Мырҙағолдар шишмә һыуы эсә\n12 Февраль 2018, 13:38\nҘур юлдарҙан алыҫта, хозур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан Мырҙағол ауылы бәләкәй ауылдарға ғына хас үҙенсәлекле йәшәү һулышы – гүзәл тәбиғәттең бер өлөшө булыуы, тормоштоң бында башҡа төрлө үлсәмдә барыуы менән генә түгел, ә тырыш һәм уңған халҡы менән дә айырылып тора.\nҘур юлдарҙан алыҫта, хозур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан Мырҙағол ауылы бәләкәй ауылдарға ғына хас үҙенсәлекле йәшәү һулышы – гүзәл тәбиғәттең бер өлөшө булыуы, тормоштоң бында башҡа төрлө үлсәмдә барыуы менән генә түгел, ә тырыш һәм уңған халҡы менән дә айырылып тора. Ауылға килеп инеү менән бейек йорттарҙың күркәмлегенә, урамдарҙың һәм йорт алдарының тәртиптә булыуына һоҡланмау мөмкин түгел. Бында шулай уҡ бөгөнгө тарҡаулыҡ та күҙгә бәрелеп бармай, халыҡ бер-береһенә ышанып, ярҙамлашып йәшәй, сөнки бындай ауылдарҙа, ҡағиҙә булараҡ, берҙәмлек һәм дуҫлыҡ рухы тантана итә.\nБыл төбәктән сыҡҡан кешеләр ҙә күңелдәре менән һәр ваҡыт тыуған төйәгенә тартыла. Мырҙағолдар яҡташтары инициативаһы менән ике йыл элек ауылда Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ил һағына баҫҡан яугирҙәргә һәйкәл асты. Һуңыраҡ улар йәнә бергә йыйылып, ошо иҫтәлекле урынға ҡарағай һәм зәңгәр шыршылар ултыртҡан. Ә күптән түгел Өфөнән ауылдаштарын ошондай матур эштәргә дәртләндергән Тимербай ағай Нуриев, редакцияға шылтыратып, тағы ла бер ҡыуаныслы хәбәре менән уртаҡлашты.\n- Һәр ауылдың ер-һыу атамалары тарихы була, - тип башланы ул һүҙен. – Бәләкәй саҡта беҙ өләсәйем менән шишмә һыуына бара торғайныҡ. Ара яҡын булмағанлыҡтан, был хәтерҙә ныҡ уйылып ҡалған. Өләсәйҙәребеҙ ошо шишмә һыуын дарыуға тиң, шифалы ти торғайны. Элек ҡәҙерле ҡунаҡтар көткәндә генә самауырға һалған ошо шифалы шишмә һыуын ауылдаштарым хәҙер һәр көндө эсә ала.\nБөгөн Мырҙағолда ни бары утыҙға яҡын йорт иҫәпләнә, унда 50-ләп кеше йәшәй. Социаль объекттарҙан башланғыс мәктәп һәм клуб бар. Коллектив хужалыҡ бөтөрөлгән йылдарҙа ауыл һыуһыҙ тороп ҡала. Кешеләр ҡойо ҡаҙыта, скважиналар быраулай, тик бына һыуҙың сифаты ғына артыҡ ҡәнәғәтләндермәй. Күптән түгел йәнә яҡташтары Нуриевтың инициативаһы, район етәкселеге һәм ауыл хакимиәтенең ярҙамы менән мырҙағолдар үҙҙәрен борсоған көнүҙәк проблемаларҙың береһен – эсәр һыу проблемаһын хәл итте.\nМуниципаль берәмек ҡаҙнаһынан бүленгән 100 мең һум аҡсаға торба һатып алғандар, ә соҡор ҡаҙыу (шишмәнән ауылға тиклем уның оҙонлоғо - бер километр) һәм башҡа эштәрҙе атҡарыу өсөн ауыл халҡы аҡса йыйып биргән. Хәҙер шишмә һыуы пластик торбалар буйлап килә. Ҡойо кәртәләп алынған һәм профнастилдан япма ҡуйылған. Ә инициативаны тормошҡа ашырыуҙы староста Ғәлиәскәр Абдулов һәм Миңлеғәзиз Солтанов үҙ ҡулына алған.\n...Әңгәмәбеҙ һуңында Тимербай ағай был изге шишмә ауылдың биҙәге һәм ғорурлығы булыр, тигән ышаныс белдерҙе. Ә беҙ сылтырап аҡҡан шишмә тауышы бер ҡасан да тынмаһын һәм уның шифалы һыуы тағы ла бик күптәргә көс-ҡеүәт өҫтәһен ине, тигән теләктә ҡалабыҙ. Улар араһында Тимербай ағай кеүек, үҙ ауылы яҙмышы өсөн битараф булмаған йәштәр ҙә табылыр, әлбиттә.


Башҡортостанда республиканың 100 йыллығына арналған иҫтәлекле стела асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:11, 14 августа 2018 Йәмғиәт\nСтела ауыл уртаһындағы бейек тауҙа урынлашҡан һәм төрлө яҡтан һәйбәт күренә. Һәйкәлгә ошондай һүҙҙәр яҙылған: «1919 йылдың 18 февралендә иртәнге сәғәт 10-да Темәс ауылы янында Зәки Вәлиди етәкселегендә башҡорт ғәскәре ҡыҙылдар яғына күскән».\nСтела ҡуйыу идеяһын Темәс аҡһаҡалы Сәлимйән Вәлиев тәҡдим иткән. Проектты эшҡыуар Венер Сәфәровтың финанс ярҙамы менән рәссам Марат Ғафаров тормошҡа ашырған.\nРәсми асыу тантанаһы иртәнге сәғәт 10-да башлана.


“Һөт кухняһы” биләмәләрен киңәйтә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 июня 2020 — 14:03 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликала тиҙ арала киң таралыш алған аҙыҡ тәьминәте хәҙер төбәктең төнъяҡ-көнсығыш тарафтарында ла эш башлай. Был хаҡта республиканың сауҙа һәм ҡулланыусы мәнфәғәттәрен яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Алексей Гусев социаль селтәрҙәге сәхифәһендә хәбәр итә. “Һөт кухняһы” төҙөлөшөнә Ҡыйғы районында нигеҙ һалынды. Яңы бүлексә Ҡыйғы, Дыуан, Салауат, Мәсетле, Балаҡатай райондарында йәшәгән 1426 баланы юғары сифатлы һөт ризыҡтары менән тәьмин итергә иҫәпләнгән. Етештереү цехы 102, ярҙамсы биналар 160 квадрат метр майҙанды биләй. Уларҙың иҫәбенә һыуытҡыс камералары, компрессор, термостат бүлмәләре, лаборатория, офис инә. Алексей Гусев белдереүенсә, әлеге ваҡытта юғары технологик ҡоролмалар, газель-рефрижераторҙар һатып алыу бара. Яңы цехтың етештереү ҡеүәте тәүлегенә 25 тонна һөт эшкәртеүгә иҫәпләнгән.


«Был һөнәрҙе һайлаған йәштәр отолмаясаҡ» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » «Был һөнәрҙе һайлаған йәштәр отолмаясаҡ»\n02.04.2011 «Был һөнәрҙе һайлаған йәштәр отолмаясаҡ»\nИртәгә Рәсәй геологтары үҙҙәренең профессиональ байрамын билдәләй. Һеҙҙең иғтибарға Башҡортостан Республикаһының Ер аҫтын файҙаланыу буйынса идаралығы етәксеһе Рәсих Әғзәм улы Хәмитов менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\n– Башҡортостан геологтары үҙҙәренең профессиональ байрамын нисек ҡаршылай?\n– Беҙ ҡатмарлы реформалар заманында тау- геология һәм яғыулыҡ-энергетика өлкәһендә кадрҙар, ғилми эҙләнеүҙәр һәм етештереү ҡеүәтен һаҡлап ҡала алдыҡ.\n2010 йыл йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙә ер аҫты байлыҡтарының ҡиммәтлегенең артыуы планға ҡарата – 103, углеводтарҙы прогнозлау ресурстары – 100, урандыҡы – 108, ташкүмерҙеке – 170, алтындыҡы 91 процент тәшкил итте. Республикала 13,4 млн тонна нефть сығарылды, 4,57 млн тонна баҡыр колчеданы мәғдәне, уның составында 71,3 мең тонна баҡыр, 76,6 мең тонна цинк, 7,6 тонна алтын, 84,5 тонна көмөш табылып эшкәртелгән. «Башнефть» компанияһы ике ҙур ятҡылыҡ асты.\nБылтырғы йыл йомғаҡтары буйынса нефть запастарының күләме 4,7 млн тоннаға артты. Ләкин был нефть сығарыу күләменән күпкә түбән, тимәк, запастар кәмей бара.\nДөйөм алғанда, тау-геология һәм нефть-энергетика өлкәһендә эшләүсе предприятиеларҙың эшмәкәрлеге ҡаҙнаға 32 млрд һумдан ашыуыраҡ һалым килтерҙе.\n– Бер нисә йыл элек, Башҡортостандың ҡаҙылма байлыҡтарын баһалап, уны яҡынса 150 млрд доллар тирәһе, тип билдәләнеләр. Бында үҙгәрештәр бармы? Даими мониторинг алып барыламы? Һуңғы арала ниндәй яңы асыштар яһалды?\n– 1999 – 2000 йылдарҙа беҙ, Башҡортостандың геологик-иҡтисади картаһын төҙөп, уның ер аҫты ҡеүәтен барланыҡ – 154 млрд доллар. Республика геологтарының фиҙакәр хеҙмәте арҡаһында был быуатта байтаҡ геологик асыш яһалды. Улар республика «амбары»на бер нисә йөҙ миллиард һум өҫтәне, тип ғорурлыҡ менән әйтә алабыҙ.\nӘммә шуны онотмайыҡ: дәүләт бюджетынан финанслау кәмеүе арҡаһында геолог хеҙмәте яңы ятҡылыҡтарҙы разведкалау темптарын кәметте. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙ һаман да совет заманынан ҡалған запастарҙы «ашайбыҙ». Геология һәм разведкалау эштәрен күтәрергә һәм йәнләндерергә тейешбеҙ.\n– Бер нисә йыл элек республиканың төньяҡ-көнсығышында үтә тәрән скважинаны быраулап ҡаранылар. Был эштең һөҙөмтәләрен белергә мөмкинме? Уның һымаҡ эксперимент СССР-ҙа Кольск ярымутрауында ла үткәрелде. Уның да һөҙөмтәләре ябай халыҡ өсөн бик ҡараңғы. Бик тәрәндә тамуҡҡа барып төртөлгәндәр, тигән имеш-мимештәр ҙә бар. Был хәлде асыҡлап үтһәгеҙ ине.\n– 1971 – 2004 йылдарҙа республикала 2500 метрҙан тәрәнерәк ҡатламда нефть бармы-юҡмы икәнен белер өсөн 15 тәрән скважина бырауланды. Тәрәнлектәре 2690-дан 5521 метрға тиклем тәшкил итте. Уларҙың геология фәнен үҫтереүҙә һәм түбәнге ер аҫты ҡатламдарын өйрәнеүҙә әһәмиәте бик ҙур. Ғалимдарҙың фаразлауынса, Башҡортостандың нефть һәм газ ресурстары запастарының 80 проценты әле тәрән ҡатламдарҙа урынлашҡан.\nӘ Кольск тәрән параметрик скважинаһы 12 262 метрға етте. Уны быраулау 1971 йылдың майынан 1995 йылға тиклем дауам итте һәм проект тәрәнлегенә (15 км) барып етмәйенсә туҡтатылды. 12 км тәрәнлектә температура 220 градусҡа еткән, унда 14 микроорганизм һәм метан барлығы асыҡланған. Был эксперимент Ерҙең барлыҡҡа килеү тарихын 1,5 млрд йылға оҙонайтҡан.\n– Рәсәйҙә беренсе тау уҡыу йортона нигеҙ һалған атаҡлы башҡорт мәғдәнсеһе Исмәғил Тасимовтың иҫтәлеген мәңгеләштереү эштәре нисек бара?\n– Башҡорттарҙан иң беренселәрҙән тау-геология сәнәғәтен булдырыусы һәм Санкт-Петербургтағы тау уҡыу йортона нигеҙ һалыусы Исмәғил Тасимов – ысынлап та, легендар һәм бөйөк шәхес. Уның эшмәкәрлеген өйрәнеүгә һәм исемен мәңгеләштереүгә иғтибар артты. Был тәңгәлдә күп эш башҡарылды.\n2001 йылда, Рәсәйҙең тау-геология хеҙмәтенең 300 йыллыҡ юбилейын билдәләгән көндәрҙә, Санкт-Петербургтың тау-техника университетының акт залында И. Тасимов тураһындағы докладымда уны телгә алдым – быға тиклем һаҡланған китапхана-архив материалдарына, күренекле ғалим Рәшит Шәкүрҙең һәм геолог Миңләхмәт Моталовтың яҙмаларына таяндым. Күптәргә был, ысынлап та, яңылыҡ ине.\nҺуңғы арала уның исеме Аҡъяр тау колледжына бирелде. Исмәғил Тасимов исемендәге дәүләт премияһын булдырыу ниәте менән Башҡортостан хөкүмәтенә мөрәжәғәт иткәйнек, әлегә яуап юҡ.\nБеҙ Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге) менән ике йылға бер тапҡыр төбәк-ара геология конференцияһы уҙғарабыҙ һәм уның бер секцияһын «Тасимов уҡыуҙары» тип атағанбыҙ. Ул дүртенсе тапҡыр үткәрелде.\n– Башҡорт халҡының йәшәйеше элек-электән мәғдәнселек менән бәйле. Географик атамаларҙың күбеһе мәғдәнгә бәйле: мәҫәлән, Баҡырүҙәк, Тимерарҡа. Был топонимдарҙы өйрәнеү геологтарға файҙа килтерәме?\n– Был исемлекте дауам итергә мөмкин: Башҡортостанда ла, күрше өлкә-республикаларҙа ла, Рәсәйҙә лә һәм донъяла ла. Мәҫәлән, Янғантау (Салауат районы, термаль газ), ҡурғашлы (Белорет һәм Бөрйән райондарында), Красноусол һәм Усолка (Ғафури районы), Торф һәм Баҡыртау (Баймаҡ районы), Мейәстән алып Учалы – Миндәккә тиклемге уйһыулыҡты элек һәм хәҙер ҙә «Алтын үҙән» (Золотая долина) тиҙәр.\nБөтә донъяға билдәле Стәрлетамаҡтағы тау- шихандар – боронғо диңгеҙҙең (350 – 370 млн йыл элек) риф ҡалдыҡтарынан (эзбизташтан) тора һәм химияла, төҙөлөш материалдары һ.б. өлкәләрҙә ҡулланырға мөмкин. Әммә иң мөһиме – беҙ уларҙы һаҡлап ҡалырға тейешбеҙ. Башҡа ятҡылыҡтар етерлек. Шуныһын билдәләп үтергә кәрәк: урындағы халыҡ атамаларын рәсми географик и топографик карталарға күсергәндә хаталар күп, тип уйлайым. Мәҫәлән, Шатаҡ тауы (дөрөҫө – Биш итәк), Бретяк (дөрөҫө – Бер итәк), Худолаз йылғаһы (дөрөҫө – Төйәләҫ).\n– Геологтарға һәм киләсәктә ошо һөнәрҙе һайларға йыйынған йәштәргә теләктәрегеҙ...\n– Быйыл профессиональ байрам – Геологтар көнөн 45-се тапҡыр бергәләп ҡаршылайбыҙ. Күреп-ишетеп беләһегеҙ. Бөгөнгө халыҡтың тормошо ошо романтик профессияны һайлаған, тау-геология һәм яғыулыҡ-энергетика өлкәһендә эшләгән бер нисә быуын кешеләренең фиҙакәр хеҙмәте һөҙөмтәһенә бәйле.\nЯңы рудниктарҙың барлыҡҡа килеүе (Учалы, Баймаҡ, Белорет, Хәйбулла райондарында), санаторий-курорт системаһының урындағы минераль һыу һәм ләмде файҙаланыу арҡаһында үҫешеүе лә, нефть сәнәғәтендә һөҙөмтәле үҙгәрештәрҙең барыһы ла беҙҙең эшмәкәрлегебеҙҙең һөҙөмтәлелеген иҫбатлай.\nБеҙҙең тармаҡта эшләгән бөтә геологтарға, геофизиктарға, быраулаусыларға, таусыларға, нефтселәргә иҫәнлек-һаулыҡ, тулы тормош, яңы асыштар һәм ғаилә именлеге теләйем.\nЙәштәргә теләк – ошо профессияларҙы һайлағыҙ һәм илебеҙ мәнфәғәтенә хеҙмәт итегеҙ.\nБайрам менән, ҡәҙерле геологтар һәм тау-геология тармағы хеҙмәтсәндәре!\n– Интернетта Мәләүездә булған ер тетрәүҙе Ямантау аҫтында төҙөлөп ятҡан йәшерен ҡалалағы шартлатыу эштәре менән бәйләйҙәр. Был хәбәр дөрөҫмө?\n– Әлбиттә, юҡ. Ул объектты гәзит уҡыусыларға күрһәтергә була. Әйҙәгеҙ, сканвордты дөрөҫ сисеп ебәргән ун кешегә беҙҙең иҫәпкә ошо ҡалаға экскурсия ойошторайыҡ.\n– Яуаптар күберәк килә бит әле.\n– Улай булғас, уҡыусылар «яман» һәм «тау» һүҙҙәренә бәйле ҡыҙыҡлы нәмәләр яҙып ебәрһен. Шулар араһынан 10 кешене һайлап алырбыҙ. Текстың күләме 20 – 25 һүҙҙән артмаһын.\nГеология фәнен яратҡан мәктәпкә суперприз – «Башҡортостан йәшмәләре» тигән фототека (фото). Бының өсөн мәктәп урынлашҡан төбәктән геологияға бәйле топонимдар аңлатмаһын ебәрегеҙ.


Бында "теге донъянан" тартып алалар...\n9 Октябрь , 15:00\nГоспиталдә ятҡан Мовсес Еприкян – рекордсы, уның үпкәләре 90 процентҡа зарарланған. Ир үҙаллы тын да ала, һөйләшә лә алмай. Шуға күрә дауалаусы табибы Вадим Ғәлиәхмәтов менән ымлап ҡына аралаша. Аҙна ярым эсендә улар бер-береһен һүҙһеҙ аңларға күнеккән\nРеспубликала нисәнсе көн рәттән коронавирус буйынса антирекордтар яңыртыла. Яңынан сирләп киткәндәр ҙә, инфекциянан үлгәндәр ҙә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әле һаман арта ғына. Ошо шарттарҙа республиканың ковид-госпиталдәре көсөргәнешле тәртиптә эшләүен дауам итә. Дауаханаларҙа урындар етмәй, кешеләр коридорҙарҙа ята, реанимация бүлексәләре лә тулған. Ошо көндәрҙә “Башҡортостан” ДТРК-һы хәбәрселәре сираттағы тапҡыр “ҡыҙыл зона”ға инде һәм бындағы хәлдәрҙе үҙ күҙҙәре менән күрҙе.\nКовид-госпиталдәрҙә ысынлап та буш палаталар юҡ. Кислород алыу мөмкинлеге булһын өсөн уны коридорҙарҙа ла ҡуя башлағандар. Коронавирус мутация кисерә, шуға күрә ауыр хәлдә килгән пациенттар һаны арта. Уларҙың 95 проценты – прививка яһатмаған.\nБыл госпиталдә ятҡан Мовсес Еприкян – рекордсы, уның үпкәләре 90 процентҡа зарарланған. Ир үҙаллы тын да ала, һөйләшә лә алмай. Шуға күрә дауалаусы табибы Вадим Ғәлиәхмәтов менән ымлап ҡына аралаша. Аҙна ярым эсендә улар бер-береһен һүҙһеҙ аңларға күнеккән. Пациент үпкәләрен яһалма елләтеү аппаратынан һүндереп, ваҡыт ваҡыты менән трахеостома аша үҙаллы тын алыуҙы һорай, әммә ҡанындағы газ составына ярашлы табиптар әлегә быны эшләй алмай.\nРеспубликала коронавирус инфекцияһын йоҡторғандар һаны 71 меңгә етте. Көн һайын 600-ҙан күберәк кеше өҫтәлә бара. Ҡыуатов исемендәге республика клиник дауаханаһында 250 урын бар һәм улар етмәй. Бөтәһе төбәктә стационар дауалау өсөн 6550 урын әҙерләнгән, уларҙың алты проценты ғына буш килеш ҡала.\nБында ла реанимация бүлексәһе тулған, 17 кеше ята. Уларҙың үпкәләре зарарланыуы кимәле 23 проценттан 95 процентҡа тиклем.\nРеспублика клиник дауаханаһындағы ковид-госпиталь етәксеһе Гөлшат Фәтхуллина һөйләүенсә, коронавирустың дүртенсе тулҡына башҡаларынан айырыла. Пациенттарҙың 80 проценты тын ала алмай килә һәм уларға шунда уҡ кислород кәрәк. Ә вирус йәшәрә...\n– Пациенттарҙы дауалау бынан бер йыл элекке менән сағыштырғанда ауырыраҡ. Беренсе, икенсе тулҡын ваҡытында юғары һөҙөмтәле булған препараттар был юлы әллә ни һөҙөмтә бирмәй, – ти ул.\nӘйткәндәй, хәҙер яңы тыуған балалар ҙа сирләй. Беренсе осраҡтар июлдә күренә башлағайны. Хәҙер коронавирус менән сирләгән сабыйҙар арта. Телевидение хәбәрселәре бер аҙналыҡ ҡына бәпестәрҙе лә күрһәтте. Улар тыуған көнөнән алып реанимацияла ята һәм үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған. Бәпестең үпкәһе 40 процентҡа зарарланған, коронавирусты уға ата-әсәһе йоҡторған.\n– Үпкәләре 20, 30, 36 процентҡа зарарланған бәпестәр ҙә бар. Хатта 68 процент зарарланған бала ла булды, уға ла, беҙгә лә бик ауыр ине. Бер нисә баланы үҙ көстәребеҙ менән ҡотҡарҙыҡ, реаниматолог кәрәкмәне, ә ике бала әле ИВЛ-ға тоташтырылған, – ти 17-се балалар дауаханаһының яңы тыуған сабыйҙарҙың инфекция бүлексәһе мөдире Ирина Тихонова.\nӘлбиттә, был кадрҙарҙы күреү еңел түгел. Кешеләр ауыр хәлдә ята, күптәр үҙаллы тын да ала алмай. Медицина ҡорамалдары ла, табиптар ҙа үҙҙәрен аямай көнө-төнө ҡыҙыл зоналарҙа хеҙмәт итә. Күптәрҙе “теге донъянан” һөйрәп сығаралар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сирҙе еңә алмағандар ҙа бар. Ауыр хәлдәгеләрҙең бөтәһе лә тиерлек прививка яһатмаған.\nӘ инде шәбәйгән пациенттар табиптарға бик рәхмәтле. Ниһайәт, улар үҙаллы тын ала һәм һауыҡҡан.\n– Үпкәһе 90 процентҡа зарарланған пациентка бар ине. Оҙаҡ ҡына реанимацияла ятты, шәбәйҙе. Аҙаҡ иһә уның менән аралаша башланыҡ. Ул үҙе минең телефонды тапҡан, яҡын кешеһе менән кеүек аралаша, яңылыҡтары менән уртаҡлаша. Миңә был бик оҡшай, ул коронавирустан һуң миндә яҡын кешеһен күргәндәй итә, – ти республика клиник дауаханаһының пульмонология бүлексәһе мөдире Гөлназ Грицаенко.\nКоронавирус көндән-көн агрессивыраҡ була бара. Табиптар бишенсе тулҡын килә ти. Шул уҡ ваҡытта республикала вакцинация күләме шәптән түгел. Прививканың ике компонентын да тик миллион ике йөҙ мең кеше һалдырған. Коллектив иммунитет булдырыу өсөн был һандарҙы бер ярым тапҡырға арттырыу кәрәк.\nШулай булғас, уйланырға кәрәктер...


Ҡалабыҙҙа хаталарға урын юҡ\n4 Сентябрь 2010, 23:06\nОшо көндәрҙә ҡала хакимиәтендә «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законды тормошҡа ашырыу буйынса Комиссияның Терминологик төркөмөнөң ултырышында предприятиелар этикеткаларының биҙәлеше ҡаралды. Ошонда уҡ «НУМИК» ит комбинатының этикеткаларында табылған мәғәнәһеҙ хаталар ҙа тикшерелде.\nҡала һәм район комиссиялары, Терминологик төркөм көндәлек эш алып барыуға ҡарамаҫтан, алтаҡталарҙа, реклама күрһәткестәрендә һәм башҡа визуаль мәғлүмәттә орфографик, грамматик һәм стилистик хаталар осрап тора. Тәржемә буйынса бигерәк тә «Башҡорт лингвистика үҙәге» йыш хаталар ебәрә. «НУМИК» ит комбинатының этикеткаларын да ошо хеҙмәт белгестәре тәржемә иткән. Әлеге ваҡытта предприятие яңы этикеткаға заказ бирҙе, ә етештерелгән продукция этикеткаларының ҡалғанына Терминологик төркөм белгестәре экспертиза үткәрәсәк.\nБаш ҡаланың Терминологик төркөмө предприятие, ойошма етәкселәренә тәржемәләр буйынса Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына, «Оператив тәржемә», «Башҡортостан» гәзитенең тәржемә үҙәктәренә мөрәжәғәт итергә тәҡдим итә. Шулай уҡ бөтә тәржемәләр ҙә ҡала Терминологик төркөмөндә ҡаралырға тейеш. Төркөмдөң ҡабул итеү көндәре: аҙна һайын шишәмбе һәм йома көндәрендә сәғәт 11.30-ҙан 12.30-ға тиклем.\nУлтырышта «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законды тормошҡа ашырыу буйынса район комиссияларына, район терминология төркөмдәренә Өфөлә етештерелгән продукцияларҙың этикеткаларын тикшерергә, ойошмаларға методик ярҙам күрһәтергә ҡушылды. Терминологик төркөмдөң киләһе ултырышына дәүләт телдәрендә тәржемә иткән бөтә ойошмалар саҡырыласаҡ.\nӨфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең гуманитар мәсьәләләр бүлеге начальнигы, Терминологик төркөм етәксеһе.


Владимир Путин ике балалы ғаиләләрҙе торлаҡ һатҡанда НДФЛ-дан азат итте | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 248115\n30 ноября 2021 — 12:49 ГТРК «Башкортостан»\nИке йә унан дә күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләр торлаҡ һатҡанда НДФЛ-дан азат ителә. Был ҡарар 2021 йылдан уҡ ғәмәлгә инә. Президент Владимир Путин ҡул ҡуйған документ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.\nЗакон ике һәм унан күберәк балалы ғаиләләрҙең фатир, йорт йәки уларҙың өлөштәрен һатҡанда алынған һәм ҙурыраҡ майҙанлы яңы торлаҡ һатып алыу өсөн файҙаланылған килемде НДФЛ-дан азат итә. Льгота 24 йәшкәсә балалары (улар көндөҙгө бүлектә уҡыһа) булған ата-әсәләргә (уллыҡҡа, ҡыҙлыҡҡа алыусыларға), шулай уҡ ҡайһы бер шарттарҙы үтәгәндә балаларға ла бирелергә мөмкин.\nТағы бер шарт — яңы торлаҡ иҫкеһен һатҡан йылда, йәки киләһе йылдың 30 апреленән дә һуңға ҡалмайынса һатып алынырға тейеш. Бынан тыш, һатыла торған күсемһеҙ милектең кадастр хаҡы 50 миллион һумдан артмауы һәм һатып алына торған торлаҡтың кадастр хаҡынан күберәк булыуы мөһим.\nШулай уҡ торлаҡты һатҡан ваҡытта күп балалы ғаилә ағзаларының береһенең дә милкендә һатып алынған майҙандың 50 процентынан артығыраҡ күләмдәге башҡа торлағы булмаҫҡа тейеш.\nБыл норма 2021 йылдың 1 ғинуарынан башлап фатир һатыуҙан алынған килемгә ҡарата ғәмәлдә.


Шаршау артындағы кис\n10 Ноябрь 2020, 19:55\nСәнғәт, ысынлап та, бик күптәрҙе берләштерә. Районыбыҙҙа «Сәнғәт төнө» акцияһы йыл һайын төрлөсә үткәрелә. Уҙған йыл райондың барлыҡ сәнғәт эшмәкәрҙәре халыҡ ижады үҙәгенә ҙур тантанаға йыйылғайны. Быйыл, пандемияға бәйле, ул онлайн рәүештә үтте. Ғ.Сөләймәнов исемендәге сәнғәт мәктәбе тамашасыларҙы ҙур концерт менән һөйөндөрҙө. Үҙәк китапхана поэтик флешмоб тәҡдим итте.«Районыбыҙҙың мәҙәниәте» интеллектуаль викторинаһы ла бик күптәрҙең күңеленә хуш килгәндер. Халыҡ ижады үҙәге иһә тамашасыларҙы үҙҙәренең шаршау арты донъяһы менән таныштырҙы, йәғни үҙәктең бинаһы буйлап сәйәхәт үткәрҙе. Экскурсовод ролен үҙәктең художество етәксеһе Ләйсән Солтанғолова үтәне. Сәйәхәт икенсе ҡаттағы халыҡ музыка ҡоралдары ансамбле сығышы менән башланды. Баян, ҡурай һәм думбыра моңдары сихри донъяға әйҙәй. Был моңдарҙы тыңлағандан һуң ҡаяларҙа осҡан ғорур бөркөт һыны ла, һомғол ҡыҙҙар бейеүе лә, тәбиғәттең сихри урындары ла күҙ алдына килеп баҫты.Өсөнсө ҡатта «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле репетиция үткәрә ине. Бейеүселәрҙең репитицияла ла берҙәм формала булыуҙары һоҡландырҙы. Ансамблдең етәксеһе Ғәлинур Хәмитов ҡаҙаныштары, ансамбль тарихы тураһында һөйләне. Әйткәндәй, әле ансамбль йәш таланттар туплай. Шулай булғас, «Ирәндек» ансамблендә бейергә хыялланған йәштәр рәхим итегеҙ!Халыҡ ижады үҙәгендә костюмдар һаҡланған бүлмә лә бар. Унда Таңһылыу Аллаярова эшләй. «Бөгөн пандемияға бәйле бер аҙ тынлыҡ булып тора. Смотрҙар ваҡытында ғына костюмдар бер аҙ етмәй, башҡа ваҡытта барыһы ла яҡшы», – тине ул.«Ҡомартҡы» халыҡ ансамбленең дә матур тарихы бар. Уға заманында Мәүжидә Айытҡолова нигеҙ һалған. Улар башҡарған «Зөлхизә», «Урал» кеүек мәшһүр йырҙар әле лә ҡолаҡта сыңлай кеүек. Әле ансамбль менән Сөмбөл Юлбахтина етәкселек итә. Онлайн-тамашасылар хөкөмөнә «ҡомартҡы»лар «Ғайса» халыҡ йырын сығарҙы.«Ватан» халыҡ бейеү ансамбле етәксеһе наил Шәйәхмәтов: «Яңы бейеү өйрәнеп йөрөүебеҙ. Быға тиклем ансамблгә ҡыҙҙар күберәк килә торғайны. Быйыл, киреһенсә, егеттәр күберәк. Әле беҙҙә 20 егет шөғөлләнә», – тип һөйләне. Дәртле бейеүҙе ҡараған тамашасылар интернет-алҡыштарға, йәғни «лайк»ка күмделәр йәштәрҙе. Халыҡ ижады үҙәгендә ҡул эштәре оҫталары өсөн «Хазина» клубы эшләй. Әлегә клубҡа олораҡ йәштәгеләр коронавирус инфекцияһы таралыуға юл ҡуймау маҡсатында артыҡ йөрөй алмай. «Хазина»лар клубта стилләштерелгән түшелдеректәр, ҡашмауҙар тегә, милли орнаменттарҙы ҡулланып кейеҙ һуға, шаршауҙар һ.б. эшләй.«Сураш» ир-егеттәр вокаль ансамбле лә үҙ сығыштары менән һөйөндөрҙө. Халыҡ ижады үҙәгенең «Буранбай сәсән» халыҡ ҡурайсылар ансамбле ярайһы уҡ танылыу яулап өлгөрҙө. Улар йыш ҡына һәр төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай. Әле ҡурайсылар онлайн-тамашасыларҙы дәртле көй уйнап тәбрикләне.Экскурсия аҙағына яҡынланы. Беҙҙе тура трансляция аша үҙәктең төп сәхнәһенә алып килделәр. Унда балаларҙың «Экзотик» өлгөлө бейеү ансамбле репетиция үткәрә ине. Ансамбль етәксеһе һөйләүенсә, бында шөғөлләнгән ҡыҙҙар йырҙар өйрәнеп кенә ҡалмай, ҡыҙҙарға дефиле, фотосессия нескәлектәре лә өйрәтелә. Ҡыҙҙар шулай уҡ актер оҫталығы дәрестәрен дә үтә.«Сәнғәт төнө» экскурсияһын халыҡ ижады үҙәге артистарының дөйөм сығышы тамамланы. Эйе, пандемия һәр кемдең тормошона үҙгәрештәр индерҙе. Урамда хәҙер битлек кеймәгән кешене күрмәҫһең, ҡул бирешеүҙәр ҙә тыйыла. Халыҡты ла күпләп йыйырға ярамай. Бындай шарттарҙа ошондай онлайн-саралар иң отошлоһолор. Әммә киләсәктә заманалар яҡшы яҡҡа үҙгәреп, артистарыбыҙ зал тултырып тамашасылар йыйыр әле, тип ышанайыҡ.\nСәнғәт, ысынлап та, бик күптәрҙе берләштерә. Районыбыҙҙа «Сәнғәт төнө» акцияһы йыл һайын төрлөсә үткәрелә. Уҙған йыл райондың барлыҡ сәнғәт эшмәкәрҙәре халыҡ ижады үҙәгенә ҙур тантанаға йыйылғайны. Быйыл, пандемияға бәйле, ул онлайн рәүештә үтте. Ғ.Сөләймәнов исемендәге сәнғәт мәктәбе тамашасыларҙы ҙур концерт менән һөйөндөрҙө. Үҙәк китапхана поэтик флешмоб тәҡдим итте.\n«Районыбыҙҙың мәҙәниәте» интеллектуаль викторинаһы ла бик күптәрҙең күңеленә хуш килгәндер. Халыҡ ижады үҙәге иһә тамашасыларҙы үҙҙәренең шаршау арты донъяһы менән таныштырҙы, йәғни үҙәктең бинаһы буйлап сәйәхәт үткәрҙе. Экскурсовод ролен үҙәктең художество етәксеһе Ләйсән Солтанғолова үтәне. Сәйәхәт икенсе ҡаттағы халыҡ музыка ҡоралдары ансамбле сығышы менән башланды. Баян, ҡурай һәм думбыра моңдары сихри донъяға әйҙәй. Был моңдарҙы тыңлағандан һуң ҡаяларҙа осҡан ғорур бөркөт һыны ла, һомғол ҡыҙҙар бейеүе лә, тәбиғәттең сихри урындары ла күҙ алдына килеп баҫты.\nӨсөнсө ҡатта «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле репетиция үткәрә ине. Бейеүселәрҙең репитицияла ла берҙәм формала булыуҙары һоҡландырҙы. Ансамблдең етәксеһе Ғәлинур Хәмитов ҡаҙаныштары, ансамбль тарихы тураһында һөйләне. Әйткәндәй, әле ансамбль йәш таланттар туплай. Шулай булғас, «Ирәндек» ансамблендә бейергә хыялланған йәштәр рәхим итегеҙ!\nХалыҡ ижады үҙәгендә костюмдар һаҡланған бүлмә лә бар. Унда Таңһылыу Аллаярова эшләй. «Бөгөн пандемияға бәйле бер аҙ тынлыҡ булып тора. Смотрҙар ваҡытында ғына костюмдар бер аҙ етмәй, башҡа ваҡытта барыһы ла яҡшы», – тине ул.\n«Ҡомартҡы» халыҡ ансамбленең дә матур тарихы бар. Уға заманында Мәүжидә Айытҡолова нигеҙ һалған. Улар башҡарған «Зөлхизә», «Урал» кеүек мәшһүр йырҙар әле лә ҡолаҡта сыңлай кеүек. Әле ансамбль менән Сөмбөл Юлбахтина етәкселек итә. Онлайн-тамашасылар хөкөмөнә «ҡомартҡы»лар «Ғайса» халыҡ йырын сығарҙы.\n«Ватан» халыҡ бейеү ансамбле етәксеһе наил Шәйәхмәтов: «Яңы бейеү өйрәнеп йөрөүебеҙ. Быға тиклем ансамблгә ҡыҙҙар күберәк килә торғайны. Быйыл, киреһенсә, егеттәр күберәк. Әле беҙҙә 20 егет шөғөлләнә», – тип һөйләне. Дәртле бейеүҙе ҡараған тамашасылар интернет-алҡыштарға, йәғни «лайк»ка күмделәр йәштәрҙе.\nХалыҡ ижады үҙәгендә ҡул эштәре оҫталары өсөн «Хазина» клубы эшләй. Әлегә клубҡа олораҡ йәштәгеләр коронавирус инфекцияһы таралыуға юл ҡуймау маҡсатында артыҡ йөрөй алмай. «Хазина»лар клубта стилләштерелгән түшелдеректәр, ҡашмауҙар тегә, милли орнаменттарҙы ҡулланып кейеҙ һуға, шаршауҙар һ.б. эшләй.\n«Сураш» ир-егеттәр вокаль ансамбле лә үҙ сығыштары менән һөйөндөрҙө. Халыҡ ижады үҙәгенең «Буранбай сәсән» халыҡ ҡурайсылар ансамбле ярайһы уҡ танылыу яулап өлгөрҙө. Улар йыш ҡына һәр төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай. Әле ҡурайсылар онлайн-тамашасыларҙы дәртле көй уйнап тәбрикләне.\nЭкскурсия аҙағына яҡынланы. Беҙҙе тура трансляция аша үҙәктең төп сәхнәһенә алып килделәр. Унда балаларҙың «Экзотик» өлгөлө бейеү ансамбле репетиция үткәрә ине. Ансамбль етәксеһе һөйләүенсә, бында шөғөлләнгән ҡыҙҙар йырҙар өйрәнеп кенә ҡалмай, ҡыҙҙарға дефиле, фотосессия нескәлектәре лә өйрәтелә. Ҡыҙҙар шулай уҡ актер оҫталығы дәрестәрен дә үтә.\n«Сәнғәт төнө» экскурсияһын халыҡ ижады үҙәге артистарының дөйөм сығышы тамамланы. Эйе, пандемия һәр кемдең тормошона үҙгәрештәр индерҙе. Урамда хәҙер битлек кеймәгән кешене күрмәҫһең, ҡул бирешеүҙәр ҙә тыйыла. Халыҡты ла күпләп йыйырға ярамай. Бындай шарттарҙа ошондай онлайн-саралар иң отошлоһолор. Әммә киләсәктә заманалар яҡшы яҡҡа үҙгәреп, артистарыбыҙ зал тултырып тамашасылар йыйыр әле, тип ышанайыҡ.


Теләгәнеңде һайлап ал!\n17 ноябрь – Халыҡ-ара студенттар көнө\n2016 - Рәсәйҙә Кино йылы\nӘрме – 2016\nМатбуғат – 2017\nӘйткәндәй, "Евроком" көнкүреш техникаһы магазины район халҡына күптән таныш. Туғыҙ йыл эсендә "Евроком" уңышлы эшләп, халыҡ араһында ышаныс яуланы. Магазиндың яңы урында асылғанын күптәр түҙемһеҙләнеп көттө – һәм ул өмөттәрҙе аҡланы.\nТеатр кейем элгесенән башлана, ә магазин – парковканан, тиҙәр. Ысынлап та, халыҡ мәнфәғәтендә эшләнгән магазин үҙенә ылыҡтырып тора. Киң, иркен парковка, тығын юҡ, һатып алыусы автомобилен магазин алдына ҡалдырып, иркен рәүештә тауарҙар менән таныша ала. Магазинға инеү менән һатып алыусыларҙы итәғәтле һатыусы-консультант ҡаршы алып, уларҙың һорауҙарына яуап бирергә әҙер. Яҡты, иркен, заманса сауҙа комплексы ҡалалағы көнкүреш техникаһы магазиндарынан һис кенә лә ҡалышмай. "Евроком"да теләгән тауарҙы яҡындан ҡарап, уның ҡулланыу күрһәтмәләре менән танышырға була.\nМагазиндағы тауар төрлөлөгө ҡыуандыра. Заманса телевизорҙар, ноутбуктар, компьютерҙар, принтерҙарҙың хаҡына, фирмаһына ҡарап төрлөһө бар – кеҫәңдең ҡалынлығын самалап, йәнең теләгәнен һайлап алырға мөмкин. Кер йыуыу машиналары, һыуытҡыстар, туңдырғыстар, газ плиталары кеүек ҙур габаритлы һәм һәр аш-һыу бүлмәһендә кәрәкле булған мультиварка, электр ит турағысы, микроволновка, һут һыҡҡыс, үтек, сәйнүк һәм башҡа көнкүреш техникаларын алыу өсөн хәҙер ҡалаға барырға кәрәкмәй. Быларҙың барыһа ла "Евроком" да бар.\nМагазинда эшләгән профессионалдар һатыу эше менән генә сикләнмәй, ә компьютер техникаһын хеҙмәтләндерә, ремонтлай. Шулай уҡ унда картридждарҙы заправкалау, төҫлө баҫтырыу (печать), төрлө грамоталар, баннерҙар, визиткалар эшләү, ламинатлау, брошюровкалау кеүек хеҙмәттәр ҙә киң таралған. Төрлө һүрәт, яҙыуҙарҙы кружка, бейсболка, мендәр, футболка, сәғәт, пазлдарға күсереү, йәғни сублимация ла тиҙ арала халыҡ араһында популярлыҡ яуланы.\n– Һәр һатып алыусының теләген күҙ уңында тотоп, сифатлы, заманса техника һатабыҙ. Халыҡҡа күберәк тауар тәҡдим итер өсөн артабан магазинды тағы ла киңәйтергә уйлайбыҙ, – тип киләсәккә пландары менән уртаҡлашты Айҙар Хисмәтуллин


ТӨНДӘЛЕКТӘР... Телевизорҙы асып ебәрһәм... “Айғырыңды үтескә бир” комедияһын күрһәтәләр.\n14 Сентябрь 2019, 03:00\nТөндәлектәр... Телевизорҙы асып ебәрһәм... “Айғырыңды үтескә бир” комедияһын күрһәтәләр. Иң яратҡан, илһамланып яҙған, үҙемде драматург итеп тойорға мәжбүр иткән пьесам. Шул тиклем илһамланып, дәртләнеп, тәгәрәп, көлөрҙәй булып яҙғайным. Тәүҙә Стәрлетамаҡтар, Миңзәлә театры ҡуйҙы, биш йыллап үҙебеҙҙең академтеатрҙа барҙы.\nИң яратҡан, илһамланып яҙған, үҙемде драматург итеп тойорға мәжбүр иткән пьесам. Шул тиклем илһамланып, дәртләнеп, тәгәрәп, көлөрҙәй булып яҙғайным. Тәүҙә Стәрлетамаҡтар, Миңзәлә театры ҡуйҙы, биш йыллап үҙебеҙҙең академтеатрҙа барҙы.\nӘле ҡарайым һәм, мин яҙҙыммы икән, тип уйлап ултырам. Бер нисә тапҡыр әйткәйнем инде, Рәшит Солтангәрәевтың “Кешеләр” повесы шауҡымына бирелеп яҙғайным. Рәшит ағай күрәҙә һымаҡ булды, повесында колхоздарҙың таралыуының, юҡҡа сығыуының ниндәй һәләкәткә килтеререн алдан тоҫмаллағайны. Ә мин атайҙың айғырын иҫтә тотоп, комедия яҙҙым. Шунан бер нисә йыл үткәс, “Ҡытайгород” барлыҡҡа килде. Яңынан нәшер ителмәһә, “Кешеләр”ҙе онотоп та ҡуйырҙармы икән? Сатира менән һуғарылған “Ҡытайгород” ҡайһылыр дәреслектә бар ине, шикелле. Ә минең “Айғыр”ым киҫәтеү булып яңғырай һәм әле лә тере. Ә бит иң алда “Кешеләр” торорға тейеш ине. Үҙе юҡтың күҙе юҡ шул. Беләһе ине, 15-20 йылдан нисек булыр икән?


Өфөнөң Нуғай ауылында боҙ аҫтында ҡалған ат ҡотҡарылды - Bash.News\nӨфөнөң Нуғай ауылында боҙ аҫтында ҡалған ат ҡотҡарылды\nӨфөнөң Нуғай ауылында боҙ аҫтында ҡалған ат ҡотҡарылды https://bash.news/news/87785_fn_nuaj_auylynda_bo_atynda_alan_at_otaryldy\n10 ғин 2019, 23:17\nЛюба ҡушаматлы бейә урындағы быуа янында бәләгә тарыған. Билдәле булыуынса, хужаһы һыбай китеп барғанда, ауылда ниндәйҙер көслө тауыш яңғырай, һөҙөмтәлә ат саба башлай, артабан ҡапыл туҡтап боҙ аҫтына уйылып төшә.\nҠурҡышынан, сатлама һыуыҡтан ҡалтыранған йылҡыны юрғанға төрәләр, тынысландырырға тырышалар. Артҡы тояҡтары менән боҙға төшөп киткән ат бар ауыл халҡын аяҡҡа баҫтыра. Уға ярҙамға ҡотҡарыусылар ҙа килеп етә. Сәғәт ярымдан малҡай ярға сыға.\nАлександр Григорьев, Өфөнөң граждандарҙы яҡлау идаралығының эҙләү-ҡотҡарыу идаралығы етәксеһе: “Ат оҙаҡ ҡына ҡарышты, боҙҙан сығырға теләмәне, туңа башланы. Шунан бер ир малҡай күп кеше тороуҙан да ҡурҡалыр тип фаразлап, бөтәһенә лә ситкә китергә ҡушты. Ысынлап та, йылҡы ыңғайға килеп ярға сыҡты, һуңынан хужаһы менән өйгә ҡайтып китте”.\nАнастасия Пешкина аты өсөн борсолоп йоҡоһоҙ төн үткәрә, бәхетенә Люба ҡушаматлы бейә бөгөн үҙен тыныс тота. Плед ябынып йөрөүгә лә күнегеп киткән, өшөүе һаман бөтмәгән, күрәһең.\nАнастасия Пешкина: “Боҙ ҡамауында ҡалғас та, ат ҡалтырана башланы, күп тә үтмәй тәне тартышты. Шуға өйгә ҡайтҡас уҡ бейәне ветеринарға күрһәттек. Тиреһенә спирт һөртөп, йылыттыҡ, юрған яптыҡ. Аппетиты юғалманы, әле үҙен яҡшы тоя”.\nАнастасия атын бер нисә көнгә ҡурала бикле тоторға уйлай, әммә малҡай иртә менән ҡура ишеген бер туҡтауһыҙ тибеп, саф һауала йөрөргә теләк белдерә. Шулай ҙа тәбиғәт ҡосағында һыбай йөрөүҙәрҙе ҡыҙ ваҡытлыса туҡтатырға теләй. Ат та бит тап көслө тауыш ишеткәндән һуң, саба башлап һыу ятҡылығына барып төшә.\nКүреүегеҙсә, хәүефле урын иҫкәртеүсе таҫмалар менән уратып алынған. Бында йөрөү ҡурҡыныс. Быуа тирәләй шишмәләр аға, шуға боҙ ҙа йоҡа. Яр ситендә иһә һыу тәрән түгел, шуға ҡарамаҫтан ат ләмгә эләгеп сыға алмай.\nХәйер, яҡында йорттар була. Ат хужаһы ярҙам һорап ҡысҡырған тауышҡа тиҫтәгә яҡын кеше килеп етә. Малды башта төрлө юл менән ҡотҡарырға тырышалар.\nАлмаз Мәҡсүтов, Нуғай ауылында йәшәүсе: “Тәүге минуттарҙа ат үҙе боҙҙан сыға алыр кеүек ине. Әммә батҡаҡ булғас, хәле тиҙ бөттө, сәғәт ярым эсендә туңғайны. Внедорожникҡа трос тағып тартып та ҡараныҡ. Тик сығарып булманы. Ярай, үҙе сыҡты”.\nУрында дамба йырылыу сәбәпле, быуала һай була, шуға биләмәлә йөрөү тыйылған. Был турала иҫкәртеүсе яҙыуҙар ҙа күренгеләй. Шуға аттың хужаһына административ штраф һалыныуы ла ихтимал.\n“Дамба тергеҙелһә лә быуала боҙ ярылыуы ихтимал. Шуға район хакимиәте, граждандарҙы яҡлау идаралығы, йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге хеҙмәткәрҙәре тарафынан профилактик рейдтар даими ойошторола. Халыҡты боҙ өҫтөнән йөрөү тыйыла тип иҫкәртәбеҙ”.\nРөстәм Шакиров, Өфөнөң Октябрь районы хакимиәтенең алыҫ биләмәләр менән эшләү бүлеге етәксеһе\nАнастасия Пешкинаны был хәл уяулыҡҡа өйрәткән. Киләсәктә йылҡы башын арттырып, ул ат клубы асырға теләй. Хыялын тормошҡа ашырыуға тәүге аҙым яһалған - әле ҡыҙ ветеринарға уҡый. Бынан тыш, йәйгеһен ауыл балаларын атта һыбай йөрөтөп тә һөйөндөрә.\nБашҡортостанда ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙгә һәр яҡлап ярҙам күрһәтелә\n10:15, 14 окт


Өфөлә юғалған 9 йәшлек баланың әле генә табылыуы тураһында хәбәр килде\nБәхеткә күрә, малай иҫән. Ул урындағы баҡсаларҙың береһендә йөрөгән. Алдан хәбәр ителеүенсә, Никита 27 майҙа башҡаланың Инорс биҫтәһендә уйнарға сыҡҡанда ғәйеп була. Ата-әсә шунда уҡ полицияға мөрәжәғәт итә. Осраҡ буйынса әле тикшереү башланған.


Мәскәүҙә туриндустрия профессионалдары өсөн халыҡ-ара күргәҙмә үтә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nМәскәүҙә туриндустрия профессионалдары өсөн халыҡ-ара күргәҙмә үтә\n10:42, 22 марта 2012 Иҡтисад\nVII «Интурмаркет-2012» халыҡ-ара туристик күргәҙмәһе артынан Мәскәүҙә йәне бер туриндустрия профессионалдары өсөн MITT-2012 халыҡ-ара күргәҙмәһе асылды. Унда Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты, төбәктең Туриндустрия союзы, шулай уҡ республика туроператорҙары ҡатнаша.\nMITT күргәҙмәһендә дүрт көн дауамында туризм өлкәһендә төрлө һөйләшеүҙәр, осрашыуҙар, фекер алышыуҙар ойоштороласаҡ.\nСараның төп айырмаһы шунда: ул туриндустрия профессионалдары өсөн эшлекле аралашыу майҙансығы булып тора. Тап бында туристик баҙарҙа ҡатнашыусылар өр-яңы һәм ҡыҙыҡлы проекттары менән таныштыра.\nМәскәүҙәге туристик күргәҙмәлә донъяның 189 иленән вәкилдәр ҡатнаша. Күргәҙмә сиктәрендә осрашыуҙар, презентациялар, конференциялар планлаштырыла. Алдынғы эксперттар туризм өлкәһендә көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерәсәк, яңы йүнәлештәр асасаҡ. Ситтән килеү һәм эске туризмды үҫтереүгә айырыуса иғтибар бүленсәк.\nТеги: туризм, күргәҙмәләр, туриндустрия


Шәл биҙәге семәрле... » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nМахсус станоктарҙа һуғылған дебет шәлдәре менән беҙҙең әсәй-өләсәйҙәр элек дан тотҡан. Әммә, ваҡыт үтә килә, күп нескәлек һәм оҫталыҡ талап иткән был мәшәҡәтле шөғөл нисектер онотолоп ҡала һәм уның урынын ҡулдан бәйләнгән мамыҡ шәлдәр яулай. Ошоға тиклем беҙҙең районда Әбүбәкер ауылында 100 йыллыҡ һуҡма шәл бер данала ғына аманат итеп һаҡланып, уны күргәҙмәләрҙә генә күрергә насип булһа, хәҙер инде бындай нәзәкәтлек өлгөһө Вәзәм ауылында етештерелә башланы.\nАуылда был эштең нисек башланыуы тураһында беҙгә «Вәзәм» һуҡма шәлселәр клубын ойоштороусы Гөлназ Сурина бәйән итте. «Былтыр августа ауылыбыҙ килене, билдәле яҙыусы һәм журналист Сәрүәр Сурина, Вәзәм ҡатындарының дәртлелегенә, бөтә сараларҙа әүҙем ҡатнашыуына һоҡланып, «Гөлназ, әйҙә, ошондай шәп ҡатындарға ятыраҡ та, аҡса эшләрлек тә берәй шөғөл уйлайыҡ», – тип тәҡдим индерҙе. Уйлап ҡараһаң, беҙҙекеләр барыһы ла бәйләүгә маһир, сәйлән менән дә уларҙы аптыратырлыҡ түгел. Бер йыл районда үткән шәл бәйләү конкурсында Әбүбәкерҙән Шәрифә Билалованың өләсәһенең 100 йыл һаҡланған һуҡма шәлен күргәнем иҫкә төштө. Сәрүәр Сурина быны эләктереп алғас, миңә лә ике әйтеү кәрәкмәне, шәл һуғыу станогы эҙләп сығып та киттем. Ауылды урап сыҡтым, берәүҙә лә юҡ. Һабантуйҙарға күргәҙмә итеп алып йөрөгән балаҫ һуғыу станогы бар ине, уның да күп өлөштәре етмәй. Ауылдашыбыҙ Рәйхана Сурина өләсәһенән ҡалған көрөҫ, тараҡ, тәпәйлек алып килде, мәктәп музейынан һоҫа алып ҡайттыҡ. Улар ҡулланырлыҡ түгел, әммә өлгө итеп алып яңыһын эшләргә була ине. Ниһайәт, деталдәрен теүәл итеп эшләтеп алһаҡ, ҡора белмәйбеҙ, уныһын Фәүзиә Кәримова өйрәтеп китте», – тип һөйләне ул.\nГөлназ Сурина яңы шөғөл буйынса эш башлау өсөн ауылдың барлыҡ ҡатын-ҡыҙҙарын ҡуҙғыта. Һөҙөмтәлә егерме ҡатын-ҡыҙ клуб ағзаһы булып китә һәм кемеһелер дебет һуғырға-ҡабартырға, икенселәре оҫта итеп иләргә, бәғзеләре станокта һуғырға тотона. Әммә иҫке станок менән эш ырамай.\n– Дебетте ауыл буйлап йыйҙым. Тетеп, шуны болғаттыҡ, һуғыуы ла мәшәҡәтле генә булды. Станокта эш башлау ҙа еңел түгел ине, инде башланыҡ тиһәк, ебе өҙөлә лә ҡуя. Берәүебеҙ шәл һуҡһа, икенсебеҙ уның эргәһендә өҙөлгән епте ялғай, уныһы сеймәлә йәки рәте юғала... Юҡ, эш сыҡмай. Беҙҙең мәшәҡәттәрҙе тормош иптәшем Риф ситтән генә тыңлап йөрөй, әммә өндәшмәй. Тора-бара ул да ҡыҙыҡһынып китеп, икәүләп эҙләнә башланыҡ.\nБыл башланғысыбыҙҙа беҙ яңғыҙ булманыҡ, инициативаны район мәҙәниәт бүлеге начальнигы Л.Р.Мәмбәтова, район мәҙәниәт йортоноң халыҡ ижады буйынса методисы М.И.Ишемғолова һәм район тыуған яҡты өйрәнеү музейы етәксеһе Р.Ф.Байғусҡаровалар күтәреп алды һәм ярҙам итте, – тине Гөлназ.\nРайонда ғына түгел, республикала берҙән-бер һуҡма станок авторы Риф Сурин һөйләй:\n– Шәлселәрҙең иҫке станок менән ныҡ яфаланғанын, ҡатынымдың көнө-төнө шуның менән булашыуын күреп йөрөйөм. Гөлназға кәңәш бирә торғас, мин дә ҡыҙыҡһынып киттем. Кеше эшләмәгән нәмә түгел, үҙем тырышып ҡарайым, тип эшкә тотондом. Ҡул аҫтындағы таҡтаны, кәрәкмәгән велосипед һәм башҡа әйберҙәрҙең деталдәрен файҙаландым. Тарағы өсөн бамбук ағасы йәтеш булды, хәҙер магазинда материалдар күп, шуға ул яҡтан этлек булманы. Ике аҙна эсендә өр-яңы станокты эшләп ҡуйҙым. Машинала бер ҡайҙа алып барабыҙ тиһәк, уны уңайлы ғына ысҡындырып, аҙаҡ кире йыйып була. Ҡулайлаштыра торған эштәре лә күп әле. Бындай ҡоролманы тағы ла 5-6-ны эшләргә уй бар. Унда эш шәп китәсәк, бер аҙнала бер шәл әҙер буласаҡ. Бынан тыш, елән, камзул, шарф, балаҫ һәм башҡа әйберҙәр һуғырға мөмкин буласаҡ. Хәҙергә сығымы күп, әлбиттә, әммә киләсәктә килем дә үҙен көттөрмәҫ, тип ышанабыҙ.\nБеҙ ҙә эш барышында Вәзәм ҡатындарының кемеһелер нескә итеп еп иләгәнен, икенселәренең дебет теткәнен ҡарап, Тәнзилә Күскилдинаның станокта таһыллы итеп шәл һуҡҡанын күҙәттек. «Эшләй-эшләй оҫтара инде кеше. Һәр кем үҙ ваҡытына, яйына ҡарап килә. Беҙҙең йәштәге ҡатындарға бындай станок таныш, сөнки һәр кемебеҙ бала саҡта өләсәләренә ярҙам итеп, уның нисек эшләгәнен күңеленә һалып йөрөгән. Хужалыҡ бөткәс, ауылда ҡатын-ҡыҙға эш юҡ, шуға күңелгә ятырлыҡ шөғөл кәрәк ине. Хәҙер инде, Аллаға шөкөр, ҡышҡы оҙон кистәрҙә эшебеҙ ырамлы бара. Иң мөһиме – дәрт бар, барыбыҙ ҙа дебет эшен яҡшы белә. Ә һуҡма шәлде йыуып, киреп-киптереп алһаң, ул еп-еңел булып, ҡул менән бәйләгәнгә ҡарағанда ла нығыраҡ ҡабара, сөнки тындары иркен. Киләсәктә шәлде үҙебеҙсә, төрлө биҙәктәр һалып та, шаҡмаҡлы итеп тә эшләргә уйыбыҙ бар», – тип һөйләне ул.\nБына шулай ауыл уңғандары дебет һуғыу, иләү, сиратыу кеүек мәшәҡәтле эште байрамға әүерелдереп, һуҡма шәл кеүек боронғо шөғөлдө тергеҙеүгә тотонған. Хәҙер инде күмәкләгән эштең һөҙөмтәһе лә бар – бына тигән ҡупшы шәлдәр уларҙың ҡулында. Башҡорт һуҡма һәм мамыҡ шәлдәре сәнғәтен тергеҙеүгә йөҙ мең һум президент гранты алғандар. Был аҡсаға тағы ла станоктар эшләргә уйлайҙар. Киләсәктә улар етештергән шәлдәр һәм башҡа әйберҙәр юғалып ҡалмаҫ, билдәлелеге артыр, тигән өмөт бар. Беҙ ҙә Хәйбулла ҡатындары ябынған затлы һәм һирәк осрай торған һуҡма шәлдәр барыһын да таң ҡалдырыр әле, тигән ышаныста ҡалдыҡ.


Баймаҡ районында Ҡымыҙ брейк мәғариф форумы үтте\nСара Башҡортостандын Йәш яҡташтар ассоциацияһы тәҡдиме менән ойошторолдо. Форумда спорт ярыштары, төрлө конкурстар уҙғарылды, күргәҙмәләр эшләне. Егеттәр-ҡыҙҙар заман йәштәренең бөгөнгөһөнә һәм киләсәгенә арналған түңәрәк өҫтәлдәрҙә, тренингтарҙа фекер алышты.\nИҡтисади көрсөк идеяларга аяҡ салмай,ә киреһенсә йәштәргә яңы мөмкинлектәр аса.хатта ҡайһы бер аналитиктар ошондай үҙгәрештәр заманы тормош ҡиммәттәрен ҡайтанан баһалау өсөн бик уңай тип билдәләй. Ойошторолған форум Өфө һәм башҡа ҙур ҡалаларға уҡырға йәки эшләргә килгән ауыл йәштәренә йәмғиәттә урынын табырға, үҙен күрһәтә белеүҙә ярҙам итеү кеүек мәсьәләләрҙе күтәрҙе.\nФорум шулай уҡ лидерҙарҙы, ҙур мөмкинлектәргә эйә булған йәштәрҙе асыҡларға ярҙам итте. Әйтәргә кәрәк, был юҫыҡта эштәр һөйөндөрөрлөк. Хәҙер иһә алдынғы ҡарашлы йәштәр байтаҡ. Сарала үҙен әүҙем күрһәткән егет-ҡыҙҙар иһә бөтә Рәсәй форумдарына һәм «Урал Мираҫы» милләт-ара мәғариф форумында ҡатнашыу бәхетенә эйә булды.\nМәғариф форумында йәштәрҙең үҙ-ара аралашыуы, фекер уртаҡлашыуы, көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәреүе ҙур әһәмиәткә эйә булды. Йыйында ҡабул ителгән ҡарарҙар артабан берҙәм көс менән бойомға атҡарылыр, әлбиттә. Командаларға килгәндә улар төрлө өлкәлә уҡыған, эшләгән йәштәр ине. Шуларҙың береһе беҙҙең коллегалар Юлдаш плюс интернет йәштәр командаһы.\nИке көн дауамында барған форумда түңәрәк өҫтәлдәрҙән тыш шулай уҡ төрлө спорт уйындары, файҙалы танышыуҙар, танылған шәхестәр менән осрашыуҙар, квесттар ойошторолдо. Сара күңелле концерт дискотека менән тамамланды.


16 ғинуар — Башҡорт Википедияһы\n16 ғинуар Викимилектә\n16 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 16-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 349 көн ҡала (кәбисә йылында 350).\nБМО: Дин көнө (ғинуарҙың өсөнсө йәкшәмбеһе).\nЕр: Ҡар (Спорттың ҡышҡы төрҙәре) көнө.\nҠайнар һәм әсе ризыҡ көнө.\n«Битлз» («The Beatles») көнө.\nАҠШ: Дин тотоу иреклеге көнө.\nКонго Республикаһы: Геройҙар көнө.\nБМО Боҙ туңдырыусылар көнө.\nАҠШ: Китап нәшерселәре көнө.\nТаиланд: Уҡытыусылар көнө.\n1712: Пётр I фарманы менән Рәсәй империяһында Хәрби инженер мәктәбе эш башлай. Хәҙер ул — А. Ф. Можайский исемендәге Хәрби инженер-космик университеты.\n1909: Эрнест Генри Шеклтон экпедицияһы Ерҙең көньяҡ магнит полюсын аса.\nЯныбай Хамматов (1925—28.09.2000), яҙыусы, дәүләт, хужалыҡ, партия һәм комсомол органдары эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985), Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1994), ВЦСПС һәм СССР Яҙыусылар союзы премияһы (1974), Ким Әхмәтйәнов исемендәге (1997) һәм Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге (2001) премиялар лауреаты. Белорет районының почётлы гражданы.\nШәйҙуллин Миҙхәт Иҙиәт улы (1925—6.05.2019), дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, разведка отделениеһы командиры, гвардия сержанты. 1966—1987 йылдарҙа СССР Госснабының Башҡортостан Баш территориаль идаралығы начальнигы, 1987—1997 йылдарҙа Һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының Башҡортостан республика советы рәйесе. 1968—1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының биш саҡырылыш Юғары Советы, 1989—1991 йылдарҙа СССР Юғары Советы депутаты. РСФСР-ҙың һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған иҡтисадсыһы. I дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Мишкә районының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Оло Шаҙы ауылынан.\nАндриевских Людмила Николаевна (1950), педагог, 1978 йылдан Мәсетле бала-ата-әсә пульмонологик шифаханаһы уҡытыусыһы, баш табип урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2004). Сығышы менән хәҙерге Төркмәнстандың Мары ҡалаһынан.\nҒиниәтуллин Ғәбделйән Әүәл улы (1955), машиналар эшләү сәнәғәте ветераны. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Яңы Мөслим ауылынан.\nСмирнова Валентина Алексеевна (1896—10.10.1966), ғалим-оториноларинголог, йәмәғәтсе. 1935—1943 йылдарҙа Өфө ҡалаһының Ҡолаҡ, танау һәм тамаҡ ауырыуҙары клиник дауаханаһының баш табибы, 1937 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1946 йылдан ҡолаҡ, тамаҡ һәм танау ауырыуҙары кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1954—1959 йылдарҙа институт директорының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Башҡорт АССР-ының III—V саҡырылыш Юғары Советы депутаты. 1946—1966 йылдарҙа Бөтә Союз оториноларингологтар йәмғиәтенең Башҡортостан филиалы рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1947), профессор (1947). РСФСР-ҙың (1957) һәм Башҡорт АССР-ының (1944) атҡаҙанған табибы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1952), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943). Ленин (1953), ике «Почёт Билдәһе» (1944, 1949) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Һарытау өлкәһенең Һарытау районы Козловка ауылынан.\nБағышаев Зәйнулла Абдулғәлим улы (1946), ғалим-педагог, юғары хәрби мәктәп уҡытыусыһы, дәүләт эшмәкәре, эске эштәр органдары ветераны. 1967 йылдан СССР Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәре хеҙмәткәре; 1979 йылдан Эске ғәскәрҙәрҙең Һарытау юғары хәрби училищеһы уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992 йылдан — конституцион һәм административ хоҡуҡ кафедраһы начальнигы. 1997 йылдан Өфө юридик институты начальнигы урынбаҫары; 1999 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Фән, юғары һәм урта һөнәри белем буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Рәсәй Федерацияһының III һәм IV саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Педагогия фәндәре докторы (2004), профессор (2004). II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры (2006).\nФәйзуллина Резеда Мансаф ҡыҙы (1956), ғалим-педиатр, аллерголог-иммунолог. 1992 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, бер уҡ ваҡытта 1996 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Һаулык һаҡлау министрлығының баш балалар аллергологы. 1998 йылдан Аллерголог-иммунологтарҙың Башҡортостан ассоциацияһы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2010) һәм мәғариф отличнигы (2017), Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2013).\nМөнир Вафин (1961), журналист һәм шағир. «Толпар» журналының бүлек мөдире, бер үк ваҡытта «Азатлыҡ» радиоһы хәбәрсеһе. 2005 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2015), Бәләбәй районының Динис Бүләков исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2011).\nТаипов Шәһит Лотфулла улы (1937), нефть сәнәғәте ветераны, йәмәғәтсе. 1977 йылдан «Әлмәтнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы начальнигының капиталь төҙөлөш буйынса урынбаҫары; 1988—1998 йылдарҙа «Татнефть» берекмәһе капиталь төҙөлөш идаралығының начальник урынбаҫары, производство бүлеге начальнигы. ВЛКСМ-дың 15-се (1966) һәм 16-сы (1970) съездары делегаты. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (1997). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Йүкәле Шишмә ауылынан.\nКалиев Юрий Алексеевич (1957), юғары мәктәп ветераны, ғалим-философ. 1983 йылдан Мари университеты (Йошкар-Ола) уҡытыусыһы, 2003 йылдан хәҙерге Башҡорт дәүләт университеты Бөрө филиалының философия һәм социаль иҡтисад фәндәре кафедраһы мөдире. Философия фәндәре докторы (2004), профессор (2006). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы Сабыҡ ауылынан.\nМәғәфүров Рәмил Флүр улы (1957), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, ғалим-акушер-гинеколог. 2003—2019 йылдарҙа Өфө ҡалаһы 8-се клиник дауаханаһының баш табибы, бер үк ваҡытта Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (1994), доцент. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы, Краснокама районының почётлы гражданы (2017). Сығышы менән ошо райондың Яңы Ҡайынлыҡ ауылынан.\nДнепров Пётр Алексеевич (1919—23.07.1974), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, танк батальоны командиры урынбаҫары, гвардия майоры. Советтар Союзы Геройы (1945). Әрме хеҙмәтенә Өфө районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһының Мөслим районы Островка ауылынан.\nҒәли Ибраһимов (1919—26.11.1989), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. 1957 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының (1969) һәм РСФСР-ҙың (1979) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1983). 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) һәм «Почёт Билдәһе» (1986) ордендары кавалеры.\nНовиков Олег Валерьянович (1939—6.02.1990), архитектор, 1974 йылдан СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1985). Сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан.\n16 ғинуарҙа тыуғандар\n1818: Шиһабетдин Мәржәни, татар мәғрифәтсеһе, фәлсәфәсе, тарихсы, дин әһеле, педагог, археолог, этнограф.\n1934: Василий Лановой, СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры. СССР-ҙың халыҡ артисы (1985), Ленин премияһы лауреаты (1980).\n1934: Михаил Любарский (1950—28.05.2015), СССР һәм Рәсәй хирургы, лимфолог, Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2014).\n16 ғинуарҙа вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=16_ғинуар&oldid=1105643 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:37 13 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


"Туғанлыҡты кәрәк яңыртыуҙар...” » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » "Туғанлыҡты кәрәк яңыртыуҙар...”\nБынан 700 йыл элек уның биләмәһенә тәү башлап башҡорттар аяҡ баҫһа, һуңғараҡ татарҙар күсеп килә. Урыҫ, немец, украин халыҡтары төбәккә күпләп килеп тамыр йәйһә лә, милләт-ара ығы-зығы, аңлашылмаусанлыҡ һис тә күҙәтелмәй. Ғөмүмән, бөгөн дә Сафакүл районында тиҫтәнән ашыу милләт татыулыҡта һәм именлектә көн күрә. 1989 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙа башҡорттар — 40,8, татарҙар — 31,8, урыҫтар 24,2 процент тәшкил иткән. Ҡайһы бер хәл-ваҡиғалар бөгөнгө көн күҙлегенән аңлайышһыҙ, хаталы аҙым булып тойолһа ла, беребеҙгә лә тарихты үҙгәртеү ҡеүәһе һәм хоҡуғы бирелмәгән. Беҙ әле бары әсе һабаҡтарҙан фәһем алып, һығымта ғына яһай алабыҙ.\nТыуған яҡ тарихындағы “аҡ таптар”ҙы бөтөрөүҙә, район үҙәге Сафакүлдең “йәшен” билдәләүҙә ҙур тырышлыҡ күрһәткән Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды, өс орден кавалеры Сафиулла Ырғыҙовтың хеҙмәтен баһаламау мөмкин түгел. Ошо ерҙә тыуып үҫкән илһөйәрҙең бөртөкләп йыйған ҡомартҡылары — сафакүлдәр өсөн баһалап бөткөһөҙ хазина. Уның Ватанға һөйөү, дуҫлыҡ һәм хөрмәт тойғоһо менән һуғарылған хеҙмәте ата-бабаларыбыҙҙың героик үткәнен, ил хаҡына ҡаһарманлығын күҙ алдына баҫтырып ҡына ҡалмайынса, тарихыбыҙға, төбәктә йәшәүсе милләттәштәребеҙгә ҡарата ғорурлыҡ хисе уята.\n...ХVIII быуаттың 80-се йылдары башында был төбәктә ултыраҡланырға ер эҙләп, ике улын эйәртеп, Сафа Йомағолов тигән крәҫтиән килә. Өс яҡтан да аҡ ҡайынлы урмандар һәм ҡамыштар менән уратып алынған, йәйрәп ятҡан күл (хәҙер Сафа күле тип йөрөтөлә) сәйәхәтселәрҙең күңелен арбай. Балығы ла, кейеге лә күп, ә һыуы ниндәй саф, таҙа төбәктең! Бер землянканан башланған тораҡ аҙмы-күпме ваҡыт эсендә ауылға әүерелә. Иҫке зыяраттағы ҡәбер таштарындағы яҙыуҙарҙан да Сафакүлдең йәшен, боронғолоғон асыҡларға мөмкин. Сафа Йомағоловтың ғаиләһендә тыуған Ғабдрахман исемле тәүге сабыйҙың 63 йәшкә тиклем йәшәгәне һәм тап ошонда ерләнгәне билдәле.\n1900 йылда район биләмәһендә 25 ағас мәсет булған. Мосолман балалары өсөн 70 тораҡта ни бары ун мәктәп эшләгән. 80 проценттан ашыу халыҡтың яҙа ла, уҡый ҙа белмәүе милләттәштәребеҙҙең ниндәй “хәстәрлек” солғанышында йәшәүенә, үгәйһетелеүенә ғибрәтле миҫал был.\nСафакүл районы тарихи тетрәнеүҙәрҙән, даими үҙгәртеп ҡороуҙарҙан азат түгел. Төрлө ваҡытта бихисап территориаль-административ үҙәктәргә буйһондоролоуы ҡиммәтле документтарҙың юғалыуына килтергән. Революцияға ҡәҙәр эш ҡағыҙҙары Ырымбурға ебәрелһә, 1919—1922 йылдарҙа төбәк Башҡортостан ҡарамағына күсерелә. Аҙаҡ ул яңынан барлыҡҡа килтерелгән Силәбе губернаһына ҡушыла. 1924—1934 йылдарҙа — Урал, аҙаҡ Силәбе өлкәһенә ҡарай. 1943 йылдың февраленән ул — Ҡурған өлкәһе составында.\nБына ошондай тартҡылауҙар, бүлгеләүҙәр, үҙгәртеүҙәр кисергән халыҡтың үҙ йөҙөн, традицияларын һаҡлап ҡалыуы, һуғыш йылдарындағы иҫ киткес ҡаһарманлығы, тылдағы фиҙакәрлеге һәм Ватанға тоғролоғо, хәҙерге ауыр, күнегелмәгән баҙар шарттарында ла киләсәккә өмөт менән ҡарауы, көслө ассимиляция, ҡулайлаштырыу шарттарында тарихын, телен, мәҙәниәтен тәрәнерәк өйрәнергә теләүе юҡҡа түгелдер. Милләттәштәребеҙ был юлы ла һис бер сәбәпһеҙ оло йыйын йыймағандыр, бишенсе тапҡыр ойошторолған ҡоролтайҙа бер-береһенә, власть органдарына әйтер һүҙҙәре лә, уртаҡлашыр уй-фекерҙәре лә булмай тормаҫ. Ә күңелде ҡырған етешһеҙлектәрҙе уртаға һалып һөйләшеүҙән дә отошлоһо, үтемлеһе, тәьҫирлеһе юҡлығы көн кеүек асыҡ.\nБашҡортостан һәм Ҡурған өлкәһе башҡорттары араһында хеҙмәттәшлек “күперен” нығытыу юлында бөгөн ниндәй яңы аҙымдар яһалыуы мотлаҡ? Рухи бәйләнеш, дуҫлыҡ ептәре өҙөлмәһен өсөн ҡан-ҡәрҙәштәрҙең осрашыу шатлығы кисереүе лә мөһим шул. Халыҡ шағиры әйтмешләй,\n“Туғанлыҡты кәрәк яңыртыуҙар,\nҺүнеп ҡалғанда ла янар тауҙар”.\nБына шундай дәрт, яҡты уй-теләктәр менән алыҫ милләттәштәребеҙҙең эргәһенә ашҡынып сәфәр ҡылыуыбыҙ.\nТаныштар һәм туғандар\nРайон үҙәге Сафакүл ауылына еткәнсе сит өлкә биләмәһе буйлап барыуыбыҙҙы әллә ни һиҙмәнек тә шикелле. Аҙым һайын осрап торған “Башнефть” заправкалары, беҙҙәге кеүек яҙғы тәбиғәт, миҙгелгә хас соҡор-саҡыр юлдар, асыҡ йөҙлө, ябай хеҙмәт кешеләре — барыһы ла тыуған яҡты хәтерләтә.\nТәүге таныштарыбыҙ бер туған Альбина Ҡазыханова һәм Нәркис Ғәлиев менән осрашыуҙа уҡ төбәктең йәшәйеше, йәштәр проблемаһы хаҡында байтаҡ мәғлүмәт алдыҡ. Шуныһы ҡыуаныслы: уларҙың яҙмышы Башҡортостан менән тығыҙ бәйле — икеһе лә Өфөлә белем алып, тыуған төбәгенә ашҡынып эшкә ҡайтҡан. Альбина — М. Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университетын, ә ағаһы яғыулыҡ-энергетика техникумын тамамлаған.\n— Ниңә Өфөлә ҡалманығыҙ? Хәҙерге йәштәр ҙур ҡалаларҙа йәшәүҙе хуп күрә бит, — тип уларҙың “ҡылын сиртеп” ҡарайбыҙ.\n— Сафакүлгә ҡайтып, эш башлауыма һис үкенмәйем. Ғаилә ҡорҙом, өс бала үҫтерәбеҙ, — тип өҙә һуҡты Нәркис. — Йәштәрҙең күпләп ситкә китеүенә былай ҙа йән көйә. Копейск, Силәбе ҡалалары уларҙы үҙенә һурып алып ҡына тора. Өс класташым — Себерҙә. Ә бит тормош башлар өсөн беҙҙә лә социаль программалар етерлек. Бына үҙем субсидия алып, ғаилә капиталын файҙаланып, ике ҡатлы йорт һалдым. Өҫтәүенә районыбыҙҙың тормошона яңы һулыш өҫтәрлек төрлө һөнәр эйәләре, халыҡты әйҙәй алырлыҡ йәш кадрҙар кәрәк.\n— Һин халыҡтың ялын йөкмәткеле, күңелле итеп ойоштороу өсөн яуаплыһың. Анһат түгелдер был эш...\n— Былтыр өлкәлә үткәрелгән “Иң яҡшы күңел асыу үҙәге” конкурсында 100 мең һумлыҡ грант отоп, бик ҡыуандыҡ, — ти Нәркис. — Аппаратура алдыҡ, аҡсаның бер өлөшөн ремонт эшенә тотондоҡ. Үҙешмәкәрлек беҙҙә гөрләп тора, “Район һылыуҡайы”, “Супер ғаилә” конкурстары төбәгебеҙҙә киң танылыу яуланы. Сафакүлдә йәштәр төпләнергә, донъя ҡорорға тырыша әле ул. Һуңғы ваҡытта хәл бер аҙ яҡшыға үҙгәргәндәй. Ә бына бәләкәй ауылдарҙан улар күпләп китә. Ни өсөн тимәксеһегеҙме? Яуабы ябай: эш юҡ. Төбәктәрҙе район үҙәге менән тоташтырған асфальт юлдар аҙ, тормош сифаты түбән. Һәр кемдең, башҡалар кеүек, әҙәмсә йәшәгеһе килә торғандыр. Борлат, Баҡай, Аҙналы, Оло Солтан, Ҡалмыҡ-Әбдрәш, Надеждинка кеүек башҡорт ауылдарында асфальт түгел, ҡырсынташ та юҡ.\n— Район үҙәгендә юлдар ремонтланып тора, — тип һүҙгә ҡушыла Альбина. — Беҙҙең өлкә ҙур түгел, сәнәғәт тә артыҡ үҫешмәгән, шуға күрә башҡалар менән сағыштырғанда ярлыраҡбыҙ. Һәр ауыл хакимиәте үҙ мәсьәләләрен үҙе яйға һалырға бурыслы, ә финанс йәһәтенән хәл ҡатмарлы.\nДүрт йыл эсендә район халҡының ике мең кешегә кәмеүе, күптәрҙең яҡшыраҡ тормош, юғарыраҡ эш хаҡы эҙләп ситкә тартылыуы йәш белгестәрҙең эсен бошора. Кадрҙар етешмәгәнлектән, Альбинаға бер нисә вазифаны йөкмәткәндәр. Ул бәлиғ булмағандар эштәре буйынса комиссия секретары булыу өҫтөнә, тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы директоры ла, өлкәләге “Замандаш” гәзите мөхәррире лә.\nНәркистең ҡатыны Роза Силәбеләге сәнғәт академияһын тамамлаған, райондың күңел асыу үҙәгендә вокаль төркөм етәксеһе булып эшләй. Ғөмүмән, райондың ҡаҙандай ҡайнап торған бөгөнгө мәҙәни тормошон туғандарҙың төрлө яҡлы әүҙем эшмәкәрлегенән тыш күҙ алдына килтереүе ауыр. Тарихын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, телен насар белгән, яҙмышына битараф хәҙерге йәш быуынды тәрбиәләүҙең көн ҡаҙағында торған иң мөһим бурыс икәнлеген Ғәлиевтәр яҡшы аңлай. Шуға күрә уларҙың мәҙәниәт учреждениелары өсөн белгестәр, башҡорт теле, тарих һәм мәҙәниәт буйынса уҡытыусылар әҙерләүҙе ҡоролтайҙа мотлаҡ күтәрелергә тейешле мәсьәләләр рәтендә күрергә теләүе яҡшы аңлашыла.\nҠоролтай башланырға ике сәғәт самаһы ваҡыт бар, ә райондың мәҙәниәт үҙәге фойеһы делегаттар һәм ҡунаҡтар менән шығырым тулы.\n“Абылтай килендәре” исемен йөрөткән халыҡ фольклор ансамбле ҡыҙҙары уйнап-йырлап, килгән һәр кемде яҡты йөҙ менән ҡаршылап, үҙҙәре бешергән милли аш-һыу менән һыйлап тора. Матур костюмдарҙағы “Ләйсән”дәр етди, оло йыйындағы иң йәш быуындыр, күрәһең. Оло йәштәгеләрҙе берләштергән “Аманат” фольклор төркөмөнөң дәртенә, уйын-көлкөнө йәһәт эләктереп алыуына иҫең китер. Бейеү көйҙәренә аяҡтары түҙмәйенсә тыпырҙап, күңелдәре елкенеп кенә тора. Кемдер танышын, нәҫел-нәсәбен осратып ҡосаҡлаша, күрешә, көлөшә... Ҡурғандарҙың һағынышҡан, күңелдәре тулышҡан, табышҡан сағы еткән, күрәһең.\nКүргәҙмәләге боронғо башҡорт костюмдарының төрлөлөгөн, ошо көндәргә ҡәҙәр һаҡланыуын ғәжәп итеп, тулҡынланып, ябай ғына туҡымаларҙан барлыҡҡа килгән ысын мәғәнәһендәге сәнғәт өлгөләрен ҡул менән һыйпап ҡарайбыҙ. Бындай сағыу ҡыҙыл, йәшел, һары төҫтәрҙәге нәзәкәтле күлдәктәрҙе кемдәрҙең оҫта ҡулдары, фантазияһы тыуҙырҙы икән? Әйтеүҙәренсә, Мырҙабай, Аҙналы ауылдарында үткән быуаттың 20 — 30-сы йылдарында тегелгән, көмөш тәңкәләр менән биҙәлгән 1,5-2 кг ауырлығындағы күкрәксәләр ҙә һаҡланып ҡалған.\nӘйткәндәй, Сафакүлдәге тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында булғанда, ундағы экспонаттарҙың байлығына иҫебеҙ китеп, ҡомартҡылар тулы бүлмәләрҙән айырылып китә алмай йөҙәгәйнек. Ҡурған башҡорттарының аяныслы ла, һоҡланғыс та тарихын, арҙаҡлы шәхестәре һәм батырҙарының яҡты иҫтәлеген мәңгеләштергән музей бинаһын да боронғо ҡомартҡы иҫәбенә индереү урынлы булыр — ХIХ быуат урталарында төҙөлөп, үҙ ғүмерендә күпте күргән, кисергән ағас йорттоң һаман да бирешмәүе, әммә яҡшы ремонтҡа зарығыуы көн кеүек асыҡ.\n— Земфира апай, ниндәй уйҙар менән килдегеҙ ҡоролтайға? Ғөмүмән, бындай оло йыйындар халыҡҡа кәрәкме бөгөн?\nҠоролтай делегаты Земфира Стукова көтөлмәгән һорауҙан ҡаушап төшмәне.\n— Кәрәкмәгән ҡайҙа ул! Башҡортостандан килгән абруйлы делегацияны ҡаршылау, милләттәштәребеҙ менән аралашыу өлөшөбөҙгә һирәк төшкән көмөш бит ул. Хаҡлы ялда булһам да, йәмәғәт эшенән айырылғаным юҡ. Баҡай ауылында ғаиләлә унынсы ҡыҙ бала булып донъяға килгәнмен. Ғүмер буйы халҡымдың йыр-моңон яратып өйрәндем. “Аманат” фольклор ансамблен төҙөүем һис тә юҡҡа булманы. Онотолған көйҙәрҙе тергеҙәбеҙ, милли кейемдәр тегәбеҙ. Өлкә радиоһында 1998 йылдан башлап “Тыуған яҡ” тапшырыуын алып барам. Халҡыбыҙ үҙ йолаларын, традицияларын онота күрмәһен, балаларына аманат итеп ҡалдырһын тип тырышабыҙ. Тик бына радио эфиры ваҡытын ярты сәғәттән 15 минут 13 секундҡа ҡәҙәр ҡыҫҡартып, кәйефте бер аҙ ҡырҙылар. Әммә танау төшөргән юҡ, бирешмәйбеҙ, — тине Земфира Искәндәр ҡыҙы. — Ҡыҙыҡлы эштәр шул тиклем күп, өлгөрөргә генә кәрәк!\n— Ҡоролтайға ҙур ышаныс бағлап килдем, — тип һүҙгә ҡушылды Әлмән районының Искәндәр ауылында йәшәүсе Рәшит Йәмилев тә. — Халҡыбыҙ борон-борондан йөрәкте өйкәгән һорауҙарына ошондай оло йыйындарҙа яуап эҙләп тапҡан бит.\n— Тимәк, һеҙҙең дә әйтер һүҙегеҙ, һорауҙарығыҙ етерлек инде бөгөн?\n— Ауылдан бысраҡ юлды яра-яра көс-хәл менән килеп еттек. Ярай әле, ышаныслы “Нива” машинаһын һатып алғанмын. Юлға ҡырсын түшәлгәне юҡ, ә асфальт хаҡында хыялланырға ла ҡурҡабыҙ. Ҡышын урамды таҙартмайҙар, халыҡ нисәмә йыл юлһыҙлыҡтан ҡаңғырып, йонсоп йәшәй. Беҙгә ҡасан яҡшы юл һалырҙар? Бына ошо һорауға аныҡ яуап көтәм. Йәшәү шарттары яҡшырһа, халыҡ бәхет эҙләп ситкә таралмаҫ ине. 75 хужалыҡтан 47 генә ҡалды бит хәҙер...\nКөсөбөҙ — берҙәмлектә\nҠурған өлкәһе башҡорттарының V ҡоролтайына килгән Башҡортостан делегацияһын халыҡ бер туғандай яҡын күреп ҡаршы алды. Милләтебеҙҙең йөҙөн, дәрәжәһен билдәләгән делегация вәкилдәре араһында Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов, мәғариф министры урынбаҫары Венера Вәлиева һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Буранбай Күсәбаевтың булыуы, йыйындың мәртәбәһен арттырыуҙан тыш, ике төбәк араһындағы хеҙмәттәшлектең көсәйеүенә, туғанлыҡтың яңырыуына ҙур ышаныс уята. “Сығыштар яңғырауыҡлы һүҙ булып, һауала аҫылынып ҡалмаһын, ә күңелдәргә барып етеп, файҙалы эштәргә олғашһын өсөн йыйылдыҡ”, тигән фекерҙең залда йыш ҡабатланыуы сәйер тойолманы. Өҫтәүенә халыҡ йыйынында Ҡурған өлкәһе губернаторы вазифаһын башҡарыусы А. Кокориндың, Сафакүл районы хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Р. Хәйернасовтың ҡатнашыуы һәм делегаттарҙы тәбрикләүе лә тәьҫир итмәй ҡалмағандыр.\nӨлкә башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе Ғәлим Кәримовтың ошо йылдар арауығында башҡарылған эштәр һәм төрлө сәбәптәр арҡаһында тормошҡа ашмай ҡалған изге ниәттәр хаҡындағы сығышын иғтибар менән тыңлап, милләттәштәребеҙҙең йәшәйешен күҙ алдына баҫтырырға тырыштыҡ. Эшһеҙлек арҡаһында тыуған төбәген ташлап, башҡорттарҙың Екатеринбург, Силәбе тарафтарына ағылыуын һәм был процесты әлегә туҡтатып булмауын Ғәлим Баймөхәмәт улы ла таный. Рухи ҡиммәттәрҙе тергеҙеү, таланттарҙы үҫтереү, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлау буйынса байтаҡ эш башҡарылған. Шәжәрә байрамдары, төрлө смотр-конкурстар, һабантуйҙар үтеп тора. “Сыңрау торна” йыр бәйгеһенең район сиктәрен уҙып, өлкә кимәлендә үтеүе менән дә ғорурлана сафакүлдәр.\nБашҡортостан менән Ҡурған өлкәһе араһында 1998 йылда төрлө йүнәлештәр буйынса хеҙмәттәшлек тураһында төҙөлгән килешеү әле лә ғәмәлдә, әммә уны яңыртыу һәм йәнләндереүҙең бөгөн үтә мөһимлеген дә билдәләне рәйес. Ҡоролтай йүнәлтмәһе буйынса Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарында белем алыусылар артҡан. Мәктәптәрҙе башҡорт теле һәм әҙәбиәте, тарих буйынса дәреслектәр, пособиелар менән тәьмин итеүҙе республика тулыһынса үҙ өҫтөнә алған. Йәйге каникулда балаларҙың Башҡортостанға сәйәхәтен ойоштороу, уларҙы сәләмәтләндереү лагерҙарында ял иттереү матур йолаға әүерелгән. Бынан бер нисә йыл элек Өфө офтальмологтарының 3,5 мең ауырыуҙы ентекле тикшереп дауалауын ҡурғандар әле лә ҙур рәхмәт тойғоһо менән иҫкә ала. “Һеҙҙең был баһалап бөткөһөҙ ярҙамығыҙҙы әле лә онотмайбыҙ, — тип билдәләне рәйес. — Әммә яҡшы эш үткән заманда ҡалды, уны кисекмәҫтән яңыртырға, тергеҙергә кәрәк. Быны халыҡтың үтенесе булараҡ ҡабул итегеҙ”.\nСафакүлдәге тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейына Башҡортостан Милли музейының филиалы статусын биреү мәсьәләһе күптән ҡуҙғатылыуына ҡарамаҫтан, вәғәҙәнең үтәлмәүен дә әйтеп үтте ҡоролтай етәксеһе. Өлкәләге район һәм ҡала ҡоролтайҙарын Башҡортостандың урындағы ҡоролтайҙарына беркетеүҙең үҙ-ара хеҙмәттәшлекте яңы кимәлгә алып сығасағына ышаныс ҙур. Был эш күптән башланһа ла, изге ниәттәр яҡтарҙың һүлпәнлеге, битарафлығы арҡаһында һүнеп ҡалған.\nҺанап китһәң, мәшәҡәттәр, хәл итәһе мәсьәләләр бөгөн дә байтаҡ. Мәҫәлән, фольклор, йыр-бейеү ансамблдәрен зауыҡлы костюмдар, музыка инструменттары менән тәьмин итеү, арҙаҡлы шәхестәрҙең исемлеген төҙөү һәм иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса эште ойоштороу, ХХ быуатта үткәрелгән экспедициялар һөҙөмтәһе буйынса “Ҡурған өлкәһе башҡорттарының фольклоры” китабын нәшер итеүгә аҡса табыу, мәҙәниәт учреждениелары өсөн кадрҙар, башҡорт теле һәм әҙәбиәте, тарих, уҡытыусыларын әҙерләү...\nБашҡорт һәм татар телдәрендә сыҡҡан “Замандаш” гәзитенең яҙмышы ла борсой ҡурғандарҙы. Әлегә уның күләме лә, сифаты ла, йөкмәткеһе лә ҡайтыш “Замандаш”ты ысын мәғәнәһендә халыҡты туплаусы, берләштереүсе, уҡымлы матбуғат баҫмаһы итеү өсөн күп көс һалаһы бар. Беҙ ҙә уның бай йөкмәткеле, үҙ тауышы булған, ҡурғандарҙың иҡтисадын, рухи тормошон тәрән яҡтыртҡан, милләттең абруйын күтәргән баҫма дәрәжәһенә олғашыуын бик теләр инек. Эш башы, әлеге лә баяғы, финанс һәм кадрҙар мәсьәләһенә барып тоташа.\nҠоролтай рәйесе Ғ. Кәримовтың отчет докладын ревизия һәм мандат комиссияларының докладтары тулыландырҙы, аҙаҡ аныҡ резолюция ҡабул ителде.\nЭште үҙебеҙҙән башлайыҡ\nҒөмүмән, йыйында халыҡтың аң даирәһен киңәйтеү, үҙ асылына ҡайтарыу, милли үҙаңды үҫтереү тураһында һүҙ күп булды. Ошо йәһәттән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Буранбай Күсәбаев былтыр дүрт мәктәптә башҡорт теле уҡытылмауын белгестәр етешмәүенә генә ҡайтарып ҡалдырыу менән килешмәүен белдерҙе. “Беҙҙең мәнфәғәттәрҙе яҡлаған закондар булыуына ҡарамаҫтан, йыш ҡына уларҙы ҡуллана белмәүебеҙ яҡшы ниәттәргә аяҡ сала, — тине ул. — Уҡытыусыларҙың урыны буш тормаһын өсөн, алдан уҡ хәстәрлек күреп, йыл дауамында кадрҙарҙы әҙерләргә мөмкин булыр ине. Ә Башҡортостан юлдаш телевидениеһының журналистары Ҡурған өлкәһенең тормошона, арҙаҡлы шәхестәренә арналған тапшырыуҙарҙы аҙнаһына бер тапҡыр ойошторорға әҙер, бары һеҙҙең әүҙемлегегеҙ кәрәк. Арағыҙҙа “Триколор” “тәрилкә”ләрен һатып алып, Башҡортостан телевидениеһы тапшырыуҙарын даими ҡыҙыҡһынып ҡарап барыусыларҙың барлығы һөйөндөрә. “Башҡортса тапшырыуҙарҙы ҡарай йәки тыңлай алмайбыҙ” тигән дәғүәләр ҙә, минеңсә, урынлы түгел. Әлеге шарттарҙа рухи ихтыяжды ҡәнәғәтләндереү өсөн тырышлыҡ һалмай булмай”.\nЭйе, “телебеҙҙе һаҡлайыҡ, рухи ҡиммәттәребеҙҙе онотмайыҡ” тип күпме генә һөйләһәк тә, был тәңгәлдә ҡулыбыҙҙан килгән, әммә битарафлығыбыҙ арҡаһында ситтә ҡалған мәсьәләләргә илтифат бирмәһәк, хәлдең яҡшыға үҙгәрере бик тә икеле. Ғаиләлә, мәктәптә алған белемгә өҫтәп, илһөйәрлек һәм телһөйәрлекте үҫтереүсе реаль аҙымдарҙы яһау — үҙ телеңдә сыҡҡан матбуғат баҫмаларына яҙылыу, уҡыу, фекер алышыу һәм таратыу — көн үҙәгендә торған проблемаларҙың береһе. Үкенескә ҡаршы, ошондай оло йыйында рухиәт, тел, мәҙәниәт мәсьәләләренә киң майҙан асылғанда милли матбуғаттың яҙмышы, уның киләсәге тураһында һүҙҙең дә булмауы кәйефте ҡырҙы. Беҙҙең ҙур көс, илһам, күңел йылыһын һалып сығарған баҫмабыҙ өлкәлә тараламы? Башҡорт телендә донъя күргән гәзит-журналдарыбыҙҙы күпме милләтәшебеҙ алдыра икән? Ауыл китапханалары, хакимиәттәр матбуғатҡа яҙылыу кампанияһында нисек ҡатнаша? Алыҫ ерҙе яҡын итеп килгән журналистарҙың һорауҙарына яуаптың булмауы ҡыҙғаныс, әлбиттә. Һәр хәлдә, ижади эшләгән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, ҡоролтай ағзалары өсөн беҙҙең милли баҫмалар ҡиммәтле әсбап та, тәрбиә, бай мәғлүмәт сығанағы ла булыр ине. “Башҡортостан” гәзите — республиканың төп ижтимағи-сәйәси баҫмаһы — бөгөнгө сәйәсәтте халыҡҡа аңлатыусы, юл күрһәтеүсе йоғонтоло ҡорал икәнлеген онотмайыҡ.\nҠурған өлкәһе башҡорттары ҡоролтайының яңы һайланған башҡарма комитеты ағзаларының милли матбуғат баҫмаларын таратыуға йөҙ менән боролоуына, мөнәсәбәттең яҡшы яҡҡа үҙгәреүенә ҙур өмөт бағлайбыҙ.\nҠоролтай делегаттарын милли мәҙәниәтте һаҡлау һәм үҫтереү, башҡорт телен уҡытыу, белемле кадрҙар әҙерләү мәсьәләләренең һыҙландырыуы, уйландырыуы аңлашыла. Һуңғы биш йылда туған тел өйрәнелгән башҡорт мәктәптәренең һаны 10-дан 4-кә тиклем кәмегән. Өлкәлә төрлө кимәлдәге етәксе башҡорттарҙың аҙлығы, юғары уҡыу йорттарында йәштәрҙең кәмеүе, эскелектең афәткә әүерелеүе, һис һүҙһеҙ, ҡоролтай делегаттарын хафаға һала. Бөтә ошо етди мәсьәләләрҙе бер йыйында ғына хәл итеү мөмкин түгел. Иң мөһиме — ҡоролтай ҡарарҙарын тормошҡа ашырыу өсөн Ҡурған башҡорттарының бер төптән эшләүе, ойошҡанлығы һәм теләге кәрәк.\nВенера ВӘЛИЕВА, Башҡортостандың мәғариф министры урынбаҫары:\n— Беҙ бөгөн башҡорттар йәшәгән 14 төбәк менән хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Ырымбур, Силәбе өлкәләре менән эш күптән яйға һалынған, ә бына Ҡурған өлкәһе менән бәйләнеш әлегә йомшағыраҡ. “Йыл уҡытыусыһы” конкурстарында, ғилми-ғәмәли конференцияларҙа ҡатнашыу һеҙҙең өсөн бик файҙалы тәжрибә уртаҡлашыу майҙаны булыр ине, ҡурғандар. Йәйге лингвистик йүнәлештәге лагерҙарға уҡыусыларға ни бары дүрт урын бүленеүе менән ҡәнәғәт булмауығыҙҙы аңлайым: алыҫ юл, ҙур сығымдар... Киләсәктә был мәсьәләне ыңғай хәл итергә тырышырбыҙ.\nБалаларығыҙға лицейҙарға уҡырға инеү өсөн квоталы 10 урын раҫланған. Ә һеҙҙән әлеге ваҡытта ни бары биш кеше уҡып йөрөй. Имтихандарҙы өлкәгә килеп алыу мөмкинлеге лә бар, уйлашайыҡ, әүҙемерәк булайыҡ.\nРайон: Ҡурған өлкәһе, Сафакүл районы.


Өфөнөң «Йәш ғаилә-2014» конкурсы еңеүселәре автомобиль отто // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң «Йәш ғаилә-2014» конкурсы еңеүселәре автомобиль отто\n14:51, 16 октября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n«Йәш ғаилә-2014» республика конкурсының ҡала этабының финалынды Киров районынан Юриндар ғаиләһе еңеүсе һәм Гран-при яулаусы тип танылды.\nМихаил һәм Гөлнараның өс балаһы бар – уҡыусы Полина һәм ике йәшлек игеҙәктәр Демид һәм Владислав. Ғаилә башлығы компания директоры, Гөлнара – саралар уҙғарыу буйынса үҙ агентлығының етәксеһе.\n— Ғаиләлә балалар күп булырға тейеш, — тип иҫәпләй ир менән ҡатын. — Ҡабат-ҡабат ата-әсә булыуҙан ҡурҡырға кәрәкмәй. Ул – байлыҡ, бәхет.\nӨфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, баш ҡаланың иң яҡшы ғаиләһе тип аталыу хоҡуғына ҡаланың ете районынан иң яҡшы ғаилә парҙары көс һынашты. Конкурста ҡатнашыусылар үҙҙәренең «ғаилә ағасын», ғаилә альбомындағы фотоларҙан эшләнгән баннер дизайнын тәҡдим иттеләр, унда ғаиләнең мәҙәни йолалары, ҡыҙыҡһыныуҙары, тарихи факттар сағылған. «Ғаилә булыу сәнғәт» исемле визитка ғаилә тураһындағы хикәйәнән һәм музыкаль номерҙан торҙо. «Яңы быуын таланттары!» баланың ижади эше конкурсында йәш ҡатнашыусылар үҙҙәренең сәхнә оҫталыҡтарын күрһәтте. «Берәү — бөтәһе өсөн, бөтәһе — берәү өсөн!» өйгә эш төрлө сәнғәт төрҙәрендә: хореографияла, вокалда, нәфис һүҙҙә, театрҙа йәш ғаиләләрҙең ҡаҙаныштарын асыҡланы.\nКонкурс һөҙөмтәһе буйынса «Романтизм һәм ғаилә гармонияһы» номинацияһында бүләккә Ленин районынан Воротниковтар ғаиләһе лайыҡ булды, үҙенсәлекле һәм заманса булғандары өсөн Совет районынан Шакировтарҙы билдәләнеләр. «Алсаҡлыҡ һәм ғаилә ҡиммәттәренә тоғролоҡ» номинацияһында иң яҡшы тип Октябрь районынан Шабановтар ғаиләһе танылды, Орджоникидзе районынан Вәлиевтар иң үҙенсәлекле булып сыҡты, «Хәрәкәтсәнлек һәм оригиналлек» өсөн – Мостафиндар ғаиләһе (Калинин районы), «Оптимизм һәм башҡарыу оҫталығы» өсөн — Карповтар ғаиләһе (Дим районы).


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТӘМЛЕКӘСЕҢДЕ ТОТ ТА "САМАУЫРЛЫ РИТАЙЫМ"ҒА КИЛ! - 2020 - Мәҡәләләр\nТӘМЛЕКӘСЕҢДЕ ТОТ ТА "САМАУЫРЛЫ РИТАЙЫМ"ҒА КИЛ!\nГүзәл баш ҡалабыҙҙа йәмле Ағиҙел ярын төҙөкләндереү эштәре осланып барыуын сәбәп итеп, ҡала йәштәре шунда ял итергә йыйыла башланы. Улар араһында башҡорт йәштәренең ял минуттарын "Самауырлы ритайым" сараһы ярҙамында ойоштороусылар ҙа бар. Йәмәғәтселек тарафынан ихлас ҡабул ителгән ошо сара, ҡала йәштәренең буш ваҡыттарында күңел асыу төрҙәре тураһында уны ойоштороусы Рөстәм Абдразаҡов һәм Шәһитулла Хамматов менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n"Самауырлы ритайым" һәр аҙна Өфө йәштәрен Салауат Юлаев һәйкәле тапҡырына Ағиҙел йылғаһының яр буйына йыя. Йәштәрҙең ялын ошо рәүешле ойоштороу идеяһы ҡайҙан барлыҡҡа килде?\nР. Абдразаҡов: "Йәштәрҙең ялын ойоштороу" тиһәң, мәжбүрләү һымаҡ яңғырай. Беҙ ундай маҡсаттан сығып башламаныҡ, ә йәйге осорҙа, бигерәк тә быйыл рәсми саралар, бергә йыйылышыуҙар һирәк булғанда бер аҙ үҙебеҙҙең күңелде күтәреп алырға булғайныҡ. Былтыр Төркиәлә сәйәхәт иткәндә шундағы йәштәрҙең тышта, ҡала урамында, парктарҙа, йорт ихаталарындағы эскәмйәләрҙә ыҡсым ғына самауырҙар ҡуйып, сәй эсеп ял итеүҙәрен күргәйнем. Өфөлә, Мәскәүҙә, йә булмаһа Париждамы бейек-бейек йорттар араһында урамда самауыр менән сәй эсеп ултырыуҙы күҙ алдына ла килтереп булмай, ә Төркиәнең был ҡалаһында бик тәбиғи тойолдо. Шуға ла башта дуҫ-иштәр менән Ағиҙел буйына йыйылып, самауыр сәйе эсеп аралашып алыу теләге тыуҙы. Ике тапҡыр шулай яҡын таныштар менән осрашып ҡайттыҡ. Беҙгә Шәһит тә ҡушылғайны матур, ихлас бер йыйынға әүерелеп китте сарабыҙ.\nШ. Хамматов: "Самауырлы ритайым"дың төп ойоштороусылары Рөстәм менән Роберт Дәүләтшин. Улар был сара ярҙамында Өфө йәштәренең тормошона ниндәйҙер яңы һулыш индереп ебәрҙе. Унда бер кемде лә махсус рәүештә "Әйҙә, килегеҙ, ял итәбеҙ" тип өндәп саҡырмайҙар. Сөнки йәштәр осрашҡан, аралашҡан мәлдә самауыр ҡайнатып сәй эсеү Өфө ҡалаһы өсөн 249-сы маршрут автобусы кеүек ғәҙәти күренешкә әүерелергә тейеш. Ҡурай, гармун, баян һәм башҡа уйын ҡоралдарыбыҙ бар беҙҙең, моңло тауышлы йырсылар, өҙә баҫҡан бейеүселәребеҙ бар һәм улар ошо осрашыуҙарҙы йәмләп, дәррәү ҡушылды.\nСараның тиҙ арала күптәрҙең күңеленә хуш килеүенә бигерәк тә яр буйының төҙөк булыуы ыңғай йоғонто яһай, унда һәр кем үҙенсә ял итә: берәү велосипедта, самокатта йөрөй, кемдер йүгерә, латиноамерика бейеүен, көнсығыш бейеүҙәрен өйрәнә, һүрәт төшөрә. "Самауырлы ритайым"ға башҡа милләт кешеләре лә ҡыҙыҡһынып килеп ҡушыла, башҡорт йәштәренең шулай ихлас, ябай, алсаҡ булыуын күреп, ыңғай тәьҫорат алып, ҡалай шәп икәнһегеҙ, тип китәләр. Иң ҡыуаныслыһы, матур йәш ғаиләләр балалары менән килә.\nР. Абдразаҡов: Башҡорт сәй эсергә ярата, күмәк йыйылғанда күңел асып йырлап-бейеп алыу ҙа беҙгә хас. Шул уҡ ваҡытта бына ошо осрашыуҙарҙы аҙнаһына бер тапҡыр үткәрә башлағас, "Ә беҙ унда нимә эшләйбеҙ? Унда барһаң, сәй бушлаймы? Ни өсөн йыйылабыҙ?" тигәнгә оҡшаш һорауҙар яуҙырырға тотондолар. "Самауырлы ритайым"дың төп үҙенсәлеге - ябайлыҡта, бер ниндәй ҙә махсус әҙерләнгән программа юҡ, барыһы ла бушлай, ҡайһы берәүҙәр үҙҙәре сәйгә күстәнәс тотоп килә. Әммә был башланғыс тик беҙҙеке генә булып ҡалыуын теләмәйбеҙ, ошо рәүешле ял минуттарын уҙғарыу баш ҡала йәштәре араһында уртаҡ күренешкә әүерелергә тейеш. Кем теләй, күңеленә ятҡан урында самауыр алып сыҡһын да, таныштары, дуҫтары менән йыйылып һөйләшеп ултырһын.\n"Самауырлы ритайым" һуңғы йылдарҙа өфөләр араһында бик популярға әүерелгән ғәҙәткә - машина капотына ҡуйып кальян тартыуға ҡаршы альтернатив ял итеү ысулы. Үҙем ғүмерҙә лә кальян тартҡаным юҡ, әммә кешеләр был рәүешле ағыу һулағылары килгән өсөн түгел, ә бергә йыйылып, аралашыуға һыуһаған, һөйләшеп тороуға бер сәбәп булһын тип ойошаларҙыр, тип фараз итәм. Беҙҙең күп йәштәр байрамдарҙы айыҡ үткәреү яҡлы, шулай ҙа башҡаларға ла ошондай ҡыҫҡа осрашыуҙарҙы, ауыр эш көнөнән һуңғы ял минуттарын да спиртлы эсемлекһеҙ, тәмәкеһеҙ, кальянһыҙ үткәреп булыуын күрһәтке килә.\n"Самауырлы ритайым" ысынлап та матур бер яңылыҡ булараҡ ҡабул ителде. Тағы ла ниндәйерәк пландағы саралар кәрәк бөгөн баш ҡаланың башҡорт йәштәренә?\nР. Абдразаҡов: Башҡорт йәштәре талантлы булыуын барыбыҙ ҙа белә, ләкин уларға артабан үҫешергә мөмкинлектәр тыуҙырыу йәһәтен уйларға кәрәк беҙгә. Шуға ла кәсепсе, эшҡыуар, үҙ һөнәренең оҫтаһы булған шәхестәр ҡатнашлығында оҫталыҡ дәрестәре, даими эшләгән мәктәптәр булдырыу мөһим. Һуңғы йылдарҙа "Аҫылташ" проектын алып барған йәштәр актив эшләп килә, әммә улар күберәк теорияны өйрәтә. Был да кәрәк, әлбиттә, шулай ҙа практик белемдең дә өҫтөнлөгөн оноторға ярамай. Бына, мәҫәлән, бер ағас оҫтаһы тотһон да тағараҡ эшләргә өйрәтһен. Кемдер ҡыҙыҡһынып шуны эшләп ҡараһа, һөнәрен арттырыр. Ә берәү, бәлки, шул ябай ғына тағараҡтан дәртләнеп, ҙур оҫтахана асып, ағас эшенә тотоноп китер. Беҙгә әллә ҡайҙан ситтән килгән коуч-тренерҙар, бизнесмендарҙың ҙур бизнес, миллионлы килем алыу тураһындағы хәбәрен тыңлау урынына көндәлектә ошо ерлектә тормошҡа ашырырлыҡ эштәр менән булыу отошлораҡ. Әйтәйек, ҡыҙҙарға сигеү эшен өйрәтеү ҙә шулай уҡ яҙыҡ түгел, хәҙер ҡул эштәре бик юғары баһалана һәм оҫта ҡуллылар үҙенең бәләкәй генә бер эшен асып ебәрә ала. Шунда уҡ уларға күҙ нурын түгеп сиккән әйберен һатып, бер аҙ аҡса эшләргә өйрәтһәк, эшҡыуарлыҡҡа һәләте лә асылып китеүе бар. Юғиһә, совет осоронан киләмелер был, ни өсөндөр көс түгеп башҡарған эшеңдән килем алырға тырышыуҙы негатив яҡтан баһаларға күнеккәнбеҙ һәм бына шул ҡалыптан арынырға ине.\nШ. Хамматов: Бөгөн халыҡ йәнле аралашыуға ҡоролған сараларға бик һыуһаған. Ә баш ҡалала уҙғарылған белем биреү, мәҙәни, һөнәри саралар араһында башҡорт мөхитен сағылдырғандары һирәк һәм бер ҡалыпҡа һалынғандар. Айырыуса тиҫтә йылдар дауамында ойошторола килгән йәштәр өсөн мәҙәни сараларҙа шундай тенденция күҙәтелә: унда барһам, мин кемдәр сығыш яһауын, икенсе бүлектә тамашасыларҙың яртыһы таралышыуын, үҙем сәғәт нисәлә өйгә ҡайтып етеүемде беләм. Беҙгә офлайн форматтағы ла, телевизион форматта ла танышыуға, тыныс ултырып фекер алышыуға, аралашыуға ҡоролған саралар кәрәк. Шуға әле "Самауырлы ритайым"ға килгәндәрҙән үҙҙәре менән таныштырыуҙарын һорайбыҙ: кем ул, ҡайҙа эшләй? Бәлки, был кеше эшҡыуарҙыр, йә республика буйлап сәйәхәттәргә йөрөйҙөр, йә риэлторҙыр. Ул үҙе тураһында ҡыҫҡа ғына танышыу-сәләмен әйтһә, арала торған берәүгә тап ошо ваҡытта шундай файҙалы танышлыҡ, йә булмаһа фекерҙәш, кәңәш алыу талап ителеп, һөйләшеп тә китерҙәр. Кәрәк кеше бер-береһен табыр. Әлеге ваҡытта Өфөлә башҡорт йәштәренең ниндәйҙер бер даирәһе билдәләнгән, бөтәбеҙ ҙә бер-беребеҙҙе күптән беләбеҙ һәм ул даирәгә яңы кешеләр һирәк килә. Ҡайҙа, ниндәй сараға барһаң да бер үк кешеләр осрай. Ә бына яңыраҡ бер туй үткәрҙем, дүрт матур башҡорт ғаиләһе менән тынышып ҡайттым, бөтәһе лә бизнесмендар, шул тиклем өлгөлө йәштәр. Беҙгә күберәк ана шундай беҙ белмәгән кешеләрҙе ылыҡтырыу, баш ҡалала башҡорт даирәһен киңәйтеү, аралашыуға ҡоролған саралар кәрәк.\n"Самауырлы ритайым" тиҙ арала баш ҡала йәштәренең иғтибарын йәлеп итеүе бөгөн уларға ниндәй форматтағы саралар кәрәклеген сағылдырҙы. Уларға Өфөнөң төҙөк, тыныс һәм ял итеү өсөн тәғәйенләнгән урындарында буш ваҡыттарын айыҡ, яңы танышлыҡтар табып уҙғарыу өҫтөнлөклө. Быны үҙебеҙҙең йола, ғәҙәттәргә нигеҙләнеп атҡарыу отошло булыуы ла һыналды бында.\nЯҙылған: 21.08.20 | Ҡаралған: 466


Акция әүҙем үтте\n29 Апрель 2020, 13:00\n25 апрелдә республиканың Мәғариф һәм фән министрлығы, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса фонд, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тарафынан онлайн-форматта “Башҡорт теленән халыҡара диктант - 2020” акцияһы ойошторолдо. Акцияла ҡатнашырға теләүселәр алдан уҡ https://bashkdiktant. ru сайтында шәхси кабинет булдырҙы. Сайтта йәмғеһе 223 000 ҡатнашыусы теркәлгән - улар диктантты шәхси кабинет аша яҙыу һәм ебәреү мөмкинлегенә эйә ине. Яҙма эштең тексы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, “Бәйләнештә” социаль селтәре, “YouTube” видеохостингы аша тура эфирҙа уҡылды.\nҮҙҙәрен һынап ҡарарға теләүселәр диктантты өйҙә үҙаллы яҙып, эштәренең фотоһын йәки сканвариантын сайт йә электрон почта, WhatsApp номеры арҡылы ебәрҙе. Эштәр 26 апрелдең 23.59 сәғәтенә ҡәҙәр ҡабул ителде.\nХалыҡ-ара диктантта Башҡортостан Республикаһының барлыҡ муниципаль райондары һәм ҡала округтары, Рәсәйҙең 18 төбәге һәм 24 сит ил ҡатнашты. Дөйөм алғанда, башҡорт теленән диктантты йәмғеһе 305 600 кеше яҙған, шуларҙың 39 214-е - Рәсәй Федерацияһы региондарынан (Мәскәү, Санкт-Петербург, Сорғот, Владивосток, Яңы Уренгой, Владимир, Ноябрьск, Анапа, Мурманск, Якутск ҡалалары, Силәбе, Ҡурған, Свердловск, Ырымбур, Һамар, Һарытау өлкәләре, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы), 3 395 кеше - яҡын һәм алыҫ сит илдән (Үзбәкстан Республикаһы, Швейцария, АҠШ, Германия, Испания, Эстония, Канада, Төркиә, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Бөйөк Британия, Латвия, Тажикстан, Португалия, Италия, Польша, Ҡырғыҙстан, Франция, Украина, Белоруссия, Әзербайжан, Төркмәнстан, Абхазия, Литва). Иҙел башы ла акцияға ихлас ҡушылды - бер меңдән ашыу кеше Әсә теленән диктант яҙҙы.\nДиктант яҙыуҙа айырыуса Әбйәлил, Асҡын, Күгәрсен, Учалы, Дыуан, Көйөргәҙе, Кушнаренко, Ҡариҙел, Салауат, Хәйбулла, Яңауыл муниципаль район хакимиәте башлыҡтары әүҙемлек күрһәткән.\nБашҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында 51 345 кеше яҙған. Был иһә әлеге диалекттың халыҡ араһында киң ҡулланышта булыуын аңғарта.\nИң йәш диктант яҙыусы Баймаҡ ҡалаһынан теркәлгән - уға 5 йәш, Ишембай районынан ҡатнашҡан иң оло кешегә иһә 96 йәш.\n“Башҡорт теленән халыҡара диктант - 2020” акцияһында ҡатнашҡандарҙың барыһы ла сайттағы шәхси кабинеты йәки электрон почтаһы аша электрон сертификаттар аласаҡ.


“Эскелеккә ҡаршы”: Яңы йыл байрамдарында алкоголде һатыуҙы сикләү законы ғәмәлгә инерме? - Bash.News\n“Эскелеккә ҡаршы”: Яңы йыл байрамдарында алкоголде һатыуҙы сикләү законы ғәмәлгә инерме? https://bash.news/news/111115_eskelekk_arshy_yay_jyl_bajramdarynda_alkogolde_atyuy_sikl_zakony_mlg_inerme/?lang=bash\nРеспублика хөкүмәтенә Радий Хәбиров килеү менән эскелеккә ҡаршы көрәш арта төштө. Был йәһәттән суррогат һатыусыларға көслө «һунар» башланды. Сөнки тап ялған араҡы, билдәһеҙ шыйыҡсалар эсеү арҡаһында үлем осраҡтары йыш теркәлә ине. Хәйер, һәр ҡан ҡойоштоң да нигеҙендә ошо асоциаль күренеш ята.\nТәүҙә айыҡ һабантуйҙар, сығарылыш балдары эскеһеҙ, хәҙер сират халыҡтың айырыуса киң билдәләргә яратҡан яңы йыл байрамдарына. Яңы йылды нисек ҡаршылайһың, шулай үткәрерһең тигәндәй, хәҙер ҡыш бабай ҙа беҙҙең йорттарға айныҡ киләсәк. Балаларға бүләк тапшырғандан һуң өлкәндәр менән аш-һыу бүлмәһендә лә йәшенеп ултырмаясаҡ. Закон шулай ҡуша. Дөрөҫ, әле әҙерләнә генә, әммә уның үтәсәгенә шик юҡ. Ләкин ҡануниәттең һөҙөмтәлелегенә ҡараш төрлөсә. Уларҙы БСТ каналы хәбәрсеһе Рафиҡ Әхмәтшин барланы.\nИрек наркология диспансеры пациенты. Байрам табындарынан һуң ул бында йыш ҡунаҡлай. Килгән һайын яңы тормош башларға вәғәҙәләй. Әммә йәшел йылан үҙенекен итә.\nТабиптар фекеренсә, алкоголизм тәү сиратта эселгән спиртлы шыйыҡсаның күләме менән бәйле. Йәғни, уны аҙна-ун көн дауамында өҙлөкһөҙ ҡулланһаң, "стакан төбөнә ҡолау"ҙы көт тә тор. Яңы йыл каникулдары тап ун көн. Табындан тормаһаң йәшел йылан менән дуҫлашыу хәүефе юғары.\nӘмир Ваһапов, табип-нарколог: “Бер аҙна йәки бер ай буйы элитный спиртлы эсемлектәрен эсһәң дә ағыулыныу ҡотолғоһоҙ”.\nСтатистиканан күренеүенсә, оҙайлы байрамдар мәлендә йәмғиәттә енәйәт, үлем һәм үлтереш, суицид, янғындар арта. Был бигерәк тә Яңы йылдың тәүге ун көнөнә хас күренеш.\nМарат Абдуллин, «Айыҡ Башҡортостан» йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары: “Тәүге ун көндә Рәсәйҙә 15 меңгә яҡын кеше күберәк үлә. Алкоголдән ағыуланыу осраҡтары ла кәмендә 500-гә күберәк”.\nОҙайлы Яңы йыл каникулдары мәлендә теркәлгән кире күренештәрҙе иҫәпкә алып Башҡортостан башлығы Радий Хәбировтың тәҡдиме менән республикала алкоголде һатыуҙы сикләү тураһында закон проекты әҙерләнә. Документ байрам мәлендә ваҡлап һатыу селтәре аша иҫерткес эсемлектәрҙе сауҙаға сығарыуҙы кәметеүҙе күҙаллай.\nГүзәлиә Ғәлимова, БДУ-ның кафедра мөдире, иҡтисади фәндәр кандидаты: “Йәштәр ныҡ алкоголгә бирелеп китмәһен, тәртипте боҙмаһын тип кенә сикләү индерелә, минеңсә. Финанс яҡтан ниндәйҙер йоғонто яһарға һөм кире яғы булыуы мөмкин түгел сөнки ул бик аҙ ғына ваҡытҡа тарала. Иң күбендә бер тәүлек, йәки ниндәйҙер сәғәттәр”.\nАлкоголь акциздары бюджетты тулыландырыусы төп сығанаҡтарҙың береһе булып килде. Әммә һуңғы йылдарҙа иҡтисадта уларҙың күләме кәмей бара тигән фекерҙә белгестәр. Ҡаҙналағы өлөшө яҡынса 10 процент менән баһалана. Һалымды продукцияны етештереүсе йылына бер тапҡыр түләй. Шуға ла белгестәр сикләүҙәр финанс юғалтыуҙар килтермәйәсәк тигән ышаныста.\n«Юлдаш» радиоһында ижтимағи сәйәси тапшырыуҙар алып барыусы журналист Бәйтулла Фәтҡуллин фекеренсә, эскелеккә ҡаршы башҡа юл әҙләргә кәрәк. Өлөшләтә сикләү ҡулланыуҙы кәметеү урынына, киреһенсә, арттырыуы бар тигән фекерҙә ул. Миҫал итеп Михаил Горбачев уҙғарған «ҡоро закон» сәйәсәтенә һылтана.\nБәйтулла Фәтҡуллин, журналист: “Улар алдан әйтеп ҡуясаҡтар һатып алыусыға иртәгә беҙҙең кибеттә араҡы һатылмай , бөгөн күберәк алығыҙ тип әйтеп торасаҡтар. Әлеге көндә ғәмәлдә булған "ҡоро көндәр" алдынан да һатыусылар шулай итеп иҫкәртеп тора”.\nЗакон проектын әҙерләүселәр ҙә сикләү заман афәтенән ҡотолоуҙың берҙән-бер әмәле түгел тигән фекерҙә. Был алым ни бары бигерәк тә йәш быуын вәкилдәренә эскелеккә ҡаршы ҡараш тәрбиәләү өсөн мөһим.\nРөстәм Ишмөхәмәтов, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары: “Алкоголь менән бәйле күренештәрҙе закон менән генә тыйып булмай. Был тәү сиратта йәштәрҙә алкоголдә йәмғиәттә кире ҡараш булыуы күрһәткесе, тәрбиә сараһы. Йәштәр белеп үҫергә тейеш эскелектең насар күренеш булыуын”.\nИлебеҙҙә оҙайлы яңы йыл каникулдары тап шул мәҙәниәтле ял итеү маҡсатында барлыҡҡа килде. Кешеләр саф һауа һулаһын, саңғыла шыуһын, ҡыштың матур мәлдәрен тойһон тигәйнеләр. Кеҫәһе ҡалындар шундуҡ Куршавелгә осто, урта хәллерәктәр Абҙаҡ тау саңғыһы комплексына юлланды. Ябай халыҡтың күпселек өлөшө иһә иң арзан күңел асыу сараһын тапты. Ярты литрҙан һуң тау саңғыһына баҫмайынса ла эйфория кисерергә мөмкин. Әлегә тиклем оҙайлы ялдарҙан килгән зыян хаҡында уйланманыҡ та хатта.\nМәсьәләнең киҫкенлегенә, Радий Хәбиров республикаға тәғәйенләнеүенең тәүге көндәрендә үк иғтибар итте. Район-ҡалаларҙа үткән рейдтар алкоголь менән законһыҙ сауҙа күләмен фашланы. Халыҡты ағыулаусылар менән көрәш әле лә тынмаған. Ғәҙәти супермаркет һәм магазиндарҙа ла алкоголгә сикләүҙәр индерелде. 25 май – Һуңғы ҡыңғырау, 1 сентябрь – Белем көнө алдынан, һабантуйҙар мәлендә алкоголь һатыу тыйылды. Бер саралар үҙ емешен бирә, тигән фекерҙә белгестәр. Шуға ла һыналған алымды Яңы йылда ҡулланыу тәҡдиме индерелде. Радий Хәбиров фекеренсә, бушлыҡты тулыландырырға кәрәк. Оҙайлы каникулдарҙа халыҡ үҙенә шөғөл табырға тейеш.\nЙәш быуын яңылыҡҡа һиҙгер ҙә, ололар менән нишләргә? Йолаға әйләнә барған яман ғәҙәттән ҡотолоуҙың берҙән-бер юлы спорт һәм яҡындарыңа хәстәрлек күрһәтеү тигән фекерҙә Башҡортостандың Воркаут федерацияһы рәйесе урынбаҫары Роберт Дәүләтшин. Яңы йылда ла ул әүҙем ял итергә, тауға үрмәләргә, саңғыла шыуырға, һыбай йөрөргә саҡыра. Ҡала халҡына иһә үҙәк майҙандарҙа ойошторолған айыҡ байрам сараларында ҡатнашырға мөмкин.\nРоберт Дәүләтшин Башҡортостандың воркаут федерацияһы рәйесе: “Мәҫәлән һәр йыл 1 ғинуар Башҡортостанда айыҡ йүгереү ойошторола. Уға төрлө сәйәсмәндәр, зыялылар ҡушыла. Уға һеҙ ҙә ҡушыла һәм балаларығыҙға үрнәк күрһәтә алаһығыҙ”.\nСпорт сараларынан тыш төрлө мәҙәни саралар ҙа оҙайлы Яңы йыл табындарынан арынырға мөмкинлек бирер. Шуға ла каникулдар мәлендә кинотеатр, драма театрҙары, төрлө сәнғәт усаҡтарының эшмәкәрлеге һәм хатта, ҡала үҙәктәрендә ҡоролған шыршы майҙансыҡтарына ла иғтибар бермә-бер арта. Мәсьәлә Башҡортостан башлығының шәхси контролендә.\nЯңы йыл байрамдарында алкоголде һатыуҙы сикләү тураһындағы закон проекты әле йәмәғәтселек иғтибарына сығарылған. Барлыҡ тәҡдимдәр Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайҙа йәки парламенттың рәсми сайтында ҡабул ителә. Декабрь башына профилле комитетта ҡанун башланғысы буйынса фекер алышыу уҙғарыла. 19 декабрҙә иһә закон проекты парламенттың сираттағы пленар ултырышында беренсе уҡыуҙы үтергә тейеш.


Үҫмер 10 йыл сәсен ҡырҡтырмаған\n31 Июль 2019, 14:44\nПарикмахер малайҙың сәсен бәрәңге таҙартҡан кеүек алған.\nВеликобританиянан 14 йәшлек Оуэйн Томас 10 йыл элек оҙон сәс үҫтермәксе булған. Төп сәбәбе - ул сәс ҡырҡтырырға ҡурҡҡан булған. Ата-әсәһе лә, туғандары ла парикмахерға Томасты алып бара алмаған. Йылдар үтеү менән үҫмерҙең сәстәре кейеҙләнеп, сеймәлеп бөткән. Өҫтәүенә уҡытыусылары ла малайҙың эрпеш килеш йөрөүен хупламаған.\nСәс алыусы Джеймс Уильямстың бындай сәсте күргәс хушы киткән! Мин сәс алмаған, ә бәрәңге таҙартҡан кеүек булдым тине ул. Беренсенән ул ағас кеүек ҡатҡан сәстәрҙе ҡырып алған. Шунан ғына малайға кешесә ҡиәфәт килтергән.\nХәҙер үҫмер парикмахер Барберҙы тыңлап ҡына йөрөй.


Ноябрь байрамдарында көндәр йонсоу торасаҡ\n1 Ноябрь 2010, 11:27\nНоябрь башындағы байрам көндәрендә йонсоу һауа торошо күҙәтеләсәк. Был турала “Башгидромет” үҙәгенең баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте. Уның әйтеүенсә, 4 ноябрҙән 7-һенә тиклем республикала ямғыр һәм ҡар яуыуы көтөлә.\n— Һауа температураһы сағыштырмаса тигеҙ буласаҡ, — тине ул. – Төнөн минус бер градустан дүрт градусҡа тиклем буласаҡ. Көндөҙ – нулдән плюс биш градусҡа тиклем.\nАнна Козаева шулай уҡ, Башҡортостанда айҙың уртаһына тиклем ҡар ятыуы көтөлмәй, тип хәбәр итте.


Иманлы тормош | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Иманлы тормошҡа барыу юлдары\n« Иманға килеү өсөн теләк кәрәк\nДиндә сама белеү »\nИманлы тормошҡа барыу юлдары\nПәйғәмбәребеҙ әйткән: «Йә ғалим, йә ғилем алыусы, йә ғалимдар һүҙенә ҡолаҡ һалыусы һәм күңелеңдә уларға ҡарата һөйөү йөрөтә белеүсе бул, бишенсеһе була күрмә — һәләк булырһың», — тигән.\nБишенсеһе, тимәк, ғалим йәки ғилем алыусы дәрәжәһенә күтәрелә лә алмаған, ғалимдар һүҙенә ҡолаҡ та һалмаған, күңелендә уларға ҡарата һөйөү әҫәре лә булмаған кеше.\nУның юлдашы ла, серҙәше лә — шайтан.\n«Ихлас мөьминдәргә иблистең ихтыяры булманы. Иманды шикләнеп кенә ҡабул иткән, әхирәт тормошона ышаныр-ышанмаҫ ҡына йөрөгәндәрҙе хаҡ мөъминдәрҙән айырып алыу өсөн Беҙ уларҙы шайтан ҡотҡоһо менән һынаныҡ», — ти Ҡөрьән.\n«Сәба» (Сәбә) сүрәһе, 21-се аят\n«Шайтан ҡотҡолары бит улар иманлы бәндәләрҙе ҡурҡытырлыҡ түгел, улар бик зәғиф». Көсһөҙҙәргә генә уның көсө етә.\n«Ән-Ниса» (Ҡатындар) сүрәһе, 76-сы аят\nХәрәмгә бирелеүҙе лә дин иблис ҡотҡоһо менән тиңләй.\n«Хәрәмгә күҙ ташлау — иблистең ағыулы уҡтарынан береһе. Әгәр ҙә берәү Аллаһтан ҡурҡыу сәбәпле хәрәмгә күҙ һалмаһа Раббыһы уға тәненән ләззәтле тәме китмәҫ иман бирер», — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм».\nИманһыҙлыҡ ул әҙәм балаһының тормошондағы бәрәкәтте юҡҡа сығара, тәндең һәм йәндең төрлө ауырыуҙарға һабышыуына сәбәп була, йәшәр ғүмерҙе йәшәп үтергә мөмкинлек бирмәй.\nМөмкинлек бирмәгән сәбәптәрҙең иң ҡурҡыныслыһы — Төрлө ауырыуҙар, эскеселек, үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙар...\nБаланы әҙәпкә өйрәткәндә боронғолар уларҙың намаҙлыҡ өҫтөндә генә ултырырға тейешлеген күҙ уңында тотмағандар. Ил, халыҡ, милләт, донъялар именлеге хаҡында уйлана һәм эшләй белеүсе нәҫел ҡалдырырға тырышҡандар.\nЭске табыны ҡормағандар, магазин ишеге төбөндә тормағандар, ауыҙынан төтөн борҡотоп йөрөмәгәндәр.\nАта-бабанан ҡалып, быуындан быуынға күсә килгән тәбиғи аҡылы, сабырлығы, эштә тырышлығы, фекер йөрөтөүҙә хикмәтле теле, тормошта ябай һәм ваҡыты менән бер ҡатлы ла була алыуы менән тәрбиәлелек өлгөһө күрһәтеп кенә тора белгәндәр. Был үҙе үк бәндәләр өсөн тәрбиә мәҙрәсәһе булған.\nБөгөнгө бәләләрҙең иң олоһо — тәкәбберлек, олоно — оло, кесене кесе итеп йәшәй белмәүҙән, күңел тарлығынан киләлер, моғайын. Быуындар араһында ғүмер буйы йәшәп килгән элемтәләр юҡ дәрәжәһенә етеп бара.\nХәҙистәр өйрәтә: «Кеше күңеленә мал менән түгел, бәлки көләс йөҙ һәм күркәм холҡоғоҙ менән инеп урынлашығыҙ», — ти.\nХәҙисе-ҡотдусиҙа пәйғәмбәребеҙгә әйтелә: «Һиндә, — тиелә, — Аллаһ һөйгән ике сифат бар: береһе — йомшаҡ күңеллелек, икенсеһе — түҙемлек».\nТағы ла әйтелә:\n— Аллаһ хаҡында күркәм фекер йөрөтөү — күркәм ғәҙәттәрҙең береһе.\n— Кеше хәленә инә белегеҙ!\n— Һиңә килеп йөрөүҙән туҡтаһалар, эргәләренә үҙең бар.\n— Сабырлыҡ — Аллаһтан, ашығыу — шайтандан.\nМосолмандарға кәңәш биреп, дин өйрәтә:\n— Айырылышыуҙарҙан һаҡланығыҙ, сөнки шайтан ғына яңғыҙҙар менән бергә булырға ярата.\n— Һеҙгә васыятым шул: күршеләрегеҙ менән бергә булығыҙ!\n— Өйләнешегеҙ, күбәйегеҙ: Ҡиәмәт көнөндә мин өммәтемдең ишле булыуы менән маҡтанасаҡмын.\n— Дуҫ-иштәре хаҡында ҡайғыртып ҡына йөрөгән күркәм холоҡло кешеләр — һеҙҙең арағыҙҙа иң яҡшы кешеләр.\n— Мөъминдәргә бирелгән игелектәрҙең береһе — күркәм холоҡ. Күркәм сүрәткә инеп ҡара эсле булып йөрөү — яманлыҡ.\n— Етешле тормошта тыуып, төрлө татлы ризыҡтар менән ризыҡланып, зиннәтле кейемдәр кейеп, яҡшы аттарға атланып үҫһәләр ҙә күңелдәрендә һәм телдәрендә маҡтаныуҙан башҡа бер нәмә булмағандар — минең өммәтемдәге иң яман кешеләр.\n— Атайға буйһоноу — Аллаһҡа буйһоноу, атайға ҡарышыу — Аллаһҡа ҡарышыу.\n— Атаңдың дуҫына барып йөрөүең — игелек.\n«Ғилем, — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, — ғибәҙәттең иң олоһо».\nБеҙҙең балаларыбыҙ бындай нәсихәттәрҙе күңелдәренә Һалып үҫергә тейеш. Бала бәхетле булып үҫһен һәм ата-әсәләр өсөн дә ҡыуаныс булһын тиһәң, тип өйрәтә дин, уны мәрхәмәт-шәфҡәт менән үҫтерә белергә лә кәрәк.\n«Рәхим» һүҙе, — тигән пәйғәмбәр, — «Рахман» һүҙенән барлыҡҡа килгән. Аллаһ әйтә: «Бәндәләргә ярҙам итә белгәндәргә мин үҙем дә ярҙам итермен, һеҙҙең менән араларҙы өҙгәндәр менән мин дә араларҙы өҙөрмөн», — ти.\nПәйғәмбәребеҙҙең: «Үҙенең мәрхәмәтен Аллаһ йөҙ өлөшкә бүлгән, шуның 99-ын үҙендә ҡалдырып, бер өлөшөн генә ергә төшөргән, — тигән һүҙҙәрен ғалимдар һәр ваҡыт ҡабатлап ҡына тора.\nҠабатлап торорға кәрәктер ҙә ул. — Шул бер өлөш мәрхәмәт йән эйәләренең бер-береһенә ҡарата булған игелекле мөнәсәбәте, шул иҫәптән, сабып барған аттың үҙ ҡолонона тейеп китеүҙән һаҡланып, тояҡтарын күтәреберәк үтеүе өсөн дә етә».\nБер ваҡыт пәйғәмбәребеҙҙең ейәнен үбеп торғанын күреп ҡалған бер бәҙәүи: «Һеҙ балаларҙы үбәһегеҙме ни? Ә беҙ улай эшләмәйбеҙ», — тип аптырап ҡала. «Һинең күңелде Аллаһ мәрхәмәт-шәфҡәттән мәхрүм иткән икән, мин нимә эшләй алам? » — ти пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм.\n«Башҡаларға ҡарата мәрхәмәтле була белмәгән кешенең» гонаһтары ярлыҡанмаҫ», — тигән ул.\nИбн Ғаббас һөйләп ҡалдырған бер хәҙистә, артында ултырып һыбай барған балаға пәйғәмбәребеҙҙең бик фәһемле нәсихәттәр биреүе хаҡында һүҙ бара: «Эй, улым! Аллаһты хәтерҙә генә тот, Ул да һине һаҡлап ҡына йөрөтөр. Аллаһ хаҡында иҫеңдә генә тотһаң, ул ваҡытта һин Уның да үҙеңдең алдыңда торғанын аңларһың...»\n«...Тормошоң рәхәтлектәр менән тулып ташҡанда Аллаһты, танырға тырыш, бәләләр килгәндә һине Ул үҙе таныр. Бел: һиңә иғтибар ҙа итмәй ситләп үткәндәр һине аңлай алмаҫ, аңлаң алғандар ситләп үтмәҫ. Тағы ла шуны бел: сабырлыҡтарҙан һуң ярҙам, ҡайғы-хәсрәттәрҙән һуң шатлыҡ килә. Ауырлыҡтарҙан һуң еңеллектәр башлана».\nСәләх Суҡбаев әҙерләне. Башҡортса календарь,2009 йыл\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.10.2017 в 00:34, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Ерек кенә тип ҡарамағыҙ...\n11 Апрель 2019, 11:22\nЕр өҫтөндә үҫкән бер генә үҫемлек тә бер-береһенә оҡшамаған, һәр береһе үҙенсәлекле. Төрлө формалағы олондары, ҡайырылары, бер-береһендә ҡабатланмай торған япраҡтары, емештәре менән генә түгел, ә үҙҙәренең файҙалы мәтдәләре яғынан да төрлө улар.\nӘ бына ер аҫтынан көнө-төнө тамырҙары аша һурған файҙалы матдәләре уларҙың үҫеше өсөн генә түгел, кешеләргә лә кәрәкле. Ул файҙалы матдәләр үҫемлектең бар өлөшөндә лә йыйыла, тик шуныһы ғәжәп, һәр өлөшө үҙенә тейешлене генә йыя. Тәбиғәткә генә билдәле булған был мөғжизәне – үҙгәрмәй торған үҫеш программаһына һалынған код микән тип уйлайым. Үҫемлектәргә кешегә сәләмәт йәшәргә ярҙам итеү, беҙҙең иҫәнлек һағында тороу, кәрәк саҡта тиҙ ярҙамға килеү, тейешле витаминдарҙы, йәшәү өсөн кәрәкле микроэлементтарҙы биреү, сир килһә, сирҙе еңергә ярҙам итеү вазифаһы бирелгән. Ғөмүмән, улар беҙгә ер йөҙөндә сирләмәйсә йәшәргә ярҙам итер өсөн үҫәләр. Тимәк, беҙҙең күҙҙәребеҙҙе нурландырып, тирә-яҡты йәмләп кенә тормайҙар, ә һәр береһе беҙҙең иҫәнлек һағында тороусы табиптар. Ә бына беҙ был турала бик ныҡ уйланып та бөтөрмәйбеҙҙер тиергә була. Уйланһаҡ, Аллаһы Тәғәләнең беҙҙең өсөн тип биргән мөғжизәле үҫемлектәренең һәр береһенең тәғәйенлешен өйрәнеп, уны көн дә ҡулланып торор инек. Ҡайһыбыҙҙың өйөндә киптерелгән үләндәр, ағас ҡайырылары, тамырҙар, уларҙан яһалған төнәтмәләр, майҙар бар? Әлбиттә, барҙыр һәм бик һирәк кешеләрҙә.\nБашҡортостан – файҙалы үҫемлектәргә ғәжәйеп бай төбәк. Был байлыҡ араһында йәшәү бик ҙур бәхет. Бары тик уларҙы өйрәнергә һәм дөрөҫ итеп ҡулланырға ғына кәрәк. Ул да хәҙерге көндә ҡыйын түгел. Интернет тигән мәғлүмәт яланы беҙгә был осраҡта тиҙ ярҙамға килә.\nӘ мин был яҙмамда беҙҙең иғтибарҙан бөтөнләй тип әйтерлек төшөп ҡалған, онотолған, күҙебеҙгә салынмай ҙа торған үҫемлек – ерек ағасы тураһында һөйләмәксемен. Ҡайын, шыршы ағастары тураһында йырҙар йырлайбыҙ, шиғырҙар яҙабыҙ. Ә бына еректең бик ныҡ файҙалы яҡтары, уның ғәләмәт шифалы көсө тураһында уйланмайбыҙ, маҡтап йырламайбыҙ. Ә ул да маҡтауға лайыҡлы ағас.\nЕрек ағасы беҙҙең районда һыу буйҙарында күпләп үҫә. Уны эҙләп йыраҡ бараһы юҡ. Ул йылға буйҙарын, дымлы уйһыулыҡтарҙы ярата. Ул беҙҙең райондың ҙур булмаған йылғаларына йәйге ҡыҙыуҙа кибергә бирмәй, ярҙарына терәү булып тора. Ерек үҫкән ерҙә ҡумырыҡ яһалып, уның төбөндә һәр ваҡыт тейерлек һыу була. Йәйге ҡыҙыуҙа ерек күләгәһендә рәхәтләнеп ултырып ял итеп, хәл йыйып, көс алып китергә мөмкин. Уның аҫтында дымҡыл һауа, еләҫ һалҡынлыҡ була. Йәйен уның ботаҡтарында аҫылынып торған йәшел-һарғылт алҡалар, бәләкәй генә йәшел матур сәтләүектәре күҙгә салына, улар иҫкән елдәр ыңғайына тирбәлеп торалар. Ә ҡыш көндәрендә һәр береһенең тиерлек ботаҡтарын ҡуңғырт төҫлө тубырсыҡтар биҙәй. Улар ҡышҡы һалҡында туңып өҙөлөп төшмәйҙәр, көслө көҙгө, ҡышҡы елдәрҙә лә иҫ киткес ныҡлыҡ менән ботаҡтарға йәбешеп торалар. Ни өсөн икән һуң?\nҒөмүмән алғанда, ерек ағасының бар өлөшө лә файҙалы. Тик япраҡтарын йәшел саҡта июнь-июль, тубырсығын октябрь-ноябрь, ҡайырыһын ҡыш көнө йыйырға һәм ҡояш төшмәй торған, еләҫ, йылы урында киптерергә кәрәк. Ҡайһы ғына өлөшөн йыйһаҡ та, беҙ тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡарашта булырға кәрәклеген онотмаҫҡа тейешбеҙ. Ғөмүмән, ниндәй генә үҫемлекте йыйырға барһаҡ та, беҙҙең сумкабыҙҙа һәр ваҡыт ҡайсы, секатор кеүек киҫә торған инструменттар булырға тейеш. Үләндәрҙе тамыры менән йолҡоп алыу, ағас ботаҡтарын һындырып, япраҡтарын, емештәрен йыйыу, ҡайырыһын балта менән сабып алыу – уларҙы рәнйетеүгә тиң ғәмәл. Ә бына һаҡсыл ҡараш менән йыйыу, киткән саҡта үҙенең файҙаһын биргән үҫемлектәргә рәхмәт әйтеү уларҙың шифа көсөн арттыра тигән фекер ҙә йөрөй. Үҙебеҙ ҙә берәр изгелек ҡылһаҡ, рәхмәт һүҙҙәре ишетергә яратабыҙ бит.\nЕрек ағасының шифалы дауаһының исемлеге бик оҙон. Ул ҡан юлдарын таҙарта, ашҡаҙан-эсәк юлдары ауырыуҙарынан файҙа, аллергияға ҡаршы тороуҙы арттыра, эс ҡатыу, эс китеү, ашҡаҙан язваһы, гастрит, колит, ревматизм, артрит, артроз, паразиттарҙы юҡ итеү, беҙҙе ҡырыусы, сирләтеүсе бактерияларҙы, микроорганизмдарҙы юҡ итеү көсөнә эйә. Шулай уҡ һыуыҡ тейгәндә, тире боҙолоу осраҡтарында, геморрой булғанда файҙаһы бар. Еректең йәнә беҙҙең тышҡы ҡиәфәтебеҙ матурлығы һағында тороуы ла билдәле. Уның төнәтмәһен ҡушып сәс сайҡау, битте йыуыу бик файҙалы.\nЕрек ағасының файҙаһын күрергә теләгән кеше үҙенең белемен интернет ярҙамында ла, шулай уҡ китаптарҙан да арттыра ала. Ә мин ябай ғына бер нисә рецепт яҙып китәм. Табиптар менән кәңәшләшеп ҡулланыу тағы ла яҡшыраҡ.\n1. Файҙалы май (мазь) әҙерләү. Еректең кипкән һәм онталған тубырсығын һәм уҫаҡтың кипкән, онталған ҡайырыһын ҡушып болғатабыҙ. 300 грамм һыуға 3 сәй ҡалағы ҡатышманы һалып әкрен генә утта 20 минут ҡайнатабыҙ. Һыуытып һөҙәбеҙ һәм ул төнәтмәгә 50 грамм араҡы, 4 аш ҡалағы үҫемлек майы өҫтәйбеҙ. Һыуытҡыста һаҡлайбыҙ. Оҙаҡ уңалмай торған яраларға, бешкән урындарға һөртөү файҙалы.\n2. Тромбофлебит тигән сир бөгөн бик күп кешене яфалай. Хатта ундай сир менән эшкә лә алмаған ерҙәр бар. Ул сирҙе булдырмау һәм дауалау өсөн файҙалы төнәтмә. Еректең киптереп онталған тубырсығын, кипкән тал ҡайырыһын онталмаһын, юл япрағы, сирень сәскәһе, эт дегәнәге, сөйәл үләне, еҫле һырмауыҡты бер самала ҡушып бутайбыҙ. 10 грамм ҡатышманы 200 грамм ҡайнар һыу һалып бешерәбеҙ. 3 сәғәткә өҫтөн ябып ҡуябыҙ. Өс өлөшкә бүлеп, ашар алдынан ярты сәғәт ҡала эсәбеҙ. Дауаланыу ваҡыты ике ай.\n3. Еректең ҡайрыһы ашҡаҙан, эсәк юлдары сирҙәренән һаҡлап тора. Сирләгән осраҡта шифаһы бик ҙур. Еректең ике аш ҡалағы киптереп онталған ҡайырыһын 300 мг һыуға һалып 5-7 минут әкрен генә утта төнәтәбеҙ. 4-5 сәғәттән һуң һөҙәбеҙ. Был төнәтмәне көнөнә өс тапҡыр, ашарға 30 минут ҡала эсәбеҙ. Эсеү ваҡытын һәр кем үҙе билдәләй. Беҙ үҙебеҙҙең организмды һиҙергә тейешбеҙ.\nТағын бик күп рецептар яҙырға була. Тик эш унда түгел. Бөгөнгө көн барыбыҙҙы ла тәбиғәткә яҡыныраҡ булырға мәжбүр итә. Кешелекте һырып алған дауалап булмаҫлыҡ сирҙәрҙең артыуы – ул беҙҙең тәбиғәттән йыраҡлашыу һөҙөмтәһе. Шуның өсөн үҙебеҙҙең һыу буйҙарын йәмләп үҫеп ултырыусы еректәр янынан ғына түгел, бүтән үҫемлектәр янынан үткәндә лә, күңел күҙебеҙҙе уларға төшөрһәк ине. Ә улар үҙҙәренең мөғжизәле шифалы көстәрен йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә лә беҙгә бирергә әҙер.\nШифалы тәбиғәт ҡосағында йәшәү – ул ҙур бәхет. Был бәхетте аңлау бөгөнгө көндә бик мөһим. Ә бына уны үҙенең иҫәнлеге һағына ҡуйыу – һәр кешенең бурысы. Өйрәнеп, был белемде быуындан- быуынға тапшыра барыу иң ҙур нәҫел байлығын тапшырыуға тиң булһа, беҙ бер ниндәй замана елдәре емермәй торған байлыҡҡа эйәбеҙ.


Башҡортостан яңы уҡыу йылына 58 мәктәп автобусы аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан яңы уҡыу йылына 58 мәктәп автобусы аласаҡ\n15:55, 17 августа 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостан яңы уҡыу йылына 58 мәктәп автобусы аласаҡ Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2016 йыл, 17 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.\nМәктәп автобустарын яңыртыу федераль программаһы сиктәрендә Башҡортостан яңы уҡыу йылына 58 транспорт аласаҡ. Шуларҙың 35-е — 12 урынлыҡ «ГАЗель», өсәүһе — «ГАЗельNext», икәүһе — «Форд», берәүһе — «КАвЗ» һәм 17-һе «ПАЗик».\nИлдә мәктәп автобустары паркы 15 сентябргә тиклем яңыртыласаҡ.\nБыйыл федераль программаға 3 миллиард һум аҡса бүленгән, төбәктәргә 1860 яңы мәктәп автобусы биреләсәк. Улар иҫкергән транспортты алмаштырасаҡ, тип хәбәр иттеләр республика Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.