11 февраль - The Reader Wiki, Reader View of Wikipedia\n11 февраль Викимилектә\n11 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 42-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 323 көн ҡала (кәбисә йылында 324).\n:Фәндә эшләүсе ҡатын-ҡыҙҙар көнө.\n: Бөтә донъя сирлеләр көнө.\nИран: Революция еңгән көн.\nКамерун: Йәштәр көнө.\nЯпония: Дәүләткә нигеҙ һалынған көн.\nАҠШ: Уйлап табыусы көнө.\nӘзербайжан: Һалым органдары хеҙмәткәрҙәре көнө.\nБ. э. т. 660 йыл: Император Дзимму Япония тәхетенә ултыра. Япон дәүләтенең барлыҡҡа килеүе.\n435 йыл: Гейзерихтың вандалдарының Африкалағы баҫып алынған ерҙәре солох килешеүе буйынса Валентиниан III тарафынан таныла. Вандалдар Нумидияның бер өлөшө менән көнсығыш Мавританияны үҙ хакимлығы аҫтына ала, әммә бының өсөн империяға йыл да яһаҡ түләргә һәм федераттар сифатында сиктәрҙе берберҙарҙан һаҡларға тейеш була. Гейзерих үҙенең улы Гунерихты Римға аманат рәүешендә ебәрә, ул оҙаҡламай кире ҡайта.\n1234 йыл: Герман тәре йөрөтөүселәренең Балтик буйы ҡәбиләләрен көсләп суҡындырыу маҡсатында баҫып алыуҙары һөҙөмтәһендә Курляндия епископлығы бойондороҡһоҙ дини кенәзлеге булдырыла.\n1697: Император Пётр I Рәсәй империяһында тәмәке һатыуҙы рөхсәт итә.\n1736: Башҡортостанда царизм сәйәсәте тураһында Сенат указдары сыға.\n1809: Роберт Фултон пароходҡа патент ала.\n1826: Лондондың университет колледжына нигеҙ һалына. Ул Лондондың тәүге университеты була.\n1829: Тәһрандағы рус илселегенә һөжүм: биналағы барлыҡ кешеләр, шул иҫәптән дипмиссияның башлығы А. Грибоедов та, һәләк була, сәркәтип Мальцов ҡына йәшенеп ҡотола ала.\n1838 — Санкт-Петербургтан Царское Селоға тиклем тимер юл буйлап ат егелгән поезд йөрөй башлай.\n1873 — Испан короле Амадей I тәхеттән баш тартҡас, Кортестар тарафынан Беренсе Испан Республикаһы иғлан ителә.\n1889 — Японияла Мэйдзи Конституцияһы ҡабул ителә, ул илдә Пруссия өлгөһөндәге конституцион монархия урынлаштыра. Конституция проекты өҫтөндә эште Ито Хиробуми етәкләй. Конситуция ҡабул ителгәс, Японияла Азиялағы тәүге парламент барлыҡҡа килә.\n1918 — РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл флотын (РККФ) ойоштороу тураһында декрет ҡабул итә.\n1922 — Фредерик Бантинг инсулин уйлап таба.\n1928 — Санкт-Морицта II Ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.\n1929 — Франц I Лихтенштейн кенәзе була.\n1937 — Японияла мәҙәниәт өлкәһендәге ҡаҙаныштар өсөн бирелеүсе «Мәҙәниәт ордены» булдырыла.\nBBC Television экрандарға Карел Чапек яҙған «R.U.R.» фәнни-фантастик пьесаһы нигеҙендә тәүге фәнни-фантастик тапшырыу сығара.\n1940 — Ҡыҙыл Армия Фин һуғышында Маннергейм линияһын өҙөү операцияһын башлай, ул Финляндияның капитуляцияһы менән тамамлана.\n1943 — Сталин Дәүләт оборона комитетының "СССР-ҙа атом бомбаһын эшләү тураһындағы ҡарар"ын раҫлай.\n1944 — 1944 йылдың 27 ғинуарында башланған Ровно-Луцк операцияһы тамамлана. 1-се Украин фронтының 60-сы армияһының уң фланг ғәскәрҙәре ҡаты алыштарҙан һуң ҡала һәм эре тимер юл үҙәге Шепетовканы азат итә.\n1953 — АҠШ президенты Дуайт Эйзенхауэр, физик Альберт Эйнштейн, яҙыусы Томас Манн, Рим папаһы Пий XII ҡатнашҡан көслө халыҡ-ара кампанияға ҡарамаҫтан, ирле-ҡатынлы Розенбергтарҙың ярлыҡау тураһындағы аҙаҡҡы үтенесен кире ҡаға. 19 июндә улар язалап үлтерелә.\n1956 — Ан-8 хәрби-транспорт самолетының тәүге осошо.\n1959 — Ғәрәп ярымутрауының көньяҡ өлөшөндә бер нисә британ колонияһынан Көньяҡтың Ғәрәп Әмирлектәре Федерацияһы ойошторола.\n1970 — Орбитаға Ерҙең тәүге япон яһалма юлдашы «Осуми» сығарыла.\n1971 — Мәскәүҙә, Лондонда һәм Вашингтонда «Диңгеҙ һәм океандарҙың төбөндә һәм һәм уның аҫтында ядро ҡоралын урынлаштырыуҙы тыйыу хаҡындағы килешеү» ҡул ҡуйыу өсөн тәҡдим ителә.\n1972 — Рәс-әл-Хәймә әмирлеге Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренә ҡушыла.\n1975 — Бөйөк Британия Консерватив фирҡәһенең рәйесен һайлауҙың икенсе турында Маргарет Тэтчер еңеү яулай һәм Британияла оппозицияның тәүге ҡатын-ҡыҙ етәксеһе була.\n1978 — Ҡытайҙа Аристотель, Шекспир һәм Диккенстың китаптарын уҡыуҙы тыйыу ғәмәлдән сыға.\n1979 — Иранда ислам инҡилабы: ваҡытлы хөкүмәт яҡлы гвардеецтар менән Тәһранда өс тәүлек урам һуғыштарынан һуң аятолла Хөмәйни яҡлылар ҡаланы үҙ ҡулына ала, Генштаб нейтралитет иғлан итә, инҡилаптың еңеүе.\n1980 — Владимир Меньшовтың «Москва слезам не верит» фильмының премьераһы. 1981 йылда фильм сит телдәге иң яҡшы фильм номинацияһында «Оскар»ға лайыҡ була.\n1981 — Армия генералы Войцех Витольд Ярузельский Польшаның Министрҙар советы рәйесе була.\n1990 — Көньяҡ Африка Республикаһының аҙаҡҡы аҡ тәнле президенты Фредерик де Клерк Африка милли конгресын һәм апартеидҡа ҡаршы башҡа хәрәкәттәрҙе легалләштереү тураһында ҡарарға ҡул ҡуйғас, Нельсон Мандела 27 йыллыҡ тотҡондан иреккә сыға.\n1991 — Гаагала Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы булдырыла.\n1992 — Фианна Файл фирҡәһе вәкиле Альберт Рейнольдс Ирландияның таойсехы (премьер-министры) була.\n2007 — Горбангулы Мәликгулы улы Бәрдемөхәммәдов Төркмәнстан президенты һайлауҙарында 89,23 процент тауыш йыйып еңеп сыға.\n2009 — Морган Ричард Цвангираи Зимбабвеның премьер-министры итеп тәғәйенләнә.\n2011 — Мысырҙа инҡилап: Мысыр президенты Хөсни Мөбәрәк, хакимлыҡты Ҡораллы Көстәрҙең Юғары советына тапшырып, отставкаға сыға.\n2016 — Гравитация тулҡындарын эксперименталь асыу тураһында иғлан ителә.\nТулыбаева Нәфисә Булат ҡыҙы (1965), мәҙәниәт эшмәкәре. Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директор урынбаҫары, Республика сәсәндәр үҙәге етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы Юнай ауылынан.\nНадькин Павел Николаевич (1911—5.05.1966), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1934 йылдан Башҡорт АССР-ының хәҙерге Баймаҡ районындағы Калинин ауыл ҡулланыусылар йәмғиәте, 1939—1942 һәм 1947—1957 йылдарҙа М. И. Калинин исемендәге колхоз рәйесе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957).\nАлександр Семак (1966), спортсы, шайбалы хоккей буйынса СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1987) һәм СССР‑ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1990). Донъя (1990), Европа (1987, 1991), СССР (1990—91), Бөтә донъя универсиадаһы (1987) чемпионы, Халыҡ‑ара хоккей федерацияһы кубогын яулаусы (1994). Башҡортостан Республикаһының 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2016).\nФәдис Ғәниев (1967), йырсы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (1997) һәм халыҡ артисы (2008).\nШаһиев Элвир Ҡәҙим улы (1967), хужалыҡ эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урман хужалығы хеҙмәткәре.\nҒәлимов Сәбих Ғәзиз улы (1929—1992), ауыл хужалығы алдынғыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған механизаторы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.\nСухов Владимир Павлович (1934—26.02.2016), ғалим-геолог һәм педагог‑методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Геология‑минералогия фәндәре кандидаты (1969), педагогия фәндәре докторы (2005), профессор (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988). К. Д. Ушинский миҙалы менән бүләкләнеүсе.\nНиколаев Василий Васильевич (1939—28.06.2007), ғалим-инженер‑механик, сәнәғәт эшмәкәре. 1989—2002 йылдарҙа Ленин орденлы «Оренбургазпром» берекмәһененең начальнигы һәм генераль директоры. Сыуаш Республикаһының Милли фән һәм сәнғәт академияһының почётлы академигы (2001). Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1992), СССР‑ҙың почётлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989). Ике тапҡыр Сыуашстандың Дәүләт премияһы лауреаты (2001, 2006). Почёт ордены кавалеры (1996). Ауырғазы районының почётлы гражданы (2000).\n1650: Рене Декарт, Франция философы, математик һәм физик.\n1847: Томас Эдисон, АҠШ уйлап табыусыһы, эшҡыуары.\n1847: Василий Качалов, Рәсәй империяһы һәм СССР актёры, нәфис һүҙ оҫтаһы, СССР-ҙың халыҡ артисы (1936).\n1824: Дмитрий Горчаков, рус шағиры һәм драматургы.\n1829: Александр Грибоедов, шағир, драматург, дипломат.\n1948: Сергей Эйзенштейн, совет театр һәм кино режиссёры, рәссам, сценарист, сәнғәт теоретигы, педагог.\n1969: Әхмәров Ҡасим Закир улы, башҡорт тел белгесе, филология фәндәре докторы (1963), профессор.\nThis page is based on the Wikipedia article 11 февраль; it is used under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License (CC-BY-SA). You may redistribute it, verbatim or modified, providing that you comply with the terms of the CC-BY-SA.


Тәрбиәле бала | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Тәрбиәле бала\nӘбйәлил, Баймаҡ изгеләре »\nАлтындан баһалы, ожмах ниғмәттәренән ҡәҙерле булған нәмә-тәрбиәле балалыр. Ата үә әсә өсөн тәрбиәле бала дәрәжәһендә олуғ байлыҡ һис булмаҫ. Тәрбиәле бала донъяла йәнгә үә әхирәттә йөҙгә аҡлыҡ килтерер. Тәрбиәле бала донъя байлығына ла бирелмәҫ,үә бер мәмләкәт батшалығы менән дә алмаштырылмаҫ; уны һәр кем яратыр үә маҡтап һөйләр, ниндәй йомош һораһа ла, бирерҙәр. Тәрбиәһеҙ баланы бер кеше лә яратмаҫ, йомош бирмәҫтәр, бәлки хурларҙар үә кәмһетерҙәр. Тәбиәле бала бөтмәҫ үә төкәнмәҫ хазина булһа ла, тәрбиәле булмаҡ та бик еңелдер. Тәрбиәле бала булырға һәр баланың ҡулынан килер, көсө етер. ,,Атам-әсәм шатланһын, кешеләр миңә рәхмәт әйтеп, мине яратһындар һәм мине үрнәк итеп һөйләһендәр,”-тигән балаларҙың барыһы ла тәрбиәле бала була алырҙар. Тәрбиәле бала бик билгеле булыр. Эшләгән эштәре тәрбиәһен күрһәтеп, белдереп торор. Тәрбиәле балаларҙың ни рәүешле булғандарын ошо урында һеҙгә белдерәбеҙ, уҡып аңларһығыҙ һәм рәхәтләнеп, үә күңелләнеп, тәрбиәле балаларҙың ғәҙәттәре менән ғәҙәтләнерһегеҙ. Тәрбиәле балаларҙың ғәҙәт үә холоҡтары ошо рәүештә булыр:\nТәрбиәле бала иртә йоҡоһонан оло кешеләр менән бер ваҡытта торор. Уларҙан элек тормаҫ, һуңға ла ҡалмаҫ. Сөнки бар кешеләр тороп бөткәндән һуң йоҡлап ятҡан балаға һөнәрһеҙ, ғәрһеҙ, оятһыҙ, ялҡау тиерҙәр. Йоҡоһонан торғас та, һауа һалҡын ваҡытта, өҫтөнә камзул (күлмәк), казаки кеүек берәй йылы кейем кейер, шулай уҡ аяғына ла кейер. Сөнки йылы урындан тороп, һалҡын урынға баҫмаҡ-зарарлылыр, тәне ҡыҙыуҙай һыуыҡта өшөгән кеше ауырыр. Бынан һуң хәжәтханаға барып килер үә һалҡыныраҡ һыу менән тәһәрәт алыр.\nТәрбиәле баланың бит-ҡул һөртә торған таҫтамалы, баш тарағы үҙенә башҡа айырым булыр. Тәрбиәле бала үҙенә әҙерләп бирелгән сәйҙе ултырып эсер, икмәкте ҡәҙерләп кенә ашар. Аяҡ өҫтөндә ашап йөрөгән кешенең икмәк валсыҡтары ергә төшөп, аяҡ менән тапалыр ҙа,яҙыҡ булыр. Шуның өсөн тәрбиәле бала һис ваҡытта аяҡ өҫтөндә ашап йөрөмәҫ.\nТәрбиәле бала үҙ эшен үҙе эшләр. Көндөҙлөк кейемдәрен урынынан алып, бысраҡтары күренһә, үҙе таҙартыр. Әгәр ҙә үҙенең көсө етмәҫлек эштәре булһа, ул ваҡытта өлкәндәрҙән үтенер. Сәйҙән һуң, ваҡыт булһа, мәктәпкә барғансы, тәрбиәле бала бер ситкә ултырып, үҙенең сабаҡтарын ҡарар, сабағында булған нәмәләрҙе аңлап күңеленә һалыр.\nБалаларҙың зиһендәрен асыр өсөн ҡайһы саҡта дәрестә һүҙ һорарҙар. Тәрбиәле балалар һүҙ һораусыны яратып, һораған һүҙҙәрен аңлап етмәһәләр, ул ваҡытта һораусынан икенсе мәртәбә ҡайтарып һорарҙар.\nБалаларҙың тәрбиәлеһе мәктәпкә барғанда бик билгеле булыр; тәрбиәле бала мәктәпкә барырға сыҡҡанда, әҙәп үә инсаф менән, оло кешеләр кеүек, үҙ юлынан йөрөр. Хөрмәтле кешеләр осраһа, сәләм бирер, әгәр ҙә ата үә әсәнең ҡәрҙәш үә дуҫтары осраһа, ҡулдарын тотоп үбеп китер. Тәрбиәһеҙ балалар кеүек яҡ-яҡҡа ҡаранмаҫ, кибет үә башҡа берәй ҡыҙыҡлы тамаша янына юлланмаҫ. Йәйелеп һөйләшеп тороусы кешеләр янында туҡтамаҫ, үтеп барыусы эттәргә таш йәки ағас атмаҫ һәм һөҫтөрөп, берһен икенсеһе менән һуғыштырмаҫ, йыйылған һыуҙар эсенән сәсрәтеп йөрөмәҫ.\nҮҙе кеүек мәктәп балалары менән яман һүҙҙәр әйтешеп, ошаҡлашып йөрөмөҫ. Күргән кешеләр: ,,Был бала бик әҙәпле икән”, — тип яратып ҡалырҙар. Мәктәпкә кергәндән һуң аяҡ кейемен билгеле ергә ҡуйып, үҙ урынына ултырыр ҙа үҙ эшендә генә булыр.\nЯҡ-яғында булған балалар менән төртөшкән үә уларҙың китап үә яҙыуҙарына ҡараған һәм улар менән һөйләшеп ултырған һәм ваҡытын буш нәмәләр менән үткәргән балаларҙы кешеләр бер ҙә яратмаҫ. Шуның өсөн тәрбиәле балалар бындай эштәрҙән һаҡланырҙар. Мәктәптә балалар өсөн рәхәтләнеп уйнарға бер аҙ ваҡыт булыр. Ошо саҡта мөғәллимдәрҙең рөхсәте менән балалар уйнарҙар, рәхәтләнерҙәр. Ләкин тәрбиәле балалар тейешһеҙ нәмәләр менән уйнамаҫтар, уйнаған ваҡытта иптәштәрен илатмаҫтар, үҙҙәре лә иламаҫтар.\nБалаларҙың тәрбиәлеһе менән тәрбиәһеҙе уйнаған ваҡытта бик асыҡ беленер. Сөнки уйнаған саҡта балалар бик ирекле булалар, ҙурҙарҙан ҡурҡыуҙы оноталар.\nТәрбиәле бала иптәштәренә ҡаты үә яман һүҙ әйтмәҫ һәм уларҙы һис тә ҡыйнамаҫ. Әгәр ҙә тәрбиәһеҙ балалар ҡаты һүҙ әйтеп йәки ҡыйнап үҙен хурлаһалар ҙа, уны ата-әсәһенә еткермәҫкә тырышыр. Уйнаған ваҡытта ишеткән әҙәпһеҙ һүҙҙәрҙе кешегә һөйләмәҫ.\nТәрбиәле баланың уйыны ла зарарһыҙ нәмәләр менән булыр. Тәбиәле бала ҡара һауыты, ҡәләм кеүек нәмәләр менән уйнамаҫ. Әммә шырпы, шәм, лампа, ут бысаҡ, беҙ, ҡаҙаҡ, ураҡ, салғы, бәке, мылтыҡ кеүек нәмәләр менән шулай уҡ быяла һәм таш һауыт киҫәктәре менән, туҙан үә тупраҡ һәм балсыҡ менән һис уйнамаҫ, баҡсаларҙа булған ағастарҙы һындырмаҫ үә гөлдәрҙе йолҡмаҫ, сәскәләрҙе өҙөп төшөрмөҫ.\nТәрбиәле бала иптәштәренең ҡәләмдәрен, китаптарын аҡтармаҫ, йыртмаҫ. Уларҙың нәмәләрен һәм үҙ әйберҙәрен бысратмаҫ, юғалтмаҫ. Бәлки бар нәмәһен пак итеп тәрбиәләп, ҡарап тотор. Бер баланың өҫтөнә кейгән күлдәге ғәҙәттән артыҡ ҡаралған, керләнгән йәки йыртылған, өҙөлгән, үә ҡулдары бысраҡ, аяҡ кейеме тишелгән, уҡый торған китаптарының биттәре ҡаралып бөткән булһа, ул бала шөбһәһеҙ, тәрбиәһеҙҙер.\nБаланың йөмлә хәлдәрен үә эштәрен уҡытыусылар һәр ваҡыт белеп үә күҙәтеп торорҙар. Шуның өсөн тәрбиәле бала үҙенең иптәштәренең ғәйептәрен белһә лә, мөғәлимдәргә әйтмәҫ, бәлки тәрбиәле бала һәр ваҡыт үҙ эше менән генә булыр. Башҡалар эшенә ҡатнашмаҫ.\nТәрбиәле бала мәктәптән ҡайтҡан-да әҙәп менән генә ҡайтыр. Ҡайтып кергәс тә, ата-әсәһенең үә башҡа ололарҙың ҡулдарын үбеп күрешер, дәрестәрен шатланып тыңлатыр. Ата үә әсәһен рәхәтләндерер үә уларҙан хәйер-доға үә рәхмәт алыр.\nТәрбиәле баланың китап, үә ҡәләм ҡуя торған урыны билгеле булып, дәрестән ҡайтҡас, шунда ҡуйыр һәм кәрәк булғанда үҙе алыр. Сөнки: ,,Китаптарым ҡайҙа? Ҡағыҙ үә ҡәләмдәрем кемдә?”- тип ҡысҡырып үә эҙләп йөрөмәҫ. Дәрестәрен уҡып белгәндән һуң, балаларҙың буш ваҡыттары ла булыр. Был ваҡытта әгәр ҙә йорт эсендә йомош үә хеҙмәттәре булһа, ҙурҙар ҡушҡан рәүештә эшләр. Әгәр ҙә йомош үә эш булмаһа, баҡса үә ишек алдында рәхәтләнеп йөрөр йәки иптәштәре менән дуҫ булып, күркәм холоҡ менән генә уйнар. Әммә тәрбиәле балалар был ваҡытта урамға сығып, урам балалары менән уйнамаҫтар. Сөнки урам балалары әҙәпһеҙ үә тәртипһеҙ булалар. Уларға эйәргән бала яман һүҙҙәр ишетер(!)\nТәрбиәле баланың яҡшы һөнәре ҙурҙар үә кескәйҙәр менән тереклек итеүҙәрендә булыр. Мәҫәлән, тәрбиәле бала үҙенән кесерәктәргә бик шәфҡәтле булыр, уларҙы ҡыҙғаныр, һәр ваҡыт ,,туғаным” тип кенә һөйләр, шулай уҡ үҙенән ҙурҙарға, бигерәк тә ата-әсәһенә, мөғәлимдәргә һәр ваҡытта хөрмәт күрһәтер. Уларҙың хәтерҙәрен бик һаҡлар. Уларҙы бик яратыр үә һәр ваҡыт улар теләгәнсә булырға тырышыр.\nТәрбиәле бала ата үә әсәһенең күңелдәрен ҡалдырырлыҡ нәмәләрҙе һис эшләмәҫ. Ата үә әсәһе: ,,Ул эште мин яратмайым”, — тиһәләр, тәрбиәле бала, ул эште эшләмәк түгел, күңеленә лә килтермәҫ. Йомошо булған саҡта торған еренән ҡысҡырмай, яндарына барып асыҡ итеп әйтер. Уларҙың ҡушҡан йомоштарын күңелләнеп башҡарыр. Әгәр ҙә үҙенән берәй нәмә һораһалар, асыҡ йөҙ менән яуап бирер. Йорт эсендә ҡунаҡ булһа, ата үә әсәләре ҡушыуына күрә, ҡунаҡҡа хеҙмәт үә хөрмәт итергә тырышыр. Йорт эсендә балалары булһа, тәрбиәле бала улар янында булыр. Уларҙың мәктәбен һәм дәрестәрен һорашыр, улар менән шауламай, ҡысҡырышмай, бәлки бер туған кеүек уйнар үә бергә йөрөр. Баланың тәрбиәле булыуы ашарға ултырғанда беленер. Тәрбиәле бала ҙурҙар күрһәткән урынға ғына ултырыр. Терһәктәре менән таянмаҫ, ашарға биреүҙәрен көтөр үә бүлеп бирһәләр, шуны ашар; кәрәк булһа даһи яҡшы ғына итеп һорар, кәрәк булмаһа, ҡомһоҙланып бүлдереп ҡуймаҫ. Аҙ-аҙ ғына ҡабып, яҡшы сәйнәп ашар. Ололарҙың һүҙҙәрен тыңлар, ләкин үҙе һүҙгә ҡатнашмаҫ. Тәрбиәле бала ашағанда һис ашыҡмаҫ, икмәк валсыҡтарын ситкә төшөрмәҫ, ашты ашъяулыҡҡа үә үҙенең кейеменә түкмәҫ. Әгәр ҙә кешеләр менән бер табаҡтан ашарға кәрәк булһа, ул ваҡытта ҡулын үҙ алдына ғына һуҙыр, кеше алдына ебәрмәҫ, аҡрын ғына ашар. Бындай балаларҙы һәр кем яратып үә маҡтап һөйләр.\nТәрбиәле бала аш янынан торғас, майлы ҡулы менән әйбер тотмаҫ, ҡулын кейемдәренә һөртмәҫ, бәлки яҡшылап һабын менән йыуыр. Ауыҙын сайҡар, ололар бар ваҡытта, улар йыуынып, бушаныуҙарын көтөр, үҙенә нәүбәт еткәс йыуыр.\nАш ашағас, тәрбиәле бала ҙурҙар янында ултырмаҫ һәм бик тиҙ ҙә йоҡламаҫ, сөнки ашағандан һуң тиҙ йоҡлау файҙалы түгел, бәлки бер аҙ дәрестәрен ҡарар йәки әҙәпле генә уйнар.\nБалаларҙың йоҡолары алданыраҡ килә, шуның өсөн уларға иртәрәк ятырға рөхсәт биреләлер. Ятырға рөхсәт бирелгәс, тәрбиәле бала ололарҙың ҡулдарын үбеп, йоҡоға әҙерләнер. Һәм хәжәтханаға барып килер, көндөҙгө кейемдәрен һалып, барыһын да бик яҡшы итеп төрөр ҙә, билгеле урынға ҡуйыр. Әгәр ҙә кейемдәре араһында еүеш йә бысранғандары булһа, уларҙы башҡа кейемдәр араһына ташламаҫ. Сөнки еүеш үә бысраҡ кейемдәр бергә ҡуйылһа, башҡалары ла ҡәҙерһеҙләнер. Бәлки кибер өсөн еүештәрен аҫып ҡуйыр үә туҙандарын һелкеп алыр. Һуңыраҡ урынына ятыр үә ошо доғаны уҡыр: ,,Йә Рабби, ата үә әсәмдең күңелен хуш ит, мөғәллимдәргә үә беҙҙе тәрбиә итеүсе мосолмандарға сауап бир, минең зиһенемде асыҡ, үә үҙемде сәләмәт ҡыл, үә үҙең риза булырҙай иғтиҡад үә ғәмәлдә мине сабит (ныҡ) ит!”\nБер баланың ата үә әсәһе фәҡир булмаҡ ғәйеп түгел, был донъяла Аллаһ Тәғәлә ҡайһы кешеләрҙе бай үә ҡайһы кешеләрҙе фәҡир иткән. Һәр кем үҙенең өлөшөн күреп уҙғаралыр.\nТәрбиәһеҙ баланың ата үә әсәһе ни ҡәҙәр бай йәки мәртәбәле булһалар ҙа, кешеләр ҡаршыһында иғтибары булмаҫ, бәлки бала тәрбиәһеҙ булһа, ата үә әсәнең хөрмәте китеүгә сәбәп булыр. Тәрбиәле баланың атаһы үә әсәһе ни ҡәҙәр фәҡир булһалар ҙа, кеше араһында ҡәҙерле булырҙар. Бәлки бының сәбәбен ата үә әсәләре һәм кеше араһына керерҙәр үә хөрмәтле була башларҙар.\nТәрбиәле бала яңғылыш тейешһеҙ бер эш ҡылған булһа, уның ярамағанлығын кешеләрҙең күҙ ҡарауынан уҡ белер, аңлар, шул сәғәт оялыр үә ҡыҙарыр; әгәр ҙә берәйһе үҙенә нәсихәт итһә, уға һис ҡаршы әйтмәҫ, бәлки нәсихәт итеүсегә: ,,Был эшем тейешһеҙ икән, үҙем дә белдем, быны икенсе ҡат ҡылмам, әйткәнең өсөн һиңә рәхмәт, һинән Аллаһ Тәғәлә риза булһын!”-тийәр.\nТәрбиәһеҙ бала хаталарын аңламаҡ түгел, әйткәндә лә белмәҫ, үҙенең кәмселектәрен төҙәтеүҙә булмаҫ, нәсихәт итеүсегә яман һүҙҙәр менән яуап бирер.\nТәрбиә үә әҙәп хәтлем кешеләрҙе һөйөклө күрһәткән нәмә донъяла юҡтыр, шулай уҡ тәрбиәһеҙлек, әҙәпһеҙлек кеүек дошман күрһәткән нәмә лә юҡтыр. Тәрбиәле бала, ни ҡәҙәр йәмһеҙ булһа ла, тәрбиәһе арҡаһында уны һәр кем яратыр үә иғтибар ҡылыр. Әммә тәрбиәһеҙ бала ни ҡәҙәр матур үә гүзәл булһа ла, уны бер кеше лә яратмаҫ, матурлығы йәки кейеме менән генә иғтибарға керә алмаҫ. Тәрбиәле бала, ни ҡәҙәр ҙур үҫһә, шул ҡәҙәр иғтибары үҫер үә хөрмәте артыр. Донъяла бынан артыҡ бәхет булмаҫ. Тәрбиәһеҙ бала ни ҡәҙәр ҙур үҫһә, шул ҡәҙәр хөрмәте кәмер үә иғтибары юғалыр. Бәхетһеҙлеге көндән-көн артыр.\nТәрбиә үә әҙәп, ҡыҙ балалар өсөн бигерәк тә тейештер. Шуның өсөн тәрбиәле ҡыҙҙар әҙәпле үә инсафлы булып, оҡшамаған ғәҙәттәрҙән бик һаҡланыр. Бәғзе бер кәмселек ғәҙәттәр ирҙәрҙә булғанда бик ғәйеп күренмәһәләр ҙә, ҡыҙ балаларҙа бик оло ғәйеп һаналыр. Мәҫәлән, кейем-һалым керле үә ҡара һәм йыртыҡ булмаҡ ирҙәр өсөн дә ғәйеп булһа ла, ҡыҙ балалар өсөн бигерәк тә ғәйептер. Сөнки паклыҡ, таҙалыҡ ҡыҙҙар өсөн бик тейеш нәмәлер. Үҙ өҫтәрен яҡшы ҡарамаған ҡыҙҙар һәр кем ҡаршыһында тәрбиәһеҙ хисап ителерҙәр. Уйын уйнамаҡ тураһында ҡыҙ балаларҙың ир балаларҙан айырмалары бар. Мәҫәлән, һикерешеп уйнау ир балалар өсөн яҡшы булһа ла, ҡыҙ балалар өсөн бер ни ҡәҙәр ғәйеп күренәлер.\nҠыҙ балаларҙың үҙҙәренә муафиҡ уйындары: ҡурсаҡ, йорт, баҡсалар яһап уйнамаҡ, шулай уҡ аш-һыу әҙерләү кеүек уйындарҙыр. Әсәләр үҙҙәренең ҡыҙҙарына энә, еп һәм ситса киҫәктәре бирерҙәр. Йөрәкле һәм эшсән, тәрбиәле ҡыҙҙар үҙҙәренең ҡурсаҡтарына күлдәктәр тегеп кейҙерерҙәр. Ҡалпаҡтар ҡуйып, шәлдәр менән бөркәндереп, биҙәндерерҙәр.\nТәрбиәле балалар оятһыҙ, әҙәпһеҙ һүҙҙәрҙе һис тә һөйләмәҫтәр. Әммә ҡыҙ балалар оятһыҙ, әҙәпһеҙ һүҙҙәрҙе үҙҙәре һөйләмәк түгел, хатта тәрбиәһеҙ балаларҙан ишетһәләр, оялырҙар үә ишетмәҫ өсөн ситкә китерҙәр.\nҠайһы ваҡытта ҡыҙ балалар үҙҙәренең әсәләренә эйәреп ҡунаҡҡа үә мәжлескә барырҙар, ҡыҙ баланың тәрбиәлеһе үә тәрбиәһеҙе ошонда беленер. Тәрбиәле ҡыҙҙарҙың әсәләре был ваҡытта рәхәтләнеп, шатланып торорҙар, әммә тәрбиәһеҙ ҡыҙҙарҙың әсәләре ҡыҙҙары өсөн оялырҙар.\nОло кешеләрҙең ҡайһы бер һүҙҙәрен балаларға ишеттермәҫкә кәрәк. Шуның өсөн мәжлестә тәрбиәле ҡыҙҙар һәр ваҡыт әсәләре янында ултырмаҫтар, бәлки әсәләре ишарат иткәнде аңлап, ситкә китеп ултырырҙар, йәки тышҡа сығып уйнарҙар. Әгәр ҙә ҡыҙыҡлы нәмәләрҙе ҡарап, ғибрәт алып йөрөһәләр бигерәк тә күркәм булыр.\nТәрбиәле ҡыҙҙар мәжлестә әсәләренән күмәс, май, ит, бал, емеш үә башҡа нәмәләрҙе һис тә һорамаҫтар. Сөнки былай һорамаҡ ғәйептер. Әгәр ҙә әсәләре үҙҙәре бирһәләр, ул саҡта рәхмәт әйтеп алырҙар. Майлы нәмәләр булһа, үҙ кейемдәренә һөртмәй, һабын менән йыуырҙар.\nИр балалар менән уйнамаҡ, һүҙ әйтешмәк, йүгерешеп, ҡыуышып йөрмәк, ҡыҙ балалар өсөн бик ғәйептер. Тәрбиәле ҡыҙҙар был эштән һаҡланырҙар. Тәрбиәле балалар, әҙәп менән тәрбиәне ололарҙың һүҙҙәренән бигерәк уларҙың фиғелдәренән өйрәнерҙәр. Һәр хәлдә, һәр саҡта, әҙәпле үә ҙур кешеләрҙән ғибрәт алып, улар рәүешле булырға тырышырҙар.\nТәрбиәле балалар яҡшы менән яманды айырыу хаҡында бик иғтибарлы булырҙар. Яҡшы холоҡ үә яҡшы эштәрҙе белеп, уны үҙҙәренә ғәҙәт итерҙәр.\nЯман холоҡ менән яман эште белеп, унан йыраҡ булырҙар. Сөнки бөгөн һигеҙ-ун йәшендә булған бер бала ете-һигеҙ йылдан һуң ҙур кеше булыр. Бала саҡта алған тәрбиә сәс ағарғансы бергә булыр. Бала саҡта алынған тәрбиәне һуңынан бөтә донъя халҡы үҙгәртә алмаҫ.\nБалалар! Был яҙғандарым һеҙгә бер нәсихәттер, һәм минең үҙемдән һөйләнгән нәмә булмай, бәлки бик ғәзиз заттар ауыҙҙарынан алынған ғибрәтле вәғәз үә файҙалы нәсихәттәрҙер. Әгәр ҙә был нәсихәттәрҙе ҡабул итһәгеҙ, файҙаһы үҙегеҙгә, ҡабул итмәһәгеҙ, зарары үҙегеҙгә булыр. Яҡшы нәсихәттәрҙе ҡабул итмәгән балалар, һуңынан үкенерҙәр, ләкин эш үткәс, үкенеүҙән файҙа булмаҫ.\nБалалар! Донъяның иң рәхәт көндәрендә һеҙ быны хәтерләгеҙ. Сабаҡ үә дәрестәрҙә бер аҙ мәшәҡәттәр булһа ла, һис ауырһынмағыҙ, бәлки яҡшы уҡығыҙ үә тәрбиәле булығыҙ. Алдығыҙҙа оло сәғәҙәт менән рәхәт үә бәхет, һеҙҙе ҡаршылап көтәлер. Ғилем үә тәрбиә орлоҡтарын ихлас үә мөхәббәт менән сәсһәгеҙ, киләсәктә файҙаланыу емештәрен дә үҙегеҙ йыйырһығыҙ. ,,Ни сәсһәң, шуны урырһың”, — тип дөрөҫ әйткән бабаларыбыҙ.\nРизаитдин бине Фәхретдин “Дәғүәт нәшриәте”.\nБаҫтырыу өсөн яуаплы: Ильшат Хафизи\nТәржемәсеһе үә компьютерҙа йыйыусыһы: Раушания Хакими\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 16.04.2017 в 00:27, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘШТӘР ИЖАДЫ НИ ӨСӨН БЕР КӨНЛӨК? - 2019 - Мәҡәләләр\nЙӘШТӘР ИЖАДЫ НИ ӨСӨН БЕР КӨНЛӨК?\nБашҡорт йәштәре өсөн ойошторолған тамашаларҙың, күңел асыу сараларының сифат кимәле, йөкмәткеһе һәр ваҡыт һорау тыуҙыра. Ысынлап та, ул сараларҙан кемдең генә тулыһынса ҡәнәғәтләнеү тойғоһо кисергәне бар икән? Ошо көндәрҙә баш ҡалала үткән сираттағы "Йәшлек шоу" республика йәштәр фестиваленән һуң да тәьҫораттар бик үк шәп булманы: сәхнә уттары күҙҙе сағылдырһа ла, яңы йондоҙҙарҙан ҡолаҡтар тондо.\n"Йәшлек шоу" тамашаһы тәүге тапҡыр 1992 йылда ойошторолған, был юлы ул 27-се тапҡыр үткәрелде. Уның бихисап маҡсаттары араһында иң мөһиме - республика йәштәренең ижади кимәлен күтәреү, яңы таланттарҙы халыҡ алдына сығарыу. Бына ошо йәһәттән ҡарағанда заманында "Йәшлек шоу" мәктәбе башҡорт эстрадаһының бик күп сағыу йырсылары исемдәрен асты. Улар араһында "Аҡйондоҙ" төркөмө, Рөстәм Ғиззәтуллин, Гөлсөм Бикбулатова, Гөлдәр Ишҡыуатова, Венер Камалов, "Бүреләр" төркөмө кеүек бөгөн дә популяр артистар бар. Ул саҡта йәштәр ҙә, ололар ҙа был сараны яратып ҡабул итеп, "Нефтсе" мәҙәниәт һарайына хатта 1500 тамашасы йыйған булған. Бына шул осорҙо хәтерҙә тотоп булһа кәрәк, сифаты түбәнәйә килеүгә ҡарамаҫтан, баш ҡала тамашасыһы "Йәшлек шоу"ға йөрөүен дауам итә. Уйлай китһәң, бәлки, шул ҡәҙәре үк насар кимәлдә лә түгелдер был тамаша һәм йәш йырсылар сығыштары. Әммә сәхнә артисына талаптарҙың ҡырҡа үҙгәреүен һәм артыуын иҫтә тотһаҡ, барыбер ҙә был концертты күккә күтәреп булмай икәнен самалау ауыр түгел.\nӘ шулай ҙа кемдәрҙән үрнәк ала бөгөнгө йәш йырсылар? "Йәшлек шоу-2019" фестивалендә Сергей Лазарев, Дима Билан, Ольга Бузова, "Фабрика" төркөмөнән, ҡайһы бер башҡорт һәм татар эстрада, бөгөн йәштәр араһында популяр булған мамбл-рэп йүнәлешендәге йырсыларҙан үрнәк алыусыларҙы тыңланыҡ. Әйткәндәй, хатта махсус музыкаль белеме булмағандар ҙа ҡайһы бер йырсы башҡарған йырҙарҙың билдәле сит ил йырсыларының ижад емешенә оҡшаш булыуын аңғарғандыр. Һәм тағы. Сараны ойоштороусылар йәштәрҙең ижад кимәлен генә түгел, уларҙың сәхнәлә үҙен тотоуын, тамашасы менән аралашыуын да баһалаһын ине. Был да бик мөһим. Мәҫәлән, йырсы эргәһендә бейеүсе ҡыҙҙарҙың, гүйә, башҡарыусының мәғәнәһеҙ йыр тексынан иғтибарҙы икенсегә йүнәлтергә теләгәндәй кейенеүе башҡорт сәхнәһендә популяр булып китеүен аңғармай ҙа ҡалдыҡ бит. Был тренд нисек тиҙ барлыҡҡа килгән, шулай үтер ҙә, ти. Әммә "дамп-домп" килеп торған ҡоро музыкаға (уныһы ла алдан яҙҙырылған) сәхнәне бер итеп һикереп йөрөү һәм тамашасыны ла үҙ ыңғайына бейергә мәжбүр итеү ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара. Йәштәр сәхнәләрҙең "дәрәжәһен" айырырға өйрәнһен ине: урамдағы тамашаларҙа ырғып-ҡысҡырһаң да, төрлө йәштәге тамашасылар йыйылған мәҙәни усаҡ сәхнәһенә был ҡыланыш килешеп етмәй бит.\n"Йәшлек шоу-2019" республика йәштәр фестивале өр-яңы форматта, "Продюсерҙар алышы" рәүешендә үтәсәген хәбәр иткәйнеләр. Ғәмәлдә был һайлап алыу турының жюри составында булғандарҙың: "Арғымаҡ" төркөмө солисы Ринат Рамазанов, йырсылар Илнур Рамазанов, Таһир Әсәҙуллин, "Girzamusic" продюсеры Реналь Абыҙгилдин, "Ҡурай" телеканалы, "Һомай" театр-студияһы етәксеһе Айгөл Үтәгәнованың йәштәргә остаз булараҡ тәғәйенләнеүенә ҡайтып ҡалды. Ғәҙеллек өсөн улар араһынан иң һөҙөмтәле эшләгән остазды тамашасы үҙе һайларға тейеш булғандыр, бәлки. Шулай ҙа сара үтте һәм еңеүселәр түбәндәгесә билдәләнде: III урынды Индира Сибәғәтуллина (остазы Ринат Рамазанов) һәм Тимур Сөләймәнов (остазы Реналь Абыҙгилдин) бүлеште, II урынға - Илүзә Иҙрисова ("Ҡурай" каналы), I урынға - Илнар Ғәниев (Илнур Рамазанов) сыҡты. Фестивалдең Гран-приһын Илнур Рамазанов остазлығындағы Әбйәлил районы егете Хәйҙәр Ибраһимов яуланы. Шулай уҡ йыл дауамында һөҙөмтәле ижад иткән йәштәр төрлө номинацияларҙа билдәләнде.\nБашҡорт йәштәре тарафынан тиҫтерҙәре өсөн ижад ителгән музыка донъялағы популяр йүнәлештәргә ауаздаш булған хәлдә лә, башҡорт халҡының менталитетын иҫәпкә алырға тейештер. Бер нисә йылдан ошо йәш йондоҙҙар бөтөнләй башҡаса йырҙар менән сәхнәләргә күтәрелә башлар, моғайын (быға асыҡ миҫал Радик Юлъяҡшин). Ә "Йәшлек шоу" фестивале урау юлдар менән билдәлелек яуламаһындар өсөн йәш йырсыларҙы алдан уҡ башҡорт тамашасыһының ихтыяжына тап килергә өйрәтергә бурыслылыр. Ни тиһәң дә, сағыу биҙәлгән сәхнә, уйын-көлкөгә һәм шаяртыуҙарға ҡоролған сценарий, профессиональ тәнҡит аша үткәрмәй генә сәхнәгә күтәреү башҡорт йәштәрен һәм башҡорт мәҙәниәтен үҫтереүгә булышлыҡ итә алмай. Һәм бер көнлөк билдәлелекте яуаплылыҡтан, сифаттан өҫтөн ҡуйыуҙан туҡтарға ваҡыттыр. Башҡалар нисек уйлай?\nЯҙылған: 25.11.19 | Ҡаралған: 179


Өфө эргәһендәге баҡсасылар ширҡәтенең береһендә йәшәүселәр цивилизациянан артта ҡалған\nЮл йыуылған. Йылға аша паром менән сығып булһа ла, унда ла уңайлыҡтар насар. Баҡса хужалары әйтеүенсә, биләмәләге яңы рәйес даими рәүештә, участокҡа тиклемге юлды яҡшыртыу өсөн аҡса йыя. Юл ниндәй хәлдә?.\nБаҡсасылар ширҡәтендә йәшәүселәр үҙҙәрен борсоған мәсьәләнең ҡатмарлы һәм уны нисек тә хәл ителеү юлдарын эҙләү маҡсатында беҙҙең редакцияға мөрәжәғәт итһә лә, ширҡәткә барып етеү мөмкин түгел, тип уйлай. Сөнки урау булһа ла юл яҡшы тигән әйтем, был осраҡта, киреһенсә, булып сыҡты.\nЮлдың насар булыуына, ахыры, баҡсала йәшәүселәр күнегеп тә бөткән. Тик халыҡ бына 8 ай буйы йыйылған сүп-сар өйөмөнөң сығарылмауына борсола. Тәртипһеҙлек вазифаға яңы рәйес тәғәйенләнгәндән алып башланды, ти зарлана улар.\nЙыл һайын апрель баштарынан октябргә тиклем йәшәргә килгән халыҡты быйыл көтөлмәгән яңылыҡ ҡаршылай. Уларҙың коммерция булмаған баҡсасылар ширҡәте, бер ниндәй ризалыҡһыҙ күсемһеҙ милекселәр ширҡәте тип үҙгәртелә.\nЛюбовь Старцева, күсемһеҙ милекселәр ширҡәтендә йәшәүсе: «Йыйылыш булманы. Ә был ерҙәрҙә бит рәсми рәүештә теркәлеп, беҙ йәшәйбеҙ. Бына күрәһегеҙме, һәр беребеҙҙән аҡса йыйыу өсөн иғландар элеп ҡуйҙылар».\nҒәҙәттә, аҡса йыйыу ҡағиҙәләре сүп-сарҙы йыйыу, юлдарҙы ипкә килтереү, бухгалтер һәм рәйестең эше, шулай уҡ биләмәнең ҡарауылсы хеҙмәте өсөн түләнергә тейеш. Тик әлеге баҡсала урындағы халыҡ фекеренсә, ҡағиҙәләр теүәл үтәлмәй.\nБаҡса хужаларының һорауҙарына яуапты беҙ яңы рәйес менән бәйләнешкә инеп табырға тырыштыҡ.\nӘйткәндәй, мәсьәлә менән республика баҡсасылар союзы ла хәбәрҙар.\nРинат Миһранов, Рәсәй баҡсасылар союзының башҡортостан төбәк бүлексәһе рәйесе: «Яңы үҙгәрештәргә килгәндә, закон буйынса баҡсасылар кооператив йә күсемһеҙ милекселәр ширҡәтенең береһенә инергә тейеш. Тик бында хәл икенсе. Миңә билдәле мәғлүмәттәр буйынса, яңы рәйес һайлау ваҡытында тейешле кворум йыймаған».\nБелгестәр әйтеүенсә, рәйес һайлауҙа баҡсасылар бөтәһе лә әүҙем ҡатнашырға тейеш. Әлегә Шамил Ғәлиев кеүек баҡса яратыусылар үҙ участоктарында эшләүен дауам итә һәм баҡсаға тиклем яҡшы юл булырына өмөтләнә.


Хәбәрҙәр: АҠШ: торнадо Оклахомала 24 кешенең ғүмерен өҙгән.\nАҠШ: торнадо Оклахомала 24 кешенең ғүмерен өҙгән.\nҠайтанан асыҡланған мәғлүмәттәр буйынса, Американың Оклахома штатындағы торнадо 24 кешенең ғүмерен өҙгән. Элек һандар икенсе ине- 50-нән 90-ға ҡәҙәр. Оклахома-Сити медицина үҙәге етәксеһе Эми Эллиот белдереүенсә, мәхшәр ваҡытында ҡайһы бер ҡорбандарҙы 2 тапҡыр, ҡайһы саҡ хатта 3 тапҡыр һанағандар.\nОклахома-Сити ситендәге Мур ҡаласығы тәбиғәт ҡазаһынан айырыуса ныҡ зыян күргән. Диаметры 3 километрға һуҙылған ҡойон эсендәге ел тиҙлеге сәғәтенә 320 километрға барып еткән. Мур халҡы һыуһыҙ, электрһыҙ тороп ҡалған. Күпселек биналар емерек, улар араһында мәктәп тә бар.\n“Беҙ бында килдек,-ти полиция патруле начальнигы Бетси Рэндольф,-сөнки бында бөтә яҡлап та ябыҡ, ныҡ зыян күргән бина бар ине. Эҙләнеү эштәре ентекле алып барылды. Харабалар өҫтөнән һаҡлыҡ менән йөрөргә тура килде, сөнки емереклектәр аҫтында кешеләр булыуы мөмкин ине”.\nҠотҡарыусылар һәм волонтерҙар, һәләк булғандарҙы һәм зыян күреүселәрҙе эҙләп, тирә-яҡты тикшерә. Уҙған төн емереклектәр аҫтынан иҫән ҡалған 100 кеше сығарылған.


Рәсәйҙә KFC ресторандарының эшмәкәрлеге туҡтатыла\n10 Март , 11:57\nYum! Brands Рәсәйҙә KFC ресторандарының операцияларын туҡтата һәм үҙенең төп франшиза алыусы менән Pizza Hut ресторандарының эшмәкәрлеген туҡтатыу тураһында килешеү әҙерләй. Был хаҡта компанияның сайтында хәбәр ителә.\nKFC рәсми белдереүендә әйтелеүенсә, компания ошо ҡарарҙы Украиналағы ваҡиғалар менән бәйләй.\n«Рәсәйҙә бөтә инвестицияларҙы һәм ресторандарҙы үҫтереү туҡтатыла, Рәсәйҙәге операцияларҙан килгән килем гуманитар маҡсаттарға йүнәлтелә», — тиелә белдереүҙә.\nДөйөм алғанда, илебеҙҙә меңгә яҡын KFC тиҙ хеҙмәтләндереү рестораны һәм 50 Pizza Hut пиццерияһы иҫәпләнә. 2022 йылдың башына Башҡортостанда 19 KFC рестораны булған.\nБынан алда «Макдоналдс» компанияһы үҙ ресторандарының эшен туҡтатырға хәл итеүе тураһында белдергәйне. Республикабыҙҙа ғына ошондай 12 ресторан бар.\nӘ Башҡортостанда санкциялар һөҙөмтәһендә ябылған «Макдоналдс» һәм KFC ресторандарына алмаш табылды.\n«Инвестиция сәғәте»ндә күрһәтелгән компанияларҙың береһе «Макдоналдс»ты ла, KFC-ҙы ла алмаштырырға мөмкин. Үҙеҙҙең сеймалдан продукция етештергән компанияларға ихтыяж арта. Ошо баҙарҙы тулыһынса ҡаплай алабыҙ. Бында проблемалар юҡ», — тип белдерҙе Башҡортостан вице-премьеры — ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов 9 мартта хөкүмәттә уҙған кәңәшмәлә.


Боробудур — Башҡорт Википедияһы\nЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы, объект № 592\nБоробудур (индон. BorobudurBorobudur) — махаян буддизм традицияларындағы ғибәҙәтхана комлексы (чанди) менән бәйләнгән Будда баҫҡыстары. Боробудур Индонезияла Ява утрауы Үҙәк Ява провинцияһында Джокьякарта ҡалаһының төньяҡ-көнбайышында, 40 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Боробудурҙы Матарам дәүләте Сайлендра династияһы хакимдары 750—580 йылдарҙа төҙөгән. Исеме санскрит «Вихара Будда Ур» тигәндән килеп сыҡҡан булыуы ихтимал, ул «тауҙағы Будда ғибәҙәтхәнаһы» тип тәржемә ителә. Боробудур һәм Прамбанан — Индонезияла күмәк туризм урындары.\nБоробудур — дөйөм күренеш\n1.1 Дөйөм күҙәтеү\n1.3 Урын һайлау\n2 Беҙҙең заманда тарих һәм асыштар\n4 Һуңғы ваҡиғалар\nДөйөм күҙәтеү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӨҫкө ярус баҫҡыстары\nБоробудур мандала формаһында төҙөлөп, ҙур баҫҡыс итеп ҡоролған. Баҫҡыстарҙың фундаменты — яҡтары 118 метр булған квадрат. Баҫҡыстар һигеҙ ҡатлы: аҫтағы бишәүһе — квадрат һәм өҫтәге өсәүһе — түңәрәк. Мандала формаһы буддизмда йыһанды күҙҙаллау схемаһын күрһәтә (Абхидхарма ҡар.) Өҫкө ҡатламда үҙәк ҙур баҫҡыс тирәләй 72 бәләкәй баҫҡыстар урынлашҡан. Һәр баҫҡыс — ҡыңғырау формаһында. Баҫҡыстар эсендә Будданың 504 статуяһы һәм 1460 дини сюжетлы барельеф бар.\nӘле лә Боробудур ғибәҙәт һәм доға ҡылыу урыны булып тора. Ғибәҙәт ҡылыусылар һәр кимәлдә сәғәт йөрөшө буйынса ете тапҡыр үтәләр. Ышыныуҙарға ярашлы, һәр баҫҡыста Буддаға ҡағылыу, бәхет алып килә, тип һанала.\nҠоролманың бөтә күләме 55 000 м³ самаһы. Баҫҡыстар 2 000 000 таш блоктарҙан ҡоролған. Әлегә тиклем ғалимдар был ғибәҙәтхананың төҙөлөү ваҡытын һәм датаһын аныҡ ҡына әйтә алмайҙар. Был ғибәҙәтхана VII—IX быуаттарҙа төҙөлгән тип фаразлайҙар.\nУрын һайлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1940 йылда голланд рәссамы Нивенкамп, Боробудурҙы лотос сәскәһендә ултырған Будда формаһында эшләнгән, һәм шул сәбәпле комплекс күлдә урынлашырға тейеш, тип фаразлай. 1949 йылда геологтар ултырмаларға юлыға, улар күлдең төбө булған, тип инерпретациялана. Күл элек тә булған йәки 1009 йылда Мерапи вулканы атылғандан һуң барлыҡҡа килгән, тигән гипотеза сығарыла. Тик шуныһы аңлашылмай: күл баҫҡыс төҙөү өсөн киптерелгәнме, йә булмаһа был тәбиғәт катастрофаһымы.\nБаҫҡыстан Мерапи вулканына күренеш\nАртабанғы тикшеренеүҙәр күлдең XII—XIV быуаттарҙа ла булыуын күрһәтә, был иһә ғибәҙәтхананың лотосты символлаштырыуын дәлилләй.\nИнтерпретацияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТикшеренеүселәр фекеренсә, ҡоролмаларҙы ғибәҙәт ҡылыусылар өсөн ҙур китап итеп ҡарарға мөмкин. Һәр ярусты йолаға ярашлы урап үткән һайын, ғибәҙәт ҡылыусылар Будданың тормошо һәм уның тәғлимәт элементтары менән таныша.\nӨс кимәл өс йәшәйеш сфераһын символлаштыра: Камадхату (нәфсе сфераһы), Рупадхату (формалар сфераһы) һәм Арупадхату (формаһыҙ сфера).\nКамадхату[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠоролмаларҙың тотороҡлоғоғон һаҡлап, һуңғараҡ осорҙа Камадхату кимәле ябыла. Будда Кармавибхангга ҡулъяҙмаларына ярашлы, беренсе кимәлдә 160 рельеф панелы урынлашҡан була. Улар теләк йәки хистәр донъяһын, карма ҡанундарына ярашлы хислелекте үҫтереү һәм күрһәтеү юлдарын һүрәтләй. Тәүге 117 панеле — бер үк һөҙөмтәгә алып килеүсе төрлө эштәрҙе күрһәтә, ә ҡалған 43 панеле — бер үк эффекттың төрлө һөҙөмтәгә алып килеүен күрһәтә. Комплекстың бер нисә панеле көньяҡ-көнсығыш мөйөшөндә ҡалған.\nРупадхату[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРупадхату кимәлендә рельефтар Лалитавистара, Джатака-Авадана һәм Гандавьюханың классик әҫәрҙәрен иллюстрациялай.\nЛалитавистара нигеҙендә 120 панель Будда Гаутаманың тормош тарихын һөйләй.\nҠайһы бер панелдәр классик джатак тарихынан Будданың элекке тормошон фольклор формаһында һөйләй. Будда бер үк ваҡытта хоҙай, батша, ябай кеше, хатта хайуан — арыҫлан, болан, маймыл, аҡҡош, гөбөргәйел рәүешендә һүрәтләнә. Будда һәр бер яңы тыуыуында киң күңеллелек һәм шәфҡәтлек күрһәтә. Был тарихтар буддизм принциптарын популяр формала һөйләй.\nҠайһы бер панелдәр, фәһем эҙләп сәйәхәт ҡылыусы Судхан тураһында һөйләй.\nАрупадхату[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nАрупадхатуға (формаһыҙ сфера) тура килгән юғары кимәл, өҫтә өс түңәрәк терраса рәүешендә күрһәтелгән. Бында рельеф та, плата ла юҡ, төҙөлөш ваҡытында баҫҡыс эсендә йәки уйымда Будданың натураль ҙурлығындағы статуялары урынлаштырыла. Уларҙың бик күптәре һаҡланмаған йәки емерелгән.\nБеҙҙең заманда тарих һәм асыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБоробудур йөҙ йылдар буйы вулкан көлө һәм джунглиҙар менән ҡаплап ята. Ни өсөн был уникаль монументтың онотолоп ҡалдырылыуы әлегә асыҡ түгел. XX быуат уртаһында, Мерапи вулкан атылыуы алып килгән бәхетһеҙлектән һуң, халыҡ үҙе йәшәгән ерҙәрен ташлап китергә һәм башҡа урын эҙләргә мәжбүр була, тип фаразлайҙар. Әммә күп кенә ғалимдар фекеренсә, 1006 йылда вулкан атыла, ә ява цивилизацияһының үҙәге 928 йылда уҡ Брантас үҙәненә күскән була. Шулай булғас, халыҡтың ни өсөн Боробудурҙы ҡалдырып китеүҙәре йомаҡ булып ҡала.\nБоробудур, асыҡ баҫҡыс\nXVIII быуатта өҫкө терраса өлөшләтә генә күренә. Голландия колонияһы экспедицияһы башҡа монументтар таба, әммә Боробудур тураһында телгә алынмай. Тик 1814 йылда инглиз-голланд һуғышында утрауҙы баҫып алғанда, губернатор-лейтенант Стэмфорд Раффлз момумент таба. Семарангҡа килгәс, уға бик күп һырлы таштарҙан торған ҡалҡыулыҡ табылыуы тураһында хәбәр итәләр. Голланд Корнелиус экспедиция ойоштора, ул 200 кешенән отряд йыйып, ай ярым эсендә монументты таҙарта. 1817 һәм 1822 йылдарҙа башҡалар уның эшен дауам итә. 1835 йылдан монументтың үрге өлөшөнө лә таҙартыла һәм комплексты тулыһынса күрергә мөмкин була. Рәссам Вильзен 1849—1853 йылдарҙа рельефтарҙы һүрәткә төшөрөү буйынса эш үткәрә. Уның эштәре Лейдендағы Антик Музейға эләгә. 1873 йылда комплекс фотоға төшөрөлә. Ул ваҡытта комплекс төҙөлөшө асыҡ күренмәй, һәм 1882 йылда мәҙәниәт инспекторы ҡомартҡыны тотошлай һүтеп, музейҙа урынлаштырырға тәҡдим итә.\nШул уҡ ваҡытта сувенир һатыусылар рельефтарҙы, скульптураларҙы, орнаменттарҙы бик күпләп урлай. 1886 йылда Сиам батшаһы, губернаторға килгән ваҡытында, үгеҙ егелгән һигеҙ ылау тултырып статуялар, орнамент элеметтары һәм берҙән-бер һаҡланып ҡалған ғибәҙәтхана һаҡсыһының һынын да алып китәләр.\nРеставрация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1907—1911 йылдарҙа Теодор ван Эрп беренсе тапҡыр капиталь реставрациялау үткәрә. 1900 йылдан йәш офицер Магелландағы Боробудур Комиссияһына инә. Реставрация ҙур уңышҡа өлгәшә һәм комплекс тантаналы мөһабәт күренеш ала.\nБюджетттың сикләнгән булыу сәбәпле, тәүҙә дренажды яҡшыртыу һәм дөйөм ҡоролманы тергеҙеү буйынса эштәр алып барыла. Оҙайлы реставрацияны дауам итеү өсөн, күп кенә өҫтәмә эштәр талап ителә. Бынан тыш, Боробудур ҡалҡыулыҡта төҙөлгән, шуға һәйкәлдең тупрағы йыуҙырлыуҙан, уйылыуҙан, коррозиянан һәм джунгли үҫемлектәре зыянынан һаҡлау эштәре үткәреү кәрәк була.\nБыл мәсьәләне хәл итеүҙә берҙән-бер ҡарар булып, ҡоролманы бөтөнләй һүтеп, ҡалҡыулыҡты нығытыу һәм тулы реставрация үткәреү тора. Был ҙур эш 1973—1984 йылдарҙа ЮНЕСКО эгидоһы аҫтында башҡарыла. Реставрация проектын эшләүҙә индонезия археологы Бохари М ҡатнаша. Хәҙерге көндә Боробудур комплексы Бөтә донъя мираҫы объекттары иҫәбенә инә.\nҺуңғы ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1985 йылдың 21 сенябрендә ғибәҙәтхана мосолман экстремистарының бомба шартлатыуынан еңелсә зыян күрә.\nКүмәк туризмдың үҫеше ҡаршылыҡтар һәм ғауға тыуҙырыуға алып килә. Парк хужалары тәнҡитләүҙәргә дусар була.\n2006 йылдың 27 майында Үҙәк Яваның көньяғында үткән ер тетрәүе Джокьякарта ҡалаһы тирә-яғында ауыр емерелеклектәргә алып килә. Ләкин эпиүҙәктән алыҫыраҡ булғанлыҡтан, Боробудур комплексы әллә ни зыян күрмәй.\nBorobudur, the stupa monumental 2014 йылдың 18 ғинуар көнөндә архивланған. (инг.)(инг.)\nБоробудур ғибәҙәтханаһы 2006 йылдың 15 июнь көнөндә архивланған. (инг.)(инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Боробудур&oldid=1104557 ҡабул ителгән


Электр эштәре оҫтаһы\nӨфөнөң хөрмәтле кешеләре араһында Нур Сәхәүетдин улы Чураев та бар ( ул 1912 йылдың 15 февралендә донъяға килә). Был юғары исемгә нимә өсөн лайыҡ булған ул Ул бит һәр кемгә\nтүгел, ә ҡала именлегенә ҙур өлөш индергәндәргә генә, билдә ле ҡаҙаныштар өсөн бирелә. Почетлы гражданин булыр өсөн\nғүмереңде Мостай Кәрим, Муса Гәрәев, Заһир Исмәғилев кеүек итеп йәшәргә кәрәк.\nНур Чураев бар ғүмерен тип әйтерлек электр энергетикаһы өлкәһендә эшләй. Һәм һөнәрен дә осраҡлы ғына һайламай. 1927 йылда уның тыуған Кушнарен районында тәүге электр станцияһы,\n"Башҡорт Шатуркаһы" эшләй башлай. Электр лампалары балҡый. Тирә - яҡта дүрт электрлаштырылған тирмән, ағас ҡырҡыу заводы гөрләп эшләй башлай. Шул саҡта Нур ҡәтғи ҡарарға килә : "кешеләргә яҡтылыҡ бирәсәкмен". Һәм үҙ һүҙендә тора, шул йылда уҡ Өфөгә юллана, училищеның электр техник бүлегенә уҡырға инә.\nҘур теләк менән белем ала Нур. Уҡыуын тамамлағас эш урынын\nда оҙаҡ эҙләргә тура килмәй, училишенан алыҫ түгел электр станцияһына урынлаша.\n- Станцияла беҙҙе бик йылы ҡаршыланылар. Иллеләп кеше эшләй ине ул ваҡытта, беҙҙе кесе туғандары кеүек күреп ҡабул\nиттеләр, тиһәм бер ҙә арттырыу булмаҫ... - тип хәтерләй Нур Сәхәүетдин улы.\nАртабан Нурҙың тормошонда электр - машиналар төҙөү институты була. Унда ике йыл уҡығандан һуң, 33 - сө йылда ег ет Ҡыҙыл Армия сафына алына. Вуздың йөҫ студентынан икәүһен генә авиацияға һайлайҙар. Шулай итеп Нур Азов диңгеҙе эргәһендә урынлашҡан диңгеҙ осоусыларының Ейск мәктәбенә барып эләгә.\nҺуңынан тағы ла Өфө. Нур "Электроснабтрестҡа" технорук булып эшкә урынлаша.\n1936 йылдың көҙөнә ҡаланың энергияға мохтажлығы арта. Бына шул ваҡытта йәш электрик тәүге тәҡдиме менән сығыш яһай ҙа инде. Ул 22 киловаттлы юғары вольтлы линияларҙың береһен 35 киловаттҡа күсерергә кәңәш бирә. Был электр энергияһын ҡулланыуҙы ике тапҡыр тип әйтерлек арттырырға мөмкинселек бирә. Тәҡдиме өсөн Нур Сәхәүетдинов 500 һум менән бүләкләнә (ваҡыты өсөн ҙур аҡса) һәм Ленинград политехник институтына йүнәлтмә ала.\n1937 йылда имтихандарҙы тик "отлично" билдәләренә биреп,\nуҡырға инә. Дүрт курсты ла бик яҡшы тамамлай, Молотов исемендәге стипендияға лайыҡ була.\nҺуғыш башлана. Нур Сәхәүетдин улы үҙ теләге менән фронтҡа\nкитә. Ленинград фронтында пехотала хеҙмәт итә. Бик ҡаты йәрәхәтләнә һәм контузия ала.\n1942 йылдың июнь айында тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Совнаркомда уның ҡайтҡанын ишетеп эшкә саҡыралар. Инспектор - контролер, бүлек мөдире урынбаҫары булып эшләй. 1946 йылда Ленинград институтында һуңғы курсын уҡып бөтә һәм "Юғары көсөргәнеш техникаһы" темаһына диплом яҡлай. Уны кафедрала ла ҡалдырырға теләйҙәр, әммә Башҡортостан Чураевты кире ҡайтарып ала. Ул "Өфөэнерго" предприятиеһына б аш инженер, һуңынан Өфө ҡала электр селтәрҙәре директоры\nитеп тәғәйенләнә. Бер ваҡыт уны партия обкомына саҡыртып алалар һәм бөгөн "Прогресс" тип аталған ябыҡ заводҡа директо р вазифаһын тәҡдим итәләр. "Донъя стандарттарынан юғарыраҡ продукция етештерелә ине, - тип ғорурлыҡ менән хәтерләй Чураев. - Әммә үҙ һөнәрем буйынса эшләгем килде".\nҺәм Нур Сәхәүетдин улы 1963 йылдан 1979 йылға тиклем\nүҙенең туған коллективында тир түгә. Өфө халҡы, предприятие лар электр энергияһына мохтажлыҡ кисермәһен өсөн барыһын да эшләй. Егерме йыл ҡала советы депутаты була, төҙөкләндереү һәм коммуналь хужалыҡ буйынса комиссияға етәкселек итә.\nУның хеҙмәте юғары баһалана: "РСФСР - ҙың атҡаҙанған энергетигы", "Энергетика һәм электрификация отличнигы" исемдәренә лайыҡ була, өс орден, ун дүрт миҙал менән наградлана.\nНур Сәхәүетдин улы 1999 йылдың 19 февралендә вафат була.


Өфөлә халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнө айҡанлы үҙенсәлекле күргәҙмә асылды\nБиш тиҫтәне ваҡлағандан һуң тормош яңы ғына башлана, ти сараны ойоштороусылар. Күргәҙмәлә был хәҡиҡәт аныҡ миҫалдар менән дәлилләнгән. Шулай уҡ бында медицина яңылыҡтары менән танышырға ла, дауалау курстары алырға ла мөмкин.\nГөлсирә Хәйнасова Өфөгә Межгорье ҡалаһынан килгән. 64 йәшкә аяҡ баҫҡан ханым йыш ҡына йөрәк сәнсеүгә, башы ауыртыуға зарлана. Табиптарға эләгеүе ҡатмарлы, бында бер юлы тулы медицина тикшереүе үтергә мөмкин, ти ул.\nКүргәҙмә сиктәрендә экг, мамография үтергә, күҙҙе тикшертергә, ҡан баҫымын үлсәтергә, хатта ҡан тапшырып, шәкәр кимәлен белергә лә мөмкин. Ошонда уҡ табиптар менән кәңәшләшергә лә була. Күргәҙмәгә шулай уҡ яңы медицина ҡорамалдары ҡуйылған. Сарала өлкән йәштәгеләргә кәрәкле препараттарҙы, дарыуҙарҙы арзаныраҡ хаҡ буйынса алыу мөмкинлеге лә бар. Республика шифаханалары иһә ташлама менән юлламалар тәҡдим итә. Күргәҙмәгә килеүселәр ижади һәләттәрен дә һынап ҡараны. Улар бокалдарға һүрәт төшөрөп, теләктәрен яҙып бүләк эшләне.\nКүргәҙмәлә өлкән йәштәгеләр үҙҙәренең ҡул эштәрен дә һатты. Сараның төп биҙәге - фотоһүрәттәр күргәҙмәһе. Икенсе ҡатта республиканың йөҙөк ҡашы булған билдәле ҡатын-ҡыҙҙарҙың фотоларынан экспозиция әҙерләнгән. Улар араһында күренекле сәхнә оҫталарын да, сәйәсмәндәрҙе лә, спортсыларҙы ла, йәмәғәт эшмәкәрҙәрен дә, әҙибәләрҙе лә күрергә мөмкин.\n«50 плюс» күргәҙмәһе 4 октябргә тиклем эшләй. Иртәгә хаҡлы ялдағылар шахмат буйынса турнирҙа һынау тота. Үҙешмәкәр сәнғәтте яратыусылар өсөн ҡала мәҙәниәт йортонда Гала-концерт үтә. Ойоштороусылар әйтеүенсә, оло йәштәгеләр үҙҙәрен йәмғиәттең тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп тойорға тейеш.


Мөмкинлеге сикләнгәндәрҙең сикһеҙ мөмкинлектәре | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nМөмкинлеге сикләнгәндәрҙең сикһеҙ мөмкинлектәре\n20 апреля 2018 — 15:42\nБаймаҡ ҡалаһында йәшәүсе 16 йәшлек инвалид интернет аша кешеләрҙе компьютерҙа эшләргә өйрәтә. Үҫмер шулай уҡ һүҙ оҫталығын шымарта һәм композитор булырға хыяллана. Виртуаль уйындары, социаль селтәрҙәр урынына белем алыу һәм аҡса эшләү. Павел Пуликов өсөн компьютер ваҡытты бушҡа уҙғарыу ҡоралы түгел. 12 йәшендә ул интернет ярҙамында уҡытыусы дәрәжәһенә етә. Церебраль фалиж менән интеккән малайға бөгөн донъяның төрлө тарафтарынан мөрәжәғәт итәләр. Наталья Малавичева мәҫәлән Мурманскийҙан. 18 йәше тулмағанлыҡтан эш биреүсе уны айына 8 сәғәткә генә яллай ала, ҡалған ваҡытын үҫмер мәктәптә һәм Президент лицейында дистанцион уҡыуға бағышлай. Һуңғыһында ул радио һәм тележурналистиканы үҙләштерә. Мөмкинлектәре сикләнгән тигән ҡараш менән Павел бер ҙә килешмәй. Быны ул һүҙҙә түгел эш менән дәлилләй. Мәҫәлән эш өсөн кәрәкле техника, телефон, хатта күңеленә ятған музыка ҡоралын ул үҙ аҡсаһына һатып алған. Әле мөмкинлектән файҙаланып коллегамдан оҫталыҡ дәресе ала.\nӘлегә музыка ҡоралында уйнау ауыр бирелә, сөнки уның тап хәрәкәт аппаратын фалиж һуҡҡан, әммә киләсәктә композитор булыу хыялы менән янып йәшәй. Бөтмөр, тырыш егеттең кеше араһына сығып, үҙе кеүек балаларҙы уҡытыу теләге лә бар. Урындағы инвалидтар ойошмаһында уның ярҙамын ихлас ҡабул иткәндәр, тик бының өсөн шарттар юҡ.Илнур Атанғолов Бөтә Рәсәй инвалидтар ойошмаһының Баймаҡ ҡалаһындағы бүлеге белгесе.Район хакимиәте яңы бина вәғәҙәләгән, тик уның өсөн ҡуртым хаҡы түләүҙе шарт итеп ҡуйған. Ойошманың финанс мөмкинлектәре, әлбиттә, юҡ, шуға ла һәр баланың яҙмышы ата-әсә ҡулында ғына ҡала, ти Павел Пуликовтың әсәһе.Павел иһә оло тормошҡа әҙер. Физик мөмкинлектәре сикле булһа ла ул аҡыл яғынан күп тиҫтерҙәренә өлгө. Ә аҡса эшләргә уның ҡулынан килә.


Йөнө сифатлы, ите тәмле\nЕйәнсура районы республикала беренселәрҙән булып һарыҡсылыҡты үҫтереү буйынса махсус программа ҡабул иткән һәм уны уңышлы тормошҡа ашыра. Шуның нигеҙендә һарыҡтарҙы аҫрау, үрсетеү һәм тоҡом алыу маҡсатын күҙ уңында тотҡан «Маяҡ» муниципаль унитар ауыл хужалығы предприятиеһы төҙөлгән.\nТау битләүе буйлап таралышҡан һарыҡтарҙың бында бер өлөшө генә. Уларҙың һәр береһен күҙ яҙлыҡтырмай ҡараусы көтөүселәр бар. Өс йыл элек Волгоградтан алып ҡайтылған һарыҡтар Көньяҡ Урал климатына тиҙ яраҡлашҡан.\nТоҡомло малда өмөт бар. Хужалыҡта 2013 йылдан Волгоград тоҡомло һарыҡтар үрсетелә. Улар беҙҙең һарыҡтарҙан ите лә, йөнө лә яғынан сифатлы булыуы менән айырыла. Бөгөн райондың иң яҡшы көтөүлектәрендә ун меңдән ашыу һарыҡ иҫәпләнә. Яҡын киләсәктә уларҙың һанын 38 меңгә еткереү планлаштырылған.\nЕйәнсура тәбиғәте мал аҫрау өсөн уңай. Иркен сабынлыҡ һәм көтөүлектәре етәрлек. Һарыҡтарҙы ғәҙәттәгесә ике йәшкә еткереп түгел, ә алты айҙан да һуйырға мөмкин. Был юҫыҡта Ҡарағайтуғай ауылында хужалыҡтың модуль тибындағы Көньяҡ Урал өсөн берҙән-бер мал һуйыу цехы асылған. Уның эш башлауы ике кешене хеҙмәткә йәлеп итеүгә килтергән. Иркен һыуытҡысы һәм туңдырғысы бар. Етәксеһе әйтеүенсә, предприятиеның план үтәлешендә ҡытыршылыҡтары юҡ.\nБыйыл бөтәһе ун биш тонна сеймал алынған. Яһалма ҡасырыу ысулы ла ҡыҫҡа ваҡыт эсендә малдарҙың сифатын күтәрергә булышлыҡ итә.\n«Маяҡ» хужалығы килемле эшләй. Крәҫтиән хужалыҡтары ла һарыҡсылыҡ менән ҡыҙыҡһына башлаған. Шәхси хужалыҡтар ҙа уларҙың өлгөһөнә эйәргән. Хужалыҡ итеүҙең ошо өс төрө агросәнәғәт кластерын хасил итә лә инде. Һарыҡсылыҡ тармағын үҫтереүгә халыҡҡа эш урындары булдырыу һәм райондың географик йәһәттән уңайлы урында ултырыуы булышлыҡ итте, - ти район хакимиәте башлығы Әлфәрис Байсурин.\nҺарыҡсылыҡты үҫтереү - төбәктәге эшсе көстәрҙе һәм йәйрәп ятҡан көтөүлектәрҙе, күпереп үҫкән сабынлыҡтарҙы тулыһынса файҙаланыу мөмкинлеген бирә. Һуңғы йылдарҙа районда ваҡ баш малдың йылдам арта барыуын күҙ уңында тотҡанда, тармаҡтың яҡты киләсәгенә өмөт ҙур.


Хәбәрҙәр: Күҙгә күренмәгән заттар беҙҙең менән ни ҡәҙәр гүзәл һөйләшә...\nКүҙгә күренмәгән заттар беҙҙең менән ни ҡәҙәр гүзәл һөйләшә...\nЙәнле тәбиғәт батшалығының үтә лә кескәй вәкилдәре хаҡында һеҙ беләһегеҙме икән? Беҙ– һәр ерҙә лә көн итеүсе бәләкәс кенә йән эйәләре. Күптәребеҙҙе ябай күҙ менән күреп булмай, шуға күрә ғалим-микробиологтар, беҙҙе күреү өсөн, күп тапҡыр ҙурайтыусы микроскоптар ҡуллана.\nМикроскоп линзаһы аша улар беҙҙе – төҙөлөшө төрлө булған бактерияларҙы күрә. Беҙҙең арала шар һымаҡ бактериялар, тура һәм бөгөлгән таяҡсалар рәүешендәгеләре, ғәжәп ҡыҙыҡлы формалағылары ла бар.\nРаббыбыҙ ихтыяры менән, беҙ кеше, хайуандар, үҫемлектәр һәм башҡа йән эйәләре өсөн файҙалы ла, зыянлы ла була алабыҙ.\nБеҙ, бактериялар, бер генә күҙәнәктән торабыҙ һәм ризыҡты тирә-яҡ мөхиттән алабыҙ. Күпселегебеҙ кеше организмында йәшәй: тәне эсендә йәки тән тиреһе өҫтөндә. Кешеләрҙең һәм хайуандарҙың эсәктәрендәге файҙалы бактериялар ризыҡты дөрөҫ эшкәртергә ярҙам итә, организмды төрлө ауырыуҙарҙан һаҡлай. Беҙҙең арала дизентерия, туберкулез, быума йүтәл, ваба, тиф, ҡарыштырыу, сальмонеллез ише йоғошло ауырыуҙар тыуҙырырға һәләтле ҡурҡыныс бактериялар ҙа бар. Ауырыу тыуҙырыусы бактерияларҙы «микробтар» тип атайҙар.\nXIX быуатта уҡ француз микробиологы Луи Пастер бактерияларҙың ауырыу тыуҙырырға һәләтле булыуы хаҡында әйтһә лә, 1928 йылда ғына ҡаты ауырыуҙарға ҡаршы бик тә кәрәкле тәүге антибиотик – пенициллин эшләнә.\nКешеләргә һынау өсөн ауырыуҙар ебәргән һәм уларҙан ҡотолоу сараларын да бүләк иткән Раббыбыҙҙың Миһырбанлығы сикһеҙ. Ғаләмдә яҡшылыҡ һәм яманлыҡ араһында туҡтауһыҙ алыш барған кеүек, күҙгә күренмәгән заттар батшалығында ла ҡайһы бер микроорганизмдар кешегә микробтар һәм вирустарға ҡаршы торорға ярҙам итә.\nБөтә Ғаләм Аллаһу Тәғәләнең сикһеҙ Ҡеүәте хаҡында һөйләй!\nБеҙҙе юҡтан бар ҡылған Хаҡ Тәғәләбеҙ генә Үҙе барлыҡҡа килтерелгәндәрҙең хәҡиҡи иҫәбен белә. Ғалимдар ошоғаса «бер күҙәнәклеләрҙең» бик аҙын ғына өйрәнә алды.\nБер генә йән эйәһе лә алъюҫыҡҡа барлыҡҡа килмәгән!\nБеҙ һеҙҙең менән бер үк донъяла йәшәйбеҙ. Беҙ һеҙҙең тормошоғоҙҙо еңеләйтәбеҙ, файҙалы эш эшләйбеҙ, ә һеҙ йыш ҡына быға иғтибар ҙа итмәйһегеҙ. Мәҫәлән, әгәр лактобактериялар булмаһа, һөт йогурт йәки кефирға әүерелә алмаҫ ине.\nБәләкәй генә туҙан талпандары - «кешеләрҙең юлдаштары». Кеше тиреһенең кибеп ҡубып төшкән күҙәнәктәре (ә кешенең көн һайын бер ярым грамм самаһы тиреһе юҡҡа сыға) һәм йөн япмалар, юрғандар, келәмдәр, йорт йыһаздары туҙандары менән туҡланып, улар йортоғоҙҙо таҙарта. Туҙан талпандары шул ҡәҙәр күп һанлы, күҙегеҙгә саҡ-саҡ күренгән туҙанда улар 500 тирәһе булыуы ихтимал.\nРаббыбыҙ ҙурҙы ла, кескәйҙе лә һис ауырлыҡһыҙ барлыҡҡа килтерә ала!\nҺүрәттәргә ҡарағыҙ! Былар электрон микроскоптар ярҙамында беҙҙең меңдәрсә тапҡыр ҙурайтылған һүрәттәребеҙ. Башҡа тере йән эйәләрендәге һымаҡ, беҙҙең хәрәкәт итеү, ризыҡланыу, тын алыу, үрсеү өсөн кәрәкле ағзаларыбыҙ бар, тик беҙҙең ағзаларыбыҙ һеҙҙекенән миллион тапҡыр бәләкәй. Ғүмеребеҙ энә осондай ғына арауыҡта үтә, шуға күрә һеҙ тормошобоҙҙо, ихтыяждарыбыҙҙы һәм беҙҙең функцияларҙы күҙ алдына ла килтерә алмайһығыҙ!\nҘурҙы бар ҡыламы, бәләкәйҙеме – Раббыбыҙ өсөн айырма юҡ! Дәүмәлебеҙҙең үтә лә бәләкәйлегенә иғтибар итмәгеҙ! Бөтә әҙәмдәр бергә йыйылып эшләй алмағанды атҡарырға ҡулыбыҙҙан килә. Мәҫәлән беҙ, тупраҡтағы сапрофит бактериялары һәм үңәҙ бәшмәктәре, хайуан ҡалдыҡтары, тиреҫ һәм япраҡтар ише органик матдәләрҙең сереүенә, шул рәүешле тупраҡты байытыуға булышлыҡ итәбеҙ һәм ерҙең санитары ла булып торабыҙ.\nӘ Яңы Зеландиялағы геотерамль зонаға яҡын ҡыҙған ерҙә метан менән туҡланған, бығаса билдәле булмаған бактерияларҙы тапты ғалимдар. Хеллс Гейтс геотермаль зонаһының иң ҡатмарлы йомағын сисергә ярҙам итте ул. Бындағы ер аҫтында бик күп метан массаһы барлыҡҡа килә, әммә ул ер өҫтөнә сыҡмай. Микробиологтар фекере буйынса, был бактериялар кешелектең глобаль йылылыҡҡа ҡаршы көрәшендә мөһим роль уйнауы ихтимал.\nКүҙ алдына килтерегеҙ әле! Бөтә ғалимдар бергә йыйылһа һәм аҡыллы машиналар уйлап сығарһа, беҙ атҡарған эште эшләй алыр инеме икән?\nБеҙ һеҙгә хеҙмәт итеү өсөн бар ҡылынғанбыҙ!\nҒаләмдәге бөтә нәмәне Аллаһ кешегә файҙа өсөн барлыҡҡа килтергән. Беҙ, күҙгә күренмәгән бәләкәй генә йән эйәләре, һеҙҙең тормошоғоҙҙо еңеләйтәбеҙ һәм һеҙгә хеҙмәт итәбеҙ. Хатта ауырыу тыуҙырыусы микроб һәм вирустар барлыҡҡа килтереүҙә лә Аллаһтың хикмәте сағыла – улар Раббыбыҙҙың язаһы хаҡында иҫкәртә. Улар, Аллаһтың асыуына һәм язаһына тарымаҫ өсөн, һәр саҡ Уны иҫтә тотоп, әмеренә буйһоноп йәшәргә кәрәклекте төшөндөрә.\nҺеҙҙең тәнегеҙ – һеҙҙең йортоғоҙ!\nБелеүегеҙсә, организмығыҙҙа бик күп бактериялар йәшәй. Уларҙың ҡайһы берҙәре файҙалы һәм кәрәкле эште эшләй. Мәҫәлән, эсәктәрегеҙҙә иммунитетығыҙҙы нығытыусы, организмығыҙҙың ауырыуҙарға ҡаршы тороуын көсәйтеүсе, аш һеңдереүгә ярҙам итеүсе һәм башҡа бихисап файҙалы эштәр атҡарыусы бик күп бифидобактериялар йәшәй.\nӘ хәүефлеләре, организмығыҙға эләгеп, төрлө ауырыуҙар барлыҡҡа килтерә. Һаҡ булығыҙ, беҙҙең микроскоптан ғына күрерлек дәүмәлебеҙ менән алданмағыҙ! Аллаһ беҙгә шундай көс биргән: остоҡ ҡына булһаҡ та, хатта баһадирҙы еңерлек көсөбөҙ бар беҙҙең. Беҙ әзмәүерҙәй әҙәмдән миллион тапҡыр бәләкәй, тик микроскопта саҡ-саҡ күренгән вирус уны еңергә, һәләк итергә һәләтле.\nКеше көсө, һәләттәре менән һауаланып китмәһен өсөн, ҡаты киҫәтеү был. Уларҙы һеҙгә Аллаһ биргән. Хәҡиҡи Көс-Ҡеүәт Унда ғына, һәм көстө, ҡеүәтте, һәләттәрҙе Ул кемгә теләй, шуға бирә.\nФәндәр үҫешкән һайын, мөғжизәләренең асылына төшөндөргән Изге Ҡөрьән йәшәйешебеҙҙе бына нисек аңлатып бирә:\n«Йыраҡта йәшәүсе халыҡтарға һәм үҙ ҡәүемдәре араһында ла аяттарыбыҙҙы күрһәтәбеҙ, уның (Ҡөрьәндең) ысын икәнен (Аллаһтан индерелгәнен) яҡшы белһендәр өсөн. Раббыңдың һәр нимәгә шаһит булғанлығы етмәҫме?» (Фуссиләт (Аңлатылды), 53).\nБыл аяттар төшөрөлгәндә, бер әҙәм дә беҙҙең барлыҡты белмәне. Изге Ҡөрьән мөғжизәһе ошо була ла инде.\nИман тулы йөрәктәр генә был һоҡланғыс фильмды күрә ала!\nМөһабәт ғаләм күпме серҙәр һаҡлауын кем белә ала?! Хаҡ Тәғәләбеҙ барлыҡҡа килтергән бихисап донъялар бар. Бактериялар батшалығынан тыш һеҙгә күренмәгән ендәр, фәрештәләр донъяһы ла бар.\nҺәр ямғыр тамсыһын, һәр ҡар бөртөгөн айырым фәрештә төшөрөүен беләһегеҙме икән? Раббыбыҙҙан башҡа фәрештәләрҙең хәҡиҡи иҫәбе һәм ғәмәлдәре хаҡында кем белә алһын? Илаһи сәнғәт һәм ҡеүәткә һоҡланып, Аллаһтың гүзәл ҡолдары булырға ғына ҡала һеҙгә. Иманлы йөрәктәр генә ғәжәйеп фильм кадрҙары ише Аллаһу Сүбхәнәһү үә Тәғәләнең Ихтыяры һәм Хикмәте сағылыш тапҡан серҙәр тулы ғаләмдәге ижадты күҙәтергә һәләтле.


Ул, Йомағужа мәктәбен тамамлағас, Күмертауҙа училищела белем ала. Йәш ваҡыттан спорт менән дуҫ егеткә ҡалала бик күп мөмкинселектәр асыла, ҡаҙаныштарға өлгәшә.\nҒәли Ильясовтың ижад һуҡмағы әллә ни оҙон түгел. Ул кесе йәштән шиғырҙар яҙа. Артабан журналист һөнәре буйынса эшләгәндә тыуған яғына, тәбиғәтәнә, халҡына һәм туғандарына һоҡланып ижад иткән, илһам урғылған, онотолғоһоҙ йыр булырлыҡ әҫәрҙәр тыуҙырған.\nЭңер төшөп килә. Мин Ағиҙел менән Нөгөш йылғалары араһындағы Бүләк тауы һыртынан йүгерәм. Юл саңы аяҡты йылыта: бармаҡ араларынан борхолдап, күпереп килеп сыға ла, көн оҙонона ҡояштан йыйған йылыһын миңә бирә. Ике яҡтағы үләндәрҙә сиңерткәләр сырылдай. Әйтерһең улар ҡояш байымаҫ борон һөйләп бөтөрә алмаған хәбәрҙәрен миңә еткерергә ашығалар. Миңә ни, улар ҡайғыһымы... Эх, ҡунаҡта күңелле булды ла ул, сәй эсеп ултырып һуңлабыраҡ киткәнмен...\nАртта ҡалған Ағиҙел буйҙары ҡара-күк пәрҙәләргә ҡапланды. Алдымдағы Нөгөш йылғаһы ҡояштың һүрән нурҙарында һыуынған табалай ялтырай. Ауылға өс саҡрымдай ара йүгерәһе бар әле. Юл буйлап түбән төшә башланым. Ҡапыл уң яҡтағы яңғыҙ ҡарама эргәһендә ир тауышы ишетелде:\n- ...а-а-ар! Һинме? - тип яңғыраны уның тауышы ҡолағымда.\n- Мин, - тип яуап ҡайтарып та өлгөрмәнем, һулдағы сауҡалыҡтан икенсе тауыш ишетелде:\n- Ми-и-ин, ..а-а-ар!\nКем икән тип әйләнеп ҡараһам, берәү ҙә юҡ! Был тауыштар күңелдә шик тыуҙырҙы. Берәй ҡараҡ маҙарҙыр тинем дә, тиҙ генә эргәләге ағас төпһәһе янына боҫтом. Ҡуйы үлән башымдан ҡапланы. Үлән араһынан тирә яҡҡа күҙ һалам.\nБына ҡайынлыҡтан аҡбуҙ атҡа атланған, яҡшы кейемле бер ир кеше килеп сыҡты. Ас яңаҡлы, текә маңлайлы, киң яуырынлы. Нәҙек буйлы мыйығы, ике ҡарлуғас ҡанатылай, эйәгенә тиклем төшкән. Күк сәкмәненең остары елп-елп итеп килә.\nУның ҡаршыһына ҡара атҡа атланған тағы бер һыбайлы килеп сыҡты. Аты бышҡыра-бышҡыра уйнаҡлап килә. Хатта көмөш өҙәнгеләре зыңҡылдап ҡуя.\nБыл икәү юл уртаһында осраштылар ҙа, аттарынан төшмәйенсә, бер береһе менән иҫәнләштеләр. Ишетелер-ишетелмәҫ тауыш менән ни тураһындалыр бер аҙ һөйләшеп алдылар. Мин уларҙың һүҙҙәрен урыны - урыны менән генә ишетеп ҡалам.\n- Һуғыш бөттө, - тине береһе. - Иҙел буйына ирҙәр ҡайта башланы. Тик бик әҙ. Халыҡҡа ҡыйын...\n- Нөгөш буйына ла күптәр ҡайтмаясаҡ. Һәр ауылға ике-өс һалдат әйләнеп ҡайтһа, яҡшы.\n- Ил нығынып алғансы, күп йылдар үтер инде.\n- Эйе, тиҙ булмаҫ...\nТөн ҡараһы ҡуйыра төштө. Аттар баштарын сайҡай-сайҡай тора бирҙеләр. Ике батыр һүҙҙәрен дауам итте:\n- Шулай инде, Иҙел ағай. Хәлдән килгәнсә ярҙам итербеҙ кешеләргә.\n- Шулай... Йәтим бисәләрҙе, бала-сағаны бигерәк тә һаҡларға кәрәк. Рухи аҙыҡтан, күңел көрлөгенән, өмөттән ҡалдырмайыҡ, Нөгөш ҡустым.\nҠараңғы төштө. Ҡапыл аҡ-буҙ атлы Иҙел батыр һорап ҡуйҙы:\n- Теге малай ҡайҙа булды?\n- Ана бит, төпһә төбөндә ята, - тип ымланы Нөгөш батыр.\nМин ергә һеңерҙәй булдым.\n- Теге, яуҙа ҡалған (минең атайҙың исемен әйтте) малайымы?\n- Шул бала.\n- Ярай! Баланы ҡурҡытып ҡуймайыҡ. Юл кешеһе юлда булһын.\nБатырҙар хушлаштылар ҙа, «һә» тигәнсе күҙ алдынан юғалдылар. Аттарының тояҡ тауыштары ғына ҡолаҡта шаңдау булып ҡалды...\nУянғанда, Бүләк тауы битен нурға мансып, ҡояш ҡалҡып килә ине. Өшөттөр-р-р-гән... Тиҙерәк юлға сығырға кәрәк! Ә шулай ҙа атлылар торған урынға күҙ һалмайынса булмай. Һы! Бер ниндәй ҙә эҙҙәр күренмәй! Туҙандарҙы тибеп-тибеп эҙләп ҡараным. Юҡ... Бик ғәжәп... Мин бит уларҙы үҙ күҙҙәрем менән күреп, үҙ ҡолағым менән ишеттем! Әллә төш булды мы? Мөғжизә?\nӘ шулай ҙа, төндә күргән Иҙел, Нөгөш батырҙарҙың һүҙҙәре мине дәртләндерҙе, өмөт өҫтәне. Бәлки, минең атайым да һуғыштан ҡайтып төшөр? Мин ҡыуанып, алыҫта, аҫта ятҡан ауыл яғына йүгереп төшөп киттем...\nЯҡташыбыҙ Ғәли Ильясов тураһында кем белә? Ошо һорауҙарға дөрөҫ яуап биреүсегә уның ҡыҙы - Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәйҙә Ильясова - әҙерләгән бүләк көтә. Һорауҙарға яуап эҙләгеҙ, конкурста ҡатнашығыҙ!\n1. Ғәли ғаиләлә нисәнсе бала булып тыуа?\n2. Атаһы Йәләлетдин вафат булғанда Ғәлигә нисә йәш була?\n3. Училищенан һуң ҡайҙа эшләй башлай?\n4. Ниндәй исемле китаптары донъя күрә?\n5. Шиғырҙарын беләһегеҙме?Атап үтегеҙ.\n6. Ғәли Ильясов эшләгән редакциялар.\nЯуаптарҙы 89373132182 (ватсапҡа) ебәрегеҙ.


Ғөмүмән, бөйөк Әхмәтзәки Вәлидиҙең тамырҙаштары – берҙәм һәм дәртле халыҡ. Ауыл тирәһен нығытыу булһынмы, ағас ултыртыумы йә башҡа өмәме – “һә” тигәнсә йыйылып, эште башҡарып та ҡуялар.\n– Халыҡ әүҙем, шуға ниндәй генә эшкә тотонһаҡ та, ырамлы бара, еренә еткерелеп башҡарыла, – тип маҡтай яҡташтарын Көҙән ауылы биләмәһе башлығы Айрат Алтынбаев.\nАғас ултыртыу тигәндән, был тирәне хәҙер ҡарағай, шыршы үҫентеләре ныҡлы уратып алған. Өмә яһап, саҡрымдарға һуҙылған һыҙаттар ултыртҡан халыҡ. Әлбиттә, был йәһәттән урындағы урман хужалығының да өлөшө баһалап бөткөһөҙ.\nКүпер мәсьәләһенә әйләнеп ҡайтҡанда, унан хәҙер халыҡ йәйәүләп тә, техника менән дә кинәнеп үтә. Ул ауылдың Тау һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, сығышы менән Көҙәндән булған актриса Таңһылыу Рәшитова исемендәге урамдарҙы тоташтырып тора. Быға тиклем кешеләр, бигерәк тә ауыр йөклө техника менән ауылдың икенсе осонан урап йөрөргә мәжбүр булған.\nПрограммаға ярашлы, сығымдың 20 проценты – муниципалитет бюджетынан, биш проценты халыҡтан йыйылған булырға тейеш. Республика ҡаҙнаһы аҡсаһына өмөт итеү өсөн башта урында нигеҙ нығытыу фарыз, тимәк. Был тәңгәлдә көҙәндәрҙең берҙәмлеге һәм әүҙемлеге күренә лә инде: проектта ҡатнашыу хаҡында һүҙ сығыу менән башта ауылдың ҡайһы ерендә төҙөү-төҙәтеү эштәре башҡарырға кәрәклеген хәл итәләр, шунан оҙаҡламай тейешле сумма йыйыла. Халыҡтан 40 мең һум тупланһа, урындағы “Нур” магазины хужалары Лотфуллиндар, Ғатауллин һәм Зарипов крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары өҫтәмә ярҙам күрһәтә. Проекттың дөйөм хаҡы 800 мең һумдан ашыу тәшкил итә.\nБашланған эш – бөткән эш. Тейешле документтар, аҡса йыйылып тапшырылғас, һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәй. Күперҙең шул тиклем йәһәт төҙөлөүенә ауыл халҡы ышанмай ҙа тора. Хәҙер кинәнеп, һыуға-бысраҡҡа батмай йәиһә икенсе остан урамай ғына туфлиҙа йөрөргә, трактор арбаһына тултырып бесән тейәп ташырға мөмкин.\nФәрит Иҫәнғоловтың уҡыусылар өсөн тәғәйенләнһә лә, ололарға ла һабаҡ алырлыҡ “Тау үренә” тигән хикәйәһе лә бар. Шул әҫәрҙә ике дуҫ малай юғарыға тик үҙеңдең тырышлығың ярҙамында ғына үрмәләргә, ныҡышлығың нигеҙендә уҡыуҙа ла, башҡа өлкәлә лә уңыштарға өлгәшергә мөмкин булғанлығын аңлай. Тормошта ла шулай түгелме ни?! Әгәр әүҙемерәк булып, тирә-йүнеңде матурларға, уңайлы һәм бөхтә итергә теләһәң, бының өсөн дәүләт тарафынан ярҙам бар, республикала ғына ла нисәмә программа эшләп килә. Тик ауырлыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа, тырышлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ ҡына кәрәк. Халыҡ күперҙәре янына халыҡ ҡоҙоҡтары, халыҡ клубтары һәм башҡа халыҡ башланғыстары өҫтәлә торһон.


Радий Хәбиров республиканың төняҡ-көнбайыш райондарына эш сәфәре барышында урындағы предприятиелар эше менән танышты | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 декабря 2019 — 11:57 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда социаль учреждениеларҙағы ашнаҡсыларға иғтибар артасаҡ. Был турала республиканың төнъяҡ-көнбайыш райондарына эш сәфәре барышында Радий Хәбиров белдерҙе. Тәү сиратта эш хаҡын арттырыу кәрәклеген әйтте төбәк етәксеһе. Ҡалтасылағы Краснохолмский ауылындә йәшәүселәр иһә Республика Башлығынан бассейн һораны. Урындағы халыҡ борсоған башҡа һорауҙарын да еткерҙе. Сәфәр барышында бер нисә предприятие эше һәм социаль объекттар менән танышты Республика Башлығы.\n"Хәбәрҙәр" Алһыу Суфиянова менән - 09.03.21


Башҡортостанда аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡы баһаланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:21, 17 января 2019 Иҡтисад\nБашҡортостан статистиктары төбәктәге аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡын баһаланы.\n9 ғинуар менән сағыштырғанда, республикала һыйыр ите, тауыҡ, сосиска, сарделька, бешерелгән колбаса, ҡаймаҡ, сыр, сәй, он, икмәк, печенье, дөгө, вермишель, макарон изделиелары, картуф, кәбеҫтә, һуған, кишер, помидор һәм алма ҡиммәтләнде. Бер аҙнала ошо продукттарҙың хаҡы 0,1-3,6 процентҡа артты.\nРеспубликала айырыуса кишер ҡиммәтләнде — 3,6 процентҡа. Хәҙер Башҡортостанда йәшәүселәргә ошо йәшелсәнең килограмы уртаса 25 һумға төшә.\nБыл ваҡытта сусҡа ите, ярым ыҫланған һәм бешерелгән-ыҫланған колбаса, ит консервалары, туңдырылған балыҡ, аҡ май, көнбағыш майы, маргарин, һөт, эремсек, йомортҡа, шәкәр, шоколадлы кәнфиттәр, тоҙ, тары ярмаһы, ҡарабойҙай һәм яңы ҡыяр бер аҙ арзанайҙы. Бер аҙнала ошо аҙыҡ-түлеккә хаҡтар 0,1-ҙән алып 6,6 процентҡа тиклем төштө. Башҡаларға ҡарағанда яңы ҡыярҙың хаҡы кәмене — 6,6 процентҡа. Әле уның бер килограмы уртаса 148 һум тора.\nОшо ваҡытта Башҡортостанда һарыҡ итенең хаҡы ғына үҙгәрмәне. Хәҙер республика халҡына һарыҡ итенең бер килограмы, һөйәкһеҙ иттән тыш, 370 һумға төшә, тип белдерҙе статистиктар.


Башҡортостанда «Тамырым – башҡорт» төбәк-ара балалар һәм үҫмерҙәр форумы үтте\n10 Июнь , 12:00\nСиләбе, Ырымбур, Төмән, Свердловск, Курган өлкәләре, Пермь крайы үҫмерҙәре туғыҙ көн дауамында Башҡортостан менән яҡындан танышып онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар алған, үҙҙәренә яңы дуҫтар тапҡан. Өфө музейҙары, театрҙары, архивтарҙағы ҡыҙыҡлы программа, генерал Шайморатовтың тыуған еренә, Бөрйән районына сәйәхәт, малай-ҡыҙҙар күңелендә сағыу хис-тойғолар ҡалдырған.\n12 -шәр кешенән торған команда ағзалары йәшел төҫтәге бейсболкалар, жилеттар һәм сағыу бандандар менән әллә ҡайҙан иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә. Үҫмерҙәрҙең күптәре Башҡортостанда тәүге тапҡыр. Республика Хөкүмәте алты төбәк үҫмерҙәрен төйәгебеҙ менән таныштырыуҙы ҡыҙыҡлы һәм бай программаға таянып ойошторған.\nУнлап үҫмер киләсәктә беҙҙең республика гимназияларында уҡырға теләк белдергән. Силәбе өлкәһе Арғаяш ауылынан Фирүзә Фәхретдинова Рәми Ғарипов исемендәге Республика башҡорт гимназияһына уҡырға инеү өсөн ике имтихан тапшырған да инде.\nИжади презентацияларҙы яҡлағандан һуң, командаларға, шәхси беренселектә еңеүселәргә сертификаттар, ике тапҡыр Советтар Союэы Геройы Муса Гәрәев тураһында китап тапшырылды. Башҡорттар күпләп йәшәгән күрше төбәк йәштәренең үҙ тамырҙарын белергә ынтылышы дәүләт кимәлендә хупланыуы ҙур мәртәбә. Файҙалы һәм фәһемле осрашыуҙар киләсәктә лә дауамлы булыр тип күҙаллана.


Республика халҡына - тиҙ хоҡуҡи ярҙам // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика халҡына - тиҙ хоҡуҡи ярҙам\n11:47, 18 июня 2010 Йәмғиәт\n"Версия Башкортостана" социаль-хоҡуҡи аҙналыҡтың “ҡыҙыу линияһына” шылтыратығыҙ — һәм һеҙгә мөхәрририәт ҡунаҡтары - адвокаттар, прокурорҙар, һәр төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәре кәңәштәре менән ярҙам итер. Шишәмбе, 22 июндә, тиҙ хоҡуҡи ярҙамын һеҙгә Өфө адвокаты Ринат Ишмөхәмәтов тәҡдим итә.\nБыл хеҙмәт бушлай күрһәтелә һәм мохтаждарҙың барыһы ла ҡуллана ала, бары (8-347) 272-79-16 номерҙарын йыйырға ғына кәрәк. Шылтыратыуҙар 15-00-дән 17-00-гә тиклем ҡабул ителә. Йәнә бер ҡабатлайбыҙ, был даими рубрика, граждандар менән әңгәмәләшеү айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбелә үткәрелә. Үрҙә күрһәтелгән телефон номерына шылтыратып, квалификациялы юрисҡа ҡыҙыҡһындырған һорауығыҙҙы бирегеҙ!\n«Ҡыҙыу линия»ға гражданлыҡ эштәре, шулай уҡ енәйәт эштәре менән бәйле бик күп һорауҙар менән мөрәжәғәт итәләр. Был ике сәғәт эсендә бирелгән барлыҡ һорауҙарға яуаптар "Версия Башкортостана" гәзитенең яҡын көндәрҙәге һандарында баҫылып сыға.\nКиләһе "ҡыҙыу линия" 13 июлдә үтәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, үҙ һорауыңды гәзиттең 15-се битенән ҡырҡып алынған купонға ла яҙып ебәрергә мөмкин – яуап “Һеҙҙең хоҡуҡ” рубрикаһында баҫылып сығасаҡ.


Мәҙәниәт йылының күсмә штандарты беҙҙә! - 19 Июня 2014 - Сайт Отдела культуры\nГлавная » 2014 » Июнь » 19 » Мәҙәниәт йылының күсмә штандарты беҙҙә!\nМәҙәниәт йылының күсмә штандарты беҙҙә!\n"Башҡортостандың мәҙәни баш ҡалаһы" марафоны сиктәрендә үткәрелгән проект ниһайәт беҙҙең Күгәрсен еренә лә килеп етте. Мәҙәниәт йылының үҙенсәлекле символы ҡаланан-ҡалаға, райондан-районға күсеп йөрөп, уларҙы ваҡытлы ғына булһа ла мәҙәни баш ҡалаға әүерелдерә. Бөгөн Мәҙәниәт йылы штандартын беҙгә ут күршебеҙ Ейәнсура районы тапшырҙы.\nКүгәрсен ере элек-электән үҙенең тырыш, талантлы һәм уңған кешеләре менән дан тота. Республикала ғына түгел, ил күләмендә дан-шөһрәт ҡаҙанған сәнғәт әһелдәре, тарихи шәхестәр, йәмәғәт эшмәкәрҙәре бихисап.\nХалыҡ уңышлы эшләһен һәм лайыҡлы йәшәһен өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған. Ауылдарҙа инфраструктураүҫешә. Социаль-мәҙәни йүнәлештәге объекттар, юлдар төҙөү, газ үткәреү дауам итә. Мәҙәниәт өлкәһендә лә ҡаҙанған уңыштарыбыҙ бихисап.\nРайонда бөгөн 103 мәҙәни-ял итеү учреждениеһы эшләй. Шул иҫәптән 15 ауыл мәҙәниәт йорто, 48 ауыл клубы һәм район мәҙәниәт һарайы. Шулай уҡ район үҙәк һәм балалар китапханалары, 32 китапхана филиалы шул иҫәптән алты китапхана, 2 балалар сәнғәт мәктәбе, 3 музей иҫәпләнә. Районда 24 халыҡ һәм өлгөлө ансамбль коллективтары эшләп килә, 12 мәҙәниәт хеҙмәткәре “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” исемен йөрөтә.\nМәҙәниәт усаҡтары, китапхана, музейҙар, барыһы ла халыҡтың рухи ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә.\nҮрҙә әйтеп үтеүемсә районыбыҙҙа әленән эле яңы социаль-мәҙәни объекттар ҡулланыуға тапшырылып тора.\nБылтыр Түләбәй, Яңы Хвалын, Ялсы, Яңы Николаевский, Ерекле ауылдарында клубтар ремонттан һуң үҙ эшен башланы. Быйыл иһә районыбыҙҙың төпкөл ауылдарының береһе Моҡаста өр яңы социаль-мәҙәни үҙәк сафға инде. Ә бөгөн иһә Янауыл ауылында рекнострукциянан һуң ауыл клубы үҙ ишектәрен асты. Шулай уҡ Районда йыл әйләнәһенә төрлө конкурстар, фестивалдәр, үткәрелеп тора.\n“Күгәрсен йондоҙсоҡтары” балалар конкурсы, Вилдан Йомағужин иҫтәлегенә ҡурайсылар, Хәлит Мусин иҫтәлегенә “Гармун моңо” конкурсы, “Еҙ үксә” бейеү бәйгеһе һәм башҡа бик күп конкурстар районда яңынан-яңы таланттар аса\nӘйткәндәй, "Байыҡ” республика конкурсы ла нәҡ беҙҙен Кугәрсен районда Быйыл ул 6 тапҡыр үткреләсәк.\nМәҙәни марафонға килгәндә инде 20 июндә күгәрсендәр кусмә штандартты Көйөргәҙе районына тапшырасаҡ, уға тиклем районда марафон сиктәренда төрлө ташмалар үткәреләсәк. Китапханалар ,тематик күргәзмәләр әҙерләһә, район мәҙәнәит һарайы ҡаршыһындағы халыҡ театры халыҡҡа “Ишетәһегеҙме, сабыйҙар илай?” спектаклен тәҡдим итәсәк.\nКатегория: Пресса о нас | Просмотров: 1040 | Добавил: РФ | Рейтинг: 0.0/0


Инфоурок › Другое › Конспекты › Урок Р.Бикбаев “Башҡортостан бында башлана”\nТЕМА: Р.Бикбаев “Башҡортостан бында башлана”\nМаҡсат: 1) шиғырҙың идея - тематик йөкмәткеһен асыу; 2) уҡыусыларҙың тасуири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү; 3) анализ яһау юлы менән уҡыусыларҙа тирә-яҡ мөхиткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: Рауил Бикбаевтың портреты, китаптарының күргәҙмәһе, Башҡортостан картаһы, Башҡортостан тәбиғәтен һүрәтләгән рәсемдәр, эпиграф, магнитафон таҫмаһы.\nҺуң түгелдер әле, һуң түгел…\nII. Яңы тема.\nХәҙер уҡыусылар, беҙ һеҙҙең менән йыр тыңлап алабыҙ. Иғтибар менән генә тыңлағыҙ әле, был йырҙа нимә тураһында һүҙ бара икән? (Р.Бикбаевтың һүҙҙәренә Т.Шәрипов көйөнә яҙылған йыр яңғырай). Нимә тураһында һүҙ бара?\nУҙған, бөгөнгө һәм киләсәк көн тураһында.\nДөрөҫ. Тағы нимә тураһында?\nАвтор беҙҙе бөгөнгөнө онотмаҫҡа, хәҙергенең ҡәҙерен белергә, тыуған ерҙе һаҡларға саҡыра.\nДөрөҫ. Автор намыҫыбыҙға тап төшөрмәй, тыуған ерҙе һаҡлап ҡала алһаҡ киләсәгебеҙ хәйерле булыр ти. Ә ниндәй йыр һуң был? Һеҙгә танышмы? Ишеткәнегеҙ бармы?\nБыл йыр бик һирәк йырлана. Рауил Бикбаев һүҙҙәре Тәлғәт Шәрипов көйө “Бөгөнгөнөң ҡәҙере” тип атала.\n2. Яҙыусы тураһында ҡыҫҡаса белешмә.\nУҡыусылар, ә кем һуң ул Р.Бикбаев?\nУл Башҡортостандың халыҡ шағиры.\nЭйе. Ул Башҡортостандың халыҡ шағиры. Рауил Төхвәт улы Бикбаев 1938 йылдың 12 декабрендә Ырымбур өлкәһе Покров районында Үрге Ҡунаҡбай ауылында тыуған. Ул ете йыллыҡ мәктәпте, Өфөләге Башҡорт Дәүләт университетының филалогия факультетын тамамлай. Артабан уҡыуын асперантурала дауам итә. Уның ныҡлап ижад итә башлауы ошо асперантура йылдарына тура килә. Бына уның ижадынан күргәҙмә бар. (Уның китаптары, буклеттары тураһында ҡыҫҡаса ғына һөйләп үтәм).\n3.Түбән синыфта үткән әҫәрҙәрен иҫкә төшөрөү.\nӘ һеҙ уның ниндәй әҫәрҙәрен беләһегеҙ?\n“Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ” поэмаһын.\nЭйе, дөрөҫ. Тағы?\n“Игенсе ҡулдары” шиғыры.\nЭйе, уҡыусылар. Һеҙ уның алтынсы синыфта “Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ” поэмаһынан өҙөк, быйыл “Игенсе ҡулдары” шиғыры менән танышып киткәйнегеҙ, хатта ятлап та киттегеҙ. Йәгеҙ әле, ҡайһығыҙҙың иҫендә ҡалған?\nҺыу төбөнә батҡан ағас\nАғыулы бер мина һымаҡ.\nЙылғалағы теректекте шартлатасаҡ.\nАфарин, тағы кем иҫенә төшөрҙө?\nБалыҡтар тонсоҡҡан һыуҙа\nЫлымыҡ сәскә атасаҡ.\nШулмы кәрәк һиңә, кеше?\nОшоғамы ирешер өсөн\nЯңы һыуһаҡлағыс төҙөйбөҙ тип,\nТөҙөйбөҙ бит ағыу һаҡлағыс,\nКүҙгә ҡарай бөгөн, саң ҡағып.\nБына, уҡыусылар, уның түбән синыфтарҙағы әҫәрҙәрен иҫкә төшөрөп киттек. Ул үҙенең ижадында тирә-яҡ мөхитте һаҡлау проблемаһын күтәрә. Шағир Башҡортостаныбыҙҙың бөгөнгөһөнә һәм киләсәгенә битараф түгел. Шунлыҡтан бөгөнгө дәрестең Эпиграфы итеп ошо поэманың юлдарын алдым.\nТыуған яҡ тәбиғәтен һүрәтләгән картиналарҙы ҡарап китеү.\nЭйе, ысынлап та, тыуған еребеҙҙең матурлығы беҙҙең ҡулда. Һеҙҙең алдығыҙҙа беҙҙең тәбиғәтебеҙҙе һүрәтләгән күренештәр. (Таҡталағы картиналарҙы ҡарау, ҡайһы ерҙәр икәнлеген әйтеп үтеү). Эйе, уҡыусылар, был матурлыҡҡа беҙ хужа, ләкин уны һаҡлай ғына белергә кәрәк. Уҡыусылар, юҡҡа ғына быйылғы йылды ла тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан итмәгәндәр. Ысынлап та, беҙҙең тирә-яҡ мөхит яҡлауға мохтаж. Һауаларыбыҙ, йылғаларыбыҙҙың бысраныуы – бөгөнгө көндөң ҙур проблемаһы. Яландарыбыҙҙа сәскәләр, күбәләктәр юғала, йылғаларыбыҙҙа балыҡтар кәмей, урмандар киҫелә һәм шағир күңеле шуға әрней, һыҡтай һәм уның бөгөн беҙ танышасаҡ “Башҡортостан бында башлана” шиғыры ла ошо проблемаға ҡағылмай үтмәй.\nӘ хәҙер, уҡыусылар, дәфтәрегеҙҙе асығыҙ ҙа бөгөнгө датаны һәм теманы яҙып ҡуйығыҙ.\n5. Шиғырҙың йөкмәткеһе менән танышыу.\nб) күнегеү эшләү.\nӘ хәҙер мин шиғырҙы тағы бер тапҡыр уҡыйым. Һеҙ иғтибар менән тыңлағыҙ һәм шағир шиғырҙы ни өсөн “Башҡортостан бында башлана” тип атаған икән тигән һорауға яуап та эҙләп ултырығыҙ. Йәгеҙ инде, кем нисек уйлай? Ни өсөн шағир шиғырҙы шулай атаған?\nАвтор Башҡортостандың матурлығын һүрәтләй.\nДөрөҫ. Тағы кем нисек уйлай?\nБашҡортостандың кешеләре киң күнелле.\nЭйе, дөрөҫ. Р.Бикбаев был шиғырҙа республиканың матурлығын, байлығын, халҡының киң күңеллелеген һәм дуҫ йәшәүен ҙур оҫталыҡ менән һүрәтләй, уның ҡаян башланыуын ғәйәт ҙур киңлектә билдәләй. Башҡортостан кешеһе, ә был шиғырҙа автор үҙе, ҡайҙа булһа, Башҡортостан ана шунан башлана тигән мәғәнә һалған.\nв) сылбырлап уҡыу.\nг) шиғырға анализ яһау.\nӘ хәҙер уйлағыҙ әле, автор Башҡортостан киңлектәрен ниндәй йылғалар менән сикләй һәм ни өсөн?\nЯйыҡ, Әй, Сөн йылғалары менән.\nДөрөҫ, ә ни өсөн тип уйлайһығыҙ?\nСөнки был йылғалар Башҡортостанды сикләп аға.\nғ) карта менән эш.\nӘ хәҙер ошо йылғаларҙы картанан ҡарап үтәйек әле.Сөн йылғаһы Дүртөйлө районынан башлана ла Ағиҙелгә илтеп ҡоя. Ул көньяҡ-көнбатыштан сикләй. Әй йылғаһы Салауат районынан башлана ла Ҡариҙел йылғаһына ҡоя. Ул төньяҡтан сикләй. Урал йылғаһы (Яйыҡ) Урал тауының итәгенән башлана ла Орал диңгеҙенә илтеп ҡоя. Ул көнсығыш-көньяҡтан сикләп аға. Әйҙәгеҙ әле, шиғырҙан Башҡортостандың ошо сиктәрен күрһәткән юлдарҙы табып уҡыйыҡ.(Уҡыусылар ошо юлдарҙы табып уҡыйҙар).\nДөрөҫ, уҡыусылар. Ә хәҙер шиғырҙан:\n“Мин башланам һеҙҙән, кешеләрем!\nКүңелегеҙҙән һеҙҙең яралдым”\nтигән юлдарҙы табығыҙ әле. Һеҙ ошо юлдарҙың мәғәнәһен нисек аңлайһығыҙ?\nБыл юлдарҙа автор Башҡортостандың географик сиктәренән генә түгел, ә һәр бер кешенән башланғанын әйткән.\nДөрөҫ, уҡыусылар. Башҡортостан бында йәшәгән һәр бер кешенән башлана. Ә был шиғырҙың төп идеяһы ҡайһы юлдарҙа бирелә? (Уҡыусылар төп идеяһы бирелгән юлдарҙы табып уҡыйҙар).\nАвторҙың “Башҡортостан бында башлана” шиғырында шағир башта тыуған еребеҙҙең ҙурлығын, сафлығын тасуирлай. Кемдәр генә ситтә йөрөп ҡайтмаһын, уларҙы Башҡортостан яҡты йөҙ менән ҡаршы ала. Республиканан әҙгә генә ситкә сығып киткән кешеләр ҙә уны һағынып өлгөрә. Ысынлап та, Башҡортостан даны бөтә Рәсәйгә, доньяға үҙенең ҙурлығы, байлығы, матурлығы менән таралған.Уның мәшһүр артистары һәм яҙыусылары, танылған ғалимдары сит ҡитғаларға киң билдәле. Ә башҡорт балы, ҡымыҙы һәм ҡурайы үҙе бер мөғжизә бит, уҡыусылар.\nШулай итеп, уҡыусылар, һеҙ был дәрестә нимәләр белдегеҙ? (Уҡыусылар үҙҙәренең белгәндәрен әйтеп бирәләр).\nБеҙ һеҙҙең менән был дәрестә Р.Бикбаевтың ижады менән танышып, уның “Башҡортостан бында башлана” шиғырын уҡып үттек. Авторҙың һүҙҙәренән сығып шуны әйтәһе килә: тимәк Башҡортостан иң беренсе осраҡта, беҙҙең һәр беребеҙҙән башлана. Һәм ошо Башҡортостаныбыҙҙа йәшәгән һәр бер кеше уның тәбиғәтен, матурлығын, таҙалығын һаҡлаһа беҙҙең Башҡортостаныбыҙ тағы ла сәскә атыр тип ышанам.\nӘйҙәгеҙ, уҡыусылар, был дәресте Р.Бикбаевтың һүҙҙәренә яҙылған йыр менән башлап ебәрҙек, уның һүҙҙәренә яҙылған “Елдәр” тигән йыр менән бөтөрөп ҡуяйыҡ. (Күмәкләшеп “Елдәр” тигән йырҙы йырлайбыҙ).\nНомер материала: ДБ-338360


Сыйырсыҡ ояһы (хикәйә). Баныу Ҡаһарманова\n5 Апрель 2020, 00:00\nӨй эсендәге тауыштарҙы Сөмбөл урам ҡапҡаһын инеү менән үк ишетте. Ишетте лә, ҡаҡҡан ҡаҙыҡ шикелле баҫҡан урынында ҡатып ҡалды.\n«Әпәт...» Ун ике йәшлек балаға хас булмағанса асырғаныу, әсенеү, рәнйеү менән теш араһынан һығылып сыҡты был һүҙ. Бына өйҙә нимәләрҙер дөбөр-шатыр ҡоланы, һеңлеһе ҡурҡып ҡысҡырҙы һәм был шау-шыуҙы әсәһенең ярһыу, атаһының ҡырҡыу тауыштары күмеп китте.


Синоптиктар июнь аҙағына тиклем төбәктә ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуын күҙаллай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиноптиктар июнь аҙағына тиклем төбәктә ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуын күҙаллай\n13:03, 17 июня 2015 Йәмғиәт\nСиноптиктар июнь аҙағына тиклем төбәктә ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуын күҙаллай Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nИюндә Башҡортостанда ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуы, йәшен йәшнәүе һәм көслө ел иҫеүе көтөлә. Был хаҡта республика Хөкүмәтендә үткән видеоселектор кәңәшмәлә «Башгидромет»тың баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте.\nХәҙерге ваҡытта тупраҡтағы дым запасы нормаға ярашлы. Хәйбулла, Шишмә һәм Баймаҡ райондарында яуым-төшөмдөң булмауы күҙәтелгән.\n25 июнгә тиклем һауа температураһы төндә – 17-22, көндөҙ 29-34 градус йылы буласаҡ. 25 июндән һуң ямғырҙар көтөлмәй, төндә – 13-18, көндөҙ 24-29 градус эҫе.\nИюлдә һауа температураһының нормаға ярашлы булыуы күҙаллана, яуым-төшөм күләме – 60-80 мм.\n«Яҡынса күҙаллауҙар буйынса, сентябрь айы йылы һәм ҡоро буласаҡ», — тине Анна Козаева.\nТеги: һауа торошо,гидрометүҙәк


Башҡортостан депутаттары беренсе уҡыуҙа өлөшсөләрҙе яҡлаусы закон ҡабул итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан депутаттары беренсе уҡыуҙа өлөшсөләрҙе яҡлаусы закон ҡабул итте\n7:00, 22 сентября 2017 Сәйәсәт\nБашҡортостан депутаттары беренсе уҡыуҙа өлөшсөләрҙе яҡлаусы закон ҡабул итте Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/.\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары беренсе уҡыуҙа «Башҡортостан Республикаһының айырым закон акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы закон ҡабул итте. Парламентарийҙарҙың күпселеге хуплаған закон проекты «Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә күп фатирлы йорттар төҙөү буйынса төҙөүселәрҙең ( заказсыларҙың) бурыстарын үтәмәү һөҙөмтәһендә зыян күргән граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса саралар тураһында»ғы һәм «Башҡортостан Республикаһында ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында»ғы республика закондарына төҙәтмәләрҙе күҙ уңында тота.\nЯңы закон алданған өлөшсөләргә ҡаҙнанан аҡсаны тотонмайынса ярҙам итергә мөмкинлек бирәсәк. Зыян күргәндәрҙе ҙур инвестиция проекттары сиктәрендә төҙөлгән йорттарға күсереү күҙаллана. Ошондай проекттарҙы тормошҡа ашырыуға ер һатыуһыҙ бүленәсәк, ә төҙөүсе-инвестор, үҙ сиратында, алданған өлөшсөләргә йорттар участкаһында төҙөлгән дөйөм майҙандарҙың 10 процентын бирәсәк. Быға оҡшаш закондар бер төркөм Рәсәй төбәктәрендә ҡабул ителгән.\nБашҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүтовтың һүҙҙәренсә, бөгөн Башҡортостанда 29 проблемалы майҙансыҡ иҫәпләнә. Һигеҙенең проблемаһын ошо законды ҡабул иткән осраҡта ғына хәл итергә мөмкин.\n«18 октябргә ҡәҙәр закондар башланғысы субъекттары үҙ төҙәтмәләрен индерә ала, һуңынан Комитет сираттан тыш ултырыш уҙғарасаҡ, — тип аңлатма бирҙе «Башинформ» агентлығына Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы комитеты рәйесе Елена Родина. — Барыһы ла уңышлы барғанда закон проектын октябрь айында ҡарарға әҙер булабыҙ. Башҡарыу хәүефе асыҡланған осраҡта был һорауҙы ҡалдырып торасаҡбыҙ. Шул уҡ ваҡытта әйтеп үтәһем килә, бөгөндән уҡ Башҡортостан Республикаһы хөкүмәте, Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты бер уҡ ваҡытта инвесторҙар эҙләү буйынса эш алып бара. Шарттар билдәләнгән, аҙым яһалған һәм старт бирелгән, һис шикһеҙ, закон проекты ҡабул ителәсәк. Хәҙер төп бурыс – инвесторҙар табыу».\nЗакон проекты буласаҡ инвесторҙарға ҡаты талаптар ҡуя. Әммә яңы схема буйынса эшләргә теләүселәр табылмаҫ тип хәүефләнергә кәрәкмәй, тип иҫәпләй республика Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев.\n«Законды ҡабул иткән осраҡта хәҙер төҙөлөш өсөн ер алыу менән ҡыйынлыҡтар кисергән инвесторҙар табылыр тип ышанам. Белгестәрҙең баһаһы буйынса, республикала тәҡдим ителгән ҡағиҙәләр буйынса уйнарға әҙер 7-8 эре төҙөүсе иҫәпләнә, — тип билдәләне Константин Толкачев. — Ошо закон проектын ҡабул итеү төҙөүселәрҙең хоҡуҡһыҙ хәрәкәттәренән зыян күргән граждандарға ярҙам күрһәтергә мөмкинлек бирәсәк. Был йәй Дәүләт Думаһы ҡабул иткән, әммә бөтә көсөнә бер йылдан ғына эшләй башлаясаҡ компенсация фонды тураһындағы закон ошондай төҙөүселәргә таралмай. Федераль закон яңы алданған өлөшсөләрҙе булдырмауға йүнәлтелгән, тик әлегеләрҙең проблемаһын хәл итмәй. Был һорауҙы хәл итеүҙе төбәк кимәлендә үҙебеҙгә алабыҙ».


Баш ҡалала һыу инеү миҙгеле йомғаҡтары: 10 кеше батып үлгән, 98-е ҡотҡарылған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала һыу инеү миҙгеле йомғаҡтары: 10 кеше батып үлгән, 98-е ҡотҡарылған\n15:28, 4 сентября 2018 Иҡтисад\nБаш ҡалала һыу инеү миҙгеле йомғаҡтары: 10 кеше батып үлгән, 98-е ҡотҡарылған Фото: Өфө хакимиәте\nӨфөлә һыу инеү миҙгеленә йомғаҡ яһалды. Ҡалалағы Граждандарҙы яҡлау идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, быйыл туғыҙ ял итеү урынында 10 кеше һыуға батҡан, 98-е, шул иҫәптән 40 бала ҡотҡарылған. Ҡотҡарыусылар барлыҡ рәсми пляждарҙа ике сменала дежурлыҡ итте, 13 йөҙөү сараһы, шул иҫәптән алты катер йәлеп ителде.\nГраждандарҙы яҡлау идаралығында белдереүҙәренсә, кешеләрҙең һыуҙа һәләк булыуының төп сәбәбе — йыһазландырылмаған урындарҙа, шулай уҡ эскән килеш һыу инеү.\nӨфөлә «Ҡояшлы», «Ҡояш яры», «Ҡашҡаҙан», «Гольфстрим» пляждары ҙур популярлыҡ менән файҙаланған.\nТеги: һыу инеү миҙгеле


Азат АРЫҪЛАНОВ: “Ошо ергә ереккәнмен” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ауыл хужалығы » Азат АРЫҪЛАНОВ: “Ошо ергә ереккәнмен”\nАзат АРЫҪЛАНОВ: “Ошо ергә ереккәнмен” 29.01.2019 // Ауыл хужалығы\nБүздәк районының ҡеүәте ҙур.\nБүздәк районы хакимиәте башлығы Азат Арыҫланов сағыштырмаса йәш етәкселәрҙән булһа ла, ерлекле хужа – ошо төбәктә, Сабай ауылында тыуып үҫкән, Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлағандан һуң, тыуған ерендә иҡтисадсы булып хеҙмәт юлын башлаған, төрлө яуаплы вазифала тәжрибә туплап, йүнсел ойоштороусы данын яулаған. 2017 йылдан район хакимиәте башлығы вазифаһында. Уның менән райондың тормошо тураһында бер тынала һөйләштек: етәксе бүздәктәрҙең йәшәйеше, уңыштары һәм проблемалары хаҡында яҡшы белә, яҡташтары өсөн бар күңелен һалып эшләй.\n– Азат Марат улы, илдәге һәм республикалағы ниндәй ваҡиғалар райондағы башҡарма властың эшмәкәрлек йүнәлешен билдәләй?\n– 2018 йылда Рәсәй Президентының “май указдары” донъя күрҙе, уларҙа киләһе алты йылға бурыстар билдәләнгән. Был документ буйынса эш республика кимәлендә генә түгел, муниципалитеттарҙа ла алып барыла.\nБүздәк районына килгәндә, социаль-иҡтисади үҫеш планы буйынса алға барабыҙ: ауылдар төҙөкләндерелә, торлаҡ һалына, социаль тармаҡ үҫешә. Ғөмүмән, халыҡтың көнкүрешен яҡшыртыу йәһәтенән төрлө саралар күрелә. Ә проблемаларҙы хәл итеү өсөн, иң мөһиме, етештереү ҡеүәтенең ныҡлы запасы һәм кешеләрҙең эшләргә теләге бар.\nҺандарға килгәндә, сәнәғәт етештереү өлкәһендәге уңыштар республиканың урта күрһәткестәренән юғарыраҡ: 2017 йылғы һандар менән сағыштырғанда, былтыр 30 процентҡа күберәк уңышҡа өлгәшелгән. Һис шикһеҙ, район сәнәғәте локомотивы ролен Бүздәк консерва комбинаты үтәй. Предприятиела етештерелгән тауарҙарҙың ассортиментын киңәйтеү һәм юғары технологиялы ҡорамалдар ҡулланыу яҡшы һөҙөмтә бирә.\nИнвестициялар йәлеп итеү йәһәтенән дә консерва комбинаты әүҙемлек күрһәтә: 2018 йылдан башлап “Бүздәк” бренды менән етештереүҙә юғары технологиялы ҡоролмалар ҡулланыуҙы ойоштороу проекты тормошҡа ашырыла башланы. Был етештереү ҡеүәтен арттырыуҙы, майҙанды ҙурайтыуҙы күҙаллай. Проект бик перспективалы, 365 миллион һум самаһы финанс һалыуҙы талап итә, 152 яңы эш урыны булдырыласаҡ. Проектты 2022 йылға тормошҡа ашырыу планлаштырыла.\n– Эйе, район үҫеше өсөн инвестициялар булыуы мөһим. Был йәһәттән телгә алырлыҡ уңыштар бармы? Ә федераль һәм республика ҡаҙнаһынан өҫтәмә финанс йәлеп итеү йәһәтенән нимәләр эшләнә?\n– Ниндәй ҙә булһа хеҙмәт һөҙөмтәле булһын өсөн, иң тәүҙә үҙ-ара ышаныс, эштә асыҡлыҡ кәрәк. Район иҡтисадына инвестициялар йәлеп итеү йәһәтенән эҙмә-эҙлекле, тотороҡло эш алып барыу һөҙөмтәһе булараҡ, республика ғына түгел, ил кимәлендә билдәле предприятиеларҙың эшмәкәрлеген атарға була. Үрҙә телгә алған консерва комбинаты, “Башҡортостан ит компанияһы”, “Хәбибрахманов” крәҫтиән (фермер) хужалығы теплицалары тауарҙары менән таныштырып тороу кәрәкмәй: халыҡ уларҙы таный, тауарын ҡуллана, сифаты хаҡында белә.\n2017 йылда Бүздәк районында үҙенсәлекле рекорд ҡуйылғайны – йәлеп ителгән инвестициялар күләме 3,3 миллиард һумға етте. Тимәк, кеше башына 114 мең һум аҡса тура килә тигән һүҙ: был — Өфө районынан ҡала, республикалағы икенсе күрһәткес.\nУнан тыш, “Таврос” компаниялар төркөмөнә ҡараған “Башҡортостан ит компанияһы” Бүздәк ерендә селекция-генетик үҙәге асыу өсөн ҙур инвестиция йәлеп итте, проект тамамланыу өҫтөндә. Ошонан һуң эре финанс һалыу эстафетаһын Бүздәк консерва комбинаты дауам итәсәк: унда етештереү ҡеүәттәрен яңыртыу бара.\nРайондың башҡа сәнәғәт предприятиелары ла ярайһы уңышлы үҫешә. Мәҫәлән, былтыр эшләй башлаған урындағы металл прокатлау заводы ошо ваҡыт арауығында етештереү ҡеүәтен дүрт тапҡырға арттырған.\nСауҙа һәм халыҡты хеҙмәтләндереү өлкәһендә лә һөҙөмтәләр ыңғай: ваҡлап һатыу күләме 13 процентҡа артҡан, был халыҡтың килеме ҙурайыуына ишара яһай.\n– Шулай ҙа Бүздәк районы – тәүге сиратта, ауыл хужалығы өҫтөнлөк иткән төбәктәрҙең береһе.\n– Был йәһәттән дә телгә алырлыҡ уңыштарыбыҙ бар. Былтыр ауыл хужалығы продукцияһының тулайым етештереү күләме 3,5 миллиард һумдан ашып китте, 2017 йылдағы күрһәткес менән сағыштырғанда, 6,7 процентҡа күберәк. Әлбиттә, ауыл хужалығы етештереүселәренә дәүләттең маҡсатҡа йүнәлешле ярҙам күрһәтеүе лә әһәмиәткә эйә: былтыр, мәҫәлән, улар 236 миллион һум аҡса үҙләштергән.\nАуыл хужалығы культуралары үҫкән саҡта ҡоро һауа шарттары торһа ла, ваҡытында агротехник алымдар ҡулланыу, ашламалар индереү, ҡоротҡостарҙан һаҡлау һөҙөмтәһендә былтыр иген культураларынан мул уңыш йыйып алдыҡ: бер гектарҙан уртаса 20,5 центнер (айырым хужалыҡтарҙа гектарынан 26 центнерға ла етте) самаһы уңыш сыҡты, дөйөм күрһәткес – 95,7 мең тонна.\nБеҙҙең район сөгөлдөр сәсеү буйынса алдынғы төбәктәрҙән һанала. Был техник культураның уртаса уңыш күрһәткесе – гектарынан 358 центнер. 2018 йылдағы тулайым уңыш 226,5 мең тонна (2017 йылдағынан 26 мең тоннаға күберәк) тәшкил итте, сөгөлдөр тулыһынса эшкәртеү заводтарына оҙатылды.\nТуғыҙ гектар майҙанды биләгән “Бүздәк” теплица комплексында йәшелсә үҫтерәләр – тулайым уңыш 10 мең тоннанан ашыу тәшкил иткән. 1088 гектар майҙанда гәрсис, рапс, соя кеүек культуралар сәсеп тә, ярайһы уңыш алдыҡ.\nЙыл һайын уңыш сифатын яҡшыртыу өсөн элиталы орлоҡтар һатып алабыҙ, сәсеүлектәргә ваҡытында ашлама индереү буйынса республикала өсөнсө урында барабыҙ. Уңыш кимәле юғары булыуҙа хужалыҡтарҙың матди-техник базаһы даими яңыртылып тороуы ла ҙур әһәмиәткә эйә. Мәҫәлән, былтыр районда 215,7 миллион һумлыҡ дүрт тиҫтә берәмектән ашыу ауыл хужалығы техникаһы һәм ҡорамалдар һатып алынған.\nМалсылыҡ тармағы ла төп йүнәлештәрҙең береһе булып тора. 19 ферма эшләй, былтыр һигеҙ мең тонна самаһы ит етештерелгән, 32 тоннаға яҡын һөт һауылған. Урындағы ике крәҫтиән (фермер) хужалығы малсылыҡ буйынса дәүләт ярҙамын алды. Уларҙың береһе “симменталь” тоҡомло мал үрсетеү менән шөғөлләнә.\nӘлбиттә, ауыл хужалығы тармағында эштәр көйлө барһын өсөн матди-техник базаның ныҡлығы ғына етмәй, тәүге сиратта ерҙе яратҡан, унда эшләй белгән кадрҙарҙың булыуы мөһим. Быйыл Бүздәккә ике йәш белгес эшкә ҡайтты. Әлеге ваҡытта өс тиҫтәгә яҡын егет һәм ҡыҙ Башҡорт дәүләт аграр университетында һәм ауыл хужалығы буйынса махсуслашҡан колледждарҙа уҡый. Киләсәктә улар тыуған яғыбыҙға әйләнеп ҡайтыр, йәнтөйәккә файҙа килтерер тип өмөтләнәм.\n– Эшҡыуарлыҡ йәһәтенән телгә алырлыҡ ҡаҙаныштар бармы?\n– Райондың бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ даирәһенә килгәндә, һүҙ барлыҡ иҡтисади эшмәкәрлек төрҙәре менән шөғөлләнгән 535 субъект тураһында бара. Улар иҫәбенә 426 шәхси эшҡыуар, 63 крәҫтиән (фермер) хужалығы һәм башҡа ойошмалар инә. Дөйөм алғанда, эшҡыуарлыҡ даирәһе райондың 63,7 процент мәшғүллеген тәьмин итә.\nӨҫтөнлөк сауҙа тармағында булһа ла, етештереү менән шөғөлләнгән предприятиеларҙың ҡаҙаныштары ла һиҙелерлек. Алты урта һәм бәләкәй етештереү ойошмалары араһында, әлбиттә, “Бүздәк консерва комбинаты” алдынғылыҡты бирмәй. Металл прокатлау заводы ла етештереү ҡеүәтенең ҙур икәнлеген иҫбатланы.\n– Халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү тармағы социаль һәм иҡтисади йәһәттән мөһим йүнәлеш булып тора. Ошо хаҡта ла әйтеп үтһәгеҙ ине.\n– Түләүле хеҙмәттәр күрһәтеү структураһында халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү тармағы 4,8 процент күләм биләй, уларҙың барыһы ла бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ объекттары. Районда йүнселдәргә финанс, мөлкәт, мәғлүмәти-консультация, ойоштороу ярҙамы күрһәтеү йәһәтенән махсус инфраструктура булдырылған, махсус программа эшләй. Уның буйынса быйыл ике шәхси эшҡыуарлыҡ субъекты финанс ярҙамы алды. Дөйөм һандарға килгәндә, 826,9 мең һумлыҡ ярҙам күрһәтелгән, шул иҫәптән урындағы ҡаҙнанан — 350 мең һумлыҡ, федераль ҡаҙна менән берлектә финанслау нигеҙендә – 476, 9 мең һумлыҡ.\n– Хеҙмәт баҙарында хәлдәр нисек? Кадрҙарға ҡытлыҡ тойоламы?\n– Йыл башынан эш биреүселәр 236 вакансия буйынса ихтыяж барлығын белдергән, 1329 вакансия тәҡдим ителгән. Хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнеш 0,5 процент самаһы. Йыл башынан 332 кеше эшкә урынлаштырылған, шул иҫәптән 42 уҡыусы каникул осоронда ваҡытлыса мәшғүл булған. Һөнәри белем алырға 62 эшһеҙ йүнәлтелгән, уларҙың икәүһе – пенсионер.\nЙыл башынан төрлө йәмәғәт эшендә ҡатнашыусыларҙың һаны алты тиҫтәгә етһә, шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү өсөн ике эшһеҙ кешегә 58 800 һумлыҡ бер тапҡыр бирелә торған финанс ярҙамы күрһәтелгән. Хеҙмәткә яраҡлы инвалидтар һаны 643-кә тиң, уларҙың һигеҙ тиҫтәнән ашыуы эшкә урынлаштырылған. Әлбиттә, план буйынса был һан 128 булырға тейеш, әммә әлегә бына ошондай күрһәткестәр ғәмәлдә.\n– Райондың иң ҙур социаль йүнәлешле структураларының береһе – мәғариф өлкәһендәге хәлдәр нисек?\n– Мәғариф өлкәһен үҫтереү беҙҙең райондың өҫтөнлөклө социаль-иҡтисади йүнәлештәренең береһе булып тора. Бының өсөн урындағы ҡаҙнаның яртыһынан ашыуы тотонола. Районда 54 мәғариф учреждениеһы эшләй: 24 мәктәп, 28 балалар баҡсаһы (уларҙың алтыһы — мәктәптәге махсус төркөмдәр), ике өҫтәмә белем биреү учреждениеһы.\nМәғариф учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу – көнүҙәк мәсьәлә, был йәһәттән әлеге ваҡытта капиталь ремонт үткәреләсәк мәғариф учреждениелары билдәле, унан тыш, күптән түгел 375 урынлыҡ яңы мәктәп проекты экспертизаһын тамамлап, яуаплы органдарҙан рөхсәт алдыҡ. Ике миллион һумлыҡ проектты урындағы ҡаҙнанан финансланыҡ. План буйынса яңы мәғариф учреждениеһы 2020 йылда төҙөлә башларға тейеш, бының өсөн республика ҡаҙнаһынан аҡса бүленәсәк тип өмөтләнәбеҙ. Объект район үҙәгендәге мәктәптәрҙәге икенсе сменаны бөтөрөү мәсьәләһен хәл итәсәк.\nРайонда “Олимп” өҫтәмә белем биреү үҙәге уңышлы эшләп килә, унда 1300 самаһы бала һәм өлкән кеше шөғөлләнә. Ғөмүмән, өҫтәмә белем биреү, бигерәк тә мәктәптәрҙә бушлай булырға тейеш тип иҫәпләйем. Бала көндөң тәүге яртыһында белем алыу менән мәшғүл булһа, төштән һуң ижади, спорт, техник түңәрәктәрҙә шөғөлләнеүе фарыз. Ул саҡта үҫеп килгән быуындың тәне лә, рухы ла сәләмәт була.\nӘйткәндәй, былтыр мәктәп уҡыусыларының комплекслы спартакиадаһы һөҙөмтәләре буйынса бүздәктәр республиканың ауыл райондары араһында тәүге унау иҫәбенә инде. Ҡыҙҙар командаһы “КЭС-БАСКЕТ” мәктәп баскетбол лигаһы бәйгеһендә Башҡортостандың бронза призеры булды. 2005 – 2006 йылғы йәш футболсылар республика Мәғариф министрлығының мини-футбол буйынса беренселегендә чемпион исемен яуланы. Дарья Маркелова исемле ҡыҙыбыҙ самбо буйынса республиканың көмөш призеры булып ҡына ҡалманы, Башҡортостан данын ил кимәлендә лә яҡланы. Рәнис Сәйфетдинов иһә – армспорт буйынса 2000 йылғы үҫмерҙәр араһында республика чемпионы.\n– Халыҡ эшенән-йәшәйешенән генә түгел, етәкселектән дә ҡәнәғәт булһын, уға ышанһын һәм таянһын өсөн, һеҙҙеңсә, нимә эшләргә кәрәк?\n– Үҙем Бүздәк ерендә тыуып үҫкәс, райондың перспективалы яҡтарын да, проблемалы өлкәләрен дә яҡшы беләм. Иҡтисадсы булараҡ, заман талаптарына яраҡлашырға, бөгөнгө шарттарҙы, мөмкинлектәрҙе һөҙөмтәле итеп файҙаланыу юлдарын табырға тырышам. Әлбиттә, күберәк халыҡ араһына сығырға, кешеләр менән аралашырға, хужалыҡтарҙың хәлен белеп торорға кәрәк. Шул саҡта хәл-торошто күҙаллау ҙа, тулы тәртип тә буласаҡ. Бүздәктә сәмле, тырыш, берҙәм кешеләр йәшәй, райондың ҡеүәте ҙур. Киләсәктә ошоно аныҡ һөҙөмтәләр менән иҫбатларбыҙ тип ышанам.


Александр Бурзянцев Рәсәйҙе данлаусы рәссам\nМ.В. Нестеров исемнедәге Башҡорт дәүләт художество музейында Башҡортсотандың халыҡ, Рәсәй Федерацияһының ат ҡаҙанған рәссамы , Салауат юлаев исемендәге дәүләт премия һы лауреаты Александр Бурзянцевтың тыуыуына 75 йыл тулыу ға арналған үҙенсәлекле күргәҙмә асылды.\nСәнғәт һөйөүселәр иғтибарына рәссамдың 45 йыллыҡ ижа д дәүерендәге хеҙмәт емештәре тәҡдим ителә. Күргәҙмәгә сы ғарылған картиналар нәзәкәтле, жанр төрлөлөгө менән дә та ң ҡалдыра. Оҫта йылдың һәр бер миҙгелен үҙ итә, тәбиғәтте ң һәр бер мәленән күңеленә илһам ала, ғәҙәти генә күренеш тә фәлсәфәүи уйҙарға һала, сағыу буяуҙар доньяһына әйҙәй уны. Бәлки, тап шуғалыр ҙа рәссам күргәҙмәнең ҙур өлөшөн\nтыуған яҡ тәбиғәтенең илаһи матурлығын , ҡабатланмаҫ гүз әллеген һүрәтләгән пейзаждар алып тора.\nРәссамдың тап тәбиғәт аша үҙ фекерҙәрен еткереүе, бәлк и, әсәһенән киләлер. Әсәһе, ябай ауыл уҡытыусыһы, әҙәбиәт те бик яратҡан кеше булараҡ, Лермонтов, Некрасов, Пушкин һәм башҡа рус классиктары әҫәрҙәрен яттан белә, улында ма турлыҡҡа һөйөү тәрбиәләй. Александр бала саҡтан рәссам бу лырға хыяллана. 1946 йылда ул Пенза ҡалаһындағы К.А. Сави цкий исемендәге художество мәктәбенә уҡырға инә һәм РСФС Р-ҙың атҡаҙанған рәссамы И. С. Горюшкин - Скоропудов кла сында белем ала. Тыуған яғы Йылайырға ҡайтып, мәктәптә ба лалар уҡыта. 1952 йылда Өфөгә килә һәм ижад мөхитенә сума . Байтаҡ күргәҙмәләр ойоштора, танылыу яулай. "Бианка йылға һы буйында", "Эҫем ҡаласығы", "Иҫке Урал ҡаласығы" тигән картиналары авторҙы Урал төбәгендә иң оҫта рәссам итеп та ныта.\nБурзянцевтың Сергей Есенин шиғриәтенә арналған картин алары ла сәнғәт һөйөүселәргә яҡшы таныш.\nСәнғәт белегесе Ольга Поленок фекернсә, Александр Бурз янцев Рәсәйҙе заманса итеп түгел, ә мәңгелеккә тәбиғәт ме нән берләшкән итеп һүрәтләргә ярата. Ә инде ҡала пейзажда рына килгәндә, уларҙы рәссам менән бергә автобус тәҙрәһе нән, парктағы эскәмйәнән күҙәтергә була. Бурзнцев үҙе әйт мешләй,"минең өсөн Өфө мәңгелеккә Сергей Тимофеевич Аксак ов, Михаил Васильевич Нестеров исемдәренә бәйле". Ысынла п та, ҡылҡәләм оҫтаһының Өфө пейзаждары серияһы бай һәм\nйөкмәткеле. Айырыуса, ҡышҡы Өфөнө һүрәтләгән эштәр күп.


08:42, 22 февраль 2016 версияһы\n119 байт өҫтәлгән , 5 лет назад\n08:32, 22 февраль 2016 версияһы (төҙәтеү)\nә (Ардах18 Сулпан (планета) битенең исемен үҙгәртте. Яңы исеме: Сулпан)\n08:42, 22 февраль 2016 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n| маленькая карточка =\nСулпан [[Ер (планета)|Ергә]] оҡшаған планета тип квалификациялана. Ике планета ла тартылыу көсө, составы буйынса оҡшаш. Әммә ике планетала шарттар ҡырҡа айырыла. Сулпан ҡуйы [[көкөрт кислотаһы]] болото менән ҡапланған, был ҡуйы болот Сулпандың йөҙөн ҡарарға бирмәй. Әммә радиотулҡындар ярҙамында Сулпандың рельефын тикшерергә була. Был планетаның атмосфераһы тығыҙ, башлыса [[углекислый газ]]дангаздан тора. Был Сулпанда углекислый газды биомассаға әйләндерә алырлыҡ органик тормош һәм углерод әйләнеше булмау менән аңлатыла.\n[[Категория:Алфавит буйынса планеталар һәм юлдаштар]]\n[[Категория:Ҡояш системаһының планеталары]]\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/575531 ҡабул ителгән