“Ул беҙгә түгел, ә үҙегеҙҙең һәм балаларығыҙҙың һаулығы өсөн кәрәк”\n13 Май , 14:25\nТуберкулез иң ҡурҡыныс инфекцион ауырыуҙар иҫәбенә инә. Йыл һайын илебеҙҙә уны йоҡтороуҙың миллионлаған осрағы теркәлә һәм, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың күптәре был сир арҡаһында яҡты донъя менән хушлаша. “Туберкулез менән сирле ике тапҡыр илай - иҫәпкә ҡуйылғанда һәм төшөрөлгән саҡта”, - тиҙәр. Был сир хаҡында тулыраҡ Республика туберкулезға ҡаршы диспансеры Белорет филиалының тын алыу органдары туберкулезы бүлеге мөдире, фтизиопедиатр Наилә ЮЛЪЯҠШИНА менән әңгәмәләштек.\n►Наилә Вәхит ҡыҙы, һүҙебеҙҙе гәзит уҡыусыларыбыҙҙы һеҙҙең менән таныштырыуҙан башлайыҡ.\n- Мин - Бөрйән районы ҡыҙы. Урта мәктәптән һуң Башҡорт дәүләт медицина университетының “Педиатрия” факультетын тамамланым. Өфөнөң 4-се йоғошло ауырыуҙар дауаханаһының “Балаларҙың инфекцион ауырыуҙары” кафедраһында бер йыл интернатура үткәндән һуң, хеҙмәт юлымды 2001 йылда Бөрйән районы Байназар участка дауаханаһында педиатр булып башланым. Фтизиатрия буйынса квалификациямды күтәрер өсөн 2003 йылда уҡып алғас, Белорет туберкулез диспансерының балалар бүлегенә фтизиатр булып эшкә килдем. 2010 йылда диспансер бер ни тиклем үҙгәрештәр кисерҙе: койкалар һаны ҡыҫҡартылды, балалар һәм үпкә сиренән тыш бүлектәр бөтөрөлөп, тын алыу органдары туберкулезы бүлеге генә ҡалдырылды. Әлеге көнгә тиклем мин ошо бүлектә мөдир булып эшләйем. Шулай уҡ фтизиопедиатр эшен алып барам, йәғни мантулары шешкән, туберкулезға шик булған, сирлеләр менән бәйләнешкә ингән балаларҙы (Белорет, Бөрйән, Учалы, Межгорье район-ҡалаларынан йүнәлтмә буйынса ебәрелгәндәрҙе) ҡабул итәм.\n► Бөгөнгө көндә беҙҙең районда туберкулез менән сирләүселәр һаны артамы, әллә кәмеүгә табан барамы?\n- Бер кимәлдә. Сағыштырмаса, күрһәткестәр республиканыҡына ҡарағанда түбәнерәк. Шулай уҡ туберкулездан үлеү осраҡтарының кәмеүе күҙәтелә. Статистика буйынса, сирлеләр һаны 100 мең кешегә 38-40 кеше тәшкил итә.\n► Туберкулезды, совет осоронан айырмалы, бөгөнгө көндә нисек дауалайҙар? Ниндәй замана технологияларын ҡулланаһығыҙ?\n- Элекке һәм бөгөнгө дауалау алымдары араһында айырма бар, әлбиттә. Хәҙер туберкулезға ҡаршы препараттар күберәк һәм улар замансараҡ. Совет заманындағыларын да бөтөнләй инҡар итмәнек. Химиотерапия режимы үҙгәрҙе һәм ул биш төргә бүленә. Шулай уҡ хирургик алымдар, яһалма пневмоперитонеум (ҡорһаҡ ҡыуышлығына газ индерелә һәм шул сәбәпле үпкәнең күләме кәмей) киң ҡулланыла. Яһалма пневмоперитонеум элек тә ҡулланылған, әммә бик\nһирәк кенә. Йәнә “әҙ инвазивлы медикаментоз булмаған клапанлы бронхоблокация” тигән заманса технология алымы менән дауалайбыҙ. Тик был дауалау алымдарының барыһы ла Республика туберкулез диспансерының хирургия корпусында яһала.\nБеҙ, Өфө белгестәре менән онлайн консультация үткәргәндән һуң, сирлеләрҙе хирургик күрһәткестәре буйынса баш ҡалаға ебәрәбеҙ. Стационарҙан һуң сирле кеше шифахана-курортта дауаланыуын дауам итә. Тик уларға асыҡ формалағы туберкулез менән ҡабул итмәйҙәр.\n► Туберкулезды тулыһынса дауалап буламы?\n- Сир ваҡытында асыҡланһа, әлбиттә, мөмкин. Әгәр инде ул аҙған булһа, кешенең эшкә яраҡлылығын, ғәҙәти йәшәү рәүешен ҡайтарыу йәки ғүмерен оҙайтыу, һаҡлау өсөн көрәшәбеҙ. Башланғыс стадияла был сир үҙен һиҙҙертмәй: кеше үҙен яҡшы тоя, эшләй, тән температураһы күтәрелмәй, йүткермәй, быуылмай. Был осорҙа туберкулез менән сирле булыу ҙы тик флюорография ғына күрһәтә ала. Шуның өсөн һәр кемгә йылына бер тапҡыр мотлаҡ рәүештә (!) уны үтергә кәрәк. Коронавирусҡа бәйле сәбәптәр арҡаһында күптәрҙең туберкулез менән сирләүе һуңлап асыҡланды. Сирле башта COVID-19-ҙан дауаланһа, һуңынан беҙгә ебәрелде. Әгәр ҙә сир профилактик күҙәтеү барышында асыҡланһа, кеше уны ни өсөн фтизиатрға ебәреүҙәрен аңламай. Үҙен бер ни ҙә борсомағанлыҡтан, был турала бөтөнләй онота һәм сир аҙғас ҡына табипҡа мөрәжәғәт итә. Был ваҡытта ул инде йылдан ашыу сирле булып сыға һәм уның туберкулез менән ауырығанын эргә-тирәләгеләрҙең береһе лә белмәй. Ә бит был мәлдә сир асыҡ формала булыуы ихтимал һәм башҡаларға йоғоуы бар. Бөгөнгө заманда беҙ туберкулезды профилактик күҙәтеү барышында асыҡларға тейешбеҙ. Был эш менән поликлиникалар, фельдшер-акушерлыҡ пункттары шөғөлләнә. Улар участкаларындағы граждандарҙың флюорография үтеү графигын төҙөргә һәм уның үтәлеүенә булышлыҡ итергә бурыслы. Был күҙәтеүҙе хәүеф төркөмөнә ҡарағандарға (шәкәр диабеты, үпкәнең хроник, ашҡаҙандың һәм йыуан эсәктең сей яра ауырыуҙары, ВИЧ инфекцияланғандар һ.б.) йылына ике тапҡыр үтергә тейеш.\n► Ғәҙәттә туберкулезды ВИЧ менән ауырығандар, төрмәлә ултырғандар, асоциаль тормош менән йәшәгәндәр йоҡтора тип һанала. Был ысынлап та шулаймы?\n- Юҡ. Уның менән иммун системаһы ҡаҡшаған һәр кем сирләргә мөмкин. Бигерәк тә оло йәштәгеләр, хроник сирҙәре булған кешеләр, стресс кисергәндәр, яман шешкә ҡаршы, гормональ, цитостатик, ген-инженерлы дарыу препараттары ҡабул иткән кешеләр хәүеф төркөмөнә ҡарай. Сирлеләр араһында балалар, студенттар, педагогтар, етәкселәр, етеш тормошта йәшәгән кешеләр ҙә осрай. Был бит һауа-тын юлдары аша йоға торған инфекцион ауырыу. Беҙ ауырыу кешеләр менән магазинда, транспортта һәм башҡа урындарҙа бәйләнешкә инергә мөмкинбеҙ. Күп осраҡта сирле кеше үҙенең башҡаларға хәүеф тыуҙырыуын белмәҫкә лә мөмкин. Шунлыҡтан был хаталы фекер.\n► Ҡайһы бер ата-әсәләр яңы тыуған сабыйҙарына БЦЖ эшләтеүҙе инҡар итә. Йәнәһе, бер нисә генә көнлөк балаға был көслө вакцина ярамай. Быға ҡарашығыҙ?\n- Был прививканан баш тартыу өсөн 100 мең кешегә 5 сирле тура килһә, бәлки, эшләтмәҫкә мөмкин булыр ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙә ауырыуҙар һаны күпкә юғары һәм беҙ бындай вайымһыҙлыҡҡа күҙ йомоп ҡарай алмайбыҙ. Беҙ бит яңы тыуған баланы кокон эсендә генә тота алмайбыҙ, уға стериль шарттар булдырыу мөмкинлеге юҡ. Уға балалар баҡсаһына йөрөргә, башҡалар менән аралашырға тура киләсәк.\nБыл һорауға бәйле бер хәлде миҫалға килтерер инем. Бер ғаиләлә БЦЖ-һы булмаған дүрт айлыҡ бала туберкулез йоҡтора. Етлекмәгән һәм кәүҙә ауырлығының үтә кәм булыуы сәбәпле, уның прививкаһы булмай. Ғаилә күп ҡатлы йорттоң өсөнсө ҡатында, ә беренсеһендә туберкулез менән сирле йәшәгән була. Әлбиттә, улар ҡунаҡҡа йөрөшмәй, сабыйға сир һауа-тын юлдары аша, бер подъезда йәшәү сәбәпле йоға. Был 4 айлыҡ балаға туберкулез буйынса төркөм бирелгән беренсе һәм табиптарҙы шаҡ ҡатырған осраҡ булып тора. Әсәйҙәр яңы тыуған сабыйҙарына БЦЖнан баш тартыр алдынан ошо хәлде иҫтәренә төшөрөр тип ышанам.\nБөгөнгө көндә балаларға БЦЖ-М варианты эшләнә, унда вакцинаның дозаһы ике тапҡырға әҙерәк (йәғни элек вакцина 0,05 мг. тәшкил итһә, хәҙер - 0, 025 мг.) һәм уның кире эҙемтәләре булғаны юҡ. Ҡайһы саҡ бер ниндәй ҙә прививкалары булмаған, туберкулезға шик тыуҙырған балаларҙы педиатрҙар беҙгә консультацияға ебәрә. Уларҙың ата-әсәләре, балаһына вакциналар эшләтмәүҙән тыш, үҙҙәре күп йылдар флюорография үтмәгән булып сыға. Беҙҙең киҫәтеүгә күп осраҡта кире ҡараш белдереп: “Ярай инде, үтәйем һеҙҙең флюорографияғыҙҙы”, - тип яуап бирәләр. Ә ул беҙгә түгел, уларҙың үҙҙәренең һәм балаларының һаулығы өсөн кәрәк икәнен аңлаһалар ине!\n► Туберкулездан нисек һаҡланырға? Гәзит уҡыусыларға әйтер һүҙҙәрегеҙ...\n- Ниндәй генә ауырыуҙанһаҡланам тиһәң дә, беренсе урында сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыу тора. Аҡһымға бай ризыҡ менәнтуҡланырға кәрәк. Бигерәк тә студенттарға был турала йыш әйтәм,сөнки улар кәүҙә ауырлығын кәметеү өсөн организмға көн дә кәрәклематдәләрҙән баш тарта. Шундай хәлбулды: яҡшы ғына йәшәгән ғаиләләге егеткә студент сағында туберкулездиагнозы ҡуялар. Дүрт ай дауаланыпһауыҡҡас, ул был турала бөтөнләйонота. Ҡулына диплом алып, тыуғанҡалаһына ҡайтҡас, ике айҙан аҙғанике яҡлы туберкулез, козеоз пневмония, кахексия (ҡыҫҡа ваҡытта кәүҙәауырлығын юғалтыу) хәлендә беҙҙеңдиспансерға килеп эләкте. Ул ҡороһөйәк, ашай ҙа, эсә лә, йөрөй ҙә алмайине. Әсә кеше улының ни өсөн былхәлгә етеүе тураһында аныҡ ҡынаяуап бирә алманы, ул эшкә киткәндә лә, ҡайтҡанда ла уның йоҡлағанбулыуын ғына белдерҙе. Асыҡланыуынса, ғаилә “йәшел” диетаға күскәнһәм аҡһымдан бөтөнләй баш тартҡанбула. Ә ни өсөн был хәл килепсыҡҡан, тиһегеҙме? Кеше туберкулездан һауыҡҡан хәлдә лә, уның иммунитеты стерилләнмәйенсә ҡала. Йәғни, лимфа системаһында туберкулезтаяҡсалары һаҡлана. Егет аҡһымһыҙризыҡ менән туҡланғас, организмыүҙенә кәрәкле матдәләр менән тулыландырылмағас, таяҡсалар аҙа,күбәйә һәм үпкәгә тарала башлай.Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, козеоз пневмония үлем осрағы менән тамамлана. Был осраҡта ла шулай булды…18 йәштән өлкән һәр кешенең организмында туберкулез таяҡсаларыбар. Бары тик сирҙе булдырмау өсөндөрөҫ туҡланырға, рационда һәрваҡыт аҡһымдар, майҙар, углеводтарбулыуы кәрәк. Йылына бер тапҡырфлюорография үтергә, организмдытыңлай белергә, ул биргән “сигналдар”ға иғтибар итергә һәм ваҡытындатабиптарға күренергә кәрәк.\n► Фәһемле лә, файҙалы ла әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт, Наилә Вәхит ҡыҙы!


ВИКИМӘКТӘП: Яңы уҡыу йылын яңы форматта башлайбыҙ!\nЗаман менән бер ҡатар атларға теләйһегеҙме? Яңы уҡыу йылында Онлайн ВикиМәктәптә белем биреүҙең яңы форматы индерелә. Эйе-эйе, былтырғы, дәрестәр аҙнаһына ике тапҡыр киске ваҡытта үткән уҡыу йылы йомғаҡтарын анализлап һәм уның бар теләүселәр өсөн дә уңайлы булмауын асыҡлап, эш алымын үҙгәртергә булдыҡ. Проблеманы хәл итеү маҡсатында “Викимедиа РУ” коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ белгестәре махсус онлайн-курс эшләне, унда теорияны үҙ аллы өйрәнергә һәм алған белемегеҙҙе тест ярҙамында тикшереп ҡарарға була. Хәҙер теләгән һәр кем үҙе теләгән ваҡытта курс үтә һәм дәрес ваҡытын үҙе һайлай ала. Шул уҡ ваҡытта Онлайн ВикиМәктәп уҡытыусылары шәхсән һәм төркөмдәр өсөн консультациялар үткәрәсәк, тыңлаусыларҙы курс һуңына һәм сертификат алғанға тиклем оҙатып барасаҡ. Бының өсөн нимә кәрәк? Тәү сиратта – теләк, артабан инде бары тик тулы курсты үҙләштереп барлыҡ тест һорауҙарына дөрөҫ яуап бирергә генә.\nБелем алырға бер ваҡытта ла һуң түгел. Бигерәк тә, яңы белем һинең, эйе, эйе, тап ҺИНЕҢ туған телеңә донъяның башҡа телдәре менән бер рәттә торорға ярҙам иткәндә.\nЯңы форматта белем биргән Онлайн ВикиМәктәптең уҡыу класына рәхим итегеҙ һәм яңы белем артынан алға!\n1) Онлайн ВикиМәктәп уҡыусыһы булып теркәлеү (уҡытыусылар менән аралашыу, Zoom конференцияһына инеү өсөн һылтанма алыу, мәктәп курсын тамамлаусы сертификатын алыу өсөн теркәлергә кәрәк) — https://forms.gle/Tp6ibQq4Ks3N1hrW8\n2) Онлайн ВикиМәктәп сайты — https://w.wiki/jxU\n3) Расписание: консультациялар, оҫталыҡ дәрестәре теҙмәһе — https://w.wiki/mn9\n4) stepik.org сайтында «Введение в Википедию» онлайн-курсы. Онлайн ВикиМәктәптең «Википедия: ҡыҫҡаса танышыу курсы» программаһы менән тап килә. — https://stepik.org/course/100094/info\n5) stepik.org сайтында Онлайн ВикиМәктәп класс журналы. Онлайн ВикиМәктәп уҡыусыларның онлайн-курсты өйрәнеүҙәрен күҙәтеп барыусы класс журналына фамилияғыҙҙы теркәгеҙ. Онлайн мәктәптең дә сертификатын алыу мөмкинле булыр. -https://stepik.org/join-class/bdc40d0b1a4de1753012216b3376139..\n7) Онлайн ВикиМәктәптең Ютуб-каналы — https://www.youtube.com/channel/UCCDxGfA1KjJo-XYQroe1..\n8) Башҡорт Википедияһы сайты — https://w.wiki/jY$\n9 ) Вконтакте сайтында — Онлайн Викимәктәп төркөмө — https://vk.com/club66803702\n10) Вконтакте сайтында «Вики-ҡоролтай» чаты — https://vk.com/im?sel=c173


Кешелекте дауалайҙар » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Кешелекте дауалайҙар\nКешелекте дауалайҙар 30.12.2014 // Йәмғиәт\nТабип – кешене, мал табибы кешелекте дауалай, тиҙәр. Яңауыл яҡтарында булғанда был хәҡиҡәткә тағы бер инандыҡ. Ветеринария станцияһы коллективы, көн-төн тимәй, яуаплы бурысын лайыҡлы башҡара. Шулай булмаһа, улар тиҫтәләгән ауылды, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарын хеҙмәтләндереп, 20 меңдән ашыу баш малды ҡарап өлгөрөр инеме ни?!\nХәйер, был осраҡта ветеринария хеҙмәтен “барҙы”, “ҡараны”, “дауаланы” кеүегерәк сик менән билдәләү дөрөҫ үк булмаҫ. Ветеринар — тәү сиратта мал-тыуар һәм кеше ғүмере ѳөсөн хәүефле ауырыуҙарға ҡаршы көрәш алып барған һөнәр эйәһе. Ундайҙар рәтенә Себер язваһы, туберкулез, бруцеллез, ҡотороу, сальмонеллез кеүек сирҙәр инә. Уларҙы иҫкәртеү ѳөсөн ферма малдарына ғына түгел, шәхси хужалыҡта аҫралғандарына ла прививка яһала. Ә инде берәй йоғошло ауырыу табыла ҡалһа, ветеринария уставында яҙылғанса, мал табибы яҡын-тирәләге бөтә медицина һәм ветеринария, шулай уҡ эске эштәр бүлектәренә ашығыс хәбәр итергә бурыслы. Ҡыҫҡаһы, ветеринар һөнәре — хөрмәткә һәм маҡтауға лайыҡ шөғөл.\nДөрөҫ, элегерәк был тармаҡ белгестәре махсус әҙерләнмәгән. Ауылдарҙа күберәк өйрәнсектәр, мал яратҡандар йөрөгән. Уҙған быуаттың 30-сы йылдарында колхоз-совхоздар ойошторола башлағас, ауыл хужалығы тармағын махсус белемле кадрҙар менән тәьмин итеү ихтыяжы тыуа. 1930 йылдың июлендә ѲӨфөлә Башҡортостан ауыл хужалығы институты ойошторола, ә 1934 йылда унда ветеринария факультеты асыла. Яңауыл ветеринария станцияһы хеҙмәткәрҙәре лә — башлыса ошо уҡыу йортон тамамлаған юғары квалификациялы белгестәр.\n— Беҙҙең төп бурыс – йоғошло һәм башҡа сирҙең таралыуына сик ҡуйыу, малсылыҡ һәм үҫемлекселек продукцияһының ветеринария-санитария йәһәтенән хәүефһеҙлеген тәьмин итеү, шулай уҡ дөйөм ауырыуҙарҙан халыҡты һаҡлау, – ти Яңауыл ветеринария станцияһы директоры Илвер Вилданов. — Беҙҙең хеҙмәт сирҙәр тыуыу ихтималы булғанда уны бөтөрөргә һәр ваҡыт әҙер. Бының өсөн, республика программаларына ярашлы, район биләмәһенә сирҙәрҙең үтеп инеүен һәм таралыуын булдырмау буйынса комплекслы программалар раҫланды. Ветеринария станцияһы ҡарамағында оператив төркөм эшләй, улар шәхси һаҡлау саралары, еңел һәм махсус автомобиль менән тулыһынса тәьмин ителде. Кәрәкле кимәлдә дезинфекциялау материалдары бар. Төркөм тәүлектең теләһә ҡайһы мәлендә инфекция сығанағы урынына барырға һәм уны юҡ итеү буйынса ҡуйылған бурыстарҙы үтәргә әҙер. Ветеринария хеҙмәтенә һыйырҙарҙы һәм таналарҙы яһалма ҡасырыу бурысы ла йөкмәтелгән.\nИлвер Әлфис улының фекеренсә, ветеринария хеҙмәте алдына ҡуйылған бурыстар үтәрлек. Заман менән бергә атлау өсөн яңы тәжрибәләрҙе үҙләштерергә һәм уны эштә ҡулланырға, диагностикалау һәм иҫкәртеү буйынса заманса ҡорамалдар һәм приборҙар ҡулланып, алдынғы алымдарҙы файҙаланырға ғына кәрәк. Был йәһәттән иһә яңауылдарға зарланаһы түгел. Лабораториялар, участкалар, дауалау учреждениеһы, ветаптека заман талаптарына тулыһынса яуап бирә. Әйткәндәй, был осраҡта лаборатория эшенә айырым туҡталғы килә, сөнки аныҡ һәм ваҡытында үткәрелгән тикшеренеүһеҙ дәүләт ветеринария хеҙмәтенең эшмәкәрлегендә алға китеш булмаҫ ине. Бигерәк тә магазин кәштәләрендәге аҙыҡтың ҡайҙан килтерелгәнен аныҡ ҡына әйтеп булмаған заманда һөт, ит ризыҡтарының сифаты айырыуса мөһим.\n— Ветеринар һөнәре перспективалы. Әлбиттә, күп белгестәр ҡала ерен һайлай. Хәҙер бит тоҡомло эт, бесәй, ҡош тотоу модала. Шулай ҙа, иманым камил, ергә ерегеп үҫкән, хайуандарҙы яратҡан мал табибы бер нәмәгә ҡарамай һөнәренә тоғро ҡаласаҡ, — ти Илвер Вилданов.


Музейҙар – мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө » Табын\nЫсынлап та, музей эшмәкәрлеге һәр саҡ хәрәкәттә булыуҙы, эҙләнеүҙе талап итә. Экскурсиялар үткәреү менән бер рәттән музей ҡарарға килеүселәр өсөн күренмәгән эштәрҙе - фонд эшен башҡарыуҙы ла (музей предметтарын өйрәнеү, уларҙы билдәле тәртиптә тотоу, һанын арттырыу), ғилми-методик эште алып барыуҙы ла, йәмәғәт эштәрендә ҡатнашыуҙы ла үҙ эсенә ала.\nБыл йәһәттән Ж.Кейекбаев музейының эшмәкәрлеге күп йүнәлешле, тип әйтһәк, хата булмаҫ. Музей эргәһендә тыуған яҡты өйрәнеү түңәрәге эшләп килә. Балалар бында тыуған яҡтың тарихы, ерле халҡы, уның тормошо, мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре, билдәле шәхестәребеҙ менән яҡындан таныша. Жәлил Кейекбаевтың эшмәкәрлеге фәнгә бәйле булған кеүек, музей ҙа уның исемен йөрөткән Сәйетбаба урта мәктәбе менән тығыҙ бәйле. Мәктәп директоры З.Х.Хәйруллина был өлкәлә һәр саҡ теләктәшлек белдереп, ярҙам итеп тора. Әйткәндәй, түңәрәк дәрестәре мәктәп базаһында үткәрелә.\nЖ.Кейекбаев музейының педагогик эшмәкәрлеге тураһында һүҙ алып барғанда, әлбиттә, сит ил телдәрен өйрәнеүҙе лә күҙ уңында тотаһың. Ни өсөн тигәндә, ғалим үҙе бик күп телдәрҙе яҡшы белгән. Музейҙа ғәрәп теле түңәрәге уңышлы эшләп килә. Уҡыу йылы дауамында башланғыс синыф уҡыусылары ғәрәп телен өйрәнә. 4 "А” һәм 4 "Б” класс етәкселәре М.Ғ.Түзбәкова һәм Р.Б. Мәүлетҡолова иһә тәрбиәләнеүселәрен дәртләндереп, дөрөҫ йүнәлеш биреп тора. Күп телдәрҙе белгән баланың донъяға ҡарашы ла киңерәк була бит. Уҡыусылар үҙҙәре был түңәрәккә бик теләп йөрөйҙәр. Ғәрәп теле ябайҙарҙан түгел, был боронғо телдең фонетикаһы ла, орфографияһы ла, грам-матикаһы ла үҙенсәлекле. Шуға ҡарамаҫтан, балалар хәҙер инде хәреф таныйҙар, һәр хәрефтең дүрт яҙылыу шәкелдәрен беләләр, ижекләп уҡый, ябай һөйләмдәр төҙөй алалар, диалогтарҙы аңлайҙар.\nМузей ғилми-тикшеренеү эштәре лә алып бара. БР ФА академигы, профессор Ғ.Хөсәйеновтың 85 йәше айҡанлы үткәрелгән «Күп милләтле дәүләт шарттарында туған телде, әҙәбиәтте һаҡлау һәм үҫтереү: проблемалар һәм перспективалар» тип аталған халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһында, "Поликультур арауыҡта тел һәм әҙәбиәт” халыҡ-ара ғилми-практик конференцияһында, туризм-крайҙы өйрәнеү хәрәкәтен ойоштороусыларҙың район кәңәшмә-семинарында һ.б. ҡатнашыу музейҙың ғилми эшмәкәрлеген тулыландыра.\nХалыҡ-ара музейҙар көнө айҡанлы мәктәптең урта синыфтарында "Музейҙарҙа тарих сағыла” сараһы үткәрелде. Ғөмүмән, музей – халыҡтарҙың үткәнен бөгөнгө тормошо менән тоташтырыу үҙәге. Иң мөһиме – музей йәш быуында үткәнгә ихтирам тәрбиәләргә ярҙам итә.\n"Ғүмерегеҙ заяға үтмәһен, ижтимағи тормошта ла, үҙеңдең шәхси тормошоңда ла һәр йыл, һәр көн яҡты бер эҙ ҡалдырһын һәм ул һинең тормошоңда халыҡҡа, илгә, хеҙмәт кешеләренә изгелек менән үтһен”, тип әйтеп ҡалдырған ғалим. Был һүҙҙәрҙе девиз итеп алған музей бөгөн тулы тормош һәм киләсәккә ҙур маҡсаттар менән йәшәй.\nЖ.Кейекбаев йорт-музейы директоры,


Һәр нәмәлә сама кәрәк\nЯбығыу өсөн диета тоторға кәрәкме, бәлки, әҙерәк ашарға өйрәнергә генәлер? Ҡайһы бер гүзәл зат, кинәт кенә ҡаты диетаға ултырып, тиҙ генә ябығам, тип уйлай. Әммә был хата фекер.\nҠатын-ҡыҙҙар ябығыу өсөн ниндәй генә диета тотоп ҡарамай. Ҡайһы саҡта ул һөҙөмтә бирә, әммә киреһенсә булыуы ла ихтимал. Ашамай йөрөйҙәр ҙә, “ысҡынып”, ныҡ ҡына ашай башлайҙар. Сөнки гел генә үҙеңде тыйып йөрөп тә булмай бит. Ябығыу өсөн диета тоторға кәрәкме, бәлки, әҙерәк ашарға өйрәнергә генәлер? Ҡайһы бер гүзәл зат, кинәт кенә ҡаты диетаға ултырып, тиҙ генә ябығам, тип уйлай. Әммә был хата фекер. Беренсенән, организм өсөн стресс булһа, икенсенән, өйрәнелгән ғәҙәттәрҙән, ризыҡтарҙан еңел генә баш тартыуы ҡыйын. Һомғол кәүҙәле булырға хыялланыусылар тағы ла ниндәй хаталар ебәрә икән?\nЯбығырға теләүселәр ҡайҙа яңылыша?\n1. Киске сәғәт 6-нан һуң ашамаҫҡа.\nАшау ваҡыты түгел, ә көн дауамында ризыҡ аша алған калорияларҙың күләме мөһим. Кәйеф юҡлыҡтан, яңғыҙлыҡтан түгел, ә ысын асығыуҙы ғына баҫыу өсөн ашау мотлаҡ. Дөрөҫ туҡланғанда төнгөлөккә ашап та һимермәҫкә мөмкин.\n2. Һәр ваҡыт майһыҙ ризыҡтарҙы ғына ашарға.\nТуҡланыу рационында билдәле кимәлдә файҙалы майҙар булырға тейеш. Организмға көн һайын май кәрәк. Улар гормондар бүлеп сығарыуға булышлыҡ итә. Был макроэлементтарҙан баш тартып, үҙегеҙгә зыян ғына килтерәһегеҙ. Төрлө сәтләүек, авокадо, зәйтүн майы кеүек файҙалы майҙарҙы ҡулланығыҙ.\n3. Һәр калорияны күнегеүҙәр менән бөтөрөргә тейешбеҙ.\nКүберәк хәрәкәт итегеҙ, әүҙем йәшәү рәүеше алып барығыҙ. Һаулығығыҙҙы нығытыу һәм өҫтәмә калорияларығыҙҙы яндырыу өсөн аҙнаһына 30 – 60 минуттан 3 – 4 тапҡыр спорт менән шөғөлләнегеҙ. Баҫҡыстан йәйәү күтәрелегеҙ, велосипедта йөрөгөҙ. Көнөнә меңәрләп түгел, ә яҡынса 200 – 600 калорияны юҡҡа сығарыу ҙа етә.\n4. Тиҙерәк ябығыу өсөн төшкө йәиһә киске аштан баш тартыу.\nКөн дауамында әҙ-әҙләп бер үк ваҡыт арауығынан һуң ашарға өйрәнегеҙ. Мәҫәлән, һәр 3 – 4 сәғәт һайын ашарға мөмкин, тик күпләп түгел. Шуның араһында бер-ике тапҡыр ҡапҡылап та алырға ярай.\n5. Кәүҙә ауырлығын кәметеү өсөн әҙ аҡһымлы ризыҡтар ашарға.\nЭшкәртелгән аҡһымдарҙы кәметеп, бойҙай, йәшелсә, ҡуҙаҡлыларға күсегеҙ. Йәғни аҡ икмәк, тәмле-татлынан баш тартырға тура килер.\n6. Бөтә яратҡан ризыҡтан баш тартырға.\nАшағыҙ, әммә ризыҡ күләмен кәметегеҙ. Ҡапыл ғына яратҡан ашамлыҡтан баш тартыу ауыр, шуға күрә әкренләп әҙәйтә барып, яйлап ҡына организмды күнектерергә кәрәк. Тәүҙә нимәнелер ашамай тора алмайһығыҙ кеүек тойолһа ла, яйлап унһыҙ ҙа йәшәргә өйрәнерһегеҙ.


Радий Хәбиров вакцина яһатҡан яҡташтарға рәхмәт белдерҙе | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 248744\n02 декабря 2021 — 14:27 ГТРК «Башкортостан»\nКесаҙна Башҡортостан Башлығы коронавирусҡа бәйле хәл буйынса оператив штаб ултырышын үткәрҙе.\nБашҡортостанда 2 миллиондан ашыу кеше коронавируслы инфекцияға ҡаршы прививка эшләткән. 2 003 946 кеше вакцинаның тәүге компонентын алған. Бөгөнгә пландың 80 проценты үтәлгән. Әммә коллектив иммунитет булдырыр өсөн тағы 480 мең самаһы кешегә прививка яһау талап ителә.\nРадий Хәбиров социаль селтәрҙәге яҙмаһында эште дауам итергә, барлыҡ санитар нормаларҙы һәм ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәргә кәрәклеген билдәләне.\n«Үҙҙәренең һәм тирә-йүндәгеләрҙең һаулығына яуаплы мөнәсәбәттәрен күрһәткән яҡташтарыбыҙға ҙур рәхмәт. Вакцинация һәм ҡағиҙәләрҙе үтәү һөҙөмтәһендә Башҡортостанда үлем осраҡтарының кәмеүе күҙәтелә. Хәл шулай уҡ ковид өсөн койка фондын 8 000 урындан 2 985-кә ҡалдырырға мөмкинлек бирҙе. Урындарҙы беҙ башҡа сирҙәрҙе дауалау өсөн бушаттыҡ. Һаулығығыҙҙы һәм яҡындарығыҙҙың ғүмерен һаҡлағыҙ», — тип яҙҙы республика етәксеһе.


Главная / Классному руководителю / Доклад для родителей.Балаңды кем тәрбиәләй?\nБалаңды кем тәрбиәләй?\n1 сентябрҙән “Балаларҙы уларҙың һаулығына һәм үҫешенә зыян килтереүсе мәғлүмәттән һаҡлау тураһында” Федераль закон ғәмәлгә инде. Ул матбуғат баҫмаларына, телевидение тапшырыуҙарына, интернет селтәрендәге контентҡа йәш буйынса сикләүҙәр ҡуйыуҙы күҙҙә тота. Закон 18 йәшкә тиклемге балаларҙы наркотик, тәмәке һәм алкоголь ҡулланыуға, зинасылыҡҡа, берәҙәклеккә, теләнселәүгә этәреүсе, көс ҡулланыуҙы һәм яуызлыҡты аҡлаусы мәғлүмәттән, һүгенеү һүҙҙәренән һаҡларға тейеш. Ошо айҙан башлап гәзит-журналдарға, телевидение тапшырыуҙарына уларҙы нисә йәштәгеләргә ҡулланыу мөмкинлеген күрһәткән билдәләр ҡуйыла. Был сара балаларға рухи-әхлаҡи тәрбиә биреү мәсьәләһенең торған һайын ҡырҡыулаша барыуына бәйле.\nБөгөн һуңғы сирек быуат эсендә тәрбиә алған быуын, ғаилә ҡороп, балалар үҫтереү йәшенә етте. Телевидение һәм матбуғат саралары аша тормошҡа ашырылған тәрбиә сәйәсәте емештәре бөтә “гүзәллегендә” кәүҙәләнә лә башланы инде. Кемеһе үҙ балаһын тәҙрә аша бәрә, кемеһе – кеше балаһын, йыш ҡына әсә – улды, ата ҡыҙҙы белмәй. Әҙәм балаһын бөгөн йәшәп ҡалырға, тормоштоң бар рәхәтен бөгөн татырға өгөтләй торғас, ысынлап та, тик бөгөнгө менән йәшәүселәр күбәйҙе, ғаилә, балалар алдында яуаплылыҡ тойғоһо кисереүселәр торған һайын кәмей. Совет осорондағы дөрөҫ тәрбиәне алып үҫкәндәргә хәҙерге хаяһыҙлыҡ айырыуса яҡшы күренә.\nБалаларға бәләкәйҙән үк бик ҙур йоғонто яһау көсөнә эйә булған йәнһүрәттәрҙе генә алып ҡарайыҡ. Элек балалар изге йөкмәткеле совет йәнһүрәттәрендә тәрбиәләнде. Уларҙа яҡшылыҡ насарлыҡты еңә, дуҫлыҡ, татыулыҡ тураһында матур йырҙар яңғырай. Иҫ киткес һөйкөмлө, ярҙамсыл йәнлектәр балаларға һәйбәт өлгө күрһәтә. Ул мультиктарҙа үлтерешкә, ҡан ҡойошҡа, һуғышҡа урын юҡ. Бөгөн экрандарҙы кешелеккә ҡаршы идеология менән һуғарылған көнбайыш йәнһүрәттәре биләп алды. Шыҡһыҙ ерлектә механик монстрҙар бер-береһе артынан ҡыуыша, убырҙар, ғифриттәр, яуыз сихырсылар менән мәкерле тылсымсылар, ҡурҡыныс роботтар баҫтырыша, һуғыша, атыша, шартлата, бер-береһен мыҫҡыллай, үсекләй, әсир ала. Бындай фильмдар балалар араһында дошманлыҡ хисе тәрбиәләй, хатта балалар һәм ата-әсәләрҙе ҡапма-ҡаршы лагерҙарға ҡуя. Был бигерәк тә “Симпсондар”, “Гриффиндар” тигән йәнһүрәттәргә хас. Балағыҙ, уны тыңлатам тип, арт һанына эләктергәнегеҙ йә еңмешләнеп таптырған нәмәһен алып бирмәгәнегеҙ өсөн һеҙҙең өҫтән тейешле органдарға ялыу итһә ,уны тәрбиәләү бурысын йәнһүрәттәргә йөкмәткән өсөн үҙегеҙгә үпкәләргә генә ҡала. Ҡартайған көнөгөҙҙә балағыҙ һеҙҙе ҡарттар йортона тапшырырмы, әллә нисек тә үҙе тәрбиәләргә тырышырмы? Был тәңгәлдә лә уның күңеленә тәүге тәрбиә орлоҡтары сәскән йәнһүрәттәрҙең йөкмәткеһенә бик иғтибарлы һәм талапсан булыу кәрәктер.\nТағы ниндәй йәнһүрәттәр балала ниндәй боҙоҡлоҡ тәрбиәләй? Матур, күркәм, нәзәкәтле ҡыҙҙар төп героинялары булған мультиктарҙы алайыҡ. Элекке фильмдарҙа тышҡы матурлыҡ эске матурлыҡ менән ярашып килә торғайны. Мәҫәлән, тәлмәрйен батша ҡыҙы, “Ал сәскә”ләге Настенька һәм башҡалар – романтик юҫыҡтағы гүзәл ҡыҙҙар, шул уҡ ваҡытта улар, аҫҡы аң бағлаған өмөттө аҡлап, һәйбәт холоҡло, егәрле, изге күңелле булып сыға. Бөгөнгө “Нотр-Дам”дағы сиған ҡыҙы, йөҙөн боҙоп, яуызлыҡтар эшләргә әҙер, “Аладдин”дағы Йәсмин, “Шрек”тағы тролльша иһә ирҙәрҙән былай ҡанһыҙ итеп һуғыша. Әйткәндәй, балалар айырыуса яратып ҡараған мультиктар былар. Роботтар, мумиялар тураһындағы фантастик йәнһүрәттәрҙәге героиня ҡотһоҙ ир ҡиәфәтенә ингән ҡыҙ ғына түгел, ә иблис, йәһәннәм киҫәүе. «Шрек»та бер күренеш бар: тролльша йырлағанда, бер ҡошсоҡ шартлап үлә. Быны ҡарағанда балалар шарҡылдап көлә икән, тимәк, фильмды төшөрөүселәр – үҙ алдына ҡуйған маҡсатҡа өлгәшеү юлында: баланың аңы урынынан күскән. Тимәк, унан илен, халҡын, ата-әсәһен, ғаиләһен, яҡындарын яҡлай һәм һаҡлай торған юғары әхлаҡлы, әҙәпле, тоғролоҡло, яуаплы кеше сыҡмаясаҡ. Ә беҙҙең балаларҙы ошондай продукция менән туйындырыусыларға нәҡ шул ғына кәрәк.\n“Маша менән Айыу” тигән йәнһүрәттә геройҙар Том менән Джерри, Чип менән Дейл, Леопольд менән сысҡандар шикелле үҙ-ара һуғышмай. Иҫ киткес шуҡ, һөйкөмлө, тапҡыр Маша күптәрҙең күңелен яулап алды. Бала-саға был фильмдың таныш көйө ишетелеү менән экрандарға ҡаплана. Интернетта ул күп миллионлы аудиторияны ылыҡтыра. Ҡыҙлы ата-әсә араһында, эстән генә балаһының Машаға оҡшап үҫеүен теләп, ошо мультикты йыш ҡулланыусылар барҙыр. Ә ниндәй әхлаҡ тарата һуң был фильм? Һәр серияла бәләкәс кенә Маша оло айыуҙы нисек теләй, шулай борғолай. Тегеһе, баш баҫып, бының бөтә кәзектәрен үтәй. Психологтар баһалауынса, был фильм ҡыҙҙарҙа буласаҡ ирҙәре менән эш итеү моделен тәрбиәләй. Ә малайҙарҙа, киреһенсә, Маша кеүек ҡыҙҙарҙан ҡурҡыу ярала. Үрҙә әйтеп үтелгән маҡсатҡа – ғаилә нигеҙҙәрен емереүгә хеҙмәт итә торған тағы бер сара.\nТөрлө яҡлап билдәле бер йүнәлештә эш итә торған күп һанлы ысулдарҙың береһе генә ул йәнһүрәттәр, экрандар аша беҙгә тағылған тапшырыуҙар. Бала тәрбиәләүҙе уларға ышанып тапшырып ҡуйыу – ата-әсә яһаған иң ҙур хаталыр. Балағыҙҙы тик үҙегеҙ тәрбиәләгеҙ.\nАта-әсәләр өсөн доклад.


Грузия гербы — Башҡорт Википедияһы\nГрузия гербы — Грузияның 2004 йылдың 1 октябрендә ҡабул ителгән дәүләт символы. Ул ҡыҙыл ҡалҡанға эшләнгән Грузияның ҡурсалаусыһы, дейеүҙе һөңгө менән сәнсеп үлтереүсе Изге Георгийҙың көмөш фигураһынан ғибәрәт. Ҡалҡан грузин монархтары ырыуы Багратиониҙарҙың алтын батша коронаһы менән уратылған, уны ике алтын арыҫлан тотоп тора. Ҡалҡан аҫтына «Берҙәмлектә — көс» тигән девиз яҙылған таҫма бар. Был герб өлөшләтә Багратиониҙарҙың урта быуаттағы гербы нигеҙендә эшләнгән.\nГрузияның бәләкәй гербы\nГДР һәм Грузия гербы (1991—2004)\nГДР гербына альтернатив версия\n1918—1921 йылдарҙа бойондороҡһоҙ Грузия республикаһының үҙ символикаһы була. Ул ваҡыттағы дәүләт гербы алтын орнамент менән ҡаймаланған ете сатлы йондоҙҙан ғибәрәт. Уның үҙәгендә алтын тояҡлы аҡ атҡа атланған Изге Георгий һүрәтләнгән ҡалҡан урынлашҡан. Уның уң ҡулында көрәшкә әҙер торған көмөш башлы алтын — өңгө, ә һулында — ҡалҡан (терһәгендә, атының һул ҡабырғаһында). Изге Георгийҙың баш осонда һигеҙ сатлы йондоҙ балҡый; йондоҙҙоң һул яғында — ай, уң яғында — ҡояш; һул йондоҙ — ай, ә уң яҡтан — ҡояш. Ай һәм ҡояштан аҫтараҡ, тағы ике һигеҙ сатлы йондоҙ урынлашҡан. Ат аҫтында тау һүрәтләнгән. Гербтың авторы — академик Евгений Лансере.\nГрузия ССР-ы гербы (1978 йылғы версия)\nГосударственная символика Грузии 2012 йылдың 5 март көнөндә архивланған.\nҠалып:Темалар буйынса Азия\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Грузия_гербы&oldid=1052356 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 август 2021 в 19:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:36 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Ит “деликатес”ына ихтыяж ҙур » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Ит “деликатес”ына ихтыяж ҙур\nИт “деликатес”ына ихтыяж ҙур 02.08.2017 // Эшҡыуар\nМагазин кәштәләрендә ит ризыҡтарының ниндәй генә төрө юҡ. Халыҡтың шулар араһынан “Нуриман” ит комбинаты” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте етештергән продукцияға өҫтөнлөк биреүе һис тә ғәжәп түгел.\nХалыҡ араһында юғары сифатлы иттән үҙенсәлекле рецепт буйынса әҙерләнгән, даими күҙәтеү үткән аҙыҡҡа ихтыяж ҙур. Йәмғиәт хеҙмәткәрҙәре ҡулланыусыларҙы сифатлы һәм тәмле ризыҡ менән тәьмин итеү өсөн бар тырышлығын һала. Комбинат Халыҡ-ара аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге һәм сифат менеджменты системаһына ярашлы сертификаттарға эйә.\n— Ҡош итенән 13, сусҡанан ете, ә йылҡынан биш төрлө продукция етештерәбеҙ, — ти предприятие етәксеһе Таһир Кинйәбулатов.\n— Комбинатта етештерелгән продукцияның ассортименты киң.\nЕтештерелгән продукция “деликатес” тип аталһа ла, хаҡтар бында тешләшмәй: уларҙың хаҡы бер килограмм иттекенә тиң. Тәбиғәттә ял итеүселәр өсөн шашлыҡ, грилдә ҡыҙҙырып ашай торған купат һәм колбаса айырыуса ҙур ихтыяж менән файҙаланыла.\nЙылҡы итенән етештерелгән продукцияның хаҡы ҡиммәт булыуға ҡарамаҫтан, кеше яратып һатып ала.\nУн бер кешенән торған коллективта үҙ һөнәренә мөкиббән бирелгән, изге уйлы, намыҫлы хеҙмәткәрҙәр эшләй. “Нуриман” ит комбинаты” етәксеһе белдереүенсә, хеҙмәткә ваҡытында түләнә, уртаса эш хаҡы 16 мең һум тирәһе. Етәкселек Илгиз Нәбиев, Рүзилә Шәйҙуллина, Миләүшә Мередиянова, Таңһылыу Ғарипова, Илүзә Садиҡоваларҙы һәр яҡлап маҡтап телгә алды.\n– Эшкә йәштәрҙең күп килеүе айырыуса һөйөндөрә, – ти Таһир Ишмөхәмәт улы. – Махсус белеме булмағандарҙы үҙебеҙ өйрәтәбеҙ. Айырыуса эшкә ҡыҙыҡһыныу менән ҡарағандарҙы, ҙур күрһәткестәргә ирешкәндәрҙе яуаплы урындарға тәғәйенләйбеҙ.\nБөгөн бында етештерелгән продукцияны төбәк халҡы ғына яратып һатып алмай, өфөләр ҙә уға өҫтөнлөк бирә. Комбинат ит йәрминкәләрендә ҡатнашып, данын йыраҡтарға тарата.\nӘйткәндәй, Таһир Кинйәбулатов етәкселек өлкәһендә ҙур тәжрибәгә эйә. Үҙен оҫта ойоштороусы итеп танытҡан, заман һулышын һәм ҡулланыусы ихтыяжын яҡшы белгән хужа эшселәрен көндән-көн яңы уңыштарға дәртләндерә. Киләсәктә үҙҙәренең мал һуйыу цехын булдырып, халыҡтан ит һатып алыуҙы ойошторорға ниәтләй.\nЙәмғиәт бағыусылыҡ менән дә шөғөлләнә, районда үткән байрам сараларынан ситтә ҡалмай.


25 сентября 2015 — 15:28\nАфғанстандан меңләгән ҡасаҡ Грецияның башҡалаһындағы Виктория майҙанында палаткалар ҡорған. Уларҙың күбеһенең документтары ла, аҡсалары ла юҡ. Мигранттар ҡайҙа барырға белмәй. Урындағы халыҡ ҡулынан килгәнсә ҡасаҡтарға ярҙам итергә тырыша.\nИндонезия, Малайзия һәм Сингапурҙы төтөн ҡаплаған. Эре мегаполистарҙан алыҫ түгел генә урмандар яна. Индонезияның Калимантан һәм Суматра уртауҙарында норманан ун тапҡырға артығыраҡ һауа бысранған.\n28-се сентябргә ҡарай төндә ай тотоласаҡ. Был юлы ул ҡанлы ай тигән күренеш менән тап киләсәк. Йәғни, ер үҙ юлдашы менән бик яҡынаясаҡ. Был ваҡытта ай 14 процентҡа ҙурыраҡ һәм 30 процентҡа яҡтыраҡ.


Көн үҙәгендә — халыҡтың көнитмеше » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Көн үҙәгендә — халыҡтың көнитмеше\nКөн үҙәгендә — халыҡтың көнитмеше 24.11.2011 // Сәйәсәт\nКисә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ағиҙел һәм Нефтекама ҡалаларында булды.\nАғиҙел ҡалаһы халҡы менән осрашыуҙа ул Башҡортостандағы хәл, сәнәғәт, ауыл хужалығы, торлаҡ төҙөлөшө өлкәһендәге тотороҡло үҫеш, былтырҙан алып Башҡортостан етәкселегенең яңы сәйәсәтте тормошҡа ашырыуы, кешеләргә эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү, предприятиеларға үҫеү өсөн мөмкинлектәр артыуы хаҡында һөйләне.\n— Бөгөн яңы предприятиелар, инвестициялар кәрәк, шуға күрә республика асыҡлыҡ сәйәсәтен иғлан итте, — тине Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостан Президенты инвесторҙар өсөн һалым льготалары тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Был льготалар 2012 йылдың 1 ғинуарынан ғәмәлгә инәсәк, бер үк ваҡытта инвесторҙарҙың Башҡортостанға ҡыҙыҡһыныуы ла артасаҡ. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, 2012 йылда республикала өс-дүрт яңы предприятие төҙөлә башлаясаҡ.\nРеспублика килеменең сирек өлөшөн яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиелары тәьмин итә, тип билдәләне Башҡортостан Президенты. Ул шулай уҡ республикалағы ижтимағи-сәйәси хәл тураһында һөйләне. Рөстәм Зәки улының фекеренсә, бөтә власть структуралары өсөн кеше төп өҫтөнлөк булырға тейеш.\nАғиҙел халҡы, мөмкинлектән файҙаланып, Рөстәм Хәмитовҡа һорауҙарын да бирҙе. Улар тамамланмаған АЭС төҙөлөшөнә, ҡаланың иҡтисади үҫешенә, спорт ойошмаларына булышлыҡ итеүгә ҡағылды.\nАғиҙел ҡалаһында атом электр станцияһы төҙөү тураһындағы мәсьәлә хәл ителмәй. Республика Президенты билдәләүенсә, төҙөлөштөң хужаһы — “Росатом” федераль концерны — уны муниципаль йәки республика милкенә тапшырырға ашыҡмай. Мәсьәлә ыңғай хәл ителгән осраҡта республика етәкселеге эште яйға һалыр ине.\nБашҡортостан Ағиҙел ҡалаһында төҙөлөп бөтмәгән АЭС майҙанында индустриаль парк ойоштороу башланғысы менән сыҡты. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ун йылға ҡуртымға биреү шарттарында берәү ҙә эшләргә теләмәй. Әлегә “Росатом” концерны етәкселеге АЭС төҙөлөшө перспективаһы тураһындағы һорауға аныҡ ҡына яуап бирә алмай.\nХалыҡ менән аралашҡанда Башҡортостан Президенты 2021 йылда Өфөлә Бөтә донъя спорт уйындары үткәреләсәге хаҡында хәбәр итте. Бөтә донъя спорт уйындары — Олимпия уйындарының аналогы. Айырма шунда ғына: уның программаһына спорттың Олимпия уйындарына ҡарамаған төрҙәре инә.\nОсрашыуҙа уҡытыусылар хаҡында ла һүҙ булды. “Уҡытыусы йорто” яңы проекты уларға яңы торлаҡ һатып алыу мөмкинлеге бирәсәк. Бер квадрат метрҙың хаҡы 10 — 14 мең һумға төшәсәк. Президенттың әйтеүенсә, бөтә коммуникацияларҙың ҡаҙнанан финансланыуы торлаҡ хаҡын арзанайтыуға булышлыҡ итәсәк, ә төҙөлөш өсөн ер участкаһы бушлай биреләсәк.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов шулай уҡ Нефтекама ҡалаһында булды.\nРеспублика башлығы 18 ҡатлы йорт төҙөлөшөн ҡарап сыҡты. 130 фатирлыҡ йортто һалыу буйынса эштәр 2009 йылда туҡтап ҡалған. Һөҙөмтәлә объектты финанслауҙа өлөшләтә ҡатнашҡан 131 кеше вәғәҙә ителгән торлаҡты ала алмаған. Быйыл сентябрҙә төҙөлөштө финанслау яңыртылған, бригадалар эш башлаған. Әле төҙөлөш тамамланмаһа ла, фатирға милек хоҡуғы теркәлгән.\nРөстәм Хәмитов биҫтәләге социаль инфраструктура менән ҡыҙыҡһынды. Асыҡланыуынса, яңы йорт эргәһендә быйыл ғына 220 урынлыҡ балалар баҡсаһы һалына башлаған. Нефтекамала мәктәпкәсә учреждениеларҙың күбеһе егерме йыл элек төҙөлгән, ә 2011 йылда ике заманса балалар баҡсаһы һалынған.\nНефтекамаға эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты ҡала халҡы менән дә осрашты.


Өфө хакимиәтендә ҡала төҙөлөшө сәйәсәте буйынса яңы вице-мэр тәғәйенләнде\n29 Октябрь , 09:40\nКирилл Чистяков республика баш ҡалаһының территориаль үҫеше өсөн яуап бирә.\nКирилл Чистяков Өфө хакимиәте башлығы урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Ул ҡала төҙөлөшө сәйәсәте һәм баш ҡаланың территориаль үҫеше өсөн яуаплы, тип хәбәр итте Өфө мэрияһының матбуғат хеҙмәте.\nКирилл Чистяков 1978 йылда Мәскәүҙә тыуған. «Ауыл хужалығын электрификациялау һәм автоматлаштырыу» һөнәре буйынса В.П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт агроинженер университетын тамамлаған.\nТөрлө компанияларҙа инженер-проектлаусы, проекттар етәксеһе, проекттар менән идара итеү буйынса директор булып эшләй.\n2018-2021 йылдарҙа – төҙөлөш ойошмалары етәксеһе.\n2021 йылдың июненән – «Төҙөлөш тармағы лидеры» махсус төҙөүсеһе» йәмғиәтенең биләмәләрҙе үҫтереү һәм ҡала төҙөлөшө сәйәсәте буйынса директоры, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһының Төҙөүселәр ассоциацияһында территориаль үҫеш һәм ҡала төҙөлөшө сәйәсәте мәсьәләләре буйынса кәңәшсе, Өфө хакимиәте башлығы кәңәшсеһе була.


Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 297 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 297\nБалыҡтар ыуылдырыҡ сәсә\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 16-05-2011, 14:04\nБашҡортостан территорияһында 10 июнгә тиклем балыҡ тотоу тыйылған. Сөнки әле балыҡтарҙың ыуылдырыҡ сәсеү осоро бара. Шунлыҡтан республикалағы бөтә һыу ятҡылыҡтарын да вертолеттар ярҙамында күҙәтеү аҫтында тоталар...\nЕвровидение беҙгә уңыш килтермәне\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 16-05-2011, 11:53\nРәсәй исеменән ҡатнашыусы Алексей Воробьевҡа ҙур өмөттәр бағлап, шәмбе ярты төнөбөҙҙө телевизор төбөндә ултырып үткәрҙек. Әммә Воробьевтың һайрауы жюри ағзаларын да, тамашасыларҙы ла артыҡ тәьҫирләндермәне булһа кәрәк. 25 ҡатнашыусы араһынан бары тик 16-сы урынды ғына ала алды ул. Ә еңеүсе - Әзербайжандан килгән дуэтты башҡарыусы Никки менән Эллға тәтене....\nӨфө йүкәләре йәл...\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 18:28\nЮлдарҙы киңәйтәбеҙ тип ағастарҙы киҫеү тураһында...\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 12:39\n14 майҙа Башҡортостанда ағас ултыртыу сараһы үтә. Унда теләгән бер кеше ҡатнашып, республикабыҙҙы йәшелләндереүгә үҙ өлөшөн индерә ала....\n20 майҙан да ҡалмаҫҡа\nБашҡортостанда ярауай сәсеүҙе 20 майға тиклем бөтөрөргә планлаштыралар. Бөгөнгө көнгә иртә яҙғы сәсеүгә бүленгән майҙандың яртыһында эш тамамланған. Ҡалған баҫыуҙарға киләһе аҙна эсендә сәсергә кәрәк.\nТәбиғәт көйһөҙләнгән шарттарҙа ла, ярауай сәсеүҙе 25 майҙан да ҡалмай бөтөрөргә ниәтләйҙәр. Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев билдәләүенсә, яҙғы сәсеү эштәрен тамамлап, техниканы химик утауға әҙерләй башлауҙы ла аҙағына еткереп ҡуйыу эше тора. Оҙаҡларға ваҡыт юҡ - алда сәселгән майҙандарҙы тәрбиәләү эштәре көтә\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 12:38\nРәсми мәғлүмәттәр буйынса, быйыл талпандарҙың һаны ике тапҡырға кәмегән. Тик шуныһы - улар араһында инфекциялы талпандар шул уҡ ике тапҡырға артып киткән.\nБөгөнгө көнгә Башҡортостанда 2066 кешегә талпан ҡаҙалған. Талпан һөжүменә дусар булғандарҙың 676-һы балалар. Кешеләрҙә табылған талпандарҙың 56-һы инфекциялы. Шөкөр, уларҙың береһе лә кешене инфекциялап өлгөрмәгән\nБер турист аҙашмаған булһа, бөтә туристар ҙа һәләк булған булыр ине\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 11:38\nСиләбе өлкәһенең Катав-Ивановск районында ғәҙәттән тыш хәл булған. Игнатьевский мәмерйә районында экскурсияға килгән бер ир-егет юғала, һәм уның иптәштәре ҡотҡарыусыларҙы саҡырырға мәжбүр була....\nӨфө" дүртенсе еңеү яулай\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 11:33\nБаш ҡалабыҙҙың"Өфө" футбол командаһы Рәсәй беренселегенең сираттағы осрашыуын үткәрҙе. Улар Новотроицк ҡалаһында урындағы "Носта" футболсылары менән уйнаны һәм уларҙы 2:0 иҫәбенә отоп, сираттағы дүртенсе еңеүен байрам итте. Хәҙер дүрт турҙан һуң 12 мәрәй яулап, яҡташтарыбыҙ турнир таблицаһының иң үрендә тора....\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 13-05-2011, 10:22\nЙәшәй беләләр ҙә инде был яҡта. Тәү башлап Ейәнсура еренә аяҡ баҫҡас, уның халҡын күреп хайран ҡалғайным. Шаштырып әйтмәйем, уларға ярау ниәттә лә түгел, ябай ғына, уларҙың башҡорттоң боронғо ғөрөф-ғәҙәттәрен, дини йолаларын, мәҙәниәтен әлегә тиклем һаҡлап ҡалып, йәшәү ҡанунына әйләндереүе шаҡ ҡатырғайны.\nКүргәндәремде барларға йыйынмайым, тик бына яңыраҡ уҙған Еңеү көнөнә арнап ойошторолған волейбол ярышына туҡтағым килә. Уны былтыр ошо райондың Саҙалы ауылында ир ҡорона инеп, әлеге ваҡытта эшҡыуарлыҡта үҙ урынын тапҡан Нәжип Юлдашбаев ойоштороп ебәрә. Шул уҡ йылда бәләкәй генә 30-ға яҡын хужалыҡтан торған ауыл, дүрт (!) команда йыйып, күсмә кубокка бәйгелә ҡатнашты. Ошо матур спорт байрамын дауам итеп, улар быйыл да кубоктың икенсе еңеүсеһен асыҡларға йыйына. Бар халыҡ – олоһонан алып кесеһенә тиклем – йәмле Саҙалы йылғаһы буйындағы яланға ашыға....\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 12-05-2011, 16:31\nМагазинда, йә булмаһа башҡа ерҙә иҫәпләшеү барышында 10 һумлыҡ аҡсаның табылмауы проблемаһы менән һәр кем осрашҡаны барҙыр. Ысынлап та, Башҡортостанда 10 һумлыҡ аҡсаларға дефицит барлыҡҡа килгән, уның ҡағыҙҙан эшләнгәне лә, тимере лә етмәгән төҫлө тойола. Ошо факт буйынса Башҡортостан Республикаһының Милли банкыһы рәйесе Ғәббәс Әхмәтшин аңлатма бирҙе.\nУның әйтеүенсә, 10 һумлыҡ аҡсаларҙың нисәүһен бәйләнештән алһалар - шул уҡ күләмдә яңыһын етештерәләр. 10 һумлыҡ аҡсалар республикала етерлек күләмдә бар. Тик уларҙың күп кенә өлөшө эшләмәй, халыҡтың муҡсаларында ҡала бирә.\nАртҡа 1 ... 293 294 295 296 297 298 299 300 301 ... 325 Алға


Хаҡлы ялға сығыу йәшен кәметәләр ҙә, арттыралар ҙа\n12 Март 2019, 18:32\nРәсәй халҡының күпселеге иҫәпләүенсә, ҡартлыҡ пенсия йәшенә етеү менән башлана. Ә донъяла пенсияға сығыу йәше берҙәй түгел. Мәҫәлән, былтыр Рәсәйҙә үткәрелгән пенсия реформаһы нигеҙендә ҡатын-ҡыҙ өсөн ул – 60, ир-ат өсөн 65 йәш тип билдәләнде.\nҠыҙыҡ, ә пенсия йәшен кәметкән илдәр бармы Ер йөҙөндә? Ғәжәп, әммә был – ысынбарлыҡ. Быйыл Италияла пенсия йәшен кәметмәкселәр. Ил президенты тарафынан законға ҡул ҡуйылған да инде. Пенсияға сығыу йәше теүәл биш йылға ҡыҫҡартылып, итальяндар 62 йәштә пенсияға сыға ала, иң бәләкәй хеҙмәт стажы – 38 йыл. Пенсия йәшен кәметеү иҫәбенә эшһеҙлек проблемаһын да хәл итмәксе итальяндар.\nИталияла пенсия йәшен 2011 йылда, илдәге финанс ҡыйынлыҡтары һөҙөмтәһендә, арттырырға ҡарар итәләр. Билдәле, реформа халыҡта ҙур ҡәнәғәтһеҙлек, шау-шыу тыуҙыра. Ә хәҙер Италия хөкүмәте, пенсия йәшен түбәнәйтеүгә аҙым яһап, ҙур ғорурлыҡ кисерә.\nПольша хөкүмәте былтыр октябрь айында пенсия йәшен ир-ат өсөн – 65, ҡатын-ҡыҙ өсөн 60 йәшкә тиклем кәметте. Быға тиклем пенсияға сығыу йәшен һәр кем өсөн 67 йәшкә тиклем оҙайтырға ҡарар ителгәйне. Парламент һайлауында еңеүгә өлгәшкән партия вәғәҙәһендә торҙо – халыҡ пенсияға иртәрәк сығыу мөмкинлегенән ҡәнәғәт.\n1982 йылда Франция президенты Миттеран пенсияға сығыу йәшен 65-тән 60 йәшкә тиклем кәметте. Власҡа Николя Саркози килеү менән ул йәнә 62 йәшкә тиклем артты. Ете йыл элек пенсияға сығыу йәше йәнә 60 йәш тип билдәләнде. Әммә француздарҙың бөтәһе лә бындай мөмкинлектән файҙалана алмай, бары 18 йәштән хеҙмәт юлын башлағандар ғына 60 йәштә хаҡлы ялға сыға ала. Ҡалғандар өсөн пенсияға сығыу ваҡыты 62 йыл тәшкил итә.\nӘ бына япондар илдә пенсияға сығыу йәшен 65-тән 70 йәшкә тиклем арттырмаҡсы. Был, ил халҡының тиҙ ҡартайыуы сәбәпле, иҡтисад үҫешен һаҡлау кәрәклеге менән бәйле.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠУРҠЫУ ҺӘЛӘКӘТ ТЫУҘЫРА - 2021 - Мәҡәләләр\nҠУРҠЫУ ҺӘЛӘКӘТ ТЫУҘЫРА\nҒалим-медик үҙенең теорияһын тикшереп ҡарарға теләй, тик бының өсөн тәжрибә һуңында үлергә тейешле ирекмән кәрәк була. Ниһайәт, ул электр ултырғысында язалауға хөкөм ителгән бер ирҙе таба. Ғалим был кешенең аҡтыҡ ҡанына тиклем йөрәк ритмын ҡыҫҡартасаҡ фәнни тәжрибәлә ҡатнашасағы, ләкин тере ҡалыу ихтималлығының әҙ булыуы һәм үлгән хәлдә лә хөкөм ителеүсенең бер ниндәй ауыртыныу кисермәйәсәге хаҡында аңлата. Хөкөм ителеүсе ризалаша, сөнки бындай үлем электр ултырғысында йән биреүгә ҡарағанда яҡшыраҡ тип уйлай.\nУны носилкаға һалып, ҡыбырламаҫлыҡ итеп бәйләйҙәр. Унан һуң табип уның ҡул суғы тапҡырындағы ҡан тамыры тирәһендәге тирене бер аҙ киҫә һәм уның аҫтына бәләкәй генә алюмин сеүәтә ҡуя. Тиренең тәүге ҡатламы ғына киҫелһә лә, хөкөм ителеүсе уның веналарын киҫтеләр тип уйлай. Носилка аҫтына шыйыҡсаның тамсылап ағыуын көйләүсе тағы бер һауыт ҡуялар: хөкөм ителеүсе һәр тамсыны ишетеп ятасаҡ һәм быны үҙ ҡаны аға тип иҫәпләйәсәк.\nБына ғалим клапанды бер аҙ яба, ә тәжрибә ҡорбаны тамсының әкренәйеүен ҡаным бөттө тип аңлай һәм бер нисә минуттан һуң уның йөҙө ағара башлай, йөрәк тибеше көсәйә. Ғалим клапанды тулыһынса ябып ҡуйғас, хөкөм ителеүсенең ныҡ тулҡынланыуҙан йөрәге тибеүҙән туҡтай, һәм ул үлә.\nОшондай юл менән был ғалим үҙеңә ҡабул ителгән бөтөн нәмәнең - яҡшымы ул, әллә, киреһенсә, насармы - тотош психологик һәм соматик аппаратҡа ныҡ тәьҫир итеүен иҫбатлаған. Әгәр кешегә уның үлемесле вирусҡа дусар булыуы хаҡында әйтһәң, ул фәҡәт ҡурҡышынан ғына ла һәләк булыуы ихтимал.\nШулай итеп, беҙ бөгөн киң мәғлүмәт саралары аша көнө-төнө ошондай кире мәғлүмәттәр һеңдерәбеҙ һәм бик ҡурҡабыҙ, һөҙөмтәлә беҙҙең иммунитетты ошо ҡурҡыу тойғоһо ҡаҡшата ла. Асылда, вирустан үлем хәүефенең әллә ни ҙур түгеллеге билдәле булыуға ҡарамаҫтан, кеше аңы үҙенсә эшләй. Ә бит иммунитет көсһөҙ булғанда ғына сирҙең ҡатмарлашыуы мөмкин. Һаулығың яҡшы һәм сир алдында ҡурҡыу юҡ икән, бер генә вирус та "эш ҡыра" алмаясаҡ.\n"Аллаһҡа һыйынған һәм һығынған әҙәмгә Ул да етә. Аллаһ Үҙ эшен ахырынаса еткерә. Аллаһ һәр нәмәнең самаһын билдәләгән" Ат-Талаҡ (Айырылышыу) сүрәһе, 3-сө аят.\nЯҙылған: 08.10.21 | Ҡаралған: 292