Башҡорт теленең орфоэпияһы һәм уның орфографияға бәйләнеше\nН һәм хәреф. Башҡорт телендә тартынҡы өндәр системаһы (консонантизм). Тартынҡы өндәрҙең классификацияһы. Тартынҡы өндәрҙең комбинаторлы үҙгәрештәре (ассимиляция, диссимиляция, метатеза, диэреза, сиратлашыу).\n5 Башҡорт телендә 29 тартынҡы өн бар б, п, в, ф, г, ғ, ҙ,ҡ,ң,ҫ,һ,д,т, к,с, ш,й, м, н, л, р,v, ж, з, ц,ч, щ,х,[ `](замма).Тартынҡы өндәр 3 төргә бүленә:1)артикуляция рәүеше. Улар шартлаулы, ҡуш, ышҡыулы,танау, тел эргәһе, ҡалтыраулыға бүленә.Шартлаулы өндәр б, п, д, т,к, ҡ, г,ғ,[`], ышҡыулы в, ф, ҫ,ҙ,з, с, ж, ш, щ, х,һ, й,v;танау м, н, ң һәм тел эргәһе л;ҡуш ц, ч, т;ҡалтыраулы, р.2) артикуляция урыны 3 төргә бүленә:ирен, тел, тамаҡ.Иренб, п, в, ф,б,м,v.пассив формалары ике ирен v,б, п, м,ирен-теш в,ф. тел тартынҡылары 3 төргә тел алды д, т, з, с, ҫ,ҙ,ж,ц, ч, щ, л, н, р, тел уртаһы й, к, г, тел арты ғ,ҡ, х,ң.фонемаларына бүленә.тел тартынҡылары ике төркөмгә теш һәм аңҡауға бүленә.Теш тартынҡылары д, т, з, с, ң,н,л, теш араһы ҫ,ҙ.Аңҡау тартынҡылары:алғы аңҡау ж, ш, щ, р; урта аңҡау й, к, г, артҡы аңҡау ғ, ҡ, х, ң.Тамаҡ тартынҡыһына һ.3) Тауыш һәм шау ҡатнашлығы.Шаулы Т б, п, в, ф, г, ғ, ҙ,ҡ,ҫ,һ,д,т, к,с, ш,ж, з, ц,ч, щ,х,[ `](замма),талғынТ й, м, н, л, р,ң,v.Яңғырау һәм һаңғырауға, парлы һәм парһыҙға.бүленә. Ассимиляция- эргәлә торған тартынҡы өндәрҙең артикуляцион һәм акустик яҡтан бер-береһенә оҡшашыуы.Ул 4төргә бүленә Тулы булмаған а- эргәлә торған тартынҡы өндәрҙең бер-береүенә тулы килеш оҡшашмауы, (алты). Тулы А- эргәлә торған тартынҡы өндәрҙең бер-береһенә тулыһынса оҡшашыуы(атты).Прогрессив А- эргәлә торған тартынҡы өндәрҙең алдан артҡа ҡарай йоғонто яһауы арҡаһында килеп сыҡҡан оҡшашлыҡ(алда).Регрессив- эргәлә торған тартынҡы өндәрҙең кирегә йоғонто яһауы арҡаһында килеп сыҡҡан оҡшашлыҡ.Тулы булмаған регрессив А-тартынҡы өн үҙенән алда торған тартынҡы өндө үҙенә акустик һәм артикуляцион урыны буйынса оҡшата.(иртән- иртәңге) тулы регрессив А- тартынҡы өн алда торған тартынҡы өндө тулыһынса үҙенә оҡшата(һөйләп бир- һөйләббир)\nДиссимиляция-артикуляция буйынса бер төрлө йәки яҡын өндәрҙең оҡшашмауына, оҡшашлыҡ боҙолоуға әйтәләр.һүҙ яһаусы ялғауҙар.1)исем яһаусы –лыҡ, -лек, лоҡ,лөк (берлек);2)сифат яһаусы –лы, ле, ло,лө, һыҙ, һеҙ(боҙло, боҙһоҙ).3)ҡылым яһаусы-ла, лә(көйлә, шаула)\nМетатеза-һүҙҙәрҙәге өндәрҙең урындары алмашмауы.ямғыр- яғмур, мөрйә- мөйрә.\nДиэреза-ассимиляция һәм диссимиляция һөҙөмтәһендә һүҙҙең берәй өнө йәки ижеге төшөп ҡалыу.булмаҫ-бумаҫ, булһа- буһа,тултыр-тутыр.\n7.Орфография- һүҙҙәрҙе һ уларҙың өлөштәрен дөрөҫ яҙыу өсөн ҡабул ителгән ҡағиҙәләр системаһы. Орфограффия әҙәби телдең дөрөҫ яҙыу ситемаһын тәшкил итә һ түбәндәге ҡәғиҙәләрҙе үҙ эсенә ала;1) хәрефтәрҙең дөрөҫ яҙылышы. 2.морфемаларҙың (тамыр, аффикстарҙың) яҙ.3.Һүҙҙәрҙең айырым,бергә,дефис һ һыҙыҡ ашаяҙ. 4.ҡушма һ ҡыҫҡартылған һҙҙәрҙең бергә яҙылышы.5.һүҙҙәрҙең баш хәреф менән яҙ.6.һүҙҙәрҙе юлдан юлға күсереү.7.һүҙҙәрҙе графиҡ ҡыҫҡартыу. Принциптары.Телдә ҡабул ителгән орфографик ҡағиҙә билдәле бер принциптан сығып төҙөлә. Хәҙерге баш.т орфографияһының төп принцибы булып фонетик принцип һанала(морфологик,тарихи-традицион,график һ дифференцаль) өҫтәлмә принцип булып тора.фонетик пр. Ф пр буйынса һүҙҙәр нисек ишетелә шулай яҙыла. Морфологик пр.Тамыр һүҙҙәр һ уларҙың ялғауҙары,төрлө фонетик шарттарҙа төрлөсә әйтелһә лә,бер генә төрлө яҙыла.Рус.т морфологик пр нигеҙләнгән.Тарихи-традиционпр.Һүҙҙәр бер төрлө әйтелә икенсе төрлө яҙыла. Дифференцаль прӘйтелеше буйынса бер төрлө йәки бер-береһенә яҡын булған ике һүҙәрҙе айырыу өсөн ике төрлө яҙып йөрөтөү.Туған(тел,туғандаш)-тыуған(ил,ауыл).График прСит телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙең нигеҙ телдәге графикаға һ орфографияға ҡағиҙәләре буйынса яҙылыштарына әйтәләр.\nТөп орфографик нормалар.\nМорф пр. клуб,флаг,сьезд, завод,гараж,газ һаңғырау тартын ишетелһә лә, б г ж з д хәреф яҙыла.\nИке һүҙҙән торған һ бер мәғәнә аңлатҡан һүҙҙәр бергә яҙыла: ҡыҙылғанат, ҡарағош, аҡтамыр.\nПарлы һүҙҙәр һыҙыҡса аша яҙыла;бала-саға, ағай- эне.\nМаршрут, рейстар, ике сик араны белдергән һүҙҙәр һыҙыҡса аша я: Уфа-Екатеренбург.\nТарих. Башҡорт әҙәби теленең орфографияһы тәү башлап Башҡ-н Мәғәриф ХалыҡКомиссарлыҡы эргәһендәгеҒилми мәркәз тарафынан 1923й ғәрәп ғрафикаһына нигеҙләнеп төҙөлә.Унда һуҙынҡы һ тартынҡы өндәрҙе белдереүсе хәрефтәрҙең яҙылышы билдәләнелә. Был орфография башҡорт яҙыуына фоонетик принципты нигеҙ итеп ала. 1928й раҫлана.\nБашҡорт алфавиты латин графикаһына күскәндән һуң, 1930й яңы орфография төҙөлә.\nХәҙерге алфавит осоро 1940й башлана.Мәктәптәрҙә уҡыу-уҡытыу һ грамотоға өйрәтеү өсөн РУС графикаһына нигеҙләнгән алфавит индерелә. Баш.теле өсөн өҫтәлмә хәрефтәр алына;Ө Ә Ү Ҫ Ҙ Һ Ң Ҡ Ғ.\n8. башҡорт телендә һүҙ баҫымы үпкәнән килгән тындың көсөнә бәйләнгән.Шуның өсөн экспираторлы йәки динамик баҫым тип йөрөтәләр.Баш.т. баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә төшә.Һүҙгә ялғау ҡушҡан һайын баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ялғауына күсә.\nХәбәрлек ялғауҙары менән ҡылымдың зат ялғауҙары баҫымһыҙ була.(риза-мын,уҡый-быҙ,бир-мәнек)\nБер такт эсендәге баҫымһыҙ әйтелгән һүҙ баҫымы һүҙ алдында торһа проклитика тип атала. Башҡорт телендә ҡайһы бер сифаттар,алмаштар, һандар йыш ҡына,үҙенән һуң килгән баҫымлы һүҙгә эйреп, проклитика булып киләләр. Әгәр баҫымһыҙ һүҙҙәр баҫымлы һүҙҙең аҙағынан киләләр икән, ул саҡта бындай һүҙҙәр энклитика тип атала.\nБашҡорт теленең орфоэпияһы һәм уның орфографияға бәйләнеше.\nБашҡорт орфоэпияһы ҡағиҙәләрҙе хаҡлап дөрөҫ һөйләү,ә орфография яҙыу нормалары.Башҡорт теленең яҙылышы башҡорт йәнле һөйләү теленең әйтелеш принцибенө, йәғни орфоэпик нормаларға ҡоролған.ҡай бер һүҙҙөр нисек ишетелә шулай яҙыла:төлкө, ҡариҙел, ағиҙел, олатай, ҡарағас.һүҙҙәрҙең өйтелешенән сығып уларҙың дөрөҫ яҙылышын билдәләгән саҡта орфография һәр ваҡыт һөйләмдөн һәм телмәр ағышынан айырып ала һәм яңғыҙ бер һүҙҙең һәм уның ялғауҙарының дөрөҫ яҙылышын ғына билдәләй: ҡоро утын.Әйткән ваҡытта ҡорутын булып ишетелә, сөнки о өнө төшөп ҡала, яҙығанда ҡороутын тип яҙыла. Шулай итеп, дөрөҫ яҙылышын билдәләгәндәһәм законлаштырғанда орфография һәр ваҡыт һүҙҙәрҙең һәм формаларҙың яңғырауынан сығып эш итә һәм билдәле бер система буйынса һүҙҙең айырым әйтелешен дөрөҫ яҙыу өсөн закон итеп нығыта.ярғанат, балғалаҡ.һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын билдәләү өсөн,орфография уларҙың айырым саҡтағы әйтелешен нигеҙ итеп ала, ә орфоэпия дөрөҫ әйтелешен билдәләү өсөн йәнле телмәрҙә айырым һүҙҙәрҙең әйтелешендәге типик үҙгәрештәрҙе лә,бер интонация менән әйтелгән бер нисә һүҙ эсендәге типик үҙгәрештәрҙе лә нигеҙ итеп ала.Шул рәүешлеорфоэпия менән бер һүҙ эсендәге өндәрҙең үҙгәрештәрен ҡарау менән генә сикләнмәй, өндәрҙең үҙгәрешен,һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр эсендә, йәғни телдең динамикаһын да алып өйрәнә.


25-26 августа Өфөлә ҡан тапшырыу буйынса хәйриә акцияһы үтәсәк\n23 Август 2011, 11:30\n1 сентябрь — Белем көнө алдынан «Һайлау» интерактив уҡытыу үҙәге «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе ҡанаты аҫтында «Ғүмер бүләк итеүселәр» акцияһын үткәрә. Акция 25-26 августа Республика ҡан тапшырыу станцияһында үтәсәк. Өфөлә үҙ теләгең буйынса бушлай ҡан һәм уның компоненттарын тапшырыуҙы пропагандалау һәм донорлыҡты үҫтереү — уның төп маҡсаты.\nХәйриә акцияһы дауамында йыйылған донорҙар ҡаны Республика балалар клиник дауаханаһының онкология бүлегенә тапшырыласаҡ.\nКүсмә ҡан әҙерләү пункты 25-26 августа 9-14 сәғәттәрҙә Өфөнәң Моторҙар эшләүселәр һарайы алдындағы майҙанда эшләйәсәк.


Әсә » Башкортостан кызы\n«Рәхмәт, яҙмыш, һәр бер һынауыңа!»\nУн һигеҙ йыл буйы бер матур ҡалыпта – уҡытыусы ролендә йөрөп өйрәнгән ханыма элекке хеҙмәттәштәре хәҙер, үҙгәргәнһең, тип аптырай. Яңы тормош башлағас, уға, ысынлап, донъяға ҡарашын ғына түгел, үҙен тотошон ҡырҡа үҙгәртергә тура килә. Сөнки көн...\nҒашиҡтар көнөндә тыуған Шәрифә Һөйөндөк ҡыҙы Хисмәтуллина күркәм юбилейын – 90 йәшен билдәләне. Оло йөрәкле ҡатынға ысынында мөхәббәтле, бәхеткә тулы яҡты ғүмер насип була. Сабыр аҡылы, эшһөйәрлеге, ярата һәм яраттыра белгән саф йөрәге менән яулай...\nЙыһан ҡануны – изгелек\n...Үткән быуаттың 60-сы йылдары. Ҡояшлы Үзбәкстандың Фирғәнә өлкәһендәге Федченко ҡасабаһында Ғәлибай тигән тырыш шахтер ғаиләһе йәшәй. Йомшаҡ күңелле, йөрәгендә динебеҙ тәғлимәттәрен йөрөткән ҡатыны Мәҡмүнә менән биш бала үҫтерәләр. Ғаилә...\nРубрика: Эшҡыуар ҡатын-ҡыҙ / Тотош уҡырға\nШундай кешеләр була: улар янында тыныс, рәхәт, күңелең илаһи бер һиллек менән тула. Уларҙың бар булмышы йәмдән, ҡоттан, йылылыҡтан туҡылған кеүек. Рәйсә апайҙың аяҙ күкте хәтерләткән зәңгәр күҙҙәренән түгелгән нурға арбалып, талғын ғына әңгәмәһен...


Федераль һабантуй Екатеринбургта үтәсәк\n23 Июнь 2011, 13:07\n1-2 июлдә Екатеринбургтың «Локомотив» стадионында 11-се Федераль һабантуй үтәсәк. Рәсәйҙең 60 төбәгенән йыйылған 1,5 мең самаһы кеше байрам ҡунағы буласаҡ.\nФестиваль программаһына ярашлы, 1 июлдә (йома көндө) ҡалала күргәҙмә экскурсиялар, театрлаштырылған тамашалар һәм концерттар үтәсәк, ә киләһе көндө стадионда милли ихаталар, халыҡ кәсептәре һәм һөнәрселек предметтары экспозицияһы йәйелдереләсәк, спорт ярыштары һәм халыҡ уйындары (бағанаға менеү, тоҡтар менән көрәшеү, көршәк ватыу, күнәктәр менән йүгереү, көрәш) үткәреләсәк, Башҡортостан, Татарстан һәм Свердловск өлкәһе сәнғәт оҫталарының концерты буласаҡ.\nБашҡортостан Республикаһының Свердловск өлкәһендәге Даими вәкиллеге байрамға үҙ майҙанын әҙерләйәсәк, тип көтөлә.\nАттарҙа дефиле ла планлаштырыла: стадион буйлап 10 һабыйлы үтәсәк, ә аҡ аттағы һыбайлы байрам әләмен күтәрәсәк.\nФедераль Һабантуй Рәсәйҙа 2000 йылдан башлап үткәрелә. 2003 йылда ул Бөтә донъя фольклор-мәҙәни мираҫы булараҡ ЮНЕСКО программаһына индерелде. «Һабан байрамы» — бихисап Рәсәй халҡының яратҡан байрамдарының береһе. Татар һәм башҡорт халҡы йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлау, үҫеп килеүсе йәш быуынды халыҡ мәҙәниәте башланғыстары менән таныштырыу, уға ылыҡтырыу фестивалдең төп маҡсаты булып тора. Ҡағиҙә булараҡ, ил һәм Рәсәй төбәктәре етәкселәре һабантуй ҡунаҡтары була.


ЯУГИРҘӘР – МӘҢГЕ ХӘТЕРҘӘ\n15 Февраль 2020, 22:14\n“Афған яуы тарихта Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы иң ҡан ҡойошло һуғыш. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, унда 15 меңдән ашыу кеше һәләк булған, – тине хакимиәт башлығы Марс Кашапов үҙенең сығышында. – Салауат районынан Афғанстанда 139 егет интернациональ бурысын үтәгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың икәүһе ошо һуғышта һәләк булды”.Бөгөн район мәҙәниәт йортонда Совет ғәскәрҙәренең Афғанстан еренән сығарылыуының 31 йыллығына арналған сарала яуҙа һәләк булған егеттәрҙең ата-әсәләренә иғтибар күрһәтелде.\n“Афған яуы тарихта Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы иң ҡан ҡойошло һуғыш. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, унда 15 меңдән ашыу кеше һәләк булған, – тине хакимиәт башлығы Марс Кашапов үҙенең сығышында. – Салауат районынан Афғанстанда 139 егет интернациональ бурысын үтәгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың икәүһе ошо һуғышта һәләк булды”.\nАфғанстан Демократик Республикаһы биләмәһендә интернациональ бурысын үтәгән егеттәребеҙ: Татар Малаяҙынан Данил Халиҡов һәм Нәсибаштан Илмир Шакиров тыуған яғына иҫән ҡайта алмай. Ни бары 19 йәшендә генә улар һуғышта батырҙарса һәләк була.\nБөгөн район мәҙәниәт йортонда Совет ғәскәрҙәренең Афғанстан еренән сығарылыуының 31 йыллығына арналған сарала Илмирҙың әсәһе Рая Шакироваға (һүрәттә) район Хакимиәтенән матди ярҙам күрһәтелде. Үкенескә күрә, Данилдың әсәһе Рәмзиә Халиҡова был сарала быйыл ҡатнаша алманы, былтыр ул вафат булды.\nРайон башлығы Марс Кашапов шулай уҡ Төньяҡ Кавказда хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған егеттәрҙең ата-әсәләре Гөлйөҙөм Ғибаҙуллина, Рима Рәхимова, Рәйес Ғәтиәтуллин, Роза Закироваға ла аҡсалата конверттар тапшырҙы. Салауат районының хәрби хәрәкәттәре ветерандары берлеге рәйесе Рөстәм Хөснуллин уларға бағыусы-эшҡыуар Артур Закировтан бүләктәр бирҙе.


"Ҡалған балаларым өсөн йәшәргә тырышам"\n23 Ноябрь , 16:30\nЯнғында ирен һәм балаһын юғалтҡан ҡатын бөгөн уларҙы ерләне...\nКисә Стәрлетамаҡ ҡалаһында булған ҡурҡыныс янғын тураһында хәбәр иткәйнек. Ҡалала урынлашҡан шәхси йортта төн уртаһында ут сыға. Өйҙә был ваҡытта 34 йәшлек ғаилә башлығы һәм өс бала була. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ир кеше һәм 12 йәшлек малай һәләк була, ике бала ҡотолоп ҡала.\nӘсәй кеше был ваҡытта эштә була. Ирина Ғ. белдереүенсә, ул быяла заводында эшләй, ә ире “Магнит” селтәрендәге бүлеү үҙәгендә келәттә эшләгән. Янғын сыҡҡан көндө ир ҡатынын эшкә алып бара ла үҙе балалары янына ашыға.\nИрен һәм балаһын юғалтҡан ҡатындың әле шок хәлендә булыуы аңлашыла. Өйө яныуы һәм яҡындарының һәләк булыуы тураһында уға күршеләре хәбәр итә. Ул эшкә киске 8-се яртыла киткән, ул саҡта барыһы ла һәйбәт булған. Янғындың нимәнән сығыуын әйтә алмай.\n– Һаман айный, нимә булғанын аңлай алмайбыҙ. Кесе улым бәләкәй – аңлай ҙа кеүек, онотоп та ебәрә. Ә 14 йәшлек ҡыҙым шок хәлендә. Ул бик ауыр кисерә, үҙенә бикләнде. Мин өс балам өсөн тынысланырға тырышам. Иң ҙур ҡыҙыбыҙ Ҡазанда уҡый, бөгөн ерләүгә ҡайта. Беҙгә бик ауыр, – ти Ирина.\nАлдан хәбәр итеүебеҙсә, 14 йәшлек өлкән ҡыҙ иң беренсе булып уянған һәм ҡустыһын өйҙән сығарған. Күршеһенә йорттоң мансарда ҡатында бәләкәй ҡусытыһы ҡалыуы тураһында әйткән. Ир өй стеналары буйлап менеп, баланы ҡотҡарған.\nБик үкенесле, тыштағы 12 йәшлек малай ни сәбәп менәндер кире өйгә инеп киткән һәм ҡабат сыға алмаған. Ғаилә башлығы ла янғында һәләк булған.\nБыл ғаиләне һәр кем тик ыңғай яҡтан ғына телгә ала.\n– Күп балалы, тәрбиәле, итәғәтле ғаилә. Аталары ла, әсәләре лә - һәйбәт кешеләр, эшләп йөрөйҙәр ине, – тигән улар тураһында ҡыҙҙары уҡыған мәктәптә.\nҒөмүмән, күршеләре лә уларҙы яҡшы кешеләр тип ҡылыҡһырлай. Шуныһы, 2019 йылда уларға янғын тураһында иҫкәртеүсе ҡулайлама бирелгән булған, әммә улар уны ни эшләптер ҡуймаған. Бәлки, ваҡытында ҡуйып, батарейкаларын тикшереп торһалар, бындай фажиғә булмаҫ та ине лә бит...\nСтәрлетамаҡ ҡалаһы мэры Рөстәм Ғәзизов был ваҡиғаға ҡарата үҙ фекерен белдерҙе. Ул, ғаиләгә бөтә яҡлап та ярҙам күрһәтеләсәк, тине.\n“Йыл һайын беҙ янғындарҙа күпләп кеше юғалтабыҙ, балалар һәләк була. Бер яҡтан, янғын тураһында бөтәбеҙ ҙә бөтәһен дә беләбеҙ кеүек, улар тураһында хәтерләтеп торһалар, йән дә көйөп китә. Шул уҡ ваҡытта, практиканан күренеүенсә, беҙ ҡағиҙәләрҙе бик үтәмәйбеҙ. Фажиғә һәр кем менән булырға мөмкин. Үҙеңде янғында нисек тоторға кәрәклеген белергә кәрәк. Быға мәктәптә уҡытыу ғына етмәй, ғаиләлә лә ошо турала һөйләшергә кәрәк. Үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ”, – тип яҙҙы ул.\nБөгөн янғында һәләк булған ир менән малайҙы ерләнеләр. Беҙ ғаиләнең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.\nФото: социаль селтәрҙән.


Башҡортостан йылғаларында һыу кимәленең кәмеүе күҙәтелә // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nБашҡортостан йылғаларында һыу кимәленең кәмеүе күҙәтелә\n17:36, 26 августа 2016 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостан йылғаларында һыу кимәленең кәмеүе күҙәтелә Фото: автор фотоһы\nӨФӨ, 2016 йыл, 26 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостанда йылғаларҙың һайығыуы күҙәтелә. Республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, был йәйҙең ҡоро килеүенә бәйле.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының республика буйынса баш идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 27 августа Бөрө ҡалаһы эргәһендәге Ағиҙел йылғаһында хәүефле күренеш — һыу кимәленең кәмеүе көтөлә. Ун көн буйына бында һыу кимәле биш сантиметрҙан кәмерәк буласаҡ. 25 августа иртән ошо күрһәткес минус 13 сантиметр тәшкил иткән, был күп йыллыҡ күрһәткестәрҙән 46 сантиметрға кәмерәк. Шундай тарихи минимум 2012 йылдың 19 авгусынан 24-нә тиклем теркәлгән.\n17 августан Өфө эргәһендәге Ағиҙел йылғаһында һыу кимәленең кәмеүе дауам итә — минус 138 сантиметр. Тарихи минимум — минус 161 сантиметр 2012 йылдың сентябрь айында теркәлгән. Ҡариҙел йылғаһында ла ошондай уҡ күренеш күҙәтелә.\nВедомствола билдәләүҙәренсә, киләһе аҙнала ла йылғаларҙа һыу кимәленең кәмеүе дауам итә.\nТеги: һыу кимәле,ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы


Төҫлө металл булһынмы ул, ҡарамы - сит кеше иҫәбенә бай ыу теләге менән яныусылар өсөн был алым һаман да иң уңайлыла рҙан һанала. Иң үтемле "тауар" - электр сымдары: быйыл ғына\nреспубликала 300 мең метрҙан ашыу электр сымы урланылған. Э лектр тогы һуғыуҙан үлеү осраҡтары күп булыуы ла енәйәтселәр ҙе туҡтатмай. Үҙ эшмәкәрлектәре менән улар ҙур иҡтисади зыян\nкилтереп кенә ҡалмай, предприятие эштәренә ҡамасау яһай һәм\nтехноген авария ҡурҡынысы тыуҙыра.\nБыл енәйәтсел ҡул һуҙыуҙарҙы нисек итеп туҡтатырға БР Эс ке эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ошо\nкөндәрҙә министрлыҡ башлығы Рафаил Диваев, иҡтисади үҫеш һә м сәнәғәт министры Валентин Власов, "Башнефть", "Баштрансгаз ", "Башкирэнерго" предприятиелары етәкселеге ҡатнашлығында ү ткән ведомство - ара кәңәшмәлә ошо проблема тураһында һүҙ ал ып барылды.\nМеталдың был тиклем популяр булыуының сәбәбе нимәлә һуң Уны ҡабул итеү пункттарының күбеһе йәшерен эшләй, хужалары ғәҙәттә металдың ҡайҙан килеүе менән ҡыҙыҡһынмай, закон буйы нса тейеш булған документтар барлығын да тикшермәй. Тимәк бу рҙарҙың ҡулы бәйләнмәгән: сым алып киләһеңме, самолет ҡанаты мы - бер ниндәй һорауһыҙ ҡабул итәсәктәр.\nТөҫлө һәм ҡара металды һаҡлау, эшкәртеү һәм һатыу эшмәкәр леген БР Иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт министрлығы лицензиялай. Бөгөн республика биләмәләрендә металл һыныҡтарын йыйыу һәм һ аҡлауға рөхсәте булған 79 предприятие һәм уның 127 филиалы э шләй. Ҡалғандырының - ә улар байтаҡ ҡына - тейешле лицензияһ ы юҡ. Быйыл 142 легаль булмаған металл ҡабул итеү пункты ябы лды, 200 тоннанан ашыу металл һыныҡтары тартып алынды.\nМеталға булған ҡыҙыҡһыныуҙың кәмемәүенең икенсе сәбәбе - сәнәғәт ҡорамалдары, электр сымы линиялары һәм башҡаларҙың н асар һаҡланыуында, еңел юл менән аҡса эшләргә яратыусылар ош оноң менән файҙалана ла инде. Кәңәшмәлә яңы һаҡлау системала ры тураһында ла һүҙ алып барылды. Был һорау менән Рәсәй Эсек\nэштәр министрлығының "Охрана" ғилми - тикшеренеү үҙәгенең Н овосибирск филиалы хеҙмәткәрҙәре шөғөлләнә. Үҙәк директоыр А лександр Мамаев кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы был йәһәттән уника ль яңылыҡтар менән таныштырҙы.\n... Республикала быйыл теркәлгән төҫлө һәм ҡара металдар ға ҡул һуҙыу осраҡтары 1350 - нән ашыу. Металл урлау буйынс а 900 факт асыҡланған, 780 кеше яуаплылыҡҡа тарттырылған.


Материалы за Март 2016 года » Страница 2 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Материалы за Март 2016 года » Страница 2\nТормошо - һүнмәҫ усаҡ16.03.2016\nУраҙ мәктәбендә 38 йыл ғүмерен мәғариф системаһына бәйләгән ябай ауыл уҡытыусыһы, «Яйыҡ» гәзите ойошторған Х. Юлдыбаева исемендәге премия лауреаты Фәриҙә Ситдиҡованың «Тормошом - һүнмәҫ усаҡ» тип аталған китабының исем туйы үтте. Автор фәһемле, тулы ҡанлы тормошта йәшәгән ауылдаштары, райондаштары тураһындағы мәҡәләләрен, һүрәтләмәләрен, хикәйә-шиғырҙарын китабына туплаған. Ураҙ ауылының Афған ветерандары хаҡындағы мәҡәләләрен, шиғырҙарын да тыныс ҡына уҡыуы мөмкин түгел.\nФәриҙә Фәрмүт ҡыҙы 1955 йылдың 25 октябрендә Ҡалуй ауылында, ябай колхозсы ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. Әсәһе ҡарынында уҡ атайһыҙ ҡалған ҡыҙыҡай бала саҡтан тормоштоң әсе-сөсөһөн татып өлгөрә. Ләкин ниндәй генә ауырлыҡтар булмаһын, Вазифа апай ике ҡыҙына ла ел-ямғыр тейҙермәй, уларҙы аяҡҡа баҫтырып, лайыҡлы кешеләр итеп тәрбиәләй.\n10 март көнө ҡот осҡос ваҡиға булды - Учалы ҡалаһының Горнозаводская урамындағы тимер юлы аша сыға торған урында «Лада Гранта» автомобиле тепловозға бәрелә. Машинаның иҙмәһе иҙелә, ярар ҙа водитель иҫән ҡала - «Ашығыс ярҙам» менән шундуҡ дауаханаға оҙатыла. Шаһиттарҙың раҫлауынса, водитель тулыһынса үҙе ғәйепле - светофорҙың тыйыу сигналын ниңәлер иңҡар итеп йән-фарман хәрәкәт итә, шлагбаумды урап үтә. Ярар ҙа, исмаһам, тепловоз яй барған була, кире осраҡта иҫән ҡалырға бөтөнләй өмөтө булмаҫ ине. Тикшереү бара.\n- Зинһар, алабарланмағыҙ, переезда тимер юл составтарын үткәрегеҙ! - тип мөрәжәғәт итте социаль селтәрҙәрҙә бер тепловоз машинисы. Эйе, бындай осраҡтарҙа еңмешләнеү, «егетләнеү» бик насар тамамлана!\nУт менән уйнамайыҡ16.03.2016\n9 мартта район хакимиәтендә эпизоотия хәле (малдар араһында йоғошло сирҙәр таралыу) һәм төбәгебеҙгә мал ҡайтарғанда ветеринар-санитар талаптар күҙәтелеүгә бағышланған кәңәшмә үткәрелде. Ветеринария белгестәре, хужалыҡ етәкселәре һәм башлыҡтары, малсылыҡ менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙар, хоҡуҡ һаҡлау органдары вәкилдәре, журналистар саҡырылды.\nБаштан уҡ билдәләргә кәрәк: киҫкен һәм хроник йоғошло ауырыуҙар буйынса районыбыҙҙа хәл бөгөнгө көндә имен. Шөкөр! Әммә бындай күренеш үҙенән-үҙе килеп сыҡмай, белгестәрҙең, урындағы властарҙың тырышлығы, халыҡтың аңлылығы һөҙөмтәһе был. Һәм саманан тыш тынысланырға һис тә форсат юҡ. Хатта яҡын күршеләр әленән-әле бәләгә тарый. Был хаҡта ҡала-район ветстанцияһы начальнигы Салауат Исламов доклад яһаны:\n-Рәсәйҙә эпизоотия хәле ҡатмарлы. 2015 йылда ауыл хужалығы малдарында 560 бруцеллез таралыу усағы асыҡлана. Беҙгә күрше төбәктәрҙә лә бар: Силәбе өлкәһендә - 8, Ырымбур өлкәһендә - 2, Татарстан Республикаһында 1 ин-фекция усағы. Быйыл да Силәбе өлкәһенең Нағайбаҡ районында яңы бруцеллез таралыу нөктәһе асыҡланды.\n1943 йылдың ғинуар айында Раздорская станицаһы (Ростов өлкәһенең Усть-Донецкий районы) өсөн барған яуҙа 300-сө уҡсылар дивизияһының 700-ҙән ашыу яугиры һәләк була. Уларҙы ошонда уҡ туғандар ҡәберлегендә ерләйҙәр. 80-се йылдарҙа һалдаттарҙың исем-шәрифтәрен тергеҙеү буйынса эш башлана. Яҡташыбыҙ Алик Садиҡов 1943 йылда «ҡара ҡағыҙ»ы килгән, ҡайҙа һәм нисек һәләк булыуы билдәһеҙ олатаһы буйынса мәғлүмәттәр эҙләй. Дөрөҫөрәге, был эште уның атаһы, туғандары башлаған була, әммә бер ниндәй ҙә һөҙөмтәләргә ирешә алмайҙар. Электрон архивтар аша Мулдаш ауылы кешеһе Усман Ғариф улы Садиҡовтың 300-сө уҡсылар дивизияһы составында булыуы асыҡлана. Алик Садиҡов Салауат ҡустыһы менән Раздорская станицаһына барып, олаталары ерләнгән ҡәберлекте күреп ҡайталар. Алынған мәғлүмәттәр буйынса 700-ҙән ашыу кешенең 400-гә яҡыны Башҡортостандан, ә уларҙың 40-тан ашыуы Учалы районынан булыуы асыҡлана. Алик Әрһәз улы, уның кеүек олаталарын, аталарын эҙләүсе, ҡәберлеккә барып ҡайтырға теләүсе кешеләр табылыр, тип Учалы яугирҙарының исемлеген гәзиттә биреүҙе тәҡдим итте. Тулыраҡ мәғлүмәт алыу буйынса Алик Садиҡовтың үҙенә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Телефоны - мөхәрририәттә.\nҮлемдең исеме - «фанфурик»14.03.2016\n9 мартта муниципаль район эргәһендәге Йәмәғәт советы Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының БР төбәк бүлексәһе менән берлектә ултырыш үткәрҙе. Бөгөнгө көндә милләтебеҙ киләсәге өсөн иң көнүҙәк тема - алкоголизм менән көрәш темаһы ҡаралды.\nҮҙәк ҡала дауаханаһының баш табибы Рәмил Ғибәҙәтов байтаҡ аяныс хәл-ваҡиғалар тураһында бәйән итте. Уның фекеренсә, төп бәлә - фальсификацияланған, легаль булмаған спиртлы продукцияның киң таралыуы. Ысынға оҡшаған шешә эсендә лә спиртлы эсемлектәр һатыла (йәнәһе лә, «Ҡаҙағстандыҡы»), әммә иң ҡаҡшатҡаны - «фанфуриктар». Саҡ ҡына экскурс яһап, был хәшәрәт тураһында ентекләберәк аңлатма бирергә кәрәктер. «Фанфурик» - эскеселәрҙең телендәге жаргон һүҙ, бәләкәй һауыттағы (ғәҙәттә 100 миллилитр) парфюмер-косметик йә техник шыйыҡса\n. Рәсәйҙә быны белмәгән кеше юҡтыр - инструкцияһында яҙылғанса тәнгә һөртөү өсөн түгел, эсеү өсөн һатып алалар уны.\nСапҡан - уҙыр, ятҡан - ҡалыр14.03.2016\nҒаилә башлығы ғүмере буйы колхозда алдынғы тракторсы, хужабикә - ал-ял белмәҫ һауынсы, быҙау ҡараусы булған Кәримовтар ғаиләһе балаларҙы эшһөйәрлеккә кесе йәштән өйрәтә. Фәнил улдары ла мәктәпте тамамлағас шофер һөнәрен үҙләштерә. Оло тормош юлына баҫырға торған йәш егет Себер яҡтарына сығып китә. Быраулаусы ярҙамсыһы булып эшләгән Фәнил биш йылдан кире тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта.\n- Ауылға ҡайтҡас та, ҡайҙа эшкә барырға, тигән һорау тыуҙы. Ер, ауыл хужалығы күңелгә яҡын булғас ошо тармаҡта үҙ эшемде асырға ниәтләнем. Себер тарафтарынан, шулай уҡ бында хеҙмәт биржаһынан алған аҡсаны туплап ДТ-тракторы, комбайн, йөк автомобиле, сәскес, һуҡа һәм башҡа кәрәк-яраҡ һатып алдым, - ти әңгәмәсем.\nЯҙ байрамы менән, ҡатын-ҡыҙҙар!04.03.2016\nХалыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән ихлас ҡотлауҙарҙы ҡабул итеп алыƒыҙ!\nБыл матур яҙғы байрамда бөтә ир-егеттәрҙе ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙға булған һөйөү һәм хөрмәт берләштерә. Һеҙ беҙгә дәрт һәм дарман бирәһегеҙ. Йәмәғәт тормошонда актив ҡатнашаһығыҙ, производствола, ауыл хужалығы өлкәһендә ҙур уœыштарға өл-гәшәһегеҙ, шул уҡ ваҡытта уңған хужабикә, усаҡ йылыһын һаҡлаусы хәстәрлекле әсә лә булып ҡала беләһегеҙ. Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә алдынғылыҡты бирмәй-һегеҙ, бизнес һәм власть даирәһендә лә үҙегеҙҙе ҡыйыу тотаһығыҙ. Гүзәлдәребеҙ спорт һәм ижади уңыштары менән дә һөйөндөрә. Ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың тылсымлы ҡулдары менән ҡала-ауылдарыбыҙ йылдан-йыл матурая.\nБөгөн беҙ Бөйөк Ватан һуғышында киләсәгебеҙ өсөн үҙҙәрен аямай алышҡан ветеран ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ алдында баш эйәбеҙ. Ҡаһарманлығығыҙ беҙҙе һоҡландыра. Тыныс тормошта йәшәүебеҙ өсөн һеҙгә мең рәхмәтлебеҙ. Ошо дәһшәтле йылдарҙа ал-ял белмәй районыбыҙ именлеге, уның киләсәге өсөн тырышҡан тыл ветерандары ла оло хөрмәткә лайыҡ.\nКүңел йылыһы, бөтмә¾ энергия, ихтыяр көсө, иртәгәһе көнгә ышаныс, һөйөү бүләк иткән өсөн ысын күңелдән рәхмәт һүҙҙәрен еткерәм. Һеҙгә һаулыҡ, яҡындарығыҙҙың ихтирамын, тыныслыҡ, именлек, мөхәббәт теләйем.\nрайон хакимиәте башлығы.\nБурыстарын намыҫ менән үтәүселәр01.03.2016\n«Учалылар Афғанстанда. Беҙҙе ваҡыт үҙе һайланы...» тигән китапҡа тµрлµ сәбәптәр арҡаһында бер нисә егет инмәй ҡалды. Шундай егеттәрҙең береһе - Фәнүз Фәрүәз улы Абдрахманов. Фәнүз 1961 йылдың 14 ғинуарында Учалы ауылында донъяға килә. Урта мәктәпте тамамлағас, 22-се ауыл хужалығы һµнәри-техник училищеһында тракторист һµнәрен үҙләштерә.\nУчилищены тамам-лағас, хәрби комиссариаттан автомәктәпкә уҡырға ебәрәләр. 1979 йылдың 7 майында егетте ағай-энеләре, дуҫтары армия хеҙмәтенә оҙаталар. Һауа-десант ғәскәрҙәренә эләгә. Декабрҙең унына тиклем Белоруссияла хеҙмәт итә. Был кµн егеттең хәтерендә мәңгелеккә ҡала.\nТап шул кµндµ уларҙы тревога буйынса уятып, үҙҙәренә беркетелгән машиналарға боеприпастар тейәтеп ҡайҙалыр алып китәләр. 600 километр юл үткәс, «Быково» аэропортында туҡтаталар. Тиҙҙән Чимкентҡа самолетта осалар. Бында ике аҙна булалар. Ошо осорҙа уларҙы кµн дә тревога менән уяталар, хатта ике кµн автоматтар ҡосаҡлап самолетта уҙғаралар.\nБыл донъяла ниҙәр бар?01.03.2016\nb]Ысын булһа, Совет армияһы һәм Хәрби-диңгеҙ флотының 98-се йыллығына бағышланған митингыла Дәүләт Думаһының коммунистар фракцияһы етәксеһе Геннадий Зюганов ҡурҡыныс һандар тураһында бәйән итте: 2015 йыл илебеҙҙән 20 триллион һумға сеймал һәм тауарҙар экспортҡа сығарыла һәм шуның 8 триллионы ғына дәүләт бюджетына эләгә, ҡалғаны олигархтарҙы һәм уларҙың ҡуштандарын һимертеүгә китә. Нисбәт ундай икән, илдең минераль-сеймал базаһын национализациялау тураһында тәҡдимдәренә ҡуш ҡуллап ризабыҙ![/b]\nЧемпиондар сәхнә түрендә01.03.2016\nҠала филармонияһының тамаша залы Олег Газманов башҡарыуындағы дәртле «Рәсәй!» йыры аҫтында ҡулдарына флагтар тотҡан йәш спортсылар менән тулды. Районыбыҙҙа тәүге тапҡыр уҙғарылған «Чемпиондар балы» ошолай асылды. Эйе, Учалы данлыҡлы бейеүселәре, йырсылары менән генә түгел, ә йыл һайын республика, бөтә Рәсәй кимәлендәге ярыштарҙа еңеүсе һәм призер булыусы көслө спортсылары менән дә билдәле. Хөрмәт һәм рәхмәт һүҙҙәрен яуҙырырлыҡ тренерҙарыбыҙ, юғары уңыштарға ирешеүсе, көслө спортсыларыбыҙ төбәгебеҙҙә бихисап.\nҠала-районыбыҙҙа спортты үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Каратэ, дзюдо, бокс, баскетбол, волейбол, көрәш, байдарка һәм каноэла ишкәк ишеү секциялары уңышлы эшләп килә. Бер-нисә йыл элек кенә барлыҡҡа килгән «Родео» тау саңғыһы комплексы халыҡ араһында популярлыҡ яулап өлгөрҙө. «Таусы» боҙ аренаһы ла буш тормай. Йылдан-йыл бассейнға йөрөүселәр һаны арта. 2014 йылда Мәҙәниәт һәм ял паркында универсаль спорт-уйын майҙансығы асылды, унда төрлө саралар уҙа. Дөйөм тырышлыҡ менән үткән йылда яҡтыртылған саңғы-роллер трассаһы булдырылды. Ҡышын унда саңғысылар елдерһә, йәйен ролик һәм велосипедта йөрөргә яратыусылар саф һауа һулаясаҡ.


Ғәбделхәмит I (1725 йыл — 7-се апрель, 1789 йыл ), (ғосманса عبد الحميد اول — Abd ül-Hamîd-i evvel, төрөксә — Birinci Abdülhamit), Ғосман империяһының 27-се солтаны. Ул — солтан Әхмәт III-сенең улы, 1774-се йылдың 21-се ғинуарында ағаһы Мостафа III-сенән һуң тәхеткә ултыра.\nОҙайлы ваҡыт дауамында һарайҙа дәүләт эштәренән ситтә тороу Ғабдул-Хәмитте диндар, Хоҙайҙан ҡурҡыусы һәм мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә яй кешегә әйләндерә. Уның тәхеттә ултырыуы ваҡытында дәүләттең иҡтисади сығанаҡтары янычарҙарға ғәҙәти хеҙмәт хаҡын түләргә аҡса етмәҫлек дәрәжәгә барып етә.\nҒәбделхәмит солтан тәхеткә ултырғандан һуң бер йыл да үтмәй, Рәсәй менән һуғыш башлана. Төрөктәр Козлуджа янында еңелә һәм 1774 йылдың 21 июлендә Көсөк-Ҡайнарсы солох килешеүенә ҡул ҡуйырға мәжбүр була. Был килешеүгә ярашлы, Рәсәйгә Ҡара диңгеҙҙә хәрби-диңгеҙ флоты булдырырға, Балҡан һәм Ҡырым ярымутрауҙарында йәшәгән Ғосман империяһының мосолман булмаған халҡына үҙ тәьҫирен йәйергә хоҡуҡ бирелә.\nЕтди еңелеүҙәр Ғәбделхәмитте административ һәм хәрби реформалар үткәрергә мәжбүр итә.\nСирияла һәм Мореяла баш күтәреүселәргә ҡаршы көрәштә ҡайһы бер уңыштар Рәсәй тулыһынса үҙ ҡарамағына алырға ниәтләгән Ҡырымды юғалтыуҙы ҡаплау алмай. 1787-се йылда Рәсәй менән ҡабаттан һуғыш башлана. Был һуғышта 1788-се йылдан Австрия ла ҡатнаша. Әммә Австрия императоры Иосиф II тулыһынса Бөйөк Екатерина II яғында була һәм уның Ҡырымға еңеүле һөжүменә булышлыҡ итә.1788-се йылда Рәсәй Очаков ҡалаһын тартып ала.\nСолтан Ғәбделхәмит I, Очаковтың ҡолауынан уң 4 ай үткәс, 64 йәштә апоплексия һуғыуынан вафат була.


Өфөлә ҡала журналистар конкурсы иғлан ителгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә ҡала журналистар конкурсы иғлан ителгән\n11:19, 2 августа 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә журналистарҙың Республика йылына арналған ҡала конкурсы үтәсәк. Ул БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ менән берлектә Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте менән иғлан ителгән.\nКонкурстың төп маҡсаты һәм бурыстары: Башҡортостандың һәм Рәсәй Федерацияһының иҡтисади, социаль, спорт һәм мәҙәни тормошонда Өфө ҡалаһы ҡала округының ролен һәм әһәмиәтен билдәләү; баш ҡала тормошо һәм проблемалары менән республика халҡын ҡыҙыҡһындырыу, ҡала тарихы һәм ҡыҙыҡлы шәхестәр менән таныштырыу; һәләтле профессиональ журналистарҙы асыҡлау һәм уларға ярҙам итеү; Өфө ҡалаһы ҡала округында Республика йылы сиктәрендә үткәреләсәк сараларҙы киң яҡтыртыу; республика, район, ҡала кимәлендәге, башҡа төрлө киң мәғлүмәт сараларында Башҡортостандың баш ҡалаһының ыңғай имиджын формалаштырыу; муниципаль реформаның ғәмәлгә ашырылыуын, урындағы үҙидара органдарының нығыныуын һәм үҫешен, урындағы әһәмиәткә эйә мәсьәләләрҙе хәл иткәндә халыҡтың ҡатнашыуын яҡтыртыу.\nКонкурс тураһында положение һәм ҡатнашыуға заявка www.ufacity.info һәм www.pressarb.ru кеүек рәсми сайттарҙа урынлаштырылған.\nКонкурс материалдары ағымдағы йылдың 1 октябренә тиклем ҡабул ителә.


“Йөрәкте һиңә асам...” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Йөрәкте һиңә асам...”\n“Йөрәкте һиңә асам...” 27.11.2012 // Әҙәбиәт\nЙәки Рәшит Назаровтың бер ҡайҙа ла баҫылмаған поэмаһы тураһында\nСағыштырғыһыҙ, феноменаль талант эйәһе Рәшит Назаров ижады хаҡында тәүге һүҙемде бынан 41 йыл элек, шағирҙың “Ҡояш юлы буйлап” тип исемләнгән икенсе китабы донъя күргәс, тәүгеләрҙән булып “Совет Башҡортостаны” гәзитендә әйткәйнем.\n“Һөйөклө дуҫым! Йөрәкте\nМин һиңә генә асам.\nУсыңда ята тетрәп ул,\nУсыңда — көтөп баһаң”, —\nтигән шиғыр юлдары менән башлана ине. Бөгөнгө һүҙем — Рәшит Назаров һәм уның иң яҡын дуҫы Даян Ильясов (уны Талха тип тә йөрөтәләр икән) тураһында, дөрөҫөрәге, бала саҡтан, мәктәп йылдарынан, бигерәк тә армия сафына саҡырылғас, ысын дуҫлыҡтарын раҫлаусы бәйләнештәре — хаттары хаҡында. Тәүгеһенән башлайыҡ. Уны Даян “Ағиҙел” журналына ебәргән. Бына ул хат:\n“Хөрмәтле редакция! “Ағиҙел” журналының 6-сы һанында (1989) Риф Мифтаховтың “Атылған йондоҙ, йәки Рәшит Назаров тураһында һүҙ” тигән мәҡәләһен уҡып тәрән уйҙарға ҡалдым. Эйе, замандашым, мәктәп иптәшем Рәшиттең яҙмышы бик аяныслы шул. Һәм беҙ уны, ысынлап та, бик онотоп ташлап ғәҙелһеҙлек эшләнек, инде 20 йылдан ашыу Рәшитте иҫкә алыусы юҡ ине бит, хәҙер уны ижади тормошҡа ҡайтарып булмаһа ла, хәлен еңеләйтеү, дауалау сараларын күрергә кәрәк, әлбиттә.\nРиф Мифтахов Рәшиттең шиғырҙар йыйынтығын нәшерләү мәсьәләһен күтәрә, быны тормошҡа ашырғанда бик яҡшы булыр ине тип уйлайым.\nӘсәһе Фатима әбейҙең һүҙенә ҡарағанда, Рәшит күп шиғырҙарын юҡ иткәндер, “һеҙ генә минең башыма еттегеҙ”, тигән бит. Уның бындай һөҙөмтәгә килеүенең бер сәбәбе: быға тиклем шиғриәт күгендә янған “йондоҙҙар”, Рәшит тигән яңы йондоҙ балҡыуыбыҙҙы тоноҡландырыр, тип ҡурҡҡандыр. Халыҡ араһында ошондай фекер таралған. Ысынлап та, шулай булһа, бик үкенесле хәл, яҡты идеалдар тураһында йырлаған шиғриәт кешеләренең бер-береһенән көнләшеүе күңелдә ауыр тәьҫир ҡалдыра.\nҺалдат хеҙмәтендә Рәшит менән хат яҙыша торғайныҡ, шул хаттарында ул миңә ҡайһы бер шиғырҙарын яҙып ебәрә ине, улар миндә әлегәсә һаҡланды. Әгәр ҙә Рәшиттең шиғыр йыйынтығын сығарыу ысын булһа, бәлки, был шиғырҙары ла кәрәгер, ярап ҡуйыр тигән уй менән шуларҙы һеҙгә ебәрергә булдым. Рәшиттең шиғырҙар йыйынтығы мотлаҡ сығарылырға тейеш, һуңлабыраҡ булһа ла, уның ижади мираҫын (һаҡланып ҡалғандарын) тулыһынса табып, донъяға сығарып, халыҡҡа еткерергә кәрәк, халыҡ өсөн ижад ителгән бит улар. Һәр хәлдә редакция өсөн был хат-шиғырҙарҙың бик кәрәге булмаһа, уларҙы Риф Мифтаховҡа тапшырһағыҙ ҙа була, был ышаныслы ҡул булырға тейеш тип уйлайым.\nРәшиттең йыйынтығын нәшерләүҙә уңыштар теләп һәм ул йыйынтыҡ сығыр тип ышанып ҡалыусы Даян Ильясов”.\nУның яҙыуынан аңлашылғанса, Рәшит Назаровтың хаттары шағирса эстәлекле: хеҙмәт итеү, киләсәктә уҡырға инергә хыялланыу, тормош, әҙәбиәт хаҡында ҡыҙыҡлы уйланыуҙар...\nМинең өсөн уларҙа тағы ла бер яңылыҡ бар ине: шағирҙың темаһы, йөкмәткеһе йәһәтенән 2005 йылда донъя күрәсәк һайланма әҫәрҙәренең 2-се томындағы “Тауҙарыма сығам” тип аталған бүлектәге ҙур бер шиғыр итеп берләштергән дүрт һалдат шиғыры, баҡтиһәң, асылда “Һалдат бәхете” тип аталған поэманың бүлектәре булған икән. Үҙгәртергә һуң ине. Шуға ла Рәшиттең китаптарында әлегәсә баҫылғаны юҡ: әммә шуныһы хаҡ һәм шатлыҡлы: башҡорт шиғриәте (башҡорттоҡо ғынамы икән?) һалдат данын иң юғары бейеклеккә күтәргән, үҙенсәлекле образы, ҙур фәлсәфәгә, тәрән уй-фекергә ҡоролған һоҡланғыс поэмаға байыны. Нисә йылдан һуң!\nОшо хаҡта “Йәшлек” (2005 йыл, 23 апрель) гәзитендә яҙып сыҡҡайным. Шул йылдың майында Даяндан ошо хатты алдым: “Һаумыһығыҙ, хөрмәтле Риф Мифтахов иптәш! “Йәшлек” гәзитендә Рәшит иптәшем тураһында яҙған мәҡәләгеҙҙе уҡып, уның миндә һаҡланған шиғырҙарының донъя күреүен белеп, бик шатландым һәм тағы ла уйҙарға ҡалдым.\nБыл хат матбуғат өсөн түгел, һеҙгә бары тик ҙур рәхмәт белдергем генә килә. Рәшиттең яҙмышы урыҫтарҙың “нет пророка в своем отечестве” тигән һүҙен тағы бер тапҡыр раҫланы. Ярай, оҙон яҙып тормайым. 60 йәшкә еткәс булһа ла, уның мәғәнәһен аңларлыҡ хәлдә булмаһа ла, Рәшиткә Салауат Юлаев премияһын бирҙеләр, был йәһәттән һеҙҙең тырышлығығыҙ ҙурҙыр, һеҙгә тағы бер тапҡыр рәхмәт.\nЮғарыла, уйҙарға ҡалдым, тигән инем. Әлбиттә, бөгөн миндә Рәшиттең башҡа әҫәрҙәре юҡ. Ләкин бер нисә хаты һаман бар. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, инде пенсионерҙар булып киттек. Хоҙай ни ғүмер биргән, кем белә, минән һуң был хаттарҙың юғалып ҡуйыуы ихтимал тип уйлап, уларҙы тағы һеҙгә ебәрергә булдым, Рәшиттең ижади мираҫын өйрәнеүҙә файҙаһы булыр. Кем белә, бәлки, алдағы көндә уның архивын туплаусы булыр, йорт-музейы булһа ла асылыр, ул тыуып үҫкән йорт Төрөмбәт ауылында инде юҡ. Ә шулай ҙа, бәлки, энтузиастар табылыр.\nБыл хаттарҙың ҡайһы берҙәре Төрөмбәт ауылынан Һарытау ҡалаһына яҙылған, мин ул ваҡытта уҡыу полкында һалдат-курсант инем. Ҡалғандары Рәшит хеҙмәт иткән Златоустан ГДР-ға яҙылған, 9–10 айҙан һуң мине башҡалар менән бер рәттән шунда оҙаттылар. Ә иң һуңғыһы ул хеҙмәт иткән Златоустан Төрөмбәт ауылына яҙылған, мин ул йылда хәрби хеҙмәтемде бөтөрөп ҡайтҡас, ауылда бер ҡыш уҡытыусы булып эшләнем.\nИсемем тураһында: мине 17 йәшкә тиклем Даян тип йөрөттөләр, ә аҙаҡ документта исемемдең Талха икәнлеге асыҡланды, ете ҡыҙ араһында бер генә малай тыуғас, ата-әсәйемдең башы әйләнгән.\nЯрай, иптәш, эшегеҙҙә, тормошоғоҙҙа ҙур уңыштар теләп, хәҙерге ваҡытта Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәүсе Даян (Талха) Баһауетдин улы Ильясов. Еңеү көнөндә яҙҙым был хатты.\n2005 йыл, 9 май.”


Эх йәшлегем, ғәмһеҙ йәшлегем...\nЙәшлектең дә йәшлеген күреү хыялы мине Сибай сәнғәт колледжына илтте. Тап ошонда ғәмһеҙ, бәхетле студенттарҙы осраттым да инде. Уларҙың шат, нурлы йөҙҙәрен күреп: «Эх, ҡайҙа икән минең дә 17 йәшлек сағым»,—тигән уй үтте башымдан.\nСәнғәт колледжының театр бүлегенең 2-се курсында 8 студент—биш ҡыҙ һәм өс егет белем ала. Был һәләтле йәштәрҙе урындағы театрҙар өсөн әҙерләйҙәр. Әммә театр бүлегендә уҡыусылар киң профилле белгес булып сыға. Улар актер, сәнғәт мәктәбе һәм колледж уҡытыусылары, конферансье, йырсы, бейеүсе, музыкант, режиссер булып та эшләй ала.\nСибай сәнғәт колледжында 2000 йылдан алып театр бүлеге эшләп килә. Быға тиклем өс сығарылыш булған. Әлеге мәлдә белем алыусы студенттар араһында Бөрйән, Баймаҡ тарафтарынан һәм Сибайҙан килгән йәштәр уҡый. Мәҫәлән, Бөрйән егете Ирек Ибраһимовты бында музыкаға булған һөйөү килтергән. Ҡурайҙа, гитарала оҫта уйнаған студент көйҙәр ижад итеүгә әүәҫ. Баймаҡ районының Ҡолсора ауылынан килгән класташтар Юлдаш Ҡолмөхәмәтов менән Фидан Шәйәхмәтовтар элек туған мәктәптәрендә йырлап, бейеп йөрөһә, хәҙер улар тырышып-тырышып ҙур һөнәри сәхнәгә юл яра. Ошо көндәрҙә генә үҙенең 17-һен тултырған Сибай һылыуы Юлиә Мөхәмәдйәнова ла бала саҡтан сәхнәгә ғашиҡ йән. Баймаҡ районының Әмин ауылы ҡыҙы Эльвина Мусина, ике туған ағаһы, билдәле йырсы Динар Fөбәйҙуллиндың юлынан барырға булған. Мәктәп йылдарында КВН-дарҙа ҡатнашҡан һәм бейеү менән шөғөлләнгән һылыу ҙа киләсәктә ҙур сәхнәне яулау хыялы менән янып йәшәй. Баймаҡтан килгән Лиана Тажетдинова ла сәнғәт колледжына осраҡлы килеп эләкмәгән. Сәнғәт мәктәбенең театр класын уңышлы тамамлаған ҡыҙға актерлыҡ оҫталығы дәрестәре еңел бирелә. Сибай ҡалаһының Р.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейын тамамлаған Айгөл Юлмөхәмәтованы ла актриса булыу тураһындағы бала саҡ хыялы Сибай сәнғәт колледжына алып килгән. Яҙгөл Ниғмәтуллина Баймаҡ районының Һаҡмар ауылынан. Актерлыҡ һөнәрен үҙләштереүсе ҡыҙҙың рәсем төшөрөүгә лә һәләте бар икән. Ҡыҫҡаһы, колледждың театр бүлегендә тотош Урал аръяғы төбәгенән бөртөкләп йыйып алынған аҫылташтар тупланған. Театр бүлеге мөдире Римма Лоҡман ҡыҙы Йәрмөхәмәтова һәм курстың художество етәксеһе Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Вәкил Барый улы Йосопов әйтмешләй, хәҙер был аҫылташтарҙы шымартырға ғына кәрәк.\nТеатр бүлеге студенттары Яңы 2016 йылды ҙур ҡаҙаныштар менән ҡаршы алған. Улар VI «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосын яттан һөйләү буйынса йәш сәсәндәр конкурсында 2-се дәрәжәле дипломға лайыҡ бул-ған. Афарин, йәштәр!


30 майҙа Салауат Юлаев исемендәге майҙанда дүртенсе тапҡыр «ЗаБег.РФ» ярыммарафоны үтте. Сарала ике меңдән ашыу кеше ҡатнашты.\n30 майҙа Салауат Юлаев исемендәге майҙанда дүртенсе тапҡыр «ЗаБег.РФ» ярыммарафоны үтте. Сарала ике меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Ҡатнашыусылар 5, 10 һәм 21,1 саҡрым араны йүгереп үттеләр. Балалар өсөн ойошторусылар ата-әсәләр менән бергә йугереү өсөн 1 километрлыҡ трасса әҙерләнгәндәр ине.\nӨфө менән бер үк ваҡытта ярыммарафонда старт тағы 85 ҡалала бирелде.\nСараны асыу тантанаһында ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Республикаһының Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары - Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин, Өфө Хакимиәте башлығы Сергей Греков, РФ Дәүләт Думаһы депутаттары Зариф Байғусҡаров һәм Рима Баталова сәләмләнеләр.\n- Бөгөнгө сарала бөтә ил буйынса 150 меңдән артыҡ кеше ҡатнаша, - тип мөрәжәғәт итте ҡатнашыусыларға Сергей Греков. – Иң ҡыуандырғаны – ул, өфөлөләрҙең ғаиләләр менән бергә ҡатнашыуы.\nСараны асыу тантанаһынан һуң Сергей Греков спортсылар менән берлектә 10 километр дистанцияны уҙҙы.\nЙүгереүҙә ҡатнашыусыларға стартта футболка һәм сувенирҙар, ә финишта уникаль миҙал тапшырылды.\nЯрыммарафон «Демография» милли проектының «Спорт – тормош рәүеше» федераль проекты сиктәрендә ойошторола.\n“Беренсе май” ял һәм мәҙәниәт паркы үҙенең 30 йыллыҡ юбилейын билдәләне\nӨфөлөләр 2022 йылда төҙөкләндереләсәк йәмәғәт биләмәһен һайлаясаҡ\nЯнғындан уяу булайыҡ


Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһына Рим Ҡәйүмов тәҡдим ителде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһына Рим Ҡәйүмов тәҡдим ителде\n12:43, 28 января 2014 Сәйәсәт\nРим Ҡәйүмов Башҡортостан Республикаһында Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһына тәҡдим ителде. Тейешле ҡарарҙы БР Дәүләт Йыйылышының Дәүләт төҙөлөшө, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитеты ҡабул итте. Тулы хоҡуҡлы вәкил вазифаһы вәкәләттең срогы уҙыу сәбәпле вакантлы булды, тип аңлаттылар республика парламентының матбуғат хеҙмәтендә. Алдан хоҡуҡ яҡлаусы вазифаһын шулай уҡ Рим Ҡәйүмов биләне.\nТулы хоҡуҡлы вәкил депутаттар алдында биш йыл эсендә үҙ эшенең һөҙөмтәләре тураһында отчет бирҙе, эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре тураһында һөйләне һәм ҡайһы бер статистика мәғлүмәттәрен күрһәтте. Атап әйткәндә, йыл һайын ярҙам һорап өс мең тирәһе кеше мөрәжәғәт итә, һәм уларҙың иҫәбе уртаса ун процентҡа арта.\nДепутаттар Рим Ҡәйүмовтың юғары профессионаллеген баһаланы, тәҡдим ителгән кандидатура хупланды. Башҡортостанда Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкилде тәғәйенләү тураһындағы ҡарар республика Дәүләт Йыйылышының яҡындағы пленар ултырышында, 30 ғинуарҙа, ҡабул ителәсәк.


2 апрель — Башҡорт Википедияһы\n2 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 92-се (кәбисә йылында 93-сө) көнө. Йыл аҙағына тиклем 273 көн ҡала.\n2 апрель Викимилектә\nЕр: Балалар китабы көнө.\nБМО: Аутизм проблемалары хаҡында халыҡ-ара мәғлүмәт таратыу көнө.\nАҠШ: Татыулашыу көнө.\n«Үҙең эшлә» көнө.\nРәсәй: Халыҡтар берҙәмлеге көнө.\nИран: Тәбиғәт көнө.\nТаиланд: Боронғо ҡомартҡыларҙы һаҡлау көнө.\n1906: Рәсәй империяһында I Дәүләт думаһы һайлана.\n1912: «Титаник» лайнеры диңгеҙ һынауын уңышлы үтә.\n1937: Башҡорт АССР-ының Үҙәк Башҡарма Комитеты «Янғантау» шифаханаһын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә.\n1942: Көньяҡ Урал хәрби округы комиссияһы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының әҙерлеген фронтҡа ебәрерлек тип баһалай.\n1971: «Башхлебпроект» архитектура-проект ойошмаһы эш башлай.\nКнисс Александр Адольфович (1920—15.07.2003), тренер. 1946 йылдан К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты (хәҙерге Башҡорт дәүләт университеты), 1952—1995 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы. Саңғы ярышы буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1971), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1990). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nБикбулатова Ләлә Исмәғил ҡыҙы (1925—6.07.1997), ғалим-дерматовенеролог. 1974—1987 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының гистология кафедраһы мөдире, 1987—1997 йылдарҙа Республика тире-венерология диспансерының бүлек мөдире. Медицина фәндәре докторы (1974), профессор (1975). СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1970). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nИвин Степан Мефодьевич (1925—6.04.2015), ғалим-инженер механик. 1947—1952 һәм 1964—1997 йылдарҙа Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1964—1988 йылдарҙа теоретик механика кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1973—1976 йылдарҙа авиация двигателдәре факультеты деканы. Техник фәндәр кандидаты (1955), профессор (1977). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1972). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1982). Сығышы менән хәҙерге Ҡурған өлкәһенең Мишкә районы ҡала тибындағы Мишкә ҡасабаһынан.\nИхсанов Рамазан Миңлехан улы (1930—12.11.1983), актёр. 1954 йылдан Салауат башҡорт драма театры, 1960—1983 йылдарҙа Әлмәт татар драма театры актёры. Татар АССР-ының халыҡ артисы (1979). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Туҡтағол ауылынан.\nӘхмәҙуллин Камил Рамазан улы (1945), ғалим-инженер механик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1988 йылдан Бөтә Союз нефть һәм нефть продукттарын йыйыу, әҙерләү һәм күсереү ғилми-тикшеренеү институтының бүлек мөдире, 1994—2010 йылдарҙа «Уралтранснефтепродукт» йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр докторы (2006). Рәсәй Федерацияһының Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1996), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2000). «Почёт Билдәһе» (1981) һәм Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы (2004) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы Яңы Сафар ауылынан.\nКәримов Булат Вил улы (1960), журналист, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы режиссёры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nМостафин Рәйес Пётр улы (1960), спортсы, тренер. 1984—1990 йылдарҙа боҙҙағы мотоуҙыш буйынса СССР йыйылма командаһы ағзаһы. 2003 йылдан Ғ. Ҡадиров исемендәге техник спорт төрҙәре үҙәгенең өлкән тренеры, бер үк ваҡытта 2005 йылдан Рәсәй йыйылма командаһы тренеры. Мотоспорт буйынса СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1987), Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2012). СССР команда чемпионаттарының еңеүсеһе (1985—1986) һәм көмөш призёры (1984, 1988). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nРадик Динәхмәтов (1965), музыкант, йырсы. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районы Әсән ауылынан.\nҒәлләмов Хәмзә Искәндәр улы (1931—16.06.2015), дин әһеле. 2007 йылдан Рәсәй Үҙәк Диниә назараты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының төбәк диниә назараты рәйесе, мөфтөй, Өфө ҡалаһындағы «Хәмзә-Хажи» мәсете етәксеһе, «Имам хәҙрәт Хәмзә хажи» хәйриә фонды етәксеһе.\nҠаһарманов Латиф Абдрахман улы (1936—29.12.1999), педагогик хеҙмәт эшмәкәре. 1972–1977 һәм 1980–1997 йылдарҙа Бөрйән районы мәғариф бүлеге мөдире. Башҡорт АССР-ының һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы. Сығышы менән ошо райондың Ғәлиәкбәр ауылынан.\nАҡсурин Ренат Сөләймән улы (1946), СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-кардиохирургы. Рәсәй Медицина фәндәре академияһы (1997) һәм Рәсәй Фәндәр академияһы (2011) академигы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының (1998) һәм Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы. Медицина фәндәре докторы (1985), профессор (1991). СССР-ҙың (1982) һәм Рәсәй Федерацияһының (2001) дәүләт премиялары, Рәсәй Хөкүмәте премияһы (2004) лауреаты. Почёт ордены кавалеры (1996).\nЗәйнуллин Радик Әнүәр улы (1961), ғалим-химик-органик. 1983 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Химия институты ғилми хеҙмәткәре; 1990 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1998—2006 йылдарҙа аспирантура бүлеге мөдире, 2007 йылдан — сифат бүлеге начальнигы. Химия фәндәре докторы (2003), профессор (2010). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2011).\nСеливанов Егор Никанорович (1897—5.07.1980), ауыл хужалығы алдынғыһы. Әбйәлил районы «Ураҡ һәм Сүкеш» колхозының элекке бригадиры. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1948). Сығышы менән ошо райондан.\nҒәлин Венер Йәғәфәр улы (1937), ғалим-механик-математик. 1982 йылдан хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһының Иҫәпләү математикаһы институтының (Мәскәү) өлкән, 1996 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәре, бер үк ваҡытта 1982—1992 йылдарҙа Мәскәү физика-техника институты уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре кандидаты (1972). Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы лауреаты (2000), 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (1999). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Мәсетле ауылынан.\nДятлов Александр Григорьевич (1947), педагогик хеҙмәт ветераны. 1972 йылдан Салауат ҡала мәктәптәре һәм һөнәри-техник училищелары уҡытыусыһы; 1983 йылдан 27-се СПТУ, 1990 йылдан — 21-се мәктәп директоры; 2002—2005 йылдарҙа ҡала мәғариф бүлеге начальнигы; 2006 йылдан 8-се лицей директоры, 2010 йылдан — уҡытыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1997), РСФСР-ҙың һөнәри-техник белем биреү отличнигы (1988), «Йыл директоры» Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты (1996, 1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Лесное ауылынан.\nИзгина Роза Ғата ҡыҙы (1947—2007), балет артисы, хореограф. 1968 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры артисы, 1993 йылдан — педагог-репетиторы, бер үк ваҡытта 1985 йылдан хәҙерге Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1974). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nАҡъюлов Камил Сөләймән улы (1957), педагог, йәмәғәтсе. Ейәнсура районы Яңы Николаевка мәктәбенең элекке директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Сығышы менән ошо райондан.\nЗәйнуллин Вәлит Әхмәтшәриф улы (1957), педагог. 1999 йылдан Әбйәлил район мәғариф бүлегенең начальник урынбаҫары, 2001 йылдан — начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2005), Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1993). Сығышы менән ошо райондың Рысҡужа ауылынан.\nҠәйепова Нәзилә Насирйән ҡыҙы (1957), педагог. 1988 йылдан Хәйбулла районы Аҡъяр ауылының 2-се урта мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2002), Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1993). Рәсәйҙең алдынғы уҡытыусыларының «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проект буйынса үткәрелгән конкурсы еңеүсеһе (2007). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Өмөтбай ауылынан.\nТихонов Владимир Валентинович (1957), төҙөлөш тармағы ветераны. 1976 йылдан Баҡалы юл төҙәтеү-юл һалыу участкаһы технигы, инженеры, 1989 йылдан — начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған, Рәсәйҙең почётлы төҙөүсеһе. Сығышы менән ошо райондың Ахман ауылынан.\nЛаис Зөлҡәрнәй (Зөлҡәрнәйев Лаис Мәүлит улы; 1962), Башҡортостанда тыуып, Ҡазанда йәшәп ижад итеүсе журналист, шағир. 1983 йылдан «Ялкын», 1993 йылдан «Идел» журналдары мөхәррире. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районынан.\nНасиров Әмир Баттал улы (1913—1991), тыуған яҡты өйрәнеүсе. Бәләбәй тарих-крайҙы өйрәнеү музейының тәүге директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.\nГубарева Гөлнара Ғәбдрәхим ҡыҙы (1948), Күмертау ҡалаһының Н. Т. Антошкин исемендәге 1-се гимназияһы ветеран-педагогы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nМихайлов Кирилл Андреевич (1983), саңғысы-биатлонсы, 2004 йылдан Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Саңғыла уҙышыу һәм биатлон буйынса бер нисә тапҡыр Паралимпия уйындары (2006, 2010, 2014) чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2006). 4‑се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2010), Дуҫлыҡ (2014), 2‑се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы (2008), «Башҡортостан Республикаһы алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2010), Халыҡтар дуҫлығы (2014) һәм Салауат Юлаев (2006) ордендары кавалеры. Мишкә районының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Ҡайраҡ ауылынан.\nСтраупе Борис Петрович (1909—31.12.1960), совет хужалыҡ эшмәкәре, инженер-энергетик. РСФСР Юғары Советы депутаты (1947), Башҡорт АССР-ының дүртенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты.Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.\nОрлов Виктор Семёнович (1929—22.09.2002), журналист. 1966—1990 йылдарҙа «Сельская жизнь» гәзитенең Башҡорт АССР-ы буйынса үҙ хәбәрсеһе. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың (1988) һәм Башҡорт АССР-ының (1979) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1990). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Александровка ауылынан.\nУстинова Раиса Алексеевна (1939), Башҡортостан Республикаһы рус дәүләт академия драма театрының элекке актёры, «Арлекин» профессиональ хәйриә театрын ойоштороусы, уның художество етәксеһе һәм режиссёры. СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы. Сығышы менән хәҙерге Брянск өлкәһе Семёновка ауылынан.\nХәмитова Фәниә Зәйнулла ҡыҙы (1939), педагог, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәғариф отличнигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре.\nҒүмәров Вил Бәшир улы (1949—22.06.1994), драматург, прозаик, публицист һәм тәржемәсе. 1993 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.\nСәлихов Рәбис Сәлих улы (1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1997 йылдан Өфөләге «Жилстройинвест» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (2004) атҡаҙанған төҙөүсеһе. «Почёт Билдәһе» (1986) һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Дөмәй ауылынан.\nФәйрүзов Рауил Закирйән улы (1949—10.02.1996), эске эштәр органдары һәм дәүләт эшмәкәре. Милиция генерал-майоры. 1995—1996 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының эске эштәр министры һәм 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.\nМаликов Рөстәм Илкәм улы (1959), ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2007), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2013), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2010). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһынан.\nҒәҙиев Риф Рифғәт улы (1964), спортсы, тренер. 2006 йылдан пауэрлифтинг буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының өлкән тренеры. Пауэрлифтинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1995). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1995). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n2 апрелдә тыуғандар\n1725: Джакомо Казанова, Италия яҙыусыһы, мемуарист.\n1805: Христиан Андерсен, Дания яҙыусыһы һәм шағиры, ололар һәм балалар өсөн бөтә донъяға билдәле әкиәттәр авторы.\n1840: Эмиль Золя, Франция яҙыусыһы.\n1865: Павел Штернберг, Рәсәй империяһы астрономы, Мәскәү обсерваторияһы директоры.\n1870: Всеволод Кащенко, Рәсәй империяһы һәм СССР педагогы, табип.\n1875: Уолтер Крайслер, АҠШ сәнәғәтсеһе, «Chrysler» корпорацияһын ойоштороусы.\n1895: Тициан Табидзе, Грузия һәм СССР шағиры, тәржемәсе.\n1900: Роберто Арльт, Аргентина яҙыусыһы.\n1905: Серж Лифарь, Франция бейеүсеһе, хореограф һәм балетмейстер.\n1910: Анатолий Серов, СССР-ҙың лётчик-истребителе, Испаниялағы Граждандар һуғышы геройы.\n1925: Михаил Марутаев, СССР һәм Рәсәй композиторы.\n1940: Георгий Кавтарадзе, СССР һәм Грузия актёры, сценарист һәм режиссёр.\n1955: Николай Сванидзе, СССР һәм Рәсәй журналисы, теле- һәм радиотапшырыуҙар алып барыусы.\n1960: Линфорд Кристи, Бөйөк Британия спринтеры, олимпия (1992) һәм донъя (1993) чемпионы.\n1985: Стефан Ламбьель, Швейцария фигурисы.\n1990: Евгения Канаева, Рәсәй гимнасы, ике тапҡыр олимпия чемпионы.\n2 апрелдә вафат булғандар\n1927: Владимир Михельсон, ғалим-физик, геофизик, профессор.\n2000: Зәкәриә Аҡназаров, СССР-ҙың дәүләт эшмәкәре. 1962—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе.\n2005: Иоанн Павел II, Рим Папаһы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=2_апрель&oldid=1120461 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 1 апрель 2022 в 16:51\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:51 1 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Башҡорт киноһын кем төшөрөр? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Башҡорт киноһын кем төшөрөр?\nБашҡорт киноһын кем төшөрөр? 27.10.2015 // Әҙәбиәт\nҺуңғы йылдарҙа Башҡортостан Кинематографистар союзының эшмәкәрлеге тураһында бик йыш телгә алалар. “Башҡортостан” киностудияһы менән берлектә ул билдәле башҡорт кинорежиссеры, С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, республиканың төп киностудияһына нигеҙ һалған Әмир Абдразаҡовтың, кинооператор, республикабыҙҙа Кинематографистар союзын булдырған Илдус Ғәлиуллиндың хәтер кисәләрен, балалар өсөн “Башҡорт мультәкиәте”, “Башҡорт киноһы төнө”, “Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары — Рәсәй кинематографында” кисәләрен, төрлө фильм презентацияларын, кино эшмәкәрҙәре менән ижади осрашыуҙар ойошторҙо.\nСоюз “Башҡортостан” киностудияһы менән берлектә эшләй. Әммә һуңғы тапҡыр ул үҙаллы ҙур сара үткәреүгә лә өлгәште – сентябрь аҙағында “Родина” кинотеатрында “Башҡортостандың йәш киноһы” фестивале үтте. Тәүге көндә ете режиссерҙың фильмдарын күрһәтһәләр, иртәгәһенә йәш кино эшмәкәрҙәре үҙ эштәре менән таныштырҙы, киләсәккә пландар ҡорҙо.\nОшо көндәрҙә беҙҙә тағы бер күркәм сара – “Родина” кинотеатрында Әҙәбиәт йылына арналған “Башҡорт әҙәбиәте һәм кино сәнғәте” тигән кисә булды. Уны ике ижади ойошма – республикабыҙҙа Кинематографистар союзы һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союзы – үткәрҙе. “Башҡортостан” киностудияһы ла ярҙамлашты.\nОшолар хаҡында һөйләшер өсөн республиканың Кинематографистар союзы рәйесе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почетлы кинематографисы Фәрит Фәтих улы Ғәбитовты саҡырҙыҡ.\n– Фәрит Фәтих улы, һеҙҙең был вазифаны биләгәнегеҙгә йыл тулып килә. Союз тураһында һөйләһәгеҙ ине.\n– Башҡортостан Кинематографистар союзына быйыл егерме ике йыл тула. Союздың егерме йыллыҡ юбилейын бик матур итеп үткәрҙек, Татарстандан коллегаларыбыҙ килде.\nБеҙҙә әле егерме бер ағза, барыһы ла элегерәк һәм хәҙер республикабыҙҙың кино сәнғәте үҫешенә байтаҡ көс һалған. Беҙҙең союз – Рәсәй кинематографистар союзының төбәк бүлексәһе, уның рәйесе барыһына ла яҡшы таныш – билдәле кинорежиссер, союзды күптән етәкләп килгән Никита Сергеевич Михалков. Союз ағзаһы булыу мәсьәләһе Мәскәү аша хәл ителә, бар документтар унда ҡарала. Әйтергә кәрәк, беҙҙең Башҡортостан союзы әүҙем эшләүселәр иҫәбендә.\n– Совет осоронда яҙыусылар, рәссамдар йәки кинематографистар союзында ағза булыу ижади кеше өсөн ҙур уңыш тип һанала ине һәм уны бөтөнләй икенсе кимәлгә күтәрә торғайны. Бөгөн Рәсәй һәм Башҡортостан Кинематографистар союзының ағзаһы булыу нимә бирә?\n– Ижади берекмәләрҙең тиҫтәләрсә йыл буйы тупланған абруйы бар, һәм ул заман елдәренә бирешмәй. Һинең ағза булыу-булмауыңды, тупланған тәжрибәңде юғары кимәлдәге профессионалдар билдәләй, һәм был үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй. Беҙҙең Союзға килгәндә иһә, киң йәмәғәтселек өсөн йыйындарҙы ла, үҙебеҙҙең кино эшмәкәрҙәренә генә ҡағылған сараларҙы ла байтаҡ үткәрәбеҙ. Ниндәй булһа ла ижади кешегә үҙ мөхитеңдә ҡайнау, фекерҙәштәр менән аралашыу, профессиональ йәһәттән кәңәштәр алыу мөһим бит.\nСоюздың эшен юғарыраҡ кимәлгә күтәреү, Мәскәү менән тығыҙ бәйләнештә эшләү милли кинобыҙҙы үҫтереү өсөн бик мөһим. Беҙгә булған мөмкинлектәрҙе файҙалана белергә кәрәк. Яңыраҡ союз ярҙамында беҙ алты кино эшмәкәренә «мәҙәниәт һәм сәнғәткә индергән тос өлөш өсөн» тигән стипендия юллап алып бирҙек, бер егетебеҙ, йәш белгес булараҡ, Президент стипендияһына лайыҡ булды. Союз ағзаларының ҡайһы берҙәренә, ауырыуҙары сәбәпле, күләмле генә матди ярҙам ойоштора алдыҡ.\nҠыҫҡаһы, хәҙерге заманда зарланыуҙан фәтүә юҡ, мөмкин тиклем мәғлүмәтле булырға, дәүләт биргән мөмкинлектәрҙән файҙалана белергә кәрәк.\n– Ул йәһәттән тәжрибәгеҙ ҙур һәм бик ҡиммәт. Белеүемсә, һеҙ туҡһанынсы йылдарҙа “Башкиновидеопрокат” берекмәһендә эшләнегеҙ, унан алда обкомда мәҙәниәткә һәм шунда ла киноға ҡағылған мәсьәләләрҙе хәл иттегеҙ. Рәйес булғанға тиклем союздың яуаплы секретары вазифаһында эшләнегеҙ...\n– Эйе, кино өлкәһе миңә күптән таныш. Етмешенсе йылдар аҙағында Свердловскиҙағы киностудияла Мостай Кәримдең “Ай тотолған төндә” трагедияһы буйынса төшөрөлгән кинола консультант булырға тура килде. Хатта беҙҙең актерҙарҙың хәлен белергә тип, мине Ҡырғыҙстанға командировкаға ебәрҙеләр. Ысыҡкүл буйында төшөрөлгәйне был фильм. Һыуыҡ ваҡыт. Шул осорҙа Гөлли Мөбәрәкова менән Биктимер Муллабаевтың үҙ эшенә мөкиббән бирелеп, бер нәмәгә лә иғтибар итмәй эшләүенә иҫем китеп ҡайтҡайным. Киноактер хеҙмәтенең ниндәй ауыр булыуын шунда яҡындан күрҙем.\n1980 йылда “Мосфильм”да башҡорт әкиәттәре нигеҙендә төшөрөлгән “Алтын атлы һыбайлы” фильмына ла (режиссеры – Василий Журавлев) ярҙам күрһәттек.\nОшо уҡ йылдарҙа “Мосфильм”да “Пугачев” фильмын төшөрмәксе булдылар. Иң тәүҙә беҙгә сценарийын ебәрҙеләр. Уның буйынса үҙебеҙҙең теләктәрҙе һәм иҫкәрмәләрҙе әйттек. Күп кенә ролдәрҙә тап беҙҙең актерҙарҙың уйнарға тейешлеген белгерттек. Шулай итеп, Салауат Юлаев роленә циркта эшләүсе Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Салауат Кирәевте һайланылар. Ул йөҙө, йәше менән тап килде һәм айырыуса һыбай оҫта йөрөүе менән арбаны. Ишмулла Дилмөхәмәтовты Кинйә Арыҫланов роленә тәҡдим иттек, әммә уны ҡалмыҡ актеры Юрий Ильянов уйнаны, ә Ишмулла ағай өсөн махсус Сәсән ролен уйлап сығарҙылар. Ысынлап та, фильмдың иң сағыу урыны – башҡорт ғәскәренең ҡурай уйнап, Пугачев станына ингәне.\nӘ инде кинопрокатҡа килгәндә, миңә бик абруйлы кино эшмәкәре, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Нәриф Фаяз улы Хафизов менән эшләү насип булды. Прокатта утыҙ йылдан ашыу хеҙмәт иткән кеше ул. Ошо дәүерҙә республика кинопрокаты Рәсәй күләмендә алдынғыларҙан һаналды. Байтаҡ күрһәткестәр – кино ҡоролмалары, киномеханиктарҙың эшмәкәрлеге, килем һәм башҡалары – буйынса беренсе урындар алдыҡ. Нәриф Фаяз улын юҡҡа ғына Рәсәй Мәҙәниәт министрлығының Координация үҙәге кәңәшсеһе итеп һайламанылар бит!\nБилдәләп китәйем, ошо күренекле шәхескә быйыл 80 йәш тулған булыр ине. Уның хәтер кисәһен “Родина” кинотеатрының Йәшел залында үткәрмәксебеҙ.\nПрокатта эшләгән осорҙа кино өлкәһенә мөкиббән бирелдем. Республикабыҙҙа был сәнғәттең тарихы хаҡында байтаҡ белем тупланды. Кино музейын астыҡ. Әле был музейҙы киностудияның яңы бинаһында тергеҙәбеҙ.\nЭлек беҙҙең республикала Свердловск киностудияһының хәбәрселәр пункты эшләп килде. Уның операторҙары Башҡортостан тураһында төрлө киножурналдарға материал әҙерләй ине. Ошо эште яйға һалыу ҙа минең бурыстар рәтенә инде. 1976 йылда корпунктҡа Башҡортостанға оператор һәм хәбәрсе итеп Михаил Николаевич Новиковты ебәрҙеләр. Беҙ уның менән аэропортта ҡаршы алғанда уҡ дуҫлаштыҡ, әле лә аралашабыҙ. Михаил Николаевич аҙаҡ “Башҡортостан” киностудияһын етәкләне, әле лә союздың иң әүҙем ағзаһы.\n– Союз ҡарамағында йәштәр үҙәге эшләй башлаған, тип ишетеп шатландыҡ. Ысынлап та, киноға йәштәр күпләп килә һәм уларҙы үҙ ҡанатығыҙ аҫтына алыуығыҙ, әлбиттә, ҙур әһәмиәткә эйә...\n– Рәсәй Кинематографистар союзы янында бына инде 2012 йылдан Йәштәр үҙәге эшләп килә. Ул киноға яңы аяҡ баҫҡан йәштәр өсөн ҙур терәк – төрлө мәсьәләләр буйынса консультатив ярҙам, шул иҫәптән юридик ярҙам күрһәтәләр. Хәҙерге заманда проекттарыңа инвестор табыу юлдарының береһе булған питчингтарға әҙерләнеү өсөн мәғлүмәти ярҙам да бирелә. Мәскәү тәжрибәһенән күреп, беҙҙең союзда ла Йәштәр үҙәге асылды. Уның етәксеһе итеп йәш кинорежиссер, республикала киң билдәле Айнур Асҡаровты һайланыҡ. Шулай уҡ сентябрь аҙағында беҙ бик уңышлы ғына итеп “Башҡортостандың йәш киноһы” фестивален үткәреп ебәрҙек. Беренсе көн тантаналы рәүештә режиссерҙарыбыҙҙы тәбрикләнек. Шуныһы ҡыуандырҙы: Ҡыҙыл зал туп-тулы булды. Тимәк, үҙебеҙҙең киноға ҡыҙыҡһыныу арта. Әйтергә кәрәк, был сара тәүге тапҡыр махсус белем алған кино эшмәкәрҙәрен һәм сәнғәттең ошо юлына үҙаллы баҫҡан, Булат Йосоповтың киномәктәбен тамамлаған йәштәрҙе берләштерҙе.\nБынан алда кино өлкәһенә бәйле тағы ике күркәм сара үтте. Мәҫәлән, Рәсәй киноһы көнөндә “Башҡортостан” киностудияһының 25 йыллыҡ юбилейын үткәрҙек. Унда ла ете режиссерҙың нәфис, документаль һәм анимацион фильмдарын күрһәттек, “Родина” кинотеатрының ике залы ла шығырым тулы булды. Аҙаҡтан был фильмдар аҙнанан ашыу “Родина” кинотеатрында байтаҡ тамашасыны йыйҙы.\nБәҙәр Йосопова исемендәге Актер йортонда беҙҙең союз ярҙамында Таңсулпан Бураҡаеваның “Ике лә генә егет” ҡыҫҡа метражлы тарихи фильмы менән таныштырыу булды. Унда ла халыҡ бик күп йыйылды. Йәштәр күмәкләшеп был сараны ысын байрамға әйләндерҙе. Тамашасылар милли аштар ҙа тәмләне, мәтрүшкәләп сәй эсте, милли биҙәүестәр, китаптар, дисктар һатып алды. Иң ҡыҙығы – фильмда төшкән арбаға ултырып фотоға төштөләр.\nБеҙҙең йәштәр бик әүҙем, улар үҙ көсөнә ышанып эшкә тотона, заман технологиялары, алымдары менән яҡшы таныш. Шуға ла союздың Йәштәр үҙәге киләсәктә бик күп эш ҡыйратыр, тип ышанам. Әле ул, “Башҡортостандың йәш киноһы” фестивален дауам итеп, ноябрҙә бер аҙна буйы фильмдар күрһәтәсәк. Бөгөн 9 – 12 декабрҙә “Көмөш Аҡбуҙат” милли һәм этник халыҡ-ара фестивале уңайынан республикала тәүге тапҡыр үтәсәк дебютанттар питчингына ең һыҙғанып әҙерләнәләр.\n– Ысынлап та, йәш кинорежиссерҙарҙың халыҡ-ара фестивалдәге уңыштарына ҡыуанабыҙ. Тимәк, башҡорт киноһы яҡын арала тағы ла үҫешер тигән өмөт бар.\n– Әлбиттә. Хөкүмәт һәм Мәҙәниәт министрлығы һуңғы йылдарҙа киноға иғтибарҙы ныҡ арттырҙы. “Башҡортостан” киностудияһының үҙ биналарын, төшөрөү павильондарын булдырыуы ла, фильмдарға гранттар биреү ҙә, халыҡ-ара фестивалде бик матур итеп үткәреү ҙә – дәүләт ярҙамының һөҙөмтәһе.\nКиләһе йыл Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Был беҙҙең өсөн яңы маҡсаттарға өлгәшергә, тамашасыларыбыҙҙы яңы, ҡыҙыҡлы саралар менән ҡыуандырырға мөмкинлектәр асыр тип ышанабыҙ.\n— Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт!\nЗөһрә БУРАҠАЕВА һөйләште.


Башҡортостанда наркотиктарға ҡаршы көрәш буйынса ҡыҙыу линия ойошторола // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда наркотиктарға ҡаршы көрәш буйынса ҡыҙыу линия ойошторола\n14:21, 23 июня 2015 Йәмғиәт\nБашҡортостанда наркотиктарға ҡаршы көрәш буйынса ҡыҙыу линия асыла. Уны Халыҡ-ара наркотик матдәләр ҡулланыуға һәм уның законһыҙ әйләнешенә ҡаршы көрәш көнө уңайынан Ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү республика үҙәге ойоштора.\n26 июндә «Спайс нимә менән хәүефле?» ҡыҙыу линияһы һорауҙарына Наркотиктарҙың әйләнешенә контроллек итеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан идаралығы, 1-се республика наркология диспансеры, Ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү республика үҙәге белгестәре яуап бирә.\nШылтыратыуҙар иртәнге сәғәт 11-ҙән 1-гә тиклем 8 (347) 273-09-00 телефондары буйынса ҡабул ителә, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.


Республиканың алты районында ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nРеспубликаның алты районында ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелгән\n16:30, 17 августа 2016 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликаның алты районында ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелгән Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\nБашҡортостандың алты районында ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелгән. Был ҡара сиңерткәләрҙең таралыуы арҡаһында сәсеүлектәрҙең һәләк булыуына бәйле. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тейешле бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы. Был хаҡта Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы хәбәр итә.\n18 авгусҡа тиклем Әбйәлил, Баймаҡ, Бәләбәй, Ишембай, Учалы һәм Хәйбулла райондарында ғәҙәттән тыш хәл режимы иғлан ителгән.


«Өфө» футбол клубы рәсми рәүештә яңы баш тренерҙың исемен атаны // Спорт | новости башинформ.рф\n8:15, 14 июня 2018 Спорт\n«Өфө» футбол клубы рәсми рәүештә яңы баш тренерҙың исемен атаны Фото: «Өфө» футбол клубы\nӨФӨ, 2018 йыл, 14 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\n«Өфө» футбол клубының генераль директоры Шамил Ғәзизов вәғәҙәләгәнсә, байрамдарҙан һуң Башҡортостан командаһының яңы баш тренеры исемен атаны. Сергей Семак урынына уның ярҙамсыһы Сергей Томаров ҡалды.\n«Белгес менән контракт өс йылға иҫәпләнгән», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр «Өфө» футбол клубының матбуғат хеҙмәтендә.\nСергей Томаровҡа 36 йәш, сығышы менән Мәләүез ҡалаһынан. Тренер карьераһын йәш «Өфө» штабында башлай. 2015 йылда төп составтың тренерҙар штабына күсә.\nБелгес «Өфө» футбол клубын Рәсәй премьер-лигаһының рәсми матчына бер тапҡыр сығарҙы инде. Ул Евгений Перевертайло киткәндән һуң булды һәм шул саҡта команда уның етәкселегендә «Нефтсе» стадионында бик эмоциялы матчта Мәскәүҙең «Спартак» футбол клубын ҡыйратты, шул рәүешле Милли футбол лигаһынан төшөп ҡалыуынан ҡотолдо.\nТеги: фөтбол, Өфө, баш тренер Сергей Томаров


Яуапнәмә | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > яңылыҡтар > Яуапнәмә\n« Ғүмеребеҙ хаҡындағы аяттар\nҠәбер ғазаптары... »\nМәрхүмдәргә “яуапнәмә” ҡуйыу, уны күкрәгенә ҡуйып ерләү яраймы? – тигән һорау ҡайһы бер кешеләрҙе ҡыҙыҡһындыра. Нимә ул яуапнәмә? Ҡайһы бер кешеләр үлемгә әҙерләнгәндә кәфендән башҡа ҡәбергә “яуапнәмә – шпаргалка” алып китергә уйлайҙар. Йәнәһе мәрхүм булып күмелгәс, һорау алыу фәрештәләренән, шулай уҡ Аллаһ Тәғәләнең хөкөмөнән, сепрәкә, йә ҡағыҙға яҙылған Ҡөръән аяттары һәм доғалары менән ҡотолорбоҙ тип, уйлайҙар. Былай ҡыланыу дөрөҫмө? Юҡ!\nРаббыбыҙ «Йәсин» сүрәһендә: ҡиәмәт көнөндә ауыҙҙарына мөһөр һалып был донъялыҡта ҡылған эштәрен аяҡ-ҡулдарынан һөйләтербеҙ, тип вәғәҙә итә. Инде ауыҙ менән һөйләп булмағанда, әллә ниндәй ҡағыҙ киҫәгенең ярҙамы булырмы? Әлбиттә, юҡ.\nБыл әлеге донъяла йәшәүебеҙҙең мәғәнәһе нимәлә һуң? Һынауҙа түгелме? Имтихан тотабыҙ түгелме ни? Нәфсе һәм боҙоҡлоҡтарҙан тыйылып.\nМөнкир һәм Нәнкир фәрештәләре һорау алырға килгәс, әгәр кеше шул ҡағыҙға ҡарап уҡыһа, ниндәй һынау була һуң ул? Һаҡлармы ул кешене яуапнәмә?\nБер хәҙистә: берәй кешенең башында ятлап алған берәй Ҡөръән аятты булһа, шул кешенең башы утта янмаҫ тип әйтелә. Шулай булғас ҡалған тәнебеҙҙең өлөштәре лә тамуҡта янмаһын өсөн ҡулдар менән изге эштәр эшләп, аяҡтарыбыҙ менән хәйерле юлдарҙа йөрөйөк.\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм заманында был ҡырағай ғөрөф-ғәҙәт осрамаған. Әҙәм балаһы тере сағында Аллаһты Раббы тип белмәһә, Мөхәммәд Рәсүлулланы Аллаһтың Пәйғәмбәре итеп танымаһа, теге донъяға киткәс, әллә алдап булыр, тип уйлаймы? Ә инде тәҡүә мөьмин булһа, йөрәк-күңеле менән ҡабул иткән, инанған нәмәләрҙе ҡағыҙға ҡарамайынса беләсәк.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән китабында «Бәҡара» сүрәһендә: «Әҙәмгә Раббыбыҙ донъялағы барлыҡ нәмәләрҙе исемдәренә тиклем белдерҙе», тиелгән. Ҡәләм яһап уҡыу-яҙыу ғилеме булдырҙы. «Ғәләҡ» сүрәһендә: «Уҡы, Раббың — хөрмәтлелер, бөтә заттан да олуғтыр, Ул шундайын заттыр: һине ҡәләм менән яҙыу яҙып, белем алырға һәм әҙәм белмәгән нәмәләрҙе өйрәнергә ҡушты», тип әйтелә. Бына шундай өҫтөнлөктәр биреп, шул тәбиғәткә хужа ҡылды, хәлифә-хаким итте һәм әҙәм дәрәжәһе менән йәшәргә ҡушты.\nӘҙәм дәрәжәһенә ирешер өсөн уның юлдарын пәйғәмбәрҙәр (илселәр) аша ирештерҙе. Ошо тәбиғәтте һәм, әҙәм (кеше), һине, йәнле-йәнһеҙ, татлы һәм татһыҙ һәм башҡаларҙы юҡтан бар итеүсе һәм тәрбиә ҡылыусы шул бер Аллаһ һәм Уның һис бер тиңдәше юҡ, бөтөн ер йөҙөндәге хәлдәрҙе күреп — белеп тора. Был йәшәүҙән һуң да өр-яңынан икенсе мәртәбә тергеҙәсәк, һәм был донъяла ҡылған, ашаған-эскән, һөйләгән — һулағандарҙың һәр береһенә тейешле баһаһын бирә торған һорау көнө, ожмах-тамуҡтың буласағын иҫкәртеп, иман килтереүҙе, пәйғәмбәрҙәре аша Үҙе өйрәткән шәриғәт ҡануны менән йәшәүҙе ҡәтғи бурыс итеп ҡуйҙы. Бына шуларға ышаныу иман тиелә.\nИман ҡасан дөрөҫ була һуң? Бәлиғ булған кеше иман сүрәләрен, үҙ ихтыяры менән, теле менән әйтергә һәм шуға ҡәлбенән риза булып ҡабул итергә тейеш. Бына шулай иман килтергән кеше «мөьмин» тип атала. Шул кешенең бөтә ҡылған яҡшылыҡтары ахирәттә йәһәннәмдән ҡотолорға ярҙам итә. Бының киреһен, йәғни был хәлдәрҙең буласағына ышанмаһа, шул кеше кафыр була. Был кешенең ҡылған яҡшылыҡтары ахирәттә бер ҙә файҙа бирмәй.\n“Кеше үлгәс, иң әүәл — иман, унан һуң намаҙ уҡыныңмы”, — тип һорала, тигән хәҙисе бар Пәйғәмбәребеҙҙең. Бына ошоға әҙер барығыҙ.\nДауам итеп, яуапнәмәнең мәрхүмдең күкрәгенә ҡуйып ерләүгә килгәндә – ниндәй шарттар бар һуң мосолманса ерләүҙә?\nМәйет менән кәфендән башҡа бер нәмә лә булырға тейеш түгел. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләмде ошолай ябай хәлдә ерләгәндәр.\nҺеҙ, йәки мәрхүмегеҙ пәйғәмбәребеҙҙән өҫтөнмө? Шуға артыҡ ҡыланыу: мәрхүмдәрҙе өшөй тип, одеялдарға төрөү, башҡа нәмәләрҙе кейгеҙеү, эргәһенә систерелгән кейемдәрен, шулай уҡ яҙылған Ҡөръән аяттарын эргәһенә һалыу гонаһ эш.\nӘгәр ҙә васыят итеп үҙ йәшәгән ерендә йыуып-ерләргә ҡуша икән, мөмкинселек булһа үтәгеҙ. Был аманат. Ә артыҡ, дингә ярамаған эштәрҙе эшләргә васыятында наҙанлығы арҡаһында әйткән икән үтәмәгеҙ. Һәр хәлдә мәрхүмдәрҙе йыуыу-ерләү мәсьәләһе ауылыуығыҙҙың имам-хатыйбы кәңәше аша булырға тейеш. Ул шуның өсөн дә һеҙҙең өҫтөгөҙҙән имам булып тора. Имамға буйһонмау фетнәгә алып бара.\nӘгәрҙә яуапнәмәгә яҙылған Ҡөрьән аяттары бар икән, йәки йыртылған, туҙған китаптар, дәфтәрҙәр – ҡуланырға эшкенмәһә, ни эшләргә? Берәй таҙа ергә, кеше-мал йөрөмәгән ергә күмегеҙ. Тик ҡәбергә түгел! Яндырырға ла мөмкин тиҙәр.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 19.09.2017 в 00:04, и размещена в категории яңылыҡтар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Аркадный Порноигра: Бөгөн Инде Бушлай Теркәү\nАркадный порноигра: уйнап бирегеҙ!\n- Сәләм! Рәхим итегеҙ эконом ваҡытта һәм эконом Arcade Porn: үҙәктә өлкәндәр өсөн уйындар ойоштора, команда Waterman Productions. Ҡасан ғына беҙ үҙебеҙҙең етештереү компанияһы 2015 йылдың июлендә башланып, беҙ беләбеҙ, был уйын беҙҙең өсөн ҙур арауыҡ бар өлкәндәр ярышты. Беҙ бик аҙ беләбеҙ, - тип ауыр йылда булдырыла беренсе булып аша үтә, был донъя уйындары нәзәкәтлелек класс өсөн йондоҙло архив тупланған., Иғтибар, беҙ шулай уҡ дауам итергә тип инеп ҡалыу йөкләмәһен үҙ өҫтөнә ала яҡшы уйын өлкәндәр өсөн һеҙ обозримый биреп килә: был теге, беҙ ғорурланабыҙ, беҙ ысын күңелдән һәм йөмләне, тип, конкуренцияны ла атарға бөтә ҡарамаҫтан, беҙ ысынлап та барған йәш кеше, әгәр телисез икән, күңелле ҡайһы бер инеп алдымы, ХХХ өсөн еңел уйын, уйын һеҙгә рәхмәтле, һеҙ ҡасан ҡулына! Был мәғлүмәт базаһынан йәнә һәм йәнә һеҙгә мотлаҡ шыма эротическое мәжбүр кончать яҡшылыҡ – бөтә булған һеҙгә кәрәк, иң яҡшы һәм иң яҡшы менән ярыштарҙа еңер өсөн? Беҙ тиҙ арала беләбез: ябай системаһына ингән һуң теркәлгән, һәм беҙ һеҙ һынауға дусар!, Аркадный порноигра өсөн бында күрһәтер өсөн, һеҙ, матур уйын өлкәндәр өсөн был эш ҡасан етә, кәрәк түгел һеҙгә менән түләүһеҙ йәки күп итеп алыр өсөн, һеҙ телисез. Шулай булғас, ни өсөн инмәҫкә була һәм ҡарарға ла, эсендә нимә көтә? Планды нисек яңғырай беҙҙең өсөн!\nХХХ атамалар йыйылмаһы\nСөнки беҙ уйын беҙҙең тырышлыҡтарҙы туплау аркадный порнографический стилендә хәл итә, аңлау мөһим, тип, һеҙ, иң ирекле һәм тиҙ хәрәкәт менән көтә башлай. Беҙ тел, хис-тойғолар эсендә геймер, был исем элементтары булып уларҙың тиҙлеге – шулай уҡ физик исеме ниндәй урын һеҙҙе көтә. Ағымдағы мәғлүмәттәр базаһы уйын, беҙ уның янында булырға, әлеге ваҡытта төҙөлөүсе атамаһыҙ 48 – 50 яҡын булһа ла! Беҙ йыл һайын яҡынса 8 яңы уйын сығарып, өҫтәүенә, уларҙың бер йәки ике билгеһе таш булһа, ул ҡатмарлы һәм ваҡыты ни тиклем күберәк тарта, ҡарағанда ҡалаһы., Беҙгә оҡшамай тип уйлай, был дөрөҫ мөнәсәбәт балансҡа ирешеп, беҙ, һеҙ түҙемһеҙлек менән көтә әммә баһалама, сөнки иң мөһиме-был нәмә уйламай кеше, беҙҙең уйын уйнай. Бына ниңә һуң беҙ һеҙҙән һорарға теләр инек, беҙгә бер ни наслаждаться уйындар һеҙгә, рәхим итеп, беҙгә хәбәр ителә форумдың рәсми, һеҙҙе нисек күрергә теләй һәм киләсәктә үтәсәк! Беҙ кире бәйләнеш булмауы аңлауҙы ауырлаштыра, сөнки эҫе, ә нимә юҡ: беҙгә кәрәкле мәғлүмәт бирҙе, һәм беҙ булмай, уны тағы ла яҡшыраҡ эшләр өсөн ҡулланыла порноигр – һәйбәт яңғырай, шулай бармы?\nТотош уйын браузерный\nБраузеры порноигра аркадный тулыһынса нигеҙ һалынды, ә был, тимәк, һеҙ беркасан ла һис бер нәмә скачивать тура килә, бында үҙ ваҡытта өсөн наслаждаться. Ошо ҡарар менән ҡабул ителгән берҙән-бер маҡсаты-кеше өсөн шунда уҡ тоя һәм платформала беҙҙең ышанмау мөмкин түгел, сөнки улар бына-бына шулай һәм вирус һөжүм бара. Беҙ беләбеҙ, уларҙың күп задница ауырта ташланырға тейеш кеүек, сөнки, был да – был һеҙ һәм беҙ был уйын браузер аша инеп урынына заманса күп бирә взбеситься була. Әлеге ваҡытта беҙ ярҙам Chrome, Safari, opera һәм Firefox., Тимәк, әлегә был дүрт варианты береһе һеҙгә булыр, һеҙгә уйнай алмайым аркадный порноигра ниндәй ҙә булһа башҡа проблемалар. Бик текә, ә? Тураһында, һәм әле – был бөтә ҡорамалдарҙы ҡарап. Беҙгә махсус системаһы, параметрҙар үҙгәртергә менюһы внутриигровый рендер һәм хатта уларҙың, һеҙ беҙгә ҡасан планшет йәки титрҙар скачать на мобиль яйланма. Бар һүҙ нуль аҡлау өсөн һәйбәт мөмкинлек ап-тематик уйындарҙа һәм мәғлүмәт базаһына эйә түгел, был фантастик үтеп инә. Ҡорбан, беҙ унда барып, бик бөйөк, әммә һуңғы һөҙөмтә-был шул, невероятно беҙ риза., Был тырышлыҡ үҙ емештәрен килтерә һәм файҙалана невероятное – хатта ҡарамаҫтан, бөтөнләй бушлай клубы ағзалары эләгә!\nГрафикаһын яҡшы эсендә\nСөнки беҙ уйын порно аркадный жанр баҫтырып, мөһим булыуын аңлайбыҙ беҙ, беҙгә унда һатыуҙа булған көсө. Уралып, беҙ йәки һеҙ аҡылға сюжет һыҙығы сюжеттың жужжать шартлатырға йыйынған әҙәм түгел, ул һәр ваҡыт иң яҡшы китап менән ярыша: беҙ бында ярҙам итер өсөн, һеҙ дрочить тырыша. Беҙ һеҙгә биргән донъя һөҙөмтәлә графика класс булыуы мөһим, һеҙ уларҙың күберәк бер ҡайҙа ла таба алмай интернет., Беҙҙең команда махсус дизайнерҙар, рәссам һәм график буйынса белгес 3D-рендеринг үҙенең таланттарын берләштереү, һеҙҙең өсөн саф төҫтө алам, камиллыҡ коллекция уйынын сексуаль. Беҙ ысын күңелдән ышанам, был иң яҡшы тип арена килә: беҙҙең алда башҡа эштәр бер нисә быуын студияһы порно-аркад, һәм беҙ таныуҙан ҡурҡманы ла, был бизнесты яҡшы тип тоям үҙемде! Беҙҙең берҙән-бер сығып, үҙеңде хәүеф янай, сөнки, детка, барыһы ла яҡшы һәм яҡшы буласаҡ беҙ йылдан-йыл!\nЛидерҙарға конкурент таблица\nКәрәк тип көтә һәм, беҙҙең бөтә тиерлек лидер аркадный порноигра бүлеге бар, шулай булғас, әгәр һеҙ чувствуй үҙен сверхконкурентный, был һеҙгә еңеллек менән эшләй ала. Селәүсендәр өсөн махсус форумдарҙа беҙҙең һәр уйында шулай булғас, бында кеше бүленә советтары тураһында һөйләне, нисек ҡыҫҡа ваҡыт эсендә иң юғары балл алыу йәки титул тамамлай. Һеҙ хайран булыр ине, әгәр белһәгеҙ ине, ниндәй көс сарыф ҡайһы бер кеше, бер урындан алырға тырышалар номеры – был еңел булмаған бурыс, был аныҡ., Һеҙ аңламай, беҙгә яңы трюк йыш яңыртыу буйынса сараларға ҡарата таблица лидер тип табылған, шулай уҡ бер нисә айҙан беҙ түҙемһеҙлек менән көтә һәм сығарыу системаһы ҡаҙаныштары, улар ысынлап та бер-береһенә ҡаршы ҡуйыусылар бар. Әгәр һеҙ оҡшаған яҡтан порноигр конкурент түгел – был гүзәл! Рәт-рәт белә, һәр ваҡыт был вариант тип, өҫтәл торғас, бата. әгәр телисез икән, ниндәй ҙә булһа хәл-ваҡиғаны тәрән эротическое уйын.\nШулай итеп, ул ваҡытта беҙгә яҡынса йомғаҡ яһаны платформа мөһиме – ышаныс менән әйтергә мөмкин, - тип ҡушыла эсендә беҙ һеҙ хәҙер? Әгәр шулай булһа, зинһар, теркәү һәм системаға бушлай инә – беҙ көтөп ала алманы, ҡасан һеҙ порноигр Аркадный ҡатнашһа, тулы хоҡуҡлы була!


Балаларға матур байрам бүләк иттеләр\nХалыҡ-ара балалар көнө Баймаҡ районының Әбделкәрим ауылында бик күңелле үтте. Иртән иртүк мәҙәниәт йорто алдындағы майҙансыҡҡа балалар һәм ата-әсәләр йыйылды.\nИң тәүҙә кескәйҙәрҙе мәҙәниәт йорто директоры Рәйлә Ригель ҡыҙы Булатова сәләмләне. Аллы-гөллө кейенгән ҡыҙҙар һәм малайҙар тәүҙә башҡорт көйөнә флешмобҡа теҙелде. Дәртле бейеүҙәрҙән һуң барыһы ла спорт уйындарында ҡатнашты. Һуңынан кескәйҙәр өсөн дискотека булды, байрамда ҡатнашыусы балаларға тәмлекәстәр таратып бирелде. Был бүләктәрҙе уларға ауыл эшҡыуарҙары Рәмилә Әхмәтова һәм Айһылыу Ишморатова әҙерләгән ине.\n—Сараны ойоштороуҙа ярҙам күрһәтеүсе ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Зөлфиә Муса ҡыҙы Мөхәмәтйәнова, ауыл китапханасыһы Гөлиә Хәлфетдин ҡыҙы Алсынова, йәйге лагерь тәрбиәселәре Рәсимә Нурислам ҡыҙы Солтанғолова һәм Рәсимә Мәжит ҡыҙы Әбделғәфәроваларға рәхмәт. Ата-әсәләрҙең дә байрамға күпләп килеүе ҡыуаныслы хәл. Балаларыбыҙҙың күңелдәре һәр ваҡыт ҡояшлы, ә йөҙҙәренән йылмайыу китмәһен тигән теләктә ҡалабыҙ,—ти мәҙәниәт йорто директоры Рәйлә Булатова.


Рөстәм Хәмитов 155-се лицейҙың яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов 155-се лицейҙың яңы уҡыу йылына әҙерлеген тикшерҙе\n9:36, 29 августа 2011 Йәмғиәт\n155-се Өфө лицейы 2012 йылда үҙенең 10 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк. Мәғлүмәт-технология йүнәлешенә өҫтөнлөк биргән мәктәпте яңы уҡыу йылы алдынан Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов барып күрҙе. Ул уҡыу кластарын, медицина һауыҡтырыу үҙәген, тренажерҙар залын ҡарап сыҡты.\nПрезидент менән әңгәмәлә лицей директоры Ирина Ибраһимова мәктәптә ике сменала 1316 кеше белем алыуы хаҡында һөйләне.\nУл лицейҙа һигеҙ йыл эшләп килгән медицина үҙәгенә иғтибар йүнәлтте. Фитобар, массаж кабинеты, спелеотерапия, дауалау гимнастикаһы – ошо һәм башҡа төрлө технологиялар, иң элек, балаларҙы реабилитациялауға, профилактикалау һәм һауыҡтырыуға йүнәлтелгән.\nРөстәм Хәмитов был хеҙмәттәрҙең ниндәй һорау менән файҙаланыуы һәм уларҙың һөҙөмтәһе менән ҡыҙыҡһынды.\n— Анализға ярашлы, беҙҙең мәктәптә башҡа уҡыу йорттары менән сағыштырғанда 30 процентҡа кәмерәк ауырыйҙар, — тип яуап бирҙеләр республика башлығына.\n— Бындай тәжрибәне дөйөмләштереп, яңы мәктәптәр төҙөгәндә был элементтарҙың барыһын да проектҡа индерергә кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бынан төҙөлөш күпкә ҡиммәтләнмәйәсәк, әммә балаларыбыҙ сәләмәт буласаҡ.\nТренажерҙар залына ингәс, Рөстәм Хәмитов үҙәктең йыһазланышына иғтибар итте.\n— Һәр баланың үҙенсәлектәрен күҙ уңында тоторға кәрәк, тренажерҙар урта звено уҡыусыһына ла, ун беренсе класс уҡыусыһына ла иҫәпләнгән булырға тейеш. Әгәр беҙ нимәлер эшләйбеҙ икән, быны сифатлы итеп башҡарырға тейешбеҙ,— тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент. — һәр нәмәгә системалы ҡараш булырға тейеш.\nАртабан Президентҡа балаларға мәғлүмәти белем биреү мөмкинлектәрен күрһәттеләр. Лицейҙа йәмғеһе 98 компьютер бар, шуларҙың 40-ы – ноутбук. Бынан тыш, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән берлектә бында дистанциялы уҡытыу буйынса эксперименталь майҙансыҡ асылған. Әйткәндәй, Рөстәм Хәмитов видео-күпер режимында вуз уҡытыусылары һәм студенттары менән аралаша алды.\nЛицейҙа ҡулланылған электрон көндәлек системаһы Президентта айырым ҡыҙыҡһыныу уятты. Уның ярҙамында ата-әсәләр теләгән ваҡытта балаларының нисек өлгәшеүе менән таныша ала. Мэр Павел Качкаев әйтеүенсә, декабргә улар баш ҡаланың барлыҡ мәктәптәрендә лә индереләсәк. Әммә электрон көндәлектәр арҡаһында традициондары бөтөрөлмәй.\nҺәр мәктәп уҡыусыһының үҙенең электрон янсығы – белем биреү учреждениеһының түләү системаһы менән берләштерелгән пластик картаһы бар. Ата-әсәләр уны мәктәптәге махсус терминал аша ла, шулай уҡ «Ҡала» («Город») системаһы аша ла тулыландыра ала. Уҡыусылар иһә, үҙ сиратында, карточкаһы менән мәктәптә 30-40 һумлыҡ иртәнге аш өсөн түләй. Ошо рәүешле балалар һәм педагогтар ҡулаҡса менән эш итеүҙән ҡотола.\nТеги: мәғариф, БР Президенты


Материалы за 15.05.2010 » Архив газеты "Йәшлек"\nЭремсектән манты Сәләмәтлек\nЯрты кило самаһы манты (билмән) ҡамыры, ярты кило эремсек, 2 йомортҡа, 1 стакан ҡаймаҡ, төйөлгән аҡ борос, тоҙ.\nЭслек өсөн эремсек, йомортҡа, тоҙ, боросто ҡушып бутарға. Ҡамырҙы 10х10 см ҙурлығында дүртмөйөшләп ҡырҡырға. Һәр киҫәккә 1 аш ҡалағы эслек һалына.\nМанты 25 минут самаһы бешә, өҫтәлгә ҡаймаҡ һәм йәшел тәмләткестәр менән бирелә.\nЯбығырға теләһәң! Сәләмәтлек\n«Әгәр ябығырға теләһәгеҙ, һис кенә лә ас тормағыҙ», – тип кәңәш бирә атаҡлы һинд табибы, күҙәнәк һәм молекуляр биология үҙәге белгесе доктор П. Гупта. Ас торғанда кеше организмы көслө стресҡа дусар була. Һөҙөмтәлә, артыҡ күп ашағандағы кеүек үк, организмдың үҙ-үҙен көйләү механизмы боҙола, ти ул. Бынан тыш, ас тороу ваҡытында углеводтың төп запасы – гликоген резервы аҙая. Дауаланыу маҡсатында ас тороу сәләмәтлеккә файҙа килтерһә лә, оҙаҡ ваҡыт ашауҙан тыйылыу барыбер зифа һәм һылыу итмәйәсәк.\nСәскәйҙәре толом-толом... Яңылыҡтар » Ғәләмәт донья\nКоллегабыҙ, Ейәнсура ҡыҙы Гөлнар Юлдашбаеваның толомоноң оҙонлоғо 2 метр 30 сантиметрҙан ашыуыраҡ. Гимназияның 9-сы синыфында башҡорт теле дәресе бара. Уҡыусылар, сихырланған кеүек, уҡытыусы ағайҙарына текләгән. Үҫмерҙәрҙең һушын алырҙай нимә һөйләй һуң уҡытыусы? Ниңә балалар унан күҙҙәрен дә ала алмай?\nБер аҙҙан бөтә синыф бер юлы еңел тын алып ҡуя, һәм парталар араһынан: «150!», «Юҡ, 152!» – тигән шыбырлау үтә. Уҡытыусы аптыраулы ҡарашын балаларға төбәй. Ағайҙарын күҙ ҡарашынан аңлап торған үҫмер ҡыҙҙар һәм малайҙар, үҙҙәрен хилаф эштә тотолған кеүек һиҙеп, баштарын түбән эйә. Араларындағы сая ҡыҙ, хәйләкәр йылмайып, аңлашылмаусанлыҡты юйырға тырышып: «Азамат Рәмилевич, беҙ һеҙҙең Гөлнар апайҙың сәс бөртөгөн бармағығыҙға нисә тапҡыр урағанығыҙҙы һанап ултырғайныҡ», – тип аҡлана.\nБаҡһаң, уҡытыусы синыфҡа яңы теманы аңлатҡанда пинжәгенең еңенә Гөлнарының эләгеп килгән сәсен, үҙе лә аңғармаҫтан, бармағының осона урап торған икән. Һиңә ҡырҡ күҙ ҡарап ултырғанда сәсте иҙәнгә ташлап булмай бит инде – сәс «ҡулсаһын» бармағынан саҡ тағатып алып, кеҫәһенә һалып ҡуя.\nГерманияла – ҡоролтай Яңылыҡтар\nБөгөн Берлинда башҡорт ҡоролтайы асылды. Был форумда Европа союзы илдәренән, АҠШ, Англия, Япония, Израиль, Төркиә, Ҡытай Халыҡ Республикаһы, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Сүриә, Бразилия һәм Мысырҙан делегаттар ҡатнаша. Ҡоролтай – Ватаныбыҙҙан ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең йәмәғәт тормошонда әһәмиәтле ваҡиға.\nБашҡортостан – Рәсәйҙең ике ҡитға – Европа һәм Азия – тоташҡан ерендә урынлашҡан иң тотороҡло төбәктәренең береһе. Беҙҙең тыуған еребеҙ – нефть химияһы, машиналар эшләү, еңел сәнәғәт, аграр сектор крайы. Шулай уҡ ул – милләт-ара татыулыҡ, төрлө мәҙәниәттәр, телдәр һәм традициялар төбәге. Өсөнсө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан Германияла ла ҙур йыйын үткәреү тиккә түгел.\nКисә Өфөлә «Быуындарҙың социаль яҡланғанлығы: Рәсәй ғаиләһе, балалар, йәштәр, ветерандар» тип аталған Бөтә Рәсәй конгресының пленар ултырышы үтте. Сарала бөтә Рәсәйҙән йыйылған социаль сәйәсәт өлкәһе буйынса эксперттар, властың закондар сығарыу һәм башҡарма органдарында эшләүселәр, эшлекле даирәләр, йәмәғәтселек вәкилдәре, ғалимдар, аспиранттар, студенттар ҡатнашты. Пленар ултырышта көнүҙәк мәсьәләләр ҡаралып, уларҙы хәл итеү юлдары билдәләнде.\nБөйөк Британия кабинетының яңы составы тәүге уҡыуҙа министрҙарҙың эш хаҡын 5 процентҡа ҡыҫҡартыу тураһында ҡарар ҡабул итте.\nБыға тиклем Премьер-министрҙың хеҙмәт хаҡы, һалымдарын иҫәпләмәгәндә, йылына 150 мең фунт стерлинг тәшкил иткән. Артабан министрҙар 134,5 мең фунт алһа, урынбаҫарҙары 98,7 мең фунт менән мөрхәтһенәсәк. Был сумма алдағы биш йылда, йәғни 2015 йылғы парламент һайлауҙарына тиклем үҙгәрешһеҙ ҡаласаҡ. Был һалым түләүселәргә яҡынса 50 миллиард фунт стерлингты экономияларға мөмкинлек бирәсәк.


Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы, йырсы Гүзәл ӘЙҮПОВА: “Һәр көндө шөкөр итеп башлайым” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы, йырсы Гүзәл ӘЙҮПОВА: “Һәр көндө шөкөр итеп башлайым”\nТамашасылар уны күберәк комик ролдәре аша белә: “Студенттар”ҙа Рәмзиә, “Ҡыҙ урлау”ҙа Йәмлегөл, “Алты ҡыҙға бер кейәү”ҙә Фаягөл, “Диләфрүзгә дүрт кейәү”ҙә Сажиҙә һәм башҡалар. 20 йылға яҡын эшләү дәүерендә артист булараҡ ул ҡыҙыҡлы образдарҙы сәхнәгә сығарҙы, йырсы булараҡ танылыу яуланы, ғаилә бәхетенә иреште. Бөгөн Гүзәл Әйүпова үҙ тормошона фоторәсемдәр аша байҡау яһай.\n1) Бала саҡта музыка мәктәбендә уҡытыусы булып эшләргә теләй инем. Белем алған урта мәктәптең подвалында музыка мәктәбенең урынлашыуы минең яҙмышыма оло йоғонто яһаны. 1-се класта уҡығанда уҡ унда ишетелгән моңға ғашиҡ булып, фортепьяно класына яҙылдым. Башҡаларҙы ата-әсәләре көсләп йөрөтһә, мин, киреһенсә, үҙем теләп йөрөнөм. Бер осор, аҡсаһыҙ мәл булғандыр, әсәйем берәр йыл музыканы туҡтатып торорға кәңәш итте. Ә мин ул саҡта музыканан түгел, ә яңы күлдәктән баш тартырға риза инем. Оҙаҡ йылдар ошо мөхәббәткә тоғро ҡалдым: тәүҙә музыка мәктәбен, аҙаҡ сәнғәт училищеһын тамамланым. Студент йылдарында музыкаль драмаларҙа, комедияларҙа уйнарға хыяллана инем. Ошо хыял мине Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр бүлегенә алып килде.\n2) Әсәйем менән һәр ваҡыт әхирәт кеүекбеҙ. Бала саҡтан бөтә серем менән бүлешеп, кәңәш һорай торғайным. Әммә ул мине иркәләмәне, үҙ аллы итеп тәрбиәләне. Шуғалыр ҙа тормошомдағы барлыҡ хәл иткес мәлдә барыр юлды үҙем һайлайым.\nБеҙең быуын идеалогияларҙың юҡҡа сыҡҡан ваҡытында үҫте. Әсәйемдең талапсан булыуы яҙыҡ юлдарҙан, хата аҙымдарҙан һаҡлап ҡалғандыр. Аҡсаһыҙлыҡ ваҡытында гел генә ауыр эштә эшләне, өйгә ҡайтҡас ҡул эштәре менән булыша ине. Быларҙың барыһында ул мине лайыҡлы үҫтерер, ас-яланғас итмәҫ өсөн башҡарҙы. Бөгөнгө бәхетем, һөнәрем һәм булмышым менән уға рәхмәтлемен.\n3) Өфөлә үҫкән ҡыҙҙа ауыл тормошона һөйөү ҡайҙан килгәндер, үҙем дә аптырайым. Бала саҡта өләсәйемә ҡунаҡҡа ҡайтыуҙы һанамағанда, мин ауыл тормошон, мәшәҡәттәрен белмәй үҫтем. Шулай ҙа, гел генә ҙур баҡсаһы булған ауыл өйө тураһында хыялландым. Аллаға шөкөр, ул хыял тормошҡа ашты: махсус программа буйынса Жуков ҡасабаһынан йорт алдым. Рәхәтләнеп емеш-еләк, йәшелсә үҫтереп, күршеләр менән аралашып йәшәйем. Туғандарым, дуҫтарым ҡунаҡҡа килә. Балаларым да иркендә рәхәтләнеп уйнай. Сәскәләргә күмелеп ултырған өйөмдә рәхәтләнеп эшләйем дә, ял да итәм. Үҙ ереңдә, үҙ ҡулдарың менән үҫтергән емеш күпкә тәмлерәк икәнен ысынлап аңланым. Йәй әҙерләгән ризыҡтар менән ҡыш буйы туҡланабыҙ: туңдырғыста – емеш-еләк, баҙҙа – ҡайнатмалар, тоҙланған йәшелсәләр.\n4) Сәнғәт институтын тамамлау менән Милли йәштәр театрына эшкә килдем. Ышаныс күрһәткән театр етәкселегенә һаман да рәхмәтлемен. Ул ваҡытта йәшлек менән аңламағанмын, ә яратҡан, белем алған һөнәр буйынса эшкә урынлашыу бәхет бит ул. Етмәһә, тәүге көндәрҙән үк театр репертуарындағы спектаклдәрҙән ролдәр бирелде. Бөгөнгөләй хәтерләйем, “Кем эшләмәй, шул ашамай” әкиәтендә Сыңҡылдаҡ һайыҫҡан ролен тапшырҙылар ҙа, бер нисә репетициянан һуң райондар буйлап гастролгә сығып киттек. Институтта Чехов, Шекспир әҫәрҙәренән өҙөктәр уйнап йөрөгән, йәшлек амбициялары менән эшкә килгән ҡыҙҙы был гастроль бик тиҙ урынына ултыртты. Артист тормошоноң еңел түгеллеген, моғайын, шул саҡта аңлай башлағанмындыр.\nЫсынында иһә балалар өсөн ҡуйылған спектаклдәрҙә ҡатнашыу – актер өсөн бәхет. Иң ихлас, шул уҡ ваҡытта иң талапсан тамашасы – улар. Ҡыҙыҡһындырыу, иғтибарын йәлеп итеү өсөн бар күңелеңде биреп уйнарға кәрәк. Ғәҙәттә, режиссерҙар миңә гел генә шуҡ, шаян, хисле роль тапшыра. “Аҡса булһа бер муҡса” комедияһында Азат Йыһаншин миңә Миңзифа образын уйнарға тәҡдим иткәс, бер аҙ аптырап ҡалдым. Лирик роль, интеллигент ҡатын минең өсөн яңы амплуа булды.\nБеҙҙең театрҙағы дуҫлыҡ, татыулыҡ оҡшай. Оҙаҡ йылдар бергә эшләгәс, бер туғандар кеүек яҡын булып бөттөк. Патриот булараҡ, шуны әйтеп үткем килә: беҙҙәге атмосфера башҡа ерҙә юҡтыр ул.\n5) Ғаиләлә яңғыҙ үҫкәс, гел генә туғандарым булыуын теләй инем. Шуғалыр, Аллаһы Тәғәлә мине бер юлы игеҙәк балалар менән бүләкләне. Хәҙер уйлайым да, нисек үҫтерҙем икән, тип аптырайым. Икәүһе ҡайһы саҡта 12 балаға торош булып китәләр. Әлбиттә, сабый саҡтарында ауыр булды, әммә бер-береһе өсөн өҙөлөп торған татыу туғандар булып үҫтеләр. Ҡыҙым Сөмбөл һүрәтте матур төшөрә, интернетта үҙ блогы бар, бәләкәй генә фильмдар эшләй. Улым Муса бейергә ярата, спорт менән шөғөлләнә. Мәктәптә тәртиптәре лә, уҡыуҙары ла һәйбәт бара. Оялсанлыҡ уларҙа бөтөнләй юҡ, кеше менән тиҙ генә уртаҡ тел таба беләләр. Уларға йәш ярым булыу менән эшкә сыҡтым. Балаларым театрҙа үҫте, спектаклдәрҙе яратып ҡарайҙар. Артист әсәләре булыу менән ғорурланып йәшәйҙәр, нисек уйнауым тураһында туғандарға, класташтарына һөйләп алалар.\nБалаларым тормошомдоң биҙәге, улар тыуғандан һуң тормошҡа ҡарашым күпкә үҙгәрҙе.\n6) Атайым яҡлап та, әсәйем яҡлап та нәҫелебеҙҙә йырға һәләтлеләр күп. Туғандар йыйылған табын йыр-бейеү менән күңелле үтә. Ошо мөхиттә тәрбиәләндем дә инде. Йыр сәнғәтенә сағыштырмаса һуң килдем. Тәүҙә йырлы ролдәр булды, артабан йырҙар яҙҙыра башланым. 2015 йылда “Гәлсәр һандуғас” телефестивалендә ҡатнашырға батырсылыҡ иттем. Быға тиклем авторҙар менән генә эшләһәм, һуңғы арала үҙем дә йырҙар ижад итә башланым. Тамашасылар хөкөмөнә уларҙың икәүһен сығарҙым да инде, әсәйемә арналған йыр үҙ сиратын көтә.\nХалыҡ ижадына һөйөү ваҡыт үтеү менән киләлер ул. Ижади үҫеш тип атар инем мин уны. Үткән йыл “Зәйнулла” башҡорт халыҡ йырын өйрәнеп яҙҙырғайным. Уға Ҡырмыҫҡалы районының матур тәбиғәт ҡосағында Тимур Ғәниев менән клип төшөрҙөк. Әле түшелдеректәр эшләй һәм бәйләй башланым.\n7) Һәр көнөмдө шөкөр тип башлайым да, шөкөр итеп тамамлайым. Бәхет өсөн нимә кәрәк – барыһы ла бар. Булғанын һаҡлап ҡына, Аллаһы Тәғәләнең рәхмәтендә йәшәргә яҙһын тип теләйем. Тормоштоң бит төрлө сағы була, иң ҡурҡҡаным – ауыр һүҙ әйтеп кеше күңелен төшөрөү. Һәр саҡ артығын ысҡындырмаҫҡа тип үҙемде ҡулда тоторға тырышам. Ниндәй генә хәл булмаһын, ул иртәгә үтә. Ә әйткән һүҙҙе кире алып булмай. Хистәргә килгәндә, мин артыҡ эмоциональ кеше. Тормоштоң һәр күренешен, яңылығын ихлас ҡабул итәм. Ижад кешеһе шулай булырға тейештер ҙә.\nҠайһы саҡ: “Уңғанлығыма аптырайым!” – тип шаяртырға яратам. Ул бер аҙ ысынбарлыҡҡа тап килә: тәртип яратам. Һәр нәмә үҙ урынында булырға тейеш, һәр эште ваҡытында эшләргә тырышам. Тынғыһыҙ кешемен. Әҙ генә эшһеҙ торһам да, күңел төшөнкөлөгөнә бирелә башлайым. Тормош рәүешем шулай: яңы йырҙар, яңы ролдәр, ғаиләм, туғандарым, балаларым, яратҡан шөғөлдәр, яңылыҡтар. Шулай булһа, йәшәүе лә күңелле!\nСығыу ваҡыты 7-08-2018, 06:00 | Ҡаранылар: 100


Байрам кәйефен боҙмайыҡ\n12 Декабрь 2016, 20:32\nТиҙҙән Яңы йыл байрамы етә. Балаларҙың кеме генә өйөндә байрамға шыршы ултыртып, матур итеп биҙәүҙәрен теләмәй икән?\nБеҙҙең районда Яңы йыл шыршыларын әҙерләп һатыу "Ғафури урман хужалығы" БР Дәүләт автономлы учреждениеһына рөхсәт ителгән. Ойошма шыршыларҙы күмәртәләп тә, берәмләп тә һата.\nБашҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығының федераль урман һәм янғын күҙәтеүе Стәрлетамаҡ район-ара территориаль бүлеге тарафынан яңы йыл алды осоронда ылыҫлы йәш ағастарҙы һаҡлау, уларҙы законһыҙ ҡырҡып, һатыу осраҡтарын булдырмау маҡсатында саралар планы эшләнде, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Ғафури районындағы бүлеге менән берлектәге рейдтар уҙғарыла башланы.\nГраждандар иғтибарына шуны ла еткереү урынлы булыр: ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы, йәш шыршы, пихта һәм ҡарағай ағастарын законһыҙ ҡырҡҡан өсөн административ һәм енәйәт яуаплылығы ҡаралған. Граждандарға штраф 3 мең һумдан 4 мең һумғаса булһа, вазифалы кешеләргә 20-нән 40 мең һумғаса, ә юридик берәмектәргә ул 200 - 300 мең һум тәшкил итә. Бынан тыш, тәбиғәткә килтерелгән зыян да ҡаплатылырға тейеш. Законһыҙ ҡырҡылған бер төп йәш шыршы һәм ҡарағай 2500 һум һәм унан күберәк тип баһалана, ә бына беҙҙең районда башлыса тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән урындарҙа ғына үҫкән пихта 4500 һум һәм унан юғарыраҡ "тора". Законһыҙ ағас киҫеүҙә берәй техника йәки ҡорамал ҡулланылған булһа инде, административ штраф күләме тағы ла арта. Ә "эш ҡоралдары" тартып алына. Зыян күләме 5 мең һумдан ашып китә икән, закон боҙоусыға ҡарата енәйәт эше асыла.\nӘйткәндәй, беҙҙең районда пихта үҫентеләрен ҡырҡыу бөтөнләй ярамай. Шуға ла Толпар ауылы һәм яҡын-тирә ауылдарҙа йәшәүселәр, иғтибарлыраҡ булығыҙ!\nЗаконһыҙ ағас киҫкәндәрен күрһәгеҙ, 2-25-74 телефонына шылтыратып хәбәр итегеҙ. Яңы йыл менән!\nБР Урман хужалығы министрлығының федераль урман һәм янғын күҙәтеүе Стәрлетамаҡ район-ара территориаль бүлеге начальнигы урынбаҫары.


Фукусима ағыуы беҙгә килеп етерме?\n9 Апрель 2011, 16:02\nЯпония АЭС-ында радиациялы һыуҙы океанға ағыҙҙыларЯпониялағы ер тетрәүгә ҡояштағы ғәләмәт ҙур шартлауҙар сәбәпсе, тип фаразлай Рәсәй ғалимдары. «ҡояштағы был «хәлдәр» 10 мартта төнгә ҡарай була, ә иртәгәһенә Японияла – фажиғә», – ти Рәсәй Фәндәр академияһының Геоэкология институты лабораторияһы мөдире Александр Жигалин. Бәлки, был шундай теүәл тап килеү генәлер. ҡояш йоғонтоһомо, юҡмылыр, әммә ер тетрәү ҡазаһы оҙаҡ йылдарға һуҙыласаҡ.\nЯпония АЭС-ында радиациялы һыуҙы океанға ағыҙҙылар\nЯпониялағы ер тетрәүгә ҡояштағы ғәләмәт ҙур шартлауҙар сәбәпсе, тип фаразлай Рәсәй ғалимдары. «ҡояштағы был «хәлдәр» 10 мартта төнгә ҡарай була, ә иртәгәһенә Японияла – фажиғә», – ти Рәсәй Фәндәр академияһының Геоэкология институты лабораторияһы мөдире Александр Жигалин. Бәлки, был шундай теүәл тап килеү генәлер. ҡояш йоғонтоһомо, юҡмылыр, әммә ер тетрәү ҡазаһы оҙаҡ йылдарға һуҙыласаҡ.\nКатаклизм һөҙөмтәһендә Япония ҙур юғалтыуҙар кисерҙе: күпме кешеһе һәләк булды, матди зыянды һанап та бөтөрөрлөк түгел (хөкүмәт әлегә 190 – 310 миллиард доллар тип һанаған). Хатта территориаль юғалтыуҙар ҙа бар. Ғөмүмән, заман цивилизацияһы тарихында был һәләкәт иң ҡиммәте кеүек.\nЕтмәһә, «Фукусима» атом электр станцияһындағы шартлау илдәге хәлде тағы ла ҡатмарлаштырҙы. АЭС тирәләй хәбәрҙәр күңелде өшөтә. «Фукусима – 1» әле һаман «ҡайнай», радиация менән ерҙе, һауаны, һыуҙы зарарлай. Уның нигеҙенән ағып сыҡҡан һыу йод, цезий, плутоний, полоний кеүек матдәләр менән ағыуланған. Тымыҡ океанға аҡҡан был һыуҙы туҡтатырға маташып та ҡарағандар. Тәүҙә барлыҡҡа килгән тишеккә онтаҡ, ҡағыҙ һәм полимер тултырғандар, әммә файҙаһыҙ булған. Хәҙер иһә диңгеҙгә составында радиация норманан 100 тапҡыр ашҡан 11,5 мең тонна һыуҙы махсус ағыҙалар, урынына, имеш, тағы ла көслөрәк ағыулы һыуҙы тултырмаҡсылар. Үлемесле һыу 300 км радиуста океанда таралып, быуға әйләнеп, һауа аша кешеләрҙең үпкәһен нурландырасаҡ. Һәм, рәхим итегеҙ, онкологик сирҙәр «шашасаҡ». Тымыҡ океанда тотолған балыҡтар аша кешегә радионуклидтар ҙа «килеп етәсәк».\nШулай итеп, япон атом электр станцияһы реакторҙары күп йыл тирә-яҡ мөхит өсөн дары мискәһе буласаҡ. Белгестәр аңлатыуынса, атом шартлауҙары булмаһын тип, реакторҙарға һыу тултырылған, ваҡыт үтеү менән төпкә тоҙ ултырған. Хәҙер иһә улар йылылыҡ үткәреүсе булараҡ «эшләй», шул сәбәпле реакторҙа температура 1200 градусҡа етә. Һыуыныу процесының бер нисә йылға һуҙылыуы мөмкин, радионуклидтар таралмаһын өсөн станцияны бетон саркофаг менән ҡапларға кәрәк (Чернобыль һәләкәтенән һуң нәҡ шулай эшләгәндәр), ти тикшеренеүселәр.\nДонъя океанына ағыҙылған һыуҙағы зарарлы матдәләр кеше организмы өсөн үтә хәүефле. Мәҫәлән, радиациялы йод ҡалҡан биҙенә йоғонто яһай, ә бына цезий менән стронций тағы ла ҡурҡынысыраҡ. Улар яртылаш тарҡалһын өсөн генә лә 30 йыл самаһы ваҡыт кәрәк. Стронций һөйәккә үтеп инһә, мәңгегә шунда ҡаласаҡ. Плутоний үпкәгә «урынлашып», яман шеш барлыҡҡа килеүгә булышлыҡ итә. Уның ярым тарҡалыуына 26 мең йыл талап ителә. Полонийға үҙ-үҙен бөтөрөүгә 138 көн етә, әммә ошо ваҡыт эсендә ул күҙәнәктәрҙе йә үлтерергә, йә мутацияларға өлгөрә.\nЯпониялағы ер тетрәү глобаль производство сынйырының иң юғары технологиялы звеноларын «өҙҙө». Был ил йыл һайын башҡаларға суммаһы 100 миллиард долларға еткән ышаныслы электрон изделиелар һәм деталдәр һата. ҡайһы бер категориялар буйынса донъя баҙарында шундай продукцияның өлөшө 60 процент самаһы. Күп осраҡта япон комплекттарын алмаштырыуы мөмкин дә түгел. Һәләкәттән һуң төрлө тармаҡта проекттар, етештереүҙәр туҡталыуы бар. Сөнки Японияла әле сәнәғәт туҡталған тиерлек. Мәҫәлән, барлыҡ автозаводтар ҙа эшләмәй, тимәк, был илдән яңы машина ғына түгел, хатта запас частар көтөү ҙә бушҡа. Һәр хәлдә, май – июнь айҙарында был мөмкин түгел. «Ҙур ете» (G7) илдәре Японияға ярҙам итергә тырыша ла ул, тик әллә ни килеп тә сыҡмай шикелле. Радиация хәүефе арҡаһында халыҡ-ара транспорт компаниялары порттарға, аэровокзалдарға юлды япҡан. Илдә электр энергияһы дефициты ла килеп тыуған. Март ваҡиғалары Японияның эре етештереү ҡеүәттәрен ҡытайға, Көньяҡ-көнсығыш Азияға күсереүҙең яңы тулҡынын башлаясаҡ, тип тә фараз итәләр. Япония компаниялары былай ҙа үҙ продукцияһының биштән бер өлөшөн сит илдә етештерә.\nФажиғә киң ҡоласлы. Әммә япондарҙың илһөйәрлеге, тәртибе, түҙемлеге ваҡиғаларҙың ыңғай үҫешенә лә өмөтләндерә. Был катаклизм илдең яңы иҡтисади «һикереш»енә булышлыҡ итеүе лә мөмкин. Шуныһы ла бар: Япония тура мәғәнәһендә һыу аҫтына «китеп бара», ер тетрәү һөҙөмтәһендә яр буйҙары, унлаған ҡала биләмәһе бер метр тирәһенә һыуға батҡан. Артабан да ошолай дауам итмәҫ тимә. Ул сағында инде һан яғынан Рәсәйҙән әллә ни ҡалышмаған япондар Курил утрауҙарын тағы ла ныҡышыбыраҡ талап итә башлаясаҡ.\nОшо көндәрҙә Нижегородка өлкәһендә атом электр станцияһы төҙөү тирәләй ҡыҙыу бәхәстәр бара. Быға тиклем дә күп кенә йәмәғәт ойошмалары ҡаршылыҡ акциялары ойошторғайны, әле ошондай саралар тағы үткәрелгән.\nЭкологтар, АЭС урынына альтернатив ҡоролма ҡуйырға мөмкин, тип белдерә. Голландияла, мәҫәлән, һәр ерҙә ел тирмәндәре эшләй. Атомсылар иһә, Японияла АЭС һәләкәте бөтөнләй икенсе сәбәптән барлыҡҡа килгән, «Фукусима» иҫке станция, хәҙер бөтөнләй башҡаса АЭС-тар төҙөлә, тип бәхәскә үҙ нөктәһен ҡуймаҡсы. Был бәхәстәргә, протестарға әсе сатира элементын өҫтәүселәр ҙә бар: станция төҙөләсәк Навашин районынан бер эшҡыуар үҙ сауҙа нөктәһенә «Нижегородка тауарын ал, әлегә АЭС юҡ – экологик яҡтан таҙа» тигән плакат та элгән, имеш.\nНисек кенә булмаһын, АЭС тиһәң, халыҡтың сәсе үрә тора. Беҙ ҙә шул халыҡ иҫәбендә – Ағиҙел ҡалаһында ҡасандыр туҡтатылған АЭС төҙөлөшөн дауам итмәкселәр. Әлләсе, быға тиклем беҙҙә атом станцияһы булмаһа ла, йәшәнек бит әле...