҡлап ап-аҡ ҡарҙар яуған ҡарлы-буранлы ноябрҙең бер көнөндә илебеҙгә бик күп шәхестәр биргән Юлдыбай урта мәктәбендә “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптарын тормошҡа ашырыу” темаһына районыбыҙҙың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының семинары үтте. Семинар “Туған тел – аралашыу сараһы ғына түгел, ә йәш быуынға тәрбиә биреүҙә баһалап бөткөһөҙ нигеҙ! Туған тел – ата-бабаларыбыҙ ҡалдырған һәм беҙ киләсәк быуынға тапшырырға тейешле иң бай рухи ҡомартҡы!” – тигән девиз аҫтында үтте.\nКилгән ҡунаҡтарҙы уҡыусылар башҡорт рухы менән сорналған шиғырҙар һәм йырҙар менән ҡаршы алды. Артабан эш программаһына ярашлы асыҡ дәрестәр ҡараныҡ. Юғары категориялы уҡытыусы Фирҙәүес Абдулхаҡ ҡыҙы Ҡашҡарова 6-сы класта “Сифат. Матур ғаилә – ил ҡото” тигән темаға бик фәһемле дәрес күрһәтте. Ғаиләләге тоғролоҡ, бер-береһенә ҡарата хөрмәт, сафлыҡ һәм матурлыҡ төшөнсәләре аша балаларға сифат темаһын бик оҫта еткерә алды тәжрибәле уҡытыусы. Уҡыусылар ғаилә ҡиммәттәре тураһында матур итеп фекер алышырға ла өлгөрҙөләр.\nИкенсе дәресте “Баш-ҡорт халыҡ ижады. Әкиәттәр” тигән темаға 5-се класс уҡыусылары өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Земфира Марат ҡыҙы Кинйәбаева үткәрҙе. Балалар “Әминбәк”, “Аҡъял батыр” һәм “Ҡәмән менән Сәмән, картуф сәскән Сәлмән” әкиәттәренең геройҙарын төрлө яҡлап анализланылар.\nИке дәрес тә федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптарына ярашлы итеп төҙөлгән ине, «ЯКласс» электрон белем биреү порталы мөмкинселектәрен ҡулланыу, беренсенән, балаларҙың белем-дәрен тиҙ арала баһа-ларға ярҙам итте, икен-сенән,уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу өсөн бик уңайлы ысул булды.\nДәрестәрҙән һуң ҡунаҡтарҙы тамаша залына саҡырҙылар. “Бала тәрбиәләүҙә халыҡ педагогикаһының роле” тигән темаға кластан тыш сараны ҡарап, үҙебеҙгә рухи аҙыҡ алдыҡ. Башланғыс класс малайҙарының дәртле йырҙары, ҡыҙҙарҙың моңло бишек йырҙарын көйләүе, оҫта бейеүҙәре барыбыҙҙың да күңеленә хуш килде. Урта класс ҡыҙҙары башҡарыуында “Мин-башҡорт” йыры күңелдәрҙең иң нескә ҡылдарын тибрәтте.\nСеминарҙың йом-ғаҡлау өлөшөндә үткә-релгән дәрестәргә, клас-тан тыш сараға анализдар яһалды һәм туған телебеҙҙе уҡытыуға ҡағылышлы һорауҙарға асыҡлыҡ индерелде. Ошондай матур йыйынды ойоштороусы район мәғариф бүлеге баш белгесе Алһыу Салауат ҡыҙы Амакасоваға һәм Юлдыбай мәктәбе етәкселегенә рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.


Өфөлә юғары вазифа биләгән полицейскийға республиканың өс ведомствоһына — прокуратураға, Тәфтиш идаралығына һәм Эске эштәр министрлығына һорау алыуға йөрөргә тура килә.\n14:20, 30 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nКиң мәғлүмәт саралары: Башҡортостанда тәртип һаҡсыһының ҡатыны бүләк ителгән автомобилгә бәйле хәлгә аңлатма бирҙе\nБашҡортостанда полиция интернетҡа һалынған видеояҙма буйынса тикшереү алып бара. Унда тәртип һаҡсыһы хәләл ефетенә элиталы сит ил машинаһын бүләк итә.\n16:56, 28 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБаш ҡалала һигеҙ айлыҡ ауыры булған 21 йәшлек Диана Николаева юғалған\nӨфөлә 21 йәшлек Диана Николаеваның туғандары ирекмәндәргә ҡыҙҙы эҙләүҙә ярҙам һорап мөрәжәғәт итте. «Балаларҙы эҙләү-Өфө» төбәк йәмәғәт ойошмаһы (Башҡортостан) төркөмөндә яҙыуҙарынса, әле ҡыҙҙың туғыҙ айлыҡ ауыры бар.\n12:05, 28 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\n24 ноябргә ҡарай төндә полицияға Иглин районының Иҫке Ҡобау ауылындағы өйҙәрҙең береһендә 79 йәшлек йорт хужабикәһенең һәм 30 йәшлек ҡатындың бысаҡ менән йәрәхәтләнгән кәүҙәләре табылыуы тураһында хәбәр итәләр.\n16:15, 27 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөләге ҡот осҡос юл-транспорт ваҡиғаһында ҡотҡарыусы зыян күргәндәргә тәүгеләрҙән булып ярҙамға килде\nКисә осраҡлы рәүештә Өфө-Шакша трассаһындағы ҡот осҡос юл-транспорт ваҡиғаһы урынынан үтеп барған 1 класлы ҡотҡарыусы Александр Григорьев зыян күргәндәргә тәүгеләрҙән булып ярҙамға килде, тип яҙа уның хаҡында 112 Ҡотҡарыу хеҙмәтенән коллегалары.\n11:00, 27 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөлә өс егет осраҡлы үтеп барған кешене зыяратта үлтергәнсе туҡмаған\nРәсәйҙең Башҡортостан буйынса Тәфтиш комитеты һаҡһыҙлыҡ арҡаһында үлемгә дусар итеүҙә ғәйепләнгән өс егеткә ҡарата енәйәт эшен тикшереүҙе тамамланы.\n13:15, 24 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда янғын: төҙөк булмаған мейес арҡаһында ҡатын һәләк булған, иренең тәне бешкән\nБашҡортостандың Стәрлебаш районында сыҡҡан янғында бер ҡатындың ғүмере өҙөлдө. 22 ноябрҙә төнгө 12 тула 7 минутта диспетчер хеҙмәтенә Банковка ауылында йорт яныуы тураһында хәбәр итәләр.\n12:46, 23 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nРәсәйҙең Тәфтиш комитеты Юграла балаларҙың үлеме тураһында эштә Башҡортостандың ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәрен иғтибарһыҙлыҡта ғәйепләй\nХанты-Манси автономиялы округындағы юл-транспорт ваҡиғаһы хаҡында енәйәт эшендә Башҡортостандың ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәрен иғтибарһыҙлыҡта ғәйепләйҙәр.\n12:10, 22 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда һунар ваҡытында прокурор судьяны атып үлтергән – киң мәғлүмәт саралары\nБашҡортостандың Балаҡатай районы судьяһы һунар ваҡытында прокуратура хеҙмәткәренең осраҡлы пуляһынан һәләк булған. Был хаҡта урындағы киң мәғлүмәт сараларына һылтанып, Life хәбәр итә.\n9:47, 17 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөлә табип закон боҙоуҙа ғәйепләнә, тип хәбәр итә «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы. Тәфтишселәр фаразы буйынса, 13-сө ҡала клиник дауаханаһы гинекология бүлегенең 57 йәшлек мөдире пациенттың һаулығына ҙур зыян килтергән.\n12:00, 16 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБаш ҡалала педофил 10 йәшлек балаға һөжүм иткән\nӨфөлә билдәһеҙ ир уҡыусыға һөжүм иткән. Бала енәйәтсе ҡулынан ысҡынған, уның ата-әсәһе полицияға ғариза яҙған. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә «Башинформ» агентлығына мәғлүмәтте раҫланылар.\n16:50, 15 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\n12 октябрҙә төн уртаһында Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Павловка ауылында йорт янып китә. Кривле-Илюшкино ауыл советы халҡы янғынды һүндерә. Бәхеткә, ҡорбандар юҡ.\n12:29, 14 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала янған йортта көс ҡулланып үлтереү эҙҙәре менән ике ирҙең кәүҙәһе табылған\nБашҡортостанда Тәфтиш комитеты Өфө районында йәшәгән 37 йәшлек ирҙе «ике һәм унан күберәк кешене үлтереү» статьяһы буйынса ғәйепләй. Тәфтишсенең һорауы буйынса ул һаҡ аҫтына алынды.\n15:47, 13 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБаш ҡалала йәшәгән бер ир 13 йәшлек ҡыҙыҡайҙы көсләгән, һуңынан ул ауырға ҡалған\nӨфөнөң Калинин районы суды 66 йәшлек ирҙе 6 айға иркен сикләп, ҡаты режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһында 13 йылға иркенән мәхрүм итте. Ул «ун дүрт йәше тулмаған ҡыҙҙы көсләү» статьяһы буйынса ғәйепле тип танылды.\n10:59, 9 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда 62 йәшлек Анатолий Степановты эҙләү тамамланды. Ҡыҙы Эльвира «Башинформ» агентлығына бөгөн атаһының Өфөлә үле килеш табылыуы хаҡында хәбәр итте.\n14:51, 7 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\n13:55, 3 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала тәфтишселәр антисанитария шарттарында эшләгән мәктәп менән ҡыҙыҡһына\nБашҡортостанда, Түбәнге Троицк ауылында, уҡыусылар емерелеп барған бинала белем ала. «Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, мәктәп уҙған быуаттың уртаһында һалынған — унда бер тапҡыр ҙа тулыһынса ремонт яһалмаған.\n16:43, 1 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар\n1 ноябрҙә төндә Башҡортостандың хоҡуҡ һаҡлау органдарына Өфөлә Степан Кувыкин урамындағы йорттарҙың береһенең подъезында ир-егеттең кәүҙәһе табылыуы тураһында хәбәр килде.\n15:59, 1 ноябрь 2017 Хәл-ваҡиғалар


Умартасылыҡ серҙәре/27-се дәрес — версиялар араһындағы айырма — Викидәреслек\nУмартасылыҡ серҙәре/27-се дәрес — версиялар араһындағы айырма\nУмартасылыҡ серҙәре/27-се дәрес (үҙгәртергә)\n20:52, 6 сентябрь 2017 версияһы\nstandardize attribution line at top (with specific URL for this content); wikify list; localize category prefix; keep only more-specific category; other minor\n18:20, 6 сентябрь 2017 версияһы (төҙәтеү)\nә (Dcljr Умартасылыҡ серҙәре. 27-се дәрес битенең исемен үҙгәртте. Яңы исеме: Умартасылыҡ серҙәре/27-се дәрес: subpage per Special:Diff/16177)\n20:52, 6 сентябрь 2017, ағымдағы версия (төҙәтеү) (кире алыу)\n(standardize attribution line at top (with specific URL for this content); wikify list; localize category prefix; keep only more-specific category; other minor)\n<small>''Рубриканы Рафиҡ Ноғоманов алып бара. Мәҡәләләр 2012 йылғы "«Башҡортостан"» гәзитендә баҫылған http://bashgazet.ru/usadba/5688-umartasyly-serre-27-se-dres.html''</small>\n== Ҡорттарҙы кейә аша урынлаштырыу ==\n== Ҡорттарҙы ояның өҫтө аша ябыу ==\nКөн һалҡынса булғанда, рамға йәбештерелгән яһалма балауыҙ нығыраҡ саҡта, ҡорттарҙы ояның өҫтө аша урынлаштырырға кәрәк.\n== Быны беләһегеҙме?.. ==\n...* Лев Толстойҙы ҡорт менән шөғөлләнеү бик мауыҡтыра, яҙыусы уларҙың тормош рәүешен яҡшы өйрәнә. Күс айырыу осоронда ул өйҙән бер саҡрым ярым алыҫлыҡта ятҡан умарталыҡтан тәүлектәр буйы ҡайтып инмәй, шунда йәшәй, төшкө ашты ла уға ҡатыны ташый. Л. Толстойҙың “Ясная поляна” усадьба-музейында (Тула өлкәһе) хәҙерге көндә лә ҙур умарталыҡ бар, бында бөйөк яҙыусы тарафынан һатып алынған түмәр умарталар һаҡлана;\n...* күс айырыу торошон “һүндереү” һәм күстәрҙең юғалыуына юл ҡуймау өсөн, умартала бөтә инә ҡорт ояларын юҡ итәләр һәм уны көсһөҙ ғаилә урынына ҡуялар. Бында иһә инә ҡорт һаҡлыҡ өсөн ике-өс көнгә ҡаплауыс менән ябып ҡуйыла. Осоусы бал ҡорттары, көсһөҙ ғаиләгә эләгеп, бал йыйырға тотона;▼\n...* умартанан сыҡҡан күстәргә юлда һыулы һәм ҡомло ҡаршылыҡтар булмаһа, улар төньяҡ-көнсығыш йүнәлешкә ынтыла;▼\n...* 3–4 кг массалы күс бер тәүлектә 11–12 кәрәҙ төҙөргә, бал йыйыу осоронда 49–60 килограмға тиклем бал йыйырға һәләтле;▼\n...* айырған ҡорттар, ғәҙәттә, саҡмай йәки саҡҡан осраҡтары бик һирәк, сөнки был мәлдә һәр ҡорт һуңғы сиккә тиклем бал менән тулған була (бал бөрләтәүенә 40–50 миллиграмға тиклем бал йыя) һәм умартасыны күсте алған саҡта ебәргән хатаһы өсөн сағырға кәрәк булғанда ла быны эшләй алмай. Шуның өсөн күсте йыйған, уны урынлаштырған (япҡан) саҡта төтөн менән артыҡ мауығырға ярамай. Умартаны бер нисә көн элек ташлап киткән күстәр генә иҫкәрмәне тәшкил итә.▼\n== Бал йыйыу һәм айыртыу ==▼\n▲...күс айырыу торошон “һүндереү” һәм күстәрҙең юғалыуына юл ҡуймау өсөн, умартала бөтә инә ҡорт ояларын юҡ итәләр һәм уны көсһөҙ ғаилә урынына ҡуялар. Бында иһә инә ҡорт һаҡлыҡ өсөн ике-өс көнгә ҡаплауыс менән ябып ҡуйыла. Осоусы бал ҡорттары, көсһөҙ ғаиләгә эләгеп, бал йыйырға тотона;\n▲...умартанан сыҡҡан күстәргә юлда һыулы һәм ҡомло ҡаршылыҡтар булмаһа, улар төньяҡ-көнсығыш йүнәлешкә ынтыла;\n▲...3–4 кг массалы күс бер тәүлектә 11–12 кәрәҙ төҙөргә, бал йыйыу осоронда 49–60 килограмға тиклем бал йыйырға һәләтле;\n▲...айырған ҡорттар, ғәҙәттә, саҡмай йәки саҡҡан осраҡтары бик һирәк, сөнки был мәлдә һәр ҡорт һуңғы сиккә тиклем бал менән тулған була (бал бөрләтәүенә 40–50 миллиграмға тиклем бал йыя) һәм умартасыны күсте алған саҡта ебәргән хатаһы өсөн сағырға кәрәк булғанда ла быны эшләй алмай. Шуның өсөн күсте йыйған, уны урынлаштырған (япҡан) саҡта төтөн менән артыҡ мауығырға ярамай. Умартаны бер нисә көн элек ташлап киткән күстәр генә иҫкәрмәне тәшкил итә.\n▲==Бал йыйыу һәм айыртыу==\nӘгәр ҙә балды ваҡытында айыртып алмаһаң һәм кәрәҙҙәрҙе бушатмаһаң, ҡорттар татлы һут йыйыуҙы туҡтата. Көндөң тәүге яртыһында сәскә һутын күберәк йыйырға мөмкин булыуын һәм ҡорттарҙың әүҙемерәк эшләүен иҫтә тотоп, балды төштән һуң, кискә табан алырға кәрәк. Быныһы инде ҡорттарға мәшәҡәт тыуҙырмау маҡсатында эшләнә. Айыртып алғас, бушаған кәрәҙҙәр шунда уҡ умарталарға кире ҡуйыла. Төн сыҡҡансы ҡорттар тыныслана, кәрәҙҙәрҙе тәртипкә килтерә, таҙарта һәм иртәнсәктән башлап ғәҙәттәгесә эшкә тотона. Бал ҡараған саҡта йылытҡысты һәм өҫкө япма таҡталарын алып торалар, унан һәр ҡорт йөрөй торған “урам”ға бер аҙ төтөн өрҙөрәләр, ҡорттарҙы аҫҡы рамдарға ҡыуалар. Уларҙы рамдарҙан һелкеп төшөрәләр, ә төшмәй тороп ҡалғандарын ваҡ щетка йәки ҡаурый, бумала, ҡанат менән һеперәләр. Эште тиҙләтеү һәм ҡорттарҙы артыҡ борсомау өсөн алған рамдар урынына кәрәҙҙәре төҙөлгән һаҡлыҡтағы рамдарҙы ҡуйырға кәрәк. Әгәр ҙә улар булмаһа, яһалма балауыҙлы рамдар ҙа ярай. ▼\n▲Әгәр ҙә балды ваҡытында айыртып алмаһаң һәм кәрәҙҙәрҙе бушатмаһаң, ҡорттар татлы һут йыйыуҙы туҡтата. Көндөң тәүге яртыһында сәскә һутын күберәк йыйырға мөмкин булыуын һәм ҡорттарҙың әүҙемерәк эшләүен иҫтә тотоп, балды төштән һуң, кискә табан алырға кәрәк. Быныһы инде ҡорттарға мәшәҡәт тыуҙырмау маҡсатында эшләнә. Айыртып алғас, бушаған кәрәҙҙәр шунда уҡ умарталарға кире ҡуйыла. Төн сыҡҡансы ҡорттар тыныслана, кәрәҙҙәрҙе тәртипкә килтерә, таҙарта һәм иртәнсәктән башлап ғәҙәттәгесә эшкә тотона. Бал ҡараған саҡта йылытҡысты һәм өҫкө япма таҡталарын алып торалар, унан һәр ҡорт йөрөй торған “урам”ға бер аҙ төтөн өрҙөрәләр, ҡорттарҙы аҫҡы рамдарға ҡыуалар. Уларҙы рамдарҙан һелкеп төшөрәләр, ә төшмәй тороп ҡалғандарын ваҡ щетка йәки ҡаурый, бумала, ҡанат менән һеперәләр. Эште тиҙләтеү һәм ҡорттарҙы артыҡ борсомау өсөн алған рамдар урынына кәрәҙҙәре төҙөлгән һаҡлыҡтағы рамдарҙы ҡуйырға кәрәк. Әгәр ҙә улар булмаһа, яһалма балауыҙлы рамдар ҙа ярай.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/16260»


Яуызлыҡҡа ҡоролған яҙмыш\nМалай алдындағы ашын этеп ебәрҙе. Эҫе һурпа янында ҡалаҡ тотоп ултырған өләсәһенә сәсрәне. 10 йәштәрҙәге Әмир: “Һуған һалғанһығыҙ! Күпме әйттем һуғанлы аш ашамайым тип! Аңламайһығыҙмы әллә?!”-тип аҡырып ебәрҙе. Уның тауышынан плитә янында торған әсәһе лә, өләсәһе лә кесерәйеп ҡалғандай булды. Малай сығып киткәс, 30 йәштәрҙәге ҡатын: “Әсәй, ниңә һалдың инде шул һуғанды?!”-тип екерҙе. Әбей тәүҙә өндәшмәне. Унан ҡыҙына ҡарап: “Улыңды шаштырып, башыңа бәлә алаһың. Атаһы үлгәнгә күпме ваҡыт үтте. Сыҡ кейәүгә! Юғиһә, тота алмаясаҡһың һин уны”,-тине.\nЙығылырымды белһәм – һалам түшәп ҡуйыр инем... Шулай тип уйлап, үкенмәгән-һыҙланмаған, исмаһам, бер әҙәм балаһы бармы икән Ер шарында? Кемделер ҡайғы көтмәгәндә килтереп һуға, бәғзеләрҙе ҡытыршылыҡтар туҡтауһыҙ ныҡлыҡҡа һынай, ә ҡайһы берәүҙәр үҙенә тейешле һуҡмаҡтан ситкә тайпылыуын белһә лә, һуҡырҙарса шунан атлауын дауам итә...\nУл көндө ауыл өҫтөндә йөрәк өҙгөс тауыш яңғыраны. Унан: “Ҡуй, балам, туҡта! Үлтерәһең бит!” - тигән һыҡтау айырым-асыҡ ишетелеп ҡалды. Уяу күршеләр шунда уҡ полицияға хәбәр итте. Тауыш ҡупҡан йорт янына кешеләр йыйылды, тик береһе лә эскә инергә ҡыйманы. Билдәһеҙлектән ҡурҡыу үҙенекен итте. Өйҙән ҡулдары ҡанға батҡан Әмирҙе алып сыҡҡас, ауыл халҡы “аһ!” итеп итеп ҡалды. Кешеләрҙең: “Ул төрмәнән ҡайттымы ни?” “Ҡасан ҡайтты икән?!” “Оялмай, бында килгән бит әле!” “Әллә әсәһен үлтерҙеме икән?” тигән бышылдап һөйләшеү китте. Әле айнығып та етмәгән Әмир ауылдаштарына тәүҙә вайымһыҙ ғына ҡарап алды, унан иң яҡыны торған бабайға эйелеп ырылдаған тауыш сығарып, уны ҡурҡытты. Өлкән кешенең ҡобараһы осоуын күреп, һаһылдап көлөп ебәрҙе. Уның имәнес тауышы, ҡапыл урынлашҡан тынлыҡҡа ҡаҡлығып, Ирәндек тауҙарында ла яңырап китте.\nМалай алдындағы ашын этеп ебәрҙе. Эҫе һурпа янында ҡалаҡ тотоп ултырған өләсәһенә сәсрәне. 10 йәштәрҙәге Әмир:\n- Һуған һалғанһығыҙ! Күпме әйттем һуғанлы аш ашамайым тип! Аңламайһығыҙмы әллә?!” - тип аҡырып ебәрҙе.\nУның тауышынан плитә янында торған әсәһе лә, өләсәһе лә кесерәйеп ҡалғандай булды. Малай сығып киткәс, 30 йәштәрҙәге ҡатын:\n- Әсәй, ниңә һалдың инде шул һуғанды?!”-тип екерҙе.\nӘбей тәүҙә өндәшмәне. Унан ҡыҙына ҡарап:\n-Улыңды шаштырып, башыңа бәлә алаһың. Атаһы үлгәнгә күпме ваҡыт үтте. Сыҡ кейәүгә! Юғиһә, тота алмаясаҡһың һин уны”,-тине.\nИшек төбөндә барыһын да тыңлап торған Әмир өләсәһенә шул көндән үс тотто. Юҡ, әсәһенә күрһәтмәй генә эшләне ул барыһын. Калуштарын ҡырҡты, ҡәҙерләп кейгән ситектәрен ҡыйлыҡҡа ташлап китте, сәйенә ипләп кенә тоҙ һалды, ҡомғанынан бысраҡ түкте. Әбей малайҙың этлеге икәнен аңлап барыһын да ҡыҙына еткерҙе. Тик әсә кеше улын яҡлашты, барыһын да ла өләстең үҙен ғәйепләне. Фермала эшләгән ҡатын иртә сығып китә лә, һуң ҡайта торғайны. Әмир шуның менән файҙаланып, ишек алдына сыҡҡан өләсәһе артынан ишекте бикләне. Уларҙың йорто ауылдан айырым бер урында тора. Иң яҡын күршеләренә лә бер саҡрымдай ара барҙыр. Намаҙ алдынан тәһәрәт алайым тип кенә сыҡҡан әбей еңел кейенгән ине. Ҡышҡы һыуыҡ уны шунда уҡ өтөп алды. Ишекте астырыуын һорап бер тәҙрәнән икенсеһенә йөрөнө, тайып йығылып бөттө. Унан малайҙың асмаҫын аңлап, урам буйлап иң яҡын өйгә китте. Барып еткәнсе әбекәй тәнен һиҙмәҫлек хәлгә еткәнсе туңған ине. Ауылдаштары ах та ух килеп уны тәрбиәләй башланы. Кискеһен ҡайтҡан әсәһен Әмир йылмайып ҡаршы алды. “Өләсең ҡайҙа?” - тигән һорауға, “белмәйем, мин йоҡлап киткәнмен”,-тине. Әсәһе ысынбарлыҡты һөйләп биргәс тә, ҡатын уға ышанманы. “Ни эшләп Әмир артыңдан ишек бикләп йөрөһөн?! Аҡылыңа еңеллек килә башлаған инде”-тип екерҙе. Ошо һыуыҡ тейҙереүҙән һуң өлкән кеше мандый алманы. Үпкәһенә зыян килеп, айҙар дауамында ауырый барып, донъя ҡуйҙы.\n“Мине кешегә һанамаһаң!..”\nКласта Әмирҙән ҡурҡмаған бала булмағандыр. Хәйер, бар мәктәп уҡыусылары, хатта өлкәнерәктәре лә уны урап үтә ине. Сөнки көсө етмәҫен һиҙһә, тимер, сыбыртҡы, таш ҡуллана башлаған үҫмер тиҙ ҡыҙып барыуы менән айырылды. Уҡытыусылар ҙа уның менән артыҡ булышмаҫҡа тырышты. Яуап бирһә лә бирмәһә лә “өслө” ҡуйып, иң артҡы партала ғына тоттолар.\nУҡыу йылының уртаһында класҡа яңы ҡыҙ килде. Был хәбәр бар мәктәпте шунда уҡ урап сыҡты. Сөнки ауылға яңы уҡыусы килеүе бик һирәк күренеш. Һомғол буйлы, ҙур күҙле Әҙилә барыһының да иғтибар үҙәгендә булды. Уның әсәһе был ауылға үрге остағы Хәйригә кейәүгә сыҡҡан икән. Әҙилә беренсе көндө үк бар мәктәп менән дуҫ булғандыр. Ҡыҙҙар менән ҡайтырға сыҡҡас, уларҙы Әмир баҫтырып етте. Әҙиләнең ҡулынан ныҡ итеп тотоп:\n- Эй, һин, минең менән ҡайтаһың!”-тип һөйрәкләй башланы.\nҮҫмерҙең холҡон белгән ҡыҙҙар төрлөһө-төрлө яҡҡа ҡасты. Әҙилә илай башланы. Магазинға килгән ололар күреп, ҡоторған үҫмерҙән айырып алды. Илап ҡайтып ингән ҡыҙын күргән әсәнең ҡото осто. Әҙилә барыһын да һөйләп бирҙе. Хәйри:\n- Был бала берәй ҡаза сығармайынса ҡуймаҫ инде!, - тип ярһып Әмирҙең йортона китте.\nҠулына сыбыртҡы тотоп килгән ирҙе тәҙрәнән күргән әсә, уның ҡаршыһына йүгереп сыҡты.\n- Ҡайҙа улың?!”-тип ҡысҡырыуға,\n- Ҡайтманы әле ул. Нимә булған?-тине ҡатын.\n- Улыңа әйт, Әҙиләгә яҡын бараһы булмаһын! Тағы берҙе ҡағылһа, күрмәгәнен күрһәтермен, - тип боролоп ҡайтып китте.\nӘсәһе йәшенгән еренән сыҡҡан Әмиргә:\n- Улым, улай ярамай бит...”-тип әйтә генә башлағайны, улы ҡул һелтәп: “Ҡуйсы, башымды ҡатырма!”-тине лә, урамға сығып китте.\nШунан һуң Әҙилә уның менән һаулыҡ та һорашманы. Башҡалар менән мөләйем булған һылыуҡайҙың үҙенә шундай ҡарашта булғанын егет күтәрә алманы. “Килеп эләгерһең әле!”-тип үсәне.\nБыҙауҙарын эҙләп йөрөгән ҡыҙҙы ауыл ситендә тотоп алды ул. Шунда уҡ Әҙиләне урман эсенә һөйрәп алып китте. Ҡыҙ иланы, ялбарҙы, ҡысҡырҙы, тик Әмир: “Шәп инең бит! Мине кешегә һанамай инең бит!”-тип ҡаршылашҡан ҡыҙҙы туҡмай, кейемен йыртҡыслай башланы. Әҙиләнең бәхетенә шул ваҡыт урмансы ағай килеп сыға. Ул үҫмерҙе ҡолата һуғып, ҡыҙҙы күтәреп ауылға алып ҡайта. Ауылда: “Әмир Әҙиләне мәсхәрәләргә маташҡан!”-тигән ҡот осҡос хәбәр шунда уҡ тарала. Үҙен был юлы яза көткәнен аңлаған үҫмер ҡараңғы төшкәнсе ауылға ҡайтманы. Ярты төн үткәс кенә йортона һаҡ ҡына үтеп инде. Әсәһе йоҡламай уны көтә ине. “Эй, балаҡайым, ниҙәр генә ҡыланып ташланың һин?! Хәҙер нимә була инде?! Хәйри өс мәртәбә килеп китте, “Полиция тотҡансы үҙем үлтерәм мин уны”,- тип. Төрмәгә ултырталар бит!”-тип сеңләне ул.\nӘмир әсәһен этеп ебәрҙе лә, юл сумкаһына әйберҙәрен тултырҙы. Унан аҡса таптыра башланы. Әсәһе биргән аҡса әҙ булып күрендә, шуға күрә уның алтын балдағы һәм алҡаларын һалдырып алды. Ҡаршылашырға маташҡан әсәһен этеп, йүгереп сығып китте. Был йәй ул үҙе кеүек үҫмерҙәргә барып юлығып, шулар менән көндәрен үткәрҙе. Йылы ваҡытта ҡайҙа йоҡларға тип аптыранманылар. Ә инде көҙ еткәс, баҡсасыларҙың йорттарына үтеп инделәр. Баҙға төшөп, ҡышҡылыҡҡа әҙерләнгән йәшелсә, емеш менән туҡландылар. Урамда ҡалған машиналарҙы тәгәрмәстәрен, магнитола һ.б. урлап һатып, хәмергә алыуға тотондолар. Шулай, бер еңел машинаға үтеп ингәндә, барыһы ла тотолдо. Тәү мәртәбә һәм урлыҡ өсөн хөкөм ителгән ике дуҫы шартлы яза алып иректә ҡалды. Әмиргә Әҙиләне көсләргә маташҡаны, унан хоҡуҡ һаҡсыларынан ҡасып йөрөгәне өсөн дә яуап тоторға тура килде. Егет балиғ булмағандарҙың колонияһына оҙатылды. Илап ҡалған әсәһенән туҡтауһыҙ аҡса, посылка һорап хаттар яуҙырҙы.\nТағы бер яуызлыҡ\nСитлек артындағы ваҡыт Әмирҙе тағы ла ҡанһыҙыраҡ әҙәм аҡтығына әүерелдерҙе. Колониянан сығыу менән ҙур ҡалаға төпләнеп, шунда ҡырын эштәрен дауам итә. Урлыҡ, талау кеүек ҡурҡыныс енәйәттәр, уның йәшәү рәүешенә әүерелә. Бер көн ул үҫмер сағында бергә хөкөм ителеп, иректә тороп ҡалған дуҫын осрата. Вадим белем алған, үҙ фатиры бар, өйләнергә йөрөй. Әмир: “Мин һеҙҙең өсөн дә ултырҙым, шуның өсөн мине ресторанға алып барып һыйла”,-тип бәйләнә башлай. Асыуланған Вадим Әмирҙе йыға һуғып китә. Үсле егет быны онотмай. Бер көн ул әшнәләре менән Вадимдың йортона үтеп инә. Өйләнергә йөрөгән егет кәләше менән бергә була. Баҫҡынсылар Вадимды туҡмай башлайҙар, ҡыҙҙы мыҫҡыл итергә маташалар. Бәхеткә ҡаршы, күршеһе бандиттарҙың күреп ҡалған була һәм полиция саҡырта. Хоҡуҡ һаҡсылары Вадимды һәм ҡыҙҙы ҡотҡарып ҡала. Был хәлдән һуң Әмир ҡаты режимлы колонияға хөкөм ителә. Тағы ла әсәһенән аҡса, посылка таптырыу башлана. Әсәһе хәленән килгән тиклем ярҙам итә. Был ваҡытта ҡатын кейәүгә сыҡҡан була, тик Әмиргә был хаҡта әйтмәй. Улы уның был аҙымын хупламаҫ, тип ҡурҡа.\n“Йәшәй алмаҫбыҙ инде...”\nҠатындың шикләнеүҙәре дөрөҫкә сыға. Бер нисә йылдан һуң төрмәнән сыҡҡан Вадим был юлы тыуған ауылына йүнәлә. Алама йорттары урынына ҡалҡып сыҡҡан яңы өйҙө күреп аптырап китә. Әсәһе менән һаулыҡ та һорашмай: “Нимә, байып киттеңме әллә? Миңә йүнләп аҡса ебәрмәй инең, өй һалып ятаһың!”-тип ишекте тибеп асып килеп инде ул.\nӨйҙә ят ирҙе, йәш ҡатынды, кескәй баланы күреп, бер мәлгә тымып ҡалды. Әсәһе ҡалтыранған тауыш менән: “Мин кейәүгә сыҡтым Морат ағайыңа. Был уның ҡыҙы һәм ейәне”,-тип улын ҡосаҡларға ынтылды. Тик Әмир уны этеп ебәрҙе. “Түҙмәнең инде ирһеҙ!”-тип екерҙе. Морат тороп ҡатынын яҡлаша башлағайны, уны ла этеп ебәрҙе. Әсә кеше уларҙы көскә тынысландырҙы. Әмир үҙенә оҡшаған бүлмәгә үтеп инде. Бында Фәридә балаһы менән йәшәй икән. “Был бүлмә элек минеке ине”,- тип йәш ҡатындың әйберҙәрен быраҡтыра башланы. Өйҙә көскә тыныслыҡ урынлашты. Кискеһен араҡы таптырған Әмиргә һорағанын магазиндан барып алып килеп бирҙеләр. Морат шашҡан Әмир менән ныҡлап һөйләшәм тиһә лә, ҡатыны тыйҙы.\nТөнөн улар Фәридәнең ҡысҡырған тауышына уянып китте. Морат йүгереп инеп Әмирҙе осрата һуҡты. Тегеһе тәгәрләп барып төштө лә, ҡулына ҡайҙандыр килеп эләккән таяҡ менән Мораттың башын яра һуҡты. Ир аңын юғалтһа ла, ҡан күреп шашҡан енәйәтсе туҡтай алманы. Әсәһе: “Үлтерәһең бит?! Нимә эшләйһең?!”-тип килеп йәбешкәйне, уны ла стенаға һеңгәҙәтә һуҡты. Бүлмәнән сығып ҡасып өлгөргән Фәридә полиция саҡыртып өлгөрҙө.\nБыл юлы Әмирҙең судына әсәһе килмәне. Ҡан баҫымы күтәрелгән ҡатындың йөрәк өйәнәге тотоп, оҙаҡ ҡына дауаханала ятты. Күҙен асһа ла, йомһа ла, ҡанға батҡан бүлмәне күреп, йүнәлә алмай аҙапланды. Морат та дауахана түшәгендә оҙаҡ ятты. Яралары төҙәлгәс тә, ҡатыны янына килергә ашыҡманы. Фәридә балаһын алып, икенсе ҡалаға сығып китте. Морат үҙ ҡулдары менән һалған йорт тирәһендә оҙаҡ йөрөнө, нигеҙгә ултырып уйланды. Өйгә ингәс үҙенә өнһөҙ текләп ҡараған ҡатынға: “Мин һинең менән йәшәй алмайым. Улыңдың төрмәлә ултырғанын әйтмәгәнһең. Кешеләр уны яманлағанда ла, яҡлагып: “Буш һүҙ, ул ситтә эшләй. Үҫмер сағында дуҫтары ҡотортҡанға нимәлер урлап бер тотолғайны, шуны күрә алманылар”,-тип алдағанһың. Ә бит улың ҡанһыҙ, әшәке кеше булып сыҡты. Айырылышабыҙ, был йортҡа сығарған сығымдарҙы түләйһең инде”,-тип сығып китте.\nҠатын ултырған ерендә ҡатып ҡалды. Күҙ алдынан тәүге мөхәббәте – Әмирҙең атаһы, бәхетле туй мәжлесе, әсә булыуы үтте. Унан ире аварияға тарып һәләк булды һәм шунан һуңғы тормошо ҡара һөрөмгә ҡапланды. Морат килеп сыҡҡанда әҙерәк күк асылғандай булғайны ла бит... Ваҡытлы ғына булған икән. Ҡатындың алдына аҡ күлдәк кейгән тәүге ире килеп баҫты...\nБыл ваҡытта оҙайлы йылдарға хөкөм ителгән Әмир юлдан уҡ әсәһенә аҡса таптырып хат яҙа башлаған ине. Әсәһенең йөрәге мәңгеләккә туҡтағанын ул бер айҙан ғына беләсәк...


Сит ил автомобилдәрен урлаусылар ҡулға алынды\nӨфөнөң Октябрь проспектында авариялар йыш була. Ағымдағы йылдың ун айында баш ҡаланың төп магистралендә 161 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Ырымбур трактында 59 авария булған, Салауат Юлаев проспектында - 29. 2008 йылдың ғинуар-октябрендә баш ҡала юлдарында йәмғеһе 1866 авария булған. Был һандарҙы Өфө хакимиәтендә үткән матбуғат конференцияһында Өфө буйынса эске эштәр идаралығы начальнигы Урал Аҡҡучуков килтерҙе. Матбуғат конференцияһы Милиция көнөнә ҡарата үтте. Идаралыҡ начальнигы баш ҡала милицияһы эшендәге иң актуаль мәсьәләләрҙе күтәрҙе.\nЭске эштәр идаралығы начальнигы автомобиль темаһына ҙур иғтибар бүлде. Ул юлдарҙағы авария мәсьәләләрен, шулай уҡ автомобиль транспортын урлап ҡасыу һәм уны яндырыу кеүек көнүҙәк проблемаларҙы күтәрҙе. Өфөлә ағымдағы йылдың ун айы йомғаҡтары буйынса, юл-транспорт ваҡиғаһы, үткән йылдың ошо осорона ҡарағанда, 131-гә күберәк булған. Юл аварияларында 75 кешенең ғүмере өҙөлгән, 2191 кеше йәрәхәтләнгән. Һәләк булыусылар араһында - бер бала, тағы ла 204 кеше йәрәхәтләнгән.\nАвария үҫеше, башлыса, автопарктарҙың даими артыуына бәйле.\nАғымдағы йыл башында Өфөлә 253 меңдән ашыу еңел автомобиль теркәлгән. Һәр ай тиерлек 2 мең еңел автомобиль иҫәпкә алыныуын күҙ уңында тотҡанда, иҫәпләүе ауыр түгел, бөгөнгө көндә баш ҡалала еңел автомобилдәрҙең һаны 270 меңдән ашып китә.\nМәскәүҙә автомобилдәргә ут төртөү серияһынан һуң, Өфөлә лә быға оҡшаш күренештәр булды. Идаралыҡ начальнигы һүҙҙәренә ҡарағанда, быйыл Өфөлә транспортҡа ут төртөү буйынса 39 енәйәт эше ҡуҙғатылған, шуның 2-һе судҡа тапшырылған.\n2007 йылда автомобиль транспортын урлап ҡасыу һаны артты. Быйыл был хәл бер аҙ тотороҡлана төшкән - ун айҙа урлап ҡасыу һаны, үткән йылдың ун айына ҡарағанда, 10 процентҡа кәмерәк: 370-кә ҡаршы 332. Ҡылынған енәйәттең 66,8 проценты асыҡланған. Күп осраҡта сит ил автомобилдәрен урлайҙар. Һуңғы айҙарҙа баш ҡалала ике "Лексус" һәм дүрт "Тойота Ленд Крузер" автомобилен урлағандар.\n- Әле был енәйәт асыҡланған, - тине идаралыҡ начальнигы. - Шиклеләр коллегаларыбыҙ тарафынан икенсе төбәктә ҡулға алынған. Бөгөнгө көндә баш ҡала милицияһы балиғ булмаған енәйәтселәр ҡылған өс эште тикшерә. Әйтергә кәрәк, бында һүҙ күп эпозодлы эштәр тураһында бара. Шулай итеп, Өфөнөң Орджоникидзе районында 17 йәшлек егет етәкселегендәге төркөм суд алдына баҫасаҡ, уның составында - өс үҫмер. Уларҙың иҫәбендә - һигеҙ тапҡыр автомобиль урлау.\nҮҫмерҙәр енәйәтселеге тураһында һөйләгәндә, бындай енәйәттәр һаны кәмей төшкән. Үткән йылда үҫмерҙәр тарафынан 446 енәйәт ҡылынған булһа, быйыл - 423. Улар араһында талауҙар күп - 73.\nҮҫмерҙәр араһында урлашыуҙар ҙа күп. Өфө милицияһы башлығû билдәләүенсә, бурҙар ишеккә асҡыс яратып, һәр өсөнсө фатирҙы талай. Бурҙар тәҙрәнән инеп, йә булмаһа ишекте емереп үҙ эшен эшләй.\nКеҫә телефондарына килгәндә, быйыл телефондарҙы урлау һаны ике тапҡырға кәмегән - өс меңдән 1734-кә тиклем. Ҡылынған енәйәттең 40 проценты тирәһе асыҡланған.\nБаш ҡала милицияһы башлығы вәхшиҙәрсә үлтерелгән ике студент ҡыҙҙың эшенә лә туҡталды. "БАШвестЪ" Башҡорт дәүләт университетында уҡыған 18 йәшлек ике ҡыҙҙың мәйете баш ҡаланың Ленин районында табылыуы тураһында хәбәр иткәйне.\n- Әлегә ыңғай һөҙөмтәләр юҡ, енәйәтте тикшереү бара, хоҡуҡ һаҡлау органдары кеше үлтереүсене табыу өсөн барыһын да эшләйәсәк, - тине начальник.


Һин – супер, Зарема!\n16 Февраль 2018, 16:26\nЯңы ғына Учалы ҡыҙы Ләйсән Золотарёва Мәскәүҙә үҙенең сығышы менән бөтә илде шаулатҡайны. Әле бына Әбйәлил районының Асҡар балалар йортонда тәрбиәләнеүсе, IX синыф уҡыусыһы Зарема Шәйхетдинова НТВ каналы саҡырыуы буйынса «Һин – супер!» проектының 2-се миҙгелендә һынау тотасаҡ.\nЗарема өсөн был тәүге бәйге түгел. 2016 йылда ҡыҙ «Йондоҙлоҡ» Бөтә Рәсәй художестволы ижад конкурсында I урын яулай. Ул саҡта Мәскәүгә Рәсәйҙең 19 төбәгенән 220 бала йыйыла. Ҡатнашыусыларҙы дүрт: «Вокал», «Хореография», «Театр», «Оригиналь жанр» номинацияһы буйынса һайлап алалар. Зарема алыш иң ҡыҙыу барған «Вокал»да еңеүсе була.\n– Бәләкәйҙән йырларға яратҡан Заремабыҙҙың яулаған уңыштары етерлек. 2013 йылда ул Дзержинск ҡалаһында үткән «Дуҫтар янында – 2013» VI Бөтә Рәсәй фестиваленән дипломант булып ҡайтты. Шул уҡ йылда Ульяновскиҙа һәләтле балаларҙың халыҡ артисткаһы Валентина Леонтьеваға арналған «Гәлсәр башмаҡ» исемле музыкаль фестиваль-конкурсы уҙғайны. Заремабыҙ унда ла дипломант булды. Уҙған йыл Дүртөйлөлә ойошторолған «Яҙғы тамсы» республика конкурсында I урынға лайыҡ булды. Ә бына «Бала саҡ йондоҙҙары» республика бәйгеһендәге еңеүе уға ил кимәлендә сығыш яһау хоҡуғы бирҙе лә инде. Сәмле ҡыҙ тәүге йылда – икенсе, киләһе йылына беренсе урын алыуға өлгәште.\n«Йондоҙлоҡ» Бөтә Рәсәй конкурсына Зарема вокал буйынса остазы Сәғит Хызыров менән «Бер алманы бишкә бүләйек» йырын һайланы. Матур итеп милли костюмдар тектерҙек. Бик етди әҙерләнде һәм бына тигән итеп сығыш яһап, конкурсты ойоштороусы Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығының, балалар хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендәге дәүләт сәйәсәте департаментының дипломына лайыҡ булды.\n2017 йылдың сентябрендә НТВ каналы ойошторған «Һин – супер!» конкурсына заявка бирҙек. Декабрҙә скайп аша тыңлап ҡаранылар. Оҙаҡламай саҡырыу килеп төштө, – ти ғорурлыҡ менән директорҙың уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Рәйлә Шәйхислам ҡыҙы Сирубаева.\nӘйткәндәй, Зареманың бер туған ҡустыһы Басир ҙа – бик һәләтле малай. Уның да тауышы бик матур икән. Ә шиғырҙары беҙҙең «Йәншишмә» гәзите биттәрендә даими баҫылып тора. Апаһы менән икеһе лә яҡшы уҡыйҙар.\nНТВ каналы ойошторған «Һин – супер!» проекты шуныһы менән үҙенсәлекле, унда тик балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр генә ҡатнаша. Эйе, тормошта уларға бер нәмә лә еңел бирелмәй. Башҡа балалар менән сағыштырғанда, был ҡыҙҙар, малайҙарға үҙҙәрен күрһәтеү, талантын асыу мөмкинлеге күпкә ҡыйыныраҡ. Ошондай проекттар улар өсөн бик тә кәрәкле.\nҺәр кем еңеү тураһында хыяллана, әлбиттә. Ләкин бындай мәртәбәле сарала ҡатнашыу ғына ла оло бәхет түгелме ни?! Жюри составында ла кемдәр бит әле: билдәле композитор Игорь Крутой, йырсылар – Сергей Лазарев, Юлианна Караулова һәм продюсер Виктор Дробыш.\nХалыҡ-ара шоуҙа Рәсәй төбәктәренән һәм элекке СССР-ға ҡараған республикаларҙан барлығы 82 бала ҡатнашасаҡ. Был бәйгене тағы ла сағыуыраҡ, күркәмерәк итәсәк.\nФиналға сығыусылар оло тормошҡа юллама аласаҡ. Талантлы яҡташыбыҙ, башҡорт ҡыҙы Зарема Шәйхетдиноваға уңыштар теләйек. Ҡатнашыусылар өсөн тауыш йыйыу башланды ла. Әйҙәгеҙ, ошо һылтанма аша http://www.ntv.ru/peredacha/Super/team/68240/17831/ Заремаға тауыш бирәйек. Әүҙемерәк булайыҡ, дуҫтар! Һәр шәмбе киске сәғәт 8-ҙә тапшырыуҙы ҡарап барырға онотмағыҙ.


Инкассаторҙарҙы яндырыуҙа шикләнеүселәр ҡулға алынды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 сентября 2015 — 15:24\nРеспублика буйынса эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре сауҙа үҙәктәренең береһендә инкассаторҙарҙы яндырыуҙа шикләнеүселәрҙе ҡулға алды. Улар балтач ауылынан, өс бер туған.22 август инкассаторҙар ҡәҙимге эшен башҡарырға — банкоматтарҙың береһен ҡулаҡса менән тулыландырырға килә. Улар терминал эргәһенә килеү менән шартлау яңғырай. Видеокүҙәтеү алып барған камералар күрһәтеүенсә, инкассаторҙар артынан магазинға ике йәш кеше инә. Уларҙың береһе инкассаторҙарға ниндәйҙер шыйыҡса һибә, икенсеһе шырпы һыҙып ырғыта. Инкассаторҙарҙың береһе һәләк булды, икенсеһе Мәскәүҙә дауалана.


Милли ағас ултыртыу көнөндә Башҡортостанда 15 мең ағас ултыртыу планлаштырыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:41, 12 мая 2012 Йәмғиәт\n2012 йылдың 12 майында Милли ағас ултыртыу көнө үтә. Бөгөн Рәсәйҙең күпселек төбәктәрендә 200 меңгә яҡын кеше дөйөм алғанда яҡынса 25 миллион үҫенте ултыртасаҡ.\nБашҡортостандың Урман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, йәмәғәтселек иғтибарын урмандарҙы һаҡлау мәсьәләһенә йәлеп итеү, шулай уҡ кешеләрҙә йәшеллеккә ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү бөтә Рәсәй «урман» көнөнөң төп бурысы булып тора.\nТәүгә Милли ағас ултыртыу көнө бөтә ил кимәлендә 2011 йылда – Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы менән иғлан ителгән Халыҡ-ара урман йылында үткәрелде. Рәсми рәүештә был көн майҙың икенсе шәмбеһендә билдәләнә.\nБер йыл элек Милли ағас ултыртыу көнөндә төбәктең һәр урман хужалығында тиерлек 500-шәр үҫенте ултыртылды. Дөйөм алғанда республика урмандары 15 меңдән ашыу ағасҡа тулыланды.\n— Быйыл да шул сама ағас ултыртыу планлаштырыла. Теләгән һәр кем урындағы урман хужалығына мөрәжәғәт итеп, сарала ҡатнаша ала. Уға үҫентеләр һәм уларҙы ултыртыу өсөн кәрәкле инструменттар биреләсәк, — тине министрлыҡтың матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллин.\nТеги: милли ағас ултыртыу көнө


Мәҙәниәт » Страница 2 » "Урал" гәзите\n28-09-2015, 15:29 / Мәҙәниәт\n22 сентябрь Арыҫлан Мѳбәрәков исемендәге Сермән балалар йортонда “Республикам минең” I республика әҙәби конкурсы старт алды....\n21-09-2015, 09:18 / Мәҙәниәт\nМәҙәниәт - йәшәйешебеҙ көҙгөһө\nРайон-ҡалабыҙ үҫешендә, ҡаҙаныштарында мәҙәниәт ѳлкәһенең ѳлѳшѳ ифрат ҙур. Быуаттар төпкөлөнән килгән бай тарихлы, ҡабатланмаҫ хозур тәбиғәтле, әллә күпме милләттәрҙе үҙ балаһындай ҡуйынына һыйындырған еребеҙ данын нәҡ мәҙәниәт өлкәһе кешеләре күтәрә. Быға ижади коллективтарҙың республикала ғына түгел, ә Бөтә Рәсәй, хатта донъя кимәлендә яулаған еңеүҙәре дәлил. Ғөмүмән, мәҙәниәт өлкәһе быуындар һәм халыҡтар араһында ныҡлы бәйләнеште тәьмин итә, шәхестең рухи формалашыуына, йәш быуында тыуған төбәккә, халыҡҡа һөйөү тәрбиәләүҙә лә йоғонтоһо ҙур. Ә инде ауылдарҙағы мәҙәни усаҡтар халыҡҡа рухиәт...\n27-07-2015, 09:58 / Мәҙәниәт\n21 июлдә Үрге Әүжән ауылында Ҡазан тәреһе (Казанская икона Божий матери) хѳрмәтенә һәм ауыл кѳнѳнә арналған саралар үтте. Быйыл беренсе тапҡыр Үрге Әүжәнгә байрамға Башҡортостан митрополияһы башлығы, Ѳфѳ һәм Стәрлетамаҡ митрополиты Никон килде....


Ауыл тормошо » Страница 4 » "Урал" гәзите\n9-06-2014, 11:09 / Ауыл тормошо\nВәт, исмаһам, бүләк!\nБыл эшкә етәкселәр генә түгел, ауыл депутаттары, старосталары, әүҙем йәмәғәтселәр һәм ауыл халҡы ла теләп ҡушыла. Ғәҙәттә, әҙер майҙансыҡ Таганрог ҡалаһынан һатып алына. Киләсәк быуындың бәхетле бала сағы, үҙ ауылының тѳҙѳклѳгѳ ѳсѳн битараф булмағандар уны ҡороп, тирә-яғын кәртәләп, буяп ҡуя....\n4-06-2014, 13:52 / Ауыл тормошо\nОҫта йәшәй ауылымда\nСермән ауылында йәшәгән Ришат Хәмзә улы Әхмәтовҡа шулай тип белеп әйткәндәр икән. Үҙемдең дә йомошом тѳшкәс, яңы ишек эшләтеп алайым әле тип, оҫтаға киттем....\n2-06-2014, 11:48 / Ауыл тормошо\nЯҡташыбыҙға таҡтаташ ҡуяйыҡ\nМѳхѳтдин Язар улы Тажетдинов 1906 йылдың яҙында урмансы ғаиләһендә донъяға килә. Инйәр йылғаһы сыҡҡан ерҙә, түбәләре аҡ болоттарға олғашҡан теҙмә тауҙар, осо-ҡырыйы күренмәгән ҡалын урмандар менән кәртәләнеп алынған Кәртәле тигән бәләкәй генә ауылда тыуып үҫкән шағирҙың тормош юлы һәм шиғриәте лә тыуған яғына оҡшап, матур ҙа, ҡабатланмаҫ та була. Ул йәшләй етем ҡалып, Сермән балалар йортонда тәрбиәләнә. Бала сағы кѳтѳү кѳтѳп, ауыл мәҙрәсәһендә һабаҡ алыу менән үтә....\n21-04-2014, 14:16 / Ауыл тормошо\nКартуф - икенсе икмәк\nКартуф сәсеү ваҡыты ла яҡынлаша. Шуға ла икенсе икмәгебеҙҙе сәсеү серҙәре тураһында һѳйләп үтмәксемен. Тәү башлап ерҙе - тупраҡты әҙерләйҙәр. Әгәр ҙә ерҙе күк сәскәле сырмалсыҡ үлән баҫа икән, тупраҡ артыҡ кислоталы һәм унда ҙур уңыш алыуы икеле. Тупраҡтың әселеген бик ябай ысул менән белергә була. Баҡсағыҙҙа биш нѳктәнән берәр аш ҡалағы тупраҡ алып, һыуҙа иҙәһең, шуға лакмус ҡағыҙы тѳшѳрәһең. Әгәр ҡағыҙҙың тѳҫѳ үҙгәрһә, тупраҡ әсе була. Тупраҡтың әселеген бѳтѳрѳү ѳсѳн ергә ағас, торф кѳлѳ, йәки известь оно (пушонка) һибәләр. Пушонканы Пугачев карьерынан алырға була. Бер стакан кѳл 1...\n7-04-2014, 09:34 / Ауыл тормошо\nМуниципаль район хакимиәтенең Шығайҙа үткән отчет йыйылышына халыҡ менән осрашыуға муниципаль район Советы секретары К.Й.Хѳбѳтдинов, мәғариф идаралығы начальнигы М.В.Саранцева, «Ерҙе файҙаланыу» предприятиеһы директоры Х.М.Иҙрисов, муниципаль район хакимиәтенең муниципаль ер контроле хеҙмәтенең баш белгесе В.Г.Васючков, «Белорет лесхозы» предприятиеһы директоры урынбаҫары Э.С.Әхтәмов, Мәғлүмәт консультация үҙәгенең баш белгесе Л.Р.Мѳхѳтдинова килде....\n1-04-2014, 15:21 / Ауыл тормошо\nМатур донъяны йәмһеҙләмәйек\nДонъя матур, ләкин ауыр. Ошо ауырлыҡҡа бирешмәйсә, донъяның матурлығын, тѳҙѳклѳгѳн күрер ѳсѳн дә күп тир түгергә, үҙ кѳсѳңә таянырға тура килә. Киләсәк тормошобоҙҙо күҙ алдына килтереп, балаларыбыҙҙың киләсәгенә йоғонто яһарға, дѳрѳҫ йүнәлеш бирергә, тормош тәжрибәһе менән уртаҡлашырға кәрәк беҙгә. Әлеге ваҡытта күптәр, телевизор, Интернет, компьютер, телефон ярҙамында бер ниндәй яңылыҡты ла күҙ уңынан ысҡындымайбыҙ, тигән булып, гәзит-журналға ла яҙылмай....\n1-04-2014, 15:19 / Ауыл тормошо\nМәсьәләләрҙе уртаҡ хәл итеп\nҮткән аҙнала Әзекәй ауыл хакимиәте башлығы Русим Рәмил улы Баймѳхәмәтов халыҡ алдында үҙ биләмәһендә башҡарылған эштәр тураһында отчет бирҙе, кѳнүҙәк проблемалар, киләсәккә пландар менән таныштырҙы. Йыйылышта муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары И. С. Теләүбаев, районының милек менән идара итеү комитеты рәйесе А.М. Фәхретдинов, район депутаты А.В. Левичев, райондың мәғлүмәт һәм консультация үҙәге белгесе, агроном В. Ә. Яҡупов ҡатнашты....\n17-03-2014, 08:37 / Ауыл тормошо\nАйыҡ йәшәһәк, донъя түңәрәк булыр\nБелорет районының Рысыҡай ауылы ѳсѳн 2013 йыл һѳҙѳмтәле булды. “Айыҡ ауыл” республика конкурсында ҡатнашып, уларға призлы урын бирелмәһә лә, улар үҙҙәре ѳсѳн ҙур уңышҡа иреште: айыҡ тормошҡа ынтылыу һѳҙѳмтәһендә былтыр ауылда бер кеше лә үлмәгән, 17 бала тыуған....\n6-03-2014, 12:50 / Ауыл тормошо\nУңғандың эше лә уң\n2000 йылдан бирле уңышлы эшләп килгән крәҫтиән-фермер хужалығы быйыл ҡышты нисек уҙғара икән. Ошоно асыҡлар ѳсѳн беҙ Биктимер Тѳлкѳбай улы Ғәлин етәкселегендәге крәҫтиән-фермер хужалығы менән таныштыҡ. Бѳгѳнгѳ кѳнгә бында бѳтәһе 190 эре мал, 70 һауын һыйыр, 43 йылҡы малы иҫәпләнә. Хужалыҡта 8 берәмек техника бар....


Тәтешле районы Икенсе Еремйәбаш ауылында йәшәүселәр ҡышҡылыҡҡа утын әҙерләй\nГазһыҙ интеккән халыҡ урындағы нефтселәрҙән дә ыҙа сигә. «Ауыл үҙәгенән үткән йөк машиналары юлдарҙы эшлектән сығара,»-тигән ҡарашта улар. Йәйгеһен урамдан үтерлек тә түгел - туҙан, яҙлы-көҙлө - батҡаҡ.\nХәмдүнә Хужина өсөн бер ҡосаҡ утын ҡара алтынға бәрәбәр. «Элек тормош иптәшем иҫән саҡта, донъя көтөүе күпкә еңелерәк ине»,- ти ул. 78 йәшен тултырған ҡатын пенсияһын тулыһынса тиерлек өйөн йылытыр өсөн тотона. Уға ай һайын бер йөк утын һатып алырға кәрәк.\nИкенсе Еремйәбаш ауылы халҡы зәңгәр яғыулыҡһыҙ йәшәүгә күнеккән. Әммә башҡа түҙер әмәлдәре ҡалмаған. Утынға хаҡ йыл һайын арта.\nАуылда йөҙҙән ашыу кеше йәшәй. Башлыса - урта һәм оло йәштәгеләр. Зәңгәр яғыулыҡ булһа, йәштәр ҙә атай нигеҙенә ҡайтыр ине тигән өмөттә улар. Бәхеткә, был киҫкен мәсьәлә тиҙҙән хәл ителеүе ихтимал.\nИкенсе Еремйәбаш ауылында йәшәүселәрҙе шулай уҡ башҡа проблемалар ҙа борсой. Яҡында нефть сығарыу эштәре алып барыла. «Ҡара алтын» менән тәьмин итеүсе компанияның йөк машиналары ауыл эсендәге юлдарҙы боҙа,-тип зарлана урындағы халыҡ.\n«Көслө яуым-төшөмдән һуң ауылдың үҙәк урамы буйлап «Нива» машинаһында ла үтерлек түгел,»-ти ауыл уҙамандары. Әнир Ғәббәсов та йортона тиклем барып етмәй, «Тимер ат»ын мәктәп эргәһендә ҡалдырып йөрөргә мәжбүр. Артабан өйөнә саҡлы дүрт йөҙ метр тирәһе йәйәү атларға кәрәк. Былтыр был урамдағы юл төҙөкләндерелә лә бит, әммә эш сифатһыҙ башҡарыла.\nАуыл халҡының теләге бер - юлдарға ҡырсынташ түшәлһен. Асфальт хаҡында улар хыялланмай ҙа... Иң мөһиме, йылдар буйы батҡаҡ аша йөрөргә яҙмаһын.


Туймазынан башҡорт бейеү коллективы халыҡ-ара конкурста Гран-приға лайыҡ булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nТуймазынан башҡорт бейеү коллективы халыҡ-ара конкурста Гран-приға лайыҡ булды\n14:40, 17 мая 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 17 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nТуймазы ҡалаһының «Сәфәр» өлгөлө хореография ансамбле (7-10 йәш төркөмө) «Рәсәй раузалары» халыҡ-ара бейеү сәнғәте конкурсында ҡатнашты. Бәйге Мәскәү өлкәһенең Истра ҡалаһында уҙҙы. «Сәфәр» ансамбле башҡорт, белорус, рус, ҡытай бейеүҙәре менән сығыш яһап, «Халыҡсан-стилләштерелгән бейеү» номинацияһында Гран-при, «Халыҡ бейеүе» номинацияһында I дәрәжә лауреат дипломын яуланы, «Милли традицияларҙы һаҡлаған өсөн» дипломы менән билдәләнде. Ансамблде Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Миңлеәхмәт Зарипов етәкләй, тип хәбәр иттеләр Туймазы районы хакимиәтендә.\nКонкурс Рәсәйҙә, Ҡаҙағстанда һәм Болгарияла бойомға ашырылған Халыҡ-ара балалар хореография проекты сиктәрендә ойошторолдо. Унда Латвиянан, Ҡаҙағстандан, Рәсәйҙән балалар бейеү коллективтары ҡатнашты. Сығыштарҙы «Ҡайынҡай» дәүләт академия ансамбле етәксеһе, РСФСР-ҙың халыҡ артисы, профессор, академик Мария Кольцова рәйеслегендәге жюри ағзалары баһаланы.\nТеги: бейеү сәнғәте,бейеү коллективы,конкурс


09 июня 2017 — 16:00 ГТРК «Башкортостан»\nАмериканың Киевтағы илселеге янында шартлау яңғыраған. Террор ғәмәле өсөн яуаплылыҡты бер ойошмала үҙ өҫтөнә алмаған. “Теракт” статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған.\nАмерикала билдәһеҙ кеше экскаватор ярҙамында банкоматтағы аҡсаны урларға маташҡан. Банкомат эшлектән сыҡһа ла, ул долларҙарға тиклем етә алмаған. Дәүләткә 10 мең долларлыҡ зыян килтергән ирҙе әле полиция эҙләй.\nСербияны һыу баҫа. Фажиғә эҙемтәләре бөтөрөүгә полиция хеҙмәткәрҙәре һәм полиция йәлеп ителгән. 2014 йылда Сербия һәм Боснияла һуңғы 120 йылда тәүге тапҡыр көслө ямғыр яуғайны. Һыу баҫыу сәбәпле 50 кеше һәләк булғайны.\nҠытай транспорт компанияһы пилотһыҙ трамвайҙың исем туйын үткәрҙе. Ул 300 пассажир өсөн тәғәйенләнгән һәм виртуаль рейстар буйлап йөрөй. Кәрәккән осраҡта трамвайға тағы ла бер-нисә вагон тағырға мөмкин. Киләһе йылдан илдең Чжучжоу ҡалаһында йәмәғәт транспортын ошо трамвайға алмаштырыу ҡарала.


Башҡортостанда урып йыйыу башланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда урып йыйыу башланды\n15:43, 14 июля 2010 Иҡтисад\nБашҡортостандың 26 районы ауыл хужалығы предприятиелары иген культураларын урып йыйыуға төштө. Ҡоролоҡ арҡаһында уңыш ҡыуандырырлыҡ түгел, әлбиттә. Ләкин республика аграрийҙары үҫтерелгәнде ваҡытында йыйып алырға һәм былай ҙа наҡыҫ уңышты мөмкин тиклем юғалтыуҙарһыҙ урып алырға йыйына.\nБР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, сабыуҙы борсаҡтан, ужым арышынан, ужым бойҙайынан һәм тритикаленан башланылар. Бөгөнгә иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары 37 мең гектарҙа сабып алынған. Был планға ҡарата 30% . 26 мең гектарҙа һуғып алынған. Республика буйынса һуғылған иген 23 мең тонна тәшкил итә. Ә уртаса уңыш – һәр гектарҙан 8,9 центнер.\nИген баҫыуҙарында Көйөргәҙе районы комбайнерҙары алда бара, унда майҙандың 22 процентында сабылған, 17 процентында һуғып алынған. Быйылғы ураҡта Стәрлетамаҡ районы эшсәндәре туранан-тура һуғыу алып бара. Был районда баҫыуҙарҙың 19 процентында иген урып йыйылған. Мәләүез районында иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының 17 проценты сабылған, майҙандың 15 процентында һуғып алынған.\nДүртөйлө һәм Ҡырмыҫҡалы райондары баҫыуҙарында уңыш иң юғары – гектарынан 14 центнер. Мәләүез һәм Илеш райондары игенселәре 12-шәр центнер ала. Ҡоролоҡто иҫәпкә алып, агрономия хеҙмәте белгестәре, ужым культураларының уңышы сағыштырмаса юғарыраҡ, тип билдәләй. Комбайндар яҙғы культураларға күсеү менән уңыш һиҙелерлек кәм буласаҡ. Ҡоролоҡ эҙемтәһендә бөтәһе 890 мең гектар иген культуралары һәләк булды. Уларҙың һәләк булыуы буйынса акттар төҙөлдө.\nТеги: ауыл хужалығы, урып йыйыу, ҡоролоҡ


Башҡортостан балаларына ярҙам\n23 Апрель , 09:25\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 8 йәштән алып 17 йәшкә тиклемге балалары булған ғаиләләргә айлыҡ түләүҙәр тураһында указға ҡул ҡуйҙы.\nБР-ҙың рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған документҡа ярашлы, түләүҙәр килеме йән башына йәшәү минимумынан артмаған, социаль ярҙамға мохтаж булған ғаиләләргә түләнергә тейеш.\nТүләүҙәрҙең күләме республикала билдәләнгән йәшәү мимнимумының 50 процентын, әгәр ғаиләлә йән башына килем түләүҙәр менән бергә йәшәү минимумынан артмаһа, 75 проценттан алып 100 процентҡа тиклем тәшкил итә.\nРадий Хәбиров республика Хөкүмәтенә күп функциялы үҙәк йәки Берҙәм дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр порталы аша түләүҙәр буйынса мөрәжәғәт итеүселәргә 2022 йылдың 1 майына тиклем мөмкинселек булдырырға ҡушты.\nИҫегеҙгә төшөрөп үткәндә, ошондай уҡ түләүҙәр Рәсәй Президенты Владимир Путин тарафынан да булдырылды. Был түләүҙәр шулай уҡ май айынан башлана (әммә апрель айы өсөн дә була).


Төбәк операторҙарының III Халыҡ-ара съезы\nӨфөлә ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендә төбәк операторҙарының III Халыҡ-ара съезы бара.\n«Торатау» конгресс-холында Рәсәйҙең Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы һәм республика етәкселеге булышлығында ҙур сара бара. Съезд «Таҙа ил» ассоциацияһы тарафынан өсөнсө тапҡыр ойошторола. Унда тотош Рәсәйҙән ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендә төбәк операторҙары, ҡалдыҡтар менән эш итеү тармағы предприятиелары вәкилдәре, коммуналь техника етештереүселәр, федераль һәм төбәк власы органдары, шулай уҡ сит илдәрҙең профилле ойошмалары вәкилдәре ҡатнаша, шуға күрә ул халыҡ-ара статусын алды.\nСъезда ҡатнашыусылар 2019 йылдың 1 ғинуарынан башланған ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендәге реформаны тормошҡа ашырыуҙың тәүге йомғаҡтарын, ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең яңы системаһына күсеү үҙенсәлектәре һәм проблемалары, ошо өлкәләге проекттарға дәүләт ярҙамы кәрәклеген тикшерергә ниәтләй.\n«Һәр реформа — ҡатмарлы процесс. Республикабыҙ тураһында һөйләгәндә, беҙ уға ышаныслы индек, — тине Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров. — Ошо ҙур эште башлар алдынан төбәк операторҙары менән беҙ барыбыҙ ҙа партнерҙар һәм ҡалдыҡтар менән эште ойоштороу буйынса ҡуйылған бөтә бурыстарҙы бергәләп кенә башҡарып сыға алыу хаҡында һөйләшеп килештек. Беҙҙең тариф сәйәсәтен булдырыуҙың конструктив планы бар ине, муниципалитет башлыҡтары менән тейешле инфраструктура, контейнер базаһын булдырыу эше алып барыла. Бөгөн съезда башҡа субъекттарҙың тәжрибәһе менән танышыу, иң яҡшы тәжрибәләр менән алмашыу ҡыҙыҡлы булыр. Һәммәбеҙ ҙә илебеҙҙең экологик яҡтан таҙа, имен, күркәм булыуын теләй. Шуға өлгәшербеҙ тип ышанам».\nСъезда шулай уҡ ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендәге алдынғы технологиялар һәм яңы техника өлгөләре күргәҙмәһе ойошторолған.


Мөхәббәттә һәм тоғролоҡта…\n9 Июль 2018, 17:38\n“Ғаилә – ул өй. Ғаилә – ул мөхәббәт һәм тоғролоҡ хакимлыҡ иткән донъя. Унда шатлыҡ та, ҡайғы ла уртаҡ. Ул ғөрөф-ғәҙәт һәм йолалар. Ул – ҡәлғә, уның диуары артында тик тыныслыҡ һәм мөхәббәт кенә хөкөм һөрөргә тейеш”…\nҒаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөнә арналған байрам кисәһе Оло Ыҡтамаҡ ауылында ошондай һүҙҙәр менән башланды. Тантаналы кисәне ҡотлау һүҙҙәре менән район хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге начальнигы Илнур Вәлиев асты.\nБыл байрамдың бик наҙлы символы бар – ул аҡ сәскә. Был ялан сәскәһе борон-борондан мөхәббәт символы булып иҫәпләнә. Унан тыш, был көндө өлгөлө ғаиләләргә “Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн” миҙалын тапшыралар. Быйыл әлеге миҙалға Теләш ауылынан Дәүләтшиндар ғаиләһе лайыҡ булды. Ғаилә башлығы Альфред Сәлим улы ғүмере буйына колхозда водитель, ҡатыны – Лилиә Яхъя ҡыҙы ауыл фельдшер-акушерлыҡ пунктында патронаж туташы булып эшләгән. Улар үҙҙәренең өс балаһын бағып үҫтергән, ә хәҙер ҡарауға дүрт бала алып тәрбиәләйҙәр. Был ғаилә – мөхәббәт һәм ихтирам өлгөһө.\nКисәлә ауыл һәм район тормошонда әүҙем ҡатнашыусы юбиляр ирле-ҡатынлыларҙы ла ҙурлап ҡотланылар. Улар Мәрйәм һәм Урал Әзизовтар, Римма һәм Вәҡиф Зәйнетдиновтар, Рәфисә һәм Ямалетдин Мөхәмәтйәновтар.\nТөп геройҙар, әлбиттә, күп балалы Эльвира һәм Булат Йыһаншиндар, Гүзәл һәм Әнис Ҡазыхановтар, Эльмира һәм Сергей Жильцовтар, Наталья һәм Дмитрий Ершовтар, Ирина һәм Виктор Исаевтар, Регина һәм Ратмир Ғиниәтуллиндарҙың ғаиләләре булды.\nҮҙ таланттарын балаларына ла тапшырыусы Зилиә һәм Илфат Йосоповтар, Илмира һәм Илгиз Ғәләевтар һәм башҡа ижади парҙар байрамды биҙәне.\nБайрам сараһында ҡатнашҡандар “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Ҡала мөхите” проектына ярашлы Ғаилә скверының тәүге ташын һалыу тантанаһына шаһит булды. Уны һалыу хөрмәтенә бер көн алда ғына никахтарын теркәүсе Светлана һәм Михаил Лукьяненколар лайыҡ булды.\nБайрамдың иң оҙаҡ көтөп алған мәле, һис шикһеҙ, коляскалар парады ине. Сараның иң йәш ҡатнашыусыларының “транспорттары” сағыу һәм юмор менән биҙәлгәйне. Футбол буйынса 2018 йылғы Донъя чемпионаты көйәрмәндәренең коляскаһы туп рәүешендә биҙәлгәйне, “Сейәле торт” та майҙан буйлап үтте. Ата өйрәк етәкселегендәге өйрәктәр ғаиләһе бик үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡлы булып күренде. Коляскаларын биҙәүгә һәр ғаилә үҙ балаһына ҡарата һөйөүен һәм йылылығын һалған һәм фантазияһын эшкә еккән.\nКоляскалар парады еңеүсеһе дипломдарына Эльвира һәм Радик Хурамшиндар, Алена Баһауетдинова, Татьяна Ледянкина, Ғәзинур Ғибәҙуллин, Гүзәлиә Әхмәтханова лайыҡ булды.\nБайрам һуңында һауаға пар күгәрсендәр – мәңгелек мөхәббәт һәм тоғролоҡ символы, шулай уҡ ҡытай фонар-ҙары осоролдо.


Иркенән мәхрүм ителгәндәрҙән хәйриә акцияһы\nФедераль яза башҡарыу хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса баш идаралығының 3-сө колонияһы балалар йортона уйынсыҡтар, мәктәп кәрәк-яраҡтары һәм аҡса бүләк итте.\nХәйриә акцияһы мөхәббәт, ғаилә һәм тоғролоҡ көнөнә бағышланған. Балаларға ярҙам күрһәтеү колония өсөн изге йолаға әйләнгән. Бөгөн учреждение хеҙмәткәрҙәре иркенән мәхрүм ителгәндәр исеменән Өфөнөң 3-сө коррекция балалар йортона байрам ойошторҙо. Улар әкиәт геройҙары костюмдарын кейеп балаларға уйындар уҙғарҙы, иҫтәлеккә фотоға төштө. Байрамда балалар йорто шат тауыштарҙан гөрләп торҙо. Колонияла иркенән мәхрүм итеүселәр был акцияға етем балалар тураһында документаль фильм ҡарағас ҡушылырға булған.


Хәбәрҙәр: Барак Обаманың Кениялағы ғаиләһе уны ҡунаҡҡа көтә.\nБарак Обаманың Кениялағы ғаиләһе уны ҡунаҡҡа көтә.\nБарак Обаманың 2008 йылдағы һайлауҙа еңеүе Кения халҡын ифрат ҡыуандырғайны. Үҙҙәренең киләсәгенә лә был йоғонто яһар тип көттө ил халҡы, сөнки АҠШ президентының атаһы сығышы менән ошо илдән. Барак Обама үҙенең президентлыҡ срогы ваҡытында Африкаға 4 тапҡыр килһә лә, 6 йыл эсендә ул Найробиға тәүләп аяҡ баҫа.\nБарак Обаманың Кенияла ауылда йәшәүсе туғандары президенттың үҙҙәренә килә алмауына эстәре боша:\n“Беҙҙең кәйеф ҡырылды. Малайыбыҙҙың үҙ йортона ҡайтыуын, өләсәһен күреүен теләгәйнек, ул саҡта беҙ донъялағы иң бәхетле кеше булыр инек,”-ти ҡасабала йәшәүсе ир.\nКогело ауылы экватор янында, Виктория күленә яҡын урынлашҡан. Бында Америка президентының атаһы- өлкән Барак Обама ерләнгән. Ул 46 йәшендә автомобиль һәләкәтенә осрап үлгән. АҠШ президентының ата-әсәһе уға 2 генә йәш саҡта айырылған. Бынан һуң ул атаһы менән бер генә тапҡыр осрашҡан.\nОбама Кениялағы туғандарына АҠШ сенаторы булған саҡта, 1987 һәм 2006 йылдарҙа килгән. Ул саҡта уның күп яҡындары ошонда йәшәгән. Улар араһында Сара Обама, президенттың олатаһының ҡатыны ла бар, уны Барак Обама “өләсәй” тип атай.\nСара Обама Барриҙың был юлы уға ни өсөн килмәгәнен эшенең күплеге һәм Кения президенты менән осрашырға тейешлеге менән аңлата.\nБарак Обама президент һайлауҙарында еңгәндән һуң, Кения хөкүмәте Когелола һыу һәм электр энергияһын үткәрә. Әммә ҡасаба халҡы Америка хөкүмәтенең күберәк иғтибар бүленеүенә өмөтләнә.\n“Өмөтөбөҙ аҡланманы, ул президент булғас, беҙгә күберәк ярҙам итер тип көткәйнек. Тик бер нәмә лә үҙгәрмәне тиерлек. Оҙаҡламай Америка мәктәптәре һәм беҙҙең мәктәптәр араһында алмашыу программаһы эшләй башлар тип өмөтләнәбеҙ,”-тип һөйләй башланғыс синыфтар уҡытыусыһы.\nБарак Обама графигында Когелоға барыу планы булмаһа ла, ҡасаба халҡы барыбер уның килеренә өмөтләнә.


Күңелдәрҙе яҡтыртты Ҡырым ҡояшы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Күңелдәрҙе яҡтыртты Ҡырым ҡояшы\nҠырымда ял иткән 250 бала тыуған ҡалаһы Сибайға имен-һау әйләнеп ҡайтты. Уларҙы ата-әсәләре ҡаршы алды.\nЯл иткән, һаулығын нығытҡан балаларҙың шатлыҡ-ҡыуанысы сикһеҙ: улар ата-әсәһенең ҡосағына ынтыла, бер-береһен уҙышып тәьҫораттары менән бүлешә, яңы пландарын бәйән итә...\nҠыҙ һәм малайҙарҙың диңгеҙ һауаһын һулап, ҡояшлы, хозур тәбиғәтле Ҡырымда һаулығын нығытып, яңы көс-дәрт туплап ҡайтыуы көләс, нурлы йөҙҙәрендә үк сағыла. Шулай ҙа тыуған Сибайын һағынып та өлгөргән улар, туғандарын, дуҫтарын, класташтарын тиҙерәк күрергә ашҡыналар.\nАлтын ҡасабаһында йәшәгән Кәрим Торомтаев ҡалалағы 2-се гимназияның етенсе класында белем ала. Уға тарихи ҡалалар буйлап ойошторолған экскурсиялар айырыуса оҡшаған.\n– Бигерәк тә Симферополь, Ялта, Евпатория ҡалаларына һоҡландым. “Артек”та булдыҡ, унда беҙгә бик йөкмәткеле тарих дәресе үткәрелде. Мин был фән буйынса бирелгән һорауҙарға яуап бирҙем. Барыһы ла дөрөҫ булды. Тарих менән бәләкәйҙән ҡыҙыҡһынам. Диңгеҙ буйында саф һауала йөрөү үҙе үк онотолмаҫ хәтирә булып ҡалды. Йәй Ҡара диңгеҙгә барып, унда туйғансы йөҙөп, тағы ла ял иткем килә. Был хыялымды атай-әсәйемә әйтергә уйлайым, – тип тәьҫораттары, теләктәре менән уртаҡлашты Кәрим.\nУл үҙенә яңы дуҫтар ҙа тапҡан. “Данил Кәримов, Илмир Фәйзуллин һәм Илгиз Рысҡужиндар менән артабан да бергә булырға һүҙ бирештек”, – ти.\nАта-әсәләр ҙә балаларының ҡояшлы Ҡырымдағы матур ялынан ҡәнәғәт. Улар ошондай ярҙам сараһы ойошторғандары өсөн Башҡортостан һәм Ҡырым республикалары етәкселәре Радий Хәбиров менән Сергей Аксеновҡа, Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Рөстәм Афзаловҡа ҙур рәхмәт еткерә.\nФото: Кәрим Торомтаевтың шәхси альбомынан.\nТотош уҡырға 2 073


Яна – Рәсәй еңеүсеһе | Йәншишмә\nЯна гел «бишле» билдәләренә генә уҡый. Дүрт йәштән рәсем яһау менән мауыға. Уның эштәре республика, Бөтә Рәсәй, халыҡ-ара конкурстарҙа билдәләнгән. Ирланд бейеүҙәре менән ҡыҙыҡһына, инглиз телен төплө өйрәнә.\n« Кем ул ирекмән?\nТәртип боҙоуҙарҙы иҫкәртеү »


Тарих факультеты тураһында | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Тарих факультеты » Факультет тураһында\nТарих факультеты тураһында\nРөстәм Камил улы Хәбибуллин\nБДУ-ның тарих факультеты профессорҙарҙы, уҡытыусыларҙы, хеҙмәткәрҙәрҙе, аспиранттарҙы һәм студенттарҙы үҙенә туплаған ҙур ижади коллектив. Беҙҙең традицияларҙың береһе – коллективтың берҙәмлеге, студенттарҙы тәүге курстарҙан уҡ фәнни эшкә йәлеп ителеүе. Беҙ тарих фәне өлкәһендә профессиональ тикшеренеүселәрҙе һәм уҡытыусыларҙы әҙерләйбеҙ. Факультет алдынғы Рәсәй университеттары, фәнни-тикшеренеү институттары, архивтары, музейҙары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, мәктәптәргә шефлыҡ ярҙамы күрһәтә. Беҙҙең факультетты тамамлаусылар бик күп юғары һәм урта мәғариф учреждениеларында, фәнни-тикшеренеү институттарында, дәүләт власы органдарында, киң мәғлүмәт сараларында, архивтарҙа, музейҙарҙа, нәшриәттәрҙә, китапханаларҙа эшләй. Күптәр аспирантураға уҡырға инә. Классик тарихи белем хеҙмәт баҙарында киң перспективалар аса. Был мөмкинселектәрҙе беҙҙе тамамлаусыларға факультетта системалы һәм фундаменталь белем алыу тәьмин итә.\nХәҙерге ваҡытта факультетта 5 кафедра эшләй: Ватан тарихы, археология, боронғо һәм урта быуаттар тарихы, этнология һәм Башҡортостан Республикаһы тарихы, историография һәм тарихи сығанаҡтарҙы өйрәнеү, яңы һәм хәҙерге осор тарихы.\nФакультет структураһына этнография музейы һәм археология лабораторияһы ла инә. Тарих факультетының уҡыу залында 55 меңдән ашыу уҡыу, уҡыу-методик, матбуғат һәм фәнни әҙәбиәт иҫәпләнә.\nТарих факультетында “Тарих”, “Регионоведение” йүнәлештәре буйынса юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләнә.\nТарих факультеты студенттарын әҙерләүҙең мөһим компоненттарының береһе - практика. Уҡыу барышында студенттар археологик, архив, музей, ғилми-библиография, педагогик һәм диплом алды эштәре буйынса практикаларын үтә. Уҡыу планы буйынса факультеттың 1 курс студенттары археологик практика үтә. Һуңғы йылдарҙа археологик ҡаҙылмалар күренекле “Өфө” археология ҡомартҡыһында ойошторола.\nБДУ-ның тарих факультеты – ҙур фәнни-тикшеренеү үҙәге. Быны факультет базаһында профессор И.Ғ.Аҡманов етәкселегендә эшләгән Д-212-013.01 кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертацияларын яҡлау советы ла иҫбатлай. Беҙҙең ғалимдар тарафынан фундаменталь монографик тикшеренеүҙәр, энциклопедиялар, уҡыу ҡулланмалары һәм әсбаптары даими баҫылып тора, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй, халыҡ-ара фәнни конференциялар ойошторола. Тарих факультеты уҡытыусыларының мөһим ҡаҙанышы булып “Боронғо осорҙан алып бөгөнгө көнгә тиклемге Башҡортостан тарихы” (Өфө, 2004, Т.1; 2006, т.2) һәм “Башҡортостан Республикаһының тарихи-мәҙәни энциклопедик атласы” (Өфө - Мәскәү, 2007) фундаменталь фәнни хеҙмәттәре тора.\nБеҙҙең факультетты тамамлаусыларҙың күбеһе күренекле ғалимдар, юғары уҡыу, махсус профессиональ белем биреү уҡыу йорттары һәм мәктәп уҡытыусылары, йәмәғәт һәм сәйәсәт өлкәһендә эшмәкәрҙәр булып танылды.\nКүренекле ғалимдар Раил Ғ. Кузеев, Рөстәм Ғ. Кузеев, И.Ғ.Аҡманов, Р.З.Янғужин, Н.М.Ҡолбахтин, М.М.Ҡолшәрипов, Н.А.Мәжитов, М.Ф.Обыденнов, М.Б.Ямалов, Р.Ғ.Буканова һ.б. Башҡорт дәүләт университетының тарих факультеты ғорурлығы.


Ҡурған өлкәһе башҡорттары һабантуй уҙғарҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nҠурған өлкәһе башҡорттары һабантуй уҙғарҙы\n12:41, 10 июля 2017 Мәҙәниәт\nФото: Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге тулы хоҡуҡлы вәкиллеге\nҠурған өлкәһе башҡорттары һабантуй уҙғарҙы Фото: Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге тулы хоҡуҡлы вәкиллеге\nҠурған өлкәһендә өлкә һабантуйы үтте. Төрки күсмә халыҡтарының милли байрамына бөтә төбәктән ҡунаҡтар, шулай уҡ Башҡортостан һәм Татарстан вәкилдәре йыйылды. Тантанала иң яҡшы эшсәндәр бүләкләнде, күп милләтле, ишле ғаиләләргә һәм тәрбиәгә бала алғандарға бүләктәр тапшырылды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә.\nБайрамды Ҡурған өлкәһе губернаторы урынбаҫары — Төҙөлөш, дәүләт экспертизаһы һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ директоры Роман Ванюков асты. Һабантуй күптән милли сикте үтеп, дөйөм күп милләтле берҙәмлек, хеҙмәт һәм дуҫлыҡ байрамына әүерелгән, тип билдәләне ул.\nБашҡортостан делегацияһы етәксеһе, республиканың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев ҡатнашыусыларҙы башҡортса сәләмләне. Ул республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың сәләмләүен уҡып ишеттерҙе, унда етәксе ватандаштарына берҙәм һәм татыу булғандары өсөн рәхмәт белдерә, уңыштар һәм именлек теләй.\nРәсми өлөштән һуң Ҡурған өлкәһендәге иң яҡшы башҡорт фольклор коллективтарының ҙур байрам концерты башланды. Сибай концерт-театр берләшмәһе музыканты Шамил Күсәмишев ҡурайҙа көйҙәр уйнаны. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альберт Салауатов байрамды ҡатнашыусыларҙы үҙенең хиттары менән шатландырҙы.\nСара барышында зиннәтле башҡорт тирмәләре ҡоролғайны. Асыҡ һауалағы майҙанда халыҡтарҙың көнкүрешенә, кәсептәренә һәм биҙәү-ҡулланма ижадына арналған күргәҙмә эшләне. Ошонда уҡ көршәкселәр һәм тимерселәр оҫталыҡ дәресе бирҙе.\nМилли ризыҡтарҙы үҙ итеүселәр бәлеште, сәк-сәкте, былауҙы, бишбармаҡты, шашлыҡты, буҙаны, ҡымыҙҙы, традицион деликатестарҙы тәмләп ҡараны.\nҺабантуйҙы халыҡ уйындарынан һәм уйын-көлкөнән тыш күҙ алдына килтереүе мөмкин түгел: тоҡ кейеп йүгереү, күҙҙе бәйләп көршәк ватыу, тоҡ менән һуғышыу. Әммә байрамда иң популяр ярыш бағанаға үрмәләү булды.\nҺабантуйҙа милли көрәшкә айырым урын бирелгәйне. Унда 18-50 йәштәге тейешле әҙерлеге булған һәр кем ҡатнаша алды. Еңеүсе абсолют батыр исемен, аҡсалата бүләк һәм һарыҡ алды. Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн конкурстар һәм уйындар менән ҙур программа ойошторолдо.\nТеги: төбәктәрҙәге башҡорттар, һабантуй


Әбейҙәр сыуағы тамамлана | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nТәбиғәттең һәр миҙгеле үҙенсә күркәм. Быйылғы көҙ, айырыуса ҡояшлы булды. Әбейҙәр сыуағы, Башгидрометүҙәк мәғлүмәте буйынса, аҙна аҙағына тиклем һаҡлана. Әммә бөгөн һауа температураһы төнгө сәғәттәрҙә +2,+7, урыны менән 0,5 градусҡаса һыуытыр, тип көтөлә. 16 октябрҙән һуң урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Ял көндәрендә республикаға һалҡын һауа фронты килә. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, һауа температураһы көндөҙ +7, +13 градусҡа тиклем түбәнәйә.


Яңы йыл ғаилә уйындары – 2020 | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n«Яңы йыл ғаилә уйындары – 2020» яңы йыл каникулдары ваҡытында 2 ғинуарҙан 6-һына тиклем ойошторола. «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе ағзалары Башҡортостан башлығының Яңы йыл байрамдарында хәмер һатыуҙы сикләүгә бәйле башланғысын хуплап, ошондай тәҡдим индергән. Райондарҙа һәм ҡалаларҙа бөтә спорт кластары ла ата-әсәләре менән бергә ғаилә уйындарында ҡатнаша ала. Бәләкәйерәк балаларға – күңелле старттар, ә өсөнсө кластан башлап мини-футбол, баскетбол, волейбол, хоккей буйынса ярыштар уҙғарыла. Еңеүселәр 18 ғинуарҙа Өфөлә республика финалында осраша. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров әйтеүенсә, был – һәйбәт акция, уға күберәк ҡатнашыусыларҙы йәлеп итергә кәрәк, иң мөһиме, улар мәжбүри булмаһын. Яңы йыл ғаилә уйындарының төп ҡатнашыусылары – «Сәләмәт быуын – көслө төбәк» проектының спорт кластары тәрбиәләнеүселәре. Ғаилә уйындарында, спорт кластарынан тыш, теләгән һәр кем ҡатнаша ала.


Нурлы ерҙән – әҙип иманы - 25 Марта 2015 - МКУ Управление образования МР Нуримановский район РБ\nГлавная » 2015 » Март » 25 » Нурлы ерҙән – әҙип иманы\nНурлы ерҙән – әҙип иманы\nМәркәзебеҙҙән алыҫ та түгел ул Нуриман районы. Ниндәй күренекле шәхестәр тыуған был төбәктә: башҡорт романына нигеҙ һалған Ғәйнан Хәйри, башҡорт драматургияһына башлап әҫәрҙәр яҙған Сәғит Мифтахов... Хәйер, данлап телгә алырлыҡ башҡа шәхестәре менән артабан сара барышында ла танышты килгән ҡунаҡтар. Ошо ер халҡы ла яңынан иҫенә төшөрҙө һүҙ сәнғәте әһелдәрен.\nПрозаик Сабир Шәрипов етәкләгән ижадсылар төркөмө эште Нуриман районы авторҙарының ҡулъяҙмаларын тикшереүҙән башланы. Һүҙҙе башта балалар алды. Иҫке Күл мәктәбенән Әлиә Имаметдинова, Гөлдәр менән Таңһылыу Зәйнуллиналар (уҡытыусылары – Нәфисә Бәҙретдинова), Байгилде ауылынан Зарема Кәшфуллина, Алһыу Мөхәмәҙиева, Линар Әминев, Әлфир Нәбиев, Регина Мәғәфүрова (уҡытыусылары – Гөлназ Хәйретдинова), Ҡыҙылъярҙан Алһыу Хәйруллина (уҡытыусыһы – Линиза Исламғолова) яҙыусылар ҡаршыһында ғына түгел, зал тулы халыҡ алдында тәүәккәллек итеп, шиғырҙарын уҡыны, хатта ниндәйҙер кимәлдә тәнҡит һүҙҙәре ишетте. Шағир Дамир Шәрәфетдинов булған ерҙә нисек ентекле анализһыҙ барһын ти инде фекер алышыу. Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримовтың уйынлы-ысынлы әйткәндәре һәр кемгә фәһем булырлыҡ. “Шиғыр күңелдә тыуырға тейеш тибеҙ, формаһының да килешле булыуы зарур. Әммә, тышҡы ҡиәфәт артынан ҡыуып, фекер һәм образ хаҡында онотоп ебәрмәйек әле, дуҫтар”, – тине ул һәм миҫал итеп бала сағында ритм, форма булһын тип тырыштырып яҙған бер шиғырын уҡыны. Сатирик шағир был юлы ла маҡсатына иреште – зал геү килеп көлдө! “Шоңҡар” журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин уҡыусыларға уңыштар теләне, яҙмаларында йәнле сағыштырыуҙар, һүрәтләү алымдары булыуын билдәләне. Иң ҡыуандырғаны шул: балалар шиғырҙың донъяға сәнғәтсә бағыу икәнен тоя. Эйе, бәлки, әле яҙғандарын тейешле формаға килтерә лә белмәйҙәрҙер, әммә, әлеге лә баяғы, уларҙы шиғыр формаһы, ритм, рифма менән таныштырыу мөһим.\nРус телендә яҙғандарҙың әҫәрҙәренә Башҡорт дәүләт университеты профессоры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Зәйтүнә Шәрипова ентекле анализ яһаны. Сергей Данилов, Юлия Коломенцева, шулай уҡ Кирен псевдонимы менән сығыш яһаған ҡыҙ бала шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе. “Сергей, мин һеҙҙе ҡотлайым, шағир осҡоно ҡабынған һеҙҙә!”– тине Зәйтүнә Яхъя ҡыҙы. Юля менән Кирендың да үҙенсәлекле ҡараштары, донъяны тик үҙҙәренсә асырға тырышыуҙары арбаны. Шәхсән Юляның яҙмаларында яралы күңелдән моң ағылыуын тойҙом, әйтерһең, ҡыҙҙың шул һыҙланыуҙары Йыһан моңона барып тоташҡан да, шунан йыр тирә. Әҙиптәр йәштәрҙең ҡулъяҙмаларын “Бельские просторы” журналына, “Истоки” гәзитенә ебәрергә кәңәш итте.\nОшо төбәк ҡыҙы, шағирә Хәлисә Мөҙәрисова яҡташтарын байрам менән тәбрикләп, ижади уңыштар теләне, ойоштороусыларға рәхмәтен еткерҙе.\nӨлкән йәштәге авторҙарҙың шиғырҙары һәм хикәйәләре хаҡында ла һөйләшеү бик етди булды. Прозаик Сабир Шәрипов алып барҙы фекер алышыуҙы. Әҙип Ильясов менән Ләйсән Мырҙағолова проза яҙа, уларҙың әҫәрҙәре Башҡортостан матбуғатына тәҡдим ителер. Сабир Нәғим улы: “Ҡыҫҡа яҙмаларҙа тормош сәхифәһен һүрәтләй белеү – үҙе ҙур оҫталыҡ. Әҙип шуны оноторға тейеш түгел: проза социаль булырға, заманын һүрәтләргә тейеш”, – тине.\nМиләүшә Ғилманова, Наилә Әйүпова, Миләүшә Имашева, Дилара Кәримова, Розалия Ғималетдинова, Линиза Исламғолова – ижад емештәре район гәзитендә генә түгел, республика матбуғатында баҫылған авторҙар. Араларында йыр яҙғандар ҙа байтаҡ. Миләүшә Имашеваның дүрт юллыҡ шиғырҙары иғтибарҙы йәлеп итһә, Линиза Исламғолованың “Президент килә тигәс” тигән юмористик әҫәре бөгөндән “Һәнәк” журналына тәҡдим итерлек. “Түңәрәк өҫтәл” артында һөйләшеү фәһемле булғандыр тип өмөт итәйек, һәр башлап яҙыусы унан үҙенә кәрәкле фекер алып ҡайтһа, ниндәйҙер кимәлдә маҡсатҡа ирешелгән.\nМилли әҙәбиәт музейының ғилми хеҙмәткәре Регина Фазылова залдағыларҙы әҙәбиәт менән бәйле ҡомартҡыларға иғтибарлы булырға саҡырҙы. “Бөгөн, бәлки, ҡыҙыҡлы ла тойолмаған әйберҙең баһаһы йылдар үткәс бермә-бермә артасаҡ. Яҙыусылар, уларҙың ижадына ҡағылышлы һәр нәмә беҙҙең өсөн ҡәҙерле. Хеҙмәттәшлек итәйек!”– тине ул, барыһына ла мөрәжәғәт итеп.\nБынан һуң сарала ҡатнашыусылар Советтар Союзы Геройҙары Ғ. Шәйхетдиновтың менән Ғ. Аскиндың, районда тыуып үҫкән күренекле шәхес Б. Нуримановтың һәйкәлдәренә сәскә һалды. Ошонда уҡ Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримов яуҙа һәләк булғандарға арнап шиғыр уҡыны.\nНуриман районы “Әҙәби нағыш” республика марафонына бик етди һәм кимәлле итеп әҙерләнгән. Был тәүге минуттарҙан уҡ һиҙелде. Райондан сыҡҡан әҙиптәр хаҡында буклеттар, үҙенсәлекле күргәҙмәләр – һәр береһе иғтибарҙы йәлеп итте. Ә Тыуған яҡты өйрәнеү музейы етәксеһе Ғәбделмәжит Хәзиев янынан һис сыҡҡы ла килмәне. Бында Сәғит Мифтаховтың тыуыу тураһындағы таныҡлығынан алып, китаптары, бала сағындағы фотолары һәм башҡа ҡыҙыҡлы бик күп ҡомартҡы һаҡлана. Етәксе һәр экспонат хаҡында ҙур хөрмәт менән һөйләй, әйтерһең, иң ҡәҙерле ғаилә ағзалары.\nКүргәҙмәләрҙең күп төрлөләре беҙҙе район мәҙәниәт йорто фойеһында көтөп торған. Бына – район халҡынан бөртөкләп йыйылған һирәк һәм иң боронғо китаптар. “Сочинения Загоскина” китабы 1901 йылда сыҡҡан. Ә былары – автографлылар. Нуриман районында тыуған шағирә, драматург Халисә Мәҙәрисоваға арналғаны янында халыҡты автор менән бергә мәңгеләштерҙеләр фотографтар.. Ә бына бындай күргәҙмәне әле бер ерҙә лә күргән булманы – “Иң яратҡан китабым һәм мин” тип аталғанында иң әүҙем уҡыусылар кинәнеп уҡыған йыйынтығын тотоп фотоға төшкән. Шәп бит! Бына нисек тәрбиәләнергә тейеш ул әҙәбиәткә һөйөү! Ошонда уҡ “Красный ключ”, “Нур Иман” гәзиттәренең тәүге һандары урын алған. Махсус сығарылыштар, әҙәби биттәр иғтибарҙы йәлеп итеп тора.\nНуриман район үҙәк китапханаһы мөдире Зөлфиә Мусина был тармаҡта утыҙ йылдан ашыу эшләй. Ул: “Һәр күргәҙмәне уйлап, мәҙәниәт тармағын ғына түгел, райондың һәр кешеһен йәлеп итеп эшләнек. Әҙәбиәт йылы икәнен мөмкин тиклем күберәк халыҡ белергә, китапҡа иғтибар артырға тейеш, минеңсә”, – тине.\nБик күп билдәле йырҙар авторы Әхмәт Йәркәй хаҡында ишетеп кенә беләбеҙ. Уның улы Леонард Йәркәев ошо төбәктә йәшәгән, ижад иткән. Әйткәндәй, ошо көндәрҙә генә мәңгелеккә күскән ул. Ҡатыны Светлана Йәркәева, ҡыҙы Елена тарафынан сараға арнап ғаилә ағзалары сығарған китаптарҙан күргәҙмә әҙерләнгәйне. Елена Леонард ҡыҙы атаһы хаҡында ғына түгел, олатаһы тураһында ла ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр еткерҙе. “Мәскәүҙә йәшәгәндә олатай Владимир Маяковский, Муса Йәлил кеүек заманында күренекле әҙиптәр менән аралашҡан, улар хаҡында хәтирәләре менән уртаҡлашҡаны булды өләсәйҙең”, – тине ул.\nМәҙәниәт йорто сәхнәһендә үткән тамаша тураһында айырып фекер әйтке килә. Мәҙәниәт министрлығындағы социо-мәҙәни эшмәкәрлектең баш белгесе Елена Хоменко Нурман районы халыҡын байрам менән тәбрикләп, министр исеменән ҡотлау тапшырҙы. Әҙәбиәт йылы тантана итте район мәҙәниәт йортонда. Бәләкәс кенә балаларҙың С. Маршактың шиғырҙарын уҡыуынан башланып китте кисә. Артабан да тотош ошо рухта дауам иткән байрамда шиғыр, шағир һүҙе күккә сөйөлдө. Һәр йырҙың авторы аталды, ул шағир хаҡында һүҙ әйтелде. Бына был, исмаһам, Әҙәбиәт йылы байрамы! Өфө ҡунаҡтары, яҙыусылар сығыш яһаны. Нуриман халҡы исеменән Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримовҡа юбилейы уңайынан бүләк бирҙеләр. Йылъяҙма-китапты Иглин районының мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Лирида Әбүбәкерова Нуриман районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Миләүшә Әхтәмйәноваға тапшырҙы. Һәр ауылды йәмләп, китап тураһында йырлы һүҙҙәр әйтелер бында. Юҡҡа ғына төбәк Нуриман тип аталмай, күрәһең. Башҡорт әҙәбиәтенә данлыҡлы шәхестәрен биргән нурлы ер әҙип һүҙен, әҙип иманын еткерә килә.


Тайҙың билдәмәһе ҡайҙа? » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Тайҙың билдәмәһе ҡайҙа?\n30.12.2018 Тайҙың билдәмәһе ҡайҙа?\nйәки үҙ ҡиммәттәребеҙҙе онотмайыҡ!\nАтайым мәрхүм һөйләгән бер лаҡап хәтеремдә. Коллективлаштырыу башланған осорҙа бер колхоз рәйесе йыйылыш ваҡытында ауылдаштарына: “Хужалыҡты алға ебәреү өсөн тиҙҙән беҙгә агроном бирәсәктәр”, – тип әйткән икән. Арала бер крәҫтиән уға: “Ул аграмун тигәне эре мөгөҙлө малмы әллә ваҡ мөгөҙлөмө?” – тип һорау биргән, имеш...\nЭлегерәк уйлап сығарылған (бәлки, ысынбарлыҡта ла булғандыр) ошондай мәҙәктәрҙе ишетеп, күптәребеҙҙең башына, ауыл кешеләренең белем кимәле ҡаланыҡыларға ҡарағанда түбәнерәк, тигән ниндәйҙер бер хаталы фекер инеп оялаған. Бала сағымды хәтерләйем. Ысынлап та, берәй ауылдашыбыҙҙың ҡалала йәшәгән туғаны йәйге каникулға ауылға ҡунаҡҡа килһә, күптәренең үҙҙәрен беҙҙән бер башҡа юғарыраҡ итеп тойғаны һиҙелә ине. Ни өсөн? Сөнки улар рус телен беҙҙән яҡшыраҡ белеүе менән айырыла... Балалар ғына түгел, күп кенә оло кеше лә шундайыраҡ уйҙа булғандыр: бер нисә генә рус ғаиләһе йәшәгән совхоз үҙәге Аҡморонда кешеләр үҙ балаларын урыҫ мәктәбенә бирергә тырышҡаны иҫемдә. Хәҙер нисектер – белмәйем, әммә ул саҡтарҙа уҡытыусыларҙың (хатта башҡорт теле уҡытыусыларының да!) береһе лә балаһын башҡорт мәктәбендә уҡытманы...\nҺүҙемдән бер аҙ ситкәрәк тайпылып киттем, ғәфү итегеҙ. Хәҙерге көндә беҙ – тиҫтәләгән йылдар инде “городской” булып киткән кешеләр, ауылдаштарыбыҙ менән сағыштырғанда, киреһенсә, күп кенә нәмәнән мәхрүм булып барабыҙ түгелме? Балаларыбыҙ туған телен, уның нескәлектәрен белмәү генә түгел, хатта үҙебеҙ ҙә ошо өлкәлә белем кимәлебеҙ буйынса хәтһеҙ генә ярлылана төшкәнбеҙ бит. Ә инде, баштараҡ килтергән лаҡаптағы һымаҡ, ауыл хужалығы, мал-тыуарға ҡағылышлы мәсьәләләрҙә бөтөнләй “һай йөҙәбеҙ”. Быны мин үҙемдә лә һиҙгеләйем.\nБыйыл бер ауылға һуғым һуйырға барҙыҡ. Унда бер егәрле фермер хәләл ефете менән күпләп йылҡы, эре мал үрсетеп, көҙөн уларҙы һимертеп, кешеләргә һуғымға һата. Бер яҡыным уның малының һәр саҡ һимеҙ булыуы хаҡында һөйләгәс, мин дә был яҡташ менән танышып, һуғымлыҡты унан алырға ҡарар иттем. Ул һатҡан турыҡай, ысынлап та, көр генә булып сыҡты, әлхәмдүлилла. Шулай, һөйләшә-һөйләшә, ниәтләгән эшебеҙҙе атҡарып йөрөүебеҙ. “Хәлил ағай, һин хирург кеше, тайҙың эсен яр”, – тип шаяртҡылап та ала хужа. Үҙемә тигән малды, әлбиттә, һәр саҡ үҙем боғаҙлайым, әммә тиреһен һыҙырыу, тунау кеүек артабанғы эштәргә ҡулым килешеп етеңкерәмәй. “Әллә, егеттәр, уға таһыллыҡ етмәҫ ул”, – тип етеҙ генә “ялтарып” китәм. Шунда был яҡташтар аша йылҡы малы менән һыйыр малының анатомик төҙөлөшөнөң бер ҙур ғына айырмаһын белдем. Һыйыр малының билендә, ҡабырғалар рәте бөткәс, таз һөйәгенә тиклем арала, урата-тирәһе ифрат та итләс булған умыртҡа бағанаһы үҙе генә дауам итә. Егерме бишләп сантиметрға яҡын иң тәмле ошо өлөшөн халыҡта “билдәмә” тип атайҙар икән. Бил ите, йәнәһе. Ә аттың билдәмәһе бөтөнләйгә булмай, ҡабырғалары тамамланыу менән шунда уҡ таз һөйәге башлана. Миңә тәғәйенләнгән тайҙың һандарын бүлгеләп, ана шул тапҡырына килеп еткәс, йорт хужаһы үткән йылдарҙың береһендә уның менән булған бер мәҙәкте лә һөйләмәй булдыра алманы. Нәҡ минең һымаҡ ҡаланан килгән бер һатып алыусы, тайын һуйҙырып, итен машинаһына тейәп алып ҡайтып киткән. Өйөнә ит алып ҡайтҡан был ҡала кешеһенең, йомшаҡ итеп әйткәндә, бик иғтибарлы булған хәләл ефете һуғымдың һандарын барлап ҡарағас, шау-шыу ҡуптара башлаған. Шул көндө кис фермерға шылтырата икән: “Нишләп һуғымға һуйған тайҙың билдәмәһен алып ҡалғанһығыҙ?..” Йылҡы малында ундай нәмәнең ғүмерҙә лә булмағанлығын хужа әҙәпле генә итеп был ҡала кешеһенә аңлатып биргән...\nИке-өс йыл элек үҙем дә ауыл егеттәре алдында көлкөгә ҡала яҙҙым. Тәүге мәртәбә һуғымға йылҡы һуйыуым (бығаса гел генә тана тотона инек). Тайыбыҙҙың эске органдарын аҡтарып сығарғас: “Егеттәр, үт ҡыуығын йәрәхәтләп ҡуймағыҙ, үте ағып, эсәк-бауырға һеңһә, уны бер нисек тә йыуып бөтөрөп булмай, эшлектән сыға икән, тип ишеттем”, – тип һуйыусыларҙың эшенә ҡыҫылам. Егеттәр шым ғына көлөшә. “Нишләп көләһегеҙ, егеттәр, әллә мин бер көлкө нәмә әйттемме?” – тим тегеләргә. “Хәлил ағай, йылҡы малының үт ҡыуығы булмай бит ул...” “Бәй, шулаймы ни?..” Урыҫтар әйтмешләй, “век живи – век учись”. Үҙем ауыл ерендә үҫкән булыуыма ҡарамаҫтан, ана шул нәмәне лә белмәгәнмен икән!\nӨс-дүрт йыл элек тә белемһеҙлегем арҡаһында шундайыраҡ бер хәлгә юлыҡтым. Бер яҡыным ауылға ҡайтып, күпләп (йөҙәрләгән!) тауыҡ үрсетеп, йомортҡа һатып кәсеп итергә ниәте булыуы хаҡында әйткәйне. Мин, оло кеше булараҡ, уға аҡыллы кәңәш биреүҙе кәрәк таптым.\n– Шунса тауыҡты күкәй һалдырыр өсөн кәмендә ун биш-егермеләгән әтәс кәрәк булыр ул һиңә, – тигән булам, бик эшлекле ҡиәфәт менән.\n– Йомортҡаны тауыҡ әтәсһеҙ һала бит ул! – тигән яуапты ишеткәс, торған урыныма ултыра төшә яҙҙым.\n– Нисек инде – әтәсһеҙ? Тауыҡ гермафродит түгел бит ул!.. Кит, юҡты һөйләмә!\n– Юҡ түгел – ысын. Тик ул йомортҡаларҙы тауыҡ аҫтына һалып, себеш сығартып ҡына булмай, йәғни улар “ҡыҫыр” була. Ә ашарға бара...\nБына һиңә мә! Алтмышлаған йыл ғүмер итеп, белмәгән нәмәләрең әле күп икән шул, Хәлил ҡартатай, тип әйтеп ҡуйҙым үҙ-үҙемә. Ауыл кешеләре беҙгә ҡарағанда күпкә белемлерәк икән дә баһа! Ҡалай уңайһыҙ...\nЮғалып барған ҡиммәттәребеҙ хаҡында әллә күпме һүҙ йөрөтөргә була. Шул хаҡта уйлана башлау менән, әлеге туған телебеҙ тағы иҫемә килә лә төшә, ауыҙыңа май булғыры. Фәҡәт башҡорттар ғына йәшәгән яҡын ауылдағы бер танышым да күптән түгел бер нәмә әйтеп аптыратты: икенсе синыфта уҡып, бығаса тап-таҙа башҡортса һөйләшеп йөрөгән ҡыҙы туған телен онота башлаған икән. Көндәр буйы компьютерҙа уйнап ултыра торғас... “Ҡалаларҙа милләттәштәребеҙ туған телен юғалта”, – тип саң ҡағабыҙ. Бының менән хәҙер бер кемде лә аптыратып булмай. Ҡаланыҡылар ғына түгел, ауыл балаларының да компьютер аша әкренләп “грамоталана” башлауы тағы уйландырҙы.\nӘ инде һәммә кеше өсөн иң-иң кәрәк булған дин хаҡында инде әйтеп тораһы ла түгел! Ҡала ерендәме ул, ауылдарҙамы, боронғо ата-бабаларыбыҙ ифрат яҡшы белгән динебеҙ йылына бер мәртәбә мулла саҡыртып, үлгәндәргә аят уҡытыуҙан ғына ғибәрәт булып (уныһы ла бөтөнләйгә мотлаҡ үтәлергә тейеш ғәмәлдәрҙән һаналмай) ҡалған. Һәммә мосолман өсөн Аллаһы Тәғәлә тарафынан фарыз (мотлаҡ) тип, һис һүҙһеҙ үтәргә ҡушылған намаҙ, ураҙаларҙы, киреһенсә, бөтөнләй инҡар итәбеҙ. Уның ҡарауы, Алла илсеһе ҡәтғи тыйған һәр төрлө хөрәфәткә, ырым-юрауға, күрәҙәселеккә ышаныуҙы онотмай, киреһенсә, улар буйынса “белемебеҙҙе үҫтерәбеҙ” генә... Бына шулай, ҡәҙерле милләттәштәрем, ҡиммәттәребеҙҙең иң-иң ҡиммәттәрен дә юғалтып бөтөп барабыҙ. Ҡайҙа барабыҙ?!.\nАвтор: Х. ҒӘЛИӘХМӘТОВ.


КҮПКӘ ӨМӨТ ИТЕҮ - ТӘБИҒИ\n27 Февраль 2021, 13:26\nБалаға теләгәнен һорау мөмкинлеген бирергә кәрәк. Шул саҡта тыумыштан килгән маҡсатыңа өлгәшә белеү сифаты тулыһынса үҫешә...\nБалаларға йыш ҡына сама белергә ҡушыла. Бары тик үҙен генә уйлаған, артыҡ иркәләнеп үҫкән, насар балалар ғына күпте теләй, тип һеңдерелә. Булғанына рәхмәт әйт әле, тиелә, ниҙер таптырған сабыйға.\nБалалар күпме һорарға мөмкинлеген белмәй, әлбиттә. Ыңғай тәрбиәләү алымдары балаларҙы нимә теләгәндәрен белдерергә өйрәтә. Ләкин бүтәндәрҙе лә хөрмәт итеү кәрәк, ти. Улар нимә теләгәндәрен кемдер оялтыр тип уйламай еңел генә һорай ала.\nӘгәр бәләкәстәргә иркен рәүештә һорарға мөмкинлек бирмәһәң, улар нимә мөмкин, ә нимә юҡ икәнен белмәй ҡалыуҙары ихтимал. Ата-әсәләрҙең күбеһе - һәләтһеҙ дипломаттар. Бала ыңғай яуап көтмәһә, бер нәмә лә һорамай. Кире яуап ишетә икән, улар йә үпкәһен эсенә йәшереп ситкә китә, йә илай.\nБалаға теләгәнен һорау мөмкинлеген бирергә кәрәк. Шул саҡта тыумыштан килгән маҡсатыңа өлгәшә белеү сифаты тулыһынса үҫешә. Үҫкәс, кире яуап иштеһә лә, һығылып төшмәйәсәк. Бәләкәйҙән һөйләшеүҙәр алып барырға, килешергә өйрәнәсәк. Быны тыңламаған баланың ыңғайына торору тип аңларға ярамай. Ыңғай тәрбиә ысулдарын ҡулланған ата-әсә балаһы менән һөйләшеүҙәр алып бара белә һәм сикләүҙәр ҙә ҡуя ала.\nБала күпкә өмөт итеүҙән ҡурҡмаһа, уны маҡсат ҡуйырға, хыялланырға, уларҙы тормошҡа ашырырға өйрәтеп була. Ә беҙ, ғәҙәттә, күпкә өмөт итеүҙе оят һанайбыҙ. Киреһенсә, бүтәндәрҙең ихтыяждарын йүгереп йөрөп үтәргә әҙербеҙ. Үҙебеҙ өсөн һәр саҡ самалап һәм аҙағыраҡ...


Башҡортостан университеттары, колледж-техникумдары дистанцион уҡыуға күсә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:30, 21 июня 2021 Йәмғиәт\nМ.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты дистанцион белем биреү һәм сессия форматына күсте. Йәғни студенттар имтихандарҙы өйҙән тапшыра. Был турала бойороҡҡа юғары уҡыу йорто ректоры Салауат Сәғитов ҡул ҡуйҙы.\n«Дәрестәр һәм сессия электрон уҡытыу, дистанцион белем биреү технологиялары ярҙамында үткәрелә. Практика санитар-эпидемиологик талаптарға ярашлы ойошторола», — тиелә бойороҡта.\nӘйткәндәй, бынан алда ҡайһы бер Өфө колледждары һәм техникумдары дистанцион уҡыу һәм сессия тапшырыу форматына күскәйне.\nТеги: дистанцион уҡыу


Йортҡа газ үткәргән өсөн компенсацияға документтар ҡабул итеү башлана\n7 Ноябрь 2019, 19:00\n11 ноябрҙән Республика халыҡҡа социаль ярҙам үҙәге филиалдары һәм күп функциялы үҙәк бүлексәләре торлаҡҡа газ үткәреү өсөн сертификат алыуға хоҡуғы булғандарҙан документ ҡабул итә башлай.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, август башында Башҡортостан етәксеһе «Граждандарҙың ҡайһы бер категорияларына йорттарға газ үткәреү буйынса дәүләт ярҙамы күрһәтеү тураһында»ғы указға ҡул ҡуйҙы. Йортон тәбиғи газға тоташтырғанда дәүләт ярҙамына хоҡуҡлы граждандарҙың льготалы категориялары:\n-Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар;\n-Бөйөк Ватан һуғышы һәм хәрби хәрәкәттәр инвалидтары;\n-инвалидтар, инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләр;\n-күп балалы ғаиләләр.\n«Беҙ ошондай ярҙам формаһын бик ваҡытлы тип иҫәпләйбеҙ, сөнки газға тоташтырыу - ҡиммәтле процедура, айырыуса ветерандар, инвалидтар, ишле ғаиләләр өсөн, - тине республика хөкүмәте премьер-министрының беренсе урынбаҫары Андрей Назаров сертификат биреү һәм түләү тәртибен ғәмәлгә ашырыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә.\n«Өйгә газ үткәргән өсөн компенсация Башҡортостан биләмәһендә даими йәшәгән, үрҙә әйтелгән категорияларға ҡараған Рәсәй граждандарына тапшырыла. Уларҙың шәхси йорто йәки милек хоҡуғында өлөшө булырға тейеш», - тип асыҡлыҡ индерҙе республика Хеҙмәт министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.\nСертификаттың хаҡы 60 мең һум тәшкил итә.\nӘ Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусылары һәм инвалидтары, шулай уҡ хәрби хәрәкәттәр инвалидтары өсөн сертификаттың хаҡы 100 мең һумға тиң.\nТорлаҡҡа газ үткәреү буйынса дәүләт ярҙамына хоҡуҡлы ғариза биреүселәр ҙә (әгәр ғаиләнең йән башына уртаса килеме йәшәү минимумы дәүмәленән кәмерәк булһа) ошондай 100 мең һумлыҡ сертификат алырға мөмкин.\nРеспубликала шәхси йорттарға газ үткәреү өсөн сертификаттар тапшырыу программаһы дүрт йыл ғәмәлдә була.\nОшо маҡсатҡа республика ҡаҙнаһынан 664 миллион һум бүлеү күҙаллана, шуның 64 миллионы – 2019 йылда һәм артабан йыл һайын 200 миллион һум.