Йыртҡыс булһа ла, кәмей баралар\nЙыртҡыс булһа ла, кәмей баралар11.12.2018\nШәшкеләр Ҡыҙыл китапҡа индерелгән\nБашҡортта ниңә “шәшке” тигәндәрҙер инде, урыҫса “норка” тип йөрөтөлгән был йәнлек башҡаларҙың ояларын “һалдырып” алғаны өсөн шулай аталған. Дөрөҫөрәге, ул бушыраҡ торғандарына бик тиҙ эйәләшә икән. Шулай уҡ йылға буйҙарындағы ҡыуыш ағастарҙы оҡшатып, тереклек итә башлай.\nБеҙҙең яҡтарҙа шәшкенең европа төрө йәшәй. Ул Башҡортостандың, Коми-Пермь крайы, Ямал-Ненец автономиялы округы, Ырымбур, Псков, Свердловск, Түбәнге Новгород, Силәбе, Төмән өлкәләренең, Сахалиндың Ҡыҙыл китабына индерелгән. Кавказ төрө Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабында, урта рус европа шәшкеһе халыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау ойошмаһының Ҡыҙыл исемлегендә урын алған. Шәшке төйәк иткән бар илдә лә закон буйынса һаҡлана. Белгестәр әйтеүенсә, тәүҙә уларҙың һаны ҡиммәтле тиреһе өсөн аулауҙан кәмеһә, хәҙер иһә “америка шәшкеһе” тигән төрө ҡыҫырыҡлап сығара бара. Ләкин икенсе төркөм ғалимдар бында американдарҙың ҡыҫылышы юҡ тип иҫәпләй. Нисек кенә булмаһын, үҙ ерлегендә, үҙ төрө булып был йәнлек һаҡланырға тейеш.\nИрекһеҙҙән ошо саҡ башҡорт бал ҡорттары иҫкә төшә. Уларға ла бит Кавказ, Азиянан күпләп индерелгәндәре тарафынан ҡурҡыныс янай. Ситтән килгән тереклектең яңы ерҙә йәшәп, үрсеп китеүе өсөн яраҡлаша белеүҙәре, әрһеҙлеге лә кәрәк бит. Улар нәҡ шундай икән.\nӘйтелгәндәргә миҫал итеп, уҙған быуаттың 60-сы йылдарында Американан керетелгән саған ағастарын да алып була. Был сағандар заманында баҫыуҙарҙы тупраҡ эрозияһынан һаҡлау өсөн һыҙаттар ултыртырға килтерелгән, ләкин өйөрөлмәккә оҡшаш орлоҡтары шул тиклем алыҫҡа һибелде, юл буйҙарын, баҫыуға яҡын ҡатнаш урмандарҙы баҫып ала башланы — тиҙ генә бөтөрөрмөн тимә. Шуның һымаҡ, һәр нәмәнең ерлеге бар. Башҡалар ҡатнашһа, тәүге асылын юғалта, әрһеҙҙәренеке өҫтөнлөк итә башлай.\nҺүҙебеҙ ҙә, уйыбыҙ ҙа башҡа юҫыҡҡа китте шикелле, кире шәшкеләр донъяһына ҡайтайыҡ. Бәләкәс кенә был йәнлек йыртҡыстар рәтенә инә. Шулай булмай ни, йылға ярҙарын төйәк иткәс, һунар биләмәләре лә ошонда бит. Башлыса сысҡандарҙы, һыу ҡомаҡтарын аулай, ҡош ояларын туҙҙыра, балыҡ, тәлмәрйен, ҡыҫала тота. Ауылдарға яҡын булһалар, һирәкләп йорт ҡоштарына һөжүм итәләр. Башлыса яңы ауланған тереклектең итен ашайҙар, ас килеш өс-дүрт көн йөрөгәндә генә ташландыҡҡа, үләкһәгә тотоналар.\nҺыуыҡтар башланыр алдынан шәшке мотлаҡ рәүештә аҙыҡ запасы туплай. Үҙ өңөнә сысҡан, тәлмәрйен, балыҡ, ҡайһы берҙә ҡош ташып ҡуя. Бәләкәйерәк соҡорҙағы һыу ятҡылығында балыҡтың, тәлмәрйендең башын сәйнәп, һалҡын көндәргә өйөп-өйөп китергә мөмкин.\nЙыртҡыс башлыса төнөн йәки киске эңер төшкәс һунарға сыға. Күпселек ваҡытын ярҙа үткәргәс, һунар урыны ла ошонда. Биләмәһе әллә ни ҙур түгел, шуға көнөнә километрғаса ғына юл үтә. Ҡышын иһә был ара икеләтә арта. Ныҡ һалҡындарҙа ҡар аҫтынан “траншея” яһап йөрөй, өҫкө яҡта һирәк күренә. Шулай уҡ йылғаларҙы тулыһынса боҙ ҡаплаған урындарҙы ла урап уҙа. Аҙыҡ эҙләп сумып алырға кәрәк бит.\nШәшке бик шәп йөҙә, һыуға сума. Бөтә тәпәйе менән “ишеп”, тәне этәргес хәрәкәттәр яһай. Шуға ла һыу ағымы уны алып китә алмай. Ҡурҡыныс янағанда 10-20 метр һыу аҫтынан бара. Үлән, ҡамышлыҡ араһында бер нисә секундҡа моронон ғына сығарып йәшенеп тора. Ағасҡа нимәнәндер ҡурҡҡанда ғына үрмәләһә, һыу төбөндә тәпәйҙәре менән тигеҙ булмаған ерҙәргә “тотоноп”, ышаныслы йөрөй.\nШәшке әллә ни ҙур түгел. Кәүҙә оҙонлоғо 28-43 сантиметрға, ауырлығы 550 – 800 грамға етә. Йөнө ҡыҫҡа, ҡуйы мамығы хатта оҙаҡ ваҡыт һыу аҫтында булғанда ла еүешләнмәй. Тар моронло, ҡолаҡтары бәләкәй, бармаҡтары бер-береһенә ныҡлы яры менән тоташҡан, “ишкәк” ролен дә үтәй. Тиреһе ерән, ҡара-һоро төҫтә, һирәк кенә ҡара була. Ҡорһаҡ өлөшө аҡһылыраҡ, тәпәйҙәре менән ҡойроғо — ҡара. Ҡайһы саҡ күкрәгендә аҡ тап булыуы мөмкин. Ә бына эйәгендәге ағы аҫҡы һәм өҫкө ирендәрен дә әйләндереп алған.\nҺүҙ башында өңө тураһында бер аҙ әйткәйнек. Башҡа йәнлектәр яһағандарын файҙаланғандан тыш, ул тәбиғи ер ярыҡтарын, соҡорҙарҙы, ишелгән урындарҙы ла файҙалана. Үҙе лә һыу ятҡылығы яҡын ергә ҡаҙа. Өңө тәрәнгә китмәй. Төп бүлмәнән, хәжәтен үтәү, аҙыҡ һалыу урындарынан тора. Ике сығышы була. Береһе һыу ятҡылығына илтһә, икенсеһе запаста — яр буйындағы ҡуйы үлән араһына сыға.\nҠауышыу уйындары февраль-апрелдә булып, инәләре 40-43 көн быуаҙ йөрөй. Балалары апрель-майҙа тыуа. Бер юлы ике-ете сабыйын донъяға килтерә. Туйҙары ваҡытында яр буйының ҡар өҫтө тапалып бөтә. Тәүҙә бер нисә ата өҫтөнлөк өсөн алыша. Көслөһө ҡала, ләкин оҙаҡҡа түгел. “Туй” үтеү менән парҙар айырым йәшәй башлай. Август аҙаҡтарына балалары инәләре ҙурлыҡ була. Был сағында улар тулыһынса ит ашауға күсеп, көҙөн айырылып китә.\nЕвропа шәшкеһенең тарихи таралыу ерлеге Финляндиянан алып Көньяҡ Уралға тиклем һуҙылған. Көньяҡтан Кавказ тауҙарына һәм Төньяҡ Испанияға етә, ләкин күп ерҙә улар “утрау” булып, айырым биләмәләрҙә генә ҡалған. Башҡортостанда ла улар Ҡыҙыл китапҡа ингән.


«Һаулыҡ» милли проекты демографик хәлде яҡшыртыуҙа ярҙам итте – Дмитрий Медведев // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n«Һаулыҡ» милли проекты демографик хәлде яҡшыртыуҙа ярҙам итте – Дмитрий Медведев\n14:56, 21 ноября 2011 Сәйәсәт\nРәсәйҙә демографик хәл ярайһы уҡ яҡшырҙы. Был хаҡта төбәк киң мәғлүмәт сараларының баш мөхәррирҙәре менән осрашыуҙа Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев хәбәр итте.\nУл Башҡортостан кеүек ҡайһы бер төбәктәрҙең был йәһәттән ыңғай яҡҡа үҫешеүен билдәләне. Был тыуым һанының үлемгә ҡарағанда күберәк булыуын аңлата.\n— Демография мәсьәләһенә етди тотондоҡ, — тине Президент. — «Һаулыҡ» милли проектын һәм демографияға ярҙам итеү программаһын башлап ебәреүҙә ҡатнашыуыма шатмын.\nДмитрий Медведев һүҙҙәре буйынса, Рәсәйҙә һуңғы йылдарҙа ғүмер оҙонлоғо күпкә артҡан. Күптән түгел ир-аттарҙың ғүмер оҙонлоғо – 59 йәш, ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡы – 67 йәш тәшкил итә ине. Хәҙер ир-аттар ҙа уртаса – 65, ҡатын-ҡыҙҙар 74 йәшкә тиклем йәшәй.\nПрезидент илдә әсәлеккә һәм балалыҡҡа ярҙам итеү өсөн нимәләр эшләнеүе хаҡында һөйләне. Тәү сиратта, был, әлбиттә, әсәлек капиталы. Дмитрий Медведев һүҙҙәре буйынса, тәүҙә быға ышанып уҡ етмәһәләр ҙә, тыуымды матди йәһәттән дәртләндереү ярайһы уҡ яҡшы һөҙөмтәләргә килтергән.\nӘсәлек капиталынан тыш, илдә төбәк әсәлек капиталы ла булдырылған. Бөгөн иң бәләкәй төбәк әсәлек капиталы 50 мең һум тәшкил итә.\nДмитрий Медведев һүҙҙәренсә, икенсе балаға ғына түгел, өсөнсөһөнә лә матди ярҙам күрһәтеү мәсьәләһе ҡуҙғатыла. Ыңғай демографик кимәлгә етеү өсөн ғаиләлә кәм тигәндә ике бала булырға тейеш. Беҙҙә был уртаса статистик күрһәткес 1,6 кимәлендә. Шуға күрә ғаиләлә өс бала булыу зарур. Бындай дәртләндереү сараһы булараҡ ил етәкселеге бушлай ер участкалары бүлеү идеяһын тәҡдим итте. Тейешле федераль закон ҡабул ителде, төбәктәрҙә был закон йыл аҙағынаса ҡабул ителергә тейеш.\nДмитрий Медведев Европала, Рәсәйҙәге кеүек, әсәләр капиталының булмауын билдәләне.\nТеги: рәсәй президенты, демография


Орлоҡ сифаты яҡшыра » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ауыл хужалығы » Орлоҡ сифаты яҡшыра\nБашҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтында йыл һайын 11 ауыл хужалығы культураһының өс мең самаһы гибриды һәм сорты һынау үтә. Улар араһында үҙебеҙҙең селекцияла һәм башҡа институттарҙа сығарылған культураларҙың яңы сорттары, шулай уҡ ауыл хужалығы тауар етештереүселәре ҙур ҡыҙыҡһыныу белдергән ғәҙәти булмаған, юғары табыш бирә торғандары ла бар.\nБылтыр тәүге тапҡыр соя, яҫмыҡ, нут, етен, рапс, крамбе, мал борсағы кеүек культуралар сәселде. Улар республиканың Көньяҡ Урал алды төбәктәре шарттарында һынау үтте. Быйылғы тәбиғәт шарттары үҫентеләр өсөн бигүк уңайлы булманы. Яуым-төшөмдөң аҙлығы һәм июндең тәүге ун көнөндә һауа температураһының төнгө ваҡыттарҙа һалҡын тороуы яҙғы иген культураларының үҫешен тотҡарланы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, күрһәткестәр яҡшы булды. Айырыуса ҡарабойҙай, борсаҡ, ҡаты һәм йомшаҡ бойҙай, мал үләндәре кеүек урындағы селекция сорттарының һөҙөмтәләре ҡыуандырҙы. Ужым сорттары араһында бигерәк тә үҙебеҙҙә сығарылған һәм 2017 йылдан дәүләт һынауы үткән “Ҡунаҡбаев иҫтәлеге” (гектарынан 50,3 центнер), “Сулпан” (гектарынан 52,1 центнер) сорттары юғары уңыш менән һөйөндөрҙө. Ҡышҡы тритикале сорттары араһында быйыл туғыҙ төбәктең дәүләт реестрына индерелгән “башҡорт 3” сорты, ҡышҡы бойҙайҙан “Ҡурған” һәм башҡорт селекцияһынан “Альбина 45”, “башҡорт 10”, “башҡорт 11” ҡышҡы һалҡынға сыҙамлығы һәм уңышы менән айырылып торҙо.\nЯҙҙың һалҡын килеүе һәм вегетация осоронда дымдың етешмәүенә ҡарамаҫтан, яҫмыҡ, етен кеүек аҡһымға бай май культуралары сорттарының күрһәткестәре лә яҡшы. Хатта далалы Көньяҡ Урал биләмәһендә был үҫемлектәр, шулай уҡ яҙғы рапс һәйбәт уңыш менән ҡыуандырҙы.\nБеҙҙең республика шарттарында аҡ һәм тар япраҡлы “люпин” сорттары сыҙамлыраҡ булып сыҡты. Краснокут селекция станцияһында әҙерләнгән нут ҡоролоҡҡа бирешеп бармауы менән айырылып торҙо. Беларусь селекцияһының соя сорты һуң өлгөрөүен күрһәтте – уны борсаҡ менән бер үк ваҡытта сәсеүгә ҡарамаҫтан, сентябрҙең икенсе декадаһында ғына өлгөрҙө. Урал алдының ялан биләмәһендә Себерҙә сығарылған соя сорты ла ярайһы уңыш бирҙе.\nӘлбиттә, алдан алынған һәм бер йыллыҡ тәжрибә мәғлүмәттәрен төп һығымта итеп ҡабул итергә кәрәкмәй. Был тәбиғәт шарттарында ошо культураларҙы һынау дауам итәсәк, сөнки институттың маҡсаты – төп ауыл хужалығы культуралары менән ғәҙәти булмаған юғары табыш бирә торған үҫемлектәрҙең дә сорттарын үҫтереү.


“Юлдаш” радиоһы әҙәбиәт һөйөүселәргә үҙенсәлекле бүләк әҙерләгән\n1 Март 2019, 21:48\nРеспубликабыҙҙың 100 йыллығы алдынан “Юлдаш” радиоһы хеҙмәткәрҙәре әҙәбиәт һөйөүселәргә үҙенсәлекле бүләк әҙерләгән. Заманында радио студияһына килеп үҙ әҫәрҙәрен уҡыған әҙиптәрҙең әйтер һүҙен туплап, “Тыуған илкәйемде данлайым” исемле аудиокитап сығарған. Шиғри альманахта 100 шағирҙың тауышы урын алған. Шиғырҙар 1956 – 2018 йылдарҙа яҙҙырылған. Һәр автор Башҡортостанға, тыуған ергә, тормош фәлсәфәһенә бәйле бер әҫәрен уҡый, халыҡ шағирҙарының икешәр шиғыры алынған. Һәр бит айырым бер әҙиптең фотоһы, биографияһы менән тулыландырылған.\nРәшит Ниғмәти, Сәләх Күлибай, Рәми Ғарипов, Зәйнәб Биишева, Яҡуп Ҡолмой, Мостай Кәрим, Әнғәм Атнабаев, Ғәзим Шафиҡов һәм башҡа бик күп әҙиптәрҙең яҙмалары тупланған аудиокитап Башҡортостан Башлығының республикабыҙ халыҡтарының телдәрен һаҡлауға һәм үҫтереүгә тәғәйенләнгән Грантына сығарылған.\nАудиокитап 2000 дана менән донъя күргән. Дөйөм ваҡыты – 180 минут. Уның төп ҡиммәте – әлегә тиклем “Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһының архивында ғына һаҡланған иҫтәлекле яҙмаларҙың киң йәмәғәтселеккә сығарылыуында.


Күрештек, осраштыҡ Ҡайынлыҡ аҡланында\n23 Июль 2019, 11:43\nҠотлоғужа ауылында үткән “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамы яҡташтарҙы, ҡәрҙәштәрҙе, класташтарҙы, йәштәрҙе бер ергә йыйып ҡына ҡалманы, уны күңелле итеп үткәреү өсөн балаларға төрлө уйындар ойоштороп, сауҙа үҙәктәре саҡырып, үҙҙәренең ҡортсоларының, ҡымыҙсыларының етеш-тергән тауарҙарын да һатыуға сығарып, ябай итеп әйткәндә ысын һабантуй итеп, ҙурлап Ҡайынлыҡта үткәрҙеләр. Байрамға ауыл-да йәшәүселәрҙән тыш тыуған яғын һағынып ҡайтҡан ҡунаҡтар ҙа күп йыйылғайны. Төрлө-төрлө машиналар ғына ла үҙе бер аҡлан булып йәйелгән.\nАлып барыусылар Алһыу Кәримова менән Гөлнара Ғафарова байрамды асыҡ тип иғлан итеп, барыһын да сәхнә янына йыйҙы. Һәр эш бисмилланан башлана тигәндәй, ауылдаштарының иҫән-именлегенә, ил-көн тыныслығына, әруахтар рухына бағышлап Рафаэль Хөсәйенов Ҡөрьәндән аят уҡып үтте. Байрам ҡунаҡтары район Советы рәйесе Зөфәр Мәғәсүм улы Хафизов, тыуған ауылына ашҡынып ҡайтҡан журналист Фәрит Назар улы Вахитов, күп йылдар колхоз рәйесе булып эшләгән Рим Абдулхай улы Вахитов та сәхнә түренә саҡырылып, улар үҙҙәренең ҡайнар ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе. З.М.Хафизов ауыл старостаһы Марат Фәнир улы Кәримовты район Советының Маҡтау грамотаһы, БР Башлығы Р.Ф.Хәбиров Указына ярашлы, республикабыҙҙың 100 йыллығы уңайынан булдырылған юбилей миҙалы менән Хәмзә Мөхәмәтғәни улы Мөлөковты, Миңнирәхим Вафир улы Рамазановты бүләкләне. Ауыл биләмәһе башлығы Юнир Зиннур улы Әхмәров сығыш яһап, ҡотлоғужаларҙың барыһын да матур байрамға йыйылыуҙары менән ҡотланы һәм ошо сара тейешенсә ойошторолһон өсөн бар тырышлыҡтарын һалған бер төркөм әүҙемселәргә рәхмәт әйтеп, Маҡтау ҡағыҙҙары ла тапшырып үтте.\nЙәш булыуына ҡарамаҫтан, тыуған төйәге өсөн янып-көйөп йәшәүсе ауыл старостаһы Марат Кәримов ауылдаштарына: “Бөгөн барыбыҙ ҙа шатланып байрамға йыйылғанбыҙ. Ҡасандыр гөрләп торған күмәк хужалыҡтың малсылыҡ тармағында эшләгән, әле лә матур итеп йәшәп ятҡан Тәнзилә Рәхмәтуллина, Рәмилә Сәғитова, Мәзғүрә Мөлөкова, Гөлшафиға Ғәббәсова, Тәнзилә Нафиҡова, Асия Кәримова, Наилә Маннанова, Хәмзә Мөлөков, Винер Әхмәтшин, Әнүәр Рамазанов, Зөфәр Абдрахманов, Рәис Рамазанов, Фәнир Ғәббәсов, Әнәс Сәғитовты атап үтке килә. Шулай уҡ ауылды тәртиптә тоторға ярҙам итеүсе, өмәләрҙән ҡалмаусы Рәйфә Рамазанова, Рима Әхмәтшина, Фәймә Бәҙретдинова, Фәнилә Вәлиева, Наил Рамазанов, Зөфәр Шәрәфетдинов маҡтауға лайыҡ. Байрамды нисек үткәреү тураһында үҙҙәренең тәҡдимдәре менән бик күп шылтыратыуҙар булды, ярҙам итеүселәргә ҙур рәхмәт. Ауылыбыҙ киләсәктә лә гөрләп торһон, атай нигеҙҙәре һыуынмаһын, - тип сығыш яһаны һәм бер нисә йыр бүләк итте.\nБайрамда оҙон ғүмер юлы үтеп, тормош ауырлыҡтары менән көрәшә-көрәшә 90-дың аръяғына атлаған “Ауылдың иң өлкән кешеһе” Ямал Нафиҡова, “Ауылдың иң кесе гражданы” Алина Халиҡова, “Ҡәйнә менән килен” номинацияһында Гөлнара Ғафарова, “Иң йәш ғаилә” Алина менән Илшат Ғәлиевтар, “Тыуған нигеҙ утын һаҡлаусы” ғаилә тип биш бала үҫтереп, матур донъя ҡороп йәшәп ятыусы Рита менән Ришат Нафиҡовтар, “Яңы өй һалыусы” ғаиләләр Эльвира менән Таһир Сабитовтар, Гүзәл менән Ринат Сәфәрғәлиевтар аталды. “Өлгөлө йорт” номинацияһында ауыл урамына йәм биреп, күрше-тирәгә өлгө булып торған Нәжибә менән Салауат Хәмзиндар, Тәнзилә менән Радик Әбдрәшитовтар, Ринат Рамазановтың йорто күрһәтелһә, “Иң күп мал тотоусы” тип ауылда егәрле ғаиләләрҙең береһе - Гөлназ менән Марат Кәримовтар, “Өлгөлө ғаилә”лә Рәсимә менән Рауил\nӘбдрәшитовтар, “Ярҙамсыл кеше” номинацияһында һәр ваҡыт ауылдаштарына ярҙам ҡулы һуҙған Мөхтәр Фәүәрис улы Ғафаров, ауылда үткән барлыҡ сараларҙа әүҙем ҡатнашҡан Ләлә Ғәббәсова, йәш килен Азалия Ғафарова билдәләнеп, уларҙың барыһына ла иҫтәлекле бүләктәр, Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды.\nТормоштоң ауыр осорҙарын кисергән, ас-яланғас булыуҙарына ҡарамаҫтан, ауылда колхоз эшендә ал-ял белмәй көс һалған 80 йәштәре тулған һәм унан да өлкәнерәк оло быуын кешеләрен ауылдың әүҙем йәмәғәтсеһе Рәдиф Халиҡов ҡотлап, уларға матур бүләктәр таратты. Шулай уҡ 70 йәшкә аяҡ баҫыусы ауылдың сәхнә йондоҙо булған ветерандары Лизия Хөсәйенова һәм Гөлшафиға Ғәббәсова ла бүләкләнеп, ҙур шатлыҡ кисерҙеләр.\nБайрамдың тантаналы өлөшөнән һуң кискә тиклем әллә ҡайҙарға таралған йыр-моң ҡотлоғужаларҙың талантлы халыҡ икәнен күрһәтеп торҙо. Был көндө һәр өйҙән бейемәгән, йырламаған кеше ҡалмағандыр. Ауыл старостаһынан алып, ҡунаҡҡа ҡайтҡан ауылдаштар, һәләтле балалар, баянда уйнаусы Айҙар һәм Зөфәр Ғайсаровтар сәхнәне йәмләне. Уларҙың һәр береһенең сығышы үҙенсәлекле, ҡабатланмаҫ ине. Күрше Игенйылға ауылы ҡатын-ҡыҙҙарының йырлы сығыштары ла барыһының күңеленә хуш килде. Әллә нисә сәғәттәр буйы сараны матур итеп алып барыусыларға ла барыһы ла рәхмәтле булды.\nБалыҡ тотоу, күҙҙе бәйләп бүләк ҡырҡып алыу, тоҡ кейеп, көйәнтә аҫып йүгереү, тоҡ менән бәрешеү кеүек төрлө уйындарҙа ҡатнашыусы олоһо-кесеһе бүләк алып та, көлөп тә байрамда ҡыуаныс кисерҙе.\nБайрамда бер кем дә һыуһап, асығып йөрөмәне. Тирмә ҡороп та, япма аҫтында ла, бер нисә урам бергә берләшеп тә өс оҙон өҫтәл ҡуйылып, һәр кем килеп самауыр сәйе эсеп, тәм-том менән һыйланырлыҡ булды. Рәйсә менән Зөлфиә Ниғмәтуллиналар бешергән тәмле былау ҙа, Флүзә Әхмәрова менән Айгөл Әхмәтшинаның ашы ла телде йоторлоҡ булды.\nТыуған тупрағының ризығын тәмләп, саф һауаһын һулап, шифалы һыуын эсеп үҫкән һәр кем ауылына рәхмәтле булып, шатланып таралышты. Ә инде көндөң матур тороуына: “Беҙҙә насар кешеләр йәшәмәй, шуға Хоҙай көнөн дә бирә”, тип шаяртты ҡотлоғужалар. Киләсәктә лә ҡотло ауылдың ҡот-бәрәкәте китмәһен, балалар тауышы тынмаһын, барыһы ла ҡыуаныс-ризалыҡта ғүмер итһен.


22 Апрель , 19:26\nСапыҡтар бөгөн "Таҙа ер" акцияһы ойошторҙо. Еребеҙ таҙа булһын тип, уйын майҙансыҡтарын, йәмәғәт урындарын, баҡса, ихаталарҙы тәртипкә килтерҙе. Өмә барышын ҡондоҙ ҙа килеп "байҡаған". Үҙенсәлекле ҡунаҡты улар ҡәҙерләп һыу буйына кире ебәргән.\nСапыҡтар бөгөн "Таҙа ер" акцияһы ойошторҙо. Еребеҙ таҙа булһын тип, уйын майҙансыҡтарын, йәмәғәт урындарын, баҡса, ихаталарҙы тәртипкә килтерҙе. Өмә барышын ҡондоҙ ҙа килеп "байҡаған".\nҮҙенсәлекле ҡунаҡты улар ҡәҙерләп һыу буйына кире ебәргән.


14.03.2014 Өс һөйләм менән\nӨфө велосипед юлдарының оҙонлоғо буйынса Рәсәйҙең миллионлы ҡалалары араһында икенсе урынға сыҡҡан. Баш ҡалала был транспорт төрө өсөн йәмғеһе 28 километр юл һалынған. Исемлектә тәүге урынды Мәскәү биләһә (146 километр), икенселә – Санкт-Петербург (24,5 км).\nДим биҫтәһендә спорт комплексы базаһында яңы бассейн төҙөлдө. Алты йөҙөү юлы булған спорт ҡоролмаһы бер сменала 50 кешене ҡабул итә ала, үлсәме 25 метрға 12 метр, таҙартыу өсөн заманса ҡатмарлы система ҡуйылған. Төҙөлөш 2013 йылдың ноябрендә башланды, уға 18 миллион һум аҡса тотонолдо.\nБашҡортостан халҡы Яңауылда шартлау һөҙөмтәһендә торлаҡһыҙ ҡалыусыларға 10 331 988 һум аҡса йыйған. Төбәк етәкселеге газ баллоны шартлауҙан зыян күргән йортто апрелгә тиклем тергеҙергә һүҙ бирә. Республика халҡы ҡаза күреүселәргә матди яҡтан ғына түгел, гуманитар ярҙам да күрһәтте.\nТөбәктә ауыр йөк машиналарына ҡарата контролде көсәйтмәкселәр – белгестәр әйтеүенсә, һәр икенсе йөк машинаһы талап ителгәндән артыҡ йөк тейәй. Норманан артыҡ ауырлыҡтағы йөк өсөн водителдәр 2 000 – 2 500 һум штрафҡа йәки 4 – 6 айға водитель танытмаһын тартып алыу язаһына тарттырыласаҡ. Йөк өсөн яуаплы вазифалы кешеләргә штраф күләме 15 000 – 20 000 һум, ә юридик шәхестәргә – 400 000 – 500 000 һум.\nӘбйәлил районының Нияҙғол ауылында Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөнә ҡарата матур кисә ойошторолған. Байрамға урындағы ҡатын-ҡыҙҙарҙың – Зөлфиә Ғәлиуллина, Зилә Ғибәҙәтуллина, Сәлимә Хәйруллина, Лилиә Сәғитова һәм Гөлсинә Шәрәфетдинованың ҡул эштәренән күргәҙмә ҡуйылған. Сара мәктәп балаларының концерты менән тамамланған.\nМ. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты сығарылыш уҡыусылары һәм башланғыс, урта махсус белем биреү учреждениеларында белем алыусылар өсөн 29 мартта «Асыҡ ишектәр көнө» уҙғара. Программала факультеттар менән танышыу, ҡабул итеүгә бәйле һорауҙар буйынса консультация, төрлө тестар эшләү, асыҡ дәрестәр һәм башҡа cаралар ҡаралған. Теләүселәрҙе Октябрь революцияһы урамы, 3 а һанлы йортта көтөп ҡалалар.\nЛ. ХӘЛИТОВА әҙерләне.


Материалы за Февраль 2012 года » Башкортостан кызы\n(1911 – 1995) Мәшһүр актриса, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы Бикташева Шишмә районының Арыҫлан ауылында тыуған. 1932 йылда Башҡорт сәнғәт техникумын тамамлаған. Студент сағында уҡ ...\nБөгөн илен, ғаиләһен һаҡларҙай, көслө рухлы ир уҙаманын тәрбиәләү мөһим заман талабына әйләнде. Шуға ла хәстәрлекле атай-әсәй, улына ниндәй ҙә булһа файҙалы шөғөл табып, тәү нәүбәттә, ихтыяр көсө, яуаплылыҡ, тәртип, үҙенә ышаныс тәрбиәләүҙе маҡсат...\n«Һәр күңелдә яҡты бер нур бар»\n“Уҡытыусы булырға хыялланған ерҙән ҡапыл ғына китапханасы һөнәрен һайлауыма яҙмыш үҙе сәбәпсе”, – ти ул, ниндәйҙер дәрәжәлә тәҡдир ҡөҙрәте барлығына инаныуын белдереп. Ысындан да, йыш ҡына тормош үҙе беҙҙе ҡайҙалыр әйҙәй, йә илтеп үк ҡуя. Шул уҡ ...\nӨсөнсө хата. Ҡатын-ҡыҙ ир-егеттең тоҫмалланған мөмкинлектәренә ғашиҡ була Үҙегеҙҙә “ирҙәрҙең шәп яҡтарын асыу һәләте” барлығы менән ғорурланаһығыҙмы? “Бер аҙ көс һалһаң”, һеҙ яратҡан ирҙең нәҡ үҙегеҙ күҙ алдына килтергән сифаттарға эйә буласағына...\nТәлғәт ИШЕМҒОЛОВ Таңғы күк ҡараңғылығында ҙур яҡты нөктә булып, Сулпан йондоҙ балҡый. Төҫһөҙләнгән ай батыу яғына ыңғайлаған. Төн йылыһы иртәнге һалҡын менән алмашынды. Ул, тирмәләргә үтеп, һыуыҡ йылан кеүек, йоҡолағы кешеләрҙең ҡуйынына...\n14 февраль. Бөгөн Мәскәүҙән шатлыҡлы хәбәр алдыҡ. Былтыр инвалидтарҙың тормошон һәм проблемаларын сағылдырырған иң яҡшы мәҡәләләргә «Еңеп сығыу» («Преодоление») тигән Бөтә Рәсәй конкурсы үткәйне. Унда редакцияның бүлек мөхәррире Альмира Кирәева...\nКөн дә тиерлек генетика өлкәһендә яһалған яңынан-яңы асыштар тураһында ишетеп торабыҙ. Беҙ, ниһайәт, үҙебеҙ тураһында һәммәһен белә башларбыҙ төҫлө тойола. Ғалимдар яңы гендар таба, яңы тәғлимәттәр һәм ҡанундар аса. Был фән әле генә донъяға килгән...


Уҡытыусы һөнәренең бөйөклөгө баһаланды » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Мәғариф » Уҡытыусы һөнәренең бөйөклөгө баһаланды\n09.10.2010 Уҡытыусы һөнәренең бөйөклөгө баһаланды\nРеспубликаның иң яҡшы уҡытыусылары үҙҙәренең һөнәри байрамын баш ҡалала ҡаршы алды. «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә үткәрелгән конкурста еңеүсе уҡытыусыларҙы һәм иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларын БР Президенты Рөстәм Хәмитов, БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина, мәғариф министры Зиннәт Аллаяров ҡотланы. Башҡортостандың билдәле артистары һәм балалар ижади коллективтары үҙҙәренең йыр-бейеүҙәрен бүләк итте.\n– Ҡайҙа ғына сығыш яһаһам да тыныс була торғайным, ә бөгөн тулҡынланам. Бер залда шул тиклем уҡытыусы йыйылған. Барығыҙҙы ла профессиональ байрамығыҙ менән ҡайнар ҡотлайым. Айырыуса бөгөн юғары наградаға лайыҡ булыусыларҙы тәбрикләйем. Был награда – һеҙҙең йылдар буйына дауам иткән көндәлек ныҡышмалы хеҙмәтегеҙгә юғары баһа ул. Үҙ ғүмерендә бер тапҡыр ғына дәрес үткәреп ҡараған йәиһә лекция уҡыған кеше уҡытыусы хеҙмәтенең ни тиклем ауыр икәнен бик яҡшы аңлай. Шул уҡ ваҡытта ул – хөрмәтле миссия. Быйылғы йыл уҡытыусылар өсөн айырыуса иҫтәлекле. Мәғариф системаһында ыңғай үҙгәрештәр бара, уҡытыусы һөнәренең абруйын күтәреү буйынса аныҡ саралар күрелә. Беҙ ҙә уҡытыусыларҙың социаль хәлен, хеҙмәт урындарын, йәшәү шарттарын яҡшыртыу өсөн бар тырышлығыбыҙҙы һаласаҡбыҙ. 2015 йылға тиклем изге һөнәр эйәләренең проблемаларын хәл итеп бөтөргә тейешбеҙ. Мин һеҙҙе хөрмәт итәм, һеҙҙең менән ғорурланам һәм яратам, – тине Президент, уҡытыусыларҙы байрам менән тәбрикләп.\n«Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты сиктәрендә республикабыҙҙан 1466 уҡытыусы 100 мең һумлыҡ грантҡа лайыҡ булған. Йыл һайын конкурста 337 еңеүсе билдәләнһә, быйыл уларҙың һаны ун тапҡырға ҡыҫҡарған, премияның суммаһы ике тапҡырға артҡан. Шулай итеп, Уҡытыусы йылында 37 ошо яуаплы һәм хөрмәтле һөнәр белгесе 200 мең һумлыҡ грантҡа лайыҡ булды. Уҡытыусылар көнөндә иң яҡшы башҡорт һәм рус телдәре уҡытыусыларын бүләкләү ҙә матур йолаға әүерелеп бара. Биш йыл эсендә 50 уҡытыусы Хөкүмәт премияһына лайыҡ булған. Быйыл иһә тағы 50 уҡытыусы үҙенең хеҙмәтенең баһаһын күреп һөйөндө.\nТантана һуңында тағы бер һөйөнөслө яңылыҡ булды. Мәсетле районы Оло Ыҡтамаҡ ауылының 1-се лицейы «Рәсәй мәғарифының элитаһы» тигән милли премияға лайыҡ булды. Ә уның директоры Иван Могильников «Мәктәп директоры – 2010» Бөтә Рәсәй конкурсының «Яратҡан директор» номинацияһында еңеүселәр иҫәбендә килә.


05:18, 27 март 2016 версияһы\n2 байт өҫтәлгән , 5 лет назад\n05:14, 27 март 2016 версияһы (төҙәтеү)\n05:18, 27 март 2016 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nКүп осраҡта төр насар һаҡланғанға түгел, ә һаҡлау дөрөҫ ойошторолмауҙан юҡҡа сыға.Мәҫәлән, гөбөргәйелдәрҙән Rafetus vietnamensis төрө киҫкен хәлдә.дүрт кенә бөртөк тороп ҡалған. Вьетнамдағы боронғо риүәйәттәр буйынса Хоанкьем күлендәге был төрҙең ата заттары изгеләштерелгән. Кытай хаҡимлегенә ҡаршы сығыусы Ле Лой Тхуантхьен ҡылысын тап ошо күлдең гөбөргәйеленән алған һәм еңеүҙән һуң кире ҡайтарып биргән.Күлдең исеме лә шунан: Hồ Hoàn Kiếm-Ҡылысы кире ҡайтарылған күл. Тағын бер ата гөбөргәйел Ханой эргәһендәге икенсе бер күлдә йәшәй.Ҡалған икәүһе(ата һәм донъялағы берҙән-бер инә зат) Сучжоуҙа(КНР). Тик йомортҡалары аталанмауынан ата зат фертил түгел тигән һығымта килеп сыға.Әммә вьетнам йолалары буйынса кейәү янына кәләш үҙе килергә тейеш тип гөбөргәйелде Ҡытайға биргеләре килмәй. Ә Ҡытай Вьетнам үҙ-ара һәм ер өсөн көсөргәнешле хәлгә бәйле (Парасель утрауҙары, Спратли утрауҙары һәм башҡалар) кәләште Вьетнамға биреүҙән баш тарта. Ә инде сперма алырға тырышыу гөбөргәйел өсөн үлем менән тамаланыуы бар. Шулай итеп, был төрҙө ниндәй яҙмыш көтөүе билдәһеҙ..\nЗаттар һаны элеккеһенән тиҫтәләрсә артҡан осраҡта ла, ареалдары күпкә бәләкәй булыуы бар. Мәҫәлән, алыҫ көнсығыш леопарды(40 тирәһе зат) 400000 гектар, йәки 400 квадратных километра биләмәлә йәшәй.Уның да күп өлөше Китайға тура килә. Уларҙың таралыуына ҡалын ҡарҙан ҡурҡыуҙары ҡамасаулай. Әҙ һанлы булыуҙары һәм туған-ара ҡауышыуҙар арҡаһында генетик төрлөлөк бик ярлы. Был, үҙ сиратында лейкемия кеүек нәҫел сирҙәренең ҡалҡып сығыуына булышлыҡ итә. Урмандарҙы ҡырҡыу, браконьерлыҡ (һөйәктәре көнсығыш медицинаһында юғары баһалана, тиреһенә лә һорау ҙур) ҙур хәүеф булып тора. Леопардтың тәбиғи дошмандары ла бар, амур юлбарыҫы. (отошло яғы-был биләмәлә йәнлектәр ныҡ һаҡлана (ә леопардҡа һунар 1956 йылдан ғына тыйыла). Күпмелер өлөше зоопаркта 1961 йылдан һаҡлана. Йыш ҡына унда икенсе төрсә(подвид) ҡытай леопарды менән ҡауышыуҙар осраштыра. Әммә ғалимдарҙың күпселеге был генетик яҡтан ныҡ ярлыланған популяция өсөн нәҫеллек материалын байытыу сығанағы тигән фекерҙә.\nУңышҡа ышанып етмәһәләр ҙә, леопардтарҙы тәбиғи шарттарға әҙерләү өсөн питомниктар төҙөү күҙаллана.Икенселәре,төп көстө ҡырағай популяцияны һаҡлауға йүнәлтеү яғында. Леопард йәшәгән биләмәләрҙә( 262000 гектар ерҙә, ареалының 60 %) , «Земля леопарда»милли паркы төҙөлә.Бынан алда WWF , 2001 йылдан алып ун йыл буйына тегендә –бында бүлгеләнеп бөткән хужалыҡтарҙан һаҡлау майҙаны булдыра. Унда административ тораҡ, туристик комплекс һәм фәнни объект төҙөлә, алтмышҡа яҡын фотоау (фотоловушка) ҡуйыла. Паркта өс һаҡлау зонаһы — тейелгеһеҙ (бөтә төр, хатта фәнни маҡсатта ла тәьҫир тыйыла),керергә рөхсәт булған зона һәм фәнни зона(ғалимдар өсөн генә).\nЭлек леопардтар Хабаровсктан Пекинға һәм Төнъяҡ Кореяның бер өлөшенә тиклем һуҙылған биләмәлә осраған. Браконьерлыҡ өсөн Рәсәйҙә хөкөм ҡаты –леопардты үлтергән өсөн 500000 һум штраф һәм 2 йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеү ҡаралған. Яһалма эйәрсендәрҙән күҙәтеү өсөн 2 леопардтың муйынсаһына мәғлүмәт тапшырып тороусы механизм (датчик) ҡуйылған. Был уларҙың күсеп йөрөүен күҙәтергә ярҙам итә. Тәүҙә клар бишәү була. Икәүһе сафтан сыға, берәүһен кемдер үлтерә .\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/588908 ҡабул ителгән


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺИН ЭШЛӘМӘҺӘҢ, МИН ЭШЛӘМӘҺӘМ... - 2021 - Мәҡәләләр\nҺИН ЭШЛӘМӘҺӘҢ, МИН ЭШЛӘМӘҺӘМ...\nБашҡорт дәүләт филармонияһында баҡыйлыҡҡа күскән бер арҙаҡлы йырсыбыҙҙың хәтер кисәһенә барҙым. Тамаша залында... 38 кеше ултыра\nНимә булды беҙгә? Кемгә әйләндек беҙ? "Тел бөтә!" тип туҡтауһыҙ ҡысҡырабыҙ. Беҙҙе һәр ваҡыт кемдер ҡыҫа, ситләтә, кәмһетә, рәнйетә, йәнәһе... Беҙ һәр саҡ ғәйеплеләрҙе ситтән эҙләйбеҙ. Һәм, ғәҙәттә, хөкүмәтте, дәүләтте, етәкселәрҙе әрләйбеҙ. Тик... Кем беҙгә шул йырсының хәтер кисәһенә барырға ҡамасауланы? Кем беҙгә "Аҡбуҙат", "Аманат", "Шоңҡар", "Ағиҙел" журналдарына, "Башҡортостан", "Йәшлек", "Киске Өфө" гәзиттәренә яҙылырға ҡамасаулай? Кем? Глобалләшеү, интеграция, дәүләт, хөкүмәтме?\nИнтернетта ла тел, милләт, халыҡ тураһында күпме тауыш күтәрелә. Тик шул тел, милләт, халыҡ өсөн бар "эшмәкәрлегебеҙ" теге йәки был постҡа лайк ҡуйыуҙан да артмай бит! Ә инде репост эшләһәк, беҙ бөтөнләй геройға әйләнәбеҙ... Әгәр ҙә бер көн килеп гәзит-журналдарыбыҙ йәшәүҙән туҡтай икән - власть түгел, беҙ үҙебеҙ ғәйепле буласаҡбыҙ. Сөнки бер власть та 200-300 дана менән сыҡҡан баҫманы аҫрай алмаясаҡ. Һәм шул уҡ ваҡытта 10 -15 мең дана менән сыҡҡан баҫманы япмаясаҡ. Тамашаларына, спектаклдәренә 35 кеше йөрөгән филармонияны, театрҙы бер дәүләт тә аҫрап тора алмаясаҡ...\nЯрай, аҡса юҡлыҡҡа һылтанабыҙ икән, ти. Килешәм. Еңел осор түгел. Тик... Ни өсөн ниндәйҙер бер фәһеме булмаған тамашаларға, концерттарға халыҡ дәррәү йөрөй? Тимәк, ҡайҙалыр аҡса бар, ҡайҙалыр юҡ.\nБеҙ ҡайҙа теләйбеҙ - шунда барабыҙ, тип әйтерһегеҙ. Һеҙ хаҡлы. Иректе сикләү юҡ. Тик бына милләт, халыҡ һәм тел тураһында ҡысҡыраһың, хоҡуҡ яулайһың икән, һинең бар ҡылығың, ғәмәлдәрең ошо мәнфәғәттән сығып атҡарылырға тейеш түгелме ни? Һин быны эшләмәһәң, мин быны эшләмәһәм, кемгә япһарабыҙ, кем иңенә һалабыҙ үҙебеҙҙең был ҡан менән бирелгән бурысты?\n...Филармониялағы шул кисәлә миңә бер артист килеп өндәште (мин ул ваҡытта "Башҡортостан" гәзитендә баш мөхәррир булып эшләй инем):\n- Азамат ағай, гәзиттә минең турала яҙылған мәҡәлә ята, шуны баҫтырығыҙ инде, зинһар, бик оҙаҡ ятып китте... - ти.\n- Ҡустым, ә һин "Башҡортостан" гәзитенә, исмаһам, өс йылға бер генә тапҡыр булһа ла яҙылып ҡара әле... Сөнки мөхәббәт ике яҡлы булырға тейеш, ике яҡлы булмаһа, мөхәббәт бары енси мөнәсәбәткә әйләнә...\nКүҙҙәрен сыл-сылт йомдо артисыбыҙ. Яуап бирерлеге юҡ ине шул...\nЭйе, тел бөтә, тип ҡысҡырыуы иң рәхәт ысул. Сөнки йәтеш бит: был хәлдә һин үҙеңде түгел, ҡайҙалыр, кемделер ғәйепләйһең дә ҡуяһың. Туған телде кемдер ҡотҡарырға тейеш... Кемдер филармонияға, театрға йөрөргә, гәзит-журналдар алдырырға тейеш... Ошо бурыстарҙы ла үтәмәгән халыҡтың хәтере бармы?.. Хәтере булмаған милләттең - киләсәге?..\nЯҙылған: 25.06.21 | Ҡаралған: 144


«Республикам минең» әҙәби конкурсына йомғаҡ яһалды\nЕңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай йортонда үтте. Уҡыусыларҙы билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, әҙиптәр, мәғариф министрлығы белгестәре тәбрикләне.\nКонкурстың төп маҡсаты тыуған төйәгебеҙгә һөйөү-ихтирам тәрбиләү, ҡәләм тирбәткән уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү тип билдәләнгән. Ижади бәйгене ойоштороу тәҡдимен Дәүләт йыйылышы-ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова күтәреп сыҡты. Ул билдәүенсә, элек күп кенә йәйге лагерҙарҙа йәш хәбәрселәр өсөн төркөмдәр ойошторола, ижади түңәрәктәр эшләп килгән. Бөгөн дә балаларҙа әҙәбиәткә, китапҡа һөйөү уятыу өсөн ошо тәжрибәне ҡулланыу мотлаҡ, тине Йомабикә Сәләхетдин ҡыҙы. Конкурсҡа республиканың төрлө райондарынан 300-ҙән ашыу эш килеүе һәләтле балаларҙың күплеген тағы бер тапҡыр иҫбатлай. Хикәйә, шиғыр, әкиәттәрҙе уҡыусылар туған телендә яҙған.\nУҡыусылар тиҫтәләгән номинация буйынса үҙ көсөн һынап ҡараған. Еңеүселәр төрлө йәш категориялары араһында айырым билдәләнде. Уларға иҫтәлекле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды. Беренсе урынды яулаусылар йәйге каникулдарҙа «Йәйләү» лагерында ял итәсәк. Күп уҡыусылар үҙҙәренең тыуған төйәге, фиҙаҡәр хеҙмәтттәре менән йәшәйешебеҙҙе биҙәгән данлыҡлы яҡташтары хаҡында яҙған.


Ир-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Ир-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр\nИр-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр\nБашҡорт халҡының арҙаҡлы улдарының береһе, совет дипломаты Кәрим Хәкимовтың эшмәкәрлеге Рәсәйҙең илселек тарихында баһалап бөткөһөҙ. Төпкөл ауылдан сыҡҡан ябай бер егеттең үҙенең тырышлығы менән белем алып, СССР-ҙың Сәғүд Ғәрәбстанындағы Генераль консулы дәрәжәһенә тиклем ирешеүе, был ил менән СССР араһында йылы мөнәсәбәттәр урынлаштыра алыуы уның маҡсатҡа ирешеүсән, талантлы шәхес булыуы тураһында һөйләй. Илсе булыу һөнәр генә түгел, талант та. Илдең тышҡы сәйәсәтен билдәләүҙә дипломаттың роле ғәйәт ҙур. Кәрим Хәкимовтан һуң Көнсығыш илдәрендәге илселәр бер-бер артлы алмашынып тора. Ләкин ғәрәп донъяһы менән ул урынлаштырған кеүек дуҫлыҡ бер йылдарҙа ла булмай.\nКәрим Ғәбдрәүеф улы Хәкимов 1892 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙенең (хәҙерге Бишбүләк районы) Дүсән ауылында ябай крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килә. Бик теремек, зирәк малай уҡырға иртә өйрәнә, 12 йәшендә Ырымбурға сығып китеп, Ҡарғалы ауылындағы мәҙрәсәне тамамлай, тағы ла төплөрәк белем алыу маҡсатында Өфөгә килеп, «Ғәлиә» мәҙрәсәһендә уҡый. Егеттең уҡырға теләге көслө була: бер ерҙән дә ярҙам булмағас, шахта, заводтарҙа эшләп уҡырға тура килә. Донъяуи белем етмәгәнен һиҙә Кәрим: Томскиҙағы гимназияға уҡырға инеп, 1917 йылда уны экстерн рәүештә тамамлай.\nСәйәсәттә үҙен танытҡан шәхес\n1918 – 1919 йылдарҙа Кәрим Хәкимов Ырымбур мосолман хәрби-революцион комитеты ағзаһы, 25 кенә йәшендә губерна халыҡ мәғарифы комиссары була. Аҡтүбә фронтында интернациональ полктың 2-се батальон командиры, 1-се Волга буйы татар бригадаһының сәйәси бүлек начальнигы, 1920 – 1921 йылдарҙа Төркостан фронтының сәйәси идаралығы начальнигы урынбаҫары, бер үк ваҡытта Төркостан компартияһы ваҡытлы Үҙәк Комитетының сәркәтибе вазифаһын башҡара.\nХәкимовтың дипломатик карьераһы 1921 йылда Иранға генераль консул булып тәғәйенләнеүҙән башлана. 1921 – 1923 йылдарҙа – Мәшһәдтә, Решетта, 1924 – 1925 йылдарҙа Хижазда генераль консул, 1926 – 1928 йылдарҙа Хижаз, Неджд һәм уларға ҡушылған өлкәләрҙең короллегендә (1932 йылдан Сәғүд Ғәрәбстаны) СССР-ҙың тулы хоҡуҡлы вәкиле булып эшләй. 1929 – 1931 йылдарҙа Йәмәндә СССР-ҙың тулы хоҡуҡлы вәкиле, бер үк ваҡытта «Ближвосгосторг»тың генераль вәкиле булған. Ошо йылдарҙа Ҡыҙыл профессура институтында белем ала. 1936 – 1937 йылдарҙа Сәғүд Ғәрәбстанында СССР-ҙың тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп раҫлана.\nДжиддә – Хижаз короллегендәге порт ҡалаһы. 1924 йылда Кәрим Хәкимовты сауҙа һәм дипломатик миссия был ҡалаға килтерә. Ғәрәп ярымутрауында һуғыш бара: Ибн Сауд хашимиттар менән һуғыша. 1924 йылда уның ғәскәрҙәре Мәккә ҡалаһын, 1925 йылда Джиддәне баҫып ала. Дипломаттар алда үҙҙәрен нимә көтәсәген белмәй әле. Кәрим Хәкимов Джиддәнән төндә, үҙенең аҡ автомобиленә аҡ флаг элеп, әле тынмаған һуғыш линияһы аша сыға, Ибн Сауд менән сатыр аҫтында осрашып, дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырырға тәҡдим итә. Шулай итеп, король Ибн Саудтың буласаҡ Сәғүд Ғәрәбстанының яңы статусын таныған стратегик партнеры барлыҡҡа килә. Британия, Америка кеүек илдәрҙең нефть компаниялары араһында ҡаты дәғүәселек барған, ҡоро, эҫе һауаһы тынды ҡурған, тропик сирҙәр таралған илдә дипломаттар ғәрәп донъяһына инеп китә. Урындағы ғөрөф-ғәҙәттәргә ихтирам менән ҡараған, һығылмалы холоҡло генераль консулдың эшмәкәрлеге совет илселәренә ҡарата шикләнеүҙәрҙе бөтөрә. Сауҙала СССР-ҙан килгән он, самауырҙар һ. б. көнкүрештә кәрәкле тауарҙар барлыҡҡа килә. Кәрим Хәкимов Бөтә донъя мосолмандары съезына Рәсәйҙән Ризаитдин Фәхретдинов етәкселегендәге мосолман делегацияһын саҡырыуға өлгәшә. Хаж ҡылған мосолмандарға совет пароходында Джиддәгә тиклем барыуҙы ойоштора. Төрлө ҡатлам кешеләре менән уртаҡ тел тапҡан, ихлас, алсаҡ, ҡунаҡсыл илсене ғәрәптәр, ололап, Ҡыҙыл паша тип йөрөтә.\nҮкенескә күрә, исеме Көнсығыш илдәрендә танылған илсегә күп һынау аша үтергә тура килә. 1925 йылда Хәкимовтар ғаиләһе биш йәшлек улдары Шамилды юғалта, малай аяуһыҙ сирҙән вафат була.\n«Сәйәси золом» дипломаттарҙы ла урап үтмәй. 1937 йылда, нахаҡ яла яғылып, Кәрим Хәкимов НКВД тарафынан ҡулға алына һәм атып үлтерелә. Ҡатыны Хәҙисә, халыҡ дошманы ҡатыны булараҡ, 10 йыл төрмәлә ултыра.\nКәрим Хәкимовтың исеме 1956 йылда ғына аҡлана. Оҙаҡ йылдар уның ҡәберенең ҡайҙа булыуы билдәһеҙ ҡала килде. Ул күп сәйәси золом ҡорбандарының һөйәктәре ятҡан Мәскәү янының Бутово ҡалаһында ерләнгән.\nИр-егеттең аҫылы ил эшендә танылыр. СССР һәм Рәсәйҙең ғәрәп-фарсы донъяһы менән мөнәсәбәттәрен көйләгән, халыҡ-ара эшмәкәрлеккә бар булмышын һалған «Ҡыҙыл паша» – беҙҙең илдең генә түгел, сит илдәр дипломатияһы тарихында ла үҙенсәлекле шәхес. Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә күп эш башҡарырға өлгөргән, Башҡортостан ғорурлығы булған данлыҡлы милләттәшебеҙҙең исеме шуның менән дә беҙгә ҡәҙерле.\n(«Башҡортостан» энциклопедияһы, яҙыусы Р. Вәлиевтың иҫтәлектәре файҙаланылды).\nКәрим Хәкимовтың исемен халыҡҡа тәүгеләрҙән булып яҙыусы, драматург Нәжиб Асанбаев «Ҡыҙыл паша» драмаһы аша танытты. Спектакль Башҡортостанда ғына түгел, сит илдәрҙә лә күрһәтелде. Яҙыусы билдәле шәхестең исеменә нисек юлыҡҡан? Хәтирәләре, пьесаның яҙылыу тарихы менән уртаҡлашыуын һорап, яҙыусының үҙенә мөрәжәғәт иттек.\nНәжиб АСАНБАЕВ, яҙыусы-драматург, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты:\n– Көнсығыш илдәрендәге беренсе совет дипломаты Кәрим Хәкимов исеме менән танышыу осраҡлы ғына килеп сыҡты. Ул ваҡытта мин Яҙыусылар союзында эшләп йөрөй инем. Бер көндө, бер ҡосаҡ папка күтәреп, Башҡортостан радиокомитеты рәйесе, журналист Лотфый Ғәҙилев килеп ингән. «Ғәрәп илдәрендә Башҡортостандан бына шундай бик билдәле дипломат булған, уның исеме күптәргә әле билдәһеҙ. Ошо материалдар менән танышып сыҡҡас, берәй нәмә яҙып ҡарамайһыңмы?» – тип, берәй әҫәр яҙырға тәҡдим итте. «Ни эшләп миңә килдегеҙ?» – тим. «Тик һин генә булдыра алаһың уны», – ти. Ул үҙе Кәрим Хәкимовтың бер туған һеңлеһенең тормош иптәше икән.\nУл килтергән документтарҙы ҡарап сыҡтым, дәртләнеп киттем, күңелдә ниндәйҙер бер көслө ижади ҡомар барлыҡҡа килде. Өлкә комитет секретары Таһир Ахунйәновтың ярҙамы менән (ул данлыҡлы дипломаттың яҡташы) Йеменгә командировка алдым. КПСС Үҙәк Комитетына, СССР Яҙыусылар союзына мөрәжәғәт иттек. Ул ваҡытта сит илгә сығыу бик ауыр ине. Ләкин миңә бәхет йылмайҙы. 1981 йылда Йеменгә барып, ярты ай унда булып, бик күп материал йыйҙым. Дөйәләргә, ишәктәргә ултырып, Кәрим Хәкимов йөрөгән Төньяҡ Йемендең күп юлдарынан үттем, данлыҡлы илсене яҡындан белгән ҡарттар менән осрашып һөйләштем. Ҡатыны, ҡыҙы менән дә осраштым. Дипломат тормошо хаҡында яҙғас, рус, инглиз, ғәрәп дипломатияһын яҡындан өйрәнергә тура килде. «Ҡыҙыл паша» пьесаһы биш ай эсендә яҙылды. Уны беренселәрҙән булып Ахунйәнов уҡып сыҡты, оҡшатты, кәрәк урындарын тәнҡитләне. «М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында режиссер Р. Исрафиловтан ҡуйҙыртаһыңмы?» – тип һорай. «Лек Вәлиев минең драмаларымды электән ҡуйғаны бар, уға ышанып тапшырам был эште», – тип яуапланым. Драматургтар, әлбиттә, пьеса яҙғанда ниндәй образды кем уйнарын күҙ уңынан үткәрә. Кәрим Хәкимовтың образын Әхтәм Әбүшаһмановтың тулыраҡ асырын мин алдан уйлап ҡуйғайным. Был роль уға бәхәсһеҙ рәүештә бирелде. Йәғәфәргә – Хөсәйен Ҡудашев, ғәскәр башлығы Әхмәткә Хәмит Шәмсетдинов тура килгәнен дә күҙалланым. Минең бәхеткә ошо талантлы актерҙар уйнағандыр, тип уйлайым.\nНиһайәт, «Ҡыҙыл паша» тамашасы хөкөмөнә сыҡты. Ул ҙур аншлаг менән үтте. Һуңынан театр Мәскәүгә фестивалгә лә ошо спектаклде алып барҙы. Тамашаны КПСС Үҙәк Комитеты, СССР Яҙыусылар союзынан, ғәрәп илдәренән күп илселәр, ҡунаҡтар ҡараны. Актерҙарҙың сығышын бик йылы ҡабул иттеләр. Һуңынан үҙәк телевидение «Ҡыҙыл паша» тигән фильм-спектакль эшләп, уны 22 ил һатып алды. 1985 йылда Сүриәлә уҙған театрҙар фестивалендә лә беҙҙең яҡташыбыҙ хаҡындағы был пьесаны бик оҡшаттылар. «Ҡыҙыл паша» көтөлмәгәнсә шулай популярлыҡ яуланы. Минең хөрмәткә хатта Төньяҡ Йемендең илсеһе Абдулла Усман үҙендә саҡырыу ойошторҙо. Спектакль хаҡындағы тәьҫораттары менән уртаҡлашып, ҡайҙан ғына хаттар килмәне! Актерҙарҙың иҫ киткес итеп уйнауына һоҡланыу белдергәндәр.\nПьеса сәхнәгә сыҡҡансы Кәрим Хәкимовтың исеме халыҡҡа бөтөнләй билдәле түгел ине. Һуңынан илсенең исеме урамдарға бирелде, Бишбүләк районының Дүсән ауылында музейы асылды, бюст ҡуйылды. Кәрим Хәкимовтың исеменә юлығыуым менән үҙемде бик уңышлы кеше тип һанайым. Уның биографияһын өйрәнеү, уның заманында йәшәү күп нәмә бирҙе. «Ҡыҙыл паша» спектакле аша аяныслы яҙмышлы, онотолған арҙаҡлы совет илсеһенең исемен халыҡҡа сығарыуым, халҡыбыҙҙың бөйөк улы дәрәжәһенә күтәреүем менән мин бик бәхетлемен.\nСығыу ваҡыты 22-03-2011, 11:22 | Ҡаранылар: 2637\nТарихи тәжрибәне өйрәнеп\nАрҙаҡлы илсегә арналды\nРеспублика башлығы Джиддә иҡтисади форумында ҡатнашты\nИсеме халыҡ хәтерендә


Йондоҙнамә (9-15 сентябрь) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (9-15 сентябрь)\n09.09.2019 Йондоҙнамә (9-15 сентябрь)\nЫлаҡ (22.12 – 20.01)Осор ҡәҙимгесә килер, моғайын. Бәғзеләргә күп аралашырға, төрлө кеше менән осрашырға тура килер. Улар араһында ышанысһыҙ бәндәләр ҙә булыуы мөмкин. Ундайҙарҙы асыҡларға эске тауышығыҙ ярҙам итер.\nҺеҙҙе тыныс көндәр көтә. Бер ниндәй ҙә көрәш, ҡаршылыҡ булмаҫ һымаҡ. Бер аҙ көс-хәл йыйырға мөмкинлек сығыр. Шишәмбеләге ыңғай ваҡиғаларҙан һуң күтәрелгән кәйефегеҙ эшегеҙгә ыңғай йоғонто яһар.\nҺәйбәт көндәр. Ҡайһы бер бөтөнләй туҡтап торған эштәрегеҙҙе лә ҡапыл ҡуҙғатып ебәрерһегеҙ кеүек. Шаршамбыла ғына ваҡиғалар һеҙ уйламағанса барыр. Бер аҙ түҙегеҙ. Йомала ниндәйҙер бүләк алыуығыҙ ҙа ихтимал.\nКөс-хәлегеҙ артҡанын асыҡ тойорһоғоҙ. Тик уны кәрәкле йүнәлештә файҙаланыуы ауырыраҡ булыр. Күптәрҙе ялҡаулыҡ еңер. Шулай ҙа был арала башҡарған эштәрегеҙ яҡшы барыр. Йомала бик урынлы кәңәш ишетерһегеҙ.\nМәшәҡәтле аҙна. Күп мәсьәләне бик тиҙ хәл итергә кәрәк булыр. Йыш ҡына етеҙ эш итерһегеҙ. Йондоҙҙар ярҙам эҙләргә ҡушмай – аҙаҡ бының өсөн күпте һорарҙар. Йомала яҡын кешегеҙҙән тәнҡит һүҙҙәре лә ишетерһегеҙ, бәлки.\nАҙна барышында ниндәйҙер күптәнге матди мәсьәләне тулыһынса хәл итерһегеҙ. Үҙ көсөгөҙгә ышанысығыҙ ҙа мотлаҡ артыр. Кесе йомала яҡын туғандарығыҙ менән аңлашылмаусанлыҡ килеп сығыуы бар.\nУй-фекерегеҙ кеше араһында ыңғай баһа алыр. Ләкин ярҙам тәҡдим итергә бер кем дә ашыҡмаҫ, моғайын. Күпселек осраҡта үҙ көсөгөҙгә генә таянырһығыҙ. Киләсәктә ҡайһы бер алыҫ маҡсатығыҙҙан баш тартырға мәжбүр булырһығыҙ.\nБөтә эшегеҙ ҙә һәүетемсә генә барыр. Иң өмөтлө көнөгөҙ – шишәмбе. Бүләк алыуығыҙ ҙа бар. Кесе йомала ниндәйҙер уйламаған мәсьәлә ҡалҡып сығыр. Уны хәл итеүҙе әлегә кисектереп торорға тура килер, сөнки кәңәш эҙләргә мәжбүр булырһығыҙ.\nАҙна эшлекле аралашыу өсөн уңышлы. Теләһә кем менән дә уртаҡ тел таба алырһығыҙ, башҡаларға фекерегеҙҙе еңел еткерерһегеҙ. Башҡалар сисә алмаған мәсьәләне анһат ҡына сисерһегеҙ. Аҡса ла килеп торор.\nЯңылыҡтар бер аҙ борсолдорор. Күпселек осраҡта үҙаллы эш итерһегеҙ. Ғөмүмән, кеше ярҙамына өмөт итмәгеҙ. Дөйөм хәлегеҙ әллә ни насар түгел. Шулай ҙа күңелегеҙ бигүк тыныс булмаҫ.\nТормошҡа ҡайһы ваҡыт еңелерәк ҡарарһығыҙ кеүек. Ошо арҡала яҡын кешегеҙҙән тәнҡит һүҙҙәре лә ишетерһегеҙ. Был арала ниндәйҙер бәләкәй хата ебәреүҙән һаҡланығыҙ. Уны эш тәрәнгә киткәс кенә аңларһығыҙ.\nАҙнаға ҡорған маҡсатығыҙ күпселек осраҡта аҡланмаҫ. Был – үҙ хәлегеҙҙе, мөмкинлектәрегеҙҙе, яҡындағы кешеләрҙе барлап сығырға һәм етди йомғаҡ яһарға сәбәп булыр. Түҙемлегегеҙ етһә, барыһы ла яйланыр. Тәжрибәгеҙ ҙә етерлек һымаҡ.\n11.10.2019 - Махсус биттәр "Йондоҙло табын" - Светлана НАСИРОВА-СӨЛӘЙМӘНОВА\n02.10.2019 - Махсус биттәр Телеңде йоторлоҡ! Борщ. Баклажанлы салат.\n30.09.2019 - Махсус биттәр Хужабикәгә кәңәш: бәшмәк ризыҡтары\n29.08.2019 - Махсус биттәр Ниндәй автомат кер йыуыу машинаһы алырға?\n27.08.2019 - Махсус биттәр Телеңде йоторлоҡ! Йәшелсәнән ашамлыҡтар


ТАШ ЭШКӘРТЕҮ СӘНӘҒӘТЕ\nКешелек тарихында таш эшкәртеү, моғайын, тәүге сәнғәт төрҙәренең береһелер. Ваҡыт ағымы менән бергә таш эшкәртеү ҙә үҙгәрә, камиллаша, еңелләшә бара. Ер ҡуйынынан алынған тәбиғи таш ҡабатланмаҫ ижад емеше, һоҡланғыс сәнғәт өлгөһө булыу өсөн оҙайлы юл үтә.\nТаш эшкәртеү буйынса бөгөн күп төрлө махсус ҡорамалдар уйланып табылһа ла, был өлкәлә шулай ҙа ҡул эше өҫтөнөрәк баһалана. Бигерәк тә махсус эскиздар буйынса төҙөлгән мозаика паннолары һорау менән ҡулланыла. Һуңғы ун йылда Уралда таш эшкәртеү сәнғәте һәм сәнәғәте яңы һулыш алды һәм был өлкә Сибай күп профилле колледжында ла яңыса иғтибар, ҡараш яуланы. Инновацион белем биреү программаһын тормошҡа ашырыу маҡсатында колледж етәкселеге таш эшкәртеүсе оҫтаханалар менән социаль килешеүҙәр булдырған. С.А.Чулковтың «Каро», П.А. Лазаренковтың «Йәшмә» шәхси ойошмалары һәм М.В.Варзин етәкселегендәге «Гаргона» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте колледж студенттарын практик яҡтан үҫтереп кенә ҡалмай, ә уларҙы уҡыуҙарын тамамлағандан һуң эшкә лә саҡыра.\nСибай политехник колледжы базаһында таш эшкәртеү өлкәһендәге тәүге специальность 1996 йылда барлыҡҡа килә һәм ул «Һынлы сәнғәт һәм халыҡ һөнәрселеге» тип атала. Был бүлек 280 таш эшкәртеү белгесе әҙерләп сығара һәм был оҫталар Сибай, Өфө, Екатеринбург, Санкт-Петербург, Силәбе оҫтаханаларында эш урындарын тапҡан. Бөгөнгө көндә бында 68 уҡыусы һөнәр үҙләштерһә, шуларҙың 28-е быйылғы йылда йәш белгес булып сығасаҡ. Йәштәр бынан тәбиғи ташты юғары оҫталыҡ өлгөһө итә белеү серҙәренә төшөнөп, өлгөргән һөнәрмән булып тормош юлына баҫа. Уларға белем алыу һәм практиканы үҫтереү өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә булдырылған. Колледждың оҫтаханалары төрлө ҡорамалдар һәм станоктар менән йыһазландырылған, бында тәжрибәле һәм һәләтле уҡытыусылар эшләй. Таш эшкәртеү буйынса яңы технологиялар, һөнәри нескәлектәр ентекле өйрәтелә, заманса ҡорамалдар сафҡа индерелеп, үҙләштерелә бара.\nКолледж студенттарының күргәҙмә хеҙмәттәре республика һәм хатта Рәсәй кимәлендәге бәйгеләргә лә сығарылып, призлы урындар яулап тора. Үткән йыл Сибай күп тармаҡлы колледжы оҫталары Мәскәү ҡалаһында үткәрелгән «Ладья» күргәҙмәһендә ҡатнашҡан, апрель айында иһә Тольятти ҡалаһында барған беренсе милли чемпионаттың «Каменотес» йүнәлешендә IV курс студенттары Рүзил Байгилдин, Владислав Чеченев һәм Әҡсән Ихсановтар еңеү яулаған. Владислав Чеченев Рәсәй йыйылма командаһына индерелеп, донъя чемпионатында сығыш яһау хоҡуғын алған.\nЕвропа таш эшкәртеүселәренең спецификаһы, башлыса, архитектура таштары. Ә беҙҙең төбәк материалы—йәшмә. Йәшмә тәбиғәте менән ҡаты таш булғас, унан күберәген ваҡ һәм нәзәкәтле әйберҙәр яһала. Флорентия мозаикаһы, бәләкәй формалағы скульптуралар, сувенир продукциялары йәшмәнән бик зауыҡлы килеп сыға һәм ҙур һорау менән ҡуллана. Йәш оҫталар, әлбиттә, йәшмә менән бер рәттән бөтә төр Урал таштарын да файҙалана. Һалҡын ташҡа йән өрөү, уны бөтә сағыулығында балҡытып, нурландырып ебәреү—уларҙың буласаҡ һөнәре.


Сәйәсәт // Армия һәм йәмғиәт\nӨфөлә Бөтә Рәсәй хәрби йыйыны үтә\n2 - 4 сентябрҙә Өфөлә Бөтә Рәсәй хәрби уҡыу - методика йыйыны үтәсәк. Был етди сараға әҙерлек барышы тураһында респ убликаның хәрби комиссар урынбаҫары Илдус Гәрәев һөйләй:\n- Бындай юғары кимәлдәге хәрби йыйын тәүгә үткәрелә, тип әйтергә булыр ине. Унда республика һәм өлкәләрҙең вице - губ ернаторҙары, вице - премьерҙар, хәрби комиссарҙар, уларҙың у рынбаҫарҙары, буласаҡ һалдаттарҙың һаулығын тикшереү буйынса\nкомиссия рәйестәре - барлығы 400 - гә яҡын кеше ҡатнашасаҡ.\nЙыйынды Генераль штаб начальнигы Юрий Балуевский үткәрәсәк.\nБыл йыйындың ни тиклем әһәмиәтле булыуы хаҡында унда РФ Обо рона министры Сергей Иванов ҡатнашырға йыйыныуы һөйләй. "Йом атау" шифаханаһында беҙ буласаҡ һалдаттар - әлегә мәктәп уҡ ыусыларының үҙ һаулығын нығытыуын күрһәтәсәкбеҙ. Алкино ҡаса баһында йыйында ҡатнашыусылар уҡыусылар, студенттар хәрби әҙ ерлек үткән палаткалар ҡаласығы менән танышасаҡ. Йыйын үтәсә к төп урын булып республиканың армияға саҡырыу пункты торас аҡ. Әлеге ваҡытта унда ремонт - төҙөлөш эштәре бара. Беҙ үҙе беҙҙең пунктты бөтә илгә өлгө булырлыҡ итеп күрһәтергә планл аштырабыҙ.\nБөтә Рәсәй хәрби йыйынын Башҡортостанда үткәрергә ҡарар и теү осраҡлы хәл түгел, әлбиттә. Беҙҙең республика йәштәрҙе\nхәрби - патриотик тәрбиәләү менән исем өсөн түгел, ә ысынла п шөғөлләнгән региондарҙың береһе булып тоар. Республиканың хәрби комиссариаты Оборона министрлығы тарафынан хәрби хеҙмә ткә саҡырыуҙы иң яҡшы ойоштороусы булараҡ билдәләнә. Беҙ был\nҡаҙаныштар менән ғорурланабыҙ һәм алда торған йыйын был йәһ әттән эште тағы ла яҡшыртыр тигән ышаныстабыҙ.


БР Эске эштәр министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, рес публикала 2005 йылдың ғинуарынан август айына тиклем ялған ҡ ағыҙ аҡсалар эшләү факты буйынса 704 енәйәт эше ҡуҙғатылған.\nТәртип һаҡлау хеҙмәткәрҙәре ялған ҡағыҙ аҡсаларҙың күбәйеүе н компьютер техникаһының киң таралыуы менән аңлата. Дим эске\nэштәр район бүлеге хеҙмәткәрҙәре ҡулға алған 17 йәшлек студ ент 500 һумлыҡ аҡсаларҙың күсермәләрен компьютер һәм төҫлө п ринтер ярҙамында өйөндә эшләгән. Ялған аҡсаларҙы ул Өфө баҙа рында әйләнешкә ебәргән. Милиционерҙар әйтеүенсә, 50, 100 һә м 500 һумлыҡ ялған аҡсаларҙы күп осраҡта сауҙа нөктәләрендә һәм маршрут таксиҙарҙа тотоналар.\nЯлған ҡағыҙ аҡсаларҙы эшләү илдең иҡтисади хәүефһеҙлегенә янаған енәйәттең бер төрө булып тора. Был эште ҡылғандарға б иш йыл иркенән мәхрүм итеү ҡаралған. Ағымдағы йылда ике мең енәйәт эше судҡа тапшырылған.\nӘйләнешкә ингән ялған ҡағыҙ аҡсаларҙы банк ҡына асыҡлай ал а. Шуға ҡарамаҫтан, был йүнәлештә эш алып барыла. Енәйәт төр өн асыу буйынса республиканың Эске эштәр министрлығы Волга б уйы федераль округы региондары араһында өсөнсө урында тора.


Өфө егете Ҡырымда ял иткәндә ҡаянан осҡан // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nӨфө егете Ҡырымда ял иткәндә ҡаянан осҡан\n17:48, 7 сентября 2018 Хәл-ваҡиғалар\nФото: Севастополдәге Граждандарҙы яҡлау үҙәгенең\nӨфө егете Ҡырымда ял иткәндә ҡаянан осҡан Фото: Севастополдәге Граждандарҙы яҡлау үҙәгенең\nӨФӨ, 2018 йыл, 7 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБәхетһеҙ осраҡ 6 сентябрҙә Ҡырымда «Маяк» тирәһендә булған. Севастополдәге Граждандарҙы яҡлау үҙәгенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, яҡташыбыҙ бейеклектән ҡолаған. 1989 йылғы егет диңгеҙ буйындағы йыһазландырылмаған урындан төшөп килгән. «Ямғыр яуып үткәнлектән, бында ныҡ тайғаҡ булған», — тип аңлатма бирҙеләр ведомствола.\nВаҡиға урынына килеп еткән ҡотҡарыусылар төрлө йәрәхәттәр алған егеткә тәүге ярҙам күрһәткән. Альпинистар ҡорамалы ярҙамында улар уны хәүефһеҙ урынға эвакуациялаған һәм табиптар бригадаһына тапшырған.


Сигет (фестиваль) — Башҡорт Википедияһы\nСигет Фестивале (мадьярса Sziget — «Утрау» мәғәнәһендә) — йыл һайын уҙғарыла торған музыкаль фестиваль. Европалағы (2014 йылда 440 000 дән ашыу кеше килгән) иң эре проекттарҙың береһе. Венгрияның баш ҡалаһы Будапештта Обуда утрауында 1993 йылдан уҙғарыла. Фестивалдә төрлө жанрҙарҙа эшләүсе коллективтар сығыш яһай.\nФестиваль көнбайыш Европала йәшәүселәр араһында популяр. Килеүселәрҙең яҡынса 50 проценты — сит илдәрҙән. Күберәк Германия, Бөйөк Британия һәм Франциянан туристар килә.\n1 Фестиваль тарихы\n2 Sziget хеҙмәттәре\n3 Sziget-2006 хедлайнерҙары\n4 Sziget-2009 хедлайнерҙары\n5 Sziget-2011 хедлайнерҙары\n6 Sziget-2013 хедлайнерҙары\nБеренсе Sziget 1993 йылда ойошторола, унда венгрия музыканттары ғына сығыш яһай. Ул саҡта фестиваль Diaksziget тип, венгрия теленән тәржемә иткәндә «студенттар утрауы», ә хәҙер — бары тик «утрау» тип атала. 1993 йылда Sziget фестиваленә 43 мең кеше килә, хәҙер фестивалгә йыл һайын яҡынса 400 мең меломан йыйыла.\nАҙна дауамында фестивалгә килеүселәр күп төрлө музыка менән таныша ала: традицион алжир йырҙарынан алып дәртле канада индастриалына тиклем, бруталь америка хард-корынан нескә лондон диджейҙарына ҡәҙәре. Музыканан тыш, Сигеттә күп төрлө мәҙәни саралар, шул иҫәптән кинофильмдар ҡарау, спорт ярыштары, сәнғәт күргәҙмә һәм галереялары, театр һәм цирк тамашалары, дискуссия клубтары, тел өйрәнеү мәктәптәре, балалар өсөн программалар, призлы уйындар, хәйриә акциялары ла уҙғарыла.\n2009 йылда фестиваль ҡунаҡтары 60 майҙансыҡ һәм сәхнәлә 250 программаны күрҙе.\nSziget ҡунаҡтарға бик күп хеҙмәттәр тәҡдим итә: кер йыуыу, почта һәм һаҡлау камераларынан алып балаларҙы көндәлек тәрбиәләү сараларына тиклем. Банкоматтар фестивалдең бар биләмәһе буйынса урынлаштырылған, шуға күрә килеүселәр бында инеү өсөн шунда уҡ кассаларҙа кредит картаһы менән иҫәпләшә ала. Аптека, юғалған әйберҙәр бюроһы, сейф, тәүлек әйләнәһенә медицина хеҙмәттәре күрһәтеү, мәғлүмәтте теләгән бер телдә тәҡдим итеүсе уҡыу-уҡытыу үҙәге һәм башҡа хеҙмәттәр ҡаралған. Мәғлүмәти өҫтәлдәр һәм махсус мәғлүмәти таҡталар аҙашмаҫҡа ярҙам итәләр. Фестивалгә килеүселәр шулай уҡ «мобиль» мәғлүмәт төркөмдәре етәкселәренә мөрәжәғәт итә алалар.\nФестивальдә биш кулинар үҙәк эшләй. Һәр төрлө аш-һыу тәҡдим ителә: хот-дог, пирожки, еләк-емеш, печенье, пирожныйҙар, шашлыҡ, сендвич, диңгеҙ ризыҡтары, пицца, ҡоймаҡтар, ҡурылған картуф, вегетариан ризыҡтар, биопродукт, ҡоро емештәр, туңдырма һ. б. "Милли кухня"ларҙың сыбар донъяһы мексика ризыҡтары, бразилия тәм-томо, италия пасталары һәм венгрияның милли аш-һыуҙары менән тулыландырыла.\nУтрауға йәмәғәт транспорты менән еңел генә килеп етергә мөмкин. Ойоштороусылар шулай уҡ Sziget ҡунаҡтарына ҡала-ара автобустары, Пешта һәм Будаға тиклем паромдар һәм махсус хаҡҡа таксиҙар тәҡдим итәләр.\nRadiohead, Franz Ferdinand, Placebo, Игги Поп һәм The Stooges, The Prodigy, Роберт Плант һ.б.\n↑ 1,0 1,1 Sziget Festival — 415 000 Szitizens — Together!\nФестивалдең рәсми сайты\nБарыһы ла Венгрия тураһында — Сигет Фестивале\nБудапешт "Sziget" 2013 кә әҙерләнә\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сигет_(фестиваль)&oldid=600906 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 5 май 2016 в 17:27\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:27 5 май 2016 үҙгәртелгән.


Ләүәш, лаваш — ондан бешерелгән икмәк.\nЛавашты бойҙай (ә элек ҡайһы берҙә арпаның үҙенә башҡа сортынан) ононан «тандыр» (шулай уҡ «тендир» йәки «тонир») тип аталған традицион мейестәрҙә бешерәләр. Лаваш ҡамырын, уға шулай уҡ әсетке (ғәҙәттә алда бешерелгән икмәк ҡамырынан алып ҡалына), ҙур ағас ялғашта (таштта) ғаиләләге иң өлкән ҡатын-ҡыҙ баҫырға тейеш булған. Әҙер ҡамырҙы, традицион тәпәшәк түңәрәк йәки дүрткел өҫәлгә һалып, иҙәнгә ултырып, уҡлау менән йәйәләр. Ҡағиҙә булараҡ, был эште килен башҡара. Килен һуңынан йоҡа ғына йәймәне тандыр эргәһендә ултырған ҡәйнәһенә бирә. Тәжрибәле ҡатын, башта йәймәне өҫкә табан бер ҡулдан икенсеһенә йәтеш кенә ырғыта ла, талдан үрелгән нигеҙҙәге махсус мендәргә кейҙерә, шунан түбән эйелеп, төгәл һәм етеҙ хәрәкәт менән лавашты тандырҙың ҡыҙыу эске стеналарына йәбештерә. 30-40 секунд араһында бешкән икмәкте осо кәкрәйтеп эшләнгән махсус тимер сыбыҡ менән тартып сығаралар.\nӘзербайжандар хәҙер лавашты диаметры 60-70 см һәм бейеклеге 3-4 см булған, «садж» тип аталған ҡалын стеналы ҙур түңәрәк табала, батынҡы яғын аҫҡа ҡаратып ҡуйып, бешерә. Элек Садж тандир пальчагы (тандыр балсығы) тип йөрөтөлгән, тандыр өсөн файҙаланылған балсыҡтан яһалған, аҫтында терәткес (подставка) булып, шунда ут төрткәндәр.\nЛаваш Бирге Азия һәм Яҡын Көнсығыш илдәрендә билдәле, ләкин Әрмәнстанда ғына ул туҡланыу системаһында иң төп урынды тигеләй биләй. Икмәккә ихтирам һәм хөрмәт менән һуғарылған мөнәсәбәт — әрмән мәҙәниәтенең традицияһы, ләкин лавашҡа ҡарата, күпләп етештерелгән мейес төбөндә бешкән икмәккә ҡараш менән сағыштырғанда, был традиция бигерәк баҙыҡ — таннур, тондир, тандур). «Лаваш» әрмән милли кухняһында төп ҡамыр аштарының береһе булып һанала. Әрмәнстанда ул туҡланыуҙың айырып алғыһыҙ бер өлөшө, традиция буйынса хаш менән бирелә. Шулай уҡ Әрмәнстанда балыҡты лавашта быҡтырыу кеүек оригиналь алым файҙаланыла. Пасха байрамында Әрмән сиркәүенә йыш ҡына кулич урынына лаваш алып киләләр. Әрмәнстанда лаваш — ғаилә һәм муллыҡ символы: йола буйынса, кейәүҙең әсәһе туйҙа йәш кәләш менән кейәүҙең иңдәренә, уларға етеш һәм татыу тормош теләп, лаваш һала.\nӘзербайжан кухняһында ит янына лавашҡа дөгө төрөп биреү традицияһы йәшәй. Әзербайжанда һәм Төркиәлә ондан бешерелгән лаваш люля-кебабты сервировкалағанда мотлаҡ файҙаланылған. Лаваш традицион әзербайжан былауын (плов) әҙерләгәндә лә ҡулланыла. Сабирабад районында, туйҙан һуң йәш кәләш килгәс, ҡәйнәһе уның иңенә лаваш һала һәм шундай теләк әйтә: «Һинең менән өйгә етешлек килһен, аяғың уңышлы булһын».\nИранда, ҡала шарттарында, лаваш (nān-e tīrī) пекарняларҙа тонирҙарҙа бешерелгән иң төп икмәк төрө булып тора. Ауыл шарттарында, бешереү йышлығы сезон эштәренә бәйле булғанлыҡтан, лаваш иң күп таралған аҙыҡ булып танылған. Ул ашъяулыҡҡа (sofra) төрөлгән һәм кәрзингә (sabad) йәки ҡоро ер шкафҡа (nāndān) һалынған көйөнсә бер нисә аҙна дауамында боҙолмай ятҡан. Тегеранда ҡайһы бер ғаиләләр лавашты туғандарына һәм дуҫтарына сәй тәмлекәстәрен (печенье) (nān-e čāyī) ебәреү өсөн файҙаланғ\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Ләүәш&oldid=19239»\nПоследний раз редактировалась 10 апрель 2018 в 19:01\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:01 10 апрель 2018 үҙгәртелгән.


Терәк тә, таяныс та һин...\n14 Июль 2021, 13:48\nЙомарт йәйҙең йәмле көндәренең береһендә үҙенең күркәм юбилейын билдәләгән Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы Малабаеваны күптәр алдынғы ҡарашлы педагог, Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһының тәүге директоры, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре һәм нәзәкәтле ханым тип кенә беләлер. Ә мин уның туған йәнле апай, йомшаҡ күңелле инәй, уңған хужабикә, ярҙамсыл әхирәт, аҡыллы кәңәшсе, олоһона-кесеһенә иғтибарлы, ихтирамлы һәм күңел донъяһы ғәләмәт бай кеше булараҡ һөйләгем килә.\nТәнзилә апайыбыҙҙың беҙгә, яҡындарына, туған-тыумасаһына ҡылған изгелеген һөйләп тә бөтөрөрлөк түгел һымаҡ. Ярҙамға, иғтибарға, кәңәшкә, йылы һүҙгә иң мохтаж сағыбыҙҙа тормошобоҙ юлы уның менән киҫешә. Һәр хәлдә миңә шулай тойола. Әллә ул белеп беҙҙең һуҡмаҡҡа сыға, әллә яҙмыш үҙе шулай осраштыра ине...\nЙәшәргә урын булмағанда Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы мине үҙенә һыйындырҙы. Мәктәптә эше тынғыһыҙ, үҙенең иңендә нисәмә йөҙ кешегә яуаплылыҡ тойғоһон йөрөтөүенә ҡарамаҫтан, туғандарына иҫ киткес иғтибарлы булды. Миңә генә түгел, килгән һәр кемгә йөҙө асыҡ ине, ҡулынан килгәнсә ярҙам итте.\nҠатын-ҡыҙҙың ниндәй хужабикә булыуы уның кухняһынан беленә тигән һынау бар. Тәнзилә апайҙың аш бүлмәһенә инеү менән күҙгә бөхтәлек, таҙалыҡ, бөтә нәмәнең үҙ урынында икәнлеген күрәһең. Былар инде туранан-тура уның уңғанлығын, зауыҡлылығын, бешеренеүгә оҫталығын күрһәтә. Айырыуса үҙебеҙҙең милли аштарға өҫтөнлөк бирә ул. Бергә йәшәгән йылдарҙа ауыҙ иткән ризыҡтарын әле булһа һағынып иҫкә алам. Ғөмүмән, апайымдан байтаҡ тормош һабағы алдым тиһәм, бер ҙә арттырыу булмаҫ. Эште бәләкәйе-ҙурына айырмай, бөтә нәмәне еренә еткереп эшләһәң генә күңелдә ҡәнәғәтлек тойғоһо барлыҡҡа килеүен аңланым. Ул нимәгә генә тотонһа ла бар булмышын һалыуын, шуға ла бөтә эше уңышлы килеп сығыуын күрҙем.\nТағы ла уның таң һарыһынан тороуына һоҡлана инем. Эшкә киткәнсе иҙәнен йыуып, өйөн йыйыштырып, ашарға бешереп китә. Был мәшәҡәттәрҙе ул шул тиклем яратып башҡара, әйтерһең дә, ниндәйҙер ижади эш менән була. Шул уҡ ваҡытта үҙен ҡарарға ла ваҡыт тапты. “Үҙеңде ышаныслы тотор өсөн сәсең дә, кейемең дә, йөҙөң дә, уйҙарың да матур булырға тейеш” тигән хәҡиҡәткә таяна ине ул. Үҙен уратып алған донъяға, кешеләргә һәр ваҡыт ыңғай ҡарауы, бер кемгә дәғүә белдермәүе, күп уҡыуы уға был тормошта үҙенең асылын, булмышын табырға ярҙам иткәндер, тип уйлайым.\nБергилке миңә Тәнзилә апай ҡулы аҫтында эшләп алырға ла тура килде. Шул сағында мин уның тағы ла күберәк кешелеклелек сифаттарын астым. Гимназияла үҙе лә бөтә көсөн, ваҡытын биреп эшләне, башҡаларҙан да бурысына намыҫ менән ҡарауын теләне. Бик ғәҙел ине. Бүтән хеҙмәткәрҙәргә ниндәй талап ҡуйһа, туғаным, тип торманы, миңә лә шундай уҡ талапсан ине. Сығарылыш уҡыусылары менән әле булһа аралашып тора, уңышҡа өлгәшкәндәре менән ғорурлана. Хаҡлы ялға сыҡһа ла әүҙем тормош алып бара. Ҡала мәҙәниәт һарайында башҡорт хорында йырлай, бассейнға йөрөй. Үҙенең яратҡан шағирҙарының әҫәрҙәрен ятлап, төрлө сәхнәләрҙә сығыш яһарға ла форсат таба. Ошо дәрте, тормошто яратыуы артабан да һүнмәүен, артабан да беҙгә терәк-таяныс булып йәшәүен теләйем. Беҙгә эшләгән игелегең үҙеңә мең тапҡырға әйләнеп ҡайтһын, Тәнзилә апай!


Голубцы — кѳнсығыш европа аш-һыуы. Уға оҡшаш, итле йәки йәшәлсәле фаршҡа бешерелгән дѳгѳ йәки ҡарабойҙай ҡушып һәм уны кәбеҫтәгә йәки виноград япрағына тѳрѳп бешерелгән ризыҡтар Азия һәм Яҡын Кѳнсығыш аш-һыуында ла бар. Был ризыҡты тѳрлѳ эслек менән бешерәләр. Кѳнсығыш-Европа голубцыһына оҡшаған ризыҡ Әзербайжанда, Балҡанда, Ҡаҙағстанда, Молдавияла, Тѳркиәлә һәм Урта Азия илдәрендә киң таралған. Голубцыҙы тѳрѳү — күп тырышлыҡ талап итә. Бынан тыш, ялҡау голубцы тип аталған, тиҙ әҙерләнгән, еңел вариант та бар. Голубцыҙы кәстрүлдә, ҡаҙанда, духовкала бешерәләр. Ялҡау голубцыһын әҙерләүҙең бер нисә рецебы бар. Уларҙың тѳп айырмаһы әҙер булған блюдоның консистенцияһында.\n1 Исеменең тарихы\n2 Голубцы Украинала\n3 Голубцы Белоруссияла\n«Голубец (архитектура)» һүҙе бүрәнәле йәки ҡәбергә ҡуйылған ике яҡлы ҡыйыҡлы һәм тәреле ҡоролма йәки ике яҡ ҡыйыҡлы ағас тәре тигәнде аңлата. Ошондай уҡ исем менән рус халыҡ бейеүе лә бар. «Голубцы» блюдоһы күптән түгел, ул ваҡытта модалы һаналған француз аш-һыуы йоғонтоһонда барлыҡҡа килгән тип һанала. Ул саҡта табынға бөтәүләй ҡыҙҙырылған күгәрсен ите бирелгән була. Рәсәйҙә был блюдо шулай тип атала ла — «голуби» (күгәрсендәр). Яҡынса шул ваҡыттараҡ табынға итле фаршты кәбеҫтәгә урап, «алдаҡсы күгәрсендәр» ҙә бирә башлайҙар. Шулай уҡ, «голубцы» блюдоһының исеме серб теленән сумар (клёцки) тигән һүҙҙән килеп сыҡҡан тигән фекер ҙә бар.\nКарпатта голубцыны традицион рәүештә кукуруз ярмаһынан, Полтава өлкәһендә ҡарабойҙай һәм иреткән туң майҙан ҡалған һыҙлыҡ менән әҙерләйҙәр. Украинала был блюдоны яңы ғына түгел, тоҙланған кәбеҫтә япрағынан да бешерәләр, яҙғыһын йәш сөгөлдәр япрағына ла урайҙар. Көнбайыш Укринала кәбеҫтә япрағын бер нисә өлөшкә бүлеп, ҙур булмаған бәләкәй генә голубцылар әҙерләйҙәр. Ә бына көньяҡ һәм көнсығышта уны бөтөн япраҡтан ҙур итеп эшләйҙәр. Бындай ҙур голубцылар һутлыраҡ булып һанала. Карпат аръяғында Сочельник байрамына голубцыны тоҙланған кәбеҫтә япрағынан бешерәләр һәм унда дөгө һәм бәшмәк эслеге һалалар. Львовта ҡырғыс аша үткәрелгән картуф һәм соус менән эшләнгән голубцы милли блюдо тип һанала.\nФаршҡа дөгө урынына арпа ярмаһы ҡушыла. Элегерәк, яҙғыһын голубцы әҙерләү өсөн йәш керән япрағын файҙаланғандар. Белоруссияла иҙелгән картуфтан бешерелгән голубцы популяр һанала.\nКулинария: Суперкнига для гурманов. ISBN 5-88528-109-2\nГолубцы, долма, фаршированные блюда. Litres, 2013. ISBN 9785457409408\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Голубцы&oldid=18976»\nПоследний раз редактировалась 19 ғинуар 2018 в 08:10\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:10 19 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


13.05.2019 Йондоҙнамә (13-19 май)\nЯуаплы осор. Һәр яңы эшкә алдан ныҡлап уйлағандан һуң ғына тотоноғоҙ. Шаршамбыла килеп сыҡҡан ҡытыршылыҡтарҙа үҙегеҙҙең ғәйебегеҙ ҙә ҙур булыр һымаҡ. Был аралағы хәлдәр һеҙҙән даими түҙемлек һәм сабырлыҡ талап итә.\nҮҙ мөмкинлектәрегеҙҙе самалап эш итеүегеҙ дөрөҫ булыр. Ҡайһы бер маҡсаттарығыҙҙы ваҡытлыса кисектереп торорға тура килер. Юғиһә байтаҡ көсөгөҙҙө юҡҡа сарыф итеүегеҙ ҙә ихтимал. Ниндәйҙер күптәнге мөнәсәбәттәрҙе юғалтыуығыҙ мөмкин.\nҺеҙҙең тирәләге ваҡиғалар тиҙ үҙгәреүсән булмаҡсы. Ғөмүмән, улар күпселек осраҡта ыңғай көтөлә. Ҡатмарлы мәсьәләләрҙе ҡәҙимгенән күпкә еңелерәк хәл итерһегеҙ. Матди хәлегеҙ ыңғай яҡҡа үҙгәрер. Ниндәйҙер туғанығыҙҙан ярҙам алырһығыҙ кеүек.\nӘүҙем эш итергә теләгегеҙ көсәйер. Тик көсөгөҙҙө тейешле яҡҡа йүнәлтергә генә кәрәк. Был арала мотлаҡ ҡайһы бер уңыштарға өлгәшерһегеҙ. Таныш булған эште башҡарғанда ҡәнәғәтлек алырһығыҙ. Йомала уйламаған яҡтан бүләк көтөгөҙ.\nАҙна бер аҙ мәшәҡәтле килер. Күпселек осраҡта үҙ көсөгөҙгә генә таянырһығыҙ. Башҡаларҙан әллә ни ярҙам һәм кәңәш көтмәгеҙ. Шаршамбыны һәйбәт үткәрһәгеҙ, артабан еңеллек кисерерһегеҙ.\nДүшәмбе-шишәмбене файҙалы үткәрерһегеҙ. Артабан төрлө уйламаған хәл ҡамасаулап торор. Кесе йомала хатта төшөнкөлөккә бирелеүегеҙ ҙә ихтимал. Әйткәндәй, бының өсөн етди сәбәп тә юҡ кеүек. Йомалағы ваҡиғалар кәйефегеҙҙе күтәрер.\nҺәр саҡтағыса, өйҙә лә, эштә лә ваҡ-төйәк мәсьәләләр даими борсоп торор. Уларҙы ыңғай хәл итергә тәжрибәгеҙ етер, моғайын. Шаршамбы ғына бер аҙ ҡыйыныраҡ көтөлә. Йондоҙҙар ниндәйҙер ҡатын-ҡыҙҙың кәңәшенә ҡолаҡ һалырға ҡуша.\nҺеҙҙе өмөтлө осор көтә. Әүҙем эшмәкәрлек өсөн көс-дәртегеҙ ҙә етерлек булыр. Шаршамбыла алдығыҙҙа өр-яңы мөмкинлектәр асылыр. Уларҙың хатта бер аҙ көтөлмәгәнерәк булыуы ла ихтимал. Башҡа көндәр ҙә һәйбәт үтер.\nБөтә көн дә файҙалы үтер. Шишәмбе-шаршамбыла уңыштарығыҙ бигерәк тә һиҙелерлек булыр. Аҡса яғынан йома айырылып торор. Кемдер элек алған бурысын ҡайтарыр.\nҮткән ваҡиғалар яйлап онотола барыр. Уларҙан фәһем алырға онотмағыҙ. Был арала тормошоғоҙға яңылыҡтар индерерһегеҙ. Алдығыҙға ҡуйған маҡсаттарҙы мотлаҡ бойомға ашыра алырһығыҙ. Быға бер ҙә шикләнмәгеҙ.\nАҙна барышында уйламаған хәлдәргә осрауығыҙ бар. Мәсьәләләрҙе хәл иткәндә яуаплылыҡты үҙ өҫтөгөҙгә алыуҙан ҡурҡмағыҙ. Ҡайһы ваҡыт кәңәшләшергә ваҡытығыҙ ҙа булмаҫ. Шулай ҙа барыһы ла ҡулығыҙҙан килер.\nҺеҙҙең тирәләге ваҡиғалар үтә үҙгәреүсән булмаҡсы. Йыш ҡына ашығыс рәүештә ҡарарҙар ҡабул итерһегеҙ. Хаталаныуығыҙ ҙа мөмкин. Уларҙы төҙәтергә һәр саҡ әҙер булығыҙ.


Ысын уҡытыусы ине... » Башкортостан кызы\nМинең әлеге яҙмам – хөрмәтле уҡытыусыбыҙ Рәшиҙә Баязитова хаҡында тәрән ихтирам һәм яҡты хәтер билгеһе, ул уҡытҡан һәм тәрбиәләгән йөҙәрләгән уҡыусының күңел түрендә һаҡланған оло рәхмәте сағылышы.\n…Рәшиҙә Әхмәт ҡыҙы Баязитова Шишмә районының Ҡара Яҡуп ауылында теүәл бер быуат элек – 1917 йылдың ҡар-буранлы декабрендә донъяға килгән. Зирәк ҡыҙ, болғауыр замандың ҡаршылыҡтарына, юҡсыллығына ҡарамай, аң-белемгә ынтыла һәм 1936 йылда Бөрө педагогия техникумын уңышлы тамамлай. Был ваҡытҡа тормошҡа сығып өлгөргән Рәшиҙә Баязитованың ғаиләһен, уҡытыусылар етмәгәнлектән, төрлө урындарға күсереп йөрөтәләр. Бөйөк Ватан һуғышы һәм унан һуңғы ауыр йылдарҙа уға Дәүләкән районының Ҡоръятмаҫ, Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес, Белорет районының Ғәбдүк ауылдарында уҡытырға тура килә. Тормош юлдашын һуғыштың тәүге көндәрендә тигәндәй фронтҡа оҙата, әммә Рәшиҙә апаға һөйөклө ирен, ике генә йәшлек кескәй Робертҡа ҡәҙерле атаһын көтөп алыу насип булмай: уҡытыусы Лотфулла Ҡолоҡаев икһеҙ-сикһеҙ яу яландарында хәбәрһеҙ юғала...\n…Уҡытыусыбыҙ һәр саҡ беҙҙең уңыштарыбыҙ менән ҡыҙыҡһынды, көнитмешебеҙ хаҡында хәбәрҙар булды. Уҡыусыларының ҡаҙаныштары өсөн ысын күңелдән шатланыр, ғорурланыр ине. Ә улар араһында абруйлы уҡытыусылар ҙа, танылған табиптар ҙа, башҡа һөнәр эйәләре лә күп. Башланғыс кластарҙа Рәшиҙә Әхмәт ҡыҙының ҡулында уҡып, артабан үҙе лә ошо изге һөнәрҙе һайлап, оҙаҡ йылдар уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса мөдир, мәктәп директоры булып эшләгән Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Нәсиә Йосопова, күренекле нейрохирург, профессор, Башҡортостан хирургтары араһында «Алтын скальпель» эйәһе һәм «Йыл кешеһе» булып танылған Марат Вәлиев, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Хәмзә Сурағоловтарҙы телгә алып үтеү ҙә етә. Бына Рәшиҙә Әхмәт ҡыҙының хаҡлы ялға сыҡҡанда уҡыусыларына яҙып ҡалдырған һүҙҙәре: «Хоҙайға шөкөр, 37 йылға һуҙылған яратҡан эшемде тамамлап, хаҡлы ялға китәм. Һөйөклө ҡошсоҡтарым! Осҡан күгегеҙ киң һәм иркен, ҡунған ҡаяларығыҙ ныҡ булһын! Тәрбиәләп оҙатҡан балаларымдың – һәр уҡыусымдың тормош юлы аҡ булып, ғүмер буйы бәхетле йәшәһен. Ысын кеше булһындар. Йөрәгегеҙҙе мәрхәмәт һәм намыҫ ташламаһын, ҡәҙерлеләрем! Иң изге теләктәр менән, мин – апайығыҙ. 27.05.1973 йыл».\nБашҡортостандың мәғариф алдынғыһы.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 12-се (2017) һанында уҡығыҙ.\nТеги: Ҡатын-ҡыҙ Уҡытыусы


АЙЫҠЛЫҠТЫҢ АСЫЛЫ – АУЫЛЫМ КИЛӘСӘГЕ\n6 Апрель , 09:45\nСтәрлетамаҡ районы уңышлы проекттарҙа ҡатнаша Республикала йәмғитәебеҙҙең киләсәген хәстәрләүсе, социаль-иҡтисади хәлде яҡшыртыуға йүнәлтелгән төрлө проекттар эшләп килә. Улар рәтендә “Айыҡ ауыл” ҙур мәғәнәгә эйә. Республика конкурсы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, Һаулыҡ һаҡлау, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлыҡтары һәм башҡа ведомстволар ҡатнашлығында ойошторола. Бәйге саралары респубика Башлығы гранты саралары иҫәбенә үткәрелә. Ошо йәһәттән 26 мартта Стәрлетамаҡ районы ойошма етәкселәре, ауыл биләмә башлыҡтары, старосталары һәм башҡалар райондың Кантюковка ауылында урынлашҡан билдәле “Суфия” мәсетенә “Айыҡ ауыл – 2021” республика бәйгеһенең район этабын үткәреү буйынса фекер алышыуға йыйылды.\nКүсәрбайҙың киләсәген төҫмөрләп…\nБыл сараны ойоштороусылар булып Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ районы муниципаль район Хакимиәте, Стәрлетамаҡ районы башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты, Стәрлетамаҡ районының мәғариф бүлеге, Стәрлетамаҡ районы Наумовка ауыл советы ауыл биләмәһе тора, шулай уҡ сарала Кантюковка ауылы руханиҙары вәкилдәре һәм Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ районы муниципаль район хакимиәте вәкилдәре, Кантюковка, Күсәрбай ауылдары халҡы ҡатнашты.\nСара “Айыҡ ауыл – 2020” республика конкурсында еңгән Күсәрбай ауылындағы осрашыуҙан башланды. Конкурс сиктәрендә тормошҡа ашырылған объекттар буйынса экскурсиялар ойошторолдо. Рязановка ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Дамир Хөснөтдинов, Нәзифә Насырова һәм Гүзәл Аҡсулпанованың сығыштарын тыңлап, Күсәрбай ауылы мәҙәниәт һәм ял паркында, Күсәрбай ауылы башланғыс мәктәбендә һәм балалар баҡсаһында, мәсеттә, китапханала осрашыуҙар, бынан тыш балаҫ һуғыу оҫталары менән танышыуҙар – барыһы ла ауыл киләсәген төҫмөрләргә булышлыҡ итте. Күсәрбайҙар өсөн бик тә шатландыҡ.\nКитапхананан мәсеткә тиклем\nӘ бына Кантюковка ауылында сәфәребеҙ урындағы китапханан башланды. Унда беҙҙе Кантюковка ауылы китапханаһының тарихы менән таныштырҙылар. Минең уйымса, уның тарихы бик ҡыҙыҡлы. 1958 йылда Аллағыуат ауылында иҫке ағас клуб урынына кирбеҫтән ҙур мәҙәниәт йорто төҙөлә. Уның 500 урынлыҡ тамаша залы, балконы, шунда уҡ китапхана һәм үҙешмәкәр түңәрәктәр өсөн байтаҡ бүлмәләре булған. 1950-1954 йылдарҙа китапхана Аллағыуат ауыл советы бинаһында урынлашҡан булған. 2013 йылдың 1 апрелендә Аллағыуат ауыл китапханаһы Кантюковка ауыл китапханаһы, тип үҙгәртелә. Китапхананың китаптар һәм ваҡытлы баҫманың фонды ҡасандыр 13558 дана булһа, әле белемдең бөтә өлкәләре буйынса китапхананың китаптар фонды – 11739 дана тәшкил итә. Бөгөн иһә китапхана – китап һәм матбуғат баҫмаһы менән генә сикләнмәй, ә аралашыу үҙәге булып та тора, күп төрлө проекттарҙа ҡатнаша.\nЯҡташ геройҙарға мәңгелек дан\nКитапханалағы осрашыу барышында РФ Дәүләт Думаһының бишенсе, алтынсы саҡырылыш депутаты, БДМУ-ның медицина генетикаһы һәм фундаменталь медицина кафедраһы профессоры, медицина фәндәре докторы, БР һәм РФ-ның атҡаҙанған табибы, “Айыҡ ауыл – 2021” республика конкурсы кураторы Сәлиә Мырҙабаева иғтибарҙы был тарафтарҙың Советтар Союзы Геройы Хәсән Әхтәмоавҡа йүнәлтте. “Тамыр” студияһының яҡташыбыҙ ерләнгән Румынияға барып, “Алмалы баҡса” фильмын төшөрөргә үҙе лә бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтеүе тураһында һөйләне.\n– Проектығыҙ программаһына ошо фильмды ҡарауҙы ла индерһәгеҙ ине, – тине ул. – Быны һеҙҙең һәм Наумовка китаханаһында эшләргә бар мөмкинлектәр бар, яҡташ герой хаҡындағы фильм балаларға ла, өлкәндәргә лә оҡшаясаҡ. Яҡташ-геройыбыҙҙың батырлығы миҫалында Стәрлетамаҡ районы мәктәп уҡыусыларын хәрби-патриотик рухта тәрбиәләү – үҙе үк матур башланғыс булып тора.\nШулай уҡ Кантюковка ауылының фельдшер-акушерлыҡ пунты ла яҡты тәҫораттар ҡалдырҙы. Наумовка ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Денис Чиликиндың “Наумовка ауыл советы ауыл биләмәһе эшмәкәрлегенең һәм иҡтисади үҫешенең төп мәсьәләләре” тигән сығышы бик урынлы булды. Стәрлетамаҡ районының архив бүлеге начальнигы Розалия Чиликинаның тарихи мәғлүмәттәр менән таныштырыуы бик ҡыҙыҡлы ине.\nАҙаҡ Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булғандар иҫтәлегенә ҡуйылған обелискка сәскәләр һалдыҡ.\n“Суфия” мәсетендә тәжрибә уртаҡлашыу\nАртабан мәсет буйлап экскурсия, никах туйы йолаһын ҡарау, “Суфия” мәсетенең имам-хатибы Рәмил Зәйнуллин хәҙрәттең сығышын тыңлау, фатихаһын алыу эшкә дәрт өҫтәмәй ҡалмай. Ә “Суфия” мәсетендә “түңәрәк өҫтәл” барышында Стәрлетамаҡ районы хакимиәт башлығы урынбаҫарҙары Римма Ниғмәтуллина, Илдар Ғәзизов, Наумовка ауыл Советы депутаты Фәриҙә Кантюкова, Стәрлетамаҡ районының почетлы гражданы, Бөтә донъя башҡорттары ҡрорлтайының Аҡһаҡалдар ҡоро ағзаһы Вельмер Аҙнаевтарҙың ҡатнашыуҙары сараға мәртәбә өҫтәне. Ә Өфө ҡунаҡтары – Башҡортостан күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге директоры Данир Ғәйнуллин, БДУ-ның Башҡортостан тарихы археология һәм этнология кафедраһы доценты Нурислам Ҡалмантаев, БР Стратегик тикшереүҙәр институты ғилми секретары Юлай Аҡсулпанов, шулай уҡ БДУ доценты Мөнир Ҡарабаевтарҙың сығыштары бик фәһемле булды. Беҙҙе иң һоҡландырғаны Рәфҡәт Кантюковтың үҙ аҡсаһына һалдырған әллә ҡайҙан иман нуры сәсеп торған “Суфия” мәсете булды, әлбиттә.\n“Айыҡ ауыл”дарҙың асылы\n– Билдәле булыуынса, “Айыҡ ауыл” конкурсы республикала 2011 йылдан алып үткәрелә. 2019 йылдың июленән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башланғысы менән ул кире тергеҙелде. Проектты тормошҡа ашырыуға журналистар, сәхнә оҫталары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре йәлеп ителә. Урындағы һәм дәүләт власы органдары иһә уның һөҙөмтәләре буйынса төрлө ҡануни акттар, башҡа документтар тәҡдим итә. Конкурста ҡатнашыуға дәғүә итеүселәр эскелеккә ҡаршы көрәшкә нигеҙләнгән саралар үткәрергә, аңлатыу эштәре алып барырға тейеш. Тәүге этапҡа һөҙөмтәне муниципаль райондағы ойоштороу комитеты презентация материалдарына ҡарап яһай.\nСәлиә Мырҙабаева проекттың фәҡәт республика халҡы әүҙемлеге арҡаһында уңышлы тормошҡа ашырылыуын билдәләне. Иң бәләкәй ауылдар ҙа конкурста әүҙем ҡатнаша һәм ҡаҙаныштарға өлгәшә, тине ул. “Әгәр 2019 йылда муниципаль этапта төбәк ауылдарының ун проценты ҡатнашһа, республика этабында – райондарҙың 87, 2020 йылда ауылдарҙың 47 проценты, ә райондарҙың барыһы ла көсөн һынап ҡараған. Һөҙөмтәлә сәләмәт тормошто үҙ иткән, айыҡ йәшәү рәүеше алып барған, төрлө үҙешмәкәр коллективтарҙа, спорт секцияларында шөғөлләнгән кешеләрҙең һаны, иҫерткес эсемлектәрһеҙ үткән сараларҙың артыуы күҙәтелә, алкоголдән ағыуланып вафат булған граждандар иҫәбе кәмей, араҡы һатыу күләме түбәнәйә”, – тине Сәлиә Мырҙабаева.\nӘйткәндәй, Быйылғы конкурс тәртиптәренә килгәндә, ҡайһы бер үҙгәрештәр бар. Ул 2021 йылдың сентябренән 2022 йылдың 30 июненә тиклем ике этапта үтә. Сәләмәт тормошто пропагандалауға йүнәлтелгән сараларҙа ыңғай тәжрибә, өлгөлө миҫалдар менән уртаҡлашыу өсөн муниципаль-ара хеҙмәттәшлек тә хуплана. Былтырғы кеүек үк, конкурстың республика этабында еңеүселәр тораҡ пункттағы халыҡ иҫәбенә ҡарап билдәләнәсәк. Һәр номинацияла өсәрҙән 12 еңеүсе билдәләнәсәк. Бүләк фонды – 40 миллион һум! Алты миллион һумлыҡ иң ҙур приз “Эре тораҡ пункт” номинацияһында еңгән ауылға биреләсәк. Номинацияларҙа еңеүселәр 5, 4 һәм 3 миллион һум аҡса аласаҡ, тораҡ пункттағы халыҡ иҫәбенә ҡарап, приз суммаһы төрлө буласаҡ.\nИман ҡайтһын ауылдарға\nКонкурста ҡатнашыуға дәғүә итеүселәр алкоголизм менән көрәшкә нигеҙләнгән саралар үткәрергә, аңлатыу эштәре алып барырға тейеш. Тәүге этапҡа һөҙөмтәне муниципаль райондағы ойоштороу комитеты презентация материалдарына нигеҙләнеп яһай. Үткән йылдарҙағы кеүек, конкурс барышында төрлө тематик акциялар үткәреләсәк. Сара аҙағында Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы “ҡоро закон” индереү инициативаһын күтәреп сыҡты. Уның тәртибен аңлатты. Ә Стәрлетамаҡ районы башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе, Стәрлетамаҡ районы Хакимиәтенең мәғариф бүлеге муниципаль учреждениеһы начальнигы Эльвера Иманғолова сарала ҡатнашыусыларға ихлас рәхмәттәрен еткерҙе.\nҺуңынан Сәлиә Мырҙағолова алдынғы хеҙмәткәрҙәрҙе Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Рәхмәт хаты һәм Маҡтау ҡағыҙы менән тәбрикләне. Күсәрбай һәм Кантюковка тәжрибәһен Башҡортостандың һәр ауылы үҙендә ҡуллана ала. “Айыҡ ауыл”дар артҡан һайын ауылдарға иман ҡайта.\nИлүзә ҠАРАҒОЛОВА фотолары.


Молдова Халыҡ фронты — Башҡорт Википедияһы\nМолдова Халыҡ фронты Викимилектә\nМолдованың Халыҡ фронты — Молдавия Совет Социалистик Республикаһында һәм Молдова Республикаһында сәйәси хәрәкәт. Молдованың Халыҡ фронты формаль рәүештә 1989 һәм 1992 йылдар араһында йәшәгән. Молдованың Халыҡ фронты алдынан Молдованың Демократик хәрәкәте (1988—1989) булған. Уның вариҫы — Христиан-демократик халыҡ фронты (1992—1999), бынан 1999 йылда Молдованың Христиан-демократик халыҡ партияһы ойошторолған.\nХалыҡ фронты милли кимәлдә бик яҡшы ойошторолған, ул бигерәк тә этник румындар йәшәгән райондарҙа һәм баш ҡала Кишинёвта хуплау тапҡан. Ойошма власҡа килеүгә ҡарамаҫтан, эске бәхәстәр халыҡ хуплауының тиҙ кәмеүенә килтергән һәм 1993 йылда Молдованың Халыҡ фронты көнәркәшлек иткән бер нисә фрауияларға тарҡалған.\n1988 йылда ике оппозиция төркөмдәре барлыҡҡа килгән: Үҙгәртеп ҡороу өсөн демократик хәрәкәт һәм Алексей Матеевич исемендәге музыкаль-әҙәби клуб. 1989 йылдың 20 майында Молдавия Совет Социалистик Республикаһының автономияһы өсөн сығыш яһаған Молдованың Халыҡ фронты төҙөлә. Ошо ойошмалар ҡатнашлығында 1989 йылдың йәйендә Кишинёвта күп һанлы демонстрациялар уҙған. Демонстранттар Молдованың сәйәси һәм иҡтисади үҙаллылығын, 1939 йылғы Германия-СССР килешеүе эҙемтәләрен бөтөрөүҙе, республиканың рәсми теле статусында латин графикаһы нигеҙендәге молдаван телен таныуҙы талап иткәндәр. Ҡайһы бер сығанаҡтар хәбәр итеүенсә, демонстрацияларҙа артабанғы лозунгтар яңғыраған: «Молдова — молдавандарға!», «Сумаҙан — вокзал — Рәсәй». Башҡа сығанаҡтарға ярашлы, бындай лозунг Молдовала тик бер тапҡыр урыҫ теле прессала гипербола булараҡ телгә алынған. Быға яуап итеп 8 июлдә «Унитате-Берҙәмлек» хәрәкәтенең ойоштороу съезы үткәрелгән. 1989 йылдың 31 авгусында Молдавия ССР-ының Юғары Советы молдаван телен «сәйәси, иҡтисади, социаль һәм мәҙәни өлкәләрҙә» рәсми тел тип, ә урыҫ телен милләт-ара аралашыу теле тип иғлан иткән. Латин графикаһында молдаван телен ҡайтарыу тураһында закон ҡабул ителгән. Халыҡ фронты хуплауында Юғары Советтың рәйесе итеп Мирча Снегур һайланған.\n1990 йылдың 25 февралендә Молдавия ССР-ының Юғары Советына тәүге ирекле һайлауҙар уҙғарылған. Халыҡ фронты яҡлылары депутат мандаттарының 25 % алған. 1990 йылдың 27 апрелендә дәүләт символикаһы алмаштырыла һәм күк-һары-ҡыҙыл төҫлө Молдавия флагы ҡабул ителә. 1990 йылдың 24 майында Халыҡ фронтына оппозицияла булған депутаттар Молдова парламенты составынан сыҡҡандар.\n↑ Приднестровье // Молдавия. Современные тенденции развития — Б. 373.\nLCCN: n2010038052 · VIAF: 131588122\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Молдова_Халыҡ_фронты&oldid=888076 ҡабул ителгән\n1989 йылда нигеҙләнгән ойошмалар


Донъяға - объектив аша\n16 Ноябрь 2020, 14:48\nИң шәп фотолар кеше үҙе һиҙмәгәндә төшөрөлә. Шул саҡта ғына улар ысын, ихлас була. Фотограф Вадим Саматовтың эш алымы ла ана шул ихласлыҡҡа ҡоролған.\nФото төшөрөүҙе бер кәсепкә әйләндереп алып, уны аҡса эшләү өсөн генә файҙаланғандар, минән китһә, эйәһенә етһә, тип кенә, илке-һалҡы йөрөгәндәр ҙә юҡ түгел фотографтар араһында. Вадим иһә үҙ эшен бөтә күңелен һалып башҡара. Кеше тормошонда бер тапҡыр ғына була торған туй, тыуған көн, юбилейҙарҙы «мәңгеләштереү»ҙән генә ғибәрәт түгел уның эше, тәү сиратта ундағы хис-тойғоларҙы фотоларға күсереүҙе мөһимерәк тип һанай.\nВадим Дәүләкән районының Мәкәш ауылында Әлфирә һәм Тәминдәр Саматовтар ғаиләһендә тыуған. Мәләүездә химия заводы төҙөлгәс, ғаилә бында йәшәргә күсә. Ул башта ҡаланың 4-се мәктәбендә, һуңынан 9-сы гимназияла уҡый. Мәктәптән һуң Стәрлетамаҡ педагогия колледжында рәсем уҡытыусыһы, дизайнер һөнәрҙәрен үҙләштерә, Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-графика бүлеген тамамлай.\nФото менән мауығыуы армияла саҡта башланы уның. Донъяның матурлығын башҡаларға күрһәтеү өсөн, интернет селтәре барлыҡҡа килгәс, эштәрен шунда һалып бара.\nӘрменән ҡайтҡас, химия заводына эшкә урынлаша. Күңеле һәр саҡ башҡа тарафҡа тартылып торған ижад кешеһе өсөнмө инде ундай эш? Вадим быны аңлағас та, заводтан китә.\n«2010 йылда фотоаппарат һатып алып, ҡала урамдарын, эскәмйәлә ултырған әбейҙәрҙе, эттәрҙе, ҡыҫҡаһы, күҙемә салынған бар күренеште төшөрә башланым», - тип иҫкә ала ижадҡа ныҡлап тотонған ул йылдарын Вадим.\nБөгөн иһә ул мәжлес-байрамдарҙың уртаһында ҡайнаған алыштырғыһыҙ кешегә әйләнгән. «Барыһынан да нығыраҡ туйҙарҙы төшөрөргә яратам. Бигерәк тә ауылдарҙа үткән башҡорт туйҙарын», - ти әңгәмәсем. Ул ундағы ябайлыҡты, иркенлекте үҙ итә. Ысынлап та, ни генә тиһәң дә, ҡалала барыбер күберәк яһалмалыҡ хөкөм һөрә, ә ауылдар ысын тормош менән йәшәй, шуға ундағы ихласлыҡ фотоларға ла күсә...\nҒаиләһе менән сит илдәргә сәйәхәт итергә ярата Вадим. Уларҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнә, мәҙәниәте менән таныша, үҙебеҙҙеке менән сағыштыра. Донъяның ҡайһы ғына мөйөшөндә булмаһын, яратҡан шөғөлөнән айырылмай ул, фотоаппартын һәр саҡ үҙе менән йөрөтә. Ҡатыны Ләйсән дә үҙе кеүек фотограф, визажист. Бер-береһен ижадҡа, яңы үрҙәргә дәртләндереп йәшәгән Саматовтар ғаиләһе ул һәм ҡыҙ тәрбиәләй.\nКешеләрҙең мөһим миҙгелдәрен «тарихта ҡалдырған» фотографтың эше еңел түгеллеген ул үҙе генә аңлайҙыр. Хистәр тулышып киткән мәлдәрҙә килеп тыуған сетерекле хәлдәрҙе, туйҙағы психологик кәртәләрҙе еңергә, кәләш менән кейәүҙең кәңәшсеһенә әйләнергә лә тура килә уға. Иң ауыры - ҡунаҡтар менән уртаҡ тел табыу, уларҙы ыңғай тулҡынға көйләү. Тағы бер сер бар: объектив аша донъя бөтөнләй башҡаса күренә ул. Кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәте, ғаиләләге хәл-торош... Фотограф барыһын да күреп, тойоп йөрөй.\nӘ байрам дауам итә! Иң шәп кадрҙы боҙоп, кемдер үтеп китә, конфетти һибелә, биткә яҡтылыҡ төшә... Ундай осраҡтарҙа бына тигән фото ла килеп сыҡмай ҡала.\nӨй мөйөшөндә, башҡаларға күрһәтмәй генә ҡыҙын кейәүгә биргән әсәй илап тора, үҙ бүлмәһендә йәш кәләш тулҡынланып кейәүен көтә, атай кеше ҡапҡанан күҙен алмай... Һәр өйҙә ана шундай тарих, фотоларҙа ғына һаҡланып ҡаласаҡ нескә миҙгелдәр була. Уларға бер нисек тә ҡоро объектив аша ғына ҡарап булмай, һәр ҡайһыһын йөрәгең менән һиҙеү, тойоү һәм күңелең аша үткәрә белеү кәрәк...


Яҡшы юл — яҡты ла юл - Юлдаш\nКейекберҙина Сулпан Мәхмүзә - БХЙ\nЯҡуп Ҡолмой һүҙҙәре. Былбылым - Заһир Исмәғилев көйө - Каһиров Филүс\nҒәзизәкәй - Ҡаҙаҡбаев Мөхәмәтйән\nМәүлит Ямалетдинов һүҙҙәре. Офоҡтарға - Илгиз Йомағужин көйө - Ҡәйүмова Дилара\nЯҡшы юл — яҡты ла юл\nЯҡшы юл — яҡты ла юл https://bash.news/yuldash/39852_yashy_yul_yaty_la_yul\n27 июн 2019, 19:15-07\nЯҡшы юл — яҡты ла юл ул\n— Автомобиль йөрөтөүсенән аҡса һығыу әмәлен генә ҡарамаҫҡа, уны тәртипкә күндерергә. Дәүләт Советының, рәсми әйткәндә, юл селтәрен үҫтереү һәм хәрәкәт хәүефһеҙлеге буйынса кисә Кремлдә үткән нәүбәттәге ултырышы тураһындағы хәбәрҙәр башына иң тәүҙә ошо сыҡты. Сөнки нисә-нисәмә йыл телдәге теләк, талап, тәнҡит был — йәшерен урынлаштырылған күсмә фотовидеокамераларға, хужаларына, ялланып эшләүселәргә мөнәсәбәт, тураһын әйтәйек, һис ыңғай булманы. Артабан нисек китер, ә Путин уларҙың кәрәкле һөҙөмтәгә өлгәшеү сараһы ғына икәнен белдерҙе.\nТөбәктәр юл яҡшыртыу буйынса 2024 йылғаса арауыҡҡа программа ҡабул ҡылырға тейеш. Юғиһә юғары сифатлы юлдар Рәсәйҙә элеккесә әҙ, яҡшы категорияға ҡарағандары һуңғы дүрт йылда 2 мең ярым саҡрым тирәһенә артҡан, әммә был башлыса федераль трассалар иҫәбенә башҡарылған.\nЯҡшы ғына түгел, яҡты ла булһын юл. Ә ысынында агломерациялар аръяғында, президент баһалағанса, күҙгә төртһәң күренгеһеҙ ҡараңғылыҡ, ғиллә — электр энергияһы ҡиммәтлегендә. Тарифтарҙы тиҙ арала яңынан ҡарарға ҡушылды.\nРөхсәтһеҙ пассажир ташыусыларҙың, аҡса артынан ҡыуып, ғәзиз ғүмерҙәрҙе хәүефкә ҡуйыуы, бының ҡорбандарға ла килтерә тороуы ла, йәмғиәттә ҡырҡа кире нарыҡланыуға ҡарамаҫтан — тотороҡло күренеш, һәм дәүләт бында ла тәртипкә күндереү өсөн барыһын да эшләргә тейеш. Ҡағиҙә көсәйтеү барыбер ҙә ыңғай һөҙөмтә биргәнен дә таныйыҡ, баҫымдың киләсәктә лә ошоға яһалыры көтөлә — юл үлемдәрен 2030 йылға нолгә төшөрөү маҡсатында норматив-хоҡуҡи акттар әҙерләнәсәк.\nСтудияла юл хәрәкәтен ойоштороу республика үҙәге белгесе Салауат Хилалов менән автоэксперт Хәлим Әйүповты сәләмләйбеҙ.


Рөстәм Хәмитов Standard & Poor`s рейтинг агентлығы аналитиктары менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Standard & Poor`s рейтинг агентлығы аналитиктары менән осрашты\n10:41, 27 марта 2014 Иҡтисад\n26 мартта Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Standard & Poor`s халыҡ-ара рейтинг агентлығының «Төбәк һәм муниципаль финанстар» Мәскәү офисы директоры Борис Копейкин һәм төркөмдөң аналитигы Екатерина Ермоленко менән осрашыу үткәрҙе, тип хәбәр итә төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте.\nРеспубликаның финанс-иҡтисади үҫеш мәсьәләләре, төп сәнәғәт тармаҡтарының хәле һәм инвестициялар йәлеп итеү буйынса фекер алыштылар.\nРеспублика илдә һәм донъяла бөгөнгө иҡтисади шарттарҙа үҙен тулыһынса тыныс һәм ышаныслы итеп тоя, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n— Рәсәйгә ҡарата халыҡ-ара кимәлдә барған нәмәләргә, беҙҙә бер ниндәй ҙә ҡурҡыу тойғолары юҡ. Һәм бөтә кимәл бюджет өлкәләре хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу буйынса бурыстарыбыҙҙы үтәү өлөшөндә лә. Бер яҡтан, ул беҙгә еңелдән бирелмәй, ә, икенсе яҡтан, үҙ мөмкинлектәребеҙҙе аңлайбыҙ һәм алдыбыҙға ҡуйылған йөкләмәләрҙе үтәүебеҙҙе беләбеҙ. Республиканың иҡтисади уңышлығын ҡаҡшатмаҫ, бурысҡа инмәҫ өсөн шулай итеп башҡарасаҡбыҙ. Үҙ мөмкинлектәребеҙҙән сығып, был мәсьәләне нисек хәл итеп булыуын аңлап эшләйбеҙ, — тине республика башлығы.\n«Республиканың Финанс министрлығы – абсолют профессионал ойошма, яҡшы балансланған, әҙерләнгән, һүҙҙең яҡшы мәғәнәһендә консерватив, ресурстарҙы уйлап тотоноу принциптарында тороусы һәм уны яҡлаусы. Юғары кимәлдәге, эштең асылын белеп атҡарыусы профессионалдар командаһы эшләүенә бер ниндәй ҙә шик юҡ», тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.\nРөстәм Хәмитов иҫкә алып, «Рәсәйҙең Финанс министрлығы төбәк финанстары менән идара итеү өлөшөндә беҙҙең позицияларҙы юғары булараҡ билдәләне. Төбәк финанстары менән идара итеү юғары кимәлдә алып барылған Рәсәй Федерацияһының иң яҡшы егерме төбәге исемлегенә инәбеҙ», тине.\nПрезидент республиканың бөгөнгө иҡтисади хәле, төбәккә инвестицияларҙы йәлеп итеү менән эштәр барышы, республика бюджетына һалымдар инеүе, Рәсәй Президентының майҙағы указдарының нисек үтәлеүе тураһында тулыраҡ һөйләне.\n— 2014 йылды үҙебеҙ өсөн тыныс итеп күрәбеҙ. Финанс хәл ҙур хафа уятмай. Бөтә йөкләмәләрҙе лә хәл итербеҙ, тип уйлайым. Был минең шәхси фекер, был ышанысты үҙебеҙҙең дәүләт структураларына менән уртаҡлашам. Тормош ҡатмарлы, гел алдан әйтеп булмағанлыҡты аңлайым, әммә шуға ҡарамаҫтан, был ҡатмарлы шарттарҙа үҙен тотороҡло тойған Рәсәй Федерацияһының база, эре төбәктәре иҫәбендә ҡалабыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы.\nУл шулай уҡ Standard & Poor`s рейтинг агентлығы вәкилдәрен ШОС һәм БРИКС саммиттарына республиканың әҙерлек барышы менән таныштырҙы.\nОсрашыу аҙағында журналистар менән әңгәмәләшкәндә Борис Копейкин «республиканың рейтингы юғары. Был тотороҡло прогноз менән «BBB–» инвестиция категорияһы рейтингы. Ул төрлө-төрлө күп әйберҙәрҙе сағылдыра: бюджеттар менән идара итеү өсөн, айырыуса табыш өлөшөндә, әммә шулай уҡ сығым өлөшөндә лә, бик аҙ һығылмалылыҡ ҡалдырыусы Рәсәйҙең бюджет-ара мөнәсәбәттәр системаһының торошо. Иҡтисадтың торошон, идара итеүҙең сифатын, муниципаль сектор, предприятиелар менән бәйле бурыс, ликвидлылыҡ, йөкләмәләр менән хәлде сағылдыра», тип билдәләне.\nОсрашыуҙың тулы стенограммаһы – БР Президентының рәсми сайтында.\nТеги: рейтингтар,standard & poor`s агентлығы


Инфоурок › Начальные классы › Презентации › Презентация по башкирскому языку по теме "Деревья"\nМаҡсат: 1) тирә – яғыбыҙҙа үҫкән ағастарҙы танып белеү ; 2) уларҙың файҙаһы тураһында мәғлүмәт туплау. 3) ағастар тураһында табышмаҡтар, мәҡәлдәр , әйтемдәр туплау. 4) ағастарҙың «йәшен» билдәләү. 5) китапсыҡтар сығарыу 6) һәр йондоҙлоҡтоң үҙ ағасын билдәләү. 7) ағастар тураһында шиғырҙар,иншалар яҙыу.\nГипотеза : Ағастарҙың кешелеккә файҙаһы бик күп; Беҙ тәбиғәтте һакларға тейешбеҙ;\nЭҙләнү эшенең планы I. Ни өсөн был теманы һайланым. II.Карабаш урманында ниндәй ағастар үҫкәнен билдәләү. III.Энциклопедиянан ағастар тураһында мәҡәлдәр,табышмаҡтар әйтемдәр туплау. IV. Кластагы һәр укыуҫының үҙ ағасын билдәләү. V. Ағастың «йәшен» билдәләү.\nБалалар белән урманда\nБалалар китап уҡый\nАғастарҙың йәшен билдәләү\nТәбигәтте һаҡлайыҡсы, дуҫтар! Һаҡлайыҡсы таҙа һыуҙарҙы, Хуш еҫ бөрккән нәфис сәскәләрҙе, Урмандарҙы сикһеҙ ҡырҙарҙы! Бөтәһен дә һаҡлайыҡсы дуҫтар, Ҡарап ҡына ситтән уҙмайыҡ. Беҙҙең иң ҙур байлыҡ – тәбигәткә Ярҙам ҡулыбыҙҙы һуҙайыҡ! Туғайҙағы матур гөл сәскәләр Беҙгә рәхмәт йыры йырлаһын. Яраланмай үҫкән ағастарҙы Коштар моңо һис тә тынмаһын.\nНомер материала: ДВ-014546


Пензала Волга буйы федераль округы Советының ултырышы үтә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nПензала Волга буйы федераль округы Советының ултырышы үтә\n17:03, 29 июня 2012 Сәйәсәт\nБөгөн, 29 июндә, Пензала Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич рәйеслегендә округ Советы ултырышы үтә. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнаша.\nГубернаторҙар, Дәүләт Думаһы депутаттары Волга буйы төбәктәрендә дәүләт идараһының һөҙөмтәлелеген һәм дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеү сифатын күтәреүҙе тикшерә. Федераль ҡануниәткә ярашлы, 2012 йылдың 1 июленән влать органдарына граждандарҙан башҡа ведомство базаларында һаҡланған мәғлүмәттәрҙе һорау тыйыла. Халыҡ дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр алғанда чиновниктарға белешмәләр юллап барыуҙан ҡотоласаҡ.\nБыл тема буйынса төп доклад менән Пенза өлкәһе губернаторы Василий Бочкарев сығыш яһай. Ул төбәктәрҙә хеҙмәттәрҙе электрон төрҙә биреүгә күсеү буйынса эштәрҙе ойоштороу һәм ведомство-ара электрон хеҙмәттәшлек системаһын булдырыу тураһында һөйләйәсәк.\nСовет ултырышында ҡатнашыусылар Волга буйы федераль округы төбәктәрендә сәйәси системаны яңыртыуға бәйле закон положениеларының нисек тормошҡа ашырылыуын да тикшерәсәк. Губернаторҙарҙы туранан-тура һайлау тураһындағы бөтөн төбәк закондары ла 2012 йылдың 1 июленә тиклем федераль ҡануниәткә ярашлы хәлгә килтерелергә тейеш.\nТеги: бр президенты,дәүләт хеҙмәттәре


Үткән аҙнала теркәлгән янғындарҙың күбеһенә электр утындағы ҡыҫҡа ялғаныш сәбәпсе\nБөгөн Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы матбуғат хеҙмәте шулай тип белдерҙе. Благовар районы үҙәгендә йәкшәмбе көн ағас йорт янып китә. Бәхеткә, зыян күреүселәр, һәләк булыусылар юҡ. Күрелгән матди зыян 200 мең һумға баһаланған. Ә Хәйбулла районында дәүләт номерҙары булмаған УАЗ автомобиленә ут тоҡана. Бәләгә транспорт сараһының механизмы сәбәпсе тип билдәләнгән. Ә Өфөнөң 8 март урамында янғындан биш кеше эвакуациялана. Бында ике ҡатлы кирбес йорт яна. Әлеге осраҡта ла электр ҡоролмаларын файҙаланғанда ҡағиҙәләрҙе боҙоу сәбәпсе тип фаразлана.\nӘлиә Дәминева, ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы матбуғат хеҙмәткәре: «Янғын һүндереүселәр килгәндә торлаҡты ҡара төтөн ҡаплап алған була. Ҡотҡарыусылар ут эсенән биш кешене, шул иҫәптән өс баланы алып сыға».


Хәбәрҙәр: Британия татлы эсемлектәргә һалым һаласаҡ.\nБритания татлы эсемлектәргә һалым һаласаҡ.\nТәмлекәстәр яратыусылар, аҡсаларығыҙҙы йәлләмәгеҙ - Британия хөкүмәте 2 йыл эсендә хәмерһеҙ эсемлектәрҙәге шәкәргә һалым һалырға ниәтләй. Лондон быны бала-сағаның һимереүенә ҡаршы көрәш менән аңлата. Татлы эсемлектәрҙе төп ҡулланыусылар - балалар. Британия һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 10-11 йәштәге һәр бишенсе бала (19 %) һимереүҙән яфалана. 4-5 йәштәгеләрҙең 9,1 процентына ошондай уҡ диагноз ҡуйылған.\nКазначейство башлығы Джордж Осборн, парламентта проекты менән таныштырып, һалым ставкаһының прогрессив буласағын белдерҙе:\n“Һалым ставкаһы эсемлектәге шәкәр кимәленә бәйле буласаҡ. Улар икәү: 100 миллиграмға 5 грамдан ашыу шәкәр булған продукт өсөн һәм юғарыһы - 100 миллиграмға 8 грамдан ашыу продукт өсөн.”\nВрачтар 11 йәштән өлкән балаларға шәкәрҙе көнөнә 30 грамдан күп ашамаҫҡа тәҡдим итә. “Кока-кола” йәки “Пепси” һалынған стандарт банкала 7 балғалаҡ, йәғни 35 грамм шәкәр бар. Британияла ундай банка яҡынса 70 пенс тора, уға 8 пенс һалым һалына. Һуттар һәм һөт аҙыҡтары был статьяға эләкмәй.\nГэвин Партингтон, Британияның хәмерһеҙ эсемлектәр ассоциацияһы генераль директоры был законды ғәҙел түгел тип иҫәпләй:\n“Бер төр продуктты ҡулланыусылар ғына зыян күрәсәк, ә бит шәкәр бәлеш, печенье, кәнфиттәрҙә лә бар.”\nХөкүмәт яңы һалым иҫәбенә 520 миллион фунт килем алырға иҫәп тота, был аҡсаларҙы башланғыс мәктәптәрҙә спорт сараларын уҙғарыуға файҙаланыуҙы планлаштыралар.\nМексика 2014 йылда татлы эсемлектәргә 10 % һалым һалды. Закон индерелгәндең тәүге йылында уҡ илдә газлы һыу һатыу 12 процентҡа кәмегән. Венгрия ла һалым ярҙамында етештереүселәрҙе продукттарындағы шәкәр кимәлен 40 процентҡа кәметергә мәжбүр итте.