Йома кисе. Октябрь проспекты. "Спорт" туҡталышында ғәҙәттәгесә "транспорт тығыны" - өфө халҡы һәм ҡала ҡунаҡтары кемеһе өйөнә, кемеһе күңел асыу комплекстарына ашыға. Торабыҙ. Ә машиналар араһынан, ҡурҡып тормайынса, ҡулын һонған малай йүгереп үтә.\n- Ағай, икмәклек бир әле. Апай, ашағым килә!\nУлар етәү. Олоһона 14, бәләкәйенә туғыҙ йәш тә юҡ. Улар банда түгел, урам балалары. Дөрөҫөн әйткәндә, бағыуһыҙ балалар. Был бер ҡарашҡа оҡшаш һүҙҙәр нисек айырыла һуң? Мәғәнәһе менән. Бағыуһыҙ бала - ул бәлиғ йәшкә етмәгән, әммә ата-әсәле бала, ә һуңғылары балаһын контролдә тотмай. Уларҙың ғаиләһе имендәрҙән түгел... Ә бына ҡарауһыҙ ҡалғандар - теге йәки был сәбәп буйынса ата-әсәләр ҡарауынан мәхрүм балалар. Ундайҙар аҙ - уларҙың ата-әсәләре катастрофала һәләк булған, йәки яңыраҡ ҡына әсәһе вафат булған, ә атаһы күптән үлгән... Был осраҡта бала яҙмышы өсөн яуаплылыҡ аласаҡ яҡын туғандарын эҙләйҙәр.\nХәйер, теге етәүгә әйләнеп ҡайтайыҡ. Улар - бағыуһыҙ балалар. Уларҙы урам берләштергән. Билдәле бер "эш урындары" юҡ, ә хайуандар кеүек айырым бер ареалда күсеп йөрөйҙәр. "БАШвестЪ" хәбәрсеһе Коляны (олоһон) Октябрь проспектында, ике универмаг районында "эләктерҙе". Һәм малай алдында Юля йәш ҡыҙҙан нисектер тиҙ арала "апай", "Юля апай"гә әйләнде.\n- Коля, һин урамда күптәнме?\n- Йылға яҡын. Әсәй эсә башлағас, ошонда эләктем. Уны миңә булған хоҡуҡтарынан мәхрүм иттеләр, - тип һөйләй Коля йыш танауын тартып, әммә быға күҙ йәштәре түгел, ә һауа торошо сәбәпсе, - менттар килде. Приемникка алып киттеләр, ә мин ҡастым.\nШулай итеп Коля урамға эләгә һәм унда үҙе кеүек балаларҙы - Витька, Таһир, Надя, Антон, Азат һәм йәнә бер Коляны осрата, һәм икеһен айырыр өсөн тегенеһен Николай тип йөрөтә башлайҙар.\nНикола кеүек үк Коля ла Өфө малайы, компаниялағы берҙән-бер ҡыҙ Надя - Ашанан, Витька менән Таһир Салауаттан, Антон Белореттан, ә Азат... Ҡайҙан икәнен ул үҙе лә иҫләмәй. Алдаша, әлбиттә. Әйтергә генә теләмәй, йә ярай, был уның эше.\nШулай ҙа була: баланың ғаиләһе бар, әммә унда барыһы ла имен түгел, һәм бала, "романтика", үҙ ихтыяждарына аҡса эҙләп, урамға ҡаса. Ғаиләлә аҡса етешмәүе лә ихтимал, хәйер, булһа ла, уларҙы балаға бирмәйҙәр - алкаш ата-әсәләр аҡсаһын үҙ балаһынан да йәлләй. Һәм балалар һоранырға сыға, икмәккә, кейемгә аҡса "эшләй"...\n- Әсәйем үлде, - тип ҡалтыраған тауыш менән һөйләй Надя, - ә атайым икенсене алып ҡайтты, ә уның үҙенең минән оло ике ҡыҙы бар. Улар мине рәнйетә, барыһын да тартып ала торғайны, ә атай тегенең (үгәй әсәһе) менән эсә башланы. Уларҙың миндә эштәре лә юҡ. Май айында ромашкалар өҙөп, уларҙан венок үрҙем һәм әсәйемдең ҡәберенә алып барып һалдым. Һәм бында сығып киттем. Мине яҡлайҙар бында. Һатыусынан урлай алһалар, ҡайһы ваҡыт малайҙар мине алма менән һыйлай.\nӘхлаҡ, ярай, ярамай тигән төшөнсәләр балаларҙа тотош үҙгәргән. Нимәлер урлау - геройлыҡ, урланған әйберҙең хаҡына һәм ҙурлығына ҡарап, ваҡыты менән батырлыҡҡа ла тиңләнә. Ә компанияла бер генә ҡыҙ булғас, малайҙар нисек тә уның алдында бер-береһен уҙҙырырға тырыша, хәйер, трофейҙың хаҡы буйынса ла ярыш бара бында - Никола күптән түгел ер аҫты үткәргесендә Надя өсөн кәпәс урлаған, ләкин уны кейеү - "муллыҡ" билгеһе, шуға ла Надя уны кемгәлер арзанға ғына һатҡан.\n- Коля, ә нисек йәшәйһегеҙ? Ашарға кәрәк бит, кейенергә!\n- Беҙ шешә йыйып тапшырабыҙ. Кисә, мәҫәлән, 78 һумлыҡ йыйҙыҡ. Кистәрен баҙарҙарҙан һәм киоскыларҙан һатыусылар ташлаған ҡатырға йәшниктәрҙе йыябыҙ. Уларҙы ла тапшырабыҙ. Ҡайһы берҙә урамда ағай-апайҙар унар һумлыҡ тоттора. Беҙ бер ҡасан да асыҡтан-асыҡ һоранмайбыҙ, берәүгә лә бәйләнмәйбеҙ, беҙ - "улар" түгел.\nАлдаша Коля. Һораналар, әлбиттә. Ә "улар" тигәне - Коляларҙың төп конкуренты, Үзбәкстан, Тажикстан һәм башҡа яҡын сит илдәрҙән килгән мигранттар.\nЙәйҙе балалар пляжда үткәргән - үҙҙәре эшләгән ҡыуышта йәшәгән, баҡса участкаларынан йәшелсә-емеш ташыған, ара-тирә шешлек бешереүселәр уларға шешлектән ҡалған ит өлөштәрен биргән. Йәнә пляжда ял итеүселәр Надяны "тәмлекәс" менән һыйлаған - бер нисә тапҡыр шоколад биргән.\n- Йәй рәхәт булды, - тип хәтерләй Надя, - беҙ ул саҡта бында түгел, икенсе ерҙә инек. Унда пляж бар, ҙур күпер, ниндәйҙер һәйкәл (был, күрәһең, Дуҫлыҡ монументы тирәһелер - автор иҫкәрмәһе). - Беҙ малайҙар менән ул ҡыуышты һүтеп, киләһе йәйгә тиклем йәшереп ҡуйҙыҡ. Хәҙер подвалда йәшәйбеҙ. Унда йылы ("БАШвестЪ" хәбәрсеһе балалар менән һыуыҡтар башланғансы осрашты - автор иҫкәрмәһе). Әммә шундай апай-ағайҙар бар, улар беҙҙе әрләй, ҡыуа, менттар менән ҡурҡыта. Ул ваҡытта беҙ унан китәбеҙ. Икенсе подвал эҙләйбеҙ һәм шунда ҡалабыҙ. Һәйбәт ағай-апайҙар ҙа бар - улар беҙгә ашарға бирә, ҡайһы ваҡыт аҡса тоттора.\n- Тағы бер ҡайғыбыҙ бар, - тип дауам итә Надяның фекерен Коля, - подвалдарҙы йоҙаҡҡа бикләйҙәр, һәм уларға инеп булмай. Әгәр йәшәү урынын алмаштырырға тура килһә, икенсеһен бик оҙаҡ эҙләйбеҙ.\nУларҙың торлағы ҡайҙалыр - "партизандар" һатманы. Юля апай артынан унда милиция, социаль хеҙмәткәрҙәр килеп етер, тип ҡурҡты. Ә был кешеләр балаларҙа ҡурҡыу һәм күрә алмаусанлыҡтан башҡа тойғолар уятмай. Подвал - подвал инде, әммә иң йылы подвалда ла кейемһеҙ иҫән ҡалып булмай. Әммә улар был турала ла уйлаған булып сыҡты.\n- Беҙ бит иҫәр түгел! Был турала ҡайғырттыҡ инде, - тип ололар кеүек фекер йөрөтә бәләкәй генә Надя, - "дөйөм ҡаҙандан" аҡса һалып ҡуйҙыҡ. "Секондтарҙа" берәр нәмә һатып алырбыҙ, тип уйлайым.\nБалаларҙың кемеһелер яҙҙан берәҙәклек итә, кемдер - йылға яҡын, әммә ғүмер буйы ошолай йәшәп булмай бит. Уларҙың ата-әсәләре юҡмы ни? Улар иртәгәһе тураһында уйламаймы?\n- Бар улар, - ти Коля ата-әсәләре хаҡында. - Надяның әсәһе үлгән. Ә минекеләр эскегә һалышты. Антоханың ата-әсәһе лә эсә. Ә беҙгә ниңә улар өсөн ҡайғырырға? Бына мин армияға барасаҡмын. Һуңынан, киләсәктә. Генерал булам. Бәлки Надяға өйләнермен. Тик уға ғына бер нәмә лә әйтмә, Юля апай, атыу көлөр. Насар кейенһә лә, яҡшы ҡыҙыҡай ул, тик ябыҡ бына. Әммә мин уны кейендерәсәкмен! Ул һинән дә яҡшыраҡ кейенеп йөрөйәсәк!\n- Ә мин Америкаға барам, - тип тауыш бирҙе аҙ һүҙле Витька, Юляның өсөнсө әңгәмәсеһе. - Унда Голливудта киноға төшәм. Һеҙ мине Швайнегер (тап шулай тине, башҡа төрлө түгел) менән күрерһегеҙ әле!\n- Инглиз телен беләһеңме һуң?\n- Ә нимәһен белергә? Өйрәнәм! Алйот түгелмен!\nӨйрәнмәйәсәк. Быйыл уларҙың береһе лә мәктәптә булмаған. Ә Витькаға, хыялында һәр төрлө Шварценеггерҙарҙан текәрәк билдәле актерға, икенсе класта уҡырға ваҡыт. Ул бында иң бәләкәйе.\nТормошта был балаларҙың ата-әсәләрҙән, йәмғиәттән, хәйер, тағы күп нәмәнән бәхете юҡ.\nБалалар - беҙҙең киләсәк. Ниндәй һуң ул киләсәк? Уйҙар тынғылыҡ бирмәй. Ул арала малайҙар һәм Надя, юлда машиналар араһынан йөрөп, аварияға килтерерлек мәлдәр тыуҙыра. Был турала көн һайын тиерлек ошо ҡарауһыҙ балаларҙы үҙ күҙҙәре менән күргән юл-патруль хеҙмәтенең пост милиционеры һөйләй.\n- Беҙ ҡыуабыҙ уларҙы. Ләкин уҫал булғанға түгел, уларҙың именлеге өсөн шулай кәрәк. Балалар кеше ғүмере менән уйнай бит. Үҙҙәренеке менән дә, водителдәрҙеке менән дә! Ҡала буйынса Эске эштәр идаралығы ҡарамағындағы ЮХХДИ-ның Юл-патруль хеҙмәте Полкына хәбәр итәбеҙ, унан машина килә һәм уларҙы үҙҙәренә офисҡа алып китә, ә унда иһә баланың кем булыуы һәм ул ниңә урамда йөрөй - барыһын да асыҡлайҙар.\nУрамда йөрөгән балалар - ул ҡаза. Һәм бик етди ҡаза. Комментарийҙар һорап "БАШвестЪ" хәбәрсеһе Өфө ҡалаһы буйынса Эске эштәр идаралығының бәлиғ булмағандар эштәре буйынса подразделение начальнигы Елена Сәмиғуллинаға мөрәжәғәт итте.\n- Елена Максимовна, бындай балаларҙың урамда ҡалыуының төп сәбәптәре ниндәй?\n- Әгәр беҙ мажаралар, адреналин һәм "еңел"аҡса эҙләп сыҡҡан балаларҙы түгел, ә ысынлап та аҡса табыуға тормош үҙе этәргән балалар тураһында һөйләһәк, бында социаль сәбәптәр ята - имен булмаған ғаиләләр, айыҡмаған ата-әсәләр... Шулай уҡ урамда "йөрөп ҡайтырға" сыҡҡандар ҙа бар. Уларҙың өйө, ата-әсәһе бар, әммә улар был йәштә ирек, азатлыҡ тойғоһо кисерергә теләй.\n- Ә был балалар нисә йәштә?\n- Нигеҙҙә - йәш үҫмерҙәр. 12 йәштән башлап.\n- Урамдан Эске эштәр идаралығына эләккән балалар яҙмышы хаҡында һөйләгеҙ әле.\n- Патруль-пост хеҙмәте хеҙмәткәрҙәренә эләккән балаларҙы приемникка тапшырабыҙ. Унда баланың шәхесен һәм урамға эләгеү сәбәптәрен асыҡлайҙар. Артабан, әгәр бала өйҙән ҡасҡан икән, ул ғаиләһенә кире ҡайтарыла. Әгәр имен булмаған ғаилә булһа, беҙ тейешле сараһын күрәбеҙ: баланы ғаиләһенән алабыҙ, һәм уның яҙмышын социаль опека органдары хәл итә. Ата-әсәләр административ яуаплылыҡҡа тарттырыла, бала ғаиләлә ҡалдырыла, социаль опека органдары күҙәтеүе аҫтында, әлбиттә, йәки балалар йортона оҙатыла, ә ата-әсәләр ата-әсә хоҡуҡтарынан мәхрүм ителә, әммә был иң һуңғы сара, сөнки беҙ нисек булһа ла "йәмғиәт ячейкаһын" һаҡлап ҡалырға тырышабыҙ. Әгәр баланың эскән ата-әсәһенән тыш тағы ниндәйҙер туғандары бар икән, бәлиғ йәшенә еткәнсе бала яҙмышы өсөн яуаплылыҡ улар елкәһенә һалына.\n"БАШвестЪ" аңлатма артынан БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығына ла мөрәжәғәт итте, әммә, үкенескә күрә, инстанциялар буйлап киткән редакция хаты ҡайҙалыр юғалды - Хеҙмәт министрлығынан уны ябай почта аша Өфө ҡалаһы ҡала округының социаль сәйәсәт буйынса идаралығына ебәргәндәр, унда иһә ул ике аҙна (!) эсендә һаман барып етмәгән. Шулай ҙа, әгәр чиновниктар хатты алып, был хәлдәргә ниндәйҙер аңлатмалар бирһә, был икенсе материалға нигеҙ буласаҡ.\nФото kp.ru сайтынан.


Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, авиаһәләкәт кисә теркәлде. Һарытау һауа юлдары самолеты Мәскәүҙен Домодедово аэропортынан рейс үтәгән. Һауаға күтәрелеп 4 минут үткәндән һуң, һауа судноһы радарҙарҙан юғала. 71 кеше, шул иҫәптән 6 экипаж ағзаһы һәләк була. Фажиғә буйынса енәйәт эше асылған, тәфтиш комитеты тикшереүҙәр алып бара. Башҡортостандың ғәҙҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты һәләк булыусыларҙың туғандарына матди ярҙам күрһәтеү буйынса махсус иҫәп асты. Уны ведомствоның рәсми сайтында табырға мөмкин.


Композитор Рим Хәсәнов шағир Назар Нәжмиҙең ижадына арналған күләмле презентация әҙерләй\n9 Март 2017, 13:40\nӨФӨ, 2017 йыл, 9 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан ижадына бағышланған күләмле презентация әҙерләнә (1918-1999). Был хаҡта «Башинформ» агентлығына проект етәксеһе — бөгөн үҙенең 70 йәшен билдәләгән танылған композитор Рим Хәсәнов хәбәр итте.\n«Проект «100 йыллыҡ юбилейы уңайынан Назар Нәжмиҙең хәтерен мәңгеләштереү» тип атала. Унда ике DVD-дискта шағирҙың 100-ҙән кәм булмаған әҫәрҙәрен — шиғырҙарын, поэмаларын, драмаларын, Башҡортостан, Татарстан, Финляндия артистары башҡарыуында йырҙарын туплайбыҙ», — тип һөйләне Рим Мәхмүт улы.\nПроектҡа минең Назар Нәжми менән берлектә ижад ителгән «Өфө йүкәләре» һәм «Ҡышҡы романс» йырҙары ла индерелә, тип аңлатма бирҙе маэстро.\nПроект Башҡортостан Башлығының 900 мең һум күләмендәге грантына эйә булды. Презентация 2018 йылдың яҙында тамашасыларға тәҡдим ителә.\nТеги:юбилейҙарбашҡортостан башлығы гранттары


Өфөнөң 17-се балалар клиник дауаханаһының хирургия корпусында реконструкция тамамланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң 17-се балалар клиник дауаханаһының хирургия корпусында реконструкция тамамланды\n9:55, 2 июня 2010 Йәмғиәт\n17-се ҡала балалар клиник дауаханаһының хирургия корпусы был көндәрҙә ҡайтанан тыуған көнөн билдәләй. 1974 йылдан алып хирургия ярҙамы күрһәтелгән бинаға капиталь ремонт 2009 йылдың майында башланғайны. Бөгөнгө көндә реконструкция тамамланған. Хәҙер 9471 квадрат метрлыҡ майҙанлы биш ҡатлы йорттоң иркен бинаһында заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған операция блоктары урынлашҡан, ә пациенттар юғары комфортлы палаталарҙа дауаланыу аласаҡ. Был медицина ярҙамын күрһәтеү сифатын, шулай уҡ яңыртылған корпус хеҙмәткәрҙәренең хеҙмәт шарттарын яҡшыртасаҡ. Башҡарылған эштәр һөҙөмтәһендә коммуникация, һыу үткәргес, энергия менән тәьмин итеү, вентиляция, йылытыу системалары алмаштырылған. Төҙөүселәр тәҙрәләрҙе, ишектәрҙе алмаштырған. Мебель яңыртылған.\nБыл корпуста бер айлыҡ баланан 15 йәшкә тиклемге балаларҙы ҡабул итеү өсөн травматология, урология, ортопедия, нейрохирургия, эндоскопия, хирургия, реанимация кеүек ете бүлексә бар. Дөйөм алғанда корпус 300-гә яҡын баланы ҡабул итә ала. Бинаны реконструкциялауға ҡала бюджетынан 82 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.\nЯңыртылған корпуста шишәмбе көндө, 1 июндә, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов булды. Ул ҡабул итеү бүлегенән алып бар бүлексәләрҙең эше менән танышып сыҡты. Урология бүлексәһендә төбәк башлығына бөйөргә яңы алым буйынса эшләнгән операция тураһында һөйләнеләр. Шуныһы мөһим, был методика 2004 йылда 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһының эндоскопсылары һәм урологтарынан торған авторҙар коллективы менән эшләнгән. Һөҙөмтәлә РФ патенты алынған, 100-ҙән ашыу операция яһалған, шуларҙың ҡайһы берҙәре илдә тәүге тапҡыр эшләнгән. Президент был бүлексәнең бәләкәй пациенттары менән аралашты һәм уларға тиҙерәк һауығыуҙарын теләне.\n17-се дауахана табиптарының йәнә бер ҡаҙанышы – церебраль фалиж (ДЦП) диагнозлы балаларға импланттар ҡуйыу буйынса уңышлы үткән операциялар. Яңы методика 2009 йылда үҙләштерелгән. Бөгөнгө көндә ике пациентҡа нейростимулятор ҡуйылған, йәнә ике пациентҡа селектив дорзаль ризотомия үткәрелгән. Балалар церебраль фалижы менән әлеге ваҡытта 450 пациент нейрохирургта иҫәптә тора. Баш табип Салауат Ҡыуатов дауахана нигеҙендә бындай балалар өсөн неврологик реабилитация үҙәген булдырыу теләге менән яныуын да әйтеп үтте.\nҠала балалар клиник дауаханаһында тағы балаларҙың умыртҡа һөйәгенә яңы «Сцентикс» транспедикуляр система урынлаштырыу өсөн операциялар үткәрергә лә йыйыналар. Был методика буйынса операция эшләүгә ете пациент әҙерләнгән. Йыл һайын 40-тан ашыу бала оператив дауаланыуға мохтаж.\nДауахананың баш табибы әйтеүенсә, бөгөн бында яңы тыуған балалар хирургияһына, бөйөргә пластик операциялар үткәреүгә, умыртҡаны оператив дауалауға яңы методика әҙерләп, уны көндәлек эшкә индергән ижади фекерләүсе, әүҙем коллектив эшләй. Ләкин был проекттарҙы тормошҡа ашырыуға иң ябай диагностик ҡорамалдарҙың булмауы ҡамасаулай. «Дауахананы заманса яңы ҡорамалдар менән йыһазландырған осраҡта ғына юғары технологиялар индерергә мөмкин», — тип билдәләй Салауат Ҡыуатов.\nДауахананың тағы бер өс ҡатлы корпусы – яңы тыуған сабыйҙар патологияһы бүлексәһен реконструкциялау темаһы ла күтәрелде. Авария хәлендә булыуы һәм инженер селтәрҙәренең 100 проценты туҙыуы сәбәпле, был корпус 2006 йылда уҡ ябылған. Медиктар был мәсьәләне хәл итеүҙә, шулай уҡ заманса медицина ҡорамалдары һатыу алыуҙа ярҙам итеүҙәрен һораны.\nТеги: бр президентының эш сәфәре, балалар һаулығын һаҡлау


Дәүләкән районы игенселәре сәсеүгә сыҡты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nДәүләкән районы игенселәре сәсеүгә сыҡты\n17:20, 25 апреля 2011 Иҡтисад\nДәүләкән районының дүрт хужалығы яҙғы сәсеүгә төштө. Баҫыуға эре ауыл хужалығы предприятиеларынын тыш, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары ла сыҡты. «Аграр традициялар» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Регион-Агро» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, шәхси эшҡыуар Ғабдрахманов һәм «Рихтер» крәҫтиән-фермер хужалығы өс сорттағы һоло сәсеүҙе башланы.\n— 50 мең гектарҙа быйыл иген культуралары сәселәсәк, — тине район хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралығы начальнигы Рафаил Әхмәтйәнов. – Сәсеү майҙандары структураһын беҙ мал аҙығы культуралары файҙаһына үҙгәрттек. Мәҫәлән, кукуруз һәм судан үләне плантациялары ярайһы ныҡ — ике тапҡырға тиерлек артасаҡ.\nРайонда яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү буйынса проблема юҡ, ә ашламаларҙы әлегә ни бары 1000 тонна ғына ҡайтарҙыҡ – туплауҙы дауам итәбеҙ.\nУжымды туҡландырғандан һуң ҡайтанан сәсеү мәсьәләһе хәл ителәсәк. Ужым культуралары йәмғеһе 24 мең гектарҙы биләй, ә ҡайтанан сәсеүҙе 8 мең гектарҙа үткәрергә кәрәк.\n— Ҡайтанан сәсеүгә иген орлоғо 3,5 мең гектарға етә, — ти Рафаил Әхмәтйәнов. – Ҡалған майҙандарҙы көнбағыш, күп йыллыҡ һәм бер йыллыҡ үләндәр аласаҡ.


Материалы за Май 2018 года » Страница 3 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Материалы за Май 2018 года » Страница 3\nБүләк алып ҡыуанығыҙ!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 28-05-2018, 11:35\n«Аҙна һайын – бүләк» уйынында был аҙнала тәүгеләрҙән булып икенсе ярты йыллыҡҡа «Йәшлек» гәзитенә яҙылып ҡуйған Хәйбулла районының Иҫәнгилде ауылынан Сәкинә ИҪӘНГИЛДИНА – сәғәт, Дыуан районының Иҫке Хәлил ауылынан Фирҙәүсә ИБРАҺИМОВА сынаяҡтар йыйылмаһы отто.\nУйын дауам итә, бүләктәр эйәләрен көтә. Йәһәтерәк гәзитебеҙгә яҙылып, квитанцияларығыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә ашығығыҙ.\nЯңылыҡтар таҫмаһы / Объявления // 27-05-2018, 07:00\nДымлама ҡаҙанда әҙерләнә. Уға төтөн еҫе һеңгәс, йәшелсәһе лә күп булғас, бик тәмле, үҙенсәлекле ризыҡ килеп сыға. 1 кг ит (майлыраҡ булһа яҡшы), 4 уртаса ҙурлыҡтағы кишер, 1 кг кәбеҫтә, 5 – 6 помидор, 2 баш һарымһаҡ, 2 – 3 баклажан, 4 эре һуған, 3 – 4 татлы борос, петрушка, укроп, әнис, тоҙ, ҡара борос алына. Ҡаҙанға көнбағыш майы һалып ҡыҙҙырғас, итте эре киҫәктәргә бүлеп, уның өҫтөнә тоҙ, борос, һуған, һарымһаҡ һалырға. Икенсе ҡатламға түңәрәкләп киҫелгән кишер, һуңынан эре киҫәктәргә бүленгән кәбеҫтә, баклажан, татлы борос һалына, иң өҫкә помидор теҙергә. Һәр бер ҡат һайын тоҙ менән борос, йәшел тәмләткестәр һибергә онотмағыҙ.\nЙәшелсәләрҙе ҡатлап теҙгәндә оҙағыраҡ бешкәндәре иң аҫҡы ҡатҡа һалына. Ҡаҙанды ике-өс сәғәт талғын утта быҡтырырға. Әлбиттә, дымламаны газ плитаһында лә бешерергә була, әммә тәбиғәттә усаҡта төтөндә ыҫланып, ул тәмле булып бешә....\nӘҙәбиәт / Проза // 27-05-2018, 07:00\n– Һөрҙөк кенә шул, Ихсан. Бынан ары йәшәйек....\nРубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 26-05-2018, 07:30\nХәйбуллала ил сиге һаҡсыларына һәйкәл асылды\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-05-2018, 18:06\nБөгөн Хәйбулла районының үҙәге Аҡъярҙың Еңеү паркында ил сиге һаҡсыларына һәйкәл асылды. Сара тәү сиратта Рәсәйҙә сик буйы ғәскәрҙәре ойошторолоуға 100 йыл тулыуға арналды.\nҺәйкәлде эшләтеүгә район хакимиәте аҡса бүлде һәм районда йәшәгән барлыҡ пограничниктар ҙа үҙ өлөшөн индерҙе.\nРайонда төрлө йылдарҙа сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүселәр һаны өс йөҙҙән ашып китә, уларҙың йәмәғәт ойошмаһы ла һуңғы йылдарҙа әүҙем эшләй. Район үҙәгендә сик һаҡсылары хөрмәтенә һәйкәл асыу ҙа уларҙың башланғысы. Был матур эште район хакимиәте, урындағы ДОСААФ ойошмаһы күтәреп алды.\nИл сиге һаҡсылары Ватаныбыҙҙың данлы йолаларына тоғро ҡала. Байрам тантанаһынан күренеүенсә, улар бөгөн дә алғы һыҙатта.\n28 майҙа сик буйы ғәскәрҙәре көнө билдәләнә. Йәшел фуражкалылар был көндө ҙур байрам итеп уҙғарырға ғәҙәтләнгән. Хәҙер улар өсөн районда үҙ иҫтәлекле урындары – бөтә быуын пограничниктарға ла арналған һәйкәл ансамбле барлыҡҡа килде.\nтип хәбәр итте беҙгә Сәлимә Байгилдина-Ғафарова...\n“Белем ал, донъя гиҙ, яңылыҡтар үҙләштер, юғалып ҡалма!\nМахсус бит // 24-05-2018, 09:00\nЮлдар асыҡ икән, алға бар ҙа бар”, – ти йәш замандашыбыҙ Зөһрә Аҡъюлова\nҠытайға барып булһа ла белем ал, тигән әйтем бар беҙҙә. Халҡыбыҙ белемле булырға, донъя ваҡиғаларынан артта ҡалмаҫҡа, заман менән “бер арбала” ултырып йөрөргә тырышҡан. Белем алырға кәрәк, хатта әллә ҡайҙа ятҡан Ҡытайҙа булһа ла, тигән мәғәнә һалынған баяғы әйтемгә. Белем алырға түгел, ә белем бирергә лә бара алабыҙ бит унда. Юғары уҡыу йортон яңы тамамлаған йәш милләттәшебеҙ тап шулай иткән дә: Ҡытай балаларына инглиз телен уҡытырға юлланған. Башҡорт мәктәбендә уҡыған, туған телен дә, рус телен дә камил белгән, инглиз һәм ҡытай телдәрен үҙләштергән, күп балалы рухлы башҡорт ғаиләһендә тыуып үҫкән Зөһрә Аҡъюлова ул.\nБөгөн балаһы туған телен уҡымаһа ла ярай тип иҫәпләгән ата-әсәләргә яуап: Зөһрә һылыуға башҡорт телен өйрәнеүе башҡа телдәрҙе үҙләштереүгә лә, бүтән фәндәрҙе уҡыуға ла һис ҡамасауламаған, ә киреһенсә, аралашыу даирәһен киңәйткән, белем туплау мөмкинлектәрен арттырған. Уның менән һөйләшкән (тап-таҙа башҡортса һөйләне, әлбиттә) ҡыҫҡа ваҡытта йәш замандашымдың күптәргә өлгө булырлыҡ икәненә инандым.\n– Зөһрә, ҡулыңа диплом алыуыңа ла күп ваҡыт үтмәгән, нисек Ҡытай тиклем алыҫ ергә китеп, балалар уҡытып йөрөйһөң ул? Ҡайһы берәүҙәр үҙебеҙҙә уҡытыусы һөнәренән ҡаса…\n– Мин БДУ-ның роман-герман факультетында уҡығанда, студенттар менән алмашыу программаһы буйынса әллә Ҡытайға барып ҡарарғамы икән, тип уйланым. Сөнки ул беҙҙең өсөн ниндәйҙер таныш булмағаныраҡ, ҡыҙыҡ, аңлашылмаған, үҙ ҡаҙанында ҡайнаған ил һымаҡ тойолдо. Шуға тәүәккәлләнем һәм барып ҡайттым. Уларҙың теле, мәҙәниәте, ғөрөф-ғәҙәттәре менән бер аҙ таныштым. Был 2015 – 2016 уҡыу йылы ине.\nУҡыуымды тамамлағас, үҙебеҙҙә ҡасан да эшләп өлгөрөрмөн, башҡа яҡтарҙа ла тәжрибә туплап алғанда яҡшыраҡ булыр ине, тинем дә, Ҡытайға бер тапҡыр барып ҡайтҡас, был телде әҙме-күпме белгәс тә, тағы шул илде һайланым. Һөнәрем буйынса лингвистика белгесемен. Инглиз телен уҡытырға теләгем булыуын белдереп, “Айсек” (AIESEC) программаһы аша ғариза яҙҙым да, бик ҡаты һайлап алыу этаптарын үттем.\nӘйткәндәй, студент саҡта ошо программа буйынса эшләп тә алғайным. Мысыр, Һиндостандан һәм башҡа илдәрҙән бер төркөм белгес инглиз теле уҡытыусыһы булып килгәйне, уларға Өфөнө, Башҡортостанды күрһәтеп йөрөргә насип булды.\nОнлайн рәүештә күп һынау үттем. Еңелдән булманы, сөнки ҡытай халҡының талаптары ҙур. Мәҫәлән, инглиз телен бик белергә теләйҙәр, әммә өйрәтеүсенең теле “Америка инглизсәһе” булырға тейеш. Ҡытай – бик үҙенсәлекле, тырыш халыҡлы ил. Күп яңы технология, төрлө өлкәләге яңылыҡтар ошонан сыға. Минеңсә, унда тәжрибә туплау мөһим. Шулай итеп, Фошань тигән ҡалаға уҡытыусы булып эшкә киттем.\n– Ҡытайҙарға сит тел өйрәнеү нисек бирелә?\n– Бала саҡтан өйрәнһәләр, яҡшыраҡ. Ғөмүмән, беҙҙә лә балаға телдәрҙе бәләкәйҙән өйрәтһәң, отошлораҡ. Телмәр ҙә дөрөҫ үҙләштерелә. Мин эшләгән үҙәктә балалар өсөн дәрестәр бик ҡыҙыҡ үтә. Бәләкәйҙәр уйын аша уҡый. Уңайлы шарттар булдырылған, интерактив таҡта, виртуаль селтәрҙә махсус ҡушымта бар. Уйын аша телде тиҙерәк тә, еңелерәк тә үҙләштерәләр. Уйнағылары килә, шуға ятлайҙар. Ҡытай ата-әсәһе өсөн түләгән аҡсаһының файҙаһын, һөҙөмтәһен күреү бик мөһим, шуға ла балаһының нисек уҡыуы менән етди ҡыҙыҡһыналар. Күптәр юғары уҡыу йортона инеү өсөн тырыша.\n– Ә ни өсөн уҡытыусыларҙы сит илдән алалар? Үҙҙәрендә инглиз телен яҡшы белеүселәр юҡмы ни?\n– Эйе, уларҙа уҡытыусылар – Мексиканан, Индонезиянан, Һиндостандан, Рәсәйҙән… Ҡытайҙар тағы ла испан, корей, япон телен өйрәнә. Рус теле менән дә ҡыҙыҡһыналар, тик был уларға бик ауыр бирелә.\nӘгәр уҡытыусы үҙ милләтенән икән, бала үҙ телендә нимәлер әйтә, дәрестә шул телдә һөйләшә башлай. Ә былай беҙ, йәғни сит илдән килеүсе уҡытыусылар, ниндәй телде уҡытабыҙ, шул телдә һөйләшәбеҙ. Уларға телде яҡшыраҡ үҙләштереү өсөн мотивация был.\n– Үҙең ҡытай телен яҡшы беләһеңме?\n– Мин уны ике семестр өйрәндем. Әле камиллаштыраһы бар. Ҡытай телен яҡшы белеү өсөн биш йыл өйрәнергә кәрәк.\nИнглиз телен мәктәптә ныҡлы өйрәндем. Өфө ҡалаһының Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһындағы уҡытыусым Диана Дияс ҡыҙы Закироваға рәхмәт. Ул миңә ышанды. Башҡаларҙан артта ҡалмаҫ өсөн өйҙә лә уҡыным. Университетта ла көслө төркөмгә эләктем. Курсташтарымдың кимәле миңә этәргес көс бирҙе. Бында беҙ коллегалар менән тик инглизсә генә һөйләшәбеҙ.\n– Тағы ниндәй телдәрҙе беләһең?\n– Университетта немец телен дә уҡыныҡ. Әммә әле күберәк ҡытайсамды камиллаштырырға тырышам.\n– Беҙҙең башҡорт теленең өндәре инглиз телендә бар. Уртаҡ һүҙҙәр ҙә табыла, ә Ҡытайҙа таныш һүҙҙәр осрағаны юҡмы?\n– Оҡшаш һүҙҙәр бар, эйе. Ләкин мәғәнәһе икенсерәк. Тағы ла беҙҙең -мы, -ме кеүек ялғауҙар ишетелеп ҡала. Уларҙа -ма киҫәксәһе бар. Нихаума, нияума, буяума... Шул уҡ мәғәнәлә. Бараһыңмы, киттекме, тигән кеүек.\n– Йәшәү кимәле ныҡ айырыламы?\n– Әлбиттә, һәр илдә байҙар ҙа, ярлылар ҙа бар. Уларҙа ла шулай. Әммә бер нәмә мине хайран ҡалдыра – бөтә кеше ныҡ тырыша. Нимә эшләй алалар, шуны эшләйҙәр.\nМәҫәлән, беҙ бер ерҙән банан һатып алабыҙ. Һатыусының үҙенең плантацияһы бар. Ҡайҙа йәшәйһегеҙ, тип шаярып һорағайныҡ, ул, бына өҫтә, тип күрһәтте. Плантация тотҡан кешенең бер ниндәй ҙур уңайлы коттеджы юҡ, ә көндөҙ һата, төндә иң ябай шарттарҙа йоҡлай. Беҙҙә бит инде өй – бөтә шарттары булған урын. Ҡытайҙар теләһә ниндәй шарттарға ла түҙә, тик эштәре генә булһын.\nТөрлөсә йәшәйҙәр. Ҙур йортта йәшәүселәр ҙә күп, кемдеңдер алтын ялатылған фонтандары ла бар. Һәр кешенең – үҙенең йәшәү кимәле. Таҙалыҡ буйынса ла шулай.\nХәҙерге йәш ҡытайҙар таҙалыҡҡа, тәртипкә ынтыла, Европа кешеләренә оҡшарға тырыша. Үҙҙәрен үҫешә барған ил кешеһе итеп күрһәтергә теләйҙәр.\n– Рәсәй менән Ҡытай бик дуҫ, тиҙәр беҙҙә. Ҡытайҙа нисегерәк уйлайҙар икән?\n– Беҙҙең ил менән ҡыҙыҡһыналар. Президентыбыҙҙы яраталар. Уны йәш, көслө, матур итеп күрәләр. Бер аҙ шөрләңкерәйҙәр ҙә шикелле.\nРәсәйҙән булғас, беҙ уларға оҙон буйлы, зәңгәр күҙле, һары сәсле булырға тейешбеҙ. Минән ҡайһы берҙә, һин ысынлап та Рәсәйҙәнме, тип һорай торғайнылар. Күҙем йәшел булһа ла, сәсем һары түгел, буйым да уртаса. Мин уларға беҙҙә күп милләт йәшәүе хаҡында һөйләйем. Милли кейемебеҙҙе күрһәтәм. Ә беҙҙең кейемдәр Ҡытайҙа йәшәүсе уйғырҙарҙыҡы һымағыраҡ. Һорауҙарына аптырамайым, сөнки унда йәшәүсе рус ҡыҙҙары, ысынлап та, үҙҙәренә хас йөҙлө. Оҙондар. Шуға ҡытайҙарҙа стереотиптар барлыҡҡа килгән инде.\n– Ә унда оҙаҡҡа ҡалырға уйлайһыңмы?\n– Уныһы үҙебеҙҙән тора. Контрактҡа ҡул ҡуйылған, уның шарттарын үтәргә тейешбеҙ. Минеңсә, әлегә тәжрибә туплап бөтмәгәнмен һымаҡ. Барыһы ла Алла ҡулында.\nБәлки, өлкәндәр менән дә эшләп алырмын. Әле өс-дүрт, 12 – 13 йәшлектәр менән эшләйем.\n– Күп тел белеүе нисегерәк ул, башҡа өҫтәмә көсөргәнеш түгелме?\n– Күп яҙмала осратҡаным бар: әгәр һеҙҙең ауырығығыҙ килмәһә, тел өйрәнегеҙ, тигәндәр. Өҫтәмә тел белеү һинең мейеңә яҡшы йоғонто яһай. Ауырлығы юҡ. Билингвизмдың (ике теллелек) ыңғай тәьҫирен ғалимдар ҙа иҫбатлай. Беҙ, башҡорттар, тыумыштан ике телле.\n– Йәштәргә ниндәй теләктәрең бар?\n– Һәр ваҡыт тәүәккәл булырға кәрәк. Маҡсаттар ҡуйып йәшәргә. Бына мин университетты яңы ғына бөтөп, сит илгә сығып киттем. Ҡайҙалыр ситкә бараһығыҙ икән, һеҙ тәжрибә туплайһығыҙ, ниндәйҙер яңы нәмәләр өйрәнәһегеҙ. Үҙебеҙҙә нисек эшләргә була икәнен ситтә нығыраҡ аңлаясаҡһығыҙ. Күп нәмә сағыштырыу аша килә.\nМәҫәлән, Ҡытайҙа туризм үҫешкән. Үҙҙәренең илен матур итеп күрһәтә беләләр. Беҙҙә лә күрһәтәһе ерҙәребеҙ күп. Эшләй белергә генә кәрәк.\nҮҙегеҙҙең йөрәгегеҙҙе тыңлағыҙ, тиер инем йәштәргә. Беҙҙә талантлы егет-ҡыҙҙар бик күп. Үҙем ситтә булһам да, Башҡортостандағы яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһынып торам. Беҙ – әүҙем. Барыһы ла һәйбәт буласаҡ.\n– Һине киләсәктә ҙур тәжрибә туплаған белгес булараҡ Башҡортостанда көтәбеҙ. Уңыштар!\nАлһыу ИШЕМҒОЛОВА әңгәмәләште....


14 Июнь 2019, 11:13\nӨФӨ, 2019 йыл, 14 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/. Ете томлыҡ «Башҡорт энциклопедияһы» V «Ҡыҙыл майҙан» китап фестивалендә «Иң яҡшы һүҙлек-энциклопедик баҫма» номинацияһында еңеү яуланы.\nБашҡорт энциклопедиялары ошо китап форумында өсөнсө тапҡыр Рәсәйҙең иң яҡшы баҫмалары тип танылды. 2015 һәм 2016 йылдарҙа «Башҡортостан халыҡтары» һәм «Әбйәлил энциклопедияһы» лауреат булды.\n2014 йылда «Башҡортостан халыҡтары» энциклопедияһы Ашхабадта «Китап – хеҙмәттәшлек һәм прогресс юлы» абруйлы халыҡ-ара китап күргәҙмә-йәрминкәһендә икенсе урынды алды. Рәсәй кимәлендәге төрлө китап конкурстарында республика энциклопедиясыларының 10 баҫмаһы еңеү яуланы, тип белдерҙеләр «Башҡорт энциклопедияһы» фән учреждениеһында.


«Үҙ йортом» программаһында ҡатнашыусылар әсәлек капиталын индивидуаль төҙөлөштә файҙалана ала // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n«Үҙ йортом» программаһында ҡатнашыусылар әсәлек капиталын индивидуаль төҙөлөштә файҙалана ала\n9:14, 24 января 2011 Сәйәсәт\n“Үҙ йортом” шәхси төҙөлөш программаһында ҡатнашыусыларҙың Әсәлек капиталы аҡсаһын дәүләт теркәүен һәм уны файҙаланыу тәртибен аңлатыуҙы һорап Башҡортостан Хөкүмәтенә күп һанлы мөрәжәғәттәре буйынса БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин рәйеслегендә эш кәңәшмәһе булды.\nӘле “Үҙ йортом” программаһында ҡатнашыусылар үҙҙәренә бүленгән ер участкаларын милеккә рәсмиләштерә ала. Бының өсөн БР ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры урынбаҫары Илдар Әминевҡа (Өфө ҡалаһы, Цюрупа урамы, 13, 207-се бүлмә) мөрәжәғәт итергә. Ошонда уҡ тейешле документтар исемлеге менән танышырға мөмкин.\nШәхси торлаҡ йорт төҙөү өсөн ер участкаһына милек хоҡуғын теркәү тураһында таныҡлыҡ алғандан һуң “Үҙ йортом” программаһында ҡатнашыусылар йорт төҙөүгә сығымдарҙы Әсәлек капиталы аҡсаһы менән ҡаплай ала.\nТорлаҡ мәсьәләләренән тыш Хөкүмәт комиссияһында Өфө эргәһендә социаль объекттар төҙөү проблемаһы тикшерелде. Мәҫәлән, Өфө районының Жуков ауылында урта мәктәп төҙөү мәсьәләһе буйынса яҡын арала тейешле проектлау-тикшереү эштәре башҡарыу планлаштырылды. Ауылдағы мәктәп әле өҫтәмә рәүештә күп тигәндә 150 уҡыусыны ҡабул итә ала. Бынан тыш, Жуков ауылында балалар баҡсаһы проектлана. Уның төҙөлөшөн быйыл башлау планлаштырыла.\nХәтерегеҙгә төшөрәйек: 21 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Миәкә районына эш сәфәре барышында бынан ары мәктәптәр һәм башҡа социаль объекттар төҙөү буйынса барлыҡ эштәр алдан ҡараласаҡ, тип белдергәйне.\n— Беҙ иҫке схема буйынса эшләмәйәсәкбеҙ. Буш яланда, экспертиза үткәрмәйенсә һәм документацияһыҙ мәктәп төҙөргә ярамай, – тине төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов.\nТеги: БР Хөкүмәтендә, төҙөлөш, әсәлек капиталы


Генераль йыйыштырыу - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБөтә Рәсәй халыҡ фронтының төбәк бүлеге вәкилдәре “Генераль йыйыштырыу” проекты сиктәрендә Иглин ҡасабаһында урынлашҡан законһыҙ сүплектәр буйынса рейд үткәрҙе. Урындағы халыҡ был проекттың интерактив ресурсында яңы 12 сүп өйөмө билдәләгән. Көнкүреш ҡалдыҡтары, буш шешә-тоҡтар һәм башҡалар һәм башҡалар. Көндән-көн үҫкән сүп-сар өйөмдәре Иглинда йәшәүселәрҙе борсоуға һала. Был мәсьәләнең хәл ителеүенә өмөтләнеп, урындағы халыҡ “Генераль йыйыштырыу” проектының картаһында проблемалы участкаларҙы билдәләгән. Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының вәкилдәре Иглин районы хакимиәтенә ошо сүплектәрҙе юҡ итеү тәҡдиме менән мөрәжәғәт иткән. Әммә рейд һөҙөмтәһендә мәсьәләнең һаман да хәл ителмәүе асыҡланған. Иглин халҡы ғына түгел, Өфөнән дә йөк машиналары төрлө ҡалдыҡтарҙы бында алып килеп бушата икән. Шуға урындағы коммуналь хеҙмәткәрҙәр нисек кенә тәртип урынлаштырырға тырышмаһын, сүп өйөмдәре яңынан барлыҡҡа килеп тора. Был хәл ҡалдыҡтар буйынса төбәк операторы килеү менән үҙгәрергә тейеш ти, рейд үткәреүселәр. Ә әлегә инде урындағы хакимиәткә ҡалдыҡтарҙы йыйыу һәм сығарыуға шарттар тыуҙырыусы “юл картаһын” төҙөргә тәҡдим итә. Әйткәндәй, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының интерактив картаһында Башҡортостан буйынса 158 законһыҙ сүплек билдәләнгән. Әлегә уларҙың 51-е генә юҡ ителгән.


Материалы за Июнь 2010 года » Страница 10 » Архив газеты "Йәшлек"\nТөньяҡ тарихыбыҙ эзенән Башҡортостан\nТөньяҡ башҡорттарҙың бик күптәнге, урта быуаттарҙағы ауылдары... Билдәһеҙлек упҡынында юғалып-онотолоп, ергә күмелеп ҡалған ауылдарҙың бер нисәүһен булһа ла эҙләп табып булмаҫмы икән, тигән маҡсатта мин һуңғы йылдарҙа шаҡтай күп юл үттем, архивтарҙа, китапханаларҙа ҡаҙындым. Ләкин был эштә уңышһыҙлыҡ көткән булып сыҡты. Әммә төшөнкөлөккә бирелергә йыйынманым – хандар заманындағы ауылдарҙы эҙләүемде дауам иттем.\nҺәм, ниһайәт, тәүге табыш! Тыуған төйәгемдән ун биш саҡрым алыҫлыҡта ғына урта быуаттарҙың һуңғы осоронда башҡорт ауылы булған! Ә исеме – Ирәкте!\nБыл эшемдә шул уҡ йылда йәнә уңышҡа ирештем: Үрге Танып еренең урта быуаттарҙағы ауылдары ҡайһы тауҙарға һалынған булғанлығы асыҡлана башланы. Ошо икенсе уңышыма ирешергә бер осраҡлылыҡ ярҙам итте.\nҠоландар төйәгендә – шәжәрә байрамы Мәҙәниәт\n– Апай, нишләп беҙҙең ауылды йыш ҡына Скворчиха тип түгел, Ҡолан тип йөрөтәләр?\n– Ҡолан, тиҙәр шул.\n– Олораҡ урыҫ ағайҙар ҙа хатта «Ҡолан» тип һөйләйсе.\nБына ошондайыраҡ һорауҙарҙы балаларымдан йыш ишетә килә бер нәмәгә инандым: ауыл тарихын, нәҫелдәрҙең шәжәрәһен, ысынлап та, өйрәнергә, белергә теләү йәш быуында көслө. Ошо ынтылышты һүндермәй, дәртләндереп, ҡуҙ өҫтәргә генә кәрәк. Cөнки үткәндәрҙе белеү бөгөнгө йәшәйешебеҙ, киләсәк өсөн файҙалы.\nТөрлө милләт халҡы йәшәгән беҙҙең Скворчиха ауылында дүртенсе тапҡыр Шәжәрә байрамы үткәрелде. Байрамға килеүселәр үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған әллә күпме һорауға яуап тапты.\nФранцияның «баш»ына еттеләр... Сиратта кем?.. Яңылыҡтар » Спорт\nШулай итеп, Көньяҡ Африка Республикаһында барған футбол буйынса сираттағы донъя беренселеге кемгәлер башланып ҡына тора. Сөнки ҡайһы бер командалар төркөм бәйгеһен тамамлап, плей-оффҡа әҙерләнә. Төркөмөнән сыға алмағандарға йәнә дүрт йылдан һуң буласаҡ чемпионат тураһында хыялланырға ғына ҡала. Әлбиттә, әле ике төркөм командалары ғына уйындарын тамамланы. Һуңғы уйында Уругвай футболсылары Мексика командаһын 1:0 иҫәбенә отоп, үҙ группаһында ете мәрәй менән беренсе урынды яулаһа, Мексика иһә дүрт мәрәй менән икенсе урынға сыҡты һәм, Уругвай кеүек үк, плей-оффҡа путевканы тәьмин итте.\nСуд залында. Судья залға мөрәжәғәт итеп:\n– Шым ултырығыҙ! Киҫәтеп ҡуям, әгәр тағы ла берәйһегеҙ «судьяны «долой», тип ҡысҡырһа, шунда уҡ урамға сығарып ебәрәсәкмен, – ти.\nБер аҙҙан: «Судьяны «долой»! – тигән тауыш ишетелә.\n– Хөкөм ителеүсе, был һеҙгә ҡағылмай, – ти судья.\nМөң һәм ысын таланттар байрамы Яңылыҡтар » Конкурстар\nОктябрьский ҡалаһында ошо көндәрҙә үткән Ҡурай байрамында ике йөҙҙән ашыу ҡурайсы катнашты.\nРеспублика кимәлендә ойошторолған сара быйыл юбилейын билдәләй – унынсы тапҡыр бөтә ҡурайсыларҙы туплай. Халыҡ араһында йылдан-йыл популярлаша барған ҙур сара унда бәйге тотоусылар өсөн дә, тамашасылар өсөн дә мөһим һәм әһәмиәтле. Бәйгелә ҡатнашыусылар уйнаған көйҙөң тарихын да һөйләп үтә. Ғөмүмән, сәхнәгә сыҡҡан һәр кем башҡорт милли көйҙәрен, йырҙарын, уларҙың тарихын яҡшы белергә тейеш. Шуға ла был ярышта таланттарҙың ҡурай уйнау һәләте генә түгел, тыуған еребеҙҙең тарихын, мәҙәниәтен белеүе лә баһалана.\nЯҡты уйлыларҙың йөҙө нурлы Яңылыҡтар\nЯҡты уйлының йөҙө нурлы, тип юҡҡа әйтмәйҙәр: унынсы синыф уҡыусылары башҡорт теле кабинетына килеп инеү менән тирә-яҡ яҡтырып киткәндәй тойолдо. Береһенән-береһе матур ҡыҙҙар, көләс йөҙлө егеттәр – әйтерһең дә, һайлап ҡына алынған балаларҙы йыйып килтергәндәр ҙә, бер урынға туплағандар! Сәйет батыр, Һары Мәргән, Йосоп Арыҡов кеүек батырҙарҙың, аҫыл заттарҙың вариҫтары көтөүҙәремде аҡланы: йәнле аралашыу мәлендә уйҙарыбыҙҙың, ниәттәребеҙҙең берлеге асыҡланды һәм күренмәҫ ептәр беҙҙең дуҫлыҡты нығытты, яҙмыштарыбыҙҙы бәйләне. Был буш һүҙҙәр түгел.\nХеҙмәттәшлек киңәйә Яңылыҡтар\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев етәкселегендәге Башҡортостан делегацияһы Санкт-Петербургта үткән XIV халыҡ-ара иҡтисади форумда ҡатнашты.\nУның барышында Башҡортостан Республикаһы менән Ленинград өлкәһе хөкүмәттәре араһында сауҙа-иҡтисади, фәнни-техник һәм мәҙәни хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.\nИке төбәккә лә иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең йылдам үҫеше, эре инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу, ижтимағи-сәйәси тотороҡлолоҡ хас.\nЯҡтарҙың килешеүенсә, Башҡортостан Республикаһының Санкт-Петербург ҡалаһындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге хәҙер Башҡортостан Республикаһының Ленинград өлкәһендәге төбәк вәкиллеге лә буласаҡ. Биш йылға төҙөлгән документ 73 пункттан тора. Атап әйткәндә, Ленинград өлкәһе Башҡортостан менән бәйләнештәрҙе ауыл хужалығы һәм машиналар эшләү өлкәләрендә үҫтерергә ниәтләй. Тиҙҙән ленинградтар беҙҙән уңайлы 60 «НефАЗ» автобусы һатып аласаҡ.\nТырыш хеҙмәт аша килгән байрам Яңылыҡтар\nБашҡортостан Президенты уҙған ял көндәрендә эш сәфәре менән Көйөргәҙе районында булды. Республика етәксеһе бында Оло Юшатыр йылғаһында һыу һаҡлағыс асыу тантанаһында һәм район һабантуйында ҡатнашты.\nПрезидент, республиканың барлыҡ халҡының үҙҙәренең уңыштары менән ғорурлана алыуын билдәләп, Башҡортостандың Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе булыуын, социаль-иҡтисади үҫешен, матди тотороҡлолоғон һыҙыҡ өҫтөнә алып үтте. Ул илебеҙҙә һәм республикабыҙҙа барған мөһим ваҡиғалар, сәйәси һәм социаль сараларға ла туҡталды.


Хуш килдегеҙ, ҡунаҡтар! - Татарские тексты популярных песен\nҺеҙҙең яҡтарҙа нисектер,\nБеҙҙә шундай йола бар.\nҠунаҡтарҙы юлға сығып,\nҠаршы ала хужалар.\nАуыҙ итегеҙ, ҡунаҡтар.\nБеҙҙең ҡулдағы һыйҙан.\nИхласлыҡ билдәһе булған\nАуыҙ итегеҙ, ҡунаҡтар,\nБеҙҙә матур йола бар:\nҠаршы сығып алалар.\nКүпереп тора ҡымыҙ.\nбатырҙар эсемлеге бит,\nТәмләп эсеп ҡуйығыҙ!\nКүпереп торған ҡымыҙҙы\nСәксәк, икмәк, ҡымыҙҙан һуң\nБейей башлай аяҡтар.\nУртаҡ байрам ҡотло булһын,\nРәхим итегеҙ хуш еҫле,\nАп-аҡ әсе ҡымыҙҙан!\nИхлас ҡаршы алыуҙан!\nРубрики Балалар җырлары Метки Авторы на букву: Г, Гөлфия Юнысова, Композиторы на букву: Э, Песня на букву: Х, Эльвира Хәмәтнурова Навигация записи


Һәләттәрҙе асабыҙ - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nИртәгә “Синяя птица” Бөтә Рәсәй бәйгеһенең һайлап алыу этабы башлана. Беренсегә йәш таланттарҙы Өфө ҡабул итә. Һайлап алыу туры 27-28 август көндәре үтә. Жюри составында республиканың билдәле сәнғәт әһелдәр лә бар. Әҙерлек тулы ҡеүәттә бара. Иң-иңдәрҙе Мәскәү көтә.\nБәйгеләрҙә еңеү тырышлыҡһыҙ бирелмәй. 8 йәшлек Мариэтта Юферова быны ишетеп кенә түгел, ә үҙ иңдәрендә кисереп белә. Ул көн һайын хореограф менән шөғөлләнә. Бынан тыш өйҙә лә өҫтәлмә күнегеүҙәр эшләргә тырыша. “Бесәй” тип аталған цирк номеры тулыһынса әҙер, хәҙер һәр хәрәкәтте өлгөлө итеп башҡарыу өҫтөндә эшләйһе ҡалған.\nЙәш таланттарҙың Бөтә Рәсәй бәйгеһен ойоштороусылар быйыл тәүге тапҡыр һайлап алыу этабын төбәктәрҙә үткәрергә ҡарар итте. Өфөлә һайлап алыу туры 27-28 август көндәре үтә. Жюри составында республиканың билдәле сәнғәт әһелдәре, үҙ эшенең алмаштырғыһыҙ белгестәре.\nЙырсылар һәм музыка ҡоралдарында уйнаусы конкурсанттар үҙҙәренең һәләтен 27 август Башҡортостан дүләт концерт залында, ә бейеүселәр, гимнастар һәм башҡа йәш таланттарҙы Телеүҙәктә, беҙҙең телеканал студияһында йәкшәмбе ҡабул итәсәктәр.\nТыңлауҙар көндөҙгө 11 сәғәттә башлана. Ниндәйҙер сәбәптәр менән заявка биреп өлгөрмәгәндәр өсөн дә сығыш яһау мөмкинлеге бар. Уларҙы ла жюри ағзалары ҡабул итергә әҙер. Бәйге балаларҙың алдында яңы офоҡтарҙы аса. Ә Башҡортостанда талантлы йәштәребеҙ һанап бөткөһөҙ, хәҙер иң мөһиме уларға үҙ көсөнә ышанырға һәм сағыу сығыш яһарға ғына ҡала. Иң-иңдәрҙе Мәскәү көтә.\n26 августа Ғәжәйеп табыш\n29 августа Республикала көндәр бер аҙ һыуытты, синоптиктар ямғырҙар тураһында ла иҫкәртә


Бәпес ҡайтты, бәпес ҡайтты, мәшәҡәт һәм шатлыҡ артты!\n4 Июнь 2018, 17:51\nБыл шатлыҡлы ваҡиғаны ауыл халҡы, күршеләре лә ҡыуанып ҡаршы алды. Ибрай ауыл биләмәһе хакимиәте менән берлектә мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, шәфҡәт туташтары, туғандары сабыйҙың баш ҡаланан ҡайтыуын ҙур әҙерлек менән ашҡынып көттө.\nҠапҡаларға плакаттар, төрлө төҫтәге шарҙар эленде. Ҡаршы алыусыларҙың барыһының да йөҙҙәрендә шатлыҡ балҡый, ҡулдарында – сәскә гөлләмәләре. Айырыуса Радмир менән Сөмбөл һеңлеләре тыуыуына шатланып бөтә алманы. Уларҙың: “Бергәләп уйнарбыҙ, ҡурсалап ҡына торорбоҙ”, тип өтәләнеп йөрөүҙәре үҙе бер ҡыуаныс ине.\nИбрай ауыл Советы хакимиәте башлығы Гөлсара Сафина, өләсәйҙәре, ҡарт олатаһы менән ҡарт өләсәһе ауылдың иң бәләкәй гражданинына изге теләктәр теләне, күп балалы ғаиләгә файҙалы кәңәштәрен еткерҙе. Рамаҙан айында тыуған ҡыҙыҡайға хәйерле оҙон ғүмер, динебеҙгә, илебеҙгә, милләтебеҙгә файҙалы кеше, ата-әсәһенә миһырбанлы, шәфҡәтле һау-сәләмәт бала булып үҫеүен теләне улар. Һәм йола буйынса был көндө барыһына ла “бәпес бүләге” һәм күстәнәстәр таратылды. Бәпес ҡайтты, бәпес ҡайтты, мәшәҡәт һәм шатлыҡ артты, күҙкәйҙәре- ике сатҡы, үтер юлы булһын яҡты!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺАЙЫҪҠАН - 2020 - Мәҡәләләр\nҺайыҫҡанды беҙ иҫ белә башлағандан уҡ беләбеҙ. Сөнки был ҡош йыл әйләнәһенә беҙҙең эргәлә. Йылы яҡҡа ла осоп китмәй ул. Шуға күрә беҙ уның тегеләй-былай осоп йөрөүенә өйрәнеп тә бөткәнбеҙ, буғай. Хатта шулай булырға тейеш һымаҡ ҡабул итәбеҙ. Беҙ бөгөн уның менән яҡынданыраҡ танышайыҡ әле.\nТәү сиратта, был ҡош үҙенең яңғырауыҡлы итеп шыҡырыҡлауы менән билдәле. Һайрауы менән, тип әйтергә, нишләптер, тел әйләнмәй. Шыҡырыҡлағас шыҡырыҡлай инде. Матур һайрай тип яҙып, һандуғасты үпкәләтеп булмай ҙа инде. Ә шулай ҙа һайыҫҡандың шыҡырыҡлауын халыҡ үҙ итә, хатта яҡын күрә. Уға бына ошондай яғымлы шиғыр юлдары бушҡа бағышланмаған.\nБына шулай, халыҡ һайыҫҡанды шыҡырыҡламай, ә урман яңылыҡтарын һөйләй, тип ҡабул итә. Улай ғына түгел, хатта "урман дикторы" таратҡан "яңылыҡтарҙы" хәйерлегә юрай. Уның "яңылығын" ишеткән кеше, "һәйбәт хәбәр килде", тип ҡыуанып китә. Был турала шағир ошолай яҙа:\n- Бөгөн ҡунаҡ көтөгөҙ, - тип,\nӘйткәндәй, ваҡыты менән һайыҫҡан үҙе лә ҡунаҡ булырға ярата. "Башы ҡороғор, бынау һайыҫҡан баҫырға һалған ун йомортҡаның береһен ҡалдырмай эсеп киткән", - тип зарланып йөрөгән хужабикәләр һәр ауылда барҙыр. Халыҡ уның йырлауын оҡшата, ә бына "бейеүен" нишләптер оҡшатмай. Һайыҫҡандың оҫта "бейеүсе" булыуы тураһында ошондай таҡмаҡ сығарылған:\nШуныһы ҡыҙыҡ, һайыҫҡан нишләптер ялтыр нәмәләрҙе ярата, яйы сыҡһа, уларҙы урлап та ҡуя. Бер мәл берәү ошолай һөйләп торғайны. "Иҫем китте, мунсала һабын юғала ла ҡуя. Хәҙер булһа, артыҡ иғтибар итмәҫ инем. Заманында һәр нәмәгә ҡытлыҡ булғайны бит, бына ошо ваҡытта булды был хәл. Бер айға бер һабын бирелгәс, уны ҡәҙерләп-самалап ҡына тотонорға тура килә ине. Бер һабынды бишкә бүлеп, мунса һайын бер киҫәген алып барған мәлдәр ине. Мунса инәбеҙ, ә иртәнсәк һабын юҡ. Унан елдәр иҫкән була. Мәйтәм, былай булмай, бурҙы тотор кәрәк! Ә эстән генә шайтан ҡоторта, күрше-күләндең генә эше, инеп ауыҙҙарын йырып сыҡ, тей. Ярай, тим шайтанға, ҡабаланмайыҡ, өлгөрөрбөҙ ауыҙҙарын йырырға, тәүҙә бурҙы тотайыҡ әле. Кис мунса индек, ә иртәнсәк таң беленер-беленмәҫ мәлдә мин ҡулға елле генә таяҡ тотоп, һарай башында йәшенеп ятам. Урынды һәйбәт һайлағанмын былай, мунсаның асыҡ ишеге хатта һәйбәт күренә. Елләтергә, тип асып ҡуйғанбыҙ ишекте. Бына бер мәл мунса ишегенә... һайыҫҡан килеп ултырҙы. Оҙон ҡойроҡтарын тегеләй ялпылдатты, былай ялпылдатты, оҙон муйындарын һуҙып, тирә-яҡты байҡап сыҡты, мунса эсенә күҙ һалып алды. Шунан мунса эсенә осоп инеп китте һәм... ауыҙына һабын киҫәген арҡыры тешләп килеп тә сыҡты! Бына кем икән бур! Ә үҙем бер яҡтан ҡыуанам, шул уҡ ваҡытта оялам. Ярай әле, мәйтәм, шайтан ҡотҡоһона бирелеп, аңын-тоңон белмәйенсә күршеләргә йән-фарман сабып барып инмәгәнмен!\nӘ бына һайыҫҡандың "өйөнә" барҙым. Шыҡырыҡлауына самалап барыбер таптым мин уның ояһын. Үҙен генә тотоп булманы. Минең әрләгәнде эргәләге ағас ботағында тыныс ҡына тыңлап ултырҙы. Ә уның ояһында ебеп бөткән һабын киҫәктәре, ялтыр шешә ярыҡтары, хатта бер муйынсаҡ һәм тараҡ бар ине".\nБына ошондайыраҡ ул һайыҫҡан. Ярай, мәйтәм, урлашһа - урлашһын, насар бейеүсе булғанына ла күҙ йоморға була. Шуныһы мөһим, һайыҫҡан бары тик беҙгә яҡшы хәбәрҙәр генә еткереп торһон!\nЯҙылған: 20.01.20 | Ҡаралған: 400


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КАРТУФ ҮҪТЕРӘЙЕК! - 2021 - Мәҡәләләр\nНиһайәт, юғарыға ла барып етте, буғай, был аҡыл. Уңдырышлы ерҙәргә бай була тороп та, Рәсәйҙең Египет картуфы менән Израиль йәшелсәһенә ҡарап ҡалған көнө ине бит...\nСиттән килтерелгәндең сифаты яғына күҙҙе йомған хәлдә лә, санкция заманында йәшәүебеҙҙе лә оноторға ярамай: бөгөн бар - иртәгә юҡ улар. Иң мөһиме - үҙең етештереү, юғиһә, тиҙҙән рәсәйҙәр картуф сәсеп үҫтереүҙең ни икәнен дә онота башлаясаҡ! Рәсәй - ҙур ил, унда төрлө климат шарттарында төрлө халыҡ йәшәй - бәғзе берәүҙең картуф-йәшелсә үҫтерергә объектив мөмкинлеге лә, ваҡыты ла юҡтыр. Ә Башҡортостанды ни өсөн картуф менән Әзербайжан йә Төмән өлкәһе тәьмин итеп торорға тейеш? Ни өсөн республикабыҙ үҙ халҡын үҙендә үҫтерелгән "икенсе икмәк" менән туйындыра алмай? Үҙ ереңдә үҫтергәнгә етәме һуң!\nҮкенескә, хәҙер ауылдарҙа ла ҡайһы берәүҙәр картуф сәсмәй башланы, уларҙың шәхси картуфлыҡ ерҙәрен ҡый баҫты, әрәм булып, буш ятҡан участкалар күбәйҙе. Баҡтиһәң, ғөмүмән, һуңғы 20 йылда Рәсәй халҡында йәшелсә-картуф үҫтереүгә ҡыҙыҡһыныу кәмей бара икән. Һуңғы биш йылда ғына ла кешеләрҙең шәхси ярҙамсы хужалыҡтарында картуф етештереү 19 процентҡа кәмегән. Бының төрлө сәбәптәре барҙыр, күрәһең. Ауылдарҙа йәшәүсе ҡайһы берәүҙәрҙең үҙ ихтыяжы өсөн дә картуф сәсмәүен аңлауы ҡыйын, әлбиттә. Ялҡаулыҡмы? Бәлки. Был айырыуса йәш быуын вәкилдәренә ҡағыла: уларҙың картуф сәсергә барымы ла, теләге лә, бая әйтелгәнсә, "ваҡыты" ла юҡ, өлкән быуындың иһә теләге булған хәлдә лә, элеккеләй көс-ҡеүәте юҡ.\nӘ бына фермер һәм шуның кеүек эрерәк күмәк хужалыҡтар өсөн йәшелсәселек зыянлы шөғөл иҫәпләнә икән, сөнки үҫтергәнде һатып, табыш алыу - проблема. Алыпһатарҙар арзан хаҡ бирә, ә уңыш хужаларының үҙҙәренә туранан-тура сауҙа баҙарына сығыу юлдары ябыҡ. Хәтерләһәгеҙ, баҡса үҫтереүселәргә үҙҙәренән артҡан продукцияны һатыу "дача законы" тарафынан тыйылды. Артыҡ картуф-йәшелсәңде сығарып һатыу өсөн бит хәҙер эшҡыуар булып теркәлергә, картуф һатҡандан аҙмы-күпме генә килемеңдән һалым түләргә кәрәк тәһә!\nБына бит, кем әйтмешләй, закон ике яҡлы, айырыуса ул ентекле уйланылмай ҡабул ителгән булһа. Дөрөҫөн әйткәндә, закондың был пункты хеҙмәт кешеһенең намыҫына теймәй ҡалмағандыр, сөнки ул бит урлап һатмай, ә үҙе үҫтергәнде! Йылына бер тапҡыр шуны сығарып һатыу өсөн ниңә ул чиновник ҡағыҙ ығы-зығыһына дусар ителергә, эшҡыуар булып теркәлергә, өҫтәүенә, һалым түләргә тейеш әле? Ғәрлек бит! Был осраҡта иң һәйбәте- үҙеңә етерлек картуф үҫтер ҙә, башҡаһына төкөр, тигәнсә килеп сыға түгелме?\nҠыҫҡаһы, властар халыҡты баҡсасылыҡ - шәхси ярҙамсы хужалыҡ шөғөлөнә ҡайтанан йәлеп итмәксе. Күптән кәрәк ине, сөнки күршең уңышына өмөт итеп ятыу - түбәнселек. Сит илдән килтерелгәндең дә йүне юҡ. Шулай итеп, РФ Ауыл хужалығы министрлығы илдә картуф һәм йәшелсә үҫтереүҙе арттырыу маҡсатында махсус федераль проект әҙерләй. Унда шулай уҡ етештерелгән уңышты һаҡлау һәм һатыу мәсьәләләре лә юлға һалынасаҡ. Был программаны бойомға ашырыу сараларына 5 млрд һум аҡса тотоноу ҡарала. Илдә етештерелгән бөтөн кафтуф һәм йәшелсәнең яртыһынан күберәге шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа үҫтерелә, шуға күрә киләһе йылдан фермер һәм башҡа күмәк хужалыҡ төрҙәре менән бер рәттән, шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға ла дәүләт ярҙамы күрһәтелә башлаясаҡ. РФ ауыл хужалығы министры Дмитрий Патрушев 10 ноябрҙәге хөкүмәт кәңәшмәһендә Рәсәй Президенты Владимир Путинға ошо хаҡта хәбәр итте. Картуф һәм йәшелсә етештереүҙе арттырыу буйынса бындай ашығыс саралар ошо ризыҡ төрҙәренә самаһыҙ хаҡтар артыу менән бәйле. Өҫтәүенә, үткән йәйҙәге ҡоролоҡ етерлек күләмдә картуф-йәшелсә туплау кәрәклегенә яҡшы ғына ишара ла булды, күрәһең.\nЯҙылған: 17.12.21 | Ҡаралған: 247


Үткән замандарҙа Алла атай-олатайҙарыбыҙға пәйғәмбәрҙәр аша күп тапҡырҙар һәм төрлөләндереп мөрәжәғәт итте.\nӘммә был һуңғы көндәрҙә Ул бөтөн нәмәнең вариҫы итеп ҡуйған һәм Уның аша бар ғаләмде бар иткән Үҙенең Улы аша һөйләне.\nУның Улы – Алла данының балҡышы һәм Уның асылының теүәл сағылышы. Ул бөтә нәмәне Үҙенең ҡөҙрәтле һүҙе менән тотоп тора. Кешеләрҙе гонаһтарынан таҙарындырғас, юғарыла Мөһабәт Алланың уң яғына ултырҙы.\nУның Алланан мираҫҡа алған Ул тигән данлы исеме фәрештәләрҙекенән ни тиклем юғарыраҡ булһа, Ул Үҙе лә уларҙан шул тиклем өҫтөнөрәк тора.\nҠасан да булһа фәрештәләрҙең берәйһенә Алла: «Һин – Минең Улым. Бөгөн Мин Һине тыуҙырҙым», – тип әйткәнме ни? Йә булмаһа: «Мин – Уның Атаһы буласаҡмын, ә Ул Минең Улым булыр», – тигәнме?\nЙәнә, донъяға Үҙенең тәү тыуған Улын килтергәндә, Алла: «Алланың бөтөн фәрештәләре Уға баш эйһен», – ти.\nФәрештәләр тураһында Ул: «Алла Үҙенең фәрештәләрен – ел, хеҙмәтселәрен утлы ялҡын итә», – ти.\nУлы тураһында иһә: «Йә, Аллам, батшалығың Һинең мәңгелек, батшалыҡ таяғың – ғәҙеллек таяғы, – ти.\n– Һин хаҡлыҡты һөйҙөң, яуызлыҡты күрә алманың. Шуның өсөн Алла, Һине шатлыҡ майы менән майлап, хеҙмәттәштәреңә ҡарағанда Үҙеңде юғарыраҡ ҡуйҙы», – ти.\nАлла тағын: «Һин, Раббым, иң тәүҙә ергә нигеҙ һалдың һәм ҡулдарың күкте булдырҙы.\nЕр ҙә, күк тә юҡҡа сығыр, ә Һин иһә мәңге ҡалырһың. Барыһы ла кейем һымаҡ туҙыр,\nуларҙы һин өҫ кейемеләй төрөп алырһың, улар кейем кеүек алмаштырылыр. Һин иһә гел бер төрлө ҡалырһың, ғүмер йылдарыңдың аҙағы булмаҫ», – ти.\nФәрештәләрҙең берәйһенә Алла ҡасан да булһа: «Мин дошмандарыңды аяҡ аҫтыңа баҫҡыс итеп һалғанға тиклем, уң яғымда ултыр», – тип әйттеме икән?\nФәрештәләрҙең бөтөнөһө лә ҡотолоуҙы мираҫ итеп аласаҡ заттарға хеҙмәт итеү өсөн ебәрелгән рухтар түгелме ни?


Йылы һүҙҙәре менән дә дауалай\n9 Ғинуар 2019, 17:40\nАҡ халатлыларҙы тылсым эйәләренә тиңләргә була. Ҡулдары, йылы һүҙҙәре менән дә шифа өрөүселәр айырыуса маҡтауға лайыҡ. Шундайҙарҙың береһе – 45 йылға яҡын ғүмерен балаларҙың һаулығын хәстәрләүгә бағышлаған юғары категориялы педиатр, 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһының 3-сө бүлексәһе мөдире Татьяна Швец.\n– Әсәйем Мечников институтында лаборант булып эшләне. Мин уның эргәһендә йыш ҡына була торғайным. Шулай бәләкәй саҡтан медицинаға яҡын булдым, табип булырға хыялландым, – ти ул бала сағын хәтерләп.\n– Үҙ эшемде бик яратам. Шундай эшем булғанға ҡыуанып бөтә алмайым. Балалар менән аралашыу, уларҙың һауығыуын, ата-әсәләренең ҡыуанысын күреү – минең өсөн оло шатлыҡ. Мине һәр ваҡыт һәйбәт кенә кешеләр уратып алды. Бүлексәлә эшләүсе хеҙмәткәрҙәремдән дә бик уңдым, – ти һаулыҡ һаҡлау ветераны.


Республикала алты яңы газ ҡойоу станцияһы төҙөләсәк – Рөстәм Хәмитов // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала алты яңы газ ҡойоу станцияһы төҙөләсәк – Рөстәм Хәмитов\n7:00, 2 ноября 2017 Иҡтисад\nРеспубликала алты яңы газ ҡойоу станцияһы төҙөләсәк – Рөстәм Хәмитов Фото: Олег Яровиков\nАлдағы йылдарҙа Башҡортостанда автотранспортты метан менән заправкалау өсөн алты яңы автомобилгә газ тултырыу компрессор станцияһы төҙөләсәк. Ошо хаҡта «Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең төбәк сәйәсәте буйынса комиссия ултырышында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов хәбәр итте.\n— Беҙ байтаҡ һорауҙарҙы тикшерҙек. Республикала газ-мотор яғыулығындағы автомобилдәрҙе заправкалау станциялары селтәрен үҫтереү хаҡында һөйләштек, – тине Рөстәм Хәмитов. – Башҡортостан Республикаһы – Рәсәй Федерацияһында был йүнәлештә алдынғы. Конкуренттарҙың әүҙем эшләгәнен аңлап, был позицияны артабан да яҡларбыҙ.\n— Алексей Борисович менән алдағы ике-өс йылда тағы алты станция төҙөү кәрәклеге тураһында һөйләштек. Был республикабыҙҙы транспортты газ менән тәьмин эшенә индергән корпорацияның яҡшы, әһәмиәтле өлөшө буласаҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Үҙ сиратыбыҙҙа газда эшләүсе транспорт һанын ярайһы уҡ арттырырға йөкләмә алабыҙ. Был эште атҡара алырбыҙ тип уйлайым.\nТеги: газ-мотор яғыулығы, Башҡортостан Башлығы


РеспубликалаҠалҡан, Браконьер операциялары бара\nМәләүездә болан атҡан браконьерҙар эше тикшерелә. Республикала януар-кейектәр иҫәбен алыу башлана, браконьерҙар иһә һаман да һунарҙан туҡтамай.\nМәләүез районында йәнә браконьерҙар эше тикшерелә. Был юлы болан атҡандар. Тәбиғәтте һаҡлау министрлығы инспекторҙары әйтеүенсә, һунар урынында хайуандың башы һәм эсәк-ҡарыны ғына ятып ҡалған. Әлегә уны атыусы тотолмаған. Күптән түгел район биләмәләрендә Салауат ҡалаһынан килгән 7 эшҡыуар 2 ҡабанды атҡайны. Уларҙың береһе быуаҙ булған. Йәғни улар ике түгел 17-ләп ҡабанды үлтергән булып сыға.\nИҫегеҙгә төшөрөп үтәм, улар тотолмаҫ та ине, әле республика биләмәләрендә ҡанунһыҙ һунар осраҡтарын киҫәтеү маҡсатында Ҡалҡан һәм Браконьер операциялары бара. Йыл башынан ҡанунһыҙ һунарға бәйле 10-ға яҡын енәйәт эше ҡуҙғатылған.\nШул уҡ ваҡытта Башҡортостанда ҡырағай кейек- йәнлектәрҙең иҫәбен алыуға ла тотонасаҡтар. Болан, ҡабан һәм ҡоралайҙарҙың теүәл һанын белеү менән махсус белгестәр шөғөлләнәсәк. Яңы йылдан Урман ҡануниәтенең яңыртылған редакцияһы ғәмәлгә ингәйне. Яңыртылған кодекста теге йәки был төбәктәге урмандарҙағы ҡырағай кейектәрҙең һанын белешеү урындарға йөкмәтелә. Хәҙер экологтар һәм һунарсылар ошо мөһим эшкә йәлеп ителә. Бының өсөн осҡостар ҙа файҙалыналасаҡ. Иҫәп алыусыларға ике вертолет һәм бер Ан маркалы самолет ышандырыласаҡ. Эште башҡарып сығыу өсөн бәйге нигеҙендә Башҡортостан биләмәләрендә булған януарҙар һанын авиация ҡулланып иҫәпләү тип аталған фәнни- тикшеренеү эше уҙғарыласаҡ. Конкурс еңеүсеһенә республика ҡаҙнаһынан 2 миллион 600 мең һум биреләсәк.\nЯҡынса мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, республика биләмәләрендә мышылар һаны 11, башҡа кейек- януарҙар һаны хаҡында мәғлүмәттәр тап ошо иҫәп алыуҙан һуң билдәле булыр моғайын.


Сентябрь 1, 2010 буйынса офер 14 Комментарий\nВерсия еңеләйтеү тәржемә Gettext\nКүп яңы үҙгәрештәр индерелгән, был ике версия бар искупление һәм баш.\nСистема үҙгәреү менән баҫып иң мөһиме булып тора вордпресс gettext плагины интеграцияһы , - юлы менән WordPress (ә ҡайһы бер темалар һәм плагины) үҙ-үҙен күрһәтеү версияһы локализованный. Был парҙар менән эшләгән файл (тип атала .өҫтәрәк/.Файл Mo-уларҙы киңәйтеү өсөн) был юлда үҙеңде тәржемәләр исемлегенә индереп, был программа тәьминәтен индереү.\nХәҙер кәрәк тип Transposh өсөн файҙаланылған файл күрһәтеү, әгәр шулай булһа, һеҙ файлдың, улар испан теленә тәржемә итергә WordPress, был файл өҫтөнлөктәргә эйә буласаҡ һәм уларҙы файҙаланыу буйынса transposh, интерфейс тәржемә итеү өсөн испания. Ни өсөн был яҡшы? бер нисә сәбәбе булды., шунда береһе, тип тә тәржемә бирергә, уларҙың элек бында булыуы мөмкин түгел, шунда башҡа, был кеше тип иҫәпләнә һәм дөрөҫ тәржемә, һуңғы һәм, мөмкин, тип аңлай уны таҙартыу, юлдар бигерәк ҡыҫҡа, ай һәм көн исемдәрен ҡыҫҡартып кеүек.\nНисек алырға .өҫтәрәк/.Файл Mo, һәм күберәк тураһында мәғлүмәттәр, был шул тиклем булырға мөмкин, эш таба. http://trac.transposh.org/wiki/UsingGetText.\nШулай уҡ был функциялар үҙ эсенә иҫтәлек плагины күсереү системаһы кэширование, хәҙер улар хупланы xcache һәм eaccelarator өҫтәүенә алдағы баҫа. АРС ярҙам. Был версияны ҡулланып, артыҡ ҡыҫылғаным мәғлүмәт күҙаллап, хәтер һәм ҡулланыуҙы кәметергә мөмкинлек бирә етештереүсәнлеген күтәреү .\nӨҫтәмә исправлено был версияһы:\nТеги күпләп тәржемәһе менән күсереп теги хәҙер бер болот\nРемонт өсөн скрытый “Исеме дөрөҫ түгел плагин ” мәсьәлә, әгәр һеҙ получает “Шаблон буйынса” виджет көй һайлау ике тапҡыр күрһәтә. , зинһар файл бөтөрә widgets/tpw_deafult.php\nИсправление өсөн ms күсерергә тенденциялары, арауығына өҫтәү өсөн өҫтәмә һөҙөмтә өсөн тәржемә\nИсправлена хата булдырмау виджет исемлектә менән ҡарап флажок css. флагы\nБыл сайтта шулай уҡ макеты ни үҙгәртә беҙҙе, мода һәм үҫеш реаль ваҡыт режимында күрә аласаҡ таҫмаһы сөнки һеҙ нимә үҙгәрҙе..\nБыл фекер көтә һеҙҙе баҫыуҙар.\nКире ҡайтарыу: Кэширование ҡулланыу плагин табырға була тарханүлтергән, әгәр тәржемәне һеҙ ҡабатлау, йәки һеҙҙең алда күрәсәге лә тәржемә, перестать плагин wordpress.org, хәҙер төҙәтергә плагин. Рәхмәт Николай был хаҡта хәбәрҙәр өсөн.\nПотаенной Нигеҙендә: Дөйөм Хәбәрҙәр Менән Этегами: АРС, Бинг (был MSN) тәржемәсе, исправление, eaccelarator, пакет gettext, незначительный, релиз, WordPress плагин, xcache


Башҡортостанда Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләре иғлан ителә башланы | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nМәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, математиканың база өлөшө, география һәм информатиканан балдар билдәле булды. Математиканы 18 меңгә яҡын уҡыусы тапшырған, бишле баһаһы алыусылар 12 процентҡа артҡан. Географиянан 700-гә яҡын уҡыусы һынау тотҡан, ике уҡыусы 100 балл йыйған. Информатиканан 2 мең ярым бала имтихан тапшырған, 9 уҡыусы иң юғары һөҙөмтә күрһәткән. Быйыл Берҙәм дәүләт имтихандарының төп осоро 20 июндә тамамлана.


Кесе Бәлешкүл — Башҡорт Википедияһы\nКесе Бәлешкүл - рус. Малый Белишкуль, Доронькино - (рус. Белишкуль,а также Балешкуль, Билешкуль, Беляшкуль, Билишкуль, Беляш-куль, Биляшкуль) - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районынындағы күл.\nӨлкәлә бер-береһенә яҡын урынлашҡан һәм ҡылымыҡ аша тоташҡан ике күл атамаһында Бәлешкүл һүҙе бар. Элек Оло Бәлешкүл тип аталғанын хәҙер бик йыш Бәлешкүл тип кенә атап йөрөтә башлағандар, сөнки Кесе Бәлешкүлде ярындағы шифахана исеме менән Доронькино тип атауға күсеп баралар\nБыл гидроним башҡорт телендәге бәлеш һәм күл һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән, тип яҙалар Силәбе өлкәһе сығанаҡтарында.\n"Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә "бәлеш" һүҙенә ошондай аңлатмалар бирелә:\nУрыҫ телле сығанаҡтарҙың бәғзеләрендә "белиш - мясо" тигән аңлатма бирелә, күл балыҡлы (итле) булғанға шулай атағандар тип фараз итәләр\nШувалов Николай Иванович - Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: "Белишкуль, озеро - от древнего башкирского мужского имени Бялеш, кул — «озеро»" Йәғни, күл атамаһы "Бәлеш +күл" һүҙҙәренән яһалған тип фаразлай. Бәлки борон башҡорттарҙа ундай исем дә булғандыр һәм ул урыҫ теле аша һаҡланып ҡалғандыр.Ихтимал, Биләш тигән исем булғандыр.\nКесе Бәлешкүл Силәбе өлкәһенең Арғаяш районынында, Өйәлге күленән, "Өйәлге" шифаханаһынан З км төньяҡ-көнбайыштараҡ, Сайма ҡасабаһынан 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан.\nЭргәһендә Аҡсакүл (рус. Акчакуль, Ачкакуль)), Оло Бәлешкүл, Тәрәнкүл (рус. Теренкуль), Өйәлге (рус. Увильды) күлдәре ята. Оло Бәлешкүл менән ҡылымыҡ аша тоташҡан.\nГеографик координаттары: оҙонлоғо - 60°32′39.86″E (60.544405), киңлеге - 55°34′5.39″N (55.568165).\nКүл Өйәлге тәбиғәт-территориаль комплексы ҡарамағына инә.\nКесе Бәлешкүлдән Екатеринбургҡа тиклем - 200 км, Силәбегә — 95 км, Арғаяшҡа — 25 км .\nЯрындағы тораҡ пункттар: Сайма, Өйәлге, Тайгинка ҡасабалары, Ҡыштым ҡалаһы.\nУртаса тәрәнлеге: 2-2,5 м\nМаксималь киңлеге һәм оҙонлоғо (км): күлдең диаметры 1 км\nДиңгеҙ кимәленән бейеклеге: 280м\nҺыуы таҙа, эсергә яраҡлы.\nТөбөндә ләм һәм шифалы батҡаҡ .\nКесе Бәлешкүл буйында ҡамыш, екән, күрән үҫә. Тирә-яғында еләк, бәшмәк бик күп.\nБалыҡтары: табан балыҡ, карп, алабуға, себер сабағы, алабалыҡ, ротан,суртан.Ҡыҫала бар.\n↑ Озеро Большой Биляшкуль\n↑ Озеро Доронькино (Малый Биляшкуль)\n↑ ДОРОНЬКИНО (МАЛЫЙ БЕЛЯШКУЛЬ)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кесе_Бәлешкүл&oldid=976274 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:54 8 октябрь 2020 үҙгәртелгән.


Тѳклѳ аяғың менән, Әҙәбиәт йылы! » "Урал" гәзите\nТѳклѳ аяғың менән, Әҙәбиәт йылы!\nҮткән аҙнала ҡаланың Дауыт Юлтый исемендәге китапханаһы «Иҙел башы» һәм Учалы яҙыусылар ойошмаһы менән берлектә Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында, Әҙәбиәт йылы программаһына ярашлы һәм “Яныбай Хамматов һабаҡтары” кѳндәренә ҡарата, әҙәби кисә үткәрҙе.\nУнда муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев, «Иҙел башы» һәм Учалы яҙыусылар ойошмаһы ағзалары, “Башҡортостан” гәзите хәбәрселәре, “Урал” гәзите ди-ректор-баш мѳхәррире Сатура Минһажитдинова, Әбйәлил районы һәм Магнитогорск ҡалаһынан башҡорт әҙәбиәтен һѳйѳүсе ҡунаҡтар ҡатнашты.т Сараның тәүге ѳлѳшѳ күренекле романист, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Яныбай Хамматовтың иҫтәлегенә арналды. Яҙыусыны күреп-белгәндәр уның хаҡындағы яҡты хә- тирәләре менән уртаҡлашты. Икенсе ѳлѳштә районыбыҙ шағирәләре - Зѳлфирә Сѳләймәнова менән Зѳһрә Үтәғолованың ижадына байҡау яһап, Башҡортостан Яҙыусылар союзына инеүҙәре менән тәбрикләп, яңы сыҡҡан “Күңелем моңдары”, ”Ҡунаҡҡа саҡырам”, тип аталған китаптарының исем туйын туйланылар.\nЗѳлфирә Сѳләймәнова “Урал” гәзите хәбәрсеһе, 4 китап авторы. Әйткәндәй, “Урал” гәзитенән инде нисәнсе быуын яҙыусылар, шағир-шағирәләр сыға. Шулар иҫәбендә Яныбай Хамматов, Нурислам Шәйхулов,Дамир Шәрәфетдинов, Рәсүл Сәғитов, Гүзәл Ситдиҡова, Нуриман Шаһибәков, Фәриха Вәлиуллина бар. Зѳһрә Үтәғолова Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһының башҡорт теле уҡытыусыһы, 3 китап авторы. Улар үҙҙәре тураһында һѳйләп, ижади пландары, хыялдары менән дә таныштырып үтте. Кисәгә килгән ҡунаҡтарҙың һәр береһе тиерлек һүҙ алып, уларға йылы теләктәрен еткерҙе. Гимназия уҡыусылары шағирәләрҙең шиғырҙарын һѳйләп ишеттерҙе. Шулай уҡ кисәлә уларҙың һүҙҙәренә яҙылған йырҙар яңғыраны.


Һау бул, Ҡыш! Һаумы, Яҙ!\n11 Март , 15:00\nУҙған шәмбе Оло Ыҡтамаҡ ауылы үҙәк майҙанында Масленица байрамы уҙҙы.\nАуыл уртаһында иртәнән үк күңелле көйҙәр яңғыраны, төшкә табан мәсетлеләр сара уҙа торған урынға күпләп йыйылды. Масленица славян халыҡтарының байрамы булһа ла, күптән инде ҡышты оҙатыу һәм яҙҙы ҡаршылау байрамы булараҡ, төрлө милләт халыҡтарын үҙенә йәлеп итә.\nЙола буйынса, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре әҙерләгән күңел асыу программаһы һәм концерт номерҙары конкурс, халыҡ уйындары менән аралашып барҙы.\nАуыл халҡын район Советы секретары Альберт Сәғҙәтов ҡотланы.\nСараны мәҙәкселәр алып барҙы. Әкиәт персонаждары Ҡар бабай, Мәскәй әбей, Шүрәле һәм Иван Дурак Яҙ урынын алырға тырышты. Әммә Яҙ еңеү яуланы. Мәсетлеләр рус халыҡ уйындары һәм конкурсында әүҙем ҡатнашты, үҙ һәләтен, көсөн күрһәтте: ҡоймаҡ бешереү, сүкеш ырғытыу, арҡан тартыу кеүек бик күп һынауҙар үтте.\nБайрам ҡунаҡтарҙы тағы бер күңелле тамаша менән ҡыуандырҙы – борондан ҡалған йола буйынса ирҙәр бүләк эленгән текә бағанаға үрмәләне. Элек һынауҙы ҡатмарлаштырыу маҡсатында бағанаға һалҡын һыу һибелә ине, хәҙер был йышылған, шыма бағанала ла бик ҡатмарлы күренә. Кемдер ҙур ауырлыҡ менән, кемдер бик етеҙ менеп, оҡшаған бүләкте алырға өлгөрҙө.\nТамашасылар ҡатнашыусыларҙы дәррәү алҡышланы, күңел асты, көлдө, йырланы, бейене, шулай уҡ ҡоймаҡ менән һыйланды.\nАҙаҡтан Оло Ыҡтамаҡ ауылы учреждениелары һәм предприятиелары араһында конкурс уҙҙы. Жюри таҡмаҡ башҡарыу, Масленица кос-тюмы һәм батмусты ҡоймаҡ менән үҙенсәлекле итеп биҙәүҙе баһаланы.\nҺөҙөмтәлә “Александр Нев-ский” казак хәрби-патриотик клубы тәрбиәләнеүселәре еңеүсе булды. Икенсе урында – “Родничок” балалар фольклор коллективы (лицейҙың 3 “А” класы, Оло Ыҡтамаҡ ауылы), өсөнсө – ата-әсәләре менән балалар өсөн Мәсетле шифаханаһы коллективы.\nБайрамдың төп ваҡиғаһы – ҡарасҡыны яндырыу. Ул ҡыштың китеүен, боҙ иреүен, тәүге яҙғы йылы килеүен һәм тәбиғәттең сәскә атыуын символлаштыра.


Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында ғәҙәттән тыш хәл\nБөгөн унда бер кеше янъял ҡуптара, атыш сығара. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы мәғлүмәттәренән күренеүенсә, енәйәтсе төшкө аш мәлендә комбинат биләмәләренә үтергә тырыша, һаҡсыларҙың береһен йәрәхәтләй. Килеп еткән ведомствонан тыш һаҡ хеҙмәте төркөмө уны ҡоралһыҙландыра, бының өсөн табель ҡоралын ҡулланырға мәжбүр булалар. Йәрәхәтләнгән һаҡсы менән енәйәтсе икеһе лә дауаханаға оҙатыла. Ҡораллы енәйәтсе үтеп ингәндән һуң комбинат корпусында башланған янғынды ла һүндергәндәр. Ваҡиға урынында оператив тәфтиш төркөмө эшләй, тикшереү бара тип хәбәр итә Башҡортостан буйынса эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте.


21 Февраль 2019, 13:19\nБеҙ, XXI быуат кешеләре, теләһә ниндәй ғөрөф-ғәҙәттәргә ышанып бармайбыҙ. Әммә, ярамағаныраҡ берәй нәмә әйтеп ысҡындырһаҡ “Аллам һаҡлаһын”, йә “күҙ теймәһен” тип, ни өсөндөр ағасҡа өс тапҡыр һуғып ҡуябыҙ. Имтиханда 13-сө билет эләкһә лә йөрәк һулҡылдап ҡуя...\nБеҙ, XXI быуат кешеләре, теләһә ниндәй ғөрөф-ғәҙәттәргә ышанып бармайбыҙ. Әммә, ярамағаныраҡ берәй нәмә әйтеп ысҡындырһаҡ “Аллам һаҡлаһын”, йә “күҙ теймәһен” тип, ни өсөндөр ағасҡа өс тапҡыр һуғып ҡуябыҙ. Имтиханда 13-сө билет эләкһә лә йөрәк һулҡылдап ҡуя... Ә ҡытайҙар һәм япондар “4” һанын яратмай, сөнки уларҙың телендә ул “үлем” һүҙенә оҡшаш. Яңыраҡ Америка ғалимдары ҡытай һәм япондарҙың күберәген айҙың дүртенсе көнөндә үлеүен билдәләгән. Бының сәбәбен ошо һандан ҡурҡыу арҡаһында кисерелеп килгән стреста күрергә мөмкин.\nҺандарға үҙебеҙ ҙә аңламайынса иғтибар биреүебеҙҙең тамырҙары борон-борондан килә һәм уларҙың кеше ғүмеренә йоғонтоһо барлығына ышаныу ҙа беҙҙең ваҡытта барлыҡҡа килмәгән.\nГрек философ-пифагорсылары (Пифагорҙың юлынан барыусылар) һандарҙы бөтә кешелектең башланғысы тип һанаған. Нәҡ уларҙың фәлсәфәһенән барлыҡҡа килгән дә инде нумерология тип аталған эзотерик тәғлимәт. Гректарҙан тыш шуға оҡшаш системаны ҡытайҙар ҙа уйлап сығарған һәм әлеге көндә популярлыҡ яулаған фэн-шуй нигеҙҙә “был донъяға һандар баш” тигән ышаныуға ҡоролған.\nЙоп һәм таҡ һандар ҙа халыҡ араһында төрлө мәғәнәлә йөрөй. Таҡ һандар көн, яҡтылыҡ, уң яҡ, ир-ат башланғысы менән бәйле, ә йоптар иһә төн, ҡараңғылыҡ, һул яҡ, ҡатын-ҡыҙ башланғысы менән. Быға кеше мейеһенең үҙенсәлекле төҙөлөшө сәбәпсе. Ғәҙәттә, күпселектә мейенең һул яҡ яртыһы өҫтөнлөк итә һәм бөтә “яҡшылыҡ” өсөн яуап бирә. Был мейенең ике ярымшарлығының таҡ һандарға өҫтөнлөк биреүен аңлата ла инде.\nКүп халыҡтарҙа “2” һанын өнәп бөтмәйҙәр, сөнки ул йоп һандарҙың иң бәләкәсе. Мәҫәлән, славяндарҙа бер үк хәрәкәтте ике тапҡыр ҡабатларға ярамай тигән ышаныу бар; күп кенә кире һынамыштар ҙа ике һаны менән бәйле (мәҫәлән, тауыҡ бер көндә ике йомортҡа йә ике һарылы йомортҡа һалһа, үлем көтөргә кәрәк); бөтәбеҙ ҙә ишеткән “черта с два!” тигән әйтеү ҙә юҡтан барлыҡҡа килмәгән. Борон игеҙәктәр тыуыуын да насарға юрағандар.\n“3” һаны, киреһенсә, таҡ һандарҙың иң бәләкәсе булараҡ ыңғай, саф, изге, теүәллек билдәһе булып тора. Ошонан килә лә инде һәр нәмәне өс тапҡыр эшләү ғәҙәте (ағасҡа һуғыу, төкөрөү). Рәссамдар триптихтар төшөрә, яҙыусылар трилогиялар яҙа, спортсмен-йүгереүселәр алға ынтылыр алдынан өскә тиклем һанай. Өстөң хөрәфәте “9” (өс өсөң туғыҙ) һанында дауам итә һәм сикһеҙлеккә тиклем шулай. Рус әкиәттәрендә осраған “тридевять земель” теүәллек һәм камиллыҡтың тағы ла бер метафораһы.\nДүрт, үҙенең йоплолоғона ҡарамаҫтан, шулай уҡ донъялағы гармонияны сағылдыра. Дүрт менән өстө берләштереп, серле “7” һәм “12” һандарын килтереп сығарырға була. Шуға беҙ “ете тапҡыр үлсәйбеҙ”, “күктең етенсе ҡатына менәбеҙ”, “ете диңгеҙ аръяғына барабыҙ” ҙа инде. Етенән шулай уҡ, тәүәккәллек символы булараҡ, рус һүҙе “семья” барлыҡҡа килгән. Йылды ла беҙ юҡҡа – 12 айға, ә йондоҙнамәне 12-гә бүлмәйбеҙ.\nӘ ни өсөн беҙ 13 һанынан шөрләйбеҙ? Сөнки был һан “12” һанының теүәллеген боҙа, артып китә, был дөрөҫ, кешесә түгел.\nҺандарҙы аңлау өсөн һанау системаларына ла күҙ һалыу кәрәк. Унарлы системаны ҡулланыуыбыҙ тән төҙөлөшөнә бәйле: “10” – ул беҙ күрә алған ҡулдағы бармаҡтарҙың һаны. Унарлы һанау системаһын элек боронғо мысырҙар, ҡытайҙар, һиндтар һәм ғәрәптәр ҡулланған.\nБоронғо ғәрәптәр, римдәр һәм майя индеецтары ундан башҡа биштәрҙе лә һанаған (быныһы ла аңлашыла: “5” – ул бер ҡулдың бармаҡтарының һаны). Ә бына боронғо вавилондар бик үҙенсәлекле алтмышлы һанау системаһын ҡулланған. Ғалимдар әле һаман да ни өсөн “60” икәненә төшөнә алмай. Ә был системаны, һүҙгә килгәндә, хәҙерге бөтә донъя ҡуллана: сәғәттә – минуттарҙы һәм минутта секундтарҙы һанай.\nЙыш ҡына “йөҙ (йә ҡырҡ) тапҡыр ҡабатланым”, тип әйтергә яратабыҙ. Быны, әлбиттә, шартлы рәүештә әйтәбеҙ. Ә нигеҙе уның боронғо дәүерҙәргә ҡайтып ҡала: күрәһең, ул ваҡыттарҙа 40 иң ҙур һан булған һәм ул бик күп тигәнде аңлатҡан, шуға күрә беҙ хәҙер ул һанды күп һүҙе урынына ҡулланыуыбыҙҙы үҙебеҙ ҙә һиҙмәй ҡалабыҙ.\nҺандарға ышанырғамы, юҡмы – был һәр кемдең шәхси эше. Әммә, нисек кенә булмаһын, “бәхетле” һандарға ғына ышанайыҡ һәм яҙмышыбыҙҙы тик яҡшыға юрайыҡ.\nЛилиә МОСТАФИНА әҙерләне.


Истанбул ҡыйралышы — Башҡорт Википедияһы\nИстанбулдағы 1955 йылғы ҡыйралыш\nИстанбул ҡыйралышы (грек. Σεπτεμβριανά Септемвриана — «Сентябрь ваҡиғалары», төрөк.төр. 6–7 Eylül Olayları6–7 Eylül Olayları Алты — Йеди Эйлюль Олайлары — «6—7 сентябрь ваҡиғалары») — Төркиә территорияһында Истанбулдағы грек әҙселегенә ҡаршы йүнәлтелгән иң әһәмиәтле һәм иң күләмле ҡыйралыштарҙың береһе, 1955 йылдың 6—7 сентябрендә була.\n1955 йылда Истанбулда һәм Принц утрауҙарында йәшәгән грек халҡын ҡырыу\nБыл ҡыйралыштан һуң хәҙерге Төркиәлә йәшәгән грек халҡын (киңерәк ҡарағанда — мосолман булмағандарҙы, сөнки ҡырылыш йәһүдтәргә лә ҡағыла ) ҡырыуҙың 2,5 мең йыллыҡ тарихы ахырына етә. Боларыу барышында, төрөк мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 13-тән алып 16-ға тиклем грек (шул иҫәптән ике рухани) һәләк була һәм күп сиркәүҙәр емертелә, биналар яндырыла, ҡаланың инфраструктураһына зыян килә. Ҡыйралыштан күрелгән иҡтисади зыян 1,2 миллиард һумға (хәҙерге баһалау) төшә. Боларыуҙар Төркиәнең башҡа ҡалаларына ла, бөтәһенән элек Измиргә ҡағыла, унда :Β-63 ҡалаһында НАТО штабында булған грек офицерҙарының ғаиләләре зыян күрә. Шул уҡ ваҡытта Измирҙәге НАТО ғәскәрҙәре лә, Көнбайыш Европа йәмәғәтселеге лә ваҡиғаларға ҡыҫылмай.\n2 Ваҡиғалар ағышы\nҒосман империяһында христиандарҙы ҡырыу XIX—XX быуаттар буйына дәүләттең эске сәйәсәтенең айырылғыһыҙ бер өлөшө булып ҡала. Уларҙың күпселеге христиандарҙың милли хәрәкәттәрен баҫтырырға тырышҡан власть башындағы мосолман төрөктәре тарафынан ойошторола. Христиандар ҙа ҡыйралыштар ойошторғолай, ләкин уларҙа империяның хәрби мөмкинлектәрен ҡуллана алмағанлыҡтан ҡорбандар әҙерәк була (Пелопоннес һуйышы, 1820-се йылдарҙа Гректарҙың бойондороҡһоҙлоҡ өсөн һуғышы). XX быуат башында ла милләт-ара хәлдәр киҫкенләшеп тора (Балҡан һуғыштары, Грек-төрөк һуғышы). 1922—1924 йылдарҙа Европа державалары тарафынан үткәрелгән грек-төрөк халыҡ алмашыуы ике Балҡан дәүләтендә хәлдең бер аҙ баҫылыуына килтерә. Ләкин договорға индерелгән иҫкәрмә пункттарына бәйле көсөргәнешлек усаҡтары ла һаҡланып ҡала. Мәҫәлән, төрлө тарихи-мәҙәни сәбәптәргә бәйле Константинополдә йәшәгән христиан гректар (ул мәлгә 270 меңләп кеше, йәғни халыҡтың 40 проценты; XV быуатта ҡалала гректар күпселекте тәшкил иткән була), утрауҙарҙа ((Имброс / Гөкчеада) һәи (Тенедос / Бозжаада) йәшәгән христиан гректар, йәнә Көнбайыш Фракияла йәшәгән мосолмандар (төрөктәр, помактар, сиғандар; 86 меңләп кеше) халыҡ алмашыу сараһынан ситтә ҡалдырыла. Ул саҡта Бөйөк Британияныҡы булған Кипрҙа һәм Италияға ҡараған Додеканес утрауҙарында ла мосолмандар йәшәп ҡала.\nТөркиәгә һәм Көнбайыш Европаға күпләп күсенһәләр ҙә, Грецияла мосолман әҙселеге үҙенең рәсми статусын да, туған телен дә, тыуым юғары булғанлыҡтан электән йәшәгән төбәктәрендә һан яғынан өҫтөнлөгөн дә һаҡлап ҡала (мәҫәлән, 2001 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Ксанти округында — халыҡтың 51,7 проценты), шул уҡ ваҡытта Истанбул христиандары 1920-сы йылдарҙан бирле яңы төрөк власы тарафынан баҫтырыла килә. Гректарға ҡайһы бер профессиялар биләү тыйыла, хоҡуҡтары сикләнә. Утрауҙарҙа грек телендә уҡытыу туҡтатыла, материктан төрөктәр күсерелә. 1925—1955 йылдарҙа барған эмиграция һөҙөмтәһендә Истанбулда йәшәгән гректар XX быуатта 270 меңдән (39,6 процент) 100 меңгә (7,8 процент) ҡалып кәмей. 1955 йылға ҡалала 100 000 самаһы грек ҡала, уларҙың яртыһы премьер-министр Аднан Мендерестың Демократик партияһы ойошторған ҡыйралыштан һуң уҡ Төркиәне ташлап китә.\nБилдәле төрөк публицисы Зәйнәп Ҡараташ яҙғанынса, ҡыйратыу төркөмдәре төрөк армияһының тактик мобилизация төркөмө тарафынан ойошторола . Һәр төрлө вәхши ғәмәлдәр менән бергә, ҡыйратыусылар грек зыяраттарынан мәйеттәрҙе соҡоп алып, теләһә ҡайҙа быраҡтырып китә. Профессор Нико Узуноғлу ҡыйралыш ойоштороуҙы, башҡа сәбәптәр менән бергә, планлаштырылған хәрби түңкәрелеш менән дә бәйләй.\n1965 йылға Истанбулда йәшәгән гректар һаны 48 меңгә (2,8 процент) ҡала. 2000 йылда ҡалала ни бары 2 мең грек йәшәй. Имброс (Гөкчеада) һәм Тенедос (Бозжаада) утрауҙарына ла күпләп төрөктәр күсерелә һәм уларҙа ерле халыҡтан беренсеһендә 250, икенсеһендә 25 грек ҡала, ә мәктәптә һәм администрацияла грек телен ҡулланыу тыйыла, мәктәптәр 1975 йылдан ябыла.\nГрецияның үҙендә (Көнбайыш Фракияла) төрөк телендә белем биреү әле лә һаҡлана. Грецияла мосолман төрөктәр күбәйә, бөгөн уларҙың һаны 120 мең кеше тәшкил итә.\n↑ According to the Human Rights Watch the Greek population in Turkey is estimated at 2,500 in 2006.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Истанбул_ҡыйралышы&oldid=845746 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 8 ноябрь 2018 в 02:37\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:37 8 ноябрь 2018 үҙгәртелгән.


Мин ауылда тыуып үҫтем. Шуға ла ауыл тормошона ҡағылған, ауыл кешеһен борсоған һәр мәсьәлә менән ҡыҙыҡһынам, бигерәк тә халыҡтың ауылдарҙан күпләп күсеп китеүе, уның юҡҡа сыға барыуы йөрәкте һыҙлата. Әлбиттә, халыҡтың ауылдарҙан китеүе бөтә донъяла күҙәтелә, әммә Рәсәйҙә ул айырыуса ҙур тиҙлек менән атҡарыла шикелле. Ошоноң һөҙөмтәһендә илдә көн һайын тиерлек бер ауыл юҡҡа сыға. Башҡортостанда ла ошо уҡ хәл күҙәтелә.\nНи өсөн ауылдарыбыҙға "перспективаһыҙ" тигән мөһөр һуғыу йышая? Был хәл нисек, ҡасан башланды? Уны туҡтатып буламы? Ошо һорауҙар тынғы бирмәй миңә. Хәл бигерәк тә мәғариф өлкәһендә оптималләштереүҙәр һөҙөмтәһендә мәктәптәр ябыла башлағас киҫкенләште. Халыҡ һаны кәмеүе, белгестәр етешмәүе, бюджет аҡсаһын һаҡсыл тотоноу кеүек сәбәптәргә бәйле ауылда шулай уҡ фельдшер-акушер пункттары ла ябыла. Йәғни, ауылдарҙа эреләтеү, үҙәкләштереү процесы бара: урта мәктәп, дауахана бер ҙур ауылда ғына ҡалдырыла ла, тирә-яҡтағы ауыл халҡы унда уҡырға йәки дауаланырға йөрөй.\nАуыл ерендә үҙәкләштереү, эреләтеү процесы бөгөн йәки кисә генә башланманы: Рәсәйҙә ул ХХ быуаттың 30-сы йылдарында уҡ күҙәтелә ине. Әммә тарих төпкөлөнә үк төшмәй, күптән түгелге дәүергә генә күҙ һалайыҡ. Үткән быуаттың 70-се, 80-се йылдары. Тап ошо йылдарҙа миңә "Ленинец", "Советская Башкирия" гәзиттәрендә ауыл тормошо бүлеге хәбәрсеһе булып эшләргә тура килде. Мин ул саҡта ауыл ваҡиғалары уртаһында ҡайнап йәшәнем, ниндәйҙер кимәлдә перспективаһыҙ ауылдар темаһын тикшереп, бер нисә тиҫтә мәҡәлә яҙҙым. Шуның өсөн ауыл темаһын яҡтыртҡан коллегаларым А. Козлов, В. Шмаков менән бер рәттән, республиканың һөнәри премияһына лайыҡ булдым.\nХәтеремдә, ул йылдарҙа ауылдар айырыуса күпләп юҡҡа сыҡты. Был осорҙа колхоздарҙы эреләтеү, колхоз урынына совхоздар ойоштороу процесы тормошҡа ашырылды; ҙур һыуһаҡлағыстар төҙөү сәбәпле, тиҙҙән һыу баҫасаҡ күп ауылдарҙан халыҡ икенсе ауыл-ҡалаларға күсте. Тап ошо ваҡытта "перспективаһыҙ ауылдар" теорияһы тормошҡа аша башланы ла инде. "Алдынғы" тип иҫәпләнгән башланғыс кире һөҙөмтәләргә килтерҙе, йәғни бәләкәй ауылда йәшәүселәр мәктәбе, медпункты, клубы булған ҙурыраҡ ауылдарға күсте. Ҙур ауылдар үҙ сиратында шулай уҡ халыҡ һанын юғалтып, "перспективаһыҙға" әйләнде. 2013 йылдың октябрь айында "Россия 1" телеканалында Никита Михалковтың ташландыҡ ауылдар тураһында төшөрөлгән "Чужая земля" тип аталған фильмы күрһәтелгәйне. Был фильм мине шул тиклем һиҫкәндерҙе, уны ҡарағандан һуң мин бөтә тыныслығымды юғалттым. Ташландыҡ хәлендә ҡалған, бөтөнләй юғалыу сигендә торған ауылдар барлығын белә йөрөһәм дә, мәсьәлә мин уйлағандан да киҫкенерәк булып сыҡты. Ошо ваҡыттан алып ваҡытлы матбуғат биттәрендә был проблема буйынса баҫылған мәҡәләләрҙе күҙәтеп бара башланым. Баҡтиһәң, "перспективаһыҙ" мөһөрө тағылған ауылдар Рәсәй буйынса хисапһыҙ һәм был мәсьәлә бер мине генә борсомай икән.\nАналитик, демография үҫеше һәм уның бөгөнгө тенденциялары буйынса монографиялар һәм мәҡәләләр авторы, Рус доктринаһы эксперты Вениамин Башлачев бына нимәләр яҙа: "Перспективаһыҙ ауылдар" концепцияһы беҙҙе нимәгә килтерҙе? Төпкөл ауыл - ул өлөшләтә хужалыҡ итеү зонаһы. Хатта "мозаикалы ландшафт" тигән төшөнсә лә бар. Бына, мәҫәлән, ауыл икән, ти, уның тирәләй баҫыу урынлашҡан, бер яҡта - сиҙәм, икенсе яҡта - һаҙ йә урман. Тимәк, ауыл кешеләре ерҙең айырым өлөштәрендә генә хужалыҡ эштәре менән шөғөлләнә ала. Ҡара тупраҡлы булмаған ерҙәрҙә 10 өйҙән, уртасаһы - 20-30 өйҙән торған ауылдар күпселекте тәшкил иткән, иң ҙур ауылдарҙа өйҙәр һаны 50-нән дә артыҡ булмаған. Шуға күрә, ошондай бәләкәй ауылдарҙы перспективаһыҙ тип иҫәпләп, халыҡты үҙәккә күсерә башлайҙар. Был нимәгә килтерә? Илебеҙҙең ҡара тупраҡлы булмаған өлөшөндә 235 мең ауыл юҡҡа сыға. Ауыл хужалығы әйләнешенең 35 процентын тәшкил итеүсе миллионлаған гектар ер эштән сығарыла. Шуға күрә, сит илдән тәүге тапҡыр 1963 йылда икмәк индерергә тура килә, ә бойҙайҙы йыл һайын ситтән һатып алыу процесы 1972 йылдан бойомға ашырыла. Ситтән индерелгән бойҙай күләме 1970-1980 йылдар дауамында 14 тапҡырға артып та өлгөрә. Нәҡ шул осорҙа Америка беҙҙе бойҙай менән тәьмин итеүгә әүҙем тотона. Ситтән индерелгән иттең күләме 5 тапҡырға, аҡ май 184 тапҡырға арта. Ауыл хужалығы өлкәһендә юғалтыуҙар нимәгә килтереүенә беҙ ошо саҡта тулыһынса төшөндөк, буғай. Әйҙәгеҙ, перспективаһыҙ ауылдар концепцияһы тыуҙырған юғалтыуҙарҙы барлайыҡ. 235 ауыл тулыһынса юҡҡа сыҡты, халыҡтың 40 проценты ғына ауылда тормош көтөүҙе хуп күрә. Тыуым буйынса ауылдар индергән өлөш өс тапҡырға тиерлек ҡыҫҡарҙы. Минең иҫәпләүем буйынса, перспективаһыҙ ауылдарҙы юҡҡа сығарыу һөҙөмтәһендә 2 миллион бала тыумай ҡалған..."\nӘгәр ҙә Вениамин Башлачевтың тыуымға ҡарата булған был фекерен беҙҙең Башҡортостан миҫалында ҡараһаҡ, ауылдар бөтөүе республикабыҙҙың иҡтисадына хәүеф менән янай. Сөнки Башҡортостанда тыуым күрһәткесенең юғары булыуы ауыл ерендә йәшәүсе халыҡ һаны менән туранан-тура бәйле. Быйыл 13 мартта үткәрелгән республика Хөкүмәте ултырышында килтерелгән һандар менән танышып китәйек: алдан билдәләнгән йомғаҡтарға ярашлы, республикала 2013 йылда 59 меңдән ашыу бала донъяға килә, был һан 2012 йылдағыға ҡарағанда күберәк. Рәсәйҙә тыуымдың абсолют күрһәткесе буйынса республика Мәскәү ҡалаһы, Мәскәү өлкәһе, Краснодар крайы һәм Свердловск өлкәһенән ҡалышып, бишенсе урында килә. Тыуым күрһәткесенең артыуы 19 муниципаль район һәм 4 ҡала округында күҙәтелә. Иң ҙур күрһәткес Бөрйән (22,4), Баймаҡ (18,7), Әбйәлил (18,4), Хәйбулла (17,7) һәм Учалы (16,8) райондарында. Хәҙер ошо райондарҙа төрлө сәбәптәр менән ауылдар юҡҡа сыға башлауын күҙ алдына килтерәйек. Был ауыл халҡы кинәт әҙәйеүен, тыуым һаны кәмеүен, республикала кеше ресурсы түбәнәйеүен күҙаллай. Әйтәйек, Әбйәлил, Учалы, Баймаҡ райондарындағы ауыл халҡы Силәбе, Свердловск өлкәләренә, ә Хәйбулла, Ейәнсура райондарынан Ырымбур өлкәһенә күсеп китәсәк. Берҙән, саф башҡорт райондарында башҡорт милләтле халыҡтың һаны кәмеүгә, икенсенән, перспективаһыҙ ауылдар исемлегенә яңынан-яңы атамалар өҫтәлеүгә килтерәсәк был процесс.\nБеҙҙә генә түгел...\nПерспективаһыҙ ауылдарҙы юҡҡа сығарыу процесы әле лә дауам итә. Бер Башҡортостанда ғына түгел, күрше региондарҙа ла ауылдар һаны кәмей бара. Мәҫәлән, Татарстандағы коллегам Э. Ғиззәтуллин ундағы ауылдар тураһында tatarika.ru сайтында бына нимәләр яҙа: "...Татарстанда һуңғы 13 йыл эсендә генә ауылдар һаны 89 берәмеккә кәмене. Ҡасандыр ҙур һаналған ауылдарҙың тулы булмаған урта һәм урта белем биреүсе мәктәптәренә бөгөн беренсе синыфҡа 2-3 уҡыусы ҡабул ителә. Элегерәк ошо уҡ мәктәп биналары бер синыфта 25-40 бала уҡытылған саҡтарҙы ла күргән. Республикала уҡыусылар һаны 40-тан артмаған бындай аҙ комплектлы мәктәптәр 90-дан ашыу. Ул мәктәптәрҙә бер үк уҡытыусы бер нисә предмет буйынса белем бирә. Хатта математика, әҙәбиәт, сит тел, физик культура кеүек төрлө дәрестәрҙе бер кеше уҡытыуына шаһит булған бар. Был осраҡта белем биреүҙең сифаты тураһында әйтеп тороуы артыҡтыр. Шуға ла киләһе өс йыл эсендә аҙ комплектлы урта һәм тулы булмаған урта мәктәптәрҙе башланғысҡа әйләндереү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Юғары синыф уҡыусыларын күрше ауылдарға йөрөтәсәктәр..."\nКүрше Татарстан республикаһында урта белем биреү мәктәптәре һанын яңы ҡыҫҡарта башлаһалар, беҙҙә инде был күренеш күптән бара. Миҫалға Ейәнсура районындағы тыуып үҫкән ауылым - Ҡужанаҡты килтергем килә. Ҡужанаҡ тирәләй биш ауыл урынлашҡан. Георгиевский һәм Калининскийға - 5-7 км, Ҡыҙыл яр менән Таулыҡайға - 3-4 км, Башҡорт бармағы ауылына тиклем 15 км самаһы ара бар. Был ауылдарҙа мин уҡыған саҡта уҡ башланғыс мәктәп кенә бар ине. Башланғыс белем алғас, күрше ауыл балалары Ҡужанаҡ урта мәктәбенә йәйәү йөрөп уҡыны. Йәйен велосипедта, ҡышын саңғыларҙа ла йөрөнөләр. 90-сы йылдарҙағы үҙгәртеп ҡороуҙарҙан һуң ғына мәктәпкә балаларҙы ташыу өсөн автобус бирелде. Ҡужанаҡ мәктәбенең интернаты ла була торғайны. Әсәйем тәрбиәсе булып эшләгәс, унда 50-60 ҡына бала йәшәгәне иҫтә ҡалған. Хәҙер инде Георгиевский, Калининский ауылдары юҡҡа сығып, төрлө карталарҙа, белешмәләрҙа, "Википедия" сайтында ғына тороп ҡалды. Хатта башланғыс мәктәбе лә ҡалмаған Ҡыҙыл яр менән Таулыҡай ауылдары әлегә йәшәп килә, әммә уларҙың да киләсәге билдәһеҙ. Тыуған ауылым Ҡужанаҡта ла хәлдәр шәптән түгел. Элекке колхоз бөтөрөлдө, кешегә эш юҡ, ауыл халҡы мал аҫырап донъя көтә. Һөтөн, майын, итен, ҡаймағын 16-19 км алыҫлыҡта ятҡан Ҡыуандыҡ станцияһына алып барып һаталар. Әгәр ҙә шул станция булмаһа, транспорт йөрөмәһә, халыҡ нимә менән көн күрер ине икән?..\n"Рәсәй ауылдарының хәтер китабы"\nКүрше Силәбелә йәшәүсе этнограф, крайҙы өйрәнеүсе ғалим В. Теплов донъяла аналогы булмаған "Рәсәй ауылдарының хәтер китабы" проектын уйлап тапҡан. Ул юҡҡа сыҡҡан ауылдар реестрын төҙөргә иҫәп тота. "Минеңсә, был китапҡа Рәсәйҙең юҡҡа сыҡҡан бөтә ауылдары ла инергә тейеш. Әлеге көндә Силәбе, Свердловск, Ҡурған, Пермь, Тюмень өлкәләренең ауылдарын барлап бөттөм. Хәҙер Башҡортостан, Себер тарафтарына тотонорға торам, планда икенсе өлкәләр ҙә бар", - ти ғалим. В. Теплов фекеренсә, "перспективаһыҙ ауыл" теорияһынан иң ныҡ зыян күргән регион - Киров өлкәһе. Бында 17 меңдән барлығы 5 мең генә ауыл ҡалған. Сыуашстан республикаһы ғына һөйөндөрә: бындағы тарихи яҡтан тамыры ныҡ булған ауылдар заман елдәренә аҙ бирешкән. Теплов өлкәнең крайҙы өйрәнеү музейында эшләгән дәүерендә йыш ҡына экспедицияларға сыға. Ул таулы завод төбәге ауылдарының хәлен бигерәк тә аяныслы, тип иҫәпләй. Мәҫәлән, Әшә районы Илек ауылынан һуңғы ике йылда ике йөҙ кешенең етмеше күсеп киткән, буш өйҙәр һаны артҡандан-арта бара...\nНисек ярҙам итергә?\nАуылға нисек ярҙам итергә һуң? Мәҫәлән, шул уҡ Теплов, Рәсәй ауылын тергеҙеү, уға ярҙам итеү буйынса яңы милли проект кәрәк, тип иҫәпләй. Иң мөһиме - яңы милли проект РСФСР-ҙың Ҡара тупраҡлы булмаған зонаһын үҫтереү программаһы яҙмышын ҡабатламаҫҡа тейеш. Ғалим фекеренсә, проект ауылға күсеп килергә теләгән кешеләргә кредит биреүҙе күҙҙә тотоу менән генә сикләнмәҫкә тейеш. Хөкүмәт иң элек ауылды тергеҙеү мәсьәләләренең, тәбиғәткә яҡын булыуҙың өҫтөнлөгөн аңлатыуға иғтибар йүнәлтергә бурыслы. Ҡала халҡы ла ергә тартыла икәнен беләбеҙ, шуға ла улар ҙур мегаполистар ситендәге бәләкәй генә баҡсаларҙа ал-ял белмәй эшләй, баҡсала ял итеүҙе бар нәмәнән өҫтөн күрә бит. Шулай уҡ ауыл тормошон тергеҙеү мәсьәләһен хәл иткәндә БДБ илдәренән Рәсәйгә күсенергә мәжбүр булған кешеләрҙе лә күҙҙә тоторға кәрәктер.\nҺуңғы йылдарҙа Башҡортостанда "Тере ауыл" проекты киң танылыу алды. Шулай ҙа уны тағы ла киңерәк, ҙурыраҡ территорияға таратыу өсөн хөкүмәт ярҙамы кәрәк. Был хаҡта "Электрогазета" яҙып сыҡҡайны инде. Әммә ниндәй генә проекттар, конкурстар үткәрелмәһен, ауылдарҙы бөтөрмәүҙең төп шарты - унда кешегә йәшәү шарттары булдырылырға тейеш. Яҡшы юлдар һалырға, яңы етештереү предприятиелары, эш урындары булдырырға, урта белем биреү мәктәптәре булған ауылдарға балаларҙы автобус менән йөрөтөп уҡытыуҙы тейешенсә хәл итергә кәрәк. Әгәр ҙә уҡыусыларҙы мәктәпкә алып барыу график буйынса, тейешле кимәлдә ойошторолһа, аҙ комплектлы мәктәптәрҙе ябыу ата-әсәләр тарафынан ул тиклем оло көсөргәнеш менән ҡабул ителмәҫ ине.\nҘурҙан ҡубыу үҙен аҡламаяасҡ\nКүптән түгел Башҡортостан фермерҙары берлеге рәйесе Зифҡәт Ислам улы Сәйетғәлиев менән әңгәмәләшкәйнек. Перспективаһыҙ ауылдар проблемаһына ҡарата уның үҙ фекере бар. Зифҡәт Ислам улы ауыл ерендә производствоның бер ғаилә эшмәкәрлегенә ҡайтып ҡалған төрөн - ҙур булмаған фермаларҙы үҫтерергә кәрәк, тип һанай. Эйе, бөгөн бөтә өлкәләрҙә лә глобалләшеү процесы бара, эре хужалыҡ комплекстары төҙөлә. Мәҫәлән, "Таврос" компанияһының инвестициялау проекты республиканың бер нисә районында, шул иҫәптән Благоварҙа ла йылына 70 мең сусҡа ите етештереүсе эре комплекстар төҙөүҙе күҙаллай. Бүздәк районында 12 мең баш һыйыр аҫрарлыҡ комплекстың төҙөлөш эштәре тамамланырға тора, бында көнөнә 400 тонна һөт алыу планлаштырыла. Әммә был эре хужалыҡтар ауыл халҡын эш менән тәьмин итеүҙе күҙалламай. Сөнки, билдәле булыуынса, ундай ҙур комплекстарҙа бөтөн нәмә автоматлаштырылған була, махсус ҡоролмалар артынан күҙәтеп тороу өсөн күп кеше кәрәк булмаясаҡ. Ә бит халыҡ ауыл ерендә йәшәргә ҡалһын өсөн эш урындары менән тәьмин итеү иң мөһиме һанала. Тағы ла шуны әйтергә кәрәк: бындай глобаль проекттар малдың инфекция, төрлө ауырыуҙарға бирешеп, күпләп үлеүе менән дә хәүефле.\n-Совет заманында Әлшәй районында Яңы Раевка, Өфө районында Яңы Николаевка кеүек эре комплекстар төҙөлдө. Бөгөнгө көндә ҡайҙа һуң улар? - тигән һорау ҡуя Сәйетғәлиев. Ул комплекстар бөтәһе лә тарҡалды, юҡҡа сыҡты. Ә бына ҙур булмаған фермаларҙа мал ауырыуҙары, продукцияны һатыу буйынса проблемалар киҫкен тормай, кешегә лә эш була, тигән ҡарашта белгес. Әлбиттә етештерелгән продукцияны һатып ебәреү тейешенсә ойошторолған булырға тейеш. Был өлкәлә З. Сәйетғәлиев сит илдәрҙән өлгө алырға кәңәш итә. Ул үҙе яңыраҡ ҡына Мәскәүҙә үткәрелгән фермерҙар съезында булып, Америка, Финляндия илдәренән килеүсе фермерҙарҙы тыңлап ҡайтҡан. - Был алдынғы илдәрҙә ауыл хужалығын, ҙур булмаған фермаларҙы күтәреү өсөн ни тиклем оло эш башҡарылыуын ишетеп, аптыраным, - ти Зифҡәт Ислам улы. - Унда хөкүмәт тарафынан бүленгән субсидиялар күләме ҙур икән. Мәҫәлән, Германияла бер гектарға 25 мең, Финляндияла 28 мең аҡса бүленә. Беҙҙә иһә, бер гектарға 250-300 һум ғына аҡса бирелә. Сағыштырғыһыҙ күрһәткестәр был. Американың Айова штатында ғына ла бөтөн Рәсәй етештергәндәй продукция етештерелә. Ә Финляндияла ваҡ хужалыҡтар әҙер продукция етештерә...\nРәсәйҙә иһә, бәләкәй фермер хужалыҡтарына хөкүмәт тарафынан ярҙам аҙ күрһәтелә икәне йәшерен-батырын түгел. Улар үҙ продукцияһын юғары хаҡҡа сығарып һата алмай, килем сығым күләменә ҡарағанда түбәнерәк. Шуға күрә, Сәйетғәлиевтың, ауыл ерендә халыҡҡа лайыҡлы эш хаҡы алырлыҡ эш урындары, хужалығын ойоштороп, аҡса табыу өсөн тейешле шарттар тыуҙырылған осраҡта ғына кешеләр унда йәшәргә ҡаласаҡ, тигән фекере менән мин дә килешәм. Сөнки, хатта ауылда газ, асфальт, яҡшы мәҙәниәт йорто, мәктәп булып та, үҙеңде ашатырлыҡ, балаларыңды етеш тормош менән тәьмин итерлек шарттар булмаған осраҡта, кем ауылда ҡалырға теләк белдерһен!\nБашҡортоң бишеге ауыл бит\nӘ бит ауыл - ул башҡорттоң бишеге, таланттар сығанағы. Башҡорт мәҙәниәтен әҙәбиәт, шиғриәт, музыка, бейеү сәнғәте, һынлы сәнғәт өлкәләрендәге таланттар менән әле һаман ауыл тәьмин итә. Ауылдар башҡорт халҡының милли үҙаңын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, туған телен һаҡлап ҡалыр төп йәшәү урыны. Киң билдәле башҡорт халыҡ яҙыусылары, шағирҙары, эстрада йырсылары, рәссамдарын алып ҡарағанда ла, Мостай Кәрим, Рәми Ғариповтарҙан башлап бөгөнгө көндә ижад итеүселәргә тиклем - бөтәһе лә сығыштары буйынса ауыл еренән. Бөйөк йырсы Рамаҙан Йәнбәков бына нимә ти: "Башҡорт йырҙарын башҡарыу өсөн ауыл ерендә тыуып үҫергә кәрәк. Был оҫталыҡҡа оло быуын кешеләренән өйрәнеү мотлаҡ. Йыр һәр ваҡыт крәҫтиәнгә ауыр хужалыҡ эштәрен башҡарыуҙа изге ярҙамсы, байрамдарҙа күңел күтәреүсе, көс биреүсе булған. Бынан тыш, хозур тәбиғәт - бейек тауҙар, саф һыулы йылғалар, үтеп сыҡмаҫлыҡ ҡалын урмандар булыуы шарт... Ел иҫкән, шишмә сылтыраған, һандуғас һайраған, ҡурай уйнаған тауыштар ишетелһен. Ошо тауыштарҙы тыңлап, күңелеңә һеңдереп, иҫеңдә ҡалдырып барырға кәрәк, шул саҡ улар һин башҡарған йырҙарҙа сағылыш табасаҡ..." Ошо уҡ һүҙҙәр рәссамдар, шағирҙар, яҙыусылар ижады тураһында һөйләгәндә лә мөһим. Шуға күрә, республика халҡының 40 процентын тәшкил итеүсе ауыл халҡы, асылда, иң ҡиммәтле байлығыбыҙ. Был байлыҡты ҡәҙерләргә, уны һаҡларға кәрәк. "Перспективаһыҙ ауыл" мөһөрө тағылған бәләкәй ауылдарыбыҙға йәштәрҙе йәлеп итеү, был ауылдарға яңынан йән өрөп ебәреү өсөн төрлө конкурстар үткәреү, китаптар яҙыу ғына етмәй шул. Ауылдарҙы тергеҙеү буйынса бөтә яҡлап уйланылған, хөкүмәт кимәлендә эшләнгән бер стратегик проект кәрәк.\nТәбиғи хәл түгелме?\nБәлки, ауылдар юҡҡа сыға, халыҡ ҡалаларға күсеп бөтөп бара, тип борсолоу урынһыҙҙыр? Йәмғиәт үҙгәреү, йәшәү шарттары яҡшырыу менән бер рәттә барырға тейешле процесс түгелме икән был? Мәҫәлән, донъя буйынса төрлө өлкәләрҙә алдынғы позиция яулаған Америка Ҡушма Штаттарында ауылдар бөтөнләй юҡ, тик шәхси фермалар һәм бәләкәй ҡалалар ғына бар. Хатта ундағы ҡайһы бер ҡала беҙҙең ауылдан күпкә ҙур ҙа түгел, ни бары 800-1000 кеше йәшәй. Халыҡ һаны аҙ булыуға ҡарамаҫтан, ул тулы хоҡуҡлы ҡала: бында муниципалитет, ғибәҙәтхана, мәктәп, судья, нотариус һ.б. ҡала ойошмалары бар. Беҙҙә ауыл хужалығы тармағында 20 процент кеше эшләгәндә, АҠШ-та ни бары 4 процент кеше мәшғүл. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, АҠШ фермерҙары үҙ илен генә түгел, ярты донъяны аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә тиерлек. Ауыл хужалығы өсөн ҡулайлы ерҙәре сикһеҙ булған Рәсәй АҠШ-тан бойҙай, тауыҡ боттары һ.б. аҙыҡ-түлек тауарҙары һатып ала. Татар коллегам Э. Ғиззәтуллин әйтмешләй, хатта бәләкәй генә Израиль дәүләтендә лә 5 процент кеше ауыл хужалығы тармағында хеҙмәт итеп, бөтөн донъя кимәлендә продукция етештереүсе ил булараҡ билдәле. Шулай ҙа мин уның менән килешеп етмәйем. Рәсәй - Америка түгел, йәһүд халҡы менән дә беҙ ярыша алмайбыҙ. Һәр халыҡтың үҙ менталитеты, үҫеш юлы бар. Унда ауылдарҙы бөтөрәләр, тип, беҙҙә лә шул эшкә тотонһаҡ, Башҡортостаныбыҙ миҫалында ғына ла әллә күпме милләттәр мәҙәниәте юҡҡа сығыуын күҙәтергә тура киләсәк. Башҡорт, татар, мари, сыуаш, мордва, удмурт һ.б. милләт халыҡтарының мәҙәниәте генә лә түгел, теле, рухи байлығы, милли үҙенсәлеге юғаласаҡ. Шуға күрә лә ауылдар йәшәргә тейеш.\nСиләбе ғалимы Теплов "Рәсәй ауылдарының хәтер китабы" тигән хеҙмәтенең дәүләт эшмәкәрҙәренә ауылдағы хәлдәрҙе өйрәнеүгә, ауылды тергеҙеүгә ярҙам итеренә ышана. Әгәр ҙә был перспективаһыҙ ауылдар процесын кирегә әйләндереп булһа, китаптағы мәғлүмәт яңы ауылдарҙы буш урында түгел, ә тарихи ерҙә, кешеләр быуаттар буйы йәшәгән урынында тергеҙергә ярҙам итәсәк. Ғалимдың Башҡортостан буйынса ла тикшереүҙәр үткәреүе ҡыуандыра. Төҙөлгәнде емереүе анһат ул, тергеҙеүе еңелдән түгел. Шулай ҙа киләсәктә сәйәсәт арҡаһында нигеҙ таштары һерәйеп ҡалған беҙҙең ауылдар кире терелер, аяҡҡа баҫыр, тип ышанғы килә. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ был турала, хөрмәтле гәзит уҡыусылар? Фекерләшәйек әле.\n"Башинформ" мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррир урынбаҫары.\nЯҙылған: 14.04.14 | Ҡаралған: 1600


Башҡортостанда «Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм» интернет-конкурсы иғлан ителде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм» интернет-конкурсы иғлан ителде\n16:01, 6 ноября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nБашҡортостанда «Илһөйәрлек һәр ғаиләлә. Минең шәжәрәм» интернет-конкурсы иғлан ителде. Бәйгене Башҡортостан Башлығы ярҙамында «Мин Илһөйәр» гражданлыҡ-патриотик тәрбиә төбәк йәмәғәт ойошмаһы уҙғара. Акция Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеү сиктәрендә үтә.\nБелем биреү учреждениелары уҡыусылары, студенттар, уҡытыусылар, ғалимдар, шулай уҡ теләгән һәр кем үҙенең ғаиләһенең тарихы менән таныштыра ала. Конкурста ҡатнашыусыларҙың йәше сикләнмәй.\nҒаризалар 2015 йылдың 10 декабренә тиклем «Конкурсҡа» тигән билдә менән yapatriotrb-shejere@yandex.ru электрон почтаһына ҡабул ителә.\nЕңеүселәрҙең эштәре айырым китап булып баҫылып сығасаҡ, шулай уҡ «Мин Илһөйәр» гражданлыҡ-патриотик тәрбиә төбәк йәмәғәт ойошмаһы сайтында урын аласаҡ.\nЕңеүселәргә махсус бүләктәр, ә иң әүҙемдәргә донъяла танылыу яулаған шәхестәрҙең шәжәрәһе тураһында китаптар тапшырыла.


Хәтер беҙгә һауа кеүек кәрәк!\n11 Май 2020, 23:00\nБыйыл беҙ мөһим дата – Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 75 йыллығын билдәләйбеҙ. Ошо яҡты Бөйөк Еңеү байрамында һәр ҡайһыбыҙ атай-олатайҙарыбыҙҙың Тыуған илебеҙ бойондороҡһоҙлоғо һәм азатлығы, бәхет өсөн аяуһыҙ һуғыштарҙа дошман менән һуғышыуы тураһында хәтерләргә бурыслы. Улар азат иткән тыуған еребеҙҙә беҙ тыныс тормошта йәшәйбеҙ! Геройҙарҙың береһе менән ЗөһрәҺаҙыева (Хажиева) таныштыра:\n“Һәр ғаиләнең тарихында Тыуған ил өсөн һәләк булған йәиһә һуғышҡан, яраланып ҡайтҡан һалдат бар. Мин үҙемдең атайым – Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия һауа-десант ғәскәрҙәре ветераны Әмирхан Ҡазихан улы Хажиев тураһында һөйләйәсәкмен.\nУл 1925 йылдың 25 февралендә Һөләймән ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем Ләмәҙтамаҡ урта мәктәбен тамамлаған, шунан тыуған районы мәктәптәренең береһендә уҡытыусы булып эшләгән.\n1943 йылдың 13 февралендә үҙ ирке менән фронтҡа китә. 1943 йылдың февраленән июненә тиклем Краснохолм хәрби-пехота училищеһында уҡыу үтә. Уны тамамлағандан һуң Мәскәү өлкәһенең Яхрома ҡалаһында урынлашҡан 18-се Һауа-десант бригадаһына ебәрелә. Бында ул Һауа-десант ғәскәрҙәре программаһы буйынса әҙерлек үтә һәм күнекмә маҡсатында унлаған тапҡыр самолеттан парашютта һикерә. 1943 йылдың һуңында бригадалар гвардия һауа-десант дивизияһына ҡушыла. Шул ваҡыттан алып ул 13-сө һауадесант дивизияһының десантсы-пулеметсыһы булып китә.\n1944 йылдың йәйендә етенсе армияның 37-се уҡсылар корпусы 98-се гвардия уҡсылар (һуғыштан һуң – һауа-десант) дивизияһы составында десантсы-пулеметсылар отделениеһы командиры вазифаһында Карелия фронтындағы һуғыштарҙа ҡатнаша. 1944 йылдың июнендә гвардеецтар фашист баҫҡынсыларының нығытылған терәк пункттарын тар-мар итә. Аяуһыҙ алыштарҙың береһендә атайымдың аяғы ҡаты яралана. Унан һуң бер нисә ай Киров өлкәһенең Зуевка станцияһында 31-61-се эвакогоспиталдә ята, яраларҙан дауалана. Оҙаҡ ҡына госпиталдә ятҡандан һуң, тыуған яғына – Башҡортостанға ҡайта.\nҺуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн III дәрәжә Дан ордены, “1941 – 1945 йылдарҙа Германияны азат иткән өсөн”, “Карелия фронты ветераны”, “Свирь йылғаһын азат иткән өсөн”, “Тылдағы батыр хеҙмәте өсөн” миҙалдары һәм тағы ла биш миҙал менән наградлана.\nДары һәм төтөн еҫтәре аңҡыған йылдар артта ҡала. Гвардия Ҡыҙыл Байраҡлы Кутузов орденлы “Свирь” һауадесант дивизияһының ветеран десантсылары күңелдәре менән ҡартаймай. Улар тығыҙ бәйләнештәрен дауам итә. 1982 йылда дивизияның ветерандар советы президиумы Мәскәүҙә полкташ-десантсыларҙың осрашыуын ойоштора. Ветерандар Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 40 йыллығында баш ҡалала йәнә осрашырға тигән өмөт менән таралыша. Атайым Әмирхан Ҡазихан улы уны түҙемһеҙлек менән көттө, яуҙаш дуҫтары\nменән тағы осрашыуға әҙерләнде. Оло үкенескә, Бөйөк Еңеүҙең 40 йыллығы йылында – 1985 йылдың 5 февралендә уның йөрәге тибеүҙән туҡтаны. 1982 йылдағы осрашыу уның өсөн һуңғыһы булды...\nБеҙ, балалары, ейәндәре һәм бүләләре, уның батырлыҡтары тураһында беләбеҙ һәм хәтерләйбеҙ, атайыбыҙ, олатайыбыҙ һәм ҡарт олатайыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алабыҙ”.