Күңел йылыһы һалынған » Башҡортостан гәзите\nКүңел йылыһы һалынған\n28-02-2013, 03:25 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә балалар өсөн «Күмәс өй» тип аталған китап донъя күрҙе. Был үҙенсәлекле баҫмала башҡорт, урыҫ һәм немец телдәрендә әкиәттәр тупланған. Проект авторы –- Алһыу Хамматова.\nКитапҡа ағалы-энеле Якоб менән Вильгельм Гриммдарҙың киң билдәле өс әкиәте ингән: «Тәмле бутҡа», «Һензель менән Гретель», «Барҡылдыҡ ҡушаматлы батша». Баҫма сағыу биҙәлешле: ҡурсаҡтар, уйынсыҡ йыһаз һәм йорт кәрәк-ярағын ҡулланып, сәхнә күренештәре рәүешендә төшөрөлгән төрлө фото балаларҙың иғтибарын яуламай ҡалмаҫ. Уларҙың өлгөһөндә кескәйҙәрҙең үҙҙәренең дә уйынсыҡтары менән яңыса, ижади уйнарға теләге уяныр.\n– Был минең балалар өсөн сыҡҡан икенсе китабым, – ти проект авторы Алһыу Хамматова. – Һөнәрем буйынса табипмын, әммә ижад – яратҡан шөғөлөм. Был китап өҫтөндә өс йылдан ашыу эшләнем. «Күмәс өй» биҙәлеше менән ҡыҙыҡлы буласаҡ. Унда ысын ҡурсаҡтар ҡатнаша. Күптәрен үҙем яһаным. Күлдәктәр шул осорҙағы кейемдәрҙе өйрәнеп тегелде. Биҙәүестәрҙе яһаным, өйҙө балсыҡтан әҙерләнем. Әҫәрҙәрҙең исемдәре сигеп эшләнелде. Үҙемдең ике ҡыҙым үҫеп килә бит. Улар менән беҙ башҡортса аралашабыҙ. Балаларыма сит ил әҙәбиәтен өйрәтеү теләге миңә ошо китаптарымды нәшерләргә этәргес булды.\nАвторҙың күңел йылыһы һалынған хеҙмәт 3000 дана тираж менән баҫылған һәм нәшриәттең фирма магазиндарына һатыуға сығарылған.


18 видеочивать онлайн - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nВидеочивать Рус Рулеткаһы, Рус\nгейне дауамында йәки ҡыҙыҡ була\nЧ-рулетка - рус телле өсөн Килеүселәр, уның механизмдарын - осраҡлы әңгәмәләште Онлайн эҙләүБасыгыз был төймәгә башлап сит Ил ебәрергә дождаться, бәлки, һеҙ Башҡа күреп әңгәмәләштек, һәм уларҙа Һеҙ эҙләгән кеше кеүек икән, Кем менән һөйләшергә була. Һеҙ алдан белеү түгел, партнер Булырға, һеҙ кем, был очаровательный Ала ҡыҙ булып, бөтә ир-Егет эше түгел. Кем менән аралашыуға һеҙ һайлаған, Ә кем юҡ, әңгәмәләште әгәр Һезгә окшамай, һеҙ эҙләү дауам Итә, рулетка яңынан эшләй башлаясаҡ, Шул тиклем ваҡытын, һеҙҙе бер Кем түгел әле, ахыр сиктә Таба, кәрәк төймәгә баҫыу менән Сатнай башлаһа, ҡыҙыҡлы ғына индерелә Башлаған һәм һеҙ кем булыр ине. Һеҙ шулай уҡ аласыз тоташтырыу Веб-камера, был, әлбиттә, мөмкинлек Булһа, һеҙҙең менән һөйләшкән башҡа Кешеләр тип ҡырҡа кәмеүен теләмәй.\nВоодушевление бик әңгәмә\nБәлки, һеҙҙе күреп һәм ишетеп Әңгәмәләште, улар менән аралашырға һәм, Әлбиттә, үҙен күрһәтеп, камера һәм Микрофон менән һөйләшкән кеше алдында, Компьютер тоташтырылған. Иң мөһиме, малайҙар һәм ҡыҙҙар Менән аралашыу өсөн түләү кәрәк Түгел тип аҡса иҫәбенән булған, Нишләп теркәп, смс раҫланы һәм Башҡа процедураларҙы ла йонсотҡос кәрәк. Абсолют аралашыу сайты бушлай, теркәлеү булмаған. Аноним видеочить, әгәр һеҙҙең теләгегеҙ Юҡ, һеҙҙе бер кем дә Белә ине һәм бер кемгә Шәхси мәғлүмәт. Һеҙ кисәһен үткәреү өсөн компьютер, Кеше менән аралашыу, күңел ҡыҙыҡлы Һәм күңелле йәмғиәте яттар.\nҺәр әңгәмәләште күңелен табыр өсөн, Осраҡлы рәүештә осрашыу онотолмаҫ тәьҫораттар Ала, яңы осрашыуҙар килтерер, тип Таба ала, һәм хатта-күп Һөйләй, үҙе һынап мөмкинлеген тойоп Был ваҡытта менән мөхәббәт сағыштырғыһыҙ Ч ҡаршы ала, хатта уникаль Рулетка, как будто һәр тапҡыр, Ҡасан яңы поезда осраҡлы юлдашы Менән һөйләшеп һеҙ - кешеләр, һеҙ Улар тураһында бер нәмә лә Белмәйем, һәм һеҙ улар тураһында Бер нәмә лә белмәй.\nҺеҙгә үҙ яҙмышы һеҙҙең һәр Клик рулетка булышлыҡ итә, тип Арҡаһынан һеҙҙең менән, ҡурғаш пуля Менән фил һөйәгенән йәки шар Борсола, уйлана эштәр.\nСкачать ч-Рулетка өсөн Бушлай 603055\n- сервисы менән файҙаланыусыларға өсөн Тапшырыуында осраҡлы аралашыу видео ярҙамында Бөтә донъяға билдәлеБөтә был конфиденциально һәм аноним Рәүештә буласаҡ.\nБарыһы да, һеҙҙе күрергә тип Осраҡлы алмай, рулетка файҙаланыусы кандидаты, Һеҙ был кеше.\nБөгөн бөтә донъя буйынса миллионлаған Кеше был программа ғәмәлгә инде Һыналған һәм ҡәнәғәт ҡалды. Аноним аралашыу һәм уларҙың ҡалмауы ихтимал. Һәр теркәлгән кәрәк түгел, бары Тик экран кликнуть буйынса осраҡлы Кеше эҙләй башлай һәм, уларға Ҡаршы һөйләшә. Аралашыу, әңгәмәләр үткәреү, башҡа файҙаланыусылар Күсә һәм күнекмәләрен күрһәтте.\nСергиев-посад Ҡалаһында танышып, Башҡа\nИҫ киткес матур алһыу төҫтәге Һыҙат һәр ваҡыт уның менән Ҡала ҡунаҡтарын ҡабул итергә әҙерКүп һанлы айырым атмосфера һәм Онотолмаҫлыҡ иҫтәлекле урындар булдырылған. Бер нисә көн бында бик Яҡшы ял бирәләр. Әгәр сездә юҡ компанияһы оҡшаш, Һеҙҙең һәм беҙҙең хәлде төҙәтә Алманы сергиев посад осрашыуҙа ҡатнашты. Сайтында теркәлгән һәр кем улар Өсөн уңайлыраҡ була.\nБер нисә аҙым етерлек, кеше Өсөн ҡыҙыҡлы һәм яңы дуҫтар таба.\nБыл ярҙамды етдиерәк мөнәсәбәт өсөн Ир-атты ҡаршылағас, йәғни оҙайлы Йәшниккә һала ла шулай булғас, Һеҙ нимә эшләй инде хәҙер.\nКүберәк проблемалар менән танышты ла Һәйбәт булыуы арҡаһында беҙҙең сайтта Багктар өлкәнең сергиев-посад ҡалаһында. Беҙҙең аудитория төрлө мәскәүҙә һәм Мәскәү өлкәһендә бер нисә кешенән тора. Һеҙ улар араһында еңел таба Ала әңгәмәләште. Мөнәсәбәт улар өсөн асып, ул Уны дуҫлыҡ тәҡдим итергә әҙер. Был бөгөн иң популяр социаль Селтәрҙәренең төп айырмалы рәүештә, һәйбәт Инде ул күптән түгел ҡабул Ителгән менән таныштырҙы. Бында беҙ һеҙҙе көтә, эшһеҙ Теркәлгән ҡушыла. Әгәр һеҙ туғандаш йәндәрҙе эҙләү Өсөн етди мөнәсәбәттә булған, профиль Асылмай, ябай өҫтәп фотоһүрәттәр һәм Башҡа кешеләр менән аралаша башланым. Был иң ябай, әммә һөҙөмтәле Ысулы үҙенең шәхси тормошон яйға Һалыу, әңгәмәләште ҡыҙыҡ табып, дуҫтары Һәм ҡыҙҙар. Беҙ һеҙҙең менән яңғыҙлыҡ ҡотола Алмай.\nТелефоны буйынса шылтыратып, һәр ҡатын-ҡыҙға һалҡын худшие кошмар ромео\nӘ һеҙ уйлайһы, был егеттең, ул хәбәрҙе туҡтап трут насар түгел\nҺин ҡатын-ҡыҙ эҙәрлекләй неотступный"ромео телефоны"- ир-егет, номерҙы яңылыш йыйғанмын, дата буласаҡ.\nҠайһы бер ҡатын-ҡыҙ тип аталған айырым кеше, полиция һәм коллек-үҙәгенә тиклем һәр ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән улар хасил була ялыуҙар менән шылтыратыусыларРомео телефон."Күтәрелеш"ромео телефоны"барлыҡҡа килеү менән смартфондар һиндостан технология үлсәнмәй. Телефон ҡарап тороусылар артыҡ ҡиммәт менән сағыштырғанда, ҡасан булһа иң тәүҙә шылтырата һәм телефон эшләй-был уңайлы ысул менән аралашты. Пар, тип, һиңә ул түгел, - тип ҡабатларға кәңәш ителә ҡайһы бер ир-егеттәр һәм ҡатын араһындағы мөнәсәбәттәрҙе яңғыҙ ир-егеттәр һәм индеецтар бер өлөшө киләсәк быуынды йәмғиәт, ул эзләй, мөхәббәт һәм"ромео телефоны"тыуа. Был бик ябай: Һин кеше циферблат наугад телефондың серия номерын, ҡатын-ҡыҙға ышанырға буламы өсөн ала. Нисек ул йылмайҙы ғына, пикап реестры линияларын ҡарарға мөмкин ул, уның любовник был линияһы өсөн телефон тотмай, күптән статьяһына ярашлы, нью-Йорк Таймс.\nУлар линияһы индерелде,"мин үҙем мобиль тулыландырырға мөмкин"һәм"законһыҙ теләгән әйберҙәрҙе эшләп мин һинең менән","һеҙҙең менән мин, ти, мадамдар, әммә минең тәнем ҡалтырана."Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙға иҫәптә һиндостан хатта телефон инде магазиндан һатып башларға (ҡатын-ҡыҙҙар өсөн матур доллар, доллар эсендә генә"ябай"), өмөтһөҙ кеше өсөн, Hindustan тапҡыр хәбәр.\nБылар барыһы ла бик оҡшаған"ҡасан незнакомец шылтыратығыҙ", ә һин риза булған ҡатын-ҡыҙ.\nҠатын-ҡыҙ тураһында ялыу бер кеше, көнөнә өс тапҡыр цифрҙар йәки уның айырым бер дүрт откопать"утка"шылтыратығыҙ-әле биләмә һигеҙ ғәйепле-карт, ялған номерҙар һәм шәхес танытмаһы күберәк ҡатын-ҡыҙ, көнөнә өс сәғәткә тиклем булыуы менән ул һәр саҡырған.\nҺин ч - һиңә таныш - незнакомки онлайн веб-камералар ч\nРәхим итегеҙ ч һин-бүлмә\nҺин ч-виртуаль был сит ерҙәр, ундағы дуҫтары менән һиндостан һәм бөтә донъя онлайн ч күп кеше эшләйБында һеҙгә интернет аноним.\nҺеҙ табып тапҡыр һәр нәмә яңы һәм неизведанный.\nҺиндостан менән һөйләшеү незнакомец, Бхагат менән незнакомцы онлайн малайҙар һәм ҡыҙҙар ҡаршы ала. Был һинди, инглиз йәки интернет-чат.\nИндеецтар өсөн был ч незнакомцы\nҺиндостан менән осрашыу ч. незнакомец, Һиндостан ч онлайн видео, чат, Һиндостан ч видео, чат тураһында урындағы һиндостан һиндостан незнакомец: Һиндостан, рәсми атамаһы Һиндостан Республикаһы-көньяҡ Азиялағы дәүләт. Ил буйынса был майҙан ҙурлығы буйынса етенсе, халыҡ һаны буйынса икенсе ил артыҡ. миллиард кеше, донъяла иң демократик һәм тығыҙ. Был һорауға яуап эҙләп алйот булған: һеҙҙең ҡасан да булһа ҡатын-ҡыҙҙар менән һөйләшергә теләй, һеҙ уйлайһы, кеше йәки бик ҡыҙыҡлы булды, һеҙ уйлайһы, бик матур булған - төнгө ваҡытта.\nшулай булғас, һеҙ булып йәки сәйәхәттә булһағыҙ йәки йәмәғәт транспортында йәки ваҡытында үтәлмәгән көндәлек эшмәкәрлек дәүерендә бында насвай менән дуҫ-шул, ләкин, бәлки, белмәгән дә кеүек.\nБыл оло менән эшләүе еңел булды, һеҙ ҡасан эшләйһе, текст ч һин, һин ч-төркөмө менән незнакомцы ч синг Һиндостан, видео, чат, видео-һәм чатта аралашыу менән таныш кеше. Һиндостан-илдәренә бер нисә с смешанное бик дине, теле, йолалары һәм мәҙәниәте, шулай булғас, ябай кешеләр менән аралашып, һеҙҙе яңы тормошҡа өйрәнеү өсөн удовольствия.\nЕтди мөнәсәбәт, мөнәсәбәте салфетка\nУл ышаныс менән проблема бар\nҒәҙәттә, беҙ фильм ҡарай алаһың, сериалдарҙан йәки уҡыуроман, был кешеләр, уларҙың етди мөнәсәбәттәргә әҙер түгел. Ир-егет ҡатнашҡан, улар шәфҡәт теләүселәр өсөн мәҡәләләр һәм мин был яҡтан. Беҙ бында хәл ҡапма-ҡаршы ҡарап, шул ҡатын-ҡыҙ булыр ҡасан, кем билдәләр һәм етди мөнәсәбәттәргә әҙер түгел, уны күрһәтергә мөмкин. Беҙ, ғәҙәттә, кино күҙәтергә мөмкин, йәки мыльный опера романын уҡып, был кешеләр, уларҙың етди мөнәсәбәттәргә әҙер түгел.\nИр-егет ҡатнашҡан, улар шәфҡәт теләүселәр өсөн мәҡәләләр һәм мин был яҡтан.\nБеҙ бында хәл ҡапма-ҡаршы ҡарап, шул ҡатын-ҡыҙ булыр, беренсе сигнал булырға әҙер түгел был кем, әгәр уның бөтә хәбәрҙе йәки һуңыраҡ ваҡытта ла онотмағыҙ, һеҙгә яуап бирелде (һәм был айырма ҙур түгел, әгәр һеҙ ваҡытында ара мөнәсәбәттәр -), уны ла һеҙҙең шылтыратыуҙарға яуап биреп, уның һуңлаған осрашыу. Бөтә был нимә аңлата, һеҙ уны был ғына түгел, хатта бер йылдан һуң мөнәсәбәттәргә әҙер түгел һәм ул шуға. Тартып йәки һеҙ ҙә уның менән танышҡан дуҫтары менән осрашыу үҙе уның.\nИғтибар, мөмкин булһа, һеҙ шулай уҡ, уның менән ҡурҡыр булған.\nҺеҙ ҡасан да күрмәгән был? Тимәк, ул әҙер өсөн ул-йәйге бизнес-пландың проектын үҙе өсөн, тик һеҙ уға яуап бирә алмай, әгәр һеҙ ялған бергә йыйылып үткәрә.\nҒәфү итегеҙ, әммә һеҙ уны ҡараған беренсел түгел. Бергә тартып, уның киләсәге тураһында һөйләне. Етди әйберҙәр тураһында һөйләүҙе ул артыҡ теләмәй ҡарағанда, мәҫәлән,"нисек, һауа торошо нисек бөгөн"тамғаһы ла бик яҡшы. Был бик еңел күрәм һәм аңлайым, әгәр ҙә уның өҫтөндә үткән. Уны дауам тураһында һөйләне, уның үткән тарихын һәм шаян егет, улар менән барған. Ул үткәнде сағыштырыр, үҙ мөнәсәбәте. Ул ваҡыты менән уның исемен йөрөтә.\nБыл осраҡта ла вокзал ҡаршы, уның өсөн урын юҡ, башҡа кеше күрергә тейеш.\nУның менән осрашыу һәм уртаса ваҡыты менән бөтөнләй уның, әгәр һеҙ дуҫтар менән файҙаһы булманы.\nҺәр ваҡыттағыса тиерлек, уны үткәреү тураһында ишеттем мин. ял көндәрендә төнгө клуб ваҡытта ла яратып, коктейль эсә һәм ввязаться төндә бөтә бейеүҙәре урын алһа һәм эйә менән романтик киске һин ысын мөхәббәт тураһындағы фильмдарҙы ҡарай. Һәм ул хатта уның үҙенә урын ҡалдырып та түгел, бергә йәшәргә теләмәй. Йәки, тағы ла насар, ул теләгәнгә түгел, төн үткәреү туранан-тура һиңә китте һуң, һин һораған өсөн һәйбәт һәм уның менән бөтөн өлөшө, предлоги с, на у иртәнге кәңәшмәлә уның эше тип. Бәлки, кәрәкмәйҙер ул сексҡа ғына түгел, ә уның тел, илде өйрәнеү һәм сәйәхәт итеү өсөн яңы. Уға ялған дуҫтарҙан менән үткәрергә тырыштым үҙемде, ләкин һине Магнит һатырға вәғәҙә биргән. Кем белә, бәлки, ул үткән менән бәйләгән был неудачный мөнәсәбәттәре. Уны әйтеп, ир-егет түгел ул, ысынлап та ышанған һәм уның һеҙгә биреү мөмкинлеге тураһында ла ҡайғырта. Бойондороҡһоҙ булған һәм уны теләгән һәр осраҡта һеҙҙең ярҙамды ҡабул итмәй. Улар үҙ-үҙемде генә уйларға күнеккәнбеҙ. Ҡағиҙә булараҡ, ҡатын-ҡыҙ һәм шундай һыуыҡ, әммә әгәр дөрөҫ һәм ул табып биргән ваҡытта һеҙ"коран", мөмкин булыу өсөн уның йөрәге беҙ куллана куки өсөн отслеживания технологиялары мөмкинлектәре һәм башҡа беҙҙең сайтын төҙөү. Беҙ алабыҙ һеҙ беҙҙең хәрәкәт хаҡында мәғлүмәт йыйыу веб-сайтында мәғлүмәт йыйыу өсөн, беҙҙең сайтҡа инеүсе файҙаланыусыны ҡағыла (электрон. йыл килгәнендә, биттәр һәм сайтҡа килгән һ. б.), сервис кимәлен яҡшыртыу өсөн беҙҙең мөмкинлектәр бар. Һеҙ тулыраҡ мәғлүмәт таба алаһығыҙ.\nТуранан-тура Аралашыуҙы хуп Ч онлайн На веб-сайттар.\nСпорт яратыусылар беҙ - кешеләр бик нетерпеливыйХанукия спорт ярышында теләп беҙ Туранан-тура йәки ваҡытында тамамлағандан Һуң, шунда уҡ тикшерергә, һәм Беҙ әлегә теләк һәм хистәрен Пекем ҡайнатып, әлегә беҙҙә йәшәп, Беҙҙең тома һәм ауырыуҙар тураһында ҡайғыртты. Беҙ шунда уҡ уларҙың фекерен Ишетергә теләгән кеше һәм башҡа Яңылыҡтарҙы тикшерҙе прочтение һуң, көйәрмәндәр Һәм спорт һөйөүселәр. Бөтә ваҡиғалар курсында булырға теләй Һәм беҙ спорт неспортивный. Форумына килеүенә яуап беҙ көткәнсә, Беҙ шунда уҡ һорау биреү Һәм яуап алырға теләйем.\nБеҙ ч спорт менән рәхим итегеҙ\nҺәм беҙ теләгән фанаттар береһе Менән аралашып йәшәгәндәр, шул уҡ Интернет, ҡыҙыҡлы кешеләр, беҙ улар Менән бер тулҡын булып, аныҡ Белмәй, уларға был хәбәрҙе алғас, Ваҡиға һәм беҙҙең өсөн мөһим Теманы тикшерҙе теләй һәм әҙер аралашырға.\nМенән ошо маҡсатта ойошторолған был Спорт төрө. Бында иң яҡшы, асыҡ, кеше Төрлө һәм ҡыҙыҡлы, алып барыусыһы Һәм уларҙы үткәреү ваҡыты менән Әңгәмә һәйбәт. Хәҙер үк яҙылған. Әгәр сездә бар бит инде Иң популяр социаль селтәрҙәренең береһендә Булһа ла үҙем, мәҫәлән, Бәйләнештә Исемлеге оҙон һәм тағы, мөмкин Икән һеҙҙең сайтында һәм бер Үк ваҡытта бер -ч социаль Селтәрендә аккаунт пароль бер ҡасан Да онотмай һәм үҙе менән үҙе. Проект биттәрендә һәм сайтта ҡулланыу Өсөн уңайлы махсус режим буйынса Аласаҡ аралашып йөрөүен дауам итә, Булған бөтә биттәр төп порталдар Төп, новости, блоги, спорт һәм Башҡа мөһим темалар, популярлыҡ менән Файҙаланған кешеләр бар.\nТанышырға була Эль-Кувейт Булып теркәлгән, Никахтар өсөн\nसाओ पाउलो डेटिंग: डेटिंग साइट\nбушлай таныша видео фото ҡыҙы менән бушлай онлайн видео чат иғлан танышты ч плюс рулетка менән ҡыҙы 18 осрашып таныштыҡ юллау өсөн таныштырҙы онлайн секс видео 18 башҡа бушлай видео чат 18 ч плюс рулетка таныш булмаған теркәлгән видео онлайн скачать видео-таныштырыу


Башҡа Социаль Цзянхао Благодетель Мудак\n29 Июль, 2011 Novamagic Блог Комментарий ҡалдырырға\nБашҡа Социаль Цзянхао Благодетель Мудак – Australian Childhood Foundation chief Joe Tucci .\nБыл йәш кеше башҡара йылдың мудак.\nУның үҙ Био:\nУл сығыш тигеҙлектә урынлашҡан консультант сифатында Департамент, социаль хеҙмәттәр (Виктория) һәм Департаменты һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр (Тасмания) ҡайһы бер злоупотреблений балаларға һәм балалар аҙмы-күпме оценочные проекттар. Ул күрһәтте тәжрибәһе эшләү һәм ғәмәлгә ашырыу, балалар, маҡсатлы терапия программаларын һәм кампаниялары юл ҡуймау буйынса, балаларға ҡарата ҡаты мөғәмәлә.\nӘгәр һеҙ уға ҡарағыҙ, ул хатта кеүек күренә мудак.\nУлар кешене йә изге эштәр, ни өсөн был залп буйынса, миңә?\nУның фотоһы һәм уның эш урыны һәм цитирую мәғлүмәтте ninemsn:\nБыл Мельбурн башкирской воложинда фото ҡыҙының бала, держа пистолетын үҙ битендә " Facebook.\nРәйесе австрийского Фонды бала саҡ Джо Тучи, - тине ҡыҙ позировать ҡорал менән иде һәм ҡот осҡос безответственно.\n“Ундай булырға мөмкин пугай һәм ул уны йәшәр уның менән оҙаҡ,” Г-н Тучи диде.\n“Был һала, уны баҫтырып сығарыу ҡурҡынысы.”\nКилгәндә полиция шокирующий – был дәүләттең иң һаны полиция үлтергән?\nӘлбиттә Джо был’ң бер ҙә безответственно һәм үтә. Ул сиренән заряженное ҡорал-ҡорамал, ул, әлбиттә, яҡшы түгел, бөтөн.\nКилгәндә, таратыу һәм испугаться? Мин уйлайым, был шулай. Сабый әле генә ап-асыҡ подрос һәм ҡорал менән түгел’һәм т менән дә күрергә була алмай могул. Күпселек балалар, уйнарға ковбой һәм идейцев – әлбиттә кыҙҙар ҙа. Уларҙа һыу, бандиттарҙың һуғыш ҡоралдары һәм хлопушка. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ иҫке пушкалар окуривать? Түләүҙәге айырма һәм реаль воображаемый пистолет тора шул, был реаль bulletts янғындар һәм мөмкин үтерергә. Психологик юҡ ноталары. Уйында уның воображаемый пистолет һикергәләй төрө кеше үлтереү.\nБерҙән-бер зыян, ул буласаҡ, бындай ҡасан идиот һин нисек теләйһең бирергә исемендәге дәүләт советы һәм терапия өсөн зыян, был шулай эшләнде, улар өсөн. Бына ҡасан реаль буласаҡ зыян нансен. Яҡшы, һеҙ теләһәгеҙ, ковбой һәм индийцы закондан. Һеҙгә тормош һүҙе идиот. Сара ҡот осҡос ҡулында кемделер кеүек сине. Түгел,’т һеҙ тураһында ишеткән хәрәкәттә кире ҡайтарыу өсөн спорт атыуҙың Яңы Көньяҡ Уэльс мәктәбе? Кем дә, ҡалһа, килешәм һинең менән, Джо.\nPrevious Post:Ирандың Ҡатын-Ҡыҙ Обливание Таштар\nNext Post:Натан Риз\nАвстралия Граждандар Һуғышы.\nУртаса Көндәлек Биттәренән Ҡарап 494\nЭҙләнеүҙәр Һөҙөмтәһе Булып 738\nУникаль Айпишник 9.095\nҺуңғы 30 минут 10


Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Өфө уҡыусылары өсөн «Парламент дәрестәре»н үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова Өфө уҡыусылары өсөн «Парламент дәрестәре»н үткәрҙе\n12:32, 3 сентября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты, Физик культура, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет ағзаһы Рима Баталова Өфөнөң ике мәктәбендә Рәсәй Конституцияһының 20 йыллығына арналған «Парламент дәрестәре»н үткәрҙе.\nБелем көнөндә 18-се урта мактәптең 10-сы һәм 11-се класс уҡыусылары яңы уҡыу йылын ғәҙәти булмаған дәрестән башланы. Рима Баталова йәш өфөлөләргә Дәүләт Думаһының, депутаттарҙың эшмәкәрлеге тураһында һөйләне. Асыҡ дәрестә шулай уҡ Өфө ҡала Советы депутаты Руслан Солтанов ҡатнашты. Дәрес һуңында Рима Баталова иң әүҙем уҡыусыларға рәхмәт хаттарын тапшырҙы.\nЯңы уҡыу йылының беренсе көнөндә парламентарий Өфөнөң 28-се махсус (коррекцион) дөйөм белем биреү мәктәп-интернатында булды. Рима Баталова тантаналы линейкала ҡатнашты, уҡыусыларға һәм педагогтарға рәхмәт белдерҙе һәм интернатта тәрбиәләнеүселәр өсөн шулай уҡ асыҡ дәрес үткәрҙе.\n— Барлыҡ уҡыусыларҙы яңы уҡыу йылы башланыуы менән ҡотлайым. Был көндө балалар үҙҙәре өсөн күп ҡыҙыҡлы мәғлүмәт алды. Йәш быуындың сәйәсәт менән ҡыҙыҡһыныуын күреү ҡыуаныслы, — тип билдәләне Рима Баталова.


Аҫыл вариҫтар барҙа, тынмаҫ ҡурай моңдары\n27 Ноябрь 2018, 16:59\nҠурай - башҡорттоң даһилығы, уның милли милке һәм хазинаһы, ябайлыҡтың бөйөклөгө. Ошо бөйөклөктө данлаған, моңон тауҙарға аштырған, изге ҡурайға дан йырлаған мәртәбәле моң байрамы Шығай ауылында бишенсе тапҡыр үтте. Билдәле ҡурайсылар иҫтәлегенә арналған V асыҡ район ҡурай бәйгеһенең еңеүселәрен билдәләү тантанаһы һәм улар ҡатнашлығында гала-концерт уҙҙы. Башҡорт ҡурайын донъя кимәлендә танытҡан ҡурайсылар - Абдулғәфи Хәлфетдинов һәм Талип Латипов исемендәге асыҡ район конкурсында районыбыҙҙың Сермән, Шығай, Инйәр, ҠоҙғонӘхмәр, Асы, Ҡаһарман, Манышты ауылдарынан, Бөрйән, Әбйәлил райондарынан, Белорет, Өфө ҡалаларынан боронғо музыка ҡоралында уйнаусылар ҡатнашты. Йәштәр араһында ҡурайҙы үҫтереү һәм пропагандалау, башҡарыу оҫталыҡтарын үҫтереү һәм һаҡлауға йүнәлтелгән, оҫта ҡурайсыларҙы асыҡлау маҡсатында үткәрелгән район конкурсында 7 ансамбль һәм 56 яңғыҙ башҡарыусы ярышты.\nЙөҙҙән ашыу ҡурайсы өс төркөмгә: 12 йәшкә тиклемге, 12 йәштән 16- ға тиклем һәм 17 йәштән уҙғандарға бүленде. Балаларҙан да, өлкәндәрҙән дә ҡатнашыусылар һаны байтаҡ ҡына булып, бәйге йәнле башланып китте. Иң оло ҡурайсыға 64 йәш - ул Инйәрҙән Мөхәмәтдин Әбделкәримов, иң йәше - Бөрйән районынан 7 йәшлек Тайфур Сәйетбатталов.\nМатур йолаға әйләнгән моң байрамын сәләмләү һүҙҙәре менән Шығай ауыл хакимиәте башлығы Хәлим Ғәлиастанов һәм жюри рәйесе, арҙаҡлы ҡурайсы Мөхәмәт Түлебаев асты, конкурста ҡатнашыусыларға уңыштар, еңеүҙәр теләне. Музыка һәм сәнғәт мәктәптәре ансамблдәрен, яңғыҙ башҡарыусыларҙың маһирлығын, көйҙәрҙең ҡатмарлығын һәм шәхси оҫталыҡтарын мәшһүр ҡурайсы, күп конкурстар еңеүсеһе Мөхәмәт Усман улы Түлебаев етәкселегендәге мәртәбәле жюри - оҫта ҡурайсы, ике йыл элек конкурстың гран-приһына лайыҡ булған Рәмил Мостафа улы Ҡотдосов һәм мәҙәниәт идаралығы начальнигы Ирек Рауил улы Иҫәнғужин баһаланы.\n12 йәшкә тиклемге ҡурайсылар ансамблдәре араһында “Аҡбуҙат” (Бөрйән районы, етәксеһе Зәйнулла Мөхәмәтдинов), Сермән сәнғәт мәктәбенең “Сермән” (етәксеһе Ғәлим Хәйернуров) һәм “Тамъян” (Әбйәлил районы, етәксеһе Илһам Шакиров), 12 йәштән 16-ға тиклемге ҡурайсылар ансамблдәренән Инйәр сәнғәт мәктәбенең “Ете таж” (етәкселәре Вилюр Ҡотломөхәмәтов, Айбулат Оморҙаҡов) һәм Белорет музыка мәктәбенән “Инеш”, лицей-интернаттан “Уралтау” (етәксеһе Радмир Әхтәмов) ансамблдәре сығыш яһаны.\nОлолар төркөмөндә бер ансамбль - “Дарман” (етәксеһе Дамир Хәсәнов) ҡурайсылар ансамбле сәхнәгә сыҡты. Ансамблдәр һәм яңғыҙ башҡарыусылар йыш башҡарылған башҡорт халыҡ көйҙәре - “Азамат”, “Ирәндек”, “Байыҡ”, “Сыңрау торна”, “Ҡарабай”ҙан тыш, һирәк яңғырағандарына ла, беҙҙең ерлеккә генә хас көйҙәргә лә өҫтөнлөк биргән. Бөрйән районының Камил Рәхимов исемендәге сәнғәт мәктәбенең “Аҡбуҙат” һәм Инйәрҙең “Ете таж” ансамблдәре ҡурайсылары күпселек менән алдырыуҙан тыш, бөрйәндәр башҡарыу оҫталығы менән дә айырылып торҙо.\nАйырым ҡурайсылар бәйгеһе лә көсөргәнешле үтте. Һәр ҡатнашыусы бар һәләтен күрһәтеп ҡалырға тырышты. Ҡурай серҙәренә төшөнөргә теләгән ҡыҙҙарҙың, балаларҙың артыуы маҡтауға лайыҡ. Йылданйыл уларҙың сафы тулылана ғына бара.\nКонкурстың һөҙөмтәләренә килгәндә иһә, улар түбәндәгесә. Ҡурай моңона ҡойоноп, халҡыбыҙҙың ғәжәп көйҙәрен тыңлап, һирәк башҡарылғандарын ишетеп, үҙ-ара кәңәшләшкәндән һуң, жюри ағзалары конкурстың еңеүсеһе итеп Белореттан Радмир Әхтәмовты билдәләне. Шығай ауылы исеменән сығыш яһаған Илназ Үҙәнбаев - I, Асынан Рафаил Сәлихов - II, Шығайҙан Айгиз Канафин III урынға лайыҡ булды. “Мәҙәни традицияларҙы һаҡлаған өсөн” номинацияһында Инйәрҙән Мөхәмәтдин Әбделкәримов, “Үҙенсәлекле башҡарыу оҫталығы” номинацияһында Ҡаһармандан Лариса Нухова билдәләнде. 12 йәшкә тиклемге категорияла I урынды Өфөнән Хәким Ғилманов алды. II урынды Белореттан Линар Сәғитов һәм Бөрйәндән Иҙел Мусин, III урынды Белореттан Руслан Әйүпов, Арыҫлан Хөсәйенов, Әбйәлилдән Буранбай Мусин, Арыҫлан Хәкимовтар бүлеште.\n12 йәштән 16 йәшкә тиклемгеләр араһында I урынға “Аҡ яурын сал бөркөт”, “Һары ла сәс” башҡорт халыҡ көйҙәрен ҡурайҙа оҫта башҡарып Белореттан Тимерйән Йыһаншин сыҡты.\nБелореттан Сыңғыҙ Ғиләжев, Әбйәлилдән Искәндәр Алламоратов - II, Белореттан Зөлхизә Мөхәмәтғәлина, Шығай ауылынан Рәсим Юнысов һәм Бөрйәндән Айрат Ишкилдин III урындарҙы яуланы.\nАнсамблдәрҙән “Тамъян” (Әбйәлил районы) һәм “Аҡбуҙат” (Бөрйән районы) беренсе, “Инеш” һәм “Дарман” коллективтары - икенсе, “Ете таж”, “Сермән” ансамблдәре өсөнсө баҫҡыста. “Уралтау” ҡурайсылар ансамбле “Башҡарыу мәҙәнилеге йолаларын һаҡлаған өсөн” номинацияһында билдәләнде. Еңеүселәргә, номинацияларҙа билдәләнеүселәргә дипломдар, бүләктәр тапшырылды. Көн оҙоно барған матур моң байрамы, еңеүселәрҙең сығыштарынан торған галаконцерт менән тамамланды.\nАбдулғәфи Хәлфетдинов һәм Талип Латипов исемендәге IV асыҡ район ҡурайсылар конкурсы гран-приһын яулаған, быйылғы конкурстың жюри ағзаһы Рәмил Ҡотдосовтан тәьҫораттары менән уртаҡлашыуын һораныҡ.\n- Конкурс үҙенең кәрәклеген йылдан-йыл иҫбатлай. Бәйгелә балаларҙың күп ҡатнашыуы маҡтауға лайыҡ. Бөрйәндәр сәхнә түренә 19 ҡурайсыны сығарһа, инйәрҙәр уларҙан уҙҙырып ебәргән: бер юлы 23 йәш ҡурайсы сәхнәгә сығып баҫты. Бындай конкурстар йәштәрҙе рухи яҡтан тәрбиәләй, үҫтерә. Халыҡ сәнғәте мәктәбенең бер үрнәге хәҙер икенсе форматта ҡурайсыларҙы тәрбиәләй, илебеҙгә лайыҡлы вәкилдәр үҫтереүҙә лә уның роле ҙур. Йәш быуын ошондай конкурстарҙа ҡатнашып, оҫталығын күрһәтә лә инде. Уларға ҡарап һоҡланып ултырҙым. Бындай конкурстарҙы үткәреү, әлбиттә, кәрәк. Әҙеһәм Исҡужин мәктәбе республикабыҙға әллә күпме данлыҡлы ҡурайсылар биргән кеүек, Шығай ерлегендә үткән конкурста ла рухи яҡтан бай, патриотик егеттәребеҙ үҫеп сығасаҡ әле. Тимәк, конкурстың тәрбиәүи яғы бик ҙур. Белорет районының барлыҡ сәнғәт мәктәптәрендә балаларҙы ҡурай серҙәренә өйрәтәләр. Был маҡтауға лайыҡ. Ҡурайҙа уйнарға теләүселәр бик күп. Шулай булғас, улар өсөн майҙансыҡ та булырға тейеш. Ә уның Шығайҙа үтеүе бик әһәмиәтле. Йәйен республика буйлап махсус автоуҙыш үткән мәлдә, Шығай, Сермән ауылдарында ла булырға тура килде. Шығай ауылында зыярат ҡылғанда, атаҡлы ҡурайсыбыҙ Мөхәмәт ағай Түлебаев, ауыл зыяратында 200-ләп ҡурайсы ятыуын әйтеп үткәйне. Бына ул ҡурайсылар төбәге ҡайҙа?! Шулай булғас, ҡурайсылар бәйгеһе тик Шығай ауылында ғына үтергә тейешлеген үҙе үк әйтеп тора түгелме ни?! Ямантау итәгендә үҫкән ҡурайҙар ҙа иң яҡшыһы бит. Уҡытыусыларға рәхмәт һүҙҙәрен еткерге килә. Етәкселәре лә балаларға арҙаҡлы яҡташтарының репертуарынан көйҙәр өйрәтергә тырышҡан. “Бүҙәнә”, “Ҡалды”, “Ҡағы ташы”, “Ямантау” кеүек көйҙәрҙә Белорет ерлегенең матур тәбиғәте сағыла. Конкурстың географияһы ла киңәйә, уның форматын үҙгәртеп, республика кимәлендә лә үткәрергә булыр ине. Ә уны үткәреү өсөн материал бар. Ҡурайсыларҙы берләштергән саралар булырға, артабан да үҫергә тейеш, - тине Рәмил Мостафа улы.\nЙылдан-йыл конкурста ҡатнашып, үҙ көстәрен һынап ҡарарға теләүсе гүзәл заттар арта. Манышты ауылынан, Инйәр сәнғәт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре Азалия Сәғитова һәм Нәркәс Абдрахмановаларҙың ҡурай класына йөрөүҙәренә бер йыл ғына әле. Етәкселәре Айбулат Оморҙаҡов ярҙамы менән күп кенә көйҙәр өйрәнгән дә инде ҡурайсы ҡыҙҙар. Улар “Ҡарабай”, “Хәтирә”, “Шайморатов генерал”, “Азамат”, “Любизар”, “Түңәрәк күл”, “Хәтирә” һәм башҡа көйҙәрҙе яратып башҡара. 12-нән 16 йәшкә тиклемге категорияла көс һынашҡан ҡыҙҙар “Азамат”, “Саҡ-суҡ”, “Түңәрәк күл” башҡорт көйҙәрен башҡарҙы. Тәүге тапҡыр ошондай күләмле конкурста ҡатнашырға йөрьәт иткән йәш ҡурайсылар еңеүҙәренә ышана. “Беҙгә ҡурайҙа уйнау ныҡ оҡшай. Уның моңон, тауышын яратабыҙ. Музыка ҡоралында күпселеген малайҙар уйнаһа, беҙ ҙә уларҙан ҡалышмайбыҙ. Артабан да камиллашасаҡбыҙ. Беҙҙә ҡурайҙа уйнарға яратҡан ҡыҙҙар күп. Уйнауҙың һаулыҡҡа файҙаһын дә беләбеҙ”, - тине ҡыҙҙар бер һүҙҙән.\nӘ бына Әбйәлилдән килгән ҡунаҡ, ошо уҡ төркөмдә сығыш яһаған Искәндәр Алламоратовтың тәжрибәһе ҙур ғына. Ул 4 йыл Асҡар сәнғәт мәктәбенең ҡурай класында шөғөлләнә. Яратҡан “Тамъян” өлгөлө ҡурайсылар ансамблендә лә, яңғыҙ сығыш яһап ҙур еңеүҙәр яулаған үҫмер. “Быйыл Октябрьский ҡалаһында үткән республика ҡурайсылар конкурсында - II, Рәсәй кимәлендәге конкурста I урын алдым. Шығайҙа үткән ҡурайсылар конкурсында тәүге тапҡыр ҡатнашыуыбыҙ. Сығыштар оҡшай. Оҫта уйнаған, бигерәк тә өлкәндәр араһында, ҡурайсылар күп. Беҙ ҙә төшөп ҡалғандарҙан түгел”, - ти Искәндәр.\nЭйе, шулай ғына булһын. Әле ололарҙың үксәһенә баҫып килгән Ильяс, Фәтих, Талип, Аҫылғужа, Буранбай, Искәндәр, Арыҫлан, Зөлфәр кеүек үҫмерҙәребеҙ, Зөлхизә, Нәркәс кеүек ҡыҙҙарыбыҙ ҡурай моңон тирә-йүнгә таратҡан, үҫтергән ваҡытта, халҡыбыҙҙың милли ҡорал аһәңе бер ваҡытта ла тынмаҫ, юғалмаҫ. Барыһы ла уларҙың ҡулында.


Танк яланы | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Танк яланы\nСалауат ауылында тыуып-үҫкән, Ҡужанда ғүмер кисергән Рәхимә инәй Мостаҡова менән әсәйем Йәмилә Хамматова — класташтар. Бөйөк Ватан һуғышы башланған йылдың көҙөндә уларға 10 йәш тула. Салауаттағы ете йыллыҡ мәктәптә бергә уҡыйҙар. Ваҡыты еткәс, хатта ижәптәре лә бер көндө була.\nОҙон дүрт йылға һуҙылған аяуһыҙ һуғыштың ҡот осҡос ауырлыҡтарын улар үҙ күҙҙәре менән күргән, йөрәктәре аша үткәргән. Шул осорҙағы ауыл хәлдәрен һөйләүҙәрен үтенһәң, һис инәлтмәй, кисә генә булғандай итеп бәйән итә класташтар.\n— Кис булып, әсәйҙәр, эштән ҡайтып күренеү менән, беҙ, бер төркөм ҡыҙҙар, еләк һатырға Магнитҡа ҡарай юлға сығабыҙ. Ҡайһы берәүҙәр еләкле биҙрәләрен ҡулына тотҡан, ҡайһыларыбыҙ көйәнтәгә элеп, яурынына һалған. Таң атыуға йәйәүләп, 30 саҡрымда ятҡан ҡалаға барып етәбеҙ. Еләгебеҙҙе шул тиклем ала торғайны мәрйәләр. Үҙҙәре беҙҙе маҡтап-маҡтап китәләр. Һатып бөткәс, тағы йәйәү ҡайтырға сығабыҙ, — тип һөйләй Рәхимә инәй.\nЕләк һатам тип төнөн, йәйәү китеп барған 12-13 йәшлек ҡыҙҙар өсөн миңә ҡурҡыныс булып китә.\n— Һеҙҙең менән әсәйегеҙ йә башҡа олораҡ ҡатын булғандыр ул, — тип әйтеп ҡуям ахырҙа.\n— Ҡайҙан ғына. Улар көнө-төнө эштә, нурмы тултыра (ололар һөйләгәнсә яҙырға тырыштым – авт.), — тип яуаплайҙар.\n— Нисек ҡурҡмай йөрөй торғайнығыҙ һуң төнөн, етмәһә, йәйәүләп?\n— Ҡурҡыуҙы уйламай ҙа торғайныҡ. Юлыбыҙҙа былай яман уйлы әҙәмдәр осраманы бер ҡасан да, — тиҙәр һуғыштың ауырлыҡтарын үҙ иңендә күтәргән ҡыҙҙар.\n— Шулай көйәнтәләп еләк, һөт һатып йөрөйбөҙ. Йыйылған аҡсабыҙға бары икмәк кенә һатып алабыҙ. Икмәк шул тиклем ҡиммәт булды. Йөктәнешеп ҡайтып килгән апайҙарҙы күргәс, беҙҙе дүрт күҙ менән өйҙә көтөп улытрған бәләкәс туғандарыбыҙҙың нисек шатланғанын күрһәгеҙ!!!\n—Таштимер тирәһендә беҙгә йыш ҡына нимес әсирҙәре тап була торғайны. Уларҙы уңдан да, һулдан да мылтыҡлы конвой оҙатып бара. Ниместәрҙең нәҙек, оҙон булыуҙары әле лә күҙ алдымда тора. Аяҡтарындағы ағас табанлы ҡаталары ҡаҡ юлда таҡ-тоҡ килә, буш котелоктары шалтырай. Беҙгә, оҙон ҡара сәсле башҡорт ҡыҙҙарына, күп-күк күҙҙәре менән текләп ҡарай торғайнылар. Былар ниндәй халыҡтан икән тип тексәйгәндәрҙер инде, — тип хәтерләй ул ваҡыттарҙы әсәйем. — Ауылымдан төнъяҡтараҡ, Ҡырҡтыға яҡын, арғы Уһаҡҡош, бирге Уһаҡҡош тигән ике һаҙ бар. Һуғыш йылдарында шул һаҙҙар эргәһендәге ерҙәрҙе һөрөп, иген сәстеләр. Фронтҡа икмәк бик кәрәк бит. Уҡыуҙар бөткәс, өлкәнерәк класта уҡыусыларҙы ололар менән бер рәттән иген баҫыуындағы ҡый үләндәрен утарға алып йөрөнөләр. Һәр кемгә ал бүлеп бирелә. Шуны утап бөтмәй тороп, бер ергә ҡыбырҙар әмәл юҡ. Асығабыҙ, килеп тороп ҡояш ҡыҙҙыра. Яҡындағы шишмәнән йүгереп кенә барып һыу эсергә лә форсат юҡ. Бригадир ҙа килә һалып етә, нисек утағаныбыҙҙы тикшерә. Бер бөртөк ҡый үләнен күрһә, шелтәләй, оло ғауға ҡуптара.\n- Тикшереү генә тиһең. Иген араһынан йолҡоп алған аҡтамыр, әпсөк, ҡарағура кеүек ҡый үләндәрен дә ташлап китергә ҡушманылар. Берәй һауытҡа йәки итәгебеҙгә йыйып барабыҙ ҙа күрһәтелгән урынға сығарып түгәбеҙ. Кипкән ҡый үләндәрен колхоз малына тип тейәп алып китә торғайнылар, - быларын инде әсәйем һөйләй.\n— 1943-44 йылдар тирәһе булғандыр. Беҙ эшләп йөрөгән ерҙән алыҫ түгел ҙур танк хасил булды. Уны кемдәр, ҡайҙан алып килгән, күрмәй ҡалдыҡ. Нимес танкыһы тинеләр. Ныҡ ҡурҡтыҡ. Эргәһенә яҡын барыу түгел, танк ултырған яҡҡа боролоп та ҡарамаҫҡа тырыштыҡ. Анау оҙон көбәгенән бына-бына атып ебәрер кеүек тойола ине. Бүлеп бирелгән алды йәһәтләп утатып бөтөрҙөләр һәм ҡабат был яҡҡа аяҡ та баҫмаҫҡа ҡуштылар, — тип дауам итә Рәхимә инәй.\nАуыр һуғыш барған яу ҡырҙарынан меңдәрсә километр алыҫлыҡта ятҡан башҡорт ауылына нисек килеп эләккән һуң немец танкыһы?! Ҡасандан бирле тынғы бирмәгән ошо һорауыма анығыраҡ яуап ишетеү ниәте менән Салауат ауылының аҡһаҡалы Мөждәбә ағай Сәйфетдиновҡа мөрәжәғәт иттем:\n— Нисек килде, ағай, Салауат ауылына немец танкыһы, үҙе йөрөпмө?\n— Юҡ, үҙе йөрөп килмәне ул. «Тигр»ҙы беҙҙең совет танкыһы һөйрәтеп алып килде. Ҡаты дырылдап, саң борҡотоп килгән танктар ауылды үтеп, Ҡырҡты тауы яғына йүнәлде. Нимес танкыһын ауылдан алыҫ булмаған бер ерҙә ултыртып ҡуйҙылар. Ауыл аша көн һайын ҡораллы һалдаттар, нимес әсирҙәре үтеп торҙо. Ниместәрҙе Салауат ауылында фатирға һалған саҡтары ла булды. Өйөнә ҡарап, кемгә берәү, кемгә икәү-өсәүҙе, — тип башлап ебәрҙе ағай.\nАуырып тороуына ҡарамаҫтан, аҡһаҡал Бөйөк Ватан һуғышына бәйле тарихты, эҙмә-эҙлекле итеп һөйләп бирҙе. Мин ара-тирә һорауҙар ҡыҫтырып, уны иғтибар менән тыңлайым.\n— Нимес танкыһын сәп итеп файҙаланғандар. Йөрөмәһә лә, атып ултырған, - тип бәйән итә әңгәмәсем. — Һуғыш уйындары туҡтатылғас, әсирҙәрҙән ағас ҡырҡтырып, таш сығартып һәм башҡа эштәрҙә алып йөрөнөләр.\n—Яралы иптәштәрен носилка менән алып ҡайтып барғандарын күрһәк, йәлләп ҡала торғайныҡ. Улар ҙа кеше бит, нимес булһалар ҙа, — тип һүҙ ҡыҫтыра Рәхимә инәй.\n— Бер мәл улар күренмәй башланы. Ниместәрҙе Үҙәнбаш яғына алып киткәндәр тип һөйләнеләр, — тип дауам итә Мөждәбә ағай. — Ә ҡанлы һуғыш иҫтәлеге булған нимес танкыһы Ҡырҡты аҫтында ҡалды.\n— Шул яҡта балдырған, йыуа, ҡымыҙлыҡ күп булды. Беҙ, эреле-ваҡлы балалар йыйылып алабыҙ ҙа китәбеҙ танк янына йыуаға. Танһыҡ ҡанғансы ашайбыҙ, шунан ҡымыҙлыҡ-йыуаны йыйып-йыйып, яулыҡҡа төрөп алабыҙ. Артабан тотонабыҙ танк янында уйнарға, хәҙер инде ҡурҡмайбыҙ ҙа. Баҫтырышабыҙ, гөргөлдәк уйнайбыҙ. Танктың өҫтөнә үк менеп һикереп төшәбеҙ, көбәге буйлап шыуыша батырыраҡ малайҙар. Беҙҙекеләр, ниместәр булып уйнайыҡ тиһәк берәүҙең дә нимес булғыһы килмәҫ ине, — Рәхимә инәйҙең тыныс, яғымлы тауыш менән һөйләгәндәрен тыңлап мин шул осор балаларын күҙ алыдам баҫтырам. Өҫтөндәге кейемдә эш юҡ, тамағы туйһа, шул еткән. бала барыбер бала булып ҡала.\n— Мин ул танкты бер тапҡыр ғына күрҙем. Салауат мәктәбендә уҡығанда уҡытыусыбыҙ танк эргәһенә экскурсияға алып барғайны, — тип хәтерләй әсәйем.\n— Ул танктың моторының майы күп була икән. Уны колхоздың кәрәк-ярағына алып бөттөләр. 1953 йыл инеме икән Тигрҙы Магниттан килеп, «скрап»ҡа алып киттеләр, — тип тамамланы һүҙен күпте күргән уҙаман.\nШул замандарҙан алып был урын «Танк яланы» тип йөрөтөлә. Һуғыш йылдарында ул ерҙәрҙе һөрөп иген сәсһәләр, хәҙер көтөүлек булып хеҙмәт итә.\nУнынсы тиҫтәне ваҡлаған Мөждәбә Ситдиҡ улы Сәйфетдинов ғүмерен ауыл хужалығына арнай. Тракторсы, комбайнсы була. Ҡужан һарыҡсылыҡ комплексы төҙөлгәс, чабан булып эшләп, хаҡлы ялға сыға. Әле балалары менән йәшәй. Күп йылдар элек булған хәлдәрҙе түкмәй-сәсмәй тасуирлап һөйләүсе хеҙмәт ветерандары: Герой-әсә Рәхимә Мостаҡоваға, 7 бала әсәһе Йәмилә Хамматоваға һәм ауылының хөрмәтле уҙаманы Мөждәбә ағай Сәйфетдиновҡа сикһеҙ рәхмәт белдерәм.


Ат егергә онотмайыҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ат егергә онотмайыҡ\nАт егергә онотмайыҡ 13.12.2011 // Йәмғиәт\nҺуңғы йылдарҙа ауыл халҡы ат көсөнән һирәк файҙалана башланы. Малҡайҙарҙың һаны ла ҡырҡа кәмене. Аттарҙы хәҙер башлыса ауыл араһында, күбә тарттырғанда йәки башҡа ваҡ-төйәк эштә генә ҡулланалар. Ә бит ваҡытында ат крәҫтиәндең алыштырғыһыҙ ярҙамсыһы ине. Хәҙер, киреһенсә, атты эшкә түгел, ашҡа ғына аҫраусылар күп.\nФермер хужалыҡтары үҫеш алған хәҙерге заманда йылҡы көтөүенең ишле булыуы талап ителә. Фермер булмаған хәлдә лә, ауылда был кәсепте тергеҙеү ниәтенән янып йөрөүселәр етерлек. Әммә дәрт бар ҙа, дарман юҡ — ниәттәр планда ғына тороп ҡала. Ә бит уйлап ҡараһаң, яғыулыҡ-майлау материалдарына хаҡтар юғары заманда йөк ташыу өсөн иң арзаны ат түгелме ни?\nБер һүҙ менән әйткәндә, бөгөн ат ауыл ерендә һис ҡасан булмағанса кәрәк. Әлбиттә, уның ярҙамын Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында тылда эшләгәндәр ҙә ныҡ тойҙо. Ҡыҫҡаһы, эйәр өҫтөндәге ир йәйәүле түгел инде. Кем белә, бәлки, киләсәктә ауылдарҙа йылҡы малының һаны ҡырҡа артыр. Шуныһы: хәҙер ат булмағас, ауылдарҙа һабан, ат тырмалары ла юҡҡа сығып бара. Бәлки, ҡул аҫтында һабаны булһа, крәҫтиән баҡсаһын һөрөү, картуф ултыртыу өсөн трактор бушағанын көтөп тә йөрөмәҫ ине. Бынан тыш, халыҡта йылҡы малы күбәйһә, ат егеү кәрәк-яраҡтарына ла һорау артыр, һөҙөмтәлә оҫталарға эш табылыр, аҡсаһы килер. Кемдер, бәлки, арба, дуға, тәгәрмәс кеүек кәрәк-яраҡ эшләү буйынса кәсеп асып ебәрер ине. Миҫал өсөн, Әлшәй районының Чайкин ауылындағы ҡураларҙа йөҙләгән ҡымыҙ бейәһе аҫрала һәм, миҙгел еткәс, ҡымыҙ әҙерләнеп, “Шафран” шифаханаһына ғына түгел, күрше ауылдарға ла оҙатыла ине. Ә хәҙер айырым хужалыҡтарҙа ғына 6-7-шәр бейә һауып ҡымыҙ яһайҙар. Ҡыҫҡаһы, ат егергә онотмайыҡ, тип әйтке килә. Бынан отасаҡбыҙ ғына.


«Йәшлек» гәзите » Конкурстар » Йәмғиәт » Тамырҙарымда башҡорт ҡаны аҡҡаны менән ғорурланам\n13.05.2016 Тамырҙарымда башҡорт ҡаны аҡҡаны менән ғорурланам\n«Ата-бабам күптән донъя ҡуйған,\nУлар рухы менән бәйләнгән!» – тип яҙа Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев. Эйе, нисәмә йыл, быуат үтеп китһә лә, ата-бабаларыбыҙ рухы мәңгегә йөрәктәрҙә һаҡлана килгән.\nУрал! Ниндәй изге, күңелгә яҡын ер! Аллаһы Тәғәләнән ҙур бүләк булып ҡалдырылған илаһи Урал ере! Ғорур сая тауҙар, сылтырап аҡҡан шишмәләр, зифа ҡайындар – һинең тәбиғәтең, ғәзиз төйәгем, бер һүҙ менән генә әйтеп үтерлек түгел, уны йыр ғына көйләй алыр…\nТатлы солоҡ балы, шифалы, тән һәм күңел йәрәхәттәрен дауалаусы ҡымыҙ – бындай милли ризыҡтар тик һиндә генә бар, ғәзиз еркәйем! Һыҙылып аҡҡан ҡурай моңо ғына ни тора! Үлгәндәрҙе терелтер, яралыларҙы шәбәйтер ошо изге моң көпшәһе. Туған-тыумасаны йыйған шәжәрә байрамдары, кейеҙ баҫыу, ҡаҙ өмәһе, туй йолалары, һабантуйҙар үтә ҡыҙыҡ һәм фәһемле лә. Тыуған ауылым, атай йорто, йүгереп йөрөгән һуҡмаҡ юлдарым… Тәүге тапҡыр тәпәй баҫып, көндәремдең иң яҡтыларын һиндә ҡаршыланым. Бынан тыш, ҙур бүләк итеп, тылсымлы ҡораллы ла иттең мине, Уралым! Ул да булһа – туған әсә телем, башҡорт теле…\nСеү… Мин Уралдың тауышын ишеткәндәй булам… Эйе, Урал тауышы. “Юҡ, мин ышанмайым! Шулай яратҡас, һөйгәс, ни өсөн һуң мине һаҡламайҙар? Ни өсөн мин үҙемде кәмһетелгәндәй тоям? Ҡайҙа юғала бара тел асҡыстары, ата-бабаларығыҙ ҡалдырған ҡиммәттәр, йола-кәсептәр?” – тип ыңғырашты ла тынып ҡалды ул.\nМиндәге ғәмһеҙлек бөттө, хәсрәтем ҡуҙғалды. Уйлана биргәс, һорауҙың ысынлап та урынлы булыуына төшөндөм. Йәнгә ғәзиз матурлыҡтар күҙ алдында шиңә бара, ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған ҡомартҡылар онотола килә һәм, һыуҙар кәмегән шикелле, туған телебеҙ ҙә ҡорой. Был бик аяныслы.\nМилли батырыбыҙ, бөйөк Салауат еребеҙ, халҡыбыҙ азатлығы өсөн үҙен аямай һуғыша. Бының өсөн уны язалап, мәңгелеккә һөргөнгә оҙаталар. Аяуһыҙ йәлләт язаларын татыған мәлдә Салауат үҙе тураһында уйлағандырмы? Рухи аҙыҡ ҡалдырыусы, халыҡ күңеленә нур сәсеүсе сәсәндәребеҙ, шағирҙарыбыҙ тырышып-тырмашып бушҡа ғына ижад иткәнме ни? “Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!” – тип кешеләр күңеленә аҡ юл ярыусы Аҡмуллабыҙ юҡҡа ғына ғилемгә өндәгәнме ни? Әлбиттә, юҡ! Салауат та, Аҡмулла ла – барыһы ла киләсәк быуын тураһында уйлаған. Уларҙың юлын дауам итеүселәр беҙ, киләсәк быуын, зәңгәр күк аҫтында, тыныс ерҙә бәхетле тормошта йәшәһен өсөн бар көсөн һалып көрәшкән. Ә беҙ уларҙың өмөтөн аҡлайбыҙмы һуң? Минеңсә, юҡ… Донъяның әлеге хәлен күрһәләр, уларҙы, киреһенсә, һары һағыш сорнап алыр ине…\n“Кеше ҡайҙалыр ашыға, уҫаллана, йөҙҙәрендә яуызлыҡ уты уйнай”, – тигән һүҙҙәрҙе өләсәйемдән йыш ишетергә тура килә. Ысынлап та, күбеһе тыуған иленән ҡасып, сит ерҙәргә ашҡына. “Сит илдә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул” мәҡәле был хәлгә тап килеп кенә тора. Ниңәлер бәндә, бәхет эҙләп, алыҫтарға талпына. Ләкин яңы атҡан таңды тыуған төйәгеңдә ҡаршылау, меңләтә бәхет бит ул. Шулай сит ерҙәргә барып, үҙ теленән яҙғандар бихисап. Ҡатнаш ғаилә ҡороу арҡаһында башҡорт ҡаны сит ҡан менән ҡатнаша. Был осраҡта тел генә түгел, тарих та онотола. Тел – ул тылсымлы ҡорал. Тел бөтһә, халыҡ та юҡҡа сыҡты тигән һүҙ. Ә беҙ яйлап шуға барабыҙ ҙа.\nБашҡорт теле бөтөнләй юғалғандай кеүек. Беренсенән, ғаиләлә бала тыуып, теле асылыу менән, ата-әсә уны үҙҙәренә сит телдә өндәшергә өйрәтә. Был – ҙур хата. Сөнки тәрбиәнең башы – ғаиләлә. Сабый саҡтан сит телгә һөйөү уянһа, үҫкәс, туған телен өйрәнеүгә теләк бер ҙә булмаясаҡ. Икенсенән, мәктәптәрҙе лә әйтеп үтергә кәрәктер. Башҡорт балалары башҡорт илендә иң тәүгеләрҙән булып үҙ телен өйрәнергә тейеш. Тик ниңәлер уҡыу йорттарында рус теле һәм әҙәбиәтенә бихисап дәрес бүленә, хатта берҙәм дәүләт имтиханында ла уҡыусылар тап ошо фәндән балдар мөһим тип һанай. Ә башҡорт теле дәрестәре күп осраҡта аҙаҡҡы урындарҙы биләй. Шуға күрә лә йәштәр күберәк рус телендә аралаша. Ниңә әле һин үҙ телеңдә һөйләшмәйһең, тиеүгә тиңдәштәремдең: “Был бит заманса күренеш. Башҡалар русса һөйләшкәндә, уларҙан артта ҡалырға йыйынмайым. Мин бер кемдән дә кәм түгелмен!” – тигән яуабы телде мыҫҡыл итеүҙе аңлата. Ә телеңде мыҫҡыллау – үҙ-үҙеңдән көлөү. Йәштәрҙең белемһеҙлеге лә шунан килә. Балалар тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Күбеһе һүҙҙәрҙең асылын аңламай. Боронғо халыҡ ғөрөф-ғәҙәттәре, традициялары һаҡланмай. Артабан да шулай барһа, милләтебеҙ бөтөнләй юҡҡа сығасаҡ. Тик быны аңламауыбыҙ икеләтә үкенесле.\nЭште ваҡытында башламау һуңлау тигәнде аңлатмай. “Ҡалған эшкә ҡар яуыр”, – тигән боронғолар. Туған телгә, тыуған илгә һөйөү хисен арттырыу ҙур көс талап итмәй. Бының өсөн бары тик ҙур теләк һәм берҙәмлек кенә кәрәк. Минең уйлауымса, был проблеманың хәл итеү юлын мәктәптәрҙә башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәре һанын арттырыуҙан башлау мөһимдер. Шулай уҡ һәр бер ҡалала, уҡыу йорттарында башҡорт теле менән бәйле ойошмалар, түңәрәктәр асыу кәрәк. Уларҙың фәһемле булыуы мөһим. Боронғо халыҡ йолаларының нисек башҡарылыуын һөйләү генә түгел, ә уларҙы күрһәтеп, уйын формаһында, йәйләүҙәрҙә, тәбиғәттә үткәреүе балаларҙың күңелендә ҡыҙыҡһыныу уятасаҡ. Ошолар телебеҙ үҫешенә ҙур йоғонто яһауына ышанам. Шулай уҡ хыял тоҡсайында Башҡорт халыҡ университетында уҡып сығыу теләге йәшәй. Ләкин бындай уҡыу йорто, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә юҡ. Йолалар, тел, музыка, бейеү, тарих һәм башҡа кафедралар булып, унда уҡыһам, минән дә бәхетлерәк кеше булмаҫ ине!\nБарыһы ла – беҙҙең ҡулда. Тик беҙ генә киләсәк тарихты төҙөйбөҙ. Башҡорт моңон, телебеҙҙе юғалтһаҡ, донъябыҙҙан ни ҡалыр? Киләсәгем матур, милләтем һәм телем – башҡорт, динем – ислам, ырыуым – Ҡыпсаҡ булып ҡалһын өсөн йәнемде, ҡулдан килгәнсә бар көсөмдө һаласаҡмын. Алдағы тормошомда ниндәй генә хәл-ваҡиғалар көтһә лә, тамырҙарымдан башҡорт ҡаны аҡҡанда, бирешмәйәсәкмен! Азатлыҡ һәм тыуған ер хаҡын һаҡлап ҡалдырырға тырышасаҡмын.\n“Сая бөркөт күктә осҡанда,\nҺуҙылып аҡҡан саҡта ҡурай\nСалауат рухлы уландар тере\nМәңге һөйләр башҡорт телкәйе!\nМәңге йәшәр башҡорт илкәйе! ” – тигән уйҙарым дөрөҫ булыр тигән ниәттәмен.\nТеле барҙың – иле бар, тигән ата-бабаларыбыҙ. Ошо еремдән атлап йөрөгән сағымда, ҡапыл абынһам да: “Мин – башҡортмон! Беҙ бирешкәндәрҙән түгел!” – тип, күкрәгемде ҡағып, мәңге бөтмәҫ юлымдан атлауымды дауам итермен...\nКинйә Арыҫланов исемендәге\n9-сы башҡорт гимназияһының


Ауыл хужалығы эшсәндәре һөнәри байрамы алдынан йыл йомғаҡтарын барлай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 ноября 2015 — 15:38\nРеспубликала 3 миллион 200 мең тонна ашлыҡ йыйып алынды. Волга буйы федераль округында иген күләме күрһәткестәре буйынса Башҡортостан икенсе урында.\nБөгөн Өфөлә ауыл хужалығы эшсәндәре тәбрикләнде. Ауыл хужалығы һәм аграр сәнәғәт тауарҙарын етештереү тармағының бер төркөм хеҙмәт алдынғыларына дәүләт наградаларын Республика башлығы Рөстәм Хәмитов тапшырҙы. Исемлектә — район һәм хужалыҡтар етәкселәре, предприятиелар белгестәре, ябай эшсәндәр.


Рөстәм Хәмитов Сибайҙа етем балаларға яңы фатир асҡыстарын тапшырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Сибайҙа етем балаларға яңы фатир асҡыстарын тапшырҙы\n11:48, 8 сентября 2016 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Сибайҙа етем балаларға яңы фатир асҡыстарын тапшырҙы Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2016 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n7 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Сибайға эш сәфәре барышында етем балаларға яңы фатир асҡыстарын тапшырҙы һәм өй туйлаусылар менән аралашты.\nОбъекттың хаҡы 20,6 миллион һум тәшкил итте, шул иҫәптән Башҡортостан Торлаҡ төҙөлөшө үҫеше фондынан 6,5 миллион һәм республика ҡаҙнаһынан 14 миллион һум аҡса йүнәлтелде. Яңы йорттан авария хәлендәге торлаҡта йәшәгән 32 кеше фатир аласаҡ. Дүрт бер бүлмәле фатир ата-әсә ҡарауынан ҡалған балалар өсөн тәғәйенләнгән. Ҡалған 13 фатир квадрат метры 31,9 мең һумға һатыуға ҡуйылған.\nЕтем балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса республика программаһы сиктәрендә 2016 йылда Сибайға федераль һәм республика ҡаҙнаһынан 15 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән, улар яңы йорттарҙы өлөшләтә төҙөүҙә ҡатнашыуға йүнәлтелгән.\n– Сибайҙа ғына түгел, бөтә республика ошондай эш алып барыла. Сират даими кәмер, тип ышанам, – тине Рөстәм Хәмитов. – Хәйер, был бюджет өсөн арзан түгел. Йыл һайын беҙ шундай эшкә 700-800 миллион һум аҡса бүләбеҙ. Шуға ҡарамаҫтан, ошо эшмәкәрлекте дауам итәсәкбеҙ, сөнки был – беҙҙең бурысыбыҙ.\nФатирҙарҙы ҡарағандан һуң республика Башлығы эргә-тирәләге йорттарҙа йәшәүселәр менән биләмәне төҙөкләндереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Улар әйтеүенсә, йорт янында юлдар, ямғыр канализацияһы төҙөргә кәрәк. Улар был мәсьәләне үҙ көстәре менән хәл итә алмай.\nРөстәм Хәмитов ҡала етәкселегенә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә хәлгә төшөнөргә ҡушты.\nТеги: торлаҡ,төҙөлөш,бр башлығы


Яңыраҡ телевизор экранынан бик ҡурҡыныс яңылыҡ ишеттем ә ле - магазин кәштәләренән Рәсәйҙә иң кәрәкле продукт - араҡы\nюҡҡа сығасаҡ икән. Быға яңы "Этил спирты, алкоголь һәм спиртлы эсемлектәр етештереүҙе һәм уның әйләнешен дәүләт көйләүе тураһында" законының төптән уйланылмаған ҡайһы бер урындары сәбәп булып тора. Яңы закон, тейеш булыуынса, халыҡ мәнфәғәтенә йүнәлтелгән. Уның асылы этил спирты етештереү һәм әйләнеш хоҡуғын ҙур устав капиталы булған етди\nдәүләт предприятиеларына тапшырыуҙан ғибәрәт. Дәүләт контролен ябайлаштырыу маҡсатында закон акциз складтары һәм махсус төбәк маркаларын бөтөрҙө. Яңы акциз маркалары эшләнергә тейеш ине лә, әммә улар беренсе ғинуарға сығып өлгөрмәне. Маркаһыҙ шешәләрҙе магазиндарға ҡабул итеү тыйыла. Халыҡ үҙенең яратҡан милли эсемлеген һатып ала алмай . Хәҙер ул нисек йәшәр - билдәһеҙ. Бөгөнгө көнгә хәлдәр бына шулай.\nЭсергә яратыусылар яҙмышы өсөн артыҡ ҡайғырмайым мин. Эсергәме, юҡмы - һәр кемдең шәхси эше. Мин башҡа нәмә тураһында һүҙ йөрөтәм. Властарҙың закондың эҙемтәләре нисек булыры хаҡында баш ватмауы, ә инде закондың үҙ көсөнә ингән ваҡытында күҙҙәрен ҙур асып ғәжәпкә ҡалыуы тураһында ине һүҙем.\nӘле сентябрь башында уҡ миңә Урал төбәгенең ҡулланыусылар\nбаҙары буйынса Координация советы ултырышында булырға тура килде. Унда Свердлов, Ҡурған, Ырымбур, Пермь, Төмән өлкәләре, Башҡортостан, Удмуртия һәм Ханты - Манси\nавтономиялы округының сауҙа тармағы етәкселәре ҡатнашты. Көн тәртибенә бик күп һорауҙар сығарылды, әммә ултырыштың\nтөп темаһы өҫтә әйтелгән законға ҡайтып ҡалды. Урал һәм Себер белгестәре яңы закон ҡабул ителеүенә бәйле борсолоуҙарын һәм был үҙгәрешкә үҙҙәренең ҡарашын белдерҙе. Башлыса улар 2006 йылдың 1 ғинуарына тиклем ни бары 4 ай ваҡыт ҡалыуын, акциз маркаларының яңы өлгөләренә әлегә тиклем заказ да бирелмәүе тураһында һүҙ йөрөттө. Артабан ула р бөгөнгө хәлде тулыһынса тип әйтерлек күҙалланы - яңы йылға тиклем акциз маркалары сығып өлгөрмәйәсәк, тимәк, алкоголь\nпродукцияһын һатыу ҙа мөмкин булмаясаҡ. Акциз маркалары булмауы Рәсәйҙә эскелекте кәметә алмай, әлбиттә. Тимәк магазин кәштәләрендәге рәсми спиртлы продукция юҡҡа сыҡһа ла, билдәле булыуынса, аҡсалы урын буш тормай. Ә был насар сифатлы спиртлы эсемлектәр һәм самогон һатыу әүҙемләшәсәк тигән һүҙ. Һәм, эҙемтә булараҡ, эсергә яратыусылар араһында үлем осраҡтары йышайыуын көт тә тор. Әйткәндәй, ултырышта төбәктәрҙе алкоголь етештереү һәм уны күмәртәләп һатыуҙы контролдә тотоу хоҡуғынан мәхрүм итеү ҙә ошоға уҡ алып килтерәсәк тип әйтелгәйне.\nУлтырышта түбәндәге резолюция ҡабул ителде - фекерҙәрҙе рәсми хат аша Мәскәүгә, закон сығарыусыларға еткерергә. Һуң булмаҫ элек сараһын күрһендәр. Минең уйлауымса, был закон Уралда ғына түгел, башҡа төбәктәрҙә лә тикшерелгәндер, моғайын. Һәм унда ла был эште аҡыллы, хәлде яҡшы аңлаусы кешеләр башҡарғандыр. Әммә закон үҙ көсөнә инеү менән алдан күҙалланған ваҡиғалар башланды. Әлегә уның беренсе өлөшө генә тормошҡа аша. Артабан план буйынса контрабанда сауҙаһы һәм үлем менән тамамланған осраҡтар булырға тейеш.\nНи өсөн быны киреһенсә эшләмәҫкә - башта белгестәрҙе йыйып уларҙың фекерен һорашырға, һуңынан хөкөм сығарырға булмай инеме ни Ниңә йылдан - йыл Рәсәй халҡының башын ҡатырып йә льготаларҙы аҡса менән алмаштырыу, йәки тағы ла ошондайыраҡ берәй закон уйлап сығарырға Күк күкрәмәйенсә\nмужик суҡынмаясаҡ, тигән әйтемде ишеткәнем бар, әлбиттә. Әммә бер үк тырмаға күпме баҫырға мөмкин Сер ябай, күрәһең,\nтырма һуҡҡан урын һөйәк бит, шуға күрә ул мейегә нервы сигналдары ебәрә алмай. Әммә бының ыңғай яғы ла бар, һөйәк, тимәк ауыртмай.


Балҡантау эйәһе (повесть)\nДауамы.Самабай тигән малай Малайҙар уянып киткәндә, өсөһө өс яҡта, әммә бер йәмле аҡланда яталар ине. Шундай ел-дауыл менән әллә ниндәй тау-урмандар, ҡаяларға бәрелә яҙып остолар, әммә бер ерҙәре лә һыҙырылмаған да хатта. Иң аҙаҡ Салауат уянды.\n- Айбулат!!! - Ул ҡустыһының имен-аман булыуына ҡыуанып, йылмайып ебәрҙе. - Шунан, егеттәр, мажаралар башландымы? - тигән булды ул, әммә үҙенең һис кенә лә шаяртырға теләге лә, уйы ла юҡ ине. Бигерәк тә Хансураға ҡарағас, тамам көрһөнөп ҡуйҙы. Бына һиңә өләсәй ҡоймағы! Дуҫы башын күтәреп тә ҡараманы хатта. Күренеп тора, ул был сәфәргә сыҡҡанына үкенеп ултыра. "Хәҙер бошонһаң да, сәс йолҡоп илаһаң да, файҙа юҡ, хатта берәү ҙә ярҙамға килмәҫ! Иң мөһиме - хәҙер мәмерйә эсендә мажараға тарымаҫҡа!" Салауат ошолар хаҡында уйланды.\n- Салауат ағай, беләһеңме мин әле нимә хаҡында уйлайым? - тигән булды Айбулат .\n- Нимә хаҡында? Өләсәйҙең ҡоймағы хаҡындалыр, - тип шаяртырға уйланы Салауат, әммә берәүҙең дә көлкөһө килмәй.\n- Эйе, өләсәй хаҡында. Тик ҡоймағы тураһында түгел, ә уймағы хаҡында. Иҫләйһеңме ул нимә тигәйне, күршеләрҙең баҡсаһына төшкәс? - Салауат хәтерләмәйем, тигәнде аңлатып, туғанына боролоп ҡараны.\n- Инереңдән алда сығырыңды уйла! - тигәйне бит ул, - тине Айбулат.\n- Эйе, хәҙер иҫкә төштө. Әй, һин, Хансура, ултырма бында балтаң һыуға төшкән һымаҡ. Әйтерһең, беҙҙең хәл яҡшыраҡ! Беҙ бөтәбеҙ ҙә бер үк мажараға тарыныҡ! Хансура тим! Нишләп өндәшмәйһең? Әгәр артабан да шулай ултырһаң, туҡмалаһың, белдеңме! - Салауаттың ебеп төшкән дуҫына йәне көйҙө.\n- Шулай инде, хәҙер туҡмарға ла була, ҡасыр урын юҡ... Мин һиңә иптәш булып юлға сыҡтым, ә һин бында әрләп тик йөрөтәһең... Ит изгелек, көт яуызлыҡ! Дуҫ тигән була бит әле, етмәһә. Әгәр үҙеңдең футбол командаһына алам тимәһәң, мин бөтөнләй ҡайтмаҫ инем һинең менән. Мин ауылға йылына бер ҙә ҡайтмайым... - Хансураның кәйефе тамам төшкәйне.\n- Нимә? Һин шул бер футбол өсөн генә минең менән юлға сығырға риза булдың? Берәү, имеш, ҡала малайы... Күпме секция бар ҡалала, ә ниңә беҙҙән һәйбәтерәк уйнамайһың әле ул һин футболды? Ауылды яратмағас, улайһа ниңә тәбиғәткә сығаһың, ә? Ике йөҙлө икәнеңде белһәм, эйәртеп тә йөрөмәҫ инем... - Салауат ҡыҙа башланы...\nШул ваҡыт ҡапыл үләндәр араһынан кемдер уға ҡарап торғанын һиҙеп ҡалды ул. Ҡарале һин уны: бот буйлыҡ ҡына бер кеше уларҙың бәхәсенә йылмайып торасы...\n- Һин кем? - тине Салауат берсә ҡурҡыңҡырап, берсә ғәжәпләнеп.\n- Мин Самабай!!! Бәхәсегеҙ самаһын юғалтты бит, ә был изге тауҙа шаулашырға ярамай! Шуға һеҙҙе иҫкәртәйем, тип килеп еттем... - Бәләкәс кешекәй малайҙарҙы телһеҙ ҡалдыра яҙҙы.\n- Бәй, был нимә һуң ул? Беҙ ҡайҙа килеп эләктек һуң ул? - Хансура, ҡурҡыныс төш күреп, үҙен уятырға теләгәндәге кеүек башын төрлө яҡҡа борғолай башланы.\n- Әкиәт! Бына һиңә әкиәт! Синыфташтарға һөйләһәм, берәү ҙә ышынмаясаҡ! Әкиәәәәт... - Айбулат, Самабайға, ҡарап донъяһын онотто.\n- Ә һин беҙҙе нимә эшләтәһең инде хәҙер? - Бөтәһе өсөн дә Салауат һораны.\n- Нимә эшләтәһең? Бер нәмә лә эшләтмәйем. Әллә шундай яуызға оҡшағанмынмы?\n- Юҡ та ул, тик әкиәттәрҙә бит яҡшы күренгәндәр ҙә яман була ҡайһы саҡ?\n- Уныһы бит әкиәттә, ә һеҙ әле Балҡантауҙа!\n- Ә ниңә: Балҡантауҙа әкиәт була алмаймы ни?\n- Була-була, әгәр бик теләһәң. Һеҙ бында нисек килеп ингәнһегеҙҙер, белмәйем, сөнки тау инде бына нисәмә быуат берәүгә лә ишеген асмай, әммә сығыуы ла анһат булмаясаҡ! - Үлән буйлыҡ Самабай малайҙарҙың күҙҙәрен асып ебәрҙе.\n- Сығыуы еңел булмаясаҡ? Быныһы көн кеүек асыҡ ине инде ул: мажараға тарырға теләмәгән кеше доға уҡып, тау эргәһендә торамы ни инде? Тимәк, беҙгә бынан сығыу өсөн дә доға белеү кәрәк? - Хансура йәнләнеп китте. Ул, әйтерһең, ҡулына артабанғы хәрәкәттәр планы картаһын тотҡан кеше һымаҡ:\n- Ә һин беҙгә юл күрһәт, Самабай! - тине.\n- Юлды күрһәтә алмам шул, әммә мин һеҙ теләйһегеҙме-юҡмы, әгәр саманан тыш яҡшылыҡ килһә лә, саманан тыш яманлыҡ килһә лә, һеҙҙең янда буласаҡмын. Әгәр инде үҙегеҙ саҡырып килтерергә теләһәгеҙ, ҡулығыҙға ҡылған алып, миңә өндәшегеҙ, шундуҡ табырмын һеҙҙе! - тине үлән буйлыҡ яңы таныштары.\n- Ә ниңә һин саманан тыш яҡшы булһа ла киләһең? Беҙгә ныҡ яҡшы булһа ярамаймы ни? - тип ҡыҙыҡһынды Айбулат.\n- Донъяла бөтә нәмәнең самаһы булырға тейеш! Кешеләр ана шул алтын урталыҡты таба белһә генә бәхетен табыр! - тип аңлата башланы Самабай.\n- Юҡ, бик оҡшап етмәнең әле ул һин миңә! Әгәр минең аҡсам күп була икән, һин уны тартып алырға киләһеңме? - тип һораны Салауат.\n- Һеҙҙең аҡсағыҙ бармы ни?\n- Булмаһа ни? Бәлки, беҙ бында байлыҡ табырбыҙ! - тине Салауат.\n- Улайһа, уңыштар һеҙгә! Шулай ҙа онотмағыҙ: ярҙамым кәрәкһә, ҡулығыҙға ҡылған алығыҙ! - тине Самабай һәм юҡҡа сыҡты.


ДОНЪЯ МАТУР ЙӘШӘЙ БЕЛГӘНДӘРГӘ\nМөхәббәттең ҡәҙерҙәрен һәр саҡ татыу\nБашланалыр булыуҙарҙан һәр саҡ татыу…\nШағир Рауил Ниғмәтуллиндың был шиғыр юлдарын юҡҡа ғына эпиграф итеп алманым. Сөнки татыу ғаиләләрҙә һәр саҡ тыныслыҡ, үҙ-ара килешеп йәшәү мөхите хөкөм һөрә, улар йәшәгән йорттан тирә-йүнгә мөхәббәт нуры, инсафлыҡ, башҡаларға ҡарата изге теләк бөркөлгәндәй тойола. Сибай концерт-театр берекмәһендә бергә эшләгән хеҙмәттәштәрем Мираҫбаевтар ғаиләһенә төбәп әйтелгән кеүек миңә был һүҙҙәр. Fаилә парының бер-береһенә булған мөнәсәбәтенән, донъяларын бер табандан алып барыуҙарынан, үҙ-ара килешеп йәшәүҙәренән үк тойомларға була икәү араһындағы мөхәббәт хистәрен.\nFаилә башлығы Самат Салауат улы Башҡортостаныбыҙ тарихына үҙенең данлы үткәне менән ингән, бөгөн килеп күптәр уны республикабыҙҙың беренсе баш ҡалаһы итеп иҫәпләгән Темәс ауылында дүрт балалы Мираҫбаевтар ғаиләһендә өсөнсө бала булып донъяға килгән. Ветеринар белемле атаһы Салауат ағай ғүмере буйына совхоз тимерлегендә тимерсе булып эшләй, ә әсәһе Земфира апай ауыл Советында секретарь, хәҙергесә әйтһәк, идарасы булып, хаҡлы ялға сыға. Әле лә ҡул ҡаушырып, кем әйтмешләй, «пенсия ашап» ҡына ултырмай Земфира апай—халыҡ иҫәбен алыу, һайлауҙар һ.б. мәлендә ауылдаштары уны оҫта өгөт-нәсихәтсе, иҫәп алыусы булараҡ күреп ҡыуана. Йәл, тормош иптәше генә уны йәшләй тол ҡалдыра…\nМәктәп йылдарында Самат үҙен төпкөр, отҡор уҡыусы итеп таныта. Зирәк малай дәрестә уҡытыусы һөйләгән теманы хәтер һандығына һалып ҡуя ла, артабан китапты ҡулына ла алып ҡарамай. Уның был ҡылығын өнәп етмәгән уҡытыусылар ата-әсәһенә лә әйтеп, ошаҡлап ҡарай, әммә хәл үҙгәрмәй. Ә Баймаҡ ҡалаһындағы мәктәп-интернатта 10-11 кластарҙа уҡығанында ул үҙен физика, математика фәндәренән көслө генә уҡыусы итеп күрһәтә, район, республика ярыштарында призлы урындар яулай. Саматты уҡытыусылары нәҡ теүәл фәндәр юлынан китер, моғайын, тип уйлап яңылыша, сөнки малай кескәй сағынан уҡ бейеү сәнғәтенә ғашиҡ булып, уға ынтылып үҫә. Шуға ла сығарылыш имтихандарынан һуң туп-тура Стәрлетамаҡ ҡалаһына барып, документтарын Республика мәҙәниәт техникумының хореография бүлегенә тапшыра һәм 2000 йылда уны уңышлы тамамлай. Диплом практикаһын үтергә Сибай филармонияһына ҡайтҡан йәш белгесте ҡуш ҡуллап ҡаршы алалар. Шул көндән алып Самат Мираҫбаевтың артабанғы яҙмышы нәҡ ошо сәнғәт учреждениеһы менән тығыҙ үрелеп бара.\nБыл мәлдә Хөснә Вәғиз ҡыҙы филармонияла ярайһы ғына тәжрибә туплаған хеҙмәткәр була. Тыуған ауылы Байышта һигеҙенсене тамамлаған ҡыҙ артабан уҡыуын Сибай һөнәрселек училищеһында дауам итә һәм тегенсе һөнәрен үҙләштерә. Заманында гөрләп эшләп торған Сибай теген фабрикаһында тегенсе булараҡ өс йыл тәжрибәгә эйә булған ҡыҙҙы филармонияға костюмерша итеп эшкә алалар. Быйыл, Алла бирһә, уның ошо эштә эшләүенә 20 йыл була.\nФилармонияла хеҙмәт юлын башлаған йәш егет тәүге көндәрҙән үк костюмерша ҡыҙға иғтибар итә. Нисек танышып, дуҫлашып китеүҙәрен бөгөн улар үҙҙәре лә хәтерләмәй инде. Шулай ҙа ғаилә башлығы уңайы сыҡҡан һайын үҙенең «последний герой» булыуы менән ғорурланып ала. «Нисек инде «последний герой»?»—минең был аптыраулы һорауыма ул көлөп кенә яуап ҡайтара:\n—Хөснә 12 баланан—8 ҡыҙҙан һәм 4 малайҙан торған ишле ғаиләлә төпсөк бала! Мин бит кинйә кейәү, тимәк, «последний герой» булам! Туй көнөндә ҡайынбикәләрем нарыҡланы миңә был ҡушаматты… Уйынлы-ысынлы ғына әйтһәләр ҙә миңә бик оҡшап ҡалды…\n—Бөгөн 11-ебеҙ иҫәнбеҙ,—тип һүҙгә ҡушыла Хөснә Вәғиз ҡыҙы.—Бер ағайым ғына 18 йәшендә фажиғәле үлеп ҡалды… Итәк тулы балалары араһынан берәүһен генә юғалтыу ҡайғыһын атай-әсәйебеҙ бик ауыр кисерҙе, әсәйем Мәғәтифә ҡайғынан аяҡһыҙ ҡалды хатта. Атайым һуғыш ветераны ине, 75 йәшендә донъя ҡуйҙы. Әсәйемде ерләгәнебеҙгә лә ике йыл инде. Шөкөр, бер туғандар үҙ-ара аралашып, татыу йәшәйбеҙ, атай-әсәйебеҙҙең рухтары рәнйемәйҙер, моғайын…\nМираҫбаевтар бер нисә йыл коммуналь торлаҡта йәшәгәндән һуң, Иҫке Сибай ауылында үҙ нигеҙҙәрен ҡора. Өс балаға атай менән әсәй инде улар хәҙер. Оло ҡыҙҙары Сулпанға—11, Хәмзигә 9 йәш. Икеһе лә мәктәптә уҡып йөрөй. Ә бәләкәйҙәре Әнүәр Иҫке Сибай ауылының «Сулпылар» балалар баҡсаһында тәрбиәләнә.\nБөгөн Мираҫбаевтар аласыҡтары янына ҙур итеп йорт һала. Ниәттәре—көҙгә өй туйлау.\n«Сибай» халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы булараҡ, Самат Салауат улы тамашасылар араһында хаҡлы һөйөү яулаған бейеүсе. Уның һәр бейеүҙе күңел биреп, ихлас башҡарыуы иғтибарҙы йәлеп итмәй ҡалмай.\n—Бейеү—минең өсөн ғүмеремдең, яҡты донъяла йәшәүемдең мәғәнәһе,—ти ул.—Бейергә мөмкинлегем, дәрт-дарманым барҙа бейейем әле! Әммә балаларымдың минең юлымдан китеүен теләмәҫ инем… Ни өсөнмө? Бейеүсенең, ғөмүмән, артист халҡының үҙе өсөн йәшәргә ваҡыты ҡалмай. Был беренсенән. Икенсенән, тамашасы өсөн бик еңел һәм күңел асыуға ғына ҡоролған эш ысынында һинән бик күп көс һәм ихтыяр талап итә…\nӘммә бейеүсе аталары балаларын сәнғәттән бөтөнләй ситләштергән икән, тип уйлау дөрөҫ булмаҫ ине. Сөнки Сулпан менән Хәмзи Сибай балалар сәнғәт мәктәбенең бейеү класында теләп шөғөлләнә. Сулпан үҙ йәшенә күрә ҙур ғына уңыштарға ла өлгәшкән инде—балаларҙың Сочи ҡалаһында үткән фестиваль-конкурсынан беренсе дәрәжәле диплом менән ҡайтып һөйөндөргән ата-әсәһен. Быға бигерәк тә Хөснә Вәғиз ҡыҙы ҡыуанып бөтә алмай. «Ҡыҙың шундай ҙур конкурстан миҙал яулап ҡайтһын да нисек ҡыуанмайһың инде?!»—ти ул.\nМираҫбаевтар йыш ҡына оҙайлы гастролдәргә лә сыға. Бындай мәлдәрҙә уларға туғандары ярҙам ҡулы һуҙа.\n—Ата нигеҙендә йәшәүсе Fосман ағайым менән Зәкиә еңгәмә айырыуса рәхмәтлебеҙ,—хужабикә оло кинәнес менән туғандарына ихлас рәхмәт һүҙҙәрен еткерергә ашыға. —Улар бер ҡасан да ярҙамдан баш тартҡандары юҡ, балаларыбыҙ ҙа: «Олатай, инәй»,—тип, улар өсөн йән атып тора. Был яҡтан күңелебеҙ тыныс… Уңайы сыҡҡанда Саматтың ҡартәсәһе—оло ҡәйнәмә лә рәхмәт һүҙҙәрен еткергем килә. Балаларына матур тәрбиә биреп, уларҙы дөрөҫ юлдан атларға тәү йүнәлеште нәҡ ул күрһәткән бит! (Мәҙинә инәйгә бөгөн 89 йәш, Темәстә йәшәй). Шулай уҡ директорыбыҙ Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат Ҡотошов етәкселегендәге коллективыбыҙға, бергә эшләгән иптәштәребеҙгә лә рәхмәтлебеҙ. Улар һәр ваҡыт, һәр яҡлап ярҙамға килергә әҙерҙәр!\nСамат Салауат улы балаларының киләсәге хаҡында бөгөндән хәстәрлек күрә, уйлай башлаған инде. Яңы йортона инеп, баш-күҙ алышҡас та малайҙарына нигеҙ ҡора башларға иҫәп тота атай кеше. Ә ғаиләлә бер-береһен ярты һүҙҙән аңлап, һәр эште кәңәшләшеп башҡарырға өйрәнгән ир менән ҡатын өсөн киләсәккә пландар мотлаҡ тормошҡа ашыр, Мираҫбаевтар балаларының туйына лайыҡлы бүләк әҙерләр, тигән ышаныс уята…\nҺүрәттә: Самат һәм Хөснә Мираҫбаевтар.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАЙТЫҒЫҘ, ТИБЕҘ ҘӘ УЛ... - 2020 - Мәҡәләләр\nҠАЙТЫҒЫҘ, ТИБЕҘ ҘӘ УЛ...\nСит илдәрҙә йәшәгән ватандаштарыбыҙҙы тыуған илгә ҡайтарыу темаһы күптән инде, Беренсе Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы үткәрелә башлаған замандарҙан килә. Әммә саҡырыуға ҡушылыусылар әллә ни күп түгел. Хатта республикаға ҡайтҡандарының да ҡайһы берҙәре, бюрократик кәртәләрҙе үтә алмайынса, быға тиклем йәшәгән ерҙәренә кире китергә мәжбүр.\nБылтыр Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 383-сө ҡарары менән "Башҡортостан Республикаһында хеҙмәт баҙарын көйләү һәм халыҡтың мәшғүллегенә ярҙам итеү" дәүләт программаһының "Сит илдәрҙә йәшәгән ватандаштарға Башҡортостан Республикаһына үҙ теләктәре менән күсеп ҡайтыуҙа ярҙам күрһәтеү" өҫтәмә программаһына үҙгәрештәр индерелде. Уға ярашлы, программала сит илдәрҙә йәшәгән ватандаштар, уларҙың ғаилә ағзалары, шулай уҡ РФ территорияһында ҡануниәткә ярашлы даими йәки ваҡытлыса йәшәүсе ватандаштарыбыҙ ҡатнаша ала ине. Өҫтәмә программа республикаға һаулыҡ һаҡлау, мәғлүмәт-коммуникация технологиялары, мәғариф, ауыл хужалығы, спорт өлкәһендә белем алыусы студенттарҙы һәм хеҙмәткәрҙәрҙе даими йәшәүгә йәлеп итеүгә йүнәлтелгән. Башҡортостанға ирекле күсенеү (йәки баш тартыу) мөмкинлеген билдәләнгән категориялар буйынса БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҡабул итә. Күсенеүселәрҙең килеп урынлашыу сығымдарының бер өлөшө республика бюджеты иҫәбенә ҡаплана. Компенсация Дәүләт программаһында ҡатнашыусы таныҡлығының мөҙҙәте үткәнгә тиклем Халыҡтың мәшғүллек үҙәгенә мөрәжәғәт итеүселәргә бирелә.\nШулай уҡ федераль кимәлдә сит илдәрҙә йәшәгән ватандаштарыбыҙҙы ҡайтарыу буйынса 2020-2022 йылдарға иҫәпләнгән программа раҫланды. Был документҡа ярашлы, ошо йылдар арауығында 197,5 мең ватандашыбыҙҙы ҡайтарырға мөмкин. Рәсәй Федерацияһы субъекттарына күсереүҙең төбәк программаларын финанслау өсөн 300 миллион күләмендә субсидия биреләсәк. Өс йылда был сумма өсөн барлығы 900 миллион һум бүлеү ҡаралған. Шулай уҡ Рәсәй Эске эштәр министрлығының сит илдәрҙәге вәкиллектәр вәкилдәренең, ваҡытлыса эшмәкәрлек төркөмдәренең, дипломатик вәкиллектәрҙең, консуллыҡ учреждениеларының эшен тәьмин итеү маҡсатында йылына 69,7 миллион һум, программала ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына дәүләт ярҙамы өсөн йыл һайын дөйөм сумма - 2,3 миллион һум ҡаралған.\nКүреүегеҙсә, ҙур күләмдә аҡсалар бүленә, программа эшләй, ләкин унда төбәктәр нисек ҡатнаша һуң? Былтыр, мәҫәлән, юғары квалификациялы медицина хеҙмәткәрҙәрен ҡайтарырға тырыштылар һәм төбәктәргә был маҡсатта дөйөм алғанда 300 миллион һум аҡса бүленгән. Ни өсөн тырыштылар, сөнки Рәсәй Эске эштәр министрлығы документтарына ҡарағанда, 2019 йылдың тәүге яртыһында Кавказ республикалары, аныҡлап әйткәндә Ингушетия, Дағстан, Адыгея, Ҡарасәй-Черкессия, Ҡабарҙы-Балҡар, Төньяҡ Осетия-Алания программаны үтәүгә тотонмаған да. Әлбиттә, уларға квота ла ҙур булмаған - 20-125 кенә кеше. Алтай крайына 1 меңдән артыҡ, Приморье крайына - 1582. Асыҡланыуынса, Чечняға ғына ватандаштары ҡайтҡан. Документтан күренеүенсә, ватандаштарын ҡабул итеү буйынса Башҡортостан Республикаһы, Пермь һәм Ставрополь крайы, Киров, Кострома, Новгород өлкәләре, Еврей автономиялы өлкәһе тейешле кимәлдә эшләмәгән.\nБашҡортостанға был маҡсатта берләштерелгән бюджеттан 850 мең һум аҡса бүленеп, планға ярашлы 180 кеше ҡайтарылырға тейеш булһа, йылдың тәүге яртыһына ғәмәлдә 35 кеше (19,4 процент) ҡайтарылған, әммә улар өсөн бүленгән аҡсаның бер тине лә тотонолмаған. Татарстан Республикаһында хәлдәр тағы ла ҡыҙығыраҡ - унда быйыл 3 миллион 17 мең 600 һум бүленеп, план буйынса 150 кеше ҡайтырға тейеш булһа, ғәмәлдә йылдың тәүге яртыһына 307 кеше ҡайтҡан (204,7 процент), шул уҡ ваҡытта бирелгән субсидияның бер тине лә тотонолмаған.\nИрекһеҙҙән һорау тыуа: программа тураһында ҡайтыусы халыҡ хәбәрҙар түгелме, әллә һаман да бюрократик кәртәләр аша үтеү ҡамасаулаймы? Икенсе яҡтан, республикаға юғары белемле белгестәр генә түгел (улар белеменә ярашлы сит илдәрҙә лә яҡшы эш урыны таба, яҡшы эш хаҡы ала, лайыҡлы тормошон тәьмин итә ала), ә ябай граждандар ҙа ҡайтырға тырыша (тыуған еренән яҡлау, терәк эҙләй). Тәүге категория үҙенең хоҡуҡтарын, ҡайҙа, нисек мөрәжәғәт итергә кәрәклеген белһә, икенсе категория иһә күп нәмәне белмәй тиергә мөмкин, шул сәбәпле тыуған ерендә лә төрлө күңелһеҙлектәр килеп сығып тора. Үрҙә килтерелгән миҫалдар буйынса һығымта яһағанда иһә, берләштерелгән бюджеттан ватандаштарҙың ҡайтыуына тип бирелгән аҡса булып та, улар өсөн бер тин дә тотонолмауы программаға илке-һалҡы ҡараш булыуын күрһәтә һәм ул аҡсаларҙың икенсе маҡсатҡа йүнәлтелеүе ихтимал тигән шик тыуҙыра.\nБыл йәһәттән РФ Эске эштәр министрлығы эште ҡаты тоторға, йәғни бирелгән субсидия маҡсатҡа ярашлы тотонолмағанда төбәктәргә финанс яза биреүҙе күҙаллай. Ул нисек тормошҡа ашырылыр: ошо сумма кире алынырмы, әллә штраф ҡына һалынырмы - әлегә билдәһеҙ. Баҡтиһәң, "Ватандаштарыбыҙҙы тыуған илдәренә ҡайтарайыҡ!", тип саҡырыу ташлау ғына етмәй, был йүнәлеште контролдә тоторға ла кәрәк икән...\nЯҙылған: 13.01.20 | Ҡаралған: 372


2020 йыл – Башҡорт теле йылы\n27 Ғинуар 2020, 19:52\n2020 йыл Башҡортостанда Башҡорт теле йылы тип иғлан ителгән.Был башланғыс менән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты сығып, республика Башлығы Радий Хәбиров уны хупланы. Башҡорт ҡоролтайы Башҡорт теле йылы концепцияһын әҙерләгән. Уға ярашлы, быйыл Салауат районында бик күп саралар ойоштороу ҡаралған.\n2020 йыл Башҡортостанда Башҡорт теле йылы тип иғлан ителгән.\nБыл башланғыс менән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты сығып, республика Башлығы Радий Хәбиров уны хупланы. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты Башҡорт теле йылы концепцияһын әҙерләгән. Уға ярашлы, быйыл Салауат районында бик күп саралар ойоштороу ҡаралған.\nБашҡорт теле йылы сиктәрендә уғарылған сараларға методик күрһәтмәләр\n«Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)» йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлегенең Башҡорт теле йылын үткәреү тураһындағы инициативаһы (артабан-Инициатива) Башҡортостан Республикаһы Башлығы Р.Ф.Хәбиров тарафынан хуплау тапты һәм Башҡортостан Республикаһында, Рәсәй Федерацияһының башҡорттар күпләп йәшәгән субъектарында бойомға ашырыла.\nИнициативаның төп маҡсаты – башҡорт телен популярлаштырыу һәм республикала һәм башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәрҙә уны уҡытыу шарттарын төрлө кимәлдә яҡшыртыу, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһында башҡорт теленең дәүләт теле булараҡ ҡулланыу даирәһен киңәйтеү.\nИнициативаны үткәреү буйынса ойоштороу комитеты булдырыу, шулай уҡ территориаль берәмектәрҙә сараларҙы тормошҡа ашырыу буйынса командалар туплау (район, ҡала, республика һәм башҡалар);\nБашҡорт теле йылын үткәреү сиктәрендә территориаль берәмектәрҙә тормошҡа ашырыласаҡ саралар планын төҙөү һәм раҫлау (район, ҡала, республика һәм башҡалар);\nзаманса методикалар әҙерләү һәм улар нигеҙендә башҡорт телен үҙ аллы өйрәнеү, шул иҫәптән экспресс-өйрәнеү буйынса төрлө йәштәгеләр өсөн әсбаптар булдырыу;\nтерриториаль берәмектәрҙә яңы мәҙәни һәм белем биреү мәғариф майҙансыҡтары булдырыу һәм булғандарын үҫтереү (район, ҡала, республика һәм башҡалар);\nБашҡортостан Республикаһында һәм башҡа төбәктәрҙә башҡорт мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү, уны популярлаштырыу;\nбашҡорт телен дәүләт теле булараҡ популярлаштырыу, уның төрлө сараларҙы тормошҡа ашырыу сиктәрендә ҡулланыу даирәһен киңәйтеү;\nИнициативаны тормошҡа ашырыуға әүҙем граждандарҙы, муниципаль һәм дәүләт хеҙмәткәрҙәрен, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен һәм башҡа билдәле шәхестәрҙе йәлеп итеү;\nбалалар баҡсаларында һәм мәктәптәрҙә белем биреү процесын оптималләштереү аша башҡорт телен туған тел булараҡ йәштәр, балалар һәм ата-әсәләр араһында популярлаштырыу, шулай уҡ башҡорт телен уҡытыу буйынса башҡа төрлө майҙансыҡтар булдырыу;\nхалыҡ педагогикаһы нигеҙендә территориаль (ауыл, район, ҡала) халыҡ йолаларын, уҡытыу һәм тәрбиә биреү традицияларын тергеҙеү;\nБашҡорт теле йылы сиктәрендә проектты һөҙөмтәле тормошҡа ашырыу буйынса район һәм ҡала ҡоролтайҙары араһында конкурс үткәреү.\nБашҡорт теле йылын үткәреү этаптары һәм ваҡыты\nБашҡорт теле йылы 2020 йылдың ғинуарынан алып декабргә тиклем үткәрелә.\nБашҡорт теле йылына 2020 йылдың 14 декабрендә йомғаҡ яһала.\nОйоштороусылар һәм эш органдары\nБашҡорт теле йылы сиктәрендә ойошторолған сараларҙың координаторы һәм консультанты булып «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)» йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге тора.\nБашҡорт теле йылын ойоштороусылар – «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)» йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге, Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, муниципаль район һәм ҡала округтары хакимиәттәре, территориаль ҡоролтайҙар, башҡа йәмәғәт ойошмалары, ижади берләшмәләр.\nБашҡорт теле йылы сиктәрендәге сараларҙы тормошҡа ашырыу өсөн Башҡортостан Республикаһының муниципаль райондары һәм ҡала округтары хакимиәте ҡарамағында ойоштороу комитеты төҙөргә, Башҡорт теле йылын үткәреү, уның маҡсаттарын һәм бурыстарын аңлатыу тураһында Положение әҙерләргә тәҡдим ителә.\nБашҡорт теле йылын ойоштороу һәм үткәреү өсөн территориаль берәмектәрҙә муниципаль район һәм ҡала округы хакимиәттәре, территориаль ҡоролтайҙар яуаплы.\nТерриторияларҙа үткәрелгән саралар тураһында мәғлүмәт район һәм ҡала ҡоролтайҙарының Бәйләнештә социаль селтәрендәге аккаунтында (булмаған осраҡта, уны булдырыу мотлаҡ) махсус ҡулланылған хэштегтар #ҡоролтай #курултай #годбашкирскогоязыка #башҡорттелейылы #ҡала(район)исеме #сараның йүнәлеше (темаһы) атамаһы (1-се таблицаның 4-се бағанаһына ярашлы) аша яҡтыртыла. Территориаль ҡоролтайҙарҙың аккаунттарында «Башҡорт теле йылы – 2020» тип аталған айырым бит булдырырға тәҡдим ителә.\nБашҡорт теле йылын үткәреү тәртибе\n4.1. Башҡорт теле йылы сиктәрендә муниципаль район һәм ҡала округтарында, Рәсәй Федерацияһы субъекттарының башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәрендә түбәндәге йүнәлештәр буйынса саралар уҙғарырға тәҡдим ителә:\nАйҙарҙың тематик йүнәлештәре\nТәҡдим ителгән саралар\n(район һәм ҡалаларҙа тормошҡа ашырыу өсөн)\n2020 й. (йыл дауамында)\nОйоштороу мәсьәләләре: концепцияны, программаларҙы, пландарҙы, положениены раҫлау.\nБәйләнештә социаль селтәрендә территориаль ҡоролтайҙарҙың аккаунттарын булдырыу.\nАккаунт сиктәрендә башҡорт телен өйрәнеү торошон баһалау буйынса һорау алыу ойоштороу (һорауҙы һәр район үҙ аллы һайлай).\nБашҡорт телендә йыйылыштар, ултырыштар, сығыштар эстафетаһына старт биреү (район хакимиәтендә, ауыл советтарында).\nБашҡорт телендә баннерҙар, социаль реклама әҙерләү.\nБР дәүләт телдәрендә мәғлүмәти алтаҡталарҙы анализлау.\nБашҡорт телендәге алтаҡталарҙа грамматик хаталарҙы асыҡлау һәм төҙәтеү эшен ойоштороу (хаталар өҫтөндә эш).\nТерриториаль ваҡытлы матбуғатта «Башҡорт теле йылы» рубрикаһын булдырыу һәм алып барыу.\nФевраль, 2020 й.\nТел белеүселәр менән социаль селтәрҙәр, скайп аша аралашыу, онлайн-дәрестәр, баттлдар, блогерҙарҙы өйрәтеү.\nИнтернет селтәрендә башҡорт телендә конкурстар, флешмобтар, көнүҙәк темаларға уйындар ойоштороу.\nБашҡорт телендә видеоканалдар, интернет-контент булдырыу, мәктәп, район кимәлендә балалар өсөн иң яҡшы башҡортса видеоблог конкурсы ойоштороу.\nБашҡорт теле – ғаилә теле\n«Өлгөлө башҡорт ғаиләһе» район (ҡала) конкурсын ойоштороу.\nСаралар 3 кимәлдә үткәрелә:\n3.Урта махсус белем биреү һәм юғары уҡыу йорттары.\nБашҡорт теле – халыҡ теле\nФольклор үҙ эсенә күп төрлө жанрҙарҙы ала: әкиәттәр, мәҡәлдәр, әйтемдәр, йырҙар, йомаҡтар, һанашмаҡтар, һынамыштар һ.б. Фольклорҙы өйрәнеү төбәктә йәшәүсе халыҡтың традициялары, мәҙәниәте, тарихы, тормош-көнкүреше тураһында белешмә бирә. Тел өйрәнеүҙең иң емешле ысулы тип һанала (айырыуса балалар баҡсаларында һәм мәктәптәрҙә).\nХалыҡ тарафынан туған тел әүҙем ҡулланылһын өсөн мауыҡтырғыс даирә булдырыу. Башҡорт телен белеү эшлекле файҙа килтерергә тейеш.\nБашҡорт теле – юлдаш теле\nСентябрь, 2020 й.\nБашҡорт теле – моңло тел\nМузыка – ул тел атмосфераһына сумыу сараһы, телде төрлө урында өйрәнеү мөмкинлеге бирә.\nДекабрь, 2020 й.\n4.2. Муниципаль район һәм ҡала округтары йүнәлештәр һәм темалар йөкмәткеһен һаҡлап, саралар форматын үҙгәртергә, үҙ проекттарын ойошторорға хоҡуҡлы. Тематик йүнәлештәр буйынса сараларҙы 2020 йыл дауамында үткәрергә тәҡдим ителә.\n4.3. Башҡорт теле йылын ойоштороу буйынса муниципаль район һәм ҡала округтарының Положениеһына ярашлы, муниципаль район һәм ҡала округтары районда (ҡалала) Башҡорт теле йылына үҙ аллы йомғаҡ яһай, район конкурстарында, сараларында әүҙем ҡатнашыусыларҙы һәм еңеүселәрҙе билдәләй.\n4.4. Республика һәм төбәк-ара кимәлдәге саралар айырым Положениеларға ярашлы үткәрелә.


Балаларҙың ялы һәм хеҙмәте\nҺеҙ балағыҙҙың йәйге каникул ваҡытында нимә менән шөғөлләнерен белмәйһегеҙме? Ихтимал, ул эшкә урынлашырға теләр йәиһә лагерҙа ял итергә?\nРФ Президентының Волга буйы федераль округындағы БР буйынса тулы хоҡуҡлы вәкиленең төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә үткән "тура линия" балиғ булмаған балаларҙың йәйге ялға, сәләмәтләндереүгә һәм эшкә урынлашыуға хоҡуғын тормошҡа ашырыуға ҡағылышлы мәсьәләләргә арналды.\nРеспублика халҡын ике төп тема борсой. Беренсеһе - йәйге каникул ваҡытында нисек эшкә урынлашырға? Икенсеһе - балаға ҡайҙа ял итергә, һәм ял күпмегә төшәсәк?\n"Тура линия"ға шылтыратыусылар араһында студенттарға ҡарағанда мәктәп уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре күберәк булды. Йәйге каникул көндәрендә ял түгел, ә эш менән тәьмин итеүгә ҡағылышлы һорауҙар йышыраҡ бирелде.\nХатта ун ике йәшлек бала эшләргә теләүен белдереп шылтыратты. Баланың үҙе эшләп аҡса табырға ынтылыуы маҡтауға лайыҡ, әлбиттә. Ләкин законға ярашлы, бала 14 йәше тулғас ҡына эшкә урынлашыу хоҡуғына эйә.\nШулай итеп, һеҙгә 14, 15, 16 йәш һәм һеҙ йәйге каникул көндәрендә эшләп алырға теләйһегеҙ. Бының өсөн нимә кәрәк? Иң ябай һәм ышаныслы ысул - мәктәп завучына һеҙҙе ваҡытлыса эшкә урынлашырға теләүселәр исемлегенә индереүен һорап мөрәжәғәт итеү. Ләкин бының өсөн ата-әсәнең береһенең яҙма ризалығы кәрәк.\nБыл исемлектәр район мәғариф бүлектәренә ебәрелә, унда уларҙы туплап, мәшғүллек хеҙмәттәренә тапшыралар. Һуңғыһы, үҙ сиратында, эш табып ҡына ҡалмай, ай һайын 828 һум күләмендә аҡсалата компенсация ла түләйәсәк.\nТәҡдим ителгән вакансияларға килгәндә, келәмдәр йыуыусы (эш хаҡы - ете мең һум), кафела ярҙамсы эшсе (эш хаҡы - алты мең һум), йөк тейәүсе, йәшелләндереүсе, урам һепереүсе һәм башҡалар.\nӘлбиттә, үҙ аллы ла эшкә урынлаша алаһың, тик ул саҡта эш биреүсенең намыҫлылығына, эш хаҡын тулыһынса һәм ваҡытында түләpенә өмөт бағларға ғына ҡала.\nҺин студент, һәм шулай уҡ эшкә урынлашырға, интеллектуаль хеҙмәттән "ял итеп алырға" теләйһең. Күңелле лә, файҙалы ла булыуын теләһәң - әйҙә турбазаға! Көн һайын ике сәғәт дворник булып эшләйһең, ҡалған ваҡытта рәхәтләнеп ял ит.\nУҡыусыларға ҡарағанда студенттарға эш табыуы еңелерәк. Официант, бармен, кондуктор, йыйыштырыусы булып урынлашырға мөмкин.\nӨлкәндәр йәй көнө балаһын ял итергә ҡайҙа ебәрергә белмәй аптырай. Путевка хаҡтары төрлө. Иң осһоҙ вариант - сменаһына, йәғни 21 көнгә 6846 һум. Әгәр ата-әсәнең береһе эшләгән предприятие Социаль страховка фондына аҡса күсерһә, путевка хаҡы осһоҙораҡ булыуы ихтимал.\nМуниципаль берәмектәр хакимиәттәре башлыҡтары менән селектор кәңәшмәһендә БР Хөкүмәте Премьер-министры Рафаэль Байдәүләтов әйтеүенсә, 400 меңдән ашыу баланың һәм йәштәрҙең йәйге ялын һәм уларҙы эшкә урынлаштырыуҙы ойоштороуға ярҙам итергә планлаштырыла. Көндөҙгө ял үҙәктәрендә 100 мең баланы сәләмәтләндереүгә 82 миллион һум тирәһе аҡса сарыф ителәсәк. 53 меңдән ашыу бала ҡаланан ситтәге, балаларҙың һаулығын сәләмәтләндереү лагерҙарында ял итәсәк. Быға 245 миллион һум аҡса бүленәсәк.\nЕтем, шулай уҡ ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар ҙа онотолмаясаҡ. Быйыл республика бюджетынан был категория балаларҙың ялын ойоштороуға 90,3 миллион һум аҡса бүленә.\nЙәштәр сәйәсәте буйынса сараларға килгәндә, был маҡсатта 2007 йылда 2,2 миллион һум күләмендә аҡса бүлеү ҡаралған. Дәүләт йәштәр комитеты 32 профилле лагерь (мәҙәни-лингвистик, хәрби-патриотик, спорт һәм башҡалар) ойошторорға планлаштыра, унда ике меңдән ашыу бала һәм үҫмер ял итәсәк.\nҮҙ сиратында, республикабыҙҙың муниципаль берәмектәре урындағы бюджеттар иҫәбенә, 20 меңдән ашыу баланы һәм йәштәрҙе йәлеп итеп, 204 профилле лагерь һәм 234 күп көнлөк поход үткәрергә йыйына. Был маҡсатҡа 8,3 миллион һум аҡса тотоноласаҡ.\nТрадиция буйынса йәйге ялды һәм хеҙмәткә урынлаштырыуҙы ойоштороуҙа Башҡортостан райондары һәм ҡалаларының мәшғүллек үҙәктәре әүҙем ҡатнаша. Үҫмерҙәрҙе ваҡытлыса эш менән тәьмин итеү буйынса республикабыҙ Волга буйы федераль округында почетлы икенсе урынды биләй.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидүс Ямалетдинов әйтеүенсә, республикабыҙҙа балаларҙың ялын ойоштороуҙы үҫтереү маҡсатында тәүлек әйләнәһенә эшләүсе ҡаланан ситтәге сәләмәтләндереү учреждениелары селтәре киңәйтеләсәк.


Республикала законһыҙ һунар итеү осраҡтары арта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 февраля 2017 — 16:11 ГТРК «Башкортостан»\nБраконьерҙар мышы, болан, ҡабан сусҡаларын атып ала. Килеп тыуған хәлде күҙ уңында тотоп Росгвардия, ОМОН СОБР бер-нисә районда махсус рейдҡа сыҡты. Унда пилотһыҙ самолеттар ҙа ҡулланылды. Юл буйында ҡалдырылған Нива шунда уҡ хоҡуҡ һаҡсыларының иғтибарын йәлеп итте. Саңғы юлы машина хужаһының бында буштан йөрөмәүенә ишара.Ярҙамға урындағы егерҙар саҡырылды. Ҡаргиҙәр менән эҙ артынан төшәбеҙ. Шикле сәйәхәтсе тиҙ табыла, тик ул ҡышҡы тәбиғәтте яратыусы түгел, ә ысын браконьер булып сыҡты. Виктор Брюшенко үҙенең ғәйебен аңлай, әммә аҡланырға маташа.Ҡоралай атҡаны өсөн браконьерға кәмендә 60 мең һум штраф түләргә, яңы мылтыҡ менән дә хушлашырға тура киләсәк. Бынан тыш, “Законһыҙ һунар итеү” статьяһы буйынса енәйәт эше лә асыла. Рейд Балаҡатай, Дыуан, Салауат, Ҡыйғы һәм Мәсетле райондарында үтте. Уның төп маҡсаты – браконь¬ерҙарҙы асыҡлау, һунарсылыҡ ҡағиҙәләрен теүәл үтәүҙе тәьмин итеү.Республикала быйыл законһыҙ һунар итеүҙең тиҫтәләгән осрағы теркәлгән. Һунарсылар үҙҙәре менән һунарсы билеты, мылтыҡҡа, йәнлекте атыуға рөхсәт ҡағыҙы һәм лицензия алып йөрөргә тейеш. Браконьерҙар өсөн төп табыш законһыҙ һунар. Республикала тиҫтәләрсә ошондай осраҡ теркәлә. Тәбиғәткә килтерелгән зыян миллиондарса һум. Браконьерҙар иһә хайуандарҙың ҡылығын аусыларҙан да яҡшы белә. Законһыҙ һунар йәнлектәрҙең бер урындан икенсе урынға күскән ваҡытта алып барыла.Браконьерҙарға ҡаршы үткәрелгән рейд ваҡытында пилотһыҙ самолеттар ҙа ҡулланылды. Был иһә браконьерҙарҙы асыҡлауҙы күпкә еңеләйтә. Былтыр Башҡортостан биләмәләрендә 4 мең 625 рейд уҙғарылған. Эш һөҙөмтәләре буйынса 613 ҡағиҙә боҙоу осрағы теркәлгән. Барлығы 426 һунар ҡоралы тартып алынған һәм Законһыҙ һунар итеү статьяһы буйынса 85 енәйәт эше ҡуҙғалтылған. Әлбиттә, былары – асыҡланған осраҡтар ғына. Бындай рейдтар артабан да Башҡортостандың һәр районында дауам итәсәк.


Стәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһендә Башҡортостандың халыҡ артисы Рафиға Ғәлинаның 65 йәшенә арналған юбилей кисәһе үтте\nТамаша ике өлөштән торҙо. Тәүгеһендә Рәйлә Назарғолова әҫәре буйынса әҙерләнгән «Ҡоҙағый» мелодрамаһы сәхнәләштерелһә, икенсе өлөштә юбилярҙы ҡотлау, тәбрикләү һүҙҙәре яңғыраны.\nӘйткәндәй, быйылғы йыл Рафиға Арыҫлан ҡыҙы өсөн иҫтәлекле даталарға бай булды. Тормош иптәше, ижадташ дуҫы Рауил Әхтәрйән улы менән бергә ғүмер итеүҙәренә - 45, Өфө сәнғәт институтын тамамлауына - 45, Стәрлетамаҡ дәүләт театрында эшләүҙәренә 25 йыл тулды. Салауат районы ҡыҙы Рафиға Ғәлина ижад иткән ролдәренең халыҡсанлығы менән алдыра. Ижади коллективта, тамашасылары алдында ул ихтирамлы, тәжрибәле һәм һоҡланғыс актриса булыуы менән ҡәҙерле.


Паника булырға тейеш түгел\n1 Март 2019, 18:01\nВидеоселектор кәңәшмәһендә һүҙ ҡош киҙеүе тураһында барҙы\nАшығыс кәңәшмәлә район хакимиәте башлығының ауыл хужалығы һәм һатыуҙарға кураторлыҡ итеү буйынса урынбаҫарҙары, район ветеренария станцияһы начальнигы, райондың Ғәҙәттән тыш хәлдәр комитеты рйесе һәм дөйөм мәғлүмәт сараһы вәкиле ҡатнашты. Башҡортсотан Республикаһы территорияһында ҡош киҙеүе барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймау мәсьәләләре буйынса ғәҙәттән тыш комиссияның сираттан тыш ултырышын БР ветеренария адараһы начальнигы Азат Йыһаншин алып барҙы.\n22 февралдә Силәбе өлкәһе территорияһында “Магнитогорс ҡошсолоҡ комплексы” йәмғиәте һәм “Нуғәйбәк ҡошсолоҡ комплексы” йәмғиәтендә (H9 субтибы) тибындағы ҡош киҙеүе вирусының генетик материалы асыҡланған. Азат Салауат билдәләп үтеүенсә, әлеге сир менән ҡошсолар йыл һайын осраша. Уҙған йыл Татарстанда, Удмуртияла, Сыуашстанда һәм башҡа төбәктәрҙә ауырыу арҡаһында, ҡоштар һаны миллиондан ашыуға кәмегән. Беҙҙең республиканың 11 сауҙа нөктәләрендә күркә ите аланған, шул рәүешле ҡош киҙеүе вирусының ваҡытында таралыуына юл ҡуйылмаған. Хәҙер ҡошсолоҡ тармағы өсөн яңы һынау барлыҡҡак килгән. Бар ерҙә локалләштереү һәм уны контролгә алыу буйынса маҡсатлы профилактик эш башлана. Махсус комиссиялар тарафынан 17 районда сауҙа селтәре аша һатыуға ҡош ите продукцияһы тикшерелегән. Урал арты райондарында, Баймаҡ, Кушнаренко, Борай һәм Дәүләкән райондарында ҙур партиялар менән индерелгән ун тоннанан ашыу хәүефле продукция асыҡланған. Паника булырға тейеш түгел. Хәлде республиканың ғәҙәттән тыш комиссияһы даими рәүештә тикшереп тора. Ҡош киҙеүе вирусы кеше өсөн хәүефле түгел, сөнки бешергәндән һуң, ул тулыһынса нейтралләшә. Ҡоштарға ашатырҙай, уларҙың сей ҡалдыҡтары хәүефле. Тиҙҙәпн ауыл халҡы себеш, бәпкә һатып ала башлаясаҡ. Барлыҡ төр ҡоштар киҙеү менән ауырый, үлем осрағы 97 проценттан артыҡ тәшкил итә. Бөгөн республикала төрлө милек формаһындағы хужалыҡтарҙа ҡоштарҙың 12 миллион тирәһе иҫәпләнә.\nТәү сиратта, район комиссияларына тере ҡош һәм ҡош ите менән сауҙа итеүҙең теүәл урындарын билдәләргә кәрәк. Башҡа төбәктәрҙән тере ҡоштар индереүҙе сикләргә һәм баҙарҙы үҙ продукциябыҙ менән тәьмин итергә тыршырға, һис шикһеҙ, хәлде тикшереп, гәзит аша аңлатмалар бирергә кәрәк.


Собор тыҡрығы (Дондағы Ростов) — Башҡорт Википедияһы\nСобор тыҡрығы (Дондағы Ростов)\nСерафимович урамынан Оло Баҡса яғына ҡарай тыҡрыҡ күренеше\nСобор тыҡрығы — Дондағы Ростовтың үҙәк урамдарҙың береһе. Яр буйы урамынан Буденный проспектына тиклем һуҙыла. Пресвятая Богородица Раштыуа Кафедраль соборы, Үҙәк баҙар (Иҫке баҙар) һәм Максим Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял Үҙәк паркы (Ҡала баҡсаһы) биләмәләре менән өҙөлә.\nСолженицынға иҫтәлекле таҡтаташ\nСобор тыҡрығы — ҡаланың беренсе урамдарының береһе, 1811 йылда ҡала планында билдәләнгән. Бер ни тиклем ваҡыт Дон төшөү юлы исемен йөрөтә, сөнки уның буйынса баҙарҙан Дон йылғаһына тура сығырға юл була. Һуңынан, Пресвятая Богородица Раштыуа соборы төҙөлөп бөткәндән һуң, тыҡрыҡ Собор тыҡрығы исеме ала. Граждандар һуғышы йылдарында Собор тыҡрығы, 17 адресы буйынса «Донская волна» аҙналығы редакцияһы бинаһы урынлаша.\n1920 йылдың 25 октябрендә тыҡрыҡтың исеме Подбельский тип үҙгәртелә (телеграф һәм почтаның беренсе халыҡ комиссары В. Н. Подбельский хөрмәтенә). Тыҡрыҡта 26/71 йортта урынлашҡан 15-се мәктәптә 1927—1936 йылдарҙа Александр Солженицын уҡый (мемориаль таҡта). Бында хәҙер — Көньяҡ Федераль Университеттың иҡтисад һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр Институты.\n1990 йылда тыҡырыҡҡа Собор исеме кире ҡайтарыла.\n2018 йылда үтәсәк футбол буйынса донъя чемпионатына әҙерлек барғанда Собор тыҡрығы йәйәүлеләр йөрөй торғанға әйләнде. Тыҡрыҡҡа тротуар плиткалары түшәлде, унда ағастар ултыртылды һәм эскәмйәләр урынлаштырылды. Тыҡрыҡтағы бөтә йорттар тиерлек штукатуркаланды йәки реставрацияланды.\nСобор тыҡрығында Оло Баҡса урамы менән киҫешкән ергә яҡын урында 2016 йылда сантехникка һәйкәл ҡуйылған. 2016 йылдың июнендә вандалдар уға зыян килтерә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Собор_тыҡрығы_(Дондағы_Ростов)&oldid=686828 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:04 12 май 2017 үҙгәртелгән.


Өфөлә тәүге мосолмандар китапханаһы асыласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә тәүге мосолмандар китапханаһы асыласаҡ\n16:32, 10 августа 2011 Йәмғиәт\nТәүге мосолмандар китапханаһы Өфөлә 1 сентябрҙә асыласаҡ. Әлеге ваҡытта китаптар һайлау һәм китапхананы асыуға әҙерләү менән «Байтул Мал» шәфҡәтлелек фонды мәшғүл. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Фонд директоры Артур Насибуллов хәбәр итте.\n— Беҙ ике маҡсат менән эшләйбеҙ, — тип комментарий бирҙе ул. – Беренсенән, ислам тураһындағы мәғлүмәт менән һәр кем таныша алһын өсөн. Икенсенән, кешеләр китап һатып алыуға ҡулланған аҡсаларын ғаилә бюджетына йүнәлтә алһын өсөн. Барлыҡ китаптарҙы ла һатып алып бөтөп булмай бит – китап магазиндарында күҙҙәр ҡамаша. Ә махсуслаштырылған китапханала уларҙы билдәле бер ваҡытҡа бушлай алырға була.\nБуласаҡ мосолмандар китапханаһы өсөн китаптар «Мәҙинә» нәшриәте менән бергә һайлана. Китаптар ойошмаларҙан һәм айырым кешеләрҙән ҡабул ителә. Улар барыһы ла алдан Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты Рәсәй ислам университетының эксперттар советын үтә.\nКитаптар, башҡа китапханаларҙа кеүек үк, билеттар буйынса биреләсәк. Китапхана Октябрь проспекты, 85/2 адресы буйынса урынлашасаҡ. Китаптар фонды башта бәләкәй булһа ла, аҙаҡтан уны ҙурайтырға планлаштырыла. Бынан тыш, «Байтул Мал» фонды балалар йорттары һәм приюттар өсөн дә китаптар йыя.\nТеги: дин, китаптар


Тиҙ арала проблемаларыбыҙҙы хәл итерҙәй башлыҡһыҙ, көн дә бер - беребеҙ, яҡындарыбыҙ, таныштарыбыҙҙың кәңәштәренән башҡа йәшәй алмайбыҙ шул беҙ.\nӘйтерһең, һәр бер рәсәйлелә кеше бәләһен еңел генә хәл ит ерҙәй психолог йәшәй. Ә бәлки эш серле рус күңелендәлер\nБына президент менән дә шул уҡ хәл: һайланыҡ та шунда уҡ\nдәүләт һәм иҡтисадты нисек күтәрергә кәңәштәр менән күмдек,\nыңғайында үҙ йомоштарыбыҙҙы ла онотмайбыҙ, әлбиттә.\nӘйтәйек, Кремль сайты хәбәр итеүенсә, 2004 йылдың 29 ма ртынан 3 апреленә тиклем дәүләт башлығы адресына 13075 хат к илгән. Уларҙың 1117 - һе сит телдә. Электрон почтаһына 282 м өрәжәғәт ебәрелгән. Президент Хакимиәтенең ҡабул итеү бүлмәһ енә 948 кеше мөрәжәғәт иткән.\nГраждандарҙың бер өлөшө дәүләт власы органдары структура һы темаһына фекер йөрөтә, ыңғайында был йәһәттән Владимир Пу тинға кәңәштәр бирергә лә онотмай. Был тема хөкүмәт составын\nүҙгәртеүгә бәйле барлыҡҡа килде.\nХат яҙырға яратыусыларҙың тағы бер өлөшө үҙ иғтибарын иҡ тисад, башлыса сеймалды эшкәртеүгә йүнәлткән. Быға бәйле, тә биғи ресурстарҙы эксплуатациялауҙың файҙаһын күләме буйынса түгел, ә файҙаланыусыларҙың килем һалымдары суммаһына ҡарап баһаларға кәңәш бирәләр.\nПрезидент менән тағы нимәтураһында һөйләшергә теләк белде рә рәсәйлеләр. Элемтә предприятиеларының килемле эшләүе, пен сия, Бөйөк Ватан һуғышының 60 йыллығы һәм башҡа бик күп нәмә\nСит ил почтаһына килгәндә, билдәле фирмаларҙың хеҙмәттәшл ек булдырыу тәҡдимдәрен әйтергә булыр ине.\nПрезиденттың халыҡ менән эш алып барыу идаралығы хәбәр ит еүенсә, аҙна эсендә контроль хаттарҙы тикшереү һөҙөмтәләре т ураһында 624 яуап килгән. Был - граждандарҙың президентҡа тө рлө эшләп еткермәүҙәр, бюрократизм һәм башҡа шәхси осраҡтарғ а ялыуҙар буйынса. Башлыса, был ваҡыт эсендә "Рәсәй тимер юл дары" асыҡ акционер йәмғиәте етәкселеге һорауҙарға яуап бирг ән.


Ҡиммәтле хаттар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 августа 2018 — 15:52\nРеспублика әҙәбиәт милли музейы хеҙмәткәрҙәре әле яҙмаларҙың тарихи һәм әҙәби ҡиммәтен асыҡлау менән мәшғүл. Башҡорт дәүләт филармонияһы һәм драма театрының элекке етәксеһе Нәжибәк Хафизовҡа яҙылған биш йөҙ хаттың эстәлеген тәрән өйрәнәһе бар.Әҙәбиәт музейы хеҙмәткәрҙәре яңы экспонаттарҙы авторҙары буйынса айырып тәртипкә килтергән. Араларында Мостай Кәрим юллаған яҙмалар 13 кенә. Бер нисә телеграмма, ике хат, ҡыҫҡа яҙмалар араһында ышаныс ҡағыҙы бар. Халыҡ шағиры Нәжибәк Хафизовтан үҙ исеменә килгән аҡсаны алыуҙы үтенгән. Хат юлдарындағы ихласлыҡ ике әҙиптең бер-береһенә ҡарата дуҫтарса ышаныслы мөнәсәбәтен дәлилләй. Халыҡ шағиры Нәжибәк Шайкамал улы менән эш, хеҙмәттәшлек тураһында ғына түгел, шәхси тормош кисерештәре менән дә уртаҡлашҡан. Мостай Кәримдең илленсе йылдар аҙағында Железноводскиҙан яҙған хатында ҡыҙы Әлфиә тураһында йөкмәткеле бер нисә һөйләм бар.Уникаль хаттар тураһындағы хәбәрҙе Мостай Кәрим исемендәге фонд директоры, халыҡ шағирының ҡыҙы Әлфиә Кәримова һөйөнөп ҡабул итте. Беҙҙең телеканал менән бәйләнешкә сығып ул үҙенсәлекле яҙмалар менән шәхсән танышырға теләгәнен белдерҙе. Нәжибәк Хафизовтың тормошо менән ижады тураһында мәғлүмәт аҙ. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, яҙыусы, драматург, бер нисә шиғыр йыйынтығы авторы. Ул балалар өсөн яҙған, рус һәм сит ил яҙыусылары әҫәрҙәрен башҡортсаға тәржемә иткән. Танылған Кәтүк менән Бағанай образдарын сәхнәгә сығарған. Яңы табылған хаттарҙан Нәжибәк Хафизовтың уларҙы ҡәҙерләп һаҡлағаны күренә, ти музей хеҙмәткәрҙәре.Хаттарҙы киләсәктә тәрән өйрәнеү бурысы тора. Белгестәр яҙмаларҙың әһәмиәтендә шикләнмәй. Улар әҙәбиәт донъяһын ғына түгел, төбәк тарихын да ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр менән байытырға мөмкин.Тапшырылған хаттар музей фондында рәсми теркәлеп ғилми хеҙмәткәрҙәр тарафынан тейешле баһа алғас киң күргәҙмәгә ҡуйылыр тигән өмөт бар. Әҙәбиәт һөйөүселәргә был ваҡиғаны бер аҙ көтөргә тура киләсәк.


Рәсимә Ураҡсинаның яңы китабының исем туйы үтте\nДәүләкән ҡалаһында балалар яҙыусыһы, филология фәндәре кандидаты, фольклорсы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Рәсимә Ураҡсинаның яңы китабының исем туйы үтте. Район мәҙәниәт йорто һәм Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейында ойошторолған сараларҙа яҙыусының яҡындары, дуҫтары һәм яҡташтары ҡатнашты.\n«Балалар әҙәбиәте бала саҡ хозурлығын дауам итеүҙә булыштыҡ итергә тейеш» тигән халыҡ яҙыусыһы Мостай Кәрим. Рәсимә Ураҡсинаның шиғырҙары, поэмалары яғымлы һәм ихлас тел менән яҙылған. Уларҙы балалар еңел отоп ала. Дәүләкән районы мәҙәниәт йорто әҙибәнең шиғриәтенә тартылыусылар һәм уның ижадын өйрәнеүсе уҡыусылар менән тулы. Дәүләкән йәштәре араһында әҙәби ижад өлкәһендә айырыуса тырышлыҡ һәм әүҙемлек күрһәткән ике уҡыусыға яҙыусының тормош иптәше Урал Ғәзиз улы Ураҡсин махсус премия тапшырҙы. Үҙен Башҡортостанға ғына түгел, бөтә Рәсәйгә оҫта уҡытыусы, тел һәм әҙәбиәт белгесе буларыҡ танытҡан шәхес арабыҙҙан бик иртә китһә лә, уның исемен мәңгеләштереү тураһында етди эштәр башҡарыласаҡ.\nДәүләкәндәр ҙә ошо төбәктән сыҡҡан зыялыларын һәр ваҡыт ҙурлап, яҡты тойғолар менән иҫкә ала. Балалар яҙыусыһы Рәсимә Ураҡсина ла яҡташтары менән һәр ваҡыт тығыҙ ижади бәйләнештә торған. Дим буйлап экологик сәйәхәт сәхифәләре, тыуған яғында таралған балаҫ һуғыу, аш-һыу серҙәрен шиғри телмәр менән еткерә белеү оҫталығына һәр кем һоҡлана. Уҡытыусыларҙың да уҡытыусыһы Рәсимә Миңлебулат ҡыҙы бай әҙәби һәм рухи мираҫ ҡалдырҙы. Яҙыусының тормош иптәше Урал Ғәзиз улы менән улы Салауат яҙыусының шәхси әйберҙәрен музейға тапшырған. Экспонаттар бөтәһе лә Әхиәр Хәкимов йорт-музейының ошо ыҡсым һәм яҡты бүлмәһендә урынлаштырылған.\nЯҡташтары һәм Рәсимә Ураҡсинаны яҡындан белеүсе ижадташ дуҫтары тормошта ярҙамсыллығы һәм ихласлығы, яҡты уй-хыялдар, изге маҡсаттар менән йәшәгән әҙибәнең ижадын, сағыу тормошон сағылдырған мемуарҙар китабы һәм үҙенә арналған айырым музей булдырырға теләй.\nХалыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейының ун йыллыҡ тарихи йылъяҙмаһы бар. Бында балалар яҙыусыһы Рәсимә Ураҡсинаға арналған бүлек эшләй башлауы оло мәғәнәгә эйә.\nДәүләкән ҡалаһында Әхиәр Хәкимовтың йорт-музейында балалар яҙыусыһы Рәсимә Ураҡсинаның ижадына арналған махсус бүлмә булдырылған. Унда шағирәнең шәхси әйберҙәре, һуңғы китабы һәм бер тапҡыр ҙа кейеп өлгөрмәгән милли кейеме ҡуйылған.


Яңауылда «Бөйөк еңеү эҙҙәре буйлап» экскурсия маршруты асылды\nСарала Радик Гәрәев исемендәге мәктәп уҡыусылары ҡатнашты. Экскурсия маршруты - Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы иҫтәлекле урындар буйлап сәйәхәт итеүҙе күҙ уңында тота. Тәүге туҡталыш ил азатлығы өсөн башын һалған Яңауыл һалдаттарына арналған мемориал. Обелиск Еңеүҙең 35 йыллығына төҙөлгән. 1992 йылда бында яугир-интернационалистарға ла мемориал асылған. Барельефта райондан сыҡҡан өс Советтар Союзы Геройының һыны һүрәтләнгән.\nДәһшәтле йылдарҙа хәрби йөк ташыған самолеттар йыш ҡына Яңауылда төшөр булған. 1943 йылда уларҙың береһе авиаһәләкәткә осрай. Экскурсия маршрутында ҡатнашыусылар экипажда һәләк булыусы һигеҙ кешенең ҡәберлеген барып күрҙе. Артабанғы туҡталыш 3551-се эвакогоспиатль. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында хирургия госпитале ҡаланың тимер юлсылар мәктәбе бинаһында урынлашҡан.. Мәктәп музейында уның палатаһы менән операция өҫтәле һаҡланған. Ҡомартҡыларҙы мәктәп коллективы йыйған.\nЭльза Барекова, музейҙы ойоштороуҙа ҡатнашыусы «Уҡытыусылар, уҡыусылар бөтәһе лә ҡатнашты. Һәр синыфҡа тәғәйен бер йыл буйынса ҡомартҡы тупларға ҡушылды. Мин үҙем Ҡазанға ике тапҡыр барып ҡайттым».\nМаршрут артабан Максимовкаға илтә. Унда Карелл- Фин АССР-нан эвакуацияланған кешеләрҙең ҡәберлеге янында ауыр йылдар, аслыҡтан һәләк булыусы балалар тураһында крайҙы өйрәнеүсе Фиҙаил Гәрәйшин һөйләне. Райондың тағы ла бер тарихи урыны - Рабаҡ ауылында. 1973 йылда унда осоу буйынса уҡыуҙар үткәргәндә летчик Виктор Карпов һәләк булған. Ул авария урынында ерләнгән. Фажиғә урынында һәйкәл ҡуйылған.


4-се класта уҡыу дәресе Тема: “Тыуған илем, һин бөйөкһөң – Бөйөк ул һәм ҡыҙҙарың менән!” Яныбай Хамма | План-конспект урока: | Образовательная социальная сеть\n4-се класта уҡыу дәресе Тема: “Тыуған илем, һин бөйөкһөң – Бөйөк ул һәм ҡыҙҙарың менән!” Яныбай Хамма\nОпубликовано 21.01.2021 - 15:41 - Гарипова Шаура Исрафиловна\n-Яныбай Хамматовтың ҡыҫҡаса тормош юлы,\nижады, уның “Салауат” романынан өҙөк менән\nтанышыу, роман тураһында төшөнсә биреү,\n- милли батырыбыҙ Салауат Юлаев тураһында белемдәрен\ndres_plany_salauat.docx 23.67 КБ\nБашҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль район хакимиәте\nАсы урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль\n4-се класта уҡыу дәресе\nТема: “Тыуған илем, һин бөйөкһөң –\nБөйөк ул һәм ҡыҙҙарың менән!”\nЯныбай Хамматов “Салауат” романынан өҙөк\nҒарипова Шәүрә Исрафил ҡыҙы\nТема: “Тыуған илем, һин бөйөкһөң—\nЯ.Хамматов “Салауат” романынан өҙөк.\nМаҡсат: -Яныбай Хамматовтың ҡыҫҡаса тормош юлы,\n- балаларҙа аңлы, тасуири, уҡыу күнекмәләрен үҫтереү, текстың\n- балаларҙа милли рух, халҡыбыҙға, еребеҙгә, тарихи шәхестәргә\nҡарата һөйөү, ихтирам, ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү,\nтыуған еребеҙ, Башҡортостаныбыҙҙың тарихын өйрәнеүгә\nЙыһазландырыу: Ф.Ш.Сынбулатова “Әҙәби уҡыу”, 4 – се класс өсөн дәреслек, Башҡорт теленең аңлатма һүҙлеге, йырҙар фонограммаһы, Яныбай Хамматовҡа арналған плакат, презентация, Салауат Юлаевҡа арналған таблица, иллюстрациялар, дәреслек, эш дәфтәре, Яныбай Хамматов китаптары күргәҙмәһе.\nПредмет - ара бәйләнеш дәрес.\nДәрес төрө: яңы белем алыу.\nгел дуҫлыҡ булһын өсөн.\nДонъяла иң – иң матур ил –\nУл минең Тыуған илем.\nДонъяла иң – иң матур тел\nХәйерле көн, балалар! Тағы ла бер иҫ киткес матур көн тыуҙы. Ошо матур иртәгә, гүзәл донъяға бағып, үҙебеҙгә көс, дәрт илһам алайыҡ.\nКөндө яҡшы һүҙ менән башлаһаң, көнөң яҡшы үтер, тиҙәр ололар. Әйҙәгеҙ, бер – беребеҙҙе яңы тыуған көн менән ҡотлайыҡ, йылмайышып матур теләктәр менән дәрескә әҙер икәнлегебеҙҙе күрһәтәйек.(бер – береһенә йылмайып, ҡулға ҡул тотоношоп өй төҙөйҙәр).\nЙомшаҡ та, бай ҙа, яғымлы ла булған туған телебеҙҙә матур итеп һөйләшергә, аралашырға өйрәнәйек, телебеҙҙе, күңелебеҙҙе байытайыҡ.\nа) Артикуляцион эш: тын алыуға күнегеүҙәр үткәреү.\nб) юғалған һүҙҙәрҙе тап: (үткән темаларға бәйле) блм, бтр,ҡмҙ,кс,ҡлғ, Днс,блк, дҫ,бхт, Сбр, нхҡ, грмн.\nБалалар, иғтибар менән барыбыҙ ҙа йыр тыңлайыҡ һәм бөгөнгө һүҙебеҙ кем тураһында барасағы тураһында асыҡларбыҙ. (талғын ғына ҡурай моңо, йыр ағыла) Халыҡ йыры “Салауат”.\nКем тураһында был йыр?\nНи өсөн халҡыбыҙ уны онотмай?\nСалауат Юлаев һынын-исемен беҙ ҡайҙа осратҡаныбыҙ бар? (һәйкәл, герб, хоккей командаһы, китап, кино, опера, теплоход, ҡала, кеше исеме, С.Юлаев премияһы).\nСалауат Юлаев 13 йәшендә оҫта һыбай йөрөгән, ә 14йәшендә инде айыу үлтереп батыр исеме алған, ҡурҡыу белмәҫ егет булған. Шулай уҡ нескә хисле, илем, ерем тип йәшәгән сәсән телле шағир ҙа,ҡурайсы ла була Салауат.\nҺәр халыҡ үҙенең арҙаҡлы шәхестәре менән бөйөк. Салауат Юлаев та ана шундай шәхестәрҙең береһе. Уның батырлығын халыҡ онотмай һәм уға арнап йырҙар ижад ителә, шиғырҙар яҙыла, һәйкәл ҡуйыла.\nБай тарихлы Башҡортостаныбыҙ йәшәй, гөрләп сәскә ата, Салауат Юлаев кеүек илебеҙҙе данлаусы, танытыусы билдәле шәхестәребеҙ, бигерәк тә арҙаҡлы яҡташтарыбыҙ ҙа бик күп беҙҙең. Уларҙы беҙ ҙур ғорурлыҡ менән иҫкә алып, әйтеп китәйек әле, балалар. Мәҫәлән, йырсылар, рәссамдар, яҙыусылар (Ғәли Хәмзин, Ә. Лотфуллин, Сабир Шәрипов, Роза Аҡҡучукова, ....)\nЭйе, дөрөҫ әйттегеҙ, балалар. Беҙҙең уларҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ, улар беҙҙең Белорет районының оло шәхестәре һәм беҙ уларҙан үрнәк алып, ғорурланып йәшәргә тейешбеҙ. Шундай арҙаҡлы яҡташтарыбыҙҙың береһе Яныбай Хамматов. Беҙ бөгөн дәрестә уның ҡыҫҡаса тормош юлы, ижады менән танышасаҡбыҙ.\n“Даръяларға тиң ижад” презентация ҡарау. ( Тыуған ауылы, ғаиләһе, ижады, музейы).\nТөркөмдәргә эш биреү:\n1 – се төркөм: ҡасан, ҡайҙа тыуған.\n2 – се төркөм: уның ижады, әҫәрҙәре. Төркөмдәрҙең сығышы.\nУҡытыусы дөйөмләштереүе, уның тураһында тулы мәғлүмәт бирә.\nКүреүебеҙсә, Яныбай Хамматов тарихи ваҡиғаларҙы һүрәтләүсе бик күп романдар авторы. Шулар араһында “Салауат” исемле романы ла бар. (яҙылыу тарихы менән танышыу)\nҺүҙлек эше (таҡтала яҙылған). Аңлатма һүҙлек менән эш:\nирәүән, белеш, ыҙма,\nшыҡый,мәхлүк, ҡумырыҡ, мөнәжәт.\n1 –се бүлек. – уҡытыусының өлгөлө уҡыу,\n- сылбырлы уҡыу,\n- өлөшләп ҡысҡырып уҡыу.\n-- был бүлектә ниндәй геройҙар менән таныштыҡ?\n-- улар тураһында нимәләр белдек?\n- был бүлектә нимә тураһында һүҙ бара?\nЯл минуты. Күҙҙәргә гимнастика.\n2 – се бүлек. -- уҡытыусының тасуири уҡыуы,\n-- парлап уҡыу,\n-- уҡытыусы уҡыуы.\n- был бүлектә һеҙгә нимә оҡшаны?\nсе төркөм: - Салауатҡа хас ниндәй сифаттарҙы әйтер инегеҙ?\n2 - се төркөм: - Салауаттың шиғыры аша нимә аңланығыҙ?\nУның уй – хыялдарын әйтегеҙ\n- был шиғыр Андрейға нисек тәьҫир итә? Шул юлдарҙы\n3 – сө төркөм: - Салауатты һеҙ нисек итеп күҙ алдына килтерәһегеҙ?\n- ул ниндәй егет булған?\nДөйөм эш,һорау: - ниндәй кейек януарҙар, ҡоштар осраны? Улар тураһында нимәләр белдегеҙ?\n- ни өсөн Салауаттың атаһы Юлай белеше Рычковтың малайын ҡунаҡҡа саҡырған?\n6. Рефлексив – баһалау этабы.\nОшо мәҡәлдәрҙең ҡайһыһы бөгөнгө темаға тап килә йәки дәрестең девизы итеп алыр инегеҙ?\n“Батыр үҙе үлһә лә, даны үлмәй”,\n“Хеҙмәте юҡтың хөрмәте юҡ”,\n“Ағас емеше, кеше эше менән матур”.\nРефлексия. Бөгөн дәрестә мин нимәләр:\n- үҙемә алдым...\n7. Өй эше: төрлө кимәлдәге эштәр биреү:\n- хикәйәлә осраған йәки үҙегеҙҙе ҡыҙыҡһындырған кейек – януарҙар, ҡоштар тураһында тағы ла өҫтәлмә материал табып белеп килергә,\n- йөкмәтке буйынса һорауҙар әҙерләргә,\n- Салауат Юлаевтың шиғырын ятларға.\nБалалардың жазба жұмыстары...\n1-се класта башҡорт теленән ,,Тартынҡы өндәр һәм хәрефтәр” темаһына үткәрелгән дәрескә технологик карта\n,,Тартынҡы өндәр һәм хәрефтәр”...\nПрезентация "Сочинение в начальных классах" на башкирском языке...\n"Халҡым яҙмышы-ҡурай" темаһына 4-се класта дәрес\nДәрестә балалар ҡурай тарихы, унда уйнаусы мәшһүр ҡурайсылар, легендалар менән танышалар....\n2 класта әҙәби уҡыу дәресе өлгөһө\n2 класта Әҙәби уҡыу дәресе\nСәнскеле күлдәк. А. Йәғәфәрова...