Дәүләт Думаһында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының презентацияһы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының презентацияһы үтәсәк\n17:57, 3 декабря 2012 Йәмғиәт\nШаршамбы, 5 декабрҙә, Дәүләт Думаһында VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындарының презентацияһы үтә.\n2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындарының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был сара балалар-үҫмерҙәр спортын үҫтереү буйынса парламент тыңлауҙары сиктәрендә үтәсәк. Парламентарийҙар һәм почетлы ҡунаҡтарҙан тыш, унда әле Дәүләт Думаһында депутат булып эшләгән элекке спортсылар ҙа ҡатнашасаҡ. Атап әйткәндә, презентацияла Александр Карелин, Ирина Роднина, Николай Валуев, Алина Кабаева, Марат Сафин, Дмитрий Носовтың ҡатнашыуы көтөлә. Уларға Өфөлә үтәсәк Уйындарға махсус саҡырыу ҡағыҙҙары тапшырыласаҡ.\nБынан тыш, Дәүләт Думаһында федераль киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы үтәсәк. Башҡортостан баш ҡалаһында спот форумына әҙерлек саралары һәм, ғөмүмән, Уйындар хаҡында 2013 йылғы Халыҡ-ара балалар уйындары дирекцияһы етәксеһе Сергей Степанов, РФ Дәүләт Думаһы депутаты, күп тапҡыр Паралимпия уйындары чемпионы Рима Баталова һөйләйәсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙЫЛАН ЫРЫУЫНАН, БОРОНҒО БАШҠОРТ ЗАТЫНАН БЕҘ - 2020 - Мәҡәләләр\nЙЫЛАН ЫРЫУЫНАН, БОРОНҒО БАШҠОРТ ЗАТЫНАН БЕҘ\nТарихи фараз буйынса, боронғо осорҙарҙа ҡәүемдәш-ҡәрҙәш булып, "ҡай", "уран" һәм "аджлар" ("джилан") исемдәре менән аталып йөрөтөлгән халыҡтарҙың яҙмышы, тарихи ареналағы роле төрлөсә була. Ошо этнонимдарҙы урта быуаттарҙа йәшәгән авторҙарҙың әҫәрҙәрендә осратып була. Фарсы тарихсыһы Фәхр ад-дин Мөбәрәкшах Мәрүәрруди (1206 йылда вафат) үҙенең "Китаб әл-ансаб" тигән әҫәрендә уға билдәле булған төрки ҡәбиләләр исемлеген теркәп ҡалдыра, бында ҡай һәм уран ҡәүемдәре йәнәш ҡуйылған: "турк, иймак, киркиз, карлух, чикиль, аймур, харлух, киник, йаги, салук, халадж, угуз, хита, гай, урус, кай, уран, тухси, тибат, кара тибат, саклай (саклаб), кимджи, кимак, хазар, кара хазар, кифджак, алтай, куджат, биджинак, угул, сатик, сутук, татар, кара татар, канклы, баргу, гуз, кара гур (гуз), тогуз гуз, ягма һәм агма, аракун (аракир), кайк, салгир, йагиз (йагир), рукур, байандур, алайандулук, угур, туграк, байат, тугурга, дуджира, суийк, йабагу, афшар, бекдиз, бакдали, икба, аткук, луузтара, урул (урал), ларталак, басмил, ильбарсхан".\nҠасандыр үтә ҙур һәм көслө булған ҡай халҡы бер нисә быуат дауамында бүлгеләнеү, айырымланыу процестарын кисерә. Тора-бара ул төрлө территорияларҙа таралып йәшәүсе 4 өлөшкә бүленә: 1) Байкал күле аръяғында көн итеүсе уранҡай ҡәүеме; 2) Көнсығыш Монголияла һәм Ҡытай сигендә йәшәүсе төп ҡай халҡы; 3) кимак ҡәбиләләре союзы составындағы аджлар ("йыландар"); 4) уғыҙ конфедерацияһы составындағы байси ("аҡ си"), йәғни "аҡ ҡай" халҡы. IX быуат аҙағында уғыҙҙар кимактар, хазарҙар һәм карлуктар хәрби союз төҙөп, Арал диңгеҙе буйы далаларына хужа булыу маҡсатында ошо территорияла өҫтөнлөк иткән бәшәнәктәргә һәм башҡорттарға оло яу аса. Аяуһыҙ алыштарҙа һан яғынан күберәк һәм көслөрәк дошман ҡыҫымына ҡаршы тора алмаған бәшәнәктәр һәм башҡорттарҙың бер өлөшө Ҡара диңгеҙҙән төньяҡтараҡ ятҡан киң территорияны үҙләштерергә мәжбүр ителә. Бәшәнәк һәм башҡорт союзы ошо ваҡыттан башлап ике быуат дауамында Көньяҡ рус кенәзлектәренә лә, Византия империяһына ла йыш ҡына һөжүм итеп, улар өсөн үтә хәүефле көскә әүерелә.\nЭлекке территорияларын ташлап китмәгән башҡорттар Һырдаръя уғыҙҙары державаһы составында йәшәй. Уғыҙ дәүләтенә нигеҙ һалыусы легендар Уғыҙ ханға арналған "Уғыҙнамә" дастанында бына ниҙәр бәйән ителә: "Курал һәм Башгурд иленә килгәндә, уларҙың кешеләре буйһонмаҫ һәм мәкерле халыҡтарҙан ине. Үҙҙәренең тәкәбберлеге һәм ғорурлығы арҡаһында улар бер генә хаким алдында ла баш эймәҫ ине. Шул сағында Уғыҙ уларҙың Ҡарашит исемле падишахын әсиргә алды. Шунан һуң Курал һәм Башгурд ил булып, яһаҡ түләргә риза булды... Уғыҙ улдарының башҡа илдәрҙәге эштәре камиллыҡҡа еткерелгәс, шундай ҡарар сығарылды: уң ҡанатты хасил иткән Бузук ҡәбиләһе Сайрам сиктәренән һәм Башгурд тауҙарынан Карабахтың үҙенә тиклем йәйләүҙәргә хужа булырға тейеш".\nБузук составында ҡайлылар ҙур өҫтөнлөк ала, IX быуат аҙағында уларҙың көтөүлектәре "Башҡорт тауҙарына" (Куххо-и Башгурд) тиклем һуҙылған була. Тимәк, ошо осорҙан бирле ҡайлылар һәм Көньяҡ Урал башҡорттары тығыҙ бәйләнешкә инә башлай.\nӘммә XI быуатта Уғыҙ дәүләтендә эске кризис процестары көсәйә бара, сельджукиттар үҙәк хөкүмәткә ҡаршы көрәшкә күтәрелә. Шул уҡ ваҡытта Ляо империяһы кидандары Ҡытай сигендә йәшәүсе ҡай һәм кундарҙы ҡыҫырыҡлай башлай, һуңғылары ошо ваҡиғалар барышында үҙҙәре Кимак ҡағанатына бәреп инеп, бында йәшәгән ҡыпсаҡтарҙы элекке ерҙәренән күсеп китергә мәжбүр итә. Ҡыпсаҡтар, 1030 йылда фарсы тарихсыһы Бейхаки яҙыуынса, Арал диңгеҙе буйы далаларында йәшәүсе уғыҙҙарҙы ла ҡасып китергә мәжбүр итә. Улары ике тарафҡа - бер өлөшө көньяҡҡа, Ислам илдәренә табан йүнәлһә, икенселәре Көньяҡ рус далаларына тиклем барып етә. Уларҙы рус йылъяҙмаларында торктар, тип атайҙар. Әммә 1054 йылда Киев Русе сиктәренә килеп еткән сары-шары (рус вариантында - половецтар) уғыҙҙарҙы был ерҙәрҙән дә ҡыуып ебәрә, уларҙың эҙҙәре Дунай буйында, Балканда бөтөнләйгә юғала. Көньяҡҡа киткән уғыҙҙар Сельджуктар дәүләтен төҙөүҙә ҡатнаша, Иран, Ирак, Сирия һәм Кесе Азия территорияларын баҫып алып, көслө империя булдыра. XIII быуатта ошо империя айырым кенәзлектәргә - бейлектәргә тарҡалғас, ҡайлы ҡәбиләһе юлбашсыһы Сөләймән шахтың улы - Эртогрул бей Византия империяһының тәре йөрөтөүселәренә лә, Үҙәк Азияға баҫып ингән монгол ғәскәренә лә ҡаршы көрәш башлап, үҙе тирәһенә ошо яҡтарҙа көн итеүсе башҡа ҡәүемдәрҙе туплай. Уның улы, Осман султан төрөктәрҙең Осман империяһына нигеҙ һала. XI быуат аҙаҡтарына, XII быуат башына ҡараған рус йылъяҙмаларында Дәште-Ҡыпсаҡ (Поле Половецкое) хандары Бүнәк (Боняк Шелудивый) һәм Тугоркан -Туғырхандың (Тугарин Змеевич) көньяҡ рус кенәзлектәренә һөжүм итеп, күп зыян килтереүҙәре хаҡында бәйән ителә. Ошо уҡ хандарҙың исемдәре европаса үҙгәртелгән хәлдә (Тогортак һәм Маниак) Византия императорының ҡыҙы Анна Комнинаның хатында телгә алына.\n1091 йылда бәшәнәктәр Константинополде ҡамап алғас, император Алексей Комнин үҙенең элекке дошмандарын - ҡыпсаҡ хандарын ярҙамға саҡыра, уларҙың ярҙамында империяны тамам тар-мар ителеүҙән йолоп ҡала. Бында шуныһы ҡыҙыҡлы: Тугоркан - Туғырхандың Змеевич, тип аталыуы. Шул уҡ рус йылъяҙмаларында ҡыпсаҡ-половецтарҙың бер һуғышсан ҡәбиләһе кешеләрен "каепичтар" тип атайҙар. Был Туғырхандың тотемдары йылан булған ҡәүемдең, йәғни шул уҡ "каепичтарҙың", йәғни ҡайлы ҡәбиләһенең ханы булыуына ишара.\nШулай итеп, X-XIII быуаттарҙа Көнбайыш Евразия тарихында ҡайлыларҙың ике ҙур төркөмө теркәлеп ҡала: уғыҙҙарҙың Үҙәк Азиялағы ҡайы ҡәбиләһе (төрөк имперяһын төҙөүселәр) һәм Ҡыпсаҡ Далаһы ҡайлылары. Башҡорттарҙың "йылан" тип исемләнә башлаған ырыуы халҡы уғыҙ сығышлы булһа, ҡай (ҡайлы) этнонимын һаҡлап ҡалған башҡорттар ҙа бар. Ошо хаҡта Ә.-З. Вәлиди Туғандың "Хәтирәләр" китабында ла мәғлүмәт бар: "Беҙҙең төп ырыуыбыҙ Суҡлы Ҡай, һәм шулай уҡ беҙгә яҡын булған Санаҡлы Ҡай, Йөрәктау Ҡай, Таулы Ҡайҙар Ҡай, йәғни Ҡайлы ырыуына инә".\nҠайлыларҙың ошо ике тармағы вәкилдәренең башҡорт халҡына ҡушылыуы бер үк осорға ҡарамай, тигән фекер менән ризалашырға була. "Уғыҙнамә" дастанына ярашлы, тәүге ҡайлылар Көньяҡ Уралға IX быуат аҙаҡтарында уҡ килеп етә. Тикшеренеүсе С.Г. Агаджанов ошо турала былай тип яҙа: "Көнбайыш Ҡаҙағстан территорияһында йәшәгән уғыҙ ҡәбиләләре көндәлек тормоштарында башҡорттар һәм башҡа күрше халыҡтар менән оҡшаш һыҙаттарға эйә булған. Көньяҡ Башҡортостанда ҡаҙып асылған, IX-XIII быуаттарға ҡараған курган ҡәберлектәрендә табылған инвентарь ошо хаҡта һөйләй. Ошо кургандарҙа табылған көнкүреш һәм хәрби йыһаз-ҡорамалдар, ерләү йолалары көньяҡ рус далаларындағы торк-уғыҙҙарҙан ҡалған ҡәберлектәрҙәге инвентарға оҡшаш".\nX быуат башында Бөйөк Булгар ханлығына сәйәхәт ҡылған ғәрәп илселеге секретары Ибн Фаҙландың башҡорттар араһында йыланға табыныусылар булыуы хаҡындағы мәғлүмәте, күрәһең, был ваҡытта башҡорт халҡы составына ҡайлы йәиһә йылан ырыуы вәкилдәре ҡушылыуын асыҡ сағылдырып тора. Әйтергә кәрәк, Уғыҙ дәүләтселеге тарҡала барған осорҙа, Көньяҡ Уралға килеп етеп, бында төп халыҡ сифатында көн иткән башҡорттарға башҡа бәләкәйерәк ҡәүемдәр ҙә ҡушылған. Улар иҫәбенә уғыҙҙарҙың байат ҡәбиләһен дә индерергә була, Башҡорт илендә ул байлар ырыуы исемендә билдәле була. Ә Дәште Ҡыпсаҡта дан алған ҡайлыларҙың бер киҫәге (рус йылъяҙмаларындағы каепичтар), ошо уҡ далалар иленең уран, ҡобау, ҡыпсаҡ кеүек халыҡтары менән бер рәттән, XIII быуатта Евразия ҡитғаһын тетрәткән монгол яуҙарынан һуң, тарихи Башҡортостан территорияһында ахырынаса башҡортлашып, халҡыбыҙҙың айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әүерелә.\nАлтын Урҙа дәүләте тарҡалғандан һуң, йәғни XIV быуат аҙаҡтарынан башлап, көньяҡ һәм көньяҡ-көнбайыш башҡорт ырыуҙары кеүек үк, йылан, ҡайлы ырыуҙары Нуғай хандарына буйһонған хәлдә йәшәй. 1557 йылда тарҡалыу кисергән нуғайҙарҙың ханы Исмаил бей Мәскәү подданствоһын ала. Шул уҡ осорҙа башҡорт ырыуҙары бейҙәре лә, Нуғай ханлығына буйһоноуҙан ваз кисеп, туранан-тура Рус дәүләте власын танып, Иван Грозный хакимиәте менән тарихта билдәле килешеүҙәр төҙөүгә өлгәшә. Йылан ырыуы башҡорттары ла, документаль сығанаҡтарҙан күренеүенсә, 1573-1574 йылдарҙа Аҡ батшанан үҙҙәре биләгән ерҙәргә аҫабалыҡ хоҡуғын ҡанунлаштырған жалованный грамоталар ала.\nЯҙылған: 13.08.20 | Ҡаралған: 284


Бөгөн дүртенсе синыф уҡыусылары рус теленән һынау тотто\nТикшереүҙә Рәсәйҙең 21 меңгә яҡын мәктәбе, шул иҫәптән Башҡортостандан 156 белем усағы ҡатнашты. Уларҙа туғыҙ меңдән ашыу уҡыусы белемен һынаны. Өфөнөң Киров районында һынау 5-се лицейҙа ойошторолдо.\nБөтә Рәсәй тикшереү эше 1 декабрҙә старт алғайны. Был көндө дүртенсе синыф уҡыусылары рус теленән диктант яҙҙы, бөгөн икенсе этапта улар ошо уҡ фәндән белемен һынап ҡараны. Уҡытыусылар әйтеүенсә, тикшереүгә махсус рәүештә бер ниндәй ҙә әҙерлек алып барылмаған. Сөнки һорауҙар билдәле булмаған. Улар Берҙәм дәүләт имтиханындағы кеүек һынау алдынан ғына килтерелгән.\nӘлбиттә, башланғыс синыфта уҡ белемде тикшереүҙе уҡыусылар ҙа, ата-әсәләр ҙә ауыр кисерә. Әммә хәүефләнергә урын юҡ, ти белгестәр. Сөнки был Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт төҙөгән ябай контроль эш. Ул федераль стандарттарға ярашлы, мәктәптәге уҡытыу торошо менән баланың белем кимәлен асыҡларға ярҙам итә. Һуңынан инде уның һөҙөмтәһе буйынса етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә мөмкинлек тыуасаҡ.\nТикшереү һөҙөмтәләре ике аҙна эсендә иғлан ителәсәк. Шулай уҡ дүртенсе синыф уҡыусыларын киләһе аҙна тағы ла бер һынау көтә. 8 декабрҙә улар математиканан белемен күрһәтәсәк. Ә инде уҡыу йылы һөҙөмтәләре буйынса киләһе йылдарҙа башҡа синыфтар өсөн дә ошонда уҡ тикшереүҙәр үткәреү ҡарала.\nБөтә Рәсәй тикшереү эше бөгөн Өфөнөң тиҫтәнән ашыу мәктәбендә ойошторолдо. Әммә быйылғы уҡыу йылы аҙағында дүртенсе синыфта уҡыусы барлыҡ балалар ҙа үҙ белемдәрен һынап ҡараясаҡ.


Изге Успение ғибәҙәтханаһы (Ольгинская) — Башҡорт Википедияһы\n47°11′38″ с. ш. 39°56′32″ в. д.HGЯO\nИзге Успение ғибәҙәтханаһы (Ольгинская)\nҠала Ростов өлкәһе Ольгинская станицаһы\nЕпархия Ростов һәм Новочеркасск епархияһы Урыҫ Православин Сиркәүе\nБеренсе тапҡыр 1812\nТөҙөлөшө 2008—2014 йылдар\nИзге Успение сиркәүе — Мәскәү Патриархаты Урыҫ Православие Сиркәүенең Ростов һәм Новочеркасск епархияһына буйһонған, Ростов өлкәһе Аҡсай районы Ольгинская станицаһындағы православие сиркәүе.\nАдресы: 346702, Ростов өлкәһе, Аксай районы, Ольгинская станицаһы,Ленин ур., 65.\n1812 йылда Ольгинская станицаһында (элекке Махинская) ағас ғибәҙәтхана төҙөлгән һәм изгеләндерелгән, ул 1942 йылда емерелгән. Сиркәүгә йөрөүселәрҙең хәйриә аҡсаһына төҙөлгән йорт бер тәхетле булған. 1876 йылға тиклем Изге Успение сиркәүе Кагальницкийгә, 1877 йылдан Аксайға буйһонған. Ғибәҙәтхана янында ҡарауыл йорто, сиркәү-мәхәллә мәктәбе төҙөгәндәр. 1855 йылда сиркәү өс тәхетлегә әйләнгән. 1893 йылда, уның ағас йорто сиркәүгә йөрөүселәрҙе һыйҙырмағас, станицала яңы таш сиркәү һалырға ҡарар иткәндәр.\n1895 йылда мәхәллә кешеләре аҡса йыйып бөтөргәс, йыйған аҡсаға сиркәү төҙөй башланғандар. 1902 йылда йорт төҙөлгән һәм уның эске эштәре лә тамамланған. Яңы йорт биш көмбәҙле, ҡыңғырау манаралы итеп һалынған һәм ул иҫкеһе менән тоташтырылған. Успение сиркәүендәге тәхеткә көмөш һәм алтын менән ялатылған, финифт менән биҙәлгән тәре ҡуйылған. Был тәренең артына: «Граф Матвей Платов 1817 йылдың 1 октябрендә хәйергә биргән», — тип яҙып ҡуйылған.\n1918 йылда сиркәү хөкүмәттән айырылған тигән Декрет сыҡҡас, Успение сиркәүен япҡандар. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ул шартлатылған. Сиркәү төҙөгәндә ҡулланылған төҙөлөш материалдары Дон йылғаһын йөҙөп сығыу өсөн файҙаланылған.\nИзге Успение сиркәүе 40 йылға яҡын эшләп килгән. Емерелгәндән һуң уның урынында сиркәү харабалары һәм футбол майҙаны булған\n1996 йылда станица хакимиәте мәхәллә кешеләренә репрессияға эләккән казак Рабоченковтарҙың йортон ғибәҙәт ҡылыу урыны итеп биргән. Оҙаҡ ваҡыт бында дини ритуалдар үткәргәндәр, шул уҡ ваҡытта тәүге ағас сиркәүгә оҡшаған йорт күтәрә башлағандар.\n2008 йылдың 1 майында йорттоң нигеҙ ташы изгеләндерелгән, 2012 йылда йорт төҙөлөп бөткән, йорт башына алтын көмбәҙҙәр ҡуйылған. 2014 йылдан алып сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылалар, ә Успение сиркәүенең иҫке бинаһында йәкшәмбе мәктәбе эшләй.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Изге_Успение_ғибәҙәтханаһы_(Ольгинская)&oldid=675671 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:39 20 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Өфөгә Рәсәй Президенты Владимир Путин килде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөгә Рәсәй Президенты Владимир Путин килде\n17:28, 8 июля 2015 Йәмғиәт\nӨфөгә Рәсәй Президенты Владимир Путин килде Фото: сараның рәсми сайтынан\nӨФӨ, 2015 йыл, 8 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\n8 июлдә Башҡортостанға эш сәфәре менән Рәсәй Президенты Владимир Путин килде. Өфө аэропортында уны республика Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡаршы алды, тип хәбәр иттеләр төбәк Башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nБашҡортостандың баш ҡалаһында Владимир Путин — рәйеслек итеүсе ил башлығы булараҡ — БРИКС-ҡа ингән дәүләт һәм хөкүмәт башлыҡтары осрашыуында һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашасаҡ.\nБРИКС илдәре лидерҙарының осрашыуында сәйәси һәм дөйөм идара итеү мәсьәләләре, тотороҡло үҫеште тәьмин итеү проблемалары, берекмә сиктәрендә үҙ-ара килешеп эш итеүҙе киңәйтеү юлдары тикшереләсәк. БРИКС-тың яңы үҫеш банкы һәм Валюта резервтары берекмәһенең эшмәкәрлек перспективалары тураһында фекер алышыу буласаҡ. Саралар программаһында БРИКС, ШОС һәм Евразия иҡтисади союздарының дәүләт башлыҡтары ҡатнашлығында кәңәшмә, БРИКС-тың Эшлекле советы вәкилдәре менән осрашыу ҡаралған. Рәсәй Президенты БРИКС илдәренең профсоюз ойошмалары лидерҙары менән айырым әңгәмә үткәрәсәк. Саммит йомғаҡтары буйынса бер нисә документ ҡабул итеү планлаштырылған.\nШанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советының көн тәртибендә – ойошманы артабан үҫтереү, уның халыҡ-ара ареналағы ролен нығытыу, мөһим донъя һәм төбәк проблемалары буйынса идара итеүҙе көйләү мәсьәләләре. Лидерҙар документтар йыйылмаһына, шул иҫәптән ШОС-тың 2025 йылға тиклемге үҫеш стратегияһына ҡул ҡуясаҡ. Шулай уҡ Һиндостан менән Пакистанды ойошмаға ағзалыҡҡа ҡабул итеү ғәмәлен башлау көтөлә. Саммит йомғаҡтары буйынса Өфө декларацияһына ҡул ҡуйыласаҡ.


Балалар баҡсаларында дәрестәр, өҫтөнлөк биргән сертификат: башҡорт телен өйрәнеүҙә нимә үҙгәрә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n19:17, 25 сентября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров бөгөн Ғафури районында уҙған башҡорт теле уҡытыусыларының төбәк-ара форумында башҡорт телен өйрәнеүгә сертификат индерергә тәҡдим итте. Уның фекеренсә, сертификат алыу өсөн етди һынау тоторға кәрәк. Радий Хәбиров республиканың Мәғариф һәм фән министрлығына был мәсьәләне өйрәнергә, атап әйткәндә, ошондай сертификатҡа эйә булғандарға өҫтөнлөк биреүҙе ҡарарға ҡушты, (мәҫәлән, дәүләт йәки муниципаль власть органдарына эшкә ингәндә).\nТуған телде бәләкәй саҡтан үк өйрәнергә кәрәк, тип иҫәпләй Радий Хәбиров. Бының өсөн шарттар булдырыу мөһим, шул иҫәптән балалар баҡсаларында. Радий Хәбиров «Туған телде өйрәтеү буйынса иң яҡшы тәрбиәсе» республика конкурсын ойоштороу һәм еңеүселәргә республика башлығы премияларын тапшырыу тәҡдимен хупланы.\n«Беҙгә балалар баҡсаларында нисек итеп башҡорт телен индереү тураһында етди уйларға кәрәк. Мин бөгөн ҡараным, ҡыҙыҡлы интерактив программалар бар, бөтә балалар ҙа ҙур теләк менән шулар буйынса шөғөлләнергә теләр тип уйлайым. Мәғариф һәм фән министрлығы ошо программа тураһында уйланырға тейеш», — тине Радий Хәбиров.\nБашҡорт теле заманса уҡытыла, тип билдәләне республика етәксеһе. Ләкин бының менән артабан да шөғөлләнергә кәрәк.\nБашҡортостан башлығы Мәғариф һәм фән министрлығына милли мәктәп статусын нығытырға ҡушты, шул уҡ ваҡытта, уның фекеренсә, ошо йүнәлештә ҡайҙа барыуыбыҙҙы аңлау зарур. Тағы бер яңылыҡ колледждарҙа башҡорт телен уҡытыу менән бәйле. Уларҙа 96 мең студент белем ала, шул иҫәптән башҡорт телен өйрәнергә теләгән йәштәр күп. Ҡыҙыҡлы булһын өсөн урта махсус уҡыу йорттарына айырым программалар һәм уҡытыу алымдарын әҙерләргә кәрәк.\nТелде өйрәнеүҙең альтернатив методикаһын, интерактив һәм онлайн формаларҙы индереү мөһим. Радий Хәбиров әйтеүенсә, уның телефонында башҡорт телен өйрәнеү өсөн биш ҡушымта бар.\nКадрҙар әҙерләүгә лә ҙур иғтибар бүлеү ҡарала. Әйтәйек, быйылдан педагогия колледждарында туған телдәр буйынса өҫтәмә һөнәр менән тәрбиәселәр һәм башланғыс класс уҡытыусыларын әҙерләй башланылар. Башҡорт дәүләт педагогия университетында ла шулай эшләргә тәҡдим ителә. Был кадрҙар, тәү сиратта, милли, полилингваль мәктәптәр өсөн кәрәк. Башҡортостан башлығы һүҙҙәренсә, балаларҙы ата-әсәһе йәки тиҫтерҙәре менән аралаша алһын өсөн башҡортса һөйләү телмәренә өйрәтеү зарур.\n«Башҡортса һөйләшергә оялмаҫҡа кәрәк, ҡайһы берҙә һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтмәһәгеҙ ҙә, быны хупларға ғына кәрәк», — тине Радий Хәбиров.\nТеги: мәғариф, башҡорт теле


Әбйәлилдә бар оҫталар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм cәнғәт » Әбйәлилдә бар оҫталар\nБоронғо кәсепселек юғалмай.\nБеҙҙең атай-бабайҙарыбыҙ, әсәй-өләсәйҙәребеҙ ултыраҡ тормошта, йәғни аҫаба башҡорт булараҡ үҙ йүнен үҙе хәстәрләп көн күргән. Шәйхиғәлләм олатайымдың ҡыйығы транса менән ябылған өйөндә ағасты ырып эшләгән ҡоштабағы, ағас туҫтаҡтары, килеһе, батманы, ҙур тирмәне, этмәле арбаһы, йүкә һалабашынан үрелгән йүгәндәре, Нәзирә өләсәйемдең кәзә йөнөнән һуғылған арҡыры балаҫтары беҙгә ҡомартҡы булып ҡалды.\nБала сағыбыҙҙа ағас сеүәтәләрҙә ойотҡан туғый инек. Яҙғы өҙәремдә әсәйем бойҙайҙы елгәреп, килелә төйөп, өйрә бешерә ине. Һуғыш осоронда ун – ун өс йәшлек үҫмерҙәр ошо ризыҡты сиратлап бешереп, баҫыуға иген утарға йөрөгән. Район үҙәге баҙарында класташы Бакиров бабай: “Иң тәмле өйрә Мәрйәмдеке була ине”, – тип әсәйемә сәләм әйтә торғайны.\nҺыйырҙың ағын күҙ ҡараһындай ҡәҙерләгән ҡатындар унан әллә күпме ризыҡ әҙерләй. Мәҫәлән, хәҙер инде онотолған күбек майы. Яңы ғына ҡайнатылған һөткә ойотҡо һалып ойота, ҡаймаҡ айырғыста әле генә әйләндергән йылы ҡаймаҡты батманға һалып, ниндәйҙер хәрәкәттәр яһап бешә, күбек май төшә. Былар барыһы ла ҡәҙерле ҡунаҡтарҙың күҙ алдында эшләнә, һәм улар айранын эсеп, майын ашап ҡунаҡ була.\nАғас һауыт-һаба һалҡын ҡышҡа ла, эҫе йәйгә лә сатнамай, ярылмай. Бының сере нимәлә? Теләш ауылынан Рәил Бәшәровтың һөйләүенсә, кәрәкле үлсәмдә ҡайын ағасын бысып алалар ҙа бер йылға янған тиҙәккә күмеп ҡуялар. Материал бешегә, йәғни тығыҙ, ныҡ була. Сөгөн һауытты, ҡаҙанмы, сүлмәкме, кәрәк тиклемен шулай уҡ бысып алалар ҙа онтап-ярғылап, бешеккән тирмәнгә ҡаҙаҡлайҙар. Өҫкө өлөшөнә бойҙай һалырға уйым эшләйҙәр. Ә инде тотҡа аҫҡы өлөшөнә шылып ҡамасауламаһын өсөн бау бәйләйҙәр ҙә – эш ҡоралы әҙер. Килене, әлбиттә, ҡырып яһайҙар.\nАғас туҫтаҡтарҙы ҡайын ағасының ороһонан эшләйҙәр. Уны бысып алалар. Эсендәге сүскә оҡшаған тамырҙарҙы ут төртөп яндыралар һәм, кәрәкле форма биреп, тигеҙләп ҡыралар. Эҫе йәйҙә лә, ҡаты һыуыҡтарҙа ла ярылмай-сатнамай һауыт-һаба.\nХәҙерге ваҡытта ла һалабаш әҙерләгән ир-атты күргәнем бар. Мәҫәлән, Рәил Бәшәров яҙын ағастарҙа һут йүгерә башлағас та ерҙә ятҡан йүкәнең ҡабығын һыҙырып, ҡырҡ көнгә ағын һыуға һала. Бер ағас йүкәнән генә дүрт-биш йылға етерлек һалабашы сыға. Уны эҫе һыуға һалып бешекләй. Боронғо ҡарттар һөйләүенсә, йүкә ҡабығы хатта һыу ағыҙырға торба итеп тә ҡулланғандар.\nИлленсе – алтмышынсы йылдарҙа ауыр ҡышты сығып, бесән ҡалҡһа, әсәйҙәр бер арба бесән сабып алып килер ине лә, унан ағыулы көпшә, сырмалсыҡ, атҡырһаҡты алып ташлап, ағас кәритәгә эҫе һыу ҡойоп бешекләр ине. Унан һуң һәр балаһын урындыҡҡа теҙеп һалып, күпмелер ваҡытҡа үләнгә күмәләр, төнәтмәгә ултырталар ҙа өс көн дауамында мамыҡ шәлгә урап йөрөтәләр. Моғайын, организмда ҡыш буйына йыйылған токсинды, һыуыҡтан барлыҡҡа килгән зарарлы матдәләрҙе шулай сығарғандарҙыр, тип уйлайым.\nҺыуыҡ ҡыштарын теше һыҙлап йонсотһа, бабайҙар ағас һауыттағы кипкән тилебәрәнгә эҫе һыу ҡойоп, ауыҙын асып, толобона төрөнөп, һыҙлауын баҫыр ине. Күреүебеҙсә, ата-бабаларыбыҙ зарарлы матдә бүлеп сығарған тимер, алюмин һауыттар ҡулланмаған, хуш еҫле, экологик яҡтан таҙа тәбиғи ағас һауыт-һабаға өҫтөнлөк биргән.\nХәҙерге заманда ла был кәсепкә тотоноп, донъя көткәндәр бар. Мәҫәлән, Әбйәлил районының Күсем ауылы оҫтаһы Иршат Ырыҫҡоловтың үҙ ҡулдары менән яһаған йыһазына һоҡланмаған кеше юҡ. Илле йәшлек уҙаман эшләгән йыһаздар завод-фабриканыҡынан нығыраҡ, зауыҡлыраҡ та. Баймаҡ районының Күгиҙел ауылында тыуған егет Совет заманында Магнитогорск ҡалаһында балта оҫтаһы, йыһаз яһаусы һөнәрен үҙләштергән. Ул эшһеҙлектән әллә ҡайҙарға китмәй, үҙенең ғаиләһе менән эшләй.\nҘур оҫтаханаһы заводтың цехын хәтерләтә. Уның тылсымлы ҡулдарында ҡарағас, имән, ҡарағай, ҡайын ағасы батманға, көбөгә, биҙәкле тәҙрә ҡапҡасына, ултырғыс-бүкәнгә, кейем шкафына, өҫтәлгә, нағышлы гөл һауытына, ағас карауатҡа әүерелә. Күҙәтеүсән, иғтибарлы, тәбиғәттең һәр үҫемлегенән матурлыҡ тапҡан, күңеле бай оҫта ғына ағасты семәрләй алалыр. Йорт йыһазы етештереүсе, ағасты һырлап биҙәүсе оҫта етештереүсе генә түгел, ижадсы ла. Үҫемлек иһә уның ҡулында ҡышын да сәскә ата, япраҡ яра – шулай фантазия эшкә егелә. Уның төп эш ҡоралы – алтын ҡулдары.\nТирә-йүндәге ауыл халҡы уның таланты алдында баш эйә. Иршат Ырыҫҡоловтың да даны тирә-яҡҡа таралған. Кемдер ағастан яһалған форточкалы тәҙрә рамдарына, кемдер әкиәттәгеләй семәрле һандыҡҡа, кәнәфигә заказ бирә. Улар оҫтаның эшенән һәр саҡ ҡәнәғәт. Хаҡы ла үтә ҡыйбат түгел, етмәһә, зауыҡлы ла, бүлмәңде йәмләй, ағас әйбер күңелеңә йылы өрә, ҡыуандыра. Кәсебе тураһында һорағас: “Көҙ материал әҙерләйем. Ҡышын сей ағас кибә. Йылыға, әлбиттә, күләгәгә ҡуям”, – тине ул. Ауылдашым имән көбө һатып алғас: “Имән Әбйәлилдә үҫмәй ҙә һуң”, – тигәс: “Магнитогорск ҡалаһында курсташым мәрхүм булып ҡалды. Малайы таратып бөткән. Ҡалғанын алып ҡалдым”, – тип аңлатты. Боронғо әйберҙәрҙә ата-бабаларыбыҙҙың донъяны күҙаллауы, матурлыҡ хаҡындағы төшөнсәһе сағыла.\nКүсем ауылы кәсепсеһенең ҡулдары боронғо ата-бабалары тамырҙарынан һут, дәрт, дарман ала. Бындай күңел байлығы уның булмышына ҡан менән күскән. Әлбиттә, уҡыу йортонда һөнәрселек серҙәренә өйрәнеү ҙә булышлыҡ итәлер. Оҫтаның янында уң ҡанаты – тормош юлдашы Гүзәл килен, өлгөргән әйберҙәренә матур буяуҙар һөртөп, әйберҙәргә генә түгел, тормоштарына йән-йәм өрә, ижадсыға илһам бирә. Йыл әйләнәһенә үҙҙәренең оҫтаханаһында үткәндәргә ҡағылышлы боронғолоҡто аңҡытҡан хазинаға тиң бит улар! Ундайҙарға хаҡ ҡуйып буламы? Юҡтыр! Алтынға бәрәбәр кәсепселәр. Бөтә ир заты ла шул кимәлдә оҫта була алмай. Һәр төрлө үлсәмле ағастан соҡоп һәм һырлап яһалған эреле-ваҡлы көбөләр, туҫтаҡтарҙан боронғолоҡ һулышы һирпелә. Тәбиғәт материалы уларға буйһона, быуаттар буйына әҙәмдең тормошон йәмләп йәшәүен дауам итә, емештәрен бирә.\n“Ҡоро ағастың емеше булмаҫ” тигән бит боронғолар. Тамырҙарыбыҙ әллә нисә быуын оҫталарға барып тоташа. Мәҫәлән, имән ағасынан яһалған өс биҙрә һыйышлы көбөнө генә алайыҡ. Ул өс өлөштән тора: һауыты, ҡапҡасы, бешкәге. Ҡапҡасын ике яҡлап асып ябырға тотҡаһы бар, бешкәгенең йомро башы ауыр. Ул ҡапҡасын асмайынса бешерер өсөн ҡулайлаштырылған. Иҫ китмәле! Иршат Ырыҫҡоловтың әйберҙәрен сит илдәргә күргәҙмәгә ебәреп, башҡорт иленең милли кәсепселәрен рекламаларға ла була.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ундай оҫталарҙы ҡайһы бер ауылдарҙа бөтөнләй тапмаҫһың. Ике йөҙ йорттан торған Күсем ауылында ике-өс оҫтаны осратырға мөмкин. Айсыуаҡ Арыҫланов, мәҫәлән, лобзик менән биҙәктәр яһай, Исмәғил Билалов Әбйәлил районында “Һандыҡ” байрамында һандыҡ эшләү оҫтаһы тип танылды.\nМинеңсә, онотола барған бик күп файҙалы әйберҙәрҙе халыҡ кәсепселәре ярҙамында бөгөнгөгә ҡайтара алабыҙ. Бөгөнгө ҡеүәттәребеҙ иң нескә зауыҡҡа тап килерлек, иң талымлы һатып алыусының талабына яуап бирерлек әйберҙәр әҙерләү оҫтаны уғата яуаплылыҡҡа, эш нескәлектәренә нығыраҡ төшөнөргә булышлыҡ итә. Әйткәндәй, Иршат Ырыҫҡоловтың заманса ҡорамалдар ҡуйып, ихтыяжды тәрән өйрәнеп, төптән уйланылған хаҡ ҡуйылған тауары һәр саҡ сифатлы һәм үтемле. Оҫта һәр саҡ ижади эҙләнә. Уның әйберҙәре бер-береһенә бөтөнләй оҡшамаған.\nАта-бабаларыбыҙҙың зиһененә, аҡылына иҫең китер. Тәбиғәт менән тығыҙ бәйләнештә донъя көткән – бәпесте муйыл ағасынан яһалған сәңгелдәктә бәүеткән, малы үҙенә яҙһын өсөн уны муйыл һуйыл менән ҡыуалаған, оҙон ғүмерле булыр өсөн һайыҫҡан ите менән дә туҡланған, ҡарағас һағыҙ сәйнәгән йөҙйәшәр ҡарттарҙың тештәре лә теүәл булған, сайырлы кейеҙҙә йоҡлаған – һыҙланмаған, мендәрҙәре ҡор йөнө менән тултырылған, ҡаты урындыҡта йоҡлап, умыртҡа бағаналары төҙ булып үҫешкән...\n1902 йылғы Ғәйшә өләсәйем буҙаны бөтөнләй икенсе төрлө ҡоя ине. Таҙа бойҙайҙы киндер муҡсайына һалып, мейес башына шыттырырға ҡуя. Улары моронлай башлаһа, йылға буйына алып барып туңдыра ла тирмәндә тарта. Мөгөҙлө малдың туңмайын иретә лә тәүҙә тартҡан һоло һәм бойҙай өҫтөнә ҡоя. Бер сәғәт үткәс, өлкән ҡаҙанда ҡайната. Икенсе көнөнә һөҙә, уныһы күп тә үтмәй күпереп килеп тә сыға торғайны. Ун биҙрә һыймалы көбөләге шифалы эсемлек күрше-тирәгә, ғаиләһенә лә етә.\nӨләсәйемдең атаһы Ишбулды ауылынан Батырша олатай данлыҡлы итексе ине. Тире иләү өсөн дә әллә күпме ҡулайламаһы булған. Атаһынан күрмәксе өләсәйем һуғыш осоронда балаларын үҙе баҫҡан быйманан өҙмәгән.\nБуранғол ауылы ҡыҙы 1936 йылғы Мәфтуха Нәбиуллина мәҙрәсәгә уҡырға төшкәндә киндерҙән үҙҙәренә кейем тегеп кейеп барғандарын беҙгә бәйән итер ине: “Көҙөн орлоғо бешеп ҡойолоп бөткән, йәғни кипкән киндерҙе йыйып алаһың да торғон һыуға тиресәһе йомшарғансы һалып ҡуяһың. Алаһың да ауыр таяҡ менән ҡабығы айырылғансы туҡмайһың, йыуаһың, киптерәһең, иләйһең. Ағас туҡыу станогында кейем-һалым һуғаһың. Кесерткәнде лә шул рәүешле эшкәртәһең. Ундай кейем-һалым тәнгә шифалы ла була, оҙаҡҡа ла етә. Тәбиғи материалдарҙан туҡылған кейем-һалым тәнгә сихәт, йәнгә дауа тиергә була.\nИләнгән кесерткәндән эшләнгән иләк уның улы Динислам Ғәлиндең музейында һаҡлана. “Тәүҙә квадрат формаһында тиресәгә арҡыры-буйға нәҙек ептәрҙе теҙәбеҙ. Аҙаҡ уны түңәрәк транса тирәсенә етен еп менән нығытып тегеп беркетәбеҙ”, – тип аңлата әсәһе.\nШулай уҡ уның музейында 1700 йылда етендән туҡылған һөлгө лә һаҡлана. Уны ошо ауылдың ҡыҙы Хөсниямал Рәхмәтуллина әллә нисә быуын өләсәһенән ҡомартҡы итеп һаҡлаған. Тығыҙ беше етен материалда биҙәге лә бар. Уң һәм һул яғы ла төрлө биҙәкле булыуы менән дә серле.\nРеспубликала төбәктәрҙә халыҡ кәсепселеген тергеҙеп, оҫталарҙың эштәрен һәр төрлө байрамдарҙа, һабантуйҙарҙа баһалап, уларҙы дәртләндереп торорға ине. Дәүләт кимәлендә уларҙың кәсептәрен хупларға, ярҙам күрһәтергә, күтәрергә кәрәктер. Бөйөк урыҫ яҙыусыһы Л. Толстой әйткәнсә, заманалар үҙгәрһә лә, башҡорттар, ысынлап та, боронғо кәсепселек бәйәһен әле лә юғалтмаған.


Төбәк парламентарийҙары ҡырымдар өсөн «Газель» микроавтобусын һатып аласаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөбәк парламентарийҙары ҡырымдар өсөн «Газель» микроавтобусын һатып аласаҡ\n12:01, 23 апреля 2014 Сәйәсәт\nБР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Ҡырым халҡына матди ярҙам күрһәтәсәк. Закондар сығарыусылар, уларға депутат эшмәкәрлеге менән бәйле сығымдарҙы ҡаплауға бүленгән, аҡсаларҙы Ҡырымға ярҙамға күсереү тураһында тәҡдимде хупланы.\nКерем аҡсаларының өлөшө «Газель» микроавтобусын алыуға йүнәлтеләсәк. Автомобиль Башҡортостан шефлыҡҡа алған Ҡырым Республикаһының Белогорск районына тапшырыласаҡ, тип хәбәр иттеләр БР Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәтенән.\nДәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев пленар ултырышта билдәләүенсә, был район «бик насар социаль-иҡтисади хәлдә».\nТеги: бр дәүләт йыйылышы,ҡырымға ярҙам,белогорск районы


Төбәктә көслө ел, епшек ҡар яуыуы һәм боҙлауыҡ көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә көслө ел, епшек ҡар яуыуы һәм боҙлауыҡ көтөлә\n9:30, 7 октября 2015 Йәмғиәт\nТөбәктә көслө ел, епшек ҡар яуыуы һәм боҙлауыҡ көтөлә Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n7 октябрҙә Башҡортостанда көслө ел, епшек ҡар яуыуы һәм боҙлауыҡ көтөлә. Был хаҡта республика буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Башҡортостандың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы хәбәр итә.\nҠотҡарыусыларҙың мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн көн аяҙлы-болотло буласаҡ, ваҡыты менән ямғыр яуасаҡ. Ел көньяҡтан секундына 7-12 метр тиҙлектә иҫә, урыны менән 15-20 метрға етеүе ихтимал. Киске сәғәт 8-ҙән ҡар яуа башлай. Башгидромет хәбәр итеүенсә, һауа торошоноң боҙолоуы арҡаһында ҡайһы бер райондарҙа электр сымдарына, ағастарға епшек ҡар йәбешеүе, юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы, ваҡытлыса ҡар ҡаплауы көтөлә. 8 октябрҙә лә ошондай һауа торошо һаҡланасаҡ.


Шағир һәм ғалим Хәбибулла Ғәбитов\n2016 йылда башҡорт әҙәбиәте үҫешенә күп көс һалған талантлы шағир, драматург, ғалим-тюрколог, танылған йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре Хәбибулла Ғәбитовтың тыуыуына 130 йыл тулды. Ғүмеренең сәскә атҡан ваҡыты буталсыҡ революция осорона тура килеп, барлыҡ булмышы, ижады ошо дәүерҙең көрәш стихияһы менән һуғарылды.\nХәбибулла Ғәбитов — фажиғәле яҙмышлы шәхестәрҙең береһе. 1935 йылдың 20 ғинуарында ялған донос буйынса ҡулға алынған саҡта уға 49 йәш була.\n5 йылға хөкөм ителеп, Магадан лагерына ебәрелә. 1938 йылдың 14 апрелендә «тройка» ҡарары буйынса атыла. Х.Ғәбитовтың әҙәби ижады, ғилми хеҙмәттәре шәхес культы хөкөм һөргән шарттарҙа аяныс яҙмышҡа тарыны, онотолдо һәм башҡорт әҙәбиәт ғилеменең ҡаҙанышы рәүешендә ҡаралыуҙан мәхрүм ителде. Был ғалимдың үҙен генә рәнйетеү, уның ғына бәхетһеҙлеге түгел, тотош башҡорт әҙәби фекере үҫешен, әҙәбиәт ғилемен тәрән һәм оҙайлы торғонлоҡҡа килтергән үкенесле хәл булды. Ул саҡта революцияға ҡәҙәр башҡорттарҙан сыҡҡан яҙыусыларҙы иҫкә төшөрөү, шәхес культы ҡорбаны булған әҙиптәрҙе телгә алыу ҙа хәүефле ине. 1964 йылда ғына яҙыусы, ғалим Хәбибулла Ғәбитовты аҡлайҙар. Уның ижадын, ғилми эштәрен өйрәнеүгә мөмкинлек тыуа.\nХәбибулла Ғәбделҡаһир улы Ғәбитов 1886 йылдың майында (тыуған көнө билдәһеҙ) Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Таналыҡ волосы Әбделкәрим ауылында (хәҙерге Баймаҡ районында) тыуған. Хәбибуллаға ярты йәш булғанда — атаһы, өс йәш тигәндә — әсәһе үлеп китә. Тома етем малайҙың көнө кешеләр ҡулына ҡалып, балалыҡ йылдары аҫрауҙа үтә. Уға малай саҡтан уҡ байҙарҙың ялсыһы булырға, малын көтөргә тура килә.\nБашланғыс белемде Юлыҡ мәҙрәсәһендә ала. Артабан, донъяның әсеһен-сөсөһөн татып, аң-белемдең ҡәҙерен белергә өлгөргән Х.Ғәбитов Троицкиҙағы «Рәсүлиә» мәҙрәсәһендә уҡый. 1909 йылда Өфөләге «Ғәлиә» мәҙрәсәһенә күсә. Унда ул тырышып уҡый, әҙәби түңәрәктәрҙә ҡатнаша, үҙен йыр-моңға, бейеүгә маһир шәкерт тип таныта. Шәйехзада Бабич, Нуриәғзәм Таһиров кеүек алдынғы шәкерттәр менән таныша. «Ғәлиә» мәҙрәсәһендә өс йыл уҡығас, тынғыһыҙ Хәбибулла мәҙрәсәнең уҡыу-уҡытыу программаһы менән риза булмаған шәкерттәр хәрәкәтендә ҡатнаша һәм илле ике шәкерт менән бергә 1913 йылдың 25 ғинуарында мәҙрәсәне ташлап сығып китә. Мәҙрәсәнән киткәс, ул башта Верхотурҙа, унан һуң Иркутск ҡалаһы мәктәптәрендә һәм мәҙрәсәләрендә балалар уҡыта. Хәбибулла Ғәбитов әҙәбиәт менән «Ғәлиә» мәҙрәсәһендә уҡыған йылдарында шөғөлләнә башлай. 1913 йылдарҙан шиғырҙары һәм мәҡәләләре «Мөғәллим», «Шура» журналдарында, «Ваҡыт» һәм «Тормош» гәзиттәре биттәрендә донъя күрә. Февраль революцияһының тәүге көндәрендә Х.Ғәбитов Ырымбурға ҡайта. 1917 йылдың майында Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында ҡатнаша. Ҡайтҡас, яңы ойошҡан Башҡорт хөкүмәтенең иң әүҙем эшмәкәрҙәренең береһенә әйләнә. 1917 йылдың 8 декабрендә Башҡорт Үҙәк шураһы ағзаһы итеп һайлана. «Башҡорт» гәзите мөхәррире итеп тәғәйенләнә. Ш.Бабич, Н.Таһиров, Ғ.Ғирфановтар менән берлектә «Тулҡын» йәштәр ойошмаһын төҙөүҙә ҡатнаша. Ойошманың башҡарма комитеты ағзаһы итеп һайлана. Башҡорт хөкүмәте үткәргән сәйәсәтте яҡлап, күп кенә материалдар баҫтыра, шиғырҙар ижад итә. «Тулҡын» ойошмаһы ярҙамы менән 1918 йылда Хәбибулланың «Башҡорт моңдары» тип аталған тәүге шиғырҙар йыйынтығы баҫылып сыға.\nШул йылдарҙа Башҡортостан хөкүмәте тарафынан нәшер ителгән «Башҡорт тауышы», «Башҡортостан хөкүмәтенең теле» гәзиттәренең мөхәррире була. Гәзит биттәрендә Хәбибулланың шиғырҙары, Башҡортостанда барған ваҡиғаларҙы сағылдырған мәҡәләләре баҫылып сыға. Уның мәҡәләләрендә шул дәүерҙәге буталсыҡ тормош, милли азатлыҡ өсөн көрәш ваҡиғалары асыҡ сағылыш таба. «Баймаҡ фәжиғәһе» мәҡәләһендә 1918 йылдың 16—22 февралендә 1-се Башҡорт полкы офицерҙарын һәм һалдаттарын ҡыҙылдар тарафынан ҡулға алып, атып үлтереү ваҡиғалары тасуирлана. 1919 йылдың февралендә Башҡорт хөкүмәте фарманы буйынса Башҡорт ғәскәре Ҡыҙыл Армия яғына сыға. Х.Ғәбитов Башҡортостан Хәрби-революцион комитетына эшкә тәғәйенләнә. 1920 йылда уның етәкселегендә «Ҡыҙыл ҡәләм» әҙәби ойошмаһы барлыҡҡа килә. Шағир башҡорт матбуғатын аяҡҡа баҫтырыуға күп көс һала, әҙәби тел нормаларын төҙөү комиссияһы эшендә ҡатнаша. 1922 йылдан башлап Хәбибулла Ғәбитов — Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәтендә, 1926 йылдан Башҡорт АССР-ы Үҙәк Башҡарма Комитеты ҡарамағында ойошторолған яңы әлиф комитеты етәксеһе, бер үк ваҡытта «Башҡорт аймағы», «Яңылыҡ» журналдары редакцияларында эшләй. 1930 йылда «Южураллес» тресында идара хеҙмәткәре вазифаһын башҡара.\nЯҙыусы драматургияға ла өлөш индерә. Уның 1924 йылда баҫылып сыҡҡан «Ынйыҡай менән Юлдыҡай» драмаһы шул йылдарҙа режиссер Булат Имашев тарафынан Башҡорт дәүләт драма театры сәхнәһенә ҡуйыла.\nХ.Ғәбитовтың беҙгә билдәле ижады һәм ғилми мираҫы уны талантлы шағир, үҙенсәлекле ғалим-филолог булараҡ күҙ алдына баҫтыра. 1925 йылда «Башҡорт аймағы» журналында баҫылған «Халыҡ поэзияһы тураһында» мәҡәләһе, «Боронғолар һүҙҙәре. Башҡорт телендә мәҡәлдәр һәм тапҡыр һүҙҙәр» китабы уны боронғо дәүерҙе яҡшы белгән фольклорсы-ғалим итеп таныта. 1930 йылдарҙа уның тарафынан баҫмаға «Башҡорт халыҡ поэзияһы» йыйынтығы әҙерләнгән була, ләкин, ҡулға алыныуы сәбәпле, сыҡмай ҡала.\nУл туған телде нескә белеүсе, төплө теоретик әҙерлекле телсе-ғалим булараҡ та абруй ҡаҙана, тел ғилеме буйынса байтаҡ ғилми хеҙмәттәр яҙа: «Башҡортса яҙыу ҡоралы» (1924 ); Н.Таһиров менән берлектә «Башҡорт теле имләһе» (1925); «Башҡорт теленең нәхеүе» (1926) һәм башҡалар.\nХәбибулла Ғәбитовтың әҫәрҙәре халыҡҡа яҡын тора. Был «Ваҡыт» гәзитенең 1913 йылдың 26 апрель һанында баҫылып сыҡҡан «Эшкә килгән башҡорттар» мәҡәләһендә асыҡ күренә: автор заводта эшләгән башҡорттарҙың ауыр тормош шарттарын һүрәтләй, айырыуса рус булмаған милләт кешеләренең завод хужалары тарафынан төрлө яҡлап кәмһетелеүенә әсе нәфрәт белдерә.\n1917 йылдағы революцияны, Башҡорт Хөкүмәте төҙөлөүҙе Хәбибулла шатлыҡлы хис-тойғолар менән ҡаршы ала. Халҡының колониаль иҙеүҙән азат булыуына шатлана һәм:\nТор! Ҡанатлан, талпынып ос!\nӘй, башҡорт, һөйгән ирек!\nӘйтһә лә дошман «үлек» тейеп...\nҮлмәгәнһең һин — терек! —\nтип яҙып сыға «Ҡаһарман башҡортҡа» шиғырында. Халыҡты уяныуға, яңы тормош өсөн көрәшкә өндәй. Халҡыбыҙҙың тарихи юлдарҙағы ҡыйралыштарын, мәкерле ҡамауҙар, көнсөл ҡоршауҙар эсендә өҙгөләнеүҙәрен, ниндәй ғәҙелһеҙлектәргә, күпме ҡаршылыҡтарға юлығыуын үҙ ғүмере миҫалында киләсәк быуындарға анлатып бирергә ашыға.\nҮкенескә ҡаршы, уның күп яҡлы ижады һәм ғилми мираҫы әлегә тиклем тейешенсә өйрәнелмәгән. Бөгөнгө көн уҡыусыларын Хәбибулла Ғәбитовтың «Урал йырҙары» китабына ингән, автономия яулау дәүерендә яҙылған ҡайһы бер әҫәрҙәре менән таныштырып үтмәксебеҙ.\nҮлмәгәнһең һин — терек!\nЯлтырат... Күрһәт йыһанға,\nШаңлы ҡылысың болғатып!\nҠасһын... Өркһөн дошманың...\nМайҙанға сыҡ ат уйнатып!\nСыҡ Уралға! Ҡысҡыр оран!\nЙәшнәп йәшен, күк күкрәһен!\nИркә фазлы һәр дуҫҡа\nЕр-зәбер килһен йыһан,\nҠуптар йыһаным вулканын!\nСәсрәтә нур — ана күр\nАлда яҡтырған таң сулпаның!..\nБармы йәш көс?\nҠайҙа һуң һин?\nКил! Йөҙөң күрһәт әле!\nБөттө хәле ярлы халыҡтың...\nЙән өрөп, ҡуҙғат әле!\nЯтма анда, килсе бында!\nЭште башла иртәрәк!\nҘур ышаныс ҡулдарыңда!\nҘур өмөт һәм ҙур теләк!\nТергеҙергә ярлы халыҡты,\nЙәш йөрәк, йәш көс кәрәк.\nҠотҡарырға мәзлүм илде,\nТалпынып һыҙған беләк!\nИлгә баш бул! Нәҡ ҡояш бул!\nЭшлә донъя шауҙатып.\nАс күҙеңде! Алға ынтыл!\nИзге юл һал! Яҡты эҙ һал!\nӘйҙә, ҡуҙғал, йәш көсөм!\nЙәш йөрәктән сәсрәтеп ҡал\nФайҙалы эштәр халыҡ өсөн!\nБашҡорт ҡыҙыл ғәскәрҙәренә нәсихәт\nАй, ҡаһарман, ат уғыңды!\nАжғырып ҡәһәрең менән!\nҺелкенеп торһон ер-асман,\nКүкрәгән тауышың менән.\nЫнтыл алға, алда дошман!\nАл фәҡирҙәр үстәрен!\nТетрәһен дошман күреп,\nАл ҡылыс ҡындан һурып һин!\nСап залимдарҙың баштарын!\nМәрхәмәтһеҙ иҙгеләнеп түккән\nФәҡирҙәр күҙ йәштәрен!\nЯлтырат үткер ҡылыстан\nТеткеләп ташла йәһәннәмгә\nШатлан, Салауат! Шатлан,\nШатлан, күреп илең бәхетен.\nБеҙҙең ҡулдан үлде һиңә сапҡан\nМәлғүн йылан, таштап тәхетен.\nБеҙ емерҙек аның тәхет тажын...\nБеҙ ҡайтарҙыҡ һинең үсеңде.\nЙөрәгеңдә янған моңдо сазың\nЙырҙап аят әйтәбеҙ, исемеңде\nБеҙ йырҙарбыҙ һаман! Беҙ көйҙәрбеҙ!\nҠәғбә яһаб һине, Салауат!\nҒүмер буйы һағынышып,\nМәңге йәшәр исемең, аҫыл зат!\n(3-сө Башҡорт Ҡоролтайы асылыуы менән)\nНисә быуын заман ирек өсөн\nҠорбан биреп ҡанын ағыҙған.\nҒөрөф-ғәҙәт теле-күрке өсөн\nҠандай йәшен ергә тамыҙған.\nИрек-азатлыҡ өсөн ҡанға батып,\nЯуҙарға ҡаршы ат уйнатып,\nЕр тырнап, күктәр күкрәткән.\nЗалимлыҡтан тыуған ҡан даръяһын\nБашҡорт иле баштан уҙҙырған.\nКүҙе асылып, күргәс ирек донъяһын,\nӨмөт менән күңелен тултырған...\nЯңы килде миҙгелем\n(Алты егет көйөнә)\nУралды күп яу алды.\nБашҡорт яуҙан ҡамалды...\nҠамалһа ла, дошманға\nҺис бирелмәй һау ҡалды.\nКем сыҡманы башҡорттан?!\nҠаршы тороп залимға,\nҒәйрәт менән дан тотҡан.\nСура батыр Ҡаҙанда,\nКүбәк батыр Уралда.\nҠара көскә юл бирмәй,\nҠаршы торған һаман да.\nЙәтим бала өйөлгән,\nБатыр ҡаны түгелгән.\nКүп ҡорбандар күмелгән.\nҠайҙа ҡаны шуларҙың?\nТүгелгән ирек юлында\nҠыҙыл ҡаны уларҙың,\nЯлтырап ята күңелемдә.\nКүп ауылдар үртәлде,\nҠатындар “күк” ителде,\nӨйгән утта үртәлде.\nУт эсендә яндылар,\nГонаһы юҡ сабыйҙар.\nБер нәфсетке әҙәмдән\nБыл донъяла кем уҙар?!\nАтып наган, аҡырышҡан,\nТилмереп ярҙам һорашҡан\nЙөрәк ярғыс тауыштар\nКем ҡашында эшкә ашҡан?\nЙөрөп ирек юлында,\nТереләй башҡорт туналды\nЗалим батша ҡулында.\nХәсрәт еңел түгелен.\nҮс алыуға залимдан\nЯңы килде миҙгелем!\nӨҙгөләнде йөрәк йәберләнеп,\nЙәһәннәмде ҡайғы солғаны.\nОло атайҙар һалған изге юлдар,\nҺуҡмаҡҡа ҡалып боҙолдо.\nМең йән халыҡ, хур ауылдар\nУт эсендә ҡалып юйылды.\nАлтын ташлы булған Урал тауы\nЕмтек булды ҡоҙғон, ҡарғаға.\nҠомһоҙ байҙар тулды, берәҙәк яуы\nҒашиҡ булған фани донъяға.\nҠояш төшмәҫ ҡалын ҡара урман\nТөтөн булып күккә юғалды.\nМатур ерҙәр, ап-аҡ тирмә ҡорған,\nҠәберҙектәр менән буялды!\nАуға сыҡҡан башҡорт ат уйнатып,\nБилен быуып инде хеҙмәткә,\nЕр аҫтында ятып, газлар йотоп,\nБашын һалды Ҡаин имгәккә.\nТәбиғәттең ғәҙел хөкөмө менән,\nЯратылған йәнгә ҡара бар.\nЯрлы башҡорт һынып, күптән бөлгән,\nЗалимдарға махсус яза бар.\nЮғалыуға мәхкүм башҡорт иле\nҠалын йоҡоһонан ҡалҡынды.


Маҡсатлы тотонорға кәрәк » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Маҡсатлы тотонорға кәрәк\nМаҡсатлы тотонорға кәрәк06.08.2014\n«Күп балалы ғаиләбеҙ. Беҙгә социаль контрактты ҡайҙа оформить итергә була?\nХатҡа халыҡты социаль яҡлау бүлеге начальнигы Лизиә Мостафина яуап бирә:\n- 2014 йылдың 16 июнендәге БР Хөкүмәте ҡарары менән аҙ тәьмин ителгән айырым категория граждандарына социаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам күрһәтелә. Бындай контракт Башҡортостанда даими йәшәүсе Рәсәй Федерацияһы граждандары менән килемдәре айына йәшәү минимумынан артмаған осраҡта төҙөлә. 1 июлгә йәшәү минимумы 6790 һум тәшкил итте.\nСоциаль контракт менән файҙаланыуҙа күп балалы, тулы булмаған балалы, баланы опекаға алған, шулай уҡ инвалид бала тәрбиәләүсе, атаһы йәки әсәһе (икеһе лә) инвалид булған ғаиләләр, эшкә яраҡлы яңғыҙ йәшәүсе граждандар (ирҙәр - 18-60 йәш, ҡатындар - 18-55 йәш) өҫтөнлөклө категорияға инә.\nБындай төр социаль ярҙам бер тапҡыр ғына үҙ эшеңде ойоштороу, шәхси эшҡыуар булып теркәлмәгән осраҡта эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү өсөн күрһәтелә. Социаль адаптация программаһы сиктәрендә сығымдар сметаһы 100 мең һумдан артмаҫҡа тейеш.\nШулай уҡ шәхси йорт хужалығы алып барырға теләүселәр ҙә ошо программаға таяна ала. Мәҫәлән, эре мөгөҙлө мал, сусҡа, һарыҡ, ҡош-ҡорт, уларға тәғәйенләнгән аҙыҡ һатып алыу, баҡсасылыҡ һәм умартасылыҡ менән шөғөлләнеү өсөн. Сығымдарҙың 50 мең һумға тиклем булыуы шарт.\nСоциаль контракт нигеҙендә адреслы социаль ярҙам айырым формалағы ғариза, һуңғы өс айҙа алған килемегеҙ тураһында документ, шәхси документтарығыҙ нигеҙендә күрһәтелә.\nҮҙ эшегеҙҙе ойоштороу һәм эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү өсөн - бизнес-план, ә шәхси йорт хужалығы алып барырға теләгән осраҡта уның үҫеше һәм эффектлылығы хаҡында план талап ителә.\nСоциаль контракттың ваҡыты 3 айҙан алып 1 йылға тиклем. Бындай төр ярҙам күрһәтеү йәки күрһәтмәү тураһында ҡарарҙы район хакимиәтенең ғаилә, әсәлек, аталыҡ һәм балалыҡ мәсьәләләре буйынса ведомство-ара советы ҡабул итә. Ярҙам күрһәтелеп тә аҡса икенсе маҡсатта тотонолһа, сумманы кире ҡайтарырға тура киләсәк, яуаплылыҡ ҡаралған. Тулыраҡ мәғлүмәтте БР-ҙың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы сайтында, шулай уҡ ҡалабыҙҙағы халыҡты социаль яҡлау бүлегендә (Ленин урамы, 4-се йорт, 1-се һәм 11-се кабинеттар, тел.: 6-10-03, 6-85-71) алырға мөмкин.\nУкраинанан килгән мәжбүри күскенселәр статус алыу өсөн иң беренсе ҡала-райондарҙағы федераль миграция хеҙмәтенә мөрәжәғәт итергә тейеш. Эшкә... Тотош уҡырға\nРайон хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитик бүлеге хәбәр итеүенсә, 1 июлдән районыбыҙҙа «Мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам ит» акцияһы старт ала. Күп балалы,... Тотош уҡырға\nБелорет ҡалаһы һәм районындағы халыҡты социаль хеҙмәтләндереү республика үҙәге филиалының Учалы ҡалаһы һәм районындағы бүлеге граждандарҙы алдан... Тотош уҡырға


Йоҡо – дауа\n30 Апрель 2019, 13:38\nМең мәшәҡәт менән тулы оҙон көн артта. Төн ҡараңғылығына сумған донъя менән бергә әүен баҙарына китергә ине лә бит! Йоҡо яҫтыҡ һорамай, тиһәләр ҙә, төндәрен керпек ҡаҡмай үткәреүселәр бихисап. «Нисә тапҡыр йөҙгә хәтлем һанағанмындыр – файҙаһыҙ. Хан заманындағы ваҡиғаларға ҡайтып, уларҙы яңынан кисерәм. Тороп йөрөп алам, сәғәтте ҡарайым, яңынан барып ятам, әйләнәм-тулғанам. Иртән тау-таш аҡтарғандай ватылып, эшкә китәм. Шунан көнө буйы иҫерек кеше һымаҡ йөрөйөм», – тип зарлана йоҡоһоҙлоҡтан яфаланыусы бер ханым.\nҺалҡын тейеүҙән, ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан, баш ауыртыуҙан ҡала, йоҡоһоҙлоҡтан интегеү табипҡа килтергән сәбәптәр араһында дүртенсе булып тора. Кешеләрҙең кәмендә 15 проценты даими йоҡоһоҙлоҡтан, йә төнөн уянып, яңынан йоҡоға тала алмайынса ғазаплана.\nЭлек табиптар төнгөлөккә бер-ике төймә дарыу ярҙамында йоҡоһоҙлоҡтан арынырға кәңәш итһә, хәҙер был проблемаға ҡараш үҙгәрә. Ул йылдан-йыл тәрәнерәк өйрәнелә һәм һәр осраҡ айырым ҡаралып, ярҙам итеү мөмкинлектәре арта бара.\nБашта шуны әйтеп китеү кәрәк: күп осраҡта йоҡоһон кеше үҙе яйға һала ала. Мәҫәлән, төнөн серем дә итмәй сығыуға йыш ҡына йоҡо гигиенаһын күҙәтмәү сәбәпсе. Карауат та, матрас та уңайлы һәм иркен, түшәк-йәймәләр – тирҙе яҡшы һеңдерерлек тәбиғи туҡыманан, тотоп ҡарауға ла рәхәт булырға тейеш. Юрған-мендәрҙәрҙең иһә аллергия сығармаҫлыҡ материалдан эшләнгәнен һайлағыҙ. Ортопедик мендәр алһағыҙ, тағы ла яҡшыраҡ, әммә яртышар быуат файҙаланылып, өләсәйҙәрҙән мираҫҡа күскән, ҡаҙ мымығы тыңҡыслап тултырылған ауыр яҫтыҡтарҙы ташлағыҙ – улар саң талпандары менән мыжғып тора.\nЭлек һалҡын бүлмәлә йоҡлау һәйбәт, тиһәләр, хәҙер һәр кем йоҡо өсөн ҡулай температураны үҙе билдәләй, тип иҫәпләнә. Бүлмәләге һауа артыҡ ҡоро булмаһын, бынан тире кибә, танау тығыла, тамаҡ ялҡынһына.\nШулай уҡ туҙан йыйыусы келәмдәрҙән баш тартығыҙ. Тәҙрәләргә яҡты ай нуры төшмәҫлек ҡалын пәрҙәләр элегеҙ. Төнгө кейем тән ял итерлек тәбиғи туҡыманан, иркен булһын. Тәҙрәләрҙе асып, өйөгөҙгә саф һауа индерергә онотмағыҙ.\nЙоҡо өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыуҙан тыш, тағы ла бер нисә төп кәңәште тоторға тырышығыҙ. Үтә ябай күренгән дөйөм был тәҡдимдәр ғәмәлдә иһә йоҡоно көйләү өсөн бик мөһим.\n1. Йоҡо режимын күҙәтегеҙ. Биологик сәғәттәрегеҙ теүәл «йөрөһөн» тиһәгеҙ, бер үк ваҡытта ятығыҙ һәм тороғоҙ.\n2. Йоҡоһоҙлоҡтан интеккәндә түшәктә булыу ваҡытын аҙайтыу йоҡоно тәрәнәйтә.\n3. Етди мәсьәләләрҙе ятыр алдынан хәл итмәгеҙ.\n4. Даими рәүештә физик күнекмәләр менән шөғөлләнегеҙ. Аҙнаһына өс-дүрт тапҡыр 30 – 60-ар минут физик әүҙемлек – стресҡа, тимәк, йоҡоһоҙлоҡҡа ҡаршы иң яҡшы сара.\n5. Кофеинлы эсемлектәрҙе – сәй, ҡәһүәне кәметегеҙ, ә йоҡларға ятҡансы алты сәғәт ҡала уларҙы эсмәҫкә тырышығыҙ.\n6. Тәмәкене ташлағыҙ, мөмкин түгел икән, аҙыраҡ тартығыҙ. Һис юғында йоҡлар алдынан ике сәғәт тартмағыҙ. Никотин йоҡоно кофеинға ҡарағанда ла нығыраҡ ҡасыра. Хәмер менән дуҫ булмағыҙ.\n7. Ас килеш йәки, киреһенсә, тулы ҡорһаҡ менән ятырға ярамай.\n8. Йоҡларға әҙерләнеү йолаһын булдырығыҙ. Тән дә, йән дә тынысланһын өсөн йылы ванна инәһегеҙме, шунан йомшаҡ крем һөртәһегеҙме, талғын музыка тыңлайһығыҙмы – кисен матур ғәҙәткә әйләнһен.\nЛәкин бөтә шарттар булдырып, барлыҡ кәңәштәрҙе тотоуға ҡарамаҫтан, төнөн әллә нисә уянаһығыҙ, йәки күҙ ҙә йоммай сығаһығыҙ икән, ҡул һелтәп ҡарарға ярамай. Йоҡоһоҙлоҡ ҡайһы бер осраҡта әкрен генә үҫешеүсе сир билдәһе лә булырға мөмкин.\nЭлек, электр уты булмағанда, телевизорҙан тәүлек әйләнәһенә йөҙләгән канал һөйләп тормағанда, кешеләр график буйынса эшләмәгәндә йоҡоһоҙлоҡтоң ни икәнен белмәгәндәр. Халыҡ ҡояш байығас ятҡан, уның тәүге нурҙары менән уянған. Тәүлек буйына биологик сәғәттәр күҙәтелгән, йоҡлау, ял итеү, эшләү ритмы һаҡланған.\nЙәшәү эшмәкәрлегенең тәүлек ритмын яйлаусы гормондарҙың береһе – «йоҡо гормоны» мелатонин. Ул кисен һәм төнөн – күп итеп, иртән һәм көндөҙ бик аҙ бүленә. Төнөн шулай уҡ тағы бер гормон – балаларҙың үҫеүен һәм өлкәндәрҙә майҙың энергияға әйләнеүен һәм мускулдарҙың ныҡлығын тәьмин итеүсе үҫеш гормоны барлыҡҡа килә. Ирҙәрҙә иһә енси гормон – тестостерон бүленә. Шулай итеп, әгәр йоҡо туймай икән, балалар насар үҫә, өлкәндәр, матдәләр алмашыныу боҙолоп, һимерә башлай, ә көслө заттың ирлек ғәйрәте кәмей. Былар – йоҡоһоҙлоҡ тыуҙырған проблемаларҙың бик аҙы ғына.\nКөсөргәнешле осорҙа тынысландырыусы үләндәр – бөтнөк, мелисса сәйҙәре, бесәй үләне (валериана), арыҫлан ҡойроғо (пустырник) препараттары файҙалы булыр. Улар нервы системаһын тотороҡландыра (был иһә йоҡоно яҡшырта), әммә көндөҙ йоҡомһоратмай. Ике-өс аҙна дауамында көнөнә өсәр тапҡыр эскәндә, шифаһын тоймай ҡалмаҫһығыҙ.\nЛәкин йоҡоһоҙлоҡ ике аҙнанан ашыу дауам итә икән, мотлаҡ табипҡа барырға кәрәк.\n...Кеше ғүмеренең өстән бер өлөшөн йоҡлап үткәрә. Бәхеткә күрә, йоҡоно боҙған күпселек медицина проблемаларын бөгөн табиптар уңышлы хәл итә.\nюғары категориялы табип-психотерапевт.


Яуланғандар менән туҡталып ҡалмаҫҡа, икеләнмәҫкә!\n21 Июль 2019, 16:22\n"Аҫылташ"та – ҙур гранттар яулаған Ҡазан спикеры.\nДүрт көн барған “Аҫылташ-2019” башҡорт мәҙәниәте форумында Мәскәү, Санкт-Петербург, Ҡазан ҡалаларынан спикерҙар ҡатнашыуы йәштәр өсөн бик фәһемле булды, йыйын ысын мәғәнәһендә тәжрибә туплау майҙансығына әүерелде.\n2017-2018 йылдарҙа 20 миллион һумдан ашыу грант яулауға өлгәшкән Егор Рафиҡовтың сығышын һәр кем ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы. “Капитан Грантов” телетапшырыуы авторы һәм “Әүҙем йәштәр корпорацияһы” директоры Егор Рафиҡов Баймаҡҡа Ҡазан ҡалаһынан килгән.\nСпикер һүҙҙәренсә, грант яулауҙың төп маҡсаты – уны артабан үҫтереү һәм киңәйтеү. Был эш артабанғы яңы проектҡа нигеҙ булып торорға тейеш. Яуланғандар менән сикләнеп ҡалмаҫҡа, үҫешкә ҙур маҡсат менән барырға һәм икеләнмәҫкә! Шул саҡта ғына ниәттәреңә өлгәшергә мөмкин.


Менән бушлай ч странный случай - осраҡлы веб-камералар - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nМенән бушлай ч странный случай - осраҡлы веб-камералар\nҺеҙҙе үҙенә инергә өсөн мәғлүмәттәр индерелгәндән һуң, һеҙ радикаль итеүгә йүнәлтелгән була, унда инергә була һеҙҙең барлыҡ функциялары барВидео-рулетка ча - ча, текста предметты, шул уҡ алгоритм булдырыу һәм башҡа ч-рулетка. Беҙҙең һәр бушлай ҡуллана ала, текст осраҡлы чата, өҫтәмә һәм башҡа көйҙәр теркәлмәгән. Таныш кешеләр менән ябай аралаша һәм эшләй башланы. Был темаға ингән ч онлайн тығыҙ аралаша башланым, хатта махсус һәм тиҙлек-ике ҡыҙ һәм малайҙар интернет менән таныштырҙы. Omegle ч тексын, шулай уҡ башҡа күп аралашыу өсөн бирелгән текстар һәр ч ҡатнашыу өсөн ҡыҙыҡлы, тик бик күп ваҡыт талап итә.\nБында, бар, бөтә әйберләр кеүек саралар кәрәк.\nТекст йыл omegle ч кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, барыһы ла түгел. чатта ҡатнашыу ҡағиҙәләре кәрәк беҙгә, йәш цензы шуға күрә бында эшләгән. Текст менән таныш булмаған кешеләрҙең беҙҙә теркәлеү чан, һәм был процесс талап итә, ҡатнашыусыларҙың йәше раҫлай. Модераторҙар, текст менән незнакомцы кешеләр ч ҡағиҙәләрен боҙған өсөн беҙгә банить.\nӘммә, бындай хәл булыуы мөмкин\nБимазаламаҫҡа тырыша, беҙҙең файҙаланыусылар, сөнки унда бик ҡыҙыҡлы: малай ханым менән аралашыу мөмкинлеге булһа, ул да ҡаршы түгел, яңы табылмаған мөхәббәт. Һаҡ була, сөнки бер кем дә гарантия биреп булмай, был фотоларҙағы кешеләр реаль, хәҙер һеҙ кем менән аралашты. Бынан тыш, незнакомец эшләй алам, тип, уны кемдер башҡа. күп нәмәгә позитив.\nШулай итеп, шаяртырға һәм шаяртыуҙы ала, улар бик яҡшы кәйефте күтәрә ала.\nОсраҡлы кешеләр менән, текст ч-ч попутчик менән незнакомцы һәм был осраҡлы булманы. Тик онотмағыҙ, кеше менән осрашып аралашты һәм бында һеҙҙе, һеҙ уны белмәйһегеҙ. Ҡайһы бер бөтөнгә йыйып мөмкинлеге ч һеҙ дуҫтар менән бергә тотоп диалог, текст чаттар ярҙамында аралашыу өсөн төрлө сервис әммә ул бар. Мәҫәлән, бер танышым үҙен саҡыртып ебәрҙе мөмкинлек бирәсәк, текстың киң даирәлә файҙалы ч ғәҙәти һәм ябай.\nПрофиль ҡараған кеше булып, улар һеҙҙең менән аралашты.\nШулай итеп, теләсә ҡайһы ваҡытта, һеҙ һәр ваҡыт ҡулланыусы шәхси хәбәрҙәр яҙа ала, улар һеҙҙе ярата.\nҠарай:сайтында танышырға өсөн бөтә тапҡан\nбашҡа онлайн видео чат ҡыҙ менән чатрулетка фото бушлай таныша триллерҙар видеочивать теркәү телефоны менән башҡа ч рулетка чатта теркәлергә онлайн башҡа ҡыҙҙар менән рулетка скайп аша танышып видео бушлай онлайн видео чат рулетка видео чат ҡатын-ҡыҙ менән таныштырыу


Күгәрсен районында беренсе тапҡыр «Балалар баҡсаһының иң яҡшы ашнаҡсыһы» бәйгеһе үтте\nСараның төп маҡсаты ашнаҡсыларҙың эш тәжрибәләрен арттырыу, квалификацияларын күтәреү һәм ошо һөнәргә йәштәр араһында һөйөү уятыу.\nКонкурс шарттары буйынса ашнаҡсылар тәүге турға алдан әҙерләгән тәмлекәстәрен тәмдим итте. Ҙур өҫтәл төрлө аш-һыуҙан һығылып торҙо. Жюри ағзаларына баһа биреү өсөн оҙаҡ ваҡыт талап ителде, сөнки һәр аҙыҡтың үҙ әҙерләү сере, технологияһы бар. Беренсе турҙа еңеп сыҡҡан алты ашнаҡсы ярышты дауам итте, улар егерме минут эсендә бешереп, әҙерләп өлгөргән төрлө аш-һыуын жюри өҫтәленә тәҡдим итте. Әлбиттә бәйге булғас, еңеүсеһеҙ булмай. «Иң яҡшы ашнаҡсы» исеменә «Шишмәкәй» балалар баҡсаһының ашнаҡсыһы Наталья Александрова лайыҡ булды. Шулай барлыҡ ҡатнашыусылар иҫтәлекле бүләктәр һәм грамоталар менән бүләкләнде.


“Ҡорос” нисек сыныҡты? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Ҡорос” нисек сыныҡты?\n“Ҡорос” нисек сыныҡты? 02.12.2018 // Әҙәбиәт\nМ. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның “Ҡорос” халыҡ театрын күптәр беләлер. Улар ҡуйған “Ауылға ҡыҙҙар килде”, “Тиле йәшлек” спектаклдәрен тамашасы яратып ҡарай, ә артистар, студент булыуҙарына ҡарамаҫтан, үтә килештереп уйнай.\nКүптән түгел “Ҡорос”тың һәләте лайыҡлы баһаланды – театр Балтаста үткән “Тамаша” республика театр коллективтары фестивалендә Гран-при алды. Фестивалдә тағы Асҡын, Борай, Баҡалы, Благовар, Бишбүләк, Дүртөйлө, Өфө, Яңауыл райондарынан, Өфө, Октябрьский, Нефтекама ҡалаһынан театр коллективтары ҡатнашҡан.\nАктерҙар тамашасыларға һәм баһалама ағзаларына Н. Ғәйетбаевтың “Тиле йәшлек” драмаһын тәҡдим итте. Режиссеры – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры Илнур Лоҡманов.


Донъяны изгелек ҡотҡарыр » Табын\n- Лариса Флүр ҡыҙы һеҙҙе күптәр шәхси эшҡыуар булараҡ белә ине. Эшмәкәрлек йүнәлешен ҡырҡа үҙгәртеп, яңы эшкә тотоноуға нимә этәрҙе?\n- Был һорауҙы йыш бирәләр. Ә минең өсөн был эшмәкәрлек яңы булһа ла, бөтөнләй ят түгел. Шәхси эшҡыуар булғанда ла гел инвалидтарға ҡулдан килгәнсә ярҙам итеп йәшәргә тырыштым. Сер түгел, йәмғиәттә, кешеләр араһында яҙмыш тарафынан кәмһетелгәндәргә ятһынып ҡарау бар. Бындай ҡатлам кешеләренең ярҙамға мохтаж икәне миңә бәләкәйҙән таныш, сөнки үҙем инвалидтар ғаиләһендә үҫтем. Атайым да, әсәйем дә телһеҙҙәр. Ҡустым менән икебеҙ ҡәҙерле кешеләребеҙҙе ҡурсалап, хәстәрләп йәшәргә бәләкәйҙән өйрәндек. Мәҫәлән, телевизорҙан кино йә яңылыҡтар ҡарап ултырабыҙ, уларса ла төшөндөрә барабыҙ. Башта әйткәнемсә, инвалидтар үҙ ғаиләһенән башҡа бер ҡайҙа ла яҡлау тапмай. Үҙемдең баштан үткәс, миңә был хәл таныш, шуға ла кеше бәхетһеҙлеген, бәләһен үҙемдекеләй күреп, һәр ваҡыт кемдәргәлер ярҙам итеп йәшәргә ынтылам. "Өмөт шишмәһе” Хәйриә фонды шундай изге ниәттә төҙөлдө лә инде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, инвалидтарҙың, мохтаждарҙың һаны кәмемәй, хатта арта бара.\n- Фондтың уңыштары, изге эштәре хаҡында һөйләргә иртәрәктер, әммә ярты йыл эсендә изге эштәргә башланғыс һалынғандыр инде?\n- Беҙҙең фонд ошо йылдың 18 апреленән үҙ эшен башланы. Ул Аҡкүл ауылы, Йәштәр урамы 13/1 адресы буйынса урынлашҡан. Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеүҙе туҡтаттыҡ. Әле асыҡ тыңлауҙар үтте, ерҙе 5 йылға арендаға алып, элекке магазиныбыҙ бинаһында эшләйбеҙ. Документтарҙы рәсмиләштереү генә оҙаҡ ваҡытты алды. Фондты табип булып эшләүсе Ольга Александровна Савитская менән берлектә ойошторҙоҡ. Ул – учредитель, мин рәйес булам инде. Маҡсатыбыҙ – аҙ тәьмин ителгән, күп балалы ғаиләләрҙе, оло кешеләрҙе, инвалидтарҙы, етем балаларҙы социаль яҡлау, уларға ярҙам итеү. Уның эшмәкәрлеге киң – Хәйриә фонды халыҡтан мохтаждарға төрлө кәрәк-яраҡтар ҡабул итә. Кем нәмәгә мохтаж икәнен теркәп барабыҙ ҙа, йыйылған әйберҙәрҙе таратып бирәбеҙ. Ярҙам һорап фондҡа мөрәжәғәт итеүселәр күп. Шулай уҡ ярҙам итергә теләүселәр ҙә, һирәк булһа ла, бар. Мәҫәлән, яңыраҡ "Тепловодоснабжение” МУП-ы ҡыҙҙары кейем-һалым йыйып тапшырҙы. Рәхмәт уларға.\n- Ярҙамға мохтаж булыу матди мохтажлыҡ ҡына түгел бит инде…\n- Әлбиттә. Беҙгә мөрәжәғәт итеүселәрҙе дауаханала оҙатып йөрөргә тура килгеләне. Һүҙебеҙҙе йыҡмай, тикшерелеүҙе еңелләштергән Үҙәк район дауаханаһының баш табибы Зәбиҙә Әхмәт ҡыҙы Ҡужинаға ҙур рәхмәт.\nЯрҙамға мохтаждар бик күп бит ул. Беҙҙең Аҡкүл ауыл советы биләмәһендә генә яҡынса 290 тирәһе инвалид иҫәпләнә. Ә район буйынса улар күпме? Физик мөмкинлеге сикләнгән кешеләргә йәмғиәттең дә мөнәсәбәте сәйерерәк, ундайҙарға яраҡһыҙ тип ҡарарға ғына өйрәнгәнбеҙ. Һуңғы йылдарҙа магазин, дарыухана һ.б. урындарҙа пандустар, хеҙмәткәрҙе саҡырыу төймәләре эшләп ҡуйҙылар-ҡуйыуын. Шәфҡәтлелек өлгөһө күрһәтеп, уларҙы үҙебеҙ йәшәгән мөхиткә яраҡлаштырыу кәрәк. Инвалид балалар ҙа йәштәштәре менән бергә уҡырға, уйнарға, үҫергә тейеш. Көнбайыш илдәрендә мөмкинлеге сикләнгән балаларҙы йәштәштәренән айырмаҫҡа кәрәген күптән беләләр. Мин Өфө ҡалаһында үҫтем. Класыбыҙҙа бер иптәшебеҙ инвалид ине, беҙ уға ярҙам итеп, ҡарап йөрөттөк. Әммә бындай осраҡ һирәк. Инклюзив белем биреү тураһында һүҙ бара шикелле, бәлки, киләсәктә ул тормошҡа ашырылыр ҙа. Һәр ваҡыт иғтибарға мохтаж сабыйҙарҙың, физик мөмкинлектәре сикләнгән булыу өҫтөнә, ата-әсәләренән, яҡындарынан айырылып йәшәргә мәжбүр булыуын иҫәпкә алғанда, был аҙым да дөрөҫ.\n- Мохтаждарға йөҙ менән боролорға ваҡыт тиһегеҙ инде?\n- Уларҙың күптәренә бикләнеп өйҙә ултырырға түгел, сығырға, аралашырға кәрәк. Аҡкүлдә Валентина Филатова тигән ғәрип ҡыҙ бар, шул тиклем отҡор, зирәк. Коляскала ултыра, әммә бер ҡайҙа ла сығып йөрөмәй. Наталья Смагина тураһында һеҙҙең яҙғанығыҙ булды, был ҡыҙ ҡул эштәре оҫтаһы. Әле ул сатрашлап сигеү алымы менән 2 йылдан ашыу бөртөкләп эшләгән панноһын тамамланы. Ҡарап, һоҡланып туйғыһыҙ, бик нескә эш башҡарҙы ул. Уны инвалид ҡулдары эшләүенә күптәр ышанмай. Шулай уҡ был ҡыҙ йомшаҡ уйынсыҡтар ҙа тегә. Яңыраҡ Аҡкүл мәҙәниәт йорто директоры Надежда Хафизова балалар уйынсыҡтары эшләү буйынса түңәрәк асып ебәрҙе, унда инвалид балаларҙы ла йәлеп итте.\nКеше төрлө, әммә тигеҙ хоҡуҡлы. Инвалидтар яҙмышына битараф булмайыҡ. Әле Красноусолда "Инвалидтар йәмғиәте” ойошторола. Ул артабан да үҫеш алһын ине. Беҙгә лә волонтерҙар кәрәк, Ольга Александровна менән икебеҙ генә өлгөрә алмайбыҙ. Попечителлек советында үҙ адвокатыбыҙ Александр Плецко ярҙам итә. Миһырбанлыҡ, изгелек өләшеүҙән йөрәк йылыһы кәмемәй бит ул. Инвалидтар тормошҡа яйлаша алһын өсөн, уларға яҡын итеп ҡарайыҡ, нисек бар шулай ҡабул итеп өйрәнәйек. Бына, мәҫәлән, мәсеткә хәйер һалған кеүек, 10-50 һум аҡсаны күптәр инвалидтар иҫәбенә күсерә ала. Аҡсаны беҙ ҡулыбыҙға алмайбыҙ, ул тик иҫәптә һәм ниндәйҙер маҡсатлы ярҙамға китә. Әле бына шул оҫта ҡуллы ҡыҙ Натальяға күтәрткес талап ителә, ул ярайһы ҡиммәт тора. Изге ғәмәлдә ҡатнашыусылар табылһын ине. Кеше булайыҡ, кешелекле булайыҡ.\n- Ҙур тәүәккәллек талап иткән ҡатлаулы бурысҡа тотонғанһығыҙ. Уңыштар һеҙгә.\n"Өмөт шишмәһе" Хәйриә фонды рәйесе Лариса Шакирова.\nАҡкүлдән Н.Смагина сиккән панноны зәғиф кеше эшләгәненә ышаныуы ла ҡыйын.\nХәйриә фондына аҡсанынисек күсерергә?\nМохтажлыҡ кисергән кешеләргә ярҙам итергә теләгән һәр кем 2420 номерына, "RODNIK” йәки "Родник” тип яҙып СМС – хәбәр ебәрә ала. Республиканың барлыҡ кәрәҙле бәйләнеш операторҙары телефондарынан ебәрелгән ошондай бер хәбәр хаҡы – 50 һум. Әгәр ҙә кемдер ҙур күләмдә аҡса күсерергә теләһә, хәбәрҙе ошолай ебәрергә кәрәк: "Родник” буш урын һәм күсереләсәк сумма. Аҡсаны телефон аша ебәргәндә уны ебәргәнлегеңде дөрөҫләүҙе һорап СМС килә. Уға ыңғай яуап белдергәндән һуң аҡса фонд иҫәбенә күсә.\nАҡсаны фондтың иҫәбенә күсерергә лә мөмкин:\nБИК 048073770, корр. счет 30101810600000000770 Филиал ОАО "Уралсиб” г. Уфа.\nӘгәр ҙә кемдеңдер һорауҙары булһа, йәиһә кемгәлер ярҙам кәрәк икән, 2-46-18; 8-917-408-49-13, 8-937-363-35-45 телефондары буйынса шылтыратырға мөмкин.\nЭлектрон адресҡа ла яҙырға була: Email: Lariska.Shakirova@mail.ru.


Рубрикалар » Страница 209 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Страница 209\nЙондоҙнамә 25-31 октябрь\nРубрикалар // 23-10-2010, 09:53\nБыл арала үҙегеҙгә ҡағылышлы ваҡиғаларға дөрөҫ баһа биреү ауырлашыр. Шуға күрә әүҙем аҙымдарҙан ваҡытлыса баш тартыуығыҙ хәйерлерәк. Күргән төштәрегеҙгә иғтибарлыраҡ булығыҙ – уларҙан борсоған мәсьәләләргә яуап алырһығыҙ, бәлки.\nРубрикалар // 16-10-2010, 12:56\nҺуңғы осорҙа юл төҙөлөшө өлкәһендә эшҡыуарҙар ҙа үҙен ышаныслы һынай. Сөнки инфраструктураның даими үҫеше транспорт элемтәһен, атап әйткәндә, юл селтәрен модернизациялауҙы талап итә. Был йәһәттән «Дорожник» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тармаҡта алдынғы урындарҙың береһен биләй. Был предприятиены дәғүәселәренән отошло хеҙмәттәшлек шарттары, заказсыға индивидуаль ҡараш, ышаныслылыҡ һәм яуаплылыҡ кеүек сифаттар айырып тора.\nРубрикалар // 16-10-2010, 12:54\nһамар – Силәбе трассаһынан үтеүселәр баш ҡаланың Ташкисеү биҫтәһе тирәһендә барған юл төҙөлөшөнә иғтибар итмәйенсә ҡалмайҙыр, моғайын. 2006 йылдың йәйендә башланды бындағы төҙөлөш һәм төҙөкләндереү эштәре. «Башкиравтодор» предприятиеһы, тендерҙа еңеп, федераль әһәмиәттәге трасса төҙөлөшөндә ҡатнашыу мөмкинлегенә ирешкәс, генподряд эштәрен Ҡырмыҫҡалы юл ремонтлау-төҙөү идаралығына йөкмәтә. Был осраҡта, беренсе сиратта, коллективтың иң ҡатмарлы бурыстарҙы ла тейешенсә башҡарып сығырға һәләтле булыуы, башҡаларҙан бер аҙым алдараҡ атлауы, производство мөмкинлектәре, техник ҡеүәте иҫәпкә алына....\nРубрикалар // 16-10-2010, 10:58\nБашҡортостан – автомобиль юлдары селтәре буйынса Рәсәйҙә иң үҫешкән төбәктәрҙең береһе. Республиканың юл селтәре йылдан-йыл киңәйә һәм камиллаша. Был уңайҙан «Башкиравтодор» асыҡ акционерҙар йәмғиәте филиалдарының өлөшө ғәйәт ҙур. Һөнәри байрамдары алдынан Әлшәй юл ремонтлау-төҙөү идаралығы коллективының эшмәкәрлеге менән яҡындан таныштыҡ....\nРубрикалар // 16-10-2010, 09:52\nРубрикалар // 16-10-2010, 09:34\nНиңәлер ошо арала төшө боларҙы Мәликәнең. Төшөндә әсәһе ҡып-ҡыҙыл күлдәктә үҙҙәренең йорто янында ултыра икән. «Бәй, әсәйемдең бер ваҡытта ла ҡыҙыл күлдәк кейгәне булманы бит, ул асылда аллы-гөллө төҫтәге кейемдәр ярата ине», – тигән уй үтте Мәликәнең башынан. Әсәһе ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем бер кемгә лә ыҙаһын һалмайынса, үҙ көнөн хәстәрләп, яңғыҙы ғына йәшәне ошо йортта. Олатаһының оҫта ҡулдары менән шығырлап торған ҡарағайҙан утыҙынсы йылдарҙа һалынған алты мөйөшлө йорттоң, тау башында урынлашҡанғамы, ауылға килеп инеү менән ҡыҙыл ҡалайҙан ябылған ҡыйығы әллә ҡайҙан күренер ине. Йорттоң эсе лә, ихата алды ла иркен. Ә өй эсендә иң күркәм урын торлаҡтың ҡап уртаһында урынлашҡан «урыҫ» мейесе булғандыр....\nХалыҡтың мәңгелек мөхәббәтен яулаған йырсы ине\nРубрикалар / Хәтер // 16-10-2010, 09:27\nАрабыҙҙан бөйөк йырсы Фәриҙә Ҡудашева китеп барҙы\nТиңдәшһеҙ йырсы Фәриҙә Ҡудашева башҡарған йырҙар – уның үҙенең дә, шул уҡ ваҡытта, ХХ быуаттың икенсе яртыһынан ХХI быуатҡа ялғанған халҡыбыҙ тормошоноң эске бер хиссиәтен билдәләгән күренеш булыу менән бергә, милләттең дә йөрәк моңо ул. Хатта яҙмыш моңо. Ут-һыуҙарҙы кискән йылдарҙа быуаттар буйы килгән йыр хазинаһын һаҡлап, уны йән шифаһы, дауаһы итеп кенә ҡалманы, ә халыҡтың, милләттең күңелен, рухын, зауығын ҡурсыны. Был моңдо берәм-бөртөкләп йыйған ер еләгендәй һайлап алынған яңы көйҙәр, заман ауаздары һәм аһәңдәре менән үҫтерҙе, байыҡтырҙы....\nРубрикалар // 16-10-2010, 09:23\nАҙнаның тәүге яртыһында кешеләргә ҡатыраҡ бәрелеүегеҙ үҙ-ара мөнәсәбәттәргә зыян килтереүе мөмкин. Был арала кеше кәңәштәренә лә һаҡ ҡарағыҙ. Улар әйткәнсә эшләһәгеҙ, һөҙөмтәләре кире буласаҡ....\nАртҡа 1 ... 205 206 207 208 209 210 211 212 213 ... 217 Алға\nВсе подробности:. Курьерские услуги в Климовске - самая актуальная информация тут.


Әмир Ишемғолов: «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы халыҡ өсөн абруйлы ойошма булырға тейеш» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӘмир Ишемғолов: «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы халыҡ өсөн абруйлы ойошма булырға тейеш»\n16:27, 29 февраля 2016 Йәмғиәт\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы власть һәм халыҡ араһында бәйләүсе звено булырға тейеш. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ойошма ниндәй йүнәлештә эш алып барасағын билдәләне. 2015 йылдың 21 ноябрендә Бөтә донъя башҡорттарының IV съезында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе итеп һайланған Әмир Ишемғолов быға ышана.\n— Беҙҙе аңлағандары һәм ярҙам иткәндәре өсөн республика етәкселегенә рәхмәтлебеҙ, сөнки ярҙамһыҙ эште алып барыуы ауыр. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы халыҡ өсөн абруйлы ойошма булырға тейеш. Ҡоролтай идеологик тәрбиә биреү, социаль-иҡтисади хәлде яҡшыртыу, башҡорт халҡының мәҙәниәтен һәм телен һаҡлау, үҫтереү эшендә ҙур роль уйнай. Пландарға килгәндә, әле яңы составтағы Башҡарма комитет ултырышын уҙғарырға ниәтләйбеҙ, унда ойоштороу мәсьәләләре тикшереләсәк, Башҡарма комитеттың яңы структураһы — башҡорт йәмәғәт ойошмалары менән эшләү буйынса координация советы ҡабул ителәсәк. Былтыр декабрь айында Өфөлә Әхмәтзәки Вәлидиҙең мемориаль таҡтаташына сәскә һалыу ойошторҙоҡ. Быйыл 19 февралдә күренекле дәүләт эшмәкәре Муса Мортазиндың тыуыуына 125 йыл тулыуға арналған түңәрәк өҫтәл үткәрҙек. Ошо саралар Башҡортостандың барлыҡҡа килеүенә 100 йыл тулыуҙы байрам итеүгә әҙерләнеүгә старт бирҙе. Эш «Йөҙ йыллыҡҡа йөҙ шәхес» программаһы сиктәрендә дауам итәсәк, — тип һөйләне Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов.\nҮҫеп килеүсе быуынға килгәндә, федераль дәреслектәргә төрлө предметтар буйынса төбәк компонентын индерергә ниәтләйҙәр. Ошо маҡсатта белем биреү буйынса эшсе төркөм булдырыла. Был булған дәреслектәрҙе күсереп яҙыу түгел, ә уларҙы тулыландырыу. Мәҫәлән, биология йәки географияны өйрәнгәндә балалар Башҡортостандың йәнлектәр донъяһы һәм климат үҙенсәлектәре менән танышасаҡ. Шул рәүешле мәктәп эскәмйәһенән үк тыуған төйәккә һөйөү тәрбиәләргә мөмкин. Бынан тыш, Башҡортостандың Мәғариф министрлығы менән берлектә балалар өсөн байтаҡ мәҙәни программалар планлаштырылған. Шулай уҡ дизайнерҙар менән йәштәр өсөн милли символика төшөрөлгән заманса кейем тегеү күҙ уңында тотола. Бында башҡорт биҙәктәре хаҡында ғына түгел, республикабыҙҙа йәшәүсе барлыҡ халыҡтарҙың атрибуттары тураһында һүҙ бара.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов менән әңгәмәне бында уҡырға мөмкин.\nТеги: милли сәйәсәт, бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы


Раил Әсәҙуллин: «Кешене тыңларға һәм ишетергә өйрәнергә кәрәк» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРаил Әсәҙуллин: «Кешене тыңларға һәм ишетергә өйрәнергә кәрәк»\n17:48, 27 июля 2012 Сәйәсәт\n«Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Дмитрий Медведевтың Башҡортостандағы төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры Раил Әсәҙуллинға Шишмә ауылында 20-нән ашыу кеше мөрәжәғәт итте. Халыҡты күсмә ҡабул итеү «берҙәм рәсәйлеләрҙең» урындағы бүлексәһе етәксеһе, Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Шишмә районындағы территориаль бүлеге начальнигы Таһир Байбурин менән ойошторолдо. Осрашыуға район һәм ауыл хакимиәттәре вәкилдәре, төрлө хеҙмәт һәм идаралыҡ етәкселәре саҡырылды.\nШишмә халҡының күпселеге торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләре буйынса мөрәжәғәт итте. Шулай итеп, Йәштәр урамындағы барак тибындағы йорттарҙа йәшәүсе кешеләр иҫке йорттан күсереү мәсьәләһен ҡуҙғатты. Уларҙа һыу ҙа, йылы ла юҡ. Ҡасандыр был йорттар төҙөлөш-монтажлау тресы хеҙмәткәрҙәре өсөн ваҡытлыса йәшәп тороу урыны булараҡ төҙөлгән. Предприятие бөтөрөлгәс, йорттар муниципаль милеккә күскән.\nРайон хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Камил Уразмәтов аңлатыуынса, бөгөн районда 2013 йылға тиклем иҫәпләнгән иҫке йорттарҙы емереү буйынса программа тормошҡа ашырыла, әммә унда 2010 йылда уҡ йәшәүгә яраҡлы булмаған тип билдәләнгән йорттар ингән. Был программа дауам ителәсәк, район хакимиәте унда Йәштәр урамындағы йорттарҙы индереү өсөн барыһын да эшләйәсәк. Әлегә Шишмә районында бындай 88 йорт иҫәпләнә, уларҙа бер мең тирәһе кеше йәшәй.\nШишмә ауылында йәшәүсе йәнә бер ҡатын ауылда һыу булмауына зарланды. Һыу бик яй аҡҡанға күрә өҫкө ҡатта йәшәүселәргә ул бөтөнләй барып етмәй.\n«Шишмә-һыу» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Олег Ғәйнуллин аңлатыуынса, бөгөн Шишмәлә яңы һыу үткәргес төҙөлә. Ул ауыл халҡын һыу менән тулыһынса тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Әйткәндәй, был проект 2011 йылда «Халыҡ бюджеты» проекты сиктәрендә грант алғайны.\nОсрашыуҙа шулай уҡ пай ерҙәрен алыу, күп ҡатлы йорттарҙың ихаталарын төҙөкләндереү, яңы поликлиника төҙөүгә бәйле мәсьәләләр күтәрелде. Раил Әсәҙуллин, Таһир Байбурин һәм район хакимиәте вәкилдәре был һорауҙарға мөмкин тиклем тулыраҡ яуап бирергә тырышты.\nШишмә ауылында йәшәүсе Хәлит Ғайсин төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһенә үҙенең туған телдәрҙе үҫтереү программаһы проектын тапшырҙы. Раил Әсәҙуллин уны республиканың Мәғариф министрлығы етәкселегенә күрһәтергә һүҙ бирҙе.\n– Осрашыуға килгән кешеләр менән муниципаль властар бер генә тапҡыр күрешеп һөйләшмәгән, әммә ҡайһы бер проблемалар минут эсендә генә хәл ителмәй, — тип билдәләне Раил Әсәҙуллин. – Шуны ла әйтеп үтергә кәрәк, үҙ тәжрибәмдә тәүге тапҡыр район хакимиәтендә барлыҡ хеҙмәттәрҙең дә етәкселәре алдан йыйылып, һорауҙарға тулы яуап әҙерләгән. Бөгөн улар һорауҙарға яуап биреп, беҙгә ярҙам, кәңәш һорап килгән кешеләрҙең хәлен аңларға тырышты. Һәм был ҙур өмөттәр уята. Кешене тыңларға һәм ишетергә өйрәнергә кәрәк. Президентыбыҙ Рөстәм Зәки улы Хәмитов был хаҡта һәр ваҡыт әйтә.\nавтор: Наталья Малофеева, Марина Шумилова


Йыл һайын республикала торлаҡ төҙөлөшө күләмдәре арта. Мәҫәлән, былтыр 1,856 миллион квадрат метрҙан ашыу торлаҡ төҙөлдө. Был 22,9 мең фатир. Әйткәндәй, был күрһәткес элгәре йылғы кимәлдән 8,9 процентҡа юғары булды һәм һуңғы 16 йыл эсендә иң юғары күрһәткес булып тора.\nҺуңғы өс йылда ғына республиканың торлаҡ фонды 3,4 миллион квадрат метрға артты.\nӨфөлә былтыр 611 мең торлаҡ "квадраты" тапшырылды. Ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә хаҡтар үҫешен туҡтатыуға өлгәшеп булмай. Әгәр былтыр улар ун процентҡа кәмеһә, быйылғы ғинуар бының даими тенденция булмауын күрһәтте.\nБөгөн Өфөнөң торлаҡ баҙарында хәлдәр нисек һуң? Икенсел баҙар тураһында һөйләгәндә, ғинуарҙа бында хаҡтар уртаса 1,5 процентҡа артты. Айырым алғанда, бер бүлмәле фатирҙарҙың хаҡы бер процентҡа кәмене - һәр квадрат метрҙың хаҡы 53,53 мең һум. Ике бүлмәле фатирҙар 3,2 процентҡа ҡиммәтәйҙе, йәғни һәр "квадрат"тың хаҡы 50,43 мең һум тәшкил итте, ә өс бүлмәлеләр - 2,6 процентҡа, йәғни 48,3 мең һум.\nЭлеккесә, иң ҡиммәт фатирҙар - Үҙәктә, унда бер квадрат метрҙың уртаса хаҡы 55 мең һумдан ашып китә, Шаҡшала "квадрат"ын 39 мең һумдан фатир һатып алырға мөмкин.\n"Эксперт" күсемһеҙ милек агентлығы аналитиктары билдәләүенсә, торлаҡтың табышлылыҡ индексы күтәрелә башлаған. Бөгөн ул "минус" 0,15 банк депозиты тәшкил итә. Был нимәне белдерә һуң? Күсемһеҙ милеккә һалыуҙар инвесторҙарға банкылағы депозиттан күберәк килем бирмәһә лә, торлаҡтан табышлылыҡ күтәрелә башланы.\nБыйыл ипотека кредиты биреүҙең баҙар индексы ла 0,2 процентҡа үҫте (йыллыҡ 12,4 процент), икенсе төрлө әйткәндә, бөтә банкылар ҙа ипотека займдары буйынса проценттарҙы күтәрҙе. Әммә бөгөн банкылар ун кешенән етәүһенә генә кредит бирә. Был кредит ойошмаларының ипотека буйынса талаптарҙы ҡатыландырыуы тураһында һөйләй, беренсе сиратта - клиенттарҙың түләү һәләтлелегенә ҡарап.\nФатирҙарға ҡуртым ставкаһы торлаҡ хаҡына ҡарағанда тиҙерәк үҫә. Һорау-тәҡдим кимәле бер тигеҙ көйөнсә һаҡлана. Етмәһә, 2007 йылдағы инфляцияны һәм торлаҡҡа хаҡтар ун процентҡа кәмеүен иҫәпкә алғанда, дөйөм хаҡтар кәмеү 20 процент (2007 йыл башында аҡса ҡиммәтенә ҡарата) тиерлек тәшкил иткән.\nӘйткәндәй, ҡуртым тураһында һөйләгәндә, быйыл ғинуар айында Өфөлә бөтә төр фатирҙар буйынса уртаса ҡуртым хаҡы 11780 һум тәшкил иткән. Айырым алғанда, бер бүлмәле фатирҙы бер айға ҡуртымға алыу - 1,8 процентҡа, 9140 һумға тиклем, ике бүлмәлене - 4,8 процентҡа, 12960 һумға тиклем күтәрелгән, ә өс бүлмәлене ҡуртымға алыу 2,4 процентҡа, 16,715 һумға тиклем төшкән.\nҠуртым түләүе буйынса иң беренсе урында Йәшел ҡурсаулыҡ биҫтәһе тора, унда фатирҙы 9 меңдән 20 мең һумға тиклем ҡуртымға алырға мөмкин. Икенсе урында - Октябрь проспекты, унда хаҡтар диапазоны - айына һигеҙ меңдән 20 меңгә тиклем. Унан ҡала Сипайлово килә (8,5-18 мең һум).\nӘйткәндәй, иң күп торлаҡ Октябрь проспектында тапшырыла (31 процент), һуңынан Сипайлово (ҡала буйынса бөтә тәҡдимдәрҙең 28 проценты), Черниковка (20 процент), Үҙәк (11 процент) һәм Йәшел сауҡалыҡ (10 процент) килә.\nҒинуар айында Өфөнөң беренсел баҙарында хаҡтар артыуы теркәлде. Бер айҙа Өфөлә яңы төҙөлгән фатирҙарҙың уртаса хаҡы 1,5 процентҡа күтәрелде. Февраль башына бер бүлмәле фатирҙар буйынса уртаса тәҡдим хаҡы 47,3 мең һум тәшкил итте, был 2007 йылдың декабренән 4,4 процентҡа юғарыраҡ. Ике бүлмәле фатирҙар бер айҙа 1,8 процентҡа, йәғни бер квадрат метры 46 мең һумға тиклем ҡиммәтәйҙе, өс бүлмәлеләр дүрт процентҡа, 45,1 мең һумға тиклем арзанайҙы.\nБыйыл ни булырын аналитиктар әлегә әйтә алмай. Шулай ҙа барыһы ла бер фекер яҡлы - бөтә күсемһеҙ милек баҙарында хаҡтар артыуын дауам итәсәк.