Бергә йәшәп, бергә ҡартайыу - иң оло бәхет\n15 Ғинуар 2018, 17:26\nЭт йылында Шәрип ауылында тыуып-үҫкән Миңнулла Имелбаев үҙенең 86 йәшенбилдәләй. Ул - һуғыш осоро балаһы, атаһы Хәйрулла 1942 йылда фронтҡа алынғас,ғаилә 5 бала менән ҡала.\nЭт йылында Шәрип ауылында тыуып-үҫкән Миңнулла Имелбаев үҙенең 86 йәшен билдәләй. Ул - һуғыш осоро балаһы, атаһы Хәйрулла 1942 йылда фронтҡа алынғас, ғаилә 5 бала менән ҡала. Беренсе оло юғалтыу ҡайғыһын ошо йылдың яҙ айында әсәһе вафат булғас кисерә. Береһенән - береһе бәләкәй фронтовик балаларын өләсәһе һәм Кәшифә инәйҙәре тәрбиәләшә. Иң олоһо Миңнуллаға ғына түгел, бөтәһенә лә тигеҙ төшә ауырлыҡ. Күмәк хужалыҡта нимә ҡушалар, шуны эшләп, бер маҡсат, хыял менән йәшәйҙәр - аталары иҫән-һау ҡайтһын, туғандары бергә булһын. Ҡурҡырға сәбәп тә була: бер көн уларҙы йыйып, Ергәнгә балалар йортона алып китәләр. Ошо мәл хәтеренә ныҡлы уйылған хеҙмәт ветеранының. Әммә теләктәре бойомға аша, аталары яраланып ҡайтҡас, уларҙы барып ала. Мәктәптә 4 класс тамамлағас, артабан уҡыу мөмкинлеге теймәй. Сәбәбе - әлеге шул аслыҡ, яланғаслыҡ. Баласаҡ хәтирәләре күп һәм онотолмай. Шуларҙың береһе, кис етһә, бәләкәй ҡул санаһы һөйрәп, ел ауҙарған ағас, ботаҡ йыйырға сығыуҙары. Тамаҡҡа туйғансы ризыҡ тейгәне юҡ, кейем йоҡа, әммә йәшәргә теләк көслө - көрткә батып, мейес йылытырлыҡ утын йораты һөйрәп ҡайталар. Яҙғыһын баҡсала серегән картуфтан көлдә бешкән ҡоймаҡ, үлән тамырҙары, кесерткән ашы, ҡуян тубығы шул осор балаларын аслыҡтан йолоп ҡалған төп ризыҡтар булғандыр, моғайын. Ғүмерен “Нөгөш” колхозында водитель һөнәренә арнай. Етәкселек тарафынан тик маҡтау һүҙҙәренә лайыҡ була.


Эльвира француздарҙан ҡалышмай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Эльвира француздарҙан ҡалышмай\nЭльвира француздарҙан ҡалышмай 17.01.2019 // Йәмғиәт\nУҡыусы балалар араһында француз теле буйынса ойошторолған Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабында Өфө ҡалаһының 91-се гимназия уҡыусыһы Эльвира Бәҙретдиноваға етеүсе табылманы. Еңеүсе булараҡ, ҡыҙ март аҙаҡтарында Мәскәүҙә уҙасаҡ интеллектуаль марафонда Башҡортостан данын яҡлаясаҡ.\nЭльвираның һүҙҙәренә ҡарағанда, ул француз телен һынлы сәнғәт мәктәбендә өйрәнә башлаған, нәҡ шул саҡта сит телгә һөйөүе уянған. Ваҡыт үтеү менән уның ни тиклем күркәм һәм һүҙҙәр донъяһының бай ҙа, мауыҡтырғыс та икәнлегенә ныҡлап төшөнгән.\nУҡыусы бала үҙе әйтмәһә лә, уның ниндәй йүнәлештә һөнәр һайлауы аңлашыла. Яҡташыбыҙ “Альянс Франсез” мәҙәни-ағартыу ойошмаһы менән бәйләнеш булдырған. Әйткәндәй, ошо ойошманың хәстәрлегендә Францияға мауыҡтырғыс сәфәр ҡылған. Европанан бай тәьҫораттар менән ҡайтҡан сәйәхәтсе. Асылда, француздарҙың менталитетын, мәҙәниәтен яҡын күргәс һәм үҙ иткәс, шул уҡ ваҡытта аш-һыуы оҡшағас, француз телен тәрәндән өйрәнергә ҡарар иткән.\nФото: Башҡортостан Мәғариф министрлығының сайтынан


Бер быуатлыҡ юбилейға республикала 100 объект проекты уңышлы тормошҡа ашырыла. Был исемлеккә 150-гә яҡын объект ингән, уларҙы сафҡа индереү өсөн төрлө сығанаҡтарҙан ҙур күләмдә аҡса бүленә. Программала мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт, торлаҡ-коммуналь, юл һәм һыу хужалығы, спорт учреждениелары бар. Юбилей объекттарының береһе сентябрҙә Нуриман районы Иҫке Күл ауылында төҙөлә башлаған.\nКирбес өҫтөнә кирбес һалып төҙөүселәр социаль-мәҙәни үҙәктең стеналарын күтәрә. Бер нисә айҙан Иҫке Күл ауылында заманса объект сафҡа инәсәк. Республиканың бер быуатлыҡ юбилейына арнап төҙөлгән бина өсөн бюджеттан 45 миллион һум күләмендә аҡса бүленгән. Бер ҡыйыҡ аҫтында тамаша залы, китапхана, медицина бүлмәһе һәм почта урынлашасаҡ.\nСоциаль-мәҙәни үҙәк иҫкергән клуб урынында төҙөлә башлаған. Тендерҙы еңеп сыҡҡан ойошма эштәрҙе ике сменала алып бара. Һалҡындарға тиклем улар стеналарҙы күтәреп, ер аҫтынан үтеүсе коммуникацияларҙы һуҙып ҡалырға тырыша. Әлегә төҙөлөш материалдарына ҡытлыҡ һиҙелмәй, ти хеҙмәткәрҙәр. Иҙмә килеп өлгөрмәгән осраҡта улар цемент менән ҡомды үҙҙәре бутай. Һуңынан инде бинаны тышҡы яҡтан йылытыу һәм заманса материалдар менән матурлау ҡаралған.\nТөбәк халҡы социаль-мәҙәни үҙәк бер ваҡытта ла буш тормаясаҡ, тип белдерә. Сөнки әлегә тиклем ауылды урам үтергә тырышҡан артистар яңы сәхнәлә сығыш яһауҙан баш тартмаҫ тип көтөлә. Шулай уҡ Иҫке Күл ауылының үҙ таланттары ла етерлек. Тимәк, йыр-моңға һыуһаған халыҡ өсөн үҙәктең төҙөлөүе оло юбилейға арналған иң ҙур бүләктәрҙең береһе буласаҡ.


30 Июнь 2021, 15:35\nЕҙем-Ҡаранда Мәжит Ғафури көнө үтте\nКүптән түгел Еҙем-Ҡаран ауылында Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриға арналған ҙур сара үтте. Унда шағирҙың исемен йөрөткән музей хеҙмәткәрҙәре, Сәйетбаба милли-мәҙәни үҙәге вәкилдәре һәм "Аҡбуҙат" республика балалар журналы редакцияһы ҡатнашты.\n- Республикабыҙҙың балалар баҫмаһы “Аҡбуҙат” журналы үҙенең 30 йыллыҡ юбилейы уңайынан республика ра-йондарында осрашыуҙарын да-уам итә. Был юлы беҙ оло ихласлыҡ менән Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры, Кәлсер-Табын ырыуы башҡорто Мәжит Ғафуриҙың тыуған яғынан саҡырыу алдыҡ. Былтыр атаҡлы мәғрифәтсе, шағирҙың тыуыуына 140 йыл тулыу уңайынан күп саралар дистанциялы форматта үтте, сөнки пандемияға бәйле йәнле осрашыуҙар сикләнгәйне. Бер йылға кисектерелгән сара йәнле үтте. Беҙҙең Мәжит Ғафури –төрки әҙәбиәте классигы, уға ҡарата ҡыҙыҡһыныу ҙур, башҡа бик күп шәхестәребеҙ ише, тәү сиратта, уның тураһында йәш быуынға һөйләргә тейешбеҙ. Балалар халҡыбыҙҙың арҙаҡлы шәхестәре тураһында белеп үҫергә тейеш. Бөгөн үткән сара – ул быуындар сылбырын тоташтырыу көсөнә эйә, - тине "Аҡбуҙат" журналының баш мөхәррире Лариса Абдуллина.\nЕҙем-Ҡаран мәктәбе уҡыусылары иһә данлы яҡташтары Мәжит Ғафуриҙың тормошо һәм ижады менән яҡшы таныш. Күмәкләшеп шиғырҙар һөйләнеләр. "Сәйетбаба" башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге хеҙмәткәрҙәре сараға килгән ҡунаҡтарҙы башҡорт халҡының йолалары менән таныштырҙы, осрашыуҙы йыр-моң менән биҙәне.\nЕҙем-Ҡарандағы Мәжит Ғафуриҙың музейында бай мәғлүмәт тупланған. Уның тап тыуған ауылында урынлашыуы ла ҙур әһәмиәткә эйә. Музей шағир исемен йөрөткән урамда урынлашҡан, ошонда уҡ классик әҙипкә һәйкәл дә ҡуйылған. Бынан кеше өҙөлмәй. Бөгөн дә Еҙем-Ҡаранда үткән байрам сараларына Ишембай районының Маҡар мәктәбенең бер төркөм уҡыусылары килеп ҡушылды. Улар өсөн ябай экскурсия ҙур байрамға әүерелде. Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры тураһында бай мәғлүмәт менән танышыу, шағирҙың туғандары менән аралашыу мөмкинлеге тейҙе.


Хөрмәт итәләр, рәхмәт әйтәләр\n12 Июль 2021, 10:45\nҠариҙел районы Яңы Муллаҡай почта бүлексәһе начальнигы Зилара Йәнтүрәева үҙ эшенә мөкиббән бирелгән кеше. Ул 28 йыл ошо вазифаны ҙур яуаплылыҡ менән башҡара.\nЗилара Ғлимхан ҡыҙы 1993 йылда эшкә урынлашып, тәүге көндәрҙән үк үҙен тырыш, намыҫлы хеҙмәткәр итеп таныта. Уның эш урынында һәр саҡ бөхтәлек, тәртип.\nХалыҡ менән эшләү бер ҡасан да еңел булғаны юҡ. Һәр кемдең үҙ холҡо, шуға күрә түҙемлек, иғтибарлылыҡ, мөрәжәғәт итеүселәрҙе аңларға һәм ярҙам итергә тырышырға кәрәк. Зилара Ғлимхан ҡыҙы ана шундай яғымлы, иғтибарлы, кешеләрҙең нимә менән ҡыҙыҡһыныуын, ниндәй гәзит-журналдар уҡыуын яҡшы белгән хеҙмәткәр. Тәжрибәле белгес почта бүлексәһенә килеүселәрҙе сиратта оҙаҡ көттөрөп тормай, тиҙ арала хеҙмәтләндерә. Бына инде дүрт йыл хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, ул эшен бөгөн дә дауам итә.\n“Ул беҙҙе асыҡ йөҙ менән ҡаршы ала, барыһына ла өлгөрә, сабыр ғына аңлата. Бик рәхмәтлебеҙ Зилара Ғлимхан ҡыҙына һәм беҙ почтанан башҡа йәшәй алмайбыҙ”, — ти ауылдаштары.\nЗилара Йәнтүрәеваның фиҙаҡәр хеҙмәте лайыҡлы баһалана. Ул бихисап Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары менән бүләкләнгән. Хеҙмәт ветераны “Рәсәй почтаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре” исеменә лә лайыҡ булған.\n— Мин үҙемде бәхетле һанайым, сөнки яратҡан эшем, һөйөклө ирем һәм балаларым бар. Буш ваҡытымды ғаиләмә бүлергә тырышам, уларҙы тәмле ризыҡтар менән ҡыуандырам. Эшемдән, яҡын кешеләремдән, дуҫтарымдан, гәзит уҡыусыларымдан йәм табып йәшәйем. Форсаттан файҙаланып, бөтә хеҙмәттәштәремде һөнәри байрамыбыҙ менән ҡотлайым, — тип изге теләктәрен дә еткерҙе Зилара Ғлимхан ҡыҙы.


Рәсәй Президенты Владимир Владимирович Путин 14 февралдә сираттағы традицион, шул уҡ ваҡытта, президент вазифаһында һуңғы матбуғат конференцияһын үткәрҙе. Путинды тыңлауы күңелле лә, ҡыҙыҡлы лы булды. Ул, һандар һәм факттар килтереп, образлы, аңлайышлы итеп, матур һөйләй. Ил президентының телмәре рәсәйҙәрҙә үҙ иле өсөн ғорурлыҡ һәм киләсәккә ышаныс уятыуы бик мөһим.\nЖурналистар менән аралашыр алдынан ҡыҫҡаса инеш һүҙендә Президент һуңғы йылдарҙағы иҡтисади ҡаҙаныштар хаҡында һөйләне. Ул халыҡтың реаль табышы - 10,4 процентҡа, реаль эш хаҡы 16,2 процентҡа артыуы хаҡында әйтеп үтте. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, пенсия аҡрын арта. Ул артабан да арттырыласаҡ, тип ышандырҙы Путин. 1 февралдән пенсияның страховка өлөшө 12 процентҡа күтәрелде, 1 апрелдән тағы ла 7,5 процентҡа артасаҡ. 1 августан пенсияның база өлөшө 15 процентҡа артасаҡ.\nДемографик проект уңышлы тормошҡа ашырыла. Был проекттың уңышына шикләнеүселәр булды. Әммә 2007 йылда тыуымдың артыуы һуңғы 25 йыл эсендә иң юғары булды. Ғаиләләрҙә икенсе һәм өсөнсө балалар тыуыуы айырыуса шатландырҙы. Бала тыуыу буйынса бөтә пособиелар индексациялана. Әгәр 2007 йылда "әсәлек капиталы" 250 мең һум тәшкил итһә, 2008-ҙә ул - 271 мең, ә 2010 йылға 307 меңгә тиклем артасаҡ. Киләсәктә лә үҫеш дауам иттереләсәк.\nТабышы йәшәү минимумынан кәм булған халыҡ һаны кәмей бара. 2005 йылда бындай кешеләр 17,7 процент булһа, 2006-ла - 15,3, 2007 йылда - 14 проценттан аҙыраҡ. Эшһеҙҙәр һаны кәмене.\nСәнәғәт производствоһының үҫеше шатландыра. Бигерәк тә эшкәртеүсе тармаҡтарҙа. Төҙөлөштәге хәлде шаҡ ҡатырғыс, тип атарға мөмкин, тине Путин. Төп капиталға инвестициялар арта. Былтыр сит ил капиталы ағымы 82,3 миллиард доллар тәшкил итте. Фонд баҙары йылдам темптар менән үҫешә.\nИҡтисадтың төп проблемаһы булып инфляция тора, тип иҫәпләй Путин. Уның темптарын әлегә туҡтатып булмай. Былтыр планлаштырылған һигеҙ процент урынына 11,9 процент тәшкил итте. Киләһе йылдарға төп маҡсаттарҙың береһе булып тап инфляцияға ҡаршы көрәш торорға тейеш, тип иҫәпләй президент.\nҺуңынан президент матбуғат вәкилдәренең һорауҙарына яуап бирҙе.\nПутин үҙенең президент эшмәкәрлегендә нимәне уңыш һәм нимәне уңышһыҙлыҡ тип иҫәпләй.\n- Мин үҙ эшмәкәрлегемдә етди уңышһыҙлыҡтар күрмәйем. Ҡуйылған бөтә маҡсаттарға өлгәшелде. Бәлки, нимәнелер уңышлыраҡ эшләргә мөмкин булғандыр, мәҫәлән, шул уҡ инфляция, ярлылыҡҡа ҡаршы көрәш йәки пенсионерҙар менән хәлгә килгәндә.\nӘгәр инде нимәгә өлгәшеүебеҙ хаҡында һөйләгәндә, һигеҙ йыл элек берҙәм ил юҡ ине бит, хатта үҙ гимныбыҙ ҙа булманы. Был йылдар эсендә дәүләт тергеҙелде. Баҙар иҡтисадына нигеҙ һалынды. Рәсәй иҡтисади лидерҙарҙың береһенә әүерелде.\nМиңә үҙемде һайлаусылар алдында оят түгел, - тип дауам итте президент.\nБыл йылдар эсендә галералағы ҡол кеүек эшләнем. Иртәнән алып ҡара кискә тиклем. Бөтә көсөмдө һалып. Һәм мин үҙ эшемдең һөҙөмтәләре менән ҡәнәғәтмен!\nӨсөнсө президент срогына ҡалыу ихтималлығы хаҡында.\n- Президент вазифаһында эшләй башлағандың тәүге көнөнән алып мин Конституцияны боҙмаясаҡмын тип хәл иттем. Рәсәй демократик һәм хоҡуҡи дәүләт булырға тейеш. Дәүләт башлығынан башлап, бөтәһе лә закондарҙы күҙәтергә тейеш. Төрлө кешеләр төрлө әйбергә "бирелеп" китә. Кемдер тәмәкегә, кемдер наркотикка, кемдер аҡсаға. Иң көслө бәйләнгәнлек - власҡа. Мин үҙемдә ундай бәйләнгәнлек тойманым. Әгәр Аллаһы Тәғәлә миңә илебеҙ хаҡына эшләргә мөмкинлек биргән икән - был үҙе ҙур бүләк, тип иҫәпләргә кәрәк.\nРәсәйҙең хәрби авиацияһы осоштары һәм хәрби бәрелештәр ихтималлығы хаҡында.\nСит ил баҫмаларынан бер вәкилдең был һорауына Путин, Америка партнерҙары һуңғы 15 йылда илебеҙ сиктәре буйлап осоуҙарын туҡтатмай, тип яуап бирҙе. Ә Рәсәй авиацияһы 1997 йылдан бындай осоштар яһаманы. Ләкин хәҙер бындай осоштарҙы яңыртты, һәм киләсәктә лә осош әҙерлеген даими камиллаштыра барасаҡ.\nЧехия һәм Польша территорияһына ракеталарҙы йүнәлтеү тураһында.\nБыл агрессив һорауға Путин бик лайыҡлы яуап бирҙе.\n- Мин һеҙҙең бындай һорау биреүегеҙгә рәхмәт белдерәм. Беҙ бер ҡайҙа ла бер нәмә лә йүнәлтергә йыйынмайбыҙ. Демократия - ул киң мәғәнәләге төшөнсә бит. Америка партнерҙары Чехияла радар һәм Польшала ракетаға ҡаршы оборона объекттары урынлаштырыу эше алып бара. Поляктарҙан һәм чехтарҙан улар был турала һорап та торманы. Ә улар быға ҡаршы. Ҡайҙа бында демократия? Эксперттар беҙҙе, был объекттарҙы урынлаштырыу беҙҙең милли именлеккә янай, тип иҫкәрттеләр. Бына шул саҡта беҙ үҙ ракеталарыбыҙҙы йүнәлтергә мәжбүр буласаҡбыҙ. Беҙ ваҡиғаларҙың бындай үҫешен теләмәйбеҙ. Ҡайҙа проблемалар күреүебеҙ хаҡында тураһын әйтәбеҙ.\nИл президенты вазифаһына кандидат булараҡ Медведев хаҡында.\n- Мин Дмитрий Анатольевичты бик күптәнән беләм. Шәхси эшлеклелек сифаттары буйынса ла, Мәскәүҙә эш тәжрибәһе буйынса ла уның уңышлы эшләй аласағына ышанам. Ул намыҫлы, әҙәпле, йәш, прогрессив, теоретик яҡтан яҡшы әҙерлекле һәм эш тәжрибәһенә эйә кеше. Унан яҡшы президент һәм булдыҡлы етәксе сығысаҡ. Мин уға ышанам. Миңә ил менән идара итеүҙе уға тапшырыу оят та, ҡурҡыныс та түгел.\nЕвропала именлек һәм хеҙмәттәшлек буйынса ойошма тураһында.\n- Европала именлек һәм хеҙмәттәшлек буйынса ойошмала күптән реформа үткәрергә ваҡыт. Шулай уҡ ҡолаҡҡа ятышһыҙ исемле Демократик институттар һәм кеше хоҡуҡтары буйынса бюрола ла. Рәсәй үҙенә алынған йөкләмәләрҙе тулыһынса үтәй. Беҙ уларҙы һайлауға саҡырабыҙ. Ә уларҙың теләктәре аҫтына Рәсәй ҡул ҡуймаған. Һәм беҙгә көсләп таҡҡан нәмәләрҙе үтәргә тейеш түгелбеҙ. Йә уларға һайлауҙы күҙәтеү өсөн 100 кеше ебәрергә кәрәк, йә улар бер йыл алдан бында килергә теләй. Кемделер өйрәтергә маташалар. Үҙ ҡатындарын аш бешерергә өйрәтһендәр әйҙә!\nМатбуғат конференцияһында төрлө темаларға, төрлө баҫмаларҙан, шул иҫәптән күп кенә сит илдәрҙән тиҫтәләгән һорауҙар яңғыраны. Бөтә һорауҙарға ла Владимир Владимирович тулы, аныҡ, лайыҡлы яуап бирҙе. Матбуғат Рәсәй Президенты менән аралашыуҙан ҡәнәғәт ҡалырға тейеш.


Донъя финанс баҙары — Башҡорт Википедияһы\nДонъя финанс баҙары\nДонъя финанс баҙары — донъяның үтес капиталы баҙарының бер өлөшө, төрлө илдәрҙең үтес биреүселәренең һәм үтес алыусыларының капиталға ихтыяжы һәм тәҡдиме йыйылмаһы. Фонд баҙары йәки ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙары донъя финанс баҙары сегменттарының береһе булып тора.\nДонъя финанс баҙары XIX быуат аҙағында капитал күсеп йөрөй башлағас үҫеш ала.\n1 Донъя финанс баҙарының функциялары\n2 Донъя финанс баҙарының төрҙәре\n3 Донъя финанс баҙарының ҡоролошо\n4 Донъя финанс баҙарын классификациялау\n5 Донъя финанс баҙарының субъекттары һәм институттары\nДонъя финанс баҙарының функциялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДонъя финанс баҙары функциялары түбәндәгеләр:\nДонъя күләмендә ирекле аҡсаларҙы туплау һәм айырым тармаҡтар, илдәр һәм төбәктәр араһында ҡайтанан бүлеү.\nЕтештереүҙе тиҙләтеү һәм уның һөҙөмтәлелеген күтәреү.\nДонъя финанс баҙарының төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДонъя финанс баҙары беренсел һәм икенселгә бүленә. Улар үҙ-ара тығыҙ бәйләнгән, сөнки беренсел баҙар икенселде ҡиммәтле ҡағыҙҙар менән тулыландырып тора. Беренсел баҙар капиталды үтес биреүселәр һәм үтес алыусылар (инвесторҙар һәм реципиенттар) араһында бүлеүгә хеҙмәт итә. Икенсел баҙарҙа тик контрагенттар ғына үҙгәрә, атап әйткәндә:\nбурыс йөкләмәләренең хужалары алмашына;\nүтес алыусыларҙың ресурстар дәүмәле үҙгәрмәй.\nИкенсел баҙар бурыс йөкләмәләрен һатыу механизмын булдыра, үҙ сиратында был баҙарҙың ликвидлығын үҫтерә, шунлыҡтан уға кредиторҙар-инвесторҙарҙың ышанысы арта. Шулай итеп, ул үтес капиталдары баҙарының өҙлөкһөҙ эшләп тороуын тәьмин итә.\nДонъя финанс баҙарының ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДонъя финанс баҙарында:\nдәүләт финанс баҙары;\nхалыҡ-ара финанс баҙары бар.\nБыл бүленеш милли аҡса-кредит көйләүе системалары контролендә булыуға нигеҙләнә.\nДәүләт финанс баҙары — ул (төп критерийы — дәүләт ҡануниәтенә буйһоноу):\nдәүләт ҡануниәтенә буйһонған резиденттарҙың ил валютаһында был валюта сығарылған илдең территорияһында үтескә биреү-алыу операциялары йыйылмаһы (мәҫәлән, резидент-банкта ил валютаһында кредит алыу);\nрезиденттарҙың сит ил валютаһында үтес алыуы;\nрезидент булмағандарҙың ил йә сит ил валютаһында дәүләт көйләүе системаһы сиктәрендә үтес алыуы.\nБөтә өс пунктта ла һүҙ резидент булған банк ҡатнашлығындағы операциялар тураһында бара.\nДонъя финанс баҙары — берҙәм баҙар түгел, ул бары тик үҙ-ара бәйләнештә торған дәүләт баҙарҙары тупланмаһы. Халыҡ-ара финанс баҙары тигәндә, валюталарҙың ниндәй илдеке булыуына ҡарамаҫтан (тимәк, был илдәрҙең дәүләт көйләүенә буйһонмайынса), был валюталар менән операциялар башҡарыу күҙҙә тотола.\nДонъя финанс баҙарын классификациялау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nФункциональ айырмалары буйынса (йәки операцияның иҡтисади йөкмәткеһенә ярашлы) донъя финанс баҙарын (дәүләттекен дә, халыҡ-араны ла) ике төп секторға бүлергә була:\nдонъя аҡса баҙары;\nдонъя капитал баҙары.\nАҡса баҙары түбәндәгеләргә бүленә:\nбанк-ара баҙар (йәғни банк-ара депозиттар баҙары), ул банк учреждениеларының бер-береһенә 1 миллион АҠШ долларына тиклем суммала ҡыҫҡа ваҡытлы тәьмин ителмәгән ссудалар биреүенән тора;\nиҫәпкә алыу баҙары — хужалыҡ итеүҙең шәхси һәм дәүләт секторы (ҡаҙнасылыҡ) векселдәрен, шулай уҡ башҡа ҡыҫҡа ваҡытлы йөкләмәләрҙе (башҡа коммерция ҡағыҙҙарын) иҫәпкә алыу.\nКапитал баҙары түбәндәгеләргә бүленә:\nкредитлау баҙары (үтескә биреү механизмын күҙҙә тота);\nфонд баҙары (акциялар баҙарына һәм облигациялар баҙарына бүленә).\nАкциялар баҙарында аҡса документтары (акциялар), йәғни был документтарҙы биргән кешегә ҡарата уның милексеһенең хоҡуғын раҫлаусы документтар, әйләнә. Акциялар — ул өлөштө раҫлаусы ҡиммәтле ҡағыҙҙар. Облигациялар баҙарында үтесте раҫлаусы ҡиммәтле ҡағыҙҙар әйләнә, уларҙы тотоусыға гарантияланған аҡсалата килем алыу хоҡуғын бирә.\nЕвробаҙар ҡоролошо түбәндәгеләрҙән тора (критерийы — үтес мөҙҙәте):\nАҡса сегментының махсуслашыуы — ҡыҫҡа мөҙҙәтле үтес биреү (1-3 айлыҡ депозиттар).\nКредит сегментының тәғәйенләнеше — тирбәлеүсән процент ставкаһына уртаса мөҙҙәтле үтестәр биреү.\nКредит сегментында ҡулланылған процент ставкаһы ике өлөштән тора:\nдаими ставканан (ыңғай йә кире ҡимммәтле маржа).\nУртаса мөҙҙәтле ставка үтескә алыусының статусына бәйле, маржа ла шуға ҡарап билдәләнә.\nДонъя финанс баҙарының субъекттары һәм институттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДонъя финанс баҙарының төп субъекттары:\nБыл субъекттарҙың һәр ҡайһыһы алыусы булып та, тәҡдим итеүсе булып та сығыш яһай ала.\nФинанс баҙарының профессиональ субъекттары (финанс аралашсылары):\n1) Баҙарҙың эш итеүен хеҙмәтләндереүсе институттар (шул иҫәптән инвестиция-дилер компаниялары).\n2) Аралыҡтағы үтес алыусылар (капиталдың хәрәкәттә булыуын тәьмин итеүселәр).\n3) Халыҡ-ара ойошмалар (ХВФ, ХРҮБ һ.б., улар донъя финанс баҙарының башҡа ҡатнашыусыларынан айырмалыраҡ шарттарҙа эш итә).\n4) Траст компаниялары, улар клиенттарҙың билдәле бер активтарына идара итә (ҡиммәтле ҡағыҙҙар тупланмаларына идара итеү, килешеү буйынса идара итеү, агентлыҡ фондтары). Бындай компанияларҙың фондтарын түбәндәгеләр тәшкил итә:\nтраст компанияларының үҙҙәренең акциялар капиталы;\nкилешеү буйынса идаралыҡҡа алынған гарантия фондтары;\nмираҫ фондтары (милексенең васыяты буйынса мираҫсы мәнфәғәтендә идара ителеүсе фондтар).\n5) Страховкалау компаниялары (медицина, граждандар һәм башҡа страховкалау төрҙәре менән шөғөлләнә).\n6) Милли банктар.\n7) Пенсия фондтары, дәүләт һәм шәхси пенсия түләүҙәрен йәлеп итеп, ресурстар йыя. Улар ҡайһы бер льготаларға эйә, мәҫәлән, һалым өлкәһендә.\n8) Инвестиция фондтары – акцияларын йә пайҙарын юридик йә физик берәмектәргә һатыуҙан килгән аҡсаны төрлө ҡиммәтле ҡағыҙҙарға һалыусы компаниялар (ойоштороу-хоҡуҡи формаһы буйынса акциялар ИФ һәм пай ИФ була). Маҡсаты – ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙың табыш килтерә торған тупланмаһына эйә булыу. Килем компания портфелендәге ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙың баҙарҙағы хаҡы тирбәлештәренән алына. Инвестиция фондтарының төрҙәре:\nасыҡ фондтар (билдәләнмәгән мөҙҙәткә ойошторолалар, фондта ҡатнашыусылар йә акицонерҙар ҡарары буйынса акцияларҙың өҫтәмә эмиссияһын тормошҡа ашыралар, пайҙарҙы теләгән бер ваҡытта һатып алырға йә эмитентҡа ҡайтарырға була);\nинтерваллы фондтар (пайҙарҙы һатыу йә ҡайтарыу инвестиция фонды тарафынан билдәләнгән ваҡытта ғына тормошҡа ашырыла);\nябыҡ фондтар (акциялары фонд ойошторолған саҡта ғына сығарыла, йәғни өҫтәмә сығарыу булмай, алынған аҡсаны капитал үҫеүҙән табыш алыу маҡсатында ҡиммәтле ҡағыҙҙарға һалалар, пай фондтарының йәшәү мөҙҙәте билдәләнгән була, пайҙарҙы ҡайтарыу договорҙа билдәләнгән мөҙҙәт тулғас ҡына мөмкин, шулай ҙа пайҙың хужаһы уны икенсел баҙарҙа һата ала).\nБеренсе инвестиция фонды 1924 йылда АҠШ-та асыла.\n9) Үҙ-ара фондтар.\n10) Коммерция банктары – банктан тыш секторҙың төп аралашсылары.\n11) Инвестиция банктары – ҡиммәтле ҡағыҙҙар баҙарында үҙенең ҡиммәтле ҡағыҙҙарын һатырға теләгән корпорациялар менән уларҙы алырға теләгән инвесторҙар араһындағы аралашсылар.\n12) Инвестиция-дилер конторалары клиенттарының ҡиммәтле ҡағыҙҙарын һатып ала йәки һата.\n↑ 1,0 1,1 Киреев А. П. «Международная экономика» — Т. 1. М.: «Международные отношения», 2002. с. 309.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Донъя_финанс_баҙары&oldid=544746 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:24 20 декабрь 2015 үҙгәртелгән.


Һәр тыныс таң — үҙе ҡыуаныс » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Һәр тыныс таң — үҙе ҡыуаныс\nҺәр тыныс таң — үҙе ҡыуаныс 17.05.2014 // Социаль мәсьәлә\nХакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫарының бурыстары ниндәй бөгөн? Ошо хаҡта тулыраҡ белеү өсөн Илгиз Сафый улы ТЕЛӘҮБАЕВ менән фекер алыштыҡ, эш көнөн нисек планлаштырыуы менән ҡыҙыҡһындыҡ.\nХакимиәт башлығы урынбаҫарының эш көнө, ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәрҙән айырмалы, алдараҡ, иртәнге сәғәт 8-ҙә үк башлана. Яуаплы вазифалағы етәксенең ҡайһы саҡ таңғы сәғәт 6-ла уҡ аяғөҫтө булыуы ғәжәпләндермәй. Донъя булғас, ниндәй генә көтөлмәгән хәлдең килеп сығыуы мөмкин! Шуға күрә бөтә район халҡы өсөн өҫтөнә ҙур яуаплылыҡ алған етәксегә тәүлектең 24 сәғәтендә лә уяулыҡты юғалтмаҫҡа, төрлө хәлдәргә әҙер булырға тура килә.\nИртәнге дөйөм кәңәшмәнән һуң Илгиз Сафый улы социаль өлкәгә ҡараған учреждение етәкселәрен үҙ кабинетына йыйҙы. Ситтән ҡарап, күҙәтеп ултырған кешегә урынбаҫарҙың ни тиклем аныҡ фекерле, теүәл булыуы, кешеләр менән дөрөҫ мөғәмәлә итеүе көҙгөләгеләй сағыла. Был юлы ла Илгиз Теләүбаев һәр учреждениелағы яңылыҡтар, хәл итәһе мәсьәләләр менән яҡындан танышты, кәрәкле урында кәңәштәр бирҙе, етди талаптар ҡуйҙы.\nҺәр саҡ ыҫпай кейенгән, абруйы менән иғтибарҙы йәлеп иткән етәксене күптәрҙең башҡаларға күрһәтмә биреп, сараларҙа сығыш яһап, ҡотлау һүҙҙәре еткереп, сәскә гөлләмәләре йә иһә маҡтау ҡағыҙҙары тапшырып йөрөй тип күҙ алдына килтереүе бар. Төп бурыстарҙың үтәлеше халыҡҡа күренмәй ҡалыуын һәр кем аңлап та етмәйҙер.\nХакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары халыҡҡа иң яҡын власть вәкиленең береһелер, моғайын. Шулай булыуы төрлө мәсьәләләр менән мөрәжәғәт иткәндәрҙең күплегенән дә асыҡ күренә. Ошо сәбәпле, Илгиз Сафый улы менән иркенләп һөйләшеп алыу форсаты ла юҡҡа сыҡты, сөнки етәксенең төшкө ашҡа тиклем ҡалған ваҡыты халыҡты ҡабул итеү менән үтте. Тәүге булып ингән йәш белгес һөнәре буйынса эш таба алмауына зарланды. Торлаҡ, шәхси мәсьәләләр, инвалидтарҙың хоҡуғын яҡлау буйынса мөрәжәғәттәр ҙә күп булды. Һуҡырҙар йәмғиәтенең уҡытыу-етештереү предприятиеһы вәкилдәре иһә үҙ биҫтәләрендә транспорттың тыйылған урынға ҡуйылыуына, урамдарҙың таҙартылмауына, күпер яндауырының насар булыуына дәғүә белдерҙе. Илгиз Сафый улы был мәсьәләләр буйынса яуаплы етәкселәр менән һөйләшеп, хәлде яйға һалырға ҡушты һәм йома көндө күперҙең йүнәтелеүен үҙе барып тикшерәсәген белдерҙе.\nВаҡыт тарлығына ҡарамай, кешенең алыҫтан килеүен иҫәпкә алып, етәксе алдан яҙылмағандарҙың үтенесен дә иғтибар менән тыңланы, һәр береһенә ваҡыт бүлде. Көн дауамында беренсе урынбаҫарға ябай халыҡ ҡына түгел, ауыл хакимиәте башлыҡтары, мәктәп директорҙары һәм башҡа кимәлдәге етәкселәр ҙә йомоштары менән инеп-сығып торҙо. Шул арала бер туҡтауһыҙ шылтыраған телефонға яуап бирергә лә, ҡайһы бер мәсьәләләргә асыҡлыҡ индерергә лә тура килде.\nТөштән һуң Илгиз Сафый улы дауахана ҡаласығындағы операция блогында барған ремонт эше менән яҡындан танышты. Ошо ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә баш табип Евгений Кустов менән был өлкәгә ҡағылышлы әллә күпме мәсьәләне ҡарап, уларға аныҡлыҡ индерергә лә өлгөрҙө. Юл ыңғайында биләмәһен таҙартырға вәғәҙә биргән етәкселәрҙең үҙ һүҙендә нисек тороуын тикшерҙе.\nҠаланың 21-се мәктәбенә һуғылған етәксене мәктәп директоры Владимир Кривоус ҡаршы алды. Баҡһаң, Илгиз Сафый улы үҙенең тәүге хеҙмәт юлын нәҡ ошонда тарих уҡытыусыһы булып башлаған икән. Үткәндәрҙе һағынып иҫкә алғандан һуң директор ҡасандыр Илгиз Сафый улы эшләгән тарих кабинетына саҡырҙы. 22 йыл үтһә лә, уҡытыусының ағас менән көпләп киткән стеналары бөгөн дә кабинетты биҙәп тора.\nЮл ыңғайында Илгиз Сафый улының шәхси тормошо менән ҡыҙыҡһындыҡ. Ул Бөрйән районының Нәби ауылында Фәүзиә менән Сафый Теләүбаевтар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. Ата-әсәһенең кескәй саҡтан хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләп үҫтергәнен матур хәтирәләр менән иҫкә ала Илгиз Сафый улы. III класта уҡығанда уҡ колхозға күбә тарттырып, 162 һум аҡса эшләй. Ошо аҡсаның 15 һумына күптән хыял иткән велосипед алдырта, ҡалғанын әсәһенә бирә. 1 сентябрҙә — Белем көнөндә — мәктәп директоры бөтә уҡыусылар алдында, үҫмерҙең йәй буйына колхозға ярҙамлашыуын өлгө итеп ҡуйып, Маҡтау ҡағыҙы тапшыра. Нәҡ ошо ваҡытта Илгиз хеҙмәттең ни тиклем оло әһәмиәткә эйә булыуын аңлай һәм туған колхозы өсөн һәр саҡ шулай тырышып эшләргә һүҙ бирә.\nМәктәпте тамамлап, Өфө сәнғәт училищеһының ҡурай класында бер йыл уҡығандан һуң, Совет Армияһына хеҙмәткә китә. Ил алдындағы бурысын үтәп ҡайтҡас, Башҡорт дәүләт университетына уҡырға инә. Тырыш, өлгөлө студент була ул. Юғары белем алғас, Белорет ҡалаһының 21-се мәктәбендә уҡытыусы, район хакимиәтенең йәштәр эше бүлегенең I класлы белгесе, мәҙәниәт идаралығы начальнигы һәм эштәр идарасыһы вазифаларын атҡара. Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының юридик факультетын тамамлай. Ҡайҙа ғына эшләһә лә, үҙ бурысын еренә еткереп башҡарған, кешеләр менән уртаҡ тел таба белгән һәм халыҡтың проблемаларына битараф булмаған егетте етәкселек тә күҙ уңынан ысҡындырмай. 2005 йылда уның иңенә тағы ла яуаплыраҡ бурыс йөкмәтелә — район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.\nИлгиз Сафый улы абруйлы етәксе генә түгел, бынамын тигән өлгөлө ғаилә башлығы ла. Ул тормош иптәше, үҙенең иң яҡын терәк-таянысы Гөләйшә Сабир ҡыҙы менән ике ҡыҙ тәрбиәләй.\nСоциаль өлкәнең иң мөһим тармаҡтарының береһе – үҙидаралыҡ органдары. Ошо ике идара итеү өлкәһенең хеҙмәттәшлеге генә район һәм ҡала халҡының иҡтисади, социаль һәм хатта сәйәси хәлен, биләмәләрҙең төҙөклөгөн, тотороҡлолоғон тәьмин итә ала.\n— Кәңәшләшеп, килешеп эшләү һәм быуындар күсәгилешлелеге принцибына ҡоролған мөнәсәбәттәр булдырыу ғына ҙур уңыштарға килтерә. Бөгөн урындағы хакимиәттәрҙә тәжрибәле, үҙ эшенең оҫтаһы булған башлыҡтар етәкселек итә, — ти Илгиз Теләүбаев.\nЕтәксенең артабанғы эш ваҡыты документтар тикшереү, кәрәкле ҡағыҙҙарға ҡул ҡуйыу, төрлө осрашыуҙар, кәңәшмәләр үткәреүҙе планлаштырыу менән дауам итте һәм киске сәғәт туғыҙынсы яртыла ғына тамамланды. Әлбиттә, хакимиәт бинаһынан өйгә ҡайтып китеү генә уның иңендәге яуаплылыҡты алып ташламай. Тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында шылтыратыуҙарға, көтөлмәгән мәсьәләләрҙе хәл итеүгә лә әҙер булырға, киләһе көнгә эштәрҙе барларға, көн тәртибен билдәләргә лә кәрәк буласаҡ әле.\nӘ бит уға был вазифанан тыш, тағы ла әллә күпме бурыс йөкмәтелгән. Район һәм ҡала башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының рәйесе итеп тәғәйенләнеүе генә лә халыҡ тарафынан уға ни тиклем ҙур ышаныс белдерелеүен күрһәтә. Милләтебеҙҙең бөгөнгөһөн, киләсәген ҡурсалау, телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы, еребеҙҙе яҡлау һәм һаҡлау, милли ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе тергеҙеү өсөн янған етәксегә бихисап бурысты атҡарып сығырға тура килә. Белорет районының республикала иң ҙурҙарҙан булыуын иҫәпкә алһаҡ, эш күләмен дә яҡшы самаларға мөмкин. Шулай ҙа һәләтле етәксе барыһына ла өлгөрөргә, заман менән бергә атлап, уртаҡ мәсьәләләрҙе ваҡытында хәл итергә, халыҡ өсөн эшләргә тырыша.\nҠыҫҡа һорау — ҡыҫҡа яуап\n— Кешелә иң оҡшаған сифат?\n– Кешелеклелек. Олоно — оло, кесене кесе итә белеү.\n— Ә иң оҡшамағаны?\n— Тормош девизығыҙ?\n— Алға һәм алға!\n— Бәхетле ҡартлыҡ кисереп, балалар, ейәндәр ҡыуанысын күреү.\n— Яратҡан шөғөлөгөҙ?\n— Ҡурайҙа уйнау. Был ҡәнәғәтлек тойғоһо ғына бирмәй, һаулыҡ һәм матур тәрбиә өсөн дә файҙалы.\n— Яратҡан ризығығыҙ?\n— Балыҡ аштары.\n— Хәтерегеҙҙә ниндәй матур ваҡиғаны һаҡлайһығыҙ?\n— Тормош иптәшем Гөләйшә Сабир ҡыҙының тыуған яғы Ырымбур өлкәһенә барып, ата-әсә фатихаһын алыу.\n— Етәксене нимә борсой?\n— Ҡайһы бер мәсьәләне хәл итеүгә ҙур көс һалып та, уның осона сыға алмау.\n— Нимә ҡыуандыра?\n— Тыныс атҡан һәр таң, эргәңдә тоғро тормош иптәшең, ҙур өмөттәр бағлаған ҡыҙҙарым, күңел биреп башҡарған эшем, ышаныслы хеҙмәттәштәрем булыуы.\nРайон: Белорет ҡалаһы.


Рәсәй-Ислам донъяһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 декабря 2019 — 23:05 ГТРК «Башкортостан»\nИң кесе һәм үҙенсәлекле Ғәрәп дәүләттәренең береһе – Бахрейн вәкилдәре был көндәрҙә Өфөлә түрҙән уҙҙы. Оло ҡунаҡтар “Рәсәй-Ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмөнөң бишенсе ултырышында ҡатнашыу өсөн килгәйне. Ҙур теләк менән улар башҡорт улының исемен мәңгеләштереүҙә ҡатнашты. Кем хаҡында һүҙ һәм ни өсөн Башҡортостан утрауҙар иле менән хеҙмәттәшлек ептәрен нығытырға килешкән?\nРәсәй ислам университетында Ҡөрьән уҡыу ҡағиҙәләрен 700-ҙән ашыу шәкерт өйрәнә. Был тәртипкә тиҫтә йыл ғына түгел. Өфөләге тарихи бинала йөҙ йыл элек үк “Ғәлиә” мәҙрәсәһе эшләгән. Коридор-баҫҡыстар тәүге шәкерттәрҙе хәтерләгәндәй. Улар араһында Кәрим Хакимов та булған.\nХәҙерге Бишбүләк районы Дүсән ауылында тыуып үҫкән Кәрим Хакимов донъяла Ҡыҙыл Паша булараҡ танылыу алған. Уның дипломат оҫталығы йәш совет республикаһы менән ғәрәп-фарси донъяһы араһында дуҫлыҡ мөнәсәбәттәренә нигеҙ һалған. Данлыҡлы яҡташыбыҙҙың тыуған көнө уңайынан ул уҡыған йортта иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылды. Был тантана Рәсәй дин әһелдәрен генә түгел сит ил ҡәрҙәштәрҙе һәм дипломаттың туғандарын берләштерҙе.\nБашҡортостанда ислам диненең үҫешенә Фарсы боғаҙындағы утрау дәүләте Бахрейн короленең бер туғаны шәйех Абдулрахман бин Мөхәммәд Әл-Хәлифә һоҡланыуын белдерҙе. Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе мөфтөй Тәлғәт Тажетдин менән йылы аралашҡандан һуң сит ил ҡунағы ихлас тәьҫораттарын уртаҡлашты.\nБахрейн короллеге Башҡортостан менән тығыҙ хеҙмәттәшлек өсөн мөмкинлектәр киң, тип иҫәпләй. Рәсми делегация вәкилдәрен ҡабул итеп Радий Хәбиров бындай юғары дәрәжәләге ҡунаҡтарҙы ҡаршылау беҙҙең өсөн оло хөрмәт, Башҡортостан иҡтисади, инвестициялар һәм мәҙәни-гуманитар өлкәлә хеҙмәттәшлеккә әҙер, тип белдерҙе. Рәсәй Федерацияһында милләттәр һәм конфессиялар иҫәбе буйынса икенсе урында килгән Башҡортостан быйыл ислам дәүләттәре вәкилдәренең стратегик ҡараш төркөмө ултырышын ҡабул итте. Республика Рәсәй исламы үҙәктәренең береһе булараҡ Яҡын Көнсығыш мосолмандарын электән ҡыҙыҡһындырған. Был күргәҙмәләге иң боронғо баҫма 17-се быуатҡа ҡарай.\nБашҡортостан ынйылары менән ғәрәп-фарсы дәүләттәренән килгән ҡунаҡтар ҙа әүҙем ҡыҙыҡһынды. Рәсәй — Ислам донъяһы стратегик ҡараш төркөмө йыйыны иһә Өфөлә ике көн дауам итте. Уның сиктәрендә өс эшсе йыйылыш һәм төп пленар ултырыш үтте. Беренсе көн Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһының 50 йыллығы һәм Рәсәйҙең күренекле сәйәсәт эшмәкәре Евгений Примаковтың 90-йыллыҡ юбилейына арналды. Рәсәйҙең Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы эргәһендәге даими вәкиле Рамазан Абдулатипов билдәләүенсә, йыйындың Өфөлә үтеүе осраҡлы түгел. Башҡортостан Рәсәйҙә халыҡ һәм конфессия-ара татыулыҡ өлгөһөн күрһәткән сағыу төбәктәрҙең береһе.\nРәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин тик имен һәм тыныс донъяла ғына туғандарса хеҙмәттәшлек итергә мөмкин, тигән фекерҙә. 2006 йылда “Рәсәй — ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмөн ойоштороп беҙҙең ил донъялағы сәйәсәтен күп яҡлы ҡорғанын дәлилләне. Мосолман илдәре менән килешеп эш итеү – һуғыш-ыҙғыштарҙы иҫкәртер өсөн кәрәк.\nСираттағы бишенсе йыйынды ойоштороусылар конфессия-ара татыулыҡ мәсьәләләре тураһында фекер алышты. Донъяуи дәүләт дәһрилекте аңлатмай, кеше иманһыҙ йәшәй алмай, — был хәҡиҡәт йыйын барышында бер нисә тапҡыр яңғыраны. Ислам диненең тыныслыҡ һәм берҙәмлек ҡанундарын йәмғиәттә тәрбиәүи сара булараҡ ҡулланырға мөмкин. Шул уҡ ваҡытта динде яуыз маҡсаттарға йүнәлтеүселәрҙән һаҡлау зарур.\nХалыҡтар һәм конфессиялар-ара килешеүҙәрҙең дин генә түгел донъяуи мәсьәләләрҙә лә мөһимлеген ошо уҡ майҙанда ойошторолған ислам инвестиция форумы дәлилләне. Форум сиктәрендә Евгений Примаков исемендәге халыҡ-ара, Рөстәм Миңлеханов исемендәге милли премиялар тапшырыу тантанаһы үтте. Төркөмдөң ислам донъяһы менән стратегик диалог һәм партнерлыҡ фонды хеҙмәттәшебеҙ Ғәлимйн Ибәтуллинды “Рәсәй-Башҡортостан” телеканалында “Сәйәхәтсе һуҡмағы” циклындағы фильмдары өсөн лауреат дипломы менән бүләкләне.\nЙыйынды Өфөгә саҡырып беҙ Ислам донъяһына Башҡортостандың ҡеүәтен күрһәтергә теләнек, тип белдерҙе “Рәсәй-ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмө рәйесе Рөстәм Миңлеханов.\nИслам донъяһының иҡтисади мөмкинлектәре ҙур, сауҙа даирәләре киң, бындай осрашыуҙар дәүләттәр араһында иҡтисади хеҙмәттәшлекте үҫтерә. Радий Хәбиров Башҡортостан менән Татарстан араһындағы уртаҡ тарих, мәҙәниәт һәм телде берҙәм эшмәкәрлектә ҡулланыу ике республиканы тағы ла нығыта, тип белдерҙе.\nРәсәйҙең сит ил эштәре министры урынбаҫары Михаил Богданов Башҡортостан етәкселегенә форумды өлгөлө ойошторған өсөн рәхмәт белдерҙе. Стратегик ҡараш төркөмөнөң киләһе йыйынын 2020 йылда Сәғүд Ғәрәбстаны ҡабул итәсәк. “Рәсәй – ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмөнөң бишенсе йыйыны илдәр һәм халыҡтарҙы Ҡөрьән тәғлимәте буйынса изге ғәмәлдәр ҡылыуҙа ярышырға саҡырҙы. Мәртәбәле форумда ҡатнашыусылар фекеренсә, тик ошо ҡағиҙә менән донъяның именлегенә өлгәшергә мөмкин.


Юрий Башмет үҙенең кино, китап, яҡшы сифатлы шарап һәм бильярд яратҡанын йәшермәй. Музыка - етди мауығыу, ти ул, ти к нисек итеп дирижерлыҡ, соло һәм концерттар биреү\nэшмәкәрлеген уңышлы берләштерергә мөмкин, тигән һорауға тиҙ генә яуап бирергә ашыҡмай:\n- Әйтеүе ҡыйын. Бәлки уларҙы уңышлы берләштереү ысынлап та\nҡулымдан киләлер, ә бәлки юҡтыр ҙа. Кем белә Дирижерлыҡ иткәндә, минең инструментым - оркестр, музыкант саҡта - альт . Береһе икенсеһенә бик тә ярҙам итә. Бала саҡта пионерҙар\nлагерында борғосо булғанымды хәтерләйем. Дөрөҫөн әйткәндә, был тәжрибә минең өсөн юҡҡа булманы.\nБашҡорт дәүләт филармонияһы кабинеттарының береһендә халыҡ артисы Юрий Башмет журналистарҙың һорауҙарына әҙәпле һәм бик төплө итеп, ашыҡмайынса ғына яуап бирә.\n- Өфө һеҙҙе ҡаты һыуыҡтары менән ҡаршы алды, һеҙҙең музыкаль инструментығыҙ һауа торошоноң үҙгәреүен нисек кисерә\n- Альт ысынлап та йәнле зат кеүек ул, мистика инде бына. Мин үҙемде яҡшы тойһам, ул йырлай, хәлем насарыраҡ икән, ул да хырылдай, көйһөҙләнә башлай. Иң ҡыйыны шунда: мин инструментты һуңғы тапҡыр өс көн элек Бомбейҙа, Һиндостанда асҡайным, унда 30 градус эҫе булды. Бында минус 35 - тән дә түбәнерәк, һәм мин альттың хәле нисек булыуын һаман да\nСатлама һыуыҡтар булыуына ҡарамаҫтан, филармония залы шығрым тулы. Тамашасылар ҙа төрлө: асыҡ киске күлдәктә килеүселәр ҙә, быймалылар ҙа бар. Һәм классик музыка\nконцертына тәүгә килеүселәр ҙә етерлек ине, күрәһең, сөнки бер музыкаль теманан икенсеһенә күскәндә ҡул сабыуҙар, телефон шылтырауҙары ишетелгеләне.\n- Тәртипһеҙ тамашасылар йыш осрай, уның менән Рәсәйҙә ген ә түгел, һәр илдә лә осрашырға була, - тип яурындарын йыйыра маэстро. - Мин халыҡтың доньяны ҡабул итеүенә климат, һауа шарттары йоғонто яһай, тигән фекергә килдем. Көньяҡ итальяндары, мәҫәлән, бик ҡыҙыуҙар, концертта футбол матчына\nкилгән кеүек ҡысҡыралар. Ә бына Германия сигендә халыҡ тыныс. Быға бәйле мин бер генә нәмә әйтә алам: әҫәрҙәр араһында ҡул сабыуҙар ишетелеүенә ҡыуанам мин, был минең яңы тыңлаусым барлыҡҡа килде, тигән һүҙ.\n- Тынлыҡ теләгән һәм музыканан арыған сағымды хәтерләмәйем , - тип көлә Башмет. - Ундай хәл булғаны юҡ. Бер аҙға яңғыҙ ҡалыу теләге булып ала, әлбиттә...\nМузыкала жанрҙар ҡатнашлығы һәм "музыкаль (талантлы!) хулиганлыҡ" тураһында маэстро бик етди фекер йөрөтә:\n- Жанрҙар ҡатнашлығы минең өсөн бик мөһим шөғөл. Ниндәйҙер жанрҙы һанға һуҡмай ҡарауға мин бик кире мөнәсәбәттә. Сөнки һәр жанрҙа ла талантлы булырға мөмкин булған кеүек, гениаль әйберҙе лә насар башҡарып боҙорға мөмкин.\nБер ваҡыт Токиола гастролдә булған ваҡытта бик шәп бард Сергей Никитин миңә шылтыратып, Булат Окуджава иҫтәлегенә\nарналған концертта ҡатнашыуымды һораны. Никитин Булаттың йырҙарына попурри яҙған, аккордтар аҙ, ни бары өс нота. Әммә\nшуныһы ғәжәйеп, мин үҙемдең альтым менән кәрәкле урынға эләгә алмайым. Быны нисек аңлатырға Көй - ул бик тар һуҡмаҡ кеүек, саҡ ҡына ситкә боролһаң, барыһын да юғалтыуың ихтимал . Минең өсөн был бик ҡатмарлы, шуға күрә мин бер жанрҙан икенсе жанрға күсә белгән һәм музыканың асылын юғалтмаған башҡарыусыларға ҙур ихтирам менән ҡарайым.\nКонцерт Юрий Башмет һәм уның альтының кәйефе яҡшы булыуын күрһәтте, "Мәскәү солистарының" сығышы ла иҫ киткес юғары кимәлдә булды. Хатта концерт тейеш булғандан оҙағыраҡ та барҙы, тамашасылар артистарҙы бик оҙаҡ сәхнәнән ебәрмәй торҙо.\n- Мин Рәсәй буйлап гастролдәрҙә йөрөргә яратам. Бында беҙ\nтамашасылар менән бер йәнгә әйләнәбеҙ, - тине һөйләшеү\nаҙағында Юрий Абрамович.


Иглин районы хакимиәте башлығы итеп йәнә Ғафуан Шәйхетдинов һайланды\n21 Апрель 2017, 07:05\nИглин районы хакимиәте\nӨФӨ, 2017 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/. 20 апрелдә Иглин район Советы муниципалитет хакимиәт башлығы вазифаһына йәнә Ғафуан Шәйхетдиновты раҫланы. Тәүге тапҡыр ул был вазифаға 2015 йылда тәғәйенләнгәйне.\nҒафуан Шәйхетдинов – 1 класлы ғәмәлдәге муниципаль советник, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән.\nКилешеүгә йәнә тәғәйенләнгән хакимиәт башлығы һәм совет рәйесе Жанна Карунас ҡул ҡуйҙы.


Башҡортостанда һыуға батҡан үҫмерҙең кәүҙәһе табылды // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n10:04, 27 мая 2021 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда водолаздар юғалған 15 йәшлек үҫмерҙе эҙләүҙе туҡтатты. Башҡортостан Республикаһы буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 27 майҙа уның кәүҙәһен туғаны Йоматау станцияһы янында, Дим йылғаһында тапҡан. Үҫмерҙең мәйете полиция хеҙмәткәрҙәренә тапшырылған.\nБынан алда «Башинформ» агентлығы 23 майҙа үҫмерҙең Дим йылғаһына һыу инергә киткән еренән ҡайтмауы тураһында хәбәр иткәйне. Водолаздар Шишмә районы «Шишмә» баҡсасылыҡ ширҡәте янындағы йылғала уны эҙләй башланы. Йылға үҙәнендәге ҡыуаҡлыҡтар, сүп-сар, ботаҡтар, йығылған ағастар эштәрҙе ныҡ ҡатмарлаштырҙы.


Республикала был аҙнала ла эҫе көндәр торасаҡ - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nГисметео агентлығы хәбәр итеүенсә, айҙың тәүге аҙнаһында 30-35 градус эҫе көтөлә. Әлбиттә, төндәрен бер аҙ һыуытасаҡ-20 градус тирәһе. Синоптиктар ямғырҙар ҙа вәғәҙәләй. Шаршамбынан республикала йәшенле ҡойма ямғырҙар башлана. Ул аҙна аҙағынаса дауам итәсәк. Шәмбе ҡояшлы көн көтөлә.\n01 августа «Аҡбуҙат» ипподромында юртаҡтар байрамы үтте\n02 августа Республикала эҫе көндәр тора


Республикала 18 йыл буйына ғәҙел хөкөмдән ҡасып йөрөгән ир иркенән мәхрүм ителде // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n16:52, 22 июня 2018 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала 18 йыл буйына ғәҙел хөкөмдән ҡасып йөрөгән ир иркенән мәхрүм ителде Фото: автор\nБашҡортостандың Яңауыл районы суды «үлтереү» статьяһы буйынса 67 йәшлек иргә ҡарата хөкөм ҡарары сығарҙы.\nРәсәй Генераль прокуратураһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 1999 йылда ул эскән килеш берҙән-бер улының ғүмерен өҙгән юл фажиғәһендә ғәйепле тип иҫәпләгән кешене атып үлтергән. Енәйәт ҡылғандан һуң ҡасҡан.\n2017 йылға тиклем ул федераль эҙләүҙә булған. Өс йыл самаһы Екатеринбургта йөрөгән, аныҡ йәшәү урыны булмаған. Һуңынан ир өйөнә ҡайтҡан һәм 15 йыл буйына фатирынан сыҡмаған.\n«Өҫтәүенә 2004 йылда енәйәтсене йәшереп тотҡан ҡатынының ғаризаһы буйынса суд уны мәрхүмдәр исемлегенә индергән», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр ведомствола.\nҒәйепләнеүсе үҙенең ғәйебен тулыһынса таныны. Суд енәйәт эше фигурантын алты йыл да дүрт айға ҡаты режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһына оҙатты.\nТеги: Генераль прокуратура, суд


Мощный лечебный эффект. В Башкирии начали переливание плазмы от переболевших COVID-19\n«Ученик вырастет проституткой»: сотрудница соцприюта в Уфе провоцировала детей бить друг друга\nВ Уфе на участке Южного проезда перекрыли движение\n233 из 4753\nРеспубликала көндәр йылыныу менән юл буйҙарында автомобиль тәҙрәһен таҙартыу шыйыҡсаларын һатыусылар ҙа күбәйҙе. Белгестәр әйтеүенсә, бындай шыйыҡсаларҙы махсус кибеттәрҙә генә һатып алырға кәрәк. Әммә күптәр, ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, оло юл буйҙарында һатылған шыйыҡсаны...\nКөнбайыш хәрби округының СУ-35 самолеттары тәүге тапҡыр Ладога күле өҫтөндә “һауа-һауа” класлы идара ителеүсе ракеталарҙы осорҙо. Рәсәй оборона министрлығы ошо туралағы видеоны йәмәғәтселек иғтибарына сығарҙы. Самолеттар экипаждары һауала шартлы дошманды тулыһынса юҡ иткән....\nҺалымыңды түлә һәм тыныс йоҡла. Республика һалым органдары приставтар менән берлектә мөлкәт һалымын түләмәгәндәрҙең өйҙәренә рейд башланы. бындай саралар Учалы, Бөрйән, Белорет райондарында, Межгорье ҡалаһында уҙғарылды. Һалым органдары 940 мең һумлыҡ мөлкәтте һаҡ аҫтына алған, 386 меңгә дәүләт...\nӨфөлә бензин йәнә ҡиммәтләнде. Өфөлә, «ЛУКОЙЛ-Уралнефтепродукт» яғыулыҡ ҡойоу станцияларында бензин йәнә ҡиммәтләнде. Хәҙер 95 маркалы бензиндың бер литры – 40, 92-36 һум 30 тин тора. Дизель яғыулығының хаҡы үҙгәрешһеҙ ҡалған – бер литры 39 һум 13 тин. Компания бензинға хаҡты һуңғы тапҡыр...\nАуыр йөк машиналары хәрәкәте сикләнә. Башҡортостан юлдарында беренән 30-сы апрелгә тиклем ауыр йөк машиналары хәрәкәте сикләнә. Яҙғы осорҙа ваҡытлыса сикләү халыҡ-ара йөктәр ташыусы транспортҡа, пассажир автобустарына, аҙыҡ-түлек, дарыуҙар, яғыулыҡ ташыусы йөк машиналарына,...\nРеспубликала яҙғы ташҡынға бәйле хәл, көндәр йылытһа ла, тотороҡло булып ҡала. Һыу баҫыу тураһында хәбәрҙәр юҡ. Ул арала белгестәр быйылғы яҙғы ташҡынға яҡынса күҙаллау яһаны. Быйыл ул уртаса кимәлдән юғарыраҡ булыр көтөлә.Ысын яҙ Башҡортостанда 4-8 апрелдә башлана, йылғалар 10-15 апрелдә боҙҙан...


30 сентября 2015 — 15:12\nБаш ҡала хакимиәтендә законһыҙ ҡуйылған гараждарҙы асыҡлау буйынса эш башланды. Милек тураһында документтары булған гараж хужалары менән шәхси эш алып барыла. Милексенең шәхесе асыҡлана, теркәү мәғлүмәттәре тикшерелә. Ҡалала мәктәптәр янында 700-ҙән меңгә тиклем законһыҙ төҙөлгән ҡоролмалар урынлашҡан. Өҫтәүенә уларҙың күбеһе йылдар буйы файҙаланылмай, йә булмаһа ҡуртымға бирелә. Уҙған аҙналағы фажиғәле хәлгә бәйле ҡала хакимиәте башлығы тейешле хеҙмәттәргә Йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәген һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарын йәлеп итеп, мәктәптәр эргәһендә законһыҙ һалынған гараждарҙы һүтеүҙе әүҙемләштерергә ҡушты, тип хәбәр итә бөгөн Башинформ агентлығы.


Бутҡаны күберәк ашағыҙ! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Бутҡаны күберәк ашағыҙ!\nБутҡаны күберәк ашағыҙ! 26.09.2015 // Спорт һәм туризм\nЮлаевсыларҙың рәттән биш тапҡыр еңеүенә һөйөнгән көйәрмән тағы ярыҡ ялғаш янында ҡалды. Шишәмбелә КХЛ беренселегендә артта ғына һөйрәлгән “Амур”ҙан отолоп ҡуйҙылар (1:4).\nЯбай көйәрмәнгә ни кәрәк инде – яратҡан командаһы күберәк мәрәй йыйһын. Бына “Салауат Юлаев” та уңышлы уйнай башлағас, кәйефтәр көрәйеп китте. Әммә, иғтибарлап ҡараһаң, элекке хаталарҙан арына алмай хоккейсыларыбыҙ. Ҡайһы бер етешһеҙлектәр дөйөм еңеү күләгәһендә юғалып ҡала, ә отолоу арҡаһында, киреһенсә, кемдеңдер тырышҡаны күренмәй.\nМәҫәлән, Никлас Сведберг. Насар ҡапҡасы түгел. Ләкин команда матчта абынһа, шунда уҡ уның ҡапҡаһына ингән шайбалар күҙгә салына. Ә ниңә һаҡсылар ярҙамлашмай, ниңә һөжүм итеүселәр күберәк гол индермәй?\nҺаҡ һыҙығы беҙҙә бөтөнләй аҡһай. Яй ҡыланалар, сослоҡ юҡ. Был йүнәлештәге бер генә уйынсы ла үҙ эшен еренә еткереп башҡармай. Былтыр Кирилл Кольцов менән маҡтандыҡ. Йәнәһе, иң күп гол индергән һаҡсы. Миҙгел аҙағында үҙе шул номинацияла бүләк тә алды. Аҙға ғына уның һаҡсы (!) икәнен онотоп ебәрҙек, буғай. Ә быйыл ни ышаныслы итеп ҡапҡа һаҡламай, ни голдары юҡ. Етмәһә, штраф эскәмйәһенә йыш эләгә... Иптәштәре Филипп Метлюк, Сами Леписте, Денис Бодров та боҙға ниндәй маҡсат менән сығалыр – уныһы ла беҙгә ҡараңғы.\nҺөжүм итеүселәрҙән Сергей Соин, ҡаршы команда ҡапҡаһына шайба ташлау урынына, штраф эскәмйәһендә ыштан туҙҙыра. Оҫта ҡуллы Дмитрий Макаров менән Теему Хартикайнен да ниңәлер мәргәнлектәрен юғалтты. Бары тик Линус Умарк менән Николай Прохоркинға ғына дәғүә юҡ тип әйтергә була. Ғөмүмән, һөжүм итеүселәр шайбаны аҙ индерә. 12 осрашыу уҙҙы. Умарктың иҫәбендә – биш, Григоренко менән Прохоркиндың дүртәр голы теркәлгән. Матч һайын башлыса бер-ике тапҡыр ғына уңышҡа өлгәшеп, әллә ни алыҫ китеп булмаясаҡ.\nАптырағандан шаяртыуға күсәм: көс йыйыр өсөн – бутҡаны, күҙегеҙ мәргәнерәк күрһен тиһәң, кишерҙе күберәк ашағыҙ, юлаевсылар!


Килешеүгә ҡул ҡуйылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nКилешеүгә ҡул ҡуйылды\n17:20, 25 ноября 2009 Иҡтисад\nФото: Любовь Колоколова\nӨфөлә Башҡортостан Республикаһы Сауҙа-сәнәғәт палатаһы менән БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы араһында Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Документҡа БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы рәйесе Сергей Ефремов һәм БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы Советы рәйесе Алексей Щербацкий ҡул ҡуйҙы.\nИке ойошманың да функциялары эшҡыуарлыҡты хоҡуҡи, мәғлүмәти, консалтинг һәм маркетинг яҡлауы менән бәйләнгән. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы Рәсәй сауҙа-сәнәғәт палаталары системаһына инә. Уның ағзалары булып бәләкәй, урта һәм ҙур бизнес субъекттары тора. БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы ағзалары иҫәбендә – республика ҡалалары һәм райондарының эшҡыуарҙар союздары, шулай уҡ тармаҡ принцибы буйынса ойошторолған берекмәләр. Шулай итеп, Ассоциацияла бизнестың территориаль, шулай уҡ тармаҡ проблемалары яҡшы билдәле.\n— Шундай мөһим документҡа ҡул ҡуйыу беҙгә Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә бизнесты үҫтереү өсөн өҫтәмә майҙансыҡ бирәсәк. Бәләкәй бизнес вәкилдәре өсөн дәүләт заказдары алыу планында ла алға китербеҙ, тип уйлайым, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Алексей Щербацкий. – Бөгөнгө ваҡиға – ул эшҡыуарлыҡты үҫтереү мәнфәғәтендә тағы бер аҙым. Ул төбәктең социаль-иҡтисади тормошонда һиҙелерлек ҙур роль уйнарға тейеш һәм унан, һис шикһеҙ, тағы ла тосораҡ файҙа көтөлә.\nТеги: эшҡыуарлыҡ, килешеүҙәр


Башҡортостан автономияһы нисек төҙөлгән? | Всемирный курултай башкир\nБашҡортостан автономияһы нисек төҙөлгән?\n2016 йылдың 17 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты В. Путин “Башҡортостан Республикаһының барлыҡҡа килеүенә 100 йыл тулыуҙы байрам итеү тураһында“ Указға ҡул ҡуйған мәлдән алып ошо ваҡиға, унда ҡатнашҡан шәхестәр, тарихи осор хаҡында төрлө даирәләрҙә йәнле һөйләшеүҙәр күбәйҙе. Интернет селтәрендә лә фекер алышыуҙар бара.\nРеспубликаның төп баҫмаһы булараҡ, тап 1917 йылда барлыҡҡа килгән “Башҡортостан” гәзите XX быуат башындағы сәйәси, ижтимағи хәл-торошто, ваҡиғалар асылын өйрәнгән ғалим, билдәле тарихсы, Башҡортостан автономияһы хаҡында һәр ваҡыт факттарға нигеҙләнгән фекере, ҡарашы булған шәхес Марат Мәхмүт улы ҠОЛШӘРИПОВ менән әңгәмә ҡорорға булды. Үҙ заманында баҫмабыҙҙың сыға башлауын 1918 йыл менән бәйләйҙәр ине, әммә тап Марат Мәхмүт улының нигеҙле аргументтарына таянып, 1917 йыл гәзиттең шишмә башы итеп раҫланды. Был уның шәхси теләге, фекере түгел, ә тарихи дәлилдәр менән раҫланған ҡарашы. Бер ниндәй сәйәси ҡоролошҡа ҡарамай, һәр даим үҙ юлынан барған шәхестәр йәшәгән осорҙо өйрәнгән ғалимдың заманыбыҙҙа нигеҙле фекере, үҙ һүҙе, үҙ майҙаны.\n– Марат Мәхмүт улы, Башҡортостан автономияһы төҙөлгән осорҙо, уҙған быуат башы йылдарын күҙ алдына баҫтырайыҡ әле?\n– Милли хәрәкәттең башланыуы, әлбиттә, туранан-тура Февраль революцияһына бәйле. 1917 йылдың февралендә Рәсәйҙә икенсе революция, йәғни буржуаз-демократик революция була. Әүәл был ваҡиғаға әллә ни иғтибар булманы ла тиерлек, бары Октябрь революцияһы хаҡында ғына һөйләнеләр. Батша хөкүмәте тарҡалғас, Николай II киткәс, ваҡытлы хөкүмәт власть башына килгәс, Рәсәй бөтөнләй икенсе сәйәси юлға, үҙгәрештәр осорона аяҡ баҫа. Сентябрь айында Ваҡытлы хөкүмәт Декларация ҡабул итә һәм уға ярашлы барлыҡ халыҡтарға ла тиң хоҡуҡ бирелә. Һүҙ азатлығы ла була, йәғни Рәсәй демократик дәүләт тип иғлан ителә.\nБатша ҡолаған, Рәсәй империя булыуҙан туҡтаған осорҙа илдә милли хәрәкәт көсәйә. 1917 йылдың 1 майынан 10-ына тиклем Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй мосолмандар съезы үтә. Унда мосолмандар йәшәгән өлкәләрҙән – Башҡортостан, Татарстан, Урта Азия, Ҡаҙағстан, Ҡырым, Төньяҡ Кавказ һәм башҡа төбәктәр үҙҙәренең вәкилдәрен ебәрә. Башҡорттарҙан 58 кеше ҡатнаша. Зәки Вәлиди ҙә был сарала була, әм мә Башҡортостан делегаты түгел, ә Төркөстанда милли хәрәкәтте етәкләү сәбәпле, шунан сығыш яһай. “Хәтирәләр”ендә лә был хаҡта яҙа ул. Әлеге съезда делегаттар араһында бер мәсьәлә буйынса уртаҡлыҡ булмай. Бер төркөм Рәсәй демократик дәүләт һәм федератив ҡоролош булырға тейеш тип бара. Милли өлкәләр үҙаллылыҡ алыу яғында була. Башҡортостан, Ҡаҙағстан, Төркөстан, Ҡырым татарҙары ошо төркөмгә ҡарай. Икенсе төркөм берҙәм һәм бүленмәҫ Рәсәй өсөн сығыш яһай, йәғни милли-территориаль түгел, милли-мәҙәни автономия кәрәк, ти улар. Татар делегаттары шул фекер яҡлы була. Әлбиттә, делегаттарҙың күпселеге территориаль мөхтәриәт өсөн сығыш яһай. Әхмәтзәки Вәлиди был фекерҙе раҫлап, бик ҡаты телмәр тота. Бер делегат хатта, беҙ, мосолмандар – бер милләт, тип әйтеп ысҡындыра, З. Вәлиди уға ла үҙ ҡарашын белдерә. Мосолмандарҙың ғына түгел, һәр төрки ҡәүемдең ерле мөхтәриәте булырға тейеш, ти ул.\nБыл осорҙа ул Башҡортостан, Төркөстан, Ҡаҙағстан бер автономия булырға тейеш тигән ҡарашын алға һөргән була, был хаҡта “Хәтирәләр”ендә лә иҫкә ала, ләкин З. Вәлидиҙең был уйы барып сыҡмай, сөнки ер мәсьәләһе күтәрелә. Башҡорт делегаттары аҫабалыҡ хоҡуғын яҡлап сығыш яһай һәм ер тураһында һүҙ барғанда аҫабалыҡты иҫәпкә алырға кәрәклеген әйтә. Ҡаҙаҡтарға ҡарата был фекер ыңғай яҡҡа хәл ителә, ә башҡорттарҙың талабы иғтибарҙан ситтә ҡала. Ер мәсьәләһен тикшергән секцияны Ғаяз Исхаҡи етәкләй һәм башҡорттар, ултырыштың ҡарары менән риза булмайынса, ташлап сығып китә. Килешмәүҙәрен белдереп, 9 майҙа 50 кешенән торған “Башҡорт өлкәһе” тигән ойошма төҙөйҙәр. Уны Сәғит Мерәҫов менән Аллабирҙе Йәғәфәров етәкләй. “Башҡорт бюроһы” төҙөп, үҙ мәсьәләләрен яңынан күтәрәләр: “Был съезд беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй. Ҡайтҡас, үҙебеҙ съезд үткәрәбеҙ һәм, ер мәсьәләләрен күтәреп, ерле мөхтәриәт хаҡында һүҙ алып барасаҡбыҙ”, – тиҙәр. Ошо ваҡытта З. Вәлиди уларға килеп ҡушыла. Өс кеше етәкләй шул мәлдә бюроны: С. Мерәҫов, А. Йәғәфәров, З. Вәлиди. Улар мөрәжәғәт яҙып, ошо идеяны яҡлаған 55 кешенән ҡултамға йыя. Башҡорт автономияһының шишмә башы бына ошонда була.\n– Ялҡынлы, ҙур идеяларҙы тормошҡа ашырыу эшен улар артабан Ырымбурҙа дауам иткәнме?\n– Эйе, улар Мәскәүҙән ҡайтҡас, 1-се башҡорт ҡоролтайына әҙерлек башлай. 1917 йылдың май-июнь айҙарында бара был ваҡиғалар. Улыстарҙа, уездарҙа йыйылыштар үткәрелә, делегаттар һайлана. 90-дан ашыу кеше ҡатнашҡан ҡоролтайға делегаттарҙы альтернатив нигеҙҙә һайлайҙар, йәғни бер нисә делегат күрһәтелеп, улар араһынан йәшерен рәүештә тауыш биреп, берәүҙе генә төп сараға ебәрәләр. Демократик юл менән эш итәләр. Архивтарҙа документтар һаҡланған: уларҙан күренеүенсә, һәр төбәктә ойошторолған йыйындарҙа күпселек тауыш йыйғандар делегат итеп теркәлгән. Ҡыҫҡаһы, халыҡ тауышына ҡолаҡ һалғандар.\nШул рәүешле июль айында Ырымбурҙа 1-се башҡорт ҡоролтайы уҙа. Шунда Үҙәк шура (совет) төҙөлә. Рәйес һайлағанда бер аҙ шау-шыу ҙа булып ала. З. Вәлиди юрист булыуын иҫәпкә алып – Юныс Бикбовты, ә Ҡорбанғәлиевтәр төркөмө Ш. Манатовты тәҡдим итә. Төркөстандың эштәренә бәйле булыу сәбәпле, З. Вәлиди үҙенә был вазифанан баш тартырға тура килеүен дә әйтә яҙмаларында. Һөҙөмтәлә Шәриф Манатов үтә. Ул Үҙәк шураның, уны Башҡорт шураһы тип тә атайҙар, рәйесе булып китә.\n– Был съезда ниндәй мәсьәләләр ҡарала?\n– Ул ойоштороу съезы була, унда ер, уҡыу-уҡытыу, дин, Каруанһарайҙы ҡайтарыу кеүек мәсьәләләр күтәрелә. Унда хатта ҡатын-ҡыҙҙарҙан да бер вәкил була. Рабиға Ҡушаева-Йомағолова халыҡ алдына сығып, гүзәл заттың тиң хоҡуҡтарын яҡлап һүҙ әйтә. Милли хәрәкәттә ҡатнашып, үҙ фекерен белдергән беренсе башҡорт ҡыҙы. Башҡортостандың 100 йыллығына йөҙ шәхесте тәҡдим иттеләр бит әле, шулар араһында уның булмауы минең өсөн бик ғәжәп булды. 100 йыллыҡтың башында торған кеше бит ул. Муллалар уға ҡаршы булыуын белдерә, әммә ул бирешмәй, әйтергә теләгәнен еренә еткереп ҡуя.\nҠоролтайҙа, һис шикһеҙ, иң төп мәсьәлә ул ерле автономия төҙөү була. Ғәскәр төҙөү тураһында ла һүҙ әйтәләр.\n– Икенсе съезда ниндәй мәсьәләләр күтәрелә?\n– Икенсеһен Өфөлә үткәрергә ҡарар итәләр. Ни өсөн бында? Сөнки татарҙар Өфөлә Саҙри Мәҡсүди менән берлектә үҙҙәренең мәжлесен уҙғара. Ваҡытлы хөкүмәттең ҡарары буйынса, был ваҡытҡа Учредительный съезд йыйылырға тейеш була. Ш. Манатов, Х. Йомағолов, З. Вәлиди һ.б. күп тауыш йыйып, сараның делегаттары итеп һайлана. Ваҡиғалар Октябрь революцияһына тиклем бара. Был осорға Үҙәк шураның составы киңәйтелә, башта алты ғына кеше була, һуңынан ул ун дүрткә еткерелә. Бына ошолар хәл ителә был мәлдә.\n– Октябрь революцияһы осоронда хәл-торош нисек була?\n– Был дәүерҙә барыһы ла Ырымбурҙа була бит инде. Үҙәк шура ла Каруанһарайҙа ултыра. Совет власы урынлаштырыла, ревком төҙөлә, ә улар, үҙ сиратында, башҡорттарға бик ҡырын ҡарай. Ҡулға алмаҡсы булып бөтәләр, тик 15 ноябрҙә атаман Дутов бола күтәрә, ғәскәрҙәре менән Ырымбурға бәреп инә, ревкомдыҡылар барыһы ла ҡасып бөтә. Ә Үҙәк шура тороп ҡала. Быға тиклем 11 ноябрҙә, Дутов килгәнсе Шура киң билдәле 1-се Фарманды ҡабул итә. Ни өсөн тигәндә, ул бик кәрәкле документ була.\n– 1-се Фарманда нимәләр хаҡында яҙылған? Был хаҡта тарихи сығанаҡтар ҙа бар, әлбиттә, әммә ҡайтанан иҫкә төшөрөп китһәк, һис насар булмаҫ ине.\n– Унда иң беренсе урында башҡорт милли хәрәкәтенең Октябрь революцияһына һәм төшөрөлгән Ваҡытлы хөкүмәткә, яңы хәрәкәттәргә мөнәсәбәте күренә.\nДөйөм башҡорт халҡына, Төбәк шураларына мөрәжәғәт иткән 1-се Фарман ҡыҫҡасараҡ бына ошолай булған: “1917 йылдың 25 октябрендә Рәсәйҙең Ваҡытлы хөкүмәте большевиктар партияһы тарафынан төшөрөлөү айҡанлы, Рәсәйҙә үҙ-ара һуғыш китте. Большевиктар, Ваҡытлы хөкүмәтте тарҡатып, Петроград, Мәскәү, Ҡазан, Харьков, Һарытау, Һамар, Өфө һәм Рәсәйҙең башҡа губерналарын үҙ ҡулдарына алды. Күп илдәр большевиктарҙы танымай. Үҙ-ара һуғыш китә. Рәсәйҙә кем баш, кем хужа булғанын белер хәл ҡалмай. Большевиктар бөтә ерҙе крәҫтиәндәргә биреүҙе белдерә. Шуның арҡаһында Башҡортостандағы ерһеҙ халыҡтар менән башҡорттар араһында талаш сығыу ихтималлығы тыуа. Талауҙар, үлтереүҙәр хөкөм һөрә, суд юҡ, яза юҡ. Бигерәк тә былар башҡорт халҡы һәм законға, тәртипкә буйһоноп өйрәнгән халыҡтың ҡанын ҡыҙҙыра.\nФронттан ғәскәрҙәр үҙ ихтыярҙары менән ҡайта башлай. Большевиктар быға үҙҙәре юл ҡуя. Дөйөм халыҡ тарафынан танылған бер хөкүмәттең булмауы, Ваҡытлы хөкүмәттең большевиктарға ҡарата йомшаҡлығы менән иғтибары төшкән Керенский хөкүмәте лә башҡорттарға йүнле эшләргә ирек бирмәй, өйәҙ һәм улыс идараларын тамам ҡаҡшата.\nБыл хәлдән нисек ҡотолорға? Ере, мөлкәте булған һәр халыҡ өсөн үҙ ҡайғыһын үҙе хәстәрләү, ерен, малын үҙе һаҡлау мөһимдер. Башҡортостан да идараны үҙ ҡулына алырға тейеш була. Большевиктар үҙҙәре, бөтә милләттәргә ирек теләһәләр, автономия алырҙар, теләһәләр, Рәсәйҙән бөтөнләй айырылырҙар, ти. Украина, Бессарабия һәм Дағстан мосолмандары үҙ алдына йәшәгән бөтә идараларҙы үҙ ҡулына ала башлай.\nБашҡорт халҡы дөйөм съезда ла: “Мәмләкәттә тәртипһеҙлек китһә, идараны үҙ ҡулына алыр”, – тип ҡарарҙар сығара. Хәҙер Башҡорт шураһы һис кемгә буйһонмай, Башҡортостанды айырым идара итеү юлына сығарырға керешә. Өфө, Һамар губерналарында башҡорттар татар һәм урыҫтар менән бергә ултыра. Шуның өсөн ул ерҙәрҙә Башҡортостан автономияһын хәҙерҙән иғлан итеп булмай. Ырымбур губернаһындағы башҡорттарҙың фекере асыҡ билдәле, бында автономияны иғлан итергә әҙерлек бара. Шулай Башҡортостан икегә бүленә. Өфө яҡтары большевик ҡулында, Ырымбур яғында казактар большевиктарҙы танымай. Шул сәбәпле Башҡортостандың һуғыш аҫтында ҡалыуы ихтимал. Башҡорттар бер-береһе менән һуғышырға тейеш түгел, сөнки башҡорт большевик та, меньшевик та түгел. Ул – башҡорт”.\n– Кем яғында булған һуң башҡорт милләте шәхестәре һәм халҡы?\n– Бер кем яғында ла түгел, үҙебеҙҙең яҡта. Беҙҙең был талашлы-ыҙғышлы ғәмәлдәрҙә эшебеҙ юҡ, тигән улар. Беҙҙең эш – үҙ мәмләкәтебеҙҙең тыныслығын һаҡлау. Артабан Фарманда ошо хаҡта әйтелә лә инде: “Ике миллионлы башҡорт халҡының, юҡ-бар сәйәси уйындарға ҡыҫылып, уйынсыҡ булыуы мөмкин түгел. Беҙҙең сәйәсәт — фәҡәт тупраҡлы мөхтәриәт алыу. Шуның өсөн һеҙҙең Мәркәз шурағыҙ Киевтағы милләттәр съезына инде. Унда ике вәкил ебәрҙе.\nСъезға кереү менән башҡорт мөхтәриәтенән тауышҡа ҡуйырға бер-береһенә алмаш ярҙам итәсәк. Мәркәз шура тапшырған эштәрегеҙҙе атҡарыу юлында Керенский хөкүмәтенә барып ҡараны, ләкин бер ҙә эш сыҡманы. Башҡорт идараларын земствонан айырыу тураһында саралар күреп ҡараны, бер нәмә лә барып сыҡманы. Ер мәсьәләһен хәл итеү өсөн Черновҡа барып ҡаралды, ул да булманы, сөнки Керенский хөкүмәте милләттәрҙең мәсьәләһен хәл итеүҙе Учредительный собраниеға ҡалдырыу яҡлы ине. Керенский хөкүмәте беҙҙең теләктәрҙе атҡарырға ашыҡмаһа ла, беҙ халҡыбыҙҙы ойоштороп бөттөк.\nШуның өсөн башҡорттар һәм башҡорт һалдаттары дөйөм Рәсәй сәйәсәтендә төрлө милләттәр менән бергә булғанда ла, Керенский хөкүмәтен аяҡҡа баҫтырыу өсөн тороу ихтималы юҡ. Бәлки, бөтә милләттәрҙең хоҡуғын таныған, ныҡлы тәртип-низам ҡылыуға көсө еткән хөкүмәт төҙөү өсөн генә тороу тейештер. Хәҙер большевиктар бөтә халыҡтарға ирек бирә, ләкин тәртипһеҙлек менән бергә бирә. Башҡорт халҡы бындай бүләкте ҡабул итергә тейеш түгел. Татар ҡәрҙәштәребеҙ ҙә, башҡорттар менән бергә эшкә тотоноп, мөхтәриәт алыу юлында эшләшергә тейеш. Бөтә урындарҙағы хәлдәрҙән ашығыс рәүештә Мәркәз шураға хәбәр биреп торорға тейештәр. Учредительный собраниеға һайлау эштәре үҙ юлынан бара. Хәҙер Мәркәз шура төрлө ерҙәргә таралған башҡорт ғәскәрҙәрен ҡайтарыу өсөн вәкилдәр ебәрә. Ил араһындағы бөтә ҡорал иҫәпкә алынып, төбәк шуралары ҡарамағына тапшырылырға тейеш. Һәр эште Мәркәз шура менән аңлашып, һәр көндө Мәркәз шураның бойороғон көтөп торорға тейешбеҙ”, – тип яҙылған ул документта.\nБашҡорт шураһының рәйесе Ш. Манатов, урынбаҫары З. Вәлидов, ағзалары Фәтих Дәүләтшин, X. Әмиров, Ғ. Ғәйетбаев, Муса Смаҡов, Ғ. Хәсәнов, Илдархан Мутин, яҙыусы Ш. Бабич Ырымбурҙың Каруанһарайында 1917 йылдың 11 ноябрендә ҡул ҡуйған.\nАңлауығыҙса, бында һүҙ нейтралитет хаҡында бара, сөнки Ваҡытлы хөкүмәткә барһалар ҙа, унда ер мәсьәләләре хәл ителмәгән. Башҡорт делегацияһы, ысынлап та, Ваҡытлы хөкүмәткә мөрәжәғәт итә, әммә бер ыңғай яуап, ҡараш күрмәй. Ә большевиктар көсләшеп власҡа килде һәм ергә хоҡуҡты юғалтты, тип башҡорттар уларҙы ла яҡлап сыҡмай. Лениндың “Ер хаҡындағы декрет”ы башҡорттарҙы аҫабалыҡ хоҡуғынан мәхрүм иткән була. Үҙ яҙмышыбыҙҙы үҙебеҙ хәл итәбеҙ тигән принципҡа нигеҙләнеп, Дутов килгәс, 15 ноябрҙә 2-се Фарманды иғлан итәләр. Унда һүҙ ерле Башҡорт автономияһын төҙөү тураһында бара.\nӘммә был осорҙа ла бәхәсле нәмәләр була. Ҡайһы бер тарихсылар хатта, Дутовтың штыгына таянып, башҡорттар мөхтәриәт иғлан иттеләр, уның менән хеҙмәттәшлек иттеләр, тип яҙған. З. Вәлиди был ваҡиғаларға ҡарашын асыҡ ҡына яҙып ҡалдырмаған, әммә улар 1917 йылдың 14 июненән башлап сығарған “Башҡорт” гәзитендә үҙҙәренең бөтә ҡарарҙарын баҫа бара. Ана шунда бик ҡыҙыҡ ҡына бер мәғлүмәт бар. Ш. Манатов менән З. Вәлиди Дутов менән осрашыуға бара. Улар ерле мөхтәриәт хаҡында һүҙ әйткәс, Дутов алйот түгел бит инде, башҡорттарҙың кемлеген белә, шуға беҙ, казактар ҙа, автономия юллайбыҙ һәм был ҡарашығыҙҙы хуплайым, ти. Бына ошонан һуң иғлан ителгән дә инде 2-се Фарман. Ваҡытлы хөкүмәттең вәкиле быға ҡаршы сыға, Мосолман хәрби ревкомы ла кире ҡарашта була. Ғ. Шәмиғолов, К. Хәкимов, Б. Нуриманов – автономияға ҡырҡа ҡаршы сыҡҡан кешеләр.\nБашҡорттар нейтралитет иғлан итһә лә, ил эсендә төрлө йүнәлештәге бәрелештәр, һуғыш башланғас, уны һаҡлап ҡалыу мөмкин дә булмаҫ ине. Ни өсөн тигәндә, уларҙың үҙ маҡсаты, үҙ талаптары булған. Ошо ваҡиғаларҙан һуң бөтә башҡорт ойоштороу съезы уҙғарыу тураһында әйтелә, шундай мәсьәлә ҡуйыла.\n1917 йылдың 8 – 20 декабрендә өсөнсө ойоштороу съезы үтә, ул иғлан ителгән автономияны раҫлай һәм етәксе органдар төҙөү тураһында һүҙ алып барыла. Шунда 2-се Фарман раҫлана, Рәсәй федератив дәүләт булырға тейеш тигән ҡарар ҡабул ителә. Етәксе органдарҙан Кесе ҡоролтай тигән парламент төҙөлә, бөгөнгө Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай кеүек була инде ул. Ә Кесе ҡоролтай үҙ сиратында Беренсе башҡорт хөкүмәтен төҙөй, рәйесе итеп юғары белемле юрист Юныс Бикбов һайлана. Башҡортостандың ерле мөхтәриәте кантондарға, улыстарға бүленә. 2-се Фарманда былар бөтәһе лә күрһәтелә, әлбиттә, кантондар исемдәре билдәләнмәһә лә, Фарманда улар телгә алына. Әйтәйек, бик күп башҡорттар Өфө тирәһендә йәшәй бит инде, әммә унда большевиктар хужа булыу сәбәпле, уның эсендәге ҡайһы бер өйәҙҙәр генә атап әйтелә.\n1918 йылдың башында илдә хәлдәр ҡырҡа үҙгәреп китә, большевиктар бөтә ерҙә үҙ диктатураһын урынлаштыра. Дутов ҡаса, әммә башҡорттар Ырымбурҙа барыбер тороп ҡала. Шул заман баяғы Мосолман хәрби ревкомы ағзалары йәнләнеп китә һәм, татар һалдаттары менән килеп, Башҡорт хөкүмәте ағзаларын 17 февралдә ҡулға ала. Унда етәксе булып йөрөгән Ғ. Шәмиғолов, К. Хәкимов, Б. Нуриманов ҙур тырышлыҡ күрһәтә. З. Вәлидиҙе, Ш. Бабичты һәм хөкүмәттең башҡа ағзаларын Ырымбур төрмәһенә ябып ҡуялар.\nБашҡорт халҡын был ваҡиға ныҡ тетрәтә, милли хәрәкәт етәкселәрен ҡотҡарыу саралары күрелә. Мәскәүгә, Ырымбурға телеграмма менән мөрәжәғәт итәләр. Татарҙар З. Вәлидиҙе аттырыу мәсьәләһен күтәреп йөрөй, ләкин Әмир Ҡарамышев отряд төҙөп, Дутовтың казактары менән 4 апрелдә Ырымбур төрмәһенә һөжүм итә һәм З. Вәлидиҙе, уның арҡаҙаштарын ҡотҡара. Әммә башҡорт хәрәкәте етәкселәре ҡасырға ашыҡмай, киреһенсә, Өфөгә килеп, йәшерен йыйылыш ойошторалар һәм, большевиктарҙы фашлап, башҡорт халҡына мөрәжәғәт ҡабул итәләр. Уларға ҡаршы көрәш хаҡында һүҙ алып баралар.\nБаймаҡтағы мәхшәрҙә ике башҡорт офицеры Иҙелбаев менән Мағазов бер ниндәй тикшереүһеҙ-ниһеҙ атыла бит инде, бына ошо ваҡиғалар барыһы ла Башҡорт хөкүмәте ағзаларының артабанғы хәрәкәтенә ҙур йоғонто яһай ҙа инде. Мәсеттәрҙе емереү, башҡорттарҙы ерһеҙ ҡалдырыу ҙа иғтибарҙарынан ситтә ҡалмай.\nОшо ваҡытта 1918 йылдың май аҙағында илдә Граждандар һуғышы башлана, аҡ чехтар ике яҡлап килтереп бәрә, Силәбе һәм башҡа ҡалалар улар ҡулына төшә. Башҡорт хөкүмәте шунда уҡ Силәбегә күсенеп, чехтар менән бәйләнешкә инә һәм улар менән уртаҡ тел таба. Башҡорт хәрби советы төҙөлә, З. Вәлиди үҙе етәксеһе була, һәм ул милли ғәскәр төҙөү өсөн мобилизация иғлан итә.\nБашҡорт һалдаттарына тупланыу хаҡында хәбәр ебәрелеү менән, бер-ике ай эсендә генә ул ике дивизия һәм полктан торған тотош башҡорт аҡ корпусы төҙөп ҡуя. Һамарҙа, Омскиҙа ултырған аҡ хөкүмәт ағзалары башҡорттарҙың тиҙ арала армия ойоштора алыуына хайран ҡала. Һәр ҡайһыһы башҡорттарҙы үҙенә йәлеп итергә теләй. Башҡорт офицерҙары, Благовар районының Үҙрәкбаш ауылынан башҡорт генералы Ишбулатов та ғәскәр төҙөү эшенә йәлеп ителә. Был осорҙа башҡорт ғәскәренең үҙ формаһы, байрағы ла ҡабул ителә. Башҡортостандың әлеге әләме һымаҡ була ул, тик аҡ төҫө аҫта урынлашҡан.\nКөҙгә тиклем илдә һуғыш бара. 17 ноябрҙә Омскиҙа Колчактың түңкәрелеше ваҡиғалары була, һәм ул үҙен Юғары идарасы тип иғлан итә. Ул, Рәсәй берҙәм һәм бүленмәҫ булырға тейеш тип, милли ғәскәрҙәрҙе таратырға, автономияларҙы тарҡатырға, тигән фарман сығара. Башҡорттар нимә эшләргә белмәй аптырап ҡала. Аҡтар менән дә эш сыҡмаҫы көн кеүек асыҡ була.\n1919 йылдың 17 февралендә беҙҙең башҡорт ғәскәрҙәре ниндәйҙер яҡшы үҙгәрештәргә өмөт итеп, ҡыҙылдар яғына сығырға мәжбүр була. Ленин да, башҡорттарҙы ҡаҡмағыҙ, әммә уларҙың ғәскәрҙәрен аҡтарға ҡаршы йүнәлтергә кәрәк, тигән фекерен әйтә. З. Вәлиди ғәскәрҙе бында ҡалдырыуҙы һорап ҡараһа ла, башҡорт полктарын тараталар, тотош Рәсәй буйлап һибәләр, Деникинға ҡаршы ебәрәләр, Петроградҡа, Польшаға йүнәлтәләр. Тиҙ арала тупланған башҡорт ғәскәренә Башҡортостанды ҡалдырыуҙан ҡурҡалар, әлбиттә.\nШунан һуң инде һөйләшеүҙәр башлана, башта Өфөлә ойошторола, Симбирскиҙа (бөгөнгө Ульяновскиҙа) тәүге килешеүгә ҡул ҡуйыла, “Предварительное соглашение” тип атала ул. Һуңғы сиктә киң билдәле Килешеү (Соглашение) төҙөлә.\nТорараҡ беҙҙең башҡорт делегацияһы Мәскәүгә ебәрелә. Документҡа 1919 йылдың 20 мартында М. Ҡулаев – Башҡорт хөкүмәте, Ә. Бикбауов – башҡорт ғәскәрҙәре, М. Халиҡов башҡорт шураһы исеменән, Мәскәү яғынан И. Сталин, В. Ульянов (Ленин), М. Владимирский, А. Енукидзе ҡул ҡуя. Ул төрлөсә атап йөрөтөлә: “Соглашение Российского Рабоче-Крестьянского Правительства с Башкирским Правительством о Советской Автономной Башкирии” тигәне “Известия” гәзитендә 1919 йылдың 23 мартында баҫылған.\n– Был документ башҡорт халҡына нимәләр бирә?\n– Ул башҡорт халҡына бик күп кенә вәкәләттәр бирә: Башревкомдың мөмкинлектәре арта, башҡорт ғәскәре һаҡлап ҡалына, ер мәсьәләһенә әллә ни иғтибар бүленмәһә лә, хоҡуҡтар ҙур була. Унда шулай уҡ бик үҙенсәлекле ун алтынсы параграф бар: “Члены Башкирского Правительства административных учреждений и общественных организаций не подлежат репрессиям за свою минувшую деятельность” тип яҙылған.\nӘммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 20-се йылдарҙағы Граждандар һуғышында аҡтарҙы еңә башлағас, башҡорт ғәскәрҙәренә ихтыяж кәмей, юғала, тиһәң дә була. Уларҙы яйлап тарҡата башлайҙар, һәм һуңғы сиктә 1920 йылдың 19 майында ЦИК һәм СНК тарафынан Декрет ҡабул ителә. Ул декрет “О Государственном Устройстве Автономной Советской Башкирской Республики” тип аталған һәм документҡа В.И. Ленин һәм М.И. Калинин ҡул ҡуйған. Унда инде республиканың күп кенә вәкәләттәре ҡырҡыла, мөмкинлектәр ҙә юғалтыла. Башревком ағзалары был декретҡа ҡырҡа ҡаршы сығыш яһай, һәм һуңғы сиктә ул тарҡала. З. Вәлиди, Төркөстанға съезға барам, тип сығып ҡына ҡотола, уны атырҙар ине, сит илгә китеп иҫән ҡала.\n– Ни сәбәпле Килешеүҙе боҙоуға юл ҡуйыла һуң? Тарихсы булараҡ, был хаҡта ни әйтерһегеҙ?\n– Әлбиттә, Зәки Вәлиди был хәл менән һис кенә килешмәй, Мәскәүгә мөрәжәғәт итә: “Беҙ һеҙҙең менән килешеү төҙөнөк, уға бер йыл да тулманы, һеҙ уны бөтөнләй кире яҡҡа үҙгәрттегеҙ”, – ти. В. Ленин, Килешеү — ул ҡағыҙ киҫәге, киңерәк ҡарағыҙ, тигән фекер менән яуап бирә. Ғәскәрҙе бөтөрҙөләр, унһыҙ бер нимә лә килтереп сығарып булмаясаҡ, тип, бер төркөм Башревком ағзалары бик әсенеп, илдән сығып китергә мәжбүр була.\nШунан милли хәрәкәттә йөрөгән шәхестәрҙе нимә көткәнен беләһегеҙ бит инде. Уларҙың 99 проценты золом ҡорбанына әүерелә, бары тик береһе генә иҫән ҡалып, 60-сы йылдарҙа үҙ үлеме менән донъянан китә. Һүҙ Абдулла Әҙеһәмов тураһында бара. Хатта милли хәрәкәттә ҡатнашмаған, большевик булып йөрөгән кешеләрҙе лә “вәлидовсы” тип атып бөтөрәләр. М. Мортазиндың “Башкирия и башкирские войска в гражданской войне” (М. – 1927) тигән китабы сыға, шуның ҡушымтаһында кемдәр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән наградланған, шуларҙың исемлеге була. Шуның буйынса йөрөп, кешеләрҙе ҡулға алалар һәм аталар. Бер ҡараһаң, ул орден дан бит инде, икенсе яҡтан, шәхестәрҙең яҙмышын кире яҡҡа хәл итә.\n– Шәйехзада Бабичтың вәхшиҙәрсә үлеме тап шул йылдарҙа (1919 й.) бөтә халыҡтың аңын тетрәтә. Был мәғлүмәткә лә асыҡлыҡ индереп китәйек әле?\n– Унда хәл былайыраҡ була. Март аҙаҡтары. Был осорҙа Башҡорт хөкүмәте Темәстә була (әле лә ул бина бар, хәҙер унда музей урынлашҡан). З. Вәлиди ҙә, Ш. Бабич та шунда ултырып эшләй. Шағир секретарь була, редакция эштәре менән шөғөлләнә, гәзит сығара. Улар – Шәйехзада Бабич менән Ғәбделхәй Иркәбаев (шағир егет, әйткәндәй, бер шиғырын да күргәнем булманы, әммә милли хәрәкәт эшендә әүҙем ҡатнаша ул) башҡалар Мораҡҡа күсенгәндән һуң да ошонда тороп ҡала.\nИкеһенә шундай эш ҡушыла: яйлап бөтә типография, китапхана, архив материалдарын туплағандан һуң юлға сығырға. Улар Йылайыр аша Темәстән Мораҡҡа барырға тейеш була. Был осорҙа Колчактың ғәскәрҙәре Башҡортостанды баҫып алып килә. Быларҙы Йылайырҙа ҡаршы алырға тейешле Симонов тигән ҡыҙыл отряд башлығына: “Юлға сыға алабыҙмы, хәүеф юҡмы?” — тип телеграмма ла бирәләр. Ул: “Все нормально, давайте, выезжайте!” – тип яуаплай. Әммә типографияны оҙата барған ғәскәрҙе лә, барыһын да ҡулға төшөрәләр. Иң аяныслыһы шул: бөтә архивты, китапхананы, нәшриәт материалдарын уларҙың күҙ алдында яндыралар. Ш. Бабичтың бер һандыҡ ҡулъяҙмаһы була, шуларҙы көл итәләр.\nШул уҡ Йылайыр ерендә бер ниндәй хөкөм ҡарары, бер ниндәй аңлатыуһыҙ-ниһеҙ Бабичты, Иркәбаевты, уның менән бергә булған башҡорт һалдаттарын ҡаты язалап үлтерәләр!\nБыл халыҡ өсөн, беҙҙең милләт өсөн ҙур фажиғәгә әйләнә! Смоленск полкы башҡорттар араһында шундай ауыр енәйәттәр ҡылып йөрөй, уларҙы контрреволюцион милләт тип иғлан итә. Шуға күрә, ошо фажиғәләрҙе күреп, Муса Мортазин ул полкты ҡырып, ғәскәрҙәрен аҡтар яғына күсереп алып китә. Август айында кире ҡайта ул ҡыҙылдар яғына, әммә башҡорт халҡын ҡырып йөрөгән революция әләмен күтәреүселәр менән ул оҙаҡ ваҡыт килешмәй йөрөй.\n– Марат Мәхмүт улы, уҙған быуат башын өйрәнгән ғалим булараҡ, шул осор материалдары, шәхестәрҙең эшмәкәрлеге менән танышҡанда ниндәй тойғолар кисерҙегеҙ?\n– Һәр ваҡыт һоҡланыу, ғорурлыҡ тойғолары кисерҙем һәм кисерәсәкмен! Был хаҡта бер мәҡәлә лә яҙғайным. Урыҫ публицистары XIX быуатҡа ҡағылышлы һүҙ сыҡҡанда, башҡорт халҡы бөтөп бара, тип яҙа ине бит инде. Һис кенә лә килешмәйем. Петербург этнографы, врач Д.П. Никольский кеүек олуғ ғалим киреһен иҫбатланы һәм, бер ниндәй ҡырылыу-бөтөү тураһында һүҙ ҙә юҡ, тип яҙып сыҡты.\nШулай ҙа Успенскийҙың кире фекерен Октябрь революцияһын маҡтаусылар күтәреп сыҡты һәм, үлемгә дусар булған башҡорттарҙы ул ғына ҡотҡарҙы, тип раҫларға маташты. Шуны халыҡтың аңына һеңдерергә тырыштылар.\nБеҙ бит хатта милли хәрәкәттә йөрөгәндәрҙең эше хаҡында ла бер ни белмәнек, беҙҙе ҡараңғылыҡта тоттолар, уларҙы “халыҡ дошманы” тинеләр, оноторға ҡуштылар. Тарихсылар ҙа һуңғы сиккә тиклем тарихи сығанаҡтарҙан, архивтарҙан материалдар алыу хоҡуғына эйә булманы. Ә бит халҡыбыҙҙың данлыҡлы шәхестәре күп. Дәүләт Думаһында башҡорт милләтенән әллә күпме депутат булған, аталы-уллы Сыртлановтар, Сәйфетдинов, Мәтинов һәм башҡалар. Уларҙың һәр береһе башҡорт мәнфәғәтен яҡлап сығыш яһаған. Сыртланов ул сәйәси ваҡиғаларҙа, әйтәйек, Порт-Артурҙы ҡалдырған өсөн барған судта (генерал Стессель һәм адмирал Рожественский) адвокат булып сығыш яһай. Был бит шәхестең кимәле, йәмғиәттәге юғары статусы хаҡында һөйләй. Әммә Ғәлиәскәр Сыртлановты 1912 йылда үлтерәләр. З. Вәлиди, уның эшмәкәрлеген юғары баһалап, вафат булмаһа, милли хәрәкәтте етәкләп йөрөр ине, тип яҙа был шәхес хаҡында. Әйтәйек, З. Вәлиди бөйөк ғалим ғына түгел, юғары кимәлдәге ойоштороусы була. Уйлап ҡарағыҙ әле, ай ярым эсендә тотош ғәскәр туплай. Легитим рәүештә һайлана бит Башҡорт ҡоролтайҙары депутаттары. Бына ошо күренеш кенә лә башҡорт милли хәрәкәте етәкселәренең демократик дәүләт ҡоролошона, Рәсәйҙең федератив үҫешенә законлы нигеҙ һалыуы хаҡында һөйләй.\nЛариса Абдуллина, “Башҡортостан” гәзите\n« Башҡортостан делегацияһы Ғәйнә башҡорттары төбәгенә юллана\nГайнинские башкиры обсудили вопросы сохранения родного языка »


Рәхмәт һеҙгә, ветерандар! » "Урал" гәзите\nМуниципаль районда Бѳйѳк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл тулыуға арнап сығарылған юбилей миҙалдары менән бүләкләү дауам итә. Тантаналы саралар һәр ауыл хакимиәте биләмәһендә үтә. Үткән аҙнала Шығай ауыл хакимиәтендә Бѳйѳк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ике ветеранға — Шығай ауылынан Мәһәҙей Бикбай улы Әбсәләмовҡа, Үҙәнбаш ауылынан Хәсән Әбүбәкир улы Әбүталиповҡа Бѳйѳк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған миҙалдар\nтапшырыу тантанаһы үтте.\nСарала муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Сафый улы Теләүбаев ҡатнашты һәм ветерандарға миҙалдар тағып, ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе. Шығай ауыл хакимиәте башлығы Рәмил Сабирйән улы Шәрәфетдинов, ауыл хакимиәтенең ветерандар советы рәйесе Фәтих Һаҙый улы Мѳхәмәтдинов ауыл халҡы исеменән һуғыш яугирҙәренә рәхмәт белдерҙе. Шығай мә-ҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре етәкселегендә мәктәп уҡыусылары һәм балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре матур концерт ҡуйҙы. Ауылдың тыл ветерандарына миҙалдарҙы ѳйҙәренә барып тапшырҙылар.\nОшо уҡ кѳндѳ Сермән ауылында ла һуғыш һәм тыл ветерандарына миҙал тапшырыу тантанаһы булды.\nАуылда ике һуғыш ветераны иҫән. Сәләмәтлеге насар булыуы сәбәпле тантанаға килә алмағандарға миҙалды ѳйҙәренә алып барҙылар. Һуғыш ветераны Сабит Заһит улы Ғәлиуллинды Илгиз Сафый улы Теләүбаев, Сермән ауыл хакимиәте башлығы Айытбай Зәбир улы Әйүпов, ауыл хакимиәтенең ветерандар советы рәйесе Мостафа Әхмәт улы Харисов ѳйѳнә барып ҡотланылар. Шулай уҡ тыл ветерандары Сабира Заһит ҡыҙы Дәүләтҡужинаға, Ғәләнфүр Ғилметдин ҡыҙы Нәбиуллинаға, Рәшит Абдрахман улы Лутовҡа, Хѳббѳниса Босҡон ҡыҙы Ғариповаға, Зѳлхизә Сәлим ҡыҙы Дәүләтҡужинаға миҙалды ѳйҙәрендә тапшырҙылар. Артабан сара социаль-мәҙәни үҙәктә дауам итте. Һуғыш һәм тыл ветерандарын Илгиз Сафый улы ҡотлап, Бѳйѳк Еңеүҙе яҡынайтыуға тос ѳлѳш индергән һәр ветеранға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. “Бѳйѳк Ватан һуғышында 28 миллион кешенең ғүмере ѳҙѳлдѳ. Күп афәт, һәр ғаиләгә ҡайғы килтергән һуғыш ул. Минең ике олатайым да һуғыштан әйләнеп ҡайтмаған”, - тип, һуғыштың үҙ ғаиләһенә ниндәй юғалтыуҙар килтереүе тураһында ла иҫкә алып китте сығышында. Һуңынан Илгиз Сафый улы Бѳйѳк Ватан һуғышы ветераны Аҙаубай Фәйзулла улы Ғаб-дуллиндың күкрәгенә миҙал таҡты. Сермәндәр миҙал тапшырыу тантанаһын үҙенсәлекле итеп ойошторған: ауылда урынлашҡан предприятие һәм учреждение етәкселәре, ауылдың абруйлы кешеләре ҡатнашты һәм улар үҙҙәренә беркетелгән тыл ветеранына миҙал таҡты. Шулай итеп, Мѳхтәримә Абдрахман ҡыҙы Әйүповаға - улы Айытбай Зәбир улы Әйүпов, 91 йәшлек Шәмсиямал Мосауир ҡыҙы Сиражетдиноваға - ҡустыһы Солтан Мосауир улы Сиражетдинов, Мәхмүт Ҡолсобай улы Бикбаевҡа -Мостафа Харисов, Арслан Заһит улы Вәлиуллинға — район электр селтәрҙәре начальнигы Сергей Александрович Чернецов, Мотаһар Әхмәҙей улы Ғимрановҡа - Сермән музыка мәктәбе директоры Әлфиә Мидхәт ҡыҙы Иҙиәтуллина, Моталап Әхмәҙей улы Ғимрановҡа - Сермән балалар йорто директоры Наил Ғәббәс улы Хәмзин, Мәрхиә Ғариф ҡыҙы Кәримоваға мәктәп директоры Ғаян Риф улы Аҙнабаев миҙал тапшырҙы. Латифа Ишмѳхәмәт ҡыҙы Хәлитова сараға килә алмауы сәбәпле, Сермән амбулаторияһының баш табибы Альберт Лев улы Ғарипов тыл ветеранының ѳйѳнә барҙы. Һәр ветеранға ауыл эшҡыуарҙары әҙерләгән күстәнәстәр бирелде. Ҡунаҡтар ѳсѳн концерт та ойошторғандар. Осрашыу «Урал» ПКС-ы ярҙамы менән ойошторолған сәй табыны артында дауам итте.\nӘзекәй ауылы хакимиәтенә ҡараған Әзекәй, Боғанаҡ, Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында йәшәгән 17 ветеран юбилей миҙалына лайыҡ булды.\nМиҙалды Ҡоҙғон-Әхмәр ауылының мәҙәниәт йортонда тапшырҙылар. Сараны ойоштороуға ауылдың мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм староста Нажия Вәлиева, ауыл хакимиәте башлығы Русим Баймөхәмәтов ҙур көс һалған. Ветерандарға концерт программаһы күрһәтелде, сәй табыны ойошторолдо. Уларҙы Әзекәй ауылы старостаһы Сәйфулла Таһиров менән эшҡыуар Мортаза Байморатов ҡотланы һәм бөгөнгө матур, тыныс тормош өсөн ветерандарға рәхмәт һүҙҙәрен еткереп, оҙон ғүмер, тыныс ҡартлыҡ теләне. Сара иҫтәлеккә фото төшөү менән тамамланды.


Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министры COVID-19 йоҡтороусыларҙың артыу сәбәбен әйтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:00, 28 сентября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда пандемия башланғандан алып яңы коронавирус инфекцияһын йоҡтороусылар һаны 9 меңгә яҡынлаша. 28 сентябргә 8 708 сирле теркәлгән. Һуңғы тәүлектә 39 яңы осраҡ асыҡланған. Тәүлек эсендә – 110 дауахананан тыш пневмония осрағы, ул бер нисә аҙна инде ошо кимәлдә тора.\n«Был илдәге һәм донъялағы дөйөм эпидемиологик хәл менән бәйле. ОРВИ, грипп миҙгеле башланды, өҫтәүенә яңы коронавирус инфекцияһы», — тине һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин оператив кәңәшмәлә.\nӘлеге ваҡытта коронавирус диагнозы раҫланған 57 кеше дауаханала ята. Өсәүһенең хәле ауыр тип баһалана, икәүһе – реанимацияла. Бөтәһе 8089, һуңғы аҙнала йәнә 197 кеше һауыҡҡан. Республикала 23 лаборатория 978 мең пациентты тикшергән.\n«Беҙҙең йоғошло сирҙәр дауаханаһы «тулы» режимда эшләй. Ләкин тыныс ҡына эшләргә кәрәк. Беҙ битлек кейеү, ҡулдарҙы йыуыу тураһында пропаганданы көсәйтербеҙ. «Башавтотранс»тың да пассажирҙарҙы битлекһеҙ индереүен күреп йөрөйөм», — тине Башҡортостан башлығы.\nШулай уҡ Радий Хәбиров яҡынлашып килгән байрам – 11 октябрҙә билдәләнгән Республика көнө һәм бер урында 50-нән ашыу кеше йыйылырға ярамауы тураһында ла иҫкә төшөрҙө. Республика етәксеһе муниципалитет башлыҡтарына ошо шарттарҙа байрамды нисек билдәләү хаҡында уйларға кәңәш бирҙе.\nТеги: коронавирус, статистика, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы


Өҫтәмә ял 24 февралдән 3 ноябргә күсерелгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨҫтәмә ял 24 февралдән 3 ноябргә күсерелгән\n13:43, 18 февраля 2014 Йәмғиәт\nӨҫтәмә ял көнө Рәсәйҙә 24 февралдән 3 ноябргә күсерелгән. Был турала киң мәғлүмәт саралары Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе урынбаҫары Иван Шкловцҡа таянып хәбәр итә.\nБыйыл Ватан һаҡсылары көнө, 23 февраль, йәкшәмбегә тура килә. Шунлыҡтан, дүшәмбе рәсәйлеләр өсөн законлы ял көнө булырға тейеш ине. Әммә, Иван Шкловец аңлатыуынса, 2014 йылда ял көндәрен күсереү тураһында РФ Хөкүмәте Ҡарарына ярашлы дүшәмбелә ял көнө 24 февралдә түгел, ә 3 ноябрҙә буласаҡ. «Рәсәйлеләр 22 һәм 23 февралдә ял итәсәк һәм өҫтәмә көн ноябрҙә буласаҡ», — тип хәбәр итте Хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе урынбаҫары.\nТеги: ял һәм байрам көндәре,ватан һаҡсылары көнө,хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса федераль хеҙмәт


Башҡортостан - ғәзиз ерем.\nБашҡорт йәкшәмбе мәктәбе « Умырзая» , 48-се башҡорт лицейы менән берлектә Башҡортостаныбыҙҙың 100 йыллығына арналған ғәжәйеп күркәм әҙәби-музыкаль сараны ҡарағандан һуң тыуған фекерҙәргә ауаздашлыҡ табылды.\nӨФӨ, 2018 йыл, 12 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n2018 йылда М. Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры сәхнәһендә йәнә башҡорт халҡының бөйөк ҡомартҡыһы — «Урал батыр» эпосы сәхнәләштерелә. Театрҙың әҙәбиәт бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, спектакль республиканың 100 йыллығына һәм театрҙың бер быуатлыҡ юбилейына арналған. Проект республика башлығының 9 миллионлыҡ грантына тормошҡа ашырыла.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов телефон аша ЮНЕСКО-ның генераль директоры Ирина Бокова менән һөйләште\nКисә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов телефон аша ЮНЕСКО-ның генераль директоры Ирина Бокова менән һөйләште. Әңгәмә барышында төбәктең халыҡ-ара ойошма менән үҙ-ара эшмәкәрлеген киңәйтеү мөмкинлектәре, республика биләмәһендә илдәге беренсе геопаркты булдырыу, Башҡортостандың үҙенсәлекле тәбиғәт һәм мәҙәниәт мираҫтарын ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереү мәсьәләләре тикшерелде.\nЯнғантау Рәсәйҙә ЮНЕСКО-ның тәүге геопаркын ойоштороу өсөн майҙансыҡ булыуы ихтимал\nОшо көндәрҙә Өфөләге «ВДНХ-Экспо» комплексында барған Халыҡ-ара экология форумында Рәсәйҙә геопарктар булдырыуҙы тикшерҙеләр. Уны ойоштороу урыны итеп Салауат йәки Бөрйән районын һайлауҙары мөмкин.\nРәсәй Сит ил эштәре министрлығы ҡарамағындағы Рәсәй Федерацияһы ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының яуаплы секретары Григорий Орджоникидзе илдәге беренсе геопарк Башҡортостандың Салауат районындағы Янғантауҙа урынлашасағын әйтте. Билдәләнгән территорияла 31 махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәһе — биш дәүләт тәбиғәт заказнигы һәм 26 тәбиғәт һәйкәле, геологик һәйкәл — «Мәсетле геологик киҫелеше» бар. Башҡортостандағы иң популяр шифаханаларҙың береһе — «Янғантау» ҙа ошонда урынлашҡан.\nӨфөлә «Зәйнәб Биишеваның тормошо һәм ижады» IV республика ижади проекттар конкурсы уҙа\nӨфөлә «Зәйнәб Биишеваның тормошо һәм ижады» IV республика ижади проекттар конкурсы ойошторола. Бәйге 2 мартта Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында үтә. Адресы: Мушников урамы, 5/2.\nБашҡортостандың һәләтле балалары Рәсәйҙең 16-сы йәштәр Дельфий уйындарында сығыш яһаясаҡ. Төбәк өсөн квотала 20 кеше тәшкил итә. Һайлап алыуҙа Урта махсус музыка мәктәбе, Р. Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы, Өфө сәнғәт училищеһы, Сибай сәнғәт колледжы, Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика гимназияһы, Өфө ҡалаһынан Н. Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе, шулай уҡ Октябрьский, Стәрлетамаҡ ҡалалары, Белорет, Бәләбәй һәм Стәрлетамаҡ райондарының сәнғәт мәктәптәре уҡыусылары ҡатнашты. Уҡыусыларҙың видеояҙмаларын махсус комиссия ҡараны.\nСиләбе өлкәһенең Үрге Өфәлей ҡалаһында Башҡорт мәҙәниәте һәм туған тел көнө уҙғарыла. Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, сара 21 февралдә Мәҙәниәт йортонда ойошторола.


Алмаш үҫә тип ҡыуана\n“Стәрлетамаҡ тимер юлы” предприятиеһында булған саҡта хеҙмәт ветераны Николай Зорин һәм уның үҙе кеүек тырыш, эшсән ғаиләһе менән таныштыҡ.\n– Бына тигән кеше, беҙҙең өсөн ул атай кеүек. Хаҡлы ялға киткәнсе вагон депоһы локомотивына етәкселек итте. Үҙ эшенең оҫтаһы, дизель ҡулайламаһының төҙөклөгөн уның тауышынан уҡ билдәләй ала, – тип маҡтап телгә алды предприятиеның баш инженеры Илфат Мусин.Сығышы менән Һамар өлкәһенән булған Николай Александрович 35 йыл ошо предприятиела эшләп, 65 йәше тулғас ҡына хаҡлы ялға киткән. Стәрлетамаҡ ҡалаһына уны яҙмыш үҙе алып килгән тип әйтһәк тә хата булмаҫ. Йылға техникумын тамамлағандан һуң Николай Зоринды Өфөгә эшкә ебәрәләр. Баш ҡалала эшләп йөрөгәндә Стәрлетамаҡта тепловоздар ремонтлау буйынса мастер талап ителеүе хаҡында ишетеп ҡала.\n– Флотта ла, тепловозда ла двигателдәге көс ҡулайламалары бер үк, шуға ла мине ҡушҡуллап эшкә алдылар, – ти Николай Александрович.\nШулай итеп, ҡаланы ла, эшен дә оҡшатып, ул Стәрлетамаҡта төпләнә. Ҡатыны Фәниә Ғәбиҙулла ҡыҙы менән ҡулға-ҡул тотоноп йәшәүҙәренә лә 35 йыл ваҡыт уҙған. Татыу ғаиләлә ике бала үҫкән. Оло улдары Сергей, атаһының юлын дауам итеп, предприятиела хәрәкәттәге состав вагондарын ремонтлау буйынса мастер булып эшләй. Уның ҡатыны Гүзәл Рәфис ҡыҙы ла туғыҙ йыл ғүмерен тимер юл хеҙмәтенә бағышлаған. Хәҙер уларҙың үҙҙәренең ике ҡыҙы ла, тимер юлсылар династияһын дауам итеп, ошо йүнәлештә белем алып, әле “Стәрлетамаҡ тимер юлы” предприятиеһында уңышлы эшләп йөрөй. Оло ҡыҙҙары Снежана – дүрт, Александра бер йыл йөктәрҙе ҡабул итеү һәм тапшырыу вазифаһында хеҙмәт юлы үтә.\n– Беҙҙең эш билдәле ваҡыт менән сикләнмәгән, шуға ла көтөлмәгән хәл килеп тыуғанда саҡырталар. Бигерәк тә ҡыш көслө ҡар яуған саҡта тимер юлын һәм стрелка күсереү ҡулайламаһы станцияларын ҡарҙан таҙартыуҙы ойоштороу мәле тынғыһыҙ була, – тип хеҙмәт юлын иҫкә ала Николай Александрович.\nБөгөн иһә ул – предприятиела көтөп алынған хөрмәтле ҡунаҡ. Үҙенең эшен балаларының, ейәнсәрҙәренең дауам итеүенә ҡыуана ул. Зориндар ғаиләһе 65 йылға яҡын хеҙмәт юлын ошо предприятиеға бағышлаған. Тимәк, Николай Зориндың фиҙакәрлеге бушҡа китмәгән, ул яҡындарында үҙенең эшенә хөрмәт, абруй ҡаҙандырыуға өлгәшкән.


Беҙ ҙә ситтә ҡалмайбыҙ | Йәншишмә\nЭкология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылында мәктәбебеҙҙә бик күп саралар үткәрелде. Тирә-яҡты һаҡлау эшенә уҡыусылар ҙа, уҡытыусыларыбыҙ ҙа әүҙем ҡушылды. Ауыл, мәктәп биләмәһен таҙартыу буйынса өмәләр ойошторолдо. Мәктәп баҡсаһына үҫентеләр ултырттыҡ, экологик акцияларҙа ҡатнаштыҡ, асыҡ синыф сәғәте үткәрҙек. Унда тыуған еренә ерегеп, уның байлығын ҡәҙерләргә тырышып йәшәгән хеҙмәт ветерандарын саҡырҙыҡ. Синыф етәксебеҙ Флүрә Ғәлимйән ҡыҙы Ғатауллина тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү тураһында һөйләне. Ауылыбыҙҙа һаҡланырға тейешле тәбиғәт биләмәләре лә бик күп икән: Суҡташ, Бәбәләш тауҙары, Һаҡмар йылғаһы, Алдар батыр утары, Саҡмағош быуаһы… Был урындар – ауылдаштарыбыҙҙың байрамдар үткәргән, ял иткән ерҙәре.\nЙәйге осорҙа сәйәхәттәргә лә йөрөнөк. Ғәҙелша шарлауығының матурлығына һоҡландыҡ, ә бына Талҡаҫ күленә барғас, унда тәбиғәттең бысраныуына борсолдоҡ. Дәрестәрҙә, синыф сәғәттәрендә тыуған төйәгебеҙҙе һаҡлау тураһында күп һөйләшәбеҙ, ләкин ошондай күренештәр аптырата. Ҡайһы бер уҡыусыларҙы матурлыҡты күрә белергә, тәбиғәтте һаҡларға әллә өйрәтмәйҙәрме икән? Беҙҙең мәктәп балалары был йәһәттән күптәргә өлгө булып тора. Яҙ еткәс, экологик акциялар үткәреп, Һаҡмар, Таулы йылғалары буйҙарын сүп-сарҙан таҙартабыҙ, ҡый түкмәһендәр, тип күҙәтәбеҙ. Ни тиһәң дә, был урындарҙа үҙебеҙ рәхәтләнеп ял итәбеҙ, һыу инәбеҙ бит.\nӘйҙәгеҙ, дуҫтар, тәбиғәтте һаҡлау эшендә ололар менән берҙәм булайыҡ, сөнки был – беҙҙең изге бурысыбыҙ.\nИлүзә ЯҠУПОВА, VIII синыф уҡыусыһы.\nБаймаҡ районы, Ниғәмәт мәктәбе.\n« Ни өсөн ҡыш һуңлай?\nНисә бала – шунса яҙмыш »


"Бала саҡ илендә"\n1 июнь йәй башы ғына түгел, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө лә. Ошо айҡанлы "Йәншишмә"нең "Бәйләнештә" селтәрендәге төркөмөндә бәйге ойошторабыҙ. Унда ҡатнашыу өсөн гәзиттең төркөмөнә [https://vk.com/club45440006| яҙылып, фото ебәреүегеҙ етә. 18 йәшкә тиклемге балаларҙың яңғыҙ йә дуҫтары, синыфташтары менән төшкән фотолары ҡабул ителә. Әлбиттә, объективҡа туп-тура ҡарап төшкән фотоға ҡарағанда, хәрәкәттә, эш, уйын барышында төшкәне йәмлерәк,матурыраҡ, шулай бит? Нисек ҡатнашырғамы? 31 майға тиклем ошо яҙмаға комментарий рәүешендә фотоғыҙҙы һалығыҙ, уға исем уйлағыҙ, кем, ҡайҙан икәнегеҙҙе яҙығыҙ. Иғтибар итегеҙ: бәйгелә [https://vk.com/club45440006| төркөмөнә яҙылғандар ғына ҡатнаша ала.\nИң күп лайыҡ йыйған фотоларҙы 1 июндә тауыш биреүгә ҡуясаҡбыҙ һәм еңеүселәрҙе билдәләйәсәкбеҙ. Уларға редакцияның Маҡтау ҡағыҙы, иҫтәлекле бүләк тапшырыласаҡ. Әйҙәгеҙ, әүҙемерәк булығыҙ, дуҫтар!\nЛәйсән Хәлиуллина фотоһы.


Ил Президенты “Ғәҙел Рәсәй” партияһы лидеры менән осрашты\n18 Июнь 2019, 09:57\nИл Президенты “Ғәҙел Рәсәй” партияһы лидеры менән осрашты Сергей Миронов Владимир Путинға партияның әлеге эшмәкәрлеге, ҡануни башланғыстары тураһында мәғлүмәт бирҙе.\nСергей Миронов Владимир Путинға партияның әлеге эшмәкәрлеге, ҡануни башланғыстары тураһында мәғлүмәт бирҙе.\n“Һеҙҙең дөйөм үҫештең төп мәсьәләләре буйынса ҡарашығыҙҙы белеү минең өсөн һәр ваҡыт ҡыҙыҡ һәм файҙалы. Әлеге һөйләшеүҙә лә тәҡдимдәрегеҙҙе, башҡарма власть органдары эшенә баһағыҙҙы ишетергә теләр инем”, – тине Владимир Путин.\nСергей Миронов ил Президентына “Ғәҙел Рәсәй”ҙең хеҙмәтенә иғтибар өсөн рәхмәт белдерҙе. Ул граждандар хоҡуҡтарын һаҡлау үҙәктәре эше тураһында һөйләне. Был үҙәктәрҙә халыҡҡа хоҡуҡтарын аңлатыу, ҡануни йәһәттән ярҙам итеү кеүек хеҙмәттәр бушлай күрһәтелә. Һөҙөмтәлә һуңғы биш йыл эсендә генә кешеләргә 57 миллиард һумдан ашыу аҡса ҡайтарып бирелгән. “Ваҡытында беҙҙең ошондай үҙәктәр булдырыу буйынса тәҡдимебеҙҙе хуплағанығыҙ өсөн рәхмәт”, – тине ил етәксеһенә Сергей Миронов.\nУл шулай уҡ “Рәсәй Федерацияһында халыҡтың һаҡлыҡҡа йыйған аҡсаһы тураһында” закон проектын әҙерләүҙәре, Дәүләт Думаһына ришүәтселеккә ҡаршы көрәште көсәйтеү буйынса тәҡдимдәр еткереүҙәре һ.б. тураһында һөйләне.


Ғ аләмдәге аралар\nГлавная » Башҡорт теленең практик курсы. Күнегеүҙəр йыйынтығы » 17. Ғ аләмдәге аралар\nКүк йөҙөндәге есемдәр араһындағы алыҫлыҡтар шул тиклем ҙур, уларҙы беҙ күнеккән саҡрымдар менән үлсәүе ҡыйынлыҡтар тыуҙыра, сөнки бик оло һандар барлыҡҡа килә. Хатта беҙҙең ҡояш системаһындағы планеталар ҙа бер-береһенән унар, йөҙәр миллион саҡрым алыҫлыҡталар. Бүтәндәргә ҡарағанда Ер менән Ай араһындағы ара артыҡ алыҫ түгел — ни бары 384 мең генә саҡрым. Ҡояш иһә Ерҙән 149,5 миллион саҡрым алыҫлыҡта тора. Сәғәтенә 1000 саҡрым тиҙлек менән осҡан самолет был араны 17 йылда үтер ине. Йондоҙҙар араһындағы алыҫлыҡты үлсәү өсөн саҡрым төшөнсәһе яраҡһыҙ. Шуға күрә астрономияла бүтән берәмектәр ҡулланыла. Шуларҙың береһе — яҡтылыҡ йылы, йәки бер йылда яҡтылыҡ нуры үтә торған ара (билдәле булыуынса, яҡтылыҡ нуры бер секундҡа 300 мең саҡрым тиҙлек менән оса). Беҙгә иң яҡын йондоҙ — Ерҙән 4 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында. Уға барып етеү өсөн самолетҡа 4 миллион йыл осорға кәрәк булыр ине. Бөтә беҙҙең йондоҙ системаһын — Галактиканы яҡтылыҡ нуры 80 мең йыл эсендә үтә.\nАҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү кәрәк: беренсеһе — үҙеңдең сығышыңды, йәғни, ырыуыңды белеү; икенсеһе — йондоҙҙарҙы исемләп атап сығыу; өсөнсөһө — хандар тураһында риүәйәттәрҙе һәм өләңдәрҙе белеү.\nИң һыуыҡ планета — Плутон. Ул ҡояш тирәләй оҙонса орбита буйлап әйләнә һәм, 1930 йылда асылғандан бирле, иң алыҫ нөктәһенә барып етмәгән әле. 2114 йылдың февралендә генә, уның температураһын үлсәп, күпме булырын әйтеп буласаҡ. Әле унда минус 233 градус менән һыуыныу дауам итә.\nИң бейек тау — Марстағы Олимп тауы — 24 км.\nИң ҙур юлдаш — Юпитерҙың Ганимеды. Әгәр ул ҡояш тирәләй әйләнһә, уны ғәҙәти планета тиергә булыр ине, сөнки Ганимед Меркурий менән Плутондан ҙурыраҡ.\nҠояш системаһында иң ҙур планета — Юпитер, Ерҙән 317,8 тапҡырға ауырыраҡ һәм 11 тапҡырға ҙурыраҡ.\nИң ҙур метеорит — 1920 йылда Намибияла табылған Гоба метеориты. Өс метрлыҡ тимер киҫәге 60 тонна тарта. Табылғанға тиклем күпме ятҡандыр, әммә ул һаман ҡуҙғатылмаған.\nЕргә иң ныҡ яҡынайыусы комета 1770 йылда Ергә Айҙан алты алыҫлыҡ аралығында үтә. Ул күктә Айҙан биш тапҡырға эрерәк булып күренеп тора.\nИң эре йондоҙ Арҡысаҡ (Орион) йондоҙлоғондағы Бетельгейзе йондоҙо. Уның диаметры Ҡояштыҡынан 800 тапҡырға ҙурыраҡ.\nЕргә иң яҡын йондоҙ — Альфа-Центавра йондоҙлоғондағы Проксима йондоҙо. Ул беҙҙән 4,2 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында ята, йәғни уның яҡтыһы ергә тиклем 4,2 йыл эсендә килеп етә.\nИң көслө метеорит ямғыры 1833 йылдың 13 ноябрендә күҙәтелә: сәғәтенә 200 мең “йондоҙ” яуа. Күреп белеүселәр иҫләүенсә, ул саҡта күктән, ҡар яуған һымаҡ, осҡондар ҡойолған.\nИң алыҫ осҡан карап — “Вояджер”. Ул 1977 йылда осоролған һәм, Юпитер һәм Сатурнды үтеп китеп, беҙҙең галактиканан ситкә оса. Әле ул Ерҙән 11 млрд км алыҫлыҡта, ә уның сигналы беҙгә 2020 йылға тиклем килеп торасаҡ.\nХалыҡ-ара телескоптар селтәре Гавай утрауындағы һүнгән вулкан башында, 4200 метр бейеклектә урынлашҡан. Ошо урын күк есемдәрен күҙәтеү өсөн иң уңайлы һанала. һәр телескоптың бейеклеге 8 этажлы йортҡа тиң, ауырлығы 270 тонна. Улар икәү, көҙгөләренең диаметры 10 метр.\nДонъяла мөғжизәләр етерлек. Әммә борон-борондан улар араһында етәүһен айырып йөрөтәләр.\nБеренсе, иң боронғо мөғжизә — Хеопс, Хефрен, Микерин исемле Египет фараондарының пирамидалары.\nИкенсе мөғжизә — беҙҙең эраға тиклемге V быуатта йәшәгән бөйөк скульптор Фидий тыуҙырған ҡомартҡы. Ул — тәхеттә ултырған баш грек аллаһы Зевстың һыны. Бейеклеге 20 метрлыҡ был һындың йөҙө һәм тәне фил һөйәгенән, ә һул иңбашы аша һалынған плащ саф алтындан эшләнгән! Әммә 900 йыл торғандан һуң, Грецияны талаған германдарҙың гот ҡәбиләһе тарафынан юҡҡа сығарылған.\nӨсөнсө мөғжизә — Эгей диңгеҙенең Родос утрауындағы Аполлон һыны. Ул еҙҙән ҡойолған һәм Зевс һынынан 12 метрға бейегерәк булған. Үкенескә ҡаршы, ер тетрәү ваҡытында тотош емерелгән.\nДүртенсе мөғжизә — Аполлондың туғаны, ай һәм һунар алиһәһе Артемида (Диана) храмы. III быуатта готтар тарафынан ҡыйратылған.\nБишенсе мөғжизә — Галикарнас ҡалаһында Мавзол исемле фарсы батшаһы ерләнгән храм-мавзолей.\nАлтынсы мөғжизә — Семирамиданың аҫылмалы баҡсалары. Ассирия батшабикәһе Семирамидаға Вавилон батшаһы Шамшиадат V ғашиҡ була һәм уның хөрмәтенә бик ҙур ҡоролма төҙөтә. Аркалар рәтенән торған һәр бер ҡатта тупраҡ һалынып, ерҙең төрлө мөйөштәренән килтерелгән ағастар, үҫемлектәр ултыртылған, шишмәләр, фонтандар урғылып торған, матур ҡоштар һайраған.\nДонъяның етенсе мөғжизәһе — Форос утрауында, Александрия ҡалаһы янындағы маяҡ. Ул беҙҙең эраға тиклемге III быуатта төҙөлгән. Маяҡ диңгеҙ юлдары киҫешкән ерҙә урынлашып, сәйәхәтселәргә аҙашмаҫҡа билдә булып торған. Бейеклеге 150 метр булған.\nМинуттарҙы һанай сәғәт\nЕр шарының ҡайһы ғына өлөшөн алма, ваҡыт ҡәҙерле һәм ҡиммәтле төшөнсә һанала. Был хаҡта башҡорт халыҡ мәҡәлдәрендә лә әйтелә. “Бөгөн эшләйһеңде иртәгәгә ҡалдырма”, “Башлаған эшеңде тамамла”, “Юғалған алтын табыла, ваҡыт табылмай”, “Бер көн артта ҡалһаң, биш көндә лә ҡыуып\nетә алмаҫһың”, “Ваҡыты етмәй, гөл дә сәскә атмай”, “Ҡалған эшкә ҡар яуа” һәм башҡалар.\nЕр шары бер туҡтауһыҙ әйләнеп тора. Шунлыҡтан Токиола кис икән, Нью-Йоркта был ваҡытта иртә, ә Мәскәүҙә көн була. Өфөлә киске сәғәт һигеҙ, ә Мәскәүҙә әле алты ғына, Прагала иһә - көндөҙгө дүрт. Ошо уҡ сәғәттә Нью- Йоркта - иртәнге ун, ә Токиола - төнгө бер.\nВаҡытты белдереү өсөн боронғолар сәғәт уйлап сығарған. Мәҫәлән, ҡояш һәм ҡом сәғәттәре, шәмдәр һәм майлы лампалар... Һыу сәғәттәре (Һиндостан, Греция, Египет, Ҡытай) тәүлек буйына эшләгән. Һыу резервуарға тамсылап төшкән һәм ваҡытты белдергән. Ҡом сәғәттәре лә ваҡытты дөрөҫ күрһәткән, әммә сәғәт һайын был һауытты әйләндереп торорға кеше кәрәк булған.\nБеренсе механик сәғәттәр Миланда 1335 йылда барлыҡҡа килгән. Рәсәйҙә беренсе механик сәғәттәр 1404 йылда Кремлдә ҡуйыла. 1675 йылда Х.Гюйгенс маятниклы сәғәт уйлап таба. Бөгөнгө көндә ул ваҡытты дөрөҫ күрһәтеүсе берҙән-бер сәғәт һанала. 1950 йылда беренсе электр менән эшләүсе һәм электромеханик сәғәттәр барлыҡҡа килә. 1967 йылда - кварц, ә 1972 йылда электрон сәғәттәр донъя күрә. Беренсе ҡул сәғәте 19 быуатта Наполеондың үгәй улы Евгений Богарне өсөн уйлап сығарыла.\nШулай итеп, сәғәт кешелек тормошоноң айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләнә. Хәҙер иһә тормошто унһыҙ бөтөнләй күҙ алдына ла килтереп булмай.\nЛекция, реферат. Ғ аләмдәге аралар - понятие и виды. Классификация, сущность и особенности. 2018-2019.\n16. Ҡайнар шишмәләр « | » 18. Микроскопты кем уйлап тапҡан?


Иман нуры – 2016 | Бурзянская Централизованная библиотечная система Республики Башкортостан\nИман нуры – 2016\nпт, 09/30/2016 - 14:28 | Администратор\n29 сентябрҙә район үҙәк китапханаһы тарафынан инде алтынсы йыл үткәрелгән балаларҙың Ҡөръәнде ятлау буйынса “Иман нуры” конкурсы булып уҙҙы. Быйылғы йыл ул “Янһары” мәсетендә үтте. “Иман нуры” конкурсының “Янһары” мәсете асылыуға 1 йыл тулыу тантанаһына тура килеүе һәм шул мәсеттә үткәрелеүе уға мәртәбә өҫтәне.\n“Янһары” мәсете имамы Юлай Теләүбаев һәм ауылдың аҡһаҡалдары менән ағинәйҙәре байрамға ныҡлап әҙерләнгән – мәсет йылытылған, ҡорбан салынған, аш һалынған.\nКонкурста йәмғеһе 21 бала ҡатнашты. Шуныһы ҡыуаныслы, быйылғы конкурсты үткәреүгә ауылдарҙағы мәсеттәрҙең имамдары ҙур көс һалған: балаларҙы әҙерләп алып килеүҙән тыш улар еңеүселәрҙе бүләкләүҙе лә үҙ өҫтәренә алды.\nКонкурсты асып, районыбыҙҙың имам-мөхтәсибе Рәсүл хәҙрәт Мөхәмәтйәнов барыһын да байрам менән ҡотлап үтте. Конкурс барышында балалар тәжвид менән Ҡөръән уҡыны, жюри биргән һорауҙарға яуап бирҙе.\nҺөҙөмтәлә бәләкәстәр төркөмөнән Ғәзизов Арслан – 1-се, Аҙанғолов Ильназ – 2-се, Ишбаева Азалия – 3-сө урын алды. Өлкән балалар араһынан 1-се урынға Исламбаева Гөлдәниә, 2-сегә – Ғабдулхаев Айрат, 3-сө урынға Юнысова Вәлиә сыҡты. Урын алған балаларға бүләктәр иҫ киткес шәп булды – планшет, уйын приставкалары, телефондар. Әйтергә кәрәк, бер бала ла конкурстан бүләкһеҙ ҡайтманы. Хатта конкурстан тыш сығыш яһаған 4 йәшлек Динислам Ғүмәров та андроид-телефон менән бүләкләнде.\nБайрам ҡорбан ашы һәм тәмле сәй менән тамамланды.


Ибраһим һәм Дауыт тоҡомонан булған Ғайса Мәсихтең нәҫел шәжәрәһе. Ибраһим Исхаҡтың, Исхаҡ Яҡубтың, Яҡуб Йәһүҙәнең һәм уның ағай-энеләренең атаһы; Йәһүҙә Фамарҙан тыуған Фарес һәм Зерахтың атаһы; Фарес Есромдың, Есром Арамдың, Арам Аминадавтың, Аминадав Наассондың, Наассон Салмондың, Салмон Рахавтан тыуған Воостың, Воос Руфтан тыуған Овидтың, Овид Иессейҙың, Иессей Дауыт батшаның атаһы ине;\nДауыт Урияның ҡатынынан тыуған Сөләймәндең, Сөләймән Ровоамдың, Ровоам Авияның, Авия Асаның, Аса Иосафаттың, Иосафат Иорамдың, Иорам Озияның, Озия Иоафамдың, Иоафам Ахаздың, Ахаз Езекияның, Езекия Манассияның, Манассия Амондың, Амон Иосияның атаһы ине; Израиль халҡы көсләп Вавилонға күсерелгән дәүерҙә Иосияның улы Иоаким һәм уның ағай-энеләре тыуҙы.\nВавилонға көсләп күсерелгәндән һуң Иоакимдың улы Салафиил тыуҙы. Салафиил Зоровавелдең, Зоровавель Авиудтың, Авиуд Елиакимдың, Елиаким Азорҙың, Азор Садоктың, Садок Ахимдың, Ахим Елиудтың, Елиуд Елеазарҙың, Елеазар Матфандың, Матфан Яҡубтың, Яҡуб – Мәрйәмдең ире Йософтоң атаһы ине. Мәрйәмдән Мәсих тип аталған Ғайса тыуҙы.\nҒайса Мәсихтең тыуыуы былай: әсәһе Мәрйәм Йософ менән йәрәшелгән була, әммә улар өйләнешкәнсе үк Мәрйәмдең Изге Рухтан балаға ҡалғаны асыҡлана. Ире Йософ иһә, тәҡүә кеше булараҡ, Мәрйәмде оятҡа ҡалдырмаҫ өсөн, йәрәшеүҙе йәшерен генә өҙөргә ниәтләй. Ошо турала уйлағандан һуң, төшөнә Раббы фәрештәһе инә.\n– Дауыт нәҫеленән булған Йософ, Мәрйәмде кәләш итеп алырға ҡурҡма! – ти ул. – Уның ҡарынындағы Бала Изге Рухтан яралды. Мәрйәм Ир Бала табыр һәм һин Уға Ғайса тип исем ҡушырһың, сөнки Ул Үҙенең халҡын гонаһтарҙан ҡотҡарасаҡ.\nЙософ, йоҡоһонан уянғас, Раббы фәрештәһе ҡушҡанды үтәй: ул Мәрйәмгә өйләнә. Әммә, Мәрйәм Улын тыуҙырғансы, Йософ уның менән яҡынлыҡ ҡылмай. Балаға ул Ғайса тип исем ҡуша.