Хәтер кисәһе була\nЙома көндө сәғәт 11-ҙә Урғаҙа ауылында, Баймаҡ ауыл хужалығы техникумында БАССР-ҙың атҡаҙанған агрономы, Ленин орденлы “Йылайыр” совхозының билдәле баш агрономы Юрий Петрович Моряковтың (1937-1997й.й.) тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған хәтер кисәһе үтәсәк. Унда Өфөнән мәртәбәле ҡунаҡтар, Ю.Моряковтың бергә эшләгән иптәштәре, дуҫтары ҡатнашыуы көтөлә.\nБыл шәмбелә сәләмәт тормош һөйөүселәр ҡаланың Салауат Юлаев исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркына ҡышҡы спорт миҙгелен оҙатырға йыйыласаҡ. Унда сәғәт 11-ҙә спартакиада иҫәбенә уҡыусылар, уҡыу йорттары, ауыл биләмәләре, хеҙмәт коллективтары араһында саңғы буйынса эстафета уҙғарыла.\nИжадына 25 йыл\n18 мартта халыҡ ижады үҙәгендә билдәле йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Резеда Әминеваның ижадына 25 йыл тулыуға арналған “Был донъяны нисек яратмайһың?” исемле концерты үтәсәк. Унда Фәрүәз Урманшин, Филүс Ҡасимов менән дуэттар, яңғыҙ йырҙар яңғыраясаҡ. Шулай уҡ яҡташыбыҙ Флера Шәрипова ла сығыш яһаясаҡ.\nҘур еңеү яуланды\nСалауат ҡалаһында үткән “КЭС-БАСКЕТ” Мәктәп баскетбол лигаһының республика финал уйындарында Баймаҡтың 4-се мәктәбе командаһы ҡыҙҙары бик яҡшы сығыш яһаны. Ярыш Башҡортостан Республикаһы мәктәп уҡыусыларының XIV спартакиадаһы иҫәбенә үтте. Беҙҙең ҡыҙҙар республиканың биш зонаһынан финалға һайлап алынған 9 команда араһында Белорет спортсыларынан ғына ҡалышып, II урын яуланы.\nЯңыраҡ Йәрмөхәмәт мәктәбендә халҡыбыҙҙың билдәле шағиры Рәми Ғариповҡа арналған кисә уҙғарылды. Уны ауыл китапханасыһы Гөлнара Ишҡыуатова ойошторҙо. Тамашасылар – уҡыусылар, ата-әсәләр иғтибарына шағирҙың тормошона, ижадына байҡау яһалды. Гөлнур Хәлиуллина башҡарыуындағы “Кәкүк” йыры, Ярат мәктәбе уҡыусылары Н.Хәлиуллина, Р.Ишҡыуатова һөйләгән шиғырҙар барыһына ла оҡшаны. Ошондай матур кисә үткәргәне өсөн Гөлнара Сөнғәт ҡыҙына ауылдаштар исеменән рәхмәт белдерәм.\n16 мартта үтәсәк «Ғәлиәбаныу» спектакле, актерҙар ауырып китеү сәбәпле, апрелгә күсерелә.\nФинанс-иҡтисади мәсьәләләрҙе хәл итеүгә ҙур өлөш индергәне, эште сифатлы башҡарғаны һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Башҡортостан Республикаһы буйынса федераль ҡаҙналыҡтың идаралыҡ бүлеге начальнигы Салихов Илгиз Мөрит улы Федераль ҡаҙналыҡтың (Рәсәй ҡаҙналығы) Почет грамотаһы менән бүләкләнде.\nРФ Пенсия фонды тарафынан журналистар араһында иғлан ителгән “Ышаныс” конкурсында “Һаҡмар” гәзите хәбәрсеһе Такаева Лилиә Разгил ҡыҙы 2011 йылда киң мәғлүмәт сараларында социаль һәм пенсия тематикаһын яҡшы яҡтыртҡаны өсөн конкурс номинанты тип билдәләнде һәм РФ Пенсия фонды дипломы менән бүләкләнде. Хеҙмәттәшебеҙгә артабан да ижади үрҙәр, яңынан-яңы ҡаҙаныштар теләп ҡалабыҙ.\nЕгерме бер йыл ғүмерен сауҙа өлкәһенә бағышлаған Фәниә Тәүфиҡ ҡыҙы Ҡыуатова бынан ун бер йыл элек үҙ эшен асырға ҡарар итә һәм тормош иптәше Иғдисам Ғиниәт улы менән хәләл ит ризыҡтары менән һатыу итә башлайҙар. Тырыш хеҙмәт емеше үҙен оҙаҡ көттөрмәй: бөгөн уларҙың өс сауҙа нөктәһе эшләй. Бының менән генә сикләнеп ҡалмай Ҡыуатовтар, әле улар тимер-бетондан һәм ағастан төрлө төҙөлөш материалдары етештерәләр. Иғдисам ағай таҡта ярыу ҡоролмаһын үҙ ҡулдары менән ҡороп ултырта. Был иһә ғаилә бюджетын күпкә экономиялай.\nАтанан күргән – уҡ юнған, инәнән күргән – тун бескән, ти халыҡ мәҡәле. Ҡыуатовтарҙың улдары Фидан менән Руслан бөгөн ғаилә бизнесын үҫтереүгә тос өлөш индерә. 8-се класта белем алып йөрөгән Илнур ҙа ағаларынан ҡалышмаҫҡа тырыша.\n2012 йылдың 4 мартында Баймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе Советына һәм алты ауыл биләмәһе ауыл Советына депутаттар һайланды\nБаймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһендә үткән һайлау йомғаҡтары түбәндәгесә:\nБашҡорттар күпләп йәшәгән Силәбе өлкәһендә милләт рухын тотоп тороусы, йәштәрҙе ылыҡтырыусы, 50 йылдан ашыу тарихы булған “Айгөл” ансамбле ошо аҙнала беҙҙең районда ҡунаҡта. Уларҙың маҡсаты – аҫаба халыҡ йәшәгән төбәктең мәҙәниәте менән танышыу, бынан рух осҡоно алып ҡайтыу. Төбәктең тарихы менән хәбәрҙар булыу маҡсатында улар тәүге көн ҡалабыҙҙың тарих һәм крайҙы өйрәнеү, Темәс тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү, икенсе көн Сибай ҡалаһының, Иҫке Сибай мәктәбенең музейҙары буйлап сәйәхәт ҡылды. Бынан тыш йыр, бейеү, ҡурай, думбыра буйынса оҫталыҡ дәрестәре ҡараны.\nБыл турала тулыраҡ мәғлүмәтте гәзитебеҙҙең киләһе һандарының береһендә уҡырһығыҙ.\n15 март – Ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау көнө\nКредит алғанда уяу булығыҙ\nРоспотребнадзорҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса Сибай территориаль бүлеге хеҙмәткәрҙәре һәр йылдың 15 мартында үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй, ләкин был көн ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау көнө кеүегерәк тә ҡарала. Тормошобоҙҙоң, йәшәйешебеҙҙең сифаты тап ошо өлкә хеҙмәткәрҙәренең эшмәкәрлегенә бәйле лә инде.\nШул уңайҙан Сибай территориаль бүлеге белгесе Рәсимә Мәзит ҡыҙы Әминева ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлауға бәйле үҙенең кәңәштәрен бирә:\n– Йыл һайын был көн билдәле бер девиз аҫтында үтә. Быйыл ул “Беҙҙең аҡса, беҙҙең хоҡуҡтар: финанс хеҙмәт баҙарында дөрөҫ компаниялар һайлау” тигән йүнәлеш алды.\nНи өсөн һәр кем финанс яҡтан грамоталы булырға тейеш? Аналитиктар белдереүенсә, халыҡтың финанс яҡтан белемле булыуы – ярлылыҡтан сығыуҙың, илдең иҡтисади тотороҡлоғон һаҡлауҙың бер алымы ул. Ҡулланыусыларҙың финанс яҡтан хоҡуҡтарын яҡлау бурысы Роспотребнадзорға йөкмәтелән. Шунлыҡтан беҙҙең бар эшмәкәрлегебеҙ ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлауға йүнәлтелгән. Ошоға бәйле, бөгөн банк өлкәһенә ҡағылышлы кәңәштәремде биреп үткем килә.\nҮҙем тапҡан мал түгел,\nХөкүмәттеке йәл түгел...\n“Йылайыр” өҫтөндә болоттар ҡуйыра\n“Үҙем тапҡан мал түгел, атайҙыҡы йәл түгел” тигән халыҡ әйтемен бер аҙ үҙгәртеп, мәҡәләгә ошондай исемде бушҡа ғына ҡуйманыҡ. Бөгөн элекке “Йылайыр” совхозы, бөгөн инде “Йылайыр” ЯСЙ-һы менән тап ошондай хәл килеп тыуҙы.\nДанлыҡлы хужалыҡтың әле ниндәй осор кисереүе берәүгә лә сер түгел. Исеме бар илгә таралған, атаҡлы игенселәр, һәләтле белгестәр һәм ауыл хужалығы производствоһын оҫта ойоштороусы етәкселәр тәрбиәләгән предприятие ҡырағай баҙар шарттарына ҡаршы тора алмай, ҙур һынауҙарға дусар булды. Быға ул осорҙағы йылғыр етәкселәрҙең хужалыҡты аңлы рәүештә банкротлыҡ процедураһына еткереп, төп фондтарҙы уңға-һулға осороуы ла сәбәпсе.\nРайон хакимиәте тарафынан предприятиены нисек тә булһа һаҡлап ҡалыу маҡсатында ғәйәт ҙур эштәр алып барылып, хужалыҡ малын һаҡлап ҡалыу өсөн республика бюджетынан 20 млн һум аҡса бүленгәйне. Һөҙөмтәлә, коллектив яңы тәғәйенләнгән етәксе менән дәртләнеп эш башлап ебәргәйне. Әммә көтмәгәндә ошо көндәрҙә Урғаҙаға яңы һынау “килеп төштө”. Ябай һынау түгел, хәтәр һынау. Хәйер, киҫкен проблеманы асып биреү өсөн urgaza.ru порталына мөрәжәғәт итәйек. Унда бына нимә тип яҙыла (текст бер аҙ ҡыҫҡартып бирелә. -ред): “23 февралдә Урғаҙа ауылының административ бинаһында “Йылайыр” ЯСЙ-һы һәм фермер хужалыҡтары етәкселәренең йыйылышы булып, унда хужалыҡтың артабанғы яҙмышы көн үҙәгенә сығарылды.\n2011 йылдың 11 июлендә 186-сы федераль Закон менән эшсе-мигранттарҙың һәм уларҙың ғаилә ағзаларының хоҡуҡи статусы тураһындағы килешеү раҫланды. Уға 2010 йылдың 19 ноябрендә Евразия иҡтисади берләшмәһенең дәүләт-ара советы Санкт-Петербург ҡалаһында ҡул ҡуйғайны. Килешеү быйыл 1 ғинуарҙан үҙ көсөнә инде. Ошоға бәйле, халыҡты Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә сит ил граждандары эшмәкәрлегенең дөйөм ҡағиҙәләре менән таныштырмаҡсыбыҙ. Әйткәндәй, ул 2010 йылдың 25 июлендәге “Рәсәй Федерацияһында сит ил граждандарының хоҡуҡи хәле тураһында”ғы 115-се федераль Закон менән көйләнә.\nҠылыс менән яҙылған тарихтың балҡышы\nБеҙҙең тарих ҡылыс менән яҙылған, тигән батыр;\nБеҙҙең тарих ҡаурый менән яҙылған, тигән ғалим.\nБеҙҙең тарих таштарға ырғытылған, тигән тарихсы;\nБеҙҙең тарих күңелдәргә уйылған, тигән йыраусы.\nТаулыҡай ауылында тап ошо фәһемле әйтемде сағылдырған бик сағыу сара үтте — “Хәтерләйбеҙ, баш эйәбеҙ” эстафетаһын Йомаш ауылының делегацияһы таулыҡайҙарға тапшырҙы. Зауыҡ менән биҙәлгән мәҙәниәт йортоноң фойеһында ауылдың ағинәйҙәре, “Атайсал” клубы ағзалары музыкаль сәләм менән ҡаршы алды. Күргәҙмәлә З.Мусина, С.Ҡыуатова, З.Сәғәҙәтова, М.Салихов, мәктәп уҡыусыларының ҡул эштәре халҡыбыҙҙың оҫталығы, күңел матурлығы тураһында бәйән итә. Мәҙәниәт йорто директоры А.Баййегетова менән китапханасы З.Күсәрбаева сараны бик йәнле итеп алып барҙы. Йомаштың хеҙмәт ветераны М.Килдеғошовтың сығышы бик тә йөкмәткеле, йомаштарҙың концерты сағыу йырҙар, дәртле бейеүҙәр менән бай булды. Тамаша һуңында М.Килдеғошов Таулыҡайҙың аҡһаҡалы, “Атайсал” клубы рәйесе Ә.Салиховҡа бай эстәлекле, матур итеп биҙәлгән эстафета альбомын тапшырҙы. Ә.Салихов үҙенең сығышында башҡорт халҡының тыуған ил өсөн барған һуғыштарҙа әүҙем ҡатнашыуы, яҡташтарының батырлығы тураһында һөйләне. Ир-егеттәр янында батырҙарса һуғышҡан ҡатын-ҡыҙҙар ҙа телгә алынды. 1812 йылғы Ватан һуғышынан имен-һау әйләнеп ҡайтып, таулыҡайҙар Ирәндек аръяғындағы Хәсән, Йәнйегет, Байыш, Кәрешкә һәм башҡа ауылдарға нигеҙ һалған икән. Шулар араһында Ҡәҫтәрән Буранғолов та була. «Төньяҡ амурҙары»ның уҡты бик мәргән, оҫта атыуҙарына ғәжәпләнгән Наполеон генералы Марбо үҙенең тәьҫораттарын яҙып ҡалдыра: “Улар беҙҙең ғәскәрҙе һәр саҡ һағалап ҡына торалар. Саҡ ҡына уңайы сығыу менән һағыҙаҡ күсе кеүек ябырылалар. Ә уларҙы ҡыуып етеүе бик ҡыйын”. Беҙҙең ата-бабалар бына шулай һуғышҡан. Таулыҡайҙарҙың халыҡ менән шығырым тулған мәҙәниәт йортондағы яуап концерты юғары кимәлдә үтте.\nағинәйҙәр клубы рәйесе.\n“Беҙҙең Вилким Сабир улы”,\nйәкиШәхестәр тормошо ил тарихынан айырылғыһыҙ\nБай тормош юлы үткәндәрҙең биографияһына күҙ атыу менән тап ул йәшәгән осорҙа тарихтың ниндәй дәүер кисереүен дә билдәләргә була. Мәҫәлән, сығышы менән Архангел районынан булған Ленин ордены кавалеры, билдәле ғалим, бихисап фәнни хеҙмәттәр авторы, элекке партия хеҙмәткәре Вилким Мәҡсүтовтың тормошо ил тарихынан айырылғыһыҙ. Ул 1955 йылда Ленин орденлы К.Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының иҡтисад факультетын тамамлаған. Артабан Стәрлебаш МТС-ында, район ауыл хужалығы инспекцияһында баш агроном вазифаларын башҡарған. СССР фәндәр академияһының иҡтисад институты аспиранты була, унан төрлө өлкәләрҙә фәнни хеҙмәткәр, доцент, профессор дәрәжәһенә тиклем күтәрелә. Ул үҙендә һирәктәр өлөшөнә тейгән фән менән сәйәсәтте берҙәй үк уңышлы берләштерә алған шәхес. Вилким Сабир улы сәйәси баҫҡыс буйлап уңышлы ғына күтәрелә: 1963 – 1970 йылдарҙа партияның Башҡортостан обкомы ағзаһы, КПСС-тың XXIII съезы делегаты, БАССР-ҙың Юғары Советының етенсе саҡырылыш депутаты һәм уның президиум ағзаһы була. Бер нисә тапҡыр Баймаҡ район һәм ҡала Советтары депутаты булып һайлана. Биографияһының Баймаҡ районы менән бәйле өлөшөнә килгәндә, ул 1963 – 1964 йылдарҙа – Баймаҡ совхоз-колхоз производство идаралығының беренсе партком секретары, 1965 – 1969 йылдарҙа – КПСС-тың Баймаҡ райкомының беренсе секретары вазифаларын башҡара.\nРухи хазинабыҙ өлгөһө\nБылтыр төбәгебеҙҙә “Сураш” исемле гәзит сыға башланы. Урал аръяғы район һәм ҡалалары халҡы өсөн тәғәйенләнгән баҫма биттәрендә төбәктең аҡһаҡалдар советы эшмәкәрлеген, башҡа ижтимағи ойошмаларҙың, халыҡтың эшен яҡтыртыу ҡаралған. Шул уҡ мәлдә йәштәрҙе ҡыҙыҡһындырған проблемаларҙың хәл ителеүе лә күҙ уңында тотола.\nӘле гәзиттең 5-се һаны донъя күрҙе. Төбәктең үҙенә генә хас һорауҙары күп, уларҙы хәл итеү өсөн халыҡты туплау, бергәләп тормошҡа ашырыу юлдарын эҙләү, табыу һәм тәҡдим итеү мөһим эш булып тора. Уларҙың ҡайһы берәүҙәре гәзит биттәрендә баҫылып та сыҡты.\nӘсә ҡулдарының мөғжизәһе\n1945 йылда атайым һуғыштан ҡайтҡанда миңә өс йәш тирәһе булғандыр. Землянка тәҙрәһенә күрше Иванов ҡаты итеп туҡылдатып: “Встречайте, Нарынбаев едет!” – тине. Бер ваҡыт өйгә өлкән бабайҙар, ирҙәр килеп тулды. Араларында атай ҙа булғандыр, тик мин уны белмәй инем.\nМинән башҡа өйҙә Хәтифә апайым, Мәүлетдин, Әбүталип ағайым, тағы атайҙың ҡарындашы Фатима апайҙың улы, минән бер йәшкә кесе Альберт йәшәне. Атайымдың әсәһе күршелә үҙенең күмәк ғаиләһе менән торҙо. Ҡартатайҙы репрессияға эләктереп, Себергә һөрөп, атҡандар. Һуғыш ваҡытында балалар паегын өй башына өләшкәс, күмәк ике өй балаһына ул ғына аҙыҡ етмәгәнлектән, ҡартәсәй күрше землянкаға күсеп сығырға мәжбүр булған.\nАтай һуғышҡа киткәндә 1 айлыҡ булып әсә ҡарынында ҡалғанмын. Был хаҡта бер кем дә белмәгән. Ҡартәсәйем: “Ошо мартты үтеп тыуһа, беҙҙең бала түгел”, – тип йөрөгән. Мин ваҡытында донъяға килһәм дә, атайым миңә ҡарата һалҡын ҡарашта булды, буғай. Атай Торфта десятник булып эшләй башланы. Әҙерәк ваҡыт үткәс, уны Свердловск ҡалаһына торф ҡырҡыу технологияһын өйрәнергә уҡырға ебәргәндәр. Атайҙың ҡайтыр ваҡыты етһә, әсәй май бешеп, Баймаҡ баҙарында һатып, ашарға алып ҡайтыр булған. Бер көн кис йыйған ҡаймағын бешә башлаған. Ә беҙ, балалар, уны уратып алғанбыҙ. Уртала – әсәй һәм торбаһыҙ шәм. Май бешкән саҡта, ҡаймаҡ әҙерәк кенә ситкә сайпылһа, беҙ йәһәт кенә эләктереп, ялап алабыҙ. Шулай ҡаймаҡ сайпылған саҡта, Мәүлитдин ағайым уны ялайым тип, ҡулы менән шәмде минең алға ауҙарған. Мин дөрләп янып киткәнмен. Әсәйем һүндерергә тотонған, минең эскә утты ебәрмәҫ өсөн күлдәкте йыртырға уйлаһа ла, ҡалын кейемде йырта алмаған. Ағайым ҡартәсәйгә сығып йүгергән. Улар кире килгәндә әсәйем мине ялмаған утты һүндергән ине. Ҡартәсәйем килеп ингәс тә мине алдына алды. “Эсең яндымы, ауыртамы?” – тип һорай, мин “эйе” тип иркәләнәм. Ә әсәйем илай-илай ҡулын ҡайҙа ҡуйырға белмәй һыҙлана. Шунан һуң әсәйем бер ай буйы ыҙаланы. Ә миңә рәхәт, бер ерем дә янмаған, хатта ҡурҡмағанмын да. Миңә бары тик әсәй, ҡартәсәй наҙы ғына кәрәк булған. Бер ерем дә ауыртмағанын хәтерләп, әле лә ғәжәпләнәм. Бына бит әсәй ҡулдары ниндәй мөғжизәгә эйә!\nЭйе, ҡояш һәр ваҡыт булған һайын, балаларын мөхәббәткә сорнаған әсәйҙәр ҙә оҙаҡ йәшәһен!\nШәхес итеп тәрбиәләйек\nҺәр бала яҡты донъяға килгәндә үҙенә генә хас бер шәхес булып тыуа. Ғаиләһенән айырылып сыҡҡас, тәүге ойошмаһы – балалар баҡсаһы. Балалар баҡсаһында эшләүселәргә бик яуаплы эш йөкмәтелгән. Тәрбиәсенең эше балалар менән уйнау, уларҙы ашатыу, йоҡлатыу тип уйлаусылар ныҡ яңылыша. Балалар баҡсаһында беҙҙең ғәзиздәребеҙ тирә-йүн, ҡатмарлы социаль кешелек тормошо менән таныша башлай, тәүге белемде лә балалар баҡсаһы бирә.\nБалалар баҡсаға килеү менән яңы тормош башлана: яңы дуҫтар, тәрбиәселәр. Баланың бер-береһе, социум менән аралаша белеүе уның бик күп проблемаларын да өҫкә сығарып һала. Әгәр бала үҙ-үҙенә ышанмай икән, яйлап был социаль проблемалар шәхси проблемаларға әйләнә. Бындай балалар оялсан, тыныс, үҙ-үҙенә бикләнеүсән була, һөйләшеп бармай. Социаль ышанысһыҙлыҡ тойоусы балаларҙың тәртибен, үҙен тотошон баҫалҡылыҡ һәм үтә активлыҡҡа бүлеү – билдәле бер характер йөрөтә. Балалар баҡсаһында эшләүсе тәрбиәселәрҙең төп маҡсаты – балаларҙа үҙ көсөнә ышаныс, үҙенә, тирә-йүнгә билдәле ҡараш тәрбиәләү.\nБыл тормошҡа насар яраҡлашҡан бала тормош мәсьәләләрен үҙаллы сисергә ашыҡмай, ә көс һалмай ғына әҙер яуапты алыуына ышана. Уны эштең барышы түгел, ә һөҙөмтәһе генә ҡыҙыҡһындыра. Шуның өсөн дә ата-әсәләр бәләкәйҙән үк балаларына үҙенең уңыштары һәм еңелеүҙәре булырға тейешлеге тураһында аңлатырға тейеш. Шул саҡта ғына балала, һуңынан өлкән кешелә, аңлы рәүештә үҙ тормошон һайлай алыу мөмкинлеге формалаша. Был үҙ нәүбәтендә социаль ышаныслы тәртип, төрлө хәлдәрҙә юғалып ҡалмау, дөрөҫ юл таба алыу сараһын барлыҡҡа килтерә.\nҺәр балаға ла һөйөү атмосфераһы, психологик ыңғай ҡараш талап ителә. Әгәр был шарттар булмаһа, балала кире кисерештәр тыуа. Быларҙың барыһы ла уның үҫешенә кире йоғонто яһай. Үҙен уратып алған кешеләрҙең, яҡындарының һөйөүен бала физик яҡтан ғына түгел, ә интеллектуаль, эмоциональ яҡтан да тоя.\nҒаилә ағзалары балаға иң кәрәкле ғаилә ағзаһы итеп ҡарарға тейеш. Шул саҡта ғына бала үҙенең кәрәклеген тоясаҡ.\nАта-әсәләр, балаларыбыҙҙың киләсәгенә битараф булмайыҡ. Уларҙың шәхси яҡтан үҫешенә кесе йәштән үк йоғонто яһайыҡ, балалар баҡсаһы менән бергә эшләйек.\nҠолсора ауылы балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.\n▼ 16/03 (11)


Ысыҡтай саф ҡалыу мәңгелектә » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nЫсыҡтай саф ҡалыу мәңгелектә\nЫсыҡ – гел яңырып, мәңге саф ҡала алған һыу тамсыһы. Донъялағы иң ҙур ысыҡлы – Ысыҡкүлле ҡырғыҙ халҡын да ана шул үҙен-үҙе күтәрә, сафландыра белгән, үтә күренмәле, ихлас тамсыға оҡшаттым да ҡуйҙым. Милли кейемдәренә, аҙыҡтарына, ҡобайырҙарына һәм сәсәнлеккә, электән килгән тормош-көнкүреш рәүештәренә, тимәк, үҙ асылдарына тоғро ҡала белгән яҡты күңелле был халыҡтың ни тиклем үҙебеҙгә яҡын икәнен аңлау уларға ҡарата һөйөүемде тағы ла арттырҙы.\nЯңыраҡ шағирә Гөлназ Ҡотоева менән икебеҙгә Төркиә яҙыусылар берлеге төрлө төбәктә ике йылға бер үткәрә килгән “Төрки халыҡтарының шиғыр байрамы”ның унынсы йыйынында ҡатнашыу бәхете тейҙе. Мәғрур Алатау һырттарында урынлашҡан Ҡырғыҙстан ере беҙҙе үҙ күреп ҡаршы алды.\nБарып төшкәс тә, “Теүәтәй” ресторанына төшкө ашҡа алып барҙылар. Өҫтәлдә тап беҙҙеңсә итеп өйөп ҡуйылған йыуасаларҙы күреү менән кәйеф күтәрелеп китте. Бауырһаҡтан ауыҙ итегеҙ, тинеләр ҙә, сөсө генә ҡатығын да ҡойоп бирҙеләр, шунан ҡоротло бишбармаҡ ултырттылар. Кибеттә берәр ҡабымлыҡ ҡына итеп ҡаптарға һалынған ҡорот, ҡатырға һауытҡа ҡойолған буҙа һатылыуы лә мәрәкә тойолдо. Ҡымыҙ, ҡаҙы, хатта талҡанды ла беҙҙеңсә атап, беҙҙең һымаҡ яһайҙар икән. Тамъян-түңгәүерҙәр диалектына оҡшатып, “тәмде булһын”, “ҡатышып йәшәйек”, “хөрмәтте ҡунаҡ”, “ҡутарғанса ашаным”, “эштәп торам”, “килә ятам”, “хуш” тип өндәшеүҙәре лә күңелгә май булып яғылды. Ҙур тирмә эсендәге тәғәмханаларҙа ҡулды ҡомған менән тас тотоп йыуындырыуҙары бала саҡҡа алып ҡайтты. Һуғым аштарына саҡырғанда, атайҙар ҡул йыуҙырғанда, беҙ ҙә шулай таҫтамал тотоп эйәрә инек. Ҡыҙыҡ ҡына тойғо биләп алды, бер ҡайҙа ла китмәгән һымаҡмын, әйтерһең дә, ауылға ҡунаҡҡа ҡайтҡанмын.\nҠырғыҙҙар үҙҙәренең эпослы халыҡ булыуҙары менән сикһеҙ ғорурлана. Һәр икенсе кеше хомусын һуғып, “Манас”тан өҙөктәр һөйләй. Йыраусылыҡ йолалары ла юғалмаған. Йолдозбек Торсонбаев исемле ҡәләмдәшебеҙҙең юл араһында һәр беребеҙгә сығарған арнауҙары ғына ни тора! Йыраусыларға хөрмәт тә бик ҙур. Мәҫәлән, шул уҡ Йолдозбектың атаһы – атаҡлы сәсән. Уны ҙур кешеләрҙең байрам табындарына, хатта туйҙарға махсус саҡыралар икән. Туйҙарында мотлаҡ сәсәндәр йәштәргә арнап ҡобайырҙар әйтеп, эпостан өҙөк тә һөйләйҙәр. Был егеттең атаһына бер эшҡыуар, былай ғына хөрмәт йөҙөнән, сит ил машинаһы бүләк иткән хатта.\nӘ инде Рәсәй аҡсаһын урындағы сомға алмаштырып алғас, тағы бер “аһ” иттем. Юҡ, ҡулға аҡса эләккәндән түгел, ә банкноталарҙа шағирҙар, яҙыусылар, мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт өлкәһендә дан алған кешеләрҙең рәсемдәрен күреп. Күҙ алдына килтерегеҙ әле: беҙҙең Башҡортостаныбыҙ үҙ аҡсаһын сығарған да, йөҙ һумлыҡҡа – Рәми Ғарипов, биш йөҙлөккә – Мостай Кәрим, меңлеккә Салауат Юлаев төшөрөлгән икән, ти. Был хаҡта хыялланып та булмай һымаҡ. Ә ҡырғыҙҙар биш һумлыҡҡа легендар балерина Бибисара Бейшеналиеваның, ун һумлыҡҡа ҡырғыҙ алфавитына нигеҙ һалған шағир Ҡасым Тыныстановтың рәсемен һуҡҡан. Егерме тәңкәлек аҡсаға – шағир, атаҡлы манассы-аҡын Тоголок Молдо, йөҙ һумға – сәсән, йыраусы Токтогул Сатылганов, ике йөҙ һумда – шағир, тәржемәсе Алыкүл Осмонов, биш йөҙлөккә иһә – билдәле манассы-йыраусы Саякбай Каралаев, меңлеккә – боронғо төрки донъяһы өсөн уртаҡ тип һаналған фәйләсүф һәм шағир, атаҡлы “Ҡотадғу Белек” һүҙлеген төҙөүсе Йософ Баласағунлы, биш меңлеккә ҡырғыҙҙарҙың атаҡлы артисы, актер, халыҡ рәссамы Сүймөнкүл Чокмороноң рәсеме төшкән. Был да ҡырғыҙ халҡының әҙәбиәткә һәм сәнғәткә булған сикһеҙ һөйөүенең, хөрмәтенең сағылышы бит.\nШағирҙы улар аҡын ти. Сәсәнлекте, һүҙ оҫталығын һәм фекерҙе матур итеп, һүҙҙең тәмен тойҙороп әйтә белеүҙе ҡырғыҙ халҡы башҡа төрлө ҡиммәттәрҙән күпкә өҫтөн һанай. Шуға һуңғы тиҫтә йылдарҙа төрлө революциялар һәм болғаныштар шаһиты булған, улай ғына ла түгел, шул ваҡиғаларҙа дәррәү ҡатнашып, әллә күпме бауырҙаштарын юғалтырға мәжбүр булған был халыҡтың матди байлыҡты алдан ҡуймауы әллә ҡайҙан күренеп тора. Баш ҡалалары Бешкәк бүтән бер ерҙә булмағанса йәшеллеккә төрөнөп ултыра, әммә заманса биналарҙың һирәк осрауы, урамдарҙағы һатыу итеү өсөн ҡоролған сатырҙарҙың күплеге, ҡаланың йөҙөн һаман да совет осоро архитектураһы өлгөләре билдәләүе менән ул һикһәненсе йылдарҙағы Өфөнө хәтерләтә. Әйткәндәй, унда беҙҙәге һымаҡ әҙәби фонд юҡ, нәшриәттәре дәреслектәрҙе генә бушлай сығара. Ә инде ҡырғыҙ яҙыусылары китаптарҙы үҙ аҡсаһына сығарып, үҙ аллы таратырға мәжбүр. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, унда әҙәбиәт йылдам үҫешә. Мәҫәлән, урындағы яҙыусылар ойошмаһы рәйесе Чолпанбек Абыкеевтың һуңғы китаптары 150-шәр мең дана менән таралған. Әйткәндәй, Ҡырғыҙстанда әҙәби фонд ҡына түгел, балалар өсөн пособие, әсәлек капиталы кеүек нәмәләр ҙә бөтөнләй юҡ. Уларҙа тыуым былай ҙа етерлек, ғаиләләрендә кәмендә өс бала үҫә. Алтынсы балаға әсәлек капиталы бирә башлаһалар, беҙҙә тыуым тағы ла артыр ине ул, тип шаярта был хаҡта улар үҙҙәре. Уртаса эш хаҡы ла бик түбән, ете меңдән артмай, уның ҡарауы беҙҙәге менән сағыштырғанда, фатирҙар хаҡы күпкә осһоҙ, ләкин барыбер фатирлы булыу ябай халыҡтың ҡулынан еңел генә килерҙәй түгел. Төркөмдәшем, тыумышы менән сит ҡаланан булған Йолдызбек, мәҫәлән, был мәсьәләне үҙенсә хәл иткән, ер алып, аласыҡ ултыртҡан, әле шунда ике балаһы менән йәшәй. Хыялы – таштан йә кирбестән, булмаһа, саман йорт бөтөрөп инеү. Танышымдың бер туған ағаһы Рәсәйҙә, Краснодарҙа йәшәй икән, әле ул әсәлек капиталына Бешкәктән фатир алып йөрөй. Сөнки ҡырғыҙ сит ерҙә ҡалмай, ҡасан да булһа, тыуған еренә ҡайтып йығыла, ти әңгәмәселәремдең береһе. Ағас өйҙәр унда бөтөнләй юҡ, һәр хәлдә, миңә осраманы. Ағасты Украинанан йә Рәсәйҙән ташыйҙар һәм ул ат хаҡылай юғары.\nБеҙ ҡатнашҡан төрки донъяһы халыҡтарының шиғыр байрамы бына инде унынсы тапҡыр үтте, ул ике йылға бер ойошторола. Матди яҡты Төркиә хөкүмәте тулыһынса үҙ өҫтөнә алған. Ҡабул иткән яҡ үҙ милләтенең мәҙәниәтен һәм әҙәбиәтен мөмкин тиклем күп яҡлап күрһәтергә тейеш. Ҡырғыҙҙар беҙҙе Сыңғыҙ Айытматов тыуып үҫкән ауылға, яҙыусының ҡәбере эргәһенә алып барҙы. Шунда уның рухына арнап аят уҡып, сәскәләр һалдыҡ.\nАлтайҙан килгән профессор Бронтой Бедюров: “Ә беләһегеҙме, башҡорт һүҙе нимә аңлата, баш, тимәк, төп, алдан йөрөүсе, ә ҡорт – бүре, тимәк, башҡорт һүҙенең йәшерен мәғәнәһе әйҙәп барыусы. Ғөмүмән, өләңдәре (эпос) булған халыҡтар – иң боронғоларҙан”, –тине. Барыһы ла бер тынаға шымып ҡалды. Ғөмүмән, был алтай ғалимының мәғлүмәтлелеге һәм һәр һүҙен дәлилләп һөйләүе барыһында ла ҙур хөрмәт уятты. Юҡҡа ғына уға фестивалдең төп өс бүләгенең береһен тапшырмағандарҙыр. Хакас рәссамы Александр Чопрайҙың, мин ата-бабаларым ише шаманлыҡты дауам итә алманым, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әммә алғышсылыҡ һәләттәремде үҫтерә киләм, тип һөйләүе; Саха иленән килгән Еленаның Лена, Енисей йылғалары тураһында тере йән хаҡындай бәйән итеүе; Екатерина Ганеванан Бразилияла депортацияланған ғағауздарҙың ауылдары һаҡланыуын ишетеүебеҙ; Болгариянан һәм Македониянан килгән төркиҙәрҙең дә телен яҡшы аңлай алыуыбыҙ; үҙ дәүләте булмаған уйғырҙарҙың йөрәк яраһын асҡан шиғырҙары; заманында Аляска аша икенсе ҡитғаға киткән, йырҙары ла, тышҡы ҡиәфәттәре һәм риүәйәттәре лә башҡорттоҡона оҡшаш Америка төркиҙәре хаҡындағы әңгәмәләр ҙә күңелгә һеңеп ҡалды. Бешкәк уртаһында ҡара-ҡаршы торған Манас һәм Сыңғыҙ Айытматов һәйкәлдәре лә, Ысыҡкүл буйында урынлашҡан мәҙәни мемориал комплекста урын алған бөйөк Сыңғыҙ Айытматовтың әҫәрҙәре геройҙарының һындары ла, ҡырғыҙ шағирәләре араһында халыҡ шағиры исемен йөрөтөүселәрҙең байтаҡ булыуы ла, төрки донъяһы халыҡтарының берләшеүгә ынтылышы ла, күмәгебеҙҙең ниндәй оло һәм ҡөҙрәтле көс икәнен тойомлау ҙа рухыбыҙға дәрт өҫтәне.\nЮНЕСКО мәғлүмәттәре буйынса ХХ быуатта әҫәрҙәре иң күп уҡылған яҙыусы – төрки донъяһын, төркиҙәр күңелен һүрәтләгән Сыңғыҙ Айытматов. Уның “Йәмилә” тигән повесы ғына, мәҫәлән, немец телендә утыҙ ете тапҡыр сығарылған. Кешелеккә шундай ижадсыны биргән, туған телдәренә, шул тел менән эш иткән сәсәндәргә, шағирҙарға оло хөрмәт менән ҡараған туғандаш халыҡтың киләсәге ышаныслы. Уларҙан беҙгә күп нәмәгә өйрәнәһе бар әле. Тәү сиратта – үҙең булып ҡала белеүгәлер, тием.\nҠырғыҙстан – Өфө.


Ауыл хужалығы үҙәге белгестәре Кушнаренко районы баҫыуҙарын тикшерә. Былтыр көҙ төбәк хужалыҡтары 12 мең ярым гектарҙа ужым культуралары сәскән. Шул уҡ ваҡытта туҡтауһыҙ ямғырҙар яуып тороуы һөҙөмтәһендә урып-йыйыу эштәре оҙаҡҡа һуҙылған. Был үҙ сиратында ужым культураларын сәсеүҙе лә бик һуңға ҡалдырған.\nҠар аҫтындағы ужымдарҙы тикшереү өсөн белгестәр монолиттар алырға бурыслы. Әммә туңған ер тиҙ генә бирешергә уйламай. Бындай осраҡта үҙәк хеҙмәткәрҙәре быуындан-быуынға тапшырылып килгән ысулды ҡуллана. Үҙҙәре лә ломға ҡаршы бер ниндәй ҙә алым юҡ, тип шаярта.\nКиҫеп алынған монолиттар һуңғынан лабораторияға тикшереүгә оҙатыла. Йылы бүлмәләрҙә улар ҡышҡы йоҡонан уянып, ике аҙна эсендә анализдар алыуға өлгөрә. Бөгөнгә Кушнаренко районындағы белгестәр ике мең гектарҙан ашыу майҙанда сәселгән культураларҙы тикшергән. Уларҙың 80 процент самаһы яҡшы хәлдә булыуы асыҡланған.\nБөгөн ауыл хужалығы үҙәге белгестәре бындай тикшереүҙәрҙе республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә үткәрә. Әлегә ғинуар аҙағында алынған монолиттарҙы тикшереү дауам итә. Шулай ҙа тәүге һөҙөмтәләрҙе әле үк иғлан итергә мөмкин.\nУжым культуралары яҡшы ҡышлаһын өсөн ҡарҙың ҡалынлығының 10-20 сантиметр булыуы ла етә. Быйылғы ужымдың сағыштырмаса яҡшы һаҡланғанын иҫәпкә алғанда, мул уңышҡа өмөт итергә була, ти ауыл эшсәндәре.


Иҡтисади Башҡортостан - 08.04.21 “Айыҡ ауыл” республика конкурсы еңеүселәре иғлан ителә | Выпуск передачи ГТРК «Башкортостан»\n08 апреля 2021 — 16:20\nБөгөн “Айыҡ ауыл” республика конкурсы еңеүселәре иғлан ителә. 4 категория буйынса призлы урындар билдәләнгән, уларға аҡсалата премия, шулай уҡ ауылдарҙы төҙөкләндереү хоҡуғын биргән сертификаттар тапшырыласаҡ. Сәләмәт тормошто пропагандалауға йүнәлтелгән сараның мәртәбәһе йылдан-йыл арта. Бынан 10 йыл элек ябай башланғыс менән старт алған проект 2019 йылда киң ҡолас алды. Хәҙер конкурсты ойоштороу буйынса саралар Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранты иҫәбенә тормошҡа ашырыла. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ҡанаты аҫтында был конкурс эскелек һәм суррогатҡа ҡаршы көрәш менән генә сикләнеп ҡалманы. Заман сиренең сәбәптәрен асыҡлап, эҙемтәләрен анализлау ҙа хәҙер тәүбурыстар исемлегендә. Алдағы ярты сәғәттә “Айыҡ ауыл” конкурсы һөҙөмтәләрен беҙҙең студияла ла анализлап үтербеҙ. Ҡунаҡтар менән танышып китәйек: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының демография, һаулыҡ һаҡлау һәм ғаилә мәсьәләләре буйынса комиссия кураторы Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева, Баймаҡ районы Ниғәмәт ауыл биләмәһенең хакимиәт башлығы Булат Фәрит улы Тайбугин.


Өфөлә йорт комитеттары рәйестәренең съезы асылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә йорт комитеттары рәйестәренең съезы асылды\n18:03, 28 ноября 2011 Иҡтисад\nРеспубликаның туғыҙ мең ярым күп фатирлы йортында йәшәүселәр йорт комитеттары ярҙамында идара итеүсе компаниялар һәм ресурстар менән тәьмин итеүселәр алдында үҙ мәнфәғәттәрен яҡлай ала. «Башҡортостандың йорт комитеттары союзы» йәмәғәт хәрәкәтен формалаштырыу аҙағына яҡынлаша. Бөгөн Өфөлә күп фатирлы йорттарҙың совет рәйестәренең үҙенсәлекле съезы асылды.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был проект июндә, РФ Торлаҡ кодексына төҙәтмәләр индерелгән ваҡытта булдырылды. Улар йорт комитеттарын булдырыу мөмкинлеген бирҙе. Йорт комитеттары рәйестәренә кодекста ҡаралған хоҡуҡтар бирелде.\n— Был, граждандар йәмғиәтенең ҙур армияһын булдырып, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһен контроль аҫтына алыу мөмкинлеген бирҙе, — тине йорт комитеттары йәмәғәт хәрәкәте етәксеһе Арсен Нурйәнов.\nИке ай эсендә 9,5 мең йорт комитеты булдырылды, ә республикала йәмғеһе 12 377 күп фатирлы йорт бар. Һәр күп фатирлы йортта йыйылыштар ойошторолдо, урындарҙа уҡыуҙар үткәрелде. Йорт комитеттарының эшмәкәрлеген еңеләйтеү маҡсатында өс методик ҡулланма булдырылды. Был эшкә барлыҡ торлаҡ-коммуналь хужалыҡ белгестәре һәм юристар йәлеп ителде.\nЙорт комитеттары рәйестәре күп хоҡуҡтарға эйә. Улар идара итеүсе компаниялар менән килешеүҙәр төҙөй ала, судтарҙа йортта йәшәүселәрҙең позицияларын яҡлай ала, ремонт эштәрен башҡарыу тураһында акттарға ҡул ҡуя ала.\n— Йәмғиәттең әүҙем ҡатнашлығында ғына өлкәләге үҙгәрештәргә ирешеп була, — тине конференцияла торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирек Ялалов.\nУл республика халҡының тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән эштәр хаҡында һөйләне. Шулай уҡ хәл итәһе мәсьәләләр тураһында ла әйтте. Уларҙы хәл итеүгә йорт комитеттары үҙ өлөшөн индерә ала. Мәҫәлән, ихаталарҙы төҙөкләндереү. Быйыл был маҡсаттарға 900 миллион һум йүнәлтелде, 1200 тирәһе ихата төҙөкләндерелде. Әммә машиналар ҡуйыу урындарына һәм йорт алды юлдарына асфальт түшәү барыһын да ҡәнәғәтләндермәне. Күптәр газондарҙың һәм сәскә түтәлдәренең күберәк булыуын теләй. Был хәлде йорт комитеттары асыҡлай алыр ине.\n«Берҙәм Рәсәй» партияһынан проект координаторы, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Елена Родина билдәләүенсә, йорт комитеттары йөҙөндә республика халҡының йәшәү сифаты өсөн көрәшеүселәр армияһы барлыҡҡа килде. Хәрәкәттең ҙур потенциалы бар, тип иҫәпләй ул.\nТеги: торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, йорт комитеттары, съезд


Бәпес ҡайтты йортҡа... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бәпес ҡайтты йортҡа...\nБәпес ҡайтты йортҡа... 06.11.2018 // Йәмғиәт\nРафаэль кәләшен өрмәгән ергә ултыртмай.\nМуллыҡ тантана итә, уңғандар келәт-мөгәрәптәрен аҙыҡ запасы менән тултырыуын дауам итә. Был ҡыуаныс түгелме ни?! Шатлыҡ тигәндән, ошо көндәрҙә һөйөнөслө ваҡиғаның шаһиты булдыҡ: Альбина менән Рафаэль Вәлиевтәрҙең ғаиләһенә ҡот-бәрәкәт өҫтәп, сабый донъяға килде.\nСадовый ауылында ғүмер кисергән йәштәргә һоҡланмаған кеше юҡ. Уйлап ҡараһаң, уларҙың йәшәйеше бүтәндәрҙекенән һис кенә лә айырылмай тиерлек, шул уҡ ғәҙәти тормош. Күркәм йорт һалып сыҡҡандар. Ауылда нигеҙ ҡорғас, шәхси хужалығыңды алып бараһың, мал-тыуар аҫрау, баҡса үҫтереүҙе күҙ уңында тотам. Йыл әйләнәһенә йәшелсәнән, еләк-емештән өҙөлмәйҙәр. Үрҙә телгә алыныуынса, йәш ғаилә лә оҙайлы ҡышҡа ит, май, салат, ҡайнатмалар һәм башҡа аҙыҡ-түлекте ярайһы туплаған.\n– Ғөмүмән, һәр ваҡыт запас менән йәшәргә кәрәк, өсөнсөгә бәпесте лә планға ярашлы алдыҡ, – тип йылмая атай кеше. – Ҡустылары тыуғанға Руслан менән Рөстәм атҡа менгәндәй шатланды. Донъялары бөтөн, йөҙҙәре көләс. Бәләкәстең янынан китмәй ағайҙары, сәңгелдәк бәүетергә беҙҙең өйҙә хәҙер сират. Бәхет өсөн күп тә кәрәкмәй шул.\nВәлиевтәр сабыйға исемде бергәләп һайлаған, кем тип ҡушырҙар, уныһы әлегә сер булып ҡалһын әйҙә. Рафаэль, Руслан, Рөстәм... Шуны һиҙендек, әсәнең “р” хәрефенә байыясаҡбыҙ тиеүе әҙме-күпме хәлгә асыҡлыҡ индерҙе.\nЙәш ғаилә киләсәккә оло маҡсаттар ҡорған. Әлбиттә, малайҙарҙы аяҡҡа баҫтырыу – мөҡәддәс бурыстарының береһе. Оҙайлы ҡышҡа ла әҙерлекте дауам итеүҙе телгә алғайныҡ инде. Бәпескә исем ҡуштырыу хәстәрлеге менән дә яналар. Һүҙ ҙә юҡ, ул байрам төҫөн аласаҡ, табындан туғандарҙы ҡалдырмауҙы, мулла саҡырыуҙы күҙҙә тоталар.\nАльбина Вәлиева белдереүенсә, ауырлы икәнен белгәс, быға хәтлем дә һәр йәһәттән ихтирам күрһәткән кәләшен Рафаэль өрмәгән ергә ултыртмаған. Инәһенең, һәр бала үҙ бәхете менән тыуа, тигән һүҙен иҫкә төшөрөп ныҡ ҡыуанған, үҙендә дәрт, көс тойған.\nАта-әсәһе ғәзиздәренә изге теләктәр генә әйтә, баһадир һәм көслө булып үҫеүен теләй, яҡшы тормош юрай. Ә ошо ваҡытта был донъяла иң гонаһһыҙ һаналған сабый сәңгелдәктә мышнап йоҡлай...


Таныш булығыҙ: «Шәкерт» | "Ваҡыт!"\nТаныш булығыҙ: «Шәкерт»\n31 Май 2014 1 комментарий\nАвтор: wakyt в «Шәкерт» ҡушымтаһы, Мөхәррир һүҙе\nӘссәләмү ғәләйкүм үә рәхмәтуЛлаһи үә бәрәкәтүһү! «Ваҡыт!» гәзитенә яңы ҡушымта өҫтәлеп сыға башлауына иғтибар иткәнһегеҙҙер. Иншә Аллаһ, был шулай даими ҡушымта булыр. Йәғни, кем «Ваҡыт!» гәзитенә яҙыла, ул шул рәүешле «Шәкерт»те лә уҡып бара аласаҡ.\n«Ни өсөн кәрәк булды был? Был ике гәзит бер-береһенән нимәһе менән айырыла?» — тип аптырарһығыҙ.\nБеренсенән, был ике гәзитте төрлө коллективтар сығара. «Ваҡыт!»ты башлыса Өфөлә эшләһәләр, «Шәкерт» иһә Мысырҙа ижад ителә. Алыҫ аранан тороп бергә эшләүе ҡыйыныраҡ, шуға күрә гәзит эсендә махсус ҡушымта сығара башлау – был йәһәттән бик отошло һәм уңайлы вариант.\nИкенсенән, «Ваҡыт!»тың нәшер ителеүенә инде дүрт йыл тулды. Был үҙе ярайһы уҡ оҙон ғүмер. Был ваҡыт эсендә Башҡортостанда дин хәле лә бер ни тиклем үҫеште, аудитория ла үҙгәрҙе. Элек башҡортса дини баҫма сығыуы – үҙе үк ҙур ҡыуаныс булһа, хәҙер инде материалдарҙың сифаты һәм йөкмәткеһе яғынан яңы кимәлдәр тураһында уйлай башларға ваҡыт. Был махсус ҡушымта – ана шул яңы кимәлгә үрләп маташыуҙың бер күренеше ул.\nҠушымтаның йөкмәткеһенә килгәндә, бында темалар түбәндә һанап үтелгән алты рубрика, алты йүнәлеш сиктәрендә генә буласаҡ. Был «тарлылыҡ»тың үҙенә күрә плюстары бик күп. Ҡушымтаның «махсуслығы» ла тәү сиратта уның тап ошо үҙенсәлегенән килә лә инде. Шулай итеп, «Шәкерт»тә буласаҡ рубрикалар:\n1) Ғилем: ғилем юлынан барыусы кешенең әҙәбе, ғилем алыу тәртибе, ҡайҙа уҡырға барырға, нисек уҡырға, дини вуздар, бөйөк ғалимдарҙың тормошонан үрнәктәр;\n2) Аҡида: мосолман аҡидаһын тормоштан алынған миҫалдар нигеҙендә еңел һәм тиҙ генә аңларлыҡ итеп өйрәнеү, беҙҙең аҡидабыҙ көндәлек йәшәйешебеҙҙә ниндәй сағылыш табырға тейеш, уның биләгән урыны ниндәй, тәүхид һәм ширк мәсьәләләре һәм башҡа шундай һорауҙарға аныҡ яуаптар;\n3) Әҙәп-әхләҡ, тәрбиә: практик кәңәштәр, беҙҙең тормоштан алынған миҫалдар, беҙҙең ерлеккә ярашлы конкрет темалар, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ сираһынан әҙәп-әхләҡ һәм тәрбиә дәрестәре;\n4) Һорау-яуап: һан һайын, төрлө кәрәкле һәм актуаль мәсьәләләр буйынса, ябай һәм аңлайышлы тел менән;\n5) Имамға ярҙамға: вәғәздәр, төрлө дини йолаларҙы атҡарыу тәртиптәре, дин таратыу эше буйынса кәңәштәр һәм миҫалдар, фиҡһ мәсьәләләренә ҡағылышлы бәхәстәрҙе уртаға һалып тикшереү, хәнәфи мәҙһәбен өйрәнеү, ғәрәп теле һәм тәджүид дәрестәре, китаптар һәм сайттар рекламаһы һәм бүтән файҙалы мәғлүмәттәр;\n6) «Еңел биттәр»: кроссворд, викториналар, дәғүәт-һүрәттәр, ҡыҙыҡлы факттар һәм башҡаһы.\nҠушымтаның төҙөлөшөнә килгәндә иһә, ул түбәндәге үҙенсәлектәрҙән ғибәрәт буласаҡ:\nа) Һәр материал йыйнаҡ һәм бөтөн, бер мәҡәлә лә бер нисә һанға һуҙылмай, йә иһә башы бер һанда булып, аҙағы икенсе һанға ҡалмай, башы ла, уртаһы ла, аҙағы ла – бер биттә;\nб) Хәрефтәр эрерәк һәм юлдар араһы ҙурыраҡ, шрифтта иһә уҡыу өсөн уңайлы булған китап (book) стиле ҡулланыла;\nв) Һәр хәҙистең ҡайҙан алынғанлығы, унда ниндәй һан аҫтында торғанлығы, уның ниндәй дәрәжәлә дөрөҫ булыуы (сәхих, хәсән, зәғиф, ялған), дөрөҫлөгө ниндәй китапта тикшерелгән булыуы, унда был хәҙис ниндәй һан аҫтында килеүе – барыһы ла мөмкин тиклем теүәл итеп күрһәтеләсәк (ғөмүмән, бөтәбеҙ ҙә хәҙистәрҙең дөрөҫлөлөгөнә иғтибар итергә өйрәнәйек).\nPrevious Әҙәпле ҡатын-ҡыҙ – хазина\nАвг 08, 2016 @ 00:46:22\nРамиль молодец, так держать 🙂


Социаль мәҙәни өлкәҮҙгәртергә\nХоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәреҮҙгәртергә\nДәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәрҙәреҮҙгәртергә\nЖуравлёв Геннадий Александрович — КПСС-тың Ҡурған өлкә комитетының икенсе секретары.\nМәрҙәншина Ләйлә Хәниф ҡыҙы — оператор (нефтсе), Социалистик Хеҙмәт Геройы.\nБәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы —комбайнер, Хеҙмәт Даны ордены тулы кавалеры.\nСәлихов Рәбис Сәлих улы (2.04.1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1997 йылдан Өфөләге «Жилстройинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (2004) атҡаҙанған төҙөүсеһе. «Почёт Билдәһе» (1986) һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры (2012). Дөмәй ауылынан (Тикшерелеү көнө: 29 март 2019).\nХалиҡов Хәлил Мирзаян улы (4.03.1939), инженер, хужалыҡ, совет, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1985—1989 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Рәйесе урынбаҫары. БАССР-ҙың 11-се һәм 12-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1994). Базытамаҡ ауылынан.\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт әһелдәреҮҙгәртергә\nШәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы\nШәрипов Рушан Инсаф улы — саңғысы.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Әминева Гөлиә Карам ҡыҙы(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 28 март 2019)\n↑ Проект БГПУ им. М. Акмуллы «ЛУЧШИЕ УЧИТЕЛЯ И ШКОЛЫ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН»: Шарипова Илюса Тимиргалиевна(недоступная ссылка) (рус.) (Тикшерелеү көнө: 5 ноябрь 2018)\nИлеш районы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 3 март 2019)\nПроИлиш. РФ — Информационный портал Илишевского района 2019 йылдың 4 ғинуар көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Илеш_районы&oldid=1106275 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 16 ғинуар 2022 в 21:03\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:03 16 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Ҡышҡы имгәнеүҙәр. - Юлдаш\nЯнымда бул - Айгөл Үтәгәнова көйө һәм һүҙҙәре. - Яруллин Вилдан, Зөбәйҙә Ҡоломбәтова\nРәшит Фазлыев һүҙҙәре. Йөрәгеңдә кем икән - Сафйән Ибраһимов көйө - Йортбаҡов Фаил\nҠышҡы имгәнеүҙәр. https://bash.news/yuldash/2652_kyshky-imgeneuzer\n11 фев, 16:59\nБеҙҙә ҡунаҡта - баш ҡаланың 21-се дауаханаһы травматология бүлеге етәксеһе, Өфөнөң баш травматологы Әхтәм Әнәс улы Фәйзуллин.\nӘхтәм Фәйзуллин. Беҙҙең стационарға көнөнә яҡынса 10 кеше мөрәжәғәт итә. 21-се дауахана травматология бүлегенә иһә 30-40, ял көндәрендә 70-80-гә тиклем кеше килә. 5-10 кеше дауаханаға ята.\nКүп осраҡта ололар травма ала.\nУларҙың һөйәктәре ныҡ түгел, сатнарға әҙер тора. Ололарға шуны әйтер инем: боҙлауыҡ булғанда, ҡараңғы ваҡытта, йә иртән хәрәкәт күп булғанда урамға сыҡмайыраҡ торһондар ине. Бик кәрәкһә, бер үҙҙәре йөрөмәһендәр, таймай торған аяҡ кейеме кейһендәр. Ауыл ерендә урам травмаһы әҙерәк, быйма кейәләр, артыҡ ҡабаланып йөрөмәйҙәр.\nТравма алыуҙың төп сәбәптәренең береһе - кешенең ҡабаланыуы.\nБыны табиптарҙан бигерәк статистика һөйләй. Кеше йөрөгән юлда боҙлауыҡ булырға тейеш түгел, магазин алдымы, йорт алдымы, бер квадрат метр боҙлауыҡ булһа ла, был ҡапҡан һымаҡ, берәйһе мотлаҡ килеп эләгә. Шуға кеше үҙе һаҡланыу сараларын күрергә тейеш. ЖЭУ-ға ла шылтыратып әйтеп торһондар.\nАйырым категория - иҫеректәр, һуғышырға яратыусылар. Улар боҙлауыҡта йәрәхәт ала, йә үҙҙәре бәйләнеп, туҡмалып, беҙгә килеп эләгәләр. Иҫерек килеш тышҡа сыҡҡандар өшөгәнен һиҙмәй. Һыуыҡта эсеп йылынып булмай, кеше киреһенсә өшөй генә. Ата-әсәләр балалар өсөн яуап бирергә тейеш.\nБалаларға таймай торған аяҡ кейеме алырға кәрәк.\nӨйҙә таш иҙән булһа, балаҫ түшәһендәр, баҫҡыстарҙың ҡырҙары осло булмаһын, быяла һауыт-һабаны һирәгерәк тотонорға, көҙгөләр, быялалы шкафтар булһа, иғтибарлыраҡ булырға. Балалар хәүефһеҙлеге ата-әсә контроленән, күҙәтеүенән тора.\nАрхив саңы түгел, заман заңы\n19:15, 17 сен\nСанкция- эмбарголар дәүере. 5 йыллыҡты нисек үтттек?\nСиктә, ләкин ситтә түгел\n19:33, 14 авг


Өфөлә Еңеүҙең 65 йыллығына арналған саралар планы раҫланды\n4 Март 2010, 11:58\nӨфө ҡала Советы депутаттары Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығын билдәләү алдынан республиканың баш ҡалаһында үтәсәк саралар планын раҫланы.\nӨфө властары һуғыш ветерандары һәм тыл хеҙмәтсәндәренә тәғәйенләнгән “1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 65 йыл” юбилей миҙалдарын тапшырыуҙы төп мәсьәләләрҙең береһе тип билдәләгән.\nМарт айы дауамында Ҡала Советы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы, БР эҙәрмәндәр отрядының төбәк йәмәғәт фонды һәм ҡала хакимиәтенең мәғариф идаралығы һуғыш йылдарында хәбәрһеҙ юғалған яҡташтарыбыҙ тураһында мәғлүмәттәр йыйыу һәм асыҡлауҙы планлаштыра.\nПланда Бөйөк Ватан һуғышы инвалидтарының фатирына ремонт яһау һәм ветерандарға матди ярҙам күрһәтеү буйынса мәрхәмәтлек акцияларын үткәреү ҙә ҡаралған, әлеге мәлдә ремонт эштәре башланған һәм июндә тамамланырға тейеш.\nҠала округы Советы ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы менән БР эҙәрмәндәр отряды төбәк йәмәғәт фонды “Хәтер китабы”н әҙерләү менән шөғөлләнә, ул байрам алдынан майҙа нәшер ителәсәк.\nАпрель – майҙа ҡалала һуғыш ветерандары һәм тыл хеҙмәтсәндәре менән осрашыуҙар, мәктәптәрҙә “батырлыҡ дәрестәре”, ҡала ойошмаларының хеҙмәт коллективтары менән ветерандарҙы ҡотлау тантаналары үткәреләсәк.\nИң мөһим тантаналар, әлбиттә, майҙа үтә. Ҡала Советы депутаттары етәкселегендә Өфө предприятиелары һәм ойошмалары «Георгиев таҫмаһы» бөтә Рәсәй акцияһында ҡатнаша, Еңеү Паркында, һәйкәлдә, ҡалалағы обелисктар һәм мемориаль ҡоролмалар янында сәскәләр һалыу тантаналары үткәрелә, ә 9 майҙа ҡалала байрам парады ойошторола.


“Домокомплект” программаһы ябайлаша | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 мая 2019 — 12:44 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда “Домокомплект” программаһы буйынса түбән процент менән займ биреү күләмен 400 меңгә тиклем арттырыу ҡарала. Был турала республиканың төҙөлөш буйынса дәүләт комитетынан хәбәр иттеләр. “Домокомплект” программаһы 2011 йылда ҡабул ителгәйне. Уға ярашлы, йылына 5 процент ставка менән 5 йылға 300 мең һум күләмендә аҡса бирелә. Әле ведомство программала ҡатнашыусыларға 8 йылға 400 мең һум бирергә тәҡдим итә. Бының өсөн йылына 150 миллион һум күләмендә аҡса кәрәк. Белгестәр билдәләүенсә, был осраҡта төбәктә программа буйынса 1 мең ғаилә үҙенең торлаҡ шарттарын яҡшырта аласаҡ.


Транспорт – Transport\nЕгерме һигеҙенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә музыка...\nМузыҡа ҡоралдары – Musical Instruments\nЕгерме етенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр үҙләштерәбеҙ. Уҙға...\nОфис йыһаздары – Office Furniture\nЕгерме алтынсы дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр үҙләштерәбеҙ. Уҙған дәре...\nЙорт йыһыздары – Home Furniture\nЕгерме бишенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнешт...\nЙорт йыһаздары – Home Furniture\nЕгерме дүртенсе дәрес\nЙүнәлеште күрһәтеү – Giving Direction\nЕгерме өсөнсө дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр үҙләштерәбеҙ. Уҙған...\nАэропортта – At the Airport\nЕгерме икенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һ...\nЕгерме беренсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә сәйәхәткә бәйле һ...\nСәйәхәт – Travelling\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған...\nУн туғыҙынсы дәрес\nМилләт һәм телдәр – Nationalities and Languages\nУн һигеҙенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым...\nИлдәр һәм ҡалалар – Countries and cities\nУн етенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һү...\nАш-һыу бүлмәһендә – In the Kitchen\nУн алтынсы дәрес\nРизыҡ – Ғood\nУн бишенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ...\nУн дүртенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙ...\nЙәшелсә һәм емеш – Vegetables and Fruits\nУн өсөнсө дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә сауҙалашыу...\nМагазиндар буйлап йөрөү – Shopping\nУн икенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә маг...\nУн беренсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә төҫтәрҙе үҙләштерҙек, бөгөн магазин буйлап...\nТөҫтәр – Colours\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә һауа торошо һәм миҙгелдәрҙе өйрәндек, бөгөн төҫтәрҙе...\nҺауа торошо – Weather\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр менән танышабыҙ. Уҙған дәрестә ваҡытты үҙләштерҙек, бөгөн һауа торошо һәм миҙгелдәрҙе өйрә...


Ултырышты асып, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республикала бизнестың, сәнәғәттең, сауҙаның, экспорттың, шул иҫәптән сеймалға ҡарамаған экспорттың әүҙем үҫеүен билдәләне. Эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеүҙең төрлө алымдары бар: һалым ташламалары, субсидиялар, льготалы заемдар, мөлкәткә бәйле өҫтөнлөктәр, инфраструктура йәһәтенән булышлыҡ. Төбәк фондтары һәм үҫеш институттары эшләй. Шуға ҡарамаҫтан республикала икенсе йыл рәттән инде инвестиция күләменең кәмеүе күҙәтелә.\n“Башҡортостан – Волга буйы федераль округындағы төп иҡтисади төбәктәрҙең береһе. Социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһында республика үҙенең алдына ҡуйған маҡсаттар дөйөм федераль көн тәртибе менән тулыһынса ауаздаш”, – тине Светлана Чупшева.\nӘммә, уның фекеренсә, әлеге үҫеш темпы, инвестиция күләме, экспорт диверсификацияһы кеүек үк, төбәк мөмкинлектәренә тап килмәй. “Эшлекле Рәсәй”ҙең рәйестәше Андрей Назаров та уның менән килеште. Ул бизнес берләшмәһе күҙлегенән төбәктәге үҫеш нөктәләре тураһында һөйләне.\n“Төбәктәге тормош сифатына инвестиция шарттарының ныҡлы йоғонто яһауын республика власть органдары кимәлендә яҡшы аңлайҙар. Минеңсә, муниципаль звеноның һүлпән эшләүе әлегә тиклем проблема булып ҡала”, – тине ул һәм төбәктә муниципалитеттар өсөн Стратегик башланғыстар агентлығының төбәк стандартына нигеҙләнгән инвестиция шарттары һәм бизнес-омбудсмен аппараты менән ЦОП БПК эшләгән бизнесты яҡлау буйынса ике стандартты ғәмәлгә индерергә тәҡдим итте.\nАндрей Назаров шулай уҡ башҡарма власть органдарының уңайлы инвестиция шарттары тәьмин итеүгә ҡағылышлы эшмәкәрлегенең ҡабул ителгән стандарттарына аудит үткәреү зарурлығын билдәләне. Бынан тыш, эксперт потенциаль инвесторҙар эҙләүҙе әүҙемләштереү, күрше төбәктәргә инвестиция һалған компаниялар менән эш итеп, ҙурыраҡ һөҙөмтәлелеккә өлгәшеү тәҡдимен индерҙе. Андрей Назаров бизнес өсөн һалым ташламалары булдырырға, республика венчур фондын тергеҙеп, уны аҡса бүлеүсе генә түгел, ә инвестиция процестарына ысын идара итеүсе структураға әүерелдерергә саҡырҙы.\n“Башҡортостанда Алыҫ Көнсығыштағы кеүек “Йылдам үҫеш биләмәһе” проектын тормошҡа ашыра алһаҡ, төбәктә киҫкен алға китеш күҙәтеләсәк. 2018 йылға тиклем башҡа төбәктәр өсөн был алым тура килмәй ине, хәҙер иһә ошондай мөмкинлек тыуҙы, һәм хөкүмәт бер нисә йылдам үҫеш биләмәһе ойоштороуға заявка бирҙе”, – тине Андрей Назаров.\nКиңерәк танылыу өсөн федераль күләмдәге ҙур сараларҙы – күргәҙмәләр, форумдарҙы файҙаланырға кәрәк. Атап әйткәндә, быйыл июндә Стратегик башланғыстар агентлығы һәм бизнес берекмәләр менән берлектә үткәреләсәк “Урал аръяғы” Бөтә Рәсәй инвестиция һабантуйы” тап ошондай сара буласаҡ. Алдыбыҙға ике бурыс ҡуябыҙ – инвестиция йәлеп итеү һәм эш әүҙемлеген арттырыу. Унда Рәсәйҙең бөтә төбәктәрен, тәү сиратта, Волга буйы һәм Урал федераль округтарынан барлыҡ күршеләребеҙҙе саҡырабыҙ.\nФекер алышыу барышында был идеяны Стратегик башланғыстар агентлығы лидеры Светлана Чупшева ла хупланы. Уның фекеренсә, агломерацияларҙы, ҙур үҙәктәрҙе генә ылыҡтырғыс үҫеш нөктәләре тип ҡабул итергә ярамай. “Беҙ ҙур булмаған ҡалалар өсөн дә ошондай уҡ шарттар тыуҙырырға тейешбеҙ, сөнки ундайҙар илебеҙҙә бик күп бит”, – тине ул.\nБынан тыш, Андрей Назаров Стратегик башланғыстар агентлығының “гөрләп торған нөктәләре” форматын киңәйтеп, “гөрләп торған төбәк”кә еткерергә һәм был башланғысты, пилот проекты булараҡ, Башҡортостан Республикаһында һынап ҡарарға саҡырҙы.


Луиза өсөн бер миллион һум. Хәҙер ғәйепте Марат Хәйруллиндан эҙләмәкселәр.\n6 Июнь 2019, 09:52\n“Луиза миллиондары” тәүге көндәрҙән үк Рәсәй кимәлендә мәғлүмәт юҫығын баҫып алғайны. Ниһайәт, Андрей Малахов етәкләгән тура эфир Хәйруллиндарҙың эшен энәһенән-ебенә һалып тикшерә башланы. Кисә был хаҡтағы тапшырыу иң юғары рейтингҡа өлгәшкән.\nКүптән мәғлүм, Малахов тапшырыуҙарын ҡатын-ҡыҙ айырыуса үҙ итә. Шуға ғәйепте Марат Фәнәүи улы Хәйруллиндан табырға тырышыуҙары ғәжәпләндермәй. Ул Тажикстандан килгән икән, еңел аҡса эҙләгән, ҡомарлы уйындар менән мауыҡҡан, дүрт банкта эшләп ҡараған, ҡатынының башын әйләндергән, енәйәтселәр менән низағҡа кергән һ.б., һ.б.\n“Тура эфир” популярлыҡҡа мохтаж түгел, рейтингы юғары, ток-шоу Хәйруллиндар хаҡындағы теләһә ниндәй хәбәргә бер миллион һум түләргә әҙер. Тимәк, Хәйруллиндар тирәһендәге ҡоршау нығыраҡ ҡыҫыласаҡ, эҙләүселәр әүҙемләшәсәк һәм башҡалар.\nҺеҙ нисектер, беҙ был миллиондарҙан ялҡтыҡ. Ҡыҙыҡһыныусылар булғанға ғына яҙабыҙ. Тышта йәй, эҫе, күңелле, шайтан алғыры, бесәнгә төшөргә ваҡыт, ә беҙ кемдәрҙеңдер миллиондарын тикшерергә мәжбүрбеҙ.\nӘ һеҙ был хаҡта нисек уйлайһығыҙ?


ТӨРКСОЙ Генераль секретары Башҡортостан Президентына рәхмәт белдерҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТӨРКСОЙ Генераль секретары Башҡортостан Президентына рәхмәт белдерҙе\n15:51, 12 июля 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә ТӨРКСОЙ генераль секретары Дюсен Касеиновтан хат килде. Унда ул Башҡортостанда башҡорт милли байрамы – Һабантуйға һәм Әхмәт-Зәки Вәлиди Туған йылына арналған ТӨРКСОЙ илдәре фоторәссамдарының VI Халыҡ-ара ижади фотолабораторияһын үткәргән өсөн рәхмәт белдерә.\n«Хөрмәтле Мортаза Ғөбәйҙулла улы!\nҺеҙҙең ярҙамығыҙ арҡаһында ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара ойошмаһы тәүге тапҡыр БДБ һәм Рәсәй Федерацияһы территорияһында ошондай проектты тормошҡа ашыра алды. Төрлө илдәрҙең һәм төбәктәрҙең билдәле фоторәссамдары тарихи һәм тәбиғи иҫтәлекле урындар, архитектура ҡомартҡылары, Башҡортостан халыҡтарының ҡунаҡсыллығы менән таныша алды; III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сараларында, Салауат йыйынында ҡатнашты, Әхмәт-Зәки Вәлиди Туғандың тыуған яғын барып күрҙе.\nБыл проект Башҡортостан Республикаһының ыңғай имиджын булдырыуға булышлыҡ итәсәк. Халыҡ-ара ижади лаборатория йомғаҡтары буйынса альбом сығарыласаҡ һәм фотокүргәҙмәләр ойоштороласаҡ», — тиелә ТӨРКСОЙ генераль секретары Дюсен Касеиновтың хатында.


БӨГӨНГӨ ҒАИЛӘЛӘ БЫУЫНДАР БӘЙЛӘНЕШЕНЕҢ РОЛЕ - БРГИ1\nР.Ғарипов исемендәге 1-се гимназия-интернаты тәрбиәсеһе\nҒалимдәр иғтибарынан төрлө сәбәп менән бала таба алмаған ғаиләләр һәм киреһенсә, ғаиләләрендә күп бала булғандарҙың да проблемалары ситтә ҡалмай. Табибтар раҫлауынса, һуңғы йылдарҙа тәүге ғаиләләр һаны артҡандан арта бара. Быны йыш ҡына насар экология менән бәйләйҙәр – был дөрөҫтөр ҙә. Тәбиғи ризыҡ урынына төрлө суррогат, антибиотик, гормон, химия ашап үҫкән кешенең түлһеҙ булыуына аптырарға кәрәкмәйҙер. Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса бөгөн яҡынса 10 миллион кеше бала табыуға һәләтһеҙ. Был бик юғары күрһәткес, сөнки ул халыҡтың 15 процентын тәшкил итә. Бөгөнгө шарттарҙа табибтарҙың был һанды үҙ файҙаһына арттырып күрһәтеүе лә ихтимал. Беҙ түлһеҙлектә тик ҡатын-ҡыҙҙы ғына ғәйепләп өйрәнгәнбеҙ. Тикшеренеүҙәр билдәләүенсә түлһеҙлектә ғәйеп тигеҙ бүленә икән: 30 проценты ирҙәргә, 30 проценты ҡатындарға, 30 проценты икеһенә лә тура килә. Тик ҡалған 10 процентты ғына медицина фәне бер нисек тә аңлата алмай: ир ҙә, ҡатын да һаулығы буйынса бала таба ала, әммә ни сәбәптәндер был барып сыҡмай. Ошо 10% хаҡында әҙерәк һөйләшеп алайыҡ. 1977 йылда Бөйөк Британияла беренсе булып эшләнгән ЭКО операцияһы тиҙ арала популярлыҡ яулап алды. Баланы Аллаһы Тәғәлә биргән бүләк тип иҫәпләгәндәр өсөн медицинаның был өлкәгә булған ҡыҫылышы баланы «көсләп» таптыртыуға тиң. Дин әһелдәре лә быны хуплап бөтмәйҙәр, яңыраҡ ҡына иудаизм вәкилдәре үҙ ризалығын бирҙе. Әгәр ҙә был Хоҙай эшенә «ҡыҫылыш» була ҡалһа, уның эҙемтәләрен күҙаллауы ла ауыр.\n«Бер танышым менән ошо турала һөйләшеп ултырғас, бер ҡыҙыҡ факт асыҡланды. Уның атаһы менән әсәһе эшкә ныҡ бирелеп (совет тәрбиәһе), «бала – ҡамасау» тип йәшәгән. Күп тапҡыр аборт та эшләтергә тура килгән. Балаға булған кире ҡараш уларҙың өс балаһына ла инстинкт һымаҡ бирелгән. Танышым һүҙҙәре буйынса, «ҡан менән күскән». Беҙҙең беребеҙ ҙә бала яратмай, ти ул, уфтанып. Ә иң аянысы – беребеҙ ҙә бала таба алмай. Бының сәбәбе психикала ятҡанын аңлап, психотерапевтҡа ла йөрөйөм”, ти. Уның был һүҙҙәренән һуң иҫемә бер тарих килеп төштө. Бер күп балалы ғаиләлә әсәй кеше үҙ балалары алдында кеше балаларынан гел генә төрлөсә көлөп, мәсхәрә итеп, кәмһетеп «йолҡош», «маңҡа» һ.б. тиер булған. Хәҙер ошо «тәрбиә»не алған бер балаһының да балаһы юҡ.\nҮҙҙәре яңғыҙ бала табып үҫтергән икенсе бер таныштарым малайының ҡатыны бала тапмағас (таба алмағас – кем белһен), айырып ебәртергә мәжбүр иттеләр. Хәҙер 43 йәшлек ир көн дә ата-әсәһенең мыжыуын тыңлап, түҙеп йәшәргә мәжбүр. Уның ата-әсәһе ғәйептең үҙҙәрендә икәнен аңлай алмайҙар: заманында эштәрен яңғыҙ балаһынан өҫтөн ҡуйғас, нишләйһең инде, балаңдан да татлы бала күреү бәхетенән ҡолаҡ ҡағасаҡһың.\nУйлап ҡараһаң, беҙҙең арала ла бала яратмағандар етәрлек. Берәйһенә балаларыңды тейәп килеп төшһәң, берәй нәмәне емереп, ватып, бысратып ҡуймаһындар, ҡунырға ҡалһаң – «балыҡ тотоп» ятмаһындар, тип хафаланырға тотоналар. Бала-саға менән була торған хәл икәне уларҙың башына ла инеп сыҡмай. Йүргәген йыуырға тура килһә, сирҡанып ҡына резина бирсәткә кейеп атҡара. Ҡунаҡҡа килгәндә балаға күстәнәс алырға, килгәс тә, уның менән уйнарға, кәрәгендә уның аяғын тоторға ла «баштарына килмәй» уларҙың. Уларҙы барлап сыҡһаң, Хоҙайҙың уларға бала бирмәүен дә шәйләргә була. Был йәһәттән «һәр бала үҙ ризығы менән тыуа» тип әйткәндәре лә дөрөҫтөр. Сөнки уға ризыҡты йыш ҡына бала яратҡан таныштары биреп тора – кемдер күстәнәскә тәм-том, уйынсыҡ, кемдер бүләккә кейем-фәлән биреп тора.\nБыл йәһәттән балалар баҡсаһы тураһында ике фекер. Хәҙерге тормошто уларһыҙ күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Ҡала ерендә бигерәк тә. Ғалимдар әйтеүе буйынса, баланың 5 йәшенә тиклем әсәһенән күпмелер ваҡытҡа айырым булыуы уның психикаһына бик насар тәьҫир итә икән: күптәребеҙ баҡсаға барырға теләмәй, ҡысҡырып илаған балаларҙы хәтерләйҙер. Декрет ялын биш йылға тиклем оҙайтып булмағас, бер-бер артлы бер нисә бала табыу үҙ балаларың өсөн күпкә файҙалыраҡтыр. Яңғыҙ үҫкән бала, өйҙә һөйләшергә кеше булмау сәбәпле, ата-әсәһе башҡорт булыуына ҡарамаҫтан, үҙ телендә һөйләшергә өйрәнмәй – быны беҙ үҙебеҙҙең зыялылар миҫалында күреп беләбеҙ.\nЮғарыла балаларҙы патологик рәүештә яратмағандар тураһында һүҙ барҙы. Бәхеткә күрә, үҙенең ғүмерен балаһыҙ күҙ алдына килтермәгәндәр ҙә етерлек. Мин ошо балалар баҡсаһында түбән эш хаҡына риза булып эшләгән ҡатын-ҡыҙҙар тураһында әйтәм. Башлыса матди шарттар арҡаһында күпләп бала табыу бәхетенән мәхрүм булғас (быға хәҙерге тормош шарттары ғәйепле), улар ошо «тәҡдирҙе» кеше балаһын тәрбиәләүҙә эҙләй һәм таба. Был ҡатын-ҡыҙҙар ғәҙәттә үҙ ғаиләләрендә лә яҡшы әсәй, килен, ҡатын, өләсәй, ҡәйнә булалар. Бәғзеләр исем өсөн генә тапҡан берҙән-бер балаһын интернатҡа ебәреүҙе хуп күрә: унда һәйбәт белем алыу уның өсөн һылтау ғына булып торалыр.\nБөгөн йәмғиәттә булған демографик дисбаланс та үҙ йоғонтоһон яһай. «Беҙҙең алдынғы тип иҫәпләнгән гүзәл заттарыбыҙ араһында башлыса ошо даланһыҙ ҡатын-ҡыҙҙар хакимлыҡ итә. Уларҙың йә ғаиләһе юҡ, йә тарҡалған, ҡыҫҡаһы, ир-егетһеҙ ҡалғандар йышыраҡ осрай. Уларҙың йәше 40-50-нән үткән, йәғни үҙҙәренә ир табырған өмөттәрен өҙгән. Беҙгә ир эләкмәгәс, башҡаларға ла эләкмәһен өсөн улар бар көсөн һала» [Ғәбитов И.М. Башҡорт феминизмы һәм уның зыяны, с. 339].\nРәсәйҙе борсоған демографик проблеманың тағы ла бер «ҡыҙыҡ һәм ҡыҙғаныс» яғы бар икән. Тыуымдың кәмеүе һуңғы 90 йыл эсендә ейән-ейәнсәрҙәрҙең дә ҡырҡа кәмеүенә алып килгән: ошо ваҡыт эсендә олатай менән өләсәйгә тура килгән ейән-ейәнсәрҙәрҙең уртаса һанының ете тапҡырға кәмегән. Әгәр 1929 йылда 100 өләсәйгә уртаса 542 бала тура килһә, 2019 йылда – ни бары 81 торон-торонса «тәтей». Ысынлап та, хәҙер Бөйөк Ватан һуғышынан һуң күпләп тыуған кешеләр олоғайғас, илебеҙҙә 1960-1970-се, 1990-сы йылдарҙа тыуымдың аҙ булыуы арҡаһында ошо «йәмһеҙ» нисбәт барлыҡҡа килде лә инде. 2010 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбе буйынса Рәсәй халҡының 22,2 процентын (31,7 млн кеше) ололар тәшкил итә. Бөгөн беҙҙә йәмғеһе 146,8 млн кеше йәшәй: шуларҙың 68,1 миллионы – ир-ат, 78,7 миллионы – ҡатын-ҡыҙ. 9 йәшкә тиклем балалар 18 млн, 10 – 19 йәштәгеләре – 14,7 миллион.\nОксфорд университеты ғалимдары әйтеүенсә, олатай менән өләсәйле балаларҙың тәртибендә проблемалар башҡаларға ҡарағанда һирәгерәк тыуа. Был балалар тормош ауырлыҡтарын еңелерәк кисерә, мәктәптә лә, һуңынан да үҙҙәрен контролдә тота беләләр. Улар өләсәһенән үҙҙәренең ата-әсәһенең бала сағы тураһында күберәк мәғлүмәт белешеп, ауырлыҡтарға бирешмәҫкә, башҡа ололар менән дә аралашырға, уларға ихтирам менән ҡарарға өйрәнә. Юҡҡа ғына имләү, ҡот ҡойоу, өшкөрөү оҫталығы башлыса тик өләсәйҙәргә генә бирелмәйҙер. Улар биреп торған фатиха, уҡыған доғалар, теләгән теләктәрҙең дә ҡөҙрәте беҙгә ҙур булышлыҡ итә – быны мин яҡшы тоям. Өләсәйҙәр үҙ сиратында ейәндәренән замана техникаһына өйрәнеп, күңел төшөнкөлөгөнә әллә ни бирешмәй. Нисек кенә тимә, башта беҙҙең беребеҙ ҙә нисек ысын атай йәки әсәй булырға белмәй. Шунлыҡтан бала тәрбиәләгәндә, бигерәк тә тәүгеләрен, беҙ ирекһеҙҙән ниндәйҙер хаталар ебәрәбеҙ. Ә өләсәйҙәрҙең был йәһәттән тәжрибәләре күберәк, улар беҙҙең ошо ебәргән хаталарҙы матур ғына итеп төҙәтеп ҡуя. Быуындар бәйләнеше бер-береһе өсөн бик файҙалы булып тора – өләсәйҙәрҙең дә, ейән-ейәнсәрҙәрҙең дә яҡшы мөнәсәбәте уларҙың ғүмерен оҙайтыуға булышлыҡ итә. Ген балаға атай менән әсәйҙән генә күсмәй, ә бында өләсәй менән олатайҙың да роле бик ҙур икән. Баҡтиһәң, әсәй үҙҙәренең малайының ҡыҙына (ейәненсәренә) гендарының яҡынса 31 процентын, малайының малайына (ейәненә) тик 23 процентын ғына тапшыра икән. Ә уның ҡыҙының малайы менән ҡыҙына гены тигеҙ (25%) күсә. Ген яғынан өләсәйгә улдың ҡыҙы яҡыныраҡ, ә улдың улы был йәһәттән унан алыҫ тора. Күҙәтеүҙәр ҙә быны иҫбатлай икән.\nҒөмүмән, беҙҙең илдә күптәнән ғаиләгә ҡаршы «һалҡын һуғыш» бара. Халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса һуңғы 20 йылда рәсми никахта торған ғаиләләрҙең һаны 6 миллионға кәмегән, шул уҡ ваҡытта ғаилә төҙөрлөк кешеләрҙең иҫәбе 8 миллионға артҡан. Шул уҡ сериалдарҙы ғына алып ҡарайыҡ. Америка ғалимдары иҫәпләүе буйынса ошо «санта-барбараларҙы» ҡарау арҡаһында һуңғы 20 йыл эсендә Бразилияла 3 миллиондан артыҡ ғаилә тарҡалған, 800 меңгә кәм бала тыуған. Ҡунаҡ никахы, һынау никахы, граждан никахы тигән төшөнсәләр барлыҡҡа килде. Нисек кенә булмаһын, уларҙы ғаилә тип әйтеп булмай – был никах репетицияһы булып күренһә лә, ысынында ғаиләнән ҡасыуҙы аңлата. Был мөнәсәбәткә инеү – кеше һүҙенән ҡурҡып, ғаилә йораты төҙөп, унан ҡотолоу юлы ғына.\nӘҙәбиәт һәм сығанаҡтар исемлеге\nҒәбитов И.М. Башҡорт феминизмы һәм уның зыяны //Материалы VIII Всероссийской научно-практической конференции. 2016. С. 337-342. https://www.elibrary.ru/item.asp?id=26531761\nОтдельные демографические показатели («демографические таблицы»). Статистический бюллетень- Уфа: Башкортостанстат, 2020 – 24 с., табл.


21 Декабрь 2018, 02:13\nАлма ағасынан йыраҡ төшмәгән кеүек, беҙ ҙә атай-әсәйҙән ҡалышмайбыҙ...\nБеҙҙе ауылда музыкаль ғаилә булараҡ беләләр. Атайым менән әсәйем икеһе лә – сәнғәт кешеләре. Алма ағасынан йыраҡ төшмәгән кеүек, беҙ ҙә атай-әсәйҙән ҡалышмайбыҙ.\nНәркәс апайым Өфө сәнғәт училищеһының халыҡ музыка ҡоралдары бүлегендә уҡыһа, ҡустым Мирас менән мин ҡурайҙа уйнарға өйрәнәбеҙ. Кистәрен бергә йыйылып, һәр кем ҡулына үҙенең яраткан музыка ҡоралын тотоп уйнай башлаһа, беҙҙең ғаилә тотош бер оркестрҙы хәтерләтә. Атайым – думбыраһын, әсәйем ҡумыҙ сиртә, апайым гитарала уйнай, мин ҡурайҙа һыҙҙырам, ә ҡустым дөңгөр һуға. Атайым музыка ҡоралдары эшләү оҫтаһы ла булғас, беҙҙең өйҙә йәнең теләгән уйын ҡоралы бар.\nҒөмүмән, атайымдың ижади эшенең сиге юҡ. Ул “Башҡортостандың иң яҡшы сәсәне” исеменә лә лайыҡ кеше. Бынан тыш, үҙенең оҫтаханаһында думбыра, дөңгөр, ҡурай, ҡумыҙ кеүек башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарын да эшләй.\nӘсәйем – оҫта бейеүсе. Ул етәкләгән бейеү түңәрәгенә йәше-ҡарты бик теләп йөрөй. Уға эйәреп, хәҙер беҙҙә бөтә ауыл бейей, тиһәң дә була. Атайым менән әсәйем эш сәфәре менән Рәсәйҙе, Башҡортостанды арҡырыһынан буйына урап сыҡҡан. Улар башҡарыуында халҡыбыҙҙың көй-моңдарын, дәртле бейеүҙәрен төрлө милләт халҡы алҡышлап ҡаршылай.\nАтайым менән әсәйем беҙҙе кешегә тик яҡшылыҡ ҡына эшләргә, намыҫлы булырға, алама ғәҙәттәрҙән йыраҡ торорға өйрәтә. Әсәйгә лә, атайға ла берҙәй хөрмәт. Эште айырып тормай-быҙ: иҙәнде лә, һауыт-һабаны ла ялтыратып йыуып ҡуябыҙ. Атай керһә – йылына, әсәй керһә – йәмләнә, балалар керһә йорт шатлыҡ менән тула, тиҙәр. Беҙҙең йортобоҙ йылы ла, йәмле лә, шатлыҡ менән дә тулы.


Благовещенда Ҡала көнөндә сүп-сарҙы айырып йыйыу тураһында уйландылар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n17:50, 17 июля 2018 Иҡтисад\nБлаговещенда Ҡала көнөндә сүп-сарҙы айырып йыйыу тураһында уйландылар Фото: БР Экология министрлығы\nӨФӨ, 2018 йыл, 17 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБлаговещенда Ҡала көнөндә «Сүп-сарҙы айырып йыйыу өсөн» тигән акция үтте, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Экология министрлығында. Унда аң-белем таратыу өсөн ойошторолған «Йәшел Башҡортостан» республика экопроекты ирекмәндәре эшләне. Артабан эшкәртеү өсөн сүп-сарҙы айырып йыйыу – рәсәйҙәрҙең экологик грамоталылығының сираттағы этабы. Буталған ҡалдыҡтарҙы эшкәртеп булмай – иң баштағы сортлау кәрәк, шуның өсөн яҙылған контейнерҙар ҡулланыла. Икенсел сеймал алыу менән предприятиелар ҡыҙыҡһына, бынан тыш, республикала ҡаты-көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү буйынса яңы заводтар төҙөлә.\nТеги: ҡаты-көнкүреш ҡалдыҡтары, айырым йыйыу


12 / 02 / 2018 484\nШишмә ҡасабаһының 3-сө гимназияһы ла ярты быуатлыҡ юбилейын билдәләне\nБелем усағы районда ғына түгел, республика, Рәсәй кимәлендә лә билдәле. Гимназияны 102 уҡыусы алтын, 71-ре көмөш, 49-ҙы «Уҡыуҙағы айырым уңыштары өсөн» миҙалдары менән тамамлаған.\n10 / 02 / 2018 275\nӨфөнөң 115-се гимназияһы 50 йыллығын билдәләне\nҠала мәҙәниәт һарайында үткән тантанаға мәғариф усағын төрлө йылдарҙа тамамлаусылар, ветеран уҡытыусылар, педагогия коллективы һәм уҡыусылар йыйылды. Сәхнәнән хәтирәләр, ҡотлауҙар яңғыраны. Мәктәп теүәл фәндәр йүнәлеше буйынса махсуслашҡан. Уны тамамлаусылар араһында республикала танылған шәхестәр ҙә байтаҡ. Уларҙың береһе Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов. Яратҡан белем усағын 50 йыллығы менән бөгөн республика етәксеһе лә тәбрикләне.\n10 / 02 / 2018 313\nРәсәй фәне көнө уңайынан бөгөн Өфөнөң һигеҙ майҙансығында асыҡ лаборатория эшләне\nХалыҡтың фәнни яҡтан белемен тикшереүгә йүнәлтелгән акция быйыл икенсе тапҡыр ойошторолдо. Ил кимәлендә үткәрелә башлаған сара быйыл халыҡ-ара кимәлгә күтәрелде. Сөнки был юлы унда кәмендә 20 илдән, шул иҫәптән Ҡытай, Германия, Франция һәм Чехияла йәшәүселәр ҡушылды.\n10 / 02 / 2018 352\nЙәш һөнәрмән, «Ворлдскилс» чемпионатының төбәк этабына ингән йүнәлештәр иҫәбе киләһе йыл 42-гә етергә тейеш\nБыл турала Республика Башлығы бөгөн ярышта ҡатнашыусылар менән осрашыуҙа белдерҙе. Быйыл йәштәр 37 һөнәр буйынса һынау тота, үткән йылға ҡарағанда бишәүгә күберәк. Әммә был сик түгел, тине Рөстәм Хәмитов. Чемпионатта республиканың һәм күрше төбәктәрҙең һөнәрселек уҡыу йорттарында белем алыусы 300-ҙән ашыу йәштәр үҙ оҫталығын һынай.\n09 / 02 / 2018 336\nБашҡортостан «Берҙәм дәүләт имтихандарын ата-әсәләр менән бергә тапшырыу көнө» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушыла\nСараның маҡсаты сығаралыш синыф уҡыусыларының ата-әсәләрен имтихандың бөтә этаптары менән таныштырыу. Улар металл эҙләү ҡоролмаһы аша үтеп, бланк тултырғас Берҙәм дәүләт имтиханында буласаҡ темаларға оҡшаш эштәрҙә үҙҙәренең белемен тикшереп ҡарай ала.\n09 / 02 / 2018 296\nШтукатурҙар, ашнаҡсылар, иретеп-йәбештереүселәр һәм башҡа эшсе һөнәр эйәләре бер майҙанға йыйылды\nБөгөн Өфөлә «Йәш профессионалдар» тип аталған республика асыҡ чемпионаты башланды.\n08 / 02 / 2018 294\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның ижади мираҫы мәңгелек\nӘҙибәнең гәзит-журналдарҙа баҫылған мәҡәлә-очерктарынан тупланған китаптың исем туйы халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның 110 йыллыҡ юбилейы айҡанлы Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала үтте.\n07 / 02 / 2018 366\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә Автографтар көнө\nАкцияның маҡсаты милли телдәргә иғтибар йәлеп итеү, йәштәр араһында китапҡа һөйөү тәрбиәләү. Уның сиктәрендә татар телендә балалар өсөн ижад итеүсе Земфира Муллағәлиеваның «Аҡ яулыҡлы тау» һәм Хәлисә Рәйхандың «Бал яратам» шиғыр китаптарының исем туйы үтте.\nБашҡортостан археологтары үҙенсәлекле асыш яһаны\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының методологик һәм гуманитар тикшеренеүҙәр лабораторияһы ғилми хеҙмәткәрҙәре Ауырғазы районында археологик ҡаҙыныуҙар алып барған. Уларҙың эшмәкәрлегенең үҙенсәлеге шунда, Волга буйы федераль округында беренсе тапҡыр беҙҙең эраға тиклемге 19 быуатта йәшәгән кешеләр ҡурғандары асылған.\n06 / 02 / 2018 252\nКеҫә телфоны ярҙамында тел өйрәнеү\nСкайп аша хәҙер Өфөлә йәшәүселәр ҙә сит телдәрҙе һөҙөмтәле итеп өйрәнә ала. Ун беренсе синыфта ғына уҡыусы Айһылыу Мөлөкова Корея телен башта үҙаллы үҙләштергән. Телде камиллаштырыу өсөн хатта, сит илдең үҙенә лә барып ҡатйҡан.\n03 / 02 / 2018 244\nБөгөн республика мәктәп-гимназиялары уҡыусылары финанс грамота буйынса үҙ белемдәрен тикшереп ҡараны\nҺигеҙенсе йыл рәттән уҙғарылып килгән Бөтә Рәсәй төбәк олимпиадаһына быйыл йөҙҙән ашыу ҡатнашыусы килде. Проект өлкән синыф уҡыусыларына иҡтисад, финанс өлкәһендә белемдәрен нығытып, үҙҙәрен һынап ҡарау мөмкинлеге бирә.\n01 / 02 / 2018 300\nУртаҡ эш өсөн\nБашҡортостандың мәғариф министрлығы менән республика мәғариф профсоюз ойошмаһы араһында бөгөн өс йылға килешеү төҙөлдө. Документ социаль хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү, хеҙмәт хаҡын түләү, һөнәри мәғариф учреждение хеҙмәткәрҙәренә һәм уҡыусыларына төрлө льготалар булдырыуҙы күҙ уңында тота. Килешеүҙең айырым бер бүлеге йәш белгестәргә льготаларға, гарантияларға ҡағыла.\n01 / 02 / 2018 370\nӨфөнөң уңышлы кешеләре башҡорт теле курстарына йөрөй\nҺынлы сәнғәт менән шөғөлләнеүсе Айгөл Рәшитова үҙ оҫтаханаһындда башҡорт телен өйрәтеүсе курстар ойошторған. Заманса технологиялар башҡорт теле дәрестәрен бер үк ваҡытта социаль селтәрҙәрҙә лә алып барыу мөмкинлеге бирә.\n31 / 01 / 2018 258\nИлеш районында яңы мәҙәниәт усағы сафҡа инде\nБашҡортостандың 100 йыллығына арналған сираттағы объект төбәктең Иҫке Күктау ауылында асылды. Республика ҡаҙнаһынан 25, район бюджетынан 2 миллион самаһы аҡса тотонолған. 300 кешегә иҫәпләнгән тамаша залынан тыш, мәҙәниәт усағында китапхана, төрлө түңәрәктәр өсөн махсус кабинеттар ҙа бар.\n31 / 01 / 2018 330\nМилли баҫмаларҙың үҫеш мөмкинлектәре\nРайон һәм республика гәзиттәренең баш мөхәррирҙәре йыл да уҙғарылған семинарға Өфөгә йыйылды. Кәңәшмәлә баҫмаларҙы биҙәү, журналистиканы заман талаптарына яраҡлаштырыу, яңыса йүнәлештә эшләү юлдары өйрәнелде.\n31 / 01 / 2018 278\nӨфөнөң Максимовка ауылында йыл аҙағына тиклем 195 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы файҙаланыуға тапшырыласаҡ\nМәктәпкәсә йәштәге учреждение «Башҡортостандың 100 йыллыҡ юбилейына- 100 объект» проекты сиктәрендә тормошҡа ашырыла. Әлеге ваҡытта буш ятҡан майҙанда буласаҡ бинаның нигеҙе һалына. Төҙөлөш-монтаж эштәрен башҡарыу өсөн республика бюджетынан 150 миллион һум бүлеү ҡаралған.\n30 / 01 / 2018 357\nЙәштәргә - мәғариф проекты\nБыл үҙенсәлекле проекттың майҙаны - Өфө дәүләт нефть техник унивеситеты базаһы. Рәсәй Президенты грантына тормошҡа ашырыласаҡ «Берлек» алты айға иҫәпләнгән. Ул ғинуарҙан алып июнгә тиклем бер-нисә модулдә үтә.\n30 / 01 / 2018 322\nБашҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы колледжы студенттары Төркиәлә стажировка үтәсәк\nСит илгә улар апрелдә юллана. Әле яуаплы сәфәргә әҙерлек бара.\n29 / 01 / 2018 401


Күгиҙел ауылында үҙенсәлекле моң оҫтаһы, гармунсы һәм йырсы, әүҙем йәмәғәтсе Әхәт Урмантаевтың 65 йәшлек юбилейына арналған “Уйнат әле гармуныңды!” исемле кисә үтте. Уны ауылдың китапханасыһы, Күгиҙелдең мәҙәниәт һәм әҙәбиәт донъяһына нур өҫтәүсе, бихисап саралар үткәреүсе Зифа Мәүлитова ойошторҙо. Күркәм кисәлә Әхәт Әхмәҙулла улының ауылдаштары, яҡташтары, дуҫтары, йыр-моң һөйөүселәр ихлас ҡатнашты.\nБаймаҡ районы прокуратураһы Һамар өлкәһендә йәшәүсенең ялыуы буйынса тикшереү үткәрҙе.\nБашҡорттар йыһанды белгәнме икән? Әллә белем башы Юрий Гагариндың осоуынан ғына башланғанмы?\nИҫке Сибай мәктәбе уҡыусылары ошо һәм башҡа күп һорауҙарға яуаптарҙы эҙләне. Уҡыусылар СССР, Рәсәй космонавтикаһы тураһында мәғлүмәт алды, әммә иң ҡыҙығы шунда – барыһын да ысын мәғәнәһендә серле бүләк көтә ине. Йыһан серҙәрен өйрәтеүсе физика һәм астрономия уҡытыусыһы Зилидә Ғәзизйән ҡыҙы Шәрипованың яҙыусы икәнлеге лә асыҡланды. Был сара уның “Урал батыр йондоҙҙар илендә” китабының исем туйы рәүешендә ойошторолдо.\nҮҙебеҙҙең “Байтал” бит ул!\nДәүләкән балалар аяҡ кейемдәре фабрикаһының Икенсе Этҡолда асылыуы күбебеҙҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. “Байтал” исемен йөрөтә ул. Фабрика ике йыл эшләп килә. 60 кешегә урын булдырылып, утыҙҙан ашыу ҡатын-ҡыҙ эшләй.\nҺеҙ приз оттоғоҙ\nЙылдан-йыл мутлашыусылар халыҡтың аҡсаһын талап алыуҙың яңы ысулын уйлап таба. Улар тоҙағына эләкмәҫ өсөн бер нисә ябай, ләкин мөһим ҡағиҙәләрҙе белеү мотлаҡ.\nСара әсәләргә арналды\nӘсәйҙәр көнө уңайынан Темәскә ҡунаҡҡа саҡырғастар, икенсе тыуған ауылыма ҡыуанып юлландым. Бер юлы Гәзиткә яҙылыусы көнөн дә үткәрергә һөйләшелде.\nСысҡан кескәй булһа ла...\nРулгә иҫерек тотонһаң...\nМалҡайҙарың йәл түгелме?\nЙылға буйына ике һыйырын һуғарырға төшкән ҡатын нисек кенә тырышмаһын, был көндө уларҙы кире бороп алып ҡайта алмай.\nБашҡортостанда һайлау ойошҡанлы үтте\n18 сентябрҙә Етенсе саҡырылыш Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһына депутаттар һайлау үтте. Һайланған 450 кешегә депутат мандаты тапшырыласаҡ, шул иҫәптән 6 кандидат беҙҙең республиканан.\nҠала Советы ултырышы була


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УҠЫРҒА, ЭШЛӘРГӘ КИЛДЕК ТӘ ӨФӨЛӘ БЕР ҠОРҒА ТУПЛАНДЫҠ - 2022 - Мәҡәләләр\nҒәйнислам: Беҙҙең Йәш яҡташтар берлеге ассоциацияһы 2008 йылдан эшләй. Бөгөнгө көндә ойошма составында республиканың төрлө төбәгенән егерменән ашыу берлек иҫәпләнә. Ассоциацияла төрлө йүнәлеш буйынса эшләгән бүлектәр бар. Ойошманың үҙәгендә 9 кешебеҙ, ә берләшмәгә ингәндәрҙең дөйөм һаны 200-ҙән ашыу.\nКамил: Билдәле булыуынса, Өфөлә уҙған быуаттың 70-се йылдарынан алып Урал аръяғы райондарының йәштәре берләшеп, ошондай ойошмалар булдырған һәм әүҙем эшмәкәрлек алып барған. Ләкин уларҙың һәр береһе үҙаллы эшләгән. 2008 йылда иһә бөтә ошондай ойошмаларҙы бер ассоциацияға туплап, уның эшен тағы ла киңерәк йәйелдергәндәр. Берләшкән яҡташтар ассоциацияһын ул ваҡыттарҙа Тимур Лоҡманов, Азат Бадранов, Илнур Ҡотләхмәтов, Даян Сиражетдиновтар етәкләгән.\nҒәйнислам: Берлектең маҡсаты - республиканың төрлө район һәм ҡалаларынан килгән йәштәрҙе Өфөлә бер урынға туплау, бер береһе менән таныштырыу, уларға ҡала мөхитенә инеп китергә ярҙам итеү. Шулай уҡ йәмғиәткә файҙалы булған төрлө проекттарҙы тормошҡа ашырыу, уларға йәштәрҙе ылыҡтырыу, туған телдең ҡулланылышын әүҙемләштереү, милли мәҙәниәт үҫешенә үҙ өлөшөбөҙҙө индереү, фәнни-ғәмәли өлкәлә йәштәрҙе үҫтереү, спортҡа бағышланған һәм башҡа эштәр беҙҙең алдыбыҙҙа торған бурыстар. Улар араһында, мәҫәлән "Аҫылташ", "Урал мираҫы" һәм башҡа форумдарҙы билдәләргә була. Бындай эшмәкәрлек баш ҡалаға килгән йәштәргә юғалып ҡалмаҫҡа, төрлө өлкәлә үҙҙәрен табырға булышлыҡ итә. Камил: Төрлө район берлектәренең әүҙем эшмәкәрлеген билдәләп үткем килә. Улар райондаштарын бергә туплай, Йәш яҡташтар берлеге ассоциацияһына ҡушыла. Эште был рәүешле алып барыу һәр йәш кешене айырым туплауға ҡарағанда, күпкә отошлораҡ, бер райондан булғандар үҙ ойошмаларына ауылдаштарын, класташтарын саҡыра, улары иһә үҙҙәренең таныштарын ылыҡтара һәм район яҡташтар ойошмаһы киңәйә бара. Бында айырыуса район ойошмалары рәйестәренең эшен билдәләп үтергә кәрәк, сөнки нәҡ уларҙың ныҡышмалығы, тырышлығы, әүҙемлеге үҙ райондаштарын бер урынға тупларға һәм улар менән бергәләп эшләргә мөмкинлек бирә.\nБынан 20 йылдар элек Әбйәлил, Баймаҡ, Ейәнсура, Учалы, Белорет йәштәре берлеге әүҙем эшләне. Төрлө спорт һәм мәҙәни саралар уҙҙы, һабантуйҙар үтә ине. Ә бөгөнгө көндә был исемлекте тағы ла кемдәр тулыландырҙы?\nҒәйнислам: Урал аръяғы райондары бөгөнгө көндә лә Өфөлә иң әүҙем эшләгән берлектәр. Шулай уҡ уларға иш булып Краснокама, Йылайыр, Балаҡатай, Илеш, Федоровка райондары йәштәре лә үҙ берләшмәләрен булдырып, актив эшмәкәрлек алып бара.\nКамил: Ысынында, Ғәйнислам һанап үткән райондарҙың йәштәре берләшеп, беҙҙең менән тығыҙ бәйләнештә эшләй башлауҙары ҡыуаныслы күренеш. Ни өсөн тигәндә, әлегә тиклем баш ҡалала уҙған төрлө сараларҙа ул райондарҙан сыҡҡан йәштәр һирәк ҡатнашты. Ни тиһәң дә, Башҡортостан тик Урал аръяғы райондарынан ғына тормай. Шуға күрә беҙгә башҡа район йәштәрен дә үҙебеҙҙең проекттарға ылыҡтырып, бергә төрлө саралар уҙғарып, аралашып йәшәргә тырышырға кәрәк. Башҡортостан ҙур биләмәле төбәк һәм уның йәштәре бер төптән булып, һәр яңы башланғысты әүҙем күтәреп алып, бөтә сараларға ла үҙ делегаттарын ебәреп торһа, ҙур уңыштарға өлгәшеүебеҙгә шик юҡ.\nДаими уҙғарған төрлө форум, спорт, мәҙәни сараларҙан тыш, бөгөнгө көндә берлек тағы ниндәй мөһим проекттар өҫтөндә эшләй?\nҒәйнислам: Хәҙер йәштәр алдында иҫ киткес мөмкинлектәр асылған, ниндәй өлкәлә булһа ла үҙеңде һынап ҡарарға, төрлө проекттар менән ил, донъя кимәлендә сығыш яһарға, гранттар оторға була - бары тик теләгең генә булһын. Гранттарға килгәндә, беҙҙең Башҡортостан йәштәре үҙҙәренең идеяһын төрлө проекттарға һалып, әллә күпме сараларҙа ҡатнашып, финанс ярҙам алыуға өлгәште. Беҙ уларҙың һаны тағы ла күберәк булһын һәм республикала йәштәребеҙ тарафынан ойошторолған төрлө саралар артһын, тигән уй-фекерҙе өҫкә күтәрәбеҙ. Шул уҡ туризм өлкәһендә әллә күпме эштәр атҡарырға була, фермерлыҡ, фәнни эштәр менән шөғөлләнергә мөмкин, һәм башҡалар. Ә форумда ҡатнашырға һәм грантҡа дәғүә итерлек проекттар яҙыу еңелдән түгел. Ошоно күҙ уңында тотоп, беҙ әлеге мәлдә "Проекттар мәктәбе" эшмәкәрлеген әүҙемләштерәбеҙ. Уның сиктәрендә төрлө өлкәлә уңышлы эшмәкәрлек алып барған һәм үҙ проекттарына гранттар алыуға өлгәшкән кешеләр йәштәргә теге йәки был программа тураһында һөйләйәсәк. Шулай уҡ нисек итеп проект яҙырға, комиссия алдында уны нисек яҡларға, грант алғас, эште нимәнән башларға, проектты тормошҡа ашырыу уңышлы булһын өсөн ниндәй аҙымдар яһарға һәм башҡа күп төрлө һорауҙарға яуап бирәсәк мәктәп.\nКамил: Башҡортостан федераль кимәлдә гранттар алыу буйынса тәүге 5 урында тора. Был беҙҙең йәштәрҙең ни тиклем сәмле, үҙ идеяһын, хыялын ысынбарлыҡ итеү өсөн тырышыусы, маҡсатлы, дәртле булыуы тураһында һөйләй. Ошондай йәштәр һаны тағы ла артһын һәм беҙҙең төбәк тағы ла күберәк һәм ҙурыраҡ гранттар отһон, тигән уйҙы алға һөрөп, әлеге мәктәп эшмәкәрлеген алып барыу тураһында килештек. Ғәйнислам: Мәҫәлән беҙҙең ассоциация "Яҡташтар көсө" исемле проектты тәҡдим итеп, 3 миллион һум күләмдә грант алды. Башҡортостанда Радий Хәбиров инициативаһы менән "Атайсал" программаһы уңышлы эшләп килә. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, ошо проектта ҡатнашҡан һәм үҙенең тыуған ерендә ниндәйҙер эште атҡарып сыҡҡан шәхесте шул район биләмәһе йәштәре менән осраштырып, аралаштырып, уларҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуаптар табырға булышлыҡ итәбеҙ. Йәштәргә үҫер, дөрөҫ юлдан барыр өсөн матур өлгөләр кәрәк. Ә үҙенең тыуған ере өсөн тырышҡан кеше нәҡ ошондай өлгөлө шәхестәрҙең береһе лә инде. Беҙҙең проект быуындар бәйләнешен нығытыуға, улар араһындағы аралашыуҙы әүҙемләштерергә, ололарҙың йәштәр менән тәжрибә бүлешеүенә йүнәлтелгән. Бындай осрашыуҙар барышында беҙ шулай уҡ баш ҡалалағы йәшәйеш менән таныштырабыҙ, төрлө уҡыу йорттары тураһында мәғлүмәт бирәбеҙ.\nКамил: Йыл да үткәрелеп килгән "Аҫылташ" форумы шулай уҡ беҙҙең мөһим проекттарыбыҙҙың береһе. Ул башҡорт йәштәренең йыйылышып аралашыу, фекер уртаҡлашыу, үҙ идеялары менән бүлешеү, спорт һәм мәҙәни саралар майҙаны. "Аҫылташ"тың төп һәм мөһим проекты - башҡорт телендә ойошторолған дебаттар.\nБындай уйындар 2017 йылдан башлап үткәрелә. Төрлө мәсьәләләр, тема һәм һорауҙарҙы үҙ эсенә алған парламент дебат уйындары бөтә республика йәштәре араһында ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Декабрҙә уҙған дебат уйындары еңеүселәре итеп Илһам Килмәтов һәм Камила Бикбаеванан торған Көйөргәҙе районы командаһы билдәләнде.\nШулай уҡ бөгөнгө көндә миллилеккә, милли үҙаңға ҙур иғтибар бирелеүен күҙ уңында тотоп, декабрь башында онлайн форматта "Урал мираҫы" тип аталған ғилми йәштәр этнофорумын үткәрҙек. Сарала миллилектең (этно) йәшәйәшебеҙгә нисек һәм ниндәй кимәлдә тәьҫир итеүен, шулай уҡ уның үҙтәрбиәлә һәм рухи үҫештә ниндәй роль уйнауын асыҡларға тырыштыҡ. Форумда билдәле йәмәғәт эшмәкәрҙәре, сәйәсмәндәр һәм башҡа төрлө өлкәлә эшләүсе шәхестәр спикер булараҡ сығыш яһаны һәм ҡатнашыусыларҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуаптар бирҙе.\nЕгеттәр, тел тураһында һүҙ ҡуҙғатҡас, был темаға төплөрәк туҡтайыҡ. Глобализация заманында йәшәйбеҙ һәм ошондай ваҡытта туған телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлап ҡалыу һәм уны үҫтереү өсөн ниндәй эштәр башҡара алабыҙ?\nҒәйнислам: Туған тел, мәҙәниәт, ғөмүмән, миллилек һәр кем өсөн иң ҙур рухи сығанаҡ. Уларҙы яҡлау, һаҡлау, киләсәк быуынға тапшырыу бөтә милләт алдында торған иң ҙур бурыстарҙың береһе. Туған телеңде яратыу тәү ҡарашҡа бәләкәй генә булған аҙымдарҙа, эштәрҙә сағыла. Әллә ҡасан инде телефонда ҡулланыу өсөн башҡортса клавиатура эшләнеләр, уны телефоныңа ҡуйып, хәбәрҙәрҙе башҡортса яҙыуың да ошо йүнәлештәге ҙур аҙым булып тора. Шулай уҡ республикала сыҡҡан гәзит-журналдарҙы уҡыу, спектакль-концерттарға йөрөү ҙә милли баҫманы, мәҙәниәтте һаҡлап ҡалыуға булышлыҡ итәсәк бит. Барыһы ла ябай һәм бөтәһе лә үҙебеҙҙән тора. Көндәлек тормошобоҙҙа сағыла телебеҙгә һәм башҡа өлкәләге миллилеккә булған ҡарашыбыҙ.\nКамил: Күптән түгел халыҡ иҫәбен алыу кампанияһы тамамланды. Ябай ғына иҫәп ҡағыҙындағы һәр яуап тотош милләттең артабанғы яҙмышына йоғонто яһаясаҡ. Шуға күрә һәр кем бөтә яуаплылығын һалып, туған милләтенең киләсәген күҙ уңында тотоп эш иткәндер, тип ышанғы килә. Был өлкәлә йәштәр ҙур эштәр атҡара. Ғәйнислам билдәләп үткән башҡортса клавиатураны күптәр ҡуллана, һүҙҙәрҙе урыҫсанан башҡортсаға әйләндергән һүҙлектәр эшләнеләр, балаларға башҡорт телендә һөйләшкән, йырлаған уйынсыҡтар етештерәләр. Шулай уҡ телевизорҙа уңышлы тапшырыуҙарҙың береһе булған "Әлләсе" уйынын виртуалләштереү өҫтөндә эшләй егеттәр. Интернет селтәрендә лә миллилеккә ҙур иғтибар биргән егеттәр һәм ҡыҙҙар үҙ биттәрен әүҙем алып бара. Башҡорт телле блогерҙарыбыҙ бар. Быларҙың барыһы ла телде, мәҙәниәтте, тарихыбыҙҙы, дөйөмләштереп әйткәндә, башҡорт булмышыбыҙҙы һаҡлап ҡалыуға ҙур өлөш индерә.\nҒәйнислам: Халыҡ иҫәбен алыуға килгәндә, сараның мөһимлеген һәм кәрәклеген инҡар итеп булмай. Милләт булараҡ бөгөнгө хәлебеҙ ниндәй, туған телебеҙҙең артабанғы яҙмышы һәм башҡалар - быларҙың бөтәһе лә сағылыш таба бит инде. Ләкин быны барыһы ла аңлап эш итәме, бына мәсьәлә нимәлә. Минең фекеремсә, йәштәр араһында халыҡ иҫәбен алыуҙың бөтә мөһимлеген төптән аңламағандар ҙа бихисап. Һәм ололар тарафынан ошо йүнәлештә аңлатыу эштәре алып барыуҙы яңы кимәлгә күтәреү мөһим. Был эшмәкәрлек йәштәр араһында ғына түгел, ә киләсәктә үҙҙәре айырым шәхес булараҡ иҫәп алыуҙа ҡатнашасаҡ мәктәп уҡыусылары араһында ла киң йәйелдерелергә тейеш, тип иҫәпләйем. Һәм, иң мөһиме, аңлатыу эше иҫәп алыу процесы башланыр алдынан ғына түгел, ә даими рәүештә алып барылһа ине, тигән теләктә ҡалам.\nШулай уҡ иҫәптә бар, һанда юҡ, тигән һымаҡ булмайыҡ. Башҡорт булараҡ теркәлергә һәм үҙебеҙҙең матур йәшәйешебеҙ, эшмәкәрлегебеҙ менән иҫбатлайыҡ. Милләт, республика һәм тотош ил өсөн файҙалы булырлыҡ маҡсаттарыбыҙҙы донъяға ашырыу өҫтөндә әүҙем эшләйек. Конкурентлыҡ һәм компетентлы булыу кимәлен үҫтерәйек.\nЙәш яҡташтар берләшмәһенең эшен тағы ла әүҙемләштереүҙе нимәлә күрәһегеҙ?\nҒәйнислам: Ассоциацияға килгән, беҙгә ҡушылған һәр кешене, район берлектәрен шатланып ҡаршы алабыҙ. Сөнки уларҙың һәр кеме үҙе менән яңы идея, яңы ҡараш алып килә, ойошманы тулыландыра. Берләшмәлә тик башҡорт йәштәре генә бар һәм буласаҡ, тиеү хата, сөнки ойошмаға теләге булған һәр милләттең йәш вәкиле килеп ҡушыла ала, беҙ һәр кемгә асыҡбыҙ. Киләсәктә берләшмәлә Башҡортостандың бөтә төбәгенән дә йәштәр тупланыр һәм улар бер төптән булып ҙур эштәр атҡарыр, тип ышанам. Ойошмаға рәхим итегеҙ. Бөгөнгө көндә йәштәр алдында бөтә ишектәр ҙә асыҡ, тырышлыҡ ҡына кәрәк, ә ойошма һәр йәш кешенең маҡсаты ысынбарлыҡ булһын өсөн ярҙам итергә тырыша.\nКамил: Берләшмә үҙе алдына Башҡортостан йәштәрен генә түгел, ә беҙҙең төбәктә тыуып үҫеп, бөгөнгө көндә Рәсәйҙең төрлө төбәгендә уҡыған, эшләгән йәштәрен дә берләштереү маҡсаты ҡуйған. Әлеге ваҡытта Мәскәү, Санкт-Петербург, Ырымбурҙағы Башҡортостан йәштәре берлектәре менән тығыҙ бәйләнеш булдырылған.\nҮҙ эшен, шөғөлөн мөкиббән китеп башҡарыусыларҙың ихласлығы, маҡсатлығы күҙҙәрендә сағыла. Әңгәмә барышында Ғәйнислам менән Камилда нәҡ ошо осҡондо күреүем, үҙҙәренең эшмәкәрлеге тураһында янып-ярһып һөйләүҙәрен ишетеүем улар етәкләгән ойошманың киләсәге ышаныслы булыуына асыҡ ишараланы. Нәҡ ошондай әүҙем йәштәребеҙ үҙҙәре лә алға бара һәм арттарынан башҡаларҙы ла эйәртә. Йәш яҡташтар берлеге ассоциацияһына эштәренең уң булыуын, маҡсаттарының тормошҡа ашыуын теләргә генә ҡала.\nЯҙылған: 21.01.22 | Ҡаралған: 156


Бүздәк районының Килем ауылы - республиканың 14 тарихи-мәҙәни үҙәктәренең береһе. Ауылда башлыса татар милләте йәшәй. Йәмәғәтселәрҙең быға оҡшаш эш формаһы, ул халыҡтың мәҙәниәтен һаҡлауға йүнәлтелгән, башҡа бер төбәктә лә юҡ. Республиканың тарихи-мәҙәни үҙәктәренең тәжрибәһе уникаль һәм ил күләмендә ысынлап та баһалап бөткөһөҙ.\n"Килем" татар тарихи-мәҙәни үҙәгенең эше - ул төрлө планлы эшмәкәрлек массивы. Ул райондың вокал, хореография коллективтарын, театр студияларын, педагогтарҙың методик берекмәләрен, кәсепселәрен берләштергән.\n- Тарихи-мәҙәни үҙәк белгестәре ҙур эш башҡара, быға инаныу өсөн дөйөм район байрамдарының береһенә килеү ҙә етә, - ти Бүздәк районы мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Дания Төхфәтуллина. - Бөгөн беҙҙә "Еңеү салюты" фестиваленең һайлап алыу этабы бара.\nТарихи-мәҙәни үҙәк, үҙ сиратында, ижади коллективтарҙың эшен ойоштора. Бүздәк районында 60-тан ашыу хореографик ансамбль иҫәпләнә. Унда кесеһенән алып олоһона тиклем шөғөлләнә.\n- Иң кескәй бейеүселәргә - 7-8 йәш, - ти Бүздәк ауылы Сәнғәт балалар мәктәбенең хореография бүлеге уҡытыусыһы, "Йәйғор" ансамбле етәксеһе Зилә Нәсибуллина. - Әлбиттә, бейеү серҙәренә төшөнөү, айырыуса халыҡ бейеүҙәренә, еңелдән түгел. Кескәйҙәр менән 1-2 йыл шөғөлләнһәң, һуңынан уларҙы бейеүҙән айырам тимә.\nБашланғыс һәм урта төркөмдәрҙә уҡыуын тамамлаған үҫмерҙәрҙең 90 проценты тиерлек ололар ансамблдәрен тулыландыра.\n"Өмөт" ансамбле районда иң танылған һәм "оло" коллективтарҙан һанала. 1969 йылда ул халыҡ исеме алды һәм уны республика һәм Бөтә Рәсәй конкурстарында бер нисә тапҡыр иҫбатланы.\nРайондың "Әхирәттәр" тип аталған коллективы ла киң танылыу яулай. Ансамблдең ун солисткаһы - өләсәйҙәр, хеҙмәт ветерандары аҙнаһына бер тапҡыр Әмир ауылы клубында йыйылып, йырлайҙар, ҡул эше тоталар. Улар үҙҙәре бәйләгән һәм сиккән әйберҙәрен районға килгән ҡунаҡтарға бүләк итә.\nБүздәк районы кәсеп оҫталары менән дә дан тота. Бында милли кәсеп йолалары - талдан үреү, умарта әҙерләү, туҡыусылыҡ һаҡланып ҡына ҡалмай, әммә быуындан-быуынға күсә килә. Урындағы һәр оҫтаның үҙ уҡыусыһы бар. Мәктәп халыҡ кәсебе үҙәгенә әүерелә.\nМәктәп туған тел өйрәнеү үҙәге булып ҡала. Миҫал өсөн, Килемдә татар теле 1-се синыфтан 11-гә тиклем уҡытыла. Бынан тыш, мәктәп эргәһендә әҙәби түңәрәк эшләй, бында уҡыусылар районда танылған яҙыусылар һәм шағирҙар менән аралашып ҡына ҡалмай, әммә улар үҙҙәре лә тәүге әҙәби әҫәрҙәрен ижад итә. Йәш ижадсылар төрлө тема һайлай: балалар тыуған яҡ - республиканың үҙенсәлекле тәбиғәте, яратҡан ауылы, ил тарихы - ветерандар, урындағы архитектура ҡомартҡылары - 1821 йылда төҙөлгән Килем һарайы һәм мәсете тураһында яҙа. Мәктәп эргәһендә шулай уҡ театр түңәрәге эшләй. Башҡорт теле уҡытыусыһы Лиза Аҙнағолова һәм китапханасы Рида Зөбәйерова халыҡсан һәм популяр әҙәби сюжеттарҙы уҡыусылар менән бергә тормошҡа ашыра.\nКилем ауылы кешеләре билдәләүенсә, тарихи-мәҙәни үҙәк барлыҡҡа килгәс, район һәм ауыл икенсе рухи һулыш алды. Әгәр халыҡтың мәҙәниәтте, телде, кәсепте һаҡлау теләге булмаһа, бер ниндәй ҙә йәмәғәт ойошмаһы бөтә район халҡын бер идея аҫтына бергә йыя алмаҫ ине. Ә Бүздәк районы халҡының теләге ҙур.


Киткәндәр кире ҡайта » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nКиткәндәр кире ҡайта\nМәртәбәле яҙыусыларыбыҙҙың береһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ҡыйғы районы Абзай ауылы ҡыҙы Нажиә ИГЕҘЙӘНОВА етенсе тиҫтәһен артмаҡланы. Нажиә ханымдың сатира һәм юморға ҡоролған хикәйәләре лә, тормошсан ваҡиғаларҙы һүрәтләгән етди прозаһы ла ауыл ерлегенә бәйле. Уҡыусыларға тәҡдим иткән яңы әҫәрендә лә ул үҙенә тоғро, әммә был юлы автор етди ысынбарлыҡтан да, мәрәкәнән дә бер аҙ тайпылып, өмөткә ҙур урын ҡалдырған мөғжизәләр донъяһының шаршауын күтәрә. Бәхеткә юл асҡан шул өмөт нуры ҡәләм оҫтаһының үҙ күңелен дә, ул тыуҙырған ижад илен дә һәр саҡ яҡтыртып торһон!\n...Өфөнән такси менән ҡайтырға сыҡҡан Нурзифам юл фажиғәһенә эләгә. Таксист та, өс пассажир ҙа һәләк була. Һа-а-ай, юлдарҙың насарлығы!.. Яман юлдарҙа күпме кешенең ғүмере өҙөлә.\nҠунаҡ бүлмәһенең уртаһына ҡуйҙыҡ табутты. Хушлашырға килеүселәр бихисап. Ҡапыл аҡ күбәләк күрҙем. Яй ғына күҙәтәм тегене. Нурзифамдың башы тирәләй оса: йә маңлайына ҡуна, йә, ҡанаттарын нескә ҡағып, портретҡа йүнәлә.\nМәрхүмәнең өсөнә, етеһенә бағышланған аят уҡыттыҡ. Дауыттан һорайым: «Нурзифа менән уның портретын уратып осҡан аҡ күбәләкте күрҙеңме?» «Ҡыш ниндәй күбәләк булһын?..» – Ул, сикһеҙ ғәжәпләнеп, күҙҙәрен тултырып миңә ҡараны – йәлләне лә, шикләнде лә шикелле. Ысынлап та, сатлама һыуыҡта ғүмере бер генә көнлөк күбәләк ҡайҙан хасил булһын ти. Тимәк, күҙемә күренгән...\nХәләл ефетем менән бүтән бер ҡасан да күреү-күрешеү мәхрүмлеге йөрәгемде телә. Был ҡәҙәре тетрәнеште күтәрмәм кеүек. Донъяның мәғәнәһе ҡалманы – хатта йәшәгем килмәй. Сәстәре дала ҡылғаны һымаҡ ағарып ҡалған, бик бөтөрөнгән әсәгә терәк кәрәклеген аңлау ғына көс биргәндәй. «Ваҡыт – дауа» тиһәләр ҙә, нисәмә йылдар толҡа тапманым – һөйөклөмдө төштәремдә күрҙем, шиғырҙар яҙҙым, көйҙәр сығарҙым. Әммә бағышлауҙарымды бер кемгә ишеттермәнем – улар йәрем менән минеке генә ине.\nНурзифаның йыллығы етте. Аят уҡытырға йыйынабыҙ. Был сара Дауыттың ауылға ҡайтҡан сағына тура килде. Гүзәлиә гөманлы ине.\nҠунаҡтарҙы оҙатҡас, дүртәүләшеп – Гөлзифа ҡәйнәм, Гүзәлиә, Дауыт, мин – Нурзифаның портретына ҡарап торабыҙ. Уның ҡарашы яғымлы, алсаҡ.\nГүзәлиә ҡапыл ағарынды, сайҡалды ла Дауыттың беләгенә тотондо:\n– Ай, эсемә әллә ни булды... нимәлер ҡыбырлаған һымаҡ, – тине оялып һәм йөҙөн ситкә борҙо.\nҠәйнәм уға һынсыл ҡарашын төбәне:\n– Ҡурҡма – сабыйға йән инде, – тип йәш ҡатындың арҡаһынан һөйөп ҡуйҙы.\n...Йоҡларға һуң ятһам да, йоҡлай алмайым. Шулай ҙа таңға табан серемгә киткәнмен. Төшөмдә йәмәғәтем менән йөрөгән яланды күрҙем. Имеш, Нурзифам йылмайып ҡаршыма йүгерә: ҡосағында – аҡ, зәңгәр ҡыңғырау сәскәләре...\n– Иҙелбәк, мин ҡайттым, – тине ул ап-асыҡ итеп.\nКөтөлмәгән шатлыҡтан тын алыуы ҡыйынлашты. Шыбыр тиргә батып уяндым. «Төштәремдә күреп, ай ҡыуанам, һүҙ әйтәйем тиһәм, уянам...» тигән халыҡ йыры ҡалай тура килә. Төшөмдө түкмәй-сәсмәй Гөлзифа әсәйгә һөйләнем.\n– Аят уҡытҡанға рухы шатланған. Балам минең дә төшөмә инде: аҡ алъяпҡысын бәйләп, бәлеш бешереп йөрөй. Йөҙө ҡояштай балҡый, ихлас. – Ул етдиләнде, уйланды ла һаҡ ҡына һораны. – Мин ҡайттым, тинеме?\n– Ғәжәп, эйе, шулай тине шул.\n– Һәйбәт төш, Иҙелбәк улым. Икебеҙҙең дә төшөбөҙгә матур ингән.\nТөш күргәндән һуң саҡ ҡына тынысландым – йөрәгем тулауы баҫылғандай булды.\nҠәйнәм айырым бүлмә биргәйне – оҫтаханам да, йоҡо бүлмәм дә шул. Ҡылҡәләмемде тырышып ҡулға алдым. Аптырарһың: ижади хыялым юҡ, көсләп ниҙер яҙырға маташам. Башҡаларҙы ҡабатлайым һымаҡ.\nДауыт тыуған ауылына ҡайтты. Бәләкәй генә бүлмәлә Гүзәлиә, ун йәшлек ҡыҙы Гөлиә йонсоғайнылар. Дуҫымды урта мәктәпкә директор итеп тәғәйенләнеләр.\nУл саҡта Ҡыйғыр ауылының урта мәктәбендә һүрәт төшөрөү дәресенән уҡыта инем. Гөлзифа әсәйҙе тыуған көнө менән ҡотларға Дауыт дуҫым ҡатыны, ҡыҙы менән килде. Табындан һуң бүлмәмә күҙ һалырға булды дуҫтарым:\n– Иҙелбәк, ниҙәр төшөрәһең, беҙгә күрһәт әле.\n– Әйҙәгеҙ, ҡарарлыҡ нәмәләр аҙыраҡ бар.\nБарыбыҙ ҙа оҫтаханаға сыҡтыҡ. Нурзифам менән сәскәле яланда йөрөгәнебеҙҙе, ҡуш ҡарағас эскизын, аҙаҡ яҙырмын, тип ситкәрәк һалғайным. «Ҡалған эшкә ҡар яуа», тиҙәр. Ваҡыт тапманыммы, эскиз нисәмә йылдар ятты. Һәм яңыраҡ ниңәлер күңелем елкенеп, аҙна эсендә пейзажды киндергә төшөргәйнем. Гөлиә шуға ҡарап торҙо ла:\n– Бигерәк матур. Тик ошонда сәскәләр өҫтәгәндә тағы ла шәберәк булыр, – тимәһенме.\n– Ҡайһы урында? – Мин ҡыҙыҡһынып ҡыҙға ҡарайым.\n– Ошо ергә.\n– Ә ниндәй сәскәләр?\n– Аҡ... тағы... зәңгәр сәскәләр. Ҡыңғырау сәскәләре.\nИҫем китте, ғәжәп иттем. Шулай ҙа йәнә һорау бирҙем?\n– Ағы нисәү ҙә зәңгәре нисәү?\n– Аҡ сәскә – биш, зәңгәре етәү булһын, – Гөлиә етди ҡарашын миңә төбәне.\nЙәнә тетрәндем: Нурзифам нәҡ шул ерҙә, нәҡ шунсама сәскә төшөрөргә кәңәш биргәйне...\n– Ҡайҙан беләһең? Ҡасан был урында булдың? Аңлат, Гөлиә.\n– Бер ҡасан да булманым. Күңелем әйтә. Һиҙенәм, тиергәме... Әллә төшөмдә күрҙем микән... Нисек аңлатырға белмәйем. – Ҡыҙыҡай, үпкәләй яҙып, ирендәрен турһайтты.\n– Бәй, минең дә иҫемә төштө – Нурзифам да шулай тигәйне шул... – Гөлзифа әсәй, күҙҙәрен тултырып, Гөлиәгә ҡарап тора.\n...Ғүмер тигәнең тиҙ үтә. Әле тәфсирләгән хәлдән һуң биш-алты йыл уҙғанын да тойманым. Хәҙер Өфө тип ашҡынмайым, Ҡыйғырҙа йәшәргә башкөллө күндем – кешеләргә өйрәндем. Ауыл халҡы ла үҙ итә, хөрмәтләй. Әммә... ауылдан ҡуҙғалмауымдың сәбәбе бүтән ине...\nДауыт дуҫымдың Гөлиәһен – торғаны бер мөғжизәүи ҡыҙҙы – күрһәм, йөрәгемдең әрнеүе баҫыла, күңелемдең өҙөләм-өҙөләм тигән нескә ҡылдары нығына. Эшкә дәрт-дарманым арта – яҙып өлгөр генә. Торараҡ ун алты йәшлек Гөлиәнең дә миңә тартылыуын бар булмышым менән һиҙәм. Әммә хистәремде йүгәнләргә тырышам. Дауыт дуҫым менән Гүзәлиәнән оялам. Беҙҙең сетерекле хәлебеҙҙе барыбер бөтәһе лә белде, тойҙо. «Һөйөүҙе йәшереп буламы?» – тип дөрөҫ йырлайҙар. Ҡыҫҡаһы, Гөлиә ҡыйыу булып сыҡты: ун һигеҙ йәшендә мине телһеҙ итте:\n– Иҙелбәк ағай, мин һеҙҙе өҙөлөп яратам, – тимәһенме.\n– Уйлап әйтәһеңме, уйнап әйтәһеңме, Гөлиә? Һин – минең иң яҡын дуҫымдың балаһы. Һиңә өмөтләнергә тамсы хаҡым юҡ. Ә иң мөһиме – мин оло, һинең өсөн ҡарт. Айырма – егерме өс йәш.\n– Һи-и, ағай, егерме өс йәштең айырмалығы...\nБәхеткә Гөлиә хәбәрен һөйләп бөтөргә өлгөрмәне, әхирәте саҡырҙы:\n– Бәй, һине көтә-көтә көтөк булдыҡ, репетицияны оноттоңмо әллә? Тиҙерәк бул!\nУлар мәктәпкә йүгерҙе. Артабан ни эшләргә, нисек йәшәргә?\nУйлайым-уйлайым да бер үк һығымтаға киләм: беренсенән, хәҙер инде Өфөгә тиҙерәк китергә кәрәк; икенсенән, Гөлиәне оноторға бөтә хәселемде егермен. Йәш ҡыҙ ҙа тәүге хыялый хис-тойғоларынан арыныр. Уның ғүмере алда – тағы ғашиҡ булыр.\n...Бер көндө Гөлзифа әсәй яйлап ҡына, һаҡ ҡына һүҙ башланы:\n– Улым, ултыр әле ҡаршыма, кәңәшләшергә кәрәк. – Тауышы яғымлы, әйтерһең, бәпес әүрәтә. Өҫтөндә яңы күлдәк, яулығын иңдәренә төшөрөп ябынған. Әммә ҡиәфәте һәләк етди. Әңгәмәнең ябай түгеллегенә төшөндөм. Әйтәһе һүҙҙәре бик мөһимдер.\n– Хәл-әхүәлеңде белеп, күреп йөрөйөм – Өфөгә ҡуҙғала алмай ыуаланаһың. Ҡыйғырҙа ни ғүмер йәшәнең – бөтөнләйгә ҡал. Һүрәттәреңде төшөр ҙә төшөр – халыҡ ярата. Әлегәсә шул ҡәҙәре дан һүрәтсе беҙҙең ауылда ғына түгел, районда булманы. Хазина бит һин, ауылыбыҙ йәме. Китһәң, бөтәһе лә етемһерәр. Айһынды* өйҙө ҡәберемә алып китмәйем бит. Бөтә донъямды һиңә яҙҙырҙым – ана дүкәминттәрен йыйып ҡуй. Бәхәсләшмә, уйлап эшләнем. Йәнә. Беҙ был өйгә килен төшөрәйек. Хаҡ Тәғәлә ғүмер бирһә, өләсәй булып, ейән-ейәнсәр һөйөргә лә яҙыр. Хәбәремде бүлдермә, улым, тыныс ҡына тыңла. Күптән күҙәтеп йөрөйөм – төшәсәк килен һәләк күрмәлекле, килмәгән-килешмәгән ере юҡ, бик тәрбиәле – һәйбәт кешеләрҙең балаһы. Ә иң мөһиме – ул һине ихлас ярата. Ир менән ҡатын яратышып, бер-береһен хөрмәт итеп йәшәһә генә донъя матур – ғүмеркәй заяға үтмәй. Әйткәндәй, һеҙҙең ишләнеүегеҙгә ата-әсәһе лә риза.\n– Урыҫ әйтмешләй, «Без меня меня женили». Һуң, ул ҡыҙҙы мин беләмме? Мин бит... ни...\nГөлзифа әсәй һүҙемде бүлдерҙе:\n– Бәхетле ит Гөлиәне.\nҺүҙһеҙ ҡалдым. Әллә көтөлмәгәнлектән, әллә шатлыҡтан башым әйләнде. Ул арала кейенеп-яһанған Гүзәлиә менән Дауыт, Даһия, Даһияның йәмәғәте килеп инде – йөҙҙәре балҡый, күҙҙәре йылтырай.\nГөлзифа әсәй уларҙың килеүенә һис ғәжәпләнмәне – тимәк, алдан килешкәндәр, кәңәшләшкәндәр.\nГөлзифа әсәйҙең һуңғы һүҙҙәрен ишеткәндәрҙер, ахыры, Дауыт, ғәҙәтенсә, ҡулбашымды ҡағып алды:\n– Бына яусылап килдек, – тине туранан-тура. – Тәүге мөхәббәт онотолмай, бергә булмаһағыҙ, Гөлиә һине мәңге онотмаясаҡ – һарыларға һабышасаҡ.\n– Атаһы менән тиңдәш кешегә кейәүгә сығырға һис теләмәҫ Гөлиә. – Мин, хайран ҡалһам да, йылмайырға тырыштым.\n– Һинән биш йәшкә өлкәнерәк икәнемде ниңә иҫәпкә алмайһың? – Дауыт дуҫымдың ауыҙы йырыҡ.\nШул һүҙҙәрҙе көтөп кенә ултырғандай, Гөлзифа әсәйҙең йөҙө нығыраҡ асылып, тауышы көрәйҙе:\n– Ир кешегә кәләшенән олораҡ булыу насар түгел. Борон ҡатындар еңел-елпелеген елгә елгәрергә өлгөргән, аҡыл ултырған олпат йәмәғәтен хөрмәтләп, ҡәҙерләп йәшәгән. Абруйы ҙур, тамыры ныҡ ир – ҡаҡшамаҫ таяныс. Хәҙер генә ир затының ҡәҙере кәмей. – Ул беҙгә диҡҡәт менән күҙ йөрөттө лә хәбәрен дауам итте. – Нурзифамды бүлмәгә ҡуймаҫ элек стенала элеүле кәртинкәне, түрҙә торған көҙгөнө ҡапларға ҡушҡайным. Берәү ҙә үтенесемә илтифат итмәгән. Ә минең ярым иҫһеҙ мәлем – үҙемдең сепрәк ябырға башым етмәгән. Мәрхүм булғанда көҙгөнө мотлаҡ ябырға кәрәк. Көҙгө асыҡ торһа, йән шунда урынлаша. Әгәр ҡанһыҙ, яуыз кешенең йәне булһа, ғаиләгә бәлә килер, ығы-зығы тыуыр, тип киҫәткәндәр. Йәнә «Бәндәнең ете ғүмере була. Кеше мәрхүм булғас, ул кәүҙәһен генә ҡалдыра. Мәле еткәс, яңы кәүҙәгә инә – сабый тыуа. Кеше һүрәтен төшөрөүҙе лә тыйғандар: мәрхүмдең йәненә булашыр», – тигән боронғолар. Нурзифамдың изге йәне үҙ рәсеменә күскән, тимәк. Ә мәле еткәс, йәндең Гөлиәне һайлауына иманым камил. Иҙелбәк кейәү аҡ күбәләк күреүен һөйләгәс, юҡҡа түгеллеген аңлап һағайғайным. Хистәремде йөрәгемдә ун туғыҙ йыл һаҡланым – кешегә һөйләмәнем. Халыҡта «Күбәләктәй йәнем» тигән һүҙ юҡҡа әйтелмәгән. Гөлиә үҙемә лә дауа кеүек, уны күрһәм, йөрәгем тыныслана, күҙ алдарым яҡтыра. Нурзифамды ҡосаҡлаһам, шулай хәлләнеп, шәбәйеп китә инем... – Йәшкәҙәгән күҙҙәрен ҡул һырты менән һыпырып ҡуйҙы ул. Бер аҙ тауыш-тынһыҙ ултырҙыҡ. Гөлзифа әсәйҙең арыуы еткәйне – әкрен генә бүлмәһенә йүнәлде. Шуныһы ғәжәп: Гөлиәгә өйләнгәс, Нурзифа төшөмә инеүҙән туҡтаны...\nХикәйәнең тулы вариантын журналдың 9-сы һанында уҡығыҙ.\nТеги: күбәләк хикәйә


Чупакабра һөжүм итә башлаған\nБилдәһеҙ йәнлек Шишмә районының Күсем ауылында йәшәүсе ғаиләнең ҡош-ҡортын тамаҡлаған.\nБыл йән эйәһенең көтөлмәгән һөжүме ғаилә бюждетына зыян килтерә, сөнки көҙ айҙарында ғаилә ҡаҙ-өйрәк һатып, яҡшы ғына табыш алырға уйлай. Ун туғыҙ ҡаҙҙан бары бишәүһе генә тере ҡалған, улары ла йәрәхәтләнгән. Билдәһеҙ заттың көсөнә хайран ҡала хужабикә. Йәнлек һарайға үтеп инер өсөн рәшәткәне ҡаҙауҙары менән бергә һурып ырғыта. Урындағы халыҡ әйтеүенсә, был йән эйәһенең ауылға килеүе беренсегә түгел.\nФлүзә Хисаметдинова, Күсем ауылында йәшәүсе: «Ике йыл элек күршеләрҙең ҡош-ҡортоноң ҡанын һурып киткәйне. Һуңғы арала күренмәй ине. Был серле йән эйәһе һарай ишеген нисектер асып инә, шул тиклем көслөлөр, моғайын. Береһен генә лә ашамаған үҙе, йолҡҡослап ҡына сыҡҡан».


Һаҡ булығыҙ! Киҙеү осоро етте » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Һаҡ булығыҙ! Киҙеү осоро етте\nҺаҡ булығыҙ! Киҙеү осоро етте 29.01.2019 // Сәләмәт булайыҡ\nБелгестәр күҙаллауынса, Башҡортостанда грипп (киҙеү) эпидемияһы ғинуар – март айҙарында тараласаҡ, уның иң юғары нөктәһе февраль-мартта көтөлә.\nГриптың штамдарына килгәндә, быйыл А1 (сусҡа киҙеүе) вирусы үҙгәрмәгән. Төп ҡурҡыныс – ул тиҙ үҫешә, һаулыҡ һәм ғүмер өсөн хәүефле булған ҡатмарлы пневмонияға алып килеүе бар. Унан тыш быйылғы миҙгелдә А2 (Сингапур) һәм В2 (Колорадо) яңы штамдары булыуы көтөлә.\n“Роспотребнадзор” хәбәр итеүенсә, ғинуарҙа республикала киҙеүҙең тәүге осраҡтары теркәлгән. Шулай уҡ төбәктә вируслы инфекциялар менән сирләүселәр һаны ла арта. Өлкәндәр араһында эпидемик сик күтәрелһә лә, хәл контролдә тотола.\nҒинуар уртаһына 13 мең самаһы кеше киҫкен респиратор вирус инфекцияһы менән сирләгән, уларҙың 60 проценты – балалар. Был һан декабргә ҡарағанда түбәнерәк, сөнки Яңы йыл алдынан төбәктә 18 меңләгән кешегә ошондай диагноз ҡуйылған.\nСирләүселәрҙең һаны сағыштырмаса түбән булыуын белгестәр вирусҡа ҡаршы вакциналар менән бәйләй: 2018 йылдың аҙаҡҡы кварталында 1,8 миллион кешегә вирусҡа ҡаршы вакцина һалынған. 2017 йылда иһә республикала 1,6 миллион кеше прививка яһатҡан ине.\nӘммә тынысланырға иртәрәк: үрҙә әйткәнсә, сирләүселәр һанының февралдә ҡырҡа артыуы ихтимал. Нисек кенә булмаһын, ауырыу билдәләрен тойоу менән табипҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк. Киҙеү аяуһыҙ – уны ваҡытында һәм дөрөҫ дауаламау һаулыҡҡа ифрат ҙур зыян килтереүе, хатта үлемесле осраҡҡа еткереүе ихтимал.\nШулай ҙа сирҙе алдан иҫкәртеү зарур. Туҡланыу файҙалы булһын, йылыраҡ кейенеп йөрөгөҙ, йоҡоғоҙҙо туйҙырығыҙ. Сирләгәнһегеҙ икән, уны башҡаларға йоҡтормаҫҡа тырышығыҙ. Кеше араһына сығырға тура килһә, медицина битлеге ҡулланығыҙ. Уны ике сәғәт һайын алмаштырып торорға кәрәк.