Әл-Әғрәф сүрәһе - Wikisource\n← Әл-Әғрәф сүрәһе Ҡөрьән\nавтор Мөхәммәт Кәрим Әл-Әнфәл сүрәһе →\n7. ӘЛ-ӘҒРАФ (КӘРТӘЛӘР) СҮРӘҺЕ\n1. Әлиф ләм мим сад.\n2. Был китап иңдерелде һиңә — унан һинең күкрәгеңә ҡыҫыу булмаһын! — уның менән өгөтләү-иҫкәртеү өсөн һәм иман килтергән кешеләрҙең иҫтәренә төшөрөү булһын өсөн.\n3. Раббығыҙҙан һеҙгә иңдерелгәнгә эйәрегеҙ, Унан башҡа яҡлаусыларға эйәрмәгеҙ! Аҙ иҫкә алаһығыҙ бит һеҙ!\n4. Һәм ни тиклем ҡалаларҙы һәләк иттек Беҙ! Беҙҙең ғәйрәтебеҙ уларға төндә йәки көндөҙ ял иткәндә килде.\n5. Беҙҙең ғәйрәтебеҙ килгәндә, уларҙың һүҙҙәре фәҡәт «Ысынлап та, беҙ залимдарҙан булдыҡ!» — тигән һүҙ булды.\n6. Һәм Беҙ рәсүл ебәрелгән халыҡтарҙан һорарбыҙ, һәм рәсүлдәрҙән дә һорарбыҙ.\n7. Беҙ уларға белем менән һөйләрбеҙ, Беҙ бит ғәйеп булыусыларҙан түгел!\n8. Ул көндө үлсәү — хәҡиҡәт, кемдең изгелектәре ауыр тартһа, улар бәхетле булыр,\n9. ә кемдең үлсәүе еңел булһа, улар — Беҙҙең аяттарыбыҙға ғәҙелһеҙ булып үҙ-үҙенә зыян килтергән кешеләр.\n10. Беҙ һеҙҙе Ер йөҙөндә нығыттыҡ һәм һеҙгә Ерҙә тереклек өсөн кәрәкле нәмәләрҙе булдырҙыҡ, ә һеҙ аҙ шөкөр итәһегеҙ!\n11. Беҙ һеҙҙе яраттыҡ, шунан һеҙҙе билдәле бер һүрәткә килтерҙек. Унан фәрештәләргә: «Әҙәмгә сәждә ҡылығыҙ!» — тинек. Иблестән башҡалары сәждә ҡылды, Иблес сәждә ҡылыусыларҙан булманы.\n12. Ул: «Мин әмер биргәс, сәждә ҡылырға һиңә нимә ҡамаусауланы?» — тине. Ул: «Мин унан яҡшыраҡ, Һин мине уттан яраттың, ә уны балсыҡтан яраттың»,— тине.\n13. Ул әйтте: «Һөрөлөп кит унан, һин унда тәкәбберләнергә тейеш түгел. Сыҡ! Һин — түбәнһетелгәндәрҙән!»\n14. Ул әйтте: «Улар терелтелә торған көнгә ҡәҙәр миңә уаҡыт бир».\n15. Ул әйтте: «Һин уаҡыт бирелгәндәр араһында».\n16. Ул әйтте: «Һин мине яҙҙырғаның өсөн мин һинең тура юлыңда уларға ҡаршы ултырасаҡмын.\n17. Унан һуң уларҙың алдынан да, артынан да, уң яҡтарынан да, һул яҡтарынан да килермен һәм Һин уларҙың күбеһен шөкөр итеүселәр тип тапмаҫһың».\n18. Ул әйтте: «Хур булып һөрөлөп сығып кит һин унан! Ә уларҙан һиңә эйәргәндәрҙе — Мин һеҙҙең бөтәгеҙ менән дә тамуҡты тултырасаҡмын!\n19. Ә һин, Әҙәм, ҡатының менән ожмахта тороғоҙ, нимә теләһәгеҙ, шуны ашағыҙ, әммә бына был ағасҡа яҡын килмәгеҙ, юҡһа һеҙ залимдарҙан булырһығыҙ!»\n20. Һәм үәсүәс ҡылды уларға шайтан, уларҙан йәшеренгән ояттарын күрһәтер өсөн, һәм әйтте: «Раббығыҙ тик һеҙ фәрештә булмаһын тип йәки ожмахта мәңгегә ҡалыусыларҙан булмаһындар тип һеҙҙе был ағастан тыйҙы».\n21. Һәм уларға: «Мин һеҙгә нәсихәт биреүсе бит»,— тип ант итте.\n22. Шулай алдау менән түбәнһетте уларҙы. Ә улар ағас емешен ашағас, ояттары күҙҙәренә күренде һәм улар өҫтәренә ожмах япраҡтарын ҡаплай башланылар. Һәм Раббылары ҡысҡырҙы: «Мин һеҙҙе был ағастан тыйманыммы һәм шайтан һеҙҙең асыҡ дошманығыҙ тип әйтмәнемме ни?»\n23. Улар әйтте: «Раббыбыҙ! Беҙ үҙ-үҙебеҙгә золом ҡылдыҡ, һәм әгәр беҙҙе ярлыҡамаһаң һәм рәхмәт ҡылмаһаң, беҙ зыян күреүселәрҙән буласаҡбыҙ».\n24. Ул әйтте: «Төшөп китегеҙ, һеҙҙең берегеҙ икенсегеҙгә дошман, Ер йөҙөндә һеҙҙең өсөн торасаҡ урынығыҙ һәм билдәле уаҡытҡа ҡәҙәр файҙаланыр нәмәләр».\n25. Ул әйтте: «Шунда тереклек ҡылырһығыҙ, һәм шунда үлерһегеҙ, һәм шунан сығарылырһығыҙ».\n26. Эй һеҙ, Әҙәм балалары! Беҙ һеҙгә ояттарығыҙҙы ҡаплау өсөн кейем бирҙек, һәм зиннәттәр. Ә тәҡүәлек кейемдәре яҡшыраҡ. Был — Алланың аяттарынан — моғайын, улар иҫкә алырҙар!\n27. Эй һеҙ, Әҙәм балалары! Ояттарын күрһәтеү өсөн кейемдәрен һалдырып, ата-әсәләрегеҙҙе ожмахтан сығарған кеүек, шайтан һеҙҙе алдамаһын, һеҙ уларҙы күрмәгән урындан ул һәм уның ырыуы һеҙҙе күрә. Ысынлап та, Беҙ шайтандарҙы иман килтермәгән кешеләрҙең яҡлаусылары иттек!\n28. Әгәр улар берәй боҙоҡлоҡ эшләһә, «Беҙ ата-әсәләребеҙҙе шул хәлдә таптыҡ, һәм Алла беҙгә шулай ҡушты»,— тиҙәр. Әйт: «Ысынлап та, Алла боҙоҡлоҡ эшләргә ҡушмай. Һеҙ үҙегеҙ белмәгән нәмәне Алла өҫтөнән әйтерһегеҙме ни?»\n29. Әйт: «Минең Раббым ғәҙеллек бойорҙо; йөҙҙәрегеҙҙе һәр мәсет яғына йүнәлтегеҙ һәм, Уның алдында динде сафлап, Уға доға ҡылығыҙ. Ул һеҙҙе нисек яратҡан, шулай ҡайтырһығыҙ.\n30. Бер төркөмдө Ул тура юлдан алып барҙы, ә бер төркөмдөң аҙашыуы хаҡ булды. Сөнки улар шайтанды яҡлаусы [дуҫ] итеп алдылар, һәм улар тура юлдан барабыҙ тип уйлайҙар!»\n31. Эй һеҙ, Әҙәм балалары! Һәр сәждә ҡылыр урында үҙегеҙҙең биҙәкле кейемдәрегеҙҙе кейегеҙ; һәм ашағыҙ-эсегеҙ, әммә исраф ҡылмағыҙ. Ысынлап та, Ул исраф ҡылыусыларҙы яратмай!\n32. Әйт: «Алланың Үҙ ҡолдарына биргән биҙәктәрен һәм ризыҡтарын кем харам ҡылды?» Әйт: «Был нәмәләр ошо фани донъяла иман килтергәндәргә һәм ҡиәмәт көнөндә улар өсөн генә». Белгән кешеләргә Беҙ аяттарҙы шулай аңлатабыҙ!\n33. Әйт: «Минең Раббым фәҡәт боҙоҡлоҡтоң асыҡ булғанын һәм йәшерен булғанын, һәм нахаҡҡа золом һәм гонаһ ҡылыуҙы, һәм уның тураһында Ул һис бер дәлил бирмәгән нәмәне Аллаға тиңдәш тотоуҙы, һәм белмәгән көйө Аллаға ҡаршы һөйләүегеҙҙе харам ҡылды.\n34. Һәр өммәт өсөн үҙ әжәле, шул әжәлдәре еткәс, улар бер сәғәткә лә кисектерә лә, ашыҡтыра ла алмаҫтар».\n35. Эй һеҙ, Әҙәм балалары! Арағыҙҙан Минең аяттарымды һөйләргә рәсүлдәр килгән саҡта тәҡүәле булғандар һәм яҡшы эш эшләгәндәрҙең өҫтөндә хәүеф тә булмаҫ, һәм улар көйөнмәҫтәр ҙә!\n36. Ә Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанағандар һәм уларға ҡарата тәкәбберләнгән кешеләр — тамуҡ киҫәүҙәре! Улар унда мәңге ҡалыр!\n37. Аллаға ҡаршы ялған уйлаусынан да йәки Уның аяттарын ялғанға һанаусынан да залимыраҡ кем булыр? Улар китаптан үҙ насиптарына тарыр. Уларҙы уафат ҡылыр өсөн Беҙҙең илселәребеҙ [рәсүлдәребеҙ] килгәс, «Алланан башҡа һеҙҙең доға ҡылған нәмәләрегеҙ ҡайҙа?» — тип һорарҙар. Улар: «Улар беҙҙән юғалдылар»,— тип әйтерҙәр. Һәм улар үҙҙәренең кафыр булыуҙары тураһында үҙҙәренә ҡаршы шаһитлыҡ ҡылырҙар.\n38. Ул әйтер: «Ендәрҙән һәм кешеләрҙән һеҙҙән элек булған халыҡтар араһында утҡа инегеҙ!» Һәр бер халыҡ ингән һайын, үҙенә оҡшашты ләғнәтләне. Унда барыһы ла йыйылғас, һуңғылары беренселәр тураһында: «Раббыбыҙ, ошолар беҙҙе юлдан яҙҙырҙы, уларға тамуҡ ғазабын икеләтә бир»,— тип әйттеләр. Ул: «Һәр кемгә — икеләтә бирелә, тик һеҙ уны белмәйһегеҙ!» — тип әйтте.\n39. Һәм беренселәре һуңғыларына: «Һеҙҙең беҙгә ҡарағанда өҫтөнлөгөгөҙ юҡ ине, үҙегеҙ ҡаҙанған өсөн ғазап татығыҙ!» — тип әйттеләр.\n40. Ысынлап та, Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанағандарға һәм уларға ҡарата тәкәбберләнгәндәргә Күк ишектәре асылмаҫ һәм энә күҙәүенән дөйә үткәнгә ҡәҙәр улар ожмахҡа инә алмаҫтар. Бына шулай яза бирәбеҙ Беҙ гонаһлы кешеләргә!\n41. Уларға тамуҡ утынан түшәк һәм өҫтәрендә япма, шулай яза бирәбеҙ Беҙ залимдарға!\n42. Ә инде иман килтергән һәм изге эштәр эшләгән кешеләр,— Беҙ йәнгә уның көсө еткән ҡәҙәр генә йөкмәтәбеҙ — улар ожмах әһелдәре, улар унда мәңге ҡалыр.\n43. Беҙ уларҙың күңелдәрендә булған асыуҙы юҡҡа сығарҙыҡ. Уларҙың аҫтында йылғалар аға, һәм улар әйтә: «Беҙҙе бында килтергәне өсөн маҡтау булһын Аллаға! Әгәр Алла беҙҙе бында килтермәһә, беҙ бында килмәҫ инек. Раббығыҙҙың рәсүлдәре хаҡлыҡ менән килделәр». Һәм уларға: «Эшләгән эштәрегеҙ өсөн һеҙгә мираҫ итеп бирелгән ожмах ошо!» — тип иғлан ителде.\n44. Һәм ожмах әһелдәре тамуҡ әһелдәренән: «Инде беҙ Раббыбыҙ үәғәҙә иткән нәмәне [сауапты] хаҡ таптыҡ, һеҙгә Раббығыҙ үәғәҙә иткән нәмәне [ғазапты] хаҡ таптығыҙмы?» — тип һоранылар. Улар: «Эйе!» — тип әйттеләр. Улар араһынан берәү ҡысҡырҙы: «Алланың ләғнәте залимдарға:\n45. Алла юлынан дүндереүсе һәм уны ҡырын юлға ауыштырырға теләүсе һәм ахирәткә ышанмаусыларға!»\n46. Улар араһында — ҡорма, ә кәртәлә — кешеләр, улар бөтә кешене лә [ожмах һәм тамуҡ әһелдәрен] билдәләргә ҡарап беләләр. Һәм ожмахҡа инергә теләгән, әммә инмәгән кешеләр ожмах әһелдәренә: «Сәләмун ғәләйкүм!» — тип сәләм бирерҙәр.\n47. Уларҙың күҙ ҡараштары тамуҡ әһелдәренә төшһә, улар: «Раббыбыҙ! Беҙҙе залимдар менән урынлаштырма!» — тип әйтерҙәр.\n48. Билдәләре буйынса танылған кешеләргә кәртәлә тороусылар әйтте: «Һеҙҙең йыйған малдарығыҙ һәм тәкәбберләнеүегеҙ һеҙҙе ҡотҡарманы!\n49. Һеҙ бына был кешеләр тураһында, Алла уларға Үҙ рәхмәтен бирмәҫ тип, ант иткәйнегеҙ түгелме? Ожмахҡа инегеҙ, һеҙгә хәүеф тә юҡ, һәм һеҙ көйөнмәҫһегеҙ ҙә!» — [тип әйтелде уларға]».\n50. Тамуҡ әһелдәре ожмах әһелдәренә: «Беҙгә һыу йәки Алла һеҙгә ризыҡлағанды түгегеҙ!»— тип ялынырҙар. Улар әйтер: «Залимдарға Алла икеһен дә харам ҡылды»\n51. үҙ диндәрен көлкөгә һәм уйынға һанаусыларға; фани донъя уларҙы алданы. Улар ошо көн менән осрашасаҡтарын һәм Беҙҙең аяттарыбыҙҙы инҡар иткәндәрен онотҡан кеүек, Беҙ уларҙы бөгөн онотасаҡбыҙ!\n52. Бына Беҙ уларға китап килтерҙек, уны белем менән, иман килтергән кешеләргә тура юл һәм рәхмәт итеп аңлаттыҡ.\n53. Уны аңлатыуҙан башҡа тағы нимә булһа ла көтәләрме ни улар? Уны элек оноткан кешеләр уның аңлатыуы килгән көндө: «Раббыбыҙҙың рәсүлдәре хаҡлыҡ менән килде. Беҙҙе яҡларҙай яҡлаусыларыбыҙ бармы һуң? Йәки беҙ ҡайтарылырбыҙмы һәм эшләгән эштәребеҙҙән башҡаны эшләрбеҙме?» — тип әйттеләр. Улар үҙ-үҙҙәренә зыян килтерҙе, һәм уларҙың ялған рәүештә уйлап сығарғандары уларҙан юғалды!\n54. Ысынлап та, Раббығыҙ — Алла! Ул күктәрҙе һәм Ерҙе алты көндә яратты һәм шунан тәхеткә урынлашты. Ул төңдөң артынан ашығыусы көндө төн менән ҡаплай. Һәм Уның әмеренә буйһоноусы Ҡояшты, һәм Айҙы, һәм йондоҙҙарҙы. Яратыу һәм хакимлыҡ Уның ҡулында түгелме ни? Алла — ғәләмдәрҙең Раббыһы — мөбәрәк!\n55. Раббығыҙға түбәнселек менән һәм йәшерен рәүештә доға ҡылығыҙ. Ысынлап та, Ул сиктән уҙғандарҙы яратмай!\n56. Ер йөҙөн Ул төҙөкләндергәндән һуң боҙмағыҙ. Уға ҡурҡыу һәм өмөт менән доға ҡылығыҙ. Ысынлап та, Алланың рәхмәте изге эштәр эшләгән кешеләргә яҡын!\n57. Ул — рәхмәте алдынан һөйөнсөләүсе итеп елдәрҙе ебәрә. Ул елдәр ауыр болот килтерһә, Беҙ уларҙы үлек илдәр тарафына ҡыуабыҙ, унан һыу төшөрәбеҙ һәм ул һыу менән төрлө емештәр үҫтерәбеҙ. Үлектәрҙе лә бына ошоноң шикелле сығарабыҙ — моғайын, һеҙ иҫегеҙгә алырһығыҙ!\n58. Яҡшы ил булһа, Раббыһының рөхсәте менән уның үҫемлектәре сығыр, насар ил булһа, уның үҫемлектәре етер-етмәҫ кенә булып ҡалыр. Шөкөр иткән халыҡтарға бына шулай аңлатабыҙ Беҙ аяттарҙы!\n59. Инде Беҙ Нухты үҙ халҡына ебәрҙек, ул: «Эй, халҡым! Аллаға ҡоллоҡ ҡылығыҙ, һеҙгә Унан башҡа илаһ юҡ, мин һеҙҙең өсөн бөйөк көндөң ғазабынан ҡурҡам»,— тине.\n60. Уның халҡының аҡһөйәктәре: «Беҙ һине асыҡ аҙашыуҙа күрәбеҙ»,— тинеләр.\n61. Ул әйтте: «Эй, халҡым, миндә аҙашыу юҡ, мин ғәләмдәр Раббыһының рәсүле генә.\n62. Мин һеҙгә Раббымдың рисәләттәрен еткерәм һәм һеҙгә нәсихәт бирәм, мин Алланан һеҙ белмәгәндәрҙе беләм.\n63. Әллә һеҙ Раббығыҙҙан иҫкә төшөрөү арағыҙҙан булған кешегә килгәненә ғәжәпләнәһегеҙме, ул һеҙҙе өгәтләһен һәм һеҙ тәҡүәле булһын өсөн, һәм — моғайын, һеҙ ярлыҡау алыусыларҙан булырһығыҙ!»\n64. Һәм улар уны алдаҡсыға һананы, һәм Беҙ уны һәм уның менән булғандарҙы көймәлә ҡотҡарҙыҡ, Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанағандарҙы һыуға батырҙыҡ. Ысынлап та, улар [хәҡиҡәттән] һуҡыр халыҡтар ине!\n65. ...Һәм Ғәд халҡына — уларҙың туғаны Һудты [ебәрҙек]. Ул: «Эй, халҡым, Аллаға ҡоллоҡ ҡылығыҙ, һеҙҙең өсөн Унан башҡа илаһ юҡ! Тәҡүәле булмаҫһығыҙмы ни?» — тине.\n66. Уның халҡының кафыр булған аҡһөйәктәре: «Ысынлап та, беҙ һине аҡылһыҙлыҡта күрәбеҙ, һәм һин алдаҡсыларҙан тип уйлайбыҙ»,— тинеләр.\n67. Ул әйтте: «Эй, халҡым, мин аҡылһыҙ түгел, мин ғәләмдәр Раббыһының рәсүле генә.\n68. Мин һеҙгә Раббымдың рисәләттәрен еткерәм, мин — һеҙҙең өсөн ышаныслы кәңәшсе.\n69. Әллә һеҙ Раббығыҙҙан иҫкә төшөрөү, ул һеҙҙе өгөтләһен өсөн, үҙ арағыҙҙан булған кеше аша килеүенә ғәжәпләнәһегеҙме? Һеҙҙе Нух халҡынан һуң алмашҡа килеүселәр итеүен һәм яратылған кәүҙәгеҙҙә һеҙҙе көсәйтеүен, ҙурайтыуын иҫкә алығыҙ. Алланың рәхмәттәрен иҫкә алығыҙ — моғайын, һеҙ бәхетле булырһығыҙ!»\n70. Улар: «Әллә һин беҙҙе, бер Аллаға ҡоллоҡ ҡылдырып, аталарыбыҙ ҡоллоҡ ҡылғанды ташлатыр өсөн килдеңме? Әгәр һин хаҡ һөйләһәң, беҙгә янаған нәмәңде килтер!» — тинеләр.\n71. Ул: «Һеҙҙең өҫтөгөҙгә Раббығыҙҙан асыу һәм боҙоҡлоҡ төштө инде. Әллә һеҙ, ысынлап та, үҙегеҙ һәм аталарығыҙ [һындарға] ҡушҡан исемдәр хаҡында — ә улар тураһында Алла һис бер хоҡуҡ бирмәне — минең менән һүҙ көрәштермәксе булаһығыҙмы? Көтөп тороғоҙ, мин дә һеҙҙең менән көтәм»,— тине.\n72. Һәм Беҙ уны, уның менән булғандарҙы Үҙебеҙҙән булған рәхмәтебеҙ менән ҡотҡарҙыҡ, һәм Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанаусыларҙы, һәм иман килтермәгәндәрҙе һуңғыһына ҡәҙәр юҡ иттек.\n73. ...Һәм Ҫәмуд халҡына уларҙың туғаны Салихты. Ул әйтте: «Эй, халҡым, Аллаға ҡоллоҡ ҡылығыҙ, һеҙҙең өсөн Унан башҡа илаһ юҡ! Һеҙгә Раббығыҙҙан асыҡ аңлатма килде: был — Алланың инә дөйәһе һеҙгә аят булып; уны Алла ерендә утлап йөрөгән хәлендә ҡалдырығыҙ, үҙегеҙ интектергес ғазапҡа тарымаҫ өсөн, уға яуызлыҡ менән ҡағылмағыҙ.\n74. Уның һеҙҙе Ғәд халҡынан һуң алмашҡа килеүселәр итеүен һәм һеҙҙе Ер йөҙөндә урынлаштырыуын иҫкә алығыҙ,— уның тигеҙлектәренән һарайҙар яһайһығыҙ, тауҙарҙы юнып һәм киҫеп өйҙәр яһайһығыҙ. Алланың рәхмәттәрен иҫкә алығыҙ, Ер йөҙөндә боҙоҡлоҡ таратып йөрөмәгеҙ!»\n75. Уның халҡының тәкәбберләнгән аҡһөйәктәре меҫкен һаналғандарҙан иман килтергән кешеләргә: «Һеҙ Салихтың үҙенең Раббыһынан ебәрелгәнен беләһегеҙме?»— тинеләр. Тегеләр: «Ысынлап та, беҙ уның менән ебәрелгән нәмәгә иман килтерәбеҙ!» — тинеләр.\n76. Тәкәбберлек ҡылған кешеләр: «Ысынлап та, һеҙ иман килтергән нәмәгә беҙ ышанмайбыҙ!» — тинеләр.\n77. Һәм улар инә дөйәнең теҙ һеңерен киҫтеләр [боғаҙланылар] һәм Раббыларының әмерен тыңламанылар, һәм: «Эй, Салих, әгәр һин рәсүлдәрҙән булһаң, беҙгә яҙған нәмәңде килтер»,— тинеләр.\n78. Уларҙы тетрәү тотто, иртә менән улар үҙ йорттарында йөҙ түбән йығылған хәлдә булдылар.\n79. Һәм ул уларҙан йөҙ сөйөрҙө, һәм: «Эй, халҡым! Мин һеҙгә Раббымдың рисәләтен еткерҙем, һеҙгә нәсихәт бирҙем, әммә һеҙ нәсихәт биреүселәрҙе яратмайһығыҙ»,— тине.\n80. ...Һәм Лутты. Бына ул халҡына: «Һеҙ шул боҙоҡлоҡто— ә унда ғәләмдәрҙең һис бере һеҙҙән алда булманы — ҡылырһығыҙмы?\n81. Һеҙ бит ҡатындар урынына енси теләк менән ирҙәргә киләһегеҙ. Эйе, һеҙ сиктән уҙған халыҡ!» — тине.\n82. Уның халҡының яуабы ни бары: «Уларҙы ауылығыҙҙан ҡыуығыҙ, улар таҙалыҡты теләүселәр бит»,— тип әйтеү булды.\n83. Һәм Беҙ уны һәм уның ғаиләһен ҡотҡарҙыҡ, ҡатынынан башҡа — ул унда ҡалғандарҙан булды.\n84. Уларға Беҙ ямғыр яуҙырҙыҡ. Гонаһлыларҙың яҙмышы нисек булғанын күр һин!\n85. ...Һәм Мәдйән халҡына — уларҙың туғаны Шөғәйепте. Ул әйтте: «Эй, халҡым! Аллаға ҡоллоҡ ҡылығыҙ, һеҙгә Унан башҡа илаһ юҡ! Һеҙгә Раббығыҙҙан асыҡ аят килде. Үлсәмде һәм ауырлыҡ үлсәүҙе теүәл ҡылығыҙ, кешеләрҙең әйберҙәрен кәметмәгеҙ. Ер йөҙө төҙөкләндерелгәндән һуң, унда боҙоҡлоҡ ҡылмағыҙ, был — һеҙҙең өсөн хәйерлерәк, әгәр иман килтергән булһағыҙ!\n86. Иман килтергән кешеләрҙе Алла юлынан ҡурҡытып һәм яҙҙырып һәм ул юлды ҡыйығайтырға тырышып, һәр юл өҫтөндә ултырмағыҙ. Һеҙ аҙ ғына инегеҙ, Ул һеҙҙе күп ҡылды, шуны иҫкә төшөрөгөҙ. Боҙоҡлоҡ таратыусыларҙың яҙмышы нисек булғанын ҡарағыҙ!\n87. Әгәр һеҙҙең аранан бер төркөм минең менән ебәрелгәнгә иман килтермәһә, ә бер төркөм иман килтерһә, беҙҙең араны Алла хөкөм иткәнгә ҡәҙәр көтөп тороғоҙ. Ул — хөкөм ҡылыусыларҙың иң яҡшыһы!»\n88. Уның халҡының тәкәбберләнгән аҡһөйәктәре: «Эй, Шөғәйеп, беҙ һине һәм һинең менән иман килтергән кешеләрҙе үҙ ҡалабыҙҙан ҡыуып ебәрәбеҙ, йәки һин үҙ өммәтебеҙгә ҡайтаһың»,— тинеләр. Ул әйтте: «Беҙ уны яратмаған, күрә алмаған булһаҡ тамы?\n89. Алла беҙҙе унан ҡотҡарғандан һуң, әгәр беҙ кире һеҙҙең өммәтегеҙгә ҡайтһаҡ, беҙ Аллаға ялған уйлаған булыр инек. Әгәр Раббыбыҙ — Алла теләмәһә, уға ҡайтыу беҙгә һис тейешле булмаҫ. Раббыбыҙ барлыҡ нәмәләрҙе белем менән солғай. Беҙ Аллаға тәүәккәлләнек, Раббыбыҙ! Беҙҙең һәм халҡыбыҙ араһын хәҡиҡәт менән хөкөм ит. Һин хөкөм итеүселәрҙең иң яҡшыһы бит».\n90. Уның халҡының иман килтермәгән аҡһөйәктәре: «Әгәр Шөғәйеп артынан барһағыҙ, ул саҡта һеҙ зыян күргәндәрҙән булырһығыҙ»,— тинеләр.\n91. Һәм уларҙы тетрәү тотто, улар иртә менән үҙ өйҙәрендә йөҙтүбән йығылған хәлдә булдылар.\n92. Шөғәйепте алдаҡсыға һанаған кешеләр унда йәшәмәгән дә шикелле юҡ булдылар, Шөғәйепте алдаҡсыға һанаусылар зыян күреүселәрҙән булдылар!\n93. Ул уларҙан йөҙөн сөйөрҙө һәм; «Эй, халҡым! Мин һеҙгә Раббымдың рисәләтен еткерҙем һәм һеҙгә нәсихәт бирҙем. Нисек мин иман килтермәгән халыҡ өсөн ҡайғырайым?» — тине.\n94. Беҙ бәйғәмбәр ебәргән һәр ҡаланың халҡын бәхетһеҙлеккә һәм бәлә-ҡазаға дусар иттек — моғайын, улар буйһонорҙар!\n95. Унан һуң Беҙ, улар күмәгәйеп, тормошо мулланып: «Беҙҙең аталарыбыҙға ла бәлә-ҡаза һәм бәхет ҡағылғайны бит»,— тип әйткәндәренә тиклем яманлыҡты яҡшылыҡ менән алмаштырҙыҡ. Шунан Беҙ уларға ҡапыл бәлә ебәрҙек, улар белмәй ҙә ҡалды!\n96. Әгәр ҡалаларҙың халҡы иман килтерһә һәм тәҡүәле булһа, Беҙ уларға Күк һәм Ер бәрәкәттәрен асыр инек. Ләкин улар ялғанға һананылар һәм Беҙ уларҙың ҡаҙанғандары өсөн уларҙы [ғазап менән] тоттоҡ.\n97. Ҡалаларҙың халҡы, әллә Беҙҙең ғәйрәтебеҙ [ғазабыбыҙ] уларға төндә, Беҙ уларҙың ҡаҙанғандары өсөн уларҙы [Ғазап менөн] тоттоҡ.\n98. Йәки ҡалаларҙың халҡы, әллә Беҙҙең ғәйрәтебеҙ [ғазабыбыҙ] уларға иртәнсәк, улар шаярған-уйнаған саҡта, килмәҫ, тип ышандымы?\n99. Әллә улар Алланың хәйләһенән именлектәме? Алла хәйләһенән зыян күреүсе халыҡтар ғына именлектә!\n100. Йәшәгән халыҡтарынан һуң Ергә уариҫ булғандарға Ул асыҡ күрһәтмәнеме ни: әгәр Беҙ теләгән булһаҡ, гонаһтары өсөн яза ҡылған булыр инек һәм улар ишетмәһен өсөн күңелдәрен томалар инек.\n101. Ошо ҡалалар тураһында Беҙ һиңә хәбәр һөйләрбеҙ. Уларға асыҡ аяттар менән рәсүлдәре килде, әммә улар үҙҙәре элек ялған тип иҫәпләгән нәмәгә иман килтермәне. Бына шулай томалай Алла кафырҙарҙың күңелдәрен!\n102. Беҙ уларҙың күбеһендә килешеүҙәренә тоғролоҡ тапманыҡ. Ысынлап та, Беҙ уларҙың күбеһен боҙоҡ тип таптыҡ.\n103. Шунан, уларҙан һуң, Беҙ аяттарыбыҙ менән Фирғәүенгә һәм уның аҡһөйәктәренә Мусаны йүнәлттек, әммә улар уға золом ҡылдылар. Ҡара боҙоҡлоҡ ҡылыусыларҙың һуңы нисек булғанын!\n104. Муса әйтте: «Эй, Фирғәүен! Мин — ғәләмдәр Раббыһының рәсүле.\n105. Алла тураһында миңә хәҡиҡәтте генә әйтергә урынлы. Мин Раббығыҙҙан асыҡ аяттар менән килдем, минең менән Исраил балаларын ебәр!»\n106. Ул: «Әгәр һин аят менән килһәң, килтер уны, әгәр дөрөҫтө һөйләһәң»,— тине.\n107. Һәм дәрәжә билгеһе таяғын ташланы, ә ул — асыҡтан-асыҡ йылан[ға әүерелде].\n108. Ул ҡулын сығарҙы, ә ҡулы ҡарап тороусыларға ап-аҡ булып күренде.\n109. Фирғәүен халҡының затлылары әйттеләр: «Был бик белемле сихырсы икән,\n110. ул һеҙҙе үҙ ерегеҙҙән сығарырға итә».— «Һеҙ нимә эшләргә ҡушаһығыҙ?»\n111. Улар әйтте: «Уға һәм уның туғанына кисектер, ҡалаларға йыйыусылар ебәр,\n112. улар һиңә һәр белемле сихырсыны килтерһен».\n113. Һәм сихырсылар Фирғәүен янына килделәр һәм: «Ысынлап та, беҙ еңеп сыҡһаҡ, беҙгә әжер буласаҡ»,— тинеләр.\n114. Ул: «Эйе, ул саҡта һеҙ яҡындарҙан булырһығыҙ!» —тине.\n115. Улар: «Эй, Муса, ташлайһыңмы йәки ташлаусылар беҙ булабыҙмы?» — тинеләр.\n116. Ул: «Ташлағыҙ!» — тине. Улар ташлағас, кешеләрҙең күҙҙәрен быуҙылар, уларҙы ҡурҡыттылар, һәм оло сихыр килтерҙеләр.\n117. Һәм Беҙ Мусаға: «Үҙ таяғыңды ташла!» — тип, үәхи ҡылдыҡ. Бына ул тегеләрҙең алдап күрһәткән нәмәләрен йотто.\n118. Хәҡиҡәт өҫкә ҡалҡты. Уларҙың эштәре ялған булып сыҡты.\n119. Һәм улар унда еңелделәр һәм хур булдылар.\n120. Һәм сихырсылар, сәждә ҡылып, ергә йөҙ орҙо.\n121. Улар әйтте: «Беҙ ғәләмдәр Раббыһына иман килтерҙек,\n122. Мусаның һәм Һарундың Раббыһына!»\n123. Фирғәүен әйтте: «Һеҙ минең рөхсәтем булмаҫ борон Уға иман килтерҙегеҙ. Ысынлап та, был — хәйлә, уны һеҙ ҡалала йәшәгән кешеләрҙе сығарыу өсөн ҡорғанһығыҙ. Әммә белерһегеҙ әле!\n124. Мин һеҙҙең аяҡтарығыҙҙы һәм ҡулдарығыҙҙы арҡырыға ҡырҡасаҡмын, унан һуң бөтәгеҙҙе лә әүернә ағасына ҡаҙаҡлаясаҡмын!»\n125. Улар әйтте: «Ысынлап та, беҙ үҙебеҙҙең Раббыбыҙға йүнәләбеҙ!\n126. Һин, Раббыбыҙҙан беҙгә аяттар килгәс, беҙҙең уларға иман килтергәнебеҙ өсөн генә беҙҙән үс алаһың. Раббыбыҙ! Өҫтөбөҙгә сабырлыҡ ҡой, беҙҙе мосолман итеп уафат ит!»\n127. Ә Фирғәүен халҡының аҡһөйәктәре: «Әллә һин Мусаны һәм уның халҡын Ер йөҙөңдә боҙоҡлоҡ таратыу өсөн ҡалдырырһыңмы? Ә ул һине һәм һинең илаһтарыңды ташлар?» — тинеләр. Ул: «Уларҙың ир-егеттәрен үлтерербеҙ һәм ҡатын-ҡыҙҙарын ҡалдырырбыҙ, беҙ уларҙы еңәсәкбеҙ!» — тине.\n128. Муса үҙ халҡына: «Алланан ярҙам һорағыҙ һәм сабырлы булығыҙ! Ер Алланыҡы: уны Ул Үҙ ҡолдарынан теләгәненә мираҫ итә, ә эштең һуңы — тәҡүәлеләргә»,— тине.\n129. Улар: «Беҙ һин килгәнгә ҡәҙәр ҙә интектерелдек, һин килгәндән һуң да»,— тинеләр. Ул: «Бәлки Раббығыҙ дошманығыҙҙы һәләк итер, Ер йөҙөндә һеҙҙе ҡалдырыр, һәм һеҙҙең нисек эш итеүегеҙҙе ҡарар!» — тине.\n130. Беҙ Фирғәүен ырыуын ауыр йылдарға һәм емештәрҙең кәмеүенә дусар иткәйнек инде — моғайын, улар иҫтәренә килтерерҙәр!\n131. Әгәр уларға яҡшылыҡ килһә, «Был — беҙгә!» — тиҙәр. Яманлыҡ килһә, ҡоштар менән бағымсылап, уны Мусанан һәм уға эйәргән кешеләрҙән күрәләр. Эйе, уларҙың ҡошо [шомланыуҙары] — Алла ҡулындалыр, әммә уларҙың күбеһе белмәй!\n132. Улар: «Беҙҙе уның менән сихырлау өсөн һин беҙгә ниндәй генә аят килтермәһәң дә, беҙ барыбер һиңә ышанмайбыҙ!» — тиҙәр.\n133. Һәм Беҙ уларға асыҡ аят итеп туфанды, һәм саранчаны, һәм бөжәктәрҙе, һәм башҡаларҙы, һәм ҡанды ебәрҙек. Әммә улар тәкәбберләнделәр һәм гонаһлы халыҡтарҙан булдылар.\n134. Уларға яза килгәс, улар: «Эй, Муса! Ул һинең менән һүҙ ҡуйышҡанса, беҙҙең өсөн Раббыңа доға ҡыл. Әгәр һин был язаны беҙҙән йыраҡлатһаң, беҙ һиңә иман килтерербеҙ һәм Исраил балаларын һинең менән ебәрербеҙ»,— тинеләр.\n135. Ә беҙ язаны улар етәсәк әжәлгә тиклем йыраҡлатҡандан һуң, улар үәғәҙәләрен боҙалар.\n136. Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанағандары һәм унан битараф булғандары өсөн Беҙ уларҙан үс алдыҡ һәм уларҙы диңгеҙгә батырҙыҡ!\n137. Үҙебеҙ бәрәкәтле ҡылған Ерҙең көнсығыштарын һәм көнбайыштарын көсһөҙҙәрҙән һаналған халыҡтарға мираҫ итеп бирҙек. Сабырлыҡтары өсөн Исраил балаларына Раббыңдың яҡшы һүҙе ғәмәлгә ашты! Беҙ Фирғәүен һәм уның халҡы яһаған һәм улар юғарыға күтәргән нәмәләрҙе һәләк иттек.\n138. Беҙ Исраил балаларын диңгеҙ аша үткәрҙек, улар үҙҙәренең һындарына табынған халыҡтарға килделәр. Һәм улар: «Эй, Муса, һин беҙгә уларҙың илаһтары кеүек илаһ яһа!» — тинеләр. Ул әйтте: «Ысынлап та, һеҙ — наҙан халыҡтар!\n139. Был кешеләр бирелгән нәмә [һындар] һәләк булыр һәм улар башҡарған эш файҙаһыҙ!»\n140. Ул: «Әллә мин һеҙҙең өсөн Алланан башҡа икенсе илаһ әҙерләйемме, Ул һеҙҙе ғәләмдәрҙән юғары ҡуйған саҡта?» — тине.\n141. Һәм бына Беҙ һеҙҙе һеҙгә ҡаты ғазап һалған, һеҙҙең ир-егеттәрегеҙҙе үлтергән һәм ҡатын-ҡыҙҙарығыҙҙы тере ҡалдырған Фирғәүен ырыуынан ҡотҡарҙыҡ. Был — Раббығыҙҙан бөйөк һынау.\n142. Һәм Беҙ Мусаға утыҙ төндө үәғәҙә иттек һәм уларҙы ун менән тамам ҡылдыҡ. Раббыһының билдәләгән уаҡыты ҡырҡ төн менән тамам булды. Муса туғаны Һарунға: «Халҡым араһында минең урыныма ҡал, төҙөклөк булдыр, боҙоҡлоҡ таратыусылар юлынан китмә!» — тине.\n143. Муса, Беҙ билдәләгән уаҡытҡа килгәс, Раббыһы уның менән һөйләште һәм ул: «Раббым, күрен миңә!» — тине. Ул: «Мине күрмәҫһең, ләкин тауға ҡара, әгәр тау үҙ урынында тороп ҡалһа, Мине күрерһең»,— тине. Раббыһы тауға асылғас, Ул тауҙы ер менән тигеҙләне, һәм Муса һушһыҙ ҡалып йығылды. Һушына килгәс: «Маҡтау Һиңә! Һиңә тәүбә иттем, һәм мин -- иман килтереүселәрҙең беренсеһе!»— тине.\n144. Ул: «Эй, Муса! Мин һине кешеләр алдында Үҙемдең рисәләтем һәм Үҙемдең һүҙем өсөн һайланым, Мин биргән нәмәне ал, һәм шөкөр итеүселәрҙән бул!» — тине.\n145. Һәм Беҙ уның өсөн, һәр нәмә тураһында үәғәзде һәм һәр нәмәгә аңлатманы таҡталарға яҙҙыҡ. Быны ныҡ итеп тот һәм үҙ халҡыңа бындағыларҙың иң яҡшыларын алырға ҡуш! Мин һеҙгә боҙоҡ кешеләрҙең урындарын күрһәтәсәкмен!\n146. Ер йөҙөндә хаҡһыҙ рәүештә тәкәбберләнгән кешеләрҙе аяттарымдан йыраҡлатасаҡмын! Һәм улар ниндәй генә аятты күрһәләр ҙә, уға ышанмаясаҡтар, әгәр тура юлды күрһәләр, уны юл итеп алмаҫтар; ә инде аҙашыу юлын күрһәләр, уны юл итеп алырҙар. Был Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялған тигәндәре һәм уларға битараф булғандары өсөн.\n147. Беҙҙең аяттарыбыҙҙы һәм ахирәткә осрауҙы ялғанға һанаусыларҙың эштәре юҡҡа сыҡты. Уларға яза эшләгән эштәренән башҡа өсөн бирелмәҫ!\n148. Мусаның халҡы унан [Мусанан] һуң үҙ биҙәктәренән мөңрәй торған кәүҙәле быҙау яһанылар. Уның улар менән һөйләшмәгәнен һәм уларҙы тура юлға алып бармағанын күрмәнеләрме ни? Улар уны үҙҙәренә яһанылар һәм залимдарҙан булдылар.\n149. Уларҙың ҡулдарына һуғылғас һәм үҙҙәренең аҙашҡанлыҡтарын күргәс, улар: «Әгәр Раббыбыҙ беҙгә рәхимлек ҡылмаһа һәм беҙҙе ярлыҡамаһа, беҙ зыян күреүселәрҙән буласаҡбыҙ!» — тинеләр.\n150. Асыуланып һәм көйөнөп, Муса, үҙ халҡы янына ҡайтҡас: «Минән һуң эшләгән эшегеҙ насар! Әллә Раббығыҙҙың бойороғон ашыҡтыраһығыҙмы?» — тине. Һәм таҡталарын атып ырғытты, туғанының башынан тотоп үҙенә табан тартты. Ул: «Эй, әсәйемдең улы! Кешеләр мине көсһөҙ итеп күрҙе һәм үлтерергә яҡын ине. Мине хурлап, дошмандарҙы шатландырма һәм мине боҙоҡ кешеләр менән бергә ҡуйма!» — тине.\n151. Ул: «Раббыбыҙ! Мине һәм туғанымды ғәфү ит һәм беҙҙе рәхмәтеңә индер, Һин рәхимлеләрҙең иң рәхимлеһе бит!» — тине.\n152. Ысынлап та, быҙауҙы илаһ итеп тоткан кешеләр Раббыларының асыуына һәм был донъяла хурлыҡҡа тарыр! Бына шулай язалайбыҙ Беҙ ялғанды уйлап сығарыусыларҙы!\n153. Яман эштәр эшләп, шунан тәүбәгә килеп, иман килтергән кешеләр, ысынлап та, Раббың бынан һуң — кисереүсе, рәхимле!\n154. Асыуы һүрелгәс, Муса таҡталарҙы алды. Уларҙың нөсхәһендә — Раббыларынан ҡурҡҡандарға тура юл һәм рәхмәт.\n155. Беҙҙең билдәләнгән уаҡытыбыҙ өсөн Муса үҙ халҡынан етмеш кеше һайланы. Уларҙы тетрәү алғас, ул әйтте: «Раббым! Әгәр теләһәң, уларҙы минең менән бергә быға ҡәҙәр һәләк иткән булыр инең. Беҙҙең арабыҙҙан аҡылһыҙ кешеләр эшләгән эш өсөн беҙҙе һәләк итерһеңме ни? Был — Һинең һынауың ғына, Һин уның менән теләгәнеңде тура юлдан яҙҙыраһың һәм теләгәнеңде тура юлдан алып бараһың, Һин — беҙҙең яҡлаусыбыҙ, беҙҙе кисер һәм беҙгә рәхмәт ҡыл! Һин — кисереүселәрҙең иң яҡшыһы!\n156. Беҙҙең илсебеҙгә был донъяла ла, ахирәттә лә яҡшы эш яҙ. Беҙ Һинең тарафыңа ҡайттыҡ!» Ул әйтте: «Ғазабым менән Мин кемгә теләйем, шуға ҡағылам, ә Минең рәхмәтем һәр нәмәне солғай. Мин уны тәҡүәлеләргә, зәкәт биргәндәргә һәм Беҙҙең аяттарыбыҙға иман килтергән кешеләргә яҙасаҡмын;\n157. улар — уҡый-яҙа белмәгән рәсүл — бәйғәмбәргә эйәрәләр һәм уны үҙҙәре алдындағы Әл-Тәүратта һәм Әл-Инжилдә яҙылған тип табалар, ул уларға яҡшылыҡты ҡуша, яманлыҡтан тыя, уларға яҡшы нәмәләрҙе рөхсәт итә һәм бысраҡ нәмәләрҙе харам ҡыла. Уларҙың ауыр йөктәрен һәм бығауҙарын алып ташлай — һәм уға иман килтергән, һәм уға булышҡан, һәм уға ярҙам иткән, һәм уның менән ебәрелгән нурға эйәргән кешеләр — былар уңышҡа ирешеүселәр!»\n158. Әйт: «Эй һеҙ, кешеләр! Мин һеҙҙең бөтәгеҙ өсөн дә Алланың рәсүле, күктәрҙәге һәм Ерҙәге батшалыҡ Уныҡы, Унан башҡа илаһ юҡ; Ул терелтә һәм үлтерә. Аллаға һәм Уның һүҙҙәренә иман килтергән уҡый-яҙа белмәгән рәсүл-бәйғәмбәргә иман килтерегеҙ, һәм уның артынан эйәрегеҙ — моғайын, тура юлдан барырһығыҙ!»\n159. Һәм Муса халҡынан бер өммәт бар, ул хаҡлыҡ менән алып бара һәм уның менән ғәҙел эш итә.\n160. Беҙ уларҙы ун ике быуынға-өммәттәргә бүлдек. Мусаның халҡы эсергә һыу һорағас, Беҙ уға: «Таяғың менән ташҡа һук!» — тип, үәхи бирҙек. Унан ун ике шишмә атылып сыҡты һәм бөтә кеше үҙҙәренең эсә торған урындарын белде. Беҙ уларҙы болот менән күләгәләнек һәм уларға Күктән манна һәм бытбылдыҡ ҡоштарҙы ебәрҙек. Беҙ һеҙгә ризыҡ итеп биргән нәмәнең яҡшыларын ашағыҙ! Улар беҙгә золом ҡылманы, ләкин үҙ-үҙҙәренә генә залим булдылар!\n161. Уларға: «Был ҡалала тороғоҙ, нимә теләһәгеҙ, шуны ашағыҙ һәм «Ярлыҡаныу!» — тип әйтегеҙ. Ишектән сәждә ҡылып инегеҙ, һәм Беҙ һеҙҙең гонаһтарығыҙҙы ярлыҡарбыҙ. Беҙ яҡшылыҡ ҡылғандарға арттырырбыҙ!» — тип әйтелгәйне.\n162. Уларҙан золом эшләгән кешеләр үҙҙәренә әйтелгән һүҙҙе икенсе һүҙ менән алмаштырҙылар. Залим булғандары өсөн Беҙ уларға Күктән яза ебәрҙек.\n163. Һин уларҙан диңгеҙ эргәһендәге ҡала тураһында һора һәм шәмбе көнө уларҙың балыҡтары тура күтәрелеп уларға килгәндә уларҙың сиктән уҙыуҙары тураһында. Ә шәмбене байрам итмәгән көндө уларға килмәнеләр. Боҙоҡ эш ҡылғандары өсөн бына шулай һынайбыҙ Беҙ уларҙы!\n164. Бына уларҙан бер өммәт: «Ни өсөн һеҙ Алла һәләк итәсәк йәки ҡаты ғазап бирәсәк халыҡты өгөтләйһегеҙ?» — тине. Улар: «Һеҙҙең Раббығыҙ алдында аҡланыу өсөн, һәм — моғайын, улар тәҡүәле булырҙар!» — тинеләр.\n165. Үҙҙәренең иҫтәренә төшөрөлгән нәмәне онотҡас, яуызлыҡ эшләүҙән тыйған кешеләрҙе ҡотҡарҙыҡ һәм боҙоҡлоҡ ҡылғандары өсөн залим булған кешеләрҙе насар ғазап менән тоттоҡ!\n166. Унан, тыйылған нәмәләрҙә сиктән уҙғас, Беҙ уларға: «Хурланып ҡыуылған маймылдар булығыҙ!» — тинек.\n167. Бына һинең Раббың ҡиәмәт көнөнә тиклем уларға ҡаршы ҡаты яза килтерә торғандарҙы булдырасағы тураһында әйтте. Ысынлап та, Раббың яза биреүҙә етеҙ һәм, ысынлап та, ғәфү итеүсе, рәхимле!\n168. Беҙ уларҙы Ер йөҙөнә өммәттәр итеп тараттыҡ: улар араһында изгелек ҡылғандар ҙа һәм уларҙан башҡалар ҙа бар. Беҙ уларҙы яҡшылыҡ менән дә, яманлыҡ менән дә һынап ҡараныҡ — моғайын, улар ҡайтырҙар!\n169. Уларҙан һуң уларҙың тоҡомдары ҡалды һәм мираҫ итеп китапты алды. Улар был донъяның осраҡлы нәмәләрен алдылар һәм: «Беҙгә ярлыҡау булыр!» — тинеләр. Әгәр уларға теге кеүек осраҡлы нәмә килһә,— уны ла алалар. Әллә уларҙан Алла өҫтөнән хаҡ һуҙ генә әйтегеҙ тип китап килешеүе алынманымы; һәм улар унда булғанды уҡып өйрәнде. Ахирәт йорто тәҡүәлеләргә яҡшыраҡ, һеҙ аҡылға килмәҫһегеҙме ни?\n170. Ә китапҡа тотонғандар һәм намаҙ торғандар — Беҙ изге эш эшләгәндәрҙең әжерен зая ҡылмайбыҙ!\n171. Һәм, күләгә шикелле итеп, улар өҫтөнә тау күтәрҙек, һәм улар уны өҫтәренә төшә тип уйланы. Беҙ һеҙгә биргәнде ныҡ тотоғоҙ һәм унда булған нәмәне иҫкә төшөрөгөҙ — моғайын, һеҙ тәҡүәле булырһығыҙ!\n172. Һәм бына Раббың Әҙәмдең балаларынан, уларҙың арҡаларынан уларҙың тоҡомдарын сығарҙы һәм уларҙы үҙ-үҙҙәренә шаһит булырға мәжбүр итте: «Мин Раббығыҙ түгелме ни?» Улар: «Эйе, беҙ шаһитлыҡ итәбеҙ!» — тинеләр... Һеҙ ҡиәмәт көнөндә «Беҙ бынан битараф булдыҡ»,— тип әйтмәүегеҙ өсөн.\n173. Йәки: «Элек аталарыбыҙ Аллаға тиңдәш тотто, ә беҙ — уларҙың тоҡомо. Ялғанға эйәргәндәрҙең ҡылған эштәре өсөн беҙҙе һәләк итерһеңме ни?» — тип әйтмәүегеҙ өсөн.\n174. Бына шулай аңлатабыҙ Беҙ аяттарҙы — моғайын, улар [кафырлыҡтарынан] ҡайтырҙар.\n175. Һин уларға аяттарыбыҙҙы биргән кеше тураһындағы хәбәрҙе уҡы, ә ул аяттарыбыҙҙан ситкә китте. Уны шайтан үҙенә эйәреүсе итте һәм ул аҙашҡандарҙан булды.\n176. Беҙ, әгәр теләһәк, уны улар менән күтәргән булыр инек. Әммә ул ергә эйелде һәм үҙенең нәфсеһе теләгәнгә эйәрҙе, һәм ул эткә оҡшай: әгәр уға ташланһаң да ул телен сығара, үҙ яйына ҡуйһаң да телен сығара. Был — Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанаған кешеләр тураһында ғибрәт. Ҡисса итеп һөйлә — моғайын, улар уйлап ҡарар.\n177. Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанаған кешеләр насар үрнәк булды: улар үҙ-үҙҙәренә золом ҡылды!\n178. Алла кемде алып барһа, шул тура юлдан бара, кемде юлдан яҙҙырһа — шул зыян күреүселәрҙән була.\n179. Беҙ тамуҡ өсөн күп ендәрҙе һәм кешеләрҙе бар ҡылдыҡ, уларҙың йөрәктәре бар, әммә улар менән бер нәмә лә аңламайҙар, күҙҙәре бар улар менән күрмәйҙәр, ҡолаҡтары бар, улар менән ишетмәйҙәр, улар хайуандар шикелле, хатта нығыраҡ аҙашҡандар. Улар — битараф халыҡ.\n180. Алланың гүзәл исемдәре бар. Шулар менән Уға доға ҡылығыҙ, Уның исемдәрен боҙоусыларҙы ҡалдырығыҙ. Улар эшләгән эштәренең язаһын алыр!\n181. Беҙ бар иткәндәрҙән хәҡиҡәт менән алып барыусы һәм уның менән ғәҙеллек ҡылыусы өммәт бар.\n182. Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға һанағандарҙы һиҙҙермәҫтән һәләкәткә ирештерербеҙ, улар белмәҫтәр ҙә.\n183. Мин уларға кисектереү бирәм, Минең хәйләм бик ныҡ бит.\n184. Уларҙың юлдашы аҡылдан яҙған түгел тип уйлап еткермәнеләрме икән ни? Ул асыҡтан-асыҡ өгөтләүсе-иҫкәртеүсе генә бит.\n185. Әллә улар күктәр һәм Ер өҫтөндәге хакимлыҡ һәм Алла бар иткән бөтә нәмә тураһында һәм, бәлки, уларҙың әжәлдәре яҡынайыуы тураһында уйлап ҡараманылармы икән ни? Бынан һуң улар ниндәй һүҙгә ышаныр икән?\n186. Алла бер кешене аҙаштырһа, уға юл күрһәтеүсе юҡ һәм Ул ундайҙарзы һукыр хәлдә аҙашып йөрөүҙәрендә ҡалдыра.\n187. Улар һинән [ҡиәмәт] сәғәте тураһында һорай: ҡайҙа ул туҡталыр [ҡасан булыр]? «Уның тураһындағы белем — Раббым ҡарамағында. Уны үҙ уаҡытында Ул ғына асыр. Ауыр ул күктәрҙә һәм Ерҙә. Ул һеҙгә ҡапыл килер»,— тип әйт. Улар һинән һорай, әйтерһең дә һин уны беләһең. «Уның тураһындағы белем тик Аллала, әммә кешеләрҙең күбеһе уны белмәй»,— тип әйт.\n188. «Мин үҙемә ҡарата файҙаға ла, зыянға ла хужа түгел, әгәр уны Алла теләмәһә. Әгәр мин ғәйеп нәмәләрҙе белһәм, үҙем өсөн яҡшы нәмәләрҙе арттырған булыр инем, һәм миңә яманлыҡ теймәҫ ине. Мин бит өгөтләүсе-иҫкәртеүсе һәм иман килтергән халыҡтарҙы һөйөндөрөүсе генә»,— тип әйт.\n189. Ул һеҙҙе бер йәндән бар ҡылды һәм унда тынысланыу булһын өсөн үҙенән үк ҡатынын барлыҡҡа килтерҙе. Ул ҡатынға яҡынлыҡ ҡылғас, ҡатын еңел йөк менән йөккә ҡалды һәм уның менән йөрөнө; инде ҡатын ауырайғас, икеһе лә Раббылары — Аллаға: «Әгәр Һин беҙгә изге бала бирһәң, беҙ Һиңә шөкөр итеүселәрҙән булырбыҙ!» — тип доға ҡылдылар.\n190. Ул уларға изгене биргәс, улар Ул биргәнде Уға тиңдәш иттеләр. Әммә Алла улар тиңдәш иткәндән бик юғары!\n191. Улар һис бер нәмәне барлыҡҡа килтерә алмай торғанды Уға тиңдәш итерҙәрме ни, ә улар үҙҙәре барлыҡҡа килтерелгәндәр,\n192. һәм уларға ярҙам итергә лә көстәре етмәй, үҙ-үҙҙәренә лә ярҙам итә алмайҙар.\n193. Әгәр һеҙ уларҙы тура юлға саҡырһағыҙ, улар һеҙгә эйәрмәй. Һеҙ уларҙы саҡыраһығыҙмы, әллә һүҙ ҡушмайһығыҙмы — һеҙҙең өсөн барыбер.\n194. Алланан башҡа һеҙ доға ҡыла торған нәмәләр — һеҙҙең кеүек үк ҡолдар! Саҡырығыҙ уларҙы, әйҙә, яуап бирһендәр һеҙгә, әгәр һеҙ хаҡ һөйләүселәрҙән булһағыҙ!\n195. Әллә уларҙың аяҡтары бармы, улар менән йөрөй торған, йәки ҡулдары бармы, улар менән тота торған, йәки уларҙың күҙҙәре бармы, улар менән күрә торған, йәки уларҙың ҡолаҡтары бармы, улар менән ишетә торған? Әйт: «Тиңдәштәрегеҙҙе саҡырығыҙ, һәм шунан һуң миңә ҡаршы хәйлә ҡороғоҙ һәм миңә кисектереү бирмәгеҙ!\n196. Ысынлап та, минең дуҫым — Алла, Ул китап иңдергән һәм изгелек ҡылыусыларға ярҙам итә!\n197. Ә һеҙ Алланан башҡа доға ҡылған нәмәләр һеҙгә ярҙам итә алмайҙар һәм үҙ-үҙҙәренә лә ярҙам итмәйҙәр».\n198. Һин уларҙы тура юлға саҡырһаң, улар тыңламай. Һәм һин уларҙың һиңә ҡарап тороуҙарын күрәһең, әммә улар күрмәй.\n199. Ғәфү итеүҙе тот, яҡшылыҡҡа өндә һәм наҙандарҙан йөҙ сөйөр!\n200. Әгәр шайтан тарафынан булған берәй төрлө ҡотҡоға тарыһаң, Аллаға һыйын, Ул ишетә, белә!\n201. Тәҡүәле кешеләргә шайтандан ҡотҡо ҡағылһа, улар [Алланы] иҫкә төшөрәләр һәм бына улар [хаҡ юлды] күрә.\n202. Ә уларҙың туғандары уларҙа аҙашыу арттыра һәм бынан һуң уны кәметмәй.\n203. Әгәр һин уларға аят килтермәһәң, улар: «Һин уны һайлап алһаң ине!» — тип әйтәләр. «Мин бары Раббымдан үәхи ителгәнгә генә эйәрәм. Был — Раббығыҙҙан асыҡтан-асыҡ аяттар, иман килтергән халыҡтарға юл күрһәтеүсе һәм рәхмәт»,— тип әйт.\n204. Һәм Ҡөрьән уҡылған уаҡытта уны тыңлағыҙ һәм өндәшмәгеҙ,— моғайын, һеҙ рәхмәт алырһығыҙ!\n205. Раббыңды буйһоноу һәм ҡурҡыу менән күңелеңдән иҫкә ал — һүҙҙәрҙе таңда ла, кис тә ҡысҡырып әйтмә һәм битарафтарҙан булма!\n206. Раббың ҡаршыһында булғандар Уға ғибәҙәт ҡылыуҙан тәкәбберләнмәй, Уға тәсбих әйтәләр һәм Уға сәждә ҡылалар!\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Әл-Әғрәф_сүрәһе&oldid=350088"\nThis page was last edited on 15 March 2013, at 12:49.


Торлаҡ сафҡа индереү буйынса Башҡортостан йәнә алдынғылар рәтендә\n2016 йылда республиканың социаль-иҡтисади үҫеш һөҙөмтәләренә арналған республика хөкүмәте ултырышында торлаҡ төҙөлөшө өлкәһе юғары баһаланды. Башҡортостанда былтыр 2 миллион 700 квадрат метр файҙаланыуға тапшырылған, 2015 йыл менән сағыштырғанда, күрһәткес 0,3 процентҡа юғары. Башҡортостан был йүнәлештә Рәсәй һәм Волга буйы федераль округында лайыҡлы урында.\nЯн Фельдман, «Госстрой» компаниялар төркөмөнөң башҡарма директоры: «Башҡортостандың торлаҡ баҙарындағы барлыҡ үҙгәрештәрҙе лә яҡшы тоябыҙ. Әлеге трендтарға килгәндә, төҙөүселәр иҡтисади ысынбарлыҡҡа күнегеп, проекттарын ғәмәлгә ашырыу өсөн баҙар мөмкинлектәрен файҙаланырға тырыша тип тулы ышаныс менән әйтә алам. 2017 йылдың беренсе кварталы һөҙөмтәләре буйынса «Госстрой» компаниялар төркөмө төбәк баҙарында ныҡлы үҫеш күрһәтте, күрһәткестәр дөйөм Рәсәй менән сағыштырғанда ла яҡшыра бара. Объекттарҙа эш ҡайнай. Апрелдә уларҙың тәүгеләрен сафҡа индерәсәкбеҙ».


ХIX республика ҡурайсылар конкурсы. Гран-при һәм автомобиль кемдә?\nОктябрьский ҡалаһында Ғата Сөләймәнов исемендәге ХIX республика ҡурайсылар конкурсы башланғайны. Уның еңеүсеһе билдәле булды.\nУл – Сибайҙан Шамил Күсәмышев! Гран-при яулаған милләттәшебеҙ өр-яңы “Лада-Гранта” автомобиленә лайыҡ булды!\nШамил Шәкир улы Баймаҡ районы Темәс ауылынан. 2007 йылдан Сибай сәнғәт колледжында студенттарға ҡурай серҙәрен өйрәтә. Әйткәндәй, уҡыу йортонда ул етәкселек иткән ҡурайсылар ансамбле әлеге конкурста икенсе урынға лайыҡ булған.\nЕңеүсе беренсе турҙа “Юлғотло” башҡорт халыҡ йырын уйнаһа, икенселә уға “Тәфтиләү” көйө эләккән. Артабан баһалама ағзаларының һорауы буйынса Шамил Күсәмышев “Дим буйында бүртә ат”ты башҡарған. Ярыштың шартына ярашлы, конкурста ҡатнашыусы башҡорт халҡының йөҙ көйөн уйнай белергә тейеш.\n“Еңеү яулауыма бик шатмын, – тип ҡыуанысы менән уртаҡлашты Шамил Шәкир улы. – Яҡташым, мәшһүр ҡурайсы Ғата Сөләймәнов исемендәге конкурста төп бүләккә лайыҡ булыуым төбәктә ҡурай сәнғәтенең лайыҡлы дауам ителеүенә дәлил булһа, икенсенән, бәйгелә оҙайлы йылдар дауамында ҡатнашыуымдың да һөҙөмтәһе был”.\nӘйткәндәй, Сибай ҡурайсыларының төп призды яулауы тәүге тапҡыр түгел. Мәҫәлән, бынан бер нисә йыл элек ҡурайсы Нурғәле Кейекбирҙин да гран-при алып, “тимер ат”лы булғайны.


Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ш. Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты УРАЛ МИРАС улы ИҘЕЛБАЕВ «Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуға 100 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнде! Һеҙгә ныҡлы сәләмәтлек, шатлыҡ-ҡыуаныстар, ғаилә именлеге, илһамлы тормош һәм уңыштар теләйбеҙ! ______________________ Кисә, 29 октябрь, «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «90-сы йылдар төркөмдәре» тип аталған РЕТРО КОНЦЕРТ уҙҙы. Унда Башҡортостандың мәҙәниәт министры\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективының ике көнлөк триумфаль сығышы Санкт-Петербург ҡалаһында Халыҡ-ара Театр Олимпиадаһында «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле менән Г.Товстоногов исемендәге Ҙур драма театры сәхнәһендә алҡыштар менән тамамланды! Бөгөн театр коллективы Өфөгә ҡайта!\nБашдрам Санкт-Петербург ҡалаһында!\nБөгөн иртән М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективы Санкт-Петербург ҡалаһына юлланды. Унда уҙасаҡ Халыҡ-ара Театр Олимпиадаһында беҙҙең театр 27-се һәм 28-се октябрҙә Г.Товстоногов исемендәге Ҙур драма театрында «Зөләйха күҙҙәрен аса» (Г.Яхина романы буйынса, Я.Пулинович инсц., реж. — А.Абушахманов) спектакле менән сығыш яһаясаҡ.\nБөгөн Санкт-Петербург ҡалаһында\nБөгөн Санкт-Петербург ҡалаһында 78 ҡала телеканалының «Файҙалы иртә» тапшырыуында Театр олимпиадаһында ҡатнашасаҡ «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле тураһында театрҙың баш режиссеры Айрат Абушахманов, баш рәссам Альберт Нестеров һәм спектаклдә Иван Игнатов ролен башҡарыусы Азат Вәлитов һөйләнеләр. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, спектакль 27-се һәм 28-се октябрҙә Г.А.Товстоногов исемендәге Ҙур драма театры сәхнәһендә күрһәтеләсәк.\nТәүге тапҡыр М.Ғафури исемендәге Башдрамтеатрҙа — BABY-ТЕАТР!\nБеренсе тапҡыр М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында яңы проект – BABY-ТЕАТР. «Беҙ «Baby-театр» жанрындағы спектакль ғына түгел, театр эсендә тулы бер театр булдырабыҙ», — ти спектаклдең режиссеры Алмаз Саҙрыев (Татарстан республикаһы). Baby-театр балалар өсөн классик театрҙан айырылып тора, тәү сиратта, уникаль аудитория менән — 0+ йәштәге сабыйҙар. Режиссер менән бергә рәссам Павла Никитина ла Baby-спектакль\n«ҺӨЙӘРКӘ» (Т.Миңнуллин) спектакленең премьераһы менән!\nБИЛЕТТАР «ҺӨЙӘҺЕҢМЕ – ҺӨЙМӘЙҺЕҢМЕ…» СПЕКТАКЛЕНӘ САНКТ-ПЕТЕРБУРГ ҠАЛАҺЫНДА!\n26 октябрҙә Санкт-Петербург ҡалаһында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының гастролдәре уҙа. Ленсовет исемендәге Санкт-Петербург дәүләт академия театрының Бәләкәй сәхнәһендә Башҡорт театры коллективы «Һөйәһеңме – һөймәйһеңме…» (Ф.Бүләков, реж. И.Ҡаҙаҡбаев) спектаклен тәҡдим итәсәк. Башлана 19:30 сәғәттә.\nИҒТИБАР, ҠӘҘЕРЛЕ ДУҪТАР!\nКапиталь ремонт башланыу сәбәпле, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының спектаклдәре Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының Бәләкәй сәхнәһендә уйнала. КАССА: +7 (347) 272-35-33 (#Башдрам), +7 (347) 272-77-12 (#Башопера) Онлайн билет алыуhttp://bashdram.ru/repertoire Беҙҙең спектаклдәргә рәхим итегеҙ! #башдрам #башдрамтеатр #башдрамдыяратам #bashdram #100летиебашдрам\nБеҙҙең Театр, беҙҙең Мостай, беҙҙең быуат…\n«ОТРЯД ТАГАНОК» ФИЛЬМЫНЫҢ ЯБЫҠ КҮРҺӘТЕҮ\n18 октябрҙә Өфөлә «Родина» кинотеатрында Мостай Кәримдең “Өс таған” әҫәре буйынса төшөрөлгән «ОТРЯД ТАГАНОК» (режиссеры – Айнур Асҡаров) фильмының ябыҡ күрһәтеү сараһы ойоштороласаҡ. Фильмда Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артистары Әхәт Хөсәйенов, Тәнзилә Хисамова, Айһылыу Йомағолова, Зиләрә Юлтаева ҡатнаштылар. Түҙемһеҙлек менән премьераны көтәбеҙ!\nБөгөн «Башҡортостан 24» телеканалының «Ретро+» проекты ҡунағы — Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәй Дәүләт һәм С.Юлаев исемендәге дәүләт премиялары лауретаты Олег Закир улы Ханов. 🎉 «Ретро+» проектының авторҙары һәм алып барыусылары Башҡортостандың халыҡ артисы Фирҙәт Ғәлиев һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Флүрә Мурзина.\nҠАҘАҒСТАН ГАСТРОЛДӘРЕНЕҢ БЕРЕНСЕ КӨНӨ!\nБөгөн иртә менән Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективы Алма-Ата ҡалаһына барып етте! Һәм бөгөн кис артистарыбыҙ М.Ауэзов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт академия драма театры сәхнәһендә тамашасыларға «Шәүрәкәй» (М.Буранғолов, реж. А.Абушахманов) спектаклен тәҡдим итте. Тамашасы Башҡорт театрының музыкаль комедияһын ысын күңелдән ҡабул итте. Шулай уҡ театр коллективы «Mouse story» (Д.Урбан, реж. И.Ҡаҙаҡбаев) һәм «Хыялға


Башҡортостанда алкоголь һатыуҙы сикләгән закон проекты тураһында фекер алышыу бара // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:43, 13 февраля 2020 Сәйәсәт\nБашҡортостанда алкоголь һатыуҙы сикләгән закон проекты тураһында фекер алышыу бара Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2020 йыл, 13 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nБашҡортостан халҡын магазин һәм дөйөм туҡланыу урыны бер бинала урынлашҡан осраҡта алкоголде берәмләп һатыуҙы тыйыуға ҡағылышлы закон проекты тураһында фекер алышыуҙа ҡатнашырға саҡыралар.\nМагазиндың сауҙа итеү залы кафенан, тәғәмхананан һәм башҡа нөктәләрҙән ситтә урынлашырға йәки айырым инеү урыны булырға тейеш, тип билдәләнә республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай әҙерләгән документта.\n9 мартҡа тиклем власть органдарының ғәмәлдәге норматив акттарын һәм проекттарҙы асыҡтан-асыҡ тикшереү өсөн интернет-порталда закон проектының тексы менән танышырға һәм фекер алышыуҙа ҡатнашырға мөмкин.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл 3 ғинуарҙа республика магазиндарында алкоголь, шул иҫәптән һыра һатыу тыйылды. Бынан тыш, 4,5 һәм 6 ғинуарҙа спиртлы эсемлектәр һатыу сикләнде. Тейешле закон проектын уҙған йылдың аҙағында Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары ҡабул итте.\nБынан алда, 2019 йылдың майында республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары Башҡортостан ҡалаларында һәм ауылдарында һабантуй үткәрелгән көндәрҙә алкоголь һатыуҙы сикләүгә йүнәлтелгән закон ҡабул итте.\nШулай уҡ Йәштәр көнөндә (27 июндә), Белем көнөндә (1 сентябрҙә, әгәр 1 сентябрь йәкшәмбегә тура килһә, 2 сентябрҙә) иҫерткес эсемлектәрҙе һатыуҙы тыйҙылар.\nТеги: алкоголь һатыуҙы тыйыу


Мәләүез — Башҡорт Википедияһы\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Мәләүез (мәғәнәләр).\nМәләүез — Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районының үҙәге, республика әһәмиәтендәге ҡала, Мәләүез йылғаһының Ағиҙелгә ҡойған ерендә урынлашҡан. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 61 390 кеше, 2018 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 58 004 кеше булған. Почта индексы — 452530, ОКАТО коды — 80 223 822 001.\nМәләүез ҡалаһы ҡала биләмәһе[d] һәм Мәләүез районы\nМәләүез районы, Стәрлетамаҡ өйәҙе һәм Стәрлетамаҡ кантоны\n58 004 кеше (1 ғинуар 2018)\n4 Мәғарифы һәм мәҙәниәте\nУл XVIII быуаттың 70-се йылдарында Ырымбур трактында уңайлы сауҙа үҙәге булараҡ барлыҡҡа килгән, 1938 йылдан алып — эшселәр ҡасабаһы, 1958 йылдан — ҡала.\nГуреев Сергей Николаевич (7.10.1918—14.01.2013), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, артиллерист, лейтенант (1947). Советтар Союзы Геройы (1944) (Тикшерелеү көнө: 4 октябрь 2018).\nКасьянов Геннадий Михайлович (9.04.1949), хужалыҡ эшмәкәре. Мәләүез кирбес заводының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. Мәләүез районы һәм Мәләүез ҡалаһының почётлы гражданы (2010).\nПорошин Юрий Георгиевич (1949), хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1996—2013 йылдарҙа Өфө агрегат производство берекмәһенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш (2008—2013) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының почётлы машина эшләүсеһе. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнгән, 2-се дәрәжәле «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы эйәһе (2010), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры.\nСиницын Василий Иванович (12.12.1918—14.10.1971), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, осоусы, гвардия капитаны. Советтар Союзы Геройы (1945).\nМәләүез — республиканың мөһим транспорт үҙәге, бында Өфө—Ырымбур автомобиль һәм тимер юлы, район-ара автомобиль юлдары үтә. Бында химия, аҙыҡ-түлек, еңел сәнәғәт һ.б. тармаҡтар үҫешкән.\nҠалалағы төп предприятиелар:\nМәләүез минераль ашламалар производство берекмәһе\nҺөт консервалау завода\nСпорт аяҡ кейемдәре эксперименталь комбинаты\nАғас эшкәртеү предприятиеһы\nТимер-бетон конструкциялар заводы\nМәғарифы һәм мәҙәниәтеҮҙгәртергә\nМәләүездә тиҫтәнән ашыу дөйөм белем биреү мәктәптәре (шулар араһында Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһы), музыка, художество һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе, механика-технология техникумы, һөнәри белем биреү училищелары бар.\nБында тыуған яҡты өйрәнеү музейы, китапханалар, клубтар, дауаханалар эшләй.\nҠала халҡы тиҫтәләгән спорт комплекстарына ла ихлас йөрөй. Ат спорты буйынса «Толпар» һәм «Уҡсылар» спорт комплекстары йәштәрҙе лә, өлкәндәрҙе лә йәлеп итә. Мәләүездең үҙәк урамында, Мәләүез йылғаһы ярында урынлашҡан район һәм ҡала мәҙәниәт һарайы социаль әһәмиәте, үҙенсәлекле архитектураһы, зауыҡ менән биҙәлеше йәһәтенән башҡаларҙан айырылып тора. Район һәм ҡаланың никах теркәү йорто ла ошонда урынлашҡан.\n1989 йыл 12 ғинуар 53120 24958 28162 47,0% 53,0%\n2002 йыл 9 октябрь 62949 30104 32845 47,8% 52,2%\n↑ Численность и возрастно-половой состав населения по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года. Муниципальный район Мелеузовский район Республики Башкортостан: статистический бюллетень. — Уфа: Башкортостанстат, 2012. — 142 с., табл.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Гуреев Сергей Николаевич 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған.\n↑ Единый республиканский бизнес-портал. Порошин Юрий Георгиевич (рус.) (Тикшерелеү көнө: 30 ноябрь 2019)\nАдминистративно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 30 ноябрь 2019)\nМәләүез // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мәләүез&oldid=1055504 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 август 2021 в 20:35\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:35 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Шишмә районының Шөңгәккүл ауылында йәшәүселәр тимер юл идаралығы менән көрәшә\nЙылдар буйы ауыл уртаһынан үткән рельстар аша сығыу урыны юҡ, балалар ҙа, ололар ҙа хәүефкә ҡарап тормай, юлда торған вагондар аҫтынан йөрөргә мәжбүр. Ошо сәбәпле, поезд тәгәрмәстәре аҫтына эләгеп зәғиф ҡалыусылар ҙа, һәләк булыусылар ҙа байтаҡ. ӘммәТимер юлдар идаралығы ауылда махсус үткәүел төҙөүҙең кәрәге юҡ тип бара.\nТимер юл Шөңгәккүлде ике өлөшкә бүлә. Ҙурыраҡ яҡта мәктәп, магазиндар, дауахана һәм башҡа социаль объекттар урынлашҡан. Икенсеһендә ике урам халыҡ йәшәй. Улар көн һайын тимер юл аша сығып йөрөргә мәжбүр. Шулай ҙа бында хәүефһеҙ сығыу урыны ҡаралмаған. Өҫтәүенә, йөк составтары оҙаҡҡа туҡтай. Кешеләр вагон аҫтынан үтергә мәжбүр.\nАуыл мәктәбендә белем алыусы 300 уҡыусының 24-е көн һайын дәрескә тимер юлы аша сығып йөрөй. Бының ни тиклем хәүефле икәнен ата-әсәләр ҙә, белем усағы етәкселеге лә яҡшы аңлай. Тик ни эшләйһең, урау юл ике саҡрымдан ашып китә, ти халыҡ.\nАяуһыҙ тимер юлы йыл һайын кемделер ғәрипләй, йә бөтөнләй һәләк итә. Күптәр аяҡһыҙ ҡалған. Халыҡ туҡталҡала торған вагон аҫтынан сыҡҡанда йыш ҡына икенсе яҡтан килгән поезды абайламай ҡала, йәштәр бәлки ялтанып өлгөрөр ҙә, ә бына оло йәштәгеләр тик мөғжизәгә генә өмөт итә.\nАуыл халҡа ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итмәй, тик бер ҙә ыңғай яуап ала алмай. Һылтауҙар төрлө: станция аша, имеш, поездар әҙ йөрөй, оҙаҡ туҡталмай һәм башҡа сәбәптәр...\nХалыҡтың мөрәжәғәтенә Куйбышев тимер юлы Шөңгәккүл ауылында рельстар аша сығыу өсөн ике махсус урын бар тип яуап ҡайтара. Тәүгеһе ауыл осондағы автомобилдәр сығыу урыны булһа, икенсеһе ағас баҫма, күрәһең. Тик был ҡоролманы бер ҙә хәүефһеҙ тип әйтеп булмай. Был урында юғары тиҙлек менән үтеүсе поездарҙан ул бер нисек тә һаҡлай алмаясаҡ. Өҫтәүенә, ағас һуҡмаҡ юлдың яртыһында өҙөлә.\nАвтомобилдәр өсөн сығыу урыны ла халыҡ йөрөү өсөн яраҡлаштырылған тип әйтеп булмай. Бында йәйәүлеләр ғүмеренә машина аҫтында ҡалыу ҡурҡынысы янай. Ни сәбәп менән Рәсәй тимер юлдары ауыл халҡы өсөн рельстар аша хәүефһеҙ юл асмай тигән һорау менән беҙ Куйбышев тимер юлдарының Башҡортостан бүлегенә мөрәжәғәт иттек.\nБыл хәл инде ун йылға дауам иткәнгә күрә ауыл халҡы ҡасан да булһа тимер юл аша үткәүел барлыҡҡа киләсәгенә ышанмай ҙа инде. Кешеләр хафа менән ҡышты көтә, ҡар йырып вагон аҫтынан үтеүе тағы ла ауырыраҡ. Ҡояш та иртә байый. Тимәк, әлегә бәләнән бәхетле осраҡтың аралауына ғына ышанырға ҡала, күрәһең.


Яңы торлаҡ йорттар төҙөү буйынса Башҡортостан - икенсе урында | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 мая 2019 — 17:54 ГТРК «Башкортостан»\nЯңынан торлаҡ йорттар төҙөп тапшырыу буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында икенсе урынға сыҡты. Быйылғы ғинуар-апрель айҙары йомғаҡтары буйынса төҙөлгән рейтингта беренсе урында  — Татарстан, өсөнсөлә — Түбәнге Новгород өлкәһе килә. Башҡортостандың статистика хеҙмәтенән белдереүҙәренсә, ғинуар-апрелдә республикала һигеҙ меңдән дә күберәк фатир файҙаланыуға тапшырылған. Уларҙың дөйөм майҙаны 660 мең квадрат метрҙан ашыу. 1000 кешегә иҫәпләгәндә иһә 163 квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең республика бер кеше иҫәбенә төҙөлгән торлаҡ рейтингы буйынса өсөнсө урында тора.


Өфөлә Бөтә Рәсәй күгәрсендәр күргәҙмәһе үтте\nСараға төрлө төбәктәрҙән йөҙләп ҡатнашыусы, ойошмалар килде. Улар күргәҙмәгә ҡоштарҙың ике йөҙ төрөн тәҡдим итте. Осрашыу күгәрсен тәрбиәләүселәр өсөн аралашыу, тәжрибә уртаҡлашыу майҙанына әйләнде. Ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай саралар тыныслыҡ ҡоштарына ҡарата иғтибар, ҡыҙыҡһыныуҙы арттыра.\nРадик Сабиров, Өфөнөң «Өфө спартагы» күгәрсен үрсетеүселәр берекмәһе етәксеһе: «Күгәрсендәрҙе тәрбиәләү иғтибар талап итә, ваҡытты ала. Әммә бында килеүселәрҙең барыһы ла уларҙы күңел өсөн тәрбиәләй. Күргәҙмәгә килеүселәр бик ҡыҙыҡһына, ҡоштарҙы үрсетеүселәрҙән кәңәштәр һорай».\nНефтекама ҡалаһынан Булат Юлмөхәмәтов күгәрсендәрҙе йәш сағынан аҫрай. Бөгөн уның хужалығында был ҡоштар ете тиҫтәнән ашыу. Уларҙы яратырға кәрәк, юҡҡа ғына күгәрсендәрҙе мөхәббәт ҡоштары тип йөрөтмәйҙәр, ти ул.


ИЛФАК СМАКОВТЫҢ 75-ЙЫЛЛЫҒЫНА АРНАЛҒАН ТАМАША\nНовости ⇒ ИЛФАК СМАКОВТЫҢ 75-ЙЫЛЛЫҒЫНА АРНАЛҒАН ТАМАША\n29 ғинуар Илфак Смаков башҡарған йырҙар тулҡынында тибрәлеп, уның моңона сорналып ял итергә рәхим итегеҙ, дуҫтар!\n29 ғинуар “Беҙ ҡабыҙған уттар һүнмәһен” циклы сиктәрендә ИЛФАК СМАКОВТЫҢ 75-ЙЫЛЛЫҒЫНА АРНАЛҒАН ТАМАША көтөлә. Илфак Смаков үҙенә генә хас башҡарыу оҫталығына эйә булған легендар йырсы. Уның ижады милли сәнғәтебеҙҙә юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдырҙы һәм башҡорт эстрадаһы үҫешенә ҙур йоғонто яһаны .\nИлфак Мөжип улы Смаков — башҡорт йырсыһы (баритон). Башҡорт АССР-ң халыҡ артисы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы. Илфак Мөжип улы 1940-сы йылдың 2-се ғинуарында Башҡорт АССР-ң Саҡмағош районы Рапат ауылында тыуған. 1963 йылда Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлеген тамамлаған (Миләүшә Ғәли ҡыҙы Мортазина классы).\n1963—1991 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, актив концерт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Көслө, матур тауышлы. Йырсының башҡорт манераһы, хислеге һәм асыҡлығы менән айырылып тора. Смаковтың концерт репертуарында башҡорт композиторҙарының вокаль әҫәрҙәре, башҡорт һәм татар халыҡ йырҙары урын алған: "Еҙ ҡыңғырау моңдары", "Яҙҙар булһа", "Урап, урап,ҡарҙар күмә", "Сәскәләр уяныр", "Үҙ яғыма ҡайтһам", "Юҡҡа түгел" ...\nҠатыны — Асия Смакова, йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисткаһы.\nИлфак Смаков үткән быуаттың 80-се йылдарының иң популяр йырсыларҙың береһе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1989), Башҡорт АССР-ң халыҡ артисы (1985), Башҡорт АССР-ң атҡаҙанған артисы (1978).\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы үҙенең сәнғәт әһелдәрен онотмай. 29 ғинуар Илфак Смаков башҡарған йырҙар тулҡынында тибрәлеп, уның моңона сорналып ял итергә рәхим итегеҙ, дуҫтар!\nТамашаны филармонияның йәш талантлы режиссеры Илшат Ғәлимйәнов сәхнәләштерә.


Премьер-министр интернаттан һуң балаларҙы күҙәтеүгә алыу программаһын эшләргә ҡушты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nПремьер-министр интернаттан һуң балаларҙы күҙәтеүгә алыу программаһын эшләргә ҡушты\n15:17, 12 апреля 2010 Сәйәсәт\nБР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев 12 апрелдә үткәрелгән кәңәшмәлә интернаттан һуң етем балаларҙы күҙәтеүгә алыу республика программаһын әҙерләргә ҡушты.\n– Балалар йорто стенаһынан сыҡҡас, балалар бихисап проблемалар менән осраша, – тине Премьер-министр. – Тормош көтөргә ҡулайлашмау, торлаҡ, социаль бәйләнештәр булмау, эшкә урынлашыу менән проблемалар – ҡыҫҡаһы, ауырлыҡтар, ҡаршылыҡтарҙың иге-сиге юҡ. Һәм үҫмер үҙе генә уларҙы бер нисек тә йырып сыға алмаясаҡ. Мотлаҡ, дәүләт ярҙамы, һеҙҙең менән беҙҙең битараф булмау кәрәк!\nПроблемаларҙың бер өлөшө федераль финанслау һәм ил кимәлендә ҡарар ҡабул итеүҙе талап итә. Ләкин республика кимәлендә хәл итерлек йүнәлештәр ҙә бар. Мәҫәлән, һөнәри йүнәлеш биреү, сәләмәтләндереү буйынса эш. Йыш ҡына балаларҙы теләген һәм һәләтен иҫәпкә алмайынса уҡыу йортона уҡырға ебәрәләр. Күп балалар етди хроник сирлеләр, әммә тейешле иғтибар булмау сәбәпле, ваҡытында дауалана алмаған. Шуға күрә сифатлы диспансерлаштырыу үткәреү һәм тикшереү һөҙөмтәләре буйынса артабан дауалау көнүҙәк мәсьәлә булып ҡала.\nИң мөһиме, балалар йортонан сыҡҡас үҫмер үҙ аллы тормошҡа әҙерлекле булып аяҡ баҫһын, дәүләт уны күҙ уңынан ысҡындырмаһын һәм кәрәк саҡта ярҙам итә алһын. Һәр балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙе үҙ аллы тормошҡа әҙерләү буйынса махсус занятиелар үткәрелергә тейеш.\n– Балалар йорттарынан сығарылыусылар үҙ аллы тормошҡа яраҡлашҡан булырға тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Раил Сарбаев.\nБР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте автор: БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте


Өфөлә Башҡорт театрының 100 йыллығын билдәләнеләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n13:03, 5 декабря 2019 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 5 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә Башҡорт театрының 100 йыллығын билдәләнеләр. Башҡорт опера һәм балет театрында уҙған тантаналы кисәгә бөтә мәҙәни йәмәғәтселек йыйылды. Мәжит Ғафури исемендәге академия драма театрында иһә капиталь ремонт эштәре бара.\nФойела ХХ быуат башындағы ревоюция мөхите булдырылғайны. Ҡыҙылармеецтар, матростар, йәнлек тиреһенән тегелгән пальто кейгән сибәркәйҙәр тамашасылар менән фотоға төштө, бала-саға листовкалар тотоп тегеләй-былай йүгергеләне. Икенсе ҡатта театр оркестры уйнаны. Ике залда Башҡортостандың театр сәнғәте тарихына арналған күргәҙмәләр эшләне.\nРеспублика башлығы Радий Хәбиров театрҙы бер быуатлыҡ юбилейы менән ҡотланы.\n«Республиканың 100 йыллығы йылында беҙ Башҡортостандың театр сәнғәте флагманы, күп милләтле республикабыҙҙың ғорурлығы булған Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының юбилейын билдәләйбеҙ. Бер быуат эсендә бында тиҫтәләрсә һоҡланғыс спектакль сәхнәләштерелгән, улар республиканың ғына түгел, илебеҙҙең театр сәнғәтенең алтын фондына ингән. Һеҙҙең театрҙа арҙаҡлы режиссерҙар, актерҙар һәм рассамдар хеҙмәт итте һәм әле лә хеҙмәт итә. Бөгөн Башҡорт драма театры – Рәсәйҙә бер быуатлыҡ тарихҡа эйә профессиональ театрҙарҙың береһе — «академия» тигән юғары исемде намыҫ менән йөрөтә. Һеҙ башҡорт халҡының туған телен, мәҙәниәтен, традицияларын һаҡлайһығыҙ», — тип билдәләне Башҡортостан башлығы.\nРадий Хәбиров театр хеҙмәткәрҙәрен ордендар һәм маҡтаулы исемдәр менән бүләкләне. Илһөйәр Ғәзетдиноваға, Илдар Ғүмәровҡа, Илдар Сәйетовҡа Дуҫлыҡ орденын тапшырҙылар, Хөрмәтулла Үтәшев Салауат Юлаев ордены кавалеры булды. Композитор, театрҙың музыкаль бүлеге мөдире Урал Иҙелбаев һәм актриса Эльвира Юнысова «Башҡортостан Республикаһында фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» билдәһе менән бүләкләнде. Гөлнара Әмироваға, Ирек Булатовҡа, Алһыу Ғәлинаға «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы», актер һәм режиссер Фирҙәт Ғариповҡа, актерҙар Римма Ҡаһармановаға, Артур Ҡунаҡбаевҡа, Руслан Хайсаровҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» тигән маҡтаулы исем бирелде. Әҙәби-драма бүлегенең баш мөхәррире Динара Ҡәйүмова, тегеү цехы етәксеһе Ия Стародумова һәм театр директоры Иршат Фәйзуллин Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре булды.\nҺуңынан республика башлығы сәхнәлә коллектив менән иҫтәлеккә фотоға төштө. Башҡортостан хөкүмәте театрҙың 100 йыллығына яңы автобус бүләк итте.\nКисәнең беренсе бүлеге театрҙың мөһим этаптарына — бер быуатлыҡ тарихтың яҡты ла, фажиғәле лә биттәренә бағышланды. Мәрхүмдәрҙе бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алдылар. Сағыу дефиле йыйылыусыларға театрҙың абруйлы наградаларын хәтергә төшөрҙө, улар араһында ике «Алтын битлек» тә бар. Театрлаштырылған тамашала театрҙың бөтә труппаһы ҡатнашты.\nИкенсе бүлек Гамлеттың «Булырғамы, әллә булмаҫҡамы» монологынан мәңгелек һорау темаһына көлкөлө скетч менән башланды һәм бик күп ҡотлауҙар менән дауам итте. Рәсәй президенты Владимир Путиндың, Мостай Кәрим исемендәге фондтың телеграммалары уҡып ишеттерелде. Ҙур экранда Башҡортостандың беренсе президенты Мортаза Рәхимовтың видеоҡотлауы күрһәтелде.\nТеатр Эрмитажында театрҙың бер быуатлыҡ юбилейы уңайынан донъя күргән китаптың исем туйы уҙҙы.


7 Сентябрь 2010, 16:39\nӨфөлә хоккей буйынса йыл да уҙғарылған Башҡортостан Президенты кубогы өсөн турнир уҙҙы. Унда, хужаларҙан тыш, «Трактор» /Силәбе/, «Югра» /Ханты-Манси/ һәм Чехиянан килгән ҡунаҡ – «Энергия» хоккейсылары ҡатнашты. 12-се тапҡыр уҙғарылған турнирҙа «Салауат Юлаев» клубы, өс уйында ла еңеү яулап, төп призға эйә булды. Был уңышҡа улар инде бишенсе тапҡыр өлгәшә. Һуңғы осрашыуҙа Вячеслав Быковтың тәрбиәләнеүселәре Чехия уйынсыларын 7:1 иҫәбенә ҡыйратты.\nБәйге һөҙөмтәләре буйынса иң шәп һөжүмсе булып Александр Радулов билдәләнһә, юлаевсыларҙың яңы легионеры Якуб Клепиш иң һөҙөмтәле бомбардир булып танылды. Шулай уҡ «Энергия» командаһы һаҡсыһы Петр Грегорек үҙ амплуаһында юғары исем менән баһаланһа, Силәбе клубының ҡапҡа һаҡсыһы Себастьян Кэрон иң көслө ҡапҡасы исемен алды.\n«СЮ» командаһының өлкән тренеры Игорь Захаркин:\n– Турнир бик һәйбәт үтте. Уйынсыларыбыҙ миҙгел алдынан үҙҙәрен төрлө яҡтан күрһәтеп, киләсәккә өмөттәр уята. Командаға килгән яңы хоккейсылар ҙа үҙҙәрен яҡшы яҡтан күрһәтте. Әйтәйек, Олег Сапрыкин етеҙлеге һәм дә башҡа яғы менән командаға бик файҙалы уйынсы буласаҡ. Игорь Волков хаҡында ла шулай тип әйтергә була. Александр Свитов та, моғайын, үҙен күрһәтер. Якуб Клепиш үҙен командаға бик кәрәкле һөжүмсе итеп танытты. Роберт Нилссон да бик уникаль уйынсы икәнен иҫбатланы. Һаҡсы Томаш Староста әлеге турнирҙа бик әүҙем ҡатнашмаһа ла, КХЛ беренселегендә үҙен күрһәтер тип ышанабыҙ.\nШулай итеп, сираттағы турнир тамамланды. Уны ябыу тантанаһында БР Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашып, еңеүселәрҙе тәбрикләне.\nИке көндән КХЛ беренселеге оҙайлы юлға сығасаҡ.


Бәхетле ҡартлыҡ сере\n20 Апрель 2018, 15:36\nОҙаҡ йылдар бергә татыу ғүмер кисереп йәшәү бәхете һәр кемгә лә тәтемәй. Һүҙем оло тормош юлы үткән, әлеге көндә лә бер-береһенә шаяртып, яғымлы һүҙҙәр менән генә өндәшеүсе һөйкөмлө парҙар – ҡәҙерле олатайым менән өләсәйем Бибинур һәм Ғәйнетдин Алтынбаевтар хаҡында. Улар әле Бөрйән районы Байназар ауылында 60 йыл бергә ғүмер итеп, гәүһәр туйҙарын туйлап, гөрләтеп йәшәп ята.\nОлатайыма Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда 8 йәш кенә тула. 1942 йылда атаһы яуға китә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайтыр саҡта юлда вафат булып ҡала. Йәш бала әсәһенә һәр яҡлап та ярҙамлашып үҫә. 1947 йылда инде ул «Ағиҙел» колхозында эш башлай. Үгеҙ егеп, игенен дә ташый, ерен дә һөрөргә тура килә. 1951 йылға саҡлы фермала эшләй. Бала сағынан техника менән мауыға, тиҙ арала тракторсы ярҙамсыһы булып китә. 1956 йылда әрме сафынан имен генә хеҙмәт итеп ҡайта ла күп тә үтмәй, Янһары ауылы ҡыҙы Бибинур Ҡотлоғужа ҡыҙын кәләшлеккә ала. Ул килен булып төшкән сағында күп-күк күҙле, һары сәсле, мөләйем генә ҡыҙ булған. Өс малай араһында иркә генә үҫкән Бибинурҙы олатайымдар ғаиләһендә барыһы ла йылы ҡабул итә. Шулай итеп, йәш ғаилә Байназар ауылының иң матур урынына нигеҙ ҡороп, гөрләтеп йәшәп китә. Татыу пар бөтәһе һигеҙ балаға ғүмер бүләк итә.\nЯҡындарым икеһе лә йәш һәм ғәйрәтле саҡтарында тырышып эшләгән. Өләсәйем мәктәптә – йыйыштырыусы, ә олатайым 47 йыл РТП-ла механизатор вазифаһын башҡара. Уның фотоһүрәте Маҡтау таҡтаһынан төшмәй, районыбыҙҙың, ул осорҙағы БАССР-ҙың, СССР-ҙың, РСФСР-ҙың бик күп Рәхмәт хаттарын, Маҡтау ҡағыҙҙарын, миҙалдарын ала. Бибинур өләсәйем, ғаилә усағын һаҡлаусы булараҡ, тәмле икмәк-бәлештәр, аштар бешереп, өй йылыһын һаҡлай. Уның өҫтәле төрлө ашамлыҡтарҙан һығылып тора. Ғәйнетдин олатайымдың кәртә-ҡура тирәһе һәр саҡ ҡараулы, техникаһы төҙөк булыуы һәр кемде хайран итә.\nБөтә балалары ла ата-әсәһенән өлгө алып, тырыш, матур донъя көтә. Иң өлкән балаһына – 60, ә иң кесеһенә 50 йәш тулғанда ла, атайлы-әсәйле булып, арҡаланып йәшәүҙән дә оло бәхет юҡтыр ул?! Хәҙер олатайым менән өләсәйемдең 24 ейән-ейәнсәре, 20 бүлә-бүләсәһе бар. Өс улы – Ғәйнислам, Ғилман, Ғилфан һәм биш ҡыҙы – Хәлиҙә, Ғәзизә, Гөлнур, Гүзәл, Әлфиәләр тыуған йортон бер ҡасан да онотмай. Һәр саҡ атай-әсәй янына ҡайтып ҡына торалар. Оло улдары – минең атайым олатайымдың юлын дауам итеп, тракторсы-машинист булып эшләй. Бәхетле олатай-өләсәй балаларының һәр уңышына сикһеҙ шатлана. «Әгәр беҙ бөтәбеҙ бергә йыйылһаҡ, 74 кешегә тиклем еттек», – тип ҡыуана өләсәйем.\nМинең ҡәҙерлеләрем әлеге көндә лә йәштәрҙән ҡалышмай донъя көтә: мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрайҙар. Ҡасан барһаң да, өйҙәре йылы, өҫтәлендә ҡайнаған самауыры ултыра. Яҡты йөҙ менән ҡаршы алалар, фәһемле кәңәштәрен биреп оҙатып ҡалалар. Хәлдәренән килгәнсә беҙгә, балаларына, ярҙам итергә тырышалар.\nӘле олатайыма – 85, өләсәйемә – 79 йәш, ә бергә ғаилә булып йәшәүҙәренә – 60 йыл. Был – бик оло ваҡиға. Беҙ шундай данлы олатай-өләсәйебеҙ булыу менән сикһеҙ шатбыҙ. Киләсәктә лә уларға тик һаулыҡ, йән һәм тән сәләмәтлеге, күңел тыныслығы теләйем. Тәҙрәләрҙән уттарын балҡытып, тыуған йорттоң йылыһын, наҙын, ҡотон ебәрмәй, балаларының һәм ейән-ейәнсәрҙәренең йылы ҡарашын, мәрхәмәтен тойоп, тик изгелектәрен генә күреп, барлыҡтары менән беҙҙе ҡыуандырып, оҙон-оҙаҡ йәшәһендәр ине ҡәҙерлеләрем!


Сермән ауыл Советы — Башҡорт Википедияһы\nСермән ауыл Советы\n(Сермән ауыл советы битенән йүнәлтелде)\nСермән, Аҙнағол, Дачный, Сатра, Йәндек\nӘюпов Айытбай Зәбир улы\n80 211 843 000\nСермән ауыл советы — Белорет районы муниципаль районы ауыл биләмәһә, муниципаль берәмек. 2010 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 2274 кеше, 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 2687 кеше. Административ үҙәк — Сермән.\nАуыл биләмәһе башлығы — Әюпов Айытбай Зәбир улы\nЭштәр идарасыһы — Шәйәхмәтова Нәйлә Әнәс ҡыҙы.\nСермән ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәтенең почта адресы:\n453521, Башҡортостан Республикаһы, Белорет районы, Сермән ауылы, Калинин урамы, 25 а йорто.\n2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль районының Сермән ауыл советы ауыл биләмәһе составына кергән халыҡ иҫәбе һәм торама пункттар исемлеге. Йәмғиһе — 2274.\nСермән — 1888\nАҙнағол — 333\nДачный (Дача) — 18\nСатра — 23\nЙәндек — 12\n2262 2687 +425 +18,79\nСтәрлетамаҡ — Белорет, Белорет — Иҫке Собханғол һәм Өфө — Сибай юлдар киҫешкән ерҙә, Белорет ҡалаһынан 20 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ауыл биләмәһе территорияһынан шулай уҡ Белорет-Ҡарламан тимер юлы үтә. Ауыл биләмәһе территорияһында урман, ауыл хужалығы биләмәләре бар. Халыҡ ауыл хужалығы, тимер юл ойошмаларында эшләй. Күпселек өлөшө социаль өлкәлә хеҙмәт итә. Сермәндә Балалар йорто, музыка мәктәбе, СССР-ҙың халыҡ артисы Заһир Исмәғилевтың йорт-музейы бар. Ауыл бюджеты дотациялы.\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 http://www.beladmin.ru/bash/munobor/selskie/detail.php?ID=19044\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сермән_ауыл_Советы&oldid=853102 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:33 8 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


БР Ауыл хужалығы министрлығы малсылыҡ буйынса иң яҡшы райондар рейтингын төҙөнө // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБР Ауыл хужалығы министрлығы малсылыҡ буйынса иң яҡшы райондар рейтингын төҙөнө\n16:35, 10 апреля 2013 Иҡтисад\nБР Ауыл хужалығы министрлығы производство эшмәкәрлегенең төрлө күрһәткестәре буйынса муниципаль райондар рейтингын төҙөнө. Бөгөндән алып бындай сағыштырыу анализы ай һайын үткәреләсәк – йомғаҡтар министрлыҡтың рәсми сайтында урынлаштырыласаҡ.\n«Башинформ» агентлығына министрлыҡтың аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, рейтингта быйылғы һәм үткән йылдағы күрһәткестәр үҙ-ара сағыштырыласаҡ. Бөгөнгө көнгә малсылыҡ тармағын үҫтереү буйынса рейтинг төҙөлгән.\nШулай итеп, 2013 йылдың ғинуар-февраль айҙарында һөт етештереү буйынса күрһәткестәрҙе арттырыу йәһәтенән иң яҡшыһы тип Бүздәк районы танылды – плюс 37,3 процент. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙы Федоровка һәм Ғафури райондары хужалыҡтары биләй – шул тәртиптә 16,3 һәм 14,8 процент.\nАғымдағы йылдың тәүге ике айында һауым буйынса иң яҡшыһы тип Саҡмағош районы танылды – 903 кг. Стәрлетамаҡ (794 кг) һәм Тәтешле (767 кг) райондары хужалыҡтары «көмөш» һәм «бронза» яуланы.\nҒинуар-февраль айҙары йомғаҡтары буйынса бөтә категория хужалыҡтарҙа эре мал һанын арттырыу буйынса алдынғылар рәтендә Краснокама (119,4 процент), шулай уҡ Күгәрсен (115,6 процент) һәм Балаҡатай (115,6 процент) райондары иҫәпләнә.\nБөтә категория хужалыҡтарҙа һыйыр малы һанын арттырыу буйынса иң яҡшыһы тип Кушнаренко районы танылды – 2012 йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 118,9 процент. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙы Бөрө (111,6 процент) һәм Ишембай (108,1 процент) райондары биләй.\nБР Ауыл хужалығы министрлығының аналитика бүлеге мәғлүмәте буйынса, һәр 100 һыйырға быҙау үҫтереү буйынса иң яҡшылары тип Тәтешле, Бүздәк һәм Мәсетле райондарының ауыл хужалығы предприятиелары танылды.\nТеги: ауыл хужалығы,малсылыҡ


7 Май 2019, 11:56\nОшо көндәрҙә Мәскәү эргәһенән Вадим Задорожныйҙың Техника музейынан машиналар колоннаһы Өфөгә юлланды. Машиналар Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы техниканы — танктарҙы, пушкаларҙы, йөк машиналарын, шул иҫәптән легендар “Т-34” танкын алып килә.\nБыл техниканың күпселеген эҙәрмәндәр тапҡан һәм музей реставраторҙары ҡайтанан сафҡа индергән. Танктарҙың башняларында һәм корпустарында ҡаты алыш эҙҙәре әле булһа күҙгә ташлана.\n9 майҙа Өфөлә хәрби парад үтәсәк. Красногорскиҙан килтерелгән техниканан тыш, сарала Ишембай заводынан һаҙлыҡта йөрөй торған “Витязь” машиналары ҡатнаша. Парадҡа хәрби подразделениелар, көс структуралары, хәрби уҡыу йорттары вәкилдәре, шул иҫәптән кадеттар саҡырылған.


Ижад шаран-яранлыҡты иш итмәй\n4 Март 2019, 17:31\nХәҙерге заманда кешегә мәғлүмәт телевизор, радио, китап-гәзиттәр аша төрлө ташҡын булып инә. Уларҙың күпселеге ҡарала, ташланыла ла бик тиҙ онотола. Ә бына ташҡа баҫылған, китап ителгән әҙәбиәт тыныста иркенләберәк һәм иғтибарлыраҡ уҡылыуы менән нығыраҡ хәтерҙә ҡала, әҙәби-эстетик йоғонтоһо көслөрәк була.\n1. Һеҙҙең фекерегеҙсә, әҙәбиәттең төп миссияһы ниҙә?\nХәҙерге заманда кешегә мәғлүмәт телевизор, радио, китап-гәзиттәр аша төрлө ташҡын булып инә. Уларҙың күпселеге ҡарала, ташланыла ла бик тиҙ онотола. Ә бына ташҡа баҫылған, китап ителгән әҙәбиәт тыныста иркенләберәк һәм иғтибарлыраҡ уҡылыуы менән нығыраҡ хәтерҙә ҡала, әҙәби-эстетик йоғонтоһо көслөрәк була. Мәктәптә лә беҙ башлыса китап ғилемен алабыҙ, юғары уҡыу йорттарында уҡығандарға профессияға бәйле лекцияларҙа, махсус китаптарҙа алдағы тормошоңа, шөғөлөңә бағлы белемде төплө үҙләштерәһең. Нәфис әҙәбиәттең төп миссияһы кешене рухи, идея-эстетик тәрбиәләү йәһәтенән роле ғәйәт ҙур. Нәфис әҙәбиәтте, шиғриәтте яратҡан кешенең рухи донъяһы һәм эстетик багажы байыраҡ һәм күркәмерәк булыусан.\n2. Илһам ҡошо тәүлектең ҡайһы мәлендә ҡуныусан?\nИлһам өсөн ниндәйҙер бер импульс, күңел саҡырыуы, йөрәк ҡушыуы кәрәктер ул. Күп яҙыусылар илһамды ана шул күңел саҡырыуы буйынса ижадсының рухланып эшкә тотоноуы, үҙен яҙышыуға көйләү мәле кеүегерәк хис итә. Уның ижадсыны үҙенә тамам йәлеп итер тылсымлы, хикмәтле яҡтары ла юҡ түгел, әлбиттә. Илһам ул болоттар араһынан ялтырап килеп сыҡҡан ҡояш кеүек йәки иртәнге таң нурҙары төҫлө кәйефте күтәреп, эшкә көйләп ебәрешә. Һөйгәнеңде өҙөлөп көтөп алған, ҡауышҡан минуттарҙы хәтерләтә. Күңелеңдең нескә ҡылдары тылсымлы өндәр сығарып сыңлай башлай кеүек шул саҡ.\n3. Лев Толстой: “Анна Каренина – ул мин”, – тигән. Геройҙарығыҙҙың нисә проценты һеҙҙең булмышты сағылдыра?\nМин үҙем башлыса ғилем эйәһе кешеһемен. Төп шөғөлөм – нәфис әҙәбиәт белеме, әҙәбиәттәр тарихы. Фәндең үҙ илһамы, үҙ мауығыуҙары бар. Әҙәби, тарихи китаптар яҙырға тотонһам, шул тарихи донъя эсенә сумам, уларҙы күҙ алдыма баҫтырғандай, шул заманаларҙа йөрөгәндәй итеп ҡарайым. Мәҫәлән, “Ҡанлы илле биш” романын яҙғансы һәм яҙыу барышында XVIII быуаттың яулы, ҡанлы ваҡиғалары эсендә йәшәгәндәй тойҙом үҙемде.\nӘхмәтзәки Вәлиди, Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев, Ризаитдин Фәхретдинов хаҡындағы китаптарымды яҙғанда үҙемде улар донъяһы эсендә йөрөгәндәй күрҙем. Шундай кешеләр тормошон һәм эшмәкәрлеген яҙыу миңә, ғалим затҡа, еңелерәк тә тойолдо.\n4. Бер жанрҙан икенсеһенә күсеүе ауыр түгелме?\nМиңә, әҙәбиәт һәм ғилем өлкәһендә күпмелер ҡушарлап эшләгән кешегә, икеһендә лә яҙышыу бер тиң ауырлыҡта һәм еңеллектә ине. Әммә бер жанрҙан икенсе жанрға күсеүҙең үҙ ауырлығы бар, бында жанр тәбиғәтенә йәһәтерәк инеп китеү мөһим.\n5. Ниндәй ҙә булһа әҫәр тыуҙырғанда ундағы геройҙар тормошо менән йәшәйһегеҙме, уларҙың кисерештәрен күңелегеҙ аша үткәрәһегеҙме?\nБындай әҫәрҙәрҙе, тәғәйен монографияларҙы яҙғанда геройҙарҙың донъяһына ғына түгел, уларҙың ғилемдәре даирәһенә инеү һәм тәрән белеү иң кәттәһе. Улар донъяһын, ғилем даирәһен тәрәнерәк белмәй тороп яҡшы монографик китап яҙыу мөмкин түгел.\n6. Яңы әҫәргә тотонғанда күңелегеҙҙә әҙер, камил идея буламы, әллә ул эш барышында үҙгәрәме?\nҺәр ҙур әҫәрҙе, романды йә монографик китаптарҙы яҙырға тотонорҙан алда дәүләт архивтарын, китаптарҙан мәғлүмәттәрҙе берәмтекләп йыйырға тура килә. Үрнәк булыр тарихи шәхестәребеҙ тураһында бар аҡылыңды һәм күңелеңде һалып яҙыу иң яҡшыһы.\n7. Ниндәй әҫәрегеҙ еңел яҙылды, ҡайһыһы күп көс талап итте? Ни өсөн шулай килеп сыҡты тип иҫәпләйһегеҙ?\nҘур күләмле әҫәрҙәр – монографиялар, романдар береһе лә еңел яҙылмай. Улар өсөн ярты ғүмер йылыңды, һәләтеңде, тырышлығыңды һалырға тура килә.\n8. Башҡа яҙыусылар менән осрашҡанда ижад серҙәрегеҙ менән уртаҡлашаһығыҙмы?\nАтаҡлы Австрия яҙыусыһы Стефан Цвейг, донъялағы һанап сыҡҡыһыҙ төрлө күренештәр, һөнәрҙәр араһында иң йомаҡлыһы – ижад сере, ти.\nЯҙыусылар менән осрашыу, китап уҡыусылар конференцияһы, әҙәбиәт көндәре, ижад хаҡындағы лекциялар, әңгәмәләр ваҡытында, былай һөйләшкән саҡтарҙа ла: “Һеҙ нисек яҙыусы һәм ғалим булып киттегеҙ, фәлән-фәлән әҫәрҙәрегеҙҙе, китаптарығыҙҙы нисегерәк яҙҙығыҙ, ижад серҙәрегеҙ менән уртаҡлашһағыҙ ине”, - кеүек һорауҙарҙы йыш ишетергә тура килә. Ләкин ҡыҫҡа осрашыуҙар ваҡытында ғына ҡәнәғәтләндерерлек яуаптар биреп бөтөү һис мөмкин түгел. Бының өсөн әҙиптәрҙең үҙ ижад тәжрибәләре менән уртаҡлашҡан мәҡәләләре, интервьюлары, яҙыусылыҡ эше, әҙәби ижад психологияһы тураһында махсус хеҙмәттәр, китаптар кәрәк.\nӘҙәби ижад эше оҙон-оҙаҡ һәм ҡатмарлы күренеш ул, үҙе әллә нисәмә ижади этапты тәшкил итә. Шуның өҫтәүенә, тағы ла иғтибарға алыныр яҡ шул – ижад эше һәр әҙип өсөн ҡабатланмаҫ индивидуаль нәмә, ул үтә шәхси, хатта интим процесс. Һөйөшөү шикелле, яҙышыу ҙа аулаҡты ярата. Һәр кешенең үҙ ижад манераһы бар, ул һаҡһыҙ ҡағылыуҙы, анализ-тикшеренеү тип ботарлап барыуҙы, шаран-яранлыҡты бик иш итмәй.\nЯҙыусылар шуға үҙҙәре лә ижад серҙәре менән бүлешергә, үҙҙәренә мәғлүм яҡын уй-тойғоларын, рухи халәттәрен асып барырға бик ашыҡмай. Бүтәндәрҙең дә уға һаҡһыҙ һәм әрһеҙ ороноуын теләмәй.\nКитаптар кешеләр кеүек. Беҙ күптәр менән танышабыҙ, һөйләшәбеҙ, әммә уларҙың бик аҙҙарын ғына яҡын дуҫ, серҙәш итеп һайлайбыҙ.\nКитаптар беҙҙе үҙгәртә, ләкин был оҙаҡ һәм һиҙелмәгән күренеш.


Назир Сабитов | Әбйәлил - Абзелил - Part 80\nАуырыу кешенең намаҙы\nМосолман ҡәрҙәшем, ауырыу булһаң да, намаҙыңды ҡалдырыуҙан һаҡлан. Бел, намаҙ һиңә ауырыған ваҡытында йән тыныслығы килтерә һәм сәләмәтләнеүгә сәбәпсе була.\nАуырыу кеше лә пакланырға, тәһәрәт алырға һәм ғөсөл ҡойонорға тейеш. Әгәр ауырыу үҙенең хәлһеҙлеге арҡаһында, сирҙе аҙҙырыуҙан ҡурҡһа йәки сәләмәтләнеү әкренәйер тип шөбһәләнһә, ул саҡта ҡом менән паклана ала. Ул тәйәммүм тип атала.\nТәйәммүм ҡылып пакланыу өсөн ике ҡулдың устары менән таҙа тупраҡҡа бер тапҡыр һуғып алырға, һәм шунан һуң, устар менән битте һәм ҡулдарҙы һыпырырға кәрәк. Әгәр ауырыу үҙ — үҙен пакландыра алмаһа, уны икенсе кеше һыу йәки ҡом менән тәһәрәтләндерә.\nҒөсөл — ул бөтә тәнде йыуып, һыу менән ҡойоноу. Ғөсөлләнәм тип ниәтләгән кеше түбәндәге тәртип буйынса эш итер:\n1. истинжә ҡылып, гәүрәттәрен нәжестән таҙартыр;\n2. беләҙектәренә тиклем ике ҡул суғын йыуыр;\n3. тәһәрәт алыр, ләкин аяҡ суҡтарын йыумаҫ;\n4. иң әүүәле башына, унан һуң уң яғынан башлап тәненең һәр бер ерен һыулап сығыр;\n5. ҡулдары менән буйы еткән тиклем тәненең һәр бер ерен ышҡып сығыр;\n6. икенсе мәртәбә, йәнә уң яғынан башлап бөтә тәненә һыу ҡойор һәм ҡулдары менән буйы еткән тиклем тәненең һәр бер ерен ышҡып сығыр;\n7. өсөнсө мәртәбә йәнә уң яғынан башлап бөтә тәненә һыу ҡойор;\n8. иң аҙаҡтан уң яғынан башлап ике аяҡ суғын йыуыр.\nОшо рәүештә ғөсөл алған кеше камил тәһәрәтле булыр. Намаҙ уҡыу өсөн яңы ғына ғөсөлләнгәндән һуң тәһәрәт алыу кәрәк түгел.\nҒөсөл алыр өсөн ниәтләйбеҙ: Иләһи ниәт ҡылдым ғөсөл алырға Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн — тип. Ниәтте күңелдән, йә телдән әйтергә була, тик уны душҡа, йә мунсаға инмәҫ борон әйтергә кәрәк.\nХалыҡтың ауыҙ-тел ҡомартҡыларынан күренеүенсә, Россия власы аҫтында ҡалғанса, аҫаба йәки күсмә башҡорттар бейҙәр тарафынан идара ителгәндәр, һәм был бейҙәр йыш ҡына вассал рәүешендәрәк ханға буйһонғандар. Бындай бейҙәр йәки хан вассалдары аҙ булмаған.\n[Башҡорттарҙың] йорт хужалығы башлыса малсылыҡтан торған. Ҡатын-ҡыҙҙар ебәк менән, ә ярлылар үҙ буяғына, йәғни буяуына буялған йөн менән киндер халат — сисбе ише әйберҙәр сиккәндәр. Был буяҡ фабрикала эшләнгән нәмәләр тарафынан ҡыҫрыҡланып баҫтырылып ҡалынған. Хәҙерге ваҡытта был буяҡ күберәген — ул да булһа йәшерен рәүештә генә — Верхнеурал әйәҙе ҡатай башҡорттарында ҡулланыла. Ҡашмау тубый, ҡыҙҙар таҡыяһы, һарауыс яға, йәғни күлдәк өсөн нағышланған ҡатын-ҡыҙҙар яғаһы һәм шуның ише боронғо башҡорт кейем-һалымдары аҡрынлап ҡулланыуҙан сыға бара. Ҡарттар әйтеүенсә, холоҡ-ҡылыҡтар ҙа, ғөрөф-ғәҙәттәр ҙә шулай уҡ яманға табан үҙгәрҙе. Шуға күрә йырҙар ҙа үткән ваҡыттарҙа йырланған йырҙар түгел. Халыҡ үҙенең ғөрөф-ғәҙәттәрен дә, етештереү нәмәләрен дә, йәғни сигеүҙән, туҡыусылыҡтан, ҡамыт-дуғалар, тирмәләр һәм башҡаларҙы яһауҙан да яҙҙы, шуға күрә лә кәйеф-сафа ҡороуға бирелде, тип һөйләйҙәр.\nБашҡорт халҡының аҡ һәм ҡара көндәре\nРоссия тауарихтарынан, хосусан «Уфимская справочная книга» һәм «Губернские ведомостиҙарҙан» мәғлүмдер ки, Иван Васильевич Грозный заманында, башҡорттар ихтияр баш һалған өсөн, ерҙәренә грамоталар бирелеп, [уларҙан] себер татарҙарынан һәм ҡырғыҙҙарҙан (ҡаҙаҡтарҙан.— Ғ. Ҡ.) рус һәм үҙ ерҙәрен һаҡларға вәғәҙә алынған. 1556 [йылда] йәнлек тиреһенән һәм балдан бәйғәт* биргәндәр. Яһаҡты Ҡазанға түләгәндәр. Әммә 1572 йылда, Ҡазанға йөрөмәктәрен йыраҡ тип, Торатауҙа, йәғни Өфө тауында ҡала һалырға һәм ғәскәр тоторға һорағандар. Сөнки ул заманда ҡалмыҡ халҡы көслө булып, башҡорт йортон бик ғарәт* ҡылғандар. 1574 йылда Иван Нагой исемле ҙур чиновник ҡәлғә һала башлаған. 1575 йылда Себер ханының балалары Аблай менән Тәүкил Өфө ҡалаһын һалыуға мәнег* ҡылғандар. Башҡорттар, рустар менән бер яҡлы булып, себер татарҙарын боҙоп, хан балаларын әсир иткәндәр. Был яҡтан башҡорттар гәһедтәренә вафа ҡылғандар*. Шул йылда башҡорт дүрт юлға бүленеп, дүрт старшина ҡуйылған: Себер, Ҡазан, Нуғай һәм Оса юлдары.\nМосолмандарҙын осрашыуы һәм сәләмләшеүе\nМосолман кешеләрҙең осрашыуы һәм бер-береһенә сәләм биреү халҡыбыҙ араһында ҙур әҙәпкә эйә. Хәҙерге мәлдә дин тәрбиәһенән тайпылып киткән кешеләребеҙҙең әҙәпһеҙлеге бигерәктә асыҡ күренә. Балаларыбыҙ сәләм биреү тигән нәмәне бөтөнләй белмәй. Оло кешене ололау тигән әҙәп юғалды. Был ғына түгел: урамда оло йәштәге таныш ҡатын-ҡыҙҙар мыҡырайып сәләмләмәй, күрмәмеш булып үтәләр.\nӘ бит мәхрүм өләсәйҙәребеҙ: “Ир кешегә, сабый ир бала булһа ла, ҡатын-ҡыҙ беренсе сәләм биреп, һаулыҡ һорашырға тейеш” — тип әйтә торғандар ине. Динебеҙ буйынса беренсе сәләм биреүсегә Аллаһ Тәғәлә күп әжерен бирә. Хәҙерге мәлдә урыҫтарҙан күреп, ирҙәрҙең ҡатын—ҡыҙҙар менән ҡосаҡлашып, үбешеп күрешеү нимәгә алып килде? Ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың оялыу, тыйнаҡлыҡ, намыҫ тигән холоҡтары юғалды. Таныш булмаған ир һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында әҙәп тигән кәртә юғалды. Былар барыһы ла шул теләк нәфсеһенә – зинаға алып бара. Урыҫа әйтмешләй: свободная любовь – аҙағы: емерелгән йәшлек, айырылышҡан ғаиләләр, етем балалар, эскегә һалынған кешеләр, боҙолғон холоҡтар...\nФәхретдинов Ризаитдин. Нәсихәттәр\nӘгәр нәсихәт итеү «мин үҙем гүзәл холоҡло кеше» тиеү мәғәнәһендә булһа, ошондай китап һәм рисәләләр яҙыуға «быларҙы тик мин генә беләм» мәғәнәһе бирелһә, нәсихәт һөйләү йәки китап яҙыу түгел, хатта ауыҙымдан бер хәреф сығармаҫ, ҡәләм менән ҡағыҙ ҡулыма ла тотмаҫ инем.\nЛәкин нәсихәт һөйләүгә һәм китап яҙыуға аҡыл эйәләре бындай мәғәнәләр түгел, бәлки өҫтәрендә булған бурыстарын төшөрөү, аҙмы- күпме файҙалы әйберҙәрҙе киләсәк быуындарға ядкәр (иҫтәлек) ҡалдырыу мәғәнәһе бирә.\nБер ата ни ҡәҙәр гонаһлы булһа ла, балаларына нәсихәт биреү бурысы өҫтөнән төшмәй. Ғаилә башлығының ни ҡәҙәр кәмселектәре булһа ла, үҙе һәм үҙенә аманат ителгән ғаиләһен тәрбиә итеү вазифаһынан азат һәм мәхрүм ителмәҫ, «Һәр берегеҙ көтөүсеһегеҙ һәм һәр берегеҙ көтөүегеҙ хаҡында яуап бирәсәкһегеҙ» мәғәнәһендә булған: «күллүкүм рағин үә күллүкүм мәсъүлүн ғән рағиййәтиһи» изге һүҙҙәр һәр кем өсөн бер тиң хөкөмдөр\nДоғалар һәм кеше тормошо\nӘҙәм балаһы үҙ Раббыһына доға ҡылыу тураһында берҙә уйлап бирмәй. Доға күпме бәлә-ҡазаларҙан ҡотҡарыр ине, кеше шул арҡала тормошон ҡырҡа үҙгәртер ине. Ләкин доғаһыҙ үҙ тормошон, балаларының донъяһын бәхетһеҙ итә. Һеҙҙең тәҡдимгә Сәләх Суҡбаевтың “Иман. Әхлаҡи ҡиммәттәр” китабынан өҙөк.\n“Миңә доға ҡылып ҡына тороғоҙ, Мин уларҙы ҡабул итермен. Тәкәбберләнеп Миңә ғибәҙәт ҡылыуҙан баш тартҡан кешеләр генә хурлыҡҡа ҡалып, йәһәннәмгә төшөрөлөр”, — тиелә Ҡөрьәндә.\n“Ғафир” (Мөьминдәр) сүрәһе, 60-сы аят\n«Доға намаҙҙың төп терәге, нигеҙе, асылы”, — тигән пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм.\nЗәғифтәрҙән-зәғиф булған бер кешенең ул ярҙам һорап бөйөктәрҙән-бөйөк, көслөләрҙән-көслө булған зат – Ҡөрьәндең эйәһе Аллаһы Тәғәләгә мөрәжәғәт итеүе.\n« Сюда 1 ... 78 79 80 81 82 ... 93 Туда »\nСАЙТҠА ЯРҘАМ (САҘАҠА) - 4 635 views\nБалаҡарға - 2 299 views


Баш ҡалала информатика уҡытыусылары өсөн йәйге мәктәп асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала информатика уҡытыусылары өсөн йәйге мәктәп асылды\n15:51, 26 июня 2013 Йәмғиәт\nӨфө дәүләт авиация техник университетында информатика уҡытыусылары өсөн йәйге мәктәп асылды. Уның эшендә Өфө, Яңауыл ҡалалары, Нуриман, Благовещен, Мәсетле һәм башҡа райондарҙың уҡыу йорттары вәкилдәре ҡатнаша.\nЮғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, программала уҡытыусы-эксперттар, БР Мәғариф министрлығы вәкилдәре, университеттың алдынғы ғалимдарының лекциялары ҡаралған. Шулай итеп, Өфө дәүләт авиация техник университетының уҡытыу-методика эше буйынса проректоры, кафедра мөдире Рафаил Ғәзизов фән һәм мәғариф өлкәләрендә компьютер технологиялары тураһындағы доклад менән сығыш яһаясаҡ. Университеттың мәғариф өлкәһендә инновацион технологиялар бүлеге начальнигы Ришат Ғабдулхаҡов Башҡортостанда дистанцион белем биреү системаһын ойоштороу өсөн махсус технологиялар ҡулланыу мөмкинлектәре тураһында һөйләйәсәк.\nЙәйге мәктәп 28 июнгә тиклем эшләйәсәк.


2013 йылда ѳҫтәмә белем биреү системаһы барлыҡҡа килеүгә 95 йыл тулды. Сибай ҡалаһы мәктәптәре уҡыусыларының, уҡыу йорттары студенттарының һәләттәрен асыуға, үҫтереүгә ҙур ѳлѳш индергән Балалар ижады үҙәге урындағы иң уңышлы эшләп килгән ѳҫтәмә белем биреү учреждениеларының береһе һанала. Быйылғы уҡыу йылында ла педагогик коллектив йәш быуынды эстетик, патриотик рухта тәрбиәләү, хеҙмәткә һѳйѳү уятыу маҡсатында ҙур эштәр атҡарған. Дѳйѳм коллектив әҙерләгән «Ижади калейдоскоп» отчет концертын ҡарағандан һуң, балаларға һалынған кѳс бушҡа булмағаны раҫланды.\n«Афарин» вокаль-эстрада студияһы тѳрлѳ йәштәге йыр-моңға ғашиҡ балаларҙы берләштергән. Студияла шѳғѳлләнеүселәр ҡала, тѳбәк йыр бәйгеләрендә ҡатнашып, призлы урындар яуларға ла ѳлгѳргән. Улар башҡарыуындағы «Тыныслыҡ», «Уңған халҡыма» һәм башҡа йырҙар тамашасылар тарафынан яратып ҡабул ителә. «Афарин» тѳркѳмѳ етәксеһе Зилә Сирғәлина, айырыуса Регина Ханова, Гѳлсиә Мәһәҙиева, Регина Ғилманова, Артем Гавриловтарҙың тауыштары үҙенсәлекле булыуҙарын билдәләне.\n«Гѳлдәр» ѳлгѳлѳ бейеү ансамбленең даны ҡалала ғына түгел, унан ситтә лә таралған. Ансамбль республика, Бѳтә Рәсәй, Халыҡ-ара конкурстар лауреаты, 2012 йылда Тѳркиәлә үткән «Далан талисманы» Халыҡ-ара фестивалендә Гран-при яулауға ирешкән. Әлеге кѳндә ѳлгѳлѳ бейеү ансамбле июль айында Францияла үтәсәк Халыҡ-ара конкурсҡа етди әҙерләнә.\nБалалар ижады үҙәгенең ҡурайсылар ансамблен Кәлимулла Ильясов етәкләй. Шуныһы ҡыуаныслы: был халыҡ инструментында уйнарға теләүселәр йылдан-йыл арта. Ансамбль ҡала күләмендәге бәйгеләрҙә ҡатнашып, еңеүҙәргә ѳлгәшә.\nҠумыҙсылар түңәрәген ѳмѳтлѳ педагог Баязит Ғәйнуллин ойошторған. Милли музыка ҡоралын сиртеүселәр моң тыуҙырыуҙары, ѳзләүҙәре менән иғтибарҙы йәлеп итә.\n«Фортепиано» класы тәрбиәләнеүселәре лә етәкселәре Лариса Диярованың йѳҙѳнә ҡыҙыллыҡ килтермәй. Илгиз Лоҡманов башҡарыуындағы «Принцесса вальс бейей» әҫәре күңелдәргә үтеп инерлек. Нәркәс Бохарбаеваның нәзәкәтле бармаҡтары музыка тыуҙырыу ѳсѳн генә яралған кеүек.\n«Лидерҙар мәктәбе» берекмәһенә йәмәғәт эштәрендә әүҙем, белем усаҡтарында яҡшы ѳлгәшкән, алдынғы ҡарашлы йәштәр тупланһа, «Мода азбукаһы», «Хужабикә» түңәрәктәре ҡул эштәренә әүәҫ уҡыусылар күңеленә хуш килгән. Ҡыҙҙар теккән аллы-гѳллѳ күлдәктәр, бәйләгән әйберҙәр ѳлкәндәрҙекенән бер ҙә ҡалышмай. Ҡул эштәре түңәрәктәрендә шѳғѳлләнеүселәр Магнитогорск ҡалаһында уҙған «Мисс Белошвейка» конкурсында еңгән.\nҮҙәктең «Йәш һыҙыусы» берекмәһе техник һѳнәр эйәләрен әҙерләү менән мәшғүл. Быйылғы уҡыу йылы аҙағында һыҙыу буйынса тулы техник курс үткән 22 уҡыусыға танытмалар тапшырылған.\n—Коллективта үҙ эшен яратҡан, талантлы педагогтар: Е.И.Цыганова, Л.В.Верногорова, Т.В.Максимова, У.М.Абдуллин, А.И.Михайлов, А.В.Чухрова, Н.В.Резвова, С.И.Молоземов, Л.Р.Яхина, Б.Х.Ғәйнуллин, Л.Б.Диярова, Э.Р.Нәҙербаевалар менән кѳслѳ. Шулай уҡ директорҙың уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Е.В.Гредякина, методистар—Ә.Д.Вәлитова, А.Н.Петров, З.В.Ғилманова, Л.М.Янбаева, Г.Ғ.Кәримоваларҙың тырыш хеҙмәтен билдәләп китмәү яҙыҡ булыр,—ти Балалар ижады үҙәге директоры Элиза Ғүмәр ҡыҙы Кирәйева, хеҙмәткәрҙәрҙе дәртләндереп.—Бер маҡсатҡа ынтылып эшләгәнгә, бѳгѳн хеҙмәтебеҙҙең емештәре ҡыуанырлыҡ. Киләсәктә лә ошо юҫыҡтан тайпылмай бергә-бергә эшләргә насип булһын.\nЙәш быуынға белем һәм тәрбиә биреү менән шѳғѳлләнгән коллективҡа беҙ ҙә ижади уңыштар, яңы үрҙәр теләп ҡалабыҙ.


Баҫманың был һаны “Баш мөхәррир һүҙе” менән асыла.\n“Матурлыҡ – уны баһалай белгән, таҙалыҡ – уны булдырған, мөғжизә – уға ышанған, бәхет уны һаҡлаған ерҙә бар, тиҙәр. Үҙебеҙҙе үҙебеҙ баһаламағанда, башҡаларҙың фекере, йәмғиәттә нығынған ҡараш тәьҫирендә әллә ниндәй һығымталарға килергә мөмкин. Сәскә үҙен матур итеп һанауҙарына мохтаж түгел, ул бары нурҙарын сәсеп, илаһи бер нәфислек менән яҡтыра, үҙе бер мөғжизә булып балҡый. Беҙ ҙә үҙебеҙҙең донъяла берҙән-бер һәм ҡабатланмаҫ булыуыбыҙҙы аңлап, һәр көндө ҡыуаныс менән ҡабул итеп йәшәйек!” – ти баш мөхәррир Гөлназ Ҡотоева “Донъяны ҡотҡарһын матурлыҡ!” тип аталған яҙмаһында.\nТышлыҡты биҙәгән Өфө районы Ҡыҙыл Яр мәктәбе директоры, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, өс бала әсәһе Гүзәл Зөбәйерова хаҡында Гөлдәр Яҡшығолованың “Бәхет һәр кемдең үҙе менән...” мәҡәләһендә уҡырһығыҙ.\n“Силәбе башҡорттары саҡырыуы буйынса өлкәгә килгәндә Нурия Иҡсанованы күркәм сараны алып барыусы, тележурналист, гәзит мөхәррире булараҡ күрҙем. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте көндәре осрашыуҙары сиктәрендә Ҡамса Мортазинды 50 йәшлек юбилейы айҡанлы тәбрикләгәндән һуң, урындағы телевидение өсөн “Уралым” тапшырыуына сюжет төшөрөлдө, эркелеп килгән халыҡҡа Нурия Сәғит ҡыҙы мөхәррир булған “Уралым” гәзите таратылды. Өлгөр, алсаҡ, ипле һылыу менән журнал уҡыусыларыбыҙҙы яҡынданыраҡ таныштырыу теләге бына шунда уянғайны”, – тип башлай Гөлназ Ҡотоева “Сая рухлы ҡыпсаҡ ҡыҙы” тигән мәҡәләһен. Һылыу һәм эшлекле башҡорт ҡыҙының тормошо, ижади асыштары һоҡланырлыҡ һәм ғорурланырлыҡ. Уның хаҡында тулыраҡ журнал биттәрендә уҡырһығыҙ.\nАльмира Кирәеваның “Яҙмыш төйөндәре” рубрикаһы аҫтында баҫылған “Өфөлә бар бер йорт” мәҡәләһе Республика ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам үҙәге хаҡында булыр.\n“Моң тылсымын сайпылтмайса”. Ошо исем аҫтындағы яҙмаһында Альбина Ғөбәйҙуллина Өфө “Нур” дәүләт татар драма театры актрисаһы, моңло тауышлы эстрада йондоҙо Айгөл Ғабдуллинаның ижади эшмәкәрлеге һәм тормош юлын, күңел серҙәрен асып һала.\n“Әҙәби балҡыш”та был юлы Миләүшә Ҡаһарманованың “Һыбайлы” хикәйәһендә һүрәтләнгән тетрәндергес ваҡиғалар һәм Ғәлиә Фәйзуллинаның хисле лә, донъяуи ҙа шиғырҙары менән танышырһығыҙ.\n“Ырыҫын белеп ылыҫ урмандың...” Гөлнара Хәлфетдинованың мәҡәләһе Әбйәлил районында йәшәгән, ғүмерҙәрен урман эшенә арнаған Рәмзиә һәм Әсләм Шәйхиндарға арналған.\n“Йөрәк дәрестәре” рубрикаһында, һәр ваҡыттағыса, тормошта осраған ҡатмарлы хәлдәрҙе аңлау, уларҙан сығыу юлдары күрһәтелгән. Бәхәсләшкәндә мөнәсәбәттәр өсөн нимәләр ҡурҡыныс? Ныҡ никахтың нигеҙ ташы нимәнән тора? Табип-психотерапевт Резеда Нагаеваның яҙмаһында ошо һорауҙарға яуап алырһығыҙ.\n“Рухиәттә – ваҡиға” рубрикаһында Гөлнара Буранҡаева быйыл экрандарға сыҡҡан “Бабич” һәм “Өфөнән һөйөү менән!” фильмдарына байҡау яһай.\n“Аллаһ бәрәкәте” рубрикаһында Фәнирә Ғайсина Рамаҙан айы үҙенсәлектәре тураһында яҙа.\nЫрыуҙан ҡалыу осоронда нимә эшләргә? Нисек йәшлекте оҙайтырға? Был һорауға яуапты акушер-гинеколог, Республика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире Рәүфә Йәнтилинаның “Сихәт” рубрикаһы сиктәрендә баҫылған “Йәшлекте оҙайтайыҡ!” яҙмаһында табырһығыҙ.\n“Тарих тирмәненән” рубрикаһында Гөлнара Хәлфетдинова Зәки Вәлиди менән Нәфисәнең мөхәббәт тарихы хаҡында яҙа. Ҡыҙыҡлы мәҡәлә “Иман нуры яҡтыртҡан мөхәббәт” тип атала.\nСәс ҡабы ниндәй була? Уны нисек эшләргә? “Ҡулыңдан һөйөн” рубрикаһында башҡорт кейемдәре оҫтабикәһе Асия Ғәйнуллина был биҙәүесте яһау серҙәре менән уртаҡлаша.\nБДУ-ның Учалы вәкиллеге уҡытыусыһы Азат Ғарипов иһә “Милли биҙәк” рубрикаһында икенсе төрлө биҙәүес – һаҡал тураһында һүҙ алып бара.\nБәпембәнән ҡайнатма эшләй беләһегеҙме? Гөлшат Ҡунафина әҙерләгән “Тәмлекәс” рубрикаһының был сығарылышы йәшел үләндәрҙән төрлө ризыҡтар әҙерләүгә арналған.\n“Шәп баҡсасы”ла мул уңыш алыу өсөн ҡыярҙы туҡландырыу, ҡоротҡостарҙан һаҡлау саралары хаҡында һүҙ бара.\n“Аллы-гөллө, селтәрле” бәйгеһенә килгән ҡул эштәре журнал биттәрендә донъя күрә килә.\nБаҫма иғлан иткән “Башҡортостан ҡыҙы”на – 50!”, “Әсә йөрәге”, “Аллы-гөллө, селтәрле”, Республика халыҡ ижады үҙәге ҡарамағындағы “Сәсәндәр үҙәге” менән берлектә ойошторолған “Башҡорт ҡурсағы” бәйгеләрендә лә ҡатнашырға онотмағыҙ, әхирәттәр!


Башҡорт балы Рәсәйҙә иң тәмлеһе тип танылған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт балы Рәсәйҙә иң тәмлеһе тип танылған\n15:43, 14 августа 2019 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 14 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡорт балы Рәсәйҙә иң тәмле бал рейтингында беренсе урынды биләй. Был турала Tvil.ru ял итеү өсөн торлаҡҡа алдан заказ биреү сервисы хеҙмәткәрҙәре хәбәр итә.\nРеспонденттарҙың 28,71% башҡорт балы өсөн тауыш биргән. Ҡырым балы рейтингта икенсе урында килә, уның өсөн 19,8% тауыш йыйылған. Илдең иң тәмле балы исеменә «бронза»ны Алтайҙың татлы ризығы яулаған — 14,84%.\n«Башҡорт балы» бренды Федераль таможня реестрында интеллектуаль милек объекты итеп теркәлгән. Шул рәүешле Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия ғилми-тикшеренеү үҙәге 2016 йылда ялған продукцияға ҡаршы көрәш башланы.\nБашҡортостан балы Ҡытайға, Финляндияға, халыҡ-ара йыһан станцияһында йәшәүселәргә оҙатыла.\nТеги: башҡорт балы, һораулама, бренд


«Берҙәм Рәсәй» үҙгәртеләсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n«Берҙәм Рәсәй» үҙгәртеләсәк\n16:24, 6 марта 2012 Сәйәсәт\n«Берҙәм Рәсәй» партияһы, атап әйткәндә, уның Башҡортостандағы бүлексәһе үҙгәртеләсәк. Был хаҡта «Башинформ» агентлығында үткән конференцияла «Берҙәм Рәсәй»ҙең Башҡортостан төбәк бүлексәһе етәксеһе Рөстәм Ишмөхәмәтов хәбәр итте. Быға Альберт Мифтаховтың Башҡортостандағы Владимир Путинға ярҙам итеү буйынса халыҡ штабы етәксеһе булыуы ла сәбәп булды, сөнки ул бығаса киң мәғлүмәт сараларында «Берҙәм Рәсәй»ҙе бер генә тапҡыр тәнҡит утына алманы.\nЗаман талаптарына ярашлы үҙгәрештәр, Рөстәм Ишмөхәмәтов һүҙҙәренсә, берҙәм рәсәйлеләрҙең барлыҡ бүлексәләрендә лә индереләсәк.\n— Партия тауыш биреү өсөн машина түгел, ә ысын мәғәнәһендә эске демократия системаһы үҫешкән эксперттар берләшмәһе булырға тейеш, — тип иҫәпләй ул.\nРөстәм Ишмөхәмәтов һүҙҙәренсә, партияны үҙгәртеү юлдарының береһе – алдан һайлау (праймериз) барышында конкурентлыҡты арттырыу. Лидер булырлыҡ, халыҡ ышанған кандидаттар ғына алдан һайлап алынырға тейеш. Шулай итеп кенә партия үҙ абруйын күтәрә аласаҡ.\nИшмөхәмәтов фекеренсә, бындай стратегияны «Берҙәм Рәсәй» генә түгел, башҡа партиялар ҙа ҡулланырға тейеш.\n— Оппоненттарыбыҙға ла, активистарыбыҙға ла бер-береһенә ҡарата дошман булыу образынан баш тартырға тәҡдим итер инем, — тине ул. – Беҙ барыбыҙ ҙа берҙәм Рәсәй киңлегендә эшләйбеҙ.\nШулай уҡ «Берҙәм Рәсәй»ҙең ҡайһы бер вәкилдәренең һайлау алды осрашыуҙарында ҡатнашмауы улар өсөн отошло түгел, тип белдерҙе Рөстәм Ишмөхәмәтов.\n— Фекер алышыуға барыуҙан ҡурҡырға ярамай, — тине ул.\nРөстәм Ишмөхәмәтов «Берҙәм Рәсәй» кандидаттарының Өфө ҡала Советына һайлауҙар алдынан үткәрелгән фекер алышыуҙа әүҙем ҡатнашыуын миҫалға килтерҙе.\nБашҡортостандағы Владимир Путинға ярҙам итеү буйынса халыҡ штабы етәксеһе Альберт Мифтахов, «Берҙәм Рәсәй» генә түгел, башҡа партиялар ҙа үҙгәртелергә тейеш, тигән фекерен белдерҙе.\nӘгәр эре партиялар үҙгәртелмәһә, Мифтахов фекеренсә, уларҙы бәләкәйерәк яңы конкуренттар ҡыҫырыҡлай башлаясаҡ. Сөнки яңы ҡануниәт ҙур булмаған партиялар булдырыуҙы хуплай.


Тәбиғәт ҡосағында ял итергә килегеҙ һеҙ “Артыш”ҡа » Табын\nТаҙа һыулы Еҙем йылғаһы буйында урынлашҡан "Артыш” туристик базаһы бейек ҡаяға һыйынып ҡына ултыра. Саф һауалы, тыныс, матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан база тормош ығы-зығыһынан ял итеү өсөн иң яҡшы, уңайлы урын. Һыу инеп, ҡояшта ҡыҙынырға яратыусыларға ҡойма артында ғына Еҙем аға, тау үрҙәрен яуларға теләүселәр өсөн эргәлә генә өҫкә ауырҙай тойолған мәғрур ҡаялар бар. Бында һулыштар киңәйеп китә, йөрәк тыныслана, күңелдә аңлатып булмаҫлыҡ һиллек тыуа, бар мәшәҡәттәр ҙә онотола.\n"Артыш” туристик базаһын аталы-уллы Александр һәм Денис Фомичевтар ойошторған.Ял итеүселәр ҡарағайҙан эшләнгән, заманса йыһазландырылған һәм бөтә шарттар ҙа булдырылған өйҙәрҙә йәшәй. Толпар ауылындағыһы төп база булһа, һигеҙ саҡрым алыҫлыҡта мунсаһы, өс өйө булған тағы ла бер базалары бар икән.\nКеше ниндәй генә матурлыҡ донъяһында йөрөмәһен, ниндәй генә тәбиғәт мөғжизәләрен күрмәһен, тамағы ас икән, бар ыңғай тәьҫораттар ҙа юҡҡа сығасаҡ. Быны яҡшы аңлай турбаза етәкселәре. Ял итергә килеүселәрҙе хуш еҫле, шифалы бал менән һыйлайҙар, төрлө үлән сәйҙәре тәҡдим итәләр һәм көнөнә өс тапҡыр ҡайнар аш менән тәьмин итәләр.\nХозур тәбиғәт ҡосағында ултырған туристик базала ял итеү әллә ни ҡыйбатҡа ла төшмәй. Мәҫәлән, бер кеше өсөн йәшәү, ашау-эсеү, мунса, төрлө экскурсион программалар менән ял итеү тәүлегенә 1500 һумға төшә. Шулай уҡ бер аҙнаға иҫәпләнгән ял итеү программаһы ла бар. Унда инде ял итеүселәргә тағы ла киңерәк экскурсион программалар тәҡдим ителә: Мәмбәт ҡаяһына менеү, яҡындағы мәмерйәләр менән танышыу, катамаранда Еҙем буйлап ағып төшөү һәм башҡалар. Ғаилә туризмына өҫтөнлөк биреүселәргә, бәләкәй балалары менән килеүселәргә ташламалар ҙа яһала. Ә 7 йәшкә тиклемге балалары өсөн бөтөнләй түләү ҡаралмаған "Артыш” турис-тик базаһында.\nАуылда туризмдың үҫеүе, етеҙ аҙымдар менән алға барыуы был эшмәкәрлек менән шөғөлләнеүсе эшҡыуарҙарға ғына түгел, ә урындағы халыҡҡа ла файҙалы. Халыҡ базаға күмәртәләп һөт-майын, итен тапшыра йәки туристарға һатып та ебәрә.\nКире яҡтары ла юҡ түгел, әлбиттә: тәртипһеҙ, ҡырағай туристарҙың тәбиғәтте бысратыуы, урмандарға зыян килтереүе, бесәнлектәрҙе тапауы урындағы халыҡта ризаһыҙлыҡ тыуҙыра. База етәкселәре бындай сетерек-ле ваҡиғаларҙы булдырмау өсөн бар көстәрен һала.\n- Беҙ туристик базала спиртлы эсемлектәр эсеүҙе ҡәтғи тыябыҙ. Махсус урындарҙа бөтә нәмәгә күҙ-ҡолаҡ булырға мөмкин, ә ҡырағай туристарҙы контролдә тотоп булмай бит инде, - ти Денис Фомичев.\nРайоныбыҙ эшҡыуарҙарының туризмды үҫтереү, яйға һалыу йүнәлешендә тағы ла әүҙемерәк эшләүен, сәйәхәтселәрҙе һәм ял итеүселәрҙе күберәк ылыҡтырыуҙарын теләргә генә ҡала.


Фермер эштән ҡурҡмай\n3 Сентябрь 2018, 12:10\nРәлиф Мофазаловтың крәҫтиән-фермер хужалығы асҡанынан һуң ике йыл ғына ваҡыт үткән. Әммә уның ауыл хужалығында эшләү тәжрибәһе юҡ тиһәк, хата булыр.\nУл күп йылдар дауамында водитель булып эшләгән, күпселеген – “Баш-автотранс” предприятиеһында. Бер юлы фермер хужалығы алып барған ҡустыһына ярҙам иткән. Дөрөҫөн генә әйткәндә, Рәлиф Мәүлиғол улы энекәшенең эшенә үҙенекенә һымаҡ ҡарай – көсөн дә, ваҡытын да йәлләмәй.\nҺыйыр малын үрсетеүҙә ярайһы уҡ тәжрибә туплағас, 2016 йылда үҙенең фермер хужалығын асып ебәрә. Тәүҙә бизнес-план төҙөй. Уның нигеҙендә Халыҡ мәшғүллеге үҙәге аша старт капиталы булараҡ 59000 һум ала. Уның Яңы Мөслим ауылында урынлашҡан хужалығы һөт тоҡомло һыйыр малдары үрсетеүгә һәм һөт етештереүгә йүнәлтелгән.\n–Хәҙер минең крәҫтиән-фермер хужалығымда 24 баш һауын һыйыры, 8 тана, 14 быҙау бар, –ти Рәлиф Мофазалов. – Йыл һайын аҙлап малдар һанын арттыра барабыҙ. Тағы ла 60-ҡа яҡын һарыҡ аҫрайбыҙ. Мал- дарҙы фермала ҡарайбыҙ. Шунда уҡ, ҡуртымға алынған ерҙә, оҫтахана, транспорт һәм техника тора.\nӘйтергә кәрәк, хужалыҡ эшмәкәрлеген алға ебәреүҙә “Эш башлаусы фермер” программаһында ҡатнашыу ярҙам итә. Уның буйынса мал аҙығы әҙерләгәндә бик тә кәрәкле роторлы бесән сапҡыс һатып ала. Йыл һайын 120 гектар ерҙә бесән сабалар. Быйыл фермер, уҙған йылдарҙағы кеүек, 450 рулон бесән әҙерләп ҡуйған. Уҙған йылдарҙа ер эшкәртеп, һоло сәскәндәр. Фермерҙың үҙ комбайндары юҡ, шунлыҡтан урып-йыйыу эштәрендә ҡыйынлыҡтар килеп тыуған.\nТөп килем сығанағы, әлбиттә – һөт. Уны һатыу өсөн Рәлиф Мофазалов Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы “Урарту”кооперативы менән килешеү төҙөгән. Быйылғы алты айҙа 27 тоннаға яҡын һөт һауып алынған һәм тапшырылған.\nРәлиф Мәүлиғол улы башланғыс- тарында яңғыҙ түгел: улдары Рәнис менән Ринат, туғаны Ридан Мофазалов – уның тоғро ярҙамсылары. Улар малдарҙы ҡарай, көтә, йәй мал аҙығы әҙерләй.\nФермерҙың пландарында – һауын һыйырҙары һанын артабан арттырыу. Тимәк, мәшәҡәттәр ҙә өҫтәләсәк. Әммә фермер эштән ҡурҡмай.\n–Быйыл ауырға тура килде: яҙҙан уҡ яғыулыҡ-майлау материалдарына хаҡ артты, ә һөттө һатып алыу хаҡы, киреһенсә, кәмене, – ти фермер. – Әммә беҙ төшөнкөлөккә бирелмәйбеҙ. Бик тырышҡанда һәм эшеңде яратып башҡарғанда, хужалыҡ алға барасаҡ.\nҺүрәттә: Рәлиф Мофазалов (уртала) ярҙамсылары: улы Рәнис һәм туғаны Ридан менән.


Нефтекаманың «Торос» хоккейсылары үҙ боҙонда Төмәндең «Рубин» клубы менән осрашты\nБеренсе осорҙа Башҡортостан командаһы ҡунаҡтар ҡапҡаһына өс шайба индереүгә өлгәште. Артабан да өҫтөнлөк яҡташтарыбыҙ яғында булды. Һөҙөмтәлә нефтекамалар дәғүәселәрен 6-2 иҫәбенә тар-мар итте. Был еңеүҙән һуң Константин Полозов тәрбиәләнеүселәре 52 мәрәй менән турнир таблицаһының өсөнсө баҫҡысына күтәрелде. Киләһе уйынын яҡташтарыбыҙ иртәгә Ҡурғандың «Зауралье» клубына ҡаршы үткәрә.