Йәшендән йәшенергәме, юҡмы? Йортоғоҙға йәшен уты килеп керһә, ни эшләргә?\n5 Май 2019, 23:10\nЙәйге осор яҡынлаша, быйылғы тәүге йәшен ҡайһы бер райондарҙа үтте лә. Тәбиғәттең был хәүефле күренешен имен-аман үткәреү өсөн белгестәр кәңәшенә ҡолаҡ һалайыҡ, киң билдәле әйтемде аҙ ғына үҙгәртһәк, бер кәңәш мең бәләнән ҡотҡарыр.\n* Көслө ел ваҡытында йорттарҙың стенаһы буйына йәшенергә ярамай, шифер, йә ҡыйыҡтың өлөштәре өҫтөгөҙгә төшөргә мөмкин.\n* Көслө ел, дауыл мәлендә электр үткәргесе аҫтында тороу, өҙөлгән сымдарға яҡын барыу ғүмергә ҡурҡыныс менән янай.\n* Йортто йәшен атыуҙан һаҡлау өсөн йәшен ҡайтарғыс ҡуйыу кәңәш ителә. Йәшен ҡайтарғыс бер осо бинаның өҫтөнә сығып торған, икенсе осо ергә ҡаҙып ултыртылған оҙон тимерҙән ғибәрәт. Йәшен ваҡытында был тимерҙән йырағыраҡ йөрөү хәйерле.\n* Электр ҡоролмаларығыҙҙы һурығыҙ, һауа ағымы бик яҡшы электр үткәргесе булғанға күрә, тәҙрәләрегеҙҙе, ишектәрегеҙҙе ябығыҙ.\n* Йәшендә ҡоролмаларҙың ҡыйығы башында йөрөмәҫкә кәңәш ителә.\n* Радиоғыҙың, телевизорығыҙҙың айрым антеннаһы бар икән, уны приборҙарығыҙҙан һурып тороғоҙ.\n* Йортоғоҙға (тәҙрә аша булыуы мөмкин) шар формаһындағы йәшен уты килеп инһә, нимә эшләргә? Иң тәүҙә шуны иҫтә тоторға кәрәк – йәшен шарының траекторияһын бер кем дә алдан күҙаллай алмай. Шулай ҙа ҡырҡа хәрәкәттәр яһарға, унан бигерәк, йүгерергә ярамай: йәшен шары һауа ағымы буйлап хәрәкәт итә. Был осраҡта электр приборҙарынан, сымдарҙан ситтәрәк тороғоҙ, тимер әйберҙәргә ҡағылмағыҙ. Ярты минут та үтмәҫ, үҙе артынан ишектә тишек ҡалдырып, йә, озон еҫе аңҡытып, ут юҡҡа сығыр. Бындай ҡунаҡтарҙан һуң янғын сығыу осраҡтары ла күҙәтелеүе тураһында иҫкәртә ҡотҡарыу хеҙмәте.\nБашҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса Дәүләт комитеты материалдарынан.


Инфоурок › Иностранные языки › Рабочие программы › Урок башкирского языка по теме "Родной край"\n«Тыуған яғым - йылға-күлдәр иле» темаһына\nурыҫ мәктәбенең VI класында башҡорт теле дәресе\nМаҡсаттар: Уҡыусыларҙың һүҙлек запасын яңы һүҙҙәр менән байытыу; үҙенсәлекле башҡорт өндәренең дөрөҫ әйтелеше өҫтөндә эшләү, үтелгән тексты, һөйләмдәрҙе иҫкә төшөрөү, диалогик телмәрҙе үҫтереү; экологик белемде киңәйтеү, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: тәбиғәтте, һыу ятҡылыҡтарын кәүҙәләндергән һүрәттәр, айырым һөйләмдәр яҙылған плакаттар, Башҡортостан картаһы, карточкалар.\n- Уҡыусылар! Башҡорт теле дәресен бөгөнгө матур көндө, тирә-яҡты, бер-беребеҙҙе сәләмләүҙән башлайыҡ.\nАлтын ҡояш, һаумы!\nЗәңгәр һауа, һаумы!\nШаян елкәй, һаумы!\nКескәй имән, һаумы!\nБеҙ йәшәйбеҙ бер ерҙә -\nСәләмләйем һеҙҙе лә.\nТаҡтаға һүҙҙәр һәм тиҙәйткестәр яҙылған.\nБашҡорт өндәрен дөрөҫ әйтеү өҫтөндә эш.\nтәбиғәт ҙур балыҡ Нөгөш күл киң\nйылға таҙа Ыйыҡ бөгөн сүп минең\nтуғай оҙон бысраҡ көн күп беҙҙең\nАғиҙел яҙ ҡош төйәк Йүрүҙән иң ҙур\nа) Һалҡын һыулы Һаҡмарҙа һайрай һары һандуғас.\nб) Йәмле йәйҙә йәйләүҙә,\nЙәмле йәшел болонда,\nЙәйрәп йөрөй елә-елә\nЙәп-йәш кенә ҡолонсаҡ.\nIII. Өйгә эште тикшереү.\nӨйгә уҡырға бирелгән тексты һөйләтеү. ( 93-сө бит, 238-се күнегеүҙә бирелгән тексты 2 уҡыусы һөйләй.)\nТекст буйынса һорауҙарға яуап биреү.\n- Башҡортостан тәбиғәте ниндәй?\n- Ҡағыҙ нисә йыл серей? Быяла? Ә полиэтилен серейме?\nТаҡтаға һандары төшөрөп ҡалдырылған һөйләм яҙылған плакат эләм.\nУҡығаныбыҙҙы йомғаҡлау өсөн һөйләмде тултырып уҡыйбыҙ.\nУҡыусылар һөйләмде руссаға ла тәржемә итәләр.\nIV. Маҡсатты әйтеү.\nБөгөн беҙ Башҡортостан йылғалары, күлдәре тураһында һөйләшербеҙ. Тәбиғәтте һаҡлау өсөн ни эшләргә кәрәк? Бергәләп ошо һорауға яуап бирергә тырышып ҡарарбыҙ.\nV. Яңы материал.\n1) Дәфтәрҙә числоны, теманы, һауа торошон яҙыу.\n- Бөгөн көн ниндәй? (Бер уҡыусы таҡтала һауа торошон яҙа.)\nҺүҙлек эше. Таҡтаға плакат эленә.\nҺүҙҙәрҙең дөрөҫ әйтелеше өҫтөндә эшләү, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөү.\nһаҡла – береги\nҡалдырма – не оставляй\nбысратма – не сори, не загрязняй\nтаҙарт – чисти, убирай\nташлама – не бросай\nюғала – исчезает\n- Башҡортостан тәбиғәте бик бай. Ҡалын урмандар, мул һыулы йылғалар, бейек тауҙар, зәңгәр күлдәр иле ул. Матур шул беҙҙең еребеҙ! (Таҡталағы Башҡортостан тәбиғәтен кәүҙәләндергән һүрәттәрҙе ҡарайбыҙ.)\nЛәкин был матурлыҡ һаҡлауға мохтаж. Йыл һайын, бигерәк тә йәй көндәрендә, меңәрләгән туристар тәбиғәт ҡосағына юллана. Улар унда ял итә, күңел аса, саф һауаһын һулай, тәбиғәт менән һоҡлана, урмандарында еләк-емешен йыйып кинәнә, йылға-күлдәрендә һыу инә, балыҡ тота...\nҮҙеңде урманда, яланда, йылға буйында нисек тәбиғәткә зыян итмәй генә тоторға һуң? (Уҡыусылар үҙҙәренең фекерҙәрен әйтә.)\nБашҡортостан картаһы менән эшләү.\n- Башҡортостан ере буйлап 600-ҙән ашыу ҙур һәм ваҡ йылғалар аға. Иң ҙур йылғалар – Ағиҙел, Ҡариҙел, Әй, Дим, Йүрүҙән, Һаҡмар. Күлдәр ҙә күп беҙҙә. Иң ҙур күлебеҙ – Асылыкүл.\nКарта буйынса йылғаларҙы, күлдәрҙе табабыҙ, исемдәрен дәфтәргә яҙып алабыҙ.\n- Беҙҙең ауыл янында ниндәй йылғалар аға?\n- Ыйыҡ, Нөгөш. (Картанан Ыйыҡ йылғаһын табабыҙ.)\n- Уҡыусылар, Башҡортостанда Нөгөш тип аталған тағы бер ҙурыраҡ йылға бар икән. (Картанан Нөгөш йылғаһын күрһәтәм.)\n- Ыйыҡ йылғаһы ниндәй? Уның һыуы таҙамы? Ыйыҡ тәрәнме? Ә Нөгөш?\nӘйҙәгеҙ, дәфтәргә был турала яҙып ҡуяйыҡ.\n- Беҙҙең йылғаларҙа төрлө балыҡтар йәшәй. Ниндәй балыҡтарҙы беләһегеҙ? (Уҡыусыларҙың яуаптары. Балыҡтарҙың һүрәттәрен ҡарап та иҫкә төшөрәбеҙ. )\n- Балыҡтар ниндәй һыу ярата? Улар бысраҡ һыуҙа йәшәйме?\n- Юҡ. Улар таҙа һыуҙа ғына йәшәй ала, бысраҡ һыуҙа үләләр.\n- Эйе, Ерҙәге бөтә тереклек дә өсөн һыу - һауа кеүек үк иң кәрәкле нәмә. Шуның өсөн һыуҙағы йән эйәләренең күбеһе таҙа һыуҙа ғына йәшәй ала икән. Ер шарының картаһына ҡараһаң, донъяла ҙур-ҙур океандар һәм диңгеҙҙәр бар икәнен күрергә була. Улар Ерҙең иң күп өлөшөн алып тора. Диңгеҙ һыуы ниндәй?\n- Ысынлап та, диңгеҙ һыуы тоҙло, уны эсеп булмай. Эсергә яраҡлы һыу Ер шарында күп түгел, хәҙерге ваҡытта халҡы таҙа һыуға мохтажлыҡ кисергән илдәр, урындар бар. Шуға ла сөсө һыу ятҡылыҡтарын таҙа тоторға, бысратмаҫҡа кәрәк.\nНисек уйлайһығыҙ, йылғаларҙы, шишмәләрҙе, урмандарҙы ҡайһылай һаҡларға була?\nУҡыусылар менән урманды, һыуҙы һаҡлау мәсьәләһе тураһында әңгәмә ҡорабыҙ. Һәр кем үҙе уйлағанды урыҫса йәки башҡортса әйтә.\nӘ хәҙер әйтелгән фекерҙәребеҙҙе йомғаҡлап, яҙып ҡуяйыҡ.\nТаҡтаға беркетелгән карточкаларҙа тамамланмаған һөйләмдәр бирелгән. Бергәләп һөйләмдәрҙе тултырып әйтәбеҙ. Бер уҡыусы таҡтала яҙа бара.\nПоходҡа барғанда ... (полиэтилен, быяла, ҡағыҙ\nһәм башҡа сүп-сарҙы урманда ҡалдырма)!\nЙылғаларҙы ... (бысратма, сүп-сарҙан таҙарт).\n- Дөрөҫ, уҡыусылар. Тәбиғәтте һаҡлау – бөтә кешенең бурысы. Йылға буйҙарын, урмандарҙы таҙа тотайыҡ, ағастар ултыртайыҡ. Йәнлектәрҙе, сәскәләрҙе һаҡлайыҡ.\n5) Дәреслек менән эшләү. 96-сы бит, 243-сө күнегеү. Тексты уҡыу, бергәләп тәржемә итеү.\n6) Викторина һорауҙарына яуап биреү.\n1) Башҡортостандағы иң ҙур күл? ( Асылыкүл.)\n2) Башҡортостан йылғалары исемдәрен әйтегеҙ.\n3) Башҡортостандағы иң оҙон йылға? ( Ағиҙел.)\n4) Ағиҙел йылғаһының урыҫса исеме? (Белая.)\n5) Диңгеҙ һыуы ниндәй? (Тоҙло.)\n6) Нефть һыуҙы бысратамы? (Эйе, бысрата.)\n7) Йылға балыҡтары исемдәрен әйтегеҙ.\n8) Башҡортостанда нисә заповедник бар? Ниндәй заповедниктар? (Өсәү. Башҡорт дәүләт ҡурсаулығы, Шүлгәнташ, Көньяҡ Урал.)\n- Афарин балалар.\nVI. Өйгә эш биреү.\n- Һүҙҙәрҙе ҡабатлағыҙ. Тәбиғәтте һаҡлау темаһына һүрәт төшөрөгөҙ, киләһе дәрескә үҙегеҙ төшөргән һүрәт буйынса һөйләргә әҙерләнегеҙ.\n- Балалар, тәбиғәтте һаҡлау өсөн һеҙ ниҙәр эшләй алаһығыҙ?\nУҡыусылар дәрес башында ҡуйылған һорауға яуап бирәләр.\nДәрестә өйрәнелгән һүҙҙәрҙең әйтелешен, тәржемәһен ҡабатлайбыҙ.\nТаҡтаға һөйләмдәр яҙылған плакат эләм.\nБергәләп уҡыйыҡ әле. Һеҙ бындағы һүҙҙәр менән килешәһегеҙме?\nБалыҡҡа – һыу, ҡошҡа - һауа,\nйәнлеккә урман, дала, тау кәрәк.\nӘ кешегә тыуған ил кәрәк!\nАлдағы дәрестә беҙ тәбиғәт тураһында һөйләшеүҙе дауам итербеҙ.\nVIII. Уҡыусыларҙың белемдәрен баһалау.\nКиреева Зульфия Гибадулловна\nНомер материала: ДБ-295534\nМузыкальная зарядка на уроке английского языка в ДОУ\nГрамота участника Международного Конкурса - игры по английскому языку "Лев"\nРаздаточный материал по английскому языку на тему "Порядковые числительные"\nТест по теме "There is/there are"


Өфөлә боҙлауыҡ менән көрәшәләр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә боҙлауыҡ менән көрәшәләр\n14 марта 2019 — 14:51 ГТРК «Башкортостан»\nКоммуналь хеҙмәттәр көсәйтелгән режимға күсерелде. Юлдарға һәм ихата эсенә ҡом ҡатнашмаһы һибеү тәүлек әйләнәһенә башҡарыла. Баш ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ҡар һәм боҙлауыҡтан таҙартыу предприятие, ойошмалар иңендә, тимәк яуаплылыҡ та улар ҡарамағында. Шул уҡ ваҡытта синоптиктар һауа торошоноң ҡатмарлашыуы хаҡында иҫкәртә. Республика биләмәләрендә елдең тиҙлеге секундына 15-20 метрғаса етеүе ихтимал, епшек ҡар һәм ямғыр яуыуы көтөлә. Юлдарҙа боҙлауыҡ, урыны менән томан. Водителдәргә һәм йәйәүлеләргә иғтибарлы булырға кәңәш итәлар Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан.


Кеше һиңә яуызлыҡ ҡылһа... кәнфит бир\n7 Сентябрь 2019, 19:46\nСоциаль селтәрҙәрҙә йыш ҡына актриса Фаина Раневскаяның афоризмдарын яратып уҡыйым. Уның тапҡыр һүҙҙәре бик күптәргә оҡшай, күрәһең. Оҡшамаған хәлдә лә, бер кем дә битараф ҡалмай, цитаталарға бирелгән комментарийҙарҙан да күренә был.\nЫсынлап та, үткән быуатта йәшәгән актрисаның тәрән мәғәнәле һүҙбәйләнештәре, һөйләмдәре, төртмә һүҙҙәре, уҫал шаяртыуҙары бөгөн дә актуаллеген юғалтмай. Мәҫәлән, кеше үҙенең буй-һынын матур тоторға тейешлеге тураһында бына нимә тигән ул: “Күпме ашағаныбыҙҙы күрер өсөн ҡорһаҡ менән күҙ кәүҙәнең бер яғында урынлашҡан”. Ябығыу, диета тотоу, сәләмәт туҡланыу яңы быуат шауҡымы ғына түгел, тимәк. Уның хаҡында ана үткән йөҙ йыллыҡта ла актриса нисек аҡыллы әйткән.\nШул уҡ ваҡытта оҙайлы ваҡыт асығып, үҙен ыҙалатып ябығырға тырышҡандарҙы ла өнәмәгән. “Ғүмер шул тиклем ҡыҫҡа, уны һаран иргә, диетаға һәм насар кәйефкә тәләфләргә түгел” тигән әйтеме бар.\n“Кеше һиңә яуызлыҡ эшләһә, кәнфит бир. Тағы эшләһә, тағы кәнфит бир. Яуызлыҡ эшләгән һайын кәнфит һоғондор - диабетҡа юлыҡмаһа, һис юғында һимерер, йәнәһе лә. Халҡыбыҙҙа ла шундай әйтем бар ҙа баһа: таш менән атҡанға аш менән ат.\nФаина Раневская тапалған мәҡәлдәрҙе, аҡыллы кешеләрҙең һүҙҙәрен, фекерҙәрен ҡабатларға яратмаған, ә уларҙы үҙе уйлап сығарған. Бының өсөн махсус уйланып, эҙләнеп ултырмаған, әлбиттә. Үҙенең эске кисерештәре, күҙәтеүҙәре, тормош тәжрибәһе аша теге йәки был күренешкә үҙ баһаһын белдергән. Ҡайһы берҙә уның әйткәндәре киҫкенерәк, тупаҫыраҡ та яңғыраған. Шул сәбәпле хеҙмәттәштәре, эргә-тирәһендәгеләр менән һыйышыуы еңел булмаған уға. Төртмә һүҙе, кинәйәһе менән кемделер рәнйеткәнен һиҙенһә, шунда уҡ ғәфү үтенергә ашыҡҡан. Шуға ла уға оҙаҡ асыу һаҡлау, үс тотоусылар булмағандыр. Ҡасандыр актрисаның тәнҡит утында көйгәндәр ҙә хатта уның кәңәшенә мохтаж булып килә торған булған.\nФаина Раневскаяның үҙенә генә хас, ғәҙәти булмаған фекер йөрөтөүен белгәндәр йыш ҡына уға төрлө һорау бирергә яратҡан. Мәҫәлән, был тормошта нисек йәшәргә кәрәк тигән һорауға, ул: “Әҙәм аҡтыҡтары ла һине иҫләрлек итеп”, - тип яуап биргән. “Ҡара сәсле ҡатын-ҡыҙҙар иренә хыянат итмәйме, әллә һары сәслеләрме?” тигән һорауға “Сал сәслеләр” тип кинәйәләгән.\n“Беҙҙең арала күңелендә Аллаһу тәғәләне йөрөткәндәр бар. Бар Шайтанды һыйындырғандары. Ҡорт, бабаһыр йөрөткән әшәкеләр ҙә етерлек” тигән кинәйәһе актрисаның тормош ысынбарлығынан, атап әйткәндә, ғәйбәттән, нахаҡ һүҙҙәрҙән, аяҡ салырға, уңышынан көнләшеүселәрҙән һаҡланырға теләгәне күренә.\nАхмаҡ кешеләрҙән генә түгел, ә башҡаларҙан аҡыллыраҡ, юғарыраҡ булып күренергә тырышҡандарға арналған афоризмдары ла бик күп уның. “Мәғәнәһеҙ, алйот кешеләрҙән ҡурҡам. Айырыуса ҡатын-ҡыҙҙарҙан. Улар кимәленә төшмәйенсә, бер ҡасан да нисек һөйләшергә белмәйһең” тигән фразаһы бар. “Кешеләр шәм кеүек түбәндәгеләргә бүленә: йылылыҡ өсөн, яҡтылыҡ өсөн һәм бер урынға... ҡуйыр өсөн” тигән әйтеме, бик уҫал әйтелгән, әлбиттә, әммә “Одноклассникта” бик күп лайк йыйғайны. Башын йүләрлеккә һалып, үҙ эшен эшләгән, маҡсатына өлгәшкәндәргә ҡарата уҫал һүҙҙәре байтаҡ: “Шундай кешеләр була, хатта уларға мейеһеҙ йәшәүе ҡыйын түгелме тигән һорауҙы бирге килә”. Тапҡыр һүҙҙәр оҫтаһы яңғыҙлыҡтан ахмаҡлыҡтан ҡурҡҡан кеүек ҡурҡҡан. “Телефон булып та, өйҙә тик будильник тауышы ғына ишетелә” тигән кинәйәһе бик мәғәнәле. Актриса бер тапҡыр ҙа тормошҡа сыҡмаған. Яҡлаусыһыҙ кешегә һәр төрлө баҫым да булғандыр. Уҫал кинәйәләре, әсе теле, тапҡыр әйтемдәре, бәлки, һаҡланыу реакцияһы ла булғандыр. Нисек кенә булмаһын, Фаина Раневская кино сәнғәтендә тыуҙырған образдары менән генә түгел, ә бөгөнгө быуында күберәге тап афоризмдары менән популяр.\nЭйе, был донъяға килгән һәр кемде билдәле иткән ниндәй ҙә булһа сифаты була: кемдер йыры, икенселәр бейеүе, өсөнсөләр асышы, ҡаһарманлығы, һөнәрилеге менән дан ҡаҙана. Матурлығы, изге күңеле һәм эше менән иҫтә ҡалғандар ҙа бик күп. Үлемһеҙлеккә бер аҙым. Яуызлыҡ, тар күңеллелек, һаранлыҡ һәм ике йөҙлөлөк менән яҡындарыбыҙ күңелендә ҡалырға булмаһын инде...


Айырған да, ҡауыштырған да – хыянат » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Айырған да, ҡауыштырған да – хыянат\nЭй, аллаҡайым, эш, имеш. Һөйәркәһенә йүгерҙе бит инде. Көн дә тиерлек тешләнеп, тырналып ҡайта. Мине бөтөнләй аңғыра тип уйлай, ахырыһы.\nТакси яллап, туғыҙ ҡатлы өй ҡаршыһына барып туҡтаным. Мине подъезд алдында һылыу ғына егет ҡаршы алды. Кәүҙәһе һуң, баһадир! Ҡуйы керпектәре, сөм-ҡара күҙҙәре – нисек ошо көслө затты икенсегә алмаштырырға була?!\n– Һаумыһығыҙ! Өйгә инде ирегеҙ. Инеп, хәҙер икәүһен дә дөмбәҫләйем! – Үҙе ышаныслы күренһә лә, егеттең ҡалын тауышы ҡалтырай кеүек.\n– Юҡ, ашыҡмағыҙ әле. Хыянат өҫтөндә тоторға кәрәк. Беҙ бит һөйләштек, бер ниндәй һуғышһыҙ уларҙы урындарына ултыртабыҙ тип!\n10 минут тирәһе тауыш-тынһыҙ ултырғандан һуң, фатир яғына табан атланыҡ. Аяҡтар ҡалтырай, саҡ-саҡ һөйрәп атлайым. Тамаҡта төйөн. Ниндәй оят, уй Аллам! Ҡысҡырып тороп иларға ине лә, тик мин үҙемдән көлөргә бирмәйәсәкмен! Янымда барған егет тә һөйгәненең хыянатын бик ауыр кисерә, күрәһең. Эйәге ҡалтырай биреп ҡуя.\nИшекте асҡыс менән асып инәбеҙ. Музыка аҡыра, кейемдәр төрлө яҡҡа ырғытылған. Йоҡо бүлмәһендә ирем менән бер гүзәл зат яланғас ята. Тиҙ генә кейемдәрен йыя башланым. Теге егет түҙмәне барыбер, минең ирҙе һөйрәп торғоҙоп, иҙәнгә атып бәрҙе. Ҡатынының сәсенән тотоп, бүлмәнән алып ырғытты. Иремә тағы ла бер-икене һуғып алды ла, уларҙың икеһен дә тышҡа сығарып быраҡтырҙы. Ике ғашиҡ сырбаҡа төҫлө тышта тороп ҡалды.\nУлар ҡайҙа киткәндер, белмәйем. Көс-хәл өйгә ҡайтып ингәндә ирем өйҙә юҡ ине.\nБыл ваҡиғаға ике йыл үтте. Хыянатсы иремде башҡаса күргәнем булманы. Иртәгә миңә 25 йәш тула. Ике аҙнанан туй. Ысын туй – күлдәк, йөҙөк һәм мине үлеп яратҡан сөм-ҡара күҙле баһадир! Эйе, эйе. Теге аҙғын ҡатындың ире.\nҠыҙҙар-йондоҙҙар! Ташлағыҙ эскән, туҡмаған, хыянат иткән ирҙәрҙе! Икенсе мөмкинлек һәр кемгә лә бирелә. Үҙегеҙҙе яратығыҙ!\nСығыу ваҡыты 11-07-2017, 17:00 | Ҡаранылар: 608


Уръяҙы ауыл Советы (Мишкә районы) — Башҡорт Википедияһы\nУръяҙы ауыл Советы (Мишкә районы)\nУръяҙы ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.\nУръяҙы ауыл Советы\n782 кеше (1 ғинуар 2018)\nАдминистратив үҙәге — Уръяҙы ауылы.\nУръяҙы ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n1063 ↘947 ↘926 ↗929 ↘898 ↘880 ↘855\n1 Уръяҙы ауыл, административ үҙәк ↘221\n2 Янағош ауыл ↘410\n3 Сабай ауыл ↗216\n4 Баш-Байбаҡ ауыл ↗58\n5 Яңы Сафар ауыл ↘21\nАҡтуганов Мәхмүт Сафа улы (1924 йыл, 25 декабрь — 1971 йыл, 24 ғинуар) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, гвардия кесе сержанты, Советтар Союзы Геройы (1944).\nЗаһитов Ғазый Ҡазыхан улы (20 август 1921 — 1953 23 авгусы) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, 1945 йылдың 30 апрелендә 22 сәғәт 40 минутта тәүгеләрҙән булып Берлинда рейхстаг бинаһына Ҡыҙыл Байраҡ ҡаҙай.\nЧикаев Хаернас Илья улы (1925 йыл, 16 июнь — 2012 йыл, 27 июль) — Өфө моторҙар эшләү заводы токаре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1980).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Уръяҙы_ауыл_Советы_(Мишкә_районы)&oldid=831635 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 18 сентябрь 2018 в 13:55\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:55 18 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Республикала рөхсәт ителмәгән сүп-сар өйөмдәренең һаны ике мең ярымға барып баҫҡан\nКиләһе йылдан башлап Рәсәй төбәктәре ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар әйләнешенә ҡағылышлы яңы вәкәләттәр аласаҡ. Ошо йәһәттән Башҡортостанда сүп-сар эшкәртеү заводтары һәм полигондар төҙөү күҙаллана. Комплекстарҙың береһе Иглин районында урынлашасаҡ. Ул 2017 йылда төҙөлөргә тейеш.\nТракторҙар, йөк машиналары алмашлап тигәндәй сүп-сар ташый. Шулай ҙа йорт, ойошма тирәһендәге ҡый ҡалдыҡтары әллә ни алыҫта ла ҡалдырылмай. Ауыл, ҡала ситенә түгелә. Иглин районында ғына ҡырҡтан ашыу рөхсәт ителмәгән сүплек иҫәпләнә. Был бик күп. Киләсәк хәүеф аҫтында, ти белгестәр. Үткән ярты йыллыҡта ғына урындағы халыҡтан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығына тиҫтәнән ашыу ялыу килгән. Талап бер - был өйөмдәрҙе нисек тә булһа юҡ итергә кәрәк. Яуаплылыҡ ғәҙәттәгесә, ауыл биләмәләренә төшә.\nИглин менән Келәш ауылдары араһындағы арауыҡ сүп-сарға батҡан. Урындағы халыҡ, ауыл биләмәләре етәкселеге юл ситендә урынлашҡан ҡый өйөмө менән нисек кенә көрәшмәһен, ғәҙәт үҙенекен итә. Теүәл бер йыл элек йыйыштырылған урында бөгөн тағы ла шул уҡ күренеш.\nМәсьәләне хәл итеү өсөн республиканың һигеҙ зонаһында сүп-сар эшкәртеүсе комплекстар төҙөү күҙаллана. Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы эшкәртеүсе завод һәм полигондар йылдар буйы ер өҫтөндә йәйелеп ятҡан ҡый өйөмдәрен юҡ итер тип көтөлә. Проект буйынса Өфө янындағы биләмәләр Иглин районына ҡараясаҡ. Әлегә комплекстың яҡынса урыны ла билдәле. Ауструм ауылынан бер нисә километр алыҫлыҡта урынлашҡан участкала санитар-һаҡлау зонаһы үтәлә, ти белгестәр. Федераль трасса ла яҡын. Бар уңайлыҡтар бар. Тик төҙөлөш эштәре өсөн 90 гектар майҙан кәрәк, тәү ҡарашҡа ҙур һан кеүек күренһә лә, уның яртыһын завод биләйәсәк.\nПроект өҫтөндә эшләүселәр Рәсәй төбәктәренән тәжрибә үҙләштерә. Бигерәк тә Мәскәү, Һарытау өлкәләрендә был эш яйға һалынған. Заманса сүп-сар эшкәртеүсе комплекстар барлыҡ экологик талаптарға ла яуап бирә, ти белгестәр. Башҡортостанда ошондай уҡ объекттарҙы төҙөү өсөн ваҡыт һәм матди-техник ярҙам талап ителә. Инвесторҙар ҙа кәрәк. Әлегә халыҡҡа аңлатыу эштәре алып барыла.\nСүплек өйөмдәрен юҡ итеүгә Иглин халҡы риза, шул уҡ ваҡытта полигон тәбиғәткә зыян килтерер тигән ҡарашта булыусылар ҙа бар. Ер аҫты һыуҙары бысрар тип ҡурҡалар. Экологтар был фекерҙе иңҡар итә. Проектты тормошҡа ашырғанда халыҡ-ара санитар стандарттарҙы ҡулланып эшләү күҙаллана.\nСүплектәлә сәскәләр үҫә. Шулай ҙа тәбиғәт биҙәктәрен ҡый өйөмдәре бер ҙә биҙәмәй. Проектты тормошҡа ашырғанда ла халыҡ менән берҙәм эш алып барыласаҡ.\nӨфө зонаһындағы яңы комплекс ике йылдан һуң эшләй башларға тейеш. Тимәк, киләсәктә республика сүп-сарҙан да килем аласаҡ. Шулай ҙа төп маҡсат тирә яҡты таҙартыу, тәртипкә килтереүгә ҡайтып ҡала.


Материалы за Май 2017 года » Балҡантау\nБалҡантау » Материалы за Май 2017 года\nДәүләкән гербы31-05-2017, 16:03 / ---\nДәүләкән ҡалаһы һәм районы тарихы игенселек һәм он етештереү менән бәйле. Герб уртаһындағы көмөш ат тарихи үткәнебеҙҙе һәм бөгөнгөбөҙҙө сағылдыра. Археологик ҡаҙыныуҙар барышында районда беҙҙең эраға тиклем VII-VI мең йыллыҡта йәшәгән боронғо кеше һәм ат һөлдәләре табыла. Гербтағы көмөш ат – ҡыйыулыҡ, тоғролоҡ, фиҙакәрлек, эшһөйәрлек символы.\nУрындағы халыҡтың төп шөғөлө – игенселек. XIX быуат аҙағына Дәүләкән Өфө губернаһында икмәк менән сауҙа итеүсе иң эре үҙәккә әйләнә. 1905-1915 йылдарҙа төҙөлгән тәүге ярма тарттырыу тирмәндәре лә район тарихында ҙур урын биләй. Шуға герб башында быуаттар күсәгилешлеген, игенсенең мәңгелек хеҙмәтен сағылдырған тирмәндәр төшөрөлгән. Тирмәндәрҙең көмөш төҫтә булыуы – камиллашыу, дәрәжәлелек, таҙалыҡ символы.\nГербтың төп төҫө йәшел булыуы далаларҙы аңлата. Дәүләкән далаларында үҫкән ҡылған шифалы эсемлек – ҡымыҙға үҙенсәлекле тәм бирә, дауалау сифаттарын арттыра. Билдәле булыуынса, урындағы халыҡ йылҡысылыҡ, ҡымыҙ яһау менән шөғөлләнгән. Гербтың йәшел төҫө шулай уҡ муллыҡ, шатлыҡ, тыныслыҡ билдәһе. «Ҡусҡар» орнаменты Асылыкүлдең тулҡындарын сағылдыра. Ҡыҙыл төҫ – мөхәббәт, тыуған ергә, атай йортона тоғролоҡ символы.\nГерб БР Дәүләкән районы муниципаль район Советы ҡарары менән 2006 йылдың 13 июлендә раҫланған.\nҺуңғы ҡыңғырау – үҙенсәлекле байрам30-05-2017, 09:32 / ---\nДәрестәр һәм тәнәфестәр бөтөнләйгә тамамланып, ҡыңғырау имтихандар яҡынашыуын белдергән көн – һәр уҡыусының яҙмышында тулҡынландырғыс мәл. Алда – имтихандар, дуҫтар һәм уҡытыусылар менән хушлашыу, үҙаллы тормошҡа юл. Шуға тантаналы линейкала әле бер ҡыҙҙың, әле икенсеһенең күҙҙәрендә сағылған йәш бөртөктәре ғәжәп түгел. Быйыл район мәктәптәренең 167 уҡыусыһы өсөн һуңғы ҡыңғырау яңғыраны.\n"Һабантуй-2017"30-05-2017, 09:28 / ---\nКешеләргә файҙа килтерергә26-05-2017, 10:07 / Йәмғиәт\n“Лошкарева З.А.” шәхси предприятиеһы бына инде ун йыл дауамында дәүләкәндәргә пластик тәҙрәләр әҙерләү һәм ҡуйыу хеҙмәттәрен тәҡдим итә\nБерләшмәнең әүҙемлеге арта26-05-2017, 10:03 / Йәмғиәт\n26 майҙа Рәсәй эшҡыуарҙары көнө билдәләнә. Был сағыштырмаса яңы байрам. Ул 2007 йылда Рәсәй Федерацияһы Президенты В.В. Путиндың Указы менән булдырыла. Бөгөн эшҡыуарҙар эшмәкәрлектең барлыҡ төрөн башҡара.\nДәүләкән районы прокуратураһы ер ҡануниәтен үтәүҙе тикшерҙе25-05-2017, 15:21 / ---\nУрындағы хакимиәт тарафынан ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге 19 гектар ерҙе арендаға алыуға килешеү төҙөү хоҡуғына аукцион ойошторолоуы билдәләнде.\nАукционға әҙерлек барышында лотҡа талаптар ҡуйылған. Шул иќәптән ер өсөн йыллыҡ аренда хаҡының башланғыс күләме 11032,31 һум тип билдәләнгән.\nРФ Ер кодексының 39.11-се статьяһына ярашлы, ер участкаһын арендалау килешеүен төҙөү хоҡуғына аукциондың хаҡы ошондай ер участкаһының кадастр хаҡының бер ярым процентынан кәм булмаќҡа тейеш.\nШуға ҡарамаќтан, аукцион документтарында билдәләнгән аренда хаҡы 8 мең һумға кәметелгән.\nЗакон боҙоуҙы сикләү маҡсатында район прокуратураһы аукцион документтарына ҡул ҡуйған урындағы хакимиәт башлығына ҡарата дәғүә белдерҙе.\nУны тикшереү һөҙөмтәләре буйынса был закон боҙоу аукционға әҙерлек барышында бөтөрөлдө.\nЗаконды боҙоуға сик ҡуйылды25-05-2017, 15:19 / ---\nДәүләкән районы прокуратураһы тәбиғәтте һаҡлау законының үтәлешен тикшерҙе\nТикшереү барышында шәхси эшҡыуарҙың автотранспорт сараларын йыуыу буйынса эшмәкәрлеген торлаҡ йорттарға яҡын ерҙә тормошҡа ашырыуы асыҡланды. Эшҡыуарҙың был эшмәкәрлекте торлаҡ йорттарға яҡын урында башҡарыу мөмкинлеген раҫлаусы санитар-һаҡлау зонаһы проекты булмай сыҡты.\nАсыҡланған етешһеҙлекте бөтөрөү маҡсатында район прокуроры предприятиеға санитар-һаҡлау проекты әҙерләп, Роспотребнадзорҙың БР буйынса идаралығында килешеү бурысын йөкмәтеү тураһында ғариза менән судҡа мөрәжәғәт итте. Дәүләкән район суды ҡарары менән прокурорҙың талаптары тулыһынса ҡәнәғәтләндерелде.\nХәҙерге ваҡытта шәхси эшҡыуар тарафынан суд ҡарары тулыһынса үтәлгән, ул предприятиеның санитар-һаҡлау проектын эшләткән.\nБыл проектҡа ярашлы, шәхси эшҡыуар күрһәтелгән эшмәкәрлеген торлаҡ йорттарға яҡын ерҙә тирә-яҡҡа һәм яҡында йәшәүселәргә кире йоғонто яһамайынса тормошҡа ашыра ала.\nМәктәп менән хушлашырға әҙерләнәләр23-05-2017, 09:57 / Яңылыҡтар\nИртәгә илебеҙ мәктәптәре сығарылыусылары өсөн һуңғы уҡыу көнө. 25 майҙа сағыу ҡыңғырау тауыштары ун беренсе класс уҡыусылары өсөн мәктәп йылдары тамамланыуы һәм йомғаҡлау аттестацияһы башланыуы хаҡында белдерәсәк.\nЭштәр тамамланыу алдында23-05-2017, 09:55 / ---\nАуыл хужалығы идаралығының оператив мәғлүмәттәре буйынса 23 майға район хужалыҡтарында 38,5 мең гектарҙа яҙғы культуралар сәселгән, планға ҡарата – 70 процент. Дәүләкән игенселәренең яҙғы баҫыуҙа эш темпы республика буйынса уртаса алғанда юғары.\nИртәгәһе көндөң технологиялары – Дәүләкәндә23-05-2017, 09:53 / ---\nБеҙҙең ҡалала робототехника буйынса асыҡ ярыштар үтте\nӘле күптән түгел генә фантастик әҙәбиәттә уҡыған әйберҙәр бөгөн ысынбарлыҡҡа әйләнде\nҺүҙ ҡала мәктәптәре малайҙарының үҙ ҡулдары менән йыйған роботтар хаҡында бара. Йәш конструкторҙар тарафынан моделләштерелгән һәм программа һалынған ғәҙәти булмаған механизмдарҙың алышы моделдәр авторҙарын һәм уларҙың остаздарын, лицей-интернатта ярышҡа йыйылған күп һандағы көйәрмәндәрҙе тулҡынланырҙы.


Рәсәй көнө — Башҡорт Википедияһы\nРәсәй көнө (2002 йылға тиклем — РСФСР-ҙың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итеү көнө) (рус. День России)— 12 июнь — Рәсәй Федерацияһының дәүләт байрамы.\nРәсәй көнө Викимилектә\n12 июнь — РСФСР-ҙың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итеү көнөндә 1992-нән йыл һайын билдәләнә (1991 йылдан ял көнө булып тора).\n1990 йылдың 12 июнендә РСФСР халыҡ депутаттарының беренсе съезында РСФСР-ҙың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул ителә.\n12 июнь, Рәсәй Федерацияһы Юғары Советының «Рәсәй Федерацияһының дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итеү көнө» булараҡ, 1992 йылдың 11 июненән байрам датаһы тип ҡабул ителә. Ошо уҡ йылдың 25 сентябрендә Хеҙмәт тураһындағы закондар кодексына тейешле үҙгәрештәр индерелә. 1998 йылдың 12 июнендә Б. Н. Ельцин үҙенең телевизион мөрәжәғәтендә байрамдың исемен «Рәсәй көнө» тип алмаштырырға тәҡдим итә. Рәсми рәүештә был исем 2002 йылда яңы Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексын ҡабул итеү менән бирелә.\nРәсәй көнөндә Кремлдә Рәсәй Президенты Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияларын тапшыра. Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙанда байрам салюты менән тамамланған тантаналар үтә\nРәсәй көнөндә Россотрудничество (Рәсәй хеҙмәттәшлеге) үҙенең сит ил вәкиллектәрендә тематик күргәҙмәләр, концерттар, лекциялар һәм түңәрәк өҫтәлдәр, ижади фестивалдәр ойоштора. Сараға Рәсәй тарихы һәм мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған башҡа ил граждандары һәм граждандары саҡырыла.\n12 июнде йыш ҡына «Рәсәйҙең бойондороҡһоҙлоғо көнө» тип йөрөтәләр. 1991 йылдан 2016 йылға тиклем Левада-Үҙәк үткәргән социологик һорау алыу барышында 2003 йылда — респонденттарҙың 65 % (максимум), 2016 йылда 29 % (минимум) кеше байрамды ошо исем менән атай.\nОшо уҡ көндө 1991 йылда РСФСР Президентын һайлау үтә, Ельцин Борис Николаевич еңеп сыға.\n↑ Постановление Верховного Совета Российской Федерации, от 11 июня 1992 года, № 2981-I «О праздничном дне 12 июня» 2011 йылдың 3 июнь көнөндә архивланған.\n↑ Аргентинцы исполнят русские песни и запишут видео в честь Дня России\n↑ День России\nСт.112 Трудового кодекса Российской Федерации от 30 декабря 2001 года № 197-ФЗ\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Рәсәй_көнө&oldid=1056848 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 11 август 2021 в 07:17\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:17 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда ни бары 52 дәүләт нотариусы ҡалды.\n- Үткән йылда уларҙың һаны 96 ине, әммә йыл аҙағында 44-е шәхси практикаға күсте, - тип белдерҙе матбуғат конференцияһында республиканың юстиция министры Фәнил Сафин.\nМинистр журналистар менән осрашыуҙа шулай уҡ мировой судьялар һәм ЗАГС-тар эшен тикшерҙе. Практика күрһәтеүенсә, Юстиция министрлығы эшенең нәҡ ошо йүнәлештәре граждандарҙы һәм матбуғатты борсой.\nӘйтергә кәрәк, дәүләт нотариустары ғына Юстиция министрлығы ҡарамағында, шәхси нотариустар Нотариаль палата ҡанаты аҫтында эшләй. Дәүләт нотариустары бик әҙ, ошоға бәйле шәхси нотариус вәкәләттәре киңәйҙе. Шулай итеп, улар хәҙер мираҫҡа эйә булыу мәсьәләләренә лә тотона ала, элек эштең был категорияһы дәүләт нотариустарының өҫтөнлөгө ине. Вәкәләттәрҙе былай бүлеү эре ҡалалар өсөн актуаль, уларҙа нотариаль эштәр күп башҡарыла. Ауыл ерендә нотариус бөтөнләй юҡ: шәхсиҙәргә унда эшләү файҙаһыҙ. Ошоға бәйле 2008 йылда федераль закон көсөнә инде, уға ярашлы нотариус булмағанда ҡайһы бер нотариаль эштәрҙе урындағы хакимиәт башлыҡтары йәки муниципаль хеҙмәткәрҙәр һанынан эште алып барыу өсөн вәкәләт бирелгән кешеләр башҡара ала. Сафин һүҙҙәренә ҡарағанда, уларҙың вазифаһында, атап әйткәндә, - васыятнамәләр һәм ышаныс ҡағыҙҙарын раҫлау, документтар копияларының һәм ҡултамғаларҙың дөрөҫ булыуын раҫлау һәм башҡалар.\nЮстиция министрлығы башлығы белдереүенсә, шәхси нотариустарға, проблемалар килеп сыҡҡан осраҡта, Нотариаль палатаға, улар бөтәһе лә ағза булып тора, йәки судҡа ялыу биреп була.\nМировой судьяларға килгәндә, Фәнил Сафин беренсе сиратта эштең күп булыуына баҫым яһаны. Бер судья айына, уртаса, 258 эш ҡарай. Бөгөн Башҡортостанда 215 мировой судьялар участкаһы бар, шуның 66-һы - Өфөлә. 2008 йылда республиканың мировой судьялары 527 меңдән ашыу эш ҡараған. Улар араһында административ һәм граждандар эштәре бар, мировой судьялар компетенцияһына ҡараған енәйәт эштәре проценты күп түгел: ҡағиҙә булараҡ, улар урлашыу, мутлыҡ һәм һаулыҡҡа уртаса ауырлыҡта зыян килтереү. Сафин һүҙҙәренә ҡарағанда, административ эштәр араһында юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙар күп, ә граждандар эштәре төркөмөндә - физик шәхестәрҙән һалымдар, йыйымдар һәм заем килешеүҙәре буйынса һалымдың түләнмәй ҡалған өлөшөн түләтеү, һәм ғаилә проблемалары - айырылышыуҙар һәм алименттар.\nШул уҡ ваҡытта ЗАГС-тар темаһына әңгәмә статистикаға ҡайтып ҡалды. 2008 йылда Башҡортостанда 32655 никах теркәлгән, айырылышыуҙар ике тапҡырға кәм - 17453.\nДөрөҫ яҙылмаған норматив-хоҡуҡи акттар өсөн муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең яуаплылығы тураһында ла һүҙ барҙы: Юстиция министрлығы уларҙың экспертизаһы менән шөғөлләнә һәм республика šœм федераль закондарға тура килтерә.\nИҡтисади көрсөк темаһы ла ситтә ҡалманы. Фәнил Сафин һүҙҙәренә ҡарағанда, эш хаҡын түләмәү сәбәбе буйынса эш биреүсегә дәғүә менән мировой судьяларға мөрәжәғәт итеп була.\nФәнил Сафин хоҡуҡи мәғлүмәтлелек кимәлен күтәреү айҡанлы республика халҡына маҡтау һүҙе әйтте. Быға интернеттың бөтә ерҙә лә таралыуы булышлыҡ итә, тип билдәләне Сафин. Республиканың Юстиция министрлығы аҙ тәьмин ителгән халыҡ ҡатламына юридик ярҙам күрһәтеү маҡсатында даими күсмә ҡабул итеүҙәр үткәрә. Үткән йылда министрлыҡ белгестәре 88 күсмә ҡабул итеүҙәр үткәргән, ағымдағы йылда был практика дауам итәсәк.\nБР Юстиция министрлығы коррупция менән әүҙем көрәшә. Коррупцияға ҡаршы республика программаһын эшләүҙә һәм уны тормошҡа ашырыуҙа министрлыҡтың да өлөшө бар. Атап әйткәндә, коррупцияға бирелгән профессиялар һәм вазифалар исемлеген әҙерләү бурысы, шулай уҡ эшҡыуарҙар өсөн "тиҙ юридик яуап биреү хеҙмәттәре"н булдырыу ведомствоға йөкмәтелгән.


Лексикография. Башҡорт телендә һүҙлектәрҙең төрҙәре\nЛексикография тип берәй телдең һүҙҙәрен туплау, системаға килтереүҙе, һүҙлектәр төҙөүҙе атайҙар. Телдәге һүҙлектәр өс төркөмгә бүленә: энциклопедик һүҙлектәр, белешмә һәм лингвистик һүҙлектәр. Энциклопедик һәм белешмә һүҙлектәрҙә предмет, күренеш, ваҡиғаларҙың асылы тураһында фәнни төшөнсә бирелә. Дөйөм энциклопедик һүҙлектәр һәм фән тармаҡтарына арналған һүҙлектәр була. Тулы энциклопедик һүҙлеккә, мәҫәлән, “Ҙур совет энциклопедияһы” (55 томда) ҡарай. Бынан тыш медицина, фәлсәфә, әҙәбиәт һ.б. күп фән өлкәләре буйынсаэнциклопедик һүҙлектәр бар. Уларҙа ошо өлкәләргә ҡараған терминдарға аңлатмалар бирелә, фән өлкәһендә эшләгән ғалимдар һәм уларҙың хеҙмәттәре тураһында мәғлүмәттәр килтерелә.\nЛингвистик һүҙлектәрҙә һүҙҙәргә аңлатма бирелә. Лингвистик һүҙлектәр төҙөлөштәре һәм маҡсаттары буйынса бер нисә төркөмгә бүленә:\nа) Тәржемә һүҙлектәр бер телдәге һүҙҙәрҙе икенсе бер телгә тәржемә итеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Бындай һүҙлектәргә ,мәҫ, 1958 йылда барҫылып сыҡҡан һәм 22 меңдән артыҡ һүҙҙе эсенә алған “Башҡортса-русса һүҙлек”, 1964 йылда сығарылған һәм 46мең һүҙҙе үҙ эсенә алған “Русса-башортса һүҙлек” ҡарай.\nб) Орфография һүҙлектәре һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын сағылдыра. Мәҫ,, Ҡ.З.Әхмәров 1952й. Сыҡҡан “Башҡорт теленең орфография һүҙлеге.\nв) Диалектологик һүҙлектәр ерле һөйләштәрҙеңиһүҙлек байлығын сағылдыра: диалект һүҙҙәренә аңлатма бирелә, ҡайһы төбәккә ҡулланылыуы күрһәтелә. 1967, 1970, 1987й. 3 томдағы башҡорт һөйләштәренең һүҙлеге.\nг) ономастик һүҙлектәр телдәрҙә булған ер-һыу атамаларынын, кеше исемдәрен һәм башҡа яңғыҙлыҡ исемдәрҙе сағылдыра. Мәҫ., Т.Кусимованың “Башҡорт исемдәре” тигән китабын, 1980 йылда сығарылған “Башҡорт АССР-ның топонимдар һүҙлеге.\nд) Аңлатмалы һүҙлектәр телдә булған һүҙҙәрҙе тулы рәүештә сағылдырырға ынтыла.Уларҙа мәғәнә нескәлектәре асыла, уларҙың телмәрҙә ҡулланылышы миҫалдарҙа күрһәтелә. Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында башҡорт теленең ике томлыҡ аңлатмалы һүҙлеге баҫылып сыҡты.\nе) этимологик һүҙлектәрҙә һүҙҙәрҙең килеп сығышы һәм мәғәнәһендә булған үҙгәрештәр сағылдырыла.\nж) синонимдар – синонимдар сағылыш ала, миҫалдарҙа күрһәтелә.1966, 1985й. ЗҒ.Ураҡсмндың “Башҡорт теленең синонимдар һүҙлеге.\nз) омонидар һүҙлеге. 1966, 1985й. М.Х.Әхтәмов “Башҡорт теленең омонимдар һүҙлеге.\nи) антонимдар 1973, 1987, й.М.Х.Әхтәмовтың “Башҡорт теленең антонимдар һүҙлеге”.\nк) Грамматик һүҙлектәр үҙҙәре бер нисә төрә була, уларҙа һүҙ тамырҙары, төрлө грамматик күрһәткестәр, миҫалдарҙа күрһәтелә.. 1992й. М.Х.Әхтәмов“ Башҡорт теленең морфемалар һүҙлеге”.\nл) Айырым яҙыусыларҙың һүҙлеге. .Айырым яҙыусыларҙың бөтә ижадына йәки айырым әҫәренә ҡараған һүҙҙәр индерелә. Д.Юлтыйҙың “Ҡан романының һүҙлеген З.Ә. Сиражетдинов төҙөнөнө..\nТелде байытыуҙа, уның төрлө сараларын, мөмкинселектәрен билдәләүҙә әһәмиәте ҙур.\n16. Морфология. Уның өйрәнеү объекты. Һүҙ төркөмдәре, уларҙың семантик һәм грамматик билдәләре.Морфология грекса “морфэ” (форма) һәм “логос” (Фән) тигән һүҙҙәрҙән яһалған. Ул һүҙ төркәмдәрен, һүҙҙәрҙең төрлө үҙгәрешен һәм ялғау менән һүҙьяһалыш юлдарын, ысулдарын өйрәнә. Морфология, һүҙҙәрҙең үҙгәреү юлдарын өйрәнгәнгә, синтаксис менән бик яҡын мөнәсәбәттә тора, сөнки һүҙҙең төрлө формаға эйә булыуы һөйләм эсендә, башҡа һүҙҙәр менән бәйләнешкә ингәндә генә мөмкин. Башҡорт телендә үҙ аллы һәм ярҙамсы һүҙ төркәмдщәре бар. Үҙ аллыларға исем, сифат, һан, алмаш, Ҡылым, рәүеш инә. Ярҙамсыларға: бәйләүес, теркәүес, киҫәксә инә. Был ике төркөмдән тыш, айырым урын алып тороусы һүҙҙәр бар. Уларға модаль һүҙҙәр, ымлыҡтар һәм оҡшатыу һүҙҙәре инә. Үҙ аллы һүҙ төркөмдәренең үҙенсәлеге шунда: уларҙа һүҙҙәр контекста ла, һөйләмдән тыш та айырым бер мәғәнәгә эйә булалар, үҙгәртеүсе, һүҙ яһаусы ялғауҙар ҡабул итмәйҙәр, телмәр эсендә билдәле бер һөйләм киҫәге булып киләләр.Ярҙамсы һүҙ төркөмдәрентәшкил итеүсе һүҙҙәр айырым мәғәнә бирмәйҙәр, үҙҙәренә төрлө-төрлө ялғауҙар ҙа ҡабул итә алмайҙар, үҙ аллы һүҙ менән килеү арҡаһында һөйләм киҫәге составында булалар. Уларҙың төп бурысы һүҙҙәрҙе бер-береһенә бәйләү, төрлө грамматик мөнәсәбәттәрҙе сағылдырыуҙан тора. Ымлыҡтар менән оҡшатыу һүҙҙәре үҙ-ара яҡын торалар; икеһенең дә предметты атау һәләтлектәре юҡ. Әммә уларҙың һәр икеһен айырым һүҙ төркөмө итеп айырыу мөмкинлеге шунда: беренсенән, ымлыҡтар хис-тойғоно, оҡшатыу һүҙҙәре төрлө тауыштарҙы, һындарҙы сағылдыралар; икенсенән, ымлыҡтар һөйләмдә башҡа һүҙҙәргә бәйләнмәй, оҡшатыу һүҙҙәре һәр саҡ тип әйтерлек ҡылымға бәйләнеп килә. Башҡорт телендә 12 һүҙ төркөмө бар.\n17. Исем. Исемдәрҙең яһалышы. Ялғауҙарҙың тарихи үҫеше.Предмет, кеше, күренеш, төшөнсәләрҙең атамаһын аңлатҡан һүҙ төркөмө исем тип атала.\nУл кем? Нимә? Кемдәр? Нимәләр? Һорауҙарына яуап ҡайтара. Исемдәр иорфологик яҡтан һан, эйәлек заты, хәбәрлек һәм килеш менән үҙгәрә. Мәҫ, китап – китаптар, китаптың, китабым, китаптарым, китабыбыҙ, китаптарыбыҙ, төҙөүсемен, төҙөүсеһең, төҙөүсебеҙ, төҙөүсеһегеҙ. Синтаксик яҡтан исемдәр һөйләмдең эйәһе лә, хәбәре лә, эйәрсән киҫәктәре лә булып килә ала.\nЯһалышы: Яһалышы яғынан исемдәр 4 төргә бүленә:\n1) Тамыр иседәр - Тик тамырҙан ғына торған исемдәр. Мәҫ., ер, һыу, һауа, яҙ, көҙ, икмәк.\n2) Яһалма исемдәр – яһаусы ялғауҙар ҡушып яһалған исемдәр. Мәҫ., эш-эшсе, юл-юлдаш.\n3) Ҡушма исемдәр – ике йәки бер нисә һүҙҙән ҡушылып, бер предметлыҡ төшөнсәһен аңлатҡан исемдәр, Мәҫ., ашъяулыҡ, Ҡариҙел, ҡарағош, көнсығыш, педучилище, халыҡ депутаты.\n4)парлы исемдәр – мәғәнәле яғынан бер-береһенә яҡын булған һәм һәр ваҡыт икеһе йәнәш ҡулланылған исемдәр. Улар һыҙыҡса аша яҙыла – ер-һыу, сәй-шәкәр, аҙыҡ-түлек, әбей-һәбей.\nА)Исем яһаусы ялғауҙар һәр ваҡыт ҡушылып яҙыла – тыныслыҡ, осоусы\nБ) һүҙҙең тамырына о, ө һуҙынҡы өндәре урын алһа, һүҙ яһаусы ялғауҙарҙа о,ө хәрефтәре яҙыла – болон-болонлоҡ, төҙө-төҙөлөш.\nВ) һүҙҙең тамыры л,м, н, ң, өндәренә бөтһә исем яһаусы ялғауҙар –даш, -дәш формаһында килә - ауыл – ауылдаш, район – райондаш\n19. Исемдәрҙең эйәлек һәм хәбәрлек категориялары, уларҙың семантик һәм грамматик билдәләре.Исемдәрҙең эйәлек категорияһы теге йәки был предметтың ҡайһы бер затҡа йәки предметҡа ҡарағанлығын аңлата. Мәҫ., дәфтәрем – минең дәфтәр, дәфтәребеҙ – беҙҙең дәфтәр, был дәфәр минеке, ағайымдың хаты.. Теге йәки был әйберҙең ҡайһы затҡа йәки предметҡаҡарағанлығы төрлө юлдар менән белдерелә: а) исемдәргә эйәлек заты ялғауҙары ҡушылыу юлы менән, мәҫ., дәфтәрем-дәфтәрҙәрем, дәфтәрең-дәфтәрҙәрең, дәфтәре-дәфтәрҙәре, дәфтәрҙәребеҙ-дәфтәрҙәрегеҙ.\nБ) исемдәр алдында минең, һинең, уның, беҙҙең, һеҙҙең, уларҙың алмаштарын ҡуйыу менән: минеңдәфтәрем, һинең дәфтәрең.....\nВ) исемдәрҙең алдына фәҡәт минең, һинең, уның, беҙҙең, һеҙҙең, уларҙың алмаштарын ҡуйыу менән: минең дәфтәр, минең дәфтәрҙәр, һинең дәфтәр, дәфтәрҙәр....\nГ) Исемләрҙең аҙағына минеке, һинеке, уныҡы, беҙҙеке, һеҙҙеке, уларҙыҡы алмаштарын ҡуйыу менән: дәфтәр минеке, китап һинеке......\nҺөйләмдә хәбәр булып килгән исемдәргә ҡылымдарҙың зат ялғауҙары ҡушылыу исемдәрҙең хәбәрлек категорияһы тип атала. Мәҫ., уҡытыусымын, уҡытыусыһың, уҡытыусы. Хәбәрлектең юҡлыҡ формаһы түгел һүҙе менән яһала, хәбәрлек ялғауҙаы ошо һүҙгә ҡушыла. Мәҫ., уҡыусы түгелмен, уҡыусы түгелһең, уҡыусы түгелбеҙ, уҡыусы түгелһеҙ. Исемдәрҙең хәбәрлек категорияһы ялғауҙары сығанаҡ һәм урын-ваҡыт килештәрҙәге исемдәргә лә ҡушыла: Мин Нуриман районынанмын. Һин Стәрлетамаҡтанһың.\n20. Сифат. Төп һәм шартлы сифаттар. Сифаттарҙың яһалышы. Сифат дәрәжәләре. Сифаттарҙың башҡа һүҙ төркөмдәренә күсеүе (конверсия).Предметтың билдәһен аңлатҡан һүҙҙәр сифат тип атала. Сифаттар ниндәй? Нитөҫлө, ҡайһы? Ҡасанғы? Ҡайҙағы? Нимәләге? Кемдәге? Һорауҙарына яуап бирә. Сифаттар һөйләм эсендә исемдәргә бәйләнеп, һөйләмдең аныҡлаусыһы булып йөрөй.Ҡайһы бер осраҡта хәбәр булып та килә. (Кис тә зәңгәр, Ағиҙел дә зәңгәр ине). Сифаттар исемурынында ҡулланылғанда, һөйләмдә эйә лә, хәбәр ҙә, аныҡлаусы ла, тултырыусы ла була алалар. (Сабырлы сыҙар. Һеҙ йәшһегеҙ әле. Йүнһеҙҙе табаҡҡа төрһәң....)\nСифаттар, лексик һәм грамматик әһәмиәттәренә ҡарап, икегә - төп һәм шартлы сифаттарға бүленә. Төп сифаттар үҙ алдына предметтың билдәһен аңлата. Мәҫ., һары, һалҡын, оло, кесе. Улар дәрәжә менән үҙгәрә, рәүеш функцияһын да үтәй һәм һөйләмдә хәбәр булып та килә ала: Һап-һары япраҡ. Бөгөн һалҡыныраҡ. Шартлы сифаттар үҙҙәренә аңлашылған билдә предметына башҡа предметтың мөнәсәбәтен белдерә: ваҡытты, урынды, йәки материалды күрһәткән билдәләрҙе аңлата: ҡышҡы юл, болондағы һуҡмаҡ, йөн күлдәк. Шартлы сифаттар дәрәжә менән үҙгәрмәй.\nБер үк билдәне аңлатҡан төп сифаттарҙың төрлө дәрәжәһе була. Улар дүртәү: а) Төп дәрәжә предметтың тулы билдәһен белдерә, уға ялғауҙар ҡушылмай, сифат үҙенең төп формаһында ҡала: ҡоро, эре, ҡыҙыл, йәш, оҙон. Б) Сағыштырыу – бер предметты икенсеһе менән бер үк сифатта сағыштыра һәм шул сифаттың бер предметҡа күберәк булыуын белдерә -раҡ, рәк, ыраҡ, ерәк, ораҡ, өрәк ялғауҙары ҡуныла. В) Артыҡлыҡ дәрәжәһе предметта бер билдәнең тулы дәрәжәлегенән артыҡ булыуын белдерә: ҡоп-ҡоро, йәм-йәшел; үтә ҡыҙыл, бигерәк йәш, иң матур; ҡороноң-ҡороһо, яҡшынан-яҡшы. Г)Аҙһытыу дәрәжәһе предметта бер билдәнең тулы дәрәжәлегенән аҙыраҡ икәнен белдерә: йәшкелт, аҡһыл, әскелтем, ҡоро ғына, йәш кенә.\nЯһалышы яғынан сифаттар аңлатҡан мәғәнәләренә ҡарап, өс төргә бүленә: а) Тамыр сифаттар – ҙур, зәңгәр; б) Яһалма сифаттар – эшле кеше, , көҙгө урман. в) ҡушма сифаттар үҙе өс төркөмгә бүленә: а) парлы сифаттар – һарылы-аҡлы, аҡлы –ҡаралы; б) бәйле сифаттар – асыҡ һары, ҡуйы ҡыҙыл; в) ҡабатлаулы – ҙур-ҙур, ҡатлы-ҡатлы.\nСифаттарҙың ҡайһы берҙәре,исем урынында йөрөй торғас, бөтөнләйгә исемгә әүерелеп киткән. Мәҫәлән: ҡара ( яҙыу әсбабы), күк (йөҙө), аҡ (һөт, ҡатыҡ), һары (сир). Исегә әүерелгән сифаттар, исем кеүек үк, һан, килеш, эйәлек заты менән үҙгәрә: оҫта- оҫталар, оҫтаның, оҫтаға, оҫтаны, оҫтала, оҫтанан, оҫтабыҙ.\nИсемдең һан һәм килеш категорияһы, уларҙың төп үҙенсәлектәре. Килеш формаларының грамматик мәғәнәләре, һөйләмдәге роле.\nИсемдәр берлектә һәм күплектә ҡулланыла. Бер генә предмет, хәл-ваҡиға, процестың атамаһын белдергән исемдәр берлек исем тип атала, Мәҫ., өй, йорт, кеше, бала, мәктәп. Бер төрлө күп предмет, хәл-ваҡмға прцестарҙың атамаһын аңлатҡан исемдәр күплек исем тип йөрөтөлә: өйҙәр, йорттар, балалар. Исемдәрҙең күплек категорияһының ике төрлө формаһы бар: а) бер төрлө, предмет, хәл ваҡиға, процестарҙың атамаларын белдереп килеүсе индивидуаль күплек формаһы: китап-китаптар, ат-аттар. Б) Ижтимағи һәм шәхси тормошта бергә эшләү, йәшәү, ижад яғынан төркөмләүҙе белдергән коллекти күплек формаһы: Александр Невскийҙар, Суворовтар. в) исемдәр, берлектә килһә лә, күплек мәғәнәһен һәм исемдәр, күплектә килһә лә, берлек мәғәнәһен аңлатырға мөмкин: Ағиҙелкәйҙәрҙе...Әсәйем һыйыр һауа...г) кеше исемдәре һөйләмдә тиң киҫәктәр булып килһә, коллектив күплек формаһында күплек ялдғауы иң һуңғы һүҙгә ҡушыла: Асия,Зилә....актив ҡатнашалар.\nҺөйләмдә исемдәрҙең бүтән һүҙҙәргә төрлө ялғауҙар менән бәйләнеүе килеш менән үҙгәреш тип атала. Башҡорт телендә алты килеш бар. Шулай ҙа төшөм килеш 2 төрлө була: а) билдәле төшөм килеш: хатты яҙҙым. Б) билдәһеҙ төшөм килеш – бер ниндәй ҙә ялғау ҡабул итмәй: хат яҙҙым. Мәғәнәләре яғынан килештәр ике төргә бүленә:\nА) пространство мөнәсәбәтен белдереүсе: төбәү, урын-ваҡыт, сығанаҡ килештәр – сығанаҡ пунктын, һуңғы пунктын, эш-хәрәкәттең урынын йәки ваҡытын белдерә.\nБ) грамматик мөнәсәбәттәрҙе аңлатыусы: төп, эйәлек, төшөм килештәр.- предметлыҡ мәғәнәһен аңлата.\nТөп килеш - эш-хәрәкәттең эйәһе кем йәки нимә булыуын аңлата – эйә вазифаһын үтәй.(кем? Нимә?) Эйәлек килеш – теге йәки был предметҡа икенсе бер предметтың йәки кешенең эйә булыуын аңлата – аныҡлаусы булып йөрөй.(Кемдең? Нимәнең)\nТөбәү килеш – берәй кешегә йәки предметҡа төбөлеүен, йә урынға йүнәлеүен аңлата – тултырыусы, хәл булып килә.(Кемгә?нимәгә? ҡайҙа? )\nТөшөм килеш – һөйләмдә ҡылым аңлатҡан эш-хәрәкәттең бер предметҡа төшөүен белдерә - тултырыусы.(кемде? Нимәне?)\nУрын-ваҡыт килеш – ҡылымдан аңлашылған эш-хәрәкәттең урынын, ваҡытын белдерә - ваҡыт хәле, урын хәле, хәбәр ролен башҡара. (Кемдә? нимәлә? Ҡайҙа?\nСығанаҡ килеш – эш-хәрәкәттең юашланып киткән урынын йәки бөтөндән айырылған өлөштө, киҫәкте аңлата. – тултырыусы, хәл вазифаһын үтәй. (кемдән? Нимәнән? Ҡайҙан?)\n21. Һан, уның морфологик билдәләре, синтаксик функциялары. Һан төркөмсәләре. Һандарҙың дөрөҫ яҙылышы. Кешеләрҙең, предметтарҙың иҫәбен, һаналыу тәртибен белдергән һүҙ төркөмө һан тип атала. Ул нисә? Күпме? Нисәнсе? Нисәшәр? Күпмешәр? Һорауына яуап бирә.Улар исем алдында ҡулланыла, аныҡлаусы ролен башҡара. Яһалышы яғынан һандар: ябай һәм ҡушма булалар. Ябай – бер генә һүҙҙән тора: бер, ике, ун, егерме, йөҙ, мең, миллион, миллиард...Ҡушма – бер нисә һүҙҙән торған андар: йөҙ ҙә алты....\nАңлатҡан мәғәнәләренә ҡарап, һандар түбәндәге төркөмсәләргә бүленә: а) төп һандар нисә? Күпме? Һорауҙарына яуап биргән һандар: бер, алты, туғыҙ.... Морфологик яҡтан махсус ялғауҙары юҡ. Үҙ аллы ҡулланылһа өйләмдең эйәһе лә, хәбәре лә, эйәрсән киҫәктәре булып та килә ала (Туҡһандан ҡырҡты алһаң илле ҡала). б) Рәт һандары – һаналыу тәртибен белдерә - нисәнсе: беренсе, йөҙөнсө. Аныҡлаусы ролен башҡара. Исемләшһә төрлө вазифа үтәй ала.(Беренселәр); в) бүлем һандары –тигеҙ өлөштәргә бүленеүен белдерә - нисәшәр? Күпмешәр? : етешәр, туҡһанышар. Исем алдынан килһә, аныҡлаусы ролен башҡара(икешәр йөк), әгәр ҡылымды асыҡлаһа, улар дәрәжә-күләм хәле ролен башҡара.(икешәрләп-өсәрләп алып китәләр); г) Сама һандары – предметтың иҫәбен яҡынса белдерә - нисәләп? күпмеләп? : унлап, ете-һигеҙ, йөҙҙәрсә, йөҙләгән..Сама һандары исемдәргә, һандарға күплек ялғауы ҡушыу юлы менән белдерелә.(Егерме көндәр үткәндер). Ярҙамсы исемдәргә күплек ялғауы ҡушыу менән (Апрель баштарында). Тирәһе, самаһы һүҙҙәре исемдәргә, һпндарға эйәреп сама идеяһын белдерә.(ун ете йәштәр тирәһе). д) Йыйыу һандары –предметтарҙы бергә төркөмләп, йыйып әйтеүҙе аңлата – нисәү? – берәү, икәү, алтау.. е) Кәсер һандары – бөтөн, тулы булмаған өлөштәренең иҫәбен белдерә.(Бүлмәнең өстән ике өлөшө). Бөтөн, өлөш, ярты, ярым сирек һүҙҙәрен актив ҡулланалар. Ж) үлсәү һандары – предметтарҙың ҙурлығы, күләме яғынан үлсәүен белдерә (етеле лампы, йөҙлө лампочка).\nҺан, исемдәр менән бергә килеп, иҫәп мәғәнәһен аңлатҡан һүҙҙәр нумератив һүҙҙәр тип атала: ағас, йотом, ус, бөртөк, грамм, килограмм, тонна...\nҠушма һан эсенә ингән һәр бер һан айырым яҙыла; әгәр һан һүҙ менән белдерелһә, бөтә төр ялғауҙар ҡушып яҙыла; ике һан йәнәшә килеп яһалған сама һандары араһында һыҙыҡса ҡуйыла (ете-һигеҙ, илле-алтмыш); предметтың һаналыу ваҡытын, сиктәрен күрһәткән һандар араһына һыҙыҡ ҡуйыла (1941-1945); цифр менән белдерелгән һандарҙан аҙаҡ бөтә төр ялғауҙар һыҙыҡса аша яҙыла (6-ларҙа); сама һандары араһына һыҙыҡ ҡуйыла (6-7-ләгән уҡытыусы); даталарҙан һуң бер ниндәй ҙә ялғау яҙылмай; Рим цифрҙарына аҙаҡ бер ниндәй ҙә ялғау яҙылмай; уҡыу йылдарын аңлатҡан һандар ҡыя һыҙыҡ аша яҙыла (1993/94).\n22. Алмаш. Алмаштарҙың үҙ аллы һүҙ төркөмдәренә мөнәсәбәте, уларҙың мәғәнәһе, синтаксик функциялары. Алмаш төркөмсәләре.Исем, сифат, һан һәм башҡа һүҙ төркөмдәре урынында ҡулланылған һүҙҙәр алмаш тип атала. Алмаштар ниндәй һүҙ төркөмө урынында ҡулланылһа, шул һүҙ төркөмөнөң һорауына яуап булып килә. Алмаштарҙың мәғәнәләре дөйөм, уларҙың даими төшөнсәләре юҡ. Шуға күрә бер һөйләмдә ҡулланылған алмаш икенсе бер һөйләмдә башҡа исемде йәки бүтән һүҙ төркөмөн алмаштырыуы мөмкин.\nАлмаштар, белдергән мәғәнәләренә ҡарап, бер нисә төркөмсәгә бүленә: 1. Зат алмаштары: мин, һин, ул, беҙ, һеҙ, улар. 2. Күрһәтеү алмаштары: а) был, теге, шул, ошо, ул, бынау, анау; б) бындай, тегендәй, шундай, ошондай, ундай – сифат урынында ҡулланыла; в) былай, тегеләй, шулай, ошолай, улай, шунса – рәүеш урынында ҡулланыла. Ул – зат алмашы ла, күрһәтеү алмашы ла булып йөрөй. 3. Һорау алмаштары: кем, нимә, ни, ҡайһылай, нисә, нисәнсе, нисәшәр, нисәләп, нисек, ҡайҙа, ниндәй, күпме, ҡасан, ни эшләү, ни Эшләй. 4. Билдәләү алмаштары: а) һәр, үҙ, һәр кем, һәр бер. б) бөтә - бөтәһе, барлыҡ – барлығы, һәммә - һәммәһе – һан урынында ҡулланыла. 5. Билдәһеҙлек алмаштары: әллә кем, әллә нәмә, әллә нисек, әллә ҡасан, кемдер, нисектер, теләһә нәмә, теләһә ҡасан һ.б. 6. Юҡлыҡ алмаштары: һис кем, һис нимә, һис ниндәй, һис нисек, бер ҙә, бер нәмә лә, бер кем дә, бер ни. 7.Эйәлек алмаштары: а) минең, һинең, уның; беҙҙең, һеҙҙең, уларҙың; б) минеке, һинеке, уныҡы; беҙҙеке, һеҙҙеке, уларҙыҡы;.\n23. Ҡылым. Ҡылымдарҙың зат, һан һәм заман категориялары.Ҡылым кешеләрҙең, предметтарҙың эш-хәрәкәтен, хәл-торошон аңлата. Башҡа һүҙ төркөмдәренән айырмалы рәүештә, ҡылымдар үҙҙәренең формалары менән күп яҡлы морфологик категориялары менән айырыла: күсемлелек-күсемһеҙлек, һөйкәлеш, заман, зат йүнәлеш, күләм һәм модаллек категориялары тик ҡылымдарға ғына хас специфик категориялар булып тора. Шулай уҡ юҡлыҡ категорияһы ла үҙенсәлекле юл менән белдерелә.\nПроцестың һөйләшеүҙә ҡатнашыыусыларға мөнәсәбәтен белдереүҙе зат категорияһы тип йөрөтәләр. Зат процестың һөйләүсегә (1-се зат), һөйләүҙә ҡатнашыусыға (2-се зат), йәки һөйләшеүҙә ҡатнашмаусы бер затҡа йә предметҡа (3-сө зат) ҡарағанлығын аңлаталар. Зат категорияһы айырым аффикстар менән белдерелә. Мәҫ., Мин һөйләй-ем, һин һөйләй-һең. Ҡылымдарҙың зат категорияһы туранан-тура һан категорияһы менән бәйләнгән. Һан категорияһыпроцестың бер генә затҡа (предметҡа) йәки бер нисә затҡа (предметҡа) мөнәсәбәтен белдерә. Ошонан сығып, зат менән үҙгәреүсе ҡылымдар берлек һәм күплек формаларында тора алалар: мин яҙам – беҙ яҙабыҙ. Зат һәм һан категориялары бер үк аффикстар менән белдерәләләр. Был аффикстар грамматик функция башҡаралар, йәғни ҡылымдарҙың һүҙбәйләнеш һәм һөйләмдәр составындағы башҡа һүҙҙәргә булған синтаксик мөнөсәбәәттәрен күрһәтеп йөрөйҙәр. Башҡорт телендә зат һәм һан аффикстары ҡайһы һөйкәлеш һәм заман формалары менән ҡулланыуҙарына ҡарап дүрт төрҙә килә алалар. Уларҙың беренсе төрө хәбәр һөйкәлешенең хәҙерге, киләсәк һәм -ған аффикслы үткән заман формаларына, шулай уҡ ниәт-маҡсат һөйкәлешенең -маҡсы, -мәксе формаларына ҡушылып ййөрөйҙәр: -мын, -мен, -мон, -м – быҙ, -беҙ, -боҙ, -бөҙ; һың,-һең, -һығыҙ, -һегеҙ; --, -лар, ләр, тар, тәр... Зат һәм һан аффикстарының икенсе төрө хәбәр һөйкәлешенең үткән заман формаларына һәм шарт һөйкәлешенә ялғанып йөрөй: -м; -ҡ, к; -ң, -ғыҙ, -геҙ; ---, -лар, -ләр.... Өсөнсө төрө бойороҡ һәм теләк-өндәү һөйкәлештәре ҡылымдарына ҡушылып килә: -айым, -әйем, -йом, -йөм; -айыҡ, -әйек; ----, -ғыҙ, -егеҙ, -ғоҙ, -өгөҙ; -һын, -һен, -һон, -һөн, -һындар, -һендәр.... Дүртенсе төрө теләк-өндәү һөйкәлешенең –ғы, -ге һәм –аһы, -әһе аффикслы формаларына ҡушылып йөрөй, был төр аффикстар исемдәрҙең эйәлек категорияһы аффикстарына тап килә :-м, -быҙ, -беҙ..., -ң, -ғыҙ, -геҙ..., -һы, -һе, -һо, -һө, -лары, -ләре. Зат һәм һан аффикстары, үҙҙәренең төп мәғәнәләренән тыш, телмәрҙә төрлө стилистик функциялар ҙа башҡарып йөрөй алалар. Заман категорияһыпроцестың ваҡытҡа мөнәсәбәтен белдерә. Ҡылымдың заман формалары эш, хәл-торош, хәрәкәттең объектив ваҡыттың билдәле бер һөйләү моментында башҡарылыуына ҡарап билдәләнә. Үткән заман һөйләү моментына тиклем эш-хәрәкәтте, хәҙерге заман һөйләү моментында барған эш-хәлдәрҙе һәм киләсәк заман һөйләү моментынан һуң буласаҡ эш-хәлдәрҙе белдерә.\n24. Хәбәр һөйкәлеше. Уның төп грамматик мәғәнәһе. Хәбәр һөйкәлешенең заман формалары.Хәбәр һөйкәлеше ул эш-хәрәкәтте, процесты аңлата, хәбәр һөйкәлеше зат менән үҙгәрә: мин уҡыйым, һин уҡыйһың, ул уҡый, беҙ уҡыйбыҙ, һеҙ уҡыйһығыҙ, улар уҡыйҙар. Хәбәр һөйкәлеше заман менән үҙгәрә. Үткән заман хәбәр һөйкәлеше һөйләү, һөйләшеү мәленә тиклем булған, башҡарылған эш-хәрәкәт, процесты белдерә. Шаһитлы (Барҙы, килде) һәм шаһитһыҙ (уҡыған, килгән) формаһы бар. Хәҙерге заман һөйләү, һөйләшеү мәлендә булып торған, башҡарылыусы йәки оҙайлы, дауамлы эш-хәрәкәтте, процесты аңлата (бара, килә, йөрөй). Киләсәк заман хәбәр һөйкәлеше һөйләү, һөйләшеү моментынан һуң буласаҡ, башҡарыласаҡ эш-хәрәкәтте, процесты белдерә. Билдәле (барасаҡ, киләсәк) һәм билдәһеҙ (барыр, килер) формаһы бар. Киләсәк замандың билдәле киләсәк юҡлыҡ формаһы – бармаясаҡ, килмәйәсәк, билдәһеҙ юҡлыҡ формаһы – бармаҫ, уҡымаҫ, килмәҫ. Әгәр хәбәр вазифаһын үтәүсе киләсәк заман хәбәр һөйкәлеше “ине” ярҙамлыҡ ҡылымы менән ҡулланылһа, ул үткән заманды аңлата ( Ҡышҡа етерлек итеп ҡорот әҙерләр...)\n25. Ҡылымдың бойороҡ һәм шарт һөйкәлештәре, уларҙың мәғәнә үҙенсәлектәре, формалары, синтаксик функциялары\nБойороҡ һөйкәлеше – берәй эш-хәрәкәтте башҡарырға йәки башҡармаҫҡа ҡушыуҙы, бойороуҙы аңлата. Ғәҙәттәге һәм ихтирам формалары бар. Ғәҙәттәге бойороҡ һөйк. II һәм III зат берлектә һәм күплектә була: бар – барығыҙ, бырһын – барһын(дар); I зат теләкте белдерә. Төрлө мәғәнә белдерә: 2)Ҡәтғи бойороҡ: Ҡарағыҙ уны, … ятып ҡалмаһын; 3)Йомшаҡ бой., үтенес: Тыңла әле, һөйләсәле; 4)Саҡырыу, өндәү: Тыныслыҡ мәңге йәшәһен! 5)Теләк (ине, инде): яуһын ине; 6)Ҡәһәрләү: Ҡаҙалып ҡына китһен! 7) Өгөт-нәсихәт, кәңәш:Асыу һаҡлама, намыҫ һаҡла; 8)Рөхсәт итеү: инһен, йөрөһөн әйҙә.\nИхтирам формаһы: нигеҙ ҡылым+ -ың, -һана: барың, барһана.\nАналитик формаһы: барырға яҙһын,барһа барһын, бара бирһен, бараһы булма һ.б.\nШарт һөйкәлеше – берәй эш-хәрәкәттең башҡарылыуы өсөн 2се эш-хәрәкәттең шарт булыуын аңлата. Мәғәнә яғынан: 1)реаль: саҡырһалар, барам, 2)ирреаль:ҡаннаттарым булһа, барыр инем. Заман формалары башҡа ҡылым формалары менән бәйләнеш аша күрһәтелә: барһаң, килә; барһаң, килер ине; барһаң, килер.


Батырҙарға мәңгелек дан!\nАрхангел районы Яңы Шишмә ауылында Бөйөк Ватан һуғыш ветерандары иҫтәлегенә обелиск асылды.\nИзге эшкә төбәктә йәшәүсе халыҡ берҙәм ҡушыла. Бының өсөн улар хәленән килгәнсә аҡса йыя. Саранан Липовка ауылы биләмәһе лә ситтә ҡалмай. Ваҡытында Яңы Шишмә ауылынан һуғышҡа 44 кеше алына. Уларҙың 26-һы яу яланында батырҙарса һәләк була. Бынан тыш, ауылдаштар араһында хәрби бурысын ҡыҙыу нөктәләрҙә үтәүселәр ҙә юҡ түгел. Ветерандар иҫтәлегенә һәйкәл асыу ниәтен урындағы халыҡ дүрт йыл элек үк күтәреп сыға. Әммә төрлө сәбәптәр менән ул кисектерелә килә. Ниһайәт, быйыл Таһир Рафиҡов менән Фәнир Әбдрәшитов яҡташтарының хыялын тормошҡа ашырырға ярҙам итә.\nУрындағы халыҡ Өфөнән ҡайтарылған обелискты ҡуйыуҙан да ситтә тороп ҡалмай. Кемдер иҙмә эшләгән, ҡайһы берәүҙәр биләмәне кәртәләү менән шөғөлләнгән. Ауыл уртаһында асылған обелискта ауылдаш-фронтовиктарҙың исем-шәрифтәре яҙылған.


Өфәлә инвалидтар өсөн автомобилдәр ҡуйыу урындары тикшерелде\nҠала хакимиәте вәкилдәре юл-патруль инспекторҙары менән берлектә мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн тәғәйенләнгән туҡталҡалар буйлап рейдҡа сыҡты.\nАсыҡланыуынса, ҡала урамдарында инвалид билдәһе ҡуйылған парковкаларҙың береһе лә буш булмай сыҡты. Мөмкинлектәре сикләнгән водителдәр тимер атын кәрәкле бинанан байтаҡҡа алыҫта ҡалдырырға мәжбүр.\nИнвалидтарға тәғәйенләнгән туҡталҡаларҙа автомобилен ҡалдырыусыларға өс мең һумдан биш мең һумға тиклем штраф ҡаралған. Бынан тыш, ҡағиҙә боҙоусының машинаһын штраф туҡталҡаһына алып китәсәктәр. Был осраҡта водителде өҫтәмә сығымдар көтә. Уға эвакуатор саҡыртҡан өсөн түләргә кәрәк буласаҡ. Ә бына махсус туҡталҡаның тәүге ун ике сәғәте закон нигеҙендә хәҙер бушлай.


ИНВЕСТИЦИЯ ПРОЕКТТАРЫ ӨМӨТ УЯТА\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәте вице-Премьеры, БР ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов беҙҙең районда эшлекле сәфәрҙә булды.\n6 майҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте вице-Премьеры, БР ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов БСТ каналы, «Юлдаш” радиоһы хәбәрселәре оҙатыуында беҙҙең районда эшлекле сәфәрҙә булды.\nӘйткәндәй, гәзит уҡыусыларыбыҙҙың хәтеренә төшөрөп үтәйек – ҡырҡ йәшлек Илшат Илдус улы юғары дәүләт власына яңы килгән йәш чиновниктарҙың береһе, ул Башҡорт дәүләт аграр университетын, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы дәүләт идаралығы Академияһын, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы халыҡ хужалығы һәм дәүләт менән идара итеү Рәсәй Академияһын тамамлаған, министрлыҡҡа тиклем Башҡортостандың Дәүләкән районы хакимиәте башлығы булып эшләгән.\nЮғары ҡунаҡтың килеү маҡсаты – районда ауыл хужалығы өлкәһендә инвестицион проекттарҙың тормошҡа ашыу кимәле, яҙғы баҫыу эштәре, малсылыҡ һәм һарыҡсылыҡ өлкәһендәге хәл-торош менән танышыу ине.\nИң тәүҙә барыһы ла Ҡужабаҡ ауылына яҡын ике баҫыуҙа ҡеүәтле, заманса, сит ил маркалы аграр машиналарҙа сәсеү барышын күҙәтте. Был баҫыуға ни эшләп фәҡәт арпа сәселеүе, уның иген культуралары рәтендә ниндәй урын биләүе менән ҡыҙыҡһындылар. Министрҙың инвестор, "А7-Агро"ЯСЙ-һы етәксеһе Алексей Витальевичтың артабанғы ниәттәрен белгеһе килде. Алексей Витальевич әле һөт етештереү, иген сәсеү кеүек эштәр барһа, киләсәктә ҡымыҙ етештереү, йәшелсә сәсеү, мөмкинлек булһа, балыҡсылыҡ һәм башҡа яңы өлкәләрҙә көсөн һынап ҡарарға теләүҙәрен әйтте. Үҫемлекселектә баҫыуҙарҙы һуғарыу системаһын киң ҡулланышҡа индерергә ниәтләйҙәр, сөнки үҙгәреп торған тәбиғәт шарттарында һирәк-һаяҡ яуған ямғырҙар менән эште әллә ни ыратып булмай, тине.\n– Иң мөһиме, нимәгә генә тотонһаҡ та, донъя кимәлендәге аграр технологияларҙы үҙ климатыбыҙға ҡулайлаштырып ҡулланып ҡараясаҡбыҙ. Әлбиттә, сығымдар күп, әммә беҙҙең финанс мөмкинлектәре киң. Мәҫәлән, бында, инвестор булараҡ, 550 миллион тирәһе аҡса тотондом. Инвесторлыҡ өлкәһендә һыр бирмәйбеҙ, әммә һәр өлкәлә лә дәүләттән субсидия алыуҙы планлаштырабыҙ, ҡайһы бер осраҡ буйынса был ярҙамды алғаныбыҙ ҙа бар”, – ти белдерҙе генераль директор Алексей Комаровских.\n– Ҙур хыялдар менән эшкә тотоноуығыҙ ҡыуандыра, шулай ҙа, бигерәк тә аграрийҙарҙың, барыһы ла яҡшы булыуға ышанабыҙ, өмөтләнәбеҙ, тип әйтергә яратыуын яҡшы беләм, – тине министр Илшат Файзрахманов кинәйәләп.\nАртабан Яңы Себенле ауыл биләмәһендә урынлашҡан, "А7-Агро" ЯСЙ-һы идара иткән һөт етештереү ферма комплексы менән танышыу булды.\nМахсус халаттар, бахил, башлыҡ кейеп делегаттар тоҡомло һыйырҙар аҫралған фермаға инде, барыһы ла малдарҙың көр, таҙа булыуына, тирә-йүндә уларҙы туҡландырыу, быҙауҙарын ҡабул итеү, йәш таналарҙы тәрбиәләү, һауып алынған һөттө яҡшы сифатлы һаҡлау өсөн барлыҡ заманса технология ҡаҙаныштары булыуына иғтибар бирҙе. Егермеләп эшсе үҙ бурысын яҡшы белә, шулай ҙа, эш күләме артһа, улар һанын йәнә бишәүгә арттырмаҡсылар.\nКомпанияның генераль директоры Алексей Комаровских һәм район хакимиәте башлығы Әлфәрис Байсурин камералар алдында күп һанлы һорауҙарға мөмкин тиклем йөкмәткеле яуаптар бирҙе.\nБер объекттан икенсе объектҡа күскән саҡта инвесторға баш ҡала журналистары тормош юлына ҡағылышлы һорауҙар ҙа бирҙе, ни тиһәң дә, ҡырҡ өс йәшлек Алексей Витальевичтың, миллионерҙың, бизнес өлкәһендә баш әйләндерерлек уңыштарға өлгәшеү серҙәре барыһына ла ҡыҙыҡ ине. Бизнесмен әллә ни ҡыйынһынмай үҙенең тормош юлы хаҡында ҡыҫҡаса бәйән итте.\nАлексей Комаровских Силәбе өлкәһе Калининск ҡасабаһында тыуған, 1992 йылда Чита өлкәһе Куанда ҡасабаһы урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Ырымбурға йәшәргә күсәләр. Егет биш йыл уҡып, Ырымбур дәүләт аграр университетында “Иҡтисад һәм аграр сәнәғәт менән идара итеү” белгеслегенә ҡыҙыл диплом ала. 1998-2000 йылдарҙа аспирантурала уҡый, шул уҡ ваҡытта студенттарға белем бирә. “Сәнәғәт һәм көнкүреш объекттарын электр уты менән тәьмин итеү. Төҙөлөш сәнәғәтен ойоштороу” белгеслеге буйынса махсус юғары белем курстарын үтә. 1997-2000 йылдарҙа иҡтисад буйынса әйҙәүсе белгес, етәксе, 2000-2003 йылдарҙа “Ырымбур сауҙа-финанс компанияһы” ЯСЙ-һы директоры, 2000-2003 йылдарҙа перспективалы үҫеш компанияһы директоры урынбаҫары, 2000-2007 йылдарҙа «Газ һәм нефть-Транс» компанияһы генераль директоры вазифаларын башҡара.\n2009 йылда Ырымбур өлкәһе сауҙа-сәнәғәт палатаһында «Йыл персонаһы” номинацияһында еңә.\nҺунарсылыҡ һәм спорттың экстремаль төрҙәре менән мауыға. Олимпия чемпиондарын әҙерләүгә индергән өлөшө өсөн федераль спорт президиумынан Рәхмәт хаттары менән бүләкләнгән. Алексей Витальевич оҙаҡ йылдар мәрхәмәтлек менән дә шөғөлләнә. Эшҡыуарлыҡ өлкәһендәге хеҙмәтендә Комаровских 600-ҙән ашыу төрлө кимәлдәге проекттарҙы ғәмәлгә ашырған, әлеге ваҡытта киң профилле биш компанияның генераль директоры булып тора. Бер һүҙ менән әйткәндә, Яңы Себенлеләге комплекс осраҡлы бизнесменға түгел, ә эшҡыуарлыҡ өлкәһендә утты-һыуҙы кискән, йәш һәм белемле, төрлө өлкәлә оло тәжрибә туплаған, улар йәһәтенән Рәсәй эшҡыуарҙар форумдарында сығыш яһаған яҡшы оратор, финанс яғынан көслө инвестор ҡулдарына ышанып тапшырылған.\nСараның икенсе өлөшөндә делегаттар «Маяҡ» МУАХП-һы сәнәғәт майҙанына – Урал аръяғындағы һарыҡсылыҡ кластеры үҙәгенә йүнәлде. Белеүебеҙсә, бында күҙ уңында ауыл хужалығы тауарын етештереүселәр кооперацияһы һүрәтләнә. Йәғни, “Маяҡ” фирмаһы базаһына таянып, районда һарыҡсылыҡта агрофраншиза (әҙер бизнес) бойомға аша (шәхси хужалыҡтар уртаҡ килешеү нигеҙендә тоҡомло һарыҡтарҙы үҙ ресурсы менән ҡышлатып бирә һәм кире тапшырғанда хеҙмәт хаҡы булараҡ 20 процент малды үҙендә ҡалдыра). Ойошма етәксеһе Дәмин Юланов үҙ бурыстарын яҡшы белә һәм үтәй, эшселәр тырыш һәм яуаплы, эш эҙмә-эҙлекле алып барыла.\nМинистр Илшат Фазрахманов һәр өлкә буйынса ентекле һорашты һәм уларға яуапты иғтибарлап тыңланы.


Рөстәм Хәмитов «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе эшмәкәрлегенә баһа бирҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Берҙәм Рәсәй»ҙең төбәк бүлексәһе эшмәкәрлегенә баһа бирҙе\n17:13, 7 декабря 2012 Сәйәсәт\n— Үтеп барған йыл сәйәси сараларға бай булды. Рәсәй Президенты һайлауҙары, урындағы һайлауҙар уҙғарылды. Һайлау кампанияһын лайыҡлы, артыҡ ғауғаһыҙ үткәрҙек, Рәсәй Федерацияһында иң яҡшы һөҙөмтәләрҙең береһенә өлгәштек, — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 7 декабрҙә Өфөлә үткән «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе конференцияһында.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, һайлау һөҙөмтәләре власҡа ҡарата ышаныстың төп күрһәткестәре булып тора. Һәм берҙәм рәсәйлеләрҙең һайлауҙағы юғары күрһәткестәре республика халҡының уларға ҡарата ышаныс белдереүенә асыҡ дәлил булып тора.\nБыйыл илдең сәйәси тормошонда ҙур үҙгәрештәр булды, тип билдәләне Башҡортостан Президенты. Уның һүҙҙәренсә, халыҡтың сәйәси әүҙемлеге арта, илдә протест белдереүсе хәрәкәттәр барлыҡҡа килә. Үткән йылдың 90-сы йылдары менән сағыштырмаса, оппозиция үҙ позицияларын ярайһы уҡ нығытты.\nАлдағы ваҡытта яңы партиялар һанының артыуын көтөргә кәрәк, тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. Быларҙың барыһы ла сәйәси конкурентлыҡты ҡырҡа арттыра. Әммә бынан ҡурҡырға ярамай, тип билдәләне Президент, сөнки конкуренцияһыҙ алға китеш, үҫеш юҡ.\nРеспублика башлығы Башҡортостан алдында торған төп бурыстарҙы һәм уларҙы хәл итеүҙә «Берҙәм Рәсәй»ҙең ролен билдәләне.\n— Башҡортостан бөгөн үҙенең алдына яңы етди бурыстар ҡуя, мөһим аҙымдар яһай. Беҙ инициативалы һәм йылдам үҫешкән алдынғы төбәктәр иҫәбендә үҙ позицияларыбыҙҙы нығытырға тейешбеҙ, — тине Президент.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, төбәктәр араһында барыбер ҙә үҙ-ара ярышыуға урын бар. Һәм был ярышта уңыштарға өлгәшеү өсөн Башҡортостан яңыртыу процестарында әүҙем ҡатнашырға тейеш. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә республика башлығы тормоштоң бөтә өлкәләрен аҡыллы йәмғиәт принцибы буйынса үҫтерергә кәрәклеге хаҡында әйтте. Бының күп көс талап итеүенә ҡарамаҫтан, маҡсаттарға өлгәшеп була, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты.\nРөстәм Хәмитов фекеренсә, киләсәккә етди, ҙур бурыстар билдәләнһә лә, оптимизм өсөн урын бар. Үтеп барған йылда Башҡортостан тулайым төбәк продукты күләме буйынса триллион һумлыҡ сикте үтеп бара. Төп капиталға инвестициялар үҫеше 30 процент кимәлендә көтөлә, инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу, юғары технологиялы производстволар төҙөү буйынса әүҙем эшмәкәрлек алып барыла.\n– Иҡтисадты үҫтереү буйынса беҙҙең эшмәкәрлек халыҡтың йәшәү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән. Һуңғы йылдарҙа башланған был өлкәләге ыңғай үҙгәрештәргә яңы көс биреү зарур,- тип иҫәпләй Башҡортостан Президенты. – Тәү сиратта был социаль, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф өлкәләрен нығытыуға, әсәлекте һәм балалыҡты яҡлауға, арзан торлаҡ төҙөүгә, халыҡтың килемен арттырыуға ҡағыла.\nРеспублика башлығы билдәләүенсә, был йүнәлештә эштәр алып барыла һәм ыңғай һөҙөмтәләр ҙә бар.\nБарлыҡ мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә «Берҙәм Рәсәй» партияһы республика етәкселегенең төп таянысы булып ҡала, тине Рөстәм Хәмитов. Был йәһәттән йәнә бер мөһим фактор билдәләнә – партиялар йәмғиәтте һәм власты бәйләп тороусы звеноға әүерелә.\n— Партия власть алдында халыҡ мәнфәғәттәрен, халыҡты яҡларға тейеш. Теге йәки был власть вәкиле үҙ бурыстары хаҡында онота ҡалһа, ҡатыраҡ булыуҙан ҡурҡмаҫҡа кәрәк, — тигән фекерен белдерҙе төбәк башлығы.\nРөстәм Хәмитов фекеренсә, халыҡ менән аралашыу тәүге планға сыға, партия активы аша республикала йәшәгән һәр кешегә сығыу зарур.\nБашҡортостан Президенты билдәләүенсә, «Берҙәм Рәсәй» партияһы заман талаптарына яуап бирергә тырыша, ҡыҙыҡлы проекттар тәҡдим итә. Өҫтөнлөклө проекттар иҫәбендә «Домком» һәм «Яҡташтар» билдәләнде. Шул уҡ ваҡытта бындай идеялар күберәк булырға тейеш, тине Башҡортостан Президенты.\nТеги: берҙәм рәсәй,бр президенты


Өфөнән – яҡшы кәйеф менән!\n25 Ғинуар 2019, 15:10\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада минең күңелемдә матур тәьҫораттар ҡалдырҙы. Өс көн дауамында барған сәмле ижади ярышта туған телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы, күренекле шәхестәребеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе белеүебеҙҙе, әңгәмә ҡороу оҫталығыбыҙҙы күрһәттек.\nБыл мәртәбәле бәйгелә районыбыҙ намыҫын Әбүбәкерҙән Айгүзәл Билалова, Мәҙинә Акилова, Йәнтештән мин, Данил Хәлимов, Сиҙәмдән Мәҙинә Рамаҙанова, Нурия Ласынова, Татырүҙәктән Альбина Сыңғыҙова, Аҡъярҙағы 2-се мәктәптән Карина Прозорова, Яңы Ергәндән Дилфүзә Мәмбәтова, Степнойҙан Линара Борисовалар яҡланы.\nБеренсе көн ярыштан һуң етәкселәребеҙ Фирүзә Иштәкбаева менән Гөлнара Назаровалар беҙҙе Салауат Юлаев майҙанында урынлашҡан шыршы янына алып барҙы. Күмәкләшеп иҫтәлеккә фотоға төштөк. Бик күңелле булды.\nИртәгеһенә лә һынауҙар бөткәс, күргәҙмә үҙәгендәге тарихи паркты барып күрҙек. Уның һәр бер залында тарихи шәхестәр тураһында бай мәғлүмәт тупланған. Сәғәт ярым барған экскурсия һиҙелмәй ҙә үтеп китте.\nНиһайәт, көтөп алған бүләкләү көнө һәм ваҡыты етте. Йөрәк тулҡынлана. Һигеҙенселәр араһында – Данил Хәлимов, ә туғыҙынсылар бәйгеһендә мин призёрҙар исемлегенә индек. Икебеҙҙең дә Йәнтеш мәктәбенән булыуыбыҙ оло ҡыуаныс. Ә Татырүҙәктән ун беренсе синыф уҡыусыһы Альбина Сыңғыҙова олимпиаданың еңеүсеһе тип билдәләнде.\nБеҙҙе Өфөгә алып барған райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының методик берекмә етәксеһе Фирүзә Әхмәҙулла ҡыҙына һәм Йәнтеш мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлнара Мөҙәрис ҡыҙына, Аҡъярҙағы 1-се мәктәптең автобус шофёры Мәжит ағайға, шулай уҡ мәғариф бүлеге начальнигы Юлай Сиражетдиновҡа, район мәғариф идаралығының туған телдәр буйынса методика бүлеге етәксеһе Ғәни Бикбаевҡа ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.\nИлгинә ҒИЛӘЖЕВА, IX синыф уҡыусыһы.


Радий Хәбиров Башҡортостанда йәшәгән өс кешенең теләген тормошҡа ашыра\n18 Декабрь 2020, 15:15\nБашҡортостан Башлығы Ҡыш бабай булып, өс яҡташыбыҙҙың хыялын тормошҡа ашыра.\nТуғыҙ йәшлек Михаил Манулин – электрон микроскоп, ә 15 йәшлек Роман Щекатуров өс тәгәрмәсле велосипед тураһында хыяллана. 65 йәшлек Татьяна Буланина күптән ҙур экранлы планшет бүләк итеүҙәрен теләй. Республика етәксеһе «Башҡортостан» дәүләт концерт залында ҡуйылған «Теләктәр шыршыһы»нан ошо өс шарҙы һайлап алды.\n«Ошо теләктәрҙе мотлаҡ үтәрмен, – тине Радий Хәбиров. – Был – ил Президенты Владимир Путиндың башланғысы буйынса ғәмәлгә ашырылған бик һәйбәт проект. Ҡатмарлы булған 2020 йылда ул айырыуса мөһим. Сөнки беҙ хәл итергә тейешле пандемияға бәйле мәсьәләләр арҡаһында кешеләр ыҙа сигергә тейеш түгел. Республика хөкүмәтендә һәр беребеҙ ошонда килеп, шыршынан шар алып, унда яҙылған теләкте үтәй, тигән ҡарар ҡабул иттек. Ә былар – Яңы йыл алдынан мөғжизә көткән кескәй балаларҙың һәм һаулыҡ үҙенсәлектәре булған өлкәндәрҙең теләктәре. Бурысыбыҙ – ошо мөғжизәне ысынбарлыҡҡа әүерелдереү».\n«Теләктәр шыршыһы » Бөтә Рәсәй акцияһының маҡсаты – етем балаларҙың, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән балаларҙың һәм һаулыҡ үҙенсәлектәре булған оло йәштәгеләрҙең яңы йыл хыялдарын тормошҡа ашырыу. Акцияға быйыл 5 декабрҙә Рәсәй Президенты Владимир Путин старт бирҙе.\nҒаризалар 16 ноябрҙән 15 декабргә тиклем ҡабул ителде. Башҡортостандан акцияның сайтына теләктәр яҙылған 500-ҙән ашыу ғариза килде. Улар 28 февралгә хәтлем үтәлергә тейеш.


Рәшит Назаров рухы йыйҙы\nБеҙҙе бында Шағир рухы йыйҙы. Балалар, уҡытыусылар, төрлө милләт кешеләре, моңланып, илһамланып Шағирҙың Йыһан менән һөйләшеүенә тиң шиғырҙарын яттан һөйләне. Уйландырҙы, тетрәндерҙе.\n"Рәшит Назаров уҡыуҙары" тип аталған конференцияла, Рәшит Назаров шиғырҙарын яттан һөйләү буйынса төбәк конкурсында ҡатнашыу өсөн Ауырғазы районы Талбазы башҡорт гимназияһына Әлшәй, Ҡырмыҫҡалы, Ауырғазы, Дәүләкән, Ғафури райондары, Стәрлетамаҡ ҡалаһынан килгәйне улар.\nУҡытыусылар араһында шағирҙың әҫәрҙәрен тасуири һөйләү буйынса ярышта еңеп сыҡҡан Ҡырмыҫҡалы районы Шәрипҡол мәктәбе уҡытыусыһы Рәйхана Хәмитова үҙенең уҡыусыһы менән "Әсә һүҙҙәре" циклын уҡып ишеттергәндә, йылдар аша әҙип үҙе киләсәк быуынға өндәшкән һымаҡ булды. Айгөл Ҡыуатова, Эльмира Ҡолбахтина, Розалия Йәлилова, Венера Ғафарова, Фидалия Зарипова, Айгөл Һатлыҡовалар шағир һүҙен уҡыусыларға еткерә белеүҙәге ҙур оҫталыҡтарын күрһәтте.


Әбйәлилдә Ағинәйҙәр ҡоро төҙөлә башлауы хаҡында һүҙ сыҡһа, күптәр: "Бәй, беҙҙә ул электән бар түгелме һуң?" - тип аптырап ҡала. Әлбиттә, Әбйәлил булһын да, нисек ағинәйҙәрһеҙ булһын инде! Тик беҙҙә башлыса сәсәниәләрҙе "ағинәйҙәр" тип йөрөттөләр. Район, билдәле булыуынса, сәсәнлек мәктәбе менән дан тота. Хәнифә Әбүбәкерова менән Вәсилә Садиҡова - бөтә республикаға билдәле һүҙ оҫталары. Шулай уҡ Гөлнур Мамлеева, Мәфтуха Мусина, Вазифа Хәйретдинова, Мәүҙиға Баймөхәмәтова, Фатима Һибәтова, Әсмә Солтанова, Флүрә Низамова, Айһылыу Хәсәнова, Сәфинә Солтанова, Ләлә Ғүмәрова, Фәүҡинур Сафина һәм башҡа бик-бик күптәр үҙҙәренең шиғри юлдарға һалынған аҡ һүҙҙәре, өгөт-нәсихәттәре менән элек-электән халыҡ араһында тәрбиәүи эш алып барҙы.\n-Ҡайһы берәүҙәр ағинәй мотлаҡ аҡ яулыҡты яҙып ябынған, намаҙ уҡыған, дин тотҡан әбей булырға тейеш, тип уйлай. Әлбиттә, улар ағинәй. Тик беҙ ойошмаға ҡырҡ, илле йәшлек ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы ла саҡырабыҙ, - ти ҡор етәксеһе Роза Таһирова. - Иң мөһиме, был ҡатындар ире, ҡәйнәһе, күршеләре менән татыу йәшәгән, өлгөлө балалар үҫтергән, эшендә абруй менән файҙаланған, белемле, әүҙем һәм милли рухлы кешеләр булһын. Матур кейенеп, үҙеңде тәрбиәләп йөрөү бик мөһим. "Башта үҙеңде бел әле" тип бармаҡ менән төртһәләр, ундай инәйҙән ниндәй тәрбиәсе сыҡһын?..\n- Уҡытыусы-ветеран Әсмә Тайыпова етәкселегендә таштимерҙәр ойошҡан эшләй, буйҙаҡтарға иштәрен табырға ярҙам итеүҙе үҙҙәренә төп йүнәлеш итеп һайлаған, - ти Роза Вәли ҡыҙы. Ул шулай уҡ Асҡар (етәксеһе Сафия Мансурова), Амангилде (етәксеһе Ләлә Ғүмәрова), Хәлил (Сәүҙә Ғәбитова), Ҡужан (Фәйрүзә Кәримова), Әлмөхәмәт (Мәҙинә Ғүмәрова) һәм Дәүләт (Фая Ҡаһарманова) ауылдарының ағинәйҙәр ойошмаларының яҡшы эшләүен билдәләне. Тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында әбйәлилдәр Сибай Ағинәйҙәр ҡорона ла барып ҡайтты, улар үҙҙәре Әбйәлилгә килде.\nАмангилде биләмәһе ағинәйҙәре "Халҡымдың боронғо кәсептәре" тип аталған республика сараһы әҙерләй башлаған. Улар башҡа яҡтарҙа инде онотолған тула һуғыу кәсебен күрһәтергә йыйына. Әле күптән түгел Амангилде биләмәһенә ҡараған Ҡаҙмаш ауылындағы ағинәйҙәр урындағы клуб мөдире Разия Ғиззәтова менән берлектә "Өләсәйем һандығы" тип аталған ололар, йәштәр һәм балалар ҡатнашлығындағы быуындар осрашыуын юғары кимәлдә үткәрҙе. "Ғөмүмән, Ҡаҙмаш ойошмаһын етәкләгән уҡытыусы-ветеран Сәрбиямал Рәжәпова инициатива һәм әүҙемлек менән айырылып тора, - ти Амангилде Ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе Ләлә Ғүмәрова. - Ул һәр өлкә - мәҙәниәт, спорт, йәштәр эштәре буйынса яуаплы кешеләр тәғәйенләгән. Хәҙер ауылда бер сара ла ағинәйҙәрҙән тыш үтмәй…"\n"Өләсәйем һандығы" кисәһендә Үтәгән, Рысҡужа, Амангилде, Әбделғәзе ауылдары ағинәйҙәре лә ҡатнашты. Бына ҡайҙа тормош һабаҡтары! Халыҡ хәтере - бөтмәҫ-төкәнмәҫ хазина бит ул. Өләсәйҙәрҙең мәҡәлдәренә, йомаҡтарына, таҡмаҡтарына һәм әкиәттәренә күпме аҡыл, йәшәү мәғәнәһе һыйған. Уларҙы тыңлап, сисеп, арттарынан һамаҡлап, бала күңеле һәм аңы үҙенә күпме тәрбиә һәм һабаҡ алды. Кисә барыһына ла оҡшаны: уны башҡа ауылдарҙа ла үткәрергә ҡарар иттеләр, ә эстафетаны үтәгәндәр алды.\nӘбйәлил Ағинәйҙәр ҡоро үҙҙәренең эшмәкәрлек төрҙәрен киң йәйелдермәксе. Роза Таһирова әйтеүенсә, ағинәйҙәр аҡрынлап дини йолаларҙы ла өйрәнә, намаҙға баҫа. Ғаиләнең ролен күтәреү, айырыуса атай, ир-ат абруйын үҫтереү буйынса ла бик күп тәрбиә саралары планлаштыра. Эскелеккә ҡаршы көрәшеү, ауылдарҙы "Айыҡ ауыл" конкурстарында ҡатнашыуға ҡыҙыҡтырыу, экологик өмәләрҙе әүҙемләштереү, ғөмүмән, һәр кемдә ошо ерҙең хужаһы булыу тойғоһон уятыу өсөн тырышыуҙары ағинәйҙәрҙең. Был ҡорҙар ауылдарыбыҙ тормошондағы һуңғы йылдарҙа барлыҡҡа килгән бушлыҡты тултырыу сараһы һымаҡ ҡабул ителә хәҙер - бына шуныһы иң мөһиме.\nЯҙылған: 21.04.14 | Ҡаралған: 957


Минометсы Әхтәмов » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Минометсы Әхтәмов\nМинометсы Әхтәмов 29.04.2015 // Йәмғиәт\nБөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан ҡартәсәйем Мөсәүәрә Шәйхетдин ҡыҙы менән ҡартатайым Хөснөлхаҡ Әбделбарый улы Әхтәмовтар хаҡында йышыраҡ уйлана башланым. Үҙем ҡартәсәйемде генә иҫләйем, ә ҡартатайым миңә бер йәш ярым саҡта вафат булған.\nҠартатайыбыҙ 1905 йылда Ейәнсура районының Үрген ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға ауаз һалған. Атайым һөйләүенсә, Хөснөлхаҡ Әхтәмов заманына күрә етеш йәшәгән, иҫ киткес ябай, йәмәғәт эше өсөн йәнен фиҙа ҡылырға әҙер коммунист булараҡ танылған. Ҡартатайым менән ҡартәсәйемдең йәшлеге бик ауыр осорға тура килгән. Һанай башлаһаң, Беренсе донъя, Граждандар һуғыштары, емереклек, аслыҡ, тиф, төрлө йоғошло ауырыуҙарҙың ҡоторонған мәле… Социализм төҙөү өсөн алып барылған сәйәсәттә ауыл хужалығындағы коллективлаштырыу, индустриалләштереү, Бөйөк Ватан һуғышында фашистарҙы тар-мар итеп, Бөйөк Еңеүҙән һуң илде аяҡҡа баҫтырыу, торғонлоҡ дәүере.\nҠартатайым тик башланғыс белем ала алған. Ҡартәсәйебеҙ уҡый-яҙа белмәһә лә, тормоштан һис тә артта ҡалып йәшәмәгән. Иң мөһиме – икеһе лә балаларын уҡытырға ынтылған. Донъя ауырлыҡтарына бирешмәйенсә, ул-ҡыҙҙарының һәммәһенә лә ныҡлы белем биреп, үҙаллы тормош юлына сығарғандар.\nАлдымда – “Улар еңеү менән ҡайтты!” тигән китап. Унда Бөйөк Ватан һуғышынан имен-аман ҡайтҡан яугирҙәрҙең исемлеге теркәлгән, шул иҫәптән Ейәнсура районында тыуып үҫкәндәренең ҡыҫҡаса биографияһы бирелгән, ә батырлыҡтары, хәрби юлы, наградалары хаҡында бер мәғлүмәт тә юҡ. Ҡартатайым хаҡында китаптың алтынсы томының 94-се битендә яҙылған. Бына нимә тиелгән унда: “Әхтәмов Хөснөлхаҡ Әбделбарый улы. 1905 йылда Ейәнсура районының Башҡорт Үргене ауылында тыуған, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған”. Ни бары өс кенә юллыҡ мәғлүмәттә күпме мәғәнә!\nҠартатайым һуғышҡа тиклем бригадир, ветеринар-фельдшер, ферма мөдире, колхоз рәйесе булып эшләй. 1942 йылдың авгусында мобилизация буйынса Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла һәм ике ай тирәһе “Ҡандра” станцияһында 300-сө удар уҡсылар дивизияһы составында хәрби әҙерлек үткәс, ошо данлыҡлы дивизия сафында хәрби юл үтә. Сталинград фронтына эләгә улар. Волга ярында оборонала яталар, бер нисә һөжүмдә ҡатнашалар. Хөснөлхаҡ Әхтәмов Поташанка – Марьевка операцияһын айырыуса ныҡ хәтерләй. Ул былай була: әлеге ауылдарҙан немец илбаҫарҙарын бәреп сығарырға бойороҡ бирелә. Коммунистар, комсомолдар заданиены үтәү өсөн иң алғы сафҡа баҫа, ә минометсы Х. Әхтәмов тәүлек буйы бер тау ҡуйынында нығына. Немецтар был ерҙе ташлап китергә мәжбүр була. Ул ауылдарҙы Сталинградтан ни бары алты-ете километр ара ғына айырған. Беҙҙең армияның дөйөм һөжүмгә күсеүе өсөн Поташанка – Марьевка операцияһының стратегик әһәмиәте ҙур була.\n1942 йылдың октябренең икенсе яртыһында Волганы аша сығып, “Красноярск” станцияһын ҡамауға алыуҙарын да Х. Әхтәмов яҡшы хәтерләй. Был операцияның Сталинград, Дон, Көньяҡ-көнбайыш фронттарын бергә ҡушыуҙа өлөшө ҙур. Бына шулай ҡартатайым Сталинград ҡулсаһында ҡатнаша... Әле Нәзирә инәйемдә һаҡланған “Батырлыҡ өсөн”, “Хәрби хеҙмәттәре өсөн” һәм башҡа бихисап миҙалдары ул үткән данлы һуғыш юлын иҫкә төшөрөп тора.\nӨлкән улдары Мөхтәр олатайым – филология фәндәре докторы, БДУ профессоры, бик күп баҫма, “Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге” авторы, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре. Ә Азамат Мөхтәр улы – физика-математика фәндәре докторы, БДУ профессоры, кафедра мөдире. Уның иҡтисадсыларға тәғәйенләнгән математика китабы Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттарында ҡулланыла.\nМөфиҙә инәйем иһә район ҡулланыусылар кооперацияһында эшләп хаҡлы ялға сыҡты. Зиннур олатайым оҫта теш технигы булды. Тәлғәт олатайым –рәссам. Атайым Йәүҙәт Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты методисы ине, хәҙер хаҡлы ялда. Маннур олатайым агроном булды. Нәзирә инәйем, тыуған ауылында 33 йыл урыҫ теле һәм әҙәбиәтен уҡытып, хаҡлы ялға сыҡты.\nБеҙ – ҡартатайым менән ҡартәсәйемдең нәҫел ептәрен дауам иткән ейәндәре, ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәләре – ҡәҙерлеләребеҙҙең данлы үткәне, өлгөлө хеҙмәте менән ғорурланабыҙ.\nАвтор: Ләйсән Аҡъюлова.


Радий Хәбиров Сибай ҡалаһында эшләгән табиптарға һәм ҡотҡарыусыларға дәүләт наградалары тапшырҙы - Правительство Республики Башкортостан\n– Бөгөн был залға медицина учреждениеһы хеҙмәткәрҙәре – табиптар, шулай уҡ ҡотҡарыусылар саҡырылды. Һеҙ барығыҙ ҙа Сибай ҡалаһында килеп тыуған экологик хәл эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнаштығыҙ, – тине Радий Хәбиров. – Әлегә Сибайҙа төп эштәрҙе тамамланыҡ. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, хәл итәһе һорауҙар бар, беҙ үҙ эшебеҙҙе дауам итәбеҙ.\nТөбәк етәксеһе Сибайға барып, унда ярайһы оҙаҡ ваҡыт эшләгән, йәмғеһе 20 меңдән ашыу кешене ҡабул иткән табиптарға рәхмәт белдерҙе.\n– Хөрмәтле дуҫтар, иң мөһиме беҙ берҙәмлек күрһәттек, әгәр ҙә мөһим, файҙалы эште ойошҡан рәүештә атҡарабыҙ икән – барыһы ла килеп сыға тигәнде дәлилләнек һәм беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе бер ҡасан да ташламайбыҙ, – тине Радий Хәбиров. – Һеҙгә иһә ҙур рәхмәт, сибайҙарҙан ҡайнар сәләм.


Билдәле сәйәсмән, танылған табип һәм меценат » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Сәйәсәт » Билдәле сәйәсмән, танылған табип һәм меценат\n01.02.2015 Билдәле сәйәсмән, танылған табип һәм меценат\nйәки Сәлиә Мырҙабаеваның уңыш серҙәре...\n– Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы, беҙҙең аудиторияның күпселек өлөшөн алдынғы ҡарашлы, белемле йәштәр тәшкил итә. Уларға тәү сиратта һеҙҙең уңыш ҡаҙаныу тарихын ишетеү ҡыҙыҡлы булыр ине.\n– Сығышым менән Күгәрсен районының Түкәт ауылынанмын. Минең бала сағым башҡаларҙыҡына оҡшамаған – бер юлы ике ғаиләлә тәрбиәләнеп үҫтем. Ә эш бына нимәлә ине: беҙҙең күршелә тиерлек йәшәгән инәй менән олатайымдың үҙҙәренең балалары булманы. Шуғалырмы, мине үҙ ҡыҙҙарылай яҡын күрҙеләр. Күп ваҡытты тап уларҙың йортонда үткәрҙем. Олатайымдың эштән ҡайтып, белемемде тикшергәнен әле лә һағынып иҫкә алам.\n– Ҡыҙым, бөгөн дәрестә нимә үттегеҙ?\n– Испанияның баш ҡалаһы ниндәй әле? Был илдең халыҡ иҫәбен иҫемә төшөрсө, хәтеремдән бөтөнләй төшөп ҡалған…\nОшондай диалогтар беҙҙең өсөн ғәҙәти ине. Әлбиттә, күп осраҡта нисек яуап ҡайтарырға белмәй инем, әммә был миңә үҙ өҫтөмдә эшләү өсөн өҫтәмә этәргес булып торҙо. Шулай уҡ беҙҙең өйҙә йыш ҡына үҙенсәлекле әҙәби кисәләр үткәрелә торғайны. Бындай көндәрҙә тасуири итеп башҡорт һәм рус классиктарының китаптарын уҡыныҡ. Ә икенсе көнөнә атай беҙҙән уҡылған әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен һөйләүҙе талап итә. Был саралар беҙҙең телмәрҙе үҫтереп кенә ҡалманы, фекерләү ҡеүәһен һәм аң даирәһен дә арттырҙы.\n14 йәшемдә атай-әсәйем хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатына уҡырға бирҙе. Артабан белем алыуымды Башҡорт дәүләт медицина университетында дауам иттем. Хеҙмәт юлымды иһә ябай табип-педиатр сифатында Өфө дауаханаһында башланым. Әйтергә кәрәк, үҙ алдыма бер ҡасан да уңышлы карьера төҙөргә тигән маҡсат ҡуйманым. Әммә һәр саҡ яҡшы табип булыу теләге менән янып йәшәнем. Ә тормош юлымда эшемде дөрөҫ күҙлектән баһалаусы кешеләр осрап торҙо. Мәҫәлән, бер нисә тапҡыр ғилми конференцияларҙа уңышлы сығыш яһағандан һуң, мине «Һаулыҡ» тапшырыуының алып барыусыһы сифатында БЮТ-ҡа эшкә саҡырҙылар. Журналистика буйынса махсус белемем булмаһа ла, бер үк ваҡытта ике телдә тапшырыу алып барҙым. Артабан Г. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында табип-генетик һәм БДМУ-ның неврология кафедраһында ассистент булып эшләнем. Бынан һуң мине Һаулыҡ һаҡлау министрлығына министр урынбаҫары вазифаһына эшкә алдылар. Ун йыл дауамында әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлау өлкәһендә хеҙмәт иттем. Ә 2007 йылда РФ Дәүләт Думаһына депутат булып һайландым. Ә 2011 йылда тыуған республикам ҡабаттан был яуаплы вазифаны йөкмәтте.\n– Тормош юлығыҙҙа гимназия ниндәй роль уйнаны?\n– Тап ошо мәктәпкә уҡырға ебәргән атай-әсәйемә сикһеҙ рәхмәтлемен! Сифатлы белемдән тыш, гимназия миңә һәйбәт тәрбиә һәм бар яҡлап үҫеш бирҙе. Әле лә Өфөнөң театр һәм музейҙарына йөрөүҙе, тәрбиәселәребеҙ менән йылы әңгәмәләрҙе, бергә уҡыған һабаҡташтарҙы һағынып иҫкә алам.\nБыл уҡыу йортонда беҙгә ҡараш та айырыуса булды. “Һеҙ – милләттең, республиканың киләсәге, өҫтөгөҙҙә ҙур яуаплылыҡ ята», – тип йыш ҡабатланылар. Был миндә патриотизм тойғоһон тәрбиәләне.\n– Бала саҡтан филологтар араһында үҫһәгеҙ ҙә, медицинаны һайлағанһығыҙ…\n– Рус теленән уҡытыусым Әминә Ҡурам ҡыҙы Йыһаншина мине һәр саҡ филология йүнәлеше буйынса белем алырға өндәне. Тик башҡа өлкәне һайланым, әммә гуманитар аң торошом эшемдә һәр саҡ ярҙам итте. Әгәр һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә булдыра алмаһам, филологияға түгел, ә юриспруденцияға барыр инем. Моғайын, адвокат һөнәрен үҙләштерер инем – минең холҡом һәр саҡ кемделер яҡлауҙы талап итә.\n– Һеҙ – билдәле сәйәсмән һәм идарасы, танылған табип, меценат. Ҡайһы вазифа яҡыныраҡ?\n– Статус юғарыраҡ булған һайын, кешеләргә ярҙам итеү мөмкинлеге лә киңәйә. Мәҫәлән, табип булараҡ, көнөнә утыҙ кешене ҡабул итә алам һәм был һәйбәт һөҙөмтә. Әгәр һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары дөрөҫ итеп медицина ярҙамы алыу тәртибен уйлап еткермәһә, байтаҡ кеше зыян күрәсәк. Был йәһәттән миңә беренсе позиция яҡыныраҡ. Әммә ҙур вазифа ҙур яуаплылыҡ та икәнен онотмаҫҡа кәрәк.\n– Көслө менеджер ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш?\n– Тәү сиратта сифатлы белемгә эйә булыуы мотлаҡ. Шулай уҡ лидерлыҡ сифаттары бик мөһим. Үкенескә күрә, беҙҙең халыҡтың бала тәрбиәләү ысулдары, киреһенсә, был һыҙатты баҫыуға йүнәлтелгән. Беҙҙә тыйыуҙар бик күп. Бала үҙ иңенә яуаплылыҡ алырға һәм мәсьәләләрҙе үҙ аллы хәл итергә бөтөнләй өйрәнмәй. Минеңсә, беҙҙең заман был ҡиммәттәрҙе әҙерәк үҙгәртеүҙе талап итә.\n– Мәрхәмәтлек менән шөғөлләнеүгә Һеҙҙе нимә этәрҙе?\n– Депутат вазифаһында күп кешенең мәрхәмәтлек ярҙамына мохтаж булыуын күрҙем. Фондтың барлыҡҡа килеүенең сәбәбе тап ошоға бәйле. Бөгөн «Мираҫ» дәүләт тарафынан бағылмаған проекттар өҫтөндә эшләй. Миҫал өсөн Башҡортостандан Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында белем алыусы студенттар һәм аспиранттарҙың ассоциацияһын алайыҡ – был ойошма менән берлектәге проекттар фондтың төп йүнәлештәренең береһе булып тора. Студенттарҙың бөтәһенең дә ата-әсәһе булыуына ҡарамаҫтан, Мәскәү кеүек ҙур ҡалала уларға ололар араһында терәк булыуы бик мөһим. Матди яҡтан түгел, ә рухи һәм психологик ярҙам йәһәтенән. Әгәр ҙә беҙ беренсе курс студентын үҙебеҙҙең ҡанатыбыҙ аҫтына алмайбыҙ икән, уны башҡалар аласаҡ, ә ул йоғонтоноң ыңғаймы, юҡмы икәне ҙур һорау тыуҙыра.\n– Фондтың проекттары тураһында ентекләберәк һөйләп үтһәгеҙ ине.\n– Студенттар ассоциацияһы менән тығыҙ хеҙмәттәшлек тураһында әйтеп үткәйнем инде. Яңыраҡ уның ағзалары өсөн йәнә РФ Дәүләт Думаһы буйлап экскурсия уҙғарҙыҡ, шахмат буйынса күп тапҡыр донъя чемпионы Анатолий Карпов һәм беренсе ҡатын-ҡыҙ космонавт Валентина Терешкова менән осрашыу үткәрҙек. Студенттарға баш ҡала театрҙарына билет бүләк итеү матур йолаға әүерелде. Улар Ҙур театрҙа, М. Горький исемендәге театрҙа (МХАТ), Станиславский исемендәге Мәскәү академик музыкаль театрында булып өлгөрҙө. Яңыраҡ фонд өлөшләтә «Алтын ай» Мәскәү башҡорт бейеүҙәре ансамбленең «Байыҡ» республика телевизион конкурсының финалына барыуын хәстәрләне. Ә тиҙҙән «Мираҫ» фонды премияһына асыҡ конкурстың һөҙөмтәләре иғлан ителәсәк – был рәүешле иң әүҙем һәм һәләтлеләрҙе билдәләйәсәкбеҙ.\nШулай уҡ беҙ Көньяҡ Урал райондарының ҡатын-ҡыҙҙарын берләштергән «Ағинәйҙәр» хәрәкәте менән ныҡлы эш алып барабыҙ. Был ойошма үҙ өҫтөнә урындағы хөкүмәт етәкселәре башҡара алмаған мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе маҡсат итеп ҡуйған. Эштә уларҙың үҙ алымдары һәм үҙенсәлекле ҡараштары бар һәм был дөрөҫ тә. Бөгөн «Ағинәйҙәр» «Айыҡ ауыл» проектын бойомға ашырыу буйынса эшләй, мәктәптәрҙә тәрбиәүи дәрестәр индереү өсөн көрәшә һәм милли йолаларҙы һаҡлап ҡалыу өсөн әүҙем сығыш яһай. Күптән түгел фонд ойошма ағзаларына ноутбуктар бүләк итте. Был яҡты идеялар интернет даръяһында ла ҡыҙыҡһыныу уятыр, тип ышанабыҙ.\nКиләһе проект өҫтөндә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы менән берлектә эшләйбеҙ – ул да булһа «Мин башҡорт телен өйрәнәм» тапшырыуы. Минеңсә, туған телде өйрәнеү мәсьәләһе бөгөн бик киҫкен тора. Тапшырыу башҡортса иркен һөйләшергә ҡамасаулаған ҡаршылыҡтар менән көрәшә.\n«Тамыр»ҙың тағы ла бер башланғысын хуплайбыҙ – яңыраҡ «Алма төҫө» документаль проектын төшөрөүгә ҡушылдыҡ. Фильм 19 ғына йәшендә Румыния ерендә вафат булған Советтар Союзы Геройы Хәсән Әхтәмовҡа арналған. Баҡтиһәң, егет алма баҡсаһы үҫтерергә хыялланған булған икән. Телевидение хеҙмәткәрҙәре Румынияға барып, «Алма төҫө»н төшөрөп ҡайтты. Юл хаҡын ҡаплауҙы «Мираҫ» тулыһынса үҙ өҫтөнә алды.\nМине был проекттарҙың ҡыҫҡа ваҡытлы булмауы, халҡыбыҙҙың үҫешенә йүнәлтелеүе бик шатландыра.\n– Һеҙ шулай уҡ Башҡортостан абитуриенттары араһында профориентацион эш тә алып бараһығыҙ һәм уларҙы Мәскәүҙең медицина университеттарына уҡырға индереүгә булышлыҡ итәһегеҙ. Ни өсөн башҡорт йәштәре баш ҡалала уҡырға тейеш?\n– Мин һис кенә лә, студенттарҙың бөтәһе лә Мәскәүҙә уҡырға тейеш, тип әйтмәйем. Баш ҡала вуздарында Өфөлә уҡытылмаған һөнәрҙәр байтаҡ – ә ундай белгестәр республикаға бик кәрәк. Әгәр студент, уҡыуын тамамлап, тыуған яғына ҡайтмаҫҡа ҡарар итә икән, ҡурҡыныс түгел – ваҡыты еткәс, ул республиканың үҫешенә үҙ өлөшөн мотлаҡ индерәсәк.\nҮкенескә күрә, Башҡортостанда профориентация эше бик һүлпән алып барыла. Тап шуға ла ассоциацияның эшмәкәрлеген тулыһынса хуплайым һәм үҙем дә был эштә әүҙем ҡатнашырға тырышам.\n– Йәштәргә ниндәй теләктәрегеҙ булыр?\n– Йәшлек бик тиҙ уҙа, шуны онотмағыҙ. Һәр минуттың ҡәҙерен белеү мөһим. Сөнки был осорҙа һеҙгә бик күп нәмә эшләп өлгөрөргә кәрәк. Уңыш тик тырыштарға йылмая, уның оҙаҡ йылдар көттөрөүе лә мөмкин. Һәм тағы ла күберәк китап уҡығыҙ – был һеҙҙең телегеҙҙе байытыр һәм фекерләү ҡеүәһен үҫтерер. Аралашығыҙ, дуҫлашығыҙ, үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ, ғашиҡ булығыҙ, һәм, Алла бирһә, һеҙҙең һайлауығыҙ дөрөҫ булһын!


Республикала Globe One, Inc (АҠШ) компанияһы менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала Globe One, Inc (АҠШ) компанияһы менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде\n14:56, 10 сентября 2013 Иҡтисад\nБашҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында Globe One, Inc (АҠШ) компанияһы президенты Винод Гилдиял менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде.\nЭшлекле делегацияның республикаға визиты Рәсәйҙең Америкалағы Сауҙа вәкиллеге ярҙамында Башҡортостан Хөкүмәте саҡырыуы буйынса ойошторолдо.\nОсрашыуҙа үҫемлекселек һәм малсылыҡ өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итеү һәм инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр төбәктең аграр ведомствоһынан.\nБашҡортостан хаҡында интернет-сығанаҡтар аша белеп, Винод Гилдиял инвестициялар йүнәлтеү өсөн кәрәкле өлкә һайлау маҡсатында республика менән яҡындан танышырға теләк белдергән.\nОсрашыу йомғаҡтары буйынса ике яҡ тарафынан күрһәтелгән тәҡдимдәрҙе ентекләберәк тикшереү тураһында ҡарар ҡабул ителде, тип хәбәр иттеләр министрлыҡтың матбуғат хеҙмәтенән.\nАмерика делегацияһының Башҡортостанда булыу программаһы сараларға бай. Шулай итеп, бөгөн иртәнсәк «БР Нефть химияһы һәм нефть эшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиеһы етәкселеге менән һөйләшеүҙәр үткәрелде.\nКөндөң икенсе яртыһында БР Мәғариф министрлығы етәкселеге, Башҡорт дәүләт университеты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты ректораты менән осрашыуҙар үткәреү планлаштырыла. Унда медицина белгестәрен әҙерләү өлкәһендә республика университеттарының Джонс Хопкинс университеты менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшереләсәк.\nШулай уҡ бөгөн Globe One, Inc компанияһы вәкилдәре БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов менән осрашасаҡ.\nТеги: ауыл хужалығы,тышҡы бәйләнештәр,аҡш,инвестициялар,визиттар


Ауыл хужалығы министрлығынан алынған һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, республикала ярауай культуралар сәсеү 31 мең гектарҙа башҡаралған\nБыл планға ҡарата 2 процент. Сәсеү компанияһына әле 36 район эшсәндәре тотонған.\nЯуаплы эшкә Баймаҡ районы хужалыҡтары ла әүҙем ҡушылды. Ленин исемендәге ауыл хужалығы баҫыуҙарын әле өс трактор иңләй. Ҡырға сығыр алдынан техникалар ентекле тикшереү үткән. Быйыл ауыл хужалығының сәсеү майҙаны 900 гектарға арттырылған. Хужалыҡ барлығы 450 тонна орлоҡ әҙерләгән. Сәсеүҙе 20 майға тамамлау күҙаллана.\nБаймаҡ районының «Таң» ауыл хужалығы ла баҫыу эштәренә тотондо. Аграрийҙар 3 мең гектарҙан ашыу майҙанға яҙғы культура сәсергә ниәтләй. Бер нисә көн дауам иткән ямғырҙар ергә дым өҫтәгәнлектән, шытым яҡшы булыр тигән өмөттә хужалыҡ рәйесе.


Өфөлә Мәжит Ғафуриҙың юбилейы көнөндә әҙәби музейҙар форумы уҙа // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Мәжит Ғафуриҙың юбилейы көнөндә әҙәби музейҙар форумы уҙа\n15:53, 21 сентября 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n22 сентябрҙә Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейында «Әҙәби музейҙар: проблемалар, бурыстар, мөмкинлектәр» I республика форумы һәм Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тыуыуына 135 йыл тулыу уңайынан байрам уҙғарыла. Сара Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы сиктәрендә ойошторола.\nКөндөң тәүге яртыһында форумда төбәк халыҡтарының мәҙәни мираҫын һаҡлауҙа музейҙарҙың роле һәм музей эше проблемалары тикшереләсәк. Форум барышында «Минең музейым» республика конкурсы еңеүселәре бүләкләнәсәк.\nКөндөң икенсе яртыһы Мәжит Ғафуриҙың юбилейын байрам итеүгә арнала. Сара уның исемен йөрөткән Башҡорт дәүләт драма театры алдында башлана. Һуңынан байрам ҡунаҡтары халыҡ шағирының ҡәберенә, артабан Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейына барасаҡ. Музейҙа әҙәби-музыкаль кисә ойошторола.\nЮбилей программаһына яҙыусылар, Ғафури районынан халыҡ шағирының яҡташтары, уҡыусылар, студенттар һәм ижади коллективтар саҡырылған. Ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һәм республиканың Милли әҙәбиәт музейы.\nСара Гоголь урамы, 28/1 адресы буйынса уҙа. Белешмә өсөн телефон: 228-83-32.


Башҡортостанда яңы торлаҡтың ҡиммәтәйеүе көтөлә\nСтатистика мәғлүмәттәренән күренеүенсә, 2017 йылдың тәүге кварталында 410 мең квадрат метр сафҡа индерелгән. Былтырғы ошо уҡ осор күрһәткестәре менән сағыштырғанда, был 17 процентҡа аҙыраҡ. Уртаса Рәсәй буйынса файҙаланыуға тапшырылған яңы торлаҡ 15 процентҡа кәмегән. Белгестәр фекеренсә, баҙарҙағы тәҡдим күләме беренсел торлаҡҡа хаҡтарға туранан-тура йоғонто яһай.\nАдель Сәйфуллина Башҡортостан риэлторҙар гильдияһы вәкиле: «Ысынлап та, торлаҡ төҙөлөшө кәмеүе хаҡҡа йоғонто яһауы ихтимал. Беренсел торлаҡтың арзанайыуы, баҙарҙа тәҡдимдең күплеге менән бәйле булды. Тимәк, сафҡа индерелгән яңы фатирҙар күләме кәмеүе менән, уға хаҡтың да артыуын көтөргә кәрәк».


Хаҡ динле мосолман өсөн мәсет төҙөүҙән дә изгерәк эш юҡ. Бында һәр кем килеп кәңәш һәм ярҙамға өмөт итә ала. Әммә мәсет күтәреү - ҡатмарлы эш һанала, сөнки ҡара көстәр төҙөүсегә башлаған эшен тамамларға ҡамасауларға тырыша. Ҡөрьәндә лә был кешегә шайтан үҙе ҡаршы тора, тип әйтелә.\nҠыйынлыҡтарға бирешмәйенсә Алла йорто төҙөүгә ирешеүсе и зге кешеләр тураһында күп төрлө легендалар һәм риүәйәттәр йәшәп килә. Уларға ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла мөмкин. Әммә, билдәле булыуынса, һәр әкиәттә лә ниндәйҙер кимәлдә дөрөҫлөк\nӨфө районының Ҡомлокүл ауылында мәсет төҙөү тамамланды. Ә\nбыл эшкә нигеҙ ун биш йыл элек һалынған булған. Ул ваҡытта район хакимиәте һәм ауыл халҡы төҙөлөш өсөн етерлек аҡсаны туплай һәм уны төҙөлөшкә етәкселек итеүсе кешегә тапшыра. Әммә аҡсаны ҡулға төшөргәндән һуң, был "диндар" юҡҡа сыға.\nБиш йылдан Ҡомлокүлгә өлкән йәштәге ирле - ҡатынлы Ибраһим һәм Мәсүриә Әлимбәковтар күсеп ҡайта. Улар халыҡтың 99 процентын мосолмандар тәшкил иткән был ауылда мәсет булмауына аптырап ҡала, никах уҡытыу йәки балаға исем ҡуштырыу өсөн мосолмандар ҡалаға юл тоторға мәжбүр була.\nҺәм тағы ла төҙөлөш хаҡында һүҙ сыға. Әммә был юлы бер ке м дә вәғәҙәләргә ышанмай, Әлимбәковтарға ярҙам күрһәтеүҙән\nИбраһим Сәйфулла улы ярҙам һорап сит кешеләргә мөрәжәғәт\nитә. Ул үҙе төҙөлөш техникумын тамамлаған, оҙаҡ ваҡыт прора б булып эшләгән, һәм бындай бинаны яңғыҙ кеше бер ҡасан да төҙөп бөтөрә алмаясағын яҡшы аңлай.\n- Беҙгә бик күптәр ярҙам итте, шул иҫәптән аҡсалата ла, -\nти имам - хатиб Ибраһим. - Ҡатыным документация алып бара, унда\nбөтә иғәнәләр ҙә иҫәпләнә. Был беҙҙең өсөн түгел, киләсәк быуындар өсөн эшләнә. Мәсеттә доға яңғыраһын өсөн күпме кешенең көс һалғанын белһендәр.\nӘ төҙөлөштә бик күп көс түгелә. Беренсе сиратта, был Әлимбәковтар ғаиләһенә ҡағыла. Был парҙың әлегә тиклем ҙур булмаған хужалыҡ тотоп, унан килгән табышты тулыһынса төҙөлөшкә тотоноуы ла бик ҙур ихтирамға лайыҡ.\nЭштәр ун йыл дауам итә. Әммә 2005 йылдың июль айында ғына\nмәсеттең төҙөлөп бөтәсәге билдәле була, төҙөүселәр уның манараһын күтәрә.\n- Бөгөн беҙҙең маҡсат - стеналарҙы эстән көпләү. Һәм мәсе тте рәсми рәүештә асырға - бөтә республиканан ҡунаҡтар саҡыр ырға мөмкин буласаҡ, - тип шатлығы менән уртаҡлаша әңгәмәсем .\nХәйер, мәсеттең ишектәре бөгөн дә асыҡ, һәр йома бында диндарҙар йыйыла, ҙур байрамдар ваҡытында йәштәр ҙә килгеләй.\n- Был, минеңсә, иң мөһиме, - тип дауам итә Әлимбәков. - Н исек кенә булмаһын, киләсәк - балаларҙа, ейәндәрҙә бит. Ҡыҙғ анысҡа ҡаршы, бөгөн телевизорҙан улар йүнле нимә күреп үҫмәй , хәйер, күп нимә өйҙәге һәм йәмғиәттәге тәрбиәнән дә тора.\nМәсет иһә берләштерә, кешене шәхсән "мин теләйем" һәм "миңә кәрәктән" тыш дөйөм кешелек принциптарына, үлтереүҙән,\nрәнйетеүҙән, сит кеше проблемаһына битараф булыуҙан тыйыусы ниндәйҙер юғары законға ышанырға мәжбүр итә.\n- Был ҡағиҙәләрҙе тотмаһаҡ, донъябыҙҙың юҡҡа сығасағын\nаңлау бик мөһим, - ти имам. - Һәм бында һүҙ һәр ҡайһыбыҙ би ш тапҡыр намаҙ уҡырға һәм ураҙа тоторға тейешлеге тураһында бармай, был һәр кемдең ҡулынан килмәй ҙә. Бары тик бер - береңде, Алланы һәм үҙеңде яратырға кәрәк.


Рәсәйҙә “Электрон төбәк” проекты индереләсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә “Электрон төбәк” проекты индереләсәк\n15:01, 2 декабря 2009 Иҡтисад\nРәсәй Федерацияһының Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы Рәсәйҙә “электрон хөкүмәт”тең үҫеше дөйөм линия буйынса барһын өсөн “Электрон төбәк” проектын әҙерләне.\nБыл хаҡта “Төбәк информатизациялауы. Стратегик өҫтөнлөктәр” халыҡ-ара конеренцияһында РФ-тың Элемтә һәм киң коммуникациялар министры Игорь Щеголев хәбәр итте.\nПроекттың төп маҡсаттары – төбәк һәм муниципаль дәүләт хеҙмәтләндереүҙәрен электрон форматҡа күсереү һәм дәүләт идара итеүҙең һөҙөмтәлелеген күтәреү. Рәсәй Хөкүмәте иҫәпләүенсә, 2010 йылда уҡ граждандар өҫтөнлөклө дәүләт хеҙмәтләндереүҙәренең 70 төрөн алыу өсөн электрон ғариза биреү мөмкинлегенә эйә булырға тейештәр.\nЭлемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы башлығы һүҙҙәре буйынса,”Электрон төбәк” проекты өс этапта индереләсәк. Тәүгеһендә системалы проектлау үткәреләсәк, эксперимент үткәреү өсөн төбәк һайланасаҡ һәм улар менән бергә “электрон хөкүмәтте” индереү буйынса шәхси проекттар әҙерләнәсәк. Икенсе этапта дәүләт хеҙмәтләндереүҙәрен электрон форматҡа күсереү ҡараған. Өсөнсө этапта, ведомствоның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, һөҙөмтәләр нигеҙендә әҙер ҡарар булдырыу.\nБашҡортостанда электрон хеҙмәтләндереүҙең беренсе аҙымдары эшләнгән дә инде. Мәҫәлән, электрон һанлы ҡултамғалар файҙаланып, электрон документтар әйләнешен индереү өсөн БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ “КриптоТри” программаһы ярҙамында юридик әһәмиәтле документтар әйләнешен яҡлау өсөн 1200 эш урыны һатып алды.\nТеги: Элемтә, хеҙмәтләндереүҙәр


Ҡыҙ менән онлайн видео чат - Ч ВИДЕО - онлайн Мөхәббәт!\nВидео бик ябай башланды\nБыл һүрәт меңдән ашыу һүҙҙәр яҙылған, ә видео - фотолар меңдән ашыуБыл, беҙ уйлағанса, беҙ яңы функциялар индерелде ҡарарына ҡушымта сифатында германияла беренсе таныштырҙы. Беҙ күп сәғәт етмәйенсә, уның өҫтөндә эшләп, уны яҡшыртыуға һәм третировать, ниһайәт ул һәм хәҙер-бында шул: бөгөнгө көн режимы менән сездә бар видео бүлегендә реаль ваҡыт видео-таныштырыу. Хәҙер һеҙҙең менән бәйләнеше арҡаһында яңы функциялары, шулай уҡ башҡа файҙаланыусылар реаль ваҡыт режимында аласаҡ. Шулай итеп, һеҙ аласаһы һеҙҙең профиль буйынса потенциаль партнерҙар менән предвкушение флирт текст һәм фотолар ғына түгел. Дуҫлыҡ һәм башлана еңел флирт, яңы кешене тағын осратты еңел бара, сөнки һеҙ түгел Born Match кәрәк, видео күргән өсөн. Ябай күсенеү"Эҙләү"һәм һайлағы"Тере видео"түбәнге меню. Басыгыз был һары плюс тамғалары, камера өсөн асылған. Һуң"тере видео"һеҙҙең видео һеҙ ебәрергә була, шулай уҡ ул булдырған процесына ҡушылды. Реаль ваҡыт һеҙ күрерһең, ни тиклем һеҙҙең өсөн файҙаланыусылар күҙәтә.\nҺеҙ шулай уҡ алырға һәм файҙаланыусылар тураһында хәбәрҙәр булыу башҡа, бәләкәй генә Йөрәге ни һеҙ ебәргән.\nВидео һеҙ нисек эшләйһе һеҙҙең тере, һеҙгә тулыһынса буйһонған.\nМәҫәлән, һеҙ һайлаған тема конкрет, ул.\nтел тураһында мәғлүмәт алыу\nЙәки һеҙ алыр башта ул дуҫтары менән бергә функциональ буйынса өҫтөнлөк таныштырҙы. Видео башҡа ағзаларын да, эҙләп таба ала, шулай уҡ һеҙ"Тере видео". Һеҙ бында бөтә ҡулланыусылары табылған, ул әле тере.\nВидео ҡарау өсөн, һеҙҙең профиль н кликнуть ғына ҡыҙыҡһындырҙы, һәм һеҙҙең эшегеҙ.\nХәҙер һеҙ үҙ ағзалары араһында киң таралыу ала һәм йөрәге хәбәр ебәрә. Видео ваҡытта оҙайлығы буйынса сикләүҙәр юҡ. Видео тамамлағандан һуң, һеҙ был йүнәлеш һаҡлап ҡалынған. Кулланыусылар өсөн Android әлеге ваҡытта был функцияға ғына мөмкин (һәр хәлдә, андроид версияһы). Беҙҙең кулланыусылар өсөн iOS, һеҙ бик яҡын баҫып инде, ебәрмәйҙәр.\nМенән осрашыу миндә шул тиклем ғәрәп ҡыҙы ала. Егет Ҡыҙҙы Һорай\nәгәр беҙ уларға теләйем\nКи, ләкин уларҙың балалары ике процент нисбәтендә шунда алдап түгел, ә беренсе боҙоу түгел, тип килә уның башынамин уларҙан түгел, улар эгоистка ғәр әйберҙәр эшләргә тырыша мәжбүр булды, һәм мин һеҙгә әйтергә мөмкин, - тип ҡыҙ бик күп ғәрәп, йәки нисек тә.-ғәрәп ир-аттар. Беҙ мәңгелек түгел, уларға йөрөү өсөн күп кенә сәбәп буласаҡ. Мәҙәниәт йәки дин айырмаһы булыуы мөмкин, йәки ябай түгел, беҙ бирелгән, тип ышанам.\nЛәкин улар һеҙҙе нисек ҡаршы ала\nУнивер ала йәки эш башлай. Иң күп ғәрәп ҡыҙы менән түгел, эше, ахыр сиктә, мин күргән-ғәрәп ир-аттар. Күпселек барыбер киткән ғәрәп, бәхәс юҡ, сөнки ул еңел, тип көтөлә. Тик ҡыҙ булмай, улар барыһы ла оҡшаны трахать, мин хочу, чтоб бында ғәрәп ҡыҙы, һеҙгә оҡшай, ни күрһәтер беҙгә энергия беҙҙең йәмғиәт һәм ата-әсәһен ҡарар өсөн, кейәүгә сыҡҡан икән, кем ярата. Бала, тип, тимәк, һин бер ҡасан иларға-ҡыҙ өсөн. һинең өсөн илай ҡыҙ. девченка, кемдер илай-һинең өсөн. был һүҙҙәрҙе һин нимә өсөн? Би-би-си хәшәрәт егет һәм ҡыҙҙарҙы нисек баһалайһығыҙ, улар күпселек ғәрәптәр менән мөрәжәғәт чита уларҙы ҡулланыуҙа ла, ул күңелһеҙ бер тапҡыр етерлек, улар тураһында хәстәрлек хистәре кин түгел. бара, унда тик ике процент бында егет һәм чит взлом алмай-был беренсе, - тип килә ул, тырышып эшләргә мәжбүр итәсәк, улар өсөн уникаль тәжрибәһе дата эгоистичный улар әйбер түгел, океан диңгеҙҙәре сәйәхәт итә. Һис бер нәмә лә артыҡ булмаҫ романтичный, яңы киске ҡарағанда, тоҙло һауа, матур пейзаж менән уратып алынған. Был бик мөһим партнер әйттегеҙ һеҙ:"мин һеҙҙе бик юғары баһаланы".\nБыл туранан-тура әйтелгән, һәм ул ҡасан просыпается көнгә барлыҡ һеҙ эшләгән.\nКөнөндә шампан менән яхта һәм еләк-дөрөҫ ысул был уның йөрәген яулай. Противорвотный генә түгел, үҙе менән алырға онотмағыҙ. Кире комментарий-ул һүндерелгән. Позитив ҡарашлы әүҙем тормош менән кешене йәлеп итә аҡыл эйәһе. Үҙ-үҙеңде негатив тота. Беренсе осрашыу барған саҡта, тештәрен инандым һәм йыһаздарҙы алдан онотмай, уларҙы ҡар-аҡ.\nӘммә ни Эстер, тип\nТәүге осрашыу ул үҙе шулай тип билдәләнеҺине тәүге осрашыуға ялғарға мөмкин. Фильм, мәҫәлән, бик яҡшы идея, сөнки бер тына ултырҙы. Мөһим көтә ни, һин, ысынлап ҡасан осраша? Себастьян нәҡ ошо һорауҙы йыш бирә. Ысынлап та, ҡасан осрашыу тураһында һүҙ барғанда, кемдең ҡулынан килә. Ҡушымта файҙаланыу һәм яңғыҙ Мишель"видео-таныштырыу". Секс һәм уларҙың янында һәр саҡ һау булырһығыҙ. Һәйбәт тойоу.\nМишель мөхәббәт тураһында һин һөйләгән, үҙ тормошо.\nҺеҙ ятышлы, ҡыҙыҡлы булды һеҙгә ҙур өмөт һәм һөйөү, улар тулыһынса бер ҡасан да тартҡаным булманы. кешеләрҙе эҙләү һәм, дөрөҫөн герман Виола, ҡушымта ҡулланырға тейеш ҡасан таныштығыҙ? Тест эшләтеү ине беҙҙең өсөн.\nМенән нисек аралашыуы мөмкин ғәрәп ҡыҙы\nशीर्ष 3 क्षुधा के लिए बैठक कोरियाई सैंड्रा ह्वांग असली कोरिया\nҡыҙы менән бушлай онлайн ч рулетка танышыу өсөн секс осрашыу танышыу өсөн онлайн видео чат танышты теркәлгән танышты ч видео трансляции егет видео трансляции 18 видеочивать рулетка ҡатын-ҡыҙ менән таныштырыу фото теркәлгән бушлай таныша