24 март — Башҡорт Википедияһы\n24 март Викимилектә\n24 март — григориан стиле буйынса йылдың 83-сө (кәбисә йылында 84-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 282 көн ҡала.\nБМО: Туберкулёзға ҡаршы көрәш көнө.\nЕр: Төшөнкөлөк менән көрәш көнө.\nПаровоздың тыуған көнө.\nТауыҡ ботоноң тыуған көнө.\nПольша: Йәшәү-ғүмер көнө.\nУганда: Ағас ултыртыу көнө.\nЕр: Артист-иллюзионистар көнө.\nРәсәй: Хәрби-Һауа көстәре штурманы көнө.\nМаникюр оҫталары көнө.\n1802: Бөйөк Британия уйлап сығарыусыһы Ричард Тревитик паровозға беренсе патент ала.\n1896: Рәсәй империяһының Физика-химия йәмғиәтендә А. С. Попов радиосигнал тапшырып күрһәтә.\n1920: Башревком Башҡорт АССР-ы территорияһында башҡорт теленең дәүләт статусы тураһындағы положениены ҡабул итә.\n1923: «Яңы юл» (хәҙерге «Ағиҙел») журналының тәүге һаны баҫылып сыға.\n1930: Плутон планетаһына бөгөнгө исеме бирелә.\n1930: Ҡырмыҫҡалы район гәзитенең беренсе һаны донъя күрә.\n1977: Мәләүез республика әһәмиәтендәге ҡала статусын ала.\n1994: Башҡортостан һәм Сыуашстан араһында Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла.\nШабанов Василий Прокофьевич (1905—20.01.1963), совет-фин һуғышында һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, уҡсылар полкы командиры, полковник. 1927—1930 йылдарҙа һәм 1936 йылдан хәрби хеҙмәттә Башҡортостан биләмәһендә була. Советтар Союзы Геройы (1943). Сығышы менән хәҙерге Украинаның Черкассы өлкәһе Ҡарабай районы Бөйөк Буромка ауылынан.\nХәсән Сарйән (Хәсәнов Сарйән Сәлихйән улы) (1930—21.09.1978), журналист, яҙыусы. 1957—1960 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. 1960 йылдан Ҡазанда: «Азат хатын» журналының яуаплы секретары, СССР Әҙәбиәт фондының Татарстан бүлексәһе директоры, «Идель» альманахы мөхәррире. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Иҫке Айыу ауылынан.\nӘхмәтйәнова Ләлә Ғабдулла ҡыҙы (1950), йырсы, педагог. 1977—1979 һәм 1985—2013 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры, 1979—1985 йылдарҙа Воронеж опера һәм балет театры солисы; бер үк ваҡытта 1985—1989 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институты, 1997—2013 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nИсмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы (1955), рәссам, педагог. 2003—2015 йылдарҙа М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директоры. 1993 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. 1986 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1997). Салауат Юлаев һәм уның көрәштәштәренә арналған иң яҡшы һынлы сәнғәт әҫәренә республика конкурсы (Өфө, 2004) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004).\nЛобанов Владимир Александрович (1955), спортсы, юғары квалификациялы тренер-педагог, йәмәғәтсе. 2002 йылдан Өфөләге 27-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе директоры. 1989 йылдан Башҡортостандың Каратэ Кёкусинкай федерацияһы рәйесе, 2003 йылдан Рәсәй Каратэ Кёкусинкай федерацияһының президиум ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү һәм Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физик культура (2003) хеҙмәткәре. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nЛотфуллин Мәғәриф Мөсәғит улы (1941—05.1996), хужалыҡ эшмәкәре. 1975—1996 йылдарҙа Туймазы фарфор заводы директоры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған туҡыу һәм еңел сәнәғәт хеҙмәткәре (1994). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Туймазы ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Райман ауылынан.\nАйбулатова Нина Александровна (1961), хеҙмәт ветераны. Благовещен арматура заводының элекке токаре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе.\nГенералов Виктор Иванович (1932—2008), нефть сәнәғәте эшмәкәре. 1959 йылдан «Ишембайнефть» НГДУ-һы Төҙөлөш-монтаж идаралығының баш инженеры, 1962—1979 йылдарҙа НГДУ-ның профком рәйесе, 1986—1996 йылдарҙа нефтепромысел начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.\nҠорманаев Рәфҡәт Дәүләт улы (1947), ауыл хужалығы ветераны, ветеринар табип. 1975 йылдан Әбйәлил районы Шайморатов исемендәге колхоздың ветеринар табибы, 1995 йылдан Байым ветеринария участкаһы мөдире, 1999—2002 йылдарҙа район втеринария станцияһының ветеринар табип-эпизоотологы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ветеринар табибы (1987). Сығышы менән ошо райондың Нияҙғол ауылынан.\nВәхитов Валерий Асрар улы (1952), ауыл хужалығы, комсомол органдары һәм муниципаль хеҙмәт ветераны. 1976 йылдан Миәкә районында ветеринария хеҙмәткәре; 1978 йылдан ВЛКСМ район комитетының икенсе һәм беренсе секретары; 1984 йылдан — район ауыл хужалығы идаралығы начальнигының беренсе урынбаҫары, идаралыҡ начальнигы; 1991 йылдан — район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән ошо райондың Миәкәтамаҡ ауылынан.\nЛоҡманов Альберт Лотфулла улы (1952), ауыл хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте ветераны. 1992 йылдан Йәрмәкәй районы хакимиәт башлығының беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. 2000 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән ошо райондан.\nҒиниәтова Гүзәл Мөғәлим ҡыҙы (1962), Өфө ҡалаһының 122-се Башҡорт гимназияһы директоры, Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.\nӘфтәхов Руслан Шәрәфетдин улы (1977), спортсы. Еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең халыҡ ара класлы спорт мастеры (2000). Паралимпия уйындарында ҡатнашыусы (2000). Күреү буйына инвалидтар араһында 200, 400 һәм 800 метрға йүгереүҙә ун тапҡыр Рәсәй чемпионы (1996—2001). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nҠадиров Имам‑Ғәли Ғәлим улы (1898—2.05.1969), ғалим-хирург, медицина фәндәре докторы (1939), профессор (1940). Башҡорт АССР-ының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Юғары Советы Рәйесе (1947—1955). БАССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш онкологы. Ике Ленин ордены (1949, 1953) кавалеры, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1947).\nИвшин Аркадий Игнатьевич (1933—29.03.1988), ауыл хужалығы эшмәкәре, 1961—1988 йылдарҙа Башҡортостандың Дыуан районы «Искра» колхозы рәйесе. БАССР-ҙың 9‑сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Октябрь Революцияһы (1973), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1976) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1981) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Таҙтүбә ауылынан.\nХәбирова Венера Әхмәҙулла ҡыҙы (1943), «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының элекке монтажсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nАрсений (донъяуи исеме Крылов Алексей Васильевич; 1879—26.05.1962) дин әһеле. 1950—1953 йылдарҙа Өфө һәм Стәрлетамаҡ епискобы. Архимандрит (1945). Монахлыҡ ҡабул иткән (1945). Сығышы менән Мәскәү губернаһының Петровский ауылынан.\nАфанасьев Фёдор Игнатьевич (1969), хужалыҡ эшмәкәре. «Башҡортостан сода компанияһы» йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары. Башҡортостандың атҡаҙанған химигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районының Үрге Алаштан ауылынан.\nШафиҡова Әминә Ивний ҡыҙы (1974), дәүләт эшмәкәре, музыкант-пианист. 2012 йылдың ноябренән Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (2002) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2005).\n24 мартта тыуғандар\n1874: Гарри Гудини, АҠШ иллюзионисы.\n1890: Захар Дорофеев, СССР шағиры, тәржемәсе, муҡшы әҙәбиәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.\n1900: Иван Козловский, опера йырсыһы, СССР-ҙың (1940) һәм Украинаның (1993) халыҡ артисы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1980).\n1920: Василий Сталин, СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, лётчик, авиация генерал-лейтенанты. Иосиф Сталиндың кесе улы.\n1950: Александр Буйнов, эстрада йырсыһы, композитор. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2010).\n1954: Александр Серов, СССР һәм Рәсәй эстрада йырсыһы.\n1955: Венера Ганиева, опера һәм эстрада йырсыһы, педагог, Ҡазан дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт институтының кафедра мөдире, профессор. Рәсәйҙең халыҡ артисы (1995).\n1955: Ринат Әнимаев, СССР һәм Франция рәссамы.\n24 мартта вафат булғандар\n1603: Елизавета I, Бөйөк Британия королеваһы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=24_март&oldid=1115850 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:42 21 март 2022 үҙгәртелгән.


Хеҙмәтселәрең алдашмаһын тиһәң... Хикмәт\n16 Декабрь 2019, 18:10\nБер Ҡытай хакимы һарайындағы хеҙмәтселәре менән һунраға сыға. Күл буйына килеп етеү менән хаким унда йөҙөп йөрөүсе аҡҡошто күрә һәм уғын уға табан атып ебәрә. Ләкин сәпкә теймәй. Аҡҡош тиҙ генә ҡамышлыҡтар араһына инеп юғала. Шул саҡ хакимдың хеҙмәтселәре ҡысҡырыша башлай:\n‒ Беҙҙең хакимдың уғы һәр саҡ сәпкә генә тейә лә ҡуя ул!\n‒ Әйт әле, ни өсөн минең хеҙмәтсәлерем алдаша? Улар берәй ваҡыт дөрөҫтө һөйләрме миңә?\nАҡыл эйәһе хакимға шулай тип яуап ҡайтара:\n‒ Әгәр ҙә хаким шиғыр ярата икән – хеҙмәтселәре уға шиғыр уҡый. Әгәр ҙә хаким музыка менән мауыға икән – хеҙмәтселәре музыка ҡоралын ҡул осонда ғына тота. Әгәр хаким ялағайлыҡты һәм ялғанды ярата икән – ул саҡта хеҙмәтселәре лә ялағайлана һәм алдаша. Хеҙмәтселәр хакимға оҡшаған, уның күңелен төшөрмәгән эште генә башҡара. Шулай булғас, әфәндем, уйлап ҡарағыҙ инде – һеҙгә ялғанларға мәжбүр булған хеҙмәтселәр ғәйеплеме бында?..


Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 270 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 270\nБесәйҙәр күргәҙмәһенә килегеҙ!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 2-04-2013, 13:01\n6-7 апрелдә «Башҡорт яҙы - 2013» халыҡ-ара бесәйҙәр күргәҙмәһе буласаҡ. Ул «Ирәмәл» хайуандарҙы һөйөүселәр клубы менән берлектә «Любимец» клубы тарафынан ойошторола.\nКүргәҙмә ҡунаҡтары иғтибарына төрлө тоҡомло бесәйҙәр тәҡдим ителәсәк. Бынан тыш, «Любимец» клубында тәрбиәләнгән бесәйҙәр ҙә күрһәтеләсәк. Әйткәндәй, улар теләүселәргә бушлай биреләсәк.\nСара барышында ташландыҡ хайуандарҙы яҡлау ойошмаһы дөйөм «Аҡса йыйыу һауыты» булдырасаҡ. Унда тупланған аҡса ташландыҡ эт-бесәйҙәрҙе аҫрарға йүнәлтеү ҡаралған\nКүргәҙмә Өфө ҡалаһы, Жуков урамындағы АРЕНА – ЭКСПО сауҙа үҙәгендә үтәсәк.\nШихандар конкурста беренсе урында килә!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 2-04-2013, 12:56\n«Рәсәй 10» мультимедия проект-конкурсында - http://www.ye02.ru/news/online/6887-respub...85lajy1185.html - тәҡдим ителгән илебеҙ төбәктәрендә урынлашҡан иң матур тәбиғәт ҡомартҡылары, архитектура һәм мәҙәниәт өлгөләре араһында федераль округтар кимәлендә ярыш дауам итә. Әлеге ваҡытта Волга буйы федераль округы кимәлендә Шихандар беренсе урында. Ул 14700-ҙән ашыу тауыш йыйған.\nИкенсе урында – Пермь крайындағы Көнгөр мәмерйәһе (12 мең тауыш), өсөнсөлә - Һамарҙағы Сталин бункеры (10500 тауыш). Уларҙан саҡ ҡына ҡалышып, Һарытау автомобиль күпере менән Ырымбур өлкәһендәге Быҙаулыҡ ҡарағай урманы килә.\nТауыш биреп республикабыҙ данын яҡлайыҡ! http://10russia.ru/sights/7/881 - ошо йүнәлтмә буйынса инеп, бер компьютерҙан тәүлегенә өс мәртәбә тауыш бирергә мөмкин....\nБилдәһеҙ кеше батырлығы\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 18:34\nСалауат ҡалаһында 6 класс уҡыусыһы Ағиҙел йылғаһы аша һалынған аҫылмалы күпер янында уйнап йөрөгәнендә һыуға ҡолай һәм бата башлай. Быны үтеп барыусы ир күрә һәм күп уйлап тормай, баланы ҡотҡара. Авария-ҡотҡарыу хеҙмәте килеп етеүгә, боҙҙа шаярған уҡыусы ярға сығарылған була.\nҺыуға төшкән малайға беренсе медицина ярҙамы күрһәтелгән, уның һаулығына бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс янамай. Ә уны ҡотҡарыусы исемен дә, ҡайҙа эшләгәнен дә әйтмәгән, билдәһеҙ булып ҡалыуҙы хуп күргән.\nЯҙғы һунар миҙгеле асылды\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 18:21\n20 апрелдән 29 апрелгә тиклем Башҡортостанда яҙғы һунар асыласаҡ. Уның барышында ҡыр ҡоштарын - ата һуйыр һәм селдәрҙе, вальдшнеп, ата өйрәк һәм ҡаҙҙарҙы ауларға мөмкин. Һәр һунарсыға бер көндә бер төр ҡош атыу нормаһы билдәләнгән. Уға ярашлы, ата өйрәк һәм ҡаҙҙар - өс баштан, вальдшнеп – бишәүҙән, ата һуйыр һәм сел берәр баштан артмаҫҡа тейеш. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы хеҙмәткәрҙәре был бойороҡтоң үтәлешен тикшерәсәк....\nТөньяҡ автовокзал ябыласаҡ\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 18:17\n«Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһынан хәбәр итеүҙәренсә, 15 апрелдән Өфө ҡалаһы, Кемеров урамы, 82 адресы буйынса урынлашҡан Төньяҡ автовокзал үҙенең эшмәкәрлеген туҡтатасаҡ. Был һуңғы йылдарҙа автобус рейстары кәмеү менән аңлатыла. Пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү Көньяҡ автовокзалға күсерелерәсәк. Уның адрес: Р.Зорге урамы, 13, бөтә һорауҙар менән 8-800-333-1221 телефоны буйынса мөрәжәғәт итергә....\n«Георгий таҫмалары»н алыуға ярҙам итәйек\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 18:09\nҺуңғы йылдарҙа Бөйөк Еңеү байрамы үҙенсәлекле атрибут - Георгий таҫмалары менән биҙәлә. Ул фашист баҫҡынсыларынан илебеҙҙе азат иткән ветерандарға хөрмәт билдәһе һәм Бөйөк Еңеү символы булып тора.\nБылтыр был акция барышында 80 меңгә яҡын таҫма таратылды. Ҙур күләмдә булһа ла, был хәтер символы теләүселәрҙең барыһына ла етмәй. Еңеүҙең 68 йыллығына әҙерлек барышында ойошма-предприятиелар БР йәштәренең ижади инициативаларын тормошҡа ашырыу буйынса республика үҙәге төбәк йәмәғәт ойошмаһының түбәндәге махсус иҫәпкә аҡса күсерә ала: Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 10, р/с 40703810500000000705 филиал ОАО «УралСИБ» г.Уфа, БИК 048073770, к/с 30101810600000000770, ИНН 0274066042, ОКПО 50796398, ОКОНХ 98400, 98600, КПП 027401001, «Георгий таҫмаһы» тип яҙырға.\nБелешмәләр өсөн телефон: 276-45-87 — БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының йәштәр ойошмалары менән эшләү бүлеге.\nОлимпия уты Өфө урамдары буйлап үтәсәк\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 13:36\nДекабрь айында илебеҙҙә ҙур спорт сараһы - Олимпия уты эстафетаһы уҙғарыласаҡ. Маршрут Өфө ҡалаһынан да үтәсәк: факелды 400 кеше бер-береһенә тапшырып тәғәйен урынға еткерәсәк. Әлеге ваҡытта илдә һәм республикала был ваҡиғаға әҙерлек эштәре бара.\nСпорт өлкәһендә 2013 йыл икенсе ваҡиғаларға ла бай булмаҡсы. Физик культура һәм спорт буйынса башҡарма комитеттың 90 йыллығы айҡанлы спорт ветерандары һәм йәмәғәтселек ҡатнашлығында саралар үтәсәк. Быйыл республикабыҙ шулай уҡ ир-егеттәр араһында шашка, пауэрлифтинг, билбаулы көрәш буйынса халыҡ-ара чемпионаттарҙы ҡабул итәсәк....\nЕнәйәти төркөм юҡҡа сығарылды\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 13:08\nБылтыр апрель айында республика буйынса Эске эштәр министрлығының ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш подразделениеһы хеҙмәткәрҙәре өс кешелек талаусылар төркөмөн һәм уның башлығы – Бәләбәй районында йәшәүсе 21 йәшлек егетте ҡулға ала. Улар Беренсе май урамындағы ломбардты баҫыуҙа ғәйепләнә. Ләкин енәйәт эше барышында ҡулға алыныусыларҙың Өфө ҡалаһында унынлашҡан йәшерен уйын клубтарын талауы ла асыҡлана.\nЕнәйәтселәр алдан уйланылған схема буйынса эш итә. Төндә, залда клиенттар ҡалмаған мәлдә, администраторға һәм һаҡсыға ҡорал менән янап, улар бар йыйылған аҡсаны, видеорегистратор ҡорамалын, кәрәҙле телефондарҙы тартып алған. Артабан бандиттар клуб хеҙмәткәрҙәрен бәйләп ҡасҡан. Зыян күреүселәр полицияға мөрәжәғәт итмәгән. Шуныһы ҡыҙыҡ – бандиттар таланған аҡсаны кире шул клубтарҙа уйнап бөтөргән.\nЕнәйәтселәр ҡулға алынмағас, һәр осраҡ һайын һаҡсыларҙы, администратор ҡыҙҙарҙы туҡмап, үҙҙәрен бәйһеҙерәк тота башлай. Әйтергә кәрәк, тартып алынған аҡсаның дөйөм суммаһы 280 мең һум тәшкил итә.\nТөркөм йәшерен клубтарға ун ике тапҡыр һөжүм иткән. Эҙләү барышында банда эшмәкәрлегендә ҡатнашҡан тағы ла бер кешене хоҡуҡ һаҡлаусылары эләктергән. Алдан килешеү буйынса ул ике талауҙа ҡатнаша. Төркөм башлығы бер осраҡта үҙе генә енәйәт ҡыла.\nӘлеге ваҡытта банда ағзалары һаҡ аҫтында. Тентеү ваҡытында уларҙан ҡулдан яһалған пистолет һәм старт яһау ҡоралы табыла. Енәйәти эш 22 том тәшкил итә. Талаусылар «Бандитлыҡ», «Законһыҙ ҡорал һаҡлау» һәм «Ойошҡан енәйәтсел төркөм составында талау» статьялары буйынса ғәйепләнә.\nҠарҙар ирей, һыу таша…\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 1-04-2013, 13:04\nРеспублика йылғаларында боҙ аша сығыу урындары ябыла башланы. 27 мартта Бөрө ҡалаһы янында Ағиҙел аша сығыу тыйыла. 5 апрелгә тиклем Краснокама һәм Ҡариҙер райондарында ике һыу аша сығыу урыны ябыласаҡ.\nБыйыл ҡар күп яуғас, йылғалар боҙҙан уртаса йыллыҡ күрһәткестәрҙән 2 - 3 көнгә иртәрәк әрселәсәк.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығы хеҙмәткәрҙәре белдереүенсә, боҙ ирегән мәлдә һыу ятҡылыҡтарына сығыу ҡәтғи тыйыла. Ул навигация осоро башланғансы бәләкәй үлсәмле кәмәләргә лә ҡағыла.\nМетеорит төшкән урынға экскурсиялар буласаҡ\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 29-03-2013, 14:16\nЯңыраҡ Силәбе метеориты бар донъяны шаулатты. Интернет донъяһында, социаль селтәрҙә, күҙ асып йомғансы, төрлө комикстар, видеояҙмалар, шаяртыуҙар барлыҡҡа килде, метеорит темаһы бар яңылыҡ сайттарында төп урынды биләне. Сит илдә хатта ни өсөн һәр Рәсәй машинаһында видеокамера бар тиеүселәр табылды. Сөнки күк есеменең төшкән мәле бик күп виеояҙмаларҙа күрһәтелде.\nМетеорит киҫәген һатам, ул байлыҡ, уңыш килтерә, тип мутлашыусылар ҙа барлыҡҡа килде. Нимәһе ҡыҙыҡ – ҡиммәтле хаҡҡа ябай таш киҫәген һатып алыусылар осрай.\nӘ бына Силәбе өлкәһендә урынлашҡан Сыбаркүлгә тиҙҙән экскурсиялар ойоштороласаҡ. Метеорит төшкән күлдә диаметры 10 метрға еткән мәке барлыҡҡа килә. Белгестәр фекеренсә, һыу аҫтына ҡунаҡлаған йыһан есеменә әле һаман барып етеп булмай, сөнки ул ҡалын ләм ҡатлауы аҫтында ята. Экскурсиялар Сыбаркүл ҡалаһы хакимиәте тарафынан ойоштороласаҡ.\nАртҡа 1 ... 266 267 268 269 270 271 272 273 274 ... 319 Алға


Аҙан һәм Ҡамәт | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Аҙан һәм Ҡамәт\n« Сура 114, Ан-Нас (Люди), Ән-Нәс сүрәһе (Кешеләр)\nАллаһты таныу »\nАҙан һәм Ҡамәт\nНамаҙ өсөн аҙан әйтеү вәжиб дәрәжәһендә сөннәти мүәҡҡада булып һанала. Намаҙ ваҡытының башланыуы аҙан әйтеү менән белдерелә. Тәүлегенә биш ваҡыт намаҙ уҡыла һәм биш тапҡыр, йәғни һәр намаҙ алдынан, аҙан әйтелә.\nӘшһәдү әлләә иләәһә илләллааһ.\nАҙан һүҙҙәре ошоларҙан ғибәрәт. Тик иртәнге намаҙҙың аҙағында «хәййә-ғәләл-фәләх» һүҙҙәренән һуң ике тапҡыр Әсәләтү хайрүм минән-нәүүм» тип ҡабатлана.\nҠамәт тә аҙан кеүек әйтелә. Тик ҡамәттә «хәййә ғәләл-фәләх» һүҙҙәренән һуң ике тапҡыр «Ҡад ҡамәтис-саләәһ» тиелә.\nӨйҙә лә, ҡырҙа ла аҙан менән ҡамәт уҡыу фазиләтле. Ваҡыт инмәйенсә аҙан уҡылмай. Аҙан — ваҡыттың түгел, намаҙҙың сөннәте. Шуның өсөн ҡаза намаҙҙарға аҙан һәм ҡамәт уҡыу — сөннәт. Наҙан һәм боҙоҡ кешеләрҙең аҙан уҡыуҙары — мәкруһ. Яҡшыны — ямандан, хаҡты хатанан айыра белгән сабыйҙың уҡыуы рөхсәт ителә.\nҠатындар аҙан һәм ҡамәт уҡымай. Аҙан һәм ҡамәттә һүҙҙәрҙең һуңғы хәрефтәре сөкөн менән уҡыла. Аҙан уҡылғанда тәкбирҙәр һәм шәһаҙәттәр ҡабатланып, хөрмәт менән тыңлана, ахырында ошо доға уҡыла:\nӘллааһүммә раббә һәәҙиһид-дәғвәтит-тәәммәһ. Үәс-саләәтил-ҡааимәһ. Әәти Мүхаммәдәнил-үәсииләтә үәл-фаҙыыйләһ. Үәбғәҫһү мәҡаамәм-мәхмүүдән-илләҙии үәғәддәһ. Үәрзуҡнәә шәфәәғәтәһү йәүмәл-ҡыйәәмәһ. Иннәкә ләә түхлифүл-мииғәәд.\nМәғәнәһе: «Аллаһым! Эй, был саҡырыуҙың, йәғни мөбәрәк аҙандың һәм ҡылыныуҙа булған намаҙҙың мөҡәддәс Раббыһы! Пәйғәмбәребеҙ хәҙрәти Мөхәммәт, саллал-лаһу ғәләйһи үә сәлләмгә, дуҫлығыңды һәм бөйөк дәрәжәне бүләк ит һәм уны Һин Үҙең вәҒәҙә иткән «мәками-мәхмүдкә» ирештер. Һис шикһеҙ, һин Үҙ вәғәҙәңдән кире ҡайтмаҫһың».\nАҙан ваҡытында әйтелә торған зикерҙәр\nАҙан әйтеүҙең сауаптары бик күп. Мәзиндең сауабы хатта имамға ҡарағанда ла артығыраҡ. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм әйткән: «Әгәр аҙан әйтеүҙең сауабының дәрәжәһен кеше белһә, гәрәбәһеҙ аҙан әйтелмәҫ ине». Барыһы ла аҙан әйтергә теләр ине. Мәзин аҙан әйткән ваҡытта артынан ҡабатлап торорға кәрәк. Ин шә Аллаһ, бәлки шул сауаптарға ирешербеҙ. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм әйткәнсә, аҙанды шайтан тыңлай алмай, ҡаса. Мәзин әйткән һүҙҙәр ҡабатланырға тейеш, тик [хәййә ғәләс-саләһ] «Ашығығыҙ намаҙға» һәм [хәййә ғәләл-фәләх]; «Ашығығыҙ уңышҡа» һүҙҙәренән һуң түбәндәге һүҙҙәр әйтелә:\nЛәә хәүлә үә ләә ҡуүүәтә илләә билләәһ.\n«Аллаһтан башҡа көс һәм ҡеүәт юҡ.»\nМәзиндең шәһәҙәт һүҙҙәрен әйткәндән һуң, түбәндәге доға әйтелә:\nҮә әнәә әшһәдү әлләә иләәһә илләллааһү үәхдәһүү ләә шәриикә ләһ, үә әннә мүхәммәдән ғәбдүһүү үә расүлүһ, радыйтү билләәһи Раббән үә бимүхәммәдин расүүлән үә бил исләәми диинән.\n(Мин дә Аллаһтан башҡа илаһ юҡлығын, Уның берлеген, тиңдәше булмауын, Мөхәммәдтең, ғәләйһиссәләмдең, Уның илсеһе булыуын шәһәҙәт ҡылам. Аллаһты Раббым тип, Мөхәммәдте, ғәләйһиссәләм, пәйғәмбәр тип, Исламды дин тип ҡәнәғәт булдым.\nАҙан ишеткәс уҡыла торған доға\n«Аллааһүммә Раббә һәәҙиһид-дәғүәтит-тәәммәти үәс-саләәтил-ҡааъимәһ, әәти мүхәммәдәнил-үәсииләтә үәл-фәдыыләһ, үәбғәҫһү мәҡаамән мәхмүүдәнилләҙии үәғәдтәһ, иннәкә ләә түхлифүл- мииғәәд.»\n"Эй Аллаһ, ошо дәғүә-саҡырыуҙың һәм уҡыласаҡ намаҙҙың Раббыһы, Мөхәммәдте, саллалаһү ғәләйһи үә сәлләм, вәғәҙә ителгән йәннәттәге иң юғары һәм маҡтаулы урынға урынлаштыр. Ысын мәғәнәһендә һин вәғәҙә иткәнде боҙмайһың".\nАҙан менән ҡамәт араһында үҙең өсөн доға ҡылырға кәрәк, сөнки был ваҡытта уҡылған доға кире ҡағылмай (ҡабул була).\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 12.12.2018 в 01:29, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Өфө халҡын «Батарейка тапшыр ҙа планетаны ҡотҡар!» акцияһында ҡатнашырға саҡыралар\nЕңеүселәр декоратив ҡыуаҡ үҫентеләренә эйә буласаҡ.\nӨфө халҡын “Батарейка тапшыр ҙа планетаны ҡотҡар!” акцияһында ҡатнашырға саҡыралар. Еңеүселәр декоратив ҡыуаҡ үҫентеләренә эйә буласаҡ. Конкурс ҡаты ҡалдыҡтар менән дөрөҫ эш итергә өйрәнеү һәм ҡаланы сүп-сарҙан таҙартыу маҡсаттарында ойошторола.\nУнда теләгән кеше йә ойошмалар ҡатнаша ала. Бының өсөн 2020 йылдың 1 июненән 6-һына тиклем (14 сәғәттән 18 сәғәткә тиклем) ҡулланыштан сыҡҡан батарейкаларҙы тапшырырға кәрәк. Ҡабул итеү нөктәһе Бельская, 70 адресы буйынса – “Лента” гипермаркеты эргәһендә урынлашҡан. Һәр ҡатнашыусыға талон бирелә.\nБынан тыш, “Инстаграм”да @ufacityadm менән @debc_rostok аккаунттарына яҙылырға һәм 15 июнгә тиклем “Инстаграм”дағы шәхси диуарыңда #дэбцросток #мкргоросток #батарейкимогутбытьпереработаны #уфасити #дюраселлраша хештегтарын ҡуйып “Мегаполиста экоғәҙәттәр” тигән темаға 2-3 минутлыҡ видео һалырға кәрәк. @ufacityadm, @debc_rostok аккаунттарын да билдәләргә онотмағыҙ.\nЕңеүселәр тапшырылған батарейкаларҙың ауырлығына ҡарап билдәләнә. Конкурстан тыш батарейкаларҙы 1 июндән 7 июнгә тиклем тапшырырға мөмкин.


Психологияны яҡшы белеүселәр ҡармағы - "Шоңҡар" журналы\nСоциаль селтәрҙәрҙә беҙҙең балалар менән эҙмә-эҙлекле рәүештә ентекле эш алып баралар. Ололар гаджеттарҙы аралашыу, үҙенә пиар яһау өсөн ҡуллана. Заман уңайлығы ярҙамында аҡса эшләй йә үҙбаһаһын күтәрә. Ә балаһы?\nУл ни бары ата-әсәһен ҡабатлай. Тыймауҙан файҙалана. Тиңдәштәренән артта ҡалырға теләмәй. Ниндәй вариантты алһаң да, дөрөҫлөк бар. Күҙе гелән планшетта, ҡолаҡтары “наушник”тарҙа. Үҫмерҙең нимә тыңлап, нимә уйлап йөрөгәнен белеү мөмкин түгел. Ғәҙәттә, шикле төркөмдәрҙә теркәлгән балаларға бер кемгә лә, бер нәмә лә һөйләмәҫкә ҡушыла. Тағы ла шуны билдәләү кәрәк: бейек йорт башынан осҡан йә поезд аҫтына ташланған үҫмерҙәрҙең күбеһе арыу ғаиләнән.\nКөнө-төнө Интернет киңлектәрен гиҙгән бала үҙе лә аңлап етмәгән төркөмдәргә теркәлә, ниндәй генә хәбәр ебәрһәләр ҙә етди ҡабул итә. Шикле әҙәмдәрҙе дуҫтары иҫәбенә индерә. Сөнки ул әлегә донъяны ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡабул итә. Һәр яңылыҡҡа ышана. Нимә ярай-ярамай, зыянлы икәнен аңлап етмәй. Яуыздар уның ошо бер ҡатлылығы, эскерһеҙлеге менән оҫта файҙалана.\nҠыҙыма туғыҙ йәше тулған көндө, бик үтенгәс, “Бәйләнештә” социаль төркөмөнә теркәнек. Тәүге көн беҙҙең күҙәтеү аҫтында егерме минут самаһы ултырҙы. Бер ни аңламағас, һорауҙарын яуҙырҙы ғына. Сәхифәһендә барлыҡҡа килгән бер рекламаға уғата ҡыуанып китте. “Әсәй, ҡара, миңә нимә ебәргәндәр!” – тигән була. Шул саҡ баланы Интернет ҡарамағына (әллә ҡармағынамы?) ташлап ҡуйыуҙың ни тиклем хәүефле икәнлеген аңланым. Яйлап, төрлөсә алдаштырып, һыуындырҙым был төркөмдән. Инде онотто ла ул турала. Ярай әле, иптәштәре лә – Интернет тип бик иҫе китеп бармаған балалар. Класташтары менән нимә тураһында һөйләшеүҙәре хаҡында ҡыҙыҡһынам. Берәүһе менән – бесәйҙәр, икенсеһе менән китаптар тураһында, өсөнсөһө менән ҡул эштәре хаҡында икән. Ләкин баланың тормошо, күңел торошо менән даими ҡыҙыҡһынып тормаһаң, унан алыҫлашһаң, күп тиҫтерҙәре кеүек социаль селтәрҙәргә инеп китмәҫ тимә.\nДөрөҫөн генә әйткәндә, Интернет оло кешенең тормошона ла һәйбәт йоғонто яһай тип әйтеү мөмкин түгел. Немец ғалимдары тикшеренеүҙәре күрһәтеүенсә, күптәр бүтәндәрҙең бәхетле саҡтарында, йәғни сәйәхәттә, кафе-ресторандарҙа, бәпес алып ҡайтҡанда һ.б төшкән фотоларын күреп көнләшеү тойғоһо кисерә, хатта депрессияға ла бирелә икән. Америкала иһә һәр бишенсе никах социаль селтәрҙәр арҡаһында тарҡала. Һөйгәне кем менәндер яҙышҡанын белеп ҡалыу ҙа етә.\nСоциаль селтәрҙәр кешене нимәһе менән йәлеп итә һуң? Иң тәү сиратта – үҙеңде яҡшыраҡ яҡтан күрһәтеү, башыңда тыуған уйҙарыңды бар донъяға асып һалыу мөмкинлеге менән. Ләкин тора-бара буйһоноусанлыҡ барлыҡҡа килә. Әйләнгән һайын инәһең дә нисә лайыҡ икән, кем ҡуйған, ниндәй хәбәрҙәр бар, тип ҡарап сығаһың. Артабан кәйеф үҙгәреүсәнлек, хәүеф-хафа көтөп йәшәү, енси дәртһеҙлек кеүек психик тайпылыуҙар ҙа оҙаҡ көттөрмәҫ. Иң мөһиме: кешенең аралашыу даирәһе киңәйһә лә, үҙ-үҙенә йомолоп ҡалыуы ихтимал. Күҙгә-күҙ ҡарап әңгәмәләшеүгә бер нәмә лә етмәй.\nТағы шуныһы: хәҙер ололар араһында ла ҡыҙыҡһыныуҙар буйынса берләшеп, төрлө ябыҡ төркөмдәрҙә тороу күренеше бар. Хатта үҙенә ҡул һалырға теләүселәр ҙә үҙ-ара фекер алыша, бер-береһен ҡеүәтләй икән.\nОшонан һуң балалар һәм үҫмерҙәр хаҡында ни әйтәһең?\nБер көн уларҙың ҡулынан бөтә гаджеттарҙы тартып алдыҡ, ти. Был, әлбиттә, мөмкин булмаған хәл. Ни өсөн тигәндә, өйгә эштәрҙе ҡарау, эшләү өсөн дә Интернетҡа инмәйенсә булмай. Телефондар баланың ҡайҙалығын белеп тороу өсөн кәрәк, әммә унда ла донъя селтәре бар.\nНи өсөн бала башына алама уйҙар инә?\nҮҫкәндә уның төрлө осорҙары булып ала. Тиҫтерҙәре менән аңлашмау, уҡытыусыһы менән килешмәү, ата-әсәһенә үпкәләү һ.б. Үҫмерҙәр үҙе оҡшатып йөрөгән малай йә ҡыҙҙың насар мөнәсәбәтен фажиғәләй ҡабул итеүе ихтимал.\nБаланың ошондай саҡтарын күрә, тоя белергә кәрәк. Ваҡытында әйтелгән дөрөҫ кәңәш, йәки бер нәмә өндәшмәгән хәлдә лә, өйҙә йылы мөхит булдырыу мөһим. Юғиһә төрлө төркөмдәрҙә эш алып барыусы, уларҙың психологияһын яҡшы белеүселәр ошондай саҡтарын һағалап ҡына тора тиерһең.\n“Һиңә ҡыйынмы? Атай-әсәйең талашамы? Уҡып арыныңмы? “Бәйләнештә” йыш ултыраһыңмы? Дуҫтарың аңламаймы? Егетең ташланымы? Күңелһеҙ көйҙәрҙе йыш тыңлайһыңмы? Улайһа беҙҙең төркөмгә рәхим ит!” Үрҙә әйтелеүенсә, һәр нәмәгә сикһеҙ ышанып ҡараған бала саҡырыуҙы ҡабул итә. Унда, ғәҙәттә, уҡыусылар яҡын күргән лексика, сленгтар аша аралашып арбайҙар. Артабан ябыҡ төркөмдәргә һайлап алалар. Ниндәйҙер символдар, һандар, графикалы һүрәттәр ярҙамында ҡоролған серле кәртәләрҙе үтеү һәр кемде мауыҡтыра ала. Донъяны мөғжизәле итеп күргән бала битараф ҡалмай, әлбиттә. Экрандың теге яғында психологияны һәйбәт белгәндәр ултырыуына шик юҡ. Уйындың ниндәйҙер кимәлендә үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙы тәҡдим итә башлайҙар, быны бер геройлыҡ кеүек итеп аңдарына һеңдерәләр. Хәҙер был пропаганда мессенджерҙарға ла (ватсап, вайбер) күсә башланы.\nҺөҙөмтәлә, яңылыҡтар ҡот осҡос хәбәрҙәр менән тула. Роскомнадзор яуыз төркөмдәрҙе белеп ҡалған һайын ябып тора, әммә уның урынына яңылары асыла. Фәтүә юҡ. Рәсәй үҫмерҙәр араһындағы суицид осраҡтары буйынса беренсе урында!\nБаланы яратыу етә тип кенә фекер йөрөткән психологтар ни тиклем артта ҡалған, тип уйлап ҡуяһың. Шул хәтлем итеп тәрбиәләгән хәлдә лә, сабыйың Интернет сүплеге аша көндәлек ағыу дозаһын алып тора.\nЭйе, гаджеттарҙы ҡулдарынан тартып алып булмай. Әммә ҡулланыу ваҡытын сикләргә, баланың буш ваҡытын нисек үткәреүе хаҡында ҡыҙыҡһынырға мөмкин. Бәләкәйҙән үк нимәнең зыянлы йә файҙалы икәнлеген аңдарына һеңдереп үҫтергәндә, күп ваҡыттарын социаль селтәрҙәргә бүлеп тә ултырмаҫтар ине.\nҮҫмерҙең буш ваҡыты булмаҫҡа тейеш. Түңәрәктәргә йөрөһөн. Ғәҙәттә, улар саҡ ҡына шөғөлһөҙ торһа ла күңелһеҙләнә башлай. Ана шул мәлендә йомош ҡуша белергә кәрәк. Интернет һорай икән, унда файҙалы сығанаҡтарҙы күрһәтеү мөһим. Төрлө оҫталыҡ дәрестәрен ҡарап ҡул эштәренә өйрәнһен әйҙә. Журналыбыҙҙың сайтында “Оҫтахана” видеоконкурсы ойоштороп, йәштәрҙең иғтибарын файҙалыға йүнәлтергә теләгәйнек. Ниндәй ҙә булһа һәйбәт шөғөлгә өйрәнгән, уны яратып башҡарған бала бер ҡасан да юҡҡа-бушҡа Интернет гиҙмәҫ.\nҠыҙыҡһыныуҙарына битараф булмаҫҡа кәрәк. Матур шөғөлдәрен хуплау мөһим. Мәҫәлән, бесәй һорай икән, ниңә ҡаршы торорға? Интернеттан уны нисек йыуындырырға икәнлеген ҡараясаҡ, бүтән үҙенсәлектәрен өйрәнәсәк. Аквариум һатып алғандан һуң ҡыҙым балыҡтар тураһында ғына видео ҡарай. Уның һыуын ҡасан алмаштырыу, ҡабырсаҡтар менән биҙәү беҙҙең өйҙә төп темаға әйләнде.\nЛәкин баланың нисек тын алғанын һиҙеп-тойоп торор өсөн әсәйҙең эргәлә булыуы мөһим. Көнө буйы эштә сағында, мәктәптән үҙе ҡайтҡан үҫмер өйҙә нимә менән мәшғүл – билдәһеҙ. Уның имен-аман, тамағы туҡ булыуы ғына барыһы ла яҡшы тигәнде аңлатмай. Баланың тормошҡа ҡараштары ныҡлап формалашҡансы, психикаһы нығынғансы эргәһендә дөрөҫ йүнәлеш биреп, матур өлгө күрһәтеп, аҡты ҡаранан айырырға өйрәтеп йөрөгән яҡын кешеһе булырға тейеш! Атай-әсәйҙәр тураһындағы закон кәрәклеге етешеп бөткән, мөһим мәсьәлә.\nҺәр кем үҙ балаһына иғтибарлы булһын ине, Интернет донъяһына ышанып тапшырмаһын. Эйе, кис арып ҡайтҡанда йәнһүрәттәргә текәлгән, компьютер уйынына мөкиббән киткәндәр ҡамасауламай, юҡ-бар һорауын биреп баш ҡатырмай. Әммә эште балаңдан артыҡ күреү дөрөҫ түгел. Хоҙай беҙгә уны матур итеп тәрбиәләр, дөрөҫ юлға баҫтырыр өсөн аманат итеп тапшырған. Иңебеҙгә ҙур яуаплылыҡ һалған. Ә эш өсөн пенсияға киткәнсе генә шәпбеҙ. Артабан ҡарт кеше балаһы проблемалары һәм аяҡ-ҡулдары һыҙланыуҙары менән генә тороп ҡала. Хатта иҫ киткес билдәлелек яулағандар ҙа онотола, яйлап ҡына тарих төпкөлөнә сума.\nШуға күрә, балаға иғтибарлы булыуҙы һәм һаулыҡты ҡайғыртыуҙы ситкә ҡуймайыҡ.\n1. Балаларҙы Интернеттағы хәүефле мәғлүмәттәрҙән, порно, экстримистик, үлем сайттары, наркотиктар таратыусы төркөмдәрҙән ҡурсалау маҡсатында, атай-әсәйҙәргә ярҙам маҡсатында ХӘҮЕФҺЕҘ ИНТЕРНЕТ ЛИГАҺЫ ТАРАФЫНАН МАХСУС СЕРВИС булдырылған. http://www.ligainternet.ru/liga/about.php Ошо һылтанма буйынса инеп, балаларҙы кәрәкмәгән контенттан һаҡлау мөмкинлектәрен өйрәнергә мөмкин.\n2. Тағы ла бер сервис. dns.yandex.ru. Ошо адрес буйынса инеп, фильтр ҡуйырға мөмкин. Эҙләү системаһына хәүефле төркөм, сайттарға һорау яҙылһа ла, улар асылмаясаҡ.\n3. Кеҫә телефондары өсөн ҡушымталар түләүле. Әммә бала ғүмере ҡәҙерлерәк икәнен бер ваҡытта ла онотмайыҡ. Тап ошондай мәсьәләләрҙә аҡса менән иҫәпләшмәйек!\nБаланың тәрән ҡайғыға төшөү билдәләре:\nАппетиты юғала йә көсәйә, йоҡоһоҙлоҡтан йонсой;\nЭсе, башы ауыртыуға зарлана, тиҙ арый;\nҮҙенең тышҡы ҡиәфәтенә әһәмиәт бирмәй;\nГел үҙен яңғыҙ, ғәйепле тоя;\nТәрән уйҙарға бирелә;\nКиләсәккә хыялдары булмай;\nӨйҙән китергә теләй;\nҺүрәттәрендә үҙенә ҡарата ҡәтғилек күренә;\nБер сәбәпһеҙ илай, бүтәндәргә ҡаты бәрелә;\nШәхси әйберҙәрен ҡәҙерләмәй;


Хәбир Ғәлимов. Йыр сәнғәтенең Салауаты | yuldashfm.ru\n- 19.03.17 -\nУл 1905 йылдың 5 февралендә Салауат районының Лағыр ауылында тыуған. Легендаларға ышанғанда, был ауыл милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың ғәскәре торған урында барлыҡҡа килгән. Олатайым мулла була. Ул да, өләсәйем дә йырларға ярата. “Йәйге кистә ауылымда гармун, скрипка, ҡумыҙ тауыштары, халыҡ йырҙары яңғырап торҙо”, - тип хәтерләр ине атайым. 15-17 йәштәрендә ул үҙе лә йырсы булараҡ танылыу ала. Йәш егетте төрлө йыйындарға һәм байрамдарға саҡыра башлайҙар.\n1927 йылда атайым армияға китә. Өфө гарнизонында хеҙмәт итә. Һалдаттар төрлө конкурстарҙа ҡатнаша. Ижади ярыштарҙың береһендә композиторҙар Хәбибулла Ибраһимов һәм Ғәзиз Әлмөхәмәтов менән таныша. 1929 йылда атайым Башҡортостан радиоһында сығыш яһай. Был иһә уға тағы ла дәрт һәм ышаныс өҫтәй.\nРядовой Ғәлимов сәнғәт техникумының театр бүлегенә ғариза тапшыра. Уҡыу йорто етәкселәренең юллауы буйынса уны хәрби хеҙмәтенән ваҡытынан алда бушаталар. Техникумды тамамлағандан һуң атайым Башҡорт драма театрында хеҙмәт юлын башлай.\n1932 йылда атайым Петр Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһының башҡорт студияһына уҡырға инә. Уны Ғәзиз Әлмөхәмәтов ойошторған була. Ул йылдарҙа опера театрының буласаҡ йондоҙҙары - Баныу Вәлиева, Зәйтүнә Иблаева, Ғабдрахман Хәбибуллин, Мәрйәм Ғабдрахманова ла Мәскәүҙә белем ала.\n1938 йылдың 14 декабрендә Башҡортостанда опера һәм балет театры асыла. Атайым яңы театрҙа итальян композиторы Паизиеллоның “Тирмәнсе һылыуҡай” операһындағы төп герой – Барон партияһын башҡара. Тирмәнсе ҡыҙ партияһын Баныу Вәлиева йырлай.\nБаныу Вәлиева иҫтәлектәренән\n“Тирмәнсе һылыуҡай беҙҙең диплом эше. Мәскәүҙә беҙ уны башҡорт һәм рус телдәрендә әҙерләгән инек. Опера һәм балет театрын асыу тантанаһында уны башҡортса ҡуйҙыҡ. Спектакль шәп үтте. Бөтәһе лә йәш, матур. Тамашасыларҙың һорауы буйынса ике көндән операны русса башҡарҙыҡ. Советтар Союзындағы тәүге милли опера театрының асылыуы шулай булды.\nҺаҡмар – беренсе милли операбыҙ. Мәсәлим Вәлиев яҙған әҫәрҙә Хәбир Ғәлимов Юлай партияһын башҡарҙы. Ҙур партия ине. Хәбир матур итеп йырлауҙан тыш, образды ла оҫта итеп тыуҙырҙы. Талантлы актер булды”.\n“Салауат Юлаев” операһы мәшһүр композиторыбыҙ Заһир Исмәғилевтың диплом эше. Ул ижад ителгәндән һуң уҡ сәхнәлә ҡуйыла. 1955 йылда Мәскәүҙә уҙғарылған Бөтә Союз әһәмиәтендәге ҙур мәҙәни сарала – Башҡорт сәнғәте һәм әҙәбиәте декадаһында тәҡдим ителә. Атайым иһә операла төп ролде башҡара.\nМәскәүҙәге декаданан һуң атайым Башҡорт дәүләт филармонияһына күсте. Ул яңы ғына ойошторолған эстрада бригадаһына етәксе итеп билдәләнде. Ошо айҡанлы Опера һәм балет театры хакимиәте уның тураһында былай тип яҙғанын хәтерләйем:\n“Хәбир Ғәлимов Мәскәү консерваторияһында уҡыған йылдарында уҡ үҙенең ҡабатланмаҫ тенор тауышы, үҙенсәлекле тембры, ҙур вокал диапазоны һәм халыҡ йырҙарын бөтә нескәлегендә тапшырыу һәләте менән меңәрләгән тамашасының һөйөүен һәм ихтирамын яуланы. Опера театры асылған көндән алып 17 йыл дауамында Хәбир латип улы Ғәлимов театрҙың беренсе теноры булды. Ул тыуҙырған образдар опера сәнғәтенең алтын фондына инде”.\nАтайым дәрләнеп филармонияла эшләй башланы. Үҙе етәкләгән коллектив менән республиканың район һәм ҡалаларында, колхоз-совхоздарҙа сығыш яһаны. “Беҙ ат егеп йөрөнөк. Арбала ла, санала ла күп саҡырымдар үттек. Әммә халыҡты йырһыҙ ҡалдырманыҡ”, тип иҫләр ине атайым.\nНәфис һүҙ оҫтаһы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Ямал Исхаҡова.\nТанылған музыкант Миңләхмәт Ғәйнетдинов атайымды остазы тип һанай.\nБашҡортостандың халыҡ артисы Ғәлиә Солтанова ла атайымдың хеҙмәттәше. Ул да күңелендә матур иҫтәлектәр һаҡлай.\nНуриман районының Байгилде ауылында йәшәгән Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Рәсәйҙең атҡаҙанған уҡытыусыһы Ришат Исмәғилев атайымды иҫ киткес ябай, мөләйем кеше итеп хәтерләй. Ришат Сәлих улына 97 йәш. Хәбир Латип улы менән осрашыуыбыҙ кисә генә булған һымаҡ, ти ул.\nАтайым тере сағында уҡ легендаға әйләнде. Замандаштары уны кумирыбыҙ тип йөрөттө. Бөтә Советтар Союзында дан тотто ул.\nЗаһир Исмәғилев ғаилә дуҫтарыбыҙҙың береһе. “Һеҙҙә ҡунаҡ ҡына булманыҡ, һеҙҙә йәшәнек, тип шаярта торғайны Заһир ағай.\nИртә. Күҙемде асам. Атайым моңлана. Бөтә донъя нурға күмелә. Ул өйҙә булһа, беҙгә рәхәт. Атайым фортепианола уйнай, йыр өйрәнә. Мин ул башҡарған йырҙарҙы отоп ала барам. Композитор әҫәрҙәрен дә, арияларҙы ла күңелемә һеңдерәм. Ете йәшемдә музыка мәктәбенә йөрөй башланым. Йыр-моңға һөйөү миңә әсә һөтө менән ингәндер. Шуға ла музыкант булыуыма аптырарға кәрәкмәйҙер. Өйөбөҙҙән бер ваҡытта ла кеше өҙөлмәне. Йырсылар, композиторҙар, артистар, ғалимдар һәм яҙыусылар беҙҙең ғаилә дуҫтары ине. Гастролдән ҡайтҡандан һуң атайым һәр ваҡыт үҙенең бригадаһын ҡунаҡҡа саҡыра торғайны.\nӘсәйем уның тоғро дуҫы, кәңәшсеһе, ярҙамсыһы, шәхси сәркәтибе, администраторы. Танылған йырсы булып китеүендә уның да өлөшө ҙур.\nҒаиләбеҙҙең нисә кешенән торғанын да әйтә алмайым. Сөнки ағайым менән апайымдан башҡа беҙҙә һәр саҡ туғандарыбыҙ, ауылдаштар, райондаштар йәшәне. Татыу һәм дуҫ инек. Атайым менән әсәйем уларға асыҡ йөҙ күрһәтте, ярҙам ҡулы һуҙҙы.\nҺоҡланғыс пар ине Ғәлиә һәм Хәбир Ғәлимовтар. Хоҙай Тәғәлә уларға оло бәхет - ғүмерлек мөхәббәт бүләк иткән. Саф һөйөүҙәре яҙмыш һынауҙарына ҡаршы торорға көс биргән.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим иҫтәлектәренән:\n“Хәбир Ғәлимов. Уның моңло һәм әҙәпле тауышы минең күңелемә һеңде. Йырсының тауышы әҙәпле тинем. Минеңсә, һүҙҙең генә түгел, тауыштың да әҙәплеһе һәм әҙәпһеҙе була. Бөгөн йәнгә ят, әҙәпһеҙ тауыштар ғәжәп ишәйеп китте. Был инде илһамдың ниндәй ерлектән, ниндәй сығанаҡтан килеүенә бәйләнгән. Хәбир ағай илһамын халыҡ рухынан, уның бөйөк ижади ҡаҙаныштарынан алды.\nХәбир Ғәлимовҡа Ғәзиз Әлмөхәмәтов үҙе фатиха бирҙе һәм эстафета тапшырҙы. Был фатиха артабан Мәғәфүр Хисмәтуллинға һәм Радик Гәрәевҡа күсте. Ошо дүртәү йыр сәнғәтендә йылытыр һары ҡалайҙан ҡырҡып епкә теҙелгән замана йондоҙҙары түгел, ә күктең үҙендә яралып балҡыған ҡеүәтле яҡтыртҡыстар булды”.\nДанлыҡлы генералыбыҙ Таһир Күсимов уны “йырҙар маршалы” тип йөрөткән. Ә Баязит Бикбай уны “Йырҙар Салауаты” тип атаған. Атайымдың ижадын күптәр батырҙар ғүмере менән сағыштырҙы. Килешергә була. Ябай ауыл малайы үҙ тырышлығы менән сәнғәттең иң бөйөк нөктәһенә күтәрелә алған. Төрлө илдәрҙә Башҡортостанды, башҡорт йырын танытҡан. Йыр сәнғәтенә тоғро ҡалған. Ҡаһарманлыҡ түгелме ни был? Әлбиттә, ҡаһарманлыҡ.\nМилли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың тыуған яғы минең атайымдың да кендек ҡаны тамған ер. Ошо тупраҡтан көс-ғәйрәт алған. Атайым бесән сапҡан, көтөү көткән, атта елдергән һәм киң сәхрәләрҙе яңғыратып, халыҡ йырын йырлаған. Салауат ере әле лә атайымдың моңон һаҡлай, исемен онотмай... Хәбир Ғәлимов музейы эшләй. “Оҙон көй” район конкурсы ойошторола.\nАтайым юртаҡ ат кеүек ярһып, ҡанатланып, халҡы күңеленә иң ҡәҙерле бүләген - йөрәк түренән урғып сыҡҡан моңон еткерергә ашыҡты. Ижады башҡорт йыр сәнғәтенең гүзәл тарихы, ҡәҙерле ҡомартҡыһы булып оҙаҡ һаҡланыр.\nЙырҙары яҡты хәтирәләр уятыр, тетрәндерер, уйландырыр, һоҡландырыр...


1973 йылда, бынан ҡырҡ биш йыл элек, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты 202 сығарылыш уҡыусыларын: 107 ҡыҙ һәм 95 егетте оло тормош юлына оҙатҡан ине. Бөгөнгө көндә улар тормошта үҙ урынын, юлын тапҡан, тыуған еребеҙҙең таяныс-ғорурлығы булып торорҙай лайыҡлы шәхестәр булып өлгөргәндәр. Һәр уҡыусының күңелендә күркәм, ҡунаҡсыл, икенсе тыуған өйө кеүек булған гимназия-интернат тағы ла ҡошсоҡтарын үҙ ҡосағына алды. Осрашыу тантанаһы гимназия директоры Ләйсән Нурмөхәмәт ҡыҙы Фазлетдинованың ҡотлау сәләме менән башланды. Юбилей сараларын гимназияның быйылғы сығарылыш уҡыусылары “Аҡйондоҙ” бейеү ансамбле солистары бейеүе, йыр, дәртле ҡумыҙ, ҡурай моңдары аша ихлас тәбрикләнеләр.\nСығарылыш уҡыусылары исеменән Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, мәшһүр ҡурайсы Азат Айытҡолов уҡытыусыларға, тәрбиәселәргә, данлыҡлы уҡыу йортона рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. 45 йыллыҡ сығарылыш уҡыусылары исеменән гимназияның ҡурай кабинетына ҡурайҙар бүләк итте. Әлбиттә, халыҡ артисының теләге, ышаныстары аҡланыр, уҡыу йортонда ҡурай моңо артабан да яңғырап торор, ҡурайсыларыбыҙ төрлө бәйгеләрҙә еңеүҙәрен дауам итер тип ышандырабыҙ, шуға күрә был иң ҡәҙерле бүләк булараҡ ҡабул ителде.\nБер уйлаһаң ҡыуаныслы ла, һағышлы ла осрашыу тантанаһында һәр кем иҫтәлектәре менән уртаҡлашты һәм күмәкләп фотоға төшөү, гимназия-интернаттың уңыштары менән танышыу, заман менән бергә үҙгәрә барһа ла, ҡәҙерле, таныш уҡыу биналары буйлап уҙыу кеүек күңелле саралар менән дауам итте.


Өфөлә ҡоймаҡ бешереү башҡа миллионлы ҡалаларға ҡарағанда арзанғараҡ төшә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n16:43, 26 февраля 2020 Иҡтисад\nӨфөләргә 30 ҡоймаҡ бешереү яҡынса 92 һумға төшә. Был Рәсәйҙең башҡа миллионлы ҡалаларына ҡарағанда арзаныраҡ, тиелә Яндекс тикшеренеүендә.\n«Ошо сумманың яртыһынан ашыуы һөткә тура килә – 49 һум. Дүрт йомортҡа — 21 һум 50 тин, 400 грамм он 13 һум тора. Кәрәкле күләмдә көнбағыш майы, тоҙ һәм шәкәр — 9 һум самаһы», — тип белдерҙе аналитиктар.\nАйырыуса Красноярск һәм Санкт-Петербург ҡалаларында йәшәүселәргә ҡоймаҡ бешереү ҡиммәтҡә төшә — 111 һум. Артабан Һамар килә — 108 һум, Дондағы Ростов, Мәскәү һәм Түбәнге Новгород — 105 һум.\nАналитиктар шулай уҡ ҡоймаҡ өсөн популяр өҫтәмәләр һәм эслектәрҙең хаҡын иҫәпләп сығарған: ҡыҙыл ыуылдырыҡ, эремсек, ҡуйыртылған һөт, ҡаймаҡ һәм аҡ май. Төрлө ҡалаларҙа ҡаптар айырылып торорға мөмкин. Мәҫәлән, Краснодарҙа эремсекте күп осраҡта – 180, Өфөлә – 200, ә Омскиҙа 450 грамлыҡ ҡаптарҙа һатып алалар. Ҡалаларҙы үҙ-ара сағыштырыу өсөн йөҙ грамлыҡ продукттың хаҡын ҡарағандар.\nӨфөлә өҫтәмәләргә хаҡтар уртаса кимәлдән әллә ни айырылмай. Эремсек кенә миллионлы ҡалаларға ҡарағанда 6% осһоҙ.


ҺҮҘЛЕКТӘР, билдәле тәртиптә урынлашҡан, төрлө характерҙағы тасуирлауҙар бирелгән (Һ. тибына ярашлы) һүҙҙәр (йәки һүҙ өлөштәре, һүҙ формалары, һүҙбәйләнештәр һ.б.) йыйылмаһы. Мәғлүмәти, коммуникатив, норматив һ.б. соц. функциялар үтәй; йәмғиәттең бирелгән үҫеш этабындағы белемен сағылдыра.\nҺ. тасуирланған берәмектәр (һүҙҙәр исемлеге) составы, һаны һәм уларҙы һүрәтләү характеры м‑н билдәләнгән төрлө классификациялары бар. Телдәр һаны б‑са бер телле һәм тәржемә (ике телле, һирәгерәк күп телле); йөкмәткеһе б‑са — аңлатмалы һәм энциклопедия; һүҙҙәрҙе һайлап алыу б‑са — тезаурустар (телдең бөтә лексикаһын үҙ эсенә ала) һәм шәхси (лексиканың айырым ҡатламдары, мәҫ., терминология, диалекттар, топонимика, айырым яҙыусылар теле, үҙләштерелгән һүҙҙәр һ.б.); тасуирлау ысулы б‑са — махсус (этимология, грамматика, орфография, синонимдар, йышлыҡ һ.б.); лексикографик тасуирлау берәмектәре б‑са — һүҙ өлөштәре (морфемалар, аффикстар һ.б.) һәм һүҙ бәйләнештәре (фразеология, цитаталар, һүҙҙәрҙең ярашлығы һ.б.); һүҙҙәрҙең йәшәү дәүере б‑са — тарихи; тәғәйенләнеше б‑са — уҡыу, хаталар, ҡатмарлыҡтар һ.б.; материал урынлашыу б‑са — алфавит, идеография, семантика, кире һ.б. һүҙлектәр айырыла.\nБашҡорт теленең тәүге Һ. 18 б. аҙ. тел‑ара аралашыу маҡсатында төҙөлгән ике телле тәржемә Һ. ғибәрәт: “Һүҙҙәрҙең башҡорт теленә тәржемәһе” (нәшер ителмәгән; төҙөүсеһе М.Биксурин), “Татар, башҡорт, ҡалмыҡ телдәренә тәржемәләр менән һүҙҙәр исемлеге” (нәшер ителмәгән; төҙөүсеһе П.Учадамцев), урыҫса‑башҡортса һәм башҡортса‑урыҫса (В.В.Катаринский), башҡортса‑венгрса (М.Ә.Ҡыуатов, В.Проле) һ.б. (ҡара: Лексикография). Төп тәржемә Һ.: башҡортса‑урыҫса (1958; Ҡ.З.Әхмәров редакцияһында; 1996, З.Ғ.Ураҡсин редакцияһында) һәм урыҫса‑башҡортса (1964, Әхмәров редакцияһында; 2 томда, 2005, Ураҡсин редакцияһында). Шулай уҡ төрөксә‑башҡортса, башҡортса‑төрөксә (1996; төҙөүсеһе Г.Д.Зәйнуллина), урыҫса‑башҡортса‑төрөксә‑инглизсә (2002; Ф.К. Заһирова, Э.И.Мөлөков һ.б.); уҡыу Һ.: немецса‑урыҫса‑башҡортса (1996; З.Б.Мөлөкова һ.б.), инглизса‑башҡортса‑урыҫса (1997) һәм башҡортса‑инглизса (2006; икеһе лә — М.А. Хәсәнов, А.М.Хәсәнов), иллюстрацияланған урыҫса‑башҡортса тематик (1998; Л.Ғ.Сәйәхова һ.б.), урыҫса‑башҡортса (2001; Сәйәхова, Ураҡсин редакцияһында), колледж, техникум һәм уч‑ще уҡыусылары өсөн башҡортса‑урыҫса, урыҫса‑башҡортса (2006; Р.Т.Моратова, Ф.Ғ. Хисамитдинова) һ.б. һүҙлектәр.\nБашҡорт теленең шәхси Һ. диалекттар: “Башҡорт һөйләштәренең һүҙлеге” (3 томда, 1967— 87; Н.Х. Ишбулатов, Н.Х.Мәҡсүтова редакцияһында), “Башҡорт теленең диалекттары һүҙлеге” (2002; яуаплы мөхәррире М.И.Дилмөхәмәтов); топонимик: “Башҡортостан Республикаһы торама пункттары атамаларының урыҫса‑башҡортса һүҙлек‑белешмәһе” (2001; Хисамитдинова, З.Ә.Сиразитдинов), “Башҡортостан Республикаһы топонимдары һүҙлеге” (2002; А.Ә.Камалов, Р.Шәкүр), “Башҡортостандың географик атамалары” (2006; Хисамитдинова), “Башҡорт теленең тарихи‑этимологик топонимик һүҙлеге” (2007; Камалов, Ф.У.Камалова) һ.б.; антропонимик: “Исемдәр донъяһында” (1991; Т.Х. Күсимова), “Урыҫсабашҡортса кеше исемдәре, атаһының исеме һәм фамилияларының һүҙлек‑белешмәһе” (2000; Хисамитдинова, Р.И. Солтанова), “Башҡорт һәм татар исемдәре” (2006; З.М. Рәйемғужина, А.Ғ. Шәйхулов) һ.б. һүҙлектәр инә.\nБашҡорт теленең махсус Һ. төҙөлә: антонимдар (1987), грамматика (1994), омонимдар (2006; бөтәһе лә — М.Х.Әхтәмов); орфография (1988, 1998, икеһе лә — Р.Ғ.Аҙнағолов; 2002, З.Ҡ.Ишмөхәмәтов, Н.Ф.Суфиянова); Д.Юлтый әҫ. (1995), ғилми текстарҙың һәм прозаның йышлыҡ Һ. (2 томда, 1997—2002; бөтәһе лә — Сиразитдинов); синонимдар (2000; Ураҡсин); паронимдар (2001), һүҙьяһалыш (2005; икеһе лә — К.Ғ. Ишбаев, З.К. Ишкилдина); тарихи‑этимологик (2007; Т.М.Ғарипов); аңлатмалы‑тәржемә (10 томда, 2011—2018; Хисамитдинова) һ.б. Тасуирлау берәмектәре һүҙ өлөштәре булған Һ.: башҡорт теленең морфемалар (1992; Әхтәмов) һәм аффиксаль морфемалар (2004; З.Ғ.Ураҙбаева), Урал‑Волга буйы ҡыпсаҡ телдәренең бер ижекле тамыр нигеҙҙәре (2 томда, 2000; Шәйхулов) һ.б. һүҙлектәр; һүҙ бәйләнештәре Һ.: башҡортса‑урыҫса (1973) һәм урыҫса‑башҡортса фразеология (1989), фразеология (2006; бөтәһе лә — Ураҡсин етәкселегендә) һ.б.\nБашҡорт теленең кире Һ. төҙөлгән (1999; Әхтәмов). Когнитив лингвистика б‑са тикшеренеүҙәрҙә Т.Ә. Килдебәкова етәкс. бер нисә когнитив Һ. эшләнә. Һүҙҙәрҙең идеографик классификацияһы “Алтай тел берлеге контексында Урал‑Волга буйы төрки телдәре” Һ. (2 бүлектә, 2004; Шәйхулов етәкс.) ҡулланыла һ.б.\nБашҡорт мәҙәниәте үҙенсәлектәрен сағылдырған Һ. төҙөлә: “Башҡорт теленең этнолингвистика һүҙлеге” (2002; Р.Н.Һаҙыева), “Башҡортса‑урыҫса этномәҙәни һүҙлек” (2003; М.И. Баһауетдинова), “Башҡорт мәҙәниәте реалийҙары” (2006; Л.Х.Сәмситова) һ.б.; фольклор һәм мифологияны сағылдырған Һ.: “Тел асҡысы халыҡта” (1999; урыҫса тәржемәһе “Народной мудрости источник”, 2007; С.Ә.Галин), “Башҡорт мифологияһы” (2002; Хисамитдинова), “Башҡорт мифологияһы һүҙлеге” (2008; Е.С.Ефимова). Мәҡәл һәм әйтемдәр Һ. нәшер ителә: башҡортса‑урыҫса (1994; И.М.Ғарипов), башҡортса‑немецса (1995) һәм башҡортса‑урыҫса‑немецса (1995; икеһе лә — Рәйемғужина), башҡортса‑инглизсә‑урыҫса (2002; Ф.А.Нәҙершина, Э.М. Зөбәйерова), башҡортса (2008; Әхтәмов) һ.б. Башҡорт теленең тарихи лексикаһы ғәрәп һәм фарсы сығанаҡлы һүҙҙәрҙең башҡортса‑урыҫса Һ. (2004; З.Н.Экба) һәм хәрби лексика Һ. (2007; Г.Н.Йәғәфәрова) бирелә.\n1993 й. башҡорт теленең фундаменталь аңлатмалы Һ. нәшер ителә (ҡара: “Башҡорт теленең һүҙлеге”). Күп һанлы терминология һәм энциклопедия Һ. сығарыла.\nӘҙәб.: Ҡ а һ а р м а н о в Ғ.Ғ. Башҡорт теленең лексикаһы һәм терминологияһы. Стәрлетамаҡ, 2002.


Бөрө районында бөгөн янғында һәләк булғандарҙың кәүҙәләрен таныу процедураһы үтә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБөрө районында бөгөн янғында һәләк булғандарҙың кәүҙәләрен таныу процедураһы үтә\nБыл хаҡта бөгөн ҡыҙыу линиянан хәбәр иттеләр. Мәрхүмдәр бөгөн ерләнәсәк. Үгеҙ ауылындағы был фажиғә бер кемде лә битараф ҡалдырманы. 9 кеше, шул иҫәптән 5 баланың үлеме республика халҡын тетрәндерҙе. Енәйәт эше ҡуҙғатылған. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, янғын ҡыҫҡа ялғаныш сәбәпле сыҡҡан.\n08 августа Бөгөн республикала дауыл сығыу ихтималлығы бар


Рөстәм Хәмитов исеменән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына Еңеү көнөнә 125 мең открытка ебәрелде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов исеменән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына Еңеү көнөнә 125 мең открытка ебәрелде\n11:37, 6 мая 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов исеменән республика ветерандарына Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү көнөнә 125 мең открытка ебәрелгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһы Президентының матбуғат секретары Артем Вәлиев хәбәр итте.\nАртем Вәлиевтың әйтеүенсә, йәмғеһе 128 мең президент открыткалары баҫтырылған, шуларҙың 3 меңе – «запасҡа».\n— Открыткалар ветерандарға ебәрелде лә инде, — тип билдәләне Башҡортостан Президентының матбуғат секретары. – Улар ветерандарҙың шәхсән үҙҙәренә йәки почта элемтәһе линияһы буйынса тапшырыласаҡ.\nОткрыткаларҙы Бөйөк Ватан һуғышындағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы ветерандар ҙа, шулай уҡ һуғыш ваҡытында тылда Совет Ҡораллы Көстәре эшмәкәрлеген һәм уның һуғышҡа һәләтлеген тәьмин итеүселәр ҙә аласаҡ.\nТеги: еңеү көнө, президент ҡотлауҙары, ветерандар


Өфөлә милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр мәсьәләһе тикшереләсәк\n29 Сентябрь 2011, 16:16\n4 октябрҙә Өфөнөң «Ләлә-Тюльпан» мәсетендә «Милләт-ара һәм конфессия-ара гармония – барлыҡ Рәсәй Федерацияһы субъекттарының үҫеш нигеҙе» семинары үтәсәк. Сараны ойоштороусылар – Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты һәм Мәскәү дәүләт лингвистика университеты.\nСеминарҙа Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин, мосолман ойошмалары, Рус православие сиркәүе, йәһүдтәр ойошмаһы, йәмәғәт берекмәләре, дәүләт органдары вәкилдәре, ғалимдар һәм эксперттар ҡатнашасаҡ.\nРәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назаратынан хәбәр итеүҙәренсә, семинар барышында ҡатнашыусылар төрлө темаларҙы тикшерәсәк. Улар араһында - «Рәсәй Хөкүмәтенең яңы башланғыстары күҙлегенән сығып дин-ара һәм милләт-ара диалог», «Рәсәй төбәктәрендә дин-ара хеҙмәттәшлек – практик аспект», «Мосолман һәм православие руханиҙарының йәштәрҙең радикализм йәтмәһенә эләгеүенә ҡаршы тороуы».\nСара 10 сәғәттә башланасаҡ.\nСеминар тамамланғандан һуң, 15 сәғәттә матбуғат конференцияһы үтәсәк.


Башҡортостанда 1 сентябрҙә 44,5 мең уҡыусы беренсе класҡа бара // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 1 сентябрҙә 44,5 мең уҡыусы беренсе класҡа бара\n10:37, 15 августа 2012 Йәмғиәт\nБыйыл Башҡортостанда беренсе класҡа 44,5 мең уҡыусы бара. Республиканың Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, был һан былтырғыға ҡарағанда бер аҙға юғарыраҡ, үткән йылда 44 435 бала тәүгә мәктәпкә барғайны.\nЙола буйынса, был көндө республиканың белем биреү учреждениеларында тантаналы линейкалар һәм саралар үтә.\nШул уҡ ваҡытта РФ Мәғариф һәм фән министрлығы быйыл яҙ мәктәпкә яҙылыу ҡағиҙәләренә бер аҙ үҙгәрештәр индерҙе. Тәү сиратта мәктәпкә беркетелгән территорияла йәшәүсе балалар ҡабул ителә. Улар өсөн яҙылыу 1 мартта башланып, 31 июлгә тиклем дауам итте. Ҡалған балалар, уҡыу йортонда буш урындар булған осраҡта, 1 августан 5 сентябргә тиклем яҙыла.\nБаланы мәктәпкә биреү өсөн ата-әсәләрҙән ғариза һәм шәхесте раҫлаусы документ, йәки Рәсәйҙә сит ил гражданының шәхесен раҫлаусы документ кәрәк.\nӘгәр бала мәктәпкә беркетелгән территорияла йәшәһә, үҙең менән баланың тыуыу тураһында таныҡлығын, шулай уҡ йәшәү урыны буйынса теркәлеү тураһында таныҡлығын алып килеү мотлаҡ. Бала мәктәпкә беркетелгән территорияла теркәлмәгән булһа, теркәлеү тураһында таныҡлыҡ талап ителмәй.\nӘгәр яҡындағы мәктәп администрацияһы балаға урын бүлмәй йәки башҡа төрлө ҡағиҙәләрҙе боҙа икән, ата-әсәләргә тейешле муниципаль район йәки ҡала округының мәғариф өлкәһендәге урындағы үҙидара органдарына мөрәжәғәт итеү тәҡдим ителә.\nБынан тыш, документҡа ярашлы, баланы дөйөм белем биреү мәктәбенә ҡабул итеү өсөн медицина карталары һәм бала сәләмәтлеге тураһындағы башҡа документтар талап ителмәй.


Наил һәм уның командаһы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Наил һәм уның командаһы\nДокументалистика уның өсөн мауығыу ғына булған, әммә тора-бара был өлкә лә уны үҙенә йәлеп итеп, ун бер йылда, “Яҡташтар“ проектына ярашлы, 13 китап сығарыуға өлгәшкән. Араларында йәшлек йылдарына, комсомол ойошмаларына, төҙөлөш отрядтарына, хатта Юрий Шевчукка арналғаны ла бар. Ә нисек рәссамдар донъяһына ылығып киткән һуң Наил Мәхмүтов?\nБаҡтиһәң, ул бала саҡтан һынлы сәнғәт донъяһы менән ҡыҙыҡһынған, әммә, икенсе өлкәлә эшләү сәбәпле, уға әллә ни иғтибар ҙа итеп бөтмәгән. Ә бит Башҡортостандың хозур тәбиғәтенә, уны һынландырған рәссамдарҙың эшенә һоҡланмау мөмкин түгел. Ошо рәүешле беҙҙең ерлектә тыуған оҫталарҙың ижад өлгөләрен халыҡҡа еткереү идеяһы уяна унда. Өҫтәүенә, был эштәрҙе бер майҙанда сәнғәт һөйөүселәргә лә еткерергә була бит. Шулай итеп, artrb.ru сайты барлыҡҡа килгән. Унда рәссамдарҙың эштәре урынлаштырылған. Һәр кем үҙе лә ҡуя ала, сөнки сайт асыҡ форматта. Башҡортостан рәссамдарының халыҡ рейтингын билдәләү ҙә бара. Был ниндәйҙер коммерция проекты түгел, уның партнерҙары – рәссамдар үҙҙәре. Әгәр инде уларҙың кемеһелер яҡты донъянан киткән икән, вариҫтары ярҙам итә ала. Бергәләп атҡарырға ниәтләй был эште Наил һәм уның командаһы.\nРәссамдарҙың китабын сығарыу ята был проект нигеҙендә. Уны башлағанда Башҡортостандың төрлө һөнәр эйәләре, төрлө тармаҡта эшләгән белгестәре идея авторына ихлас ярҙам иткән. Башҡаларҙың да һынлы сәнғәткә ҡарата мөнәсәбәте ыңғай булыуы тураһында һөйләй был факт. Нигеҙендә яҡташ рәссамдарҙың ижадын пропагандалау маҡсаты ятҡан был конкурс күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Башҡортостандан ситтә йөрөгәндә лә, иғтибар итеүселәр бармы икән, ҡайҙан икәнлегеңде белеп ҡалһалар, Әхмәт Лотфуллиндың тыуған төйәгенәнме, тип ҡулды ҡыҫалар. Ҡарап торғанда ғына халыҡ һүрәт ҡарамай төҫлө, ә бит йәштәр араһында ла ысын ижадсылар, рәссамдар етерлек.\nКитапҡа иһә исемдәре билдәлеләрҙең генә түгел, башлап ижад итеүселәрҙең дә күңел емештәре инәсәк. Заманса сәнғәт төрҙәре лә – стрит-арт, инсталляция, перформанс кеүек йүнәлештәге эштәр – буласаҡ. Һәр кем һүрәтен сайтҡа үҙе инеп тә ҡуя ала. Ойоштороу комитеты тарафынан эштәр тупланғас, тауыш биреү башланасаҡ. Әле апаруҡ ҡына рәсем йыйылған. Һәр оҫта биш эшен тәҡдим итә ала. Сайтҡа ингәндәр һүрәттәргә баһа бирәсәк, бынан тыш, танылған эксперттар комиссияһы әҫәрҙәрҙең сәнғәти кимәлен, юғарылығын да баһалаясаҡ. 1 июндән 1 октябргә тиклем дауам иткән сарала социаль селтәрҙәр аша ла һәр кем ҡатнашып, үҙенең ҡарашын белдерә ала.\nИнтернеттың мөмкинлектәрен файҙаланып, беҙҙең оҫталарҙы, уларҙың эштәрен, ошоноң аша тыуған яҡ тәбиғәтен республиканан ситтә лә таный башларҙар, һоҡланыуҙарын белдерерҙәр, тип өмөт итә Наил Мәжит улы.\nЙәштәр күңелендә ватансылыҡ тойғоһо тәрбиәләүгә лә был сара йоғонто яһар, моғайын: һүрәттәрҙең күпселегендә – Башҡортостан тәбиғәте, ошо ер кешеләре, уларҙың кисерештәре. Тыуған яҡтан да гүзәлерәк төбәк юҡлығын һәр кем белә һәм был хаҡта һынлы сәнғәт әҫәрҙәре аша ла әйтергә бурыслы. Беҙҙең рәссамдарҙың иң талантлыһы икәнен күмәкләп иҫбатларға була бит. Бындай ерҙә бары тик шағирҙар, йырсылар, рәссамдар ғына тыуа ала! Юҡҡа ғына Өфөлә донъяға билдәле яҙыусылар, музыканттар, ҡылҡәләм оҫталары тыумаған!\nПрофессионалдар, формаль булмаған йүнәлештә ижад итеүселәр, махсус белеме булмағандар айырым номинацияларҙа билдәләнә. Башҡа баһа төрҙәре лә байтаҡ – иң шәп комментарий, пост, мәғлүмәти материал, видеоклип, йыр проект авторҙары тарафынан бүләкләнә.\nКонкурс һуңында сыҡҡан китапҡа иң шәп 50 рәссам хаҡында очерк яҙыласаҡ, ә еңеүселәрҙе, әлбиттә, бүләктәр көтә. Сараны Йәштәр һарайында матур байрам менән 21 октябрҙә тамамлап ҡуйырға уйлай ойоштороусылар.\nРәссамдар үҙҙәре лә был конкурсҡа ыңғай ҡарай. Башҡорт һынлы сәнғәтен пропагандалаған проектты улар ҡеүәтләп алған. Мәҫәлән, билдәле рәссам Рәсих Әхмәтвәлиев әйтеүенсә, төрлө күргәҙмә, рәсми саранан тыш, конкурс бөтөнләй башҡа аудиторияны ла туплауы ихтимал. Социаль селтәрҙәр аша Башҡортостан рәссамдарының эше менән башҡаларға ла танышыу мөмкинлеген булдырыуҙы хуплай.\nБашҡортостандың Рәссамдар союзы ла ярҙам ҡулы һуҙған. Улар был донъянан киткән оҫталарҙың эшен, фоторепродукцияларҙы сайтҡа ҡуйып барасаҡ.\nХөрмәтле ҡылҡәләм оҫталары, махсус порталға инеп, үҙегеҙҙең һүрәттәрегеҙҙе тәҡдим итеү мөмкинлеге бар. Ә инде кем рәсем донъяһы менән ҡыҙыҡһына, улар үҙҙәренә оҡшаған, күңеленә ятҡан һүрәткә “лайыҡ” ҡуя ала. Иң ҙур баһа – ул халыҡ таныуы, ижадығыҙҙы яратыуы.\nПроектты ҡеүәтләүселәр өсөн махсус рәүештә бүләктәр уйлап табылған. Йәғни, алда әйтелгәнсә, “лайыҡ” ҡуйыу, пост яҙыу, фекерең менән уртаҡлашыу хуплана.\nБына шулар хаҡында ентекләберәк аңлатырға уйлайым. Мәҫәлән, рәссамдар хаҡында йыр яҙғандарға “Арсенал” музыка ҡоралдары магазины гитара бүләк итә. Йәштәр, яҙығыҙ йыр! Гитаралы булғығыҙ килмәйме ни? Файҙаланығыҙ ошо мөмкинлекте. Ресторандарға, кинотеатрға, квестҡа – аҡыл уйындары майҙанына, бушлай медицина тикшереүе үтеү өсөн сертификаттар бар. Спортҡа әүәҫтәр оҫталарҙы танытыуға иғтибар бүлһә, уларға Парашют спорты федерацияһы парашюттан бушлай һикереү ойошторасаҡ. Өфө өҫтөнән түләүһеҙ осоп йөрөү мөмкинлеген бирергә теләүселәр ҙә бар. Бары тик ҡатнашығыҙ, рәссамдар хаҡында яҙығыҙ, ижад итегеҙ, уларҙы ҡеүәтләгеҙ, ә бүләктәр хужаһын оҙаҡ көттөрмәҫ.\nСығыу ваҡыты 14-08-2017, 16:45 | Ҡаранылар: 252\nХалҡыбыҙҙың ижад байлығы интернетта тупланасаҡ\nБөйөк рәссамдарҙың билдәһеҙ эштәре


Өфөлә маршрут автобусы водителе пассажирға ташланған - Bash.News\nӨфөлә маршрут автобусы водителе пассажирға ташланған\nӨфөлә маршрут автобусы водителе пассажирға ташланған https://bash.news/news/89075_fl_marshrut_avtobusy_voditele_passazhira_tashlanan\n30 ғин 2019, 22:28\nӨфөләге йәмәғәт транспорты туҡталыштарының береһендә "Газель" водителе "Башинформ" мәғлүмәт агентлығы хеҙмәткәрен йәберләй. Зыян күреүсе билдәләүенсә, руль артындағы ир уға йоҙроҡтары менән бер нисә тапҡыр һуға. Күңелһеҙ осраҡ сәбәптәре тураһында беҙҙең сайтта.\n"Аңғармаҫтан "Газель" водителенән туҡмалдым,"- ти Өфөнән Георгий. Зыян күреүсе үҙен танытмауҙы һораны, был аңлашыла - әзмәүерҙәй ир ҡулына эләгә ул. Хәҙер эшкә барыр урынға медицина тикшеренеүе үтергә мәжбүр. Йәрәхәттәр, тәү ҡарашҡа, еңел, әммә төп көс башына төшкәнгә күрә, артабан кире эҙемтәләре булыуы ихтимал. Әлегә ул магнит резонанс-томографияһы һөҙөмтәһен көтә.\nГеоргий, зыян күреүсе: “Транспорттан сыҡты ла, асыуланып миңә ташланды. Йоҙроҡтары менән һуға башланы. Ҡулым менән башымды ҡапларға тырыштым. Ҡан төкөрә башлауымды күргәс, водитель ҡасыу яғын ҡараны. Тиҙ генә рулгә ултырып юлын дауам итте”.\nКүңелһеҙ осраҡ "Витамин заводы" туҡталышында теркәлә. 202-се маршрут буйынса йөрөгән "Газель" салоны тулы була, шуға Георгий водитель янына ултырырға теләк белдерә. Әммә яуап булмай, бының урынына салон ишеге ябыла башлай. Транспорт сараһы ҡапыл ҡуҙғалып китә.\nТуҡталышта тороп ҡалған ир "Газель" ишегенә һуғып өлгөрә. Һөҙөмтәлә ҡыҙыу водитель ҡулына эләгә. Хәйер, маршрут автобусына идара иткән Вячеслав Некрасов зыян күреүсенең һүҙҙәрен бөтөнләй иңҡар итә.\nВячеслав Некрасов, автобус водителе: “Транспорт кузовына нимәлер бәрелгән кеүек тойолдо. Сығып ҡараһам, аяҡ менән тибелгән эҙ күреп ҡалдым. Эргәһенә барып, "нимә эшләйһең" тип һораным. Яғаһынан тоттом да, тибелгән урынға күрһәттем. Унан һуң тыныс ҡына автобусҡа ултырып, юлымды дауам иттем. Бер ниндәй ҙә йәрәхәт яһаманым, туҡмарға теләгем дә булманы”.\nЭдуард Мәннәнов, пассажирҙар ташыусы компания вәкиле: “Водитель беҙҙең компанияла 2013 йылдан алып эшләй, үҙе Өфөнән. Быға тиклем конфликт осраҡтарға эләккәне булманы, граждандар тарфынан уға ялыуҙар ҙа килмәне. Кире яҡтан ҡылыҡһырлай алмайбыҙ”.\nНисек кенә булмаһын, осраҡ буйынса полиция хеҙмәткәрҙәре тикшереү уҙғара. Әлегә "Газель" салонында һәм урамда булған видео теркәү камераһы материалдары өйрәнелә. Тәүгеһе буйынса пассажир һәм водитель араһындағы ыҙғыш күренмәй. Әйткәндәй, Өфө ҡалаһы хакимиәтендә лә был осраҡ иғтибарға алынған.\nМарсель Байдәүләтов, Өфө ҡалаһы хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе: “Бындай күренештәр беҙҙең йәмғиәттә теркәлмәҫкә тейеш. Шуға осраҡ буйынса ҡала хакимиәтендә пассажирҙар ташыусы компания етәкселеге менән осрашыу үткәрҙе. Әлегә аңлатыу эштәре алып барыла. Ҡала хакимиәте тарафынан был эш контролгә алынды”.\n"Башинформ" мәғлүмәт агентлығы хеҙмәткәре Георгий иһә осраҡҡа асыҡлыҡ индереп, водителдәрҙе юлда тынысыраҡ булырға саҡыра. Ни тиһәң дә, улар пассажирҙарҙың ғүмере өсөн яуаплы. Ҡул көсөн ҡулланыу урынһыҙ.\nБашҡортостанда янғында ике кешенең ғүмере өҙөлдө


Ҡышҡы осорҙа яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы таҫмалар кейемдең айырылғыһыҙ өлөшө булырға тейеш\nИң мөһиме именлек. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре, ҡышҡы һәм көҙгө осорҙа яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы таҫмалар ололар һәм балалар кейеменең айырылғыһыҙ өлөшө булырға тейеш, тигән фекерҙә.\nБеренсе синыфта ғына уҡыһалар ҙа был кескәйҙәр юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен яҡшы үҙләштергән. Балалар «Йәйәүлеләр байрамында» төрлө конкурс һәм уйындарҙа ихлас ҡатнаша.\nАзамат Ямғырсин, Өфөнөң 42-се лицейы директоры: “Балаларҙың юлда һәм транспортта йәрәхәтләнеүен иҫкәртеү маҡсатында төрлө саралар уҙғарабыҙ. Улар тәү сиратта юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен аңлатыуға йүнәлтелгән”.\nИзге теләк һәм эшлекле кәңәштәр. Ҡунаҡтар балаларға файҙалы бүләктәр ҙә таратты.\nҠулдағы беләҙектәр генә түгел, кейемдәге яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы һәр элемент тәүлектең ҡараңғы мәлендә водителгә йәйәүлене күрергә, тимәк юл-транспорт ваҡиғаһын иҫкәртергә мөмкинлек бирә.\nБигерәк тә ата-әсәләргә хәүефһеҙлек нигеҙҙәрен инҡар итергә ярамай. Статистиканан күренеүенсә машина тәгәрмәсе аҫтына йышыраҡ балалар эләгә. Бәхетһеҙ осраҡты булдырмау өсөн куртка йәки портфелгә таҫма йәбештереү йәки фликер беркетеү ҙә етә. Яҡтылыҡты кире ҡайтарыу элементтары йәйәүленең ғүмерен һаҡлай.


Кеҫәңдә аҡсаң булмаһа...\n26 Февраль 2019, 22:59\nИкенсе ярты йыллыҡтан Өфөлә пассажирҙар ташыу менән шөғөлләнеүселәрҙең барыһы ла контроль-касса машиналарын файҙаланыуға күсергә тейеш. Әле “Башавтотранс” автобустары, муниципаль электр транспорты идаралығының трамвайҙары һәм троллейбустары ғына юл хаҡын ҡулаҡсаһыҙ ҡабул итә.\n“Башҡортостандың социаль карталар регистры” йәмғиәтенең генераль директоры Александр Гусев әйтеүенсә, бөтә төр транспортта транзакцияларҙы контролдә тоторлоҡ түләү системаһын ойошторорға кәрәк. “Уңайлы маршрут” берҙәм транспорт системаһынан дүрт ойошма – шул уҡ “Башавтотранс, МУЭТ, йылға аша сығарыу хеҙмәте һәм канат юлы файҙалана.\n“Башҡортостандың социаль картаһы”нда берҙәм тариф, йәғни социаль юл йөрөү билеты, ғәмәлгә индерелгән. Уны пенсионерҙар һәм льготалылар ҡуллана. Киләсәктә халыҡтың ташламаһыҙ категориялары өсөн дә ошондай уҡ тарифтар билдәләү күҙаллана.


Баш ҡалала Көньяҡ Урал башҡорттарының тарихы хаҡында китап донъя күрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала Көньяҡ Урал башҡорттарының тарихы хаҡында китап донъя күрҙе\n14:37, 10 января 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nӨфөлә Көньяҡ Уралда йәшәгән башҡорт ырыуҙары тарихы монографияһының томы баҫылып сыҡты. Китапта Һалйот, Терһәк, Һеңрән, Бикәтин, Һырҙы, Шуран ырыуҙары тураһында бәйән ителә.\nРеспубликаның Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары хәбәр итеүенсә, баҫма билдәле башҡорт тарихсылары, Башҡортостандың Гуманитар тикшеренеүҙәр институты хеҙмәткәрҙәре — «Шәжәрә» коммерцияға ҡарамаған автономлы ойошмаһы директоры, «Башҡорт ауылдары тарихы» проекты етәксеһе Салауат Хәмиҙуллин һәм философия фәндәре кандидаты Рәфил Аҫылғужин редакцияһы аҫтында донъя күргән.\nМонографияла Көньяҡ Уралда йәшәгән башҡорт ырыуҙарының этник тарихы һәм уларҙы күсереү мәсьәләһе ҡарала, ауылдарҙың таблицаһы һәм картаһы, 1917 йылғы Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу мәғлүмәттәре бар. Экспедиция ваҡытында тупланған фольклор материалдары, шулай уҡ хәҙерге башҡорттарҙың фотоһүрәттәре урын алған.\nАвторҙар яңы баҫманың партияһын Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенә ебәрә. Даими вәкиллек китаптарҙы Көньяҡ Уралдағы китапханаларға, мәктәптәргә һәм милли йәмәғәт ойошмаларына тарата.\nТеги: башҡорт ырыуҙары тарихы


11 сентябрь көнө Өфө Хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин «Башавтотранс» предприятиеһының филиалдарына - 1-се УПАП һәм 3-сө УПАП, яңы автобустар партияһының асҡыстарын тапшырҙы.\nНавигация системалары менән йыһазландырылған һәм заманса хәүефһеҙлек талаптарына яуап бирәгән «Вектор NEXT» урта класслы 50 машина Өфөнөң иң кәрәкле маршруттарына сығасаҡ.\n- Юл инфраструктураһын һәм пассажирҙар ташыу системаһын үҫтереү республика, муниципалитет етәкселегенең иғтибар үҙәгендә һәм уңайлы ҡала мөхитен үҫтереүҙең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе булып тора. Быйыл «Башавтотранс» өсөн ҡала һәм ҡала-ара төрлө класслы 245 автобус һатып алынған. Өфөлә юлдар һәм магистралдәр төҙөкләндерелә, юл үткәргестәр һәм күперҙәр төҙөлә, светофорҙар һәм юл хәүефһеҙлеге системаһы камиллаша. «Башавтотранс» предприятиеһының күсмә составын заманса автобустар менән алмаштырыу ҙа өфөлөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары өсөн уңайлы ҡала мөхите булдырыуға йүнәлтелгән. Барлыҡ Өфө халҡы исеменән Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Фәрит улы Хәбировҡа ҡалабыҙ мәсьәләләрен хәл итеүҙә, шул иҫәптән йәмәғәт транспорты системаһын үҫтереүҙә даими иғтибары һәм ярҙамы өсөн рәхмәт белдерәм, – тип билдәләп үтте Өлфәт Мостафин һәм машина йөрөтөүселәргә ныҡлы һаулыҡ, уңыштар һәм хәүефһеҙ юлдар теләне.\nӨҫтәүенә «Башавтотранс» филиалдары хеҙмәткәрҙәрен Башҡортостан Республикаһы Маҡтау грамоталары һәм Рәхмәт хаттары менән бүләкләү тантанаһы булды.\nҮҙ сиратында, «Башавтотранс» предприятиеһы генераль директоры Надир Сәмиев хәбәр иткәнсә, автопаркты тулыландырыу машиналар араһындағы интервалдарҙы кәметергә һәм пассажирҙар өсөн уңайлылыҡты арттырырға мөмкинлек биргән.\n– Иң популяр маршруттарҙа беҙ автобустар һанын арттырҙыҡ. Мәҫәлән, 51-се маршрутта - 50 берәмеккә тиклем, ә 69- сы һәм 74-се маршрутта – 40 берәмеккә тиклем, – тип әйтте ул.\nСара «Алға» берҙәм транспорт картаһын ғәмәлгә ашырыу буйынса иң яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән конкурс еңеүселәренә – Өфөнөң 1-се һәм 3-сө һанлы Пассажир автотранспорт предприятиеһы кондукторҙары Нурия Мамлееваға һәм Александр Моратбаевҡа аҡсалата сертификаттар биреү менән тамамланды.


Импортты алмаштарыу нисек бара? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРәсәй президенты йыллыҡ хат менән мөрәжәғәт итеп ауыл хужалығына иғтибарҙы көсәйтергә саҡырҙы. Владимир Путин был тармаҡта импортты алмаштырыу йәһәтенән заманса технологияларға таяныу кәрәклеген белдерҙе. Ил етәксеһе 2020-се йылға эске баҙарҙы тулыһынса үҙебеҙҙә етештерелгән аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү бурысын ҡуйҙы. Башҡортостан да тулыһынса үҙен ауыл хужалығы тауарҙары менән тәьмин итә ала. Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, уҙған йылда 1 миллион 700 мең тоннанан ашыу һөт етештерелгән булһа, киләһе йылда уны 2 миллионға еткереү ҡарала. Был һыйыр бер нисә минут элек кенә быҙаулаған. Ә көнөнә ферма малсылары тиҫтәгә яҡын быҙау ала. Ике йөҙ башҡа иҫәпләнгән комплекста әле 160 быҙау бар. Уларҙың күбеһе һуңғы ярты йыл эсендә тыуған. Хужалыҡта яңы тыуған быҙауҙарға ҙур иғтибар бүленә. Шуға күрә, барыһы ла тиерлек аяҡҡа баҫа һәм малдарҙың һанын арттырырға булышлыҡ итә. Мәҫәлән, йыл һайын көтөү 20 башҡа күбәйә. Ситтән дә эре малды һатып алмайҙар. Ауыл хужалығы тауарҙарын етештереү еңел түгел – эштә яуаплылыҡ һәм тырышлыҡ талап ителә. Мәҫәлән, предприятиела һәр һыйыр көнөнә 12 литрға тиклем һөт бирә. Ә йыл дауамында был күрһәткес 6 мең литрғаса етә. Уңыштың сере иһә ябай ғына. Һөт һауыу күрһәткестәренең яҡшырыуы Ауырғазы районы өсөн генә түгел, ә бөтә республика өсөн хас. Әгәр ошолай дауам итһә, ауыл уңғандары башҡа төбәктәргә сығып, Рәсәй баҙарында үҙ урынын аласаҡ, тип иҫәпләй белгестәр. Башҡортостан һөт һауыу буйынса илдә алдынғылар рәтендә ҡала. Әгәр, уҙған йылда 1 миллион 700 мең тоннанан ашыу һөт етештерелгән булһа, 2016 йылда был күрһәткесте 2 миллионға еткереү планлаштырыла.


Бөгөн Күмертау ҡалаһында баланың ҡыйыҡтан боҙ киҫәге төшөп йәрәхәтләнеү осрағы буйынса суд ултырышы үтте - Bash.News\nБөгөн Күмертау ҡалаһында баланың ҡыйыҡтан боҙ киҫәге төшөп йәрәхәтләнеү осрағы буйынса суд ултырышы үтте\nБөгөн Күмертау ҡалаһында баланың ҡыйыҡтан боҙ киҫәге төшөп йәрәхәтләнеү осрағы буйынса суд ултырышы үтте https://bash.news/news/106879_bgn_kmertau_alaynda_balany_yjytan_bo_kige_tshp_jrxtlne_osray_bujynsa_sud_ultyryshy_tte\n03 окт 2019, 22:38\nХәбәр итеүебеҙсә, 6 мартта Күмертауҙа әсәһе менән подъездан сығып барған Нурислам Никитин зыян күргәйне. Ярты йылдан ашыу ваҡыт үтеүгә ҡарамаҫтан, әле малай тулыһынса аяҡҡа баҫҡан тип әйтеп булмай. Зыян күреүселәр менән БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмзиә Кәримова аралашты.\nНурислам өсөн һәр хәрәкәт, һәр күнекмә оло һынауға тиң. 7 йәше генә тулған малай март айынан алып аяҡҡа баҫыу өсөн көрәшә. Уның көндәре дауаханаларҙа, реабилитация үҙәктәрендә үтә. Ә ҡаза көтмәгәндә килә, мәктәпткә барырға дәртләнеп йөрөгән баланың өҫтөнә ҡыйыҡ башынан боҙ киҫәге килеп төшә.\nҒәҙәттән тыш хәл Күмертау ҡалаһының Беренсе май урамында, 26-сы йорт янында теркәлә. Фажиғә Никитиндарҙың тормошон ике уртаға бүлә. Йырларға, бейергә яратҡан, спорт менән шөғөлләнгән малайға күнекмә-түңәрәктәрҙе дауахана койкаһына алыштырырға тура килә. Умыртҡа һөйәге йәрәхәтләнгән бала бер айға яҡын түшәктә уҙғара, уға корсет кейә башлағас ҡына атларға рөхсәт ителә. Нурисламды ҡарау өсөн әсәһе эштән китә.\nӘммә идарасы компания үҙ ғәйебен танырға ашыҡмай, улар был көндәрҙә ҡыйыҡ таҙартылды тип иҫбатлай. Хатта малайҙың икенсе урында йрәхәтләнеүе мөмкин тигән фараз да була. Әммә күршеләре әйтеүенсә, ҡыйыҡ был осорҙа таҙартылмаған. Күршеләре Станислав Сидоров түшәмде боҙ ҡаплауына үҙе шаһит була. Зыян күреүселәргә лә беренсе ярҙамды тап ул күрһәтә.\nСтанислав Сидоров, Никитиндарҙың күршеһе: “Мин күрше подъезда, бишенсе ҡатта йәшәйем. Эшкә сығып бара инем, түшәмдән һыу тама башлағас ошо фажиғәнән бер нисә көн алда ғына ҡыйыҡ башына менеп төштөм, унда ҡар, боҙ ята ине. Фажиғә булған көндә лә кис подъезд алды тулы боҙ киҫәктәре ине, мин уны телефонға ла төшөрөп алдым”.\nСуд бөгөн Кумертау ҡалаһында үтте. Адвокат Шамил Исмәғилев әйтеүенсә, күрелгән матди зыян 1 миллион һум тирәһе. Әммә был сумма әлеге ваҡытҡа ғына, сөнки реабилитация әле булһа ла дауам итә.\nСуд үтте, әммә әлегә аныҡ ҡарар юҡ, киләһе суд ултырышы 10 октябрҙә үтә. Зыян күреүселәр әйтеүенсә, идарасы компания вайымһыҙлығы өсөн яуап тоторға тейеш, Ғәҙел ҡарар булмаһа улар Башҡортостандың Юғары судына мөрәжәғәт итергә ниәтләй. Ә кескәй Нурисламдың ҡасан тулыһынса аяҡҡа баҫырын әле бер табип та әйтә алмай.\nӨфөлә террор ойошмаһы ағзалары хөкөм ителде\n10:15, 22 окт\nСтәрлетамаҡта еңел автомобиль менән автобус бәрелешеүе һөҙөмтәһендә биш кеше зыян күргән\n22:52, 18 окт\nБашҡортостанда ике газ яғыулығы станцияһы ябылды\n16:19, 18 окт\nТөндә юл инспекторҙары делимобиль компанияһынан ҡуртымға алынған автомобилендә хоҡуҡ боҙоусыны ҡулға алды\n23:09, 16 окт\nБлаговар районы суды 48 йәшлек ҡатынға хөкөм ҡарары сығарҙы\n16:04, 15 окт


30 октябрь — Башҡорт Википедияһы\n30 октябрь — григориан стиле буйынса йылдың 303-сө көнө (кәбисә йылында 304-се). Йыл аҙағына тиклем 62 көн ҡала.\n30 октябрь Викимилектә\nЕр: Бөтә донъя тормош (йәшәү) көнө.\nШәкәргә бәйлелек тураһында хәбәрҙәр булыу көнө.\nИндонезия: Милли валюта көнө.\nМалайзия: Балалар көнө.\nРәсәй: Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө.\nРәсәй империяһының Хәрби-диңгеҙ флотына нигеҙ һалынған көн.\nСловакия: Словак милләте декларацияһы ҡабул ителгән көн.\nЕр: Ортопедия шәфҡәт туташтары көнө.\nАҠШ: Публицистар көнө.\nРәсәй: Гимнастика көнө (октябрҙең һуңғы шәмбеһе).\nУкраина: Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше менән көрәш подразделениелары көнө.\n1860: Ырымбур губернаторы «Об открытии в Уфе приходского училища» тигән указ ҡабул итә.\n1967: Космоста беренсе тапҡыр караптар тоташа («Космос-186» һәм «Космос-188»).\n1959: Сибай медицина училищеһы (хәҙер колледж) эш башлай.\nКривенко Анна Сидоровна (1930), төҙөлөш өлкәһе ветераны, йәмәғәтсе. 1952—1988 йылдарҙа «Туймазанефтестрой» тресы технигы, мастеры, өлкән инженеры, проектсылар төркөмө етәксеһе һәм трестың техник бүлеге начальнигы. «Туймазанефтестрой» тресының музейын ойоштороусы һәм 1992 йылдан уның директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Б. Е. Щербина исемендәге премия лауреаты (2015),Октябрьский ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Запорожье өлкәһе Запорожье районынан.\nПопов Борис Константинович (1935—2.05.2011), ғалим-селекционер. 1963—1973 йылдарҙа һәм 1980 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1980 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1991 йылдан — лаборатория мөдире, 2007 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1976). 40-тан ашыу фәнни хеҙмәт һәм биш уйлап табыу авторы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nИҫәнсурин Әхмәт Рыҫмөхәмәт улы (1897—10.07.1938), СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1930—1931 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы мәғариф халыҡ комиссары, 1931—1937 йылдарҙа — ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының икенсе секретары. Башҡортостандың 8-се һәм 9‑сы саҡырылыш Үҙәк Башҡарма Комитеты ағзаһы. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы.Ленин ордены кавалеры (1935). Сәйәси золом ҡорбаны.\nОжиганов Дмитрий Герасимович (1892—27.10.1978), ғалим-геолог, 1930—1972 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Геология-минералогия фәндәре докторы (1954), профессор (1955). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1957). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949) кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бөрө ҡалаһынан.\nСергеев Дмитрий Степанович (1922—13.03.2003), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, гвардия уҡсылар дивизияһы гвардия артиллерия полкының орудие командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1945).\nҠыуатова Әлмира Шәриф ҡыҙы (1957), театр актёры, режиссёр. 1983 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2004).\nТереғолов Айрат Рәүеф улы (1957), рәссам, график. 2015 йылдан М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директоры. Рәсәй Федерацияһының (2014) һәм Башҡортостан Республикаһының (2004) атҡаҙанған рәссамы. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (2016) һәм Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр (1990) премиялары лауреаты.\nКорольков Юрий Васильевич (1948), хужалыҡ, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1992—2003 йылдарҙа Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы, Рәсәйҙең почётлы нефтсеһе (1994), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1993). Ҡаланың почётлы гражданы. Сығышы менән Октябрьский ҡалаһынан.\nҠазыева Йәүһәрә Санбаш ҡыҙы (1929–19.12.2011), мәғариф алдынғыһы. 1950—1986 йылдарҙа Мәсетле районы мәктәптәренең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1969), РСФСР-ҙың мәғариф отличнигы (1966).\nСамат Ғәбиҙуллин (1939—21.03.1997), журналист, шағир. 1988 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990), Сабирйән Мөхәмәтҡолов исемендәге премия лауреаты (1994).\nКушнирук Зоя Георгиевна (1949), педагог, 1975–2006 йылдарҙа Баймаҡ ҡалаһы мәктәптәре уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2001).\nМорат Кейекбаев (1959), ғалим-социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2006), социология фәндәре докторы (2000), профессор (2003). Рәсәй Федерацияһының 5‑се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Ғалим-төркиәтсе, профессор Жәлил Кейекбаевтың улы.\nФәрхетдинова Луиза Вәли ҡыҙы (1959), ғалим-педиатр, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2000), профессор (2002). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n30 октябрҙә тыуғандар\n1735: Джон Адамс, АҠШ-тың икенсе президенты.\n1741: Ангелика Кауфман, Германия рәссамы.\n1762: Андре Шенье, Франция шағиры.\n1806: Степан Шевырёв, Рәсәй империяһы әҙәби тәнҡитсеһе, шағир.\n1855: Пётр Гнедич, Рәсәй империяһы яҙыусыһы, тәржемәсе.\n1877: Борис Вышеславцев, Рәсәй империяһы философы.\n1888: Василий Морозов, Рәсәй империяһының хәрби эшмәкәре, генерал-майор, Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында аҡтар яғында ҡатнашыусы.\n1908: Дмитрий Устинов, СССР-ҙың хәрби, дәүләт һәм партия эшмәкәре, Советтар Союзы Маршалы (1976), ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1942, 1961), Советтар Союзы Геройы (1978).\n1924: Владимир Гуляев, СССР-ҙың театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1976). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.\n1941: Рогволд Суховерко, СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2002).\n1960: Диего Марадона, Аргентина футболсыһы.\n1953: Александр Полещук, Рәсәй космонавы.\n30 октябрҙә вафат булғандар\n1953: Имре Кальман, венгр композиторы.\n1975: Густав Герц, нимес физигы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=30_октябрь&oldid=1088687 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 октябрь 2021 в 06:34\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:34 29 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


Ул йылдар һис онотолмаҫ\n24 Ғинуар 2019, 16:27\nНева йылғаһы буйында 1941 йылдың 8 авгусынан 1944 йылдың 27 ғинуарына тиклем һуҙылған блокаданы өҙөүгә 75 йыл ваҡыт уҙҙы.\nҺуғыштың был ҡот осҡос ваҡиғаһы шаһиты булғандар бөгөн дә йәш быуын менән хәтирәләрен уртаҡлаша.\nМиңә Ленинград блокадаһын үткәргән Әлиә Әбүбәкер ҡыҙы Яппарова һәм Галина Владимировна Семененко менән осрашырға тура килде. Үҙҙәренең ауыр яҙмышы тураһында улар район үҙәге мәктәптәрендә, Пионерҙар йортонда ойошторолған осрашыуҙарҙа күп тапҡырҙар һөйләне. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Әлиә Әбүбәкер ҡыҙы арабыҙҙа юҡ инде, бөгөн уның һәм Галина Владимировнаның яҙмышы тураһында ҡыҫҡаса һөйләп үткебеҙ килә.\nУрусовтар ғаиләһе Мордовиянан Ленинградҡа һуғыш башланғансы күсеп килә, сөнки ҡыҙҙары Әлиәгә операция яһарға кәрәк була. Атаһы заводта хеҙмәт һала, әсәһе торлаҡ алыу өсөн урам һепереүсе булып эшкә урынлаша. Ике ағаһы, Әлиә һәм1941 йылдың авгусында донъяға килгән һеңлеләре Плеханов урамындағы бер бүлмәле фатирҙа йәшәй. Әлиәгә беренсе синыфҡа барырға насип булмай, 1941 йылдың авгусында Ленинград көслө ҡамау эсендә ҡала. Бомбанан һаҡланыу урыны итеп йыһазландырылған синыф бүлмәләрендә утты һүндерәлдәр. Ҡала биҫтәләре бер-бер артлы ҡараңғылыҡҡа сума. Аслыҡтан һәм һалҡындан хәлһеҙләнгән кешеләр, көндәр буйы йәшеренеп ултырырға мәжбүр була.\nҺуғыштың тәүге көндәренән үк ҡала халҡы Грибоедов каналына һыуға йөрөй. Болғансыҡ һыуҙы алыу өсөн ҙур сират теҙелеп китә. Тышҡы донъя менән бәйләнештең берҙән-бер сығанағы радио була. Халыҡ аслы-туҡлы икмәк паегына йәшәй. Кескәйҙәргә көнөнә - 100-125 грамм, сабыйға билдәләнгән норма унан да аҙыраҡ була. Квартираларҙа үрсеп киткән ҡомаҡтар хәлһеҙ балаларға һәм өлкәндәргә ташлана.\nБлокаданы үҙ башынан үткәреүселәр, ул ҡурҡыныс көндәрҙе иҫкә алып, кеше ашау осраҡтары тураһында ла һөйләй. Әсәһе шундай ҡот осҡос күренештең шаһиты булған Әлиә Әбүбәкер ҡыҙы ла миңә шул хаҡта һөйләгәйне. Ошоларҙы күргән ас-яланғас балаларҙың ниндәй ауыр хәлдә булыуын аңлауҙан йөрәк тетрәнә.\n1943 йылдың мартында Урусовтар ғаиләһе эвакуациялана. Ладога күленең икенсе ярына сыҡҡан ас кешеләр, табиптарҙың иҫкәртеүҙәренә лә ҡарамай, аҙыҡҡа ташлана. Күптәр шул ваҡытта эсәктәре ишелеп көслө ауыртыныуҙарҙан вафат була.\nКуйбышев тимер юлының Безымянка станцияһы перегонында Әлиәнең 12 йәшлек ағаһы әсәһе ҡулында вафат була. Раевкаға килеп етер алдынан атаһы дизентерия менән ауырып китә. Шәфҡәт туташтары уны ат арбаһына һалып дауаханаға алып китә.\nӘлиә 10 йәшендә беренсе синыфҡа бара. Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, тимер юлында эшләй башлай. Тегеүсегә уҡып сыҡҡас, егерме йылдан ашыу ательела хеҙмәт һала, ә һуңынан рельстар сваркалау поезында эшләп хаҡлы ялға сыға.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғанда Галина Владимировна Семененкоға (Федорович) алты йәш була. Уларҙың ғаиләһе Ленинградта йәшәй. Әсәһе – дауаханала, атаһы заводта эшләй. Һуғыш башланғас, атаһын фронтҡа алалар. Ҡамауҙа ҡалған ҡалала 1941 йылдың ноябрендә үк кешеләр бер-бер артлы аслыҡтан, һалҡындан, зәңге ауырыуынан һәм дистрофиянан вафат була башлай. 1942 йылдың февралендә әсәһе туберкулездан үлә. Галяны һәм һуғыш алдынан тыуған ҡустыһы Юраны балалар йортона оҙаталар. Ошонда инде уларҙың юлдары мәңгегә айырыла.\nЛенинград блокадаһында йыл ярым йәшәгән хәлһеҙ ҡыҙҙы фронт һыҙығы артына эвакуациялайҙар. Ладога күле аша “йәшәү юлы”нан сығыу, артабан йәйәү, тауар поездарында барыу, ҡыш буйы дауаханала ятыуын һөйләгәндә Галина Владимировнаның күҙҙәренә йәш тула. 14 йәшенә тиклем ул Горький өлкәһе Богородский районының Алексеевка балалар йортонда йәшәй. Дружина советы рәйесе булараҡ, пионерҙар менән яҡшы эшләгәне өсөн “Артек” һауыҡтырыу лагерына юллама менән бүләкләнә. Ошо өлкәнең икенсе балалар йортонда унынсы синыфты тамамлай. Фронттан икенсе ҡатын алып ҡайтҡан атаһы менән дә күрешергә насип була Галяға, әммә был осрашыу бер кемгә лә шатлыҡ килтермәй.\nУҡытыусылар өсөн ике йыллыҡ институтты тамамлағандан һуң Галина Владимировна Алыҫ Көнсығышҡа, Хабаровск өлкәһенә, артабан Камчаткаға йүнәлә. Ул унда флотта хеҙмәт итеүсе егет, буласаҡ тормош иптәше Сергей Семененко менән таныша һәм уның менән Башҡортостанға килә.\nҺуғыш күрмәгән беҙҙең быуын кешеләре дәһшәтле яу йылдарын кисергәндәрҙең хәтирәләрен тулҡынланып тыңлай. Ленинград блокадаһы балаларының тарихы ла йөрәктәрҙе әрнетә. Ҙур ҡала 900 көн һәм 900 төн аяуһыҙ дошман ҡулсаһында була, әммә ул бирешмәй, йәшәүен дауам итә.\n1995 йылдың ноябрендә Г. В. Семененкоға “Блокадалы Ленинградта йәшәүсе” билдәһе тапшырыла. 2004 йылдың авгусында Рәсәй Президенты Указы менән ул “Санкт-Петербургтың 300 йыллығына ҡарата” миҙалы менән бүләкләнә. 2014 йылда уға “Ленинградты фашист блокадаһынан азат итеүҙең 70 йыллығы хөрмәтенә” иҫтәлекле билдәһе тапшырыла.


Районыбыҙҙың Тимер ауылы ҡыҙы, Ейәнсура килене, уҡытыусы-шағирә, прозаик Земфира Яубаҫарова-Аҡбутинаның ошо көндәрҙә генә донъя менән бәхилләшкән атаһы хаҡындағы йөөрәктәргә үтеп инмәле яҙмаһын тәҡдим итәбеҙ һәм Бөрйәнебеҙҙең талантлы ҡыҙының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.\nБынан биш – алты йылдар элек тыуған ауылыма атайым менән әсәйемдең бергә йәшәүҙәренең 50 йыллығын билдәләргә ҡайтҡайныҡ. Был сараны ауылдаштарым ололап, клубта билдәләне. Байрамға район депутаты, ул ваҡыттағы район “Таң” гәзите мөхәррире Юлай Манапов та килгән ине. Уның менән һөйләшеп торғанда, тимерҙәр тураһында бик йылы һүҙҙәр әйтте һәм атайым тураһында яҙырға дәртләндерҙе. Мин уның һүҙҙәрен иҫемдә тоттом һәм ошо яҙмаларым барлыҡҡа килде.\nМинең атайым, Яубаҫаров Хәкимйән Ғәлимйән улы, 1935 йылдың 10 мартында Бөрйән районы Тимер ауылында тыуған. Әсәһе йәшләй генә үлеп ҡала. Уны олатаһы Һибәтулла Баймөхәмәт улы тәрбиәләй. Ҡарт олатайым Һибәтулла Тимерҙә заманында мулла булып торған. Колхозлашыу осоронда мулла, байҙарҙы кулак итеп Себергә һөрөүҙәр башланғас, уны ла һөрөргә булалар. Ләкин халыҡ ”ул кешеләрҙе дауалай, им-томы килешә”, - тип, Себерҙән алып ҡала. Шулай ҙа, уны район үҙәгенә – Иҫке Собханғолға һөрөп ебәрәләр. Олатайым землянка әтмәләп, шунда ҡыш сыға. Тимергә кире Бөйөк Ватан һуғышынан һуң ҡайталар. Ул, 90 йәшкә етеп, әсәйем менән атайым ҡулында яҡты донъянан киткән. Ата-әсәйемдәр хәҙер уның нигеҙендә донъя көтәләр.\nАтайымдың атаһы Ғәлимйән Һибәтулла улы ла мулла булды, ғүмер буйы район буйлап аяттар уҡып йөрөнө. Ул һуғыштан контузия алып ҡайтҡанға, насар ишетә ине. Шулай булһа ла, миңә уның менән һуғыш тураһында һөйләшергә насип булды. Уның әйткән бер нисә һөйләме лә миңә һуғыштың ҡот осҡос икәнлеген аңларға ярҙам итте.\nАуылдаштарымдың олатайыма ла, ҡарт олатайыма ла ҡарата ихтирамын тойоп үҫтем. Яҡшы уҡығас, мәктәптә маҡтап ҡына торҙолар. Мәктәптә – уҡытыусылар, урамға сыҡһам, ололар, арҡамдан һөйөп китер ине. “Яҡшы уҡыр инде, уҡымышлы заттан бит ул, бына атаһына ғына уҡыу тәтемәне”, - тиҙәр ине.\nАтайым һөнәре буйынса – шофер, Шоферлыҡҡа ул әрме хеҙмәтендә уҡыған. Мин иҫ белгәндә, колхоздың йөк машинаһында йөрөй ине. Рейсҡа күп йөрөнө, унан беҙ күрмәгән емеш-еләк, сағыу төҫтәге кейем-һалым алып ҡайта ине. Уның машинаһының тауышын әллә ҡайҙан танып, ҡаршы сыға, төн булһа, уянып, тороп ултыра инек.\nМин бала саҡта ауылыбыҙҙа ике машина йөрөй ине: береһендә – Мөхәмммәт тигән ағай, икенсеһендә – атайым. Бер осор 3 -4 йыл самаһы ваҡыт ауылда тик атайымдың йөк машинаһы ғына йөрөнө. Оло юлдан Тимергә төшә торған юлға боролоп, аҙ ғына барһаң, бер һаҙмат урын бар. Шул урында атайымдың машинаһы яҙғы, көҙгө бысраҡтарҙа йыш ҡына батып ултыра торғайны. Машинаның батып ултырғанын үҙем дә бер нисә тапҡыр күргәнем булды. Шул урынды хәҙер ауылдаштарым “Хәкимйән батҡан” тип йөрөтә икән. Был урын күптән күтәртелгән, яҡшырған, элекке батҡаҡ ер тип уйламаҫһың да.\nАтайым менән әсәйем беҙҙе тәрбиәләүгә етди ҡараны. Ҡыш көндәрендә рейсҡа йөрөмәгән көндәрҙә кисен атайым һәр беребеҙҙең көндәлектәрен тикшереп сыға. Иң өлкән ағайым Ирек, апайҙарым Зилә. Зәмиә лә, Айнур ҡустым да атай-әсәйҙең йөҙөн ҡыҙартмаҫлыҡ итеп уҡыныҡ. Был саҡта беҙҙән бәләкәс Айһылыу, Гөлсөм һеңлеләрем, Хәлит ҡустым уҡымайҙар ине. Шул ваҡытта бер ата-әсәләр йыйылышында улар ға Почет Грамотаһы биргәндәр. Унда “балаларын яҡшы тәрбиәләгән өсөн бүләкләнә” тип яҙылған ине. Мәктәпте бөткән һәр беребеҙгә: “ Беҙ уҡый алманыҡ, һеҙ уҡығыҙ! Инеүен инһәгеҙ, уҡытырбыҙ”, - тинеләр. Бер ҙә: “Мәктәпте бөттөгөҙ, аҡса эшләгеҙ”, - тимәнеләр.\nАтайымдың бер һабағын йылдар үткәс тә, иҫләп-иҫләп алам.\nЯҙ көнө. Апрель айы булғандыр. Тауҙарҙағы ҡар саҡ ирегән, үләндәр баш ҡалҡытҡан саҡ. Мин башланғыс кластың 2-семе, 3-сөмө класында уҡып йөрөйөм, туғыҙ – ун йәштәрҙәмен. Төштән һуң сәғәт 2-нән уҡыйбыҙ.\nАтайым бер көндө мине иртәнсәк саҡырып алды ла тау башында иген сәсеп йөрөгән ағайҙарҙан соляркамы, маймы алып ҡайтырға ҡушты. Үҙе машинаһын һүтеп һалған. Ҡыҙыу-ҡыҙыу тегеләй-былай йөрөй, ҡайҙалыр барырға ҡабаланалыр. Атайҙар эш ҡушҡанда, беҙҙең төпсөп һорашып тороу ғәҙәтебеҙ бөтөнләй булманы. Эш ҡушылған икән, уны үтәргә генә кәрәк. Киттем атайым тотторған кәнистрҙы һөйрәп тау башына - Тимер арҡаһына. Бына тауҙың яртыһына менеп еттем. Ултырып хәл йыйғанда ауылды күҙәтәм. Унан тағы – алға. Хәҙер ике метр менәм дә ултырам. Тау башына етәрәк, тау ҙа бейегәйҙе. Ҡулымдың хәле бөттөмө, әллә ауылды күҙәтеү менән мауығып киттемме, бер саҡ ҡулымдағы кәнистр ысҡынып китеп, аҫҡа тәгәрәне. Мин артынан йүгерҙем. Ярай ҙа, бер соҡорораҡ урын булған, шунда төшөп ятты теге. Кәнистрҙың тау аҫтына тиклем тәгәрәп китмәүенә ҡыуанып, юлымды дауам итәм. Үҙемсә ҡабаланған булам. Ҡояш ҡыҙҙыра, төш етәлер. Унан уҡырға барырға ла күп ҡалмай. Эстә лә ас бүреләр олой башланы. Тау башына менеп еткәнсе шулай ике -ике сәғәт ярымдай хитланғанмындыр. Менеп еткәс, атайым өйрәткәнсә, техника тауышын тыңлап ҡарайым, бер ниндәй ҙә тауыш ишетелмәй. Шулай ҙа алға барыуымды дауам иттем. Илле метрҙай барғас, техника күҙгә салынды. Бер аҙ барғас, кешеләре лә күренде, ағайҙар төшкө ашҡа туҡтағандар икән. Мине күргәс, улар аптырап китте. Бик яҡын бармай, ҡысҡырып, атайымдың сәләмен еткерҙем. Баш сайҡап, аптырауҙарын дауам итерҙәр ине, мин тағы ла ҡысҡырыбыраҡ:\n• Йә, бирәһегеҙме-юҡмы, миңә ҡайта һалырға кәрәк, мәктәпкә һуңлайым, - тинем. Улар, иҫтәренә килеп, кәрәкле яғыулыҡты тиҙ генә кәнисрға тултырып бирҙеләр. Уларҙа ла, атайымда ла колхоз техникаһы, колхоз яғыулығы, бирмәй ҡайҙа барһындар!\nҠайтҡанда кәнистрҙы тауҙан тәгәрәтәм дә артынан үҙем йүгерәм. Тик ул гел тәгәрәп бармай, йә төпһәгә эләгеп, туҡтай, йә ҡыйыш тәгәрәп китә. Ҡайтып еттем шулай. Атайыма кәнистрҙы тотторғайным, ул эсен асып ҡараны ла бер һүҙ генә әйтте: “Яҡшы!” Мин йүгереп өйгә инеп киттем, мәктәпкә барырға ваҡыт етеп килә!\n...Атайымдың ошо һабағы ғүмерлек булды. Алдыңа маҡсат алғанһың икән, уны, һис шикһеҙ, үтә! Эшләгән эшеңә бер ҡасан да маҡтау көтмә! Ҡасан да күрерҙәр, баһаларҙар.\nАтайым һүҙгә һаран булһа ла, тыштан йыуаш күренһә лә, бик принципиаль кеше. Шофер булып эшләгән сағы ине. Бер көн ул машинаһыҙ ҡайтып инде. Унан машинаһы ҡайҙалығын һорашабыҙ, өндәшмәй. Әсәйемдән белдек: бер түрә сәменә тейерлек һүҙ әйткән дә, атайым, асыуланып, ғариза яҙып, машинаны Яңы Монасипта кәнсә янында ҡалдырып, үҙе йәйәү ҡайтҡан. Шунан һуң оҙаҡ йылдар, ун йылдан артыҡ, малсылыҡта эшләне, башмаҡтар ҡараны. Яҡшы эшләгәне өсөн “Коммунистик хеҙмәт ударнигы” знагы менән бүләкләнде.\nПенсия йәшенә етәрәк, ул тағы шоферлыҡ һөнәренә кире ҡайтты: ауыл автобусына ултырҙы.\nАтайым киң күңелле, йомарт, кеселекле һәм кешелекле кеше булды. Автобуста йөрөгәндә һәр бер кешене көтөп, хәленә инеп, алып бара, алып ҡайта торғайны. Хатта кешеләр араһында: “Хәкимйән ағай шулай кешеләргә изгелек эшләүҙән йәм табалыр”, - тиеүселәр бар ине.


Һөнәре буйынса иң яҡшыһы - Bash.News\nҺөнәре буйынса иң яҡшыһы https://bash.news/news/85957_nre_bujynsa_i_yashyy\nБөгөн Өфөлә республика кимәлендә ойошторолған профессиональ оҫталыҡ бәйгеһе еңеүселәре тәбрикләнде. Хеҙмәт алдынғыларын Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров тәбрикләне.\nЭшсе һөнәрҙәрҙең абруйын күтәреүгә йүнәлтелгән конкурс 2012 йылдан ойошторола. Унда һөнәре буйынса эш урынында хөрмәт ҡаҙанған һәм хеҙмәт стажы өс йылдан да кәм булмаған предприятиелар эшселәре ҡатнаша. Номинацияларҙың береһендә профессиональ белем биреү йорттарында уҡыусы студенттар ҙа үҙ оҫталыҡтарын һынай ала. Был тәү сиратта йәштәр араһында эшсе һөнәрҙәрҙең абруйын күтәреүгә йүнәлтелгән. Республика етәксеһе Радий Хәбиров бүләкләү тантанаһына йыйылыусыларҙы тәбрикләп, тап һеҙ үҙ ҡаҙаныштарығыҙ менән күптәргә, шул иҫәптән яҡындарығыҙға өлгө күрһәтәһегеҙ тип билдәләне.\nРадий Хәбиров, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы: “В уходящем году вы стали лучшими. Показали компетенции, упорство по выбранному мастерству. Вы пример для многих”.\nБыйыл иң яҡшыһы исеме өсөн иретеп-йәбештереүселәр, слесарь-сантехниктар, урман ҡырҡыусылар, ташсылар, ҡымыҙ бешеүселәр һәм кондитерҙар көс һынашты. Йәй башынан ноябргә тиклем атап үтелгән номинациялар буйынса хеҙмәт алдынғылары билдәләнде. Конкурста барлығы 80-дән ашыу ойошманан 116 кеше ҡатнашты. Еңеүселәр дипломдар һәм аҡсалата премиялар менән бүләкләнде.\nГүзәлиә Мәхийәнова, "Иң яҡшы ҡымыҙ бешеүсе" номинацияһында беренсе урын яулаусы: “Шатмын. Республика Башлығынан бындай ҡағыҙ алыу әһәмиәтле. Республика халҡын, ҡунаҡтарҙы тәмле ҡымыҙ менән һыйлаясаҡмын”.\nИҙел Мәхмүтов, "Иң яҡшы урман ҡырҡыусы" номинацияһында беренсе урын яулаусы: “Команда менән 1-се урын яуланыҡ. Награда алыуыма шатмын, бындайға өмөтләнмәгәйнем дә”.


“Алға, Урал аръяғы-2019”\n15 Июль 2019, 19:12\n12 июлдән 14 июлгә тиклем Йылайыр районының Һынташ ауылы янындағы Ситәнбар-Бәләкәй Яманташ тип исемләнгән ерҙә йәштәр фестивале – “Алға, Урал аръяғы-2019” үтте.\nТәүге көндө ойоштороусылар байрам майҙанында һуңғы әҙерләнеү эштәрен тамамлағанда, райондың, күрше райондарҙың иң дәртле йәштәре, ҡыҙҙары-егеттәре фестивалгә теркәлеү үтеп, палаткалар ҡороп, тирә-яҡ һәм үҙҙәре кеүек ял итергә килеүселәр менән таныша торҙолар. Унан инде иң күңеллеһе башланды.\nБокс буйынса Урал Аръяғының асыҡ чемпионаты, футбол, волейбол, күңелле старттар, йыр-моң, Сәғиҙулла Байегет һәм уның ижадташ дуҫтары ҡуйыуында концерт, төҫтәр фестивале, дискотекалар – былар барыһы фестиваль программаһына ингән онотолмаҫлыҡ сағыу саралар. Бынан тыш, һыу инеү, аралашыу, уйын-көлкө, усаҡ янында гитара менән йырҙар – әйтеп тораһы ла түгел!..\n“Алға, Урал аръяғы -2019” йәштәр фестивале ойоштороусылары – Йылайыр районы хакимиәте байрамды юғары кимәлдә үткәреүгә күп көсөн түкте.\nБыл сара тураһында тулы репортажды гәзитебеҙҙең киләһе һанында уҡырһығыҙ.