Роза Ҡобағошова - Журнал Агидель\nБынан ете йыл самаһы элек ҡулыма осраҡлы ғына рәүештә “Мөжәүир хәҙрәт” тип аталған бер китап килеп эләкте. Мөжәүир хәҙрәт тигән данлыҡлы әүлиә булыуын ишетеп белһәм дә, уның тураһында китап барлығын белмәй инем әле. Әйтерһең, күптән эҙләгән нәмәмде таптым – шатлығымдан бер тынала уҡып сыҡтым. Иремдең үлеменән һуң, ҡайғынан арына алмай, һеңгәҙәп йөрөгән сағымда йәнемә дауа булды ул. “Шул тиклем киң ҡөҙрәт эйәһе тураһында кем яҙырға йөрьәт итте икән?” – тигән уй килде башыма. Китаптың тышлығында Лира Әхмәт-Яҡшыбаева тип яҙылғайны. Автор ваҡиғаларҙы шундай оҫта итеп һүрәтләгән, әйтерһең дә, Мөжәүир хәҙрәттең үҙен белеп-күреп, янында йөрөгән! Уҡығандарымдан бер нисә көн әҫәрләнеп йөрөнөм. Һуҡырҙарҙың күҙен асыр, аяҡтан яҙғандарҙы аяҡҡа баҫтырыр көскә эйә булған әүлиә тураһында ошондай китап барлығын башҡалар ҙа белһен әле тип, уны туғандарыма, таныштарыма уҡыттым.\nБер аҙ ваҡыт үткәс, ошо уҡ авторҙың “Халҡыбыҙ изгеләре” тигән китабын күреп ҡалдым. Уныһын да танһығым ҡанғансы ҡат-ҡат уҡыным. Хәҙер инде Лира Яҡшыбаеваның яңынан-яңы китаптарын көтөп ала башланым. Ә улар оҙаҡ көттөрмәне – “Ғабдулла Сәйди”, “Табын әүлиәһе”, “Зәйнулла ишан”, “Ҡанатлы баһадир”, “Вәрәҙекүл аҡсарлағы”, “Һынауҙарҙан туҡылған яҙмыш”, “Бөтәбеҙгә бер Ер шары”, “Аллаһ йортонда ҡунаҡта”, “Ашҡаҙар вальсы” повестары һ.б. донъя күрә торҙо. Китап магазиндарында, китапханаларҙа тап килтергән һайын береһен дә ҡалдырмай уҡып барҙым. Тәү ҡарашҡа ябай ғына тойолған ошо әҫәрҙәр аша үҙемә күпме фәһем, рухи аҙыҡ, йәшәүгә көс алдым!\nХәҙер инде мин әҙибәнең әҫәрҙәре менән генә түгел, үҙе менән дә яҡшы танышмын. Хәйер, бер мин генәме һуң?! Әҙәбиәткә үҙ юлы, үҙ алымы, үҙенең әйтер һүҙе, яңы темалары булған талантлы яҙыусыны хәҙер белмәгән, ишетмәгән кеше һирәктер.\nЛира Яҡшыбаева һөнәре буйынса педагог. Был хаҡта ишеткәнебеҙ бар: йыш ҡына кеше тормошондағы һынылышҡа ниндәй ҙә булһа фажиғәле хәл-ваҡиға сәбәпсе була. Утыҙ дүрт йыл уҡытыусы булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан осорҙа ғына ул ауыр ҡайғыларға юлыға: улы үлеп китә, күп тә үтмәй ирен юғалта. Ҡайғы-хәсрәттән албырғап ҡайҙа барып бәрелергә белмәй йөрөгәндә ул, үҙе лә һиҙмәҫтән, ҡулына ҡәләм ала. “Тормошомда ошо тетрәндергес ваҡиғалар булмаһа, бәлки, бөтөнләй яҙыша башламаған да булыр инем”, – ти яҙыусы. Педагогик хеҙмәт ветеранының тәүге әҫәре – “Бәхетең үҙең менән” повесы мәғариф өлкәһендә ҙур танылыу таба һәм мәктәп программаһы дәреслектәренә индерелә. Билдәле ғалим, профессор Рафаэль Аҙнағолов “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналында (2013 йыл, 2 – 3-сө һандар) “Бәхетең үҙең менән” повесы хаҡында ошолай тип яҙып сыға: “Был әҫәр башҡорт әҙәбиәтендә үҙенә күрә бер сенсация, тарихи ваҡиға булды. Ниһайәт, уҡытыусылар тураһында һоҡланып уҡырлыҡ повесть барлыҡҡа килде. Был әҫәре менән Лира Яҡшыбаева мәғариф системаһындағы етди проблемаларҙы күтәрҙе. Бындай әҫәрҙәр һирәк тыуа. Минең ҡарашымса, ул дәүләт баһаһына лайыҡ”.\nӘҙәбиәткә бай тормош тәжрибәһе туплап килгән яҙыусы, әҫәрҙәренең йылы ҡабул ителеүен күреп, яңынан-яңы темаларға тотона. Уның “Һылыу ҡарағас” исемле китабы ла ошо йылдарҙа донъя күрә.\nБер мәлде Лира төшөндә ун ике әүлиәне күрә: “Сәллә кейгән аҡ һаҡаллы олпат-олпат бабайҙар, түңәрәк яһап теҙелеп ултырғандар ҙа: “Беҙҙең турала яҙ!” – тип өндәшәләр һәм, имеш, үҙҙәренең ғәмәл дәфтәрҙәрен тапшыралар. Был хикмәтле төштән һуң ул бик күп ваҡыт уйланып йөрөй. Әүлиәләргә булған ҡыҙыҡһыныу Мөжәүир хәҙрәттән башлана. Беренсе китабы (“Мөжәүир хәҙрәт. Бәйән”.) 2004 йылда донъя күрә. Үҙенең әҙәм ышанмаҫлыҡ кәрәмәттәре, әүлиәлеге менән тирә-яҡта ғына түгел, сит өлкәләрҙә лә дан тотҡан Мөжәүир хәҙрәт тураһындағы китап тиҙ арала танылыу яулай. Бер-бер артлы икенсе һәм өсөнсө китаптары – “Хәтирәләр”, “Кәрәмәттәр” донъя күрә. Халыҡ һорауы буйынса, авторға уны руссаға, татарсаға ла әйләндереп, ҡат-ҡат баҫтырып сығарырға тура килә – тиражы 27 меңгә барып етә. Ғабдулла Сәйди, Табын әүлиәһе, Зәйнулла ишан һәм башҡа ишандар тураһындағы повестары китап булып сыға.\nКешеләр әүлиәләр тураһындағы китаптарҙың тылсым көсө барлығына ышана. Был хаҡта күп тапҡырҙар ишетергә тура килде. Кемдәрҙер, ҡат-ҡат уҡыған һайын йәненә, тәненә дауа ала. Бәғзе берәүҙәр иһә йоҡлағанда баш аҫтына һалып ята. Ҡәҙерләп, изге Ҡөрьән китабы менән бер кәштәгә ҡуялар. Мең-мең рәхмәттәр уҡып авторҙың үҙенә шылтыраталар. Әҙибә иһә: “Ошо китаптарҙы яҙыу миңә, моғайын, юғарынан ҡушылғандыр, – ти. – Ул әүлиәләрҙең үҙҙәрен бер ҡасан да күргәнем булмаһа ла уларҙың үткән тормош юлдары ап-асыҡ булып күҙ алдыма баҫа. Минең уйлауымса, ижадыма әүлиәләрҙең рухы ярҙам итәлер”.\nИншаллаһ, серле төшкә ингән ун ике әүлиәнең хәҙер туғыҙы тураһында яҙылған да инде. Бөйөк заттар, әүлиәләр хаҡында яҙыр өсөн үҙеңә камиллашырға кәрәк. Ул, Ислам диненең төп талаптарын үтәү маҡсатында хаж ҡылып ҡайтҡандан һуң, “Аллаһ йортонда ҡунаҡта” китабын яҙа. Сәғүд Ғәрәбстанының Джиддә ҡалаһында кеше ҡулы тотоп торған Ер шары һәйкәлен күреп, хайран ҡала. Әҙибә Ер шарының яҙмышы Кешелек ҡулында булыуы хаҡында уйлана башлай. Ошо тәьҫораттар һөҙөмтәһендә “Бөтәбеҙгә бер Ер шары” повесын яҙырға тотона. Әҫәр шул тиклем йылы ҡабул ителә – 2014 йылда “Йыл китабы” тип таныла. 2017 йыл Рәсәйҙә “Тәбиғәтте һаҡлау йылы” тип иғлан ителде. Был әҫәр үҙенең актуаллеге һәм әһәмиәте менән мәғариф өлкәһендә генә түгел, БР Тәбиғәт министрлығының да иғтибар үҙәгендә.\nДонъяны иман ҡотҡарыр\nЯҙыусының геройҙары – халҡыбыҙҙың арҡа һөйәге булырҙай арҙаҡлы шәхестәр. Уның ижадында Мөжәүир хәҙрәт, Ғабдулла Сәйди, Зәйнулла ишан, Сабир хәҙрәт, Әбйәлил ишан, Сибәғәтулла ишан, Ғәлиәкбәр ишан кеүек әүлиәләребеҙ менән бер рәттән, башҡорт телен фән кимәленә күтәргән бөйөк ғалим, 50-ләгән тел белгән полиглот Жәлил Кейекбаев (“Һынауҙарҙан туҡылған яҙмыш”), ҡаһарман яҡташыбыҙ, Совет дәүеренең һуңғы геройы (93 йәшендә донъя ҡуйҙы), Советтар Союзы Геройы летчик Ҡотдос Латипов (“Ҡанатлы баһадир”), Социалистик Хеҙмәт Геройы Фахразый Таһиров (“Вәрәҙекүл аҡсарлағы”) кеүек ил ағалары урын алған. Донъяны эскелек, эшһеҙлек, аҡсаға табыныу, битарафлыҡ кеүек яман күренештәр баҫып алған заманда, бындай әҫәрҙәрҙең тәрбиәүи әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Тап ошо әҫәрҙәр мәктәп программаһына индерелһен һәм йәш быуын халҡыбыҙҙың ғорурлығы булған геройҙарҙан йәшәргә өйрәнһен ине!\nӘйткәндәй, әҙибәнең балалар өсөн яҙылған “Исемем Салауат булһын” тигән китабындағы хикәйәләр дәреслектәргә индерелгән. Радионан да йыш уҡыйҙар.\nҺәр яҙыусы әҙәбиәткә үҙ йөҙө, әйтер һүҙе менән килергә тейеш. Лира Яҡшыбаева иһә әүлиәләр тураһында яҙыуы менән башҡорт әҙәбиәтенә яңылыҡ алып килде. Әҙибәнең әҫәрҙәре ҡалыплашҡан сюжет, кульминацияға ҡоролмаған, геройҙары уйлап сығарылған персонаждар түгел, ә ысынбарлыҡта булған, беҙҙең арала йәшәгән кешеләр. Шуға күрә яҙыусы ниндәй ҙә булһа шәхес тураһында яҙғанда, уның йәшәү рәүешен, тормошон ғына түгел, хатта һөнәрен дә ныҡлы өйрәнә. Тарихи шәхестең халыҡҡа билдәле булмаған яҡтарын, тормошон төрлө яҡлап асыу өсөн яҙыласаҡ герой тураһында мәғлүмәттәр тупларға, документтарҙы юллап архивтарҙа ҡаҙынырға, шәхесте белгән кешеләрҙән һорашырға тура килә. “Мин әҫәрҙәремде документтарға таянып, архив материалдарын йыйып, халыҡтан мәғлүмәттәр туплап яҙам. Уҡымлы итер өсөн художестволы алым ҡулланам. Шуға күрә улар әҙәби-нәфис-документаль жанрға ҡарай”, – ти яҙыусы. Етди темаларға мөрәжәғәт итеү менән бергә, яҙыусы сатира-юмор темаһын да урап үтмәй. Оҙаҡламай уның “Кәләш күҙләгәндә” тигән китабы донъя күрергә тора.\nХалыҡ тарафынан йылы ҡабул ителһә лә, әҙибәнең ижады әлегә ғалимдар тарафынан аҙ өйрәнелгән. Шулай ҙа, иң мөһиме, яҙыусының яҙғандары бөгөнгө көн талабына тап килә. Кешелек донъяһы өсөн иң мөһим мәсьәлә – Ер шарын һаҡлау проблемаһын күтәреп сығыуы ла әҙибәнең ижадта ҡыйыулығын раҫлай. Күҙ алдында һыуҙар ҡорой, ерҙәр убыла, тотош дәүләттәр, ҡалалар һыу аҫтында ҡала – был хәл хәҙер бөтә халыҡты, айырыуса, ғалимдарҙы, академиктарҙы борсой. 2017 йыл – Рәсәйҙә Тәбиғәтте һаҡлау йылы тип иғлан ителде. Лира Яҡшыбаева экология темаһын (“Бөтәбеҙгә бер Ер шары”) 2012 йылда уҡ күтәреп сыҡты. Яҙыусының “Аллаһ йортонда ҡунаҡта” китабына ингән “Һыу ҡәҙере” очеркы ла тап ошо көнүҙәк мәсьәләгә арналған.\nЯҙыусының ижадында әүлиәләр темаһы айырым урын алып тора. “Әүлиәләр тураһында яҙыр өсөн уларҙың рухи кимәлен, күңел торошон аңлау кәрәк, – ти әҙибә. – Әҫәрҙәремде яҙғанда билдәле теолог, академик Илшат Насировтың, БР Фәндәр академияһы өлкән хеҙмәткәре Марсель Фаршатовтың ғилми хеҙмәттәре суфизмдың асылын аңларға ярҙам итте. Америка Ҡушма Штаттарының Калифорния штаты университеты ғалимы, профессор Хәмит Алғар һәм Кипр шәйехе мәүләнә Мөхәммәд Назим әл-Хакканиҙың яҙғандарын иғтибар менән уҡып сыҡтым. Улар ҙа суфыйҙарҙың иң мөһим эше – Ер шарын һаҡлау, тигән фекерҙә. Ер шарының яҙмышы кешелек донъяһының иманына бәйле, ти улар. Иманлы булыуҙың иң юғары кимәле – хәҡиҡәт. Был инде күңелдең Аллаһ менән тоташыуы.\nКипр шәйехе әйтеүенсә, Йыһандың именлеге һағында ҡырҡ әүлиә тора. Зәйнулла ишан – ошо Ҡотоп йыһан (полюс Вселенной) әүлиәләре араһында. Ҡотоп заман әүлиәләре үҙе йәшәгән заман өсөн яуаплы булһа, Ҡотоп йыһан әүлиәләре иһә тотош галактикалағы тәртип өсөн яуаплы эш башҡара. Әҙибә бына ошо тәғлимәтте тәрәнтен өйрәнеп, теологтарҙың хеҙмәттәренә нигеҙләнеп, ошоларҙың барыһын художестволы алым менән аңлата.\nӘүлиәләребеҙҙе күтәреү – халҡыбыҙҙы күтәреү, халҡыбыҙҙың рухи үҫеше өсөн кәрәк. Ошо урында кешеләрҙең Лира Яҡшыбаеваның әүлиәләр тураһындағы китаптарын уҡып, ғорурланып һөйләгәнен иҫкә төшөрөп үтеү урынлы булыр. “Быға тиклем изгеләр урыҫтарҙа, йәки башҡа милләттәрҙә генә булған икән тип уйлай инем, беҙҙең халыҡтан да күпме бөйөк изгеләр сыҡҡан!” – тигәнерәк һүҙҙәр ишеткәнем бар.\nЛира Яҡшыбаеваның китаптары халыҡтың аңына тәьҫир итеп, халыҡты тәрбиәләй. Кемдер эскелекте ташлай, кемдәрҙер тәүбәһенә ҡайтып, намаҙға баҫа. Әүлиәлекте, зирәк зиһен, төпкөл аңды Аллаһы Тәғәлә һәр бәндәһенә лә бирмәй. Әйтәйек, ваҡыт аша күреү, бер үк ваҡытта бер нисә урында була алыу һәләте, кешенең уйын белеү һайлам заттарға ғына биреләлер, ти әҙибә. Ошо урында Мөжәүир хәҙрәттең кәрәмәттәренә туҡталып үтәйек. Бағымсылыҡ менән бергә уның әүлиәлек, алдан күреү һәләте лә хайран ҡалырлыҡ булған. Бөйөк Ватан һуғышы башланырын ярты йыл алдан белеп: “Минең әйткәндәрҙе, зинһар, Сталинға еткерегеҙ”, – тип ялбарған. Совет заманында әүлиәнең һүҙенә ҡолаҡ һалыу урынына яуыз дошман, хөсөт таратыусы тигән мөһөр тағып, үҙен ҡулға алалар һәм атырға хөкөм итәләр. Әммә илаһи ҡөҙрәт эйәһе Аллаһ ярҙамы менән иҫән ҡала. Мөжәүир хәҙрәт алдан әшкәрткәнсә, ҡанлы һуғыш миллиондарса совет кешеһенең ғүмерен алып китә. Әүлиә төрмәлә дүрт йыл ултырғандан һуң, ғәйепһеҙлеге иҫбатланып, азат ителә. Йәнә бер хикмәте. 1943 йылда була был хәл. Сибай карьеры эргәһендә аҙна буйы бер туҡтамай ямғыр яуа. Туфан ҡалҡмағайы тип, ҡурҡа башлаған кешеләр, аптырағандың көнөнән, Мөжәүир хәҙрәтте саҡырып килтерә. Шул саҡ мөғжизә була: шахта хеҙмәткәрҙәренең күҙ алдында ҡойоп яуған ямғырҙы туҡтата. Ошо хәлдән һуң уның илаһи ҡөҙрәтенә ышанмай йөрөгәндәр ҙә телһеҙ ҡала.\nӘүлиәләр тураһында яҙыр өсөн улар кимәлен аңлау кәрәк, ти әҙибә. Лира Яҡшыбаеваның Зәйнулла ишан тураһындағы “Хәҡиҡәт баҫҡысына үрләгәндә”, “Хәҡиҡәттән – мәңгелеккә” әҫәрҙәре бигерәк тә тәрән уйға һала. Зәйнулла ишандың диндәге роле баһалап бөткөһөҙ. Ул Мөхәммәт пәйғәмбәрҙән килгән Нәҡшбәндиә тәриҡәте силсиләһенең 33-сө быуынында тора. Силсилә иһә суфыйсылыҡтың алтын сылбыры. Унда Аллаһынан бирелгән төпкөл аҡыл, зирәк аң, сер ғилеме һалынған. Бындай ғилемде уҡып ҡына алып булмай. Ул – шәжәрә һымаҡ быуындан-быуынға тапшырыла килгән генеалогик һыҙыҡ, тип аңлата теологтар.\nЗәйнулла Ишан Хужәхмәт Йәсәүи тәғлимәтенә таянып уҡытҡан. “Ҡараңғылыҡ таң алдынан ҡуйыра. Төн артынан көн килә!” – ул ошо һүҙҙәрҙе ҡабатларға яратҡан. Ошонан сығып, әүлиә халҡыбыҙҙы яҡты киләсәк көтә, тип әйтергә теләгән. Йәғни, яҡшылыҡ яманлыҡты еңеп сыға. Тик бының өсөн беҙ иман юлына баҫырға тейешбеҙ. Ер йөҙөндә гармония, ыңғай күренештәр булғанда ғына беҙ бәхетле тормошҡа ирешә аласаҡбыҙ. Беҙҙең бурысыбыҙ – Аллаһы Тәғәләнән һорап, үҙебеҙҙең ғәмәлдәребеҙ менән Ер шарын хәүеф-хәтәрҙән ҡотҡарып ҡалыу. Ер йөҙөн ана шул бәлә-ҡазаларҙан ҡурсалап тороусы заттар – әүлиәләр. Яҙыусы шуны аңлатырға тырыша.\nЛира Яҡшыбаеваның әүлиәләр хаҡындағы китаптарының тышында лотос сәскәһе төшөрөлгән. Был эмблема нимәне аңлата, тигән һорауыма әҙибә ошолай тип яуап бирҙе: “Байраҡ, гимн, значок – быларҙың барыһына ла сер идеяһы һалынған, символик мәғәнәгә эйә. Әйтәйек, башҡорттарҙа ҡурай сәскәһе дуҫлыҡ, туғанлыҡ төшөнсәһен бирә. Лотос сәскәһе – суфыйҙарҙың символы. Ул сафлыҡты, бәхетте, Ер шарының мәңгелек икәнлеген һынландыра, элеккене, бөгөнгөнө һәм киләсәкте тоташтырып тороусы, үлемһеҙлек, мәңгелек төшөнсәһен һынландырыусы символ. Һаҙлыҡта үҫеп сығып, батҡаҡтан таҙарынып, ап-аҡ нур сәсеп, көнгә баҡҡан лотос һымаҡ, әүлиәләр ҙә хаҡиҡәт баҫҡысына үрләгәндә һынауҙар үтеп таҙарына. Шуға ла мин уны ижадыма символ итеп алдым.\nҘур шәхестәрҙең барыһы ла ауыр һынауҙарға дусар була. Барлыҡ ҡаршылыҡтарҙы үтеп сыҡҡандан һуң ғына улар камиллыҡҡа өлгәшә һәм Аллаһтың һөйөклө бәндәләренә әүерелә. Яҙыусының әҫәрҙәрендә лә реаль кешеләр күпме һынауҙар үткән... Мөжәүир хәҙрәт, Зәйнулла ишан кеүек илаһи ҡөҙрәткә эйә шәхестәр төрмәләрҙә ултырып иман ныҡлығына һынауҙар үтә. Ғабдулла Сәйди ҙә бала саҡтан үкһеҙ етем ҡала. Аллаһы Тәғәләнең ҡөҙрәте менән ул бик көслө сер ғилеменә эйә була. Ә Жәлил Кейекбаев, халҡыбыҙҙың тәүге фән ғилеме докторы, үҙе иҫән саҡта китаптарын сығара алмай яфалана. Әммә был ҡаршылыҡтар, һынауҙар уларҙы ҡаҡшата алмай, бары сыныҡтыра ғына.\nНисек яҙаһың – шулай йәшә,\nнисек йәшәйһең – шулай яҙ!\nЯҙыусының әүҙемлегенә, егәрлелегенә хайран ҡалырлыҡ. “Әле Шәмиғол хәлфәнең тормошон өйрәнә башланым”, – тип киләсәккә пландары менән уртаҡлашты әҙибә. – Уның ҡырҡ йыл ғүмере Бохарала үткән тип ишеткәйнем. Ошо ишеткәндәремде документаль яҡтан дәлилләү өсөн, быйыл ғинуар айында Бохараға барып, Шәмиғол хәлфә уҡыған мәҙрәсәләрҙән уның тураһында мәғлүмәттәр йыйып ҡайттым. Ысынлап та, Шәмиғол хәлфә унда ун ике йәшенән йәшәгән, мәҙрәсәлә уҡыған, аҙаҡ үҙе мәҙрәсә тотоп, шәкерттәр уҡытҡан. Ун йыл рәттән ханакала хәлүәтлектә ултырған. Өйләнеп, шунда төпләнгән, бер ҡыҙы булған. Ҡатыны ла, ҡыҙы ла үлгәс, илле йәштәрҙән һуң Башҡортостанға ҡайтып, ҡалған ғүмерен тыуған ауылында үткәрә. Өйләнә, улдары тыуа. Кешеләрҙе дауалай, уҡыта. Дауалау көсөнә эйә булған улы Нурулла хәҙрәттең исеме лә – халыҡ телендә. Иншаллаһ, берәй йылдан был китапты ла ҡулыбыҙға алырбыҙ, тип уйлайым.\n“Әҙәби әҫәрҙең асылын шунда күрәм: ул тәрбиәүи булырға тейеш, – тип аңлата педагог-әҙибә. – Яҙғандарың кешегә ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға көс бирергә, алдағы көндәргә ышаныс тәрбиәләргә тейеш. “Нисек яҙаһың – шулай йәшә, нисек йәшәйһең – шулай яҙ!” – ошо оран-өндәмәне ул тормош девизы итеп алған. Аллаһы биргән ғүмерҙе лайыҡлы йәшәп үткәреү – әҙибәнең әҫәрҙәренә, илаһи символ һымаҡ, шундай идея һалынған.\nЯҙыусының ижадына байҡау яһағандан һуң, ошо тиклем ҙур эштәр башҡарып та, хеҙмәттәре тейешенсә баһаланмағанлығы аптырашта ҡалдырҙы. Әммә Лира Миңләхмәт ҡыҙының быға әллә ни иҫе китеп бармай: “Мәңгелек донъяла беҙ награданы түгел, иманыбыҙҙы юлдаш итәбеҙ. Динебеҙ Аллаһ ризалығы өсөн ғәмәл ҡылырға өйрәтә. Бәндә ҙурлауы мөһим түгел, беҙҙе Аллаһ үҙе ҙурлаһын! Иң мөһиме, бөтәбеҙгә бер Ер шары, беҙ уны һаҡларға тейешбеҙ”, – ти. Хәйер, яҙған әҫәрҙәре менән ул үҙенә күптән һәйкәл ҡойған. Сөнки уның яҙғандарын йөҙ йыл үткәс тә уҡыясаҡтар. Тимәк, ул халыҡ педагогы тигән исемгә лайыҡ. Ә халыҡ һөйөүенән дә юғарыраҡ баһаның булыуы мөмкинме һуң?!


Материалы за Апрель 2008 года » Страница 6 » Архив газеты "Йәшлек"\nҠарағайға ҡарап тал үҫер, хеҙмәтеңә ҡарап дан үҫер.\nУңған бал ҡорттары Яңылыҡтар » Конкурстар\nЙәйге салт аяҙ эҫе көн. Иртә булhа ла, ҡояш ҡыҙҙырырға тотонған. Эштәр менән булышырға бынан да матур көн таба алмаҫhың кеүек. Шуғалыр ҙа hәр кем үҙ эше менән мәшғүл.\nБына Айнур ҙа умарталыҡта эшләүсе атаhы янына килде.\n– Ә-ә-ә, килдеңдәме ни? – тине Айрат ағай улына.\n– Килдем. Атай, бал ҡорттары бигерәк эшсән, тырыш, эйе бит? – тип hоҡланды малай.\n– Дөрөҫ әйтәhең, улым. Умарталыҡта башҡарыла торған бөтә эштәр ҙә ҡорттарға бүлеп бирелгән ул. Иртәнсәк, ҡояш йылыта башлағас та, бал йыйыусы ҡорттар яланға оса. Эшhөйәр нәҙекәйбилдәр сәскәнән-сәскәгә ҡунып, татлы бал йыя. Шуға ла сәскә атыусы үҫемлектәр – бал ҡорттары өсөн йәшәү сығанағы! – тип йылмайҙы Айрат ағай улына.\n– Әйҙә, улым, баллап сәй эсеп алайыҡ. Йәнгә дауа бит ул бал. Башҡорт балының даны бөтә илгә билдәле. Францияла үткәрелгән Бөтә донъя күргәҙмәhендә башҡорт балы алтын миҙалға лайыҡ булды бит.\nКонкурс дауам итә Яңылыҡтар » Конкурстар\nЙәшлек гәзите мөхәрририәте Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге дәүләт учреждениеһы менән берлектә мәктәп уҡыусылары араһында Умартасылыҡ – Башҡортостан биҙәге тип аталған өр-яңы конкурс иғлан иткәйне. Конкурстың ике этаптан тороуын, тәүгеһенең Ижади эш тип аталыуын иҫегеҙгә төшөрәбеҙ. Умартасылыҡ, бал ҡорттарына арналған ижади эштәр редакциябыҙға килә башланы ла инде. Эштәр әүәлгесә түбәндәге жанрҙарҙа ҡабул ителә:\n– шиғыр, хикәйә, әкиәт йә инша;\n– ҡыҫҡа сәхнә әҫәрҙәре (кимәле сикләнмәй);\n– һүрәт (альбом битендә, жанры сикләнмәй);\n– фотолар (цифрлы фотоаппаратта төшөрөлгән һәм сифатлы булыуы мотлаҡ).\nҺәр жанр буйынса айырым еңеүселәр билдәләнәсәк. Шулай итеп, тәүге этап ижади эштәрҙән тора. Икенсе этап Викторина тип атала, тимәк, уҡыусылар умартасылыҡҡа бәйле һорауҙарға яуап бирергә тейеш. Һорауҙар һуңғараҡ гәзитебеҙ битендә донъя күрәсәк.\nКонкурста ҡатнашыусыларҙың эштәре йәш кимәленән сығып баһалана. Шуға ла беҙ уларҙы төркөмдәргә бүлеп билдәләргә ҡарар иттек: 1-се төркөмдә 1 – 4-се синыфтар, 2-се төркөмдә 5 – 8-се синыф һәм 3-сө төркөмдә 9 – 11-се синыф уҡыусылары һынау тотасаҡ. Хатҡа ҡушып үҙегеҙ тураһында ҡыҫҡаса белешмә (тулы исем-шәрифегеҙ, нисә йәштә, синыфта, ниндәй район, ауылдан, мәктәптән булыуығыҙ) яҙып ебәреүегеҙ ҙә һорала.\nЕңеүселәрҙе бик шәп иҫтәлекле бүләктәр көтә һәм иң шәп тип табылған ижади эштәр төҙөләсәк дәреслектә донъя күрәсәк.\nЯңылыҡ – ул онотолған иҫкелек Башҡортостан » Милли проекттар\nАрхангел районының Тирәкле урта мәктәбендә «Умартасылыҡ нигеҙҙәре» дәрестәрен «Технология» фәне уҡытыусыhы Фаяз Баhауетдинов ең hыҙғанып алып бара. Уның тырышлығы менән «Умартасылыҡ» кабинеты зауыҡлы йыhазландырылған: күргәҙмә-әсбап плакаттарҙан тыш, бында уҡыусыларҙың практик күнекмәләр атҡарыу барышын hынландырған видеофильм да бар. Ә инде уҡыусылар тарафынан эшләнгән ҡорамалдарҙың киләсәктә халҡыбыҙҙың боронғо кәсебе солоҡсолоҡто данлаған музейға нигеҙ булырына өмөт ҙур\nҮҙебеҙҙең ҡыҙҙар! Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nБЕҘ, Мәскәүҙә йәшәүсе башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары, бына 20 йылдан ашыу яҡташтарыбыҙ менән ҡатнашып, аралашып, туғандар кеүек татыу йәшәйбеҙ. Гүзәл зат вәкилдәре араhынан Мәскәүҙә иң ололарының береhе – Флүрә Хәй ҡыҙы Абдуллина. Ул сығышы менән Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылынан. Оҙаҡ йылдар табип булып эшләне, хәҙер хаҡлы ялда. Бәхетен тырыш хеҙмәттә тапҡан был уңған ханым ике ҡыҙын тәрбиәләп, юғары белем бирергә бик ҙур көс hалды, әле балаларына ейәндәрен аяҡҡа баҫтырырға ярҙам итә. Ул ғынамы ни, ҡатын-ҡыҙҙың эше өйҙә, баҡсала етерлек. Флүрә апайға hоҡланырлыҡ: ул күркәм ғаиләhендә хәстәрлекле әсәй, өләсәй генә түгел, аҡыллы, баҫалҡы ҡатын да. Халыҡта әйтелгәнсә: «Ирҙе ир иткән дә, хур иткән дә – ҡатын». Бына был әйтем Флүрә апайға тура килгәндәй. Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән иренә ярҙам итеп, кәңәш биреп, таяныс булып йәшәй ул. Флүрә апайға оҙон ғүмер, бәхет теләйбеҙ, hәр ваҡыт бөтә ҡатын-ҡыҙҙарға ла өлгө булып йәшәhен!\nЯуҙар тынмаҫ тауҙар Сәйәсәт\ni]«Кавказ – Ерҙең усындағы утлы\nЕр йөҙөндә тауҙар бихисап, әммә күңелебеҙ ниңәлер һәр саҡ Кавказ яғына тартыла ла тора. Әүәлге замандарҙа ата-бабаларыбыҙ, батша армияһында хеҙмәттә булғанда шул тауҙар аша Персияға, Төркиәгә ҡаршы походтар менән барып та йөрөгән бит. Аҙағыраҡ, бындағы тиҫтәләрсә телле ҡәүем Рәсәй дәүләтенә бер-бер артлы ҡушылып, Кавказ империяның ҡәҙимге провинцияһына әүерелгәс, тауҙарҙан урғылып сығыусы минераль һыуҙарҙа, саф һауала, диңгеҙ буйында шифа алырға халыҡ күпләп йөрөй башлаған. Шул уҡ ваҡытта Кавказды ғәрәптәр Ҡаф тауы тип тә атаған һәм халыҡ хөрәфәттәре буйынса, башҡорт, татар Кавказды донъя сигендә ятҡан, аръяғында дейеүҙәр ен-бәрейҙәр генә йәшәгән харап бейек тауҙар тип күҙ алдына килтергән.\nШәхси хужалыҡ Яңылыҡтар » Хаттар яҙҙым\nҠаланан ситтә урынлашҡан йорт-ҡуралар, тәғәйенләнештәренә ярашлы, бер нисә төргә бүленә: индивидуаль торлаҡ төҙөү өсөн, шәхси хужалыҡ алып барыу өсөн, дача һәм баҡса участкалары.\nБыға тиклем ер участкаларының бөтә төрҙәрендә лә йорт төҙөп, даими йәшәргә мөмкин булһа ла, баҡса участкаларында «прописка» алырға ярамай ине. Кешеләр йыл әйләнәһенә баҡса йорттарында йәшәгән осраҡта ла унда теркәлә алманы, ҡыҫҡаһы, баҡса йортонан башҡа йәшәргә урыны булмағандар асарбаҡ хәлендә көн итте. Баҡса йорттары менән дачалар араһындағы айырманы ябай кешеләр генә түгел, Федераль миграция хеҙмәтендә лә аңлата алмайҙар, шулай ҙа, закон буйынса, дачаларҙа даими йәшәргә мөмкин ине, ә баҡса участкаларында – юҡ.\nБуласаҡ юристар көс һынашты Яңылыҡтар » Конкурстар\nОлимпиаданың йомғаҡлау тантанаһы Башҡорт дәүләт филармонияһында үтте. Еңеүселәрҙе һәм номинанттарҙы тәбрикләргә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, мәғариф министры Зиннәт Аллаяров, БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Барый Кинйәғоловтар килде. Иң беренсе еңеүселәр төрлө номинациялар буйынса билдәләнде. Әйтергә кәрәк, етди һынауҙа Башҡортостан командаһы үҙен лайыҡлы күрһәтә алды. 9-сы синыф уҡыусыһы Айгөл Хөсәйенова менән 10-сы синыф уҡыусыһы Регина Ишмановалар II Бөтә Рәсәй олимпиадаһының 2-се дәрәжә дипломына һәм көмөш миҙалға лайыҡ булды. 9-сы синыф уҡыусыһы Анна Семенищева, 10-сы синыф уҡыусылары Динара Йәләлетдинова менән Диана Ғәлләмовалар өсөнсө урын яуланы. Ә Белорет ҡалаһының 17-се гимназияһынан 11-се синыф уҡыусыһы Элина Әҙелгәрәева алтын миҙалға лайыҡ булды.


Йондоҙнамә (25 сентябрь – 1 октябрь) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (25 сентябрь – 1 октябрь)\n25.09.2017 Йондоҙнамә (25 сентябрь – 1 октябрь)\nБыл арала йондоҙҙар иғтибарығыҙҙы өй-йорт тирәһенә йүнәлтергә ҡуша. Тамамланмаған эштәрегеҙ барҙыр, моғайын. Сығымдарығыҙ булыр, ләкин аҡсағыҙҙы йәлләмәгеҙ. Аҙна йомғаҡтары менән мотлаҡ ҡәнәғәт ҡалырһығыҙ. Ыңғай хәбәрҙәр килеп торор.\nАҙна барышында уҡып йөрөгән һәм белемен арттырыу менән мәшғүл булғандар уңыр. Фән һәм ижад менән булыусыларҙа яңы өмөтлө фекерҙәр тыуыр. Шулай ҙа бәғзеләрҙең шәхси тормошонда ҡыйынлыҡтарға осрауы бар.\nҺуңғы хәл-ваҡиғаларҙан тейешле һығымта яһарға тырышығыҙ. Бында үҙегеҙҙең хаталар ҙа бар кеүек. Элекке бәйләнештәр ҙә ҡамасаулай башланы шикелле. Был турала етди уйланырға ваҡыттыр. Йомала уяу булығыҙ, кемдер шикле тәҡдим менән мөрәжәғәт итер.\nАҙна араһында йорт, ғаилә мәсьәләләре тәүге урынға сығыр, моғайын. Ҡайһы бер туғандарығыҙ, яҡындарығыҙ менән аралашыу ике яҡҡа ла файҙалы буласаҡ. Иң мөһим ваҡиғалар шаршамбыға тура килер. Уларға алдан әҙерләнеүегеҙ зыян итмәҫ.\nКүптәр был арала килемдәрен арттыра алыр. Бәғзеләрҙең электән хыялланып йөрөгән әйберҙәрен һатып алырға мөмкинлеге булыр. Бөтә эшегеҙ ҙә һәйбәт барыр. Яҡындағы маҡсатығыҙ тураһында һөйләмәҫкә тырышығыҙ.\nАҙналағы ваҡиғаларҙың тормошоғоҙға бер аҙ буталсыҡ индереүе ихтимал. Был бигерәк тә шишәмбегә һәм шаршамбыға ҡағыла. Һәр хәлдә ашыҡмай ғына, алдан уйлап эш итеүегеҙ дөрөҫ булыр.\nТөп эшегеҙҙә барыһы ла һәйбәт бара һымаҡ. Етәкселәр ҙә һеҙҙән ҡәнәғәт, буғай. Эш урынын алмаштырырға теләгәндәр был арала мотлаҡ уңыр. Осраҡлы ғына ишеткән яңылыҡты башҡаларға еткерергә кәңәш ителмәй. Аҙна аҙағында яҡындарығыҙ менән аралашыуҙа ҡытыршылыҡтар килеп сығыр.\nМатди хәлегеҙ менән ҡәнәғәт булырһығыҙ. Аҡса төрлө урындан даими килеп торор. Бар көндәр ҙә тигеҙ һәм артыҡ мәшәҡәтһеҙ үтер. Шаршамбыла юҡ-барға сәбәләнмәгеҙ. Йомала иғтибарға лайыҡ ваҡиғалар көтә.\nАҙна барышында ниндәйҙер сетерекле мәсьәләне хәл итә алырһығыҙ. Ләкин был турала башҡаларға ләм-мим. Ярҙам һораған кешеләргә мөмкин тиклем булышлыҡ итергә тырышығыҙ. Мәл яңы белем алыу өсөн үтә уңайлы.\nКүпселек осраҡта яҡшы таныш булған, үҙегеҙгә оҡшаған шөғөл менән булышырһығыҙ, моғайын. Элек йыйған тәжрибәгеҙҙең дә һиҙелерлек файҙаһы тейер. Кесе йомала уңышҡа өлгәшерһегеҙ. Ғөмүмән, кеше араһында абруйығыҙ мотлаҡ артыр.\nАҙна барышында өйрәнелгән эш һәм көн тәртибен һаҡлағыҙ. Был арала бәғзеләр насар ғәҙәттәренән еңел генә ҡотола алыр. Туғандарығыҙ менән мөнәсәбәттәр бигүк тыныс булмаҫҡа оҡшай. Бар хәлдә тынысыраҡ һәм түҙемлерәк булығыҙ.\nҡатмарлы мәсьәләләрҙе башҡаларға ҡарағанда еңелерәк хәл итерһегеҙ. Шуға күрә кешеләр һеҙгә ылығып торор. Ярҙам һораусылар ҙа булыр, моғайын. Аҙна араһында эшегеҙҙә тулы тәртип урынлаштырырһығыҙ. Йомала ниндәйҙер кәрәкле әйберҙе һатып алырға форсат тейер.


Бесәйле ҡатын | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 247225\n23 ноября 2021 — 14:05 ГТРК «Башкортостан»\nАвгуст аҙағында Рәсәй Дәүләт Думаһына фатирҙа нисә йорт хайуанын тоторға мөмкин булыуын билдәләүсе закон проекты тапшырылды. Быға тиклем был мәсьәләне көйләүсе бер закон да булманы. Граждандар кодексында ла дүрт аяҡлы дуҫтарҙың бер фатирҙағы һанын көйләүсе статья юҡ. Ә уның булмауы менән ҡуланыусылар әленән-әле осрап тора. Өфөнөң Октябрь революцияһы урамында урынлашҡан 71 – се йортта йәшәүселәр өсөн, мәҫәлән, күпләп бесәй, эт тотоусылар уңайһыҙлыҡтар һәм хатта зыян килтерә. Ингалятор 5 йәшлек Аринаның тормошона еңеллек килтерә. Ә бүлмәләге шкафтың бер полкаһы тулыһынса уның дарыуҙары өсөн ҡулланыла. Ике йыл күршеләр араһында барған бәхәсте туҡтатыу юлы юҡ кеүек. Кемдер өсөн балаһы ҡәҙерле, кемгәлер эт һәм бесәйҙәре балаһылай яҡын. Әгәр ҙә шау-гөр килеп урамға сығып барыусы эт хужаларын бөтә подъезд ишетеп торһа, Алина менән Аринаны тик сос ҡолаҡтар ғына һиҙер. Әсәнең маҡсаты – ҡыҙын мөмкин тиклем тиҙерәк йүгертеп алып сығыу.Кем бәләкәй сағында ҡарҙы бөтөнләй ҙә ауыҙ итеп ҡараманы? Ундайҙар бик һирәктер. Арина һуңғылары рәтенән. Уға урамдағы ҡарҙы хатта тоторға ла ярамай. Күршеләрендә йәшәүсе егеткә иһә, подъезда ғына түгел, фатирында тын алырға ярамай. Ярамайҙан бигерәк - был мөмкин түгел. Өҫтәге ҡатта йәшәүселәрҙең хәлен һорашабыҙ. Сыҡҡандарын ҡарауыллап тороп, һөйләшергә теләүселәргә эт, бесәй тотоусы күршеләренән кәңәш: “Оҡшамаһа күсеп китегеҙ!” Подъезда сыҙап торғоһоҙ! 5 минут эсендә кейемгә лә хатта һаһыҡ еҫ һеңде. Фатир хужаларының полицияға мөрәжәғәт итеүе һөҙөмтә бирмәгән. Юристар ниндәй кәңәш бирер? Судҡа мөмкин тиклем алып барып еткермәҫкә тырышырға! Әгәр ҙә торлаҡ-коммуналь хужалығы, Роспотребнадзор, полицияға мөрәжәғәт итеү мәсьәләне хәл итмәгәндә генә судлашырға. Бакаевтар ғаиләһе судҡа документтар әҙерләй, башҡа күршеләре менән һөйләшеүҙәр алып бара. Улар күсеп китергә лә риза. Фатирҙы һатыуҙары тураһында бер йыл элек үк иғлан иткәндәр. Ҡыҙыҡһыныусылар ҙа юҡ түгел. Тик улар подъездан уҡ кире борола.


Ул нисек үтәсәк? Ошо һорауға БР Стратегик тикшеренеүҙәр институтының Кеше капиталын өйрәнеү үҙәге етәксеһе урынбаҫары Наилә Шәмсутдинова яуап бирә.\nБР Стратегик тикшеренеүҙәр институты ғалимдары масштаблы социологик тикшеренеү эшен башлай. Ул республиканың егерме районынан дүрт меңдән ашыу кешене йәлеп итәсәк. Тикшеренеү Башҡортостандың муниципаль стратегияларын комплекслы әҙерләү сиктәрендә үткәрелә.\n– Иғтибар үҙәгендә–ауыл. Төп һорау алыуҙар ауыл райондарында үтәсәк һәм бында иғтибар ҙур булмаған ауылдарға биреләсәк,–тип билдәләй Наилә Ҡәдим ҡыҙы. – Дөйөм алғанда, һорау алыу территориаль йәлеп итеүҙе иҫәпкә алып, муниципалитеттар буйынса бүленәсәк.\nБындай тикшеренеүҙәр илдең икенсе төбәктәрендә лә үткәрелә, әммә Баш-ҡортостанда был тикшеренеүҙәр беренсе тапҡыр муниципаль стратегияларҙы комплекслы әҙерләүгә бәйләнгән. Бынан алдағы һорау алыу –2015 йылдағы алты меңлек республика стратегияһына ҡағылды. Шул арҡала республика халҡының тормошон сағыштырып ҡарау мөмкинлеге бар.\nҺорау алыусының ҡулында танытма һәм һикһән һорау менән ҡағыҙ буласаҡ. Уларҙың һәр береһе егерме-утыҙ кешенән һорау аласаҡ.\n–Ишек шаҡығандан һуң, асмаһалар йәки яуап бирергә теләмәһәләр, һорау алыусы нимә эшләй?\n–Беҙҙә тотошлайы менән һорау алыу үткәрелмәй. Шуға күрә был осраҡта һорау алыусы киләһе йортҡа мөрәжәғәт итә ала. Ҡабатлап әйтәм, иң мөһиме – эште тулыһынса үтәү һәм һорауҙарға сифатлы яуаптар алыу. Йәки яуап биреүселә һорау алыуҙа ҡатнашыу теләге булырға, шулай уҡ ул яуаптарының мөһимлеген аңларға тейеш.\n–Һорау алыуға һәм яуап биреүселәргә билдәле бер минималь талаптар бармы?\n–Беҙгә, аналитик төркөмгә, һорау алыуҙың сифатлы үтеүе мөһим. Муниципалитеттарҙа һорау алыусылар эшенең схемаһын супервайзерҙар әҙерләй. Улар үткән аҙнала БР Стратегик тикшеренеүҙәр институтында курстар үтте, күптәре халыҡ иҫәбен алыу эшендә ҡатнашҡан. Һорау алыусы эш режимын үҙ аллы билдәләй – эштең нормаһын һәм һорау алыуҙың технологияһын үтәү мөһим,–тип һыҙыҡ өҫтөнә ала ғалим.\nБер нисә һорау – асыҡ, ентекле яуапты талап итә. Мәҫәлән, яуап биреүсе үҙе һәм яҡындары өсөн ниндәй перспективалар күрә. Бында һорау алыу-сының мөһим бурысы – яуап биреү ваҡытында ҡыҫылмаҫҡа; кеше киләсәктә нимә көткәнен үҙе яҙырға тейеш.\nКешенең шәхси стратегияһына ҡағылышлы айырым һорауҙар төркөмө бар – үҙенең киләсәген ҡайһылай күрә: нисек йәшәйәсәк, эшләйәсәк, белем аласаҡ, балалар үҫтерәсәк һәм тәрбиәләйәсәк, шәхси үҫешәсәк, ауылдағы күршеләре менән үҙ-ара бәйләнеште нисек күҙ алдына килтерә. Был һорау-ҙарҙың мөһим төркөмдәренең береһе.\nЯуап биреүсе шулай уҡ әлеге хәлгә баһа бирәсәк, ошо хәлгә килтергән сәбәптәрҙе, унан сығыу юлдарын әйтәсәк.\nМасштаблы тикшеренеү һөҙөмтәләре муниципаль стратегиялар нигеҙенә ятасаҡ – БР Стратегик тикшеренеүҙәр институты әҙерләйәсәк стратегик документтар айырмаһының береһе шунда.\nМәсетле районына квота – 200 кеше. Һорау алыуҙар был аҙнала тамамланасаҡ.


1 майҙан 8 йәштән 17 йәшкә тиклемге балаға айлыҡ түләүгә ғаризалар ҡабул ителә башлай.\n19 Апрель , 13:33\nРФ Президенты Владимир Путин социаль ярҙамға мохтаждарға ярҙам итеү өсөн 8-17 йәшлек балалары булған ғаиләләргә 1 апрелдән айлыҡ түләү тураһындағы указға ҡул ҡуйғайны.\nБала Рәсәй гражданы булырға, ул даими рәүештә Рәсәй биләмәһендә йәшәргә, ә ғаиләнең килеме йән башына төбәк йәшәү минимумы кимәленән артмаҫҡа тейеш.\nТүләүҙең күләме - бала өсөн йәшәү минимумының 50, 75 йәки 100 проценты. Пособиеның төп күләме - бала өсөн йәшәү минимумының яртыһы.


Рязань өлкәһе — Башҡорт Википедияһы\nРязань өлкәһе — Рәсәй Федерацияһы субъекты, Үҙәк федераль округы составына инә.\nРязань өлкәһе флагы Рязань өлкәһе гербы\n↘1 130 103 (2016)\n173,5 млрд. һум (2010)\n128,9 мең һум\nАдминистратив үҙәге — Рязань ҡалаһы.\nРязань өлкәһе төньяҡта — Владимир өлкәһе, төньяҡ-көнсығышта — Түбәнге Новгород өлкәһе областью, көнсығышта — Мордовия, көньяҡ-көнсығышта — Пенза өлкәһе, көньяҡта — Тамбов һәм Липецк өлкәләре, көнбайышта — Тула өлкәһе, төньяҡ-көнбайышта — Мәскәү өлкәһе менән сиктәш.\nРязань өлкәһе 1937 йылдың 26 сентябрендә ойошторолған. Быға тиклем уның территорияһы Мәскәү һәм Воронеж өлкәләре составында була.\nВарфоломеев Дмитрий Фёдорович, (24.09.1918—7.05.1992), хужалыҡ эшмәкәре, ғалим-химик-технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1966—1977 йылдарҙа КПСС‑тың 22‑се съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводы, 1977—1988 йылдарҙа Башҡортостан нефть эшкәртеү ғилми-тикшеренеү институты директоры. Башҡорт АССР-ының 9-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Техник фәндәр докторы (1975), профессор (1981). РСФСР‑ҙың (1981) һәм БАССР‑ҙың (1967) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, СССР‑ҙың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте отличнигы (1967), СССР‑ҙың почётлы нефтехимигы (1978). Ленин (1971), Октябрь Революцияһы (1975), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1959) һәм «Почёт Билдәһе»(1966) ордендары кавалеры. Хәҙерге Сасов районы Заболотье ауылынан\nСапельников Валерий Михайлович (27.05.1939), ғалим-инженер-электроник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2001 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университеты ның кафедра мөдире. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (2000). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессональ белем биреү хеҙмәткәре (2000). Кадом ҡасабаһынан.\nРәсәй Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, өлкә халҡы 1 130 103 (2016) кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 28.53 кеше/км2 (2016). Ҡала халҡы — 71.58 % (2015).\nИҫәп алыу йылдары\nМилләтен күрһәткәндәр 1347753 (100 %) ▼ 1214693 (100 %) ▼ 1079695 (100 %)\nУрыҫтар 1295324 (96,1 %) ▼ 1161447 (95,6 %) ▼ 1026919 (95,1 %)\nУкраиндар 15542 (1,1 %) ▼ 12671 (1,0 %) ▼ 8894 (0,8 %)\nМордвалар 8528 (0,6 %) ▼ 7252 (0,6 %) ▼ 5564 (0,5 %)\nӘрмәндәр 927 (0,1 %) ▲ 4458 (0,4 %) ▲ 5549 (0,5 %)\nТатарҙар 4922 (0,4 %) ▲ 5569 (0,3 %) ▼ 4941 (0,5 %)\nӘзербайжандар 1777 (0,1 %) ▲ 2939 (0,2 %) ▲ 3652 (0,3 %)\nҮзбәктәр 749 (0,1 %) ▲ 750 (0,1 %) ▲ 3278 (0,3 %)\nБашҡа милләттәр 19984 (1,5 %) ▼ 19607 (1,6 %) ▲ 20898 (1,9 %)\nРязань өлкәһендә 1989 йылда — 476, 2002 йылда — 386 башҡорт йәшәгәне теркәлгән.\n2006 йылдан алып өлкә территорияһында 314 муниципаль берәмек, шул иҫәптән 4 ҡала округы, 25 муниципаль район, 31 ҡала биләмәһе һәм 254 ауыл биләмәһе бар.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Варфоломеев Дмитрий Федорович 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 21 сентябрь 2018)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Сапельников Валерий Михайлович 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 24 май 2019)\nРязань өлкәһе Викимилектә\nРязань өлкәһе Викияңылыҡтарҙа\nРязань өлкәһе Викигид\nОфициальный сайт Правительства Рязанской области 2015 йылдың 10 март көнөндә архивланған.\nЗаконодательство Рязанской области 2016 йылдың 9 ғинуар көнөндә архивланған.\nРязанская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 2012 йылдың 13 октябрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Рязань_өлкәһе&oldid=1064743 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 август 2021 в 01:30\nБыл бит һуңғы тапҡыр 01:30 29 август 2021 үҙгәртелгән.


Песня «Янам (MATURR төркөмө менән)» исполнителя Rena Rnt. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Янам (MATURR төркөмө менән)»\nПремьера песни: 2020-04-19\nҺиңә нимәнәндер кәрәк башларға, Йөрәк һәр саҡ ышана бары яҡшыға. Ҡайҙа булыр инем, кем белә, Ышанысым булмаһа өмөткә. Йәштәрең оҡшамай бер саҡ - бер кемгә, Уфтаныуың кәрәкмәй һәр саҡ - һис кемгә, Ышанысың һинең мәңгегә Берҙән-бер терәгең ул ғүмергә. 2. Бәлки күренәлер һинең күҙеңә Алтын балаҫ юлыңа бер саҡ түшәлһә, Ысынында етһәң был үргә, танауыңды күтәрмә. Ҡайҙарҙа булыр инем кем белә, Ышанысым булмаһа яҡты өмөткә Ҡайҙа ҡалыр инем кем белгән, Ҡолаҡ Һалһам кешеләр һүҙенә. Припев: Минең ҡулда - һинең ҡул, Әйҙә артымдан - донъя ҙур! Яҡыныраҡ, эргәмдә бул, Тормоштоң йәмен күр!\nЙылы тәнеңде һыйпап\n1 куплет: Хәтереңдә гел тере Үткәндең иҫкән еле. Булғанда ҡулдар ҡулда, Иң бәхетле донъяла Припев: Йылы тәнеңде һыйпап, Йөрәк тибешен тыңлап, Ҡосағыма мин алам Һинең яныңда ҡалам. 2 куплет: Һинең күҙҙәр ҡарайҙар Күптән һөйөп башҡаға. Тик төнөн яңғыҙ ҡалһаң, Тағын асыла яра Припев: Йылы тәнеңде һыйпап, Йөрәк тибешен тыңлап, Ҡосағыма мин алам Һинең яныңда ҡалам.


Башҡортостанда бесән әҙерләү планы ике процентҡа арттырып үтәлгән\nАуыл хужалығы министрлығынан белдереүҙәренсә, 747 мең тонна мал аҙығы тупланған.\nӘлегә 1 миллион 800 мең тонна сенаж, 269 мең тонна силос һалынған. Республикала мал башына 20 центнерҙан ашыу аҙыҡ әҙерләнгән. Иң ҙур күрһәткестәр - Яңауыл, Архангел һәм Мәсетле райондарында. Бында һәр малға 28-30 центнер йәшел аҙыҡ тура килә. Башҡортостанда мал аҙығы культуралары 901 мең гектарҙа сабылған, был пландың 89 проценты.


Ирек Кинйәбулатов "Көҙгө биҙәктәр". Радиокомпозиция.\nНаилә Ғәләүетдинова менән Әхәт Мортазин уҡый, 2006 йылғы яҙма.\nМәликә Әминева шиғырҙары\nРәмилә Сәлимгәрәева уҡый, 2004 йылғы яҙма.\nӘсхәр Кәшфуллин шиғырҙары\nИлдар Ғүмәров уҡый.\nЗөһрә Ҡотлогилдина шиғырҙары


Малаяҙҙа үҙәк район дауаханаһын реконструкциялауға 217 миллион һум бүлеү планлаштырыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМалаяҙҙа үҙәк район дауаханаһын реконструкциялауға 217 миллион һум бүлеү планлаштырыла\n10:51, 16 декабря 2010 Йәмғиәт\n16 декабрҙә Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш райондары буйлап эш сәфәре сиктәрендә республика башлығы Рөстәм Хәмитов Салауат районының Малаяҙ ауылында булды. Бындағы дауахана реконструкциялауға мохтаж. Был дауалау учреждениеһы сағыштырмаса яңы – 1988 йылда төҙөлгән. Әммә унда эҫе һыу юҡ, ә бинаның төп стеналарының береһендә ярыҡ барлыҡҡа килгән.\nТабиптарҙың һәм ауыл халҡының йәнә бер баш ауырыуы – балалар поликлиникаһы, нормативтар буйынса айырым бина ҡаралған булһа ла, ул дүрт кабинетта урынлашҡан, ә инфекцион ауырыуҙар бүлеге иһә бөтөнләй дауахананан бер нисә километр алыҫлыҡта ята.\nРөстәм Хәмитов дауахана корпусын ҡараны, медицина ярҙамының ниндәй шарттарҙа күрһәтелеүе менән танышты, табиптар һәм пациенттар, шул иҫәптән балалар клиникаһы пациенттары менән аралашты. Төбәк башлығы дауахананың реконструкциялауға мохтаж булыуы менән килеште һәм финанс ярҙамы кәрәклеге хаҡында белдерҙе.\n«Һаулыҡ» милли проекты сиктәрендә дауахана бинаһын реконструкциялауға 217 миллион һум бүлеү планлаштырыла. Был аҡсалар республика, федераль һәм урындағы бюджеттарҙан бүленергә тейеш. Баш табип Валерий Шапочкин әйтеүенсә, әгәр аҡса алынһа, улар тәү сиратта йылытыу системаһын, стенаны реконструкциялауға һәм башҡа ремонт эштәренә йүнәлтеләсәк.


Башҡортостанда ике сыуаш эшмәкәренең юбилейҙары билдәләнәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ике сыуаш эшмәкәренең юбилейҙары билдәләнәсәк\n17:53, 1 марта 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов күренекле халыҡ мәғарифы эшмәкәре, сыуаш мәғрифәтсеһе П.М. Мироновтың тыуыуына 150 йыл тулыуҙы һәм Сыуаш Республикаһының халыҡ шағиры Я.Г.Ухсайҙың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһындағы Указға (2011 йылдың 28 февраленән УП-66 һанлы Указ) ҡул ҡуйҙы.\nСыуаш мәғрифәтсеһе Павел Миронович Мироновтың Башҡортостан Республикаһында сыуаш халҡының белемен үҫтереүгә ҙур өлөш индереүен һәм Сыуашстандың халыҡ шағиры Яков Гаврилович Ухсайҙың Башҡортостандың күп милләтле мәҙәниәтенә тос өлөш индереүен иҫәпкә алып, юбилей саралары үткәреләсәк.\nБашҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә юбилей сараларына әҙерлек һәм уларҙы үткәреү буйынса ойоштороу комитеты составын билдәләргә; юбилей саралары планын эшләргә һәм раҫларға, уға П.М. Мироновҡа һәйкәл эшләүҙе һәм ҡуйыуҙы, А.А. Кондратьевтың “Ученый-просветитель Павел Миронов” китабын нәшер итеүҙе, Бәләбәй ҡалаһында Я.Г. Ухсайҙың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған тантаналы кисә үткәреүҙе индерергә; билдәләнгән тәртиптә ошо Указды тормошҡа ашырыу менән бәйле сығымдарҙы финанслау сығанаҡтарын билдәләргә ҡушылды.\nТеги: юбилейҙар, БР Президенты Указы


Салауат ҡалаһында Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Анастасия Волочкова хәйриә концерты үткәрҙе\nТанылған балерина тамашасыларҙы йырҙары һәм шоу-балет менән берлектәге бейеүҙәре менән ҡыуандырҙы.\nАнастасия Волочкова бәләкәй ҡалаларҙа сығыш яһауҙан кинәнес алыуын белдерҙе. Ул бындай концерттарға урындағы үҙешмәкәр балалар һәм үҫмерҙәр коллективтарын да йәлеп итә. Был юлы йондоҙ менән бер сәхнәлә Салауаттың дүрт бейеү коллективы сығыш яһаны. Күркәм сараны балалар йорттары тәрбиәләнеүселәре, инвалидтар, йәштәр, күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә үҫеүсе балалар күҙәтте.


Ағиҙелгә яңы һулыш кәрәк » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Ағиҙелгә яңы һулыш кәрәк\nАғиҙелгә яңы һулыш кәрәк 11.07.2018 // Яңылыҡтар\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов эш сәфәре менән Ағиҙел ҡалаһында булды. Сара “Ағиҙел” спорт-ял үҙәге, Башҡортостандың 100 йыллығына юбилей объекттары төҙөү проектына ярашлы реконструкцияланған “Иҙел” ҡала мәҙәниәт йорто кеүек объекттарҙы ҡарауҙан башланды. “Уңайлы ҡала мөхите булдырыу” программаһы буйынса 2017 йылда төҙөкләндерелгән һәм 2018 йылға планлаштырылған ихаталарҙы, йәмәғәт биләмәләрен ҡарап сығыуға айырым иғтибар бирелде.\nАртабан делегация муниципалитеттағы инвестиция майҙансыҡтарына йүнәлде. Тәүге объект — “Стапель” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Предприятие суднолар яғыулығы һәм полимер битум алыу маҡсатында мазут эшкәртеү, нефть шламдарын утилләштереү цехын төҙөү буйынса инвестиция проектын тормошҡа ашыра. Бында 52 эш урынын булдырыу күҙаллана. Проект буйынса инвестиция күләме — 721,7 миллион һум.\nКиләһе предприятие — “Башатомтерминал” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Бында тоноҡ нефть продукттарын ташыу буйынса йылға терминалын төҙөргә ниәтләйҙәр. Йүнәлтелгән аҡса күләме 345 миллион һум тәшкил итә, 31 кешене эш менән тәьмин итеү күҙаллана. Инвесторҙар менән көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелгән, республика Хөкүмәте яғынан дәүләт ярҙамы күрһәтеү саралары билдәләнгән.\nСәфәрҙең икенсе өлөшөндә “Ағиҙел ҡалаһының социаль-иҡтисади үҫеш стратегияһы” тигән темаға эш кәңәшмәһе үткәрелде. Унда ҡаланың социаль-иҡтисади хәле, 2030 йылға тиклемге үҫеш стратегияһын ғәмәлгә ашырыуҙың тәүге йомғаҡтары тикшерелде. Муниципалитет сәнәғәтен территориаль үҫтереү концепцияһына айырым иғтибар бирелде.\nКәңәшмә йомғаҡтары буйынса Рөстәм Мәрҙәнов Ағиҙелдә индустриаль парк асыу концепцияһын әҙерләүгә ҡағылышлы күрһәтмә бирҙе. Шулай уҡ инвестиция проекттарына дәүләт ярҙамы күрһәтеү буйынса тәҡдимдәр әҙерләү бурысы йөкмәтелде.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №49, 8 - 14 декабрь, 2018 - Информационные страницы\n№49, 8 - 14 декабрь, 2018\nБала саҡтан уҡырға яраттым. Өйгә килгән район гәзитен барыһынан да алдараҡ уҡыр өсөн хат ташыусыны тышҡа сығып көтөп йөрөр инем. Үҙемдең донъямды ҡорғас та, гәзит-журналдарҙы күп алдырҙым. Ләкин йылдар үтеү менән уларҙың һаны ҡыҫҡарҙы.\nЭш бында яҙылыу хаҡының ҡиммәт булыуында ла түгел (әлбиттә, ул да үҙ ролен уйнай), ә уларға булған ышанысымдың кәмеүендә. Ташҡа баҫылған һәр хәреф, өтөр өсөн яуаплы икәнен онотоп китә ҡайһы бер баҫмалар. Уға өҫтәп, өҫтән-мөҫтән генә яҙылған мәҡәләләрҙең күбәйеүе, төплө тикшерелмәгән, ә күберәген имеш-мимешкә таянған мәғлүмәткә урын бүленеүе, мәсьәләгә бер яҡлы ғына ҡараш - ошондай етешһеҙлектәр ваҡытлы матбуғат сараларының бәҫен төшөрә, уҡыусыны ситкә этәрә. Һанап үтелгән кәмселектәрҙе үҙем яратып уҡыған "Киске Өфө"лә осратҡаным юҡ былай. Был баҫмала нигеҙле фекерҙәр ярылып ята. Бөгөн бөтә өлкәлә лә тәнҡит көслө. Гәзит-журналдар ҙа был күренештән ситтә ҡалмай. Ләкин тәнҡиттең дә төрлөһө бар - кешене бөгөп һалырҙай аяуһыҙы ла, уға үҙенең ҡылығы, хәбәре тураһында уйланырға этәргес булғаны ла. "Киске Өфө"ләр иһә әҙәпле һәм тәрбиәле генә итеп тәнҡитләү һәләтенә эйә булыуҙары менән алдыра.\nБаҫмалағы күп төрлө рубрикалар араһында иң яратып уҡығаным - "Заман башҡорто". Башҡортомдың тарихында үҙ исемдәрен яҡты эҙ итеп ҡалдырыр милләттәштәребеҙ хаҡында яҙып барыуығыҙ бик тә урынлы, сөнки улар йәштәргә үрнәк, ә ололарға ғорурлыҡ. Төрлө үләндәр менән ҡыҙыҡһынған кеше булараҡ, "Халыҡ дауа"һын ҡыҙыҡһынып күҙәтеп барам. Ғөмүмән, һаулыҡҡа бәйле бөтә яҙмалар ҙа уҡымлы. Тарих менән әллә ни ҡыҙыҡһынмаһам да, гәзиттәге ошо йүнәлештәге һәр мәҡәлә менән танышып барам һәм үҙем өсөн күп мәғлүмәт алам. "Тарихнамә" - ошо өлкәлә махсус шөғөлләнмәгән кеше өсөн кәрәкле бит. Ҡыҫҡа, ләкин шул уҡ ваҡытта бай мәғлүмәтле ул.\nҠайһы бер теләктәремде лә әйтеп үтәйем. Үҙ баҫмағыҙҙа халыҡты иҡтисади, хоҡуҡи өлкәләге яңылыҡтар менән таныштырып барыуығыҙ яҡшы булыр ине. Бигерәк тә һалым, банк эшмәкәрлеге, ипотекаға бәйле һорауҙарға аңлатмалар биреүсе рубрикалар булдырыу үҙен аҡлар. Шулай уҡ ҡануниәтте белмәү һөҙөмтәһендә күптәр төрлө күңелһеҙ хәлдәргә тарый; тимәк, "Һорау - яуап" рубрикаһын яңынан тергеҙеү бик урынлы булыр. Республикала күп балалы ғаиләләр бихисап. Улар хаҡындағы яҙмалар ҙа гәзит уҡыусы өсөн ҡыҙыҡлы булмаҡсы, минеңсә. Шулай уҡ фермерлыҡ, баҫыу эше менән булған эшһөйәрҙәр тураһында ла күберәк уҡығы килә.\nӘммә медицина, мәғариф һ.б. өлкәләрҙәге кадрҙар ҡытлығына, төрлө тармаҡтарҙа хаҡлы ялдағы йәки пенсия йәшенә етеп барыусылар эшләүенән һәм йәштәрҙең күпләп ситкә китеүенән сығып ҡарағанда, ҡыуанырлыҡ һандар юҡ.\nУл ваҡытта башҡорттар бөтә Көньяҡ Урал территорияһын биләп йәшәгән һәм үҙҙәренә яҡын һәм алыҫыраҡ күршеләре менән әүҙем иҡтисади-сауҙа, мәҙәни, сәйәси бәйләнешкә ингән.\nТәнҡитһеҙ үҫеш тә юҡ - уныһы билдәле. Яҡшы тәнҡит ижадсыны тейешле ыҙанға төшөрә белергә тейеш. Бөгөнгө әҙәбиәтте әрһеҙҙәр, йылғырҙар, һәләтһеҙҙәр баҫып алды. Был мине бик борсой.\nБЕҘҘӘ ЛӘ ҺӘР ТЕАТРҘАҒЫ КЕҮЕК\nБына бит телдең көсө, ҡөҙрәте ҡайһылай: кешегә ҡағылмайынса ла арауыҡ аша яман һүҙ, әшәке әр менән түбәнһетеп, кәмһетеп, уны йә өнһөҙ балыҡҡа әүерелдереп була… йә аңра һарыҡҡа!\n"Һуғым-һуғым" тип һөйләһәк тә, ул һуғымдың нисек һуйылғанын һәм эшкәртелгәнен беләбеҙме беҙ? Ошо темаға тотонғас, таныштарымдың күбеһенән һораштым - береһе лә аныҡ ҡына яуап бирә алмай.\nРеспубликаның 100 йыллыҡ юбилейына әҙерлек сиктәрендә башҡорт театрҙары репертуары яңы әҫәрҙәр менән тулылана. М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында Зәйнәб Биишеваның "Кәмһетелгәндәр" романы буйынса ҡуйылған спектакль премьераһы ла шундайҙар рәтенән.


Өфөлә «Урал батыр» нәфис фильмында төп ролгә кастинг иғлан ителгән - Культурный мир Башкортостана\n«Урал батыр» нәфис фильмы быйыл башҡорт халыҡ эпосы мотивтары буйынса төшөрөлә. Сюжеттың нигеҙен Урал батырҙың кешеләрҙең именлеге өсөн героик көрәше тәшкил итә. Эпоста ваҡиғалар фантастик донъяла бара, унда ябай кешегә хас булмаған һәләткә эйә геройҙар бөйөк йәки насар ғәмәлдәр ҡыла.\n«Фильмда изгелек һәм яуызлыҡ, йәшәү һәм үлем, үлемһеҙлек темалары төп урынды биләй. Эпостың төп темалары бөгөн дә актуаль. Фильм мөһим йәмәғәтселек, әхлаҡи һәм фәлсәфәүи темаларҙы күтәрә. Уларҙы асыу өсөн кино индустрияһының яңы саралары файҙаланыла», — тип һөйләне фильмдың авторы һәм продюсеры Гәүһәр Батталова.\nФильмды төшөрөү өсөн махсус рәүештә үҙенсәлекле кейемдәр тегеү, декорациялар — ер аҫты һәм һыу аҫты батшалыҡтарын ҡороу ҡаралған. Һуңынан улар республика музей залдары фондын тулыландырасаҡ. Кинотаҫма күбеһенсә Бөрйән районындағы Йылҡысыҡҡан күлендә, Шүлгәнташ мәмерйәһендә төшөрөлә. Фильмда башҡорт халыҡ уйындарын, йолаларын күрһәтеү күҙаллана. Кинотаҫма өсөн махсус рәүештә яңы бейеүҙәр ҡуйыла, яңы йырҙар ижад ителә башлаған.\nПроект башҡорт телендә рус телендәге субтитрҙар менән эшләнә. Премьера 2018 йылға билдәләнгән. Уны бойомға ашырыу өсөн Башҡортостан Башлығының 13,5 миллион һумлыҡ гранты бүленгән.\nПроекттың төп бурыстары: башҡорт халҡының уникаль «Урал батыр» эпосын популярлаштырыу, тамашасыларҙы боронғо башҡорттарҙың тормошо һәм көнкүреше менән таныштырыу, республика халҡының мәҙәни кимәлен күтәреү, «Урал батыр» эпосын халыҡ-ара кимәлгә сығарыу, нәфис фильмды инглиз теленә тәржемә итеү.


2018 йылда бер төркөм Башҡортостан яҙыусыларының юбилейҙары республика кимәлендә билдәләнә | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\n2018 йылда бер төркөм Башҡортостан яҙыусыларының юбилейҙары республика кимәлендә билдәләнә\nБашҡортостанда 2018 йылда ниндәй яҙыусыларҙың юбилейҙары билдәләнәсәге асыҡланды. Республика Хөкүмәтенең бойороғо рәсми интернет-порталында баҫылып сыҡҡан. Башҡортостан Яҙыусылар союзының башланғысы буйынса, 2018 йылда Назар Нәжмиҙең, Яҡуп Ҡолмойҙоң, Ибраһим Ғиззатуллиндың тыуыуына 100 йыл тулыуға бағышланған әҙәби саралар үтә. Шулай уҡ республика Мәрйәм Бураҡаеваның 75 йәшен, Фәрит Әхмәҙиевтың һәм Айһылыу Ғарифуллинаның 50 йәшен байрам итә. Документҡа ярашлы, Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың тормошон һәм ижадын республика киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртыуҙы тәьмин итә. Яҙыусыларҙың һәм шағирҙарҙың юбилейҙарына арналған сараларҙы үткәреү менән бәйле сығымдарҙы республиканың Мәҙәниәт министрлығы күтәрә.


"Сәләмәт ғаилә" медицина үҙәге сәләмәт булырға ярҙам итер - Юлдаш\nИхсанова Нәфирә дуҫтар Һайрашайыҡ әле\nБер алманы бишкә бүләйек - БХЙ - Ихлас -Моң\nРоберт Миңнуллин һүҙҙәре. Ағиҙелдән китеп барам - Рөстәм Ғиззәтуллин көйө - Иҫәнсурин Заһир\n"Сәләмәт ғаилә" медицина үҙәге сәләмәт булырға ярҙам итер\n"Сәләмәт ғаилә" медицина үҙәге сәләмәт булырға ярҙам итер https://bash.news/yuldash/4398_selemet-haile-medicina-uzege-selemet-bulyrha-yarzam-iter\n“Сәләмәт ғаилә” медицина үҙәге етәксеһе Зилә Рөстәм ҡыҙы Аксёнова менән Зөһрә Арсаева әңгәмәләшә.\nСәләмәт ғаилә медицина үҙәге сәләмәт булырға ярҙам итер\n- Беҙҙең үҙәктәге белгестәрҙең һәр береһе ярты йыл һайын белемен камиллаштырып тора. Үҙем был юлы Мәскәүгә барып, Израилдән килгән массаж оҫтаһы Яков Гершковичтан биткә яһай торған һылауға өйрәнеп ҡайттым. Ошо массаж хатта пластик операцияларҙы алыштыра, битте йәшәртеү көсөнә эйә. Ул тире туҡымаларына тәрән үтеүсе "скульптура буккаль" массажы тип атала, профессиональ телдә әйткәндә. Тәүҙә биттән алып муйын һәм күкрәккә тиклем тирегә тышҡы яҡтан яһала ла, аҙаҡтан стериль бирсәткәләр кейеп, ауыҙ ҡыуышлығынан да һылайҙар. Был осраҡта ул бит-йөҙ матурлығынан тыш, тештәргә лә файҙалы. Өфөлә бындай массажды беҙҙең үҙәктән тыш тағы тик бер салонда ғына эшләйҙәр. Әле был массаж төрөнә ташламалар бар. Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн айырыуса күп төр массаж, бүтән процедуралар тәҡдим итәбеҙ.\nЯҙ көнө авитаминоз, йоҡо туймау күҙәтелә. Шул саҡта массаждың ярҙамы ҙур. Ай ярымлыҡ балаларға ла массаж, гимнастика эшләйбеҙ. Сабыйға 1 йәш тулғанға тиклем өс курс алғанда, улар тиҙ нығына, физик һәм аҡыл үҫеше күҙгә күренеп алға бара.\nӘле өлкәндәр һәм балалар өсөн 20-40 процент ташламалар дауам итә. Беҙҙә остеопат һәм висцераль терапевтҡа күренә алаһығыҙ. Умыртҡа бағанаһы, бүтән һөйәктәр ауыртһа, эске ағзаларығыҙ түбәнәйһә, был белгестәргә күренеү мотлаҡ файҙаһын бирер.\nБеҙҙең адрес: Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 47/1.\nТелефондарыбыҙ: 8-919-60-33-757, 25-11-727. Беҙҙең үҙәк йәкшәмбе генә ял итә. Эштән һуң килеп тә, һаулығығыҙҙы нығытырға, ял итергә мөмкин. "Сәләмәт ғаилә" үҙәге иртәге туғыҙҙан 21 сәғәткә тиклем эшләй. Рәхим итегеҙ!


29 Ғинуар 2011, 15:43\nХәүефләндерҙе...Мәскәүҙә булған һуңғы теракттарҙың барыһы ла транспорт системаһы менән бәйле.2009 йылдың 27 ноябрендә «Нева экспресс»ы шартланы, 2010 йылдың 29 мартында метрола ике шартлау һәм әле килеп «Домодедово» аэропортында теракт. Экспресс шартлағанда 28 кеше һәләк булғайны, метрола 38 кешенең ғүмере өҙөлдө, 35 кеше Домодедоволағы фажиғә ҡорбаны булды. Мәскәү мэрияһының халыҡты социаль яҡлау департаменты «Домодедово» аэропортындағы теракт һөҙөмтәһендә һәләк булыусыларҙың һәм зыян күреүселәрҙең ғаиләһенә матди ярҙам күрһәтә башланы. Баш ҡала мэрының ҡарарына ярашлы, һәләк булыусыларҙың ғаиләһенә – 2 млн һум, урта кимәлдәге һәм ауыр яралыларға – 1,5 млн һум, ә еңелсә тән йәрәхәттәре алғандарға 1 млн һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған компенсация түләнәсәк.\nМәскәү мэрияһының халыҡты социаль яҡлау департаменты «Домодедово» аэропортындағы теракт һөҙөмтәһендә һәләк булыусыларҙың һәм зыян күреүселәрҙең ғаиләһенә матди ярҙам күрһәтә башланы. Баш ҡала мэрының ҡарарына ярашлы, һәләк булыусыларҙың ғаиләһенә – 2 млн һум, урта кимәлдәге һәм ауыр яралыларға – 1,5 млн һум, ә еңелсә тән йәрәхәттәре алғандарға 1 млн һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған компенсация түләнәсәк.\n27 ғинуарҙа Санкт-Петербург халҡы ҡаланың фашистар блокадаһынан азат ителеү көнөн билдәләне.\nЛенинград оборонаһы һәм блокадаһы дәүләт мемориаль музейында ҡамауҙа булыусыларҙың осрашыуы үтте, ветерандар өсөн төрлө байрам кисәләре һәм концерттар ойошторолдо, ҡала халҡы һәм яугирҙар ҡаланы һаҡлап һәләк булған батырҙарҙы хөрмәтләп иҫкә алды.\n67 йыл элек совет һалдаттары ике аҙналыҡ алыштан һуң 900 көн ҡамауҙа торған ҡаланы тулыһынса азат итә. Билдәле булыуынса, Ленинград блокадаһы 1941 йылдың 8 сентябрендә башлана һәм 1944 йылдың 27 ғинуарына тиклем дауам итә. Ошо ваҡыт арауығында ҡалала 150 мең снаряд шартлатыла, 15 мең бомба ташлана. 1941 – 1942 йылдың һыуыҡ ҡышында икмәк нормаһы һәр кешегә 125 грамм тәшкил итә. 900 көн һәм төн буйына ҡаланы геройҙарса һаҡлау кешелек тарихындағы сағыштырғыһыҙ ҡаһарманлыҡ өлгөһө булып тора.\nӨфөлә «Европа» сауҙа үҙәгендә янғын сығып, уның эҙемтәләре бөтөрөлөп тә өлгөрмәне, Санкт-Петербург ҡалаһында «О,Кей» гипермаркетының ҡыйығы емерелеп төштө.\nҡаланың «Озерки» метроһы янында урынлашҡан сауҙа үҙәгенең ҡыйығындағы ҡар ҡалынлығы тейешле норманан ике тапҡырға артып киткән. Норма буйынса ул 50 сантиметрҙан да артмаҫҡа тейеш булған. Һөҙөмтәлә сауҙа үҙәгенең ҡыйығы, ҡарҙың ауырлығын күтәрә алмай, емерелеп төшә. Фажиғәлә бер һатыусы һәләк була.\nЯрославль өлкәһе ОРВИ һәм киҙеү менән ауырыусылар һаны буйынса эпидемия сигенә еткән.\nТөбәк буйынса дөйөм алғанда, ауырыу күрһәткесе норманан 5,8 процентҡа юғары. 3 – 6 йәшлек балалар араһында ул 3,3 процентҡа юғары, ә 7 – 14 йәшлек балалар араһында – 22,5 процентҡа.\nАуырыу күрһәткесенең норманан юғары булыуы өлкәнең 14 ҡалаһында һәм районында күҙәтелә. Ғинуарҙың өсөнсө аҙнаһында хәл айырыуса киҫкенләшә. Әлеге ваҡытта Ярославлдең үҙендә генә 3364 ОРВИ менән ауырыу осрағы теркәлгән.


Бөгөн Өфөлә республикала\nБәйгелә ҡала һәм райондарҙағы балалар баҡсалары тәрбиәселәре араһында еңеү яулаусылар һынау тота. Улар 2 ноябргә тиклем барған конкурста "Педагогик асыш", "Оҫталыҡ дәресе" буйынса үҙ белемдәрен, тәжрибәһен күрһәтә. Быйыл бөтәһе 51 педагог ҡатнаша.\n31 окт, 23:18\nБаймак районының Күсей мәктәбенә 100 йыл тулды\nРеспубликаға арҙаклы шәхестәр тәрбиәләгән был укыу йортоноң тарихы бик тәрәнгә китә. Үҙенең хеҙмәтен мәҙрәсә буларак башлаған мәктәптә вакытында Башкортостандың халык шағиры Абдулхак Игебаев, әлифба авторы Абдрахман Ғәлләмов, халык яҙыусыһы Тансулпан Ғарипова, Советтар Союзы геройы Тәфтизән Миңлеғолов һәм башка бик күп шәхестәр белем алған.\nӨфөлә фән фестивале асылды\nҒалимдар, уҡытыусылар, студенттар һәм мәктәп уҡыусылары ҡатнашҡан сара сиктәрендә Башҡортостан фәндәр академияһында күргәҙмә эшләй. Унда студенттар төрлө химик процестар күрһәтә. Экспозицияға робототехника һәм башҡа йүнәлештәр буйынса йәштәр уйлап тапҡан һәм үҙ ҡулдары менән эшләгән әйберҙәр ҡуйылған.\n27 окт, 20:31\nӨфөлә яңы мәғариф үҙәге төҙөләсәк\nКалинин районында мәғариф үҙәге төҙөлөшө дауам итә. Билдәләп үтергә кәрәк, социаль объект төҙөлөшө республиканың барлыҡҡа килеүенә йөҙ йыл тулыу айҡанлы башҡарыла.\n24 окт, 17:38\nТарих ағышын билдәләүсе\nХалҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы, билдәле ғалим, тынғыһыҙ йәмәғәт эшмәкәре Нияз Мәжитовтың тамырҙары Ғафури районынан. Яҡташтары археология фәнен өйрәнеүгә бар ғүмерен бағышлаған ғалим хаҡында яҡты хәтирәләр һаҡлай. Үҙе иҫән булһа уға 95 йәш тулған булыр ине. Ғафури районы Сәйетбаба ауылында академик Нияз Ғабдулхаҡ улы иҫтәлегенә арналған хәтер кисәһе үтте.\nПенсия алды йәшендәгеләр йәнә парта артына ултырасаҡ\nИл хөкүмәте оло йәштәгеләрҙе уҡытыу буйынса проект әҙерләне. Уға ярашлы пенсия алды йәшендәге хеҙмәткәрҙәр эш урынынан ситтә өс ай буйы квалификацияһын камиллаштырасаҡ. 33 мең һумға баһаланған курстарҙың сығыдарын дәүләт үҙ өҫтөнә аласаҡ. Ул ғына түгел, студенттар хатта төбәктең минималь эш хаҡы күләмендә стипендия ла аласаҡ. 2024 йылға тиклем 450 мең кеше һөнәри әҙерлек үтәсәк тип күҙаллана.\nХәҙер әҙер курс, диплом эштәре, диссертациялар алыу бер ни түгел\nАҡсаң ғына булһын. Һәр ерҙә лә иғландар эленеп тора. Хатта, уҡытыусылар үҙҙәре үк әҙер эштәр һатҡаны бар. Ә һуңынан үҙҙәре үк тикшергән булалар. Хәйер, ғәйеп тимәйем. Һорау бар икән, тимәк, тәҡдим дә оҙаҡ көттөрмәй. Хилафлыҡ студенттар намыҫында. Һатып алынған белем бит аҡылды арттырмай. Ә бына диплом эштәрен тәҡдим итеү хәҙер закондан тыш тип иғлан ителде. Йәғни, уны рекламалау. Тема дауамы беҙҙең сайтта.\nБалаларҙы уҡыу-уҡытыу алымы үҙенсәлектәре\nБөгөн баш ҡалала педагогтар һәм психологтарҙың беренсе Халыҡ-ара фестивале үтте. Сарала республика район-ҡалаларынан 150-ләп уҡытыусы ҡатнашты. Улар алдында Мәскәү, Астана, Павлодар ҡалалары вәкилдәре сығыш яһаны.\nӨфө студенттары араһында Конституция көнөнә арналған олимпиада уҙғарылды\nБыйыл илдең һәм төбәктең төп хоҡуки документына 25 йыл тула. Буласаҡ юристар, полиция хеҙмәткәрҙәре, программистар, ауыл хужалығы белгестәре 14 төркөмгә бүленеп Конституция положениеларын белеү буйынса көс һынашты. Ул имтихан һәм ярыш формаһында үтте.\n17 окт, 22:26\nАвиацияла фәнни асыштар\nБашҡортостандың йәш ғалимдары хәрби һәм граждандар авиацияһында ҡулланыу өсөн ҡеүәтле генератор уйлап сығарған. Инновацион технология шунда уҡ Рәсәй һәм сил ил компанияларында ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Электр энергияһы менән тәьмин итеүсе ҡоролма үҙенең аналогтарынан еңелерәк булыуы менән айырыла. Әммә был етештереү ҡеүәттәрен юғалтыуға килтермәгән. Әлеге ваҡытта Өфө дәүләт авиация техник университеты вәкилдәре башҡа фәнни асыштар өҫтөндә лә эшләй.\nУҡыу йортонда - яңы технологиялар\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт педагогия университеты колледжы студенттары яңы мөмкинлеккә эйә булды - белем усағына дәүләт тарафынан 30 млн һум субсидия бүленде. Был аҡсаға колледжда геодезия лабораторияһы, музыка залы, информатика кабинеты асылды, бинала косметик ремонт үткәрелде. Тема дауамы беҙҙең сайтта.\n15 окт, 22:06\nҺауа торошон Шишмә районында йәшәүселәр хәҙер теүәл белә аласаҡ\nБөгөн төбәктә метеостанция сафҡа инде. Географик майҙансыҡта Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары практика үтәсәк. Был турала тулыраҡ беҙҙең сайтта.\nРеспублика көнөнә бүләк\nӨфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан 147-се мәктәптең икенсе сираты сафҡа инде. Урында йәшәүселәр өсөн көн талабы булған белем усағы төҙөлөшөн Республика башлығы үҙе контролдә тотто. Был хаҡта тулыраҡ беҙҙең сайтта.\n10 окт, 20:51\nИглиндең ун уҡытыусыһына дәүләт наградалары тапшырылды\nУҡытыусылар көнөндә Иглиндән ун уҡытыусыһына дәүләт наградалары тапшырыла. Миҙал алыусыларҙың береһе- Иглин ҡасабаһының беренсе һанлы урта мәктәбенең физкультура уҡытыусыһы Фатима Садыҡова. Ул был өлкәгә утыҙ йылдан ашыу ғүмерен бирә. Уның бихисап уҡыусылары үҙ уҡытыусылары юлынан китә.\n08 окт, 11:07\nУҡыусының ҡаҙаныштары уҡытыусы уңышы тиһәләр, хәҙер был төшөнсә юғала барған төҫлө\nТөрлө конкурстарҙа, һөнәри бәйгеләрҙә еңеүҙәр яулаған, исемдәр алған уҡытыусы уңышлы һанала. Мөғәлим абруйы хәҙер икенсе төр бизмәндә үлсәнә. Ни хәл итәһең инде, заман башҡа, заң башҡа. Уҡытыу ҙа хәҙер башлыса мәктәп стеналарынан ситтә алып барыла кеүек. Өйҙә, йә булмаһа репетиторҙарҙа. Һәр хәлдә ҡалала шулай тойола. Бәлки тойола ғыналыр? Был турала Аҙна яңылыҡтарында ҡарағыҙ.\n06 окт, 23:23\nМәктәп автобустары паркы яңыртыла\nБыйылғы уҡыу йылында балаларҙы ташыу өсөн 130 яңы транспорт сараһы алыу ҡаралған. Башҡортостан мәғариф министрлығынан белдереүҙәренсә, киләһе йылда яңы ҡағиҙәләр үҙ көсөнә инә, уға ярашлы йөҙҙән ашыу автобус ҡулланыуҙан алынасаҡ. Шуға проблеманы алдан хәл итә башлау мөһим.\nӨс тиҫтәнән ашыу педагогҡа Рәсәй Хөкүмәте премияһы бирелде\nУны мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова тапшырҙы. 200 мең һумлыҡ премия белем биреүҙә яңы алымдар ҡулланыусы уҡытыусыларға 2006 йылда булдырыла. Быйыл ул Башҡортостанда үҙ һөнәренең оҫтаһы булған 33 уҡытыусыға тапшырылды.\n05 окт, 21:53\nБашҡортостанда иң яҡшы уҡытыусылар династияһы билдәләнәсәк\nАбруйлы дәрәжәгә ирешеү өсөн республиканың төрлө төбәктәренән етмешләп команда килгән. Уҡытыусылар династияһы Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты стеналарында өс номинацияла көс һынашты.\n04 окт, 23:31\nХалыҡ уҡытыусылары фекере\nБашҡортостандың мәғариф министрлығы менән йәмәғәт палатаһы, тармаҡ профсоюзы вәкилдәре халыҡ уҡытыусыларын түңәрәк өҫтәлгә йыйҙы. Бай педагогик һәм тормош тәжрибәһе булған уҡытыусылар һәләтле балалар менән эшләү системаһы, талантлы йәштәрҙе үҫтереү мәсьәләләре хаҡында фекер алышты.\n02 окт, 22:54\nИнициативалы йәштәргә бөтә ишектәр асыҡ\nЙәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Александр Бугаев бөгөн Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары менән осрашты. Бөтә Рәсәй проекты сиктәрендә студенттар билдәле, уңыш ҡаҙанған кешеләр менән әңгәмә ҡора ала.\n02 окт, 22:49


Уңыш башы – ышаныс » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Уңыш башы – ышаныс\nЭшлекле даирәләр донъя иҡтисадының нигеҙен билдәләй\n18-19 октябрҙә Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәре төбәктәрендәге бәләкәй эшҡыуарлыҡтың IV форумы уҙғарыла. Ошо айҡанлы, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Мәскәүҙә, ТАСС мәғлүмәт агентлығында матбуғат конференцияһы үткәрҙе. Унда шулай уҡ Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы етәксеһе Сергей Катырин ҡатнашты.\nҠатнашырға теләүселәр күп\nРеспублика Башлығы Рөстәм Хәмитов ШОС һәм БРИКС илдәренең бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре өсөн фекер алышыу, тәжрибә уртаҡлашыу майҙансығы булдырыу тураһында 2014 йылда, БРИКС илдәренең Бразилиялағы Форталеза ҡалаһында үткән йыйынында тәҡдим иткәйне. Башланғыстың уңышлы булыуын сараның Башҡортостан ерендә быйыл дүртенсе тапҡыр ойошторолоуы, ҡатнашыусылар һанының бермә-бер артыуы тағы берҙе иҫбатлай. Мәҫәлән, октябрҙә үтәсәк форумда Рәсәй төбәктәре вәкилдәренән тыш, Азия, Европа, Африка илдәренең эшлеклеләре лә ҡатнашасаҡ. Республика етәксеһе фекеренсә, ошондай саралар етәкселәр йәки сәйәсмәндәр өсөн түгел, ә, тәүге сиратта, эшҡыуарҙар өсөн кәрәк. Йыйын йүнселдәр араһында торған һайын абруйлы һәм билдәле була барғаны ла раҫ: сара тураһында йыл башында иғлан ителеү менән ҡатнашырға теләк белдереүселәрҙән хаттар килә башлай, сөнки унда эшҡыуарлыҡты борсоған мәсьәләләр эҙмә-эҙлекле хәл ителә, бизнес бәйләнештәре нығына, тип билдәләне Рөстәм Зәки улы конференция барышында.\n– Форум, һис шикһеҙ, республиканың эшлекле даирәләрендә лә ифрат ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. “Түңәрәк өҫтәл”дәрҙә аралашырға, эшлекле бәйләнештәр булдырырға теләгән кешеләрҙән сират тора. Ошоға бәйле, эшҡыуарҙар һаны ла арта. Әлбиттә, беҙҙәге күрһәткестәр Көнсығышта йәки Көнбайыштағы кеүек түгел, әммә беҙ үҫәбеҙ. Республиканың кесе һәм урта эшҡыуарлығы төбәк тулайым продуктының (ВРП) 30 процентын формалаштыра һәм 1,3 триллион һумдан артып китте. Бындай ваҡиғалар бизнестың үҫеше өсөн дөрөҫ фон булдыра, – тине Рөстәм Хәмитов.\nУның һүҙен Рәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Сергей Катырин да ҡеүәтләне: хәҙер бизнес даирәләренең тәжрибә уртаҡлашырлыҡ, аралашырлыҡ үҙ майҙаны бар, һәм улар уға ышаныс белдерә.\nАралашыу майҙаны булыуы мотлаҡ\nӘйткәндәй, Рәсәйҙең Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ағзаларының күпселеген бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре тәшкил итә. Ә ШОС һәм БРИКС берләшмәһенә ингән дәүләттәрҙә Ер шары халҡының 40 проценты йәшәгәнен һәм донъяның тулайым эске продуктының (ВВП) 20 проценты етештерелгәнен иҫәпкә алғанда, шулай уҡ был даирә ағзаларының донъяла ярайһы ҙур урын биләгәне көн кеүек асыҡ.\nБәләкәй һәм урта бизнес өсөн аралашыу майҙансыҡтары булыуы үтә мөһим. Күргәҙмәләрҙә, форумдарҙа ҡатнашып, улар фекерҙәштәрен таба, бизнес үҫеше өсөн яңы юлдар эҙләй. Әйткәндәй, ШОС һәм БРИКС илдәрендә Азия вәкилдәре күп, ә улар бизнес ҡорор алдынан күҙмә-күҙ ҡарашып аңлашыуға өҫтөнлөк бирә. Бындай мөмкинлек, ышаныс тап ошондай сараларҙа тыуа ла инде, тип билдәләне матбуғат конференцияһында ҡатнашыусылар. Ғөмүмән, бизнес бәйләнештәре өсөн эшҡыуарҙарҙың күҙмә-күҙ осрашып аралашыуы, аңлашыуы шарт, сөнки күп осраҡта ошо даирә эшлеклеләре ғаилә бизнесын үҫтерә, ә улар эшмәкәрлеген төрлө хәүефтәрҙән ҡурсаларға тырыша.\nПроблемалар ҙа бар\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың уңыштары менән бер рәттән көнүҙәк проблемалары хаҡында ла әйтеп үтте. Мәҫәлән, бәләкәй һәм эре бизнестың етештереү процесында уртаҡ теҙмәһен яйға һалыу фарыз. Был хаҡта власть вәкилдәре һәм Сауҙа-сәнәғәт палатаһы даими хәстәрлек күрә. Донъя тәжрибәһенә күҙ һалһаҡ, эре предприятиеларҙың бәләкәй предприятиелар менән уратып алынғанын, икенселәрҙең тәүгеләре өсөн комплектлаусы әйберҙәр етештереүен, ә бергәләп улар уртаҡ һөҙөмтә өсөн эшләгәнен күрергә була.\n– Ә Рәсәйҙә эре бизнестың ишектәре, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бәләкәй һәм урта бизнес өсөн ябыҡ, был хәл бик яй ғына үҙгәрә. Шул уҡ ваҡытта бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың ҙур бизнес даирәләре менән эшлекле бәйләнештәрҙе ауыр булдырыуы иҡтисади мөмкинлектәрҙе сикләй. Ошо проблема форумда ла тикшереүгә сығарыласаҡ, – тине төбәк Башлығы.\nДонъя иҡтисадын билдәләүселәр\nРәсәй Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Сергей Катырин әйтеүенсә, ул етәкселек иткән ойошма ағзаларының 70 проценттан ашыуы – тап бәләкәй һәм урта бизнес вәкилдәре. Ғөмүмән, донъя иҡтисадында ошо даирә эшлеклеләре төп көс булып тора. Мәҫәлән, Ҡытайҙа эш урындарының 70 процентын, экспорттың 80 процентын тап бәләкәй һәм урта бизнес вәкилдәре тәьмин итә. Образлы итеп әйткәндә, был бизнесмендар донъяның иҡтисади үлсәүе артыҡ уңға йәки һулға тайшанып китмәүҙе, алтын урталыҡты, үҫештең тотороҡлолоғон гарантиялай.\nРәсәйҙә иһә хәлдәр башҡасараҡ, бәләкәй һәм урта бизнес вәкилдәре экспорттың ни бары алты-ете процентын ғына булдыра. Әлбиттә, был хәлде үҙгәртеү йәһәтенән иҡтисади йәмәғәтселек һөҙөмтәле юлдар эҙләй, яңы мөмкинлектәрҙе ҡуллана. Өфөлә үтәсәк форум да – ошо ысулдарҙан.\nУнан тыш форум Рәсәй төбәктәре тормошон сағылдырыу йәһәтенән дә ифрат отошло. Мәскәү, Санкт-Петербург кеүек ҙур мегаполистарҙа төрлө форумдар, саралар, саммиттар көн һайын тиерлек күпләп үтә.\n– Ошо йәһәттән үҙәккә төшкән көсөргәнеште кәметеү, сит ил вәкилдәренә илдең башҡа төбәктәрендә лә эшлекле тормош барлығын күрһәтеү, ул ғына түгел, киләсәктә Рәсәйҙең һәр төбәгендә ниндәйҙер йүнәлеш буйынса аралашыу майҙансығын булдырырға тырышыу зарур. Форум илебеҙҙең алдынғы төбәктәренең береһе булған Башҡортостандың йәшәйеше, эшлекле даирәләре, хатта күркәм тәбиғәте менән дә танышыу мөмкинлеген бирә. Был – абруй, төбәктең билдәлелеге, инвестициялар йәлеп итеү, – тип билдәләне Рөстәм Зәки улы.\nШул уҡ ваҡытта ШОС һәм БРИКС илдәренең бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ вәкилдәре хеҙмәттәшлеге өсөн ҡаршылыҡтар ҙа етерлек. Былар иҫәбендә – дәүләттәрҙең ҡануниәтенең, традицияларының, таможня ҡағиҙәләренең һәм стандарттарының төрлөлөгө. Ҡайһы саҡта эшкә ҡарата мөнәсәбәттең ныҡ айырылыуы ла хеҙмәттәшлеккә кәртә булыуы ихтимал. Ошоларҙы яйлау өсөн Рәсәй тәҡдиме менән БРИКС-тың Эшлекле советы сиктәрендә ҡаршылыҡтарҙы билдәләүсе һәм уларҙы хәл итеү юлдарын эҙләүсе эшсе төркөм ойошторолған. Мәҫәлән, хәҙер йәмғиәттә бик популяр булған күренеш – электрон сауҙаны ғына алайыҡ. Был юҫыҡта берҙәм ҡағиҙәләр юҡ. Тимәк, уларҙы булдырыу зарур. Шулай уҡ виза мәсьәләһе лә көнүҙәк, уларҙы ябайлаштырыу бизнес өсөн бик мөһим. Был йәһәттән тәүге уңыштар ҙа бар.\nБашҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы илдең ошондай уҡ ойошмалары рәтендә алдынғыларҙан иҫәпләнә, тип белдерҙе матбуғат конференцияһында Сергей Катырин. Өфөлә РФ Сауҙа-сәнәғәт палатаһы эргәһендәге Халыҡ-ара коммерциялы арбитраж судының бүлексәһе асылыуы ла – быға ҡеүәт: тимәк, бизнес даирәһе һәм сауҙа-сәнәғәт палаталары системаһы Башҡортостандағы ойошмаға юғары ышаныс белдерә.\nТуристар ағымы артасаҡ\nРөстәм Зәки улы форумда туризм мәсьәләләренә айырыуса ҙур иғтибар бүленәсәген билдәләп үтте. Ағымдағы йылдың һигеҙ айында республикаға бер нисә миллион кеше килеп киткән (был иҫәпкә эшлекле сәйәхәттәр ҙә инә). Республиканың хозур тәбиғәте, уның кеше тарафынан тәләфләнмәүе, һис шикһеҙ, күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.\n– Салауат районында урынлашҡан “Янғантау” геологик паркын ЮНЕСКО-ның глобаль селтәренә индереү буйынса ыңғай яуап килде. Республикала тейешле туристик инфраструктура булдырыу буйынса эштәр алып барыла. Был парк – 250 миллион йыллыҡ боронғо донъя океаны төбөн күрһәткән Рәсәйҙәге берҙән-бер биләмә. Бында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ, хатта эре бизнес өсөн дә эшмәкәрлек даирәһе киң. Был хаҡта форумда ла һүҙ буласаҡ, – тине Рөстәм Зәки улы.


29 апреля 2019 — 15:03 ГТРК «Башкортостан»\nАмериканың элекке вице-президенты Джо Байден 2020 йылда үткәреләсәк һайлауҙарҙа ҡатнашырға теләк белдергән. Әммә Демократтар партияһы кандидатына уның үткәне ҡамасаулауы мөмкин. Элек Джо Байден Иракка һөжүм итеүҙе һәм үлем язаһын ҡулланыуҙы хуплаған булған.\nТехас штатында поезд рельстарынан төшөп киткән. Бер-нисә вагонда этанол спиры тейәлгәнгә күрә биш цистернала янғын сыҡҡан. Авария һөҙөмтәһендә зыян күреүселәр юҡ. Шулай ҙа фажиғә урынына яҡын урынлашҡан йорттарҙан кешеләрҙе эвакуациялағандар. Фажиғәнең сәбәбен белгестәр асыҡлай.\nМәскәүҙә билдәһеҙ ир урамда атыш ойошторған. Фажиғә “Новые Черемушки” метро туҡталышы эргәһендә була. Ҡоралланған кеше бер ирҙе ҡаты яралай, һөҙөмтәлә, ул ауыр йәрәхәттән ғүмерен юғалта. Аҙаҡ һөжүм итеүсе үҙ-үҙенә ҡул һала. Енәйәти-оператив төркөм тикшереү алып бара.\nЯт балалар булмай. Ҡырымдың Баҡсаһарай ҡалаһында үҙенсәлекле ғаилә барлыҡҡа килгән. Ҡала парктарының береһендә көн иткән бесәй әсәһеҙ ҡалған тейен балаларын үҙенә алған. Үгәй әсә булһа ла, ул аҫрауға алған балаларына яҡшы мөғәләмәллә: ашата, йыуындыра, яҡлай. Ә тейендәр башҡа бесәй балалары менән бергә уға һыйынып йоҡлай.


Һөнәренә ғашиҡ кеше\n23 Декабрь 2019, 17:05\nБала саҡтан ул уҡытыусы булырға хыяллана. Үҙен башҡа бер һөнәрҙә лә күҙ алдына килтермәй. Әйтерһең, тәү ҡараштан мөхәббәт. Мәктәптә эшләүгә, һөнәргә ҡарата мөхәббәт. Сихырланғандай ул әсәһе менән мәктәп коридоры һәм бүлмәләре буйлап йөрөй, ә йөрәгендә хыял ярала – педагог булыу...(Архивтан, 23 август, 2019 йыл, №68)\nАҙағыраҡ ул һайлаған юлына тоғро ҡалған күпселек уҡытыусылар кеүек үк, был һөнәрҙең ябайҙарҙан һәм еңелдән түгел икәнен аңлай. Хатта бөгөн, туплаған тәжрибәһенә ҡарамай, ул белә: педагог исемен йөрөтөр өсөн бик күп көс һалырға кәрәк.\nБөгөн беҙ һеҙгә район үҙәгенән ярайһы уҡ алыҫлыҡта урынлашҡан, урман-ҡырҙарға бай матур тәбиғәтле Иван-Ҡыуалат ауылында эшләүсе йәш педагог Светлана Урал ҡыҙы Әбүбәкирова тураһында һөйләйәсәкбеҙ. Ул, 2009 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһын тамамлап, бына инде 10 йыллап ҙур булмаған ауыл мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй.\n“Был һөнәрҙә иң мөһиме нимә?” – тип һорайым йәш уҡытыусынан. Ул, был һорауға яуапты тик улы тыуғандан һуң ғына таптым, ти. Шунда ғына ул аңлай: уҡыусы –тәү сиратта, кемдеңдер ғәзиз улы йә ҡыҙы, кемдер уны ярата һәм ғүмеренең мәғәнәһе тип белә.\nТағы ла, Светлана Урал ҡыҙы, тәжрибә туплай барыу менән тәрбиләү – ул дөрөҫ һүҙҙәр әйтеү, кәңәштәр биреү, өйрәтеү генә түгел икәнен аңлай. Һүҙ – ул бер нисә өн генә, ә балалар эш менән иҫбат ителмәгән һүҙҙәрҙе ҡабул итмәй. Иң мөһиме – үҙеңә бар яҡлап өлгө булырға, был, бөтә педагогтар ризалашыр, еңелдән түгел. Гел дә уҡыусыларыңдың, уларҙың ата-әсәләренең һынаулы ҡараштары аҫтында булырға, уҡытыусы, остаз, тәрбиәсе исеменә тап төшөрмәй йәшәргә тура килә.\nСветлана Урал ҡыҙы үҙ һөнәренең ысын оҫтаһы булараҡ, теоретик белемен даими тәрәнәйтә, уҡытыу методикаһындағы һәм технологияһындағы яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһынып таныша. Үҙенең уҡыусыларын да ул иң тәүҙә шәхес итеп күрә. Ҡабатланмаҫ, күп яҡлы, үҙ ҡайғы-шатлыҡтары булған шәхесте.\nЭшләү дәүерендә йәш остаздың өлгәшмәй йә иһә артта ҡалған уҡыусылар булғаны юҡ, быны берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләре дәлилләй. Шулай, үткән уҡыу йылында уның сығарылыш уҡыусылары араһында ике юғары балл йыйған һәм ике маҙалға тамамлаусы бар.\nЭшенә ижади ҡараған педагогтың уҡыу процессы ике яҡлап бара: бер яҡтан – уҡытыусының маҡсатлы методик һәм педагогик эше, икенсе яҡтан – уҡыусының тырышлығы. Дәрестә Светлана Урал ҡыҙы уҡыусыларҙың бер-береһенә ярҙам итеүҙәрен, бер-береһен контролдә тотоуон хуплай.\nЙәш уҡытыусының дәрестәре алдан ентекле итеп әҙерләнгән: ул дөрөҫ итеп мәсьәләләр төҙөй белә, уҡыусының үҙаллы эшмәкәрлеген кәрәкле юлға йүнәлтә ала, мәғлүмәт-коммуникация технологияларын ҡуллана. Дөйөм мәҙәниәтле булыу, киң белемлелек, педагогик әҙәплелек, яңы ижади эҙләнеш, камилллыҡҡа ынтылыш – бына уның уңышлы уҡытыусы булыу серҙәре.\nСветлана Урал ҡыҙы яҡшы педагог ҡына түгел, ә уңған хужабикә лә, ғаилә усағын һаҡлаусы ла, тормошҡа киң ҡарашлы, әүҙем шәхес тә.


ЙЫЛАН БАЛАҺЫ » Журнал\nЖурнал для детей » Алтын бишек » ЙЫЛАН БАЛАҺЫ\nБаҫылды : 8-10-2017, 09:53 |\nРубрика: Алтын бишек / Хайуандар илендә\nИсеме: ЙЫЛАН БАЛАҺЫ\nАлтын бишек / Хайуандар илендә\nБеҙҙең кәртә артында ғына — ҡуйы әрәмәлек. Әрәмәле урындар, ғәҙәттә, һаҙмат була. Ундай урынды тәлмәрйен, әрмәнде, йыландар төйәк итеүсән. Ә минең иң ҡурҡҡаным — йылан. Бәләкәйме ул, ҙурмы, ағыулымы, әллә зыянһыҙмы — барыһынан да берҙәй ҡурҡам. Шуға күрә, бесәнгә, еләккә барыр булһаҡ, оҙон ҡуңыслы итегемде кейә һалып алам. Барыбер тыныс күңел менән йөрөй алмайым — үлән араһында ҡыштырлаған, йыбырлаған һәр нәмәнән өркәк тай һымаҡ тертелдәйем. Ә инде йылан- фәлән күреп ҡалһам — бөттө баш! Йөрәгем урынынан ҡуба, ҡаса һалам ул ерҙән.\nШулай ҙа бер ваҡыт, ҡурҡыуымды онотоп, йылан күҙәтеп торорға тура килде. Әлеге әрәмәлектә булды ул хәл. Ҡустым тау үҙәненән ағып төшкән бәләкәй шишмәне, таштар менән быуып, улаҡ ҡуйып, һыу алырға сөбөрҙәк эшләп ҡуйғайны. Бер ҡара йылан балаһы донъяһын онотоп уйнай ине ана шунда. Нисек тиһегеҙме? Улаҡтан һыу менән ҡуша ағып төшөп. Һыуға тып итеп килеп төшә лә, быуылған таштар араһынан йәнтәслим кире өҫкә үрмәләй. Һәм тағы, тағы... Арымай ҙа, ялҡмай ҙа был шөғөлөнән. Ҡыуана-ҡыуана йөҙә, шөңгөй, сума. Хатта эргәһендә мин торғанды ла һиҙмәне.\nБала ҡайҙа ла бала инде — кешенеке лә, башҡа йән эйәләренеке лә. Тәүҙә барыһы ла эскерһеҙ, ғәмһеҙ булалар, ә ҙурая килә холоҡ-фиғелдәре үҙгәрә. Әлеге йылан балаһы ла зәһәр ағыулы йыланға әүерелер бер саҡ.\nБилдәләнгән һүҙҙәр нимәне аңлата?


Радий Хәбиров интернетта хәүефһеҙлекте тәьмин итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе\n24 Ғинуар 2019, 17:37\nӨФӨ, 2019 йыл, 24 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/. Республика Йортонда мәғлүмәт өлкәһендә граждандарҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса кәңәшмә уҙҙы. Уны Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров үткәрҙе, элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Александр Жаров, профилле министрлыҡ һәм ведомстволар, хоҡуҡ һаҡлау һәм күҙәтеү органдары вәкилдәре ҡатнашты. Айырыуса балаларҙың һәм уҡыусыларҙың хәүефһеҙлегенә иғтибар бүленде. Республика етәксеһе 1-2 февралдә Өфөлә Мәғариф форумы ойошторолоуын хәбәр итте.\n«Беҙ белем биреү өлкәһе торошон анализларға, тәү сиратта республикабыҙ мәктәптәрендә, һәм беҙ, хөкүмәт, муниципалитеттар мәғариф заманса булһын, иң мөһиме, балаларыбыҙ уңайлы шарттарҙа белем алһын өсөн нимә эшләй алыуыбыҙҙы аңларға теләйбеҙ», — тине Радий Хәбиров.\nРеспублика етәксеһе һүҙҙәренсә, төп бурыстарҙың береһе — балаларҙы агрессив мәғлүмәт донъяһынан ҡурсалау мәсьәләһе. Уны хәл итеү өсөн тейешле тәрбиәүи һәм консультатив эш кәрәк».\nБашҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил Милана Скоробогатова республика балаларын мәғлүмәт хәүефһеҙлеге менән тәьмин итеү тураһында ентекле һөйләне. Ул балалар интернеттан файҙаланғанда ниндәй мәғлүмәти хәүефтәргә юлығыуын һанап үтте. Был, тәү сиратта, суицидаль контент. Хәҙерге балалар 2-6 йәштә интернетҡа күсә, көнөнө уртаса һигеҙ сәғәт шунда ултыра.\n«Балаларыбыҙҙы көндән-көн күбәйгән интернет хәүефтәренән тыйыу саралары менән һаҡлау мөмкин түгел, — тине Милана Скоробогатова. — Бәлиғ булмағандарҙың, уларҙың ата-әсәләренең һәм балалар менән эшләгән белгестәрҙең цифрлы белемен күтәреүгә йүнәлтелгән иҫкәртеү саралары системаһын ойошторорға кәрәк. Бәлиғ булмағандар өсөн махсус позитив контент булдырыу зарур».\nБашҡортостандың мәғариф министры взифаһын башҡарыусы Айбулат Хажин бөтә мәктәптәрҙә уҡыу процесына ҡағылышы булмаған негатив мәғлүмәтте үткәрмәү өсөн фильтрҙар ҡуйылғанлығы тураһында һөйләне. Александр Жаров был тәжрибәне «уникаль» тип билдәләне.\n2018 йылдың ноябрендә Башҡортостанда Балаларҙың мәғлүмәт хәүефһеҙлеген тәьмин итеү концепцияһы раҫланды. Бер нисә социаль әһәмиәтле сара үткәрелде лә инде. 280 меңдән ашыу бала интернетта хәүефһеҙлек дәресен тыңланы, 53 меңдән күберәк үҫмер цифрлы белем буйынса махсус квеста ҡатнашты. Мәғарифты үҫтереү институты 2-11 класс уҡыусылары өсөн өҫтәмә дөйөм белем биреү программаһын әҙерләне.\nБынан тыш, республика Мәғариф мнистрлығы тәҡдиме менән 2018-2019 уҡыу йылында республика уҡытыусыларының 20% (ете меңгә яҡыны) интернетта балалар хәүефһеҙлеге программалары буйынса квалификация күтәреү курстарын үтергә тейеш.


Мәсетле ҡыҙы Зилә » Табын\n-Тәүге эш көнөнән һуң Марат менән осраштыҡ та, йәшәргә йорт эҙләй башланыҡ, таныштар ҙа, дуҫтар ҙа юҡ, нисек алдан хәстәрләмәй йөрөгәнбеҙ, йәш саҡта тәүәккәл булаһың шул, – тип хәтерләй ул көндәрҙе Зилә.\nУл саҡта дарыухананың үҙендә дарыуҙар әҙерләү менән шөғөлләнәләр, коллектив ҙур, эш етерлек була. Ипле һүҙле, яҡты йөҙлө Зиләне коллектив та, һатып алыусылар ҙа үҙ итә. Күп ауырыуҙар табипҡа түгел, туп-тура дарыуханаға килә бит. Уларҙы иғтибар менән тыңлап, тейешле дауалау препараттары һайлашырға, ҡулланыу буйынса тулы һәм аныҡ мәғлүмәт бирергә кәрәк. Даими уҡырға, үҙ өҫтөңдә эшләргә тура килә. Сөнки көн дә тигәндәй яңы медикаменттар барлыҡҡа килә, ә дарыухана хеҙмәткәре уларҙың һәр береһенең үҙенсәлектәрен яҡшы белергә тейеш. Ни тиһәң дә һүҙ кеше өсөн иң ҙур ҡиммәт – ғүмер һәм һаулыҡ хаҡында бара бит.\nӘминевтар матур ғына тормош ҡороп йәшәп алып китәләр. Азат һәм Урал исемле улдары донъяға килә. Балалары ла ата-әсәһенең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәй үҫте. Ун йылдан ашыу Красноусолда йәшәгәндән һуң, ғаилә Өфөгә күсенде. Марат рес-публика баҫмаларында эшләй, ә Зилә баш ҡала дарыуханаларында төрлө вазифалар атҡара. Ошо көндәрҙә 50 йәшлек юбилейын билдәләгән ҡатындың хеҙмәте ра-йон, ҡала кимәлендәге Маҡтау грамоталары, ҡиммәтле бүләктәр менән баһаланған. Әммә иң ҡиммәтле бүләк – һатып алыусыларҙың тап уға төбәп килеүе, уларҙың ихтирамы. Йылы һүҙ – йән аҙығы шул. Ә Зилә ихлас тыңлай ҙа, төплө кәңәштәрен дә бирә белә.\nЗилә Шакирйән ҡыҙы балаларына һәйбәт әсәй, тормош иптәшенә һөйөклө ҡатын да. Өй тулы гәзит-журнал, китаптар араһында үҫкән Азат менән Урал да белемгә тартылып үҫтеләр. Икеһе лә Өфөләге 20-се башҡорт гимназияһын алтын миҙалға тамамлап, Өфө дәүләт нефть техник университетына уҡырға инде. Азат, диплом алғас, "Өфөгаз” предприятиеһында хеҙмәт юлын башлағайны, яңыраҡ ошонда уҡ яуап-лы вазифаға тәғәйенләнеләр, Урал иһә уҡыуын магистратурала дауам итә.\n...Аҙна аҙағы. Әминевтар ял көндәрен нисек үткәреү хаҡында кәңәшләшә.\n- Ғафуриға барғы килә, һағындырған, – ти Зилә, – туғандарҙы, дуҫтарҙы ла күрербеҙ.\nМарат ҡәнәғәт йылмайып баш ҡаға. Дөрөҫ әйтә ҡатыны, Ғафуриҙың кешеләре, тәбиғәте һағындыра шул, күңел тап шунда ғына тарта, торған ер, йәшлек йылдары үткән ер ҡосағын йәйеп һине көткәндәй...


Балтаста 11 бала тәрбиәләгән Хәйҙәршиндар торлаҡ һатып алыуға сертификат алды\nАғымдағы йылда Хәйҙәршиндар Шәжәрә байрамы сиктәрендә ойошторолған “Ғаиләм — ҡәлғәм” республика ғаилә ижады конкурсында Гран-приға эйә булды. Үҙҙәре менән үҙенсәлекле итеп таныштырҙылар. Винер Флүр улы бишек йыры йырланы, “Ҡаҙ өмәһе” байрамын күрһәттеләр. “Ирәндек моңдары”, “Оҙон көй” республика конкурстарында уңышлы сығыш яһаусы Айгиз Хәйҙәршин иһә ата-әсәһенә бағышлап матур йыр башҡарҙы. Әле яңы ғына уларҙың ғаилә фольклор ансамбле “Дуҫлыҡ гөлләмәһе” республика фестиваленең гала-концертында ҡатнашып, республиканың иң талантлы ғаиләләре менән бер рәттән Конгресс-холл сәхнәһендә сығыш яһаны.\nКүптән түгел Хәйҙәршиндар ғаиләһе тағы ла бер шатлыҡлы ваҡиға кисерҙе. Әсәйҙәр көнөнә бағышланған тантаналы байрамда район хакимиәте башлығы Илгиз Субушев Альбина Рәйеф ҡыҙына 4749891 һумлыҡ сертификат тапшырҙы. Сертификат Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарары менән торлаҡ һатып алыу өсөн бирелде. Береһенән-береһе талантлы, әүҙем, аҡыллы балалар тәрбиәләп үҫтереүсе Альбина һәм Винер Хәйҙәршиндар өсөн был бик кәрәкле һәм лайыҡлы бүләк.


Белорет ҡалаһында 22 һәм 23 йәшлек ике егет ҡулға алынды\nУлар февраль башында хәбәрһеҙ юғалған Айгөл Йәһүҙина менән Екатерина Каретникованы үлтереүҙә ғәйепләнә. Әхирәттәрҙең ғәйеп булыуы тураһында хәбәр менән полицияға әсәләрҙең береһе мөрәжәғәт итә.\nТикшереү һөҙөмтәләре буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла. 19 мартта үҙ ғәйептәрен танырға теләп урындағы тәфтиш комитетына ике егет килә. Асыҡланыуынса, ул төндә ҡыҙҙар таныш булмаған егеттәр менән автомобилдә спиртлы эсемлектәр эсә. Һуңғараҡ компания ҡала пляжы яғына юллана. 23 йәшлек ғәйепләнеүсенең мәғлүмәттәре буйынса, яҡындағы урман эсендә ул ҡыҙҙарҙың береһе менән енси мөнәсәбәткә инә. Әммә гүзәл зат вәкиле көсләнеү тураһында ғариза менән полицияға мөрәжәғәт итәсәген белдерә. Яуаплылыҡтан ҡурҡҡан егет ҡыҙҙы ағас таяғы менән туҡмап үлтерә. Артабан ул дуҫы менән автомобилдә ҡалған икенсе ҡыҙҙы ла көсләй. Енәйәттән ҡасыу өсөн ҡыҙмаса егеттәр был ҡыҙҙың да ғүмерен ҡыя. Үле кәүҙәләрҙе улар ҡар аҫтына күмеп китә. Әле осраҡ буйынса тикшереү башланған. Ике ғәйепләнеүсе лә ҡулға алынған.


Сибай ҡалаһында ғаиләләргә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү буйынса көньяҡ көнсығыш төбәк ара үҙәк хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренен эшенә йомғаҡ яһаны\nУл Сибай приютынын ун биш йыллығы менән тура килде. Ошо йылдар эсендә был социаль учреждение менәрләгән балаға үҙ йылыһын биргән һәм ярҙам ҡулы һуҙған.\nӨфө шарттарывна яҡын йылылыҡ, бөтә ерҙә таҙалыҡ һәм матурлыҡ. Эскән ата әсәләр, аслы туҡлы йәшәүҙән арығна һәм һалҡын, бысраҡ йорттарҙан килгән сабыйҙар ошонда төйәк таба. Приютта нисек кенә яҡшы булмаһын, балаларҙын барыһы ла тыуған ауылдарын , ғәзиз кешеләрен һағынып йәшәй һәм ҡайтырға өмөтөн бер ваҡытта ла өҙмәй.\nПриют улар өсөн ваҡытлыса йәшәү урыны. Өс ай эсендә был балаларҙын әсәләре айыҡ тормош юлына басып йә килеп ала, йә бөтөнләй онота. Ул саығнда приют балаларҙы уллыҡҡа биреү мәсьәләһен хәл итә башлай. Социаль учреждение бөгөн медицина, хоҡуҡи, реабилитация, психолог ярҙамы ла күрһәтә.\nБына ошо эштәрҙен барыһы менән дә ғаилә һәм балаға ярҙам итеү үҙәге шөғөлләөнә. Уларҙын бүлексәләре республикала күп, ә Урал арьяғындағы үҙәге Сибайҙа урынлашҡан. Бөгөн ул Баймаҡ, ейәнсура, Хәйбулла. Йылайыр, Әбйәлил райондарын да берләштерә.\nЭльвира Сафина, көньяҡ көнсығыш төбәктәрҙә ғаилә һәм балаларға социль ярҙам күрһәтеү үҙәге етәксеһе: «Баймаҡ районының опека һәм поппечителлек бүлеге уңышлы эшләп килә. Бөгөн мин был үҙәкте барыһына ла үрнәк итеп ҡуйҙым. Урындағы хакимиәт тә уларҙың эшмәкәрлеген юғары кимәлдә баһалар тип ышанам».\nБөгөн Баймаҡ районыныда ғына үҙәктә эшләгән һәр белгескә егерме ауыл тура килә. Төбәктә йөҙ ҙә иллегә яҡын ғаилә исәптә тора. Хәҙер тормош шарттары енеләйһә лә, ҡыҙғанысҡа, ауыр хәлдә ҡалған социаль ғаиләләр һаны арта бара. Быға күп осраҡта ғаиләлә эскән катынҡыҙ сәбәпсе, ти белгестәр\nСоциаль ғаиләләр проблемаһы бөгөнгө йәмғиәттен ин йәмһеҙ күренештәренен береһ. Үкенескә, ошондай приюттар бер ҡасан да буш тормай. Бөгөн ике сабый өйөнә ҡайтһа, иртәгә тағы өс баланын килеүе мөмкин.


Көндәлек тормошта ла батырлыҡҡа урын бар\n22 Ноябрь 2018, 19:12\nОшо көндәрҙә Мораҡ ауылының З.Биишева исемендәге төп дөйөм белем биреү мәктәбендә үткән тантаналы линейкала район хакимиәте башлығы Ғайса Янбаев 5-се класс уҡыусыһы Азамат Араповты ҡотланы. Йәш геройҙың батырлығы – йәй көнө һыуға батыусы ҡыҙҙы ҡотҡарыуы хаҡында беҙ гәзитебеҙ биттәрендә яҙып сыҡҡайныҡ инде. Үҫмер быға тиклем Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров менән осрашҡайны инде.\nОшо көндәрҙә Мораҡ ауылының З.Биишева исемендәге төп дөйөм белем биреү мәктәбендә үткән тантаналы линейкала район хакимиәте башлығы Ғайса Янбаев 5-се класс уҡыусыһы Азамат Араповты ҡотланы.\nЙәш геройҙың батырлығы – йәй көнө һыуға батыусы ҡыҙҙы ҡотҡарыуы хаҡында беҙ гәзитебеҙ биттәрендә яҙып сыҡҡайныҡ инде. Үҫмер быға тиклем Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров менән осрашҡайны инде.\n- Беҙҙең арала үҙ ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, башҡаларға ярҙам итергә әҙер тороусы ҡыйыу кешеләр булыуы ҡыуандыра. Әммә бындай хәлдәр ҡабатланмаһын өсөн, ҡәҙерле балалар, һеҙгә ял иткәндә мотлаҡ хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен күҙәтергә кәрәк, - тине Ғайса Ғилметдин улы.\nУл Азаматҡа ҡиммәтле бүләк һәм үҫмерҙең Башҡортостан Башлығы менән иҫтәлеккә төшкән фотоһүрәттәрен тапшырҙы.\nБайрам алдынан беҙ уның әсәһе Эльза Арапова менән әңгәмәләштек. Иң тәүҙә уның үҙе хаҡында һөйләп китеү кәрәктер.\nЭльза Кинйәбай ҡыҙы Түбәнге Һаҙ ауылында тыуып үҫкән. Арҙат мәктәбенә йөрөп уҡыған. Баймаҡ совхоз-техникумында ситтән тороп бухгалтер һөнәрен үҙләштергән, аҙаҡ Мәскәү дәүләт университетының Мәләүез филиалында юғары белем алған. Әлеге көндә ул - ауыл биләмәләренең үҙәкләштерелгән бухгалтерияһы хеҙмәткәре. Был өлкәлә 27 йыл эшләү дәүерендә, үҙ һөнәренең бар нескәлектәрен яҡшы төшөнгән. Тормош иптәше Юлай Ғабдрахман улы менән ныҡлы ғаилә ҡороуҙарына 13 йыл ваҡыт үткән.\n- Улым киләсәктә хоҡуҡ һаҡлау өлкәһендә эшләргә теләй. Бәлки, киләһе йыл кадет мәктәбенә уҡырға инер. Тормош иптәшем - физкультура уҡытыусыһы, йәш сағында һабантуйҙарҙағы спорт сараларында ҡатнашып, призлы урындар яулай торғайны. Балаларҙы физик яҡтан сыныҡтырыуға ҙур иғтибар бирә. Үҙем әсәйҙән иртә йәтим ҡалғас, балаларыма бар күңел наҙымды артығы менән бирергә тырышам, - ти Эльза Кинйәбай ҡыҙы.\nАвтор һәм Регина ТОҠОМБӘТОВА фотолары.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №1, 5 - 11 ғинуар, 2019 - Информационные страницы\n№1, 5 - 11 ғинуар, 2019\nҮҙеңә хас көйөң булһын,\nУт уйнаһын усағыңда,\nБалаларың - ҡосағыңда,\nӨҫтәлеңдә йылы ашың,\nКүңелеңде һалыр эшең,\nҠайтыуыңды көтөп алған\nБик ҡәҙерле генә кешең.\nБәхет булһын түп-түңәрәк,\nӘҙәмдәргә күпме кәрәк!\nМуллыҡта һәм бәрәкәттә,\nКөн итегеҙ (ә)рәхәттә.\nШулай булһын Яңы йылда!\nЙыл да, йыл да!\nӘ бына Иҫке йылда яһалған хаталарыңдан, яҙыҡтарыңдан, холҡоңдағы кире һыҙаттарҙан ниндәй хаҡтар түләп ҡотолорһоң икән? Был мөмкинме? Нәфселәреңдең тамағын матди байлыҡ менән туйҙырып буламы?\nБөрйәндең күпселек өлөшө ҡурсаулыҡ булғанлыҡтан, уларҙы ер участкалары менән тәьмин итеү ҙур ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Был мәсьәлә республика һәм хатта федераль кимәлгә сығып хәл итеүҙе көтә.\nИНГЛИЗДӘР МАҠТАҒАН ҠОРАЛЫБЫҘ...\nҠыҙыҡ бер хәл, традицион уҡ-ян оҫтаһы, белорус мастеры Алексей Кряжев үҙенең һуңғы иң шәп янын башҡорт яны тип атай. Ул тап шулай атала ла - "Иң яҡшы башҡорт һунар яны".\nИнтернет селтәрендәге әллә күпме махсус сайтҡа иғлан ҡуйып ебәрәһең дә, бер ыҙаһыҙ һатып та ҡуяһың кеүек. Ләкин ысынбарлыҡта хәл бөтөнләй икенсе. Айҙар, хатта йылдар дауамында торлаҡтарын һата алмағандар бихисап.\nОшо көндәрҙә Дыуан районында тәүге тапҡыр яҡташыбыҙ Зөлфиә Ханнанованың шиғырҙарын яттан һөйләү буйынса конкурс уҙғарылды. Иртә таңдан шағирәнең тыуған ауылы Иҫке Хәлилгә райондың барлыҡ башҡорт ауылдарынан ҡатнашыусылар ағылды.


Ҡайҙа һеҙ, мәргән уҡсылар?\nҮҙегеҙҙе мәргәнлектә һынап ҡарағығыҙ киләме? Ошондай уй-теләгегеҙ бар икән, 15 июндә “Сарматтар вариҫтары” республика этник-фольклор фестивале сиктәрендә ойошторолған “Сарматтар уҡтары” асыҡ республика турнирына барығыҙ.\nСара Ишембай районында, Торатау буйында үткәреләсәк. Унда ун биш-ун алты йәшлек ҡыҙҙар һәм малайҙар, шулай уҡ ирҙәр һәм ҡатындар ҡатнашасаҡ. Бынан тыш, һыбай килеш уҡ менән атыу бәйгеһе буласаҡ. Еңеүсе 100 мең һум күләмендә аҡсалата приз менән бүләкләнәсәк.


Гәзиттең номеры: 119 » Гәзиттең номеры: 119 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 119\nДәрт алып ҡайттыҡ14.10.2014\nӘбйәлил районында республика кимәлендә үткәрелгән ағинәйҙәр йыйынында булып ҡайттыҡ. Районыбыҙҙағы ойошма етәксеһе Мәрзиә Солтанбаева, Ҡотой ауылынан Нәйрә Ғиләжева, Сәфәрҙән Йәмилә Мөхәмәтйәнова барҙыҡ. Башҡортостандың 14 районы дүртешәр ағинәй алып килде.\nӘбйәлилдәр ҡунаҡтарҙы йыр-бейеү менән милли костюмдарҙа ҡаршы алды. Үҙҙәренең шөғөлдәрен дә күрһәттеләр, төрлө һүрәтле матур кейеҙҙәр баҫҡандар икән. Хатта, Салауат Юлаевтың һүрәте лә бар.\nАмангилде ауылы ағинәйҙәре тула баҫыу йолаһын тәҡдим итте. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, борон башҡорт ир-егеттәренең эш кейеме туланан - көҙгө һарыҡ йөнөнән һуғып, баҫылған туҡыманан тегелгән икән. Ошондай сәкмән, сарыҡ, башлыҡтар булған.\nСараны ҙур залдағы йыйын дауам итте. Уны Әбйәлил районы хакимиәте башлығы Рим Сыңғыҙов асты. Артабан һүҙҙе Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ҡарамағындағы «Ағинәйҙәр» йәмғиәте етәксеһе һәм «Киске Өфө» гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева алды. Ул эшһеҙлек арҡаһында йәштәрҙең ауылдан китеүе, эскеселектең, наркоманияның хөкөм һөрөүе, мәктәптәрҙең, балалар баҡсаларының ябылыуы хаҡында борсолоп һөйләне.\n- Ауыл проблемаларын ауылда йәшәгән халыҡ үҙҙәре генә белә. Ошоно уйлап, ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар ойошмаларын булдырҙыҡ та инде, - тине Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы. Өҫтәп, был йәһәттән әүҙем эш алып барыусы ҡала-райондарҙы атап үтте: Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Хәйбулла, Сибай, Учалы.\nКөнүҙәк һорауҙар ҡаралды14.10.2014\nУчалы ауыл ултырағы хакимиәте эргәһендәге һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары советы ултырышы үтте.\nОло кеше оло кеше инде - алдағы ултырыштан һуң өс совет ағзаһының баҡыйлыҡҡа киткән булыуы күңелде ҡыра.\nӘммә тормош дауам итә, иҫәндәргә донъя хәлдәрен сисергә кәрәк. Ағымдағы көнүҙәк мәсьәләләр менән ауыл ултырағы хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Эдуард Йосопов, эштәр менән идара итеүсе Рәйсә Нәжметдинова һәм ветерандар советы рәйесе Марат Алтыновтар таныштырҙы. Һорауҙар бирелде, фекер алышыу үтте, ҡәнәғәт ҡалдыҡ. Урындағы властарҙың ололарҙың проблемаларына иғтибарлы булыуҙары, хәлдән килгәндәренсә ярҙам итергә тырышыуҙары күңелгә хуш килде. Ваҡыт тиҙ аға. Йыл үткәне һиҙелмәй ҙә ҡала. Бына тағы Ололар көнө лә үтеп китте. 1 октябрь - ололар өсөн айырыуса әһәмиәтле көн ул.\nИке ҡулға ике бысаҡ…14.10.2014\nМиндәк ҡасабаһында көн күргән йәш ир кеше үлтереү менән янаған өсөн былтыр 120 сәғәт мәжбүри эштәргә хөкөм ителгән була. Сәбәбе лә билдәле - йәмәғәт урындарында иҫерек йөрөгән өсөн 5 тапҡыр административ яуаплылыҡҡа тарттырыла. Ә иҫерек кеше ни һөйләгәнен дә, ни ҡылғанын да белмәҫ була.\nЭске эштәр бүлегенең өлкән тәүтикшереүсеһе Эльвира Йосопова бәйән итеүенсә, быйыл йәнә шул яман ғәҙәтен дауам итте. Иҫерек килеш төндә уяна ла элекке өйҙәш ҡатынынан башта итле аш, һуңынан тәмәке һәм араҡы алырға аҡса таптыра башлай. Юҡлыҡ тамам күсәренән сығара. Ике ҡулына ике аш-һыу бысағы алып: «Үлтерәм!» - тип һөрәнләргә тотона. Ярар ҙа, өйҙәге икенсе таныш ҡатын юҡ менән булма, тип өгөтләгәс, шундуҡ тыныслана. Әйткәндәй, яман ғәҙәтенә ҡарамаҫтан, йәшәү урыны буйынса ыңғай ҡылыҡһырлана икән үҙе. Бәлки, маҡсатына ирешеү өсөн ҡурҡытмаҡсы ғына булғандыр, әммә барыбер РФ Енәйәт кодексының 119-сы статьяһы буйынса енәйәт яуаплылығына тарттырыла - икенсе тапҡыр хөкөм ҡатыраҡ буласағы көн кеүек асыҡ.\nУчалы район-ара прокуратураһы хәбәр итеүенсә, район суды 24 йәшлек бер яҡташыбыҙға ҡарата РФ Енәйәт кодексының 291-се статьяһының 3-сө өлөшө (вазифалы кешегә ришүәт биреү) буйынса ғәйепләү ҡарары сығарҙы. Аңлатма бирергә кәрәктер: ниәт аҙағынаса башҡарылмаһа ла, кодекстың 30-сы статьяһы буйынса бындай төр ҡылмышты ҡылырға әҙерләнеү һәм маташыу ҙа енәйәт тип баһалана.\nЭш былай була. Йәш кеше транспорт менән идара итергә танытмаһы булмаған килеш ВАЗ-1102 руле артында тотола. Административ протокол төҙөлә, автомобиль штраф туҡталҡаһына ҡуйыла. Граждан иһә шул уҡ көндө юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы начальнигына уның кабинетында ришүәт биреп маташа, өҫтәленә 5 мең һум аҡса һала. Шундуҡ тотола. Үҙе аңлатыуынса, былай ҙа урлашҡан өсөн шартлы рәүештә хөкөм үтеп йөрөй, танытмаһыҙ автомобиль йөрөткән өсөн дә яуаплылыҡҡа тарттырылһа, мөнәсәбәт ҡырыҫланыр, тип ҡурҡа.\n…Айыуҙан ҡасҡан бүрегә юлыҡҡан тигәндәй, административ яуаплылыҡ менән бер рәттән йәнә енәйәт яуаплылығына тарттырылды - 1 йылға шартлы рәүештә иркенән мәхрүм ителде (аҡылға ултырмаһа, сәнскеле сым артына ебәрелеүе хәҙер айырыуса ихтимал), өҫтәүенә 50 мең һум күләмендә штраф һалынды.\nТеләк менән баралар14.10.2014\n1 октябрь - Халыҡ-ара ололар көнө генә түгел, ниндәйҙер мәғәнәлә ир уҙамандары көнө лә булалыр. Сөнки тап 1 октябрь көнө хәрби көстәргә көҙгө саҡырыу кампанияһы старт алды (31 декабргә тиклем дауам итәсәк) һәм районыбыҙҙың призыв комиссияһының тәүге ултырышы үтте.\nКомиссия эшен етәкләгән район хакимиәте башлығы урынбаҫары Зөһрә Гордиенко барыһын да ошо уңайҙан ҡотланы һәм һөҙөмтәле эш теләне. Төп талап - бөтә закон талаптарын теүәл, тайпылышһыҙ үтәү.\nБР Хәрби комиссариатының Учалы бүлеге начальнигы Азамат Рыҫҡолов әйтеүенсә, Башҡортостандан 6670 егеткә наряд килгән, беҙҙең Учалынан - 160 кешегә. Ҡәҙимгенән күберәк, әммә үтәй алмаҫлыҡ ҙур йөкләмә түгел. Әрмегә 160 егет ебәрелһә лә, отсрочкаларға хоҡуҡты раҫлау өсөн призыв комиссияһына 610 кеше саҡырыла.\nЯҙғы призывҡа 50-ләп егет килмәгән, шул иҫәптән өсөһө ҡасып йөрөй. Эштәрен хоҡуҡ һаҡлау органдарына йүнәлтеү хәл ителә.\nИманға өндәүсе изге йорт14.10.2014\nҺуңғы йылдарҙа халҡыбыҙҙың күпләп дингә килеүе, иман юлына баҫыуы күҙәтелә. Ярты быуаттан ашыу атеизм йоғонтоһонда йәшәп тә милләтебеҙҙең Аллаһҡа ышанысын юғалтмауы ҡыуаныслы. 90-сы йылдар башында ҡалабыҙҙа мәсет төҙөлөүе район халҡы өсөн дини йәһәттән ныҡлы этәргес көс, нигеҙ булғандыр. Шул дәүерҙән алып ике тиҫтәнән ашыу йыл үткән. Донъя ағымы өсөн 20 йыл бер мәл генә, иң мөһиме, ҡалабыҙ мәсете үҙенең изге бурысын һынатмай атҡарып килә.\nМәсет һалыу эшенә ҙур өлөш индергән, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Фәрүәз Сәғәҙәтов үҙенең «Учалы ҡалаһында мәсет төҙөү тарихы» яҙмаһында бына нимәләр бәйән итә: «1990 йылдың 3 авгусында Учалы ҡалаһы, Ленин урамы, 36-сы йортта Минғәли Рәхмәтуллиндың фатирында намаҙ уҡыу өсөн Мирхәт Уразаев, Ғайса Сәлийәмов, Хәмзә Яхим, Кәлимулла Ғәбиҙуллин, Хажиәхмәт Мотаһаров һәм башҡалар тупланды. Был тәүге йыйылышты Мирхәт Уразаев ағай ойошторҙо. Ул ҡала етәкселегенән фатирҙа намаҙ ҡылыу өсөн рөхсәт алыуға ирешкән». Шул уҡ йылдың көҙөндә ҡалала мосолмандарҙың дини ойошмаһы булдырыла. Уларға «Таусы» клубының бер бүлмәһендә, аҙаҡтан Ахун карьерының дөйөм ятағында йыйылырға рөхсәт бирелә. 1991 йылдан йыйылыштың имамы итеп мосолмандарҙың Диниә назараты мөфтөйө Тәлғәт Тажетдин тарафынан Исмәғил Мөхәмәтйәнов тәғәйенләнә. Бохарала уҡып белем алған кеше килеү менән дингә тартылыусылар һаны ла арта, хәҙрәт халыҡты ислам нигеҙҙәренә, намаҙ уҡыу тәртибенә, ғәрәп алфавитына һәм шәриғәт ҡанундарына өйрәтә башлай. Оҙаҡламай хәҙрәттә ойошманың тәүге мәзиндәре уҡып сыға: Вәкил Тажетдинов, Кәлимулла Ғәбиҙуллин, Рәфҡәт Зарипов, Рамаҙан Йомағужин, Ғәли Хөснуллин, Зинәтулла Һиҙиәтов, Сәғитйән Ибраһимов, Наил Исаҡанов, Рәүеф Әҙелғужин һ.б..\nБыл донъяла ниҙәр бар?14.10.2014\n* Ураҡ тамамланмаған әле, әммә әленән үк илебеҙҙәге тулайым иген уңышы 100 миллион тоннаны үтеп китте. 110 млн тоннаға етер тип күҙаллайҙар. Былтырғынан байтаҡҡа күберәк, 2013 йылда гектар көсө 22,1 центнер булһа, әле -24,9. Санкциялар менән Европанан әллә ниндәй хамон-пармезандар килтерелмәһә лә, икмәк булғанда ас ятмаҫбыҙ.\n* Билдәле булыуынса, халыҡ-ара мөнәсәбәттәр ҡырҡыуланып, Рәсәй компаниялары һәм граждандарының сит илдәрҙәге милкенә арест һалына башланы. Ябай халыҡ, Рәсәйҙә тапҡан аҡсаны Рәсәйҙә тоторға кәрәк ине, тип үсәй. Ысынлап та, алпауыттарҙың сит илдәрҙә хан һарайҙарына, заводтар йә футбол командаларына эйә булыуҙары асыу килтермәүе мөмкин түгел. Әммә үсәргә ашыҡмай торайыҡ, бәлки, сереп байығандарҙың юғалтыуҙары өсөн тағы ла нәҡ үҙебеҙгә түләргә тура килеүе бар. РФ Дәүләт Думаһында беренсе уҡыуҙа яңы закон проекты ҡабул ителде - сит ил судтары ҡарары менән яһалған зыянды Рәсәй ҡаҙнаһы иҫәбенә компенсациялау тураһында. Афарин, оятһыҙ тәҡдимгә ҡаршы КПРФ, ЛДПР һәм «әҙел Рәсәй» фракциялары ҡаршы сыҡты, бәлки, дөбөрҙәре үтер?\nКомсомольск урта мәктәбенең башланғыс кластары өсөн ата-әсәләр комитеты тарафынан «Көҙгө уңыш» байрамы ойошторолдо.\nБында кескәй ярышыусылар Рәмилә Яҡупова үткәргән төрлө мауыҡтырғыс конкурстарҙа ҡатнашып кинәнде. Мәҫәлән, «Көҙһылыу» тип исемләнгән конкурсҡа ярашлы, бәйгеселәр көҙгө уңыштарҙан теләгән ризыҡтарын бешереп килтергәндәр ине. Бигерәк тә 3-сө класс ҡыҙҙарының салаттары, таш ҡабаҡтан ҡоймаҡтары тәмле килеп сыҡҡан. Шулай уҡ художество номеры әҙерләп, костюмдарын яҡлап сығыш яһанылар. Өйгә бирелгән эштәренә барыһы ла етди ҡараған. Бынан тыш, ҡатнашыусылар йомаҡтарға яуап таптылар, һүрәт төшөрөү буйынса оҫталыҡтарын һынанылар. Һөҙөмтәлә, ун ике ҡыҙ араһынан 1-се класс уҡыусыһы Гүзәлиә Мөхәмәтшина менән 2-се кластан Камилла Яҡупова Көҙһылыу исемен яуланылар.\nМалайҙар ҙа ҡалышманы: көҙ темаһына һүрәттәр, йәшелсәләрҙән үҙенсәлекле һындар яһап килтерергә ҡушылғайны. Бында 1-се класс уҡыусыһы Ирек әзизуллиндың (сәтләүектәрҙән терпе, ваза), 2-се кластан Сынбулат Ельчибаевтың (кишерҙән жираф), Азат Оморҙаҡовтың (терпе) эштәре иң-иңдәре тип табылды. Һүрәттәр буйынса шулай уҡ Ирек әзизуллин, Зифа Әхмәтшина, 4-се класс ҡыҙҙары Зилиә һәм Юлиә Әхмәтшиналар, Алина Ниғмәтуллина билдәләнделәр.\nКескәйҙәр бағыусыбыҙ Гөлнара Яуымбаева әҙерләгән приздарҙы алып ҡыуанды. Кисә аҙағында тәмлекәстәр менән сәй эсеп таралыштылар.\nУҡыусыларға күңелле лә, фәһемле лә байрам бүләк иткәндәре өсөн ата-әсәләр комитетына рәхмәтлебеҙ. Артабан да бәйләнеште өҙмәйек.\nБарлыҡ мосолман донъяһы өсөн изге байрам - Ҡорбан ғәйетен бөтә ауыл көтөп алды. Үҙен мосолман тип һанаған, Аллаһы Тәғәләгә рәхмәтле кеше ошо көндә ҡорбан салып, туған-тыумасаларына, күрше-күләндәренә, ауылдаштарына ҡорбан ите ашатып, малының, донъяһының именлеген, бәрәкәте артыуын теләр.\nАллаһ өсөн тырышҡан кешегә, Ул үҙе лә ярҙам итә. Ауылыбыҙҙа ла ҡорбан салырға теләүселәр булды: Мәрүәрә һәм Әҡсән Күсәевтар, Гөлназ һәм Камил Рәхимовтар. Ошо ғаиләләр байрам көнө ҙур сауап алдылар. Ҡорбан ашы айҡанлы хәйерҙәр таратылды, рәхмәттәр әйтелде, изге теләктәр теләнде. Тик бер нәмә генә халыҡтың күңелен ҡырҙы - ауыл клубы емерелеү арҡаһында сараны ҙур булмаған кәнсә бинаһын йылытып, шунда үткәрҙек. Унда ни бары 30 кеше генә һыйҙы. Оҙаҡламай Яңы йыл байрамы етәсәк, башҡа саралар ҙа йыш ойошторола… Клубһыҙ ни эшләрбеҙ икән, тип борсола халыҡ.\nРайоныбыҙҙа ҡала-район буйынса көҙгө туриада үтте.\nУнда 5-8-се класс уҡыусыларынан тупланған 10 команда ҡатнашты: 1-се, 3-сө лицейҙар, 5-се, Ахун, Илсе, Сәфәр мәктәптәре, Балалар-үҫмерҙәр туризмы, экскурсияһы һәм тыуған яҡты өйрәнеү үҙәге. Йәйәүле походтарҙа ҡатнашыусыларҙың техник һәм тактик оҫталыҡтарын үҫтереү, балаларға файҙалы һәм сәләмәт ял бүләк итеү маҡсатында үткәрелде был сара. Һөҙөмтәлә, I урынды Балалар-үҫмерҙәр туризмы үҙәге командаһы (етәксеһе Р.Р. Фәхретдинова), II - Ахун (Р.М. Хәсәнова) һәм III урынды Илсе урта мәктәбе командаһы (И.Р. Юнысов) яуланы.