13 Ғинуар , 16:38\n(Ижадсыларҙы дәртләндереү йәһәтенән сайтыбыҙҙа "Ағиҙел" журналына ҡарата талаптарға тап килмәгән әҙәби әҫәрҙәр ҙә булыуы ихтимал)\nӘллә алдыҡ һөйөү,\nҺөйөү өсөн көйөү,\nБиләгән бит бөтөн булмышым.\nҺинең өсөн тиеп,\nҺин тип янып-көйөп,\nКөлгә әйләнгәнме тормошом.\nМаңлайҙарға яҙған яҙмыш\nЮйылмаҫ та яңылыш,\nБерсә табыш, берсә һағышым.\nЯралғандыр минең булмышым.\nКемдер ҡарғыш тиер,\nКемдер алғыш тиер,\nЮҡҡа сыҡҡанмы һуң тырышлыҡ.\nАға минең йәшем,\nҺанға һуҡмай ишем,\nУның менән китте тыныслыҡ.\n– Эй-й, Хоҙайым, күңелемә тыныслыҡ бирһәң ине. Ниндәй гонаһтарым өсөн икән был һынауҙарың? Кеше өлөшөнә инмәнем, кеше ирен тартып алманым, хәләл көсөм менән йыйған донъям, түбә туҡлыҡтары бирһәңсе, Аллам! Лә-илаһи-иллалаһу, лә-илаһи-иллаллаһуу... Килер көндәремде яҡты, бәхетле ит, йоҡлар төндәрем тыныс булһын, хәйерле төштәр бир!\nМиңлегөл юрғанын ябынып, йомшаҡ түшәгенә уңайлап ятты ла, йоҡларға тырышты. Бына нисә йылдар йоҡлай алмай интегә төндәрен. Элек кешенең, йоҡлай алмайым, тигәненә ышанманы. Нисек инде, тип уйлай ине: “Башың яҫтыҡҡа терәлеү менән күҙҙәрең үҙенән-үҙе йомола. Оҙон төндәр ҙә тиҙ үтә, күҙеңде йомоп өлгөрөүгә таң ата, йоҡоң да туйып өлгөрмәй”. Хәҙер бына үҙе йоҡлай алмай. Бәлтерәгән әбей булһа ни хәл, әле шартлатып өйҙәге эштәрен эшләй, яратҡан эшенә йүгерә. Көндөҙ кеше араһында йөрөп ваҡыт тигәнең нисек тә үтә ул. Ә бына төндәрен ҡыйын. Кис күҙенә төйөлгән йоҡоһона әүрәп бер аҙ серем итә лә, унан ята әйләнеп-тулғанып, ауыр уйҙарға бирелеп. Таңда күҙен йоҡо ялмап ала. Йоҡларға ине лә бит... Юҡ, торорға кәрәк! Ауыр тән, арыған йән менән эшенә бара. Шаулаған ҡолаҡтары, тубалдай башы, ҡылдай тартылған нервы күҙәнәктәре менән башланған көн ниндәй уңыш килтерһен! Күп ваҡыт “көн үтһен” тип кенә аяҡ өҫтө йөрөй, арып-талсығып урынына тәгәрәүгә йәнә шул йоҡоһоҙлоҡ, бөтмәҫ уйҙар, күңел тынысһыҙлығы биләп ала.\nҠайһы саҡ ул үҙенең тәнен ниндәйҙер ауыр, бысраҡ, кәрәкһеҙ әйберҙәр менән тултырылған һауыттай күрә. Бушанырға, арынырға кәрәклеген дә белә, тик булдыра алмай. Нисек таҙарынырға? Бер бушанып алһа, эсенә изге ғәмәлдәр, яҡты уйҙар, яҡшы теләктәрҙе генә йыйыр ине.\nВаҡыты булғанда мәсеткә йөрөргә тырыша, аят-сүрәләрҙе лә ятлап алды. Биш ваҡыт намаҙын уҡымаһа ла, әҙ-мәҙ уҡый ҙа белә. Бына ваҡыты ғына етеңкерәмәй... Былай һәр эшен бисмилланан башлай. Пенсияға ғына сыҡһын әле! Биш ваҡыт намаҙын ҡалдырмаҫ! Аллаһына һыйынып, уның ярлыҡауына өмөт итә, шул көндәрҙе күрергә генә яҙһын.\n...Йоҡларға тырышҡан Миңлегөлдө йәнә ауыр уйҙар биләп алды.\nҒаиләһендәге алты бала араһында ҡыҙҙарҙан ул тәүгеһе ине. Үҙенән өлкән өс ағаһына, ике һеңлеһенә тырыш атаәсәһе береһенән-береһен айырмай, тигеҙ тәрбиә бирергә тырышты. Кеселәре ағаларына, апаларына һыйынһалар, ололары бәләкәйҙәрен ҡурсаланы. Ата-әсәһенең үҙ-ара талашыуын, балалар араһындағы сыйышыуҙы күреп үҫмәне Миңлегөл. Аратирә килешмәүҙәр килеп сыҡһа, әсәһенең бер һүҙе етә ине. “Ағайыңды йә апайыңды тыңла!”, “Һин ағай йәки апай кеше!”, “Атайың белеп ҡалмаһын” булыр ине әйтер һүҙҙәре. Атайҙары ла уҫал булманы, бер ваҡытта ла өйҙә тауыш күтәрмәне, әсәһе менән дә һүҙгә килешмәне. Тыныс булмышы яҡын туғандарын да үҙенә тартып торор ине. Колхоз бөтөүөн самалап, үҙ хужалығын киңәйтте, мал һанын арттырҙы, уларҙы һатып, аҡса эшләргә тырышты. Әсәһенең ҡулынан бәйләме төшмәне, балаларын да юҡтан бар яһарға, берҙе ике итергә өйрәтте.\n– Һин һеңлеләреңә өлгө, апай кеше! Уҡырға, һөнәрле булырға тырыш. Һөнәрең булһа, еңелерәк бит ул, беҙҙең кеүек ҡара эштә бил бөкмәҫһең, – тип Миңлегөлгә ныҡып ҡына торҙо.\nҠышҡы кистәрҙә балаларҙың дәресен әҙерләүен күҙәтте, ололары кеселәренә өйгә эшен ҡабатлатты. Кейемдәрен рәтләгәндә кәңәштәрен бирҙе, әммә бер ваҡытта ла бәйләменән айырылманы.\nТырышты Миңлегөл, үҙ көсө менән башланғыс класс уҡытыусылары әҙерләгән уҡыу йортона ингәс, ата-әсәһенең ҡыуаныуҙары, һеңлеләренә үрнәк итеп ҡуйыуҙары бер нисек тә онотолмаҫ.\nИлдәге барған болғаныш, аҡсаһыҙлыҡ, етешһеҙлек мәленә тура килде Миңлегөлдөң уҡыу йылдары. Ағаларын армияға оҙатыу, ҡаршы алыу, уларға кәләш әйттереп, туйҙар үткәреп, башҡа сығарыуҙар ҙа шул осорға тап килде. Ата-әсәһенән бер зарланыу, һуҡраныу ишетмәгән Миңлегөл уларҙы яҡшы уҡыуы, матур тәртибе менән ҡыуандырырға тырышты. Өҫ-башы ла оялырлыҡ булманы, әсәһе бәйләгән башлыҡ-шарфтар, кофталар, ойоҡ-бейәләйҙәре ҡыҙҙың зифа тәненә килешеп, матурлыҡ өҫтәне.\nУҡыуын тамамлағас, уны урман төпкөлөндәге ауылға йүнәлтмә менән эшкә ебәрҙеләр. Мәктәп йортона урынлашҡан ялан ҡыҙы тирә-яҡты өйрәнергә теләп, ауыл эргәһендәге тауға күтәрелде. Был ваҡытта ауыл халҡы уға һоҡланып ҡарап торҙо. Аҡ блузка, ҡара юбка кейгән ҡыҙ үҙенең далаһын һағыныпмы, ҡара урманды ятһыныпмы, әллә киләсәгенә ҙур өмөттәр бағалапмы – тау башында оҙаҡ уйланып ултырҙы. Һайлап ҡына нәфис сәскәләр өҙгән йәш ҡыҙҙы ауыл халҡы шунда уҡ үҙ итте.\nЭшләй башлауына ике ай үткәс, армиянан оҙон буйлы, һылыу егет ҡайтып төштө. Кис клубта йәштәр араһында бейегән йәш уҡытыусыға бер ҡарағас та йөрәгенә ут ҡапҡандай була. Армиянан ҡайтыу хөрмәтенә йыйылған киске табында ҡыйыуланып алған егет шунда уҡ Миңлегөлдө бейеүгә саҡырҙы. Аҙаҡ инде мәктәп йортона уҡ оҙата барҙы. Ошоғаса һөйөүҙәрен белдергән егеттәргә битараф ҡалған ялан ҡыҙын егеттең ыҡсым һалдат кейемендә булыуымы, бәлки ярһыу сабырһыҙлығымы үҙенә ылыҡтырҙы. Тиҙҙән мөхәббәт утына башкөлләй сумған ҡыҙ үҙенең ҡыланышына үҙе үк аптырай ине. Әсәһенә бирергә йыйған ике айлыҡ эш хаҡына матур-матур кейемдәр алғыһы килде, ҡышҡы яңы кейемдәрҙә тағы ла матурыраҡ күренгән ҡыҙҙы яратмау мөмкин дә булмағандыр, саф тән еҫе тағы ла ылыҡтырғыс көскә эйә икәнлеген йылғыр егет шунда уҡ тойҙо. Танышыуҙарына ике аҙна ла үтмәгәндер, егет мәктәп йортонда ҡуна ҡала башланы.\nҮҙендәге үҙгәрештәрҙе һиҙенгән Миңлегөл егетенә ошо хаҡта белдерҙе. Шунда уҡ Йәүҙәтте ен алмаштырҙымы ни, төкөрөк сәсеп уға өйләнергә теләмәүен, үҙен армияға оҙатып ҡалған ҡыҙы барлығын һәм уның яңы йыл каникулдарында ҡайтасағын белдерҙе. Уның ишекте шартлата ябып сығып китеүен күргән Миңлегөл баҫҡан урынында шаңҡып ҡалды. Хәҙер үҙенә ҙур өмөттәр менән ҡараған ата-әсәһенең күҙенә нисек күренер, һеңлеләренең һорауҙарына нисек итеп яуап бирер. Бынан һуң ауылдаштары, еңгәләре уға уйнаш ҡатынға ҡараған кеүек кенә ҡарарҙармы, ояты ни тора! Әлбиттә, ир ҡатыны булыр өсөн аҡылы менән иртәрәк икәнен аңлай, эшләй башлағас туғандарыма ярҙам итермен тигән теләге лә юҡҡа сығырмы? Ниңә егеттең ҡырағай теләгенә ҡаршы тора алманы? Үҙенең хистәрен йүгәнләй белмәнеме?\nКүҙ йәштәре менән тағы аҙна-ун көн үтте, тик һөйгәне генә күренмәне. Уны осратырға тырышып, киске уйынға сыҡһа ла, егет уның яғына ҡарамай ҙа сыртлатып төкөрөп янынан үтә ине.\nБер тоҙ ялаған ергә мал да эйәләшеүсән, һуҡмыш егет бер кис уның ишеген тағы туҡылдатты. Хәҙер инде бер аҙ тынысланған, ныҡлы ҡарарға килгән Миңлегөл уны өйөнә индерҙе. Тик уға ныҡлы талабын ҡуйҙы: “Һин миңә өйләнәһең! Хәҙер үк өйөгөҙгә алып ҡайтаһың!”\nҮҙенә яҡынлатмай ҡаты торған, әммә арбағыс зифа тәненең тартыу көсөнә буйһоноп, ҡыҙҙың талабына артыҡ әһәмиәт биреп торманы егет. Уға хәҙерге һәләте мөһим ине: бындамы, әллә үҙҙәренең өйөндәме – тик тиҙерәк бушанаһы килә. Егеттең өнһөҙ ризалығын алып, әҙер сумаҙанын, кейемдәр тултырылған пакеттарын алып егет йортона юл алдылар.\nУлар ингәндә өйҙәгеләр йоҡлай ине, шым ғына сисенеп йәштәр шунда уҡ юрған аҫтына сумдылар. Бер аҙ күңеле тынысланһа ла, Миңлегөл уяулы-йоҡоло үткәрҙе төндө. Иртәнсәк буласаҡ ҡәйнәһенең буласаҡ ҡайныһына һөйләгән хәбәренә һиҫкәнеп китте:\n– Йә... ҡарале бынауҙы, йәбешеп эйәреп килгән, оятһыҙ! Нимә уйлайҙыр инде, йүнһеҙ әҙәмдер күп булһа, берәү булһа әйттереүҙе көтөр ине.\nМиңлегөл шым ғына кейенеп, эшкә барырға әҙерләнде. Хәҙер инде буласаҡ ирен ата-әсәһе менән үҙен таныштырыуын, эшкә оҙатып ҡалыуын теләп, уны уятырға маташты. Тик армиянан ҡайтҡанынан алып төшкә ҡәҙәр йоҡлап өйрәнгән Йәүҙәт торорға теләмәне. Хатта ки Миңлегөлдөң ҡабатҡабат төрткөләүенә ҡаты һүгенеп ебәрҙе. Ғәрлегенән уның мышҡылдап илауы йәненә тейә ине, етмәһә утҡа май өҫтәп әсәһе бер туҡтауһыҙ сөңкөлдәй.\nҠыҙыу холоҡло Йәүҙәт сыҙаманы, әле таратылып өлгөрмәгән төйөнсөктәрҙе, сумаҙанды тотоп тышҡа сығарып елгәрҙе. Һаман илауҙан туҡтамаған Миңлегөлдө тышҡа төрткөләп сығарҙы.\n– Һине бында кем көсләп килтергән, илап ышандырып ултырған булаһың. Ана бара юлың, сыҡ та кит, һине бында бер кем тотмай... – уның һүҙен тыштан ингән атаһы бүлдерҙе. Миңлегөлдө етәкләп өйгә индерҙе лә улына екереп:\n– Эште боҙғас, төҙәтә лә бел, етте елғыуарланып йөрөүең. Алдағы йомала әйттерә барабыҙ. – Унан бисәһенә ҡарап ҡаты һүгенде. – Телеңде тыяһыңмы, юҡмы?\nУнан ялтанып йәһәт кенә тышҡа сыҡҡан ҡәйнә, тышта туҙырап ятҡан кейемдәргә абынды. Унан-бынан йыйыштырып, ҡартына ярарға тырышып, сумаҙан-пакеттарҙы өйгә ташыны.\nҮҙен бер аҙ тәртипкә килтереп, Миңлегөл йыуынып эшкә юлланды. Урам буйлап йәһәтләп атларға тырышһа ла, аяҡтары тыңламай, оялыуҙан, ғәрләнеүҙән биттәре уттай янып, мәктәпкә килде. Әлбиттә, ҡаршылаған коллегалары һынамсыл ҡарап, уның хәл-торошон көн һыуығына бәйләп ҡуйҙылар. Миңлегөл һыуыҡты тойманы, өшөмәне. Тик бына йәнкәйе өшөнө, туңды, рәнйене. Ә бит был ул үтәсәк тормош һуҡмағының тәүге һикәлтәһе генә ине.\nБына улар Миңлегөлдөң тыуған йортонда. Әсәләһе ҡыҙына бер генә күҙ һирпте, шунда уҡ эштең нимәлә икәнлеген аңланы. Сабыр ғына атаһы менән кәңәшләшеп, ризалығын бирҙеләр, ҡунаҡтарҙы хөрмәтләнеләр. Тик ҡайныһы ҡайтыу юлында һөйләнеп, һүгенеп ҡайтты.\n– Йүнләп һыйлай ҙа белмәнеләр, йәштәрҙең тормошон араҡынан башламайыҡ, имеш. Йә, күстәнәскә тигән араҡыны алдан биреп өлгөрҙөң, йүнһеҙ, – тип ҡатынына һелтәнде. – Үҙемдең күстәнәсте үҙем эсеп ҡайтып барсы әле, йүнле әҙәм түгелдәрҙер: береһе эсергә эшкинмәй!\nАтаһының, ағайҙарының эскән саҡтарын күргәне булһа ла, һүгенгәндәрен ишеткәне булмағас, Миңлегөл юғалып ҡалды. Өйгә ҡайтып инеү менән, аталы-уллы араҡы эсә башланы. Был хәлгә аптыранды, хәлһеҙләнеп карауатына ауҙы, тауыш-тынһыҙ һығылып-һығылып иланы.\nЯҡшы ҡатын, һәйбәт килен булырға тырышты Миңлегөл. Иртәнсәк көн дә ялтыратып иҙәндәрен йыумайынса эшкә китмәне. Көн дә ҡайны-ҡәйнәһенең керҙәрен айырмай йыуҙы. Тик ярай ғына алманы, ир туғандарына ул йәбешеп сыҡҡан бисә булып ҡына ҡалды. Әсәләренә үҙенең хәл-торошон һөйләмәне, үҙенсә, ярай өйләнде, уйнаш бисә исемен күтәрмәнем, тип йыуанды.\nБалаһы тыуғанға аҡса алғас, һаман эшһеҙ төртәләнгән иренә бергәләп ситтә эш эҙләргә тәҡдим итте. Бер һөнәрһеҙ, эшкә барымһыҙ ире бер ерҙә лә оҙаҡ эшләй алманы, Миңлегөлдөң декрет аҡсаһы бөтөүгә үк кире ҡайтырға тура килде.\nҮҙҙәре башҡаланып сығыуға Миңлегөл дә эшенә сыҡты. Тик эш хаҡын ваҡытында бирмәү, өйҙәге тынысһыҙлыҡ, етешһеҙлек, эскелек үҙәгенә үтһә лә, түҙемле ине, ата-әсәһенә ауырлыҡ һалмай үҙ йөгөн үҙе күтәрҙе. Үҙе, алай ҙа йыраҡҡа кейәүгә сыҡтым, нисек йәшәгәнемде туғандарым белмәй, тип йыуанды. Күрешкән саҡта ялтырап торған кейәүҙең ниндәй заттан икәнлеген һиҙенһәләр ҙә, Миңлегөл өндәшмәгәс, һорашып күңелен яраламанылар, үҙҙәре ярҙамынан өҙмәҫкә тырыштылар.\nБер туғандар араһында тытыулыҡтың булмауы, ир менән ҡатындың туҡтауһыҙ әрепләшеүе, ҡарғау, ике йөҙлөлөк, һүҙ йөрөтөү ғәҙәти күренеш ине килен булып төшкән йортта. Тәүҙә өндәшмәйенсә яҡшылығы, эше менән ярарға өмөтләнһә лә килеп сыҡманы. Киреһенсә, ауылдыҡылар уның күндәмлеген маҡтаған һайын, улар зәһәрләнә генә барҙы. Йәнәһе, беҙ уны кеше иттек, беҙҙең туғаныбыҙ һәйбәт булғанға йәбешеп сыҡты.\nБер-бер артлы тыуған өс балаһынан үтеп, юғары белем алыуҙан төңөлдө. Үҙенең эш хаҡы ашау-кейенеүҙән үтмәне, донъя кәрәк-ярағына етмәне. Мал-тыуар, ҡош-ҡорт уның ҡарамағында булды, йәйге ялы күмәк малға бесән әҙерләүгә бағышланды.\nҮҙгәртеп ҡороуҙар башланғас, урманға өҫтәгеләр әйткәнде ҡаршылыҡһыҙ үтәгән, артыҡ дөрөҫлөктө һанға һуҡмаған хужа кәрәк ине. Махсус белеме булмаһа ла, Йәүҙәтте ҡулай тип таптылар. Сөнки һаҡлыҡ өсөн, әгәр ҡапҡан ябыла ҡалһа, бер ҡорбан кәрәк ине, бының өсөн ҡапҡанға оло сыр киҫәге лә ҡуйылды. Һәм... башланды. Көндә машина-машина ағас оҙатыу, һанһыҙ, сикһеҙ диләнкәләр бүлеү... Йәүҙәттең кеҫәләре аҡса менән, сумкалары күстәнәс менән тулды. Элек бер яртылыҡ һорап, Миңлегөлдөң йәнен ҡыйһа, хәҙер өҫтәлгә ҡыйбатлы шараптар, маркалы коньяктар ҡунды. Башта тәмләп ҡарарға ғына үрелгән Миңлегөл яйлап өйрәнеп китте. Һуңынан ире менән икәүләшеп бер яртыны төпләп ҡуя башланылар. Ағас ҡулда булғас, таныштар ҙа арта, улар арҡаһында хыялында булған юғары белемгә лә ынтылды Миңлегөл, әлбиттә, түләүлеһенә. Үҫеп килгән балаларҙың кеҫәһенән “Сникерс”, “Марс”, “Баунти” өҙөлмәне.\nЙәүҙәт хәҙер килешеүҙе урман төпкөлөндә түгел, ә затлы кафеларҙа төҙөнө. Шунда танышты ла инде нескә билле һылыу ҡыҙ менән. Әлбиттә, аҙаҡ балаһы барлығы асыҡланһа ла ҡул һелтәне, тәненең ҡайнарлығы, иркәлеге менән арбаны. Тәүҙәрәк, һиҙенгән ҡатынын аҡса, алтын биҙәүестәр менән алдаштырһа, аҙаҡ һөйәркәһе бала тапҡанлығы ишетелгәс, Миңлегөл әкиәттәй тормошонан айныҡҡандай булды. Күпме күҙ йәштәрен түгеп, холҡона күнеп, ауырлыҡтарға түҙеп йәшәгән ирен инде аҡсаға тейенгәс кенә кешегә тоттороп ебәргеһе килмәне. Тәүҙә үҙен үҙгәртеүҙән башланы. Көн дә кис затлы шарап йотоп, мунсанан һуң һалҡын һыра тотоп өйрәнгән организмды ауыҙлыҡлау ауырға тура килһә лә, үҙенә маҡсат ҡуйып, бүтән ауыҙына алманы. Киске мәлдә ике биҙрә һалҡын һыу менән ҡойоноу, иртәнге мәлдә йүгереү менән башлап ебәрҙе яңы тормошон. Бөтә кейемдәрен һеңлеләренә таратып, яңы модалы кейемдәр алды. Балалары ҡул араһына кергәс, өй эштәре еңеләйҙе, хәҙер йәй буйы бесән әҙерләү онотолдо, бесән төктәре менән кәртәгә инеп бушатыла ине. Мал-тыуарҙы ла элекке кеүек эҙләп аҙапланаһы юҡ, ағастар игенгә, комбикормаға әүерелеп, һәр саҡ мулдан таратылғанлыҡтан, һыйырҙар һарайға инергә ынтылып ҡына торалар. Аҡсаң булһа, ҡош-ҡорт уңғанлығын һәр кем белә, туғантыумасаға ым ғына булһын, шунда уҡ йолҡоп, таҙартып, урынлаштырып китәләр.\nАғас алтындан ҡиммәт, аҡсаң булһа, диплом да була, балалар ҙа түләүле уҡыуҙарҙа уҡып, дипломлы белгес булдылар.\nТик Йәүҙәт кенә уның үҙгәреүенә иғтибар итмәне. Хәҙер үҙе менән бергә эсергә теләмәгән Миңлегөлдән һыуынғандан-һыуынды, ҡайтмай ҡалған көндәре йышайҙы. Кеше һүҙен тыңлап, Миңлегөл күрәҙәсегә барып хәлен һөйләне. Уныһы күңеленә ҡотҡо һалып: “Иреңде сихырлағандар, хәҙер сихыр тамыр йәйгән. Ярҙам итә алмайым”, – тине. Унан өҫтәп: “Сихырланғандар оҙаҡ йәшәмәй. Балаларыңа сарпыуы ҡағылмаһын”, – тип киҫәтте. Араҡынан арындырыу өсөн күпме имселәргә, дауаханаларға йөрөттө. Айыҡтырып, тәрбиәләп кеше сүрәтенә индереп алыуға йәнә йәш бисәһенә һуғылды. Ә уға ирҙең һаулығы түгел, аҡсаһы менән дәрте генә кәрәк ине. Дәртен күтәреү өсөн үҙе үк араҡы менән һыйларға сәбәбен таба. Эсеп эшлектән сыҡһа, кире ҡатынына ҡайтарып ебәрә. Йәүҙәтте айыҡтырыу өсөн күпме аҡса киткәнен үҙе генә белде Миңлегөл. Барыһы ла үтер, тик эшенән генә ҡыумаһындар, һау ғына була күрһен, тип йәшәне.\nҮҙен үҙгәртеп тә кәрәкле һөҙөмтәһе булмағас, төплө тәрбиә алған, ғаиләһен тарҡатмаҫҡа бөтә көсөн һалған Миңлегөл бөтөнләй икенсе тактикаға күсте. Йәүҙәттән ҡиммәтле машина алдырып, үҙенә яҙҙырҙы. Балаларын машиналы итте. Шаҡтай килем килтергән, әммә байтаҡ өлөшө һөйәркәһенә тотонолған ағас ярыу пилорамаһын һаттырҙы. Аҡсаһына ҡаланан өй һатып алды һәм үҙенең исеменә яҙҙырҙы. Элегерәк Йәүҙәте өйөнә ҡайтмай йөҙәтһә, хәҙер Миңлегөл ҡалалағы йортона күсеп китте. Эшкә урынлашты. Балалары үҙ иштәрен тапҡас, гөрләтеп туй яһанылар.\nҺаман сабырлыҡ менән ғаилә бөтөнлөгөн, тормош именлеген һаҡларға тырышһа ла, бәлә уйламаған ерҙән килде. Йәүҙәт эсеп эштән ҡыуылыуын ауыр кисерҙе, өҫтәгеләргә лә үҙ араһында таҙартыу кәрәклеге асыҡланды. Хәҙер яңы һеперткегә урын да бушаны, элекке шаһиттарҙың юҡҡа сығыуы хәйерлерәк. Аҡсаһыҙ йәрҙе һөйәркә оҙаҡ тотманы. Элекке кеүек бер ажғырып Миңлегөлдө лә һүҙһеҙ буйһондора алманы. Яңы йортонда ла уның хужа түгеллеге асыҡланды, балалар ҙа үҫкән. Эскән аталарына ҡәтғи шарт ҡуйҙылар: эсмәһәң йәшә, эсһәң, ана бара юлың! Ауылдағы йортона ҡайтып китте. Эскелектән тиҙ арала эшлектән сыҡты, ауырыуға һабышты. Нисек кенә ауыр булһа ла, Миңлегөл уны ташламаны. Бар ауырлыҡты иңенә алып, хәлен еңеләйтергә тырышты, тик ауырыу унан көслөрәк булып сыҡты.\nБына хәҙер бүлешер мал, уртаҡлашыр ир, талашыр туғандар ҙа юҡ. Шулай ҙа ҡыйын ине уға. Күңел тыныслығы ҡайҙа булды? Яратҡан эше бар, һөйөклө балалары эргәһендә, ятһа – йылы түшәге, ашайым тиһә – ашы бар, һаулығына зарланмай. Йоҡоһоҙ үткән төндәрҙә үткәндәрен уйлай, киләсәген барлай. Күҙҙәрен йомһа, Йәүҙәтенең ҡаты ауырыуҙан илереп, һөйәркәһен саҡырыуы күҙ алдына килеп баҫа. Үҙәге өҙөлә. Миңлегөл үҙенә рәхмәт әйтеүен, бәхиллеген биреүен хәтерләмәй. Ихластан тәрбиәләүен шулай тейеш тип ҡабул итте, үҙе йәш бисәһен һағынды. Ниңә улай һағышлы яҙмыш бүленде өлөшөнә, кеше ирен тартып алманы, иренә тоғро булды. Әле лә үҙенә күҙ һалыусылар булһа ла, иренең рухын рәнйетәһе килмәй. Әллә теге ваҡыт күрәҙәсенең әйтеүе дөрөҫ булдымы, сихырланған кеше оҙаҡ йәшәмәй...\nНимә эшләргә? Әллә һаман да ейән-ейәнсәрҙәр һөйә алмауы шул сихырҙың сарпыуымы? Йоҡоһоҙлоҡтоң да сәбәбе барҙыр, тик сисә генә алмай ошо төйөндө. Бигерәк тә әсәһе мәрхүмә булғандан һуң үҙенә урын тапмай. Ошоғаса, күрәһең, әсә һөтө аралағандыр ауырыу-сырхауҙан, күңел төшөнкөлөгөнән.\nЙоҡоһоҙлоҡтан, уйланыуҙан арыған Миңлегөл затлы шкаф тартмаһынан дарыу төймәһе алып ҡапты. Быныһы йоҡоһоҙлоҡтан түгел, оҙаҡламай таң ата, унан ҡояш ҡалҡыр. Үҙенә килер көндөң хәйерле, уңышлы булыуын теләп, душ бүлмәһенә юлланды. Берсә һалҡын, берсә эҫе һыуҙа ҡойонғандан һуң күңеленә тыныслыҡ теләп, иртәнге намаҙға баҫты. Килер көндә теләмәһәң дә көсәнеп йылмайырға, балаларға сабыр ғына дәрестәрен аңлатырға, башыңды юғары күтәреп коллегалары менән һыр бирмәй аралашыр өсөн көс тупларға кәрәк. Унан һуң йәнә ялҡытҡыс, ҡурҡыныс ҡараңғы төн көтә...\nДауамы: Гөлдәр Кәлимуллина


Таратор — Башҡорт Википедияһы\nБолгар аш-һыуы, Македон аш-һыуы\nҡатыҡ, ҡыяр, грек сәтләүеге, һарымһыҡ\nүҫемлек майы, тәмләткес үләндәр\nХолодник, Окрошка, Ботвинья, Чалоп\nВикимилектә медиафайлдар Таратор\nТарато́р (болг. таратор, макед. таратур) — йәйге көндәрҙә Болғар аш-һыуында һәм Македонияла популяр булған һыуыҡ аш. Ғәҙәттә, икенсе блюдолар бирер алдынан йәки бергә, әгәр шыйыҡ булһа, ҡайһы бер саҡтарҙа стакан менән дә бирелә.\nТөп компоненттары: әсегән һөт, шәкәрһеҙ, шыйыҡ йогурт, ҡыяр, һарымһаҡ, грек сәтләүеге, укроп, үҫемлек һәм зәйтүн майы, һыу, тоҙ, тәмләткестәр. Боҙ менән дә бирелергә мөмкин. Болгарияла тәүге блюдонан айырмалы рәүештә, шыйыҡ тараторҙы ҡайһы бер саҡтарҙа стаканға ҡойоп, икенсе блюдо менән бирәләр. Тарато́рҙы боҙ менән бирергә лә, әсегән һөттө һеркә ҡушып әскелтем ителгән һыу менән алыштырырға ла мөмкин. Ҡайһы бер саҡта ҡыярҙы ла йәшел салат япрағы менән алыштырырға була. Болгарияла таратор өсөн махсус үлсәп, төрлө тәмләткестәр йыйылмаһы һатыла. Бында ла ҡайһы берҙә тараторҙы стаканға ҡойоп, икенсе блюдо менән бирәләр.\nБыл блюдо күрше — Төркиә (әммә ул унда ҡабымлыҡ булараҡ бирелә һәм сервировкалана) һәм Албания (ғәҙәттә бында укроп, сәтләүек, һыу файҙаланылмай) илендә лә төрлө вариантарҙа популяр. Шулай уҡ, грек соусы цацики (тартар) оҡшаш составҡа эйә. Ҡайһы берҙә тараторҙы Украинала ла ашайҙар, тик туралған ҡыярҙы ҡырылғаны менән алыштыралар.\nБорис Бурда. Таратор // eda-server.ru (Тикшерелеү көнө: 31 октябрь 2010)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Таратор&oldid=1104560 ҡабул ителгән


Ул бейеүселәрҙән көнләшә\nЮғарыраҡ маҡсат ҡуйған һайын үҫешәһең.\nБашҡортостандың атҡаҙанған артисы, Салауат башҡорт дәүләт драма театры актеры Фәтих Ҡолһарин менән тиҙ генә осраша алманыҡ. Йә гастролгә киткән булалар, йә тирләп-бешеп яңы спектакль әҙерләйҙәр. Шулай ҙа буш ваҡыт табып, бер көндө ул үҙе редакцияға килеп керҙе.\n–Тыуған көнөң алдынан осрашҡанда, Пермь өлкәһенә китергә тора инегеҙ, Фәтих. Гастролдәрҙән нисек йөрөп ҡайттығыҙ?\n– Сәфәребеҙ уңышлы булды: Пермь өлкәһенең милләттәштәребеҙ йәшәгән Барҙы районы үҙәгендә, Көйәҙе, Үрге Тәтешле ауылдарында спектаклдәр ҡуйҙыҡ. Тамашасылар сығыштарыбыҙҙы йылы ҡабул итте. Ауыл халҡының саф күңелле, ихлас булыуы ҡыуандыра.\n– Ауыл тигәндән, һеҙҙең Түбәнге Аллағыуат ауылы әллә ни ҙур булмаһа ла, унан байтаҡ билдәле кеше сыҡҡан.\n– Ысынлап та, Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы депутаты Рәмзил Ишһарин, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Гөлнур Ҡолһарина, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Данир Ғәйнуллин, Башҡортостан телевидениеһының “Тамыр” балалар-үҫмерҙәр каналы етәксеһе Гөлназ Ҡолһарина, Башҡорт дәүләт университеты доценты Ирина Ҡолһарина — барыһы ла беҙҙең ауылдан. Әйткәндәй, Ирина менән Гөлнур Ҡолһариналар — фән эшмәкәрҙәре.\nАшҡаҙар буйының йәмле тәбиғәте лә йоғонто яһағандыр инде, атай-әсәйҙәребеҙ дөрөҫ тәрбиә биргәндер, моғайын.\n– Һиндә лә артист булыу теләген атай-әсәйең уяттымы?\n– Дөрөҫөн генә әйткәндә, мин артист булырмын тип башыма ла килтермәнем. Хәйер, үҙемде белгәндән бирле гармунда уйнай инем. Алты йәштәр тирәһендә ныҡышып әсәйемдән алдырҙым, исеме “Кубань” ине уның. Аҙаҡ, үҫә төшкәс, “Беларусь” исемлеһе лә булды.\nГармунда иртә уйнарға өйрәнгән шикелле, уҡырға ла алты йәшемдә барҙым. Апайҙарым барыһы ла һабаҡҡа йөрөгәс, минең дә уҡығым килгәндер инде, мәктәпкә барып: “Уҡырға алығыҙ, ҡартаям бит инде”, – тип илағаным хәтерҙә. Үҙемдән бер йәшкә өлкәндәр менән уҡыным.\n– Гармун уйнағас, мәктәптә ойошторолған барлыҡ сараларҙа ла ҡатнашҡанһыңдыр әле?\n– Беҙҙә яңы мәктәп төҙөгәйнеләр, унда музыка уҡытыусыһы Флүр Ильясов директор булды. Бер үк ваҡытта географиянан да уҡытты. Ана шул Флүр Әсҡәт улы беҙҙе үҙешмәкәрҙәр конкурстарына йыш йөрөттө. Музыка ҡоралдары ла күп ине мәктәптә. Мин шул ваҡыт баянда уйнарға ла өйрәнеп алдым.\nҺигеҙенсе класты тамамлағас, барлыҡ малайҙарҙы ла ауыл һөнәрселек техник училищеһына ебәрҙеләр. Ни эшләп улай булғандыр ул, хәҙер үҙем дә аптырайым. Күрәһең, райондан шундай күрһәтмә килгәндер инде. Ә мин Өфөләге музыка-педагогия училищеһының баян класына барып керҙем. Һуңғы курсты тамамлаған йылда “Өфө дәүләт сәнғәт институтында Салауат башҡорт дәүләт драма театрына актерҙар әҙерләү өсөн Гөлли Мөбәрәкова студия йыя икән” тигән хәбәрҙе ишетеп, шунда юлландым.\nУчилищела уҡығанда театрҙарға йыш йөрөй инем, Фидан Ғафаров, Нурия Ирсаевалар беҙҙең өсөн кумир булды. Әммә СССР-ҙың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова — күптәр өсөн буй етмәҫлек юғарылыҡ! Әле ошо йәшемә еткәс уйлап ҡуям: ул ваҡытта нисек йөрәгем етеп уның студияһына уҡырға барғанмындыр?\n– Ҙур сәхнәлә уйнауыңа ла хәҙер ике тиҫтәнән ашыу ваҡыт үткән. Үҙеңде ысын оҫта тип әйтә алаһыңмы?\n– Яңыраҡ барыбыҙ ҙа яратып ҡараған “Мөхәббәт һәм күгәрсендәр” фильмында төп ролде уйнаған Александр Михайловтың интервьюһын тыңларға насип булды. Хатта ул да үҙен ысын оҫта тип әйтергә баҙнат итмәй. Сөнки театрҙың бөйөклөгөн кем баһалаған да актерҙың оҫталығын кем ниндәй бизмәнгә һалып үлсәгән? Улар икеһе лә — сикһеҙ, баһалап булмай торған төшөнсә, минеңсә.\n– Мин-минлек, үҙҙәрен йондоҙ итеп тойоу башлыса артистар өсөн хас сифаттар шикелле? Үҙен саманан тыш бөйөк итеп тойорға тырышыу ижад кешеһен рухи ғына түгел, физик яҡтан да яныуға алып килмәйме?\n– Был сифаттар артистарға ғына түгел, барлыҡ әҙәм балаһына хастыр. Ләкин сәхнә кешеләре, ғөмүмән, ижадсылар тормошо барыһының да күҙ алдында бит.\nЙыш ҡына әле быуыны ла нығынып бөтмәгән артисты ниндәйҙер уңыштары өсөн күккә күтәреп маҡтайҙар, исемен телевидение тапшырыуҙарында яңғыраталар, фотоһүрәтен гәзит биттәренән төшөрмәйҙәр. Шундай ваҡытта, ысынлап та, тормош тәжрибәһе булмаған, характеры нығынып етмәгән, психикаһы тулыһынса формалашмаған кешенең һыныуы ихтимал. Ижади көрсөктө һәр актер ҙа кисергәне барҙыр. Уны кемдер күңеле менән аңлап ҡабул итә, үҙенең эске хис-тойғоһона баһа бирә, һығымталар яһай. Икенсе берәүҙең, мәҫәлән, мин мин икән, мин кем икән, тип морон күтәреүе ихтимал.\n– Асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ, шуға күрә, һинең үҙең менән дә ундай хәл булманымы, Фәтих, тип һорарға батырсылыҡ итәм әле.\n– Йәшермәйем, ниндәйҙер бер мәлдә минең менән дә булды ундай хәл, сөнки самаһыҙ маҡтағандарын да ишетергә тура килде. Ижадыма юғары баһа ла ҡуйҙылар. Бындай ваҡытта, бая әйткәнемсә, бәй, минән дә шәп кеше юҡ икән дә, тигәнерәк уйҙар килә башлай күңелгә. Ә тойғо эске материяңа бер үтеп инһә, ифрат ҡурҡыныс ул. Ҡабара, таша, күҙҙе томалай, зиһенде ағыулай. Батырҙы ла маҡтап еңергә була, тип юҡҡа әйтмәгәндәр бит. Бына ошондай ваҡытта һалҡын ҡанлылыҡ кәрәк, үҙеңә, үҙеңдең башҡарған холоҡ-фиғелдәреңә дөрөҫ баһа биреү, анализ талап ителә.\n– Ғөмүмән, ижад кешеһе даими уйланыуҙа, бәхәстә булырға тейештер. Драматургия үҙе үк шул конфликттар теҙмәһе түгелме ни?\n– Пьесаны уҡыған саҡта мин тәүҙә уның ана шул яғына иғтибар итәм. Матур тел менән яҙылған әҫәрҙәр була, ваҡиғалар ҙа тетрәндерерлек һымаҡ, диалогтар ҙа дөрөҫ төҙөлгән, әммә нимәлер етмәй. Ә ҡайһы берҙә ҡулға шундай пьеса килеп эләгә — башкөллө шунда инеп китәһең. Ундағы персонаждар ҙа — ябай ғына ауыл кешеләре, әбей менән бабай йәки ғүмер буйы бер урынға ерегеп йәшәгән ир менән ҡатын, ә характерҙар иҫ киткес, образдар бай. Улар ябай ғына деталдәр аша тормош, донъя кимәлендәге проблемаларҙы күтәрә, кешелекте борсоған мәңгелек һорауҙарға яуап эҙләй.\n– Үҙең әйткәнсә, ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында бөтөнләй эшкә ашмаҫ әҫәрҙәргә лә тотонорға тура киләлер. Мәҫәлән, пьеса авторы менән режиссер дуҫтар, ти. Шундай ваҡытта үҙеңдең позицияңа, тормошҡа ҡарашыңа ҡаршы килеп уйнарға тура киләме?\n– Был әҫәрҙең буш икәнен күрәһең, күңелең менән тояһың, әммә режиссер ныҡышып ҡуйырға тырыша. Бәлки, ул был ерлекте үҙенсә күрәлер, үҙенсә аңлайҙыр. Унан тап бөгөнгө талаптарға яуап бирерҙәй спектакль килеп сығырына ышаналыр. Режиссер ҙа ижад кешеһе бит. Драматург та үҙенең гражданлыҡ позицияһынан сығып яҙған. Драматург, режиссер, актер араһында ла конфликтһыҙ булмай. Әҫәрҙе сәхнәгә сығарғансы эҙләнәһең, шикләнәһең, икеләнәһең. Тамашасы быны нисек ҡабул итер икән, тип уйланаһың.\n– Үҙеңдә лә режиссерлыҡ шөғөлөнә тотоноу теләге уянғаны юҡмы? Их, әгәр теге йәки был әҫәрҙе ҡуйһам, икенсерәк, яҡшыраҡ эшләр инем тигән уй тыумай ҡалмайҙыр, моғайын?\n– Кем әйтмешләй, һәр һалдаттың генерал булғыһы килә. Шулай һәр актерҙың да режиссер булғыһы киләлер. Мин дә ул турала уйлағаным бар, хатта бер-ике тапҡыр ынтылып та ҡуйғайным, ләкин төрлө сәбәптәр арҡаһында был уйымдан кире сигенергә тура килде. Был хыялым да бер килеп тормошҡа ашыр әле.\n– Һин — Башҡортостанда ғына түгел, Татарстан, Ҡаҙағстан сәхнәләрендә лә уйнаған кеше, гастролдәр менән сит илдәргә лә сығаһығыҙ. Ә бына республикабыҙҙың иң мәшһүр Башҡорт дәүләт академия драма театрына эшкә китергә тигән уй тыумаймы? Унда, моғайын, ҡасандыр бергә уҡыған, сәхнә серҙәренә бергә өйрәнгән курсташтарың эшләйҙер. Уларға көнләшеп ҡарау юҡмы?\n– Һәр кешелә алға, юғарыраҡ бейеклектәр яуларға ынтылыш була. Минең дә Уильям Шекспир, Бертольд Брехт, Антон Чехов кеүек донъяға билдәле драматургтарҙың пьесаларында уйнау, ҡатмарлы, күп яҡлы образдар өҫтөндә эшләү теләге бар. Унһыҙ булмай ҙа, сөнки юғарыраҡ маҡсат ҡуйған һайын актер ҙа үҫешә, камиллаша. Бығаса үҙе лә белмәгән яңы ижади мөмкинлектәрен аса. Мәшһүр Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләргә теләгем юҡ тиһәм, мин үҙ-үҙемде алдар инем.\nБылай минән матурыраҡ, байыраҡ, уңышлыраҡ йәшәгән кешеләргә көнләшеп ҡарамайым, ә бына ижади яҡтан ул тойғо бар. Бер шулай Төркиәлә фестивалдә булдыҡ. Сара һуңында төрлө илдәрҙән килгән артистар рәхәтләнеп бейей. Их, мин дә шулар кеүек бейей белһәм, өҙҙөрөр инем хәҙер үҙебеҙҙең башҡорт бейеүен, тип көнләшеп торғанымды һаман онотмайым.


Күршеләрҙә ниҙәр бар?\n5 Апрель 2018, 18:42\nОктябрьский ҡалаһы Туймазы районы территорияһында урынлашһа ла, нисектер үҙ ҡаҙанында ҡайнаған кеүек, ҡаланың үҙ хакимиәте, үҙ етәксеһе.\nОктябрьский ҡалаһы Туймазы районы территорияһында урынлашһа ла, нисектер үҙ ҡаҙанында ҡайнаған кеүек, ҡаланың үҙ хакимиәте, үҙ етәксеһе. Шулай булһа ла Туймазы менән Октябрьский араһы бик алыҫ түгел, ярты сәғәтлек юл ғына айыра был ике ҡаланы. Беҙҙең студенттар күрше ҡалаға йөрөп уҡый, уларҙыҡы беҙҙә белем ала. Шулай уҡ күп кенә эшселәр ҙә төрлө ойошмаларҙа хеҙмәт итә.\nКүршеләрҙең ҡала башҡорттары ҡоролтайы ултырышына саҡырыу-ын беҙ шатланып ҡабул иттек. Бер төркөм “Ағинәйҙәр ҡоро” ағзалары йыйынып, ашҡынып барҙыҡ ос-рашыуға. Өфөнән ҡунаҡтар ҙа килгәйне. Октябрьский ҡалаһы Башҡорттары ҡоролтайы башҡар-ма комитеты рәйесе Ринат Исхаков ултырышты асып, килгән ҡунаҡтарҙы сәләмләне. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡар-ма комитеты ағзаһы Рәйсә Күзбәко-ва, “Киске Өфө” гәзите редакторы Гөлфиә Янбаева түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты, уҡытыусыларҙың төрлө һорауҙарына төплө яуап бирҙе. Үҙ сиратында Рәйсә Абдрахман ҡыҙы һуңғы арала уҡытыусыларҙың иңенә яуаплы һынауҙар төшөүен, төрлө тикшереүҙәрҙе лайыҡлы үтеүҙәрен, белем биреүҙә яҡшы күрһәткестәргә өлгәшеүҙәрен юғары баһаланы, киләсәктә лә уңыштар теләне. Әммә шул уҡ ваҡытта уҡытыусыларҙың белемдәрен һәр ваҡыт камиллаштырып тороуын, закондарҙы белеүен, үҙҙәренең хоҡуҡтарын кәрәк ваҡытта яҡлай алыуына ла баҫым яһаны. Шулай уҡ уҡытыусылар яңы дәреслектәр, уларҙың кимәле хаҡындағы һорауҙарға ла тейешле яуап алды. Сәғәттәрҙең кәмеүе балаларға белемде тейешле кимәлдә биреүгә кире йоғонто яһауы ла һыҙыҡ өҫтөнә алынды.\n– Әммә был күңелде төшөрөргә, ең һыҙғанып эшләйһе урынға, ҡулды һелтәргә тигәнде аңлатмай. Нисек ауыр булһа ла, беҙ киләсәк быуын тыуған илебеҙ хаҡына бирешмәй, балаларға туған телдә белем биреүҙе дауам итергә бурыслы. Сөнки беҙ – туған тел һағында тороусылар, – тине Рәйсә Күзбәкова. Ҡайһы бер мәсьәләләрҙең хәл итеү юлдарын ҡарарға, тейешле ойошмаларға еткерергә вәғәҙә бирҙе Өфө ҡунаҡтары.\nАртабан республикала “Ағинәйҙәр ҡоро”н ойошторған, йыл дауамында төрлө сараларҙы юғары кимәлдә үткәреүгә булышлыҡ иткән “Киске Өфө” республика гәзите редакторы Гөлфиә Янбаева һүҙ алды. Ул республиканың төньяҡ-көнбайышында ла “Ағинәйҙәр ҡоро”н ойошторорға ваҡыт етеүен билдәләне. Туймазы ҡалаһы һәм районы ағинәйҙәренең бик әүҙем эшләүен, районда ғына түгел, республика кимәлендә үткән төрлө сараларҙа даими ҡатнашыуҙарын, призлы урындар яулауҙарына баҫым яһаны.\n– Милли кейем кейгән, боронғо биҙәүестәргә өҫтөнлөк биргән ҡа-тын-ҡыҙҙарҙың бөгөн күбәйә барыуы ҡыуаныслы хәл. Ғаилә ҡотон, усағын һаҡлаусы ҡатын-ҡыҙҙарҙың һуңғы арала балаларыбыҙҙы тәр-биәләүҙә, матур ғаиләнең ил ҡото булыуына тос өлөш индереүе, төрлө сетерекле хәлдәрҙән сығыу юлдарын эҙләүе йәшәйешебеҙҙе ҡотайта ғына. Әсәй-өләсәйҙәр, ағинәйҙәр бала табыусы ғына түгел, улар балаларына тәрбиә, белем биреүсе лә. Милли йолаларыбыҙҙы тергеҙәйек, уларҙы киләсәк быуындарға беҙ еткерергә бурыслы, – тине Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы.\nФәһемле һөйләшеүҙән һуң сарала ҡатнашыусылар бер тауыштан 8-се мәктәптең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зөлфиә Сафиуллинаны Октябрьский ҡалаһының “Ағинәйҙәр ҡоро” етәксеһе итеп һайланы. Гөлфиә Янбаева уға ойошманың таныҡлығын тапшырҙы.\nОсрашыуҙың икенсе өлөшөндә ҡунаҡтарҙы Халыҡтар дуҫлығы йортонда ҡаланың “Ынйылар” ан-\nсамбле ағзалары тарафынан әҙер-\nләнгән сағыу, йөкмәткеле концерт программаһы көтә ине. Унда өлкәндәр менән бер рәттән уҡыусы балаларҙың һәм колледж студенттарының моңло йырҙары, дәртле бейеүҙәре, башҡорт те-лендә аһәңле шиғыр һөйләүҙәре ҡыуандырҙы. “Ынйылар” ансамбле ағзалары (ойоштороусыһы Дилбәр Фәхретдинова) милли йолаларҙан өҙөктәр ҙә күрһәтте. Тамаша халыҡ күңеленә хуш килде. Октябрьский ҡалаһы Башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ринат Исхаков һәр ансамбль ағзаһына рәхмәт хаттары тапшырҙы.\nТуймазы ҡалаһы ағинәйҙәре лә сәхнәгә күтәрелеп, сарала\nҡатнашыуҙарына, ниһайәт күрше-ләрҙә лә ағинәйҙәр ҡоро ойошторолоуына шат булыуҙарын белдерҙе. Киләсәктә бергә-бергә, ҡулға-ҡул тотоношоп, аралашып йәшәргә өндәне.\nӨфө ҡунаҡтары иһә был төбәккә юҡҡа килмәүҙәрен, асыҡтан асыҡ һөйләшеүҙән, аралашыуҙан ҡәнәғәт ҡалыуҙарын, яңы дуҫтар табыуҙарын билдәләне. Киләсәккә яңы пландар ҡороп, бер-береһенә юғары үрҙәр, уңыштар теләп таралышты фәһемле һөйләшеүҙә ҡатнашыусылар.


Республиканың һигеҙ киң мәғлүмәт сараһы «Рәсәй патриоты» конкурсы еңеүселәре булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның һигеҙ киң мәғлүмәт сараһы «Рәсәй патриоты» конкурсы еңеүселәре булды\n10:15, 30 октября 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостандың һигеҙ киң мәғлүмәт сараһы «Рәсәй патриоты» бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәре булды. Иң яҡшы проекттарҙы һәм журналистарҙы бүләкләү тантанаһы 29 октябрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында уҙҙы.\n— Конкурста бөтә ил ҡатнашты, — тип билдәләне Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Михаил Сеславинский. — Ысынында иһә, «Рәсәй патриоты» тигән яңғырауыҡлы исем артында ябай кешелек хәҡиҡәте, илеңә, ғаиләңә ҡарата һөйөү йәшеренә. Был темалар беҙҙең заманда бик көнүҙәк.\nҠала, республика, ил мәнфәғәтенә йәшәүсе һәм эшләүсе кешеләр тураһында мәҡәләләр циклы өсөн «Учалы гәзите» баш мөхәррире Фәнисә Таһирова бүләкләнде. Премия, махсус бүләк һәм диплом менән Тәнзилә Үлмәҫбаева – «Юлдаш» мәғлүмәти йыр-моң каналында «Мәңгелек хәтер» проекты етәксеһе билдәләнде. Башҡортостандың билдәле кешеләре тураһында тарихи-заманса мәҡәләләр серияһы өсөн «Комсомольская правда» журналисы Евгений Соколовҡа бүләк тапшырылды.\nИң яҡшылар иҫәбендә – Өфөнөң «Молодежная газета» редакцияһы. Авторҙар Алексей Огородников һәм Андрей Королев конкурсҡа «Трудности перевода», «Диалог религий», «Портрет работницы в стиле модерн» һәм башҡа мәҡәләләрен тәҡдим иткәйне. Уларҙың эштәре конкурстың махсус бүләгенә һәм дипломына лайыҡ булды.\n«Телецентр» киске каналдың «Алыҫ һәм яҡын Украина» ток-шоуы өсөн Азамат Әлмөхәмәтов, Стәрлетамаҡтың «Сельские нивы» гәзитендә «Самбисты» репортажы өсөн Юрий Нестеренко һәм «Радио России — Башкортостан» радиоһында «Солнечный город» программаһы һәм «Встречайте нас, Ангасяк!» тапшырыуы өсөн Гөлнара Ситдикова еңеүселәр тип танылды.\nДиплом менән шулай уҡ «Калтасинская заря» гәзите баш мөхәррире Виталий Акиев республика халҡы – Беренсе донъя һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусылар тураһында мәҡәләләр циклы өсөн бүләкләнде.\n«Рәсәй патриоты» конкурсы «2011-2015 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы граждандарының патриотик тәрбиәһе» дәүләт программаһына ярашлы уҙғарыла һәм киң мәғлүмәт сараларын патриотик тәрбиә традициялары һәм заманса бурыстары менән илһөйәрлек тематикаһын сағыу һәм бөтә яҡтан яҡтыртыуға дәртләндереү өсөн өндәлгән. Конкурсты уҙғарыу йылдары эсендә ул илдең медийәмғиәтендә танылыу тапты һәм Рәсәй журналистика конкурстары араһында киң танылғандарҙың береһенә әйләнде.\nБыйыл конкурста 69 төбәк, шул иҫәптән Ҡырым Республикаһы һәм Севастополь ҡалаһы ҡатнашты. Финал этабына 525 киң мәғлүмәт сараһынан йәмғеһе 3322 эш ебәрелгәйне.\nТеги: конкурстар,киң мәғлүмәт саралары,рәсәй патриоты


Йәш «юлаевсылар» «Евразия Кубогы»нда еңде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәш «юлаевсылар» «Евразия Кубогы»нда еңде\n10:17, 26 августа 2010 Йәмғиәт\nБөгөлмә ҡалаһында (Татарстан) 2000 йылғы малайҙарҙан торған хоккей командалары араһында «Евразия Кубогы» уйындары тамамлана. Өфөнән «Салауат Юлаев-2000» турнир башланғандан алып бар дүрт матчта ла еңеп сыҡты, тип хәбәр итә «Салауат Юлаев» хоккей командаһының рәсми сайты.\n«Юлаевсылар» «Нефтсе»не (Альметьевск) — 5:2, «Трактор»ҙы (Силәбе) — 3:2, «Себер»ҙе (Новосибирск) — 8:1 һәм «Арслан»ды (Бөгөлмә) 10:1 иҫәбе менән тар-мар итте.\nТурнирҙың һуңғы көнөндә, 26 августа, «юлаевсылар» Ҡазандың «Ак Барс»ы менән осрашасаҡ. Уйындар тамамланмаһа ла, алдағы һөҙөмтәләре арҡаһында өфөлөләр ваҡытынан алда «Евразия Кубогы»на эйә булды.


Хайуандар ҙа аҡса иҫәпләй белә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХайуандар ҙа аҡса иҫәпләй белә\n06 июля 2017 — 15:52 ГТРК «Башкортостан»\nНэрика ҡушаматлы эт кешенең сумкаһында күпме аҡса барлығын билдәләй ала. Үҙенсәлекле “дүрт аяҡлы дуҫ” менән бөгөн Башҡортостан таможняһының беренсе ярты йыллыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһап үткәрелгән матбуғат конференцияһында таныштырҙылар. Нэрика Өфө аэропортында эшләй. Ул рөхсәт ителгән 10 мең долларҙан күберәк аҡса алып сығырға йыйынған граждандарҙы еҫ буйынса асыҡлай. Волга буйы федераль округында иң яҡшы дүрт аяҡлы таможня хеҙмәткәренә дүрт йәш. Ике йыл хеҙмәт осоронда ул байтаҡ ҡына ҡанун боҙоусыларҙы тотоп өлгөргән.


Өфө яҙыусыһының китабы Торонто нәшриәтендә донъя күрҙе // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфө яҙыусыһының китабы Торонто нәшриәтендә донъя күрҙе\n15:35, 22 января 2015 Мәҙәниәт\nӨфө яҙыусыһының китабы Торонто нәшриәтендә донъя күрҙе Фото: фото www.lulu.com сайтынан алынған\nӨФӨ, 2015 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Игорь Савельев/.\nКанаданың Altaspera Publishing & Literary Agency Inc. нәшриәтендә Өфөнөң билдәле прозаигы Артур Ҡудашевтың «Аперация «Оппендицит» тип аталған китабы сыҡты. Китапҡа яҙыусының шул уҡ исемле повесы һәм 1996-2013 йылдарҙа яҙылған хикәйәләре индерелгән. Китап рус телендә баҫылған. Канада нәшриәте бер ни тиклем рус китаптарын нәшер итеүгә махсуслаша, сөнки проектта Рәсәйҙән күсеп килеүселәр ҡатнаша, тип һөйләне автор «Башинформ» агентлығына. «Нәшер итеүселәр интернетта минең хикәйәләремде уҡығандан һуң килешеү төҙөргә тәҡдим итте», — тип аңлатты Артур Ҡудашев.\nКитап әлеге көндә сит ил нәшриәттәрендә популяр булған «Print on demand» («Һорау буйынса баҫыу») технологияһы буйынса әҙерләнгән: заманса полиграфия бер үк ваҡытта күп тираж менән сығармаҫҡа, ә заказдар буйынса аҙ данала баҫтырырға мөмкинлек бирә. Китапты интернет-магазиндарҙа һатып алырға мөмкин.


“Асыҡ һыу” Халыҡ-ара әрме уйындарына әҙерлек | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 июня 2020 — 18:37 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортстанда хәрби инженерҙар төбәктең иң ҙур йылғаһы аша үтеүҙә үҙҙәрен һынаны. Улар “Асыҡ һыу” Халыҡ-ара әрме уйындарының бер этабына әҙерләнә. Тулыраҡ киләһе репортажда.\nИнженер разведкаһының төп маҡсаты — Һыу аша сығыу өсөн бөтә ҡаршылыҡтарҙы асыҡларға һәм юҡ итергә. Ярҙа күренгән дошманды инженер-десант катеры экипажы шунда уҡ юҡ итеп, ҡалған көстәрҙе бер хәүефһеҙ икенсе ярға күсерергә бурыслы. Артабан разведчиктарға ярҙамға артиллеристар ашыға.\nДошман ғәскәрҙәре сигенә башлау менән ауыр артиллерияны һыу аша сығыуға әҙерләйҙәр. Тиҙ арала борам машиналары һәм кәмә өҫтөнә һалынған күпер барлыҡҡа килә. Хәрбиҙәрҙе һәр хәрәкәте теүәл һәм тиҙ булһын өсөн, бында күнекмәләр көн дә үткәрелә.\n6 этаптың һәр береһе тиҙлектең дә, үтеү сифатының да юғарылығы буйынса баһалана. Күрһәткестәрҙең яҡшы булыуы арҡаһында Үҙәк хәрби округтың айырым инженерҙар бригадаһы халыҡ ара кимәлдәге ярышта ҡатнашыу хоҡуғын алған.\n“Асыҡ һыу” Халыҡ-ара әрме уйындары план буйынса йәй аҙағына тәғәйенләнгән.


Радий Хәбиров Башҡортостандың 100 йыллығына арналған байрам саралары менән таныштырҙы\n25 февралдә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров төбәктең министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре ҡатнашлығында сираттағы оператив кәңәшмә үткәрҙе. Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуға 100 йыл тулыу айҡанлы үтәсәк мөһим саралар исемлеге менән таныштырҙы.\n–Республикабыҙҙың 100 йыллығына арналған тантаналы саралар башланып тора, –тине Радий Хәбиров. – 6 мартта Мәскәүҙә ҙур концерт үтәсәк, ул бөтә байрам сараларына старт бирә. 12-13 мартта Федерация Советында Башҡортостан Республикаһы көндәре ойошторола. Тағы ла бер мөһим сара – республикабыҙҙың 100 йыллығына арналған тантаналы ултырыш 23 мартта үтә.\nБашҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова байрам программаһы менән тулыраҡ таныштырҙы. Мәскәүҙең халыҡ-ара Музыка йортонда үтәсәк концерт сиктәрендә Башҡортостан мәҙәниәте тураһында фото һәм видео күргәҙмә ойошторола. Ә 23 мартта «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Башҡортостан тураһында поэма» тип исемләнгән тантаналы концерт үтә. Унда республиканың иң яҡшы ижади коллективтары һәм артистары сығыш яһаясаҡ.\n–6 мартта үтәсәк концерт федераль власть органдарынан партнёрҙарҙы, дуҫтарҙы саҡырыу өсөн уникаль мөмкинлек. Миңә мәғлүм булыуынса, төрлө дәүләт илселәре, федераль власть органдары етәкселәре, Дәүләт Думаһы депутаттары һәм Федерация Советы ағзалары килергә йыйына. Эште шулай ойоштороу мөһим – Башҡортостанда тыуып үҫкән яҡташтарыбыҙ концертҡа килергә теләй икән, бер ниндәй ҙә ҡаршылыҡ булырға тейеш түгел, – тине Радий Хәбиров.\nФедерация Советында үтәсәк Башҡортостан көндәре тураһында вице-премьер вазифаһын башҡарыусы – Башҡортостан Хөкүмәте Аппараты Етәксеһе Илшат Тажетдинов һөйләне.\n12 мартта Федерация Советының алты комитетында ултырыштар үткәреү күҙаллана, уларҙа республиканың социаль-иҡтисади үҫеш һорауҙары: инфраструктура проекттарын тормошҡа ашырыу, экологик хәлде яҡшыртыу, агросәнәғәт комплексы, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт тармағы үҫеше преспективалары ҡараласаҡ. Аграр һәм тәбиғәттән файҙаланыу сәйәсәте буйынса комитет ултырышында «Апимондия» конгрессын әҙерләүгә федераль үҙәктән ярҙам күрһәтеү мөмкинлектәре буйынса фекер алышыу ойоштороласаҡ.\n13 мартта «Рәсәй Федерацияһы субъекты сәғәте» тип исемләнгән пленар ултырыш үтә, унда фекер алышыуҙарға йомғаҡ яһалып, ҡаралған һорауҙар буйынса Федерация Советы Ҡарары ҡабул ителәсәк.\n–Федерация Советы потенциалын мөмкин тиклем күберәк файҙаланырға кәрәк. Әгәр беҙҙең тәҡдимдәр Федерация Советы Ҡарарына инеп китһә, ул ил Хөкүмәте менән бәйләнештәр нығытыу, эшлекле мөнәсәбәттәр ҡороу йәһәтенән оло ярҙам буласаҡ, –тине Радий Хәбиров.\nБынан тыш, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы тағы ла бер тапҡыр юбилей уңайынан төҙөлгән объекттарҙы иғтибар үҙәгендә тоторға һәм уларҙы планға ярашлы тапшырыуҙы тәьмин итергә ҡушты.


Ҡыяр ашарғамы, әллә ҡарабойҙай бутҡаһымы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Экономика » Ҡыяр ашарғамы, әллә ҡарабойҙай бутҡаһымы?\nБөгөн баҙар буйлап йөрөп, тағы ла бер тапҡыр инандым – һуңғы арала аҙыҡ-түлеккә хаҡ һиҙелерлек артты. Бигерәк тә йомортҡа менән һөт аҙыҡтарының ҡиммәтләнеүе күренә. Һәр хәлдә, беҙгә, ябай ҡулланыусыларға, көн дә ҡулланыла торған аҙыҡ-түлектең хаҡы артыуы иң тәүҙә күҙгә салына. Башҡортостан статистиктары биргән мәғлүмәттәр буйынса, йыл башынан республикала һөт аҙыҡтарына хаҡ 10,6 процентҡа күтәрелгән. Был аҙ түгел, ни тиһәң дә, эш хаҡы бер ҙә артманы бит. Сырҙың хаҡы – 11,4, аҡ майҙыҡы 14,1 процентҡа артҡан. Шәкәрҙең хаҡы ла 15 процентҡа тиерлек күтәрелгән.\nОн һәм икмәктең хаҡы ошо арауыҡта 9,7 процентҡа ҡиммәтләнгән. Әйткәндәй, белгестәр һанап сығарыуынса, Рәсәй халҡы икмәкте көндән-көн әҙерәк ашай икән. Был кешеләрҙең күмәкләп диетала ултырыуына түгел, икмәктең сифаты насарайыуына бәйле, тип билдәләнә. Тағы ла бер углеводтар сығанағы – ярмаларға хаҡ йә арта, йә кәмей. Барығыҙ ҙа иғтибар иткәнһегеҙҙер: ҡарабойҙай ярмаһына хаҡ төштө. Был ярмаға беҙҙең алыпһатарҙар бер ҙә битараф түгел, уның хаҡын әле ҡиммәтләндереп, әле арзанайтып, популярлығын арттырып ҡына торалар. Ә башҡа ярмаларға хаҡ, киреһенсә, артты – 7,6 – 16 процентҡа. Хаҡы күтәрелгән ярмалар иҫәбенә манный, арпа, дөгө һәм тары инә.\nЭсергә яратҡандарға ла еңелдән түгел. Һуңғы туғыҙ айҙа алкоголле эсемлектәргә хаҡ 10,6 процентҡа күтәрелгән. Ябай араҡыға хаҡ 17,6 процентҡа артҡан. Коньяк, шарап кеүек эсемлектәр ҙә ситтә ҡалмаған.\n«Башҡортостанстат» биргән мәғлүмәт буйынса, сентябрҙә тауыҡ йомортҡаһына хаҡ ҡапыл ғына 6,9 процентҡа күтәрелһә лә, үткән туғыҙ айҙы алғанда, уның хаҡы 9 процентҡа төшкән. Нимә генә булһа ла, бөгөн шуны күрәбеҙ – 10 дана йомортҡаның хаҡы, яҡынса алғанда, 55 һум тирәһе тора. Был – ҡиммәт. Ит кенә күңелде күтәрә – уның хаҡы бер ҙә артмай, электән нисек ҡиммәт булһа, шул көйө ҡала бирә. Тауыҡ итенең хаҡы ғына бер аҙ төшкән.\nРәсми мәғлүмәттәр сентябрь айында яһалғанлыҡтан, унда бөгөнгө көнгә йәшелсәләрҙең хаҡы артыуы күренмәй. Әле яңы ғына 30 – 40 һум булған ҡыярҙың хаҡы иң арзан урындарҙа ла 100 һумдан төшмәй.\nТәмәкегә хаҡ та халыҡты сәләмәт тормошҡа өндәү кампанияһына оҡшай башланы – 22,1 процентҡа тиклем арттырылды. Тик бына республикала дарыуҙарға хаҡ күтәрелеүе генә күңелде ҡыра – бигерәк тә поливитаминдарға. Бензиндың хаҡы ла артты, ул ғына түгел, башҡа яғыулыҡ-майлау материалдарына ла күтәрелде.\nОҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, баш ҡаланың Үҙәк баҙарында аҙыҡ-түлеккә ҡуйылған хаҡтар менән яҡындан таныша алаһығыҙ. Улар 31 октябргә бер килограмм аҙыҡҡа ҡарата бирелә.\nКартуф\t20 – 22\nҺуған\t23 – 25\nКишер\t23 – 25\nКәбеҫтә\t18 – 20\nҠабаҡ\t15 – 20\nПекин кәбеҫтәһе\t60 – 80\nБаклажан\t40 – 60\nТатлы борос\t40 – 65\nҠыяр\t100 – 120\nПомидор\t75 – 130\nҠыҙыл сөгөлдөр\t23 – 25\nҺарымһаҡ\t100 – 140\nҺарыҡ ите\t280 – 330\nТауыҡ ите\t89 – 180\nӨйрәк ите 250 – 270\nсәскә балы 300 –350\nЙүкә балы\t350 – 400\nКәрәҙле бал 500 – 550\nДөгө ярмаһы\t32 – 36\nҠарабойҙай ярмаһы\t21 – 23\nШәкәр\t27 – 30\nХөрмә 120 – 130\nӘйткәндәй, быйыл бензин хаҡының артыу темпы инфляцияны уҙҙы.\nРәсәй статистика хеҙмәте биргән мәғлүмәттәр буйынса, йыл башынан бензинға хаҡ 5,8 процентҡа күтәрелгән. Ә инде инфляция сентябрь аҙағына 4,7 процент тәшкил итә ине. Тик халыҡты тынысландырырға ашығабыҙ – белгестәр, октябрҙә бензин йәнә ҡиммәтләнһә лә, йыл аҙағына тиклем күтәрелмәйәсәк, тип вәғәҙә итә. Артһа ла, литрына 10 – 20 тиндән күберәккә түгел.\n2012 йыл менән сағыштырғанда, ғинуар – сентябрь айҙарында бензинға хаҡ 8,1 процентҡа менгән. Шул уҡ ваҡытта сентябрҙә яғыулыҡ хаҡы ҡапыл ғына 1,4 процентҡа артты. Шуға ла октябрь башынан бер литр бензин 30,62 һумға барып етте. Беҙҙә генә түгел, сентябрь аҙағында бензинға хаҡ Европа илдәрендә лә арта башлаған. Әлеге ваҡытта иң ҡиммәт бензин Норвегияла һатыла, ә инде иң арзаны – Кувейтта. Норвегияла бер литр бензин – 80 һум. Тик улар өсөн ҡайғырырға түгел – был ил халҡының йәшәү кимәле юғары.\nБеҙгә яҡыныраҡ илдәргә килгәндә, Ҡаҙағстан автозаправкаларында бензин иң арзаны тип билдәләнә.\nСығыу ваҡыты 1-11-2013, 11:33 | Ҡаранылар: 747


«Беҙҙе Мостай Кәрим рухы йыйҙы...»\n14 Февраль 2019, 14:11\n12 февралдә Өфөлә конкурсҡа йомғаҡ яһалды һәм еңеүселәр бүләкләнде.\n" Башҡортостан уҡытыусыһы" журналының баш мөхәррире Салауат Кәримов менән.\nМостай Кәримдең ҡыҙы Әлфиә апай Кәримова менән.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең 100 йыллығын билдәләгән йылда уның тормошона һәм ижадына арналған «Мостай Кәрим – изгелек һәм тыныслыҡ йырсыһы» республика әҙәби-педагогик конкурсы уҙҙы. 12 февралдә Өфөлә конкурсҡа йомғаҡ яһалды һәм еңеүселәр бүләкләнде.\nШағирҙың ҡыҙы, Мостай Кәрим исемендәге фонд директоры Әлфиә Кәримова заманса белем биреү технологиялары ҡулланылған иң яҡшы дәрес өлгөләре, кластан тыш саралар өсөн дипломдар, китаптар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы.\nКонкурсты ойоштороусы булып «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы сығыш яһаны. Былтыр йыл дауамында конкурсҡа уҡытыусыларҙың, мәктәпкәсә учреждение тәрбиәселәренең һәм уҡыусыларҙың дәрес өлгөләре, кластан тыш саралар сценарийҙары, тикшеренеү эштәре ҡабул ителде. Бәйгелә Башҡортостандың ҡала-райондарынан бөтәһе 135 уҡытыусы һәм 14 уҡыусы ҡатнашты.\nТуймазы педагогия колледжы уҡытыусыһы Гөлнара Кәримова "Бөгөнгө заман белем биреү технологияларын ҡулланып үткәрелгән дәрес" номинацияһына еңәү яуланы.\n– Беҙ Мостай Кәрим әҫәрҙәрен уҡып үҫтек, шәхес булараҡ формалашыуыбыҙҙа ул әҫәрҙәрҙең роле ҙур булды. Дөйөмләштереберәк әйткәндә, Мостай Кәрим мәктәбен үттек, тип ғорурланып әйтә алабыҙ. Бөгөн мәктәптә уҡыған балалар ҙа егерме-утыҙ йылдан шулай тип әйтһендәр ине, – ти Гөлнара Яхъя ҡыҙы.


Һәр бала үҙ өлөшө менән тыуа » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Һәр бала үҙ өлөшө менән тыуа\nҺәр бала үҙ өлөшө менән тыуа25.04.2017\nХәҙерге еңел булмаған заманда балалы ғаиләләргә айырыуса ауырға тура килә. Мәктәпкә, балалар баҡсаһына түләүҙәр артҡандан-арта. Бынан тыш, башҡа сығымдары ла күп. Дәүләт етәкселеге хәлде еңеләйтеү өсөн төрлө саралар ҡуллана, дәүләт ярҙамы күрһәтелә. Балалар пособиеһы, йөклө ҡатындарға социаль түләүҙәр һәм башҡалар ғаиләләрҙең матди хәлен әҙме-күпме еңеләйтә. Әлбиттә, ҙур сумма түгел, әммә тин һумды ҡаплай тигәндәй, көрсөк заманында нисек кенә булмаһын берәй «тишек»те «ямап» ҡуйырға ярап ҡала. Ғөмүмән, дәүләт тарафынан күп балалы, улай ғына ла түгел, бала тапҡан ғаиләләргә төрлө ярҙам саралары ҡаралған. Ата-әсәләргә үҙ хоҡуҡтарын белергә һәм файҙаланырға ғына ҡала.\n2017 йылдың 1 февраленән яңы талап буйынса пособиеларҙың күләме үҙгәрҙе. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу, ниндәй документтар талап ителгәнен белеү өсөн Учалы ҡалаһы, Ленин урамы, 4-се йорт адресы буйынса хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығына мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nӘлеге мәлдә бала тыу-ғас бер тапҡыр бирелә торған пособиеның күләме 17839 һум 54 тин тәшкил итә. Пособие ата-әсәнең береһенә эш урыны бу-йынса түләнә. Әгәр ҙә улар эшләмәйҙәр, йәиһә уҡыйҙар икән, йәшәү урыны буйынса халыҡты социаль яҡлау органдары тарафынан тәғәйенләнә һәм түләнә. Йөккә уҙған ҡатын-ҡыҙҙар консульта-ция һәм тәғәйенләнгән процедураларҙы үтеп, иҫәпкә тора икән (12 аҙнаға тиклем), уларға 705 һум 11 тин күләмендә пособие түләнә.\nБаланы ҡарау буйынса ай һайын түләнгән пособие хеҙмәткәрҙең һуңғы 12 календарь айының урта-са эш хаҡынан сығып иҫәпләнә, ул ошо һандың 40 процентын тәшкил итергә тейеш.\nҒаиләлә йәш ярым-ға тиклемге ике йәки унан да күберәк сабый тәрбиәләнә икән, посо-бие суммаһы бала һаны-на ҡарап ҡушыла. Әлеге ваҡытта баланы йәш ярымға тиклем ҡарау өсөн билдәләнгән пособиеның минималь суммаһы 2017 йылдың 1 февраленән бер бала өсөн - 3525,54 һум һәм ике һәм унан күберәк бала өсөн - 7051,08 һум. Максималь пособие тулы календарь ай өсөн 14102,17 һумдан артмаҫҡа тейеш. Игеҙәк йәки унан да күп балаһы тыуған ғаиләгә ай һайын һәр тыуған сабыйға 500 һум бүленә. Социаль ярҙам балалар 3 йәшкә еткәнсе бирелә.\nБалаға айлыҡ пособие\nБалаға тәғәйен айлыҡ пособиены ата-әсәнең бе-реһе юллау хоҡуғына эйә (дөйөм белем биреү һәм башланғыс һөнәри белем биреү учреждениеһының көндөҙгө бүлегендә уҡыған бала уҡыуын тамамлағансы, әммә 18 йәшкә тиклем). Пособие, Башҡортостан Республикаһы законына ярашлы, айлыҡ килеме һәр ғаилә ағзаһына бүлгәндә йәшәү минимумынан кәм булған осраҡта, йәғни аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә генә тәғәйенләнә (17.12.2004 йылдан №132-се «БР-ҙа балаға айлыҡ пособие» БР законына ярашлы). 2016 йылдың сентябренән ай-лыҡ пособие тәғәйенләү өсөн йәшәү минимумы 9018 һум тәшкил итә.\nБалаһы булған барлыҡ ғаиләләр ҙә, әгәр ғаилә килеме (ата-әсәнең эш хаҡы, пенсия, стипендия, алимент, йәш ярымға тиклем бала тәрбиәләү буйынса айлыҡ пособие һәм башҡа килемдәр) йән башына йәшәү минимумынан артмай икән, айлыҡ пособие алырға хоҡуҡлы. Йән башына килемде бүлгән ваҡытта никахта тороусы ата-әсә һәм улар менән бергә йәшәгән балиғ булмаған балалары иҫәпкә алына. Әгәр ҙә ата-әсә никахта тормаһа, дөйөм ғаилә килемен иҫәпләгән-дә әсәһенең килеме һәм балаға түләнгән алимент иҫәпкә алына.\nБер балаға айлыҡ по-собиеның күләме 142 һум тәшкил итә, яңғыҙ әсәләр һәр балаға 284 һум алһа, саҡырыу бу-йынса әрме сафында хеҙмәт итеүселәрҙең, алимент түләүҙән ҡасып йөрөгәндәрҙең балала-рына 213 һум түләнә.\nӘгәр баланың эшкә һә-ләтле ғаилә ағзаларының барыһы ла эшләһә йәки уҡыһа, айлыҡ пособиеға өҫтәмә рәүештә 132 һум 50 тин аҡса түбәндәге статусҡа эйә булыусыларға түләнә:\n- инвалид балаға;\n- күп балалы ғаиләлә тәр-биәләнеүсе балаға;\n- тулы булмаған ғаиләлә тәрбиәләнеүсе балаға;\n- атаһы ла, әсәһе лә көндөҙгө бүлектә уҡыған балаға;\n- ата-әсәһе эшләмәгән инвалид һәм пенсионерҙар булған балаларға.\nБынан тыш, ауыл ерендә йәшәгән ғаиләләргә бала-ға 1 йәш тулғансы (2013 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуғандарға) - 115 һум һәм шулай уҡ дүрт һәм унан күберәк бала тәрбиәләүселәргә айына 230 һум өҫтәмә пособие түләнә. Өс һәм унан да күп мәктәп йәшендәге бала тәрбиәләүселәргә айлыҡ пособие күләменә тағы ла 410 һум өҫтәлә.\nБалаға айлыҡ пособие ғариза яҙып, тейешле документтар тапшырған мәлдән һуң түләнә башлай.\nИре һалдат хеҙмәтендә булған йөклө ҡатындар бер тапҡыр 29776,31 һум пособие алырға хоҡуҡлы.\nБала тәрбиәләгән һалдат ҡатындарына сабыйы-на түләнгән пособиеның күләме 12761,28 һум тәш-кил итә.\nӘгәр ҙә әсә эшһеҙ ҡа-лыу мәленә бала ҡарау буйынса отпускыла булһа һәм эшһеҙ ҡалыуы уның ойошмаһы ябылыуға бәйле икән, эшһеҙлек бу-йынса пособие алмаған осраҡта уға балаһына өс йәш тулғансы ай һайын 57,50 һум компенсация аҡсаһы түләнә. Тик ул ғариза яҙған мәлгә ошо отпуск бирелеүҙән һуң алты айҙан да күберәк ва-ҡыт үтмәҫкә тейеш.\nУрта һөнәри белем биреү дәүләт учрежде-ниеларында, юғары уҡыу йорттарында уҡыған, балалары булған студент һәм аспирант ғаиләләренә лә пособие юлларға мөмкин. Уларға айлыҡ социаль түләү - 250 һум.\nИнвалид бала тәрбиәләһәң\nБыл пособиеға хеҙмәт йәшендәге эшләмәүсе ата-әсә йәки инвалид баланы ҡараусы кеше хоҡуҡлы. Ул баланың пенсияһына өҫтәп хеҙмәткә яраҡһыҙ граждандарҙы тәрбиәләү буйынса компенсация аҡсаһы ла алырға те-йеш. Балаға туғанлыҡ мөнәсәбәтенең ниндәй дәрәжәлә булыуы һәм бала менән бергә йәшәү-йәшәмәүе мөһим түгел. Пособие күләме сикләү дәрәжәһенә ҡарап түләнә, I йәки II булһа - 532,50 һум, III дәрәжә - 1000 һум.\nАҙ тәьмин ителгән күп балалы ғаиләләрҙең 3000 һум күләмендә пособие алыуға хоҡуғы бар. Пособие килеме йә-шәү минимумынан күп булмаған, бер йәш ярым-дан өс йәшкә тиклемге өсөнсө һәм артабанғы балалар тәрбиәләгән ата-әсәгә түләнә. Әгәр бала опекунлыҡта булһа йәки дәүләт социаль уч-реждениеһында йәшәһә, түләүҙәр бирелмәй. Шу-лай уҡ ата-әсә хоҡуғынан мәхрүм ителгәндәргә бындай пособиелар түлән-мәй.\nДүрт һәм унан күбе-рәк бала тәрбиәләгән ғаиләләрҙең айырым категорияларына ҡараған ғаиләгә 1500 (дүрт балаға), 2000 (биш һәм унан күберәк) һум пособие түләнә.\nАдреслы социаль ярҙам\nБашҡортостан Хөкүмә-те аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә социаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам күрһәтеү тураһындағы ҡарарға ярашлы, социаль контракт нигеҙендә адрес-лы социаль ярҙам алыу аҙ тәьмин ителгән ғаиләгә башланғыс капиталды алып, матди хәлен яҡшыр-тыуға булышлыҡ итәсәк. Уның төп йүнәлештәре:\n- үҙ эшеңде асыу һәм эшҡыуарлыҡ менән шө-ғөлләнеү - тотонолған сығымдарҙы ҡаплау, тик 100 мең һумдан күберәк түгел,\n- шәхси хужалыҡты үҫтереү (50 мең һумдан күберәк түгел).\nБыл йүнәлештәр аҙ тәь-мин ителгән ғаиләләр-гә матди ауырлыҡтарҙы еңеп, үҙ эшен асырға ярҙам итә. Был айырыуса ауыл халҡына шәхси хужалыҡты үҫтереү өсөн кәрәк.\nСоциаль контракт ниге-ҙендә адреслы социаль ярҙам күрһәтелә:\n- күп балалы ғаиләләргә,\n- тулы булмаған ғаилә-ләргә,\n- баланы ҡурсыуға алған ғаиләләргә,\n- инвалид-бала тәрбиә-ләгән ғаиләләргә,\n- атаһы йәки әсәһе, йәки ата-әсә икеһе лә инвалид булған ғаиләләргә,\n- яңғыҙ йәшәгән хеҙмәткә яраҡлы ир-егеттәргә - 18 йәштән 60 йәшкә тиклем һәм ҡатын-ҡыҙҙарға - 18 йәштән 55 йәшкә тиклем.\nСоциаль ярҙам алырға теләгән ғаиләләрҙең уртаса килеме Башҡортостан Республикаһындағы йә-шәү минимумынан (2014 йылдың 1 июленән - 6790 һум) кәмерәк булырға тейеш. Социаль контракт нигеҙендәге ярҙам бер мәртәбә генә бирелә. Бирелгән аҡса контрактта күрһәтелгән эш өсөн генә тотонолорға тейеш. Социаль контрактты үтә-мәгән йәки маҡсатҡа ярашлы тотонмаған өсөн яуаплылыҡ ҡаралған. Социаль контракт 3 айҙан бер йылға тиклем төҙөлә.\n2000 йылдың 24 июлендә донъя күргән «Башҡортостан Респуб-ликаһында күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тураһында» 87-се Законға ярашлы, өс һәм унан да күберәк балиғ булмаған бала үҫтергән ғаиләләргә түбәндәге дәүләт ярҙамы ҡаралған:\n- 6 йәшкә тиклемге балаларға табип рецебы буйынса бушлай дарыуҙар бирелә;\n- 18 йәшкә тиклем медицина күрһәтмәһе булған балалар дауалау һәм шифахана төрөндәге балалар учреждениеһына, һауыҡтырыу лагерына һәм башҡа һауыҡтырыу ойошмаһына урын менән сиратһыҙ тәьмин ителә;\n- мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһына сиратһыҙ ҡабул ителә;\n- медицина күрһәтмәһе булһа, 18 йәшкә тиклемге балалар, законға ярашлы, бушлай протез-ортопедия әйбере менән тәьмин ителә;\n- дәүләт һәм муници-паль белем биреү учреж-дениеһында күп балалы ғаиләнән булған уҡыусының бушлай мәк-тәп формаһына йә уны алмаштырыусы (йәғни дәрескә йөрөрлөк) балалар кейем комплектын алырға хоҡуғы бар.\n- күп балалы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙең (өс һәм унан да күберәк балиғ булмаған балалар үҫтергән) коммуналь хеҙмәт өсөн киткән сығымы ай һайын аҡсалата компенсациялана. Ул, республика Хөкүмәте муниципаль берәмектәр өсөн йыл һайын билдә-ләгән стандартҡа ҡарата, өс һәм унан да күберәк кешенән торған ғаилә-нең бер ағзаһына киткән торлаҡ-коммуналь хеҙ-мәт хаҡының процент нисбәтендә иҫәпләнә;\n- ауылда йәшәгән дүрт һәм унан да күберәк балиғ булмаған бала тәрбиәләгән ғаиләләрҙең торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәт өсөн түләгән сығымы ай һайын аҡсалата компенсациялана.\nҺәр бала үҙ өлөшө менән тыуа\nКүп балалы ғаиләләргә, яңғыҙ ата-әсәгә отпускы ваҡытын оҙайтыу һәм 14 йәшкә тиклем бала тәрбиәләү буйынса пособиены минималь эш хаҡы күләменә еткереү... Тотош уҡырға\nБайтаҡ эш башҡарыла\nӘсәлек һәм ғаилә йәмғиәттең тотороҡло һәм ышаныслы нигеҙе булараҡ, ҙур әһәмиәткә эйә. Нәҡ әсә кеше яңы башланғыстарға ҡанат ҡуя, фатихаһын бирә. Шуға... Тотош уҡырға\nМаҡсатлы тотонорға кәрәк\n«Күп балалы ғаиләбеҙ. Беҙгә социаль контрактты ҡайҙа оформить итергә була? Р. Саримова». Хатҡа халыҡты социаль яҡлау бүлеге начальнигы Лизиә... Тотош уҡырға\n2013 йылда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте балаға айлыҡ пособие тәғәйенләү һәм түләү тураһындағы положениеға үҙгәрештәр индерҙе. Положениеға... Тотош уҡырға\nСубсидия юлларға онотма\nТорлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә йылдан-йыл хаҡ күтәрелә. Айырыуса матди хәле ауыр булған кешеләр өсөн был сығымдар ныҡ һиҙелә. Шуға күрә килемдәре аҙ... Тотош уҡырға


Һуңғы ҡыңғырау һағыш өҫтәй саҡ ҡына... » Архив газеты "Йәшлек"\nҺуңғы ҡыңғырау һағыш өҫтәй саҡ ҡына... Мәғәриф\nҺуңғы ҡыңғырау тантаналары нисек үтә? Эйе, ғәҙәттә, бер үк сценарий буйынса: сығарылыш уҡыусыларының «иң-иң»дәрен атайҙар, 11-се синыф балалары белем-тәрбиә биргән уҡытыусыларға, ата-әсәләргә рәхмәт әйтә, мәктәпте тамамлаусыларға әллә күпме изге теләк яңғырай, һуңғы мәктәп вальсы, күҙ йәштәре, тулҡынланыуҙар... Әбйәлил районының Буранғол урта мәктәбендә лә шулай моңһоу ҙа, шатлыҡлы ла башланып китте Һуңғы ҡыңғырау тантанаһы. Быйыл ун беренсене һигеҙ уҡыусы тамамлай. Алдағы йылдарҙан күпкә аҙ булһалар ҙа, мәктәп директоры Ринат Моратовтың әйтеүенсә, Зифа Әбүшаһманова етәкләгән синыф, һәр сарала, конкурс-олимпиадаларҙа әүҙем ҡатнашып, мәктәп тормошонда яҡты эҙ ҡалдыра. Мәҫәлән, уҡыу буйынса Наилә Мөхәммәтова, Зәлиә Әхмәтова, Гүзәл Ғәбитова, Әлиә Абдрахманова, спорттан Азат Бикбулатов, Айсилә Ямалова алдынғылыҡты бирмәй, һәр саҡ мәктәп данын яҡлап килгән Зәлиә Вәлиева, Илнур Батталовҡа ла уҡытыусыларҙың бер үпкә-шелтә һүҙе юҡ.\nБына сығарылыш уҡыусыларының һәр береһенә атап шиғырҙар яңғыраны, саҡырылған ҡунаҡтар Марс Фәйзуллин, Резеда Суфиянова, Фуат Мәхмүтов уларға тормошта үҙ урынын табып, ата-әсәләрҙе, уҡытыусыларҙы гел яҡшы хәбәрҙәр менән генә ҡыуандырып тороуын теләне, уҡытыусылар Луиза Манапова, Роза Ғәбитова уларҙың бала сағын иҫтәренә төшөрҙө, Рәзилә Әхмәтова, Бәширә Усманованың да теләк һүҙҙәре йөрәккә үтте. Сәстәренә аҡ таҫма үргән ҡыҙҙарҙың күҙҙәре йәшкә сыланды – улар ошо мәлдә, әйтерһең дә, бала саҡ менән хушлашты. Хәйер, был, ысынлап та, шулай. Тиҙҙән, имтихандар тапшырғас, өлгөргәнлек аттестатын ҡулдарына алып, улар өлкәндәр тормошона аяҡ баҫасаҡ, һәм мәктәп тормошо йылдан-йыл алыҫлашасаҡ. Нисек һағышланмайһың инде?!\nТик беҙ тоғро дуҫтарыбыҙға оҙаҡ моңһоуланырға форсат бирмәҫкә булдыҡ һәм тантана барышына өр-яңы биҙәктәр өҫтәп ебәрҙек. Буранғолдар бит гәзитебеҙ иғлан иткән конкурстарҙа 2000 йылдан алып ихлас ҡатнаша. «Бөтә мәктәп менән – «Йәшлек»кә!» акцияһына ла дәррәү ҡушылғас, уларға иҫтәлеккә махсус бүләк – күркәм сәй сервизын ғына тапшырып, эш бөттө, тимәйенсә, күстәнәскә йыр-бейеүҙәр ҙә килтергәйнек. «Гәлсәр һандуғас» телевизион конкурсының «Өмөт» номинацияһында еңеүсе, Учалы филармонияһы артисы Айнур Туҡтаевтың тамашасылар алдында йыр һуҙып ебәреүе булды – барыһы ла «аһ» итте. Артисты телевизорҙан күреү, радионан ишетеү – бер, ә үҙеңдән ике-өс кенә аҙымдан уны күреп-ишетеү – бөтөнләй онотолмаҫлыҡ ваҡиға бит ул! Дан итеп, бар күңелен һалып йырлаған йырсының сығышы кескәйҙәргә лә, ололарға ла бик оҡшаны, фотоаппараты булған һәр кем Айнурҙы иҫтәлеккә төшөрөргә ашыҡты.\nБылай ҙа тулышып торған хис-тойғоларҙы айырата ҡуҙғытып ебәргән Айнур Туҡтаев матур йырҙар башҡарғандан һуң дилбегәне Байым ауылының мәҙәниәт йорто хеҙмәт-кәрҙәренә тапшырҙы. «Шатлыҡ» бейеү ансамбле етәксеһе Римма Таһироваға рәхмәт, ул, алдан килешелгәнсә, тантанаға Әб-йәлилдә танылыу яулап өлгөргән Марс Сәйетғәлин, Вәлит Мөхәмәтғәлин һәм Рәзил Абдрахманов менән килде. Һәләтле егеттәр гәзитебеҙгә хәтәр шәп реклама яһаны: бер-береһенән талап-теләнселәп тигәндәй «Йәшлек»те уҡыған өс әбей хаҡындағы күңелле бейеүҙе барыһы ла һындары ҡатҡансы көлөп ҡараны. Шул мәлдә: «Мотлаҡ «Йәшлек»кә яҙылырға кәрәк!» – тип уйлағандар ҙа булғандыр әле, моғайын. Вәлиттең эскелекте хурлаған шиғыры ла, Марс менән Рәзилдең йырҙары ла буранғолдарҙың күңеленә хуш килде – алҡыштарҙан түбә һелкенеп торҙо хатта.\nЮғары бейеклектәргә ынтылып йәшәгән Буранғол мәктәбе уҡыусылары һәм уҡытыусылар коллективы «Йәшлек»тең күстә-нәсенән ифрат ҡәнәғәт ҡалды, һәм дуҫлығыбыҙ тағы ла нығынғандай тойолдо. Дуҫтарыбыҙ рәтендә Айнур Туҡтаев, Римма Таһирова, Марс Сәйетғәлин, Вәлит Мөхәмәтғәлин һәм Рәзил Абдрахманов кеүек дәртле, ихлас, һәләтле кешеләрҙең булыуы ла ныҡ һөйөндөрҙө (улар хаҡында гәзитебеҙҙең киләһе һандарында уҡырһығыҙ, хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ). Шуға ла мәҡәләмде, артабан да шатлыҡ-ҡайғыларҙы уртаҡ бүлешәйек, бергә ҡалайыҡ, берҙәм булайыҡ, дуҫтар, тип тамамлайым – татыулыҡҡа, берҙәмлеккә ни етә?!\nБыл осрашыу һуңғыһы түгел\n[b]«Бөтә мәктәп менән – «Йәшлек»кә ...\nҺуңғы ҡыңғырау тантанаһын «Й| ...


Терәлерлек булмаған терәк кәрәкме? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Терәлерлек булмаған терәк кәрәкме?\n13.12.2013 Терәлерлек булмаған терәк кәрәкме?\nДекабрь айы беҙҙең Рәсәй һәм Башҡортостан өсөн “конституцион“ ай булып иҫәпләнә: 5 декабрь – СССР, йәғни Сталин Конституцияһы, 12-һе – Рәсәй, 24-е Башҡортостан Конституцияһы көнө булып тора. Ошо өс Конституция көнөнөң тик беренсеһе генә ысын кимәлдә байрам итеп ҡабул ителде. РФ Дәүләт Думаһы рәсми байрам тип һаналған Рәсәй Конституцияһы көнөн календарҙың ҡыҙыл битенән төшөрөп ҡалдырҙы. Бынан 20 йыл элек халыҡ референдумында ҡабул ителгән Конституцияны Борис Ельцин күп йылдарға иҫәпләнгән Төп Закон итергә тырышты. Президент булған сағында ул Законға үҙгәрештәр индереүҙе ҡырҡа рәүештә тыя килде. Тик Дмитрий Медведев ҡына бер үҙгәреш индерҙе – президент мөҙҙәтен – 4 йылдан 6 йылға, Дәүләт Думаһыныҡын 4 йылдан 5 йылға тиклем оҙайтты. Башҡортостан Конституцияһы тураһында әйтеп тороу кәрәкмәй – власть вертикале төҙөү һылтауы менән уны аяҡ аҫтына һалып тапанылар тиерлек.\nБына сират Рәсәй Конституцияһына ла килеп етте шикелле. Төрлө кимәлдә уның киләсәге тикшерелә – һүҙ документҡа тейергә ярамауҙан алып бөтөнләй икенсе закон ҡабул итеүгә тиклем ҡуйыртыла. 7 декабрҙә юридик вуздарҙың конституцион хоҡуҡ кафедраһы мөдирҙәре менән осрашыуҙа Владимир Путин: “Төп Закон иң тотороҡло закон булырға тейеш“, – тине. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Рәсәйҙең Юғары һәм Арбитраж судтарын берләштереү эше башланды. Ә бының өсөн Конституцияны үҙгәртеү талап ителә. Дәүләт идеологияһы тураһындағы статьяның да Конституцияла урын табырға тейеш икәне асыҡланды.\nӘ сентябрь башында хөкүмәт етәксеһе Дмитрий Медведев, Рәсәй Конституцияһына үҙгәрештәр индереләсәк, тип белдерҙе. Бындай күренеш халыҡ өсөн әллә ни аңлашылып бөтмәгән һымаҡ булһа ла, бер нәмә асыҡ: уның Конституцияла иғлан ителгән хоҡуҡтарының күбеһе көн дә тиерлек ҡыҫырыҡланып килә. Конституцияны үҙгәртмәй генә яңы закондар аша бушлай медицина хеҙмәтен, белем, лайыҡлы социаль тәьминәт алыу хоҡуғын юғалта барабыҙ. Оптималләштереү маҡсатында ябылған мәктәптәр, дауаханалар һәм стационарҙар, пенсияға сығыу йәшен арттырыу һ.б. – быға асыҡ миҫал. Рәсәй дәүләт статистика хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, 2000 йылдан алып илебеҙҙә мәктәптәрҙең иҫәбе 1,5 тапҡырға кәмене. Власть быны насар демографик күрһәткестәр менән аҡларға маташа. Йәнәһе, халыҡ үҙе ғәйепле. Пенсия өлкәһендә реаль аҡсаны ниндәйҙер абстракт балдарға әйләндереү ҙә ошо рәттә тора. Яңы пенсия формулаһы буйынса уртаса эш хаҡының 40 процентын тәшкил иткән пенсия алыу өсөн хәҙер элеккесә 5 йыл түгел, ә 35 йыл стаж кәрәк. Минималь эш хаҡы ошо йылдарҙа гел генә йәшәү минимумынан күпкә ҡалышып килде (бөгөн ул тик 65 процент ҡына тәшкил итә). Был Конституцияла бирелгән кеше хоҡуҡтарын тупаҫ боҙоуҙы аңлата. Дәүләт етәкселәре был күренеште асыҡтан-асыҡ халыҡҡа әйтергә ҡурҡһа ла, ябай кешене алдап булмай шул. Конституция биргән хоҡуҡтарының үтәлмәүен күргән халыҡтың дәүләт алдында булған үҙ бурыстарын үтәмәү өсөн мораль хоҡуғы барлыҡҡа килгәнен власть нишләптер аңлап етмәй. Бындай миҫалдар бихисап. Нишләп мин бушлай белем, дауа бирмәгән, минең тыныслығымды һаҡламаған дәүләткә һалым түләргә, армияға баламды ебәрергә тейешмен, тигән һорауҙар ҡуйған кешеләрҙең һаны артыуы юҡҡа түгелдер. Фотоларҙа күрһәтелгән рекламаның барлыҡҡа килеүен аңлап ҡарағыҙ: бында ысынында “дәүләт мине алдағас, мин дә дәүләтте алдай алам“ тигән нәмә асыҡтан-асыҡ яҙылған түгелме ни? Был законға һыймаған белдереүҙәргә ҡаршы полицияның ҡыл да ҡыбырлатмауы ла бөтәһенә лә көн кеүек асыҡтыр. Бынан егерме йыл элек “тура көскә эйә булырлыҡ закон“ тип ҡабул ителгән Конституцияның үтәлмәүе – аяныс күренеш. Юҡҡа ғына: “Ҡаҙағы сереһә, ситән ауа“, – тип әйтмәйҙәр. Ә ныҡ тапалған ситәнде ашатлап сығалар.\nНисек кенә булмаһын, беҙҙең илдә Конституция власть тарафынан да, халыҡ күҙлегенән дә Төп Закон тип ҡабул ителмәй. Бәлки, шунлыҡтан да кешелә байрам кәйефе тойолмай. Шул уҡ Сталин Конституцияһын алып ҡарайыҡ. Ул 1936 йылда 1918 йылда ҡабул ителгән Конституцияға алмашҡа килеп, “еңгән социализм Конституцияһы“ тип ҡабул ителә. Рәсәйҙе ВТО-ға ҡабул итеүҙе беҙҙә баҙар иҡтисады “тамам еңде“ тип ҡабул иткәндә, беҙгә лә яңы Төп Закон кәрәк тип иҫәпләргә булалыр. Тик “еңгән капитализм”дың өр-яңы Конституцияһын халыҡ референдумында ҡабул итеп булырмы икән?


Башҡортостанда «Лента», «Метро», «Ашан», «Окей», «Магнит» кеүек федераль һәм халыҡ-ара сауҙа селтәрҙәренең эш ваҡытын киске сәғәт етегә тиклем сикләүҙәре ихтимал\nОшондай башланғыс менән республиканың сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитеты эргәһендәге йәмәғәт советы ағзалары сығыш яһаны. Шулай уҡ баҙарҙағы ваҡлап сауҙа итеү өлөшө 10 проценттан артҡан төбәк магазиндарының эш ваҡытын ял һәм байрам көндәрендә киске сәғәт туғыҙға тиклем ҡыҫҡартыу ҡарала.\nБындай сара конкурентлыҡ мөхите булдырырға, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың үҫешенә имен шарттар тыуҙырырға ярҙам итәсәк. Был үҙ сиратында бәләкәй магазиндарға табыштарын арттыррыға мөмкинлек бирәсәк. Әле республикалағы эре селтәрҙәр ҙур табыш алыуҙарына ҡарамаҫтан һалымды ситтә түләй. Шуға ла бындай үҙгәрештәр бәлки уларҙың хужаларына үҙ магазиндарын Башҡортостанда теркәр тигән ышаныс бирә.


Борон заман башҡорттарҙың торған ере\nБулған, тиҙәр, миҫле донъя йыһанылай1,\nНиһайәһеҙ2 сахраларҙа, урмандарҙа\nТирмә менән күсеп йөрөгән замандары.\nЙәп-йәшел хәтфә төҫлө туғайҙарҙа\nӨйөр-өйөр йылҡы әйҙәп йөрөгәндәр;\nМал тарпаны йүгерек, осҡор аттар менеп,\nУрмандарҙа кейеккә ау ҡорғандары.\nӘйткәндәр боронғо ғалим заттар:\n“Һәр кәмалдың бер зәуалы бар”,3 – тигәндәр:\n1917 йылдың 2 февралендә Зәйнулла ишан Рәсүлев баҡыйлыҡҡа күскәндән һуң академик В.В. Бартольд: “Үҙ халҡының рухи короле вафат булды”, – тип яҙып сыға. Башҡортостан автономияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе Әхмәтзәки Вәлиди Туған киң билдәле “Хәтирәләр”ендә Зәйнулла ишандың һәм башҡаларҙың үҙенә булған йоғонтоһо хаҡында яҙып үтә. Иғтибарығыҙға шул хаҡта өҙөк тәҡдим итәбеҙ. Әйткәндәй, Зәйнулла Рәсүлевтең вафатына 100 йыл – бер быуат үтте.\nХалыҡ шағиры юбилейына әҙерлек\nРеспублика Башлығы Р. Хәмитов Башҡортостандың халыҡ шағиры, Социалистик Хеҙмәт Геройы, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Мостафа Сафа улы Кәримовтың (Мостай Кәримдең) тыуыуына 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы.\nЮбилей саралары 2019 йылда үтәсәк. Башҡортостан Хөкүмәтенә ойоштороу комитетын төҙөргә, саралар планын әҙерләп, раҫларға ҡушылды.\n“АҒИҘЕЛ” ЖУРНАЛЫНЫҢ 2016 ЙЫЛҒЫ ЙӨКМӘТКЕҺЕ\nБабич Шәйехзада. Башҡортостан. Шиғыр...................................................12\nҒафури Мәжит. Шатлыҡ шиғыры. Шиғыр..................................................12\nҒүмәр-Үтәбай Әхмәр. Иң ҙур бәхет (Йомабикә Ильясова менән әңгәмә)......5\n“АҒИҘЕЛ”ДЕҢ МАҠТАУ БИТЕ\n“Ағиҙел” журналын таратыуҙа, уға яҙылыуҙы ойоштороуҙа ҙур тырышлыҡ күрһәткән дуҫтарыбыҙ менән таныш булығыҙ. Уларға ныҡлы һаулыҡ, ғаилә бәхете теләйбеҙ, яңы 2017 йыл менән ҡотлайбыҙ.\nЛатипова Лилиә Әхмәт ҡыҙы\nКитапханалар селтәрендә 2001 йылдан эшләй, 2013 йылдан Ишембай ҡалаһы һәм районы үҙәкләштерелгән китапхана системаһы директоры. Тырыш хеҙмәте Башҡортостан Респуб-ликаһының мәҙәниәт министрлығы тарафынан бер нисә тапҡыр билдәләнгән.


Бер көн эсендә өфөлөләр 49 литр ҡан тапшырған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБер көн эсендә өфөлөләр 49 литр ҡан тапшырған\n14:53, 7 августа 2012 Йәмғиәт\n4 августа Өфөлә үткән «Донор шәмбеһе» акцияһы сиктәрендә Республика ҡан тапшырыу станцияһында 49 литр ҡан тапшырылған.\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, акцияла йәмғеһе 109 кеше ҡатнашҡан, уларҙың 93-ө ҡан тапшырған.\nБелгестәр һүҙҙәренсә, ҡан һәм уның компоненттары хирургик операциялар, шулай уҡ ҡан ауырыуҙарын дауалау өсөн кәрәк. Дауалау учреждениеларында ҡан һәм уның компоненттары менән өҙөклөктәр килеп тыумаһын өсөн, һәр мең кешенең 40-60-ы донор булырға тейеш. Рәсәйҙә һәр мең кешегә — 11-ҙән аҙ ғына ашыуыраҡ, Башҡортостанда 19 донор тура килә.\n2012 йылдың алты айында республикала 21 мең литрҙан ашыу ҡан тапшырылған, дауалау учреждениеларына 6 литрҙан ашыу ҡан ебәрелгән.


Аш — ашҡа, урыны — башҡа... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Аш — ашҡа, урыны — башҡа...\nАш — ашҡа, урыны — башҡа... 24.11.2011 // Сәләмәт булайыҡ\nҺаулыҡты һатып алып та, бүлешеп тә булмай. Һау-сәләмәт булыу иң элек кешенең үҙенә бәйле. Шуға күрә уны бала саҡтан һаҡларға һәм нығытырға\nөйрәнергә кәрәк. Хәстәрлек күреүгә тәү сиратта ата-әсә һәм олатай-өләсәйҙәр күндерергә тейеш. Сәләмәтлегең ҡаҡшамаһын өсөн көн дә атҡарылырға тейешле ябай ғына ҡағиҙәләрҙе яҡшы белеү һәм уларҙы үтәргә өйрәнеү зарур. Үҙеңә талапсанлыҡты һүрелтмәү мөһим. Миҫал өсөн шәкәр сирен генә алайыҡ. Был ауырыуға тарымау өсөн туҡланыуға иғтибар биреү мотлаҡ. Талаптарҙы үтәү әллә ни ҡатмарлы ла түгел. Мәҫәлән, иртән ҡарабойҙайҙан йәки һоло ярмаһынан бутҡа ашау файҙалы. Әгәр бешерергә иренһәң йәки ашыҡһаң, ҡарабойҙай ярмаһын йыуып, банкаға һалығыҙ ҙа кистән бер аш ҡалағы кефир йә ҡатыҡ ҡойоп ултыртығыҙ. Иртәнгә саҡлы ул бүртә, йәғни “бешә”. Шуға берәй төрлө емеш-еләк (ҡарағат йәки йөҙөм) өҫтәһәң, ул бынамын тигән ашҡа әүерелә. Тәмле итеп сәй ҙә эсеп ҡуйһаң, төшкө ашҡа тиклем тамағың туҡ тигән һүҙ. Әйткәндәй, был шәкәр сирлеләр өсөн дә һәйбәт диета.\nҺоло ярмаһынан (геркулестан) да файҙалы ризыҡ әҙерләргә мөмкин. 0,7 литрлы банкаға ҡайнап һыуытылған һыу (яртыһынан күберәк итеп), өс-дүрт аш ҡалағы геркулес, ике бармаҡ дәүмәлендәй арыш икмәге, йә булмаһа, ярты стакан ҡатыҡ йәки кефир һалып, бер тәүлеккә ултыртып ҡуяһың. Иртәнсәк иҙә-иҙә һөҙгөс аша үткәрәһең. Кеҫәлгә оҡшаш шыйыҡлыҡ хасил була. Уның кәрәк тиклемен генә утта тотоп, ҡабартып сығараһың. Һыуынғас, ашарға ла була. Тәмләткестәр (йөҙөм йәки ҡарағат) һалырға ла ярай. Ашҡаҙан, эсәк, бауыр, бөйөр һәм шәкәр сиренән яфаланыусыларға бына тигән шифалы аҙыҡ ул. Төшкө ашҡа тиклем асыҡмайһың да.\nБынан тыш, арыш икмәгенә йәки шәкәр диабеты ауырыуҙары өсөн тәғәйенләнгәненә өҫтөнлөк бирәм. Ашығыҙ ҙа һимеҙ иттән бешерелгән булмаһын. Аҙнаһына ике-өс тапҡыр йәшелсәнән дә әҙерләргә тырышығыҙ. Табиптар уны күберәк ҡулланырға (картуфтан башҡаһын) тәҡдим итә.\nҺөт ризыҡтарынан кефир, ҡатыҡ һәм шәкәрһеҙ йогурт һәйбәт. Ә эремсекте 100-200 грамм самаһы ашарға ярай.\nШәкәр сирлеләр күңеле теләгән барлыҡ төр аҙыҡ менән туҡлана алмай, ҡандағы шәкәр миҡдарын арттырмағандарын ғына һайларға тура килә. Ризыҡтың ярағанын ғына ашаһаң, сирҙең тәрәнәйеүенә юл ҡуймаҫҡа була. Ябай ғына кәңәштәремде һеҙгә еткерҙем, сәләмәтлеге хаҡында уйланғандар, бәлки, ҡолаҡ һалыр.


Ауыл хужалығы эшсәндәренең хеҙмәте яуаплы ла, ҡатмарлы ла\nТап шуның өсөн дә был һөнәр эйәләре айырыуса хөрмәт менән файҙалана.\nБыл турала Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ирек Мөхәмәтдинов хеҙмәт алдынғыларына юғары дәүләт наградаларын тапшырыу тантанаһында белдерҙе. Ауыл хужалығы продукцияһын етештереүҙә юғары ҡаҙаныштарға өлгәшкәне өсөн Дәүләкән, Туймазы, Благовар, Краснокама, Нуриман, Ауырғазы һәм Ҡырмыҫҡалы райондары республика Хөкүмәте дипломдары менән бүләкләнде. «Башҡортостанда фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» тигән маҡтау билдәһенә 12 кеше лайыҡ булды. Иллегә яҡын хеҙмәткәргә республиканың Почет грамоталары тапшырылды. Тағы ла өс тиҫтәләп кеше «Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды. Тантанала ауыл хужалығы предприятиелары ла иғтибарҙан ситтә ҡалманы.\nБашҡортостан Хөкүмәте дипломдары менән шулай уҡ яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшкән ауыл хужалығы идаралыҡтары, маҡсатлы программаларҙа ҡатнашыусылар, ветеринар учреждениелар һәм тоҡомсолоҡ предприятиелары бүләкләнде. Ауыл кешеһенең тырыш хеҙмәтен киң мәғлүмәт сараларында әүҙем яҡтыртҡан хәбәрселәр ҙә иғтибарҙан ситтә ҡалманы. «Һөнәре буйынса иң яҡшыһы» номинацияһында «Яңылыҡтар» хеҙмәтенең махсус хәбәрсеһе Рәмзиә Кәримова-Байбулатова Башҡортостан Хөкүмәте дипломы менән бүләкләнде.


"Еҙем" тәбиғәт паркы\nРеспубликала тәбиғәт парктары йәнә берәүгә арта. Яңыһы Ғафури биләмәләрендә була, ғафуриҙарҙың ғорурлығы булған йылғалары - Еҙем исемен йөрөтәсәк. Киндерле, ҡайһы берәүҙәр уны Еңеү мәмерйәһе тип белә, республикала иң ҙурҙарҙан. Әммә әлеге ваҡытта ташландыҡ хәлдә, туристарҙың уның менән һоҡланыуы нәтижәһе. Киндерленән тыш та, йөҙәрләгән мәмерйә бар Еҙем буйында. Йылға, уның ярҙары таҙалығы ла етди хәүеф аҫтында, шуға тәбиғи парк ойошторорға ҡар...\n2018 йылда бюджет параметрҙары шулайыраҡ: дөйөм килемдәр – 153,4, сығымдар 162,4 миллиард һум. Федераль ҡаҙна иһә түбәндәгесә: 2018 йылға килемдәр 15 триллион 180 миллард, сығымдар 16 триллион ярым. Рәсәйҙә ҡаҙна дефициты 1 триллион 270 миллард һум. Барыһы ла иҫәпләнгән, хөкүмәт социаль йөкләмәләренән баш тартмай. Хатта демография, башҡа йүнәлештәр өсөн артыҡ аҡса ла вәғәҙәләйҙәр. Ә аталған дефицитты һалым һәм акциздарҙы арттырып та ҡапларға б...\nАрболит кирбес етештереү\nИлдең социаль-иҡтисади мөмкинлектәрен йәки ҡеүәтен тикшергәндә барометрҙар байтаҡ. Шуларҙың береһе- төҙөлөш. Һәр төҙөлөш материал талап итә. Кирбес йәки ҡаҙаҡтан башлап, ҡыйыҡ япмаһына тиклем. Һорау булған урында тәҡдим бар. Был – баҙар ҡануны. Ауырғазы районы Үтәймулла ауылынан Хәбир Ильясов та ошо тәғлимәткә таянып яңы эш асҡан - арболит кирбес етештерә. Бындай материалды цементҡа ағас сыралар ҡушып яһайҙар. Арболит блоктар еңел килеп сыға...\nТөбәгебеҙҙең иҡтисади мөмкинлектәрен күрһәтеү өсөн һүҙ эҙләгәндә, "Байлыҡ – аяҡ аҫтында", тибеҙ. Йәнә бер матур әйтем йәшәп килә - "Дарыу аяҡ аҫтында". Уларҙың икеһен бергә ҡушырға ла мөмкин. Ишембайҙағы кеүек. Маҡар урман хужалығы үлән йыйыу эшен яйға һалған. Бында шифалы боланут (иван-чай) сәйе етештерәләр. Рәсәйҙә үлән киптереү, унан сәй эшләү яңылыҡ түгел, борондан традиция. Бер быуат элек Европаны үлән сәйе менән беҙҙең ил тәьмин иткән....\nУрындағы инфраструктураны яйға һалыу, ремонт, яҡтыртыу, йылытыу, таҙартыу һәм башҡалар хәҙер махсус проект ярҙамында хәл ителә. Берҙәм Рәсәй партияһының “Реаль эштәр” проекты тип атала ул. Төп асылы- граждандарҙың әүҙемлегенә гранттар менән ярҙам итеү, халыҡтың власть менән тура диалогына өлгәшеү. Һайлаусыларҙың республика парламенты депутаттарына наказын үтәү маҡсатында 2015 йылдан ғәмәлгә ашырыла ул. Бәләкәй ауылға ҙур инвестор килтереүе ҡа...\nАуылдың социаль- иҡтисади үҫеше.\nДонъяның күпселек дәүләттәре алдында етди һынау- урбанистика мәсьәләһе тора. Халыҡ яҡшы тормош эҙләп ҡалаға тартыла. Мегаполистар үҫә, ауылдар бушай бара, дисбаланс тыуа. Ана шуның өсөн хәҙер ауылдарҙың социаль-иҡтисади хәлдәрен яҡшыртыу буйынса төрлө саралар уйлап табыу, ғәмәлгә ашырыуға тырышып ятҡан көндәре. Властың да, бизнестың да, шул уҡ ауыл халҡының үҙенең дә. "Берҙәм Рәсәй" партияһы проекттарының береһе “Ауыл мәҙәниәт йорто” тип атала...\nКүмер етештереү, йәғни яндырыу - иң боронғо кәсептәрҙең береһе. Тимерселәр файҙаланған уның менән. Рәсәйҙә ағас күмеренең тыуған төйәге тип беҙҙең Уралыбыҙҙы атайҙар. Сөнки Демидовтың тимер заводтары өсөн тап ошонда яндырғандар уны, шул иҫәптән беҙҙең ата- олатайҙарыбыҙ ҙа. Учалы эшҡыуары Азат Йәғәфәров та ошо кәсепте табышлы бизнес итә алған. Урманды яндырып ҡына ҡалмай, ҡырҡылған ағастары урынына ултыртып та бара.\nМилек менән идара\nКүсемһеҙ милек, мөлкәт, ер, башҡалар - һәммәһе лә ҡулланылышта, йәғни, табыш килтерә, финанс мөнәсәбәттәрҙә тора, иҡтисадтың төрлө тармаҡтары. Уларҙы хосусилаштырыу, алыу-һатыу, мираҫҡа ҡалдырыу һәм башҡа операциялар өсөн башта мөлкәттең теркәлеүе мөһим. Сөнки һәр сутый ер иҫәпле. Теркәлмәгән ерҙән һалым килмәй.\nМәктәп баҡсаһынан аҡса\nСоветтар союзы осоронда һәр мәктәптең үҙ баҡсаһы булды. Хатта һыйыр аҫраған мәктәптәр бар ине. Һуңынан балалар көсөн ҡулланыу ҡанунға һыймай тигән демагогик фекер нығынды. Уның бер ниндәй ҙә эксплуатация түгеллеге аңлашыла, хеҙмәт аша тәрбиәне бер кем дә инҡар итмәй. Икенсенән, ошо эштән файҙа килә. Уҡыусыға ла, ата-әсәгә лә, мәктәпкә лә. Иҡтисади ҡатмарлы шарттарҙа көн итмеш даирәбеҙҙә уныһы ла мөһим фактор.\nРәсәй агросәнәғәт комплексындағы эштәргә йыл һайын октябрь баштарында йомғаҡ яһап алына. Ил төбәктәренән етештереүсе, эшкәртеүсе предприятиелар Мәскәүгә йыйыла, ҡаҙаныштарын бер-береһенә, түрәләргә күрһәтә, башҡаларҙың тәжрибәһен ҡарап, күреп, үҙендә ҡулланып ҡарарға ниәт тотоп ҡайта. Башҡортостан унда йыл һайын ҡатнаша. Быйылғыһында алтын, көмөш, бронза - 313 миҙал, шулай уҡ күргәҙмәнең Гран-приһын алып ҡайтты республика аграрийҙары.\n"Апимондия-2021". Әҙерлек башланды\n2021 йылда "Апимондия" беҙҙә үтә, төрлө ҡитғаларҙан умартасылар килә республикаға. Конгресс республиканың иҡтисади үҫешенә лә ҙур йоғонто яһаясаҡ", - ти белгестәр. 10 мең самаһы кеше килеүе көтөлә.\nШОС вәкилдәренең бизнес-форумы\n2015 йылда ШОС-БРИКС ойошмалары саммиттары икеһе бер юлы беҙҙә үткәйне. Ә ошо иҡтисади киңлектәрҙән кесе бизнес вәкилдәре Өфөлә шул йылдың көҙөндә - беренсе, былтыр - икенсе һәм быйыл өсөнсөгә йыйылды. Төбәк менән төбәк форматындағы форумда Рәсәйҙең ике тиҫтәләп төбәге, Ҡаҙағстан, Һиндостан, Үзбәкстан, Ҡытай, Бразилия, Көньяҡ Африка провинциялары вәкилдәре ҡатнашты.\nРеспубликала инде байтаҡ ваҡыт кооперация мәсьәләләре тикшерелә. Шәхси хужалыҡтарға үҙҙәре етештергән-үҫтергәнде һатыуҙа берләшеү, сеймалдан кибеткә барып етерлек әҙер продукция сығарыу - кооперацияның төп маҡсат һәм бурыстары. Күмәк хужалыҡ тип 1 быуат элек тә баш ватҡандар. Крәҫтиәнде артелгә, колхозға берләштереү ысын көрәш булған. 70 йыл шулай коллективта йәшәгәс, бер көн килеп, союз, уның артынса колхоз юҡҡа сыҡты. Хәлле крәҫтиән - фермер...\nҠаҙ үрсетеү - яҡшы төшөм\nБлаговар районынан Илфат Әхмәтшиндың крәҫтиән-фермер хужалығында 8 мең ҡаҙ, 2 мең ярым мускус өйрәк үҫтерелә, 120 мең бәпкәлек инкубатор, 1 мең гектарҙан ашыу һөрөнтө ере бар хужаның. Уның бәпкәләрен Ҡаҙағстандан да килеп алалалар.\nБеҙҙең халыҡта йылҡы борон-борондан хужалыҡта иң ҙур ярҙамсы булған. Ярҙамсы ғына түгел, ир-егеттең тоғро дуҫы, яуҙашы, тыныс тормошта иһә туйындырыусыһы ла. Легенда- риүәйәттәребеҙгә күҙ ташлаһаҡ, унда ла Йылҡысыҡҡан күл, Арғымаҡ, Толпар, Аҡбуҙаттарға тап булабыҙ. Ана шул быуаттар дауамындағы дуҫлыҡ, хеҙмәттәшлек, бер-береңде ҡурсалауҙың логик дауамы - Өфөлә Ат байрамы ойошторолдо. Төрлө мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, Рәсәйҙә йылҡылар һаны 1 мил...\n"Һөт иле - 2017"\nРеспубликабыҙҙа сәләмәт тормошто, экологик таҙа ризыҡты пропагандалау йүнәлешендә күп эштәр башҡарыла."Һөт иле" фестивале лә инде матур бер йолаға әүерелде. Быйыл ул етенсе тапҡыр уҙғарылды. Фестивалдә республиканың һөт эшкәртеүсе 25 эре предприятиеһы, 14 фермер хужалығы ҡатнашты. Сара үткән Салауат Юлаев һәйкәле янына килгән һәр кемде байрам майҙанына 1 стакан һөт эсереп үткәрҙеләр. Байрамға 52 мең кеше килде, улар 10 мең тонна һөт эскән. "Һө...\nЙәйҙең тәүге айының тәүге декадаһы тамам. Тик көндәр генә йәйгесә түгел. Хатта һаман да картуф ултыртмаусылар бар. Тегендә-бында ҡар, боҙ-борсаҡ яуып китә. Социаль сәхифәләрҙә йәшел төҫтәге ҡыш тураһында мәрәкәләр тулған. Хәйер, ундай ғына июндәрҙе күргән бар. Синоптиктар, ана, июлдә эҫе, ҡоро буласаҡ тип фаразлай. Синоптик тигәндән, был аҙнала Республика хөкүмәте менән Рәсәй Гидрометерология һәм тирә яҡ-мөхитте мониторингылау хеҙмәте араһында...\nБашҡортостандың иң яҡшы тауарҙары\nРеспублика тауарҙары Рәсәй һәм Халыҡ-ара кимәлдә насарҙарҙан түгел. Сифат, хәүефһеҙлек, экологик таҙалыҡ һәм башҡа яҡтарҙан алдынғылар исемлегендә. Тик бер мәл - нишләп беҙ донъя баҙарын яулап алмайбыҙ, һаман да үҙ ҡаҙаныбыҙҙа ҡайнайбыҙ? Санкция- эмбарго тәртиптәре лә ошоға ҡулай. Тик асылда...хатта кибет кәштәләрендә туҡмас-торттар, майонез һәм башҡалар күрше төбәктәрҙән килтерелә. 2 меңенсе йылдар башынан "Иң яҡшы 100 тауар" конкурсы уҙғары...\nКем бизнесмен булып тыуған\n"Әгәр урта йәки кесе бизнес алдында 10 мәсьәлә тороп, уларҙың туғыҙын хәл иткәндә, унынсыһы барыбер үҫеш өсөн кәртә буласаҡ. Шуға күрә мәсьәләләрҙе системалы хәл итә барырға кәрәк".(эшҡыуар ауыҙынан). Төрлө сығанаҡтарҙан күренеүенсә, Рәсәй буйынса 4 миллион ярым хужалыҡ итеүсе субъект бар. Республикала уларҙың һаны 136 мең самаһы. 2-3 йыл элек был һан 147 мең тирәһе ине. Властарҙан ярҙам булмаған хәлдә, иң мөһиме- ҡамасауламаһындар. Икенсенән,...\nБашҡортостанда нефть химияһы өлкәһендәге өҫтөнлөклө проекттарға 200 миллиард һум һалынасаҡ. Өфөлә үткән газ һәм нефть сәнәғәтселәре форумында шулай тип белдерелде. Рәсәй нефть сәнәғәтенең 3 проценты өлөшө - беҙҙең республиканыҡы. Нефть эшкәртеүҙә иһә был һан 9 процентҡа етә. Рәсәй бензинының - 12, дизель яғыулығының 14 проценты ла Башҡортостандыҡы булыуын да иҫәптән сығарырға ярамай. Йәғни, беҙ- нефть продукцияһы буйынса илдең терәк төбәге ста...


“Таштар ни һөйләй?”: Мәҙәни мираҫ Өфө ҡалаһы йәшәүселәренә ҡамасаулай - Bash.News\n“Таштар ни һөйләй?”: Мәҙәни мираҫ Өфө ҡалаһы йәшәүселәренә ҡамасаулай https://bash.news/news/111114_tashtar_ni_jlj_mni_mira_f_alay_jshselren_amasaulaj/?lang=bash\nБатшалар заманында юл түшәүҙә икенсерәк алым булға. Бәлки, заманына күрә ул бәләкәй таштар ҙа нано кимәлендә булғандыр. Шуға ла быуаттар буйы ул таушалмай, һаҡланып ҡалған. Шулай ҙа ваҡыт аяуһыҙ. Суйыр таштарҙан төҙөлгән юлға артабан айыруса һаҡсыл ҡараш талап ителәсәк. Сөнки ул Башҡортостандың мәҙәни мираҫы иҫәбенә индерелде. Ни өсөн уға был статус бирелгән, һәм боронғо юлды нисек табырға? Таш юл буйлап БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмилә Исмәғилева үтте.\nӘ ул эргәлә генә. Телеүҙәк артында ғына таштан түшәлгән юл барлығын күптәр, хатта оҙаҡ йылдар Өфөлә йәшәүселәр ҙә белеп еткермәй. Асфальт юлдан уға төшөү менән гүйә, ваҡыт машинаһында бөтөнләй икенсе донъяға эләгәһең. Киң урамды иңләп аяҡ аҫтында шып-шыма таштар ята. Һәр береһе – тарих киҫәге.\nЙылға юлы йөк ташыу өсөн файҙаланылған, тап ошо тәңгәлдә Ағиҙелдә күпер булған тигән мәғлүмәт бар. Тик уны дәлилләүсе факттар юҡ. Уның ҡарауы, юл яҡшы һаҡланған. Таштар тигеҙ итеп түшәлгән. Суйыр таштарҙы ҡайҙандыр алыҫтан ташымағандар, тау һәм йылға буйынан алғандар тип иҫбатлай ғалимдар.\nТаш юл буйлап тәүҙә йорттар бөтөнләй булмаған, улар һуңынан барлыҡҡа килә. 20-се быуат башында уның менән ҡулланыусыларға аҡса түләргә лә тура килгән..\nҠасандыр зиннәтлелек билдәһе булған юл эргәһендә хәҙер йәшәүселәргә ул шатлыҡ килтермәй. Бигерәк тә тау итәгендәгеләр зарлана.\nАсфальт һалырға ла, төҙөкләндерергә лә мөмкин түгел, боронғо юлда рөхсәтһеҙ ниндәйҙер эштәр алып барыла икән – административ штраф һалынасаҡ. Сөнки ул бынан ары мәҙәни мираҫ объекты булараҡ дәүләт тарафынан һаҡлана. Башҡортостандың күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу фәнни етештереү үҙәге хеҙмәткәрҙәренең ике йыл буйы алып барған эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә Тракт урамындағы таш юл ошондай статус алды.\nМәҙәни ҡомартҡының сиктәре 350 метр тирәһе билдәләнгән. Мираҫ өҫтөнән машиналарға үтеп йөрөү тыйылмаясаҡ. Әлбиттә, улар был участкала тиҙлеген кәметә. Урыны менән соҡорҙар барлыҡҡа килгән урындар бар. Ике йыл элек сентябрь айында көслө ямғырҙан хасил булған ташҡын эҙһеҙ үтмәгән. Шулай ҙа таштар ныҡ тығыҙ, уларҙы ҡуҙғатырлыҡ түгел. Ә быға тиклем уларҙы хатта мунса мейесенә соҡоп алыусылар булған”\n“Ялған таблеткалар”: Ҡайҙа һатыла улар?\n22:31, 16 фев\n“Өфө ҡалаһы ни өсөн бысраҡ?”: Радий Хәбиров боҙлауыҡ менән бергәләп көрәшергә саҡыра\n00:00, 01 дек


Радий Хәбиров республика халҡын Халыҡтар берҙәмлеге көнө менән ҡотланы - Правительство Республики Башкортостан\nБыл дәүләт байрамы үҙенең Ватаны, уның бай тарихы һәм мәҙәниәте менән ғорурланған һәр кем өсөн ҡәҙерле. Халыҡтар берҙәмлеге көнөндә беҙ өлкән быуындың хәрби һәм хеҙмәт батырлығын хөрмәт менән иҫкә алабыҙ. Шул уҡ ваҡытта берҙәмлек бер төрлөлөк, фекер һәм ҡараштар бер үк тигәнде аңлатмай. Беҙ барыбыҙ ҙа – төрлө һәм ҡабатланмаҫ. Иң мөһиме – беҙҙе тыуған еребеҙгә һөйөү, илебеҙҙе уңышлыраҡ, көслөрәк, кешеләр тормошон яҡшыраҡ итеүгә ынтылыш берләштерә.\nБашҡортостан халҡы, ниндәй генә ауыр һынауҙар булмаһын, һәр ваҡыт бәләкәй Ватанының ғына түгел, ә тотош иленең яҙмышы өсөн яуаплылыҡ тойоп йәшәне. Ошо күркәм йоланы дауам итеп, бөгөн республика үҙенең 100 йыллыҡ юбилейын ышаныслы ҡаршылай, иҡтисадты һәм социаль өлкәне нығыта, халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте киңәйтә, ҙур инвестиция проекттарын тормошҡа ашыра, илдең үҫешенә лайыҡлы өлөш индерә.\nБашҡортостан төрлө милләт һәм дин вәкилдәренә уртаҡ йорт булып ҡалһын өсөн барыһын да эшләргә тейешбеҙ. Беҙҙең маҡсат – быуындар бәйләнешен һаҡлау, йәштәр күңелендә Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләү, уның мәнфәғәттәрен яҡларға әҙер булыу.\nРеспубликаның барлыҡ халҡына һаулыҡ, именлек, тыныслыҡ һәм изгелек теләйем!


Туймазы районының Собханғол ауылында мәҙәниәт йорто 1961 йылда асыла\nУчреждениела балалар өсөн фильмдар, йәнһүрәттәр күһәтелә. Ошоға өҫтәп киске сәғәт етелә һәм туғыҙҙағы сеанстарҙа нәфис фильмдар ҡуйыла. Ваҡыт үтеү менән кинобудкаһында кинолар күрһәтеү туҡтатыла. Усҡа һыймалы планшеттарҙа кино ҡараусы заман йәштәре киномеханик хеҙмәтенең нескәлектәрен аңлаһын өсөн ташландыҡ хәлгә килгән кинобудканы ремонтлап, музей булдырырға ҡарар ителә\nСобханғол ауыл мәҙәниәт йорто мөдире кино күрһәтеүсе аппараттар хаҡында сәғәттәр буйы һөйләй ала. Музейға ҡуйылған Украина, школьник кинопроекторҙары яҡшы һаҡланған. Улар ярҙамында әле лә боронғо таҫмалы кинолар ҡарау мөмкинлеге бар. Тәү ҡарашҡа ябай күренгән киномеханик хеҙмәтендә әллә күпме серҙәр һәм ҡатмарлыҡтар булған. Хәҙерге һанлы техника дәүерендә улар хаҡында боронғо кино күрһәтеү ҡорамалдары янында һағынып һөйләргә генә ҡала.


Владимир Путин: “Кешеләргә һөҙөмтә мөһим, һәм алыҫ киләсәктә түгел, ә хәҙер”\n9 Май 2019, 15:59\n“Кешеләрҙе абстракт вәғәҙәләр, ведомство пландары йәки графиктар, төрлө техник мәсьәләләр ҡыҙыҡһындырмай. Улар аныҡ һөҙөмтә көткән граждандарға түгел, ә беҙгә ҡағыла. Теге йәки был сараларға аҡсаны нисек бүлеүегеҙ, ҡасан күсереүегеҙ халыҡ өсөн әһәмиәт тыуҙырмай.\nКешеләргә һөҙөмтә мөһим, һәм алыҫ киләсәктә түгел, ә хәҙер. Улар эш барғанын, уның ыңғай икәнлеген һәм һөҙөмтәлелеген күрергә тейеш. Милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн яуаплы булған вазифалы кешеләргә мөрәжәғәт итәм: граждандарға эшегеҙҙең емешен, Рәсәй ғаиләһенең, һәр кешенең тормошон яҡшыртҡан аңлайышлы һәм һиҙелеп торған үҙгәрештәрҙе күрһәтеү фарыз. Һәр ерҙә, бөтә милли проекттар буйынса башҡарма, закондар сығарыу власының системалы, йылдам эшмәкәрлеге кәрәк. Был, иң элек, социаль өлкәгә ҡағыла. Яслелә урындар булдырыу, ауылда яңы фельдшер-акушерлыҡ пункттары һәм мәҙәниәт йорттары асыу, мәктәп биналарын яңыртыу, техникумдарҙы һәм колледждарҙы модернизациялау, ҡайтанан әҙерлек һәм белемде камиллаштырыу программаларын (айырыуса пенсия алды йәшендәгеләргә һәм йәш әсәләргә) ғәмәлгә индереү, дәүләт хеҙмәттәрен заманса, һанлы юҫыҡта күрһәтеүҙе ойоштороу кеүек аныҡ күрһәткестәргә өлгәшеү шарт”, ¬ - тине Рәсәй Президенты Владимир Путин Стратегик үҫеш һәм милли проекттар буйынса совет ултырышында.