Саңғы ярышына Хоҙай Тәғәлә үҙе фатиха биргәндер, тием. Бирмәһә, ярыш алдынан ғына, бер төн эсендә, әллә ҡасан яуып, ҡап-ҡара боҙға әйләнеп бөткән ер өҫтөнә мамыҡтай йомшаҡ, ап-аҡ ҡар яуҙырып һалмаҫ ине. Байрам булғас, байрамса булһын, тинеме икән?\nҠар яуып, буранлаңҡырап тор-ғас, ярышҡа килеүселәр булырмы икән, тип борсола биреңкерәп тә ҡуйғайным. Ярыш үтәсәк М.Fа-фури исемендәге паркка яҡынлаһам, Балалар ижад үҙәге алдындағы майҙан саңғы тотҡан халыҡ менән шығырым тулы. Әйтерһең, Ҡышҡы олимпиада Көньяҡ Кореяның Пхенчханында түгел, Сибайҙа асылған.\nЯрыш саңғысыларҙың йәшенә, һаулығына ҡарап 9 категорияға бүлеп үткәрелде. Сибай ҡала хәкимиәтенең физкультура һәм спорт комитеты рәйесе Фәнил Әминев артынан эйәреп өлгөрөп булмай: бер төркөмгә старт бирһә, икенсеһен, ҡеүәтләп, финиш һыҙығы янында ҡаршы ала, өсөнсөһөнә, ҡотлап, приздар тапшыра. Шул арала кемгәлер кәңәш бирә, кемделер уңышы менән ҡотлап өлгөрә.\n«Саңғы ярышында быйыл 538 кеше ҡатнашты,—тинеләр бәйге һуңынан спорт комитетында.—Сибай ҡалаһынан тыш Баймаҡ ҡалаһынан, Әбйәлил, Баймаҡ, Хәйбулла, Йылайыр райондарынан автобус-автобус кеше килде. Ярышта ҡатнашҡан иң өлкән саңғысы Таракин Геннадийға—73, иң йәше—«Тирмәкәй» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсе Ҡотлоәхмәтова Раидаға 4 йәш. 9-сы лицейҙан 40 уҡыусы килде».\nКүптәр ял көнөндә матур байрам бүләк иткән ойоштороусы-ларға рәхмәттәр әйтеп таралышҡандыр тип уйлайым.


Бүздәк районының Таулар ауылында йәшәүсе Мөхәмәтшиндар ауылдаштарын үлемдән ҡотҡарған\nУларҙың был батырлығы тураһында башҡалар ҙа белергә тейеш, тип күршеләре беҙҙең редакцияға шылтыратты.\nУл көндө Рәнис хәҙер тулҡынланып иҫкә ала. Егет ауыл эргәһендәге быуаға әсәһе һәм яҡындары менән һыу инергә барған. Һыу буйынан ҡайтырға сығырға йыйынғанда улар ултырған машина ярҙан һыуға ҡолай. Уның эсендә дүрт кеше була.\nТекә ярҙан төшөп киткән машинаны ярай әле эргәлә ял итеүсе Мөхәмәтшиндар ғаиләһе күреп ҡала. Күп уйлап тормай улар ярҙамға ашыға.\nАйгөл Мөхәмәтшина, Таулар ауылында йәшәүсе: «Беҙ яр буйында инек, ҡапыл Фәйрүз тороп йүгерҙе».\nФәйрүз Мөхәмәтшин, Таулар ауылында йәшәүсе: «Бөтәһе лә бер нисә минут эсендә булды. Машиналағы ике баланы, ике ҡатынды бер бер артлы сығарҙым. Уларҙың береһенең йөҙө күм-күк ине. Яһалма тын алдырҙыҡ».\nРуль артында Гөлнара Сәлимова булған. Машина менән боролғанда нисек итеп ярҙан тәгәрәгәндәрен аңламай ҙа ҡала. Ул икенсе ғүмер бүләк иткән ауылдаштарына рәхмәтле.\nМөхәмәтшиндар йәш атай менән әсәй. Бер-береңә ярҙам итеп йәшәргә тейешлекте бала саҡтан тәрбиәләргә кәрәк тигән фекерҙә улар. Юғиһә, кешеләр араһында вайымһыҙлыҡ арта.Үҙ-үҙеңде уйламай сит кешенең ғүмерен ҡотҡарыу ни тиһәң дә аҙым һайын осрамай хәҙер. Икәүләп дүрт кешенең ғүмерен һаҡлап ҡалған балалары менән уларҙың әсәһе лә ғорурлана.\nҒаиләне ҡотҡармаһаҡ ниндәй күңел менән артабан йәшәр инек икән, ти йәштәр. Бергәләп ҡылған батырлыҡтары уларҙың бер-береһенә ихтирамын арттырған.


Замана ирҙәре хаҡында… бер нисә һүҙ\nӘҙәм һәм Һауа\n20 Июнь 2019, 22:21\nХәҙерге заман ирҙәре тураһында имеш-мимештәр бихисап. Йәнәһе, бөгөн ҡатын-ҡыҙҙар түгел, ирҙәр ҡурсалауға, иркәләүгә, һаҡлауға нығыраҡ мохтаж. Ә ҡурсалау, иркәләү, һаҡлау – борон-борондан ир-аттың төп бурысы була торғайны түгелме? Хәйер, заман башҡа, заң башҡа…\nШулай итеп, бөгөнгө ир-аттың портреты ниндәй, йәмәғәт? Һүҙ – гүзәл заттарға.\n- Бөгөнгө заман ир-аты тигәс, шунда уҡ атайым күҙ алдыма килеп баҫты. Ир-егеттәр тап атайым кеүек булырға тейеш, тип күҙаллайым. Киләсәктә үҙемдең тормош иптәшем дә уға оҡшаһын ине…\nАтайым бик хәстәрлекле, аҡыллы, йомшаҡ күңелле. Атайға ҡарағанда әсәйебеҙҙән нығыраҡ ҡурҡып үҫтек. Үҫә төшкәс атайыбыҙ серҙәшебеҙгә, кәңәшсебеҙгә әүерелде. Өс ҡыҙ үҫтек – мин, ике апайым. Атайым беҙҙе «Минең ҡыҙҙарым» тип йөрөтә. Әсәйҙең асыуланған саҡтарында атайымдың уны тынысландыра, хәл-ваҡиғаны көлкөгә әүерелдерә алыу һәләте бар.\nАҡса табыу – атайым елкәһендә. Әсәйем ғүмере\nбуйы артыҡ көс түкмәй генә эшләне. Эшкә барҙы, ҡайтты… Бының өсөн уға атайым бөтә шарттар тыуҙырҙы.\nАтайым, беҙ мәктәптә уҡығанда, үҙ машинаһында барлыҡ класташтарыбыҙҙы походтарға алып бара, алып ҡайта, яланда ашарға бешереп ҡуя ине. Башҡа атайҙарҙың ундай әүҙемлек күрһәтеп йөрөгәнен иҫләмәйем. Бер ҡасан да кешегә насар һүҙ әйткәнен ишеткәнем, ҡырын ҡарағанын күргәнем юҡ. Беҙҙең өсөн йәнен бирергә әҙер. Элегерәк дискотеканан йә берәй байрамдан һуңлап ҡайтһаҡ, беҙҙе һәр саҡ ҡаршы алды. Ә бөгөн ул дуҫлашып йөрөгән егеттәребеҙ менән яҡындан таныш. Уның әйтеүенсә, алтын шикелле ҡыҙҙарын ул теләһә кемгә тоттороп ебәрә алмай.\nШулай уҡ ғаилә ялдарын күңелле, иҫтә ҡалырлыҡ итеп ойоштороусы ла ул. Ҡыҙ балалар булһаҡ та, балыҡҡа, һунарға йөрөттө, ошо башлыса ир-ат енесенә хас шөғөлдәрҙең серҙәренә төшөндөрҙө.\n…Бер мәл әсәйем ҡаты сирләп китте. Дауаханаға һалырға тура килде. Беҙ, апайҙарым менән мин, йомшаҡ әйткәндә, үҙебеҙҙе үҙебеҙ хәстәрләй алырлыҡ хәлдә инек инде. Ни тиһәң дә, студенттарбыҙ… Ә атайым, беҙҙе ашарға бешерә белмәгән һәм әсә хәстәренән ҡалған балаларҙай күреп, төшкө һәм киске аштарҙы өлгөртә ине. Һәм… кисен тышҡа сығармай башланы. Бына ниндәй ул минең атайым –барыбыҙ өсөн дә бер генә ир заты.\nЭлек тә ярайһы уҡ сибәр атайыбыҙҙың бөгөнгө көндә лә бик ыҫпай, һомғол булып ҡалыуына, үҙен һаман да ысын джентелмендарса тотоуына ҡыуанабыҙ ҙа һәм… күнегеп тә бөткәнбеҙ.\n- Ярайһы уҡ сыбар һәм парадокстарға бай ул бөгөнгө ир-ат образы. Ылыҡтырғыс, арбағыс һәм шул тиклем бахыр, тип әйтәйемме икән… Улар шул тиклем бәхетле, бай булып йәшәгеһе, матур, аҡыллы ҡатын-ҡыҙҙарҙан һөйөлгөһө килә һәм уның өсөн бер нәмә лә эшләмәй.\nҒөмүмән, ниндәй ул бөгөн аяҡтарында ныҡлы баҫып торған, уңышлы ир-ат? Уйымса, ундай зат аҡыллы, аҡсалы һәм ғаиләле булырға тейеш. Ошо критерийҙарҙың береһе булһа ла тап килмәй икән, тимәк, ул уңышлы һәм заманса түгел. Ниңәме? Бөгөнгө көндә конкуренция тигән төшөнсә төп ролде уйнай. Бар ерҙә лә беренсе булырға теләмәгән кеше уңышлы түгел тигән һүҙ. Аҡса төшөнсәһе лә заман кешеһе менән тығыҙ бәйле. Аҡса эшләй белмәгән йәки уны табырға теләмәгән ир заты, тимәк, үҙе тураһында ла, яҡындары тураһында ла хәстәрлек күрергә теләмәй. Бөгөнгө көндә аҡса барыбер кешенең уңышлы, һәм заманса булыуының төп күрһәткесенә әүерелде. Ысын ир-ат аҡса эшләй белергә тейеш, тигән ныҡлы фекерҙәмен. Ҡатынынан алып торған йәки бер тинһеҙ йөрөгән ир менән нисек ғаилә ҡорорға, нисек бала үҫтерергә? Бәлиғ булған, белемле, аҡсалы ирҙең ғаиләле булыуы ла зарур. Ғаилә шулай уҡ сифат күрһәткесе ролен үтәй. Ғаиләле, тимәк, иртәгеһе генә түгел, киләһе, унан һуңғы көн тураһында, нәҫеле тураһында уйлай…\nТейеш, тейеш, тибеҙ ҙә ул… Ҡайҙа инде тейешен еренә еткереү. Бөгөнгө ир-ат һуҡыр түгел, ләкин уларҙың бер нәмә лә күргеһе килмәй; улар алйот та түгел, әммә алйотҡа һалыша: ниҙер эҙләйҙәр, әммә таба алмайҙар. Хәйер, әйтеп ҡуяйым – барыһы ла ундай түгел. Бөгөнгө ирҙәрҙе, дөйөм алғанда, бер нисә типҡа бүлергә мөмкин:\n- Белемле, уңышлы, ваҡытында өйләнгән, мул аҡса эшләй белгән ир-аттар. Ундай ирҙәр үҙҙәре лә рухи, профессиональ яҡтан үҫә, ҡатындарына ла шулай уҡ үҫешергә ярҙам итә.\n- Теге йәки был осраҡлы эштә йөрөп көнөн уҙғарған, аҡсаһыҙ, әммә ғаиләһе, балалары булған ир заттары.\n- Бер ни эшләмәгән, ғаиләһеҙ, аҡсаһыҙ ирҙәр-хыялбайҙар.\nБер егет менән йөрөп ҡараным. Һүҙ әйтәм - ишетмәй, бер нәмә тураһында үтенәм – эшләмәй. Бәй, һүҙһеҙ, ирекһеҙ манекен менән аралашырға ҡыҙыҡ тиһегеҙме ни?\n… Бына ниндәй ул, замана ире.\nАида Ваһапова, психолог:\n- Үткән быуаттың урталарында замана ире стереотибын эшсе образы тулыландыра. Алтмышынсы йылдар геройы – романтик рухлы ирҙәр. Улар һөйгәндәренә йышыраҡ сәскә бүләк итә, осрашыуға йыйынғанда махсус рәүештә шиғырҙар ятлай… Етмешенсе йылдар ирҙәре уҙған осор көслө заттарына ҡарағанда белемлерәк, ләкин апатияға бирелеүсән булараҡ иҫтә ҡалған. Тап ошо осор ир-егеттәре сит илгә киткән һәм кире әйләнеп ҡайтмаған быуынды тәшкил итә. Уларҙың тормошҡа ҡарата булған мөнәсәбәте лә, ҡыҙыҡһыныуҙары ла икенсе.\nҮҙгәртеп ҡороу заманы бөтөнләй икенсе тип ирҙәр стереотибын тыуҙыра. Улар өсөн төп урынды көс культы алып тора – барыһын да көс менән алырға күнеккән быуын ул. Шул уҡ ваҡытта йүнсел, аҡыллы быуын да.\nӘ бөгөнгө заман ире, эйе, йомшаҡ күңелле, тирә-йүндәге ваҡиғаларға битарафыраҡ, ләкин ул ғаилә ҡиммәттәренә йөҙө менән боролған, тип әйтә алам. Киләсәктә үҙен ғаилә башлығы итеп күргән егет-елән бихисап. Ундай тип тағы ирҙәр үҙенең эргәһендә яратҡан ҡатын-ҡыҙының булыуын теләй. Бөгөнгө көн ир-атҡа яңынан-яңы бурыстар ҡуя – эйе, ул аҡса эшләргә, бер нисә телдә аралашырға, машина йөрөтә белергә тейеш. Күпселек ирҙәр был талаптарға яуап бирә. Йәнә замана ире дингә ҡарата ла битараф түгел. Сөнки дин һәм ғаилә бер-береһен тулыландырып, ҡиммәттәрен нығытып торған төшөнсәләр.\nШулай итеп, ул үҙенең рухи һәм профессиональ ихтыяждарын тәү ҡарамаҡҡа бәләкәй майҙансыҡта үтәгеһе килә. Олонан ҡубып, тотош ил, донъя тураһында уйламай ул. Бәлки, бер ун-ун биш йылдан бындай ир-атты патриотизм тойғоһо аҙ булыуҙа ғәйепләрҙәр… Ләкин бәләкәй майҙансыҡта ла нимәлер эшләү – мәҫәлән, ғаиләң хаҡына йәшәү, көн дә эшкә йөрөү, спорт менән шөғөлләнеү – насар түгел.\nЗамана иренең төп бәләһе – үҙ-үҙенә ышанмауы. Быға тиклем осорҙарҙың болғансыҡлы булыуы ҙур йоғонто яһаған. Ләкин үҙеңә ышанысты ҡайтарыуы ауыр түгел, иң мөһиме – яҡындары, ҡатыны, балалары ышанһын.\nҠыҙыҡлы нюанстар ҙа байтаҡ. Мәҫәлән, бөгөн ирҙәрҙә романтика тойғоһо ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарағанда күберәк. Улар шулай уҡ йышыраҡ ғашиҡ та була һәм… ҡатын-ҡыҙ менән бәйле мөнәсәбәттәрҙе тиҙ генә һүндереп ҡуйырға ла һәләтле.\nИр-ат тураһында 5 уйҙырмаға бер ҡараш\n- Ҡатын-ҡыҙ менән бәйле мөнәсәбәттәрҙә тәүге аҙымды ир-ат эшләргә тейеш.\n- Ирҙәр бер ҡасан да иламай.\n- Ир-ат дуҫлығы иң ныҡлыһы.\n- Ирҙәргә еңел-елпе ҡатын-ҡыҙҙар оҡшай.\n- Ир-аттың йөрәгенә юл уның ашҡаҙаны аша үтә.\nШәриф Исхаҡов, пенсионер:\n- Ысынлап та, тәүге аҙым, ғөмүмән, инициатива ир-аттан сығырға тейеш. Сөнки ошо ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙың реакцияһынан, ым-ҡарашынан күп нәмә тора – бергә булалармы улар, юҡмы, мөнәсәбәттәр ҡуйырыуға ыңғайлаймы һ.б. Минеңсә, инициатива ҡатын-ҡыҙҙан сыға икән, гүзәл зат үҙен алдан уҡ уңайһыҙ хәлгә ҡуя. Һуңынан, ыҙғыш-талаш сыға ҡалһа, ир кеше: “Бәй, һин бит үҙең килдең, йәки тәҡдим иттең…”, - ти ҙә ҡуя. Заман үҙгәрә, ир ҙә, ҡатын да үҙгәрә, ә бына мөнәсәбәттәр моделе быуаттар буйына һаҡланып килә. Ир кеше беренсе булып һүҙ башлай, яҡын килә, тәҡдим яһай, ҡатын-ҡыҙ – йә ҡабул итә, йә юҡ. Киреһенсә икән, бындай мөнәсәбәттәрҙең, күҙәтеүемсә, аҙағы хәйерһеҙ була. Гел түгел, шулай ҙа…\n- Ә ни өсөн ир кеше иларға тейеш түгел һуң әле? Илау ирмен тигән иргә, батырмын тигән батырға килешә. Башҡорт фольклорында ир заттарының “ер-һыу илауы” тураһында телгә алына бит.\nИлаe, көсһөҙлөк билдәһе булараҡ ҡабул ителгәнгә күрә, кескәй генә малайҙарҙы әсәләре илауҙан тыя. Йәнәһе, илама, ҡыҙыҡай түгелһең… Шул рәүешле балала, ир балала, кәрәкмәгән комплекстар барлыҡҡа килә.\n- Килешәм, ысынлап та, ҡатын-ҡыҙ дуҫлығы менән сағыштырғанда, кенәселлек, һүҙ йөрөтөү, көнләшеү күпкә аҙыраҡ.\n- Әлбиттә, ихахайлап барған ҡатын-ҡыҙ менән аралашыуы күңеллерәк һымаҡ. Тәү ҡарашҡа. Ләкин шуныһы ла бар – ундай ҡатын менән танышҡанда уҡ ирҙең күңеле был гүзәл затҡа ҡарата “отбой” бирә. Шаяртыу – бер, ә ныҡлы, матур мөнәсәбәттәр ҡороу – икенсе нәмә. Бында ел ҡыуып йөрөгән ҡамғаҡ ирҙәр күҙ уңында тотолмай – уларға, ысынлап та, шундайҙар оҡшай.\nМин, мәҫәлән, ҡатын-ҡыҙ менән шаярып һөйләшергә ныҡ яратам. Ә бына аҡыллы, уңған, етди ҡатындарҙы ихтирам итәм. Һәм шундайҙың береһенә өйләнгәнмен дә.\n- Дөрөҫ, ас ирҙең кәйефе лә туранан-тура ашҡаҙан торошо менән бәйле ул. Ас булһам, кәйефем дә юҡ, уйлай ҙа, эшләй ҙә алмайым. Өйләнеү тарихы ла аш-һыу бүлмәһе менән бәйле: һөйгәнемде… дөйөм ятаҡтың кухняһында осраттым. Ап-аҡ йөн башалтайҙар кейеп алған да, йырлай-йырлай аш бешерә ине инәйегеҙ…\nАҙаҡҡы һүҙ урынына…\nЗаман – заман менән, ә һәр кем үҙ урынында ҡала – ир ҙә, ҡатын да. Ирҙе ир иткән дә, хур иткән дә ҡатын, тиҙәр бит шулай ҙа. Тимәк, барыһы ла барыбер гүзәл заттан тора…\nЛәйлә САБИТОВА яҙып алды


Бергәләп ҡыуаналар » Башҡортостан гәзите\n21-04-2017, 03:46 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nМилли телерадиотапшырыуҙар ассоциацияһы президенты Эдуард Сагалаев аҡыллы, изге күңелле, белемле балалар тәрбиәләүгә тос өлөш индергән өсөн “тамыр”ҙарға рәхмәт әйтте. Ул “Тамыр” контентын сифатлы, хәүефһеҙ һәм үҙенсәлекле тип атаны.\nРәсәйҙәге һәм БДБ илдәрендәге “Disney” компанияһының генераль директоры “Тамыр” телевидение донъяһын сағыуыраҡ итә тигән фекерҙә. “Һеҙ яһалма түгел! Дөрөҫ тема табып, улар хаҡында асыҡтан-асыҡ, ихлас һөйләгәнегеҙ, фекерләргә, тойорға өйрәткәнегеҙ өсөн рәхмәт. Һеҙгә артабан да көс-дәрт, ҡыҙыҡлы һәм изге темалар, башҡарған эшегеҙҙә һәр йәһәттән иң яҡшылар сафында барыуығыҙҙы теләйем!” тиелә Марина Жигалова-Озкандың ҡотлауында.\n“Рәсәй телевидениеһы академияһы” фонды президенты Александр Акопов, балалар телеканалының тәүлек әйләнәһенә эшләүен билдәләп, “Тамыр”ҙы төбәктәге мәҙәни тормоштоң һәм мәҙәни киңлектең айырылғыһыҙ өлөшө тип атаны.\n“Практика” үҙәге директоры, Рәсәй телевидениеһы академияһы ағзаһы, төбәк телекомпанияларының медиа-тренеры Нина Зверева 10 йыл элек Башҡортостан телевидениеһының тәүге Орфейын “Ҡоралай” фильмы өсөн нәҡ “Тамыр” каналының алыуын хәтергә төшөрҙө. “Өйрәтә һәм өйрәнә белгәндәр генә тамашасыһын бер ҡасан да юғалтмаясаҡ! Ә һеҙ – тап шундайҙарҙан. Күптәнге дуҫтар булыуыбыҙ, еңеүҙәрегеҙгә бергәләп ҡыуаныуыбыҙ менән бәхетлемен!” тиелә уның ҡотлауында.


Әбйәлил районының «Ирәндек» лагерында быйыл «Йәйләү» программаһы эшләй - Bash.News\nӘбйәлил районының «Ирәндек» лагерында быйыл «Йәйләү» программаһы эшләй\nӘбйәлил районының «Ирәндек» лагерында быйыл «Йәйләү» программаһы эшләй https://bash.news/news/98828_bjlil_rajonyny_irndek_lagerynda_byjyl_jjl_programmay_eshlj\nОтрядтар урынына ырыуҙар, ә девиздарҙы оран алмаштыра. Әбйәлил районының "Ирәндек" лагерында быйыл "Йәйләү" программаһы буйынса эшләгән төркөм асылған. Унда республиканың төрлө төбәктәренән балалар ял итә. 1998 йылда Мәләүез районында, Нөгөш буйында бер төркөмдә һыналған программа хәҙер Республиканың төрлө төбәктәренә тарала.\nМәрйәм Бураҡаева нигеҙ һалған "Йәйләү" быйыл Башҡортостандың алты лагерында эшләй, бынан тыш 100-ҙән ашыу мәктәп яны лагеры уҡыусыларҙың ялын ошо программа буйынса ойошторған. Күңелле һәм файҙалы каникул үҙенсәлектәре хаҡында хәбәрсебеҙ Рәмзиә Кәримова репортажы.\nЙәйләүҙә отрядтар юҡ, балалар ырыуға бүленә, ә һәр ырыуҙың девиз урынына үҙ ораны, ағасы, ҡошо, тамғаһы. Бында тарих бөгөнгөбөҙ, киләсәк менән берләшә, заманса кейенгән ҡыҙҙар һәм малайҙар үҙ мөхитенә, асылына әйләнеп ҡайта. Лагерҙа улар туған телдә аралаша, йолаларҙы, тарихты өйрәнә. Күп ваҡытын гаджеттар менән уҙғарған заман балалары бында компьютер-телефондарҙан ял итеп, күңелен, рухын байыта.\nМәрйәм Бураҡаева әйтеүенсә, "Йәйләү" программаһы 90-сы йылдар башында "Тормош һабаҡтары" предметы өсөн яҙыла. Һуңғараҡ инде уны ғәмәлдә һынау теләге тыуа. Хәҙер иһә "Йәйләү" бөтә республикаға таралды, хатта ил, донъя кимәленә сыҡты тип әйтергә мөмкин. Мәҫәлән, Ейәнсуралағы лагерҙа Американан, Мәскәүҙән һәм башҡа төбәктәрҙән балалар ял итә. Программа үҙ эсенә милли уйындарҙы ла, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнеүҙе лә ала.Тормош һабаҡтары бала күңеленә уйын формаһында, йыр-моң аша һалына.\n"Йәйләү" программаһы эшләгән "Ирәндек" лагеры Әбйәлилдең хозур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан, шуға ырыуҙар бар уйындарҙы тышта уҙғара. Көсөргәнешле уҡыу йылынан һуң уҡыусылар рәхәтләнеп ял итә, файҙалы мәғлүмәттәр ала.\nМилли кәсептәр, йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәр, уйындар. Лагерҙың программаһы бай йөкмәткеле, иң мөһиме ул тәрән мәғәнәгә, тәрбиәүи әһәмиәткә эйә. Быуындар бәйләнеше, күсәгилешлек шулай һаҡлана ла инде.\nАуыл эшсәндәре өсөн тағы бер мөһим кампания- мал аҙығы әҙерләү бурысы тора\n19:05, 22 июл\nМуниципалитеттарҙың халыҡ мөрәжәғәтенә иғтибар итеү әүҙемлеге асыҡланған\n15:09, 22 июл\nБашҡортостанда сүп-сар эшкәртеү комплекстары төҙөлә\n12:16, 22 июл\nБаймаҡ районында III «Аҫылташ» башҡорт мәҙәниәте форумы үтә\n23:18, 19 июл


һауала осоп йөрөмәйһеңме? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » һауала осоп йөрөмәйһеңме?\nһауала осоп йөрөмәйһеңме?\nҮҙеңдең тормошҡа ҡарашыңды билдәләү өсөн түбәндәге һынамыштың һорауҙарына «эйе» йәки «юҡ» тип яуап бирергә кәрәк.\n1. Ҡулыңа гәзит алыу менән уҡый башларҙан алда иң тәүҙә һүрәттәрен ҡарап сығаһыңмы?\n2. Күңелең китек булғанда ғәҙәттәгенән күберәк ашайһыңмы?\n3. Ашаған ваҡытта ла эшең тураһында уйлап ултыраһыңмы?\n4. Мөхәббәт хаттарын һаҡлайһыңмы?\n5. Психология менән ҡыҙыҡһынаһыңмы?\n6. Машинала ҙур тиҙлек менән йөрөргә ҡурҡаһыңмы?\n7. Үлем тураһында уйлауҙан баш тартаһыңмы?\n8. Йоҡлар алдынан ятҡан килеш хыялланырға яратаһыңмы?\n9. Һигеҙ сәғәт йоҡлап алһаң да, үҙеңде арыған һымаҡ тояһыңмы?\n10. Мөхәббәт романдарын уҡыйһыңмы?\n11. Үҙеңде баҫып алған ауырлыҡтар тураһында башҡаларға һөйләйһеңме?\n12. Яңғыҙлыҡтан ҡасырға тырышаһыңмы?\n13. Күңелһеҙ хәлдәр арҡаһында сирләгәнең бармы?\n14. Автобуста уйланып китеп, туҡталышты үтеп киткән осрағыңды хәтерләйһеңме?\n15. Икенсе ҡалаға күсеп киткең киләме?\n16. Кешенең характеры тыуғанда уҡ билдәләнә, тип уйлайһыңмы?\n17. Кинотеатрға йыш йөрөйһөңмө?\nҺәр бер ыңғай яуап өсөн үҙегеҙгә биш балл ҡуйығыҙ һәм уларҙың суммаһын һанағыҙ.\n75 – 85 балл. Һин ысынбарлыҡтан ҡасып йәшәйһең, проблемаларҙы хәл итеүгә ҡарағанда оноторға ғына тырышаһың. Саҡ ҡына булһа ла ысынбарлыҡ хаҡында уйланырға, үҙеңде яратмаған, ҡабул итмәгән кешеләр менән бөтөнләй аралашмаҫҡа, ҡулыңдан килмәгән эшкә тотонмаҫҡа кәңәш итәбеҙ. Был тормошта үҙ юлыңды билдәләргә һәм күңелһеҙ ваҡиғаларға һирәгерәк эләгергә ярҙам итәсәк.\n55 – 75 балл. Хыялланырға яратаһың. Ҡай саҡ хыялдарың бөтөнләй нигеҙһеҙ, тормошҡа ашмаҫтай тойола. Әлбиттә, хистәрең йәшәргә ҡамасауламай. Тик хыялдарға артыҡ ваҡытыңды әрәм итмә, йөрәгеңде бөтөрмә.\n30 – 55 балл. Ысынбарлыҡ менән уйҙырмалар, буш хыялдар араһындағы айырманы күрә белергә һәләтлеһең. Ваҡыты-ваҡыты менән сентименталь булып китһәң дә, хыялдарың нигеҙле, улар буш урында ғына барлыҡҡа килмәй. Ҡулыңдан килгән эштәргә генә тотонаһың, үҙеңдең баһаңды беләһең.\n5 – 30 балл. Һин артыҡ прагматик кеше. Саҡ ҡына булһа ла хыялланып алыу ҡамасауламаҫ ине. Тормош, әлбиттә, етди нәмә. Әммә ҡайсаҡ проблемаларҙы шаярыу ҡатыш хәл итеү һәйбәтерәк. Бер ваҡытта ла хаталанмайһың, алданмайһың, ҡыҫыр өмөт менән йәшәмәйһең. Әммә артыҡ ҡаты булыуың арҡаһында мөмкинлектәреңде ҡулыңдан ысҡындырыуың да ихтимал.\nСығыу ваҡыты 27-09-2011, 11:51 | Ҡаранылар: 1341\nҺеҙ ниндәй хужабикә?


ХӘРБИ АДВОКАТ - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nХӘРБИ АДВОКАТ Хәрби бурыс үҙ граждандары менән осрашыу йыш ҡына нигеҙһеҙ ғәйепләнә үҙенсәлеклеБындай хәл еткерегеҙ күп, һанап, уларға яҡшы һөҙөмтәләре өсөн бөтә нәмә барлыҡҡа килә. Әммә килеп тыуған хәлдә түгел недоумение хәрби бурысын менән үҙенсәлекле. һәм административ ҡануниәтте ҡаралған, һәм был криминаль ҡарата яуаплылыҡ. Иң яҡшы осраҡта булып, сәфәрҙән баш тартыу буйынса иҫкәртеү, хәрби бүлеге, статьяһына ярашлы, штраф һаҡлыҡ алырға мөмкин. Башҡа статьяһы буйынса енәйәт яуаплылығына тарттырылыуы мөмкин. обостренный инде һеҙ ҙә хәл итә Был осраҡта насар, галилео иркенән мәхрүм ителеү янай, бигерәк тә тулы мобилизация осраҡта.\nБындай ярҙам һәм юристар консультацияларын һәм хәрби бындай хәлдең булыуы бик файҙалы булды.\nИң ҡыҫҡа ваҡыт эсендә оператив һәм юридик белгестәре берекмәһе ярҙам итә. һеҙ алмайсы беҙгә килә Хәрби мәсьәлә буйынса проблемалар барлыҡҡа килеү сәбәптәре буйынса һеҙ проконсультировать юрист, суд һеҙҙең мәнфәғәттәрен һәм хоҡуҡтарын яҡлай, кәрәк булғанда, шулай уҡ ә.стратегияһын эшләү. Күп кенә ҡарар ҡабул итә һәм йыш ҡына необдуманный һаҡлыҡ хәрәкәт, хәлгә ҡарата, база мәғлүмәткә таянып, интернет селтәренән тапҡан. Әммә барыһы ла аңлай, - тип тағы ла күберәк һәм йыш ҡына бындай етди эҙемтәләргә килтереүе мөмкин плачевный хәрәкәтендә килеп тыуған хәлде ҡатмарлаштыра.\nБындай белдереү интернетта файҙаланыусылар араһында популярлыҡ үткәрмәүе дөрөҫөрәк булыр.\nнекого практика миҫал раҫланып, ярҙамдан баш тарта мобилизация йәнәһе, әгәр уның тейешле органдарға тапшырығыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, законға ярашлы, һәр теләгән мобилизация баш тартырға мөмкин, ә бындай хәлде ҡатмарлаштыра ғына мөмкин булған ауыр һәм башҡа дәүләт органдары биргән ғаризаһына ярашлы, улар һеҙ булдылар. Бындай проблемаларҙы уңышлы хәл итеү өсөн иң яҡшы тәжрибәле белгестәргә мөрәжәғәт итеп, хәрби адвокат. Дөрөҫ, уның адвокаты йәки юридик консультация юрист ҡануниәткә ярашлы хәлгә килгәнсе ярҙам һәм һеҙ ҡуйған мәсьәләне. Бынан тыш, ҡануниәт акттарына күп була, улар өсөн төрлө ташламалар ҡаралған социаль гарантиялар һәм хәрбиҙәр. Әммә, нисек кенә билдәле, мәңге түгел улар һалҡындар булып ала. Һуңғы ваҡытта бик ныҡ көсәйҙе социаль проблемалары менән дәүләт гарантияһын алыу. Мәҫәлән, ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәр ике, хатта өс айҙан ашыу көтөп ала һәм улар, законда ла ҡаралған максималь срок - бер ай. Заминка шулай күптән инде ҡайһы бер хәрби хеҙмәткәр менән килешә, әммә баш тартырға кәрәк, тигән ҡарарға хоҡуҡтары буйынса һеҙ. Бындай ярҙам һәм юристар консультацияларын уны профессиональ проблемаларҙан ғына хәл шундай. Һеҙ беҙгә һәр ваҡыт кәрәк ваҡытта ярҙам ала алмай һәм башҡа белгес законды льготалар ҡаралған социаль гарантиялар булды.\nадминистратив хоҡуҡ боҙоуҙар - перевод на рус - инглиз миҫалында кире бәйләнеш\nMƏSLƏHƏT TELEFONLA HÜQUQŞÜNAS


Песня «Гафу ит» исполнителя Elvin Grey. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Гафу ит»\nДуслар (Dj Markus remix)\nУз йондозом (минус)\n1.Кеше килгәс яҡты донъяға, Күктә бер йондоҙ ҡабына. Минең дә йондоҙом Яҡтырта юлымда. Ул тора яҙмышым һағында, Көс бирә арыған сағымда, Туры юл күрһәтә аҙашып ҡалғанда. Күңелем моңдарға тулғанда. припев. Һүнмә генә минең йондоҙом, Балҡы яҙмышым кугендә! Еңел булмаһа ла юлым, Мин бәхетле был ергә килгәнгә. 2.Йондоҙҙар бик күп йыһанда, Минең дә йондоҙом бар унда. Ваҡыт еткәс бер мәл , Һүнәсәк бит ул да. Нурҙар сәсеп ергә артылыр, Һуңғы тапҡыр юлды яҡтыртыр. Тик әлегә балҡый Минең башым осомда. Йыуата моңланған сағымда. припев; Һүнмә генә минең йондоҙом, Балҡы яҙмышым кугендә! Еңел булмаһа ла юлым, Мин бәхетле был ергә килгәнгә. 3.Һәр кемдең бар үҙ йондоҙо, Һәр кемдең бараһы үҙ юлы, Шатлыҡтары ҡайғы, Үҙ моңо- зардары. Әгәр ҙә ауыр хәлдә ҡалһам, Тормошҡа ышаныс юғалтһам, Үҙ йондоҙом мине Йыуатыр ташламаҫ. Ул мине яңғыҙым ҡалдырмаҫ припев; Һүнмә генә минең йондоҙом, Балҡы яҙмышым кугендә! Еңел булмаһа ла юлым, Мин бәхетле был ергә килгәнгә.


02 декабря 2016 — 15:47 ГТРК «Башкортостан»\nКөньяҡ Судандан ҡасаҡтар көс ҡулланыуҙан ҡурҡып Конгоға сыға башлаған. Көньяҡ Судан мөстәҡиллек алғас президент Сальва Киир һәм вице-президент Риека Мачары яҡлылар араһында һуғыш тынмай тиерлек. Вәзғиәт осоронда 100 мең кеше һәләк булған.\nФрансуа Олланд Францияла президент һайлауҙарында ҡатнашмаясаҡ. Үҙенең 4 йыллыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһап ул киләһе һайлауҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырған.\nСвердловс өлкәһендәге Первоуральск ҡалаһында йәшел ҡар яуған. Заводтарҙың береһендәге авария сәбәпле дренаж системаһы сафтан сыҡҡан һәм хлор аҡҡан. Шул сәбәпле ҡар ҙа йәшеләйгән.


Рулетка ч - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nНиндәй өҫтәмә ваҡытты ала\nЭҙләнеүҙәрҙе тормошҡа ашырыу осраҡлы потенциаль әңгәмәләштеНисек кенә булмаһын кеше таба, программаларға күсеү режимда аралашты. Интерфейс өлөшө был ике осраҡҡа бүленә: тәҙрә мөмкинлеге ҡаралған күләме үҙгәреп (артып һәм кәметеү), улар тырыздар. Тотороҡло эшләү өсөн кәрәкле тулы программа һәм тиҙлекле Интернет-берләшмәһенә. Модерация андроид өсөн хәүефһеҙлеген тәьмин итеүҙе көсәйтеү иҫәбенә тәүлек әйләнәһенә ч Рулетка. Кем дә ҡатнашты. сырхау сикләнгән, әммә ҡәтғи ҡағиҙәләр булмағас, тәртип битәрләй һәм агрессив ҡағыла.\nЯлыу уңында тотолорға системаһы боҙоусыларҙы эҙәрләгән өсөн, мөмкинлектәр саҡыра.\nчатта модераторҙар, хәлде баһалау өсөн. Аноним ч исемен аҡлай — бирсәткә кеүек алмаштыра ала әңгәмәләште. Бер ниндәй ҙә шәхси мәғлүмәт белеү кеүек исеменән ҡатнашыуым да, телефон номерын һәм урын, үҙе генә әгәр файҙаланыусы был турала һөйләй. Плюс ҡушымта: Рулетка Ч — ч видео андроид өсөн иң күп функциялы береһе, ул көн һайын йөҙ меңдән ашыу ҡулланыусы йөрөй. Был яҡшы ысул өсөн, өйрәнгән кешеләр менән танышты. Ҡулланыусы өсөн мөһим оялсан, ысынбарлыҡ менән аралашыуҙа проблемалар кисерә. Скачать бушлай андроид на сайте ҡушымта менән беҙҙән ч рулетка булды, смс теркәлгән һәм, туранан-тура һылтанма буйынса түбәнерәк.\nМенән үҙегеҙ теркәлгән алмай осрашыу телефон, бушлай, фотолар менән, Треон\nбөтә донъя буйынса ч рулетка чатта яҙып рулетка өлкәндәр өсөн теркәлгән танышты чатта теркәлергә рулетка заможняя ҡатын-ҡыҙ теркәлгән телефон менән фото менән танышты видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч ҡыҙы менән бушлай онлайн видео чат башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән видео чат скачать ч рулетка


Ә беҙҙең ауылда... (25 ноябрь) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ә беҙҙең ауылда... (25 ноябрь)\nӘ беҙҙең ауылда... (25 ноябрь)\nБыл аҙнала беҙ Ауырғазы, Әбйәлил, Баймаҡ райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур телефонға шылтыратығыҙ – 8-965-923-20-00. Гәзитебеҙҙең электрон адресы: ye02@yandex.ru. “Бәйләнештә” селтәрендә – “Йәшлек” гәзите” төркөмө.\nМинира БИКӘНӘСОВА, Ауырғазы районы:\n– Ауырғазы районының Төрөмбәт мәҙәниәт йортонда Әсә көнөнә арналған Ағинәйҙәр ҡоро үтте. Мәҙәниәт йорто етәксеһе Ғәфүрә Юлмөхәмәтова әсәләрҙең бөйөклөгө, уларҙың ғаиләләге һәм йәмғиәттәге роле тураһында һөйләне. Тамашасыларға матур шиғырҙар, моңло йыр-бейеүҙәрҙе район мәҙәниәт йортонан килгән Фәнәғәт Юлмөхәмәтов, гармунсы Илгиз Насиров, һәүәҫкәр йырсылар Шәрифә Йәлилова, Альбина Әхмәтова, Гүзәлиә Шәмсетдинова бүләк итте.\nСарала ҡатнашҡан һәр кем үҙен борсоған проблемалар хаҡында һөйләне, ауылдағы ҡайһы бер йәмһеҙ күренештәр тураһында ла фекер алышты. Сер түгел, хәҙер һәр ауылда еңел кәсеп менән аҡса табыусылар күбәйҙе, арзан, ағыулы “шайтан һыуы”н һатып байыусылар ауылдарыбыҙҙың ҡотон бөтөрә, милләтебеҙҙе ҡорота, киләсәгебеҙҙе юғалтыуға алып бара. Бына ошо бәләгә ҡаршы нисек көрәшергә? Һатыусыларға штрафтар бик түбән, ҡаты закондар сығарып, түләп бөтөргөһөҙ штраф һалырға кәрәк ине, тине инәйҙәр. Хәйер, бөгөнгө менән генә йәшәп, байлыҡ тураһында уйлаған был кәсепселәр имандан алыҫ... Хоҙай язаһынан ҡурҡмаһалар, кеше рәнйешенән, атаһы йә әсәһе эскеһенән ғазап сиккән балаларҙың күҙ йәшенән ҡурҡһындар ине. Йәштәрҙе, ололарҙы иманға, дингә ылыҡтырыу, айыҡ ғаиләләрҙе өлгө итеп ҡуйыу, эскелек һаҙлығына батҡандарға ярҙам ҡулы һуҙыу – хәҙерге көндә кисекмәҫтән эшләнә торған эштәр. Ҡатын-ҡыҙҙар советының эшен әүҙемләштерергә кәрәк, тигән фекерҙәр ҙә хупланды.\nКисәлә Гөлгөнә Заһитова, Хәлимә Ҡотлоюлова, Сажиҙә Ильясова үҙҙәре ижад иткән шиғырҙар менән сығыш яһаны, ағинәйҙәребеҙ изге теләктәр әйтте. Хәҙер самауыр янында йәнле һөйләшеүҙең ыңғай һөҙөмтә биреренә ышанырға ҡала.\nРита ЗАКИРОВА, Әбйәлил районының Асҡар ауылы:\n– Беләһегеҙҙер, беҙҙең яҡтарҙа һәр яҡлап әүҙем, талантлы халыҡ йәшәй. Йыл әйләнәһенә мәҙәни, спорт саралары үтеп тора. Ноябрь урталарында район үҙәге Асҡарҙа ҡатын-ҡыҙҙар өсөн генә спорт фестивале уҙғайны. Бик ҡыҙыҡ һәм сәмле был сараны хакимиәттең физик культура, спорт һәм туризм буйынса комитеты, район ҡатын-ҡыҙҙар советы ойошторҙо.\nАпай-һеңлеләрҙе ярышҡа сәмләндерергә ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Лениза Сәғәҙиева ла килде. Бында тиҫтәнән ашыу команда ҡатнашты. Улар һикереү, баскетбол кәрзиненә туп ташлау, дартс, эстафета, тағы ла әллә күпме мауыҡтырғыс ярышта көс һынашты.\nБеренсе урынды Рауил ауыл хакимиәтенән килгән ҡатын-ҡыҙҙар алды. Амангилделәр ҙә етеҙ булып сыҡты, улар – икенсе урында. Асҡар ауыл биләмәһе командаһы өсөнсө урынға лайыҡ булды.\nГөлбикә КЕЙЕКБАЕВА, Баймаҡ районының Ниғәмәт ауылы, китапханасы:\n– 22 ноябрҙә Ниғәмәт ауылында билдәле йәш яҙыусы, Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Айгиз Баймөхәмәтов менән осрашыу булды. Кисә алдынан уның китаптары һатылды. Осрашыуҙа Айгиз Ғиззәт улы уҡыусыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе, китаптың яҙылыу тарихы, туғандарының, дуҫтарының яҙмышы тураһында һөйләне. “Ҡалдырма, әсәй!” китабынан өҙөк сәхнәләштерелде. Ауылдашыбыҙ Фәнүрә Ғәббәсова яҙыусыға шундай фәһемле, тетрәндергес китабы өсөн рәхмәт белдерҙе, Зөһрә Мөхәрләмова китапты илай-илай бер тынала уҡып сығыуы, Рәйсә Иҫәнбаева әҫәрҙең ниндәй тәрбиәүи әһәмиәткә эйә булыуы тураһында һөйләне. Айгиз Баймөхәмәтов эскерһеҙ, ябай, бик оҫта, мауыҡтырғыс итеп һөйләүсе булараҡ иҫебеҙҙә ҡаласаҡ. Беҙ йәш яҙыусының ижады оҙон ғүмерле, үҙе бәхетле булыуын теләйбеҙ.\nСығыу ваҡыты 28-11-2016, 14:27 | Ҡаранылар: 635\nӘ беҙҙең ауылда... (18 ноябрь)\nӘ беҙҙең ауылда... (11 ноябрь)\nӘ беҙҙең ауылда... (16 сентябрь)\nӘ беҙҙең ауылда... (5 август)


Оло Тағанай — Башҡорт Википедияһы\n55°19′06″ с. ш. 59°50′29″ в. д.\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Таганай.\nШаңдау Тараҡ ( Откликной гребень) (Лето 2008)\nОло Тағанай — Тағанай тау үҙәгендә(төйөнөндә) төп тау һырты.\n2 Ике башлы тау(Двуглавая сопка)\n4 Шаңдау Һырт ( Откликной Гребень)\nОло Тағанай «Тағанай». милли паркы биләмәһенә инә. Златоусттан 5-6 км йыраҡлыҡта башлана, ҡаланың ситенән төньяҡ-төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан.\nДөйөм оҙонлоғо 20 км-ҙан артыҡ. Көньяҡ-көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай һуҙылып ята.\nИң юғары нөктәһе — Йомротау (Круглица) (1178 м).\nОло Тағанай ике тау һыҙатынан ғибәрәт:\nкөньяҡ һыҙат өс түбә теҙмәһенән тора: Ике башлы тау (Двуглавая сопка), Шаңдау Һырт ( Откликной Гребень) һәм Йомротау (Круглица),\nшулай уҡ төньяҡ һыҙат — Алыҫ Тағанай тауы (Дальний Таганай)..\nИке тауҙы Ҙур ҡулауыҡ ( Большой лог) тип аталған киң генә үҙән айырып тора. Оло Тағанайҙан төньяҡтараҡ Йөрмә һырты, көнсығышта —Елсел (тау) һырты, Урта һәм Кесе Тағанай, көнбайыштараҡ Нәзмин һырты урынлашҡан.\nXIX быуаттан башлап, «Тағанай» топонимын төрки телдәрендәге "таған" һәм "ай" һүҙҙәре менән бәйләйҙәр «Ай (өсөн) аҫлыҡ — Таған-Ай». Атаманың килеп сығышы тураһында башҡа фараздар ҙа бар.\nИке башлы тау(Двуглавая сопка)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИке башлы тау(Двуглавая сопка) Златоустан 7 км йыраҡлыҡта ята. Тауға был атаманы XX быуат башында үҙенсәлекле күренешенә ҡарап географ-тикшеренеүсе В.Н. Сементовский биргән.Әммә урындағы халыҡ уны үҙҙәренсә Тағанай йәки Яҡын Тағанай тип йөрөтә.\nТауҙың көньяҡ башы (1034 м) урта быуат ҡәлғәһенә оҡшаған дәү ҡая.Күп һанлы үрә торған таш диуарына, осло ҡырҙарына ҡарап сәйәхәтселәр уны Ҡауырһындар (Перья), шулай уҡ Скалодром тип атама биргәндәр.\nУның көнсығыш битләүендә, диңгеҙ кимәленән 690 м бейеклектә киң билдәле Аҡ шишмә (Белый ключ) ағып сыға. Атамаһы шишмә төбөндәге ап-аҡ кварцитҡа бәйләнгән.Аяҙ көндәрҙә шишмә төбө яҡты нур һибеп ята. Һыуы һалҡын (температураһы 4°С-тан юғары күтәрелмәй), үтә күренмәле һәм шундай йомшаҡ, составында минераль тоҙҙар бөтөнләй юҡ.Шишмәнең һыуы шифалы.\nТауҙың төньяҡ башы (1041 м) — осло ҡырҙары бөтөнләй юҡ тиерлек түңәрәк түбәле ҡая. Шуға рельефына ҡарап был тауға Тәҡә маңлайы( Бараньи лбы) тип атағандар.\nЙомротау(Круглица)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТағанай һыртының иң серле түбәһе – Йомротау (Круглица). Элек халыҡ араһында төрки халыҡтарының конус формаһындағы баш кейеменә оҡшатып Тағанай һыртының был түбәһен Башҡорт кәпәсе (Башкирская Шапка) тип атап йөрөткәндәр.\nШулай уҡ Йомротау(Круглица) – Тағанай һыртының иң бейек нөктәһе лә. Түбәһенең төньяҡ өлөшө ҙур ғына тигеҙ майҙандан ғибәрәк.Уфологтар был урынды сит планета космодромы тип һанай. Сөнки Йомротау(Круглица) башында йыш ҡына нурҙары балҡып торған сфера формаһында объекттарҙы, утлы бағаналарҙы, ҡойонға оҡшаған күренештәрҙе күҙәтәләр.\nШаңдау Һырт ( Откликной Гребень)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nШаңдау Һырттың ( Откликной Гребень) бейеклеге 1155 метр. Был тау аждаһа һыҙаттарына оҡшаған тышҡы күренеше менән үҙенсәлекле.\nТүбәһе — километрға тиерлек һуҙылған ҡая бастионы. Өҫтөндә бейеклеге 155 метрға еткән ҡалдыҡ ҡаялар китә.\nҠарап торһаң, урманда дәү бер аждаһа йоҡоға талған һымаҡ тойола. Шыршыларҙың өҫтөнән уның арҡаһы ҡалҡып тора. Яҡыныраҡ килһәң башы, тәпәйҙәре, ҡойроғо ла күренә. Һәүерташтарҙан торған арҡаһы бәлләүер таш(слюда), ставролит, ҡара турмалин, гранат, кианит һәм башҡа минералдар йыйылмаһынан тора.Кварцит ҡатламдарында гәлсәр юлаҡтарынан һәм алһыу кварцтан торған ҙур бушлыҡтар осрай.\nШаңдау Һырт тип аталыуы үрә торған көнсығыш диуарынан (стенаһынан) тауыштың ҡат-ҡат яңғырап ҡайтауаз барлыҡҡа килтереүенә бәйләнгән.\nБыл атамаға бәйле риүәйәт тә бар.Имеш, ҡасандыр бында балаларға ла, ололарға ла аяу белмәгән дәү бер йыртҡыс януар йәшәгән.Бер мәл үтеп барыусы дәрүиш был януарҙың юлына ҡаршы төшкән.Ул Аллаһҡа ярҙам һорап доға ҡылған, был әфәттән халыҡты ҡотҡарыуын үтенгән. Аллаһ януарҙы ҙур таш киҫәгенә әүерелдергән, әммә кешеләргә иҫкәртеү булһын тип яман тауышын ҡалдырған. Ҡайтауаз бигерәк тә бастионға төньяҡ-көнбайыштан һырылып торған Шайтан яйлаһында (Плато Дьявола) көслө яңғырай. Әйтеүҙәренсә, бында өндәшкән һүҙ 12 тапҡырға ҡабатланып ҡайта икән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Оло_Тағанай&oldid=1020228 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:09 19 март 2021 үҙгәртелгән.


Киләсәккә еткерер һүҙе бар ине\nӘсәйем бала сағыбыҙҙа халҡыбыҙҙың боронғо ғибрәтле әкиәтен һөйләгәйне. Имеш, бер ир ҡартайып, бәлйерәп бөткән әсәһен алама арбаға ултыртып, упҡынға ташламаҡ булып, юлға сыға. Йөк тартырға ярҙамлашыр тип, үҙенең кескәй улын да эйәртә. Арбаны этеп төшөрәм тигәндә генә малай атаһына: «Арбаны төшөрмәйек, өйгә алып ҡайтайыҡ», – ти. Атаһының: «Нимәгә ул һиңә алама арба?» – тигән һорауына улы бик етди төҫ менән яуап бирә: «Үҙең ҡартайғас, өләсәйҙеке кеүек тештәрең төшөп бөткәс, мин һине был упҡынға нимә менән килтереп ташлайым һуң?»\nХалыҡ педагогикаһына тартым миҫал барыбыҙға ла иҫкәртеү булып тормош юлынан әле лә оҙата килә. Әсәйем Сәмсиямал Ғәйнуллина быуаттар буйы тупланып килгән ата-бабалар аҡылы һәм тормош тәжрибәһе булған халыҡ этикаһының яҙылмаған һабаҡтарын белде, ҡайһы бер хәл-ваҡиғаларҙы алдан фаразланы – былар барыһы ла тәбиғи аҡылдың юғарылығын дәлилләй.\nҠатын-ҡыҙ тыумыштан тәрбиәсе, тигәндәре дөрөҫтөр ул. Йорт ихатаһына ингәс тә фәҡәт башҡорт телендә аралашыу өйөбөҙҙә тайпылышһыҙ үтәлергә тейеш талаптарҙың береһе булды (ул йылдарҙа башҡорт теленә бөтөнләй әһәмиәт бирелмәне). Уның: «Ирәндек – башҡорттоҡо, ә башҡорт – Ирәндектеке, яратыр төйәгебеҙ ҙә, ҡайтыр, китер еребеҙ ҙә ошо», – тигән һүҙҙәрендә оло мәғәнә ята. Ә бит ул Сибайҙа тыуған, Сибай ерлегенең шифалы һыуын эсеп, хуш еҫле туғайҙарын гиҙеп, иҫ киткес ҡобайырҙарын тыңлап үҫкән кеше. Башҡорт халыҡ йырҙары «Төйәләҫ», «Сыбай ҡашҡа»ны йырлаһа, моң әҙәми заттан түгел, ә йыһандың үҙенән ағылған кеүек тойолор ине.\nХәтеремдә, ишек төбөндә ап-аҡ усаҡ – мейес тандыр ғына гөлт-гөлт яна. Әсәй мейес аҡлай һәм эстән генә моңланып көй һуҙа. Үҙе иҫкәртеп ҡуя: «Беҙҙең нәҫелдең ҡатын-ҡыҙҙарына моңланып көй күтәрергә ярамай, үҙебеҙҙең шәхси билдә – ырым шулай…» Эйе, өләсәйемдән һәм уның ут күршеһе Әминә инәйҙән дә ишеткәнем бар ине ул хәбәрҙе. Элегерәк «беҙҙекеләргә» ярамай тиһәләр, көлә инем, ә хәҙер уларҙың йәшәү фәлсәфәһен аңлар йәштәмен.\nУйым йыш ҡына әсәйем менән һөйләшкән мәлдәргә алып ҡайта. Ҡайһы бер ваҡиғаларҙы яңынан кисерәм. Ул иҫ китмәле һылыу ине. Хатта улай тип әйтеүе лә бигүк дөрөҫ булмаҫ – һылыуҙарҙың һылыуы. Әйтерһең дә, уны мәшһүр скульптор ижад иткән, нәфислекте, гүзәллекте бер үҙенә тау-тау өйгән. Был минең генә фекерем түгел, ә күптәрҙеке. Яҡты ҡояш шикелле тирә-йүнгә нур балҡытты: диңгеҙҙәй ҙур сөм ҡара күҙҙәр, ҡарлуғас ҡанаттары һымаҡ оҙон ҡыйғас ҡаштар, алһыуланып торған ап-аҡ йөҙ, оҙон сәс толомдары, ынйы тештәр – былар барыһы ла тәбиғәт мөғжизәһе.\nҺылыулыҡ менән һыу буйлап булмай, тиһәләр ҙә, ысын, саф матурлыҡтың баһаһы юҡ түгел: кемдәрҙе генә теҙләндермәгән дә, кемдәрҙе генә әсир итмәгән ул! 25 йәшлек Фәтих Ишдәүләт улы Ғәйнуллин һуғыштан ҡайтып барышлай Сибайҙа скрипкасы Ласынов тигән кешеләрҙә хәл алырға туҡтай. Ул хәҙерге билдәле актриса Эльвира Юнысованың олатаһы. Хужа мәжлес ҡороп ебәрә. Йәш Фәтих скрипкала уйнай, моңло итеп йырлай. Һары бал менән һыйланып, ҡыҙып алған ҡунаҡтар, яу яландарынан әйләнеп ҡайтмаған уландарын, туғандарын иҫкә төшөрөп, моң тәьҫире аҫтында күҙҙәренә йәш ала. Уларҙың болоҡһоуҙарын туҡтатыу ниәтендә йәш һалдат дәртле бейеү көйҙәрен һуҙа. Халыҡ күңел аса, туйғансы бейей. Гармунсы бер аҙ хәл алғас, тулған ай яҡтыһын иптәш итеп, йәйәүләп юлға сыға. Баймаҡ юлына ла төшөп өлгөрмәй, бер төркөм Түбәнге Сибай егеттәре уны ҡыуып етеп: «Бигерәк хәтәр уйнайһың гармунда, бер төнгә ҡал, үҙебеҙ ат егеп, Баймаҡҡа тиклем оҙатып ҡуйырбыҙ», – тип үтенә. Егет ҡала. Ауыл өҫтөнән берсә һағышлы, берсә моңло, берсә дәртле көйҙәр ағыла. Киске уйында тәү тапҡыр Сәмсиямалды күреп, егет хайран ҡала.\nАуыл егеттәре ҡунаҡтың уйын һиҙеп ҡалып, шул уҡ төндә уны Баймаҡҡа тиклем оҙатып ҡуя. Ҡайтыу менән Фәтих ир-уҙамандар менән кәңәш-төңәш итә. Ирәндеген, Талҡаҫын, Һаҡмарын данлап, еренә ерегеп, мал табыр өсөн ҡайтҡайны бит тыуған яғына. Ете йыл буйы Нәсимә тип утҡа-һыуға инде, һөйгәне өҙөлөп тора, әсәһе лә ни алып, ни бирергә белмәй, ҡыуанысы сиктән ашҡан. Барыһы ла ул теләгәнсә. Эйе, ут эсендә үлем менән алышҡанда Нәсимәне генә уйланы. Шул уйҙарҙан ләззәт табып, ярты Европаны йәйәү урап ҡайтты бит… Ә бөгөн хис-тойғолар селпәрәмә килде, ҡараштар үҙгәрҙе. Нишләп былай булып сыҡты һуң әле был тормош тәгәнең, яҙмыш шаярыуымы? Кем ғәйепле? Күҙ алдында Сәмсиямал балҡып тик тора: һүнмәй ҙә, һүрелмәй ҙә. Нәсимә лә йәл… Нимә эшләргә? Уйлана торғас, бер ҡарарға килә: дөрөҫөн әйтергә лә, Сибайға юлланырға. Яугир егет шулай эшләй ҙә.\nФәтих менән Сәмсиямал өйләнешә. Бибиямал ҡартәсәйем йәштәргә фатихаһын бирмәй, хатта улының туйына ла килмәй ул. Шуға ҡарамаҫтан, Фәтих кәләшен ауылға алып ҡайта. Йәш килендең ауылға килеп төшөүе үҙе бер оло ваҡиғаға әүрелә. Матурлығын күреп, хайран ҡалалар, «Фәрештә килен» ҡушаматы тағалар. Ә аҙаҡ «Уңған фәрештә» тип йөрөтәләр. Ул заманда Түбә ауылы гөрләп тора: эше лә, ашы ла була, тик халыҡ эсәр һыуға ҡытлыҡ кисерә. Һыуҙы көйәнтәләп өс саҡырым алыҫлыҡта ятҡан Сапсалдан ташыйҙар. Килен һыу башлағанда, бөтә Түбә халҡы эйәреп бара. Сапсалдан әйләнеп ҡайтҡанда күнәктәрен ауыл халҡы сиратлап күтәрә.\nӘсәйемдең һәр эште башҡарыу ғәҙәте күркәм ине. Имеш, бар нәмәнең ҡото бар, уны өркөтөргә ярамай: изге ниәттә, яҡшы уйҙа булыу – эштең төп талабы. Мәҫәлән, ҡамыр баҫҡанда, икмәк һалғанда, Хоҙайға һыйынып, балаларым, килгән-киткәндәрем менән имен-һау ашарға, матур мөнәсәбәттә булырға яҙһын, тип теләргә кәрәк. Икмәк бешкәнсе тыныс, матур йөрөгөҙ, артыҡ һүҙ һөйләмәгеҙ, мейестәге икмәк һүҙҙәргә әһәмиәт биреүсән ул, тип, ашап туйғыһыҙ икмәк бешергәне әле лә иҫтә.\nӘ инде мал ҡарауы, бигерәк тә һыйыр һауыуы – үҙе бер мәктәп. Уныңса, һыйыр малы – изге йән: әрләргә лә, һуғырға ла ярамай, сөнки ул кеше организымына бик күп мәғлүмәт алып килә, аҡлыҡ, паклыҡ йөрөтә. Һыйыр һауғанда малдан фатиха һорай, артабан эште Хоҙайға тапшырып, сафлыҡҡа, һаулыҡҡа, тәүфиҡҡа тип, башҡа изге ғәмәлдәрҙе теҙеп, тәсбих төймәләрен тартҡандай дауам итеп алып китер ине. Беҙҙе лә шулай өйрәтте. Аҡсаның күп булыуы шарт түгел, ә бәрәкәт ҡағиҙәһен белеү уңышҡа алып киләсәген кесе йәштән белеп үҫтек.\nӘсәйебеҙҙең, ике донъяның да рәхәтен күрер өсөн фанилыҡтың ҡәҙерен белергә, иң мөһиме – саманан тыш һаран булмаҫҡа, тигән тәғлимәтен көндәлек тормош раҫланы. Күршебеҙҙең ҡыҙы ситкә сығып китеп, урыҫ егете эйәртеп ҡайтты. Шуны ишетеп, әсәйем ике тауығын һуйҙырып, таҙалап, бер йомғаҡ май, бер баш ҡорот индереп бирҙе. Мал аҫрау түгел, хатта тауыҡ та тотмаған күршеләр өсөн әсәйемдең күстәнәстәре өҫтәлдәренә ҡот булып ҡунғандыр. Ер аяғы ер башынан килгән кейәү бала башҡорттарҙың мул йәшәгәнен күреп китер, йәнәһе… Шулай, эше барҙың – ашы бар.\nМәңгелеккә күсер алдынан бөтәбеҙҙе лә йыйып алды ла: «Бер –берегеҙгә терәк, таяныс, йыуаныс булығыҙ. Яҡшы һүҙ – ҡанға, яман һүҙ ташҡа яҙыла. Бер-берегеҙ өсөн күңелегеҙ йырлап торһон. Береһенән-береһе матур, мөхәббәтле балаларым булғанына сикһеҙ рәхмәтлемен Хоҙайыма», – тине.\nШул саҡ, ирекһеҙҙән, ҡасандыр үҙе һөйләгән әкиәттәге ҡартайып, кәре бөткән, алама арбала ултырыусы ҡарсыҡ иҫкә төштө. Юҡ, әсәйем һаман да күркәм, һаман да һылыу ине. Ошо минуттарҙа уны кем күрһә лә, ҡайһылай матур, тиер ине, моғайын. Ғәзизебеҙ һуңғы минутына тиклем һәр беребеҙҙең ҡәҙер-хөрмәтенә, ҡурсаулы иғтибарына төрөнөп баҡыйлыҡҡа уҙҙы. Йәне йәннәттә булһын!


Mozzoloh: Ролле Уйындар Һәм Уйындарға Бушлай Порно Секс\nКиске ҡала өсөн алышта Моццоло\nҺаумы Моццоло һәм рәхим итегеҙ! Һеҙ алдан бер ҡасан да уйнап порноигры, йәғни абсолют шартлау бында һеҙ булғанда – беҙгә попомнить һүҙ! Инанысы сездә бар, әҙер эсемлек, ҡул аҫтында бер нисә салфетка, әгәр һеҙ ысынлап та ла телисез сеанс 11 тиклем йыялар һәм, кокос майы банк алығыҙ! Был уйын шул уҡ ваҡытта, был уйын кимәлен, тирә-яҡ төҙөү секс – нә, тип иҫәпләйбеҙ беҙ, бергә бик яҡшы. Ахырҙа, ни егеттәрҙекенә оҡшамаған? Секс һәм видеоигры, тоғро? Сөнки уларҙы берләштереүсе һәм ойоштороусы идеаль түгел, ни түгел ине порно-мажаралы уйындар!, Беҙгә шундай философия ине, һәм беҙ Mozzoloh әҙерләп баҫтырырға, шулай итеп, оло рәхмәт, сөнки беҙҙе бөгөн киләсәк һәм был XXX-яҡшы уйын күҙәтеү. Иғтибар, был бөтөнләй бушлай: барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был аккаунт теркәлгән булһа, һеҙ уның беҙгә инеп өсөн ғүмерлеккә һәм наслаждайся порноигра башҡа түләргә кәрәк буласаҡ. Беҙ микротранзакция тулыһынса яҡлай, тип һанайбыҙ һәм беҙҙең хәйер, улар был аҡса ағымынан һәм үҫтереү беҙҙең өсөн бик мөһим, беҙ һеҙ түләргә тейеш түгел, әгәр һеҙ теләмәгән!, Һайлау өсөн тулыһынса һеҙ, ябай тел һәм дрочить ултыра һәм унда көнө буйы әгәр һеҙ, Зинһар, тағы эшләүен дауам итә һәм был – беҙ түгел, һеҙ хөкөм ителә. Ә хәҙер ни биреү тураһында ентекле һөйләшеү булды, һеҙҙе кисерер, беҙҙең порноигра уйнай.\nСовместимость максималь ҡоролошо\nМин инандым башлау менән, ниндәй уйындар уйнарға мөмкин тип беҙҙең ҡоролошо һәм, улай ғына ла түгел, донъяның теләһә ниндәй нөктәһе булды. Бына ни өсөн исем яһаусы командаһы эшләй, улар туранан-тура эшләгән һәр браузер төп функциялары: был убийственный дана, был-дөрөҫ! Шулай булыуына ҡарап, һеҙ әлегә бер нәмә, теләсә ниндәй браузер аласыз төп башлап ебәрергә тип, һеҙ, моғайын, булған проблемалар менән тәьмин Mozzoloh түгел. Әлеге ваҡытта беҙгә ярҙам булып рәсми Chrome, Firefox, opera һәм Safari, әммә күпселек башҡа браузер, бәлки, ябай булып бик яҡшы эшләне., Бөт, күрһәт, тип, беҙ, ул булмаһа, беҙ уларҙы түгел совместимость тип гарантиялай ала, проблемалары менән осрашырға һәм һуңыраҡ һеҙҙең юлдан – тип, егет өсөн беҙ тел, порноигра дрочить улар ҡасан булһа, ла бармы? Уйын ҡыҙыҡ бер үҙенсәлеге шунда: беҙгә, ысынлап та, һеҙҙең файлдар шул уҡ синхронизироваться һәм һаҡлау ҡоролмалары бер бөтөн, әгәр һеҙ иҫәп яҙмаһы ысынлап та һәм шул уҡ бер инә. Бөтә был уйын беҙҙең браузер мәғәнәһе: һеҙ нимә эшләргә кәрәк, һеҙҙең барыбер ала һәм XXX-класс донъя уйындары. Афарин, хәҙерге кеүек порноигра продакшнза студияһы эшләй, дөрөҫ?, Бөтә ауыр эш һеҙҙең өсөн эшләй, шулай булғас, ябай уйын һеҙҙең иғтибарға – сладко!\nТулы йыйылмаһы ҡаҙаныштары\nЮлда һеҙҙең менән төрлө меню буйынса осрашыуҙар үткән уйын бер нисә сара ҡаҙаныш булһа, һеҙ уны үтәй аласаҡ. Әлеге ваҡытта уларҙың һаны 182, ә артабан тағы ла күберәк планлаштырыла. Был әҫәрҙәрҙең һәр береһе үҙенсәлекле сәнғәте ҡаҙаныштары йыйылмаһында һәр саҡ асыу-уларҙың барыһы ла енси невероятно, - һеҙ ул һыу инеп алырға мөмкин, ҡасан теләмәй. Был порно галереяһында өҫтәүенә, бер нисә өҫтәмә хеҙмәттәр һеҙ шулай уҡ алырға, улар һеҙгә ярҙам итә, һеҙҙең уйын буйына эҙләй. Йәнә һәм йәнә һеҙ был иҫәп яҙмаһы һәм кәрәкле ҡоралдарын бәйләп даими булыуы мөмкин., Миҫалдар үҙ эсенә ала шанс +1% һыу база һеҙ тиҙлек киҫкен һөжүм, хатта эксклюзив инеү мөмкинлеге һәм ҡеүәте арта өлкәһендә 50 л. с алғанда, һеҙ унда эләгә алмайһың, бөтә тейешле әгәр ҡаҙаныш түгел. Ҙур ҡаҙаныш (12 генә кеше янында булған) ҡаты Mozzoloh махсус версияһы, һеҙ биргән, һәм һеҙ уларҙың бөтәһен йыйып алған тиклем улар аҡылһыҙ, моғайын, тамамлай алмай. Был ҡаты режимлы бөтөрә алманы, тағы кем-уйлай, һеҙ шулай булғас, нимә кәрәк? Һәм ҡарап ҡарайыҡ, һеҙ нисек шашып китмәһен, тәбиғәт алдында формалашты!\nБеҙгә һәм үҙәк уйын элементтары аспект - был алышта, шуға күрә сатраш бармағыҙ, һеҙгә кем булып эшләмәһен RPG-уйындар, хәрби элементтар күп. Беҙҙең команда оҡшаған, тип уйлап порно ла-барыбер һәйбәт булыр ине фантастик уйындары һәм уйын элементтары береһе-хәрби өсөн бөтә мөмкинлектәр иҫ киткес, булмаясаҡ ул беҙҙә. Намыҫлы һөйләйем, был ярайһы продвинутый уйын, һәм беҙ удивляться, әгәр ҡайһы бер идеялар сыға беҙҙең мейнстрим – арена был бигүк алыҫ киләһе турын да-бына булдырҙы беҙҙең иң яҡшы xxx ни-уйын!, Әлеге ваҡытта һайлаусыларҙың 93 бар төр ҡорал булыуы, йөҙ юлдарын яңыртыу, әүҙем яҡынса 20 заклинание һәм уникаль 28 эшләпә, һеҙгә мөмкин булғанса ярҙам күрһәтеү өсөн ҡулланыла. Беҙ уйлағанса, был мажаралы уйындар күп уйнауҙан, тик унда кеше булды, сөнки был күңелле – икенсе урын порно элементтарҙан тора!\nБезумная Mozzoloh итеү графигы\nБеҙ белә башлағандан алып, графика был бик мөһим булды, нәҡ шуға күрә һәм шул ҡаҙаныштар йыйылмаһы галереяһы, беҙ уны булдырырға, бөйөк секс күҙ өлгөләренең береһе булып тора, беҙ улар менән ҡасан осраша. Беҙгә шул миссияһы тора, шаҡ ҡатырғыс булдырыу өсөн блистательный, релиз, ул ысынлап та донъя штурмға алына, – беҙ әйткәнгә ышанмай, беҙ унда ла! Беҙ бәхетле һеҙ фикерләр тураһында һөйләргә була, беҙ нисек эшләп, беҙ бер нисә берләшмә һәм функциялары, улар һеҙгә ярҙам итәсәк, беҙгә һөйләгән, беҙ нимәнелер йәшереүе мөмкин ине. Discord менән ярайһы әүҙем ҡатнашҡан, 8000 ашыу серверҙа, 30 көн тирәһе форум плюс беҙҙең хәбәрҙе алыу менән бәйле уйын., Беҙ тағы ла арта бара, әммә ышанам, тип һайын, күберәк сығарыу клочок контры булараҡ, донъяла бөйөк Mozzoloh булып порно-тематик RPG. Шулай итеп, һеҙ нисек уйлайһың, һеҙ алыр кәрәк ине, дошман өсөн свирепый ҡөҙрәт һәм йәнлек үлтерҙем, һеҙҙең менән осрашырға ул? Был ябай ысул менән белергә була: үҙебеҙ кисергән һәм беҙҙең порноигра браузерный скачать бушлай. Шуның өсөн ҙур рәхмәт, - тип, килде, һәм, рәхим – абсолют шартлап ала, уйнай Mozzoloh-peace!


Кисә Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай Президиумы ултырышында парламентарийҙар бюджет доку менттарын тикшереү буйынса эш башланы, БР финанс министры Айрат Ғәскәров республиканың төп финанс документы п роектын "ҡабул итеү - тапшырыуҙы" тормошҡа ашырҙы.\nБюджеттың закон проекттары БР Президенты тарафынан парламентҡа сентябрҙең һуңғы көндәрендә йүнәлтелде.\nХөкүмәттең ике ведомство - ара комиссияһы, уларҙың составында Дәүләт Йыйылышы депутаттары ла, бер нисә ай\nдауамында консолидацияланған һәм республика бюджеты проекты өҫтөндә эшләне. Республиканың Контроль - иҫәпләү\nпалатаһы һәм Прокуратураһы бюджет проектына үҙҙәренең эксперт һығымталарын яһаны ла инде. Айрат Ғәскәровтың депутаттар алдындағы сығышынан күренеүенсә, дефицит биш миллиард тирәһе булыуы көтөлә, планлаштырылған сығымдар 71 м иллиард 568 миллион һум тәшкил итәсәк.\nХөкүмәт республиканың консолидацияланған бюджетының һалым, йыйым һәм һалым булмаған килемдәр өлөшөнә индерелгән табыш күләменең 57, 484 миллион һум тәшкил итеүенә иҫәп тота, был быйылғы йылдың раҫланған бюджетынан б айтаҡҡа артығыраҡ булырға тейеш. Тәбиғи, бюджет сығымдары ст руктураһында иң ҙур урынды социаль йөкләмәләр биләйәсәк. Бюджет өлкәһендә минималь эш хаҡының бер нисә тапҡыр күтәрелеүе шулай уҡ ҡаҙна сығымдарына һиҙелерлек тәьҫир итәсәк. Республика хөкүмәте таянған макроэкономик күрһәткестәр дөйөм Рәсәй күҙаллауҙарынан айырылмай. Доллар 2 7,5 һум, нефть барреле - 49 доллар торасаҡ. Тулайым төбәк продукты биш процент күләмендә, сәнәғәт етештереү индексы - 103,7 процент кимәлендә күҙаллана.\nМәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт, туризм һәм йәштәр эштәре буйынса парламент комитеты рәйесе Рафаил Мирсаев борсолоуын йәшермәйенсә, Айрат Ғәскәровҡа республика\nҡарамағына тапшырылған ПТУ һәм ссуздарҙың ниндәй күләмдә фи нансланасағы тураһында һорау бирҙе. Финанс министры урта про фессиональ белем биреү системаһын реформалаштырыу\nдауам ителәсәк, тип белдерҙе. Быға өҫтәп Рафаил Мирсаев БР\nПрезидентының Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләнгән инновацион эшм әкәрлеккә бюджетта күпме аҡса һалыныуы хаҡында һорау бирҙе. Был статья буйынса 30 миллион һум планлаштырылыуы асыҡланды.\nПарламент спикеры Константин Толкачев бюджет документтары проекттарының 12 - 13 октябрҙә даими профилле комитет\nултырыштарында ҡараласағы хаҡында хәбәр итте, ә инде 17\nоктябрҙә бюджет, һалымдар, финанс һәм милекселек буйынса комитет барлыҡ иҫкәрмә һәм төҙәтмәләрҙе иҫәпкә алып, үҙ\nһығымтаһын белдерәсәк. Икенсе көнөнә Дәүләт Йыйылышы Президиумы ултырышы планлаштырыла, унда депутаттар парламенттың 26 октябргә ниәтләнгән 28 - се пленар ултырышының көн тәртибе менән танышасаҡ.


Алты процентлы ставка менән льготалы ипотека инвалид балалы ғаиләләргә лә ҡағыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n17:51, 7 ноября 2019 Иҡтисад\nАлты процентлы ставка менән льготалы ипотека инвалид балалы ғаиләләргә лә ҡағыла.\nИшле ғаиләләр өсөн ипотека буйынса ставканы субсидиялау ҡағиҙәләре инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләргә лә ҡағыла. Хәҙер ошондай ғаиләләр йылына — 6%, ә Алыҫ Көнсығышта 5% менән торлаҡ кредиты алырға мөмкин.\n«Российская газета» хәбәр итеүенсә, премьер-министр Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған бойороҡта балалы ғаиләләргә бирелгән ипотека кредитын банктарға ҡайтарыу ҡағиҙәләренә үҙгәрештәр раҫланды. Инвалид балаһы 2022 йылдың 31 декабренә тиклем тыуған граждандарҙың 6 процент менән кредит алыу йәки кредит осоронда рефинанслау хоҡуғы була. Алыҫ Көнсығыш федераль округында йәшәүселәрҙең иһә 5 процент менән.\n2022 йылдың 31 декабренә тиклем тыуған балаға инвалидлыҡ ошо ваҡыттан һуң ҡуйылһа, ғаилә 2027 йылдың 31 декабренә ҡәҙәр льготалы шарттарҙа ипотека алырға мөмкин.\nПрезидент Владимир Путин башланғысы менән булдырылған ишле ғаиләләргә ярҙам программаһы 2019 йылдың 25 сентябренән алып эшләй. Был льготанан өсөнсө һәм артабанғы балаһы тыуған йәки тыуырға тейеш ғаиләләр файҙалана ала. Ипотека түләү өсөн аҡсаның күләме 450 мең һум тәшкил итә. Программа әлегә 2022 йылдың 31 декабренә тиклем ғәмәлдә.\nСубсидия алыу өсөн заемсыға ипотека биргән банкка мөрәжәғәт итергә кәрәк. Ипотека кредитының бер өлөшөн түләп ҡуйыу тураһында ғариза менән бергә шәхесте, гражданлыҡты һәм әсәлекте (аталыҡты) раҫлаған документтар, торлаҡ йәки шәхси төҙөлөш өсөн ер участкаһы һатып алыуға кредит биреү хаҡында документтар талап ителә. Документтарҙы «ДОМ.РФ» ҡарай. Ғаризаны хуплағас, ул ипотека кредитының бер өлөшөн ваҡытынан алда ҡаплау өсөн банкка аҡса күсерә.\n2019 йылда ошо маҡсатҡа ил бюджетында 5 миллиард һум ҡаралған.\nТеги: льготалы ипотека, инвалид балалы ғаиләләр


Тирә-йүнгә яратып баҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тирә-йүнгә яратып баҡ\nБөрйән ҡыҙы һәр көнөн хәйерле эштәргә арнарға тырыша.\nГүзәл тәбиғәтле Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында тыуып үҫә ул. Әлиәгә алты ғына йәштә яҙмыштың ҡара еле ғаиләләренә уңалмаҫ ҡайғы алып килә – атайҙары мәрхүм була. Нурикамал апай ауыр ҡайғынан бөгөлөп төшмәҫ, кешенән кәм йәшәмәҫ өсөн балаларына бауыр баҫа.\n“Әсәйем Балалар сәнғәт мәктәбенә етәкләп алып барғанда, уҡырға ла төшмәгәйнем әле. Шунан алып бейеү тормошомдоң айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнде”, – ти Әлиә. Бейеү серҙәренә төшөндөргән тәүге уҡытыусылары Флүрә Батыр ҡыҙы Мырҙағолова менән Марсель Камил улы Мөхәмәтғәлиндәргә ҡарата күңелендә оло рәхмәт тойғоһо һаҡлай ул. Өлгөлө “Осҡон” һәм “Ялҡын” ансамблдәре менән ҡайҙа ғына сығыш яһарға тура килмәй, хатта Бөтә Рәсәй кимәлендәге конкурстарҙа уңыш ҡаҙаналар.\nӘлиә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультетын, бер ыңғай башланғыс белем биреү бүлеген тамамлай. Уҡыу осоронда университеттың “Ҡорос” халыҡ театрында, “Һомай” дефиле-театрында ихлас шөғөлләнә. Йәш, дәртле сағының бер минутын да бушҡа үткәрмәҫкә тырыша ҡыҙ: билдәле сәсәниә Розалиә Солтангәрәева етәкселегендәге “Йәш сәсәндәр мәктәбе”нә йөрөй, “Байыҡ” телевизион конкурсында сығыш яһап, еңеү яулай, шиғырҙар ижад итә, иптәштәре менән Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты, “Изгелек” хәйриә фонды уҙғарған сараларҙа теләп ҡатнаша.\nБыларҙан тыш, Әлиә үҫмер сағынан үҙен төрлө гүзәллек бәйгеләрендә лә һынап ҡарай. 2011 йылда “Бөрйән һылыуҡайы” булып таныла, “Һылыуҡай-2015” республика конкурсында махсус номинацияла билдәләнә, “Урал аръяғы гүзәле” бәйгеһендә беренсе урынды яулай, ә быйыл “Топ-модель Өфө” титулына эйә була. “Бындай сараларҙа ҡатнашыу, шулай уҡ “Һомай” дефиле-театрында шөғөлләнеү үҙемә ышанысты арттыра, нәзәкәтлеккә, матурлыҡҡа, тән сәләмәтлегенә ынтылыш тәрбиәләй”, – ти Әлиә.\nБөгөн Әлиә Әбдрәшитова Республика инженер лицей-интернатында ритмика дәрестәрен алып бара, “Һомай” студияһының филиалын булдырып, ҡыҙҙарҙы гүзәллек, нәзәкәтлек серҙәренә төшөндөрә. “Бала саҡтан күңелем сәнғәт тигән илаһи донъяға тартылды, әммә һөнәр һайлағанда әсәйемдең кәңәшен тоттом. Бөгөн ошо ике өлкәне берләштереүем менән бәхетлемен. Балаларҙы ныҡ яратам, улар менән эшләү оҡшай”, – ти йәш белгес.\nУҙып барған йыл Әлиәнең тормошонда айырыуса матур ваҡиға менән иҫтә ҡалмаҡсы. Күптән түгел бала саҡтан айырылмаҫ дуҫы, күршеһе булған Филүс исемле егет уға тәҡдим яһаған. Йәштәр ноябрҙә мөнәсәбәттәрен никах менән нығытырға йыйына.\n– Бергә уйнап үҫтек, бер ансамблдә бейенек. Һәр саҡ бер-беребеҙҙе яҡшы дуҫтар тип һананыҡ, был дуҫлыҡтың мөхәббәткә әйләнеүен әле килеп таныныҡ. Беҙҙең мөхәббәт тарихы үҙе бер китап яҙырлыҡ, – тип көлә Әлиә, күҙҙәрендә бәхет осҡондары балҡытып.\n“Ир бала – илгә терәк, ҡыҙ бала – илгә биҙәк”, – ти халҡыбыҙҙың аҫыл әйтеме. Әлиә кеүек ил биҙәге булыр ҡыҙҙарыбыҙ барҙа милләтебеҙҙең иртәгәһе көнөнә өмөт-ышаныс арта.\n* Бер ҡасан да битемде һабын менән йыумайым. Бының өсөн төрлө тониктар, битте таҙалау өсөн тәғәйен һөттәр ҡулланырға кәңәш итәм.\n* Һәр иртәне бүлмә температураһындағы бер стакан һыу эсеүҙән башлайым.\n* Тән һығылмалылығын, буй-һын матурлығын һаҡлау өсөн үҙегеҙгә ҡулай физик күнекмәләр эшләгеҙ. Мин әлеге ваҡытта “вакуум” техникаһы буйынса шөғөлләнәм.\n* Йоҡлар алдынан аяҡтарҙы йылы (хатта бер аҙ эҫерәк) һыуҙа тотһағыҙ, барлыҡ арыуығыҙ юҡҡа сығыр, тәнегеҙҙең ауыр эш көнөнән һуң рәхәт иҙрәүен тойорһоғоҙ. Һуңынан крем һөртөп ҡуйығыҙ.\n* Йылмайығыҙ! Йылмайған кеше һәр саҡ матур, һөйкөмлө күренә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТУҠ БУЙҘАРЫНА СӘФӘР - 2017 - Мәҡәләләр\nОшо көндәрҙә Ырымбур өлкәһе Красногвардейский районы үҙәге Плешаново ауылында ҙур байрам саралары үткәрелде. Унда Баймаҡ район делегацияһы ла ҡатнашты.\nБаймаҡ районы делегацияһының сәфәре Плешаново, башҡорттар күпләп йәшәгән Бәхтийәр, Пролетар ауылдары менән танышыуҙан башланды. Бәхтийәр ауылында йәшәүселәр беҙҙе айырыуса ҡыуандырҙы. Бында үҙ тыуған ерен яратҡан, тарихын, йолаларын, мәҙәниәтен ихтирам иткән, үҙ тамырҙарын онотмаған рухлы башҡорттар йәшәй. Урындағы ауыл биләмәһе башлығы Радик Бәхтийәров бына оҙаҡ йылдар инде ошо яуаплы вазифаны башҡара, ә быға ҡәҙәр ул тарих уҡытыусыһы булған. Бәхтийәрҙәр кемдәндер ярҙам көтөп ултырмай, ауылдың социаль инфраструктураһын үҫтереүгә һәр береһе тос өлөш индерә. Тап ауыл халҡының тырышлығы менән бынан алты йыл элек өр-яңы мәсет төҙөлгән, зыярат кәртәләп алынған, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған һәм унан еңеү менән ҡайтҡан яугирҙар иҫтәлегенә мәрмәр обелиск асылған. Хатта япмалы каток та эшләп ултыртҡандар. Балалар аҙ булыу сәбәпле мәктәп ябылған, әлбиттә. Ләкин иҫке булһа ла клуб бар, унда мөдире Юлиә Бәхтийәрованың тырышлығы менән төрлө милли мәҙәни саралар үтеп тора.\nПролетар урта мәктәбе - районда иң алдынғы мәғариф учреждениеларының береһе. Уның менән ике тиҫтә йылға яҡын инде Л. Бәхтийәрова уңышлы етәкселек итә. "Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе" конкурсында еңеүсе булған был коллективтың ҡаҙаныштары етерлек. Бында бик үҙенсәлекле һәм ҙур тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы булыуы, унда башҡорт халҡы тарихына лайыҡлы урын бирелеүе һоҡланыу тойғолары уятты.\nКрасногвардейский районы хакимиәте башлығы Н.В. Чернышев Баймаҡ районы делегацияһын шулай уҡ бик йылы ҡабул итте һәм ҡунаҡтарҙы райондың социаль-иҡтисади тормошо менән яҡындан таныштырҙы, үҫеш перспективалары тураһында һөйләне. Эшлекле һөйләшеү һәм фекер алышыуҙар барышында иң мөһим проблемаларҙың береһе - төбәктә башҡорт телен уҡытыу һәм өйрәнеү мәсьәләһе лә күтәрелде. Район хакимиәте башлығы әйтеүенсә, бөгөн Юлтый һәм Иҫке Юлдаш ауылдарындағы мәктәптәрҙә башҡорт теле уҡытыла, Плешановолағы гимназияла факультатив булараҡ өйрәнелә. Әммә башҡа ауылдарҙа башҡорт милләтле ата-әсәләр балаларын русса уҡытырға теләк белдергән, шунлыҡтан улар бөгөн әсә телен өйрәнмәй. Артабан ысын мәғәнәһендә тарихи ваҡиға булды - Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы һәм Ырымбур өлкәһенең Красногвардейский районы араһында мәҙәниәт, мәғариф, иҡтисад, сәнәғәт, урта эшҡыуарлыҡ, социаль өлкәләрҙә үҙ-ара хеҙмәттәшлек итеү тураһында ике яҡлы килешеүгә ҡул ҡуйылды.\nОшо уҡ көндө кискеһен Плешаново ауылының мәҙәниәт йортона район башҡорттары Баймаҡ районы делегацияһы менән осрашырға, сәнғәт оҫталарының ҙур концертын тамаша ҡылырға йыйылды. Фойела Башҡортостан "Китап" нәшриәтенең Баймаҡтағы "Башҡорт китабы" магазины үҙенең бай ассортиментлы продукцияһын тәҡдим итте. Шәхси эшҡыуар Наил Мортазиндың сувенирҙары милләттәштәребеҙҙең береһен дә битараф ҡалдырманы. Өфөнән Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, тарих фәндәре кандидаты Нурислам Ҡалмантаев етәкселегендәге делегация ла килгәйне. "Тыумышым менән ошо төбәктән булараҡ, мин һәр ваҡыт тыуған төйәгемә ҙур тулҡынланыу менән аяҡ баҫам, - тине Нурислам Мирхәйҙәр улы үҙенең сығышында, - ә бөгөн ысын мәғәнәһендә тарихи көн - Баймаҡ менән Ырымбур дуҫлығына нигеҙ һалына. Ошо ике төбәк башҡорттарын беҙҙең яҡташыбыҙ, Үрге Ильяс ауылынан сыҡҡан атаҡлы сәсән Мөхәмәтша Буранғолов бәйләп тора. Тап ул "Урал батыр" эпосын баймаҡтарҙан барып яҙып ала һәм халыҡҡа еткерә. Аҫыл хазинаны түкмәй-сәсмәй киләһе быуындарға еткергәндәре өсөн баймаҡтарға мең рәхмәт!"\nИкенсе көнөнә Красногвардейский районы ойошторолоуының 50 йыллыҡ юбилейына арналған тантаналы саралар Плешаново ауылы янындағы ҙур майҙанда үтте. Темәс ауыл биләмәһе (башлығы Бикйән Камалетдинов) тарафынан ҡоролған тирмә байрамда ҡатнашыусыларҙың иғтибарын үҙенә йәлеп итеп кенә ҡалманы, ә уның ысын биҙәге һәм ҡото булды. Байрам тантанаһына Ырымбур өлкәһенең ауыл хужалығы министры Михаил Маслов етәкселегендәге ҙур делегация, күрше райондарҙың хакимиәт башлыҡтары килгәйне. Юғары ҡунаҡтарҙы Баймаҡ һылыуҙары халҡыбыҙҙың милли аш-һыуы - ҡымыҙ һәм сәк-сәк менән ҡаршы алды. Баймаҡтар ҡунаҡсыллығы, һәр кемдең иғтибарын үҙенә йәлеп итеп торған күркәм тирмә комплексы, ҡабатланмаҫ йыр-моңо менән барыһын да таң ҡалдырҙы.\nӘйтергә кәрәк, Баймаҡ районы делегацияһының һәр ағзаһы был сәфәргә изге маҡсат, милләттәштәребеҙгә рухи ярҙам күрһәтеү ниәте менән барғайны һәм уларҙың барыһы ла иңдәренә йөкмәтелгән бурысты намыҫ менән атҡарып сыҡты. Өмөтбай мәктәбенең тарих уҡытыусыһы, "Төньяҡ амурҙары" клубы ағзаһы Айҙар Мәжитов, мәҫәлән, башҡорт казагы кейемендә халҡыбыҙҙың данлы яу юлы тураһында булған һәр ерҙә бәйән итеп кенә ҡалманы, балаларға уҡты атыу буйынса оҫталыҡ дәрестәре лә күрһәтте. Район делегацияһының иң йәш ағзаһы - Татлыбай ауылынан билдәле спортсы Венер Нәбиев ырымбурҙар өсөн милли көрәш буйынса шулай уҡ оҫталыҡ дәрестәре үткәрҙе. Райондың "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Хөрмә Биктимерова Красногвардейский районы ағинәйҙәрен бер ойошмаға туплау буйынса һөйләшеүҙәр алып барҙы, үҙенең кәңәштәрен бирҙе. Баймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ришат Ишембәтов иһә Ырымбурҙағы милләттәштәребеҙ менән урындағы ҡоролтай эшмәкәрлеген йәнләндереү буйынса һөйләшеүҙәр алып барҙы, үҙенең төплө фекерҙәрен еткерҙе.\nБаймаҡ районының "Һаҡмар" гәзите хәбәрсеһе.\nЯҙылған: 31.07.17 | Ҡаралған: 584


Шәжәрә ул – йәшәү тамырыбыҙ » Архив газеты "Йәшлек"\nС хорошей скидкой спортивное питание дешево под любые нужды.\nКонференцияла шәжәрәне өйрәнеү һәм төҙөү методикаһына, шәжәрәне тергеҙеүгә, район гәзиттәрендә туғанлыҡ бәйләнештәрен күҙәтеүгә, шәжәрә байрамдарын ойоштороу һәм үткәреүгә бәйле күп мәсьәлә күтәрелде. Унда шулай уҡ башҡа проблемаларға ла иғтибар йүнәлтелде. Мәҫәлән, 1812 йылғы һуғышта ҡатнашыусыларҙы, ауылдың арҙаҡлы шәхестәрен, нәҫелдең йолаларын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен барлау. Конференцияның төп маҡсаты – шәжәрә ул – йәшәү тамырыбыҙ, тарих төпкөлөн байҡау аша әлеге быуындарға киләсәккә тәҙрә асыу, тигән ҡараш тыуҙырыу.\nЭйе, был данлыҡлы Архангел ерендә башҡорттарҙың Табын, Ҡатай ырыуҙары ғына түгел, шулай уҡ башҡа ырыу вәкилдәре лә йәшәй.\nАрхангел муниципаль районының мәғариф бүлеге начальнигы Наза Мәҡсүт ҡыҙы Йосопова әйтеүенсә, шәжәрә байрамдарында ҡатнашыу, уларҙы ойоштороу, шәжәрә төҙөү – һәр бер уҡыусының изге бурысы.\n− Шәжәрәне тергеҙеү – ул халыҡтың тарихи хәтерен һаҡлап алып ҡалыу, – тине Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты әҙәбиәт ғилеме бүлегенең ғилми хеҙмәткәре Салауат Хөсәйенов. – Советтар Союзы тарҡалғас, коммунистар идеологияһы юҡҡа сыҡты, халыҡтың аңында аңлашылмаусанлыҡтар тыуҙы. Шул сәбәптән төрлө дини һәм фәлсәфәүи ағымдар барлыҡҡа килде. Халыҡ, «дөрөҫлөк»тө эҙләп, бер сиктән икенсе сиккә бәрелде. Һәм асылда кешеләр мәңгелек ҡиммәттәргә мөрәжәғәт итте. Бының бер күренеше – уларҙың тарихи тамырҙарына мөрәжәғәт итеүе, шәжәрәләр төҙөү йолаһын тергеҙеүе. Шәжәрә төҙөү боронғолоҡҡа ҡайтып ҡала. Иң тәүҙә мәғлүмәттәр телдән быуындан-быуынға күсеп килгән. Яҙма барлыҡҡа килгәндән һуң, таштарҙа, балсыҡ таҡталарҙа, туҙҙа һәм ҡағыҙҙа яҙылып, беҙгә тиклем килеп еткән мәғлүмәттәр бар. Ғөмүмән, генеалогик ағас – шәжәрә ағасын төҙөү, белеү кеше күңелендә бәләкәй тыуған илгә, ергә ҡарата һөйөү тойғоһо уята.\n«Шәжәрә ул – йәшәү тамырыбыҙ» район-ара фәнни-ғәмәли конференцияһының былтырғы еңеүсеһе М. Ҡаҙбулатов шәжәрә байрамдарын үткәреү буйынса тәҡдимдәр һәм кәңәштәр бирҙе, уларҙы ойоштороу тәжрибәһе менән уртаҡлашты.\nАрхангел ауылының 1-се урта белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Айҙар Шәнгәрәев сығышында, минең шәжәрәм тарихы – халыҡ тарихында, тип үҙ нәҫеле тарихына һәм уның бөгөнгөһөнә ғорурлыҡ менән байҡау яһаны. Шулай уҡ Убалар төп белем биреү мәктәбенең уҡыусыһы Фәнис Ҡотлогилдин (етәксеһе – Р. Заһиҙуллина) ауылы, ата-бабалары тарихын тәфсирләп сығыш яһаны. Ул «Ни өсөн шәжәрәне өйрәнеү кәрәк һуң?» тигән һорауға былай тип яуап бирҙе: «Беренсенән, һәр тәрбиәле кеше үҙ халҡының, ырыуының, ғаиләһенең тарихы менән ҡыҙыҡһынырға тейеш. Уларҙы белмәү – наҙанлыҡ билдәһе.\nИкенсенән, башҡорт ете быуынын ятҡа белергә бурыслы, тип әйткән боронғолар. Сөнки яҡын туған кешеләр үҙ-ара өйләнешһә, балалар йә физик яҡтан, йә аҡыл яғынан зәғиф була».\nЗаманса технологиялар ҡулланып, район һәм айырым ауылдар тураһында бай, матур иллюстрациялы презентация үтте.\nКонференцияла биш номинация буйынса секциялар эшләне. Был секцияларҙа уҡыусы балалар араһында «Минең шәжәрәм», «1812 йылғы һуғышта ҡатнашыусылар», «Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре», «Ауылымдың, нәҫелемдең йолалары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре», «Шәжәрә байрамы» номинациялары буйынса рефераттар бәйгеһе лә ойошторолдо.\n«Минең шәжәрәм» номинацияһында ҡатнашыусылар иң күбе ине. Бәйгеселәрҙең бөтәһе лә үҙҙәренең эштәрен мөрәғәт (архив) мәғлүмәттәренә таянып, заманса технологияларҙа эшләгән. Үҙҙәренең ырыу шәжәрәләрен фәҡәт башҡорттар ғына түгел, ә башҡа милләттән булған уҡыусылар ҙа төҙөгән. Баҡалды урта мәктәбенең 8-се синыф уҡыусыһы Светлана Гибит, сығышы буйынса латыш, үҙенең ғаиләһенең тарихы буйынса бик ҡыҙыҡлы материалдар тапҡан. Ул юғары баһа алды. Успенка ауылынан Липовка урта мәктәбенең 5-се синыф уҡыусыһы Андреев та, сығышы буйынса сыуаш, шулай уҡ архив мәғлүмәттәренә таянып, 1890 йылдағы осорҙан алып, үҙенең ғаиләһенең тарихын өйрәнә.\nӘ «1812 йылғы һуғышта ҡатнашыусылар» номинацияһында Архангел ауылынан 1-се урта мәктәптең 10-сы синыф уҡыусыһы Руслан Ғәбитов (етәксеһе – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зилә Фәйзуллина) илдәге тарихи ваҡиғаларҙың ғаилә яҙмышына йоғонтоһон асып бирҙе. «Минең ата-бабаларым һәр ваҡыт халыҡ, ил мәнфәғәте менән тығыҙ бәйләнештә йәшәгән. 1662 − 1664, 1735 − 1740 йылдарҙағы ҡораллы ихтилалдарҙа ла ябай ғына яугир түгел, ә ҡораллы күтәрелештәр юлбашсыларының береһе булғандар. Аҙнағол Ырыҫҡолов һ. б. исемдәр мөрәғәттең төп нөсхәләрендә осрай», − тип һөйләне ул.\n«1812 йылғы Ватан һуғышы минең ата-бабаларым ғаиләһен дә урап үтмәгән, – тип дауам итә Руслан Ғәбитов. – Наполеон ғәскәрҙәре Рәсәйгә баҫып ингәс, Александр I саҡырыуы буйынса башҡорттар 28 полк төҙөгән. Һуғышҡа Архангел районының Ҡыҙғы ауылынан 20 яугир киткән. Шулай уҡ беҙҙең башҡорттар ғәскәрҙәргә 4139 баш ат бүләк иткән. Был һандарҙа минең дә ҡәрҙәштәремдең өлөшө бар». Ҡорал, кейем-һалым, аттар һәм аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү – бөтә башҡорттоң да изге бурысы. «Парижды алған өсөн» һәм «1812 йыл һуғышы иҫтәлеге» миҙалдары менән бүләкләнгән яу яланы старшинаһы Ғәбиҙулла Йәһүҙиндың бүләсәре Бәзихә Искәндәрованың һөйләүе буйынса, яугирҙар, ғәҙәттә, зәңгәр йәки аҡ төҫтәге буҫтау сәкмән, киң салбар, осло башлы кейеҙ ҡалпаҡ һәм күн итек кейгән.\nБәйгелә ҡатнашыусыларҙы Архангел муниципаль районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы Наза Йосопова тәбрикләп, Маҡтау грамоталары һәм Рәхмәт хаты тапшырҙы.\nБеҙҙең төп бурыс – берҙәмлеккә өлгәшеү. Тик берҙәм булғанда ғына ҡуйған маҡсатҡа ирешергә мөмкин. Ә берҙәмлек сере − тарихи тамырҙарҙы онотмау, бер-береңә ҡарата асыҡ күңелле, туғандарса йылы мөнәсәбәттә булыу. Юҡҡа ғына конференцияның темаһы «Шәжәрә ул – йәшәү тамырыбыҙ» тип аталмағандыр. Әммә шуныһы кәйефте ҡырҙы − райондың мәҙәниәт йорто, китапхана, ауыл советы хакимиәте хеҙмәткәрҙәренең ярҙамы һәм ҡатнашлығы бик үк һиҙелмәне. Бында райондың мәғариф бүлегенең, уҡытыусылар тырышлығы ғына күренде. Балалар бит − беҙҙең киләсәк. Шуны онотмайыҡ.\nӨфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре.\nавторы: admin | 3 марта 2013 | | Фекерҙәр (0)\nШәжәрәләрҙә – милләт тарихы\nИғтибар үҙәгендә – ҡала башҡ ...\nТуған тел, шәжәрә байрамы һәм башҡ ...


Ауыл ипотекаһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда ауыл ипотекаһын биреү башланды. Уны беренсе булып Өфө ҡыҙы Татьяна Карнилова алды. Дәүләт яҡлауы программаһы ғинуарҙа эшләй башлағайны. Уға ярашлы, һәр теләгән кеше 3 процентлы ставка менән ташламалы ипотека алыу мөмкинлегенә эйә. Был программаның үҙенсәлеге нимәлә һәм уның менән кемдәр ҡуллана ала?\nТатьяна Карнилова дәүләт яҡлауы программаһына эләгеүенә шатлығын йәшермәй. Ул күптән районға, ата-әсәһе янына яҡыныраҡ күсергә хыялланған, төҙөлгән йортта фатир ҙа ҡарап ҡуйған. Эште бары тик юғары процентлы ставка ғына туҡтатҡан. Ауыл ипотекаһы тураһында ишетеү менән банкка мөрәжәғәт иткән. Ауыл ипотекаһы программаһы ғинуарҙа эшләй башлағайны.\nУның төп маҡсаты күберәк кешене ауыл еренә йәлеп итеү һәм ауыл биләмәләрендә йәшәгән халыҡтың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу. Программа теләгән кешегә 3 процент менән ташламалы ипотека алыу мөмкинлеген бирә. Ҡалған процент ставкаһын дәүләт үҙ өҫтөнә ала. Ауыл ерендә төпләнеп урындағы хужалыҡта эшләүселәр, йә фермерлыҡ менән шөғөлләнеүселәргә айырым шарттар ҡаралған.\nАнастасия Лозунова яңы иркен йорт тураһында күптән хыяллана. Әлеге ваҡытта ул күңеленә ятырҙайын ҡараштыра. Күп балалы әсәй йортто ауыл ипотекаһы программаһы буйынса алырға ниәтләй. Махсус ипотеканы ауыл ерендә әҙер, йә төҙөлөп бөтмәгән йорт, йорт һалыу өсөн ер бүлеме, төҙөлә башлаған йортта фатир алыу өсөн тотонорға мөмкин.\nПрограммала 16 банк ҡатнашасаҡ. Әлегә бер банк ҡына ғаризалар ҡабул итә. Талаптар ҡәҙимге ипотека менән оҡшаш. Дәүләт яҡлауы программаһы халыҡ араһында оло ҡыҙыҡһыныу уятты. Әлеге көнгә ауыл ипотекаһын юлларға теләүселәр һаны меңгә яҡын. Ауыл хужалығы министры белдереүенсә төп баҫым ауыл ерендә төпләнергә теләүселәргә яһаласаҡ.\nИпотека алыуға ғаризалар ентекле тикшереү үтә. Банк рөхсәтенән һуң документтар ауыл хужалығы министрлығына тапшырыла. Ташламалы кредитты алырға теләүселәр күп булыуға ҡарамаҫтан, документтар ваҡытында ҡараласаҡ, тип вәғәҙәләй банк хеҙмәткәрҙәре. Рәсәй граждандарына ауыл ипотекаһы бер тапҡыр ғына бирелә.\nКредиттың максималь суммаһы — 3 миллион һум. Уны 25 йылға тиклем алырға мөмкин. Тәүге иғәнә 10 проценттан кәм булмаҫҡа тейеш.


Инфоурок › Начальные классы › Рабочие программы › Рабочая программа по родному (башкирский) языку\nсредняя общеобразовательная школа №3 с. Красноусольский\nпо УВР МОБУ СОШ №3\nДиректор МОБУ СОШ№3\nпо родному языку (башкирский язык)\nБашҡортостан Республикаһы муниципаль район Ғафури районы\n3-сө һанлы Красноусол урта дөйөм белем биреү мәктәбе\n« 29» август 2015 йыл\nУҡыу-уҡытыу эше буйынса директор урынбаҫары\nРаҫлайымДиректор Мәктәп директоры\n«1» сентябрь 2015 йыл\n2015-2016- сы уҡыу йылына\n3 б класы өсөн\nтуған тел (башҡорт телендә) предметынан\nУсманова Вәсилә Борис ҡыҙы\nЭш программаһы “Рус телле мәктәптәрҙә башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеүсе башланғыс кластар өсөн башҡорт теленән эш программалары/ төҙ.:З.М. Ғәбитова, М.Ф.Абдуллина һ.б- Өфө: Китап, 2011.-(Икенсе быуын стандарттары.)”, Башҡорт теле: Рус мәктәптәренең 2-се синыфында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек/ авторҙары: Х.А.Толомбаев, М.С. Дәүләтшина, Өфө- 2011 нигеҙендә төҙөлдө.\nБашҡортостан Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының Красноусол 3-сө һанлы мәктәбенең “Уҡыу планы”на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.\nПрограмма буйынса башҡорт теленә өйрәтеүҙең маҡсаты һәм бурыстары\nБашҡорт телен уҡытыуҙың маҡсаттары һәм бурыстары түбәндәгеләрҙән тора:\n4. Үҙ фекереңде билдәле кимәлдә бәйләнешле итеп һөйләй һәм яҙа алыу күнекмәләрен формалаштырыу.\n5. Телде өйрәнеү барышында балаларҙы башҡорт халҡының фәһемле тарихы, бай мәҙәниәте, сәнғәте, әҙәбиәте, башҡорт йолалары, күренекле шәхестәре, тыуған илдең тәбиғәте һ. б менән таныштырыу, уларҙы башҡорт донъяһына алып инеү, башҡорт халҡына, уның теленә, үҙе йәшәгән төйәккә ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләү.\n6. Бөтә, һаналғандарға таянып, рус һәм башҡорт телдәрен, әҙәбиәтен өйрәнеү нигеҙендә, балаларҙа туған телгә ихтирам тәрбиәләү, уларға илһөйәр һәм интернациональ тәрбиә биреү.\nДөйөм сәғәттәр һаны – 102 сәғәт(Аҙнаға – 3 сәғәт )\nкүсереп яҙыу – 2,\nһорауҙарға яуап – 2,\nКоммуникатив компетенция телмәр эшмәкәрлегенең төрҙәре, аралашыуҙы, һөйләү һәм яҙма телмәр төрҙәрен үҙләштереүҙе иҫәптә тота, тел материалын һәм күнекмәләрҙе кәрәкле ситуацияларҙа ҡуллана алыуҙы талап итә. Коммуникатив компетенция аралашыуҙыңмаҡсатын билдәләй, телмәр ситуацияһын баһалай белеүҙе, аралашыусының коммунакация ысулдарын һәм ниәттәрен иҫәпкә алыуҙы, адекват стратегик аралашыуҙы һайлауҙы һәм үҙ телмәренде аңлы рәүештә үҙгәртеүгә әҙер булыуҙы күҙ уңында тота.\nТел һәм лингвистик компетенция йәмғиәт күренеше булараҡ, тел тураһында тейешле белемде үҙләштереү нигеҙендә уның төҙөлөшөн, үҫешен, хәрәкәттә булыуын формалаштырыуҙы аңлата; һүҙлек запасын һәм уҡыусытелмәрәнең грамматик төҙөлөшөн байытыу; фән булараҡ, лингвистика тураһында тейешле белем, уның төп бүлектәренә кәрәкле булған тел күренеше факттарын анализлау һәм баһалау мөмкинлеген формалаштырыу; төрлө төрҙәге лингвистик һүҙлектәр менән ғуллана белеү.\nМәҙәни компетенция туған телдең мәҙәниәтен сағылдырыусы форма буларағ аңлауҙы күҙ уңында тота, тел һәм халыҡ тарихының бәйләнештә булыуын, башҡорт телмәр этикет нормаларын үҙләштереүҙе, милли-мәҙәни компонентлы һүҙҙәр мәғәнәһен аңлатыуҙы белдерә.\nПрограммала материал коммуникатив-эшмәкәрлек йүнәлештә бирелгән. Тәҡдим ителгән материал белем биреүҙе генә иҫәпкә алмай, ә эшмәкәрлек формаһын тормошға ашыра.\nБашҡорт теле курсының коммуникатив-эшмәкәрлек йүнәлешен көсәйтеү, уны белем алыуҙа метапредмет һөҙөмтәләргә йүнәлтеү, кешенең тышҡы мөхиткә тиҙ яраҡлашыу һәм унда әүҙем эшмәкәрлекте дауам итеүгә һәләкле булараҡ, фунциональ грамоталылыҡты формалаштырыуҙың мөһим шарттары булып тора.\nФунциональ грамоталылыҡтың мөһим индикаторы – предмет-ара статус: коммуникати универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; танып белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; регулятив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге. Функциональ грамоталылыҡтың мөһим компоненты телмәр эшмәкәрлеге төрҙәренә нигеҙләнә һәм телде өйрәнеү аша уҡыусыларҙың фекерләү һәләтен маҡсатлы йүнәлештә үҫтереүҙе күҙ уныңда тота\nФунциональ грамоталылыҡты формалаштырыу, уҡыусыларҙың телмәр эшмәкәрлеген камиллаштырыу, төрлө аралашыу шарттарында башҡорт теленең ҡулланыу үҙенсәлектәрен белеү нигеҙендә төҙөлә. Төп дөйөм белем биреү мәктәптәрендә башҡорт телен уҡытыу баланың дөйөм мәҙәни кимәлен үҫтерергә, артабан уҡыуын төрлө белем биреү учреждениеларында дауам итә алырлыҡ кимәлдә булырға тейеш.\n3.Уҡыу предметының урыны\nЭш программаһы базис уҡыу планының 2-се варианты нигеҙендә тормошҡа ашырыла.\nЙылына -102 сәғәткә иҫәпләнгән (аҙнаға 3 сәғәт).\nБашҡорт телен өйрәнеү һөҙөмтәһенең бер йүнәлеше булып башланғыс класс уҡыусылары тарафынан рухи ҡиммәттәрҙең системаһын төшөнөү һәм үҙләштереү тора. Башланғыс кластарҙа туған теле дәрестәрендә түбәндәге рухи ҡиммәттәргә иғтибар бүлеү мотлаҡ.\n5. Уҡыу предметын өйрәнеүҙең шәхси, метапредмет һәм предмет һөҙөмтәләре.\nУҡыу процесында белем алыуға ҡарата яуаплылыҡ булдырыу; тиҫтерҙәренә, уҡытыусыға ҡарата ихтирамлы булыу;\nМәктәп йыһаздарына, уҡыу әсбаптарына һаҡсыл ҡараш булдырыу;\nТыуған ил, ер, тел төшөнсәләре тураһында аң-белем биреү;\nҺау-сәләмәт йәшәү рәүешен үҙләштереү.\nБашҡорт теленең алфавитын белеү;\nбашҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен дөрөҫ әйтеү;\nбирелгән ситуациялар буйынса бәләкәй хикәйәләр төҙөү һәм һөйләү;\nпредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең (исемдәрҙең) һөйләмдә эш башҡарыусы булып килеүен, берлек, күплек, яңғыҙлыҡ, уртаҡлыҡ, урын, ваҡыт, эйәлек, объект һ.б. мәғәнәләрҙе белдереүен белеү;\nпредметты белдереүсе, предметтың билдәһен, предметтың эш-хәрәкәтен, иҫәбен (һан), белдереүсе һүҙҙәрҙе айыра, дөрөҫ төркөмләй, уларға дөрөҫ һорау ҡуйырға белергә тейештәр;\nпредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең миҡдарын (сифат дәрәжәләрен) айыра белергә;\nбашҡорт телендә һөйләмдең интонацион төрҙәре билдәләй белергә\nҺөйләм аҙағында дөрөҫ тыныш билдәләрен ҡуя белергә, уларҙы тасуири уҡый белергә тейештәр ;\nабзацтың темаһын билдәләй белеү;\nабзацты һөйләмдәргә бүлеү;\nайырым һөйләмдәрҙән бәләкәй хикәйә төҙөй белергә тейештәр.\nТексты өлөштәргә бүлеү, өлөштәргә исем биреү;\nтекстың темаһын һәм төп фекерен билдәләй белеү;\nябай план төҙөй белеү;\nәҙәби геройҙарға характеристика биреү;\nәкиәт, хикәйә, йомаҡ, мәҡәлдәрҙе бер- береһенән айыра белеү;\nбирелгән ситуацияға ярашлы бәләкәй, хикәйә, шиғыр, әкиәттәр яҙыу-төҙөү,уларға һүрәттәр төшөрә белергә тейештәр.\nУниверсаль уҡыу эш төрҙәрен өйрәнергә:\nуҡытыусыны тыңларға, уның әйткәнен ишетергә;\nуҡытыусыға һорау бирергә, белешмә алырға;\nикешәрләп йәки төркөмләп класташтары менән эшләргә;\nдиалог барышында һөйләшеүҙә ҡатнашырға, уның темаһына ярашлы уҡыу мәсьәләһе ҡуйырға, уны сисеү маҡсатында тикшереү эшендә әүҙем ҡатнашырға;\nпарлап, төркөмдә эшләгәндә этикет ҡағиҙәләрен үтәү;\nэште планлаштырыу, уны тормошҡа ашырыу;\nграфик- символик һыҙмаларҙы танырға: һүҙҙең өн (хәреф) моделен, һөйләмдең һыҙмаһын төҙөргә һәм уҡырға;\nуҡыу һәм яҙыуҙы мәғлүмәт, белем алыу мөмкинселеге итеп ҡулланырға;\nуҡыу эшмәкәрлегенә өйрәнеү;\nүҙ аллы белем алыу, мәғлүмәтле булыу;\nуҡыу мәсьәләһе ҡуйыу;\nтикшереү эшен ойоштороу;\nуҡыу объекттарын күҙәтеү, сағыштырыу, анализлау;\nэшләнелгән эшкә байҡау яһау, эште баһалау;\nПрограмма материалының үҙләштереү кимәле уҡыусыларҙың дәрестәрҙә телдән биргән яуаптарына һәм яҙма эштәренә ҡарап баһалана. Бының өсөн башҡорт теленән 3 класта түбәндәге күләмдә яҙма эштәр үткәреү ҡарала:\n- синквейн төҙөү (слайд төҙөү: шәжәрәләр, минең ғаиләмде…)\nПредмет буйынса һөҙөмтәләргә талаптар.\nЙыл аҙағында 3-сө класс уҡыусылары түбәндәге телмәр күнемәләренә эйә булырға тейеш:\nУҡыусы диалог төҙөргә;\nКартина буйынса һөйләргә;\nҘур булмаған шиғыр, һанашмаҡты яттан һөйләй белергә тейеш.\nтексты тыңлау һәм йөкмәткеһен һөйләү, йөкмәтке буйынса рәсем яһау;\nтекст буйынса иптәштәренә йәки уҡытыусыға һорау биреү;\n10-12 шиғырҙы яттан белеү.\nишеткәндәр, башҡарған эштәр тураһында һөйләү\nкартиналар, экскурсиялар, фильмдар, иллюстрациялар буйынса бирелгән ситуацияға ярашлы һөйләү;\nтекстың йөкмәткеһен тулыһынса һәм ҡыҫҡартып һөйләү;\nваҡиға, персонажға үҙ мөнәсәбәтеңде әйтә белеү;\nбашҡорт теленән рус теленә тәржемә итә белеү.\nБыл тексты үҙ аллы аңлы уҡыу;\nУнан кәрәкле мәғлүмәтте табып уҡыу;\nТекстағы аңлашылмаған һүҙҙәргә иғтибар итмәй генә уҡып ҡарау.\nэстән һәм ҡысҡырып, ролләп һәм һайлап уҡыу;\nтекстың темаһын, төп фекерен билдәләй алыу;\nтекстан һорауҙарға яуап табыу уҡыу ;\nкартиналар ҡарау, уға исем биреү.\n-Ҙур булмаған һөйләмдәрҙе күсереп һәм яттан яҙыу:\n- текст, күҙәтеүҙәр, экскурсия буйынса һорауҙарға яуап яҙыу;\n-3-6 һөйләмдән торған текстың йөкмәткеһен яҙыу;\n-бер телдән икенсеһенә тәржемә итеү;\n- өйрәтеү характерындағы 1- изложение, 1-инша яҙыу;\n-яҙғанды элементар рәүештә камиллаштыра алыу.\nАудиотаҫмалағы әкиәт, хикәйәне ишетеп аңлау;\nТаныш һүҙҙәре булған тексты контекстуаль яҡтан аңлау.\nТелмәр үҫтереү буйынса тема\nЙәйҙе иҫкә төшөрөү\nКешене кеше итеүсе-хеҙмәт\nНимә насар, нимә яҡшы\nТәңкә-тәңкә ҡарҙар яуа\nУралып ятҡан Уралда…\n8 март-халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө\nЯҙҙар килә шаулап-гөрләп…\nБалаларҙың тормошо һәм эштәре\nҺаумы, мәктәп!- 2сәғәт\n1 сентябрь- Белем байрамы. Мәктәп, балаларҙың белем алыуы тураһында әҫәрҙәр уҡыу, әңгәмәләр үткәреү. Уҡыу һәм ятлау өсөн материалдар.Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен иҫкә төшөрөү. Һорауҙарға һөйләмдәр менән яуап биреү.\nЙәйҙе иҫкә төшөрөү- 3 сәғәт\nЙәйге тәбиғәт, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре, ялы хаҡында шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү. Йәйге тәьҫораттар тураһында әңгәмәләр үткәреү, һүрәттәр төшөрөү. Авторҙар тарафынан темаға ҡарата эшкәртелгән мәҡәләләр. Башҡорт телендә алфавит. Өндәрҙе дөрөҫ әйтергә күнегеү. Бирелгән ситуациялар буйынса бәләкәй хикәйәләр төҙөү һәм һөйләү.\nАлтын көҙ килә еремә- 7 сәғәт.\nБашҡортостанда, тыуған төйәктә көҙгө тәбиғәт, ундағы буяуҙар байлығы, көҙгө муллыҡ, ололарҙың һәм балаларҙың көҙгө эштәре, осар ҡоштар, йәнлектәр тураһында әҫәрҙәр уҡыу һәм һөйләү.\nКөҙ темаһына альбом төҙөү, әҙәби монтаж әҙерләү, тәбиғәткә экскурсия үткәреү, тәбиғәтте һаҡлау буйынса конкрет эштәр башҡарыу, әңгәмәләр үткәреү, тәбиғәт һәм уҡылған әҫәрҙәр буйынса һүрәттәр төшөрөү.\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең (исемдәрҙең) берлек, күплек, яңғыҙлыҡ, уртаҡлыҡ, урын, ваҡыт, объект һ.б. мәғәнәләрҙе белдереүе (күҙәтеү, иҫкә төшөрөү, практик үҙләштереү)\nКешене кеше итеүсе- хеҙмәт- 6 сәғәт.\nКеше тормошонда хеҙмәттең роле, ололарҙың һәм балаларҙың хеҙмәте, яҡшы сифаттар тураһында мәҡәләләр, хикәйәләр, шиғырҙар уҡыу һәм һөйләү, мәҡәлдәр әйтеү.\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр. Билдәнең төрлөмиҡдарҙа икәнен (сифат дәрәжәләрен) белдереүсе сараларҙы күҙәтеү, практик үҙләштереү.\nАбзацтың темаһын билдәләү. Абзацты һөйләмдәргә бүлеү. Айырым һөйләмдәрҙән бәләкәй хикәйә төҙөү.\nНимә яҡшы, нимә насар?- 10 сәғәт.\nКешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәте, намыҫлы, егәрле кешеләр һәм уларҙың эштәре; ҡурҡаҡ, алдаҡсы, ялҡау кешеләр тураһында әҫәрҙәр уҡыу һәм һөйләү; балаларҙа яҡшы сифаттар тәрбиәләү.\nДанлы кешеләр менән осрашыу, әңгәмәләр үткәреү, улар тураһында альбомдар төҙөү, ишеткәндәр буйынса һүрәттәр төшөрөү.\nЭште, процесты белдереүсе һүҙҙәр (ҡылым, хәбәр), уларҙың төп мәғәнәләренән тыш, эш башҡарыусының (эйәнең) затын, берлеген, күплеген, ваҡыт һ.б. мәғәнәләр белдереүҙәрен күҙәтеү һәм практик үҙләштереү.\nӘҫәрҙәге предметты һәм геройҙы (персонажды) һүрәтләү элементтары.\nБашҡорт халыҡ әкиәттәрендә кешеләрҙең яҡшы һәм насар сифаттарының сағылышы. Халыҡ әкиәттәре һәм яҙыусылар ижад иткән әкиәттәр.\n«Әкиәт геройҙары» темаһына альбом төҙөү, һүрәттәр төшөрөү, инсценировкалар әҙерләү һәм күрһәтеү.\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең (исемдәрҙең) һөйләмдә эш башҡарыусы булып килеүен, урын, ваҡыт, эйәлек, объект һ.б. мәғәнәләрҙе белдереүен практик күҙәтеү һәм үҙләштереү.\nӘкиәт, хикәйә, йомаҡ, мәҡәлдәрҙе бер- береһенән айырыу. Бирелгән ситуацияға ярашлы бәләкәй әкиәттәр төҙөү, шул әкиәттәргә һүрәттәр төшөрөү.\nТәңкә- тәңкә ҡарҙар яуа...-10 сәғәт.\nБашҡортостанда ҡышҡы тәбиғәт, һауа торошо, үҫемлектәрҙең һәм йәнлектәрҙең ҡышлауы; ололарҙың һәм балаларҙың ҡышҡы эштәре, балаларҙың уйындары һәм эштәре тураһында хикәйәләр, шиғырҙар уҡыу һәм һөйләү.\nУҡылған әҫәрҙәр буйынса Яңы йылға ҡарата һүрәттәр төшөрөү, шыршы байрамына әҙерләнеү һәм уны үткәреү. Әҙәби геройҙарға характеристика элементтары.\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең һөйләмдәге мәғәнәләрен күҙәтеү һәм практик үҙләштереү.\nТекст. Тексты өлөштәргә бүлеү, өлөштәргә исем биреү. Текстың темаһын һәм төп фекерен практик үҙләштереү.\nУралып ятҡан Уралда..- 17 сәғәт\nУрал, уның тәбиғәте, байлығы, йылғалары, күлдәре, тауҙары, ҡалалары, экономикаһы, башҡорт әҙәбиәте, сәнғәте, күренекле кешеләре тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.\t“Башҡортостан- тыуған төйәгем” темаһына әҙәби монтаж, альбомдар әҙерләү, уҡылған әҫәрҙәр, тәьҫораттар буйынса әңгәмәләр үткәреү, һүрәттәр төшөрөү.\nПредметтың эшен белдереүсе һүҙҙәрҙең һөйләмдәге мәғәнәләрен, функцияларын күҙәтеү һәм практик үҙләштереү.\nБутап бирелгән һөйләмдәрҙән текст төҙөү. Изложение һәм инша элементтары менән практик танышыу һәм үҙләштереү.\nҠаһарманлыҡ юлынан- 7 сәғәт\nҺалдат хеҙмәте- һәр ир-егеттең изге бурысы. Халҡыбыҙҙың ил дошмандарына ҡаршы героик көрәше тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.\nВетеран һәм йәш һалдаттар менән осрашыу, әңгәмәләр үткәреү, һалдаттарға бағышланған альбом төҙөү.\nПредметтың иҫәбен (һан), эш- хәлдең билдәһен (рәүеш) белдергән һүҙҙәр. Шул һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен һәм телмәрҙә ҡулланылышын күҙәтеү һәм практик үҙләштереү.\nАвтобиография элементтары. Изложение һәм инша элементтарын өйрәнеү.\n8 март- ҡатын- ҡыҙҙар көнө- 5 сәғәт\nИлебеҙҙә ҡатын- ҡыҙҙар хеҙмәте, республикалағы данлы ҡатын- ҡыҙҙар, уларға ихтирам тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.\nАлдынғы ҡатын- ҡыҙҙар менән осрашыу, әңгәмәләр үткәреү; “8 март- әсәйҙәр байрамы” тигән иртәлек әҙерләү һәм үткәреү, альбом төҙөү, һүрәттәр төшөрөү.\nПредметтың эшен, билдәһен, эш хәлдең билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең телмәрҙәге (һөйләмдәге) роле һәм үҙенсәлектәре (ҡабатлау, тәрәнәйтеү).\nТекста элементар һүрәтләү саралары.\nЯҙҙар килә шаулап- гөрләп…- 9 сәғәт\nБашҡортостанда яҙғы тәбиғәт, уның күренештәре, хайуандар һәм үҫемлектәр тормошондағы үҙгәрештәр, кешеләрҙең яҙғы хеҙмәте тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.\nҠоштарҙы ҡаршылау, бүлмә гөлдәре үҫтереү, баҡса эштәре тураһында әңгәмәләр үткәреү, темаға ҡарата һүрәттәр төшөрөү.\nБашҡорт телендә һөйләмдең интонацион төрҙәре. Уларҙа тыныш билдәләре, тасуири уҡыу (иҫкә төшөрөү, ҡабатлау, нығытыу).\nТекст. Уның өлөштәре, өлөштәргә исем биреү. Ябай план менән практик танышыу.\nТиҙҙән йәй етә- 3 сәғәт\nБалаларҙың тормошо һәм эштәре- 2 сәғәт\nЙәй- 3 сәғәт\nЙәйге күренештәр, балаларҙың йәйге эштәре һәм ялы. Уйындар тураһында шиғырҙар, хикәйәләр, мәҡәләләр уҡыу һәм һөйләү.\nТәбиғәткә экскурсиялар ойоштороу, әңгәмәләр үткәреү, йәй күренештәре тураһында һүрәттәр төшөрөү.\nГрамматик күнекмәләрҙе тәрәнәйтеү, ҡабатлау- 3 сәғәт\nКонтроль күсереп яҙыу-2 сәғәт\nКонроль диктант- 4 сәғәт\n7. Уҡыусыларҙың дәрестәге эшмәкәрлелегенең төрөн билдәләп\nтематик план (Ҡушымтаны ҡарарға )\nМатериаль- техник, уҡыу - уҡытыу методик ҡулланмалар исемлеге\nБашҡорт теле: Рус мәктәптәренең 2-се синыфында уҡыусы башҡорт балалары өсөн дәреслек/ авторҙары: Х.А.Толомбаев, М.С. Дәүләтшина, Өфө- 2011\n«Башҡортостан яҙыусылары”, “Башҡортостан рәссамдары”, “Башҡортостан композиторҙары” портереттатры\n«Башҡортостан уҡытыусыһы», «Аҡбуҙат», «Аманат» журналдары\nБашҡорт теленән изложение текстары йыйынтығы. 1- 4 - се класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма– Өфө :Китап, 2006 .\nБашҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге,башланғыс синыф уҡыусылары өсөн,З.Ғ.Ураҡсин, З.Ә.Сиразитдинов,Н.Ф.Суфьянова, Өфө: Китап, 2005\n«Рус телле мәктәптәрҙә башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеүсе башланғыс кластар өсөн башҡорт теленән эш программаһы/ төҙ.:З.М. Ғәбитова, М.Ф.Абдуллина һ.б- Өфө: Китап, 2011.-(Икенсе быуын стандарттары.)”,\n- Уҡытыуҙа ҡулланылған техник саралар\n- Электрон әсбаптар\n1-4-се кластар өсөн башҡорт теленән электрон дәреслек- Өфө: Мәғариф министырлығы,2003\nУҡыусыларҙың уҡыу эшмәкәрлек төрҙәрен билдәләп тематик план.\nПлан буйынса дата\n1 сирек-26 сәғәт\nИнеш дәрес. Р. Ниғмәти. Беренсе сентябрь.\nМәктәп, балаларҙың белем алыуы тураһында әңгәмәләр үткәреү..Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен иҫкә төшөрөү. Һорауҙарға һөйләмдәр менән яуап биреү.\nА. Игебаев. Еҙ ҡыңғырау.\nД. Бүләков. Йәмбиргән ауылының йәме.\nЙәйге тәбиғәт, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре, ялы хаҡында шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү. Йәйге тәьҫораттар тураһында әңгәмәләр үткәреү, һүрәттәр төшөрөү. Һүҙҙәрҙе башҡорт алфавиты буйынса яҙыу. .Өндәрҙе дөрөҫ әйтергә күнегеү. Бирелгән ситуациялар буйынса бәләкәй хикәйәләр төҙөү һәм һөйләү.\nТ.ү Йәмле йәй көнөндә\nГ.Ғәлиева Йәйге болонда.\nН. Мусин. Иртә көҙ.\nӘҫәрҙәрҙе шыма, тасуири уҡыу һәм һөйләү. Текстҡа план төҙөү.\nКөҙ темаһына альбом төҙөү,әҙәби монтаж әҙерләү. Уҡылған әҫәрҙәр буйынса һүрәттәр төшөрөү.\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең (исемдәрҙең) берлек, күплек, яңғыҙлыҡ, уртаҡлыҡ, урын, ваҡыт, объект һ.б. мәғәнәләрҙе белдереүен күҙәтеү, иҫкә төшөрөү, практик үҙләштереү.\n. А. Ғирфанов. Ҡайын.\nКөҙ килде. Предметты белдереүсе һүҙҙәр. Уларҙың уртаҡлыҡ һәм яңғыһлыҡ мәғәнәһе\nПредметты белдереүсе һүҙҙәр. Уларҙың уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ мәғәнәһе\nШ. Янбаев. Көҙ.\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең берлек һәм күплек мәғәнәһендә килеүе.\nБ. Ноғоманов. Беҙ игенсе ғаиләһе\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең төрлө мәғәнәлә килеүе\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр.ҙе таба белеү, дөрөҫ һорау ҡуйыу. Билдәнең төрлө миҡдарҙа икәнен (сифат дәрәжәләрен) белдереүсе сараларҙы күҙәтеү, практик үҙләштереү.\nПредметтың билдәһен белдереүсе һүҙҙәр.\nҒ. Шәрипов. Һабаҡ булды.\nПредметтың билдәһен төрлө миҡдарҙа белдереүсе һүҙҙәр\nФ.Туғыҙбаева. Шаҡмаҡлы дәфтәр\n3-сө сиреккә контроль диктант.\nДөрөҫ, хатаһыҙ диктант тексын яҙыу.\nХаталар өҫтөндә эш. М.Сиражи .Аҡ айыу. Уҡыу техникаһын тикшереү\n2 сирек- 24 сәғәт\nИренгән ике эшләр\nӘҫәрҙәр уҡыу һәм уларҙың эстәлеген һөйләү. Яҡшы сифаттарҙы барлау..\nӘҫәрҙәге предметты һәм геройҙы (персонажды) һүрәтләү .\nЭште, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәр һәм уларҙың мәғәнәләре\n. Ғ.Ғүмәр. Алтын балта\nҒәли. Ял итеп кенә алам\nЭште, хәрәкәтте белдереүсе һүҙҙәрҙең мәғәнә үҙенсәлеге.\nХ.Хәйретдинов. Дуҫың кем.\nҠоштар ҡайтып барғанда.\nТиҙәйткестәр. Йомғаҡлау дәресе.\nӘкиәттәр. Йомарт ҡуян.\nБашҡорт халыҡ әкиәттәрендә кешеләрҙең яҡшы һәм насар сифаттарын билдәләү.\nӘкиәт, хикәйә, йомаҡ, мәҡәлдәрҙе бер- береһенән айырыу. Бирелгән ситуацияға ярашлы бәләкәй әкиәттәр төҙөү, шул әкиәттәргә һүрәттәр төшөрөү. Әкиәттәрҙе һөйләү.\nПредметты белдереүсе һүҙҙәрҙең өҫтәлмә мәғәнәләре.\nБал ҡорттары ниңә кешегә эйәләшкән\nМ.Садыҡова. Ялҡау кәзә\nЙомаҡтар, һынамыштар. Әкиәттәр бүлеген йрмғаҡлау.\nФ.Рәхимғолова. Тәүге ҡар.\nХикәйәләр , шиғырҙар уҡыу һәм һөйләү.\nУҡылған әҫәрҙәр буйынса Яңы йылға ҡарата һүрәттәр төшөрөү, шыршы байрамына әҙерләнеү һәм уны үткәреүтураһында әңгәмә ҡороу.. Әҙәби геройҙарға характеристика биреү..\nС.Ҡудаш. Ҡар бөртөктәре.\nЗ. Биишева. Ҡотолдо.\nПредметтың билдәһен, эшен белдереүсе һүҙҙәрҙең һөйләмдәге мәғәнәләре һәм функциялары.\nЯрты йыллыҡҡа контроль эш.\nТ.ү. Яңы йыл килә.\n3-сө сирек- 31 сәғәт\nС.Агиш. Яланда ҡыш.\nТексты өлөштәргә бүлеү, өлөштәргә исем биреү. Текстың темаһын һәм төп фекерен практик үҙләштереү.\nР.Бикбаев. Зәп-зәнгәр күк, ап-аҡ ҡар.\nС.Сурина. Көләкәс Ҡарбабай.\nС.Әлибаев. Оҙайтылған каникул.\nЙ.Солтанов. Һоҡланғыс ай\nМ. садиҡова.Ҡар тотҡанда.\nД.Бүләков. Һыңар саңғы.\nАттың аҡылы бармы.\nИзложение элементтары менән практик танышыу һәм үҙләштереү.\nД. Бураҡаев. Урал..\nБутап бирелгән һөйләмдәрҙән текст төҙөү.\nПредметтың эшен белдереүсе һүҙҙәрҙең мәғәнәләре\nА.Иҙелбаев. Башҡорт ырыуҙары. Бөрйән ырыуы.\nБашҡорт ырыуҙары. Юрматылар\nПредметтың эшен белдереүсе һүҙҙәрҙе ҡабатлау.\nК.Кинйәбулатова. Ватаным тауыштары\nПредметтың иҫәбен белдереүсе һүҙҙәр\nМ.Кәрим . Дим буйы\nМәжит Ғафури. Аҡкүл\nҺәҙиә Дәүләтшина.. Бәхет ҡошо.\nПредметтың иҫәбен белдереүсе һүҙҙәр . Халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков.\nРәссам Әхмәт Лотфуллин.\n4 – се сирек- 21 сәғәт\nМ.Хәй. Беҙҙең армия. Р.Хәкимов. Башҡорт атлылары.\nХалҡыбыҙҙың ил дошмандарына ҡаршы героик көрәше тураһында мәҡәләләр, шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.Ветеран һәм йәш һалдаттар менән осрашыу, әңгәмәләр үткәреү, һалдаттарға бағышланған альбом төҙөү.\nИзложение элементтарын өйрәнеү.\nӘ. Моратов. Катюшаны йырлай ҡарттар\nЭштең билдәһен белдереүсе һүҙҙәр\nЮнысова. Һалдат әсәләре.\nД.Бүләков. Ҡояш ярсығы.\nӘңгәмәләр үткәреү; “8 март- әсәйҙәр байрамы” тигән иртәлек әҙерләү һәм үткәреү, альбом төҙөү, һүрәттәр төшөрөү.\nПредметтың эшен, билдәһен, эш хәлдең билдәһен белдереүсе һүҙҙәрҙең телмәрҙәге (һөйләмдәге) роле һәм үҙенсәлектәре ҡабатлау, тәрәнәйтеү.\nТекста һүрәтләү саралары менән практик танышыу.\nПредметты күрһәтеүсе һүҙҙәр\nМ. Дилмөхәмәтов. Яҙ.\nМәҡәләләр , шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу һәм һөйләү.\nБашҡорт телендә һөйләмдең интонацион төрҙәре. Уларҙа тыныш билдәләре иҫкә төшөрөү, ҡабатлау, нығытыу.\nҺ.Дәүләтшина. Яҙғы күренештәр\nӘ.Хәмәтдинова. Тамсы менән Тамсыҡай.\nҺөйләм. Уның төрҙәре.\nҺөйләмдең баш киҫәктәре.З.Биишева.\nЙыллыҡ контроль эш.\nҮҙ аллы контроль эш башҡарыу.\nХаталар өҫтәндә эш М.Садиҡова .Тура һүҙ.\nЙәйге күренештәр, балаларҙың йәйге эштәре һәм ялы тураһында әңгәмәлә ҡатнашыу. Уйындар тураһында шиғырҙар, хикәйәләр, мәҡәләләр уҡыу һәм һөйләү.\nЙәй күренештәре тураһында һүрәттәр төшөрөү.\nГрамматик күнекмәләрҙе тәрәнәйтеү, ҡабатлау.\nӘ.Вәли. Гүзәл ваҡыттар.\nФ. Иҫәнғолов .Яңғыраубикә.\nРезерв – 23.26.27,30.05\nНомер материала: ДВ-033737


Мин тормошҡа ғашиҡ » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мөхәббәт баҡсаһы » Мин тормошҡа ғашиҡ\nБала саҡ хыялы...\nБала саҡ тик хыялдан тора бит ул! Үҙемде белә-белгәнемдән бер хыял йәшәне – апай булыу. Бәләкәс кенә ҡустыңды йәки һеңлеңде урам буйлап етәкләп бер үтеү... Барыһының да: “Ҡайһылай ҙур үҫкәнһең, туғаныңды ҡарашаһың”, – тип һоҡланып ҡалыуы ғына ни тора! Ул хыялым тормошҡа ашҡас, мәктәптә иң яҡшы уҡыусыларҙың береһе булғым килде. Әммә ысынбарлыҡ минең был хыялымдан көслөрәк булып сыҡты. Ҙурыраҡ кластарға күскән һайын теүәл предметтар менән мөнәсәбәттәр киҫкенләшә барҙы һәм IX класты тамамлау хаҡындағы аттестатымда тырышлығым өсөн генә ҡуйылған “дүртле”ләр теҙелешеп тора ине. Уның ҡарауы, тап мәктәп йылдарында мин иң ҙур һабаҡты үҙләштерҙем. Математика уҡытыусыһы Мөхәммәт Ғатаулла улы Ғәҙелшин тәүге дәрестә үк таҡтаға эре хәрефтәр менән “Белем бер ҡасан да аҡылды алмаштырмай” (Пифагор)” тип яҙып ҡуйҙы. Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылында оҙаҡ йылдар математиканан уҡытҡан яратҡан уҡытыусымдан ошо һабаҡ ҡалды.\nМин уҡытыусылар ғаиләһенән. Атайым – тарихсы, билдәле тыуған яҡты өйрәнеүсе, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Дәүләтбай Ибраһимов, әсәйем Разия Мәүлетова уҡытыу дәүерендә Баймаҡ районының иң көслө башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының береһе булды. “Рәсәй Федерацияһының почетлы дөйөм белем биреү мәктәптәре хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исем йөрөтә.\nБеҙ ғаиләлә дүрт бала үҫтек. Дүртебеҙ дүрт әйбер хаҡында хыялланғанбыҙ, ә бына атай менән әсәйҙең беҙгә ҡарата булған хыялдарын ихлас ҡабул иттек. Хәлебеҙҙән килгәнсә тырыштыҡ. Һайлаясаҡ һөнәрҙәребеҙ ҙә бала саҡта уҡ билдәле ине. Апайымды “Һинән шәп уҡытыусы сығасаҡ” тип үҫтерҙеләр.\nУлар хаҡлы булып сыҡты. Апайым Гөлнәзирә Дәүләтбай ҡыҙы Хәйруллина 2003 йылда, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса республика һәм төбәк-ара конкурсында Гран-при яулап, 29 йәшенән “Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы” тигән исем йөрөттө. Ағайым Ғәйнислам Ибраһимов БДУ-ға уҡырға ингәс, атайым: “Һин кафедра мөдире булғансы йәшәргә яҙһа, шуға риза булыр инем”, – тип әйтеп һалды. Ул, ысынлап та, БДУ-ла Көнсығыш кафедраһын етәкләп кенә ҡалманы, ошо эште булдырыуға ҙур хеҙмәт һалған кеше. Минең табип булырға теләгем бар ине, әммә ул тормошҡа ашманы. Атай-әсәй фатихаһы менән фән юлын һайланым һәм яңылышманым.\nЙәнгә ятҡан эшең булыу – үҙе бәхет\nХеҙмәт кенәгәмдә бер генә яҙыу – Өфө дәүләт сәнғәт институты. Ун биш йыл мин ошо уҡыу йортонда уҡытам. Был – минең ҙур ҡаҙанышым, бәхетле дәүерем. Ошо ваҡытта студенттарым Башҡортостан театрҙарының алмаштырғыһыҙ артистарына әүерелде. Коллегаларым – Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артистары, Башҡортостандың театр мәктәбен булдырған бөйөк шәхестәр. Мин хәҙер улар менән бергә башҡорт театр мәктәбенә хеҙмәт итәм. Сәнғәт институты миңә эш һәм йәшәү урыны биреп кенә ҡалманы, ғаиләле лә итте. Буласаҡ тормош иптәшем Флүр Саламатов менән тормош ҡорғанда, икебеҙ ҙә сәнғәткә хеҙмәт иткән кешеләр инек. Бынан ун биш йыл элек, 2002 йылдың авгусында, аспирантуралағы ғилми етәксем, ул саҡта Өфө дәүләт сәнғәт институты ректоры Ишмөхәмәт Ғилметдин улы Ғәләүетдинов мине эшкә алған саҡта, ҡулыма отошло лотерея тотторған икән, тип уйлайым хәҙер. Уның ваҡытһыҙ вафаты Башҡортостан өсөн генә түгел, бөтә төрки донъяһы өсөн ауыр юғалтыу булды.\nФәнгә урау-урау юлдар аша\nБДУ-ның III курсында Ишмөхәмәт Ғилметдин улы Ғәләүетдинов беҙҙе уҡытырға килде. “Башҡорт яҙыуы һәм яҙмаһы тарихы”нан уҡытты ул. Миндә әле беренсе курсҡа уҡырға килгәндә үк артабан аспирантура тураһында хыял бар ине, профессорҙың тәүге лекцияһынан һуң янына барҙым да: “Мин һеҙҙең етәкселектә башҡорт яҙыуы тарихын ныҡлап өйрәнгем килә”, – тип хәбәр һалдым. Ул был көтөлмәгән яңылыҡты нисек ҡабул иткәндер – хәтерләмәйем, әммә үҙемдең 20 йәшлек аҡылым менән фән юлындағы әйҙәүсем тап ул икәнен яҡшы аңлай инем. V курсты тамамлағас, уның тәүге аспиранты булып киттем. Ул мине иң мөһим әйбергә – фәндә үҙемде түгел, ә фәндең үҙен яратырға, ихласлыҡҡа, үҙ хаталарымды үҙемә төҙәтергә өйрәтте.\nБиҙәүестәр һинең үҙеңде яратырға тейеш\nМилли кейем кейһәң, үҙеңде башҡасараҡ тояһың. Туй күлдәгем дә башҡорт кейеменең заманса стилендә тегеләсәк тип күҙаллағайным, шулай булды ла. “Биҙәүестәрҙе һинең яратыуың ғына аҙ, биҙәүестәр һинең үҙеңде лә яратырға тейеш”, – тиһәм, ышанаһығыҙмы? Ә мин ышанам, сөнки күп тапҡыр быны һынап ҡарағаным бар. Бөгөн тағып йөрөгән биҙәүестәр араһында мине үҙҙәре эҙләп тапҡандары ла бар йә булмаһа мин хыял иткән биҙәүесте эшләгән кешене Хоҙай алдыма сығарып уҡ ҡуя.\nБынан бер нисә йыл элек ошондай хәл булды. Ирем Нефтекамала, мин Өфөлә йәшәгән мәл. Телевизорҙан аҫылташтар күргәҙмәһе хаҡында реклама күреп ҡалғас, ирем шылтырата: “Гөлсәсәк, аҫылташтар күргәҙмәһендә ҙур ташлы матур беләҙек һаталар, иртәгә үк барып ал”, – тине. Барҙым. Ҙур залда тиҫтәләгән ювелир биҙәүестәр һата. Эҙләп табырмын тимә. Бер-ике рәтте үтеүем булды, бер егет туҡтатып: “Ошоно кейеп ҡарағыҙ”, – тип ҙур ҡашлы беләҙек тәҡдим итте. Ә бит ирем миңә тап шул беләҙек хаҡында шылтыратҡан булған. Бына шулай, ярты донъя урап килгән беләҙек миңә яҙған булып сыҡты.\nҒаилә ике кешенең бер-береһенә ышанысынан ҡорола. Шул ышаныс менән балалар үҫә, төҙөләсәк өйгә нигеҙ һалына. Флүр Саламатов менән танышҡанда икебеҙ ҙә донъяла ярайһы уҡ ныҡ баҫып торған кешеләр инек. Шуға ла бер-беребеҙҙе ышанысҡа тикшереп торманыҡ. Ә “өйләнешегеҙ” тигән тәҡдимде һикһәнде уҙған буласаҡ ҡарт ҡәйнәм яһаны: “Аҡыллы ейәнемә аҡыллы кәләш кәрәк. Ул – һин”, – тине. Һуғыш йылдарынан алып (1942–1982) ҡырҡ йыл Йылайыр районының Ашҡаҙар ауылында мәктәп етәкләгән Мәғәзирә ҡәйнәмдең фатихаһы, әсәйемдең “Төҫө барҙан төңөлмә” тигән һүҙенән һуң беҙ ғаилә ҡорҙоҡ. Ильяс менән Ирназар исемле башҡорт малайҙары Нефтекама ҡалаһында тыуҙы.\nБөгөн “Бабич” фильмын 13 меңдән ашыу тамашасы ҡараны. Премьераға бары һигеҙ ай ваҡыт үтте. Ошо һандар менән эш итһәң, әлбиттә, был фильмдың сценарий авторҙарының береһе булараҡ, күңелдә йылы тойғолар ярала. Тәү сиратта бөйөк шәхестең бөйөк исемен илгә ҡайтарыуға бәйле хис-тойғо. Йәнә, был – тәүге тәжрибәм, тәүге һынауым. Һынауҙарҙы янымдағы талантлы кешеләр менән бергә үттем. Булат Йосопов, Таңсулпан Бабичева, Рөстәм Баймөхәмәтов һәм башҡалар менән. Дөрөҫөрәге, 2006 йылда шиғри спектакль булып яралған, аҙаҡ, 2013 һәм 2016 йылдарҙа диплом спектакле булып етешкән хеҙмәттең емештәре барыһы ла “Бабич” киноһында сағылды.\nЕрҙәге ожмах –\nир ҡатыны булып йәшәү\nЯңыраҡ миңә бер әҫәр өҫтөндә эшләргә тура килде. Мин яҙған әҫәрҙең төп геройы: “Ерҙәге ожмах – ир ҡатыны булып йәшәү. Әммә бөгөн беҙ, ожмах менән тамуҡты бутаған ерҙәге ике аяҡлы заттар, ирҙәрҙән башта дәрәжәләрен тартып алдыҡ, ә аҙаҡ бисә аҡылы менән уларға, шул ирҙәргә, аҡыл өйрәтергә керештек”, – тип әйтә. Минеңсә, ул хаҡлы.\nХыял һәм уй-ниәт\nБалаларыбыҙҙың һау һәм бәхетле булып үҫкәненә ҡыуана-ҡыуана йәшәү. Йәнә лә эргәлә бәхетле кешеләр мөмкин тиклем күберәк булһын ине.\nМин хәҙер шуны аңлар хәлдәмен: ғалимлыҡҡа кандидат тигән диплом йөрөтөү дәрәжә түгел, бурыс икән. Ул үҙенең барлығын йыш ҡына иҫкәртеп тә тора. Шунлыҡтан көндәлек мәшәҡәттәргә ҡоролған ғүмерҙең берәй өлөшөнән фәнгә лә урын бүлергә кәрәклек килеп тыуа. Килеп тыуа, әммә йыш ҡына уны башҡа ваҡ мәшәҡәттәр артҡа шылдыра. Яҙылмай ҡалған мәҡәләләр үтәлмәй ҡалған вәғәҙәләр кеүек.\nЯратҡан эш... Бер үк китапты ҡабат-ҡабат уҡыу. Йәнә лә берәй тема өҫтөндә эҙләнеү. Тағы ла бер шөғөлөм бар – телефондан һөйләшеү.\nЙәнде әрнетмәҫкә тырышырға кәрәк. Әрнегән йәндә, миңә ҡалһа, кемгәлер йә нимәгәлер ҡарата рәнйеү ята. Ә рәнйеү – ул насар уй, насар ниәт.\nӘлбиттә, йәнемде йылытҡан кешеләр – балаларым, уларҙың атаһы, әсәйем, туғандарым бар. Йәнә лә яратҡан эшем, талантлы, араларында бер аҙ ялҡауыраҡ студенттарым бар. Фекерҙәштәрем бар. Үҙ алдыма ҡуйған маҡсаттарым да йәнемде йылытып тора.