Тел буйынса локалләштереү — Башҡорт Википедияһы\nТел буйынса локалләштереү\nТел буйынса локалләштереү (лат. locus — урын), йәғни ерләштереү — продуктты билдәле бер илдең, төбәктең йә халыҡ төркөмөнөң үҙенсәлектәренә мәҙәни яраҡлаштырыу һәм тәржемә итеү. «Продукт» тигәндә теләгән бер тауар йә хеҙмәт күҙҙә тотола. Продуктты айырым баҙарҙың талаптарына дөрөҫ итеп яраҡлаштырыу өсөн был төбәктең мәҙәниәтен төрлө яҡлап өйрәнеү мөһим.\nЙыш ҡына ерләштереү программа тәьминәтен, видеоуйындарҙы йә веб-сайттарҙы тәржемә итеүгә һәм мәҙәни яраҡлаштырыуға ҡайтып ҡала. Һирәк осраҡтарҙа был термин текстарҙы тәржемә итеүгә (әлбиттә, мәҙәни яраҡлаштырыу аша) ҡағыла. Продуктты ерләштереү халҡы сит телдә һөйләшкән илдәрҙә һәм төбәктәрҙә генә түгел, бер үк тел шарттарында ла тормошҡа ашырылырға мөмкин. Мәҫәлән, Испанияла һәм Латин Америкаһында бер үк испан теле ҡулланыла, әммә уның диалекттарына идиоматик әйтемдәр төрлөлөгө хас. Инглиз теле рәсми тел булған илдәрҙә лә (АҠШ, Бөйөк Британия йәки Филиппин) идиоматик әйтемдәрҙә айырма күп.\n1 Дөйөм процесс: интернационалләштереү, глобалләштереү һәм ерләштереү\n1.1 Тәржемә һәм ерләштереү\n1.2 Глобалләштереү һәм ерләштереү\nДөйөм процесс: интернационалләштереү, глобалләштереү һәм ерләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИнтернационалләштереү, глобалләштереү һәм ерләштереү нигеҙендә ике төп техник процесс ята.\n(LISA сайты материалы)\nБеренсе аҙым — интернационалләштереү. Ул проектты планлаштырыуҙан һәм әҙерләүҙән, йәғни халыҡ-ара баҙарға яраҡлаштырыуҙан тора. Маҡсаты — продукт теләһә ҡайһы тел мөхитенә йә илгә еңел яраҡлаша алһын өсөн унда булған бөтә мәҙәни үҙенсәлектәрҙе юҡ итеү. Әгәр башланғыс осорҙа уҡ төбәккә хас билдәләр тулыһынса алып ташланмаһа, локалләштергән саҡта мәшәҡәт күбәйә, сығымдар арта, ваҡыт сарыф ителә. Айырым осраҡтарҙа глобалләштерелмәгән продукт локалләштерелә алмай.\nИкенсе баҫҡыс булып продуктты билдәле бер баҙарға яраҡлаштырыу тора. Локалләштереү буйынса стандарттар ассоциацияһы (Localization Industry Standards Association йәки LISA) тәҡдим иткән классификацияға ярашлы, ерләштереү лингвистик, физик, хеҙмәт, мәҙәни һәм техник аспекттарҙы солғай. Был баҫҡыстың ахырында продукттың дөрөҫ эшләүен һәм клиенттарҙың талаптарына яуап биреүен тикшереү өсөн тест үткәрелә.\nLISA тәҡдим иткән билдәләмәгә ярашлы, глобалләштереүҙе «оҙон юллы процесс урынына цикл рәүешендә үткәреү яҡшыраҡ булыр ине». Глобалләштереү — тимәк, алда уҡ күп милләтле аудиторияны күҙҙә тотоп, продуктты һәм уны таратыу юлдарын баштан уҡ уйлап эшләү. Был уны һәр илгә йә төбәккә яраҡлаштырыу менән бәйле мәшәҡәттәрҙе һәм сығымдарҙы күпкә кәметер ине. Ерләштереү дөйөм глобалләшеү процесының бер өлөшө булып тора.\nТәржемә һәм ерләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЛокалләштереү йыш ҡына «юғары кимәлле тәржемә» тип ҡарала, ләкин был раҫлау процестың бар мөһимлеген һәм ҡатмарлылығын, уның эсенә нимәләр ингәнен сағылдыра алмай. Ҡайһы берҙә тәржемә менән ерләштереү араһында ниндәйҙер сик үткәреп булмаһа ла, ерләштереү күберәк тауарҙың йә хеҙмәттең текстан башҡа компоненттарына ҡағыла, ул «тәржемә» тигән төшөнсәнән күпкә киңерәк. Тәржемәгә (йәғни грамматика һәм орфография мәсьәләләренә) өҫтәп, ерләштереү шулай уҡ график компонентты, валюталар символдарын, дата, адрес, телефон номеры форматтарын яраҡлаштырыуҙы, башҡа күп деталдәрҙең төҫөн, продукттың физик структураһын ҡайтанан ҡарауҙы ла үҙ эсенә ала. «Тәржемә» һәм «ерләштереү» тигән төшөнсәләр бер-береһенән айырым да йәшәй ала.\nБөтә был үҙгәртеүҙәр, беренсенән, айырмаларҙы асыҡлау һәм бөтөрөү, ерле халыҡ һәм уның мәҙәниәте менән һыйышмауға юл ҡуймау, икенсенән, урындағы ихтыяждарға яраҡлашып, урындағы баҙарға үтеп инеү маҡсатында үткәрелә. Мәҫәлән, ерләштереү һөҙөмтәһендә бер үк компанияның веб-сайты аныҡ илдгә яраҡлаша, бер үк китап, нәшер ителгән төбәккә ҡарап, үҙгәрештәр кисерә.\nГлобалләштереү һәм ерләштереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nГлобалләштереү продуктты ерләштереү буйынса өҫтәмә эште мөмкин тиклем әҙәйтеү маҡсатында эш итә. Мәҫәлән, быға тиклем АҠШ-та ғына эшләгән компания Ҡытайҙа төп офисын асырға йыйына һәм ҡытай телендәге веб-сайтта мохтажлыҡ кисерә икән ти. Ул ике илдә лә әҙ-мәҙ генә үҙгәрештәр менән бер үк продуктты тәҡдим итә, ләкин сайттың АҠШ-тағы нөсхәһендә ҡытайҙарға оҡшамаҫтай элементтар, әйтәйек, флагтар, төҫтәр йә милли символика, ауаздар булыуы мөмкин. Шул арҡала компания баҙарҙың бер өлөшөн юғалтыуы ихтимал.\nӨҫтәүенә, компанияға үҙ продуктын яңы һатып алыусыларҙың талаптарына ла яраҡлаштырырға кәрәк, был йәһәттән компьютер уйындары иң яҡшы миҫал булып тора .\nЙәнә компания, әйтәйек, 12 илдә офис асырға һәм был илдәрҙең бөтәһенә лә сайтын яраҡлаштырырға йыйына, тип фараз итәйек. Сайтты һәм продуктты илдәрҙең һәр береһенә яраҡлаштырыу өсөн ошо өлкәләге белгес компанияға дөйөм стратегия эшләргә — компания эштәренә идара итеүҙе глобалләштерергә — тәҡдим итә. Компания глобаль стратегияны системалаштырыу һәм эшләтеү менән мәшғүл булған структура ойоштора ала. Был ерләштерелгән бөтә 12 офис өсөн дөйөм етәкселекте тәьмин итә.\n↑ What is Globalisation? (неопр.) (недоступная ссылка). LISA. Romainmôtier, Switzerland: Localisation Industry Standards Association. Проверено 6 сентября 2010. Архивировано 24 марта 2008 года.\nStandard Industry Association Localization (LISA) 2012 йылдың 18 ғинуар көнөндә архивланған.\nAssociation Globalization and Localization (GALA)\nWorld Conference Localization\nLocalization Project Mozilla\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Тел_буйынса_локалләштереү&oldid=1057963 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:00 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Яҙҙы ҡаршылап » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Яҙҙы ҡаршылап\nБалалар театр коллективтарының «Ҡыңғырауҙар сыңы» исемле республика фестивале иғлан ителде.\nУның беренсе этабы Учалы филармонияһында үтәсәк. 13 мартта киске сәғәт алтыла Учалы ҡалаһының «Теремок» (етәксеһе Р. Ракуть), Ҡорама ауылының «Аҡбуҙат» (Ғ. Ибраһимов), Учалы ауылының «Бөҙрәкәй» (Г. Хәкимова) өлгөлө балалар театрҙары фестивалдә үҙ көсөн һынап ҡараясаҡ. Бынан тыш, Юлдаш ауылы балалар театры (Н. Аллаяров) «өлгөлө» исемен алыуға дәғүә итәсәк.\nҠала-район халҡы иһә «Театр яҙы» фестивале сиктәрендә уҙған сәхнә тамашаларын ҡарап кинәнә ала. Ҡала филармонияһында 15 мартта Юлдаш ауылы мәҙәниәт йортоноң халыҡ теат-ры «Нисек түҙә был йөрәк?» трагикомедияһы (етәксеһе Н. Аллаяров), 18 мартта Учалы ауылының «Аҫылйәр» халыҡ театры «Эх, күгәрсенкәйҙәрем» лирик комедияһы (Ф. Мәғәфүрова), 19 март көнө Комсомольск ҡасабаһының «Уйташ» (Р. Сиражетдинов) һәм Ҡорама ауылы мәҙәниәт йорттарының халыҡ театрҙары «Париж башҡорто» драмаһы (Ғ. Ибраһимов), 20 мартта Ахун ауылының «Аҡ шишмә» халыҡ театры «Яусылар» комедияһы (Н. Усманова), 21 мартта Учалы ҡалаһы халыҡ театры «Изге ғәмәл» трагикомедияһы (Р. Фәизова), 22 мартта Һәйтәк ауылы мәҙәниәт йортоноң «Арғымаҡ» халыҡ театры «Өҙөлгән йөҙөм» драмалары (Ф. Шәһиев) менән сығыш яһаясаҡ. Тамашалар 19 сәғәттә башлана, инеү хаҡы балаларға - 50, ололарға 100 һум. Билеттарҙы филармония кассаһында һатып алырға мөмкин.\nӘйткәндәй, ҡайһы бер дәртле халыҡ театрҙары ҡала филармонияһында сығыш яһағанға тиклем ауылдарҙы ла ситтә ҡалдырмай. Мәҫәлән, Һәйтәк ауылының «Арғымаҡ» халыҡ театры Ҡолош, Ишмәкәй, Рысай, Бөйҙө, Иҫке Байрамғол ауылдарында булып ҡайтҡан, 10 марттан улар Комсомольск, Уральск, Яңы Байрамғол, Учалы ауылдары халҡын һөйөндөрәсәк. Элегерәк ауылдан ауылға йөрөп тамашалар ҡуйыу, һуңынан барып ҡайтҡандарҙы үҙеңдә ҡабул итеү традицияһы әүҙем булған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә был эш һүлпәнәйгән, ауыл халҡы тамашаға һыуһаған. Мәҙәниәт йылында әүҙемләшкән театр традициялары алдағы йылдарҙа ла һүнеп ҡалмаһын ине.\nЙырлап асыла күңел\nМәҙәниәт бүлегенең Лера Воронцова етәкселегендәге агитация-концерт бригадаһы барлығын күптәр беләлер. Көҙгө-яҙғы йәрминкәләрҙә, хәрби комиссариат... Тотош уҡырға\nВатанды һаҡлаусылар көнөнә арнап, Өргөн һәм Илсе мәҙәниәт йорттарының бергәләп «Йәгеҙ әле, егеттәр!» ярыштары үткәреүҙәре инде 10 йылға яҡын дауам... Тотош уҡырға\nУчалылар – Сочиҙа\nСочи Олимпиадаһы тамамланыуға һанаулы көндәр ҡалды. Уйындар телевизор ҡаршыһына бар ғаләмде йыйҙы. Уны донъяның 5 континентында, 200-ҙән ашыу илдең... Тотош уҡырға\nРайоныбыҙҙа төрлө төркөмдәр, ғаилә, үҙешмәкәр ансамблдәре барлыҡҡа килеүе - шатлыҡлы күренеш. Илтабан ауылы мәҙәниәт йорто мөдире Хафиза Вәлиуллина... Тотош уҡырға


Бар республиканың оло еңеүе\n2020 йылда Башҡортостанда Бөтә донъя фольклориадаһы уҙасаҡ. Республикала халыҡ сәнғәте, бейеү һәм хор менән йырлау фестивален ойоштороу тураһында ҡарар Перуҙың Арекипа ҡалаһында ҡабул ителде.\nБөтә донъя фольклориадаһы фольклор һәм традицион сәнғәт фестиваленең халыҡ-ара советы рәсми сараларының бер өлөшө булып тора. Фестиваль дүрт йылға бер тапҡыр үткәрелә. Тәүге Фольклориада 1996 йылда Голландияла уҙғарылды, 2012 йылда уны Корея ҡабул итте, 2016 йылда төрлө милләт һәм мәҙәниәт вәкилдәре Мексикаға, артабан инде Башҡортостанға йыйыласаҡ.\nХалыҡ-ара ойошма мәғлүмәттәре буйынса, киләһе йыл Мексикала үтәсәк фольклориадала 70-тән ашыу дәүләт вәкилдәре ҡатнашыуы көтөлә. Ун көн дауамында төрлө коллективтар йыр-моңдары, бейеүҙәре, йолалары менән таныштырасаҡ. Ә инде Кореяла үткән күләмле сараны 700 меңдән ашыу турист күҙәткән. Рәсәйҙең Дәүләт халыҡ ижады йорто етәксеһе Тамара Пуртова билдәләүенсә, республика форумды бөгөндән үк ҡабул итергә әҙер. Уның һүҙҙәренсә, Башҡортостан ШОС һәм БРИКС саммиттарын үткәреп, ил етәкселегенең ойоштороу буйынса юғары баһаһын алғандан һуң уңышҡа ышанмау мөмкин түгел.


Радий Хәбиров яратҡан радиоһын һәм «Сәләм» телеканалын ҡарауын әйтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:10, 19 апреля 2021 Йәмғиәт\nРадий Хәбиров яратҡан радиоһын һәм «Сәләм» телеканалын ҡарауын әйтте Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров урындағы «Сәләм» телеканалына эләгеү менән мотлаҡ туҡтап, уны ҡарауын әйтте. Халыҡҡа каналдың эфиры тураһында мәғлүмәт бирергә кәрәк, тип билдәләне республика етәксеһе.\n«Медиайыйын» милли киң мәғлүмәт саралары форумында Радий Хәбиров «Тамыр» телеканалын да маҡтаны. Унда башҡорт һәм рус телдәрендә тыуған яҡҡа һәм телгә һөйөүҙе пропагандалаған тапшырыуҙар күрһәтелә.\nКүп кенә милли киң мәғлүмәт саралары «Тамыр» менән ҡыҙыҡһыныа, сөнки был беренсе, әгәр яңылышмаһам, милли телдәге берҙән-бер балалар телеканалы», — тине Башҡортостан Башлығы.\nБынан тыш, Радий Хәбиров үҙенең яратҡан радиостанцияһын әйтте. Республика етәксеһе «Юлдаш» радиоһын даими тыңлай.\n«Юлдаш» радиоһын беҙҙә генә тыңламайҙар. Күрше төбәктәрҙә лә уның тыңлаусылар байтаҡ», — тине республика етәксеһе милли киң мәғлүмәт саралары форумында.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 16-17 апрелдә «Красноусол» шифаханаһында «Медиайыйын» милли киң мәғлүмәт саралары форумы уҙҙы.\nТеги: Медиайыйын, Радий Хәбиров


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №37, 10 - 16 сентябрь, 2016 - Информационные страницы\n№37, 10 - 16 сентябрь, 2016\nЙүгерә-атлай берәү килә\nҮҙе кеүектәрҙе күрһә,\nКөлә ауыҙын йырып.\nАҡ алъяпҡыс тағып алған,\nИкенән үргән сәсен.\nЯпраҡ манырға һайлаған\nБуяуҙың сағыу төҫөн.\nМуҡсайына тейәп алған\nДәфтәрҙәр һәм китаптар.\nҠыҙҙың кәйефен улар ҙа\nТоя, аңлай һымаҡтар.\n"Мәктәп" һүҙен яҙып ҡуйған\nГөлләмәнән йыр аға.\nХәрефтәр уйнай һикереп,\nБейергә төшкән һандар.\nҠыңғырау сыңына ҡушыла\nТәбиғәттә бар моңдар.\nҠулында ҡыҙҙың - “Әлифба”,\nТүгел инде уйынсыҡ.\nТыуған ерем буйлап атлай\nҺарысай тигән ҡыҙсыҡ.\nТуймазы районында йәшәүсе ханым туғанына самолетҡа интернет аша осһоҙло билет алырға теләп, 5 мең һумдан ашыу аҡса күсерә. Билет алыуы тураһында мәғлүмәт тә килә, әммә... билет ялған булып сыға.\n"Был һабантуй түгел!" тигән белдереү ҙә күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу уятты. Хатта Марат Дауытов: "Башҡорттарым, #UfaForum кәрәк, #UfaForum кәрәк! Арабыҙҙа һабантуй күп, мәғрифәтселек һирәк!" - тигән юлдар ҙа ижад итте.\nӨфө ҡалаһына1574 йылда урыҫтар тарафынан нигеҙ һалыныуы тураһындағы мифты башҡорт халҡының килеп сығышын күскенселек концепцияһына ярашлы аңлатыусы тарихсыларыбыҙ уйлап сығарған.\nБашҡорттар күп нәмәне килешеү менән хәл иткән. Уларға был һәләт тәбиғәт тарафынан һалынған. 1917-1919 йылдарҙа, шундай ҡатмарлы мәлдәрҙә лә милләттәштәребеҙ Килешеү нигеҙендә автономия яулауға ирешә!\nШ. Хоҙайбирҙин исемендәге премияға тәҡдим ителде\nҺҮҘ-ҠАНАТҠАЙҘАРЫМ, ҠӨҘРӘТ БИР...\nМаҡар ауылынан Ҡолғонаға тиклем беҙҙе Ишембай районы Ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, композитор Мәрйәм Солтанова оҙата барҙы һәм юл буйына: "Эх, юлдары ла юлдары! Ҡасандыр хыялда ла булмаған юлдар былар!"- тип, тел сартлатып һоҡланып, тәбиғәт күренештәре менән кинәнеп барҙы.


Сайтында танышырға алахуэл, был бушлай өсөн етди мөнәсәбәт таныштырҙы - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nСайтында танышырға алахуэл, был бушлай өсөн етди мөнәсәбәт таныштырҙы\nИр-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар менән осрашыу - балалар, күп кенә башҡа өлкәләрҙә хеҙмәте етәксеһе Алажуэла, интернет кеүек\nАрҡаһында ҡарашы менән танышты, шулай уҡ киләсәктә булдырыласаҡ кәрәклеген көслө булған интернет һәм уның ғаиләлә ҡулланған.\nСтатистика буйынса, был көндәрҙә бер ҙур айырма булып тора. 58 2015 йылда никах йәки айырылышҡанда. Түҙемһеҙлек менән көтә, һыйышып партнер өсөн хәҙер мөһим роль уйнай. Половинка true алаюэл da танышты сайтты табып, үҙҙәрен күрһәтә һәм үҫтерә күберәк мөнәсәбәттәр арта бара. Һеҙ күрәһе беҙҙең сайтта, беҙҙең өсөн һәр кешегә бушлай бирә характеризация. Етди мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлгә онлайн alajuela танышыу өсөн, бөтә уңайлыҡтар, был сайт тәҡдим итә: Хеҙмәт итеп, перечисли сайттар, бушлай бирелә. Кеше булып, уларҙы күрергә күберәк. Әгәр һеҙ әйтергә теләне икән, мөмкин булғанса тәбиғи, һеҙ күпкә күберәк шәхси тормошо кешеләр көнләшерлек сүкегәндәр. Әгәр һин дәрүиш монахы йәки юҡ, был шулай, сөнки һин стресс. Унан был ҡабул итеү башланды ҡарар. яңғыҙлыҡ проблемалары менән эшкәртеүгә еңел, сөнки хәҙерге тормош шарттары менән, әммә, икенсе яҡтан, киреһенсә, ауыр. Нисек һеҙ беләһеңме, беҙҙең олатаһы һәм өләсәһе, ата-әсәһе, йәки беҙҙең алдыбыҙға Алла изге валентина көнөнә күҙәтеүсе Иокогама. Уны ойоштороусылар - берләшмәләр уйын. Ул кешеләр бик күп. Ошо йәһәттән, хәҙерге быуынға был ябай түгел. Сөнки күп ҡатлы йорт кварталдағы йәки туҙбаш кеше түгел. Хәҙер булһа, күберәкте лә оҡшаш.\nШулай булғас, бар, клуб булһа, һин ҡайҙа барырға теләй.\nБында үҙенән-үҙе неинтересный. Компания күп хәрәкәте, тауыш һәм туҙбаш һәм табыуы ауыр түгел. Әммә интернет. Алахуэла. Инде һеҙ бер нисә минут яңы файҙаланыусылар булып тора, сөнки церебраль. Анкетаның барлыҡҡа менән тәҙрәләре бик күп.\nБөтә хеҙмәткәрҙәре маҡсат - етди кешеләр менән осрашыу - кеше, уны өйләндерергә теләгән, был балаларҙа хеҙмәткә ҡыҙыҡһыныу һәм ҡулланыу һ.\nдөйөм һәм ҡайһы бер ҡуҙғатылды.\nӘгәр һеҙгә бер һорау күп, һеҙ сайтында танышырға. Бының өсөн тап килә кеше осоп, формаһы, форма, йөҙө, сәсе төҫө һәм башҡа параметрҙар:"күп һанлы анкеталар, уҡыусыларҙың өсөн, үҙен белдертмәй тейеш клиенттар, һеҙ эшләйһе икән, тип телисез икән, шуға ярашлы булған. Оҙаҡ хат алыштыҡ, был булған, шул тиклем ҡайһы бер кеше. Шулай итеп, кешегә насар белә сөнки һуңғы съез. Икенсеһе - икенсе көн срок. Уның менән бер баҫҡысҡа виртуаль хатлашыу, аралашҡан кеше менән недневной өсөн уңайлы булды. Икенсе яртыһын эҙләүҙә уңыштар хыял, танышыу агентлығы, шул иҫәптән күп кенә мошенниктар, alajuela сайтында танышырға ҡушыла. Теүәл әйтә алмайбыҙ, ләкин был яҡшы урын булырға мөмкин. Әммә, баш тартыу сәбәптәрен был. Был осраҡта, һеҙҙең менән аралашҡан ваҡытта был тәжрибә кәрәк. Әгәр һиңә йылмайған, һинең ҡаршыңда кем-кем һин небезразличный. Был-тигән һүҙ түгел, һеҙҙең өсөн булған бөтә иң яҡшы усты, кем һеҙгә ярҙам итә. Бындай хәл йыш ҡына ҡалҡынып. Дөрөҫөрәге. Бында күп кенә ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙҙың мөхәббәт өсөн генә һөҙөмтә күрһәтте. Мин һинең менән йәшәүен теләйбеҙ. Ярай әле, тип, ваҡыт таба. Тәжрибә буласаҡ, һәм сығыу кәрәк тип инә, аҙлап емерелә. Бер генә әйбер шунда уҡ аңларһың һин, был уңайһыҙ булды. Башҡа тыш, бындай саралар түләүһеҙ була, сөнки бик актуаль хеҙмәте менән танышырға тәҡдим ителде.\nВидеочинать - Ч-рулетка - әңгәмә Видео - видео чат ысынбарлыҡ\nҡотосорғос чатта теркәлергә 18 рулетка видео танышты рус башҡа ҡыҙҙар менән һәм бушлай теркәү видеочивать видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч ханым видеочивать без теркәлгән бушлай онлайн видео чат башҡа бушлай танышыу сайттарына теркәлдем яланғас танышты видео ҡыҙ менән онлайн видео чат


Башҡортостан быйыл балһыҙ ҡалыуы ихтимал | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан быйыл балһыҙ ҡалыуы ихтимал\n06 июля 2017 — 15:49 ГТРК «Башкортостан»\nБындай һауа торошо ҡортсоларҙы борсоуға һала. Умартасылар билдәләүенсә, ҡорттар бал йыйырға бик һирәк сыға. Йәйҙең икенсе айы башланыуға ҡарамаҫтан, умартасылар әле быйылғы балды тәмләп ҡарағандары ла юҡ. Бер туҡтауһыҙ яуған ямғыр бал йыйырға ҡамасаулай.Быйыл бал ҡорттары ҡышты яҡшы сыҡты ти, умартасы Риф Шәүәлиев. Тик бөтә йыйылған бал — ҡорттарҙың үҙҙәренә генә саҡ етә.Былтыр ошо хужалыҡта июнь аҙағына ярты тонналап бал йыйылһа, быйыл иһә 1 килограмм да татлы ризыҡ юҡ. Белгестәр быны насар һауа торошо менән бәйләй.Умартасылар иһә әлегә ҙур хәүеф юҡ тип белдерә. Сөнки июль урталарында йүкә сәскә ата. Көҙгә табан көнбағыш һәм ҡара бойҙай өлгөрә.Әле һатылған балдың хаҡы уҙған йылғы кимәлдә ҡала. Тик сауҙалағы татлы ризыҡ та былтырғы уңыштан.Белгестәр иһә һауа торошо ниндәй генә булыуға ҡарамаҫтан, бары тик эшләргә кәрәк ти белдерә.Мәғлүмәттәр буйынса, былтыр төбәктә 11 мең тонна самаһы бал етештерелгән, шуның яртыһы һатыуға сығарылған. Тик быйылғы ямғырҙар иһә был һанды күпкә ҡыҫҡартыуы ихтимал.


- Конструктив диалог өсөн рәхмәт, Башҡортостан Республикаһында беҙ үҙебеҙҙе бик тә уңайлы тоябыҙ, - тине "Газпром" асыҡ акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе Алексей Миллер Республика йортонда Башҡортостан Республикаһы менән "Газпром" араһында нефтехимия сәнәғәте өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында Килешеүгә ҡул\nРеспубликабыҙ предприятиелары менән "Газпром" араһында\nнефтехимия продукцияһы етештереүҙә һалынған бәйләнештәрҙе һаҡлауҙы күҙ уңында тотҡан документҡа БР Президенты Мортаза Рәхимов һәм Алексей Миллер ҡул ҡуйҙы.\nБашҡортостан һәм газ концерны республиканың нефтехимия\nсәнәғәтендә етештереү һәм фәнни-техник мөмкинлектәрҙе рациональ файҙаланырға планлаштыра. Ике яҡты ла ҡыҙыҡһындырған мәсьәләләр буйынса берләшкән ғилми- тикшеренеү программалары эшкәртеү, конференциялар, семинарҙар, эш осрашыуҙары үткәреү, БР территорияһында хужалыҡ йәмғиәттәре төҙөү күҙ уңында тотола.\n"Газпром"да һәм Башҡортостанда булған потенциалды файҙаланырға кәрәк, - тине Миллер. - Һуңғы йылдарҙа беҙ республикағыҙ менән бик әүҙем хеҙмәттәшлек итәбеҙ, үҙ-ара\nмөнәсәбәттәребеҙ яңы кимәлгә етте. Башҡортостан йылдам темптар менән үҫешә. Беҙ Башҡортостанға тиҙҙән 100 процент\nгаз үткәреүгә өлгәшәсәк субъект итеп ҡарайбыҙ. Хәҙер тәбиғи\nгаз үткәреү кимәле һеҙҙә 78,5 процент тәшкил итә, ил буйынса уртаса был күрһәткес 54 процентҡа тигеҙ. Беҙ республикаға газ килтереү күләмен арттырырға планлаштырабыҙ. Кәрәк булған һәм был оптималь вариант булып торған бөтә урында газ үткәрәсәкбеҙ.\nБыйыл "Газпром" акционерҙар йәмғиәте Башҡортостанға газ\nүткәреүгә 500 миллион һум бүлә. Республика бюджетынан ҡасабалар эсендә селтәрҙәр төҙөүгә 400 миллион һум йүнәлтеү күҙ уңында тотола. Былтыр Газпром был маҡсатҡа - 65 миллион һум, Башҡортостан 238 миллион һум бирҙе.\nӨфөгә килгән Мәскәү делегацияһы составында, Миллерҙан\nтыш, "Газпром" акционерҙар йәмғиәте идараһы рәйесе урынбаҫары Валерий Голубев, маркетинг, газ эшкәртеү һәм шыйыҡ углеводородтар Департаменты начальнигы, "Межрегионгаз" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль\nдиректоры Кирилл Селезнев, Рәсәй төбәктәре менән эшләү буйынса Департамент начальнигы Виктор Илюшин да бар ине.\nКилешеүгә ҡул ҡуйыуҙа ҡатнашҡан БР Хөкүмәте Премьер- министры Рафаэль Байдәүләтов, Башҡортостан менән "Газпром" араһында бик яҡшы мөнәсәбәттәр һалынған, тине. Уларҙың һөҙөмтәле хеҙмәттәшлегенең сағыу миҫалы булып "Салауатнефтеоргсинтез" асыҡ акционерҙар йәмғиәте тора, уларҙың акциялары 2003 йылда "Газпром" идаралығына ышанып тапшырылды. Хәҙер был предприятие - Рәсәйҙең иң эре нефтехимия холдингыларының береһе.\nМиллер, Килешеү сиктәрендә "Салауатнефтеоргсинтез" акционерҙар йәмғиәте артабан реконструкцияланасаҡ һәм яңыртыласаҡ, тип өҫтәне. Нефтехимия комплексының башҡа предприятиелары ла үҫешәсәк. Башҡортостан энергетикаһына ла инвестициялар һалынасаҡ. "Газпром" Салауат яғыулыҡ- энергетика үҙәген реконструкциялауҙа ла ҡатнашырға йыйына.\n- Эйе, ҡеүәттәр иҫкерә, - тип килеште Рафаэль Байдәүләтов ,\n- улар Салауатта ла етешмәй, Өфөлә лә шул уҡ күренеш. Әүҙем торлаҡ төҙөү планлаштырылған Затонда йылылыҡ һәм электр энергияһы етешмәй. Әгәр Затонда бергәләп 200 мегаваттлыҡ йылылыҡ-электростанцияһы төҙөү килеп сыҡһа, беҙ быға ҡуш ҡуллап риза.\nМиллер БР Хөкүмәте Премьер-министрының тәҡдимен ҡыҙыҡһынып ҡабул итте.\nЯҡтар шулай уҡ концерндың республика бюджеты иҫәбенә төҙөлгән 12 газ бүлеү станцияһын һатып алыу мөмкинлеген тикшерҙе.\n12 мартта ҡул ҡуйылған Килешеү үҙ көсөнә инде, һәм ул, яҡтарҙың берәйһе уны туҡтатыу теләген белдермәһә, биш йыл\nбуйына ғәмәлдә буласаҡ.


БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты рәйесе Наил Ҡотлогилдин тағы ла пассажирҙарҙы йөрөтөү проблемаһына туҡталды. Дүртенсе саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай Президиумы ултырышынан һуң Ҡотлогилдин журналистар менән БР Хөкүмәте тарафынан индерелгән "Башҡортостан Республикаһы территорияһында халыҡты пассажир автомобиль транспорты менән хеҙмәтләндереүҙе ойоштороу тураһында" һәм Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет тарафынан индерелгән "Пассажирҙар һәм маршрут таксийы тураһында"ғы ике закон темаһына әңгәмәләште.\n- Беренсе уҡыуҙа тикшергәндән һуң беҙ закон проекттарын ике йәки бер концепцияның ғәмәлдә булыу предметына ҡараясаҡбыҙ. Моғайын, ике вариант та ҡалыр. Сөнки беҙ индергән пассажир һәм маршрут таксиҙары буйынса закон хәүефһеҙлекте тәьмин итеүгә, ташыу шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтелгән, ә "Башҡортостан Республикаһы территорияһында халыҡты пассажир автомобиль транспорты менән хеҙмәтләндереүҙе ойоштороу тураһында"ғы закон проекты - ул пассажирҙарҙы йөрөтөүҙе дөйөм ойоштороу. Унда республика һәм муниципаль органдарҙың вәкәләттәре, льготасыларға финанс ярҙамы күрһәтеү тәртибе билдәләнгән. Бюджет аҡсаһы нисек бүленер - был инде республика Хөкүмәте эше.\nНаил Закир улы федераль закон менән етди ҡаршылыҡтар булыуы хаҡында һөйләне. Уларҙы бөтөрөргә, килешелгән ҡарар табырға кәрәк. Әгәр депутаттар бындай ҡарар таба алмаһа, федераль законды үҙгәртеү инициативаһы менән сығасаҡ, сөнки башҡорт парламентарийҙарының закондар сығарыу маҡсаты - пассажирҙарҙы ташыу сифатын яҡшыртыу.\n- Кәрәк булһа, беҙ федераль законға төҙәтмәләр менән сығасаҡбыҙ, - тине Ҡотлогилдин. - Былай беҙ бит льготасыларыбыҙҙы, пенсионерҙарыбыҙҙы рәнйетәсәкбеҙ. Улар бит халҡыбыҙҙың иң ихтирамға лайыҡ өлөшө, ә беҙ уларға: "Социаль автобус килгәнен көтөп тороғоҙ!" - тиәсәкбеҙме?\nСауҙалағы ҡырағай баҙарҙан киттек бит, - тип дауам итә комитет рәйесе. - Автомобиль транспорты менән пассажирҙарҙы йөрөтөүҙең ҡырағай баҙарынан да китергә тейешбеҙ. Әгәр аҡса түләйбеҙ икән, бөтә мәғлүмәттәре билдәле булған таҙа, йыйнаҡ водитель менән такси киләсәген белергә тейешбеҙ. Ул мотлаҡ һалым инспекцияһында иҫәптә торорға һәм һалым түләргә тейеш. Ә был бит бәләкәй сумма түгел. Бер ултырып йөрөү урыны өсөн айына 1600 һум түләү ҡаралған. Был ҙур аҡса. Өфөлә эксперт баһалауҙар буйынса ғына өс мең такси, ә ғәмәлдә иһә улар унан да күберәк, минеңсә. Бына иҫәпләп сығарығыҙ, күпме һалым йыйып еткерелмәй. Иң ҡыҙығы, пассажирҙарҙы йөрөтөүселәр үҙҙәре закон, тәртип булдырыу, бөтәһен дә аныҡ көйләү яҡлы, сөнки улар ҙа был башбаштаҡлыҡтан арыған - улар бер-береһенә янай, ысын мәғәнәһендә криминаль һуғыш бара.\nҠотлогилдин кәрәгенән дүрт тапҡырға артығыраҡ лицензия биргән федераль властар позицияһына аптырай.\n- Монстр булдырғандар ҙа, хәҙер үҙҙәре уның алдына сыға алмай, - ти ул. - Лицензиялар срокһыҙ, шуға күрә закон ҡабул итеү проблеманы хәл итмәй, өҫтәмә йоғонто яһау сығанаҡтары кәрәк. Беҙ хәҙер Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенә лицензия биреү шарттарын үҙгәртһендәр, талаптарҙы көсәйтһендәр өсөн мөрәжәғәт әҙерләйбеҙ. Шунһыҙ беҙ бөгөн урамдарҙан артыҡ таксистарҙы сығара алмаясаҡбыҙ. Сөнки лицензия биреү тураһындағы положение үҙ машинаһында ғына түгел, ә ҡуртымға алынған машинала йөрөүҙе лә рөхсәт итә. Закон буйынса водителдең гаражы һәм механигы булырға тейеш, ләкин йыш ҡына быларҙың береһе лә булмай, ул гараж менән ҡуртым килешеүе төҙөй, ә машинаның техник торошон бер кем дә тикшермәй. Положение буйынса рейсҡа сығыр алдынан контроль үтеү өсөн водитель поликлиника менән килешеү төҙөй, ә закон буйынса водитель рейсҡа сығыр алдынан ғына түгел, шулай уҡ рейстан һуң да контроль үтергә тейеш. Водитель "Газелен" үҙ тәҙрә төбө аҫтына ҡуя, иртәнсәк тора ла, техник та, медицина тикшереүе лә үтмәйенсә, руль артына ултыра. Ул ял иткәнме, әллә эскәндән һуң башы ауыртамы, ә бәлки, наркотик укол ҡаҙатҡандыр - бер кем дә бер нәмә лә белмәй. Өфөлә тикшерелгән 600 водителдең 17-һе наркоман булып сыҡты бит.\nҠотлогилдин күҙәтеү хеҙмәте водителдәр менән судлашып, судта отолоп ҡалған осраҡтар йыш ҡына булыуы хаҡында һөйләне. Сөнки пассажирҙар йөрөтөүсенең лицензияһы бар, унда, бөтәһе лә тәртиптә, тип яҙылған. Әгәр ул бер тапҡыр тикшереү үтһә, "Һеҙ беҙҙе тикшерҙегеҙ инде!" тип, тикшереүсе органдарҙы яҡын да ебәрмәй. Хәҙер Салауатта өс ошондай бәхәсләшеү бара.


Дүртенсе йыл рәттән үткәрелгән конкурстың финалына 46 йырсы- башҡарыусының “иң-иң“ 25-е һайлап алынды » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Дүртенсе йыл рәттән үткәрелгән конкурстың финалына 46 йырсы- башҡарыусының “иң-иң“ 25-е һайлап алынды\nДүртенсе йыл рәттән үткәрелгән конкурстың финалына 46 йырсы- башҡарыусының “иң-иң“ 25-е һайлап алынды\nКемдәр генә үҙ ғүмерендә, айырыуса йәшлек мәлендә гитара сиртеп, йырҙар йырлап ултырырға хыялланманы икән?! Төнгө усаҡ, дуҫтар һәм, әлбиттә, дәртле лә, һағышлы ла йырҙар... Был хыялдарҙы тормошҡа ашырып, дүртенсе йыл рәттән “Ҡош юлы” башҡорт бард фестивале ойошторола. Йылдан-йыл үҙ офоҡтарын киңәйткән, сәнғәт тарихына яңы исемдәр асҡан бәйге башҡорт йәштәре араһында айырым бер хәрәкәткә әйләнде.\nКонкурстың ете ай дауамында барған тәүге турында 16 йәштән өлкән 46 йырсы ҡатнашты. “Бәйләнештә” сайтында теркәлгән конкурстың махсус төркөмөнә ҡуйылған видеояҙмалар менән һәр кем таныша алды. Йырсы музыканттар араһында үҙҙәре ижад иткән автор-башҡарыусыларҙың күплеге ҡатнашыусыларҙың талантлы һәм ҡабатланмаҫ булыуын дәлилләй. Ойоштороусылар һәм баһалама ағзалары 100-ҙән ашыу видеояҙманы ҡарап, фестивалдең финалына “иң-иң“ 25 ҡатнашыусыны һайлап алды. Әйткәндәй, жюри составы ла быйыл үҙенең төрлөлөгө һәм ҙур исемдәр булыуы менән шаҡ ҡатырҙы. Кинорежиссер Айнур Асҡаров, эстрада йырсыһы Заһит Ҡунафин, “Шау-шоу” продюсер үҙәгенән Заһир Ҡотлосурин, Өфө ҡала хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте комитетынан Лидия Танатова (әйткәндәй, ул үҙе лә “Ҡош юлы”нда ҡанат нығытҡан) һәм башҡалар…\nthumb=left]http://www.ye02.ru/uploads/posts/2015-06/1434708711_lgjecnhcrre.jpg[/thumb]12 июндә барлыҡ ҡатнашыусылар, бард сәнғәтен үҙ итеүселәр, көйәрмәндәр һәм һөйәрмәндәр, ҡыҙыҡһыныусылар Ейәнсура районына, фестиваль үтәсәк Ҡыҙылташ яланына йыйылды. Өс көн дауамында барған сара программаһы килеүселәргә үҙ-ара танышырға, дуҫлашырға, аралашырға, оҫталыҡ дәрестәре алырға мөмкинлектәр булдырып төҙөлгәйне. Төнгө усаҡ янында “Күңел йылыһы” танышыу кисәһе үткәрелеп, спорт һөйөүселәр өсөн волейбол, футбол ярыштары ойошторолдо. “Сысҡанһыҙ йәй” шаян акцияһында ҡатнашырға теләк белдереүселәр ҙә байтаҡ ине. Ә күңелле дискотека менән оҙатылып барған “Ергә йәйғор ҡолағанда” төҫтәр һабантуйы йәштәрҙе бер урынға тупланы. “Шоңҡар” журналының баш мөхәррире, күренекле шағир һәм прозаик Мөнир Ҡунафин етәкселегендә йәш шағирҙар өсөн “түңәрәк өҫтәл“ үтте. Гитараны ҡулдарына күптән түгел генә алыусылар өсөн Илгиз Муллағәлләмов оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы.\nҮткән йылдарҙа фестиваль башҡорт эстрадаһының арабыҙҙан иртә киткән билдәле автор-башҡарыусылары Дим Ҡоләхмәтов, Ғәзинур Биктимеровтың яҡты иҫтәлегенә бағышланһа, быйыл ул фажиғәле вафат булған шағир Ғилман Ишкининдың тыуыуына 50 йыл тулыуға арналды. Сараның төп өлөшө уның һүҙҙәренә ижад ителгән “Һанамағыҙ киткән торналарҙы” йыры менән асылды. Алып барыусылар Радик Ғиззәтов менән Фидан Ҡолмөхәмәтов урынлы шаяртыуҙар, еңелсә юмор менән һәр ҡатнашыусыны сәхнәгә әйҙәне. Бардтарҙың йырҙары йәш шағирҙарҙың сығыштары менән үрелеп барҙы.\n25 конкурсант араһынан “иң-иң”дәр һайланып, сәхнәгә саҡырылды. Төрлө номинацияларҙа билдәләнеүсе автор-башҡарыусылар Рафаэль Ғәйнуллин (“Тамашасы һөйөүе”), Артур Кәбиров (“Вокал”), Миңзәлә Яхина (“Рухлы йыр”) һәм Револь Ғималовҡа (“Гитара оҫтаһы”) фестивалдең символы – көмөш гитара тапшырылды. Ә “Ҡош юлы – 2015” фестиваленең алтын гитараһын Тимур Ямалов яуланы. Уларҙы бағыусылар гитаралар менән бүләкләне.\nГитарала уйнай беләһеңме? Күңелеңдә йырҙар йәшәйме? Әҙерлән, бишенсе тапҡыр үтәсәк “Ҡош юлы – 2016” фестиваленә лә күп ҡалманы, йырҙарыңды барла. “Шоңҡар” журналы, шағир, журналист, тәнҡитсе, бик күп проект авторы Азамат һәм йырсы, эшҡыуар, башҡорт эстрадаһының тәүге “йондоҙ”ҙарының береһе Нәжип Юлдашбаевтар нигеҙ һалған проект яңы таланттар эҙләй!\n– “Ҡош юлы”ның 2012 йылдағы бүләк гитарамды ижадташ дуҫым Рүзилә Ҡыҙрасоваға бирҙем. 2014 йылдағыһын Сорғот ҡалаһында йәшәүсе талантлы Артур кейәүемә, ә быйылғыһын ҡыҙым Наҙгөлгә бүләк иттем. Дүрт йыл эсендә уның да бармаҡтары нығынды, инде ул минең эшемде “Ҡош юлы”нда дауам итер тип ышанам һәм, күпме генә тырышһам да, ала алмаған гран-при, бәлки, уға тәтер. Амин.\n– Фестиваль – ул иң тәүҙә аралашыу. Сәхнәгә тиклем барып еткәнсе әллә күпме эш эшләнде. Йыл һайын, ваҡыт етмәү сәбәпле, фестиваль көнөндә генә килә инем, быйыл кесе йомала уҡ килеп, палаткаларҙа йәшәнек. Шешлек бешерҙек (ҡайҙа инде ул тәбиғәткә унһыҙ), сәй табыны артында һөйләштек, үткән фестивалдәрҙе иҫкә алдыҡ, һыу индек, йома көнө мәсеткә барҙыҡ, аҙаҡтан тауға мендек. Яңынан-яңы ҡунаҡтар яланға килә тора, иң беренсе ҡунаҡ булараҡ, уларҙы ҡаршы алыу бәхете миңә тейҙе. Яңы дуҫтар…\nКонкурс өлөшөнә килгәндә, йыл һайын сығыш яһағас, миңә еңел булды. Тамашасыларҙың йылы алҡыштарын ишетеү менән, тулҡынланыуым баҫылды. Еңеүемә һаман да ышана алмайым, иғлан иткәндә нимә тойғанымды ла хәтерләмәйем, сөнки көтмәгәнлектән аптырап ҡалдым. Сәхнәгә хатта этеп сығарҙылар шикелле, тамашасыға ла бер һүҙ ҙә әйтә алманым. Ҡулға гитара тотторғас ҡына, үҙемде ҡулға алып, йырым менән фестивалде тамамлап ҡуйҙым.\nГөлзидә ИШКИНИНА, Стәрлетамаҡ ҡалаһы:\n– Ижади ҡарашлы йәштәрҙе бергә туплаған матур сарала беҙгә, БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалының “Ашҡаҙар” әҙәби түңәрәге ағзаларына (етәксебеҙ – доцент Рита Харис ҡыҙы Фәтҡуллина), быйыл да ҡатнашыу бәхете тейҙе. Уҡыу йортоноң данын мәртәбәле фестивалдә үҙенең йырҙары менән Роберт Мәүләтҡолов һәм йәш шағирҙар конкурсында Гөлназ Искәндәрова яҡланы.\nБеҙгә, башҡорт филологияһы студенттарына, йәш шағирҙар семинарында ҡатнашыу мөһим ине. Йәнле аралашыуҙа йәштәрҙе борсоған уй-фекерҙәр яңғыраны, шиғырҙар уҡылды, ниәт-тәҡдимдәр әйтелде, кәңәш-йүнәлештәр бирелде. Үҙебеҙҙең тиҫтерҙәр – өмөтлө йәштәр Рәшит Зәйнуллин, Резеда Шәрифуллина, Хәким Алсынбаев, Таңсулпан Рәсүл, Зөһрә Сафина, Силәбе өлкәһенән килгән Марат Дауытов һәм башҡалар менән аралашыу бәхете тейҙе. Шағирҙар конкурсы ла йылдан-йыл киңәйә, талаптар үҫә бара. Быйылғы утыҙҙан ашыу ҡатнашыусы араһынан һигеҙ автор ғына лауреат исемен яулай алды.\nБарыбыҙ ҙа ҡурай, гитара, скрипка моңдарына сорналған рухлы йырҙар, шиғырҙар тыңлап, дәртле бейеүҙәр бейеп, ҡанатланып, талпынып таралыштыҡ. Рәхмәт һиңә, офоҡтарға юл ярыусы “Ҡош юлы”!\nСығыу ваҡыты 19-06-2015, 16:10 | Ҡаранылар: 687\n12 автор оҫталығын арттырасаҡ\nФилүс ҡабыҙған уттар


Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры Мәскәүҙә гастролдәр менән сығыш яһай // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:21, 14 января 2020 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2020 йыл, 14 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n1-2 февралдә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры Мәскәүҙә «Модерн» драма театрында гастролдәр менән сығыш яһай.\nБаш ҡала тамашасыларына ике спектакль күрһәтелә.\n1 февралдә киске сәғәт 6-ла — Мөхәмәтша Буранғоловтың «Башҡорт туйы» романтик драмаһы. Ҡуйыусы режиссер – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Азат Йыһаншин.\n2 февралдә киске 6-ла Йәштәр театры коллективы Мостай Кәримдең «Беҙҙең өйҙөң йәме» һәм «Өс таған» повестары буйынса спекталь күрһәтә. Ҡуйыусы режиссер – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Мөсәлим Күлбаев.


Тәме әле лә тел осонда... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тәме әле лә тел осонда...\nТәме әле лә тел осонда... 05.06.2018 // Йәмғиәт\nМөрсәк – Ҡарлыман мәмерйәhе ышығында hаҡланып ҡалған бәләкәй генә ауыл. Уға Мөрсәлим ҡарт нигеҙ hалған, тиҙәр. 1920 йылғы ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 65 йортта 299 кеше йәшәгән. Һүрәттәге инәйҙәр тап ошо ауылға hуғыш йылдарынан hуң килен булып төшкән. Күптән түгел генә улар ауылымдың йәме ине…\nҠәhәрле hуғыштан hуң был килендәрҙең тормошо еңелдән булмаған. Яҙын бысраҡ кисеп, ҡышын көрт йырып, ун ике саҡрым ер үтеп, Ҡырмыҫҡалынан икмәк ташығандар. Донъям теүәл булhын тип, колхозда бил бөккәндәр. Ҡалын ҡар аҫтынан шәкәр сөгөлдөрөн көрәк менән ҡаҙып алып тапшырғандар. Ошондай этлектәр күреп тә, уларҙың кешелекле булып ҡалыуы hоҡландыра ғына.\nҺулда ултырған Сәлимә әбей балалары менән Үзбәкстандан ҡайтты. Баҫалҡы, тыныс холоҡло ине. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, йыраҡ ерҙән ҡайттым тип аптырап ҡалманы, бер кемгә лә бәлә hалып ултырманы. Балаларын абруйлы урындарға эшкә урынлаштырҙы. Ә үҙе бына тигән итеп йорт hалып инде. Урам тултырып мал-тыуар ҙа үрсетеп ебәрҙе. Йыл һайын ҡаҙ бәпкәләре алып, уларҙы сабый ҡараған кеүек тәрбиәләй ине. Мин ауылға ҡайтҡан hайын, минең турала гәзиттә уҡып барыуын әйтеп, хәл белергә инә торғайны.\nӘ уртала ултырғаны – Хәлиҙә әбей. Мин бәләкәй саҡта атайым тракторсылар бригадиры булып эшләне. Көн hайын тигәндәй атын егеп, колхоз буйлап әле теге, әле был запчасты юллап йөрөнө. Мин дә уға ултырып, барыһын да күҙәтеп киләм. Күрше ауыл урамдарын ҡарау бигерәк тә ҡыҙыҡ була торғайны. Бына бер заман, запчасть эҙләп, атайым менән Алайғырға юлландыҡ. Көн эҫе, арыттырҙы. Шунда ҡаршыбыҙға Ғәли ағай килеп сыҡты. Беҙҙе өйөнә саҡырҙы. Йорттарына ингәс, атайымдың артынан ғына атлап барам. Ят ер, таныш түгел, бар урын да таҙа, йыйыштырылған. Бына шунда Хәлиҙә әбейҙе беренсе тапҡыр күрҙем.\nИнәй йүгерә-атлай самауыр ҡуйҙы, өҫтәлгә барыһын да ултыртты. Сәй ҡайнағансы ашап ал тип, ҡомалаҡ әсеткеhендә ҡабартылған, йомшаҡ тәмле еҫле икмәкте ҡулыма тотторҙо. Минең әсәйем дә ошондай хуш еҫле икмәк бешерә ине. Шул ваҡыт Ғәли ағай урынынан тороп, икмәгемде семтеп алып, тоҙ hипте. Шул тәм hаман телемдең осонда, бик тәмле булды ул.\nҺүрәттәге өсөнсө ҡатын – әсәйем. Минең ҡәҙерлеләрҙән-ҡәҙерле кешем. Бала сағымдан алып hуңғы көндәренә тиклем үҙен түгел, мине ҡайғыртты, бошондо, хәсрәтләнде. Бер ваҡытта ла һыр бирмәне, өндәшмәне, ауыртыу-һыҙланыуын күрһәтмәне, тешен ҡыҫып булһа ла түҙҙе. Әсәйҙәрҙән ҡәҙерлерәк бер кем дә юҡтыр ул был донъяла. Бәүелткән дә, яратҡан да, күҙ йәштәрен hөрткән дә, тынысландырған да – ул. Уға ҡарап һәр ваҡыт һоҡландым. Беҙҙән башҡа донъя мәшәҡәттәре, баҡсаhы, мал-тыуары, ҡош-ҡорто... Нисек барыһына ла өлгөргән икән? Ә хәҙер ул юҡ. Күңелебеҙҙә тултыра алмаҫлыҡ бушлыҡ ҡалдырып, арабыҙҙан китте. Күҙҙәрем тулы йәш, hағынам әсәйемде. Ятҡан урындарың тыныс, ауыр тупрағың еңел, урының йәннәттә булһын.\nИҫән саҡтарында ҡәҙерҙәрен белегеҙ әсәйҙәрҙең.\nАвтор: Әхәт НУРЫШЕВ.


Биттәр : # « 97 98 99 100 101 102 103 104 105 » #\nТатыр-Үҙәк ауылындағы "Ағинәйҙәр ҡоро"н Раушания апай Таҡаева етәкләй. Өлкәнерәк йәштәге ағинәйҙәр (иң олоһона 72 йәш) бергә йыйылып, төрлө дини байрамдар үткәрә, халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын тергеҙеү буйынса эштәр башҡара, төрлө ярыштар, ултырмалар ойоштора, ә иң мөһиме - был матур сараларға йәштәрҙе лә ылыҡтыра. Күмәкләп ҡул эштәре менән булышыу, йыр-моң кисәләре ойоштороу ҙа улар иңендә.\nЛәкин ошо "шул ғына" тигән нәмә бик күп факторҙарҙы үҙ эсенә ала. Баланың дөйөм әҙерлек кимәле, тырышлығынан ҡала, иң мөһиме - мәктәптәрҙә уҡытыу сифаты. Ә был инде уҡытыусыларҙың үҙҙәренең дөйөм кимәле, һөнәри оҫталығы һәм уҡытҡан предметы буйынса төплө белеменә туранан-тура бәйле. Ошо тәңгәлдә гел генә ҡыҙымдың математика уҡытыусыһы Гүзәл Фриль ҡыҙы Хәлиуллинаны рәхмәт һәм дә ихтирам тойғоһо менән иҫкә алам. Бәхетебеҙгә күрә, уны тап сығарылыш йылында класыбыҙға етәксе итеп тәғәйенләнеләр. Ул килгәнсе был класс тәртипһеҙлек, дәрес ҡалдырыуҙар, "икеле"гә һөйрәлеүселәр буйынса "беренсе" килә ине.\nБашҡорт һаналып та, үҙенең туған телен белмәгәндәрҙе күреп, минең дә йөрәгем әрней. Шулай уҡ үҙен мосолман тип һанап та, динебеҙҙең һәр мосолман белергә һәм мотлаҡ үтәргә тейешле булған иң ябай ғына ҡағиҙәләрен белмәгән һәм белергә теләмәгән кешеләр өсөн дә йөрәгем яна. Телебеҙҙе онотоуыбыҙ ҡасандыр бер заман башҡорттоң Ер йөҙөнән бөтөнләйгә юҡҡа сығыу хәүефе менән янаһа (Аллаһ һаҡлаһын!), динде белмәгәндәргә һәм белергә теләмәгәндәребеҙгә әхирәттә, мәңгелек утта яныу ҡурҡынысы бар. Ә быныһы - тағы ла ҡурҡынысыраҡ.\nБер көн, мәсеткә барышлай, урамда элекке танышымды осраттым.\n- Ҡайҙа юл тоттоң? - тине ул хәл-әхүәл һорашып алғас.\n- Унда ни йомошоң төштө?\n- Йомош, тип ни, намаҙға китеп барам. Бөгөн йома бит...\n- Һин нимә, мулла булып алдыңмы әллә?\n- Намаҙ уҡымаған өсөн Аллаһы Тәғәлә әхирәттә муллаларға ғына түгел, ә барыбыҙға ла оло ғазап вәғәҙә итә бит. Әйҙә, һин дә бар...\n- Әй, мәсет ҡайғыһы юҡ әле бында. Машинаның майын алыштыраһы бар...\n- Ә минең был донъяла мәңге йәшәргә иҫәп юҡ, дуҫ кеше. Ана, аҙан да әйтә башланылар...


Малайҙарға кейемең мөһимме? | Йәншишмә\nМалайҙарға кейемең мөһимме?\nНаписал в 20 апреля 2018, 10:20\nКейемгә ҡарап ҡаршы алалар, тигәнде ишеткәнегеҙ бар инде. Ә малайҙар ҡыҙҙы беренсе тапҡыр күргәс, нимә уйлай икән, әйҙә тикшереп ҡарайыҡ әле. Ошо һорауҙарға ҡайһы яуапты һайлар инең?\n1. Өс көн буйы бер үк кейемдә йөрөй алаһыңмы?\nА) «Мин аҙна буйы ла бер үк нәмәне кейеп йөрөй алам» (0 мәрәй).\nБ) «Кейем алмаштырырға мөмкинлек булмағанда йөрөргә була инде» (5).\nВ) «Юҡ һәм тағы бер тапҡыр юҡ! Хәлдән килһә, йөҙ тапҡыр кейем алмаштырыр инем» (10).\n2. Социаль селтәрҙә нисә фотоңды урынлаштырҙың?\nА) «Иҫәбе-һаны юҡ. Үҙегеҙ тикшереп ҡарағыҙ, бик күп» (10).\nБ) «Әҙ генә. Мин фотоға төшөргә яратмайым» (5).\nВ) «Диуарымда бер фотом да юҡ. Сит кешеләр миңә «ҡунаҡ»ҡа инмәйҙер, тип уйлайым, ә дуҫтар ниндәй икәнемде былай ҙа белә» (0).\n3. Осрашыуға әҙерләнергә күпме ваҡыт бүләһең?\nА) «Дүрт сәғәттән дә кәм түгел» (10).\nБ) «Иң күбе – бер сәғәт» (5).\nВ) «20 минуттан да артыҡ түгел» (0).\n4. Ниндәй макияж һайлайһың?\nА) «Тәүлектең ҡайһы ваҡыты булыуға ҡарамаҫтан, киске макияжды һайлайым. Сағыу тышҡы ҡиәфәт һәр ваҡыт отошло, минеңсә» (10).\nБ) «Тушь һәм иренгә ялтырауыҡ һөртөү менән сикләнәм» (5).\nВ) «Макияжһыҙ ҙа бына тигәнмен. Мин тәбиғилекте яратам. Дөрөҫөн әйткәндә, биҙәнеү менән бөтөнләй мауыҡмайым» (0).\n5. Кейем һайлағанда беренсе кемгә оҡшарға теләйһең?\nА) «Малайҙарға, әлбиттә! Бүтән вариант бармы ни?» (10)\nБ) «Әсәйемә. Уның мин һайлаған кейемде хуплауы бик оҡшай» (0).\nВ) «Үҙемә. Иң мөһиме – үҙ-үҙемдән ҡәнәғәт булыу» (5).\n6. Нисек уйлайһың: бер-береһен яратҡан кешеләр өсөн тышҡы ҡиәфәт мөһимме?\nА) «Иң мөһиме түгел, шулай булыуға ҡарамаҫтан, быны иғтибарһыҙ ҡалдырырға ярамай» (5).\nБ) «Дуҫлаша башлағанда ғына әһәмиәтлелер, ә мөнәсәбәттәр нығынған һайын бер-береңдең матурлығына, тышҡы ҡиәфәтенә иғтибар кәмей төшә» (0).\nВ) Әлбиттә, мөһим. Был бит мөнәсәбәттәрҙең нигеҙе (10).\n7. Журнал тышында матур фотомоделдең һүрәтен күрһәң, нимә уйлайһың?\nА) «Былай ғына ҡарайым, бер ни ҙә уйламайым. Матур булып күренеү— уның эше бит» (5).\nБ) «Мин бер ҡасан да уның кеүек була алмайым, тип кәйефем төшә» (0).\nВ) «Үҙемде уның урынына ҡуйып ҡарайым. Ә белгегеҙ килһә, моделдәр ғәҙәти тормошта ул тиклем матур ҙа түгел. Фотоларын компьютерҙа эшкәртәләр. Мин дә журнал битендә насар күренмәҫ инем» (10).\nӘ хәҙер мәрәйҙәрегеҙҙе ҡушып, күпме икәнен иҫәпләп ҡарағыҙ\n0 – 20. Һинең тышҡы ҡиәфәтең малайҙарҙы ул тиклем йәлеп итмәй. Бик теләһәләр ҙә, нимә кейгәнеңде һуңынан иҫтәренә төшөрә алмаҫ инеләр, моғайын. Ә бит һин – матур, бай рухи донъялы ҡыҙыҡай. Магазинда сағыу төҫлө кейемдәр һалынған кәштәне урап үтмә. Күҙгә салынырҙай матур кейемдәрең дә булһын.\n25 – 45. Һин ҡулыңа иң беренсе нимә эләгә, шуны урамға кейәһең дә сығаһың. Кисә дуҫтарың менән һуҙылып бөткән трикола йөрөһәң, бөгөн кисәгә генә кейә торған күлдәк менән магазинға барыуың бар. Яҡын таныштарың һинең был ғәҙәтеңде белеп бөткән инде. Әммә таныш түгел малайҙың аптырауын көт тә тор. Шуға урамға сығыр, осрашыуға барыр алдынан нимә кейереңде уйла. Юғиһә, малайҙар һинең менән дуҫлашырға теләмәҫ.\n50 – 70. Һин донъяның күсәре кеүекһең, барыһы ла эргәңдә урала. Иғтибар үҙәгендә булыу үҙеңә лә оҡшай. Таныш булмаған малайҙар ҙа әхирәттәрең араһынан иң тәүҙә һиңә һәм кейемеңә иғтибар итә. Нимә-нимә, матур кейенә беләһең. Бәлки, һинән киләсәктә танылған стилист йәки дизайнер сығыр. Шулай ҙа моданан башҡа ла ҡыҙыҡлы нәмәләр барлығын онотмаҫҡа тырыш.\n« Ҡоштар – беҙҙең дуҫтар\nСөмбөлдөң һөйөүе »


Өфөлә башҡорт милли биҙәүестәре эшләргә өйрәтәләр\nТүңәрәккә йөрөүселәр аҙна һайын шәмбе сәғәт 11-ҙә Өфөнөң Кустарная урамындағы 17-се һанлы йортта осраша. Дәрестәрҙе Республика халыҡ ижады үҙәгенең фольклор буйынса баш белгесе Гөлгөнә Баймырҙина алып бара.\nҠул эштәре түңәрәгенә йөрөүселәр әле һаҡал эшләргә өйрәнә. Төрлө һөнәр эйәләрен башҡорт ғөрөф-ғәҙәттәрен тергеҙеү теләге берләштерә. Милли биҙәүестәр бороңғо ҡомартҡыларҙан өлгө алып, замансалаштырылып яһала.\nҺаҡал, селтәр, түшелдерек башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының милли биҙәүестәре төбәк үҙенсәлеге менән айырылған. Уларҙы ғәҙәттә, күлдәк йә камзул өҫтөнән кейгәндәр.\nАманат һандыҡта ятмаған. Уны Гөлгөнә Вәлит ҡыҙы республикабыҙҙа уҙғарылған байрамдарҙа кейгән. Шунан үҙе лә яңыһын эшләп алған. Ижад эш туғыҙ айға һуҙылған. Был шөғөлгә башҡаларҙы ла өйрәтеү теләге менән ул түңәрәк ойошторған.\nРеспубликабыҙҙың билдәле өләсәһе, Альбина Исхаҡова ла милли биҙәүестәрҙе көндәлек тормошта кейә. Түңәрәкте ойоштороусыларҙың береһе бер нисә ай эсендә алты түшелдерек тегеп өлгөргән.\nТүңәрәк ағзалары милли биҙәүестәр кейеп йөрөү кешенең холҡона тәьҫир итмәй ҡала амай, ти улар. Юғары зауыҡ, ғорурлыҡ, нәзәкәтлелек, кеүек сифаттар тәрбиәләй. Кемдәр бында килә алмай, уларҙы Хәмдиә Ҡунаҡҡолова «Бәйләнештә» сайтында асҡан «Хазина» төркөмөндә өйрәтә.\nОҫталарҙы бер нәмә борсой - йыйылыр урын булмауы. Әммә был уларға ҡаршылыҡ түгел. Әле улар Өфөнөң Кустарная урамындағы 17-се йортта, йә музейҙа осраша. Түңәрәккә теләгән һәр кем килә ала. Тимәк, тиҙҙән башҡорт милли биҙәүестәре таҡҡан ханымдарҙы байрамдарҙа ғына түгел, ә көндәлек тормошта ла күрергә мөмкин буласаҡ.


2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! *\nКүптән компьютер артына ултырырға ваҡыт таба алмаған Зәлиә, әллә ниндәй ашҡыныу менән ноутбугын ҡабыҙып ебәрҙе. Үҙенең «битенә» инеү менән йыйылып киткән хәбәрҙәргә күҙ һалды, араһында бергә уҡыған курсташ ҡыҙынан да сәләм бар. Ҡасандыр Зәлиә йән атып яратҡан егеттең фотоһүрәтен ебәргән. Яңғыҙы түгел, эргәһендә матур ғына ҡатыны, туптай ҡыҙы тора. Өҙөлөп һөйөп туя алмаған, ҡасандыр үтә лә ғәзиз булған йөҙгә оҙаҡ бағып торҙо ул. Үҙенән ике йәшкә кесе булһа ла, Зәлиәнең күңелен бер күреүҙә тигәндәй яулап алған был егет хәҙер инде олпатланған. Әммә шул уҡ күҙҙәр, шул уҡ торош-килбәт. Үҙ-үҙенә ышанған, тормошта үҙ урынын тапҡан ир... Зәлиәне ҡапма-ҡаршылыҡлы хистәр биләп алды. Тегенең «битенә» инеп, ҡалған фотоһүрәттәренә лә күҙ һалды. Фотоһүрәттәре күп түгел, күбеһенсә ялан-ҡырҙа, урманда төшкән. Fаиләһе менән булған берәүһенән башҡа гел яңғыҙы. Пластик тәҙрәләр эшләү менән булыша икән. Зәлиәнең күңелен ниндәйҙер татлы һағыш биләп алды ла үткән йәшлек йылдарына алып китте.\n...Зәлиә һуңғы курста уҡый ине ул ваҡытта. Үҙ баһаһын яҡшы белгән, күп ваҡытын дәрескә, китапханаларға бүлгән ҡыҙ ине ул. Ауылында инде өс йылдан артыҡ дуҫлашып йөрөгән, уҡып бөтөүенә кәләшлеккә һоратырға көткән егете лә бар.\n...Ул көндө ниңәлер күптән инде аяҡ баҫмаған дискотекаға барырға булып китте. Көҙгө эргәһендә курсташ ҡыҙы менән ҡупшыланып алғас, аҫҡы ҡаттағы залға төштөләр. Инеп барышлай ишек яңағына һөйәлеп, «танцы» барышын күҙәтеп торған егеткә иғтибар итте. Оҙон кәүҙәле, һөйкөмлө егет. Бейегән сағында ла Зәлиә һаман шул урында баҫып торған егеткә ара-тирә ҡараштырып алды. Ахырыһы түҙмәне, эргәһендәге курсташынан һорашты. «Яңы килгән,—тине әхирәте.—Таныштырайыммы? Беҙҙең ауылдыҡы». «Юҡ,—тип баш тартты Зәлиә,—кәрәге бер тин».\nБер-ике көндән бүлмәһенә курсташ ҡыҙы килеп инде. Өсөнсө ҡатта урынлашҡан телевизор бүлмәһенә барып, берәй фильм ҡарарға тәҡдим итте. Уны-быны уйламаған ҡыҙ риза булды. Телевизор ултырған бүлмәлә бер кем юҡ, иркенләп фильм һайлап, ҡарай ғына башлағайнылар, яндарына берәүҙәр килеп ултырҙы. Зәлиә аптырап китте, егеттәрҙең береһе теге дискотека залындағы егет ине. «Һеҙҙең исемегеҙ Зәлиәме?»—тип һораны ул тыйнаҡ ҡына йылмайып. «Йылмайыуы бигерәк һөйкөмлө икән»,—тигән уй килде ҡыҙҙың башына. Һәүетемсә генә һөйләшеп киттеләр. Шоферға уҡырға килгән икән. Курс бөтөү менән әрме хеҙмәтенә китәсәк. Ошо ҡалаға яҡын ауылдарҙың береһендә йәшәй. Егеттең ҡыҙ алдында ҡыланмай, тыныс ҡына талғын тауыш менән һөйләүе, үҙенең дә Зәлиәне ихлас тыңлауы, кейгән кейеме, кәүҙә-килбәте, йөҙө-күҙе тигәндәй, бөтәһе лә ҡыҙҙың күңеленә оҡшаны ла ҡуйҙы. Был хәлгә үҙе лә аптыраны Зәлиә, көндән-көн күңеле үҙе лә һиҙмәҫтән уны күрергә ашҡыныр булып китте. Егет һүҙгә һараныраҡ булһа ла, тапҡыр яуап табып, ҡыҙҙың күҙҙәренән йәш сыҡҡансы көлдөрөп ала. Зәлиә уны сәғәттәр буйы тыңлап ултырырға әҙер. Танышыуҙары осраҡлы ғына килеп сыҡмаған. Әлеге курсташ әхирәтенең этлеге булған икән. Теге ваҡыт: «Һине бер ҡыҙ һорашты әле»,—тип Рәмилде ҡыҙыҡһындырған. Әлбиттә, егеттең ҡыҙҙы күргеһе килгән, алдан һөйләшелгәнсә, ҡыҙҙар фильм ҡарарға килә, Рәмил ҡыҙҙы күреп оҡшатһа, килеп таныша. Ысынлап та, һөйөү булдымы, ҡыҙ бар доньяһын онотто ла ҡуйҙы. Рәмил аҙна аҙағында яҡындағы ауылына ла ҡайтмай, ҡыҙ янында булырға тырыша. Бергәләп сәй эсәләр, егет бала-саҡтағы шуҡлыҡтарын һөйләй. Кистәрен ятаҡтың китапханаһында ултыралар, һөйләшеп туя алмайҙар. Ҡай саҡ егет ҡыҙҙың күҙҙәренә шундай тултырып ҡарай, хатта ҡыҙға был ҡараштарҙы күтәреүе ауыр булып китә, күҙҙәрен йәшерә. «Һине һағынып, көндө саҡ үткәрҙем»,—тип килә ул ауылына ҡайтһа. «Мин һинән ике йәшкә ҙурмын»,—тип шаярта ҡыҙ ҡай саҡ егетте. «Булһын,—ти егет ҡыҙҙы һаҡ ҡына ҡосаҡлап,—мин һинһеҙ йәшәй алмайым».\nЯңы йыл алдынан Рәмил һуңғы имтиханын тапшырҙы. Ҡайтыр алдынан егет ҡыҙ янына килде. «Һинһеҙ нисек түҙермен икән,—тине ул ҡыҙҙың ҡулдарын үҙенең ҡайнар устарына алып.—Әрмегә алып китһәләр, көтөрһөңмө?» Зәлиә өндәшмәй, башын егеттең күкрәгенә йәшерә, ә эсендә ут.\nАрмияға комиссия үтеп йөрөгәнендә табиптар Рәмилде дауаханаға һалырға булды, бөйөрөн дауалап алырға кәрәк икән. Ул осорҙа кеҫә телефондары юҡ ине әле. Ҡыҙҙы ятаҡтың аҫҡы ҡатына саҡырыуҙарын әйткәстәр, уны-быны уйламай килеп төшкән Зәлиә, декабрь һыуығына ла ҡарамай, дауахана тәпешкәләрендә килеш һөйгәнен күреүгә ҡыуанып, ауыҙы ҡолағына еткән егетте күреп, һушы китте. «Һине һағынып түҙмәй ҡасып килдем»,—ти үҙе. Шунда ҡыҙ егеттең үҙен ысынлап яратыуын аңланы. Аңланы ла уйға ҡалды. Ә ул торошломо һуң егеттең һөйөүенә? Рәмилдең һөйөүе кеүек саф түгел бит ул үҙе. Уны осратмаҫ элек, яратыу ошолор тип, ауылындағы егете менән төн үткәргәйнеләр. Хаҡы юҡ уның Рәмилде һөйөргә, уның өмөттәрен селпәрәмә килтерһә килтерер, әммә егеттең яҙмышын таплай алмай.\nБыл хушлашыуҙың һуңғыһы икәнен бөтә йәне менән аңлаған ҡыҙ егеттең ҡосағынан һурылып сыҡты ла, бүлмәһенә йүгерҙе, һулҡылдап илап, карауатына ауҙы. Ысынлап та, уларға ҡабат күрешергә насип булманы. Зәлиә ҡышҡы каникул осоронда ауылдағы егетенә кейәүгә сыҡты.\nУҡыуға килеүгә курсташ әхирәте: «Ул һиңә «алдаҡсы» тип әйтергә ҡушты»,—тине. Был һүҙҙәр бәғерен телһә лә, түҙҙе Зәлиә. Хаҡ һүҙҙәр. Ул алданы егеттең саф тойғоларын. Әммә бер нәмәне белһен ине ул, ҡыҙ уны ысынлап һөйҙө, бөтә аҡылы менән, йөрәге менән. Яҙмыштан уҙмыш юҡ, тиҙәр бит. Ә яҙмышына зарланмай ҡатын, ире насар кеше түгел, Зәлиәне ярата, өс балаға ғүмер бирҙеләр.\nЗәлиә фотоһүрәттәге таныш, танһыҡ йөҙгә оҙаҡ текләп ултырҙы. Тик бер нәмәне генә белмәй ине Рәмил: ул һәр саҡ Зәлиәнең күңелендә йәшәне һәм йәшәй.


Бешмә һаҡ булырға өйрәтә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Бешмә һаҡ булырға өйрәтә\nБешмә һаҡ булырға өйрәтә 30.01.2018 // Иҡтисад\nБылтыр Туймазы һәм Бүздәк райондарында таралған бешмә сире халыҡ өсөн оло бәләгә әүерелде. Афәттең эҙемтәләрен бөтөрөү барышында 1,7 мең баш мал, нигеҙҙә, һыйыр, кәзә, һарыҡ юҡ ителде. Ауыҙың бер бешһә, һалҡынды ла өрөп ҡабаһың, тиҙәр. Киләсәктә был ауырыуҙы булдырмаҫ өсөн республика Хөкүмәте саралар планын раҫланы. Тап шул маҡсаттан 2019 йылдың аҙағына тиклем төбәктәге барлыҡ мал-тыуарҙы иҫәпкә алыу һәм идентификациялау бурысы ҡуйылған.\nБөгөн был юҫыҡта 18 йүнәлештә эш алып барыу ҡаралған. Ауыл хужалығындағы малдарҙы хәреф һәм һандар ярҙамында идентификациялау, был мәғлүмәттәрҙе берҙәм федераль реестрға индереү – шуның береһе. Хәҙер һыйырға, атҡа, кәзә-һарыҡ һәм бүтән йорт хайуандарына махсус биркалар ҡуйыласаҡ. Көтөүҙе күҙәтеүгә алыуҙы ойоштороу, идентификацияланмағандарын күҙ уңынан ысҡындырмауға, Ҡорбан байрамы мәлендә оло юлда постар һәм рейдтар булдырыуға, мал табиптарының белемен камиллаштырыуға етди иғтибар биреләсәк.\nБашҡортостандың Ветеринария идаралығының бүлек начальнигы Руслан Байҡаев әйтеүенсә, бөгөн республикала малға бирка ҡуйыу башланған. Ә бешмә теркәлгән Туймазы, Шаран, Бәләбәй райондарындағы хужалыҡтарҙа, шәхси ихаталарҙағы мал идентификацияланған. Бүздәктә лә эш тамамлана.\nӘлегә малдарҙы иҫәпкә алыу ирекле булһа ла, бөгөн Ауыл хужалығы министрлығында махсус бойороҡ әҙерләнә. Ул апрель айында үҙ көсөнә инһә, тамғалау мотлаҡ тип ҡабул ителәсәк.


Дауалау ванналары » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Дауалау ванналары\n14.06.2019 Дауалау ванналары\nГидротерапия борон-борондан билдәле. Иң ябай һәм һөҙөмтәле был дауалау сараһы күп кенә сирҙән арынырға ярҙам итә.\nВаннаға һалҡын, йылы һәм эҫе һыу тултырып инергә мөмкин. Һалҡын ванна организмды тынысландыра, нервы системаһы, йөрәк-ҡан тамырҙары эшмәкәрлеген көйләй, матдәләр алмашыныуын яҡшырта, ҡан баҫымын күтәрә.\nЙылы ванна мускулдарҙы ял иттерә, ауыртыуҙы баҫа, йоҡоно яҡшырта, ҡан баҫымын төшөрә.\nЭҫе ванна тир бүленеп сығыуға булышлыҡ итә, арыуҙы баҫа, матдәләр алмашыныуын яҡшырта, ҡан баҫымын төшөрә.\nЙылы ваннаны 10 – 20 минут төшөргә мөмкин, ә һалҡын һәм эҫе ваннала 3 минут ҡына ятырға кәңәш ителә.\nҠағиҙә булараҡ, дауалау ванналарын аҙнаһына 2 – 3 тапҡыр инергә мөмкин. Ванна төшөр алдынан бер нисә физик күнегеү эшләп алыу ҙа файҙалы. Ваннанан һуң сайынмай ғына, тәнде йомшаҡ таҫтамал менән ҡоротоп алырға кәрәк.\nГидротерапияла үләндәр төнәтмәһенән әҙерләнгән ванналар айырым урын алып тора. Уны бер генә үләндән, шулай уҡ төрлө үлән ҡушып та әҙерләргә мөмкин. Бының өсөн 100 г киптерелгән йәки 600 г яңы өҙөлгән үләнгә бер литр һыуыҡ һыу ҡойоп, ҡайнатып сығарырға һәм бер сәғәт йылы урында төнәтергә, әҙер төнәтмәне һөҙөп алып, һыу тултырылған ваннаға ҡойорға кәрәк.\nШулай итеп, ниндәй ауырыуҙан ниндәй ванна ҡабул итергә мөмкин?\n- Ромашка, кесерткән, мәтрүшкә, эт дегәнәге (һырлан) һәм сөйәл үләненән әҙерләнгән ванна организмдың йәшәү көсөн арттыра, тирә-яҡ мөхиттең кире йоғонтоһона ҡаршы тороусанлығын көсәйтә, тирене матурайта.\n- Имән ҡайырыһы ҡушып әҙерләнгән ванна ялҡынһыныуға ҡаршы ҡулланыла. Уны тире ауырыуҙарынан һәм ҡан тамырҙары киңәйеүҙән тәҡдим итәләр.\n- Бесәй үләне (ирәүән) төнәтмәһенән әҙерләнгән ванна нервыларҙы тынысландырырға, хроник арығанлыҡтан арынырға, ҡан баҫымын төшөрөргә ярҙам итә.\n- Бауыр, үт ҡыуығы, ашҡаҙан аҫты биҙе ауырыуҙарынан йылантамыр, бөтнөк үләне, ылыҫлы ванналарҙың файҙаһы тейә. Әммә улар башҡасараҡ әҙерләнә.\nЙылантамыр төнәтмәһенән ванна әҙерләү өсөн 500 г үләнгә 3 л ҡайнар һыу ҡойоп, өс сәғәт төнәтергә һәм 36 градуслы һыу тултырылған ваннаға ҡойорға. Бындай ваннаны көн һайын 10-ар минуттан ун көн инергә кәрәк.\nБөтнөк ваннаһы. 300 г кипкән үләнгә 5 л ҡайнар һыу ҡойоп, 2 – 3 сәғәт төнәтергә һәм һыу тултырылған ваннаға ҡойорға. Һыу 36 – 37 градус булырға тейеш. Шулай уҡ 10 – 15-әр минут ун көн дауамында ҡабул итергә кәңәш ителә.\nЫлыҫлы ванна. 100 г шыршы, ҡарағай йә кедр ағасы ылыҫына 5 л ҡайнар һыу ҡойоп, биш сәғәт төнәтергә. Әҙер төнөтмәне һыу тултырылған ваннаға ҡойоп, 10 – 15 минут ятып торорға. Дауаланыу курсы – 10 көн.\nЫлыҫлы ванналар шулай уҡ нервыны тынысландыра, йоҡоно көйләй. Кемдәр көсөргәнешле аҡыл эшмәкәрлеге менән мәшғүл, уларға айырыуса файҙалы.\n- Артыҡ кәүҙә ауырлығы менән интегеүселәргә һәм ябығырға хыялланыусыларға тоҙло һәм сәнскәк (шайтан таяғы) үләне төнәтмәһенән ванна әҙерләп төшөргә кәрәк. Тоҙло һыуҙан әҙерләнгән ванналар шулай уҡ йөрәк аритмияһынан, быуындар һыҙлауынан, умыртҡа бағанаһы ауырыуҙарынан ярҙам итә, ауыртыуҙы баҫа.\n- Шайтан таяғы төнәтмәһенән ванна организмда матдәләр алмашыныуын көсәйтә, шлактарҙы сығарырға, целлюлиттан ҡотолорға булышлыҡ итә. Ул түбәндәгесә әҙерләнә: 250 г үләнгә 1 л ҡайнар һыу ҡойоп, 10 – 15 минут төнәтергә һәм һыу тултырылған ваннаға ҡойорға. Бындай ваннаны көн һайын 15 – 20 минут инергә мөмкин.\nИҫкәрмә: шифалы үләндәрҙән әҙерләнгән ванна өсөн эмалле ванна ғына ярай. Һәм гидротерапияны ашар алдынан, ашағандан һуң бер сәғәт үткәнгә ҡәҙәр ҡабул итергә ярамай. Шулай уҡ ваннала уң яҡ ҡабырғаға ятырға кәңәш ителә. Йөрәк яғы өҫтә, бер аҙ һыуҙан сығып торорға тейеш.


9 Май 2020, 11:45\nповестан өҙөкТаҙа һыулы, үҙәненә аҡ таштар һибелгән тау йылғаһының бейек яры аҫтында эш ҡайнай. Олоһо ла, кесеһе лә мәж килә – үҫмер менән ҡатын ҡыҫҡа итеп бысылған ҡайын түмәрҙәрҙе ваҡлап яра, малай менән ҡыҙсыҡ утынды ярҙы өңөп эшләнгән ер ҡыуышлығына ташый. Ҡыуышлыҡ ауыҙынан ергә һырылып һүрән быу өҫкә ағыла. Яр башында торба сусайып ултыра, унан ҡуйы төтөн сыға.\nТаҙа һыулы, үҙәненә аҡ таштар һибелгән тау йылғаһының бейек яры аҫтында эш ҡайнай. Олоһо ла, кесеһе лә мәж килә – үҫмер менән ҡатын ҡыҫҡа итеп бысылған ҡайын түмәрҙәрҙе ваҡлап яра, малай менән ҡыҙсыҡ утынды ярҙы өңөп эшләнгән ер ҡыуышлығына ташый. Ҡыуышлыҡ ауыҙынан ергә һырылып һүрән быу өҫкә ағыла. Яр башында торба сусайып ултыра, унан ҡуйы төтөн сыға.\n– Гөлйемеш, ҡыҙым, чурканы берәмләп ташы. Ауыр бит, – ҡатын ҡыҙ балаға өндәште.\n– Юҡ, әсәй, ауыр түгел. Хөрмәт ағай менән беҙ ярышабыҙ, кем күберәк ташыр тип, – ҡыҙсыҡ ете-һигеҙ йәштәр самаһы малайҙан ҡалышмай, йыбырлап ҡараңғы ер өңөшөнә инеп китә лә, йүгерә-атлап йәһәтләп кире килеп сыға, утынды эләктереп тағы йүгерә.\n– Марат йылғаға төшөп киткән бит. Ҡыҙым, бар, бында алып кил ҡустыңды, – бер туҡтамай балта һелтәһә лә, әсә күҙенән балаларының береһе лә ситтә түгел.\nМөхәмәтдин ырамлы был эште ситтән берауыҡ күҙәтеп торҙо ла, эҙләгән кешеләрем ошолар, ахыры, балалар һаны тап килә, тип һығымталаны.\nҠатын ҡапыл тертләгәндәй итте. Турайып баҫты, башындағы яулығын һыпырып туҙған сәстәрен рәтләне, итәктәрен тартҡыланы. Шунан ипле генә артына боролоп ҡараны. Арыраҡ, яр һөҙәкләнә биреп Уза йылғаһына тартылған тәңгәлдә, һалдат кейемендә ир тора. Әйләнеп балаларына күҙ һирпеп алды ла, иргә табан тағы йөҙ борҙо.\nЮҡ, Хисмәт түгел. Кем булыр? Яҡшыға юрарғамы, яманғамы, тип ҡатып ҡалды.\nМөхәмәтдин, фашланыуын аңлағас, йәһәтләп яр аҫтына төштө һәм ҡатынға табан ыңғайланы.\n– Хәлимә Моталлаповамы? – тип һораны.\n– Эйе, – ҡатын ныҡ ҡаушаған төҫтә яуапланы.\nХоҙайым, был кем? Нимә темеҫкенеп йөрөй? Сибек, йөҙө көлһыуланып буҙарған. Кейеме һалдаттыҡы, иңендә – биштәр. Үңәсендә – яҫы ҡара ҡайыштан тегелгән муйынсаҡ...\nУлайтып, эт шикелле, ҡайыш муйынсаҡ кейеп йөрөгән кешене Хәлимәнең ғүмерендә лә күргәне юҡ.\n– Фронттан ҡайтып киләм. Аҡ билет сыҡты... Хисмәтулла Моталлапов менән гуспиталдә яттым, сәләм ебәрҙе, – һалдат, биштәрен һалып, уны яҫы түмәргә ҡуйҙы ла, ауыҙын аса башланы.\nХәлимә, башы әйләнеп, эргәһендәге утын өйөмөнә сүгәләне, һыны ҡатып өнһөҙ ҡалған әсәләре эргәһенә балалары өйкөлдө. Хәлимә ирҙең ҡулдарынан күҙҙәрен алмай тик ултырҙы.\nҺалдат моҡсайын асыу өсөн бер минуттың яртыһы ла етә – көрмәп эләктерелгән арҡа бауының осон бушатырға, ауыҙын сырмаған сүс ептең суғын тартып сисергә һәм бөрөлгән киндер туҡыманы киңәйтеп ебәрергә генә кәрәк. Бәлки, һалдат түгелдер был әҙәм, ә тылсым эйәһе, кирәмәтсе, йә иһә күҙ бәйләүселер. Хәҙер тоҡ ауыҙын асыр һәм тирә-йүн башҡаға төрләнер ҙә бүтән донъяға күсер ҙә ҡуйырҙар: һуғыш та, айырылыу ҙа, асығыу ҙа, ҡара ҡағыҙҙар ҙа, ҡайғы ла, үлем дә булмаҫ. Ошо сағыу май ҡояшы һағыш, үкенес, әрнеү тойғоһонан һәм үтә лә гәзиз ниҙелер юғалтыуҙан йөрәкте семетмәҫ, ә киреһенсә ҡыуандырыр, ҡайҙалыр алыҫҡа, мөғжизәле офоҡҡа талпындырыр, күкрәкте рәхәт ҡытыҡлар, йылмайтыр һәм ихлас көлдөрөр...\nОҙаҡ, бик оҙаҡ ултырҙы Хәлимә һалдаттың эшһеҙлектән нескәргән бармаҡтарының йыбырлауына текләп. Мөғзизәле ваҡыт туҡтаны ла ҡуйҙы, нишләптер. Туҡтаны ла, зыңҡылдап һауала эленеп тик торҙо, бер миҡдарға ла, иң бәләкәй үлсәмгә лә, остоҡ ҡына арауыҡҡа ла алға шылманы.\n– Күстәнәс ебәрҙе Хисмәтулла, – туҡтап ҡалған ваҡыт, ватылған быяла, селпәрәмә килгән иң ҡәҙерле һәм ҡиммәтле бәлләүер шикелле, шаулап ергә ҡойолдо ла, һуңлатҡан секунд, минуттарын ҡабалан һанап йылдам алға китте.\nИх, тоторға, тағы туҡтатырға, ватылған ярсыҡтарын ҡатырып йәбештереп ҡуйырға һәм шул килеш мәңге-мәңгегә ҡалдырырға ине...\nЮҡ шул, әҙәми заттың ҡулынан килерҙәй, зиһененә һыйырҙай эш-ғәмәл түгел был. Үкенес!..\nХәлимә ғәжәпләнеп тирә-яғыны күҙ ташланы: һалдат моҡсайынан ниҙер сығара, балалары – Төхвәт, Хөрмәт, Гөлйемеш, Марат – аптырап бер әсәләренә, бер һалдат кейемендәге иргә телкәй, ҡояш тағы ла нығыраҡ ҡыҙҙыра, Уза ипле генә салтырай...\n– Мына, ҡабул итеп ал, ҡәрендәш, – ир ике ҡулын Хәлимәгә һуҙҙы. Бер усында – ҡағыҙға төрөлгән шаҡмаҡ әйбер, икенсеһендә – ҡалай кәнсир.\nХәлимә хыялыйланып ултыра бирҙе.\n– Һабын, ә быныһы – икенсе фрунт, әмирикә ризығы, ит кәнсире, – Мөхәмәтдин, көтөлмәгән ҡунаҡ булараҡ, ҡатынды шаңҡытыуын аңлап тора. – Хисмәтулла иҫән, ҡәрендәш, иҫән... Борсолма, хафаланма. Яраһы бөтәшмәй ыҙалата. Шуға гуспиталдә оҙаҡлап китте. Мин үҙем дә йылға яҡын яфаландым. Пуля ҡурылдайҙы тишеп үтте. Ингән урыны саҡ бөтәште, ә кире яғы тишек көйө ҡалды. Бына, ҡайыш менән ябып ҡуйғанмын. Алһаң, һөйләшеп булмай, тын шул тишеккә китә.\nХәлимә ирҙең шаңғырҙап торған, ғыжылдаҡ тауышына яңы иғтибар итте.\n– Сәпсимгә ҡайтарҙылар, Баймаҡ районы Юлалы руднигынанмын. Ҡайтып барам. Сара стансаһында Бүребайға ылау булғайны, унан Баймаҡҡа машина тап иттем. Бында, районда йомошо бар, хәҙер килеп тә етер инде. Ҡайһылай йәтеш булды. Ауыл осонда һине һорашҡайным, Уза яры аҫтында чурка яра тинеләр. Тиҙ таптым... Ҡарап торҙом, эшегеҙ көйлө бара. Хисмәтулла күрһә ҡыуаныр ине. НАТИ тракторына утын чуркалары әҙерләйһегеҙ икән. Киптергес мейесте ярҙы өңөп эшләргә кемдең башына етте? Нужа өйрәтә инде ул... Нурманы күпме бирәләр? – Ир Моталлаповтар ғаиләһе башҡарған эштең айышына төшөнөп тә алғайны. – Ана, машинам да күренде, һау бул ҡәрендәш... Хисмәтуллаға хат яҙһаң, минән дә сәләм ҡундыр.\nЯралы һалдат Гөлйемештең башынан һыйпаны, малайҙарҙың алмашлап арҡаларынан ҡаҡты:\n– Хуш-һау булығыҙ...\nНисек өнһөҙ ҡаршылаһа, шулай уҡ өнһөҙ оҙатып ҡалды Мөхәмәтдинде Хисмәт Моталлаповтың ишле ғаиләһе. Үҙен ни көтәлер Юлалы руднигында? Өйҙән алған һуңғы хатта, ниҙер әйтә биреп тә, әйтеп бөтөлмәгән һымаҡ тойомлағайны. Шуға йөрәге урынында түгел. Хисмәтулла бәхетле – балалары теремек, эш өҫтөндәләр, янында – әсәләре. Әлдә, аманатын тапшырҙы, алған бурысын атҡарып ҡуйҙы, иңенән ҙур йөк төштө.\n– Кем булды ул? Хисмәт ағай һуғыштан ҡайтҡан икән тип йүгерешеп килеп еттек, – ҡыҙ-ҡырҡын, бисә-сәсә бысылмаған утын өйөмө артынан килеп сыҡты.\n– Аталарының сәләмен алып килгән... Күстәнәсен бирҙе мына, – Хәлимә усындағы әйберҙәрен алға һондо.\n– Нимә икән?.. Хәлимә апай, ҡана, ҡарайым әле, – йәш ҡатын кәнсирҙе һыйпаны, ҡулына алырға итте.\n– Беҙҙеке бит ул, – Марат әрһеҙ ҡатындың итәгенән тартты.\n– Һеҙҙеке шул, теймәйем дә баһа, ҡарайым ғына...\n– Аҙаҡтан кәнсирен һауыт итеп тотонорға була, ташлап ҡуйма, Хәлимә...\n– Эсендә нимә икән?..\n– Әллә инде, ит тигәндәй булды, – Хәлимә аңҡы-тиңке тора бирҙе.\n– Ней, ҡарале, Хәлимә, бригадир һыйырыңды көтөүҙән һабанға алды иртәнсәк, – аранан кемдер өндәште.\n– Нисек һабанға алды? – Хәлимәнең монар ҡаплаған йөҙөн һыпырып алдылар тиерһең, тауышына – ҡатылыҡ, ҡарашына – саялыҡ, хәрәкәтенә киҫкенлек ҡайтты.\n– Колхоз үгеҙҙәрен орлоҡ алып ҡайтырға Сараға ебәргәндәр, кәүҙәле биш һыйырҙы көтөүҙән алдылар, – баяғы ҡатын хәбәренә аныҡлыҡ индерҙе.\n– Дүрт балам ҡарап торған һыйырымды һәләк итмәкселәрме әллә... Мә, улым, – һаман ҡулынан төшөрмәгән күстәнәстәрҙе Төхвәткә тотторҙо. – Нурмыны эшләмәйенсә өйгә ҡайтмағыҙ... Мин хәҙер... – Хәлимә, үҙенә текләп торған балаларына, әхирәттәренә әйләнеп тә ҡарамай, ҡабалан атлап баҫыу яғына йүнәлде.\n– Өндәшмәй торһаң да булған инде, кешене ҡыуанысынан мәхрүм итеп, – үпкәләп әйтеп ҡуйҙы быны кемдер ҡатындар араһынан.\n– Ысын ҡыуаныс беҙгә ғүмерҙә лә тәтемәҫ ул, әхирәткәйҙәрем... – моңһоуланған һалдаткалар, йәшлектәренән мәхрүм ҡыҙҙар үҙ мөхитенә, һуғыш төртөп төшөргән байғошлоҡтоң ҡараңғы ысынбарлығына кире ҡайтты.\nХәлимә янына, саҡ ҡына, кеше бәхетенең остоҡ ҡына сатҡыһын татырға тип, зар-интизар булып тартылғайнылар. Тик өмөттәре ҡыҫырға сыҡты, ҡуҙғыған күңелдәре хәҙер ҡанһырап әрней, донъялыҡтың шул тиклем дә ғәҙелһеҙлегенән баштары ергә нығыраҡ баҫылды, ирендәре башҡаса асылмаҫтай ҡымтылды.\n– Машиналарға ултырып,\nАтҡа һалһаң, ат тарта алмай,\nБеҙ күргән нужаларҙы.\nҮҙ эшен, көндәлек мәшәҡәттәрен хәстәрләп төрлө тарафҡа таралышҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡолағына асырғанып, сәрелдәк тауыш менән әйтелгән йыр-таҡмаҡ ишетелде. Яңы ғына Уза яры аҫтында торғандарҙың кемеһенеңдер күңелендәге зары сыҙатманы, тышҡа бәреп сыҡты.\nҺыйырын етәкләп, Хәлимә өйгә кисләтеп кенә саҡ ҡайтып инде. Балаларына бер һүҙ ҙә өндәшеп тормай, соландан күнәген алды ла, Ҡыҙылҡайҙың янына сүгәләне. Йылы һөттөң ҡалай һауытҡа гөмбөрләп ағыуын моңло көйҙәй тыңлап ултыра торғас, тынысланды, уйҙары донъялыҡҡа кире ҡайтты.\nЭшен тамамлап яҙылһа – артында балалары теҙелешеп баҫҡан.\n– Нурманы тултырҙығыҙмы, Төхвәт? – Бөгөн дә, иртәгә лә, арғы көндәрҙә лә таңды аттырырға, ошо ерҙән атлап йөрөргә, йән аҫырарға кәрәк тә баһа...\n– Тултырҙыҡ, әсәй, ныҡ эшләнек! – Гөлйемеш күнәген күтәреп өйгә табан атлаған әсә янынан йәһәтләп урын алды, хатта итәгенә йәбеште.\n– Эйе, тултырҙыҡ, әсәй, – оло булараҡ, Төхвәттең һүҙе иң раҫы, әлбиттә. – Атайҙың күстәнәсен дә алып ҡайттыҡ... Өйгә ҡуйҙым...\n– Әсәй, ҡарале, һалдат-олатай алманы бирмәне лә ҡуйҙы бит... – Гөлйемеш иларға етеште, танауын мыршылдатып тартҡысланы.\n– Ниндәй алма тағы? – Хәлимә аптырап ҡыҙына ҡараны.\n– Төхвәт ағай хат уҡыны ла баһа... Ҡышҡыһын... Атай алма бирәм, тип әйтте... Ҙур була, ҡыҙыл була ул, тинең үҙең...\n– Шуны иҫләп тораһыңмы ни, бәпесем?.. Бирә алмаған инде атайың. Алманы оҙаҡ тотоп булмай бит, боҙола, серей ята бирһә, – Хәлимә тормош мәшәҡәттәренә башкөллө кире сумды.\nБригадир Хөснулла менән эт булып талашыуы, милиция, суд, хөкөм менән янауына ҡарамай һыйырын ҡыуып алып ҡайтып китеүе шул тормошоноң, тереклек, нәҫеленең киләсәге өсөн көрәшенең бер ваҡиғаһы, бөгөн, иртәгә һәм арғы көндәрҙә башҡасараҡ сүрәттә ҡабатланасаҡ ғәзәти хәл генә ине.\n– Фронтовик Хисмәттең дүрт балаһы ҡарап торған һыйырҙы һабанға егеп, ирмен тип йөрөйһөңмө инде, Хөснулла ҡайнаға? Хәҙер үк һыйырымды туғарт! – Ер уртаһында, башын эйеп, күндәм генә ауыр һабанды һөйрәп китеп барған Ҡыҙылҡай янына уҡталды Хәлимә. – Ҡыҙылҡай, һәү-һәү...\nТаныш тауышты ишеткән малҡай шып туҡтаны.\n– Хәлимә килен, шашма! Башҡаларҙың балаһы юҡмы әллә? Ана, Нурбикәнең Билгәше, тегенеһе – Һылыубикәнеке, арғыһы – Садиҡаныҡы... Бөтәһен дә әләйһә туғарайым. Ә ерҙе нисек һөрөргә, ә? Фрунт икмәк һорай! Ишетәһеңме, икмәк! – Бригадир ҡатындың юлын быуҙы.\n– Туғар! Бөтәһен дә туғар! Мисәүгә үҙеңдең атыңды ек. Силсәүиттекен, колхоз председателенекен ек... Һыйырҙарҙы ебәр!..\n– Аҡылың икәү икән, әләйһә тор минең урынға!..\n– Урының да, үҙең дә кәрәкмәйһең. Һыйырымды бир!\nБригадир Хөснулланы этеп ебәрҙе лә, ни ҡылырға белмәй аптырап торған үҫмер малайҙан дилбегәне тартып алып, һыйырҙы туғарҙы, йүгәнен һалдырмай, шул килеш ауыл яғына етәкләп алып китте.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИНГЛИЗСӘ ЛӘ БЕЛ, ӘЙҘӘ - 2018 - Мәҡәләләр\nИНГЛИЗСӘ ЛӘ БЕЛ, ӘЙҘӘ\nФ. Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһында Америка-Башҡорт интерколледжының "ACCESS/ДОСТУП" халыҡ-ара гуманитар белем биреү программаһы буйынса сираттағы йәйге лагерь асылды.\nОйоштороусылар йыл да белем биреү программаһына уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырырлыҡ яңылыҡтар индереп тора. Быйыл йәйге лагерь ваҡытында үткәреләсәк тренингтар тағы ла төрләндерелгән. Тәүге тапҡыр мәғлүмәти технологиялар буйынса тренинг уҙғарыла, унда үҫмерҙәр компьютер программалары, проекторҙар, интерактив таҡталар менән ҡулланырға, үҙҙәренең проекттарын яҡларға өйрәнә. Шулай уҡ лагерь ваҡытында брейк-данс, гитара, драма клубтары эшләйәсәк һәм уҡыусыларҙы был һөнәрҙәргә инглиз телендә уҡытасаҡтар. Быйыл тағы бер мөһим проектты тормошҡа ашырҙылар, йәғни Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына һәм Өфө ҡалаһы Совет районының 80 йыллығына арнап, ҡаланың тарихи урындары буйлап ҙур экскурсия үткәрҙеләр. Мәскәүҙән, Америка Ҡушма Штаттарынан килгән ҡунаҡтар менән бергә уҡыусылар ҙа Өфөнөң билдәле тарихи ҡомартҡылары урынлашҡан урындар буйлап сәйәхәттә йөрөнө. Америка-Башҡорт интерколледжы директоры Вячеслав Швайко әйтеүенсә, Өфө ҡалаһының бай тарихлы булыуын күптәр белһә лә, факттарҙы системалы рәүештә өйрәнеү етмәй. Был экскурсия барышында билдәле шәхестәр, тарихи ваҡиғалар тураһында мәғлүмәттәр белергә, уҡыусыларҙың Мостай Кәрим, Сергей Аксаков кеүек шағирҙарҙың шиғырҙарын яттан һөйләүен тыңларға мөмкин булды. Өфө ҡалаһы буйлап экскурсия ваҡытында инглиз, рус, башҡорт телмәре яңғыраны.\n- Беҙҙең был халыҡ-ара гуманитар белем биреү программаһы уңышлы ғына эшләп килә, тик ҡыҙғанысҡа күрә, ҡабул итеү урындары әҙәйҙе. Уңыш ҡорбаны булдыҡ, сөнки беҙҙең эште күреп, хәҙер Рәсәйҙең 35 төбәгендә ошо уҡ программа буйынса эш башлап, аҡса йәһәтенән ҡыҫынҡы хәлдә ҡалдыҡ. Быйыл беҙҙең программаны 28 уҡыусы тамамлай. Был киләсәктә инглиз теле кәрәк булырын аңлы рәүештә белеп, проектта ҡатнашырға теләгән 14-17 йәшлек үҫмерҙәр. Улар инглиз телен һөнәр алыу, халыҡ-ара компанияларҙа эшләү өсөн мөһим бер ҡорал итеп күрә", - тине Вячеслав Швайко әңгәмәләшкәндә.\nФ. Мостафина исемендәге гимназияның инглиз теле уҡытыусыһы Диана Закирова әйтеүенсә, программала ҡатнашырға теләүселәр күп. Уҡыусылар менән быйыл профилле лагерҙа Америка-Башҡорт интерколледжы уҡытыусылары Джереми Севидж, Элизабет Хьюс, гимназияның инглиз теле уҡытыусыһы Гүзәл Моратова даими эшләй. Диана Диас ҡыҙы инглиз теленән уҡыусыларға ошо рәүешле белем биреүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды, сөнки ике йылдан был предмет буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыу мотлаҡ талапҡа әйләнеүе бар. Ә уҡыусыларға килгәндә инде, улар йәйге каникулдарын файҙалы, ҡыҙыҡлы итеп үткәрә алыуына сикһеҙ шат. Быйыл 8 синыфты тамамлаған Булат Күсәрбаев халыҡ-ара гуманитар белем биреү программаһы буйынса шөғөлләнеү инглиз телен яҡшыраҡ өйрәнеү өсөн генә түгел, һәләттәреңде асыуға ла булышлыҡ итә, тип иҫәпләй. Алтынсы синыфты тамамлаусы Эмилия Хисмәтуллина һәм Айһылыу Фазылйәнова ла йәйге ялдарында гимназияға килеп йөрөүҙән, уҡыуҙы дауам итеүҙән бер ҙә ялҡмаған. "Лагерға төрлө синыфтарҙан йыйылған балалар йөрөй, быйыл бишенсе, алтынсы, етенсе һәм һигеҙенсе синыф уҡыусылары бар. Беҙҙең белем кимәлдәребеҙ төрлөсә булһа ла, береһе лә үҙен уңайһыҙ тоймай бында. Сөнки бөтәһе менән дә тигеҙ һөйләшәләр", - ти Айһылыу.\nАмерика-Башҡорт интерколледжы программаһының әһәмиәте уҡыусыларға инглиз теленән белем биреү йәһәтенән генә түгел, башҡорт халҡының һәм башҡа халыҡтарҙың мәҙәниәттәрен, тарихын тел аша өйрәтеү менән дә үҙенсәлекле. Ф. Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһының был юҫыҡта ярайһы ғына тәжрибәһе бар. Һәм был тәжрибәне республикабыҙҙа тағы ла киңерәк таратырға кәрәк. Ни тиһәң дә, инглиз теле яҡын киләсәктә, урыҫ теле кеүек, көндәлек кәрәкле телгә әйләнмәҫ, тимә.\nЯҙылған: 19.06.18 | Ҡаралған: 238


Илһам даръяһы - 23 Мая 2017 - Хайбуллинская библиотечная система\nГлавная » 2017 » Май » 23 » Илһам даръяһы\nКүңелендә шиғыр осҡоно йөрөтөүселәр күп арабыҙҙа. Кемдер донъя гүзәллегенә һоҡланыуын, кемдер шатлығын йә хәсрәт, аһ-зарын, кемдер мөхәббәтен аҡ ҡағыҙ битенә төшөрә. “Дуҫлыҡ бүлешкәндән генә арта”, - тигән халҡыбыҙҙың бөйөк шағиры Мостай Кәрим. Илһам да бүлешкәндән ишәйә. Шиғри йәнле кешеләребеҙ күберәк булған һайын, донъябыҙ йәмлерәк, йәшәйешебеҙ ҙә ғәмлерәк була бара.\nЯҙышҡан бөтә кеше лә яҙыусы, шағир булып китә алмай, әммә ошо әҙәбиәт даръяһының бер тамсыһына әйләнә, уға хеҙмәт итә.\n22 май үҙәк район китапханаһының башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған-яҡты өйрәнеү бүлегендә хәйбулланың һәүәҫкәр ҡәләм тирбәтеүселәре “Аҫылташ” әҙәби-ижад берекмәһе кәңәшмәгә йыйылды. Кәңәшмәлә артабан ижади эште әүҙемләштереү, киләсәктә йәш быуын яҙыусыларын йәлеп итеү, файҙалы эштәр башҡарыу тигән аныҡ маҡсат ҡуйылды һәм киләһе осрашыуҙы райондың бер ауылында үткәрергә һөйләшелде.\nӘҙәби кәңәшмәлә районыбыҙҙың иң әүҙем һәүәҫкәр яҙыусыларының береһе Һамар ауылынан Вәсил Фазылйән улы Һөйөндөков та ҡатнашты. Ул үҙенең ижади шәлкемдәре, китаптары менән “Ерен йәмләр аҫылташ” күргәҙмәһе аша таныштырып үтте һәм “Мәңге шулай бергә булайыҡ” тигән дүртенсе китабын китапханаға бүләк итте. Вәсил Һөйөндөков, ғүмере буйы ветеренария табибы булып эшләгән кеше ошо һөнәргә ҡағылышлы материалдары, кәңәштәре ауыл кешеһе өсөн бик файҙалы, фәһемле. Тәбиғәткә ҡарата кешеләрҙең битараф мөнәсәбәтен тәңҡитләп яҙған мәҡәләләре райондаштарыбыҙҙы уйға һалмай ҡалмайҙыр. Тынғыһыҙ Вәсил ағай һаман да ялҡынланып ижад итеү өҫтөндә.\nАртабан күңелдәрендә һәр ваҡыт шиғыр осҡоно йөрөтөүсе “Өмөт йәшәтә”, “Ниндәй моң был!?” йыйынтыҡтарын сығарыусы Аҡъяр ауылынан Зилиә Ишкилде ҡыҙы Ҡужабекова, Федоровка ауылынан Миңһылыу Сәмиғулла ҡыҙы Әминева, Быҙаулыҡтан Ләлә Шәрифйән ҡыҙы Байғужиналар үҙҙәренең ижади емештәре менән таныштырҙы. Йәмәғәт хәбәрсеһе Вәсил Һөйөндөков уларға урынлы кәңәштәреп биреп үтте.\nЯҙышырға йөрьәт иттеңме, тырыш, өйрән, ташлама, сөнки уңыш уңғандарға ғына эйәрә. Шуныһы мөһим: бер-беребеҙгә тоғро була белгән кеүек, шиғриәткә лә тоғролоҡ һаҡлау кәрәклеген бер ҡасан да оноторға ярамай. Күңелдәрҙә илһамлы ижад ҡомары һүрелмәһен, ҡәләмебеҙ үткер, фекеребеҙ тос булһын. Бер-беребеҙҙе байытҡан, күңел ҡылдарын сирткән ошондай осрашыуҙар йышыраҡ булһын тигән өмөт менән таралышты һәүәҫкәр ҡәләм тирбәтеүселәребеҙ.


Учалыла 18-се быуаттың билдәле сәсәне һәм батыры Ҡарас сәсәнгә таҡтаташ асылды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nУчалыла 18-се быуаттың билдәле сәсәне һәм батыры Ҡарас сәсәнгә таҡтаташ асылды.\nҠаҙаҡ буры Аҡса башҡорт ерҙәренән йылҡы малын ҡыуын алып китә. Ҡарас батыр уны дуҫтары менән ҡыуып тота. Батырҙар һуғышмай, тәүҙә бер-береһенә үҙ-ара уҡ атышырға, һуңынан сәсәнлектә оҫталыҡтарын һынап ҡарарға килешә. Һөҙөмтәлә Ҡарас сәсән Аҡсаны атып үлтерә һәм хөрмәтләп күмә. Наурыҙ ауылында ул ерләнгән түбә һаман да аҡса исемен йөрөтә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАШҠОРТТАР КҮСМӘ ТҮГЕЛ, Ә ЯРЫМКҮСМӘ ХАЛЫҠ - 2021 - Мәҡәләләр\nҮткән аҙналар Башҡортостан һәм башҡорт йәмәғәтселеге өсөн сағыу ваҡиғаларға бай булды. Шуларҙың береһе - башҡорттарҙың этник тарихы һәм антропологияһы буйынса уҙғарылған фәнни сессия. Уның эшендә Рәсәй, Башҡортостан һәм Польша, Беларусь республикалары ғалимдары ҡатнашты.\nМилләт-ара мөнәсәбәттәргә, уларҙың мәҙәниәтен һәм үҙенсәлеген, милли берҙәйлеген һаҡлауға килгәндә, республика Хөкүмәте генә түгел, ошо темаға ҡағылған һәр кем һәр саҡ фәнни ҡарашҡа нигеҙләнергә тырыша. Бында, әлбиттә, гуманитар өлкәлә эшләүсе белгестәрҙең хеҙмәте баһалап бөткөһөҙ. Был хаҡта үҙенең тәбрикләү сығышында Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары Азат Бадранов та билдәләп китте. Башҡортостан Башлығы һәм республика Хөкүмәте исеменән тәбрикләүҙәр еткереп, ул шулай тине: "Бынан 50 йылдар самаһы элек СССР Фәндәр академияһы Тарих бүлегенең Башҡортостан филиалы Өфөлә башҡорт халҡының этногенезы буйынса фәнни сессия уҙғара. Был сара башҡорттарҙы өйрәнеүгә етди йүнәлеш бирә. Махсус сессия ойоштороу инициаторҙарының береһе Раил Кузеев ошо ваҡиғанан һуң биш йыл үткәс, үҙенең "Башҡорт халҡының килеп сығышы" тигән фундаменталь эшен баҫтырып сығара. Заманына күрә ул тарих фәнендә ҙур ваҡиға була. Бөгөнгө сессияға ла беҙ ҙур өмөттәр бағлайбыҙ".\nАзат Шамил улы билдәләүенсә, 1969 йылда үткән сессия, ысынлап та, ҙур тарихи ваҡиға була. Әммә тормош бер урында ғына тормай һәм яңынан-яңы асыштар яһала, яңы ҡараштар барлыҡҡа килә. Әгәр бынан 50 йыл элек башҡорттарҙы күсмә халыҡ тип билдәләһәләр, бөгөн иһә археологик ҡомартҡылар һәм башҡа тарихи сығанаҡтар башҡорттарҙың ярымкүсмә халыҡ булыуын раҫлай. Шулай уҡ ваҡыт һәм заман башҡа хаталарҙы ла төҙәтеү мөмкинлеген, яңы факттар һәм дәлилдәр табыу мөмкинлеген бирә.\nБыны пленар ултырышта яңғыраған сығыштар ҙа раҫлай. Ғөмүмән, ике көн дауамында барған сарала башҡорттарҙың этногенезына, тел ғилеменә, символикаһына, милли проекттарҙың үҫеше, урта быуаттарҙан алып бөгөнгәсә Урал-Волга буйы һәм Себер төркиҙәренең этниклығы, төрки халыҡтарының әҙәбиәте һәм фольклоры, лингвокультурология һәм мәҙәни-ара аралашыу буйынса ҡыҙыҡлы сығыштар яңғыраны. Шуларҙың ҡайһы берҙәрен уҡыусыларыбыҙ иғтибарына тәҡдим итәбеҙ.\nФилология фәндәре докторы, профессор Юлия Норманскаяның сығышы "Хәҙерге компьютер ысулдары ярҙамында башҡорт телендәге тәүге кириллик текстарҙы өйрәнеү мөмкинлектәре" тип аталды:\n- Пленар өлөштә сығыш яһаған ҡайһы бер спикерҙарҙың башҡорттарҙың берҙәйлеге, уларҙың ниндәй диалекттары бар һәм төньяҡ-көнбайыш диалектының бөгөнгө хәле тураһында күтәргән көнүҙәк мәсьәләһен беҙҙең ҡарашҡа нисек хәл итеп була? Башҡорт телендә кириллицала беренсе текстар XIX быуаттың икенсе яртыһында Ҡаҙанда, тәржемә комиссияһы эшмәкәрлеге барышында барлыҡҡа килгән. Артабан әлифба, грамматика, эш текстарын тәржемә итергә өйрәткәндәр һәм уларҙы урындарҙа тәржемә иткәндәр. Шуны билдәләп китергә кәрәк: кириллицала яҙылған иртә башҡорт текстары иғтибарҙы йәлеп иткән, әммә улар диалектология күҙлегенән ҡарағанда тейешле дәрәжәлә өйрәнелмәгән. Әлеге ваҡытта беҙҙең мин үткән килгәнемдә һөйләгән ЛингвоДок платформаһында был текстар бар. Уның эшендә Өфөнән Рәмилә Кәримова, Мәскәүҙән Зарема Экба әүҙем ҡатнашты. Хәҙер унда беренсе әлифбаның күп корпустары һәм һүҙлектәре индерелгән.\nXIX быуатта төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының диалекты тураһында һығымта яһау өсөн ниндәй китаптар анализланды? Тәү сиратта, Катановтың Өфө губернаһына сәйәхәте тураһындағы отчеты. Унда башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш, бәләбәй, мишәр, мишәр-татар, типтәр һөйләштәре бирелгән. Әгәр ғәрәп телендә был һүҙҙәр барыһы ла берҙәй оҡшаш булһа, кириллицала һөйләштәрҙең һәр ҡайһыһының үҙенсәлеге күренә.\nАртабан Катаринский төҙөгән беренсе башҡорт-рус һүҙлеге ялғауҙар буйынса анализланды, сөнки унда бер юлы ике: көньяҡ һәм көнсығыш һөйләше бирелгән. Шулай уҡ Бессоновтың уҡыу өсөн тәғәйенләнгән китабы алынды, унда ике диалект бирелгән, һәм беҙ уларҙың арғаяш һәм һалйоғот һөйләшенә ҡарауҙарын күрһәттек.\nШулай уҡ архивтарҙа, китапханаларҙа быға тиклем диалекты билдәләнмәгән яңы китаптар табылды. Улар - "Евангелие от Матвея" тәржемәһе һәм башҡорттар өсөн әлифба. Был китаптарҙың теле дөйөм алғанда әҙәби башҡорт теленә яҡын, әммә көнсығыш диалектына хас булған килештәр, морфологик алмашыныуҙар булыуы билдәләнде. Ә беренсе әлифбаның Катаринский һүҙлегенән айырылып тороуы асыҡланды. Шулай итеп, беҙ өс диалект һәм татар һөйләштәре мәғлүмәттәрен анализланыҡ.\nБашҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектының ниндәй үҙенсәлектәренең көньяҡ диалектына һәм татар һөйләшенә хас булыуын асыҡлау эшебеҙҙең төп маҡсаты ине. Фонетика күҙлегенән ҡарағанда түбәндәге һөҙөмтәләр алынды: төньяҡ-көнбайыш диалектта, нигеҙҙә, архаик үҙенсәлектәр, аныҡлап әйткәндә, боронғо төрки тел, ч һәм с хәрефтәре һаҡланған, ә татар теле үҙенсәлектәре түгел.\nШулай уҡ хәҙерге төньяҡ-көнбайыш һөйләшенең ҡайһы бер үҙгәрештәре лә тикшерелде. Һөҙөмтәлә татар теленә хас бер генә үҙгәреш тә билдәләнмәне. Ә XIX быуатта Катанов күрһәткән татар теленә оҡшашлыҡ тап ошо төньяҡ-көнбайыш диалектының архаик булыуында һәм уның боронғо ҡыпсаҡ теленә яҡын булыуында.\nМәғлүм булыуынса, морфология диалекттарҙың архаик һыҙаттарын тулы асып бирә. Сағыштырып ҡарағанда, XIX быуат яҙмаһында аффикстар араһында ла айырма күҙәтелә. Был айырмаларҙы Интернетта беҙҙең сайтта ла күрергә мөмкин. Килеш үҙгәреүҙәре лә ҡыҙыҡлы. Аффикстар төрө буйынса төньяҡ-көнбайыш диалект татар теленән ныҡ айырыла һәм көнсығыш диалектына яҡын тора.\nБарлыҡ тикшеренеүҙәрҙән һуң шундай һығымта яһарға мөмкин: морфология күҙлегенән ҡарағанда, XIX быуатта башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты архаик һәм үҙенсәлекле булған, әммә татар теле менән бәйләнеше һөҙөмтәһендә ошо үҙенсәлектәрҙең күпселеген юғалтҡан, шуға күрә лә бөгөн уның ниндәй диалектҡа ҡарауы тураһында бәхәстәр бара, әммә XIX быуат материалдарын анализлау был мәсьәләне еңел хәл итә.\nТарих фәндәре докторы, профессор Елена Даниленконың сығышы "Шәжәрә байрамы миҫалында берҙәйлек сәйәсәтенең төбәк стратегияһы" тип аталды:\n- Хәҙерге этно-мәҙәни процестарҙың мөһим өлөшө булып йәмғиәттең ыңғай образын тыуҙырған, тарихты ритуаллаштырыу кеүек күренештәрҙе үҙ эсенә алған берҙәйлек сәйәсәте тора. Тарихты ритуаллаштырыу тигәндә, быға топонимиканан алып йола байрамдары, йәғни коллектив хәтерҙе берләштергән күренештәр инә. Шундай ресурстарҙың береһе булып, һис һүҙһеҙ, байрам саралары тора.\nШундай милли байрамдар араһында башҡорттарҙың Шәжәрә байрамы айырым, үҙенсәлекле урын алып тора. Башҡа байрамдарҙан айырмалы, ул билдәле ваҡытҡа ла, байрам мәҙәниәтенә лә бәйләнмәгән, йәғни уны ҡасан теләйһең, шул ваҡытта үткәрергә мөмкин, сөнки нигеҙендә башҡорттарҙың ырыу-ҡәбиләләренең генеалогик йылъяҙмаһы, йәғни туғанлыҡ сылбырын төҙөү традициялары ята. Беренсе яҙма шәжәрәләр 17-се йөҙ йыллыҡ менән билдәләнә. Бик йыш улар ырыу-ҡәбиләнең генеалогияһынан, бик һирәк ниндәйҙер тарихи йәки этнографик мәғлүмәттәрҙе лә үҙ эсенә ала һәм бай тарихи сығанаҡ булып тора. Башҡорттарҙың социаль структураһы ҡатмарлашыуы менән бер ауылда йәшәгән төркөмдәр, айырым ғаиләләр үҙенең шәжәрәһен төҙөй башлай.\nСовет осоронда шәжәрә төҙөү тыйыла, шуға күрә ул өҙөлөп тора, әммә 90-сы йылдарҙа тарихи хәтерҙе һаҡлау функцияһынан тыш, сағыу этник маркер булып ҡабаттан тергеҙелә.\nШәжәрә байрамын иң элек Баймаҡ районының бер нисә ауылында урындағы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре үткәрә. Уның сценарийы ауыл, айырым ғаиләләрҙең алдан уҙғарылған тикшеренеү эштәренән тыш, күңел асыуҙы ла үҙ эсенә ала. Яйлап ҡына бындай байрамдар күрше райондарға тарала һәм Башҡортостандың үҙ ирке менән Рус дәүләте составына инеүенең 450 йыллығын байрам иткәндә республика кимәлендә ойоштороу ихтыяжын тыуҙыра. 2006 йылдың 10 майында Башҡортостан Хөкүмәте Шәжәрә байрамын уҙғарыу тураһында ҡарар ҡабул итә. Артабан ул төрлө учреждениелар эшмәкәрлегенең бер өлөшөнә әйләнә, мәҫәлән, республика архивы шәжәрәләр төҙөү менән махсус шөғөлләнә, унда нәҫел ағасын нисек төҙөү буйынса күрһәтмәләр бар, шуға бәйле төрлө мөрәжәғәттәр тормошҡа ашырыла. Артабан инде шәжәрә туризм өлкәһенә килеп инә: баш ҡалала "Өфө шәжәрәһе" тигән махсус маршрут барлыҡҡа килә. Йәғни шәжәрә иң талап ителгән социаль практикаға әйләнә һәм төрлө өлкәләрҙә ҡулланыла башлай.\nПьер Портье теорияһына ярашлы, символдар көрәшендә, аныҡлап әйткәндә, хәүефле элиталарҙың йәмғиәт фекерен формалаштырырға тырышыуы көсәйгәндә, иң уңышлы булып үткәндәрҙе реконструкциялауға йүнәлтелгән стратегия һанала. Шуға күрә башҡорттарҙың этник образын булдырыуҙа шәжәрә һәм уға бәйле байрам барлыҡҡа килеүе осраҡлы түгел, ә ырыу берҙәйлегенең хәҙерге контекста талап ителеүен раҫлай. Һуңғы йылдарҙа бындай байрамдар татарҙар, сыуаштар һ.б. йәшәгән ауылдарҙа ла үткәрелә, йәғни ул күп милләтле байрамға әүерелә. Шулай итеп, башҡорттарҙың һуңғы йылдарҙа әүҙемләшкән Шәжәрә байрамы ҡайтанан тергеҙелгән байрам традицияһы түгел, ә генеалогия ағасын төҙөүгә нигеҙләнгән булыуы - башҡорт берҙәйлеге киңлегендә үткәндәргә мөрәжәғәт итеүе, билдәле ҡан һәм тупраҡ концептын үҙ эсенә алыуы, көнбайыштың ритуал схемаларынан азат булыуы һәм күп төрлөлөгө, символдар байлығы менән үҙенсәлекле. Был - һоҡланғыс һәм үҙенсәлекле күренеш.\nЯҙылған: 02.08.21 | Ҡаралған: 137


COVID-19 менән ауырығандар тулыраҡ диспансеризация үтергә мөмкин\n23 Июнь 2021, 15:30\nРеспубликала COVID-19 менән ауырығандарға тулыраҡ диспансеризация үткәрелә. Рәсәй Хөкүмәтенең тейешле ҡарарына 2021 йылдың 18 июнендә ҡул ҡуйылды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nБындай диспансеризация ике этапта ойошторола. Уларҙың тәүгеһенә ете тикшереү индерелгән: ҡандың дөйөм һәм биохимик анализы, ҡандың кислород менән туйыныу кимәлен үлсәү (сатурация), 6 минут атлап тест үткәреү, спирометрия, күкрәк ситлегенә рентген эшләү, терапевҡа инеү. COVID-19 менән сирләгәндәр өсөн был исемлеккә ҡанда D-димер концентрацияһын билдәләү анализы өҫтәлә. Уның ярҙамында тромб барлыҡҡа килеү билдәләрен асыҡларға мөмкин. Был тикшереүҙәрҙе бер көндә үтергә була.\n«Уларҙың һөҙөмтәһе буйынса табиптар хроник сирҙәрҙең үҫеш билдәләрен һәм хәүефен билдәләй, кәрәк булған осраҡта, диагнозды аныҡлау өсөн пациент икенсе этапҡа ебәрелә. Унда эхокардиография, үпкәгә компьютер томографияһы үткәреү һәм аяҡтың ҡан тамырҙарына допплер тикшереүе ҡаралған. Әгәр диспансеризация һөҙөмтәләре буйынса пациентта хроник ауырыуҙар йәки уларҙың барлыҡҡа килеү хәүефе асыҡланһа, уға дауалау һәм медицина реабилитацияһы тәғәйенләнә», — тип белдерҙеләр Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығында.\nТулыраҡ диспансеризация үтергә мөмкин булған медицина ойошмаларының исемлеге төбәк һаулыҡ һаҡлау органдарының рәсми сайттарында һәм берҙәм дәүләт хеҙмәттәре порталында баҫыла.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, бындай диспансеризация 1 июлдән башлана.


Өфө ҡалаһы Ленин районының биләмәһе 70,9 км. тәшкил итә һәм үҙ эсенә Затон, Нижегородка биҫтәләрен ала. Районда 86 240 кеше, 73 милләт вәкиле йәшәй.\nСәнәғәт, транспорт, төҙөү комплексы, сауҙа һәм хеҙмәттәр өлкәһе райондың иҡтисад үҫешен тәьмин итә. Районда 35 эре һәм урта предприятиелар, 5 меңдән ашыу кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары хужалыҡ эшмәкәрлеген алып бара.\nРайондың ҡулланыусылар баҙарында инфраструктура предприятиелары 281 стационар сауҙа объекттарынан, 82 стационар булмаған, 9 сауҙа-сервис комплекстарынан, 109 йәмәғәт туҡланыуы һәм 338 хеҙмәттәр өлкәһе предприятиеларынан тора.\nХәҙерге ваҡытта районда 18 төҙөлөш ойошмаһы эшләй.\nЛенин районының мәғариф киңлегендә 19 827 бала 18 балалар баҡсаһы, 4 мәктәп, 2 гимназия, 3 мәғариф үҙәге, 2 лицей, 5 өҫтәмә белем биреү учреждениеларында тәрбиәләнә һәм белем ала.\nРайонда 10 дәүләт һаулыҡ һаҡлау учреждениелары һәм 7 шәхси медицина үҙәге медицина хеҙмәтен күрһәтә. Дауалау-профилактика учреждениеларының алдынғылары булып 1-се Республика тире-венерология диспансеры, 44-сы поликлиника, 9-сы ҡала дауаханаһы, 6-сы балалар поликлиникаһы һәм 9-сы стоматология поликлиникаһы һанала. Шулай уҡ районда «Рәсәй тимер юлдары» ААЙ Юл тергеҙеү медицина һәм реабилитация үҙәге эшләп килә.\nРайон халҡының рухи үҫешенә мәҙәниәт учреждениелары тарафынан үткәрелеп килгән саралар булышлыҡ итә. Бөгөн районда 2 музыка мәктәбе, «Йәдкәр» мәҙәниәт йорто, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы, Өфө художество һәм «Мираҫ» галереялары, Н.Латфуллин исемендәге Башҡортостан Республикаһының Хәҙерге заман сәнғәте музейы, Башҡортостан Республикаһының геология һәм файҙалы ҡаҙылмалар музейы, Башҡортостан Республикаһы Рәссамдар союзының Бәләкәй күргәҙмә залы, «Синема-парк» кинотеатры, 2 дөйөм һәм 1 балалар китапханары эшләй.\nРайон тормошонда үсмерҙәр һәм йәштәр менән ҙур эш башҡарыла, быға «Алһыу парустар» Йәштәр клубтары берләшмәһе муниципаль бюджет учреждениеһы ҙур өлөш индерә.\nФизик культура һәм спорт сәләмәт йәмғиәттең айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Районда спорт оҫталығы һәм юғары спорт ҡаҙаныштары Башҡортостан Республикаһының Спорт әҙерлеге Үҙәгендә, спорт профилле 5-се Республика мәктәп-интернатында, «Башнефть» профессиональ шашка клубында һәм 11-се, 16-сы, «Геркулес» олимпия резерв спорт мәктәптәрендә формалаша.


Ниндәйҙер төҙөлөш эргәһенән тапалған һуҡмаҡ буйлап Социаль страховкалау фондының төбәк бүлексәһенә табан юл тотам. Был учреждениела әлегә тиклем булырға тура килмәһә лә\nюлдан тайпылыу мөмкин түгел. Минән алда ҡолаҡсынлы бүрек кейгән өлкән йәштәрҙәге ир бара, артта таяҡҡа таянған әбекәй һылтыҡлай. Эйе, бына ҡайҙа икән ул халыҡтың үлән үҫтермәҫ\nһуҡмағы. Бинаға яҡынлашҡас, уның тышҡы йөҙө мине бер аҙ\nаптырашҡа һалды. Ыңғай мәғәнәлә. Быға тиклем тиҫтәләгән тапҡыр автобус менән уның эргәһенән үткәндә, ниһайәт, кеше күп йөрөгән урынға тейешле апартаменттар бүлгәндәр тип уйлай\nторғайным. Ул ғынамы, беҙҙең дауахана, судтар, "тиҙ ярҙам" станциялары менән сағыштырғанда торғаны менән хан һарайы...\nЭйе, беҙҙең Социаль страховкалау бүлеге ышаныс уята. Бина эсенә инһәң, башта алған тәьҫораттар көсәйә төшә. Яҡты, ирке н, таҙа. Мәрмәр иҙәнгә, ишеп яһаған баҫҡысҡа ҡарап: "Һәр ерҙ ә лә ошолай булһа икән" - тип уйлайһың. Халыҡ өсөн һалынған йорт үҙенә йәлеп итеп торорға тейеш.\n122 - се законға бәйле булған халыҡ ризаһыҙлығы аҡрынлап кәмей. Шифахана - курорт дауалауына мохтаж льгота менән файҙаланыусылар исемлеге яҡынса 35,5 мең кеше тәшкил итә.\nКөн һайын граждандарҙан килгән ғаризалар иҫәбенә ул тулылан а бара.\nҠабул итеү бүлмәләренә йүнәлгәндә, мин поликлиникаларҙа ниндәй сираттар тороуын күҙ алдына килтереп, һыу буйы теҙелгән халыҡ күрергә әҙерләндем. Эйе, пенсионерҙар ысынлап\nта коридорҙа ултыра ине. Унлап кеше. Төрлө ишек ҡаршыһында.\nБеренсел ҡабул итеү менән бер юлы өс белгес шөғөлләнә. Йүнәлтмәләрҙе икенсе кабинетта тапшыралар. Унда бүленеш Өфө райондары буйынса бара, һәр кемдең - үҙ белгесе.\n- Сиратта күпме ваҡыт үткәреүегеҙҙе әйтмәҫһегеҙме - тип ҡыҙыҡһындым мин кабинетҡа инеп барыусы өлкән йәштәге бер ҡатындан.\n- Ярты сәғәт тирәһе.\nБыл артыҡ күп түгел, ризалашығыҙ. Сират тиҙ үтә. Төбәк бүлексәһенең сәйәсәте был: барлыҡ көстө бюрократизм күренештәрен бөтөрөүгә йүнәлтергә. Етәксе Марат Латипов коллективты тиҙ һәм берҙәм эшкә көйләгән: кеше оҙаҡ көтмәһен : килде, алды, китте. Иң мөһиме - түҙемлек, бында өлкән йәшт әге, сирле кешеләр килеүен онотмаҫҡа кәрәк. Әйткәндәй, корид орҙа стеналарҙа барлыҡ кәрәкле мәғлүмәт яҙып эленгән. Ә бина ға ингән ерҙә коляскала йөрөүсе инвалидтар өсөн инеү урыны ла ҡаралған.\n... Алда торған ҡатын артынан эйәреп, мин дә күп өҫтәлдәр теҙелгән бүлмәгә килеп индем. Стеналарҙа эре хәрефтәр менән яҙылған табличкалар күҙгә ташлана: "Ленин районы", "Киров районы"... Баш белгес Ильмира Фәхретдиноваға яҡынлашам. Эш ҡайнай, кисә генә ул 25 йүнәлтмә тапшырған. Хәҙер сираттағыһын тултыра - Өфөнөң Октябрь районында йәшәүсе\nАпуш Арыҫлан улы Бәйембәтов ҡатыны менән бергә "Йоматауға" дауаланырға бара. "Ул инвалид, һуғыш ветераны", - ти Ильмира\nЗәки ҡыҙы. "Эйе, эйе, - тип баш ҡаға олатай, - өс тапҡыр йә рәхәтләндем". Быға тиклем ул Мәскәү эргәһендә шифаханала дауаланған, үҙебеҙҙекендә нисектер тура килмәгән. Йүнәлтмәне\nалып йылмая - эш эшләнде, алда - ял.\nҺуғыш ветеранына "Йоматау" шифаханаһы оҡшаясағына шигем ю ҡ. Бер тапҡыр "пенсионерҙар" ваҡытына эләгеп мин үҙебеҙҙең ҡ арт гвардияға ҡарап һоҡланғаным хәтерҙә. Әбей һәм бабайҙарыбыҙ ял ваҡытында бөтөнләй үҙгәрә - һырҙары юҡҡа сыға, йөҙҙәре яҡтыра. 85 йәшлек пенсионерҙарҙың йүгереп йөрөп ҡатын - ҡыҙҙарға гардеробтан кейемдәрен алышҡаны һаман да күҙ алдымда тора.\nБеҙҙең гәзит конкурс һөҙөмтәләре буйынса республиканың 34\nщифахана - курорт учреждениеһы льгота менән файҙаланыусылар\nдауалана алған шифаханалар исемлегенә инеүе тураһында яҙғайны инде. Әммә улар республикала биләмәләрендә генә ял итә ала тигәнде аңлатмай. Мәҫәлән, шәкәр диабеты менән ауыры усы балалар өсөн көньяҡ региондарға 30 йүнәлтмә, күҙҙәре нас ар күреүселәр өсөн 120 йүнәлтмә алынған.\nӘ яңы йыл каникулында, ил ял иткән ваҡытта, Фонд хеҙмәткәрҙәре йүнәлтмәләрҙе йорт буйлап йөрөп таратты. Кешеләрҙең ҡайһы берҙәре уларҙы йылмайып, рәхмәт әйтеп ҡаршылаһа, бәғзеләре шулай тейеш кеүек ҡабул итте. Бөгөн иһә\nхеҙмәткәрҙәр сиратта тороусыларҙың өйҙәренә шылтыратып, йүнәлтмә алырға килеүҙәрен һорайҙар...\nРеабилитация өсөн техник средство һәм протез - ортопедия изделиеларына мохтаж булыусылар республикала 98 меңдән артыҡ иҫәпләнә. Ундайҙарҙың адресына килеп кәрәк әйберҙәргә\nзаказ биреүҙәрен һораған хат ебәрелә. Республиканың Хеҙмәт\nһәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы һәм "Протез - ортопедик предприятие" унитар предприятиеһынан алынған исемлектәр буйынса төбәк бүлексәһе мең ярым хат ебәргән. Теоретик яҡтан ҡарағанда, протез алыу өсөн медик - социаль экспертиза үтергә, уның һөҙөмтәләре менән төбәк бүлексәһенә килергә кәрәк, унан протез - ортопедия предприятиеһына оҙаталар. Асылда иһә был йөрөүҙәр мөмкин булғанса кәметелгән :льгота менән файҙаланыусы протез - ортопедия предприятиеһын а бара, унда уны медицина социаль страховкалау һәм төбәк бүл ексәһе вәкилдәре көтә. Заказ бер көн дауамында, бер урында үтәлә.\n122 - се закон ҡабул ителгәнгә тиклем радиациянан зыян күреүселәр һәм уларҙың балалары йыл һайын йүнәлтмә ( йә комп енсация) менән тәьмин ителә ине. Был граждандарҙы асыҡлау өсөн гәзиткә иғлан бирелә торғайны. Ҡайһы ваҡыт бер кешегә\nдүрт йылға бер юлы компенсация түләү осраҡтары ла булды,\nсөнки быға тиклем ул үҙенең льготалары тураһында хәбәрҙар булмаған. Бөгөн был категория йүнәлтмә менән тәьмин итеү йәһәтенән дөйөм тәртиптә барасаҡ, бар инвалидтар ҙа хәҙер бер сиратта.


Синоптиктар нимә вәғәҙәләй?\n22 Март 2011, 15:24\nТормошта күп нәмә көн торошона бәйле: сәләмәтлегебеҙ, кәйефебеҙ, уй-ниәттәребеҙ һәм уларҙың тормошҡа ашыу-ашмауы, илебеҙҙең социаль-иҡтисади үҫеше һ.б. Шуға һәр кем көн торошо менән ҡыҙыҡһынып бара. Ә көн торошо нисек фаразлана һәм кемдәр уны күҙәтеп бара – ошолар менән ҡыҙыҡһынып, Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиттең мониторингы буйынса БР территориаль идаралығының Гидрометеорология үҙәгенә мөрәжәғәт иттек. Көн торошон күҙаллау буйынса бында айырым бүлек бар. Унда 12 синоптик эшләй. Улар йыйған мәғлүмәт буйынса республикала алдағы тәүлектәргә, бер аҙнаға һәм бер айҙан өс айға тиклем көн торошо күҙаллана. Шулай уҡ бер йылға ла яҡынса көн торошо билдәләнә һәм Башҡортостан территорияһында хәүефле күренештәр, ғәрәсәттәр тураһында алдан иҫкәртелә


Рөстәм Хәмитов Венгрияның Рәсәйҙәге Илсеһе Иштван Ийдярто менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Венгрияның Рәсәйҙәге Илсеһе Иштван Ийдярто менән осрашты\n9:35, 17 октября 2012 Сәйәсәт\n16 октябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Венгрияның Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе Иштван Ийдярто менән эш осрашыуы үткәрҙе. Унда иҡтисади өлкәлә хеҙмәттәшлек итеү мәсьәләләре, шулай уҡ берлектәге гуманитар проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре тикшерелде, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, әлеге ваҡытта Башҡортостан менән Венгрия араһындағы мөнәсәбәттәр яҡшы үҫтерелә, әммә үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәре тулы кимәлендә ҡулланылмай. Республика Президенты юғары технологиялар, ауыл хужалығы, туризм, һаулыҡ һаҡлау, нефть эшкәртеү өлкәләрендә бәйләнештәрҙе әүҙемерәк үҫтерергә тәҡдим итте. «Белгестәрегеҙ беҙгә «Ҙур химия» халыҡ-ара форумында ҡатнашыу өсөн генә түгел, ә үҙҙәренең технологиялары менән дә килһен өсөн, һеҙҙең нефть эшкәртеү заводтары, химия комбинаттары менән хеҙмәттәшлек итергә әҙербеҙ. Беҙ химия йүнәлешен әүҙем үҫтерергә теләйбеҙ, газ химияһы алдағы ваҡытта республиканың химия индустрияһын үҫтереүҙә өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе буласаҡ», — тине Башҡортостан Президенты.\nВенгрия Илсеһе һүҙҙәренсә, Венгрия менән Башҡортостандың үҙ-ара килешеп эш итеүе көрсөккә тиклемге осорҙағы кеүек үк әүҙем үҫтерелмәй. «Хәҙер беҙ көрсөктән һуңғы шарттарҙа эшләргә бурыслыбыҙ. Башҡортостан Венгрия өсөн – ҙур мөмкинлектәре булған партнер. Башҡортостанда уңышлы эшләгән предприятиелар күп, республика беҙҙе ҡыҙыҡһындырған төрлө продукция етештерә», — тине Иштван Ийдярто.