Тәбиғәттән сабый асылыбыҙ йола-модаларҙан үткән инде...\n29 Ғинуар 2019, 19:03\nБеҙ бары тик үҙ асылыбыҙҙа балҡый һәм бәхетле була алабыҙ.\nРедакция тарафынан “Үҙ-үҙем менән әңгәмә” тигән рубрика өсөн мәҡәлә яҙыу бурысы ҡуйылғас, башта аптырап ҡалдым. Ысынлап та, әңгәмә тип аталғас, унда кәмендә ике кешенең ҡатнашыуы төп шарт. Ә мин бер үҙем генәмен. Һыңар даналамын. Игеҙәгем юҡ. Кәмендә тағы бер штук “үҙем” кәрәк бит бында. Тап шундай “үҙем” образын уйлап табырға ла, унан үҙемә һорау бирҙертеп, шуға икенсе бер “үҙем” булып яуап ҡайтарырғамы, тип тә уйлап ҡуйғайным башта. Сәхнә әҫәрендәге диалог кеүек була инде. Шулай уйланым да, бер ыңғайы был уйымдан баш та тарттым, сөнки ул образдың яһалмалығы “икенсе үҙем” образы тыумаҫ элек үк ялҡытты. Үҙеңдән ыңғай йә кире холоҡло әҙәби герой яһарға маташҡан һымаҡ килеп сыға ла баһа был.\n“Ҡайҙан табырға һуң ул образды, икенсе үҙемде?” - тип аптырағас-алйығас, инстинкт буйынса көҙгөгә күҙ һалдым. Унда ла шул уҡ кеше - үҙем, һуйған да ҡаплаған – мин, йылмайһам – йылмая, ауыҙымды асһам – аса, асыуланһам – асыулана, үсекһәм – ауыҙын бәлшәйтә, үҙемдәге биш бешерем ауыҙым көҙгөлә лә шундай уҡ. Һе, клоун менән нисек итеп әңгәмәләшергә, етмәһә бәхәсләшергә уйлайымдыр инде? Ул хатта үҙемдең уға биргән һорауыма шул уҡ һорау менән яуап ҡайтара. Мине эләкләпме эләкләй, ысвулыш...\nБылай бармай... Шулай тинем дә, көҙгөләге үҙемдәге ҡарашымдың сөңгөлөнә үтергә теләп, үтәнән-үтә текәлдем. Шунда төпкөлөмдә, сөңгөлөм түрендә ултырған үҙем күренеп ҡалғандай булды. Мин унан шул тиклем оялам, уның алдында асылып китергә тартынам. Сөнки ул - минең асылым. Шулай итеп, “асыл” тигән төшөнсә хәтеремә килеп төштө һәм, үҙем дә һиҙмәҫтән, үҙлегем буйлап сәйәхәт итергә, асылымдағы үҙем менән ғәмәлдәге үҙемде сағыштырырға, һәр икеһенең бер-береһенә тап килгән һәм тап килмәгән яҡтарын барларға тотондом. Шундай барлауымдан әңгәмә һымағыраҡ нәмә лә килеп сыҡты. Йөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә, тигәндәре шулдыр, күрәһең. Аптыраҡ, кешенең икегә бүленеүе тап шулай буламы ни икән? Баҡтиһәң, асылымдағы үҙем менән ғәмәлдәге, ысынбарлыҡтағы үҙем бер-береһенән бик ныҡ айырыла икән дә. Үҙең булып ҡалыуы ҡыйын шул был донъяла. Тормош һинең бер туҡтауһыҙ үҙгәреүеңде, үҙенең аяуһыҙ ҡанундарына яраҡлашыуыңды талап итә. Үҙгәрешһеҙ ҡалһаң, диңгеҙҙәге дауыл кеүек шашынып, һине ярға бырғата.\nШулай итеп, геройҙарым да табылды. Түбәндә һеҙгә уларҙың икеһенең, йәғни “АСЫЛЫМ” менән “ҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ”дең диалог-әңгәмәһен тәҡдим итәм.\nАСЫЛЫМ: Мин һине иҫ белгән мәлеңдән башлап күҙәтеп барам, ҡылған ғәмәлдәрең менән ерле риза түгелмен, Әхмәр. Минән бик ныҡ алыҫлаштың. Үҙеңә ҡул һелтәп тә ҡуйырға уйлап ҡуйғаным булды, тик, һинең асылың булараҡ, быны эшләй алмайым…\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Мин дә һәр саҡ һиңә тоғро булып йәшәргә тырышам да, асылым, донъя ысынбарлығы үҙгәреүемде талап итә. Һиңә тоғро булып йәшәй алмағаным өсөн ғәфү ит. Йәшлегемә кире ҡайтып, тәүге мөхәббәтем менән ҡауыша алмаған кеүек, ҡайһы бер мәсьәләләр буйынса һинең менән мәңгелеккә хушлашырға тура килә инде. Әммә иң мөһиме – мин һинең рухыңа тоғромон, шул тоғролоҡ мине йәшәтә лә.\nАСЫЛЫМ: Яйы сыҡҡанда әйтәйем инде: шулай күпме ваҡытыңды бушҡа осороп, елдә еленләгән уйҙарыңды боҙҙа ҡолонлатып, илгә таратып йөрөрһөң икән? Күпме әйттем һиңә был турала, күпме ныҡыным: һаман да бер үк тырмаға килтерәһең дә баҫаһың. Маңлайыңдағы күгәргән урындарыңа ҡара. Тырма һабы һинең маңлайыңды күгәртһә, минең намыҫҡа һуғыла бит! Яҙығыңды ла күтәрәм, язаһын да татыйым. Ә һин әйткәнемде ҡолағыңа элергә лә теләмәйһең.\nКүпме ваҡытыңды елгә осорҙоң. Мин үткән тормошоңа байҡау яһап, протокол яҙып барҙым: илле йыл ғүмереңдең утыҙлабын буштан-бушҡа үткәрҙең. Һинең һәм үҙең йәшендәге тағы ла ике кешенең ошондай буш ғүмере бер быуат самаһы ваҡытты тәшкил итә...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Әйткәндәре менән килешмәйем, асылым. Һинеңсә фекер йөрөткәндә, кеше үҙенең ярты ғүмерен йоҡлап үткәрә. Йоҡола үткән ғүмер өлөшөнөң дә файҙалы эш коэффициенты нулгә тиң булып сыға түгелме? “Бушҡа үткәргән” тип теркәгән тормошома килгәндә, мин уларҙы тәжрибә туплау, аҡылға ултырыу осоро, тип атар инем. Шул утыҙ йылым булмаһа, ҡалғандарының ни мәғәнә-йөкмәткеһе! Икенсенән, халыҡ шағиры Рәми Ғарипов тормоштағы хаталар хаҡында түбәндәгесә әйткән:\nЙәшәмәгән генә яңылышмаҫ,\nЮҡ-бар уйҙар башҡа тулмаһын.\nХаталар ҙа булыр тормошоңда,\nТик тормошоң хата булмаһын.\nАСЫЛЫМ: Аҡланыр дәлилдәр, һылтанмалар, цитаталар табырға шәпһең инде һин. Үҙеңдең хаҡлығыңды иҫбат итер өсөн Ҡөрьәндән дә сүрәләр, аяттар килтерерһең әле. Минең менән типә-тиң сағыңда улай итмәй торғайның...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Типә-тиң сағың, тип ҡайһы мәлдәрҙе әйтәһең ул? Ундай мәлдәрҙе бер ҙә хәтерләмәйемсе, иҫ белгәнемдән башлап бер туҡтауһыҙ аҡыл өйрәтәһең, бер үк нәмәне тылҡыйһың. Әйтерһең дә, мин беренсе синыф уҡыусыһы...\nАСЫЛЫМ: Аҡтан-аҡ, пактан-пак сағыңды, бала саҡ әкиәттәрендәге мөғжизәгә ышанып, тормошто бәхет иле тип йәшәгән йылдарыңды әйтәм, Әхмәр. Ул сағыңда һин тәбиғәттең үҙе кеүек саф, ихлас, фиҙаҡәр, намыҫсан инең. Нисек барһың – шулай инең. Мин һинең шул мәлеңде һағынам...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Илатаһың инде... Ундай мәлемде мин үҙем дә һағынам. Халҡыбыҙҙың һыуҙағы балыҡ, күктәге ҡош кеүек ирекле, азат йәшәгән ваҡытын һағынған ХХ быуат башҡорто кеүек өҙөлөп һағынам мин ул мәлдәремде. Әммә тарихыбыҙҙың ундай илаһи миҙгелдәренә мәңгелеккә юл ябыҡ, тарихҡа ҡайтып булмай.\nАСЫЛЫМ: Теге булмай, был мөмкин түгел, тип ҡулыңды һәлендерһәң, ысынлап та, бер нәмә лә килеп сыҡмай. Әле бына бушҡа үткән ғүмер йылдарың хаҡында һүҙ алып барҙыҡ. Уртаса алғанда, илле йәшлек өс кеше бер быуатлыҡ ғүмерен “яндырһа”, шундай йәштәге утыҙ кеше мең йыллыҡ ғүмерҙе “көл итә”. Ярай, һинеңсә лә булһын, улар был кешеләрҙең тәжрибә туплау йылдары икән, ти, әммә дөйөм алғанда 1000 йыллыҡ ғүмер үҙҙәренеке генә түгел, улар ағзаһы булған милләттеке лә. Милләт өсөн мең йыллыҡ ғүмер тотош дәүергә тиң һәм ул йылдар шул уҡ милләттең 30 кешеһенең дөрөҫ итеп йәшәй белмәүе арҡаһында юҡҡа сыға. Ғүмер һәр кешегә Аллаһы Тәғәләгә, ата-әсәһенә, туғандарына, милләтенә һәм иң һуңынан ғына үҙенә хеҙмәт итер өсөн дә бирелә. Ғүмер – бурыс, ә йәшәүгә хоҡуҡ түгел. Ғүмер алдында бәндәнең яуаплылығы ла ошо бурысҡа бәйле. Бында арифметика ябай ғына: беҙ тәбиғәт һәм Аллаһы Тәғәлә тарафынан бирелгән мөмкинлектең бик-бик аҙ ғына өлөшөн бойомға ашырабыҙ. Шәхестең эске потенциалы шул тиклем көслө, ул яртылаш ҡына бойомға ашырылһа ла, үҙенең һәм милләтенең тормошон гөл-сәскәгә әйләндерә ала. Бына ҡайҙа беҙҙең милләттең, республиканың, Рәсәй Федерацияһының потенциалы. “Рәсәй, Башҡортостан сеймалға бай булһа ла, беҙ ярлы йәшәйбеҙ, ни өсөн?”, - тип үҙ-үҙебеҙгә һәм башҡаларға риторик һорауҙар бирергә яратабыҙ. Илебеҙҙең сеймал потенциалын тулыһынса файҙаланып, байман тормошта йәшәргә теләһәк, беҙ һәр кешегә һалынған потенциалды асырға, үҫтерергә һәм файҙаланырға өйрәнергә бурыслыбыҙҙыр.\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Хыялдарың – глобаль, асылым, ул ҡасандыр илебеҙ халҡы төҙөргә теләгән коммунизмға оҡшаған. Коммунизмдың, идеаль йәмғиәттең утопия ғына икәнлеген беҙҙең ил донъя кимәлендә оятҡа ҡала-ҡала раҫланы бит инде...\nАСЫЛЫМ: Белгең килһә, Маркс, Энгельс, Ленин яңы тормош хаҡындағы планын дингә таянып яҙған, тик улар ожмахҡа тиң тормошто Аллаһы Тәғәләнең үҙенән тыш төҙөргә була, тип кенә яңылышҡан. Яҡшыға, изгелеккә, ғәҙеллеккә, хөрриәткә ышанып йәшәргә кәрәк. Улайтып эт һуғарып йөрөгәнсе, бына ҡағыҙ, ана өҫтәл, яҙырға ултыр. Ташла ваҡланыуҙарыңды, бушҡа сәбәләнеүҙәреңде. Ошо йәшеңә етеп, әҙәм рәтле бер әҫәр яҙа алғаның юҡ. Күптәр илле йәшенә атҡарырлыҡ ғүмерлек эштәрен атҡарып, иң төп әҫәрҙәрен яҙып, донъя менән иҫәбен дә өҙгән. Ә һин һаман малайлығыңдан сыға алмайһың. Имеш, берәү гәзит сығара. Әҙәби әҫәр кәрәк миңә, аңлайһыңмы, әҙәби әҫәр. Асылың, йәғни мин - шағир, яҙыусы, ә һин көндәлек ризыҡ, тамаҡ хаҡына журналистикаға барып һуғылдың.\nТапҡанһың шөғөл. Күпме аралап килдем мин һине гәзит эшенән. Юҡ, ашлыҡҡа йоғонған башмаҡ кеүек, гәзит эшенә башыңды тыҡтың да, әллә нимә эшләйһең? Үҙемде һиндә таный алмайым хәҙер. Улайтып оҙаҡ йөрөһәң, барлы-юҡлы яҙыусылыҡ оҫталығыңды ла юғалтасаҡһың. Мәрхүм дуҫыбыҙ Ғәбиҙулла Зарипов әйтмешләй, һин нимә генә яҙһаң да, гәзитсә килеп сығасаҡ инде. Шыуышыр өсөн тыуған йыландың ошоғаса осҡанын күргәнем булманы. Гәзит ысын ижадсылар эше түгел, көнлөксөләр ғәмәле. Иҫеңдә булһа, Ғәбиҙулла: “Нимә генә яҙһам да: шиғырмы, хикәйәме, повесмы, романмы, мәҡәләме - ҡобайыр килә лә сыға”, - тип әйтә торғайны. Белгең килһә, теге тарафҡа юлланыр алдынан фәрештәләр барлыҡ дәғүәләрҙе һиңә түгел, миңә белдерәсәк. Яуапты ла миңә тоторға тура киләсәк. Һин кәүҙә, тән менән тороп ҡалаһың, ә йән ауырлығы, уның бар яуаплылығы миндә буласаҡ. Һинең арҡаңда күпме шулай оятҡа ҡалырға, ҡыҙарырға була...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Шыпа юҡҡа сығарма әле һин мине, әй, кем, асылым, һин дә шул уҡ Әхмәр инде. Өндәшмәгән һайын шашынаһың да китәһең. Бойорорға, фарман артынан фарман яуҙырырға ғына яратаһың. Көҙгөләге үҙеңә ҡарап торғаным бар: һин дә минән әллә ни алыҫ китмәгәнһең. Минең һәр йәһәттән камил, идеаль кеше, шәп яҙыусы булып китеүемде талап итәһең, үҙең аҙым һайын “намыҫ”, “выждан” һүҙҙәрен аяғыма тышау итеп тағаһың. Һинең өсөн, кем берәү әйтмешләй: “ҡыҙ ҙа булһын, ауырлы ла булһын...” Гәзиттә эшләүемде ек күрәһең. Ҡалайтайым инде, яҙған әҫәреңде баҫып сығарып, шуның аҡсаһына башҡа һөнәр эйәләре кеүек ҡәҙимгесә йәшәү әмәле юҡ был Рәсәй тигән илдә. Һәм булмаясаҡ та. Милли телдә яҙыусы, аҙ һанлы милләттең яҙыусыһы иң тәүҙә барыбер ҙә энтузиаст булып ҡала.\nБелгең килһә, асылым, һинең дә энтузиаст икәнеңде бик яҡшы беләм, шунһыҙ ижадҡа ла тотона алмаҫ инем. Был сифатыңа тоғролоҡ һаҡлап киләм. “Нормаль кешеләр карьера, аҡса эшләй, ә һин һаман да хыялый, шиғыр-миғыр яҙып, кеше аптыратып йөрөйһөң...” тиеүселәр булды, хәҙер ҙә әйтәләр. Иғтибар итмәнем, сөнки миндә үҙемдең булмышыма, ошо милләттең вәкиле булараҡ, уның киләсәгенә оло инаныу, өмөт йәшәй. Ниңә, “Мин – яҙыусы, мин - шағир”, тип күкрәк һуғып, астан ятып үлергәме инде? Үҙең беләһең, интеллектуаль хеҙмәт илебеҙҙә бөтөнләй баһаланмай. Беҙҙә рухты колбаса оҙонлоғо, аҡылды кеҫә ҡалынлығы менән баһалайҙар. Мәҫәлән, яҙыусы аслы-туҡлы йәшәп, 5 йыл эсендә бер роман тыуҙырып, шиғырҙар яҙып, китап итеп баҫтырып, гонорарын алды икән, ти. Әйтәйек, илле мең һум. Ә бына икенсе бер әлепте таяҡ тип белмәгән, интеллекты нуль самаһы булған, ҡорһаҡ кимәлендә фекер йөрөткән, ашап-эсеп йәшәүҙе бәхеткә тиңләгән шыма эшҡыуар шул суммалағы аҡсаны баҙар шарттарында бер көн эсендә эшләп ала. Ошонан һуң интеллектуаль хеҙмәттең хаҡы тураһында һүҙ алып барыу мөмкин дә түгелдер. Әммә был мәсьәлә аҡса, капитал позицияһынан сығып ҡарағанда шулай. Ә инде иман, әхлаҡ, милли рух, милләт яҙмышы күҙлегенән баһалағанда, барыһы ла ябай ғына аңлашыла: интеллектуаль хеҙмәтебеҙ милләтебеҙгә кәрәк бит. Ә һин “гәзит” тә, “гәзит”, тиһең. Мин эшләгән гәзит тә шул уҡ милләткә интеллектуаль яҡтан хеҙмәт итеү сараһы.\nТалаптарыңды былай ҙа теүәл үтәп барам даһа, асылым. Эсеүемде ташларға бойорҙоң, ташланым, тартыуыңдан ҡотол, тинең, ҡотолдом. Күптәрҙең асылы талап итеп тә, ғәмәлдәге үҙҙәре үтәй алмағанды үтәнем. Бының өсөн бары тик үҙемдең, йәғни һинең ихтыяр көсөңә таяндым. Инде һиңә, йәнем көймәгәйе, нимә кәрәк һуң? Ә Ғәбиҙулла дуҫыбыҙ... Ул, белгең килһә, үҙ асылына үтә тоғро булғаны өсөн донъялыҡтан үтә иртә китеп барҙы. Асылынан бер иле лә айырыла алманы, үтә бер ҡатлы, эсендәге - тышында, артыҡ ышаныусан, шарран ихлас, самими эскерһеҙ, самаһыҙ ярҙамсыл булды. Шуға күрә мәлһеҙ килгән әжәленән дә янтайып ҡалырға өлгөрмәне ул. Һаулығы ла ныҡ, көс-дарманы ла ашып-ташып тора ине - Салауат тоҡомонан бит! Хәйер, бер Ғәбиҙулла ғынамы ул хәлгә тарыған? Унан алдараҡ Рәмил Ҡол-Дәүләт, артынса - Марсель Искәндәр, яңыраҡ Рәйес Түләк, Буранбай Исҡужин фанилыҡҡа күстеләр. Рәмил башҡаларға, милләттәштәренә, беҙгә ҡалҡан итеп үҙенең йөрәген күтәреп, асылыбыҙға тоҫҡалған тәүге уҡтарҙан һәләк булды, үҙен һис тә аяманы; Марсель башҡаларҙың иңенә төшөр ауырлыҡты үҙе генә күтәрергә самалап, арҡа һөйәген һындырҙы; Рәйес милләттәштәре яныр утлы һарайҙарға үҙе инеп янды ла, башҡаларҙы янғындан иҫкәртеп китте; парадоксаль яҙмышлы һәм парадоксаль ижадсы Буранбай, “ғибрәтле тормош өлгөһө” күрһәтергә теләпме, башҡаларға улай йәшәргә ярамағанлығын иҫбатлар өсөн генә, яҙмышы менән хаяһыҙ шаярып, ғүмерен сарыф итте кеүек. Улар әгәр башҡа замандарҙа, халҡыбыҙ аҫылдарының Аҡбуҙаттарға атланып, донъя саңдарын борҡотоп йөрөгән мәлдәрендә йәшәгән булһа, ҡаһарман батырҙар рәтендә изге яуҙа һәләк булырҙар, һәр хәлдә, ғүмерҙәрен арзанға бирмәҫтәр ине...\nАСЫЛЫМ: Ниңә уларҙы һаҡлай алманың һуң? Ана, үҙеңде һаҡлай алғанһың бит?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Беҙ уларҙы һәр яҡлап, төрлө юлдар менән бәлә-ҡазаларҙан араларға тырыштыҡ, әммә килеп сыҡманы. Һаҡлай алмаҫ та инек...\nАСЫЛЫМ: Улай тимә әле, Әхмәр, һаҡланғанды Хоҙай һаҡлармын, тигән бит.\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Мин дә шулай уйлай инем, әммә тәҡдир тигән төшөнсәнең барлығын аңлауым быларҙың киреһен уйларға мәжбүр итте. Ошо юҫыҡта уйланыуҙарым һөҙөмтәһе булараҡ, “Тыштағы зыярат” тигән яңы романым яҙылды. Уның яҙылыу тарихын яҡшы беләһең - идеяны үҙең бирҙең.\nАСЫЛЫМ: Романыңды ҡат-ҡат уҡып сыҡтым. Тик бер фекерең менән риза түгелмен: һин унда суицидты аҡлайһың кеүек. Әҫәреңде уҡыусылар үҙ-үҙеңә ҡул һалыуҙы нормаль күренеш тип ҡабул итеүҙән ҡурҡмайһыңмы ни?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Был тәңгәлдә мин һинең менән килешә алмайым, асылым. Мин унда суицидты аҡламайым, бары тик уның сәбәптәрен аңларға теләйем һәм беҙҙең йәмәғәтселек аңы өсөн бөтөнләй ят тойолған һығымталар ғына яһайым.\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Суицидтың төп сәбәптәре күптәр уйлағанса динһеҙлектә лә, эскелектә лә түгел, социаль сәбәптәр ҙә бында нигеҙ була алмай...\nАСЫЛЫМ: Улайһа ниҙә?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Тәҡдирендәгесә йәшәү рәүешенән, асылынан ситләшкән, милли рухы менән дини рухы айырымланған кеше үҙ-үҙенә ҡул һала. Мин аҡыл һәм физик яҡтан камил, эсмәгән-тартмаған, үҙҙәренең ауылдарының ғына түгел, район үҙәктәренең, ҡалаларҙың китапханаларындағы барлыҡ китаптарҙы яттан белгән, гөрләтеп донъя көткән, өйҙәре балаларының бәхетле тауыштарынан шаулап торған типһә тимер өҙөрлөк ир-аттарҙың бер ниндәй сәбәпһеҙ үҙ-үҙенә ҡул һалып, донъялыҡтан китеүенә шаһит булып тетрәндем. Хәйер, тетрәндем, тием, икебеҙ был тойғоно кисерҙек. Уларҙың донъялыҡтан үҙ теләге менән китеүенә бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ...\nАСЫЛЫМ: Барыбер уларҙың да үҙ-үҙенә ҡул һалыуын аҡлай алмайым, Әхмәр. Кешегә бер генә тапҡыр бирелә ғүмер. Уны Хоҙай бирә, тик ул ғына алырға ла хоҡуҡлы...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Дөрөҫ, әммә кеше әгәр ҙә Аллаһы Тәғәлә ҡушҡанса, йәғни тәҡдирендә яҙылғанса йәшәмәһә?\nАСЫЛЫМ: Үҙ-үҙеңдән ҡасып булмағандай, тәҡдиреңдән дә тайпылып булмайҙыр инде ул…\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Улай тиергә ашыҡма: әгәр ҙә кеше йәшәгән иле, дәүләте, милләте, тарихи үҫеш ҡанундарынан, Аллаһы Тәғәлә һыҙған юлдан ситләшеп, әйтәйек, дәһрилек юлынан китһә, бер үҙе ни эшләй ала? Уға дөйөм төркөм ҡанундарына буйһонорға ғына ҡала...\nАСЫЛЫМ: Бының тәҡдир менән ниндәй уртаҡлығы бар һуң? Әйтәйек, дәһрилектең...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Романымда ысынбарлыҡтағы йәғни башта Советтар Союзындағы, аҙаҡ Рәсәй Федерацияһындағы тормошобоҙ нисек бар, шулай килтерелә. Шуға параллель итеп тәҡдиребеҙ буйынса тормошобоҙ аға. Ваҡиғалар Мөслим тигән ауылда бара.\nАСЫЛЫМ: Ниндәйерәк һуң ундағы тормош, тәҡдир буйынса йәшәгән донъяла?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Хоҙай һыҙған юлдан бара ундағы тормош. Рәсәйҙә Октябрь түңкәрелеше булмаған, Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың хыялдары тормошҡа ашҡан, йәғни беҙ Рәсәйҙән айырым үҙебеҙҙең дәүләтебеҙҙе төҙөгәнбеҙ, Тубылдан Камағаса иркен территорияла үҙебеҙҙең барлыҡ дәүләт институттары һәм атрибуттары менән йәшәп ятабыҙ. Үҙебеҙҙең армия, оборона һәм сит ил эштәре министрлыҡтарыбыҙ бар. Ҡыҫҡаһы, Башҡорт иле хәҙерге Ҡаҙағстан һымаҡ айырым дәүләт. Унда йәшәүсе башҡорттар ҙа үҙ асылдарына тоғро, Ислам дине ҡанундарына буйһона, илдең ир-аттары ярым хәрби тормош менән йәшәй, кәрәк саҡта ҡулына ҡорал тотоп үҙ илен һаҡлай...\nАСЫЛЫМ: Романыңды уҡыным тинем бит, мине шул тиклем наҙанға тиңләйһеңме? Һин миңә әҫәреңдең йөкмәткеһен һөйләмә. Бында ҡайҙа тәҡдир һәм суицидҡа сәбәп булырлыҡ дәлилдәр?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Барлыҡ бәләләр ана шул тәҡдир буйынса йәшәгән тормош менән хәҙерге ысынбарлыҡ араһындағы айырмалыҡта шул. Сөнки ошо параллель ике донъяның икеһендә лә бер үк кешеләр йәшәй. Башҡорт илендә милләтенең азатлығы өсөн ҡулына ҡорал тотоп, изге яуҙа ҡорбан булған ир-егет беҙ белгән ысынбарлыҡта, үҙенең тәҡдир буйынса асылын бойомға ашыра алмайынса, йән яныуын ҡайҙа ҡуйырға белмәйенсә, үҙ-үҙенә ҡул һала. Батырлыҡ өсөн яралған йән бахырлыҡты күтәрә алмай шул...\nАСЫЛЫМ: Бахырлыҡты тиһеңме?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Тап шулай: беҙҙең йәшәү рәүешебеҙҙең ныҡ үҙгәреүе, аттан - ергә, йәйләүҙән ултыраҡ тормошҡа күсеүебеҙ, юғары адреналин менән йәшәү менән сәбәптәрҙең юҡҡа сығыуы, Советтар Союзы, Рәсәй ысынбарлығы ҡаһарманлыҡ өсөн тыуған халыҡтарҙы бахыр итеп күрергә теләне. Ошондай шарттарҙа үҙ асылдарына тоғро булғандар һәр төрлө көрәштең мәғәнәһеҙлеген аңланы...\nАСЫЛЫМ: Әйтерең бармы, үҙ асылдарына тоғро булғандары өсөн үҙ теләге менән донъянан киттеләр, тимәксеһеңме? Беҙҙең башҡорт асылы бары тик һәләкәткә генә килтерә тип әйтмәксеһеңме? Үҙеңдең мин белмәгән ҡайһылыр ике арауыҡта ситтәрҙән үҙләштереп өлгөргән кире сифаттарыңды аҡлар өсөн әйтәһеңме быларҙы? Килеп сыҡмаҫ әлеге мәйелең, юл ҡуймам...\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Улай уҡ тип әйтергә йыйынмайым, әммә күптәрҙең донъялыҡтан үҙ теләге менән китеүендә тормошҡа яраҡлаша алмау сәбәбе лә ята. Хәҙерге донъяның барлыҡ ҡанундарына яраҡлашып йәшәү башҡорт асылына ҡаршы килә шул. Сөнки күпмелер күләмдә байлыҡ туплар өсөн генә лә бик күп мораль һәм әхлаҡи принциптарыбыҙҙы аша атлап үтергә тура киләсәк. Беҙ улай була ла алмайбыҙ, сөнки ҡаныбыҙға башҡаларҙы өҙгөләү-йолҡҡолау иҫәбенә байыу механизмы һалынмаған. Был донъяла үтәй торған миссиябыҙ бөтөнләй башҡаға ҡайтып ҡала. Беҙ һанлаған һәм ынтылған ҡиммәттәр ҙә бөтөнләй башҡаса. Һин асылым, булмышым икәнһең, былар хаҡында минән дә яҡшыраҡ белергә, үҙең үҙемә кәңәштәр бирергә тейешһеңдер, тип уйлайым. Нимәгә былар хаҡында һөйләп торам әле? Иҫеңдә булһа, илдә бөйөк үҙгәрештәр башланыр алдынан, үткән быуаттың 80-се йылдар аҙағында, мин шундай шиғыр юлдары яҙғайным:\nТәбиғәттән сабый асылыбыҙ\nЙола-модаларҙан үткән инде.\nБыл кешелек ундай сифаттарҙы\nСүплектәргә илтеп түккән инде...\nУйлап ҡараһаң, элек тә заман һәм тарих беҙҙе ауыр хәлдәргә ҡалдырған, әммә бөгөнгөһө ауырыраҡ. Ул саҡта алдыбыҙҙа йөҙәр меңлек ғәскәрҙәр торһа, бөгөн миллиард-миллиард долларлыҡ донъя капиталы асылыбыҙҙы йоторға самалай. Ҡулайлашһаҡ, милли рухыбыҙҙы, ҡаршы торһаҡ, үҙебеҙҙе юғалтабыҙ. Бер генә юл ҡала: беҙҙе һөйөп яралтҡан, ошондай сифатта бар иткән Аллаһы Тәғәләгә һыйыныу һәм сәбәп ҡылыу.\nАСЫЛЫМ: Ҡайһы саҡ һиңә үтә ҡаты ла бәреләмдер, ғәфү ит, әммә шунһыҙ хәл юҡ. Ҡаты булмаһам, асылың да була алмаҫ инем. Аллаһы Тәғәлә, тәбиғәт икебеҙгә башҡаларға йоғонто яһай алырлыҡ һәләт биргән. Шул һәләтебеҙҙе һинең аша ғәмәлгә ашырып, милләтебеҙгә күберәк хеҙмәт итеп ҡалырға иҫәбем, һине лә үҙемдең ошо маҡсатыма хеҙмәт иттерергә теләйем дә, тик ҡайһы ваҡыт һиндә үҙемде таный алмайым. Күҙ менән ҡаш араһында үҙгәрәһең, ҡырҡҡа түңкәреләһең. Аңлайһыңдыр, үтә сөсөләнеп китеүеңде, ҡайһы бер мәсьәләләргә күҙ йомоп ҡарауыңды, мөһимдәрен күрмәмешкә һалышыуыңды яратмайым. Йәшерәк саҡтағы үрәпсел арғымағың - дыуамаллығың бар барлыҡҡа, тик асыуыңды буйыңа һеңдерергә лә өйрәнеп киләһең. Афарин. Тик ҡыҙыулығың, сапсанлығың арҡаһында үҙеңә үтә яҡын булған кешеләрҙең күңелен ҡырырға ла өлгөрәһең. Ҡайһы берҙәренән ғәфү үтенергә лә тура киләсәк. Миндәге асылың буйынса һин бит ундай кеше түгелһең, ҡайҙан йоҡтораһыңдыр ундай насар ғәҙәттәрҙе? Шулай ҙа кешеләр менән аралашып йәшәгәс, һиңә анығыраҡ күренәлер тип уйлайым, шуға бер һорауыма яуап бир әле: ниңә беҙҙең милләт вәкилдәре үҙ асылынан ситләшә? Милли асылыбыҙ заманса йәшәргә яраҡһыҙмы ни? Һин дә минән тайпылаһың, ҡайһы саҡ күрмәмешкә һалышаһың. Шул тиклем ауыр йөкмө ни, башҡорт өсөн үҙ асылы?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Уға яуап бирер өсөн башҡорт халҡының тарихын һөйләп бирергә кәрәк булыр ине. Әммә был ғәмәл минең хәлдән килмәҫ тип уйлайым, сөнки халҡыбыҙҙың тарихы бар тулылығында өйрәнелмәгән, яҙылмаған. Сама менән беҙ ул тарихтың 10-15 процентын ғына беләбеҙ. Һис юғы халҡыбыҙ тарихының яртыһын, 50 процентын өйрәнеп, атай-олатайҙарыбыҙ фиҙаҡәрлеген һәм ҡаһарманлығын халҡыбыҙға еткереп, уларҙа ғорурлыҡ тойғоһо уята алһаҡ, беҙҙең милләт вәкилдәре үҙ асылынан ситләшеү генә түгел, үҙен “башҡорт” тип танылыуҙы ғына бәхеткә, мәртәбәгә тиңләр ине. Үҙ-үҙеңә ҡул һалыу хаҡында ла беҙ ишетеп кенә белер инек. Яҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев үткән быуаттың туҡһанынсы йылдарында ҡыҙыҡлы бер тикшереү үткәреп ҡараны. ХIХ быуатта хәҙерге Әбйәлил районы урынлашҡан ауылдарҙа тик бер генә кеше үҙ-үҙенә ҡул һалған. Күҙ алдына килтереп ҡарағыҙ: йөҙ йыл буйына унда тик бер генә кеше суицидҡа барған, уныһы ла Магнитная станцияһынан ул саҡтағы Таңатар (хәҙер Асҡар) ауылына килгән иҫерек, икенсе бер милләт вәкиле. Шул уҡ ваҡытта хәҙерге йылдарҙа Әбйәлил районында уртаса алғанда 70-75 кеше үҙ теләге менән донъялыҡтан киткән һәм уларҙың барыһы ла башҡорт. Ә инде асылынан ситләшеп өлгөргәндәр илай-илай үҙ асылдарына йүгереп ҡайтыр ине. Был фекерем “Мин - Буранбай” тигән шиғырымда яңғыраш алды:\nБашҡорт асылығыҙ ташлап китһә,\nҠайтарырмын кире елтерәтеп.\nИлай-илай шул саҡ атларһығыҙ,\nУрал буйҡайҙарын иң(е)рәтеп.\nЙырлай-йырлай кире ҡайтырһығыҙ-\nҠаршығыҙға баҫыр асылығыҙ.\nТик унда һеҙ Бәхет тигән илдең\nАлтын ҡапҡаларын асырһығыҙ.\nАСЫЛЫМ: Асылдан ситләшеүҙең төп сәбәбе тарихыбыҙҙы белмәүҙән килә тип әйтмәксеһеңме, улай булғас? Етмәһә, шиғырыңда әллә ҡайҙан бәхет төшөнсәһен килтереп ҡыҫтырҙың. Быныһы артыҡтыр, моғайын. Нимә, әллә үҙ асылынан ситтә аҙашып йөрөгән кешене бәхетһеҙ тимәксеһеңме?\nҒӘМӘЛДӘГЕ ҮҘЕМ: Тап өҫтөнә баҫтың, асылым, беҙ бары тик үҙ асылыбыҙҙа балҡый һәм бәхетле була алабыҙ.\nАсылым менән ғәмәлдәге үҙем бер туҡтауһыҙ ана шулай бәхәсләшеп, тартҡылашып йәшәй. Бәлки, ҡәләмгә тотоноуымдың да төп сәбәбе шундалыр, уларҙың бер-береһен аңларға теләүҙәлер. Насип итһә, алдағы һандарҙа ла журнал уҡыусыларға шул бәхәстәрҙән өҙөктәр тәҡдим итермен әле, тием.


Сәй эсәбеҙ өрөп-өрөп » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Сәй эсәбеҙ өрөп-өрөп\nИртәнге көнөбөҙ сәй эсеүҙән башлана. Ҡунаҡ килһә лә иң тәүҙә сәй менән һыйлайбыҙ, сөнки әүәлдән халҡыбыҙ яратып ҡулланған был эсемлекте. Әммә күбебеҙ әле һаман, файҙалыраҡ булһын өсөн, уны нисек бешерергә һәм ҡулланырға икәнен белмәй.\nМәҫәлән, бешерелгән сәйҙе шунда уҡ эсергә кәрәк. Оҙаҡ торғанда, ундағы эфир майҙары һәм полифенолдар реакцияға инә, сәйҙең тәме, еҫе үҙгәрә, составындағы С һәм Р витаминдары ла кәмей. Өҫтәүенә йылыла торған сәй – төрлө бактериялар үрсеү өсөн уңайлы мөхит.\nСәйҙе ике тапҡырҙан артыҡ бешерергә ярамай. Ғалимдарҙың иҫбатлауынса, беренсе мәртәбә бешергәндә, ундағы 50 процент файҙалы матдәләре юҡҡа сыға, икенсе тапҡырына 35 процент самаһы шифалы матдәләре ҡала. Өсөнсө тапҡыр бешергәндә сәйҙең файҙаһына ҡарағанда зыяны күберәк.\nТабиптар ҡайнар сәй эсмәҫкә кәңәш итә. Ул тамаҡ, үңәс һәм ашҡаҙанды бешерә. Бындай сәй яратыусыларға рак сирҙәре янай. Табиптар әйтеүенсә, сәй 55 градус тирәһе булырға тейеш. Шулай уҡ уның һалҡыны ла файҙалы түгел.\nҠаты сәй ҙә зыянлы. Танин һәм кофеның юғары миҡдары йоҡоһоҙлоҡҡа, баш ауыртыуға килтерә. Ашар алдынан һәм ашағандан һуң сәй эсмәгеҙ. Улай итһәгеҙ сәй эсеү төкөрөктө шыйыҡлай, һөҙөмтәлә аш эшкәртеү системаһының протеинды эшкәртеү һәләте кәмей. Ашағандан һуң эскәндә, ашҡаҙан һутының концентрацияһы кәмей. Был аш эшкәртеү эшмәкәрлеген насарландыра. Сәйҙе ашарға ярты-бер сәғәт ҡала йәки ашағандан һуң бер сәғәттән һуң эсергә кәрәк.\nАвтор: К. ВӘЛИЕВ


Иран ҡатыны ғазаплаусыһын ғәфү итә\nӘминә сибәр ваҡытындағы фотоһы менән\n2004 йылда Тегеранда йәшәүсе бер егет уға кейәүгә сығырға теләмәгән ҡыҙға үс итеп битенә кислота һипкән. Тәүҙә ҡыҙ судтан «ҡисас» язаһын бирергә талап иткән. Был инде ғазаплаусы ниндәй яуызлыҡ ҡылһа, үҙе лә шул уҡ яза ала тигәнде аңлата. Һуңынан ҡыҙ ғашиҡ булып йөрөүсе был егетте ғәфү итергә ҡарар итә.\nТуғыҙ йыл элек Әминә Бахрами 24 йәшлек бик сибәр ҡыҙ булған. Электротехника университетында уҡыған ваҡытта унан 5 йылға йәшерәк Мәджид Мовахеди уға күҙ һала. Ике йыл дауамында Әминәнең ҡулын һорай. Әммә ҡыҙ уға кейәүгә сығыуҙан баш тарта. «Минең артымдан күп егеттәр йөрөй ине. Хатта университет профессорҙары ла ата-әсәйемдән ҡулымды һорарға килә торғайны», - тип хәтерлай Әминә. Мәджид унивеститетта осратҡанда йә телефон аша Әминәнең тап уға кейәүгә сығыуын ныҡышмалы талап иткән. Мәджид ҡыҙҙың уны кире ҡағыуын бик ауыр кисергән.\nУниверситеттан һуң Әминә Тегеран лабораторияһында эшләй башлай. Бер көн Мәджид «миңә тормошҡа сыҡмаһаң, һинең тормошоңда башҡа бер ниндәй ҙә ир булмаясаҡ » тип ҡурҡытҡан. Полиция ҡыҙҙың ошо ҡурҡытыуға ҡарата ғаризаһын алғас, һәм бер ниндәй ҙә физик һөжүм булмағанын асыҡлағас, эш ҡуҙғатмай. Ике көн үткәс, Әминә эштән өйөнә ҡайтырға тип автобус туҡталышында торғанда Мәджид уны ҡыуып етеп битенә нимәлер һибә. «Тәүҙә эҫе һыу тип уйлағайным, әммә һүңынан был кислота икәнен аңланым»,- тип иҫенә төшөрә был фажиғәле ваҡытты Әминә. Иран ҡыҙы күреү һәләтен юғалта. Ул ғына түгел, йөҙө бөтөнләй боҙола. Иран хөкүмәте Әминәгә зәғифлек буйынса пенсияһы түләй башлай һәм ул әлеге ваҡытта Испанияла дауалана. Күреү һәләтен кире ҡайтарыу өсөн Испания докторҙары уға 17 операция яһаған, әммә уларҙың ярҙамынан алға китеш юк тиерлек.\n"Ҡарарға илем өсөн килдем"\nБыл ҡот осҡос ғәмәлде ҡылыусыға Әминә Бахрами судтан «ҡисас» язаһын бирергә талап иткән. Шәриғәт ҡанундары буйынса «ҡисас» ул ҡылғандың кешегә үҙенә кире әйләнеп ҡайтыуы. Был осраҡта инде Маджид Мовахедиҙың үҙен кислота менән һуҡырайтыу тигәнде аңлата. Суд быйыл енәйәтсенең һәр күҙенә 5 тамсы кислота тамыҙып һуҡырайтырға тигән ҡарар сығара һәм яза көнөн 31-сы июлгә билдәләй. Әммә Әминә бар көсөн йыйып Мовахедиҙы ғәфү итергә һәм язаға тарттырмаҫҡа була. «Ҡөръән беҙгә үс алыу хоҡуғы бирә. Шул уҡ ваҡытта ул ғәфү итергә лә өйрәтә», - ти Бахрами.\nУның был ҡарары бик күптәрҙе ғәҗәпләндерҙе. Ҡыҙҙың ете йыл буйы тап ошо язаны бирҙерер өсөн көрәшеүе һәм һуңғы минуттарҙа үҙен зәғифләүсене ғәфү итеүен аңламаусылар ҙа бихисап.\nБыл хәл халыҡ-ара йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итте. Күптәре язаны «кешелекһеҙ» һәм «ҡырағайҙарса» тип тәнҡит иткәйне. «Мин был ҡарарға илемдең ихтыяждарын, мәнфәғәттәрен күҙ уңында тотоп килдем. Сөнки минең һәр аҙымымды күп илдәр күҙәтеп торҙо», - ти ул. Бәлки был ҡатындың шәхси ҡарары түгел, ә Тегерандың донъя тәнҡитенән ҡасыу юлы булғандыр тигән фекерҙәр ҙә бар. Әминә Бахрами Мовахедиҙан һаман аҡсалата компенсацияһын көтөүен белдерә. Ҡатын-ҡыҙ булған өсөн уға ирҙәр компенсацияның яртыһы, ул 100 млн томан, түләнергә тейеш. Әммә Әминә үҙенең ғазаптары өсөн 200 млн томан (200,000 америка доллары самаһы) биреүен талап итә. «Мин ярым кеше түгел, миңә тулы ҡан аҡсаһы түләнергә тейеш!»,- тип белдерә ул.


Һаҡмар ҙа таҙара... Намыҫ та... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Экология » Һаҡмар ҙа таҙара... Намыҫ та...\nҺаҡмар ҙа таҙара... Намыҫ та... 16.05.2017 // Экология\nБыйыл Рәсәйҙә – Экология, ә республикабыҙҙа Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы тип иғлан ителгәс, “Атайсал” төбәк гәзите редакцияһы тарафынан гәзит уҡыусылар араһында “Йәнтөйәкте йәмләп йәшәйек!” исемле конкурс иғлан ителгәйне. Баймаҡ районының Сыңғыҙ ауылында йәшәүсе хеҙмәт ветераны Фәйзрахман Усманов Һаҡмар буйында урынлашҡан һәр ауыл биләмәһенә йылға буйын таҙартыуҙы тәҡдим иткән. Гәзит уҡыусыһының был фекере “Атайсал” мөхәрририәте тарафынан хуплау тапҡан һәм уны тормошҡа ашырыу маҡсатында акция ойошторолған. “Таҙа Һаҡмар” күсмә акцияһына Урал аръяғы башҡорттары ҡоролтайы, Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының Сибай төбәк комитеты ҡушылып, эстафета иғлан ителгән.\nТәүгеләрҙән булып акцияны әбйәлилдәр элеп алған. Һаҡмарбаш (Әхмәт ауылы элек шулай аталған) ауылы халҡы йылғаның ярын таҙартып ҡына ҡалмаған, уның ҡушылдыҡтарын да тәртипкә килтергән. Әйткәндәй, Һаҡмар йылғаһы Әбйәлил районында Ҡырҙас ауыл биләмәһе аша үтеп, барлығы биш ҡушылдыҡты үҙенә ала.\n...Майҙың һалҡынса бер көнө. Күк йөҙө бер аҙ болоҡһоуланып, ямғыр тамсылары төшөүенә ҡарамаҫтан, Әбйәлил сигендә тирмә ҡоролған, һыбайлылар күренә, йыр-моң тантана итә... Тап ошо күркәм урында әбйәлилдәр “Таҙа Һаҡмар” күсмә акцияһы эстафетаһын ут күршеләре – баймаҡтарға тапшырҙы. Әбйәлил районы сәсәниәһе Мәүҙиға Баймөхәмәтованың йөрәктәргә үтеп инерлек, күңел һыҡтауы менән яҙылған ҡобайыры бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Эсәр һыуыбыҙға мәҙхиә, Һаҡмарыбыҙҙың бөгөнгө хәленә ҡарата әрнеү һүҙҙәре менән һуғарылған сәсәниәнең һүҙҙәре барыһына ла оран булып яңғырағандай тойолдо. Артабан һүҙҙе Әбйәлил районы хакимиәте башлығы Рим Сыңғыҙов алды.\n– Мин үҙем дә Һаҡмар буйында тыуып-үҫтем. Шунлыҡтан был акцияның ни тиклем кәрәкле һәм ваҡытлы булыуын яҡшы аңлайым. “Атайсал” гәзитенең башланғысын шунда уҡ күтәреп алдыҡ. Йылғаның яҙмышы тәүге сиратта Һаҡмар башында йәшәүселәргә бәйле икәнлеген әбйәлилдәр яҡшы аңлай. Әгәр беҙ битараф ҡалып, һыу буйын сүплеккә әйләндерһәк, инеш башын таҙартып тормаһаҡ, ҙур йылғаға хәүеф янар ине. Баймаҡтарға эш еңелдән булмаясаҡ, сөнки бында Һаҡмар ун ауыл Советы биләмәһе, илленән ашыу ауыл янынан үтә. Шуға күрә ут күршеләребеҙгә уңыштар теләйбеҙ, – тине.\nАртабан эстафетаның вымпел рәүешендә йөрөйәсәк символы – акция исеме һәм девизы яҙылған таш һәм өмәлә башҡарыла торған эштәрҙе теркәп барыу өсөн булдырылған махсус альбом Баймаҡ районы хакимиәте башлығы Илшат Ситдыҡовҡа тапшырылды. Ҡырҙас ауылында йәшәүсе яҙыусы Иҙрис Ноғоманов, үҙенең “Һаҡмарбаш” китабын Илшат Хәмит улына бүләк итеп, йылға-күлдәребеҙ был акция сиктәрендә генә таҙартылмаһын, Һаҡмар буйында йәшәүселәр генә сараға үҙ өлөшөн индермәһен, ә тотош халыҡ тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡарашта булһын, йәштәребеҙ, киләсәк быуын үҙебеҙ йәшәгән донъяны таҙа тоторға өйрәнһен ине, тип тирә-яғыбыҙҙы бысратмаҫҡа, тәбиғәтте һаҡларға өндәне.\nИлшат Ситдыҡов үҙ сығышында Һаҡмарҙы артабан һаҡлап ҡалыу маҡсатында ағас ултыртыу теләген белдерҙе һәм, баймаҡтар һынатмаҫ, Һаҡмарыбыҙҙың таҙа, мул һыулы булыуына үҙ өлөшөн индерер, тине.\nШулай уҡ сарала Йылайыр һәм Хәйбулла райондары вәкилдәре лә ҡатнашты, эстафетасылар ағас ултыртты. Шулай итеп, күсмә акция Баймаҡ районының Билал ауыл биләмәһенә тапшырылды.\nБилдәле булыуынса, Һаҡмар йылғаһы күп кенә яҙыусыларға илһам биргән, уның хаҡында төрлө әҫәрҙәр ижад ителгән. Шундайҙарҙың береһе – Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти үҙенең үлемһеҙ “Һаҡмар ҡыҙы” исемле поэмаһын тап ошо төбәктә яҙған. Билал ауылы халҡы ла акцияға дәррәү ҡушылып, тиҙ арала йылғаның тирә-яғын таҙартып, экологик өмә үткәрҙе. Билал ауыл биләмәһе башлығы Мәжит Заманов етәкселегендәге делегация ағзалары ошо көндәрҙә “Таҙа Һаҡмар”ҙың күсмә вымпелын темәстәргә тапшырҙы.\nШулай итеп, “Таҙа Һаҡмар” сәйәхәткә сыҡты. Ул үҙ юлында осраған сүп-сарҙан арынасаҡ, йырындарын нығытасаҡ, ҡушылдыҡтарын киңәйтәсәк, иң мөһиме – уның артабан да ярһып һәм мул һыулап ағыуына ниндәйҙер кимәлдә кешелектән ярҙам буласаҡ. Үҙ сиратында, йырҙарҙа йырланған Һаҡмар ҙа изгелеккә изгелек, яҡшылыҡҡа яҡшылыҡ менән яуап бирер, мул һыуы менән тыуған еребеҙҙе туҡландырыр, мәңге бормаланып ағыр ҙа ағыр әле.\nӘйткәндәй, күсмә акция артабан Баймаҡ районының Ҡолсора, Бикеш, Таулыҡай, Беренсе Этҡол, Ярат, Йомаш, Әбделкәрим ауыл хакимиәттәренә тапшырылып, артабан Йылайыр районының Юлдыбай, Матрай, Үрге Ғәле, Һабыр ауылы хакимиәттәрендә дауам ителәсәк. Йылайырҙар эстафетаны Хәйбулла районының Ивановка, Атингән, Аҡъюл, Әбеш ауыл биләмәләренә бирәсәк. Һуңғылары Ырымбур өлкәһенә тапшырасаҡ. Шул рәүешле төбәгебеҙҙе йәмләп аҡҡан Һаҡмар йылғаһы таҙарыр, яр буйҙары матурланыр, һыу өҫтөндә балыҡтар ҡайтанан уйнар, муйыл, балан ағастары тәлгәшләнер, Һаҡмарҙы данлаған яңы йырҙар, шиғырҙар яҙылыр тигән ышаныста ҡалайыҡ. Һәммәбеҙ ҙә акцияға дәррәү ҡушылайыҡ, Һаҡмарыбыҙҙы һаҡлайыҡ, дуҫтар!\nВил ИЛҺАМОВ, Әбйәлил районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе:\n– “Таҙа Һаҡмар” акцияһын әбйәлилдәр дәррәү күтәреп алды. Беҙҙә шулай уҡ Кесе һәм Оло Ҡыҙыл йылғалары аға, районда “Тере һыу” исемле акцияға старт бирелде, уның сиктәрендә Ҡыҙыл йылғаһын һәм уның ҡушылдыҡтарын таҙартыу ҡаралған. Шулай уҡ районда барлығы 33 күл иҫәпләнә, улар ҙа ситтә ҡалмаясаҡ.\nИрек БИКМӘТОВ, Сибай ҡала башҡорттары ҡоролтайы рәйесе:\n– Акция сиктәрендә дүрт махсус бүләк ҡаралған. Сарала ҡатнашҡан “Иң яҡшы биләмә”, “Иң яҡшы ауыл”, “Иң яҡшы ғаилә” кеүек номинациялар булдырылған.\nХәйҙәр ТАПАҠОВ, “Атайсал” гәзите мөхәррире:\n– Шуныһы ҡыуаныслы: беҙ башлаған акция көндән-көн халыҡ араһында киң тарала бара, уны барыһы ла күтәреп алды, мөһимлеген аңланы. Бөгөн ул район-ара ғына түгел, хатта төбәк кимәленә сығасаҡ. Бигерәк тә киләсәк быуын өсөн уның әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ ҙур.\nРайон: Әбйәлил – Баймаҡ райондары.


ЕҢЕҮ КӨНӨНӘ АРНАЛА - Сибайский государственный башкирский театр драмы им. А. Мубарякова\nГлавная » Матбуғатта беҙҙең хаҡта » ЕҢЕҮ КӨНӨНӘ АРНАЛА\nАтайсал гәзите, 13 март, 2020 йыл.\nВаҡыт тиҙ үтә. Быйыл Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 75 йыл була. Әммә халыҡ дәһшәтле һуғыш йылдарын, унан һуңғы ауыр осорҙо әле лә онотмай. Ул килтергән михнәт һәр кемдең яҙмышында, ғаиләһендә сағылыш тапҡан.\nАпрель айында А.Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрында һуғыш темаһын яҡтыртҡан спектаклдәрҙән торған декадник уҙғарыла. Концлагерҙа булып та рухи ныҡлығын юғалтмаған, әммә тыуған яғына ҡайтҡас “һатлыҡ йән” мөһөрө алған кеше яҙмышын һүрәтләүсе “Ғүмерлек ғазап” спектакле (Салауат Әбүзәров), һуғыш осорондағы буталған яҙмыштарҙы һынландырыусы “Парлы яңғыҙҙар” ( автор-Данил Салихов) драмаһы йәнә тамашасы хөкөмөнә сығарыла. Был спектаклдәрҙең режиссеры Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Дамир Ғәлимов. Шулай уҡ декадник осоронда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Фәтхислам Ғәләүетдиновтың, Башҡортостандың халыҡ артисы Зәкир Хановтың тыуыуына 100 тулыуға арналған хәтер кисәһе үткәрелә.\nТеатр коллективы Кәбир Аҡбашевтың “Йәшлегем тирәктәре” драмаһы буйынса премьераға ла әҙерләнә. Уны ҡуйыусы-режиссер Вадим Ғилманов, рәссам Айнур Юнысбаев, композитор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмә-кәре һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты Урал Иҙелбаевтар сәхнәгә сығара.\n“Йәшлегем тирәктәре” нигеҙендә ветерандың хәтирәләре ята. 40-сы йылдар. Йәштәрҙең—Байгилде менән Гөлләриәнең барыһы ла алда кеүек. Улар хыяллана, киләсәккә пландар ҡора. Ҡәһәрле һуғыштың башланыуы уларҙың бар өмөттәрен селпәрәмә килтерә, ғаиләне боҙа, әммә бер-береһенә булған һөйөүҙе генә юҡҡа сығара алмай. Гөлләриә һөйгәненә тоғро ҡала. Фронттан “ҡара ҡағыҙ” килһә лә, ул ҡәҙерлеһен бер тапҡыр ғына булһа ла күреүгә ышанып йәшәй. Әммә яҙмыш үҙенекен итә… Фронтҡа китеүсе аталы-уллы ултыртҡан тирәктәр үҫеп, иҫтәлекле урын булып ҡала. Кисен әкрен иҫкән елгә шыбырлашҡан япраҡтар ҙа һалдаттарҙы хәтергә ала төҫлө…\nҠуш тирәккә ҡуш яулыҡтар бәйләнем мин,\nҠуш шатлыҡтар булып елберләһен өсөн.\nБер әйләнеп ҡайтырһың тип,\nТирәктәргә башым эйҙем иртә-кисен.\nЯбай ғына һөйөнөс, хәсрәт уты, дуҫтар-ҙың ярҙам итергә тырышыуы, хыянат—быларҙың барыһы ла спектаклдә бар. Кешеләрҙең яҙғыһын туң ер аҫтынан килеп сыҡҡан картуфты бүлешеүе, аслыҡты еңергә ынтылыуы, ышанысын юғалтмауы һоҡланырлыҡ. Тыл хеҙмәткәрҙәренең көслө рухы фронттағы һалдаттарҙы көндән-көн еңеүгә яҡынайта…\nБарығыҙҙы ла Халыҡ-ара театр көнөндә, йәғни 27 мартта премьерала көтәбеҙ!


Фекерләшеү:Ниндзя — Башҡорт Википедияһы\n«Ниндзя» мәҡәләһе ҡатнашыусы MORATSOLTAN тарафынан\n«Википедияла Азия айлығы» викимарафоны өсөн яҙылды.\nЯрҙамсы биттәр: MORATSOLTAN ҡатнашыусының бөтә мәҡәләләре, Викимарафондың бөтә мәҡәләләре.\nНисек тәржемә итергә? Боевые искусства Японии — Япония хәрби сәнғәте/оҫталығы? --Саган (әңгәмә) 18:45, 22 ноябрь 2015 (UTC)\nБында боевые-хәрбиҙән (беҙҙәге мәғәнәлә) һәм искусства-сәнғәттән (тағы ла беҙҙең телдәге мәғәнәнән) ныҡ алыҫлашҡан. Күрһәтелгән - оҫталыҡ (маһирлыҡ,таһыллыҡ) мәғәнә яғынан яҡыныраҡ. Бәлки «япон Һуғышыу оҫталығы», бик булмаһа «япон Һуғышыу сәнғәте» тиергә? БЭ нисек бирә икән? Бәлки башҡа фекер булыр? Гәзит-журналдар? Иртәгә ҡалдырайыҡ әле. --Айсар (әңгәмә) 19:08, 22 ноябрь 2015 (UTC)\n«Башҡортостан» гәзите «Япония хәрби сәнғәте» тип бирә. Яһалмалыраҡ килеп сыға - мәғәнәһен иҫәпкә алмай турана-тура тәржемә (калька). Тағы фекер көтәйек әле. --Айсар (әңгәмә) 06:49, 23 ноябрь 2015 (UTC)\n«Япон яугирлығы оҫталығы» йәки «япон яугирлығы сәнғәте» нисек була? Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ\nБәлки З.Әйле тәҡдим иткәнде нигеҙ итеп, «Япон яугирлыҡ оҫталығы» йә «япон яугирлыҡ сәнғәте» тип алырға. «Япон яуғирлығы» тиһәң тик япондыҡы һымағыраҡ, ҡытай, корея бәлки башҡорт һәм урыҫ яугирлек оҫталығы өҫтәлер.--Айсар (әңгәмә) 07:47, 23 ноябрь 2015 (UTC)\nЯугир потриотично тыуған илен һаҡлаған кеүек яңғырай. Ниндзя бит мафия, кемдеңдер мәнфәғәтендә. Каратэ, дзю-до кеүек һуғышыу алымдары өсөн категория кәрәк. --Саган (әңгәмә) 07:56, 23 ноябрь 2015 (UTC)\nУлар ҙа шуның эсенә инеп китмәйме ни? Мин нәҡ шуларҙың барыһын иҫәпкә алып тәҡдим итәм бит. Ниндзя шул каратэ, дзю-до һ.б ҡуллана түгелме? --Айсар (әңгәмә) 08:13, 23 ноябрь 2015 (UTC)\nЯпон һуғышыу оҫталығы/сәнғәте?--Саган (әңгәмә) 08:24, 23 ноябрь 2015 (UTC)\nЯпония хәрби сәнғәте тип алайыҡ.--Саган (әңгәмә) 10:05, 23 ноябрь 2015 (UTC)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Фекерләшеү:Ниндзя&oldid=540265 ҡабул ителгән\nАлфавит буйынса «Википедияла Азия айлығы» викимарафоны мәҡәләләре\nАлфавит буйынса «Википедияла Азия айлығы» викимарафоны мәҡәләләре (MORATSOLTAN)\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:56 24 ноябрь 2015 үҙгәртелгән.


"Китмәгеҙ, торналар!" - Сибайский государственный башкирский театр драмы им. А. Мубарякова\nГлавная » Репертуар » "Китмәгеҙ, торналар!"\nСпектаклдә йәмғиәтебеҙҙең иң актуаль темаларҙың береһе күтәрелә. Һүҙ зарарлы ғәҙәт тураһында бара, кеше уларҙан арына алмай, йәмғиәттә ошондай проблема барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә, ғаиләләр тарҡала, ауырыу балалар тыуа! Ғаилә – дәүләттең нигеҙе. Үҫеп килгән быуынды һау-сәләмәт үҫтереү тик тулы, сәләмәт ғаиләлә ғенә мөмкин.\nАвтор Таңсулпан Ғарипова әйтеүенсә, был спектаклде бер тапҡыр ҡарағандан һуң ҡатын-ҡыҙ бер ваҡытта ла үҙенең ғаиләһен ул хәлгә еткәрмәйәсәк!\nҠуйыусы-режиссер – Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Дамир Ғәлимов, был әҫәрҙең өҫтөндә эшләп, үҙ алдына ҡуйған бурыс – тамашасы ҡабат-ҡабат яҙмышы һәм йәшәү мәғәнәһе өҫтөндә уйланырға, яҡыныңды яратыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, бәләгә тарыҡҡандарға ярҙам ҡулы һуҙыу. Әгәр тамашасы күңеле әҙ генә булһа ла тетрәнә икән – тимәк, режиссер маҡсатына өлгәшкән! «Китмәгеҙ, торналар» – ул күңелдең яфаланыу тауышы. Һәм был тауышты ишетһен ине миллиондар!\n“Күмәкләгән – яу ҡайтарған”, тиҙәр, берлектә был ҙур бәләнән ҡотолорға тырышайыҡ, дуҫтар! Һеҙҙе “Китмәгеҙ, торналар!” спектаклендә көтөп ҡалабыҙ. тетрәндергес сюжетлы тамашанан бер кемдә ситтә ҡалырға тейеш түгел!


Йөрмә (тау) — Башҡорт Википедияһы\n55°28′32″ с. ш. 59°59′02″ в. д.HGЯO\nТау түбәһе бейеклеге 1003 м\nЙөрмә тауы (рус. Юрма) — Силәбе өлкәһе Ҡуҫа районы биләмәһендәге «Тағанай» милли паркының төньяғында урынлашҡан шундай уҡ атамалы тау һырттарының иң бейек нөктәһе.\nМең метр кимәлен үткән тауҙарҙың тәүгеһе.Бейеклеге дингеҙ кимәленән – 1003 метр. Төньяҡтан көньяҡҡа 21 километрға һуҙылған Йөрмә һыртының көньяғында ята.\nКөньяҡ Урал Йөрмә тауынан башлана, йәғни тау Көньяҡ Уралдың иң төньяҡ осо булып тора. Унан да төньяҡтараҡ Урта Урал тауҙары китә  .\nЙөрмәнән көнбайышҡа табан 8 км йыраҡлыҡта Александровка ауылы урынлашҡан. Ә көнсығышҡа табан 20 км-ҙа Ҡарабаш ҡалаһы ята.\nКристалл тау тоҡомдарынан (кварцит, слюдалы сланец) тора. Тауҙың үрге өлөшө ҙур күләмле, урыны менән ғәжәйеп формалағы ҡалдыҡ ҡаялары ҡалҡып тора. Улар араһында Шайтандар ҡапҡаһы (Чертовы Ворота), Шайтан ҡаласығы (Чертово Городище) , Көньяҡ капҡалар (Южные Ворота) , Ҡәлғә (Крепость).\nҠаялар шундай ныҡ сатнаған, туҙған, ярыҡтар менән телгеләнеп, ҡырласланып, сыбарланып бөткән. Ҡолап төшөрҙәй булып торған ҡаяташтар эргәһенән үтеүе үтә ҡурҡыныс һәм хәуефле.\nШулай уҡ айырылып торған түбәләр бар: Дедюриха, Сапог (972 м), Северные Перья (850 м), Горновая (760 м).\nТуристар тарафынан иң -иң тапалған урын –Шайтандар ҡапҡаһы (Чертовы Ворота).Бейеклеге – 985 метр.Бында ике ҡаяның уртаһы ишек һымаҡ уйылып тора.\nҠаяларҙың көнсығыш битләүен ҙур таштар һибелмәһенән, ҡая киҫәктәре өйөмөнән таш йылғалар (ҡоромдар) сылбыры сыбарлаған. Өҫтән ҡарағанда, урман һыҙаты артында түбәнән ер өҫтөнә сығып, күренеп ятҡан ҡая тоҡомдары күренә. Көнсығышынан уста кеүек кенә күренеп Ҡарабаш ҡалаһы ята.\nШайтандар ҡапҡаһы (Чертовы Ворота) ҡаяһы Силәбе өлкәһенең геологик тәбиғәт ҡомартҡыһы булып тора.\nШулай уҡ, ботаник тәбиғәт ҡомартҡыһы ла бар. Уныһы һырттың көньяҡ армытында ( Дедюриха) – киң япраҡлы урмандың реликт өлөшө.\nЙүрмә тауының көнсығышынан аҫта Өфө (Уфимка) һәм Барахтан күлдәре урын алған. Өфө күленән Ҡариҙел йылғаһы( река Уфа) башланғыс ала.\nЙүрмәнән көнбайыштараҡ Әй йылғаһының ҡушылдығы булған Ҡуҫа йылғаһы башлана.\nЛандшафтында бейеклек бүлкәтлеге күренә. Тау ҡатнаш урман менән ҡапланған. Урыны менән киң япраҡлы ағас тоҡомдары ҡушылып китә. Бигерәк тә сағандар күп осрай. Итәгендә аралатып киң асыҡ яландары булған ҡайын урмандары осрай.\n700 метрҙан юғары шыршы һәм аҡ шыршынан торған урмандар урын ала. 900 метр бейеклектән юғарыға табан урман һирәгәйә һәм ярым яланғас болондар, яланғас бүлкәт менән алмашына. 800 метрҙан юғары урыны менән таш йылғалары (ҡоромдар)һәм суҡайып торған ҡая ҡалдыҡтары осрай башлай.\nКөньяҡ Уралдың бейек түбәләренән айырмалы, Йөрмә тауының түбәһен тотшлай тиерлек урман биләй. Тау өҫтө ваҡ ҡуйы ҡарағайлыҡ, ваҡ ҡына щыршы үҫентеләре менән ҡапланған.\nГеолог И. В. Мушкетов Йөрмә районында эшләүҙәге ауырлыҡтарҙы шулай тасуирлай: «Йөрмәнең көньяҡ-көнбайыш яғынан гранит битләүе буйлап уны Тағанайҙан айырып торған һаҙлыҡлы һәм урманлы үҙәнгә төштөк. Беҙҙе бында ҡаршы алған төпкөлдө күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Саҡ үтмәле ҡуйы урман, осло һарыҡташтар өйөмө менән төпһөҙ һаҙлыҡтар.Ҡоро-һары, киҫкәләрҙән усаҡтар.Улар күбеһе бөтөнләй сереп бөткән һәм өҫтәрендә яңы ғына һалынған айыу эҙҙәре йөрөтә. Мүк менән ҡаплпнған алдаҡсыл батҡылдар — бына ошоларҙың барыһын да таба ала бында күҙәтеүсе».\nЙөрмә атамаһы башҡорттарҙа был барыу тыйылған тау тигәнде аңлата (русса «не ходи»). Был үтеп инеү бик хәүефле тау һанала. Шуға тыйылған булыуы бер ҙә осраҡлы һәм нигеҙһеҙ түгел. Башҡорт һәм мадьяр ҡәүеменең Юрматы атамаһының да нигеҙендә йөрмә топонимы ята тигән фекер бар.\nТакая таинственная Юрма\n↑ Урал: Северный Средний и Южный. Тәүге сығанаҡтан архивланған 10 ғинуар 2012. 16 ноябрь 2011 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Йөрмә_(тау)&oldid=984250 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:28 9 ноябрь 2020 үҙгәртелгән.


Яҙмыш миңә шундай ҙур бүләк бирҙе: Абдулхаҡ ағайҙың ғаиләһе менән 25 йылдан ашыу яҡын туғандай аралашып йәшәргә насип итте. Миңә генә түгел, беҙҙең ғаиләгә: тормош иптәшем Ғүмәргә, Элиза ҡыҙыма, Артур улыма һәм Айрат ағайымдың ғаиләһенә. Абдулхаҡ ағай, Мәһиҙә еңгәй, Фәниә беҙҙе һәр саҡ ҡушҡуллап ҡосаҡ йәйеп, иң ҡәҙерле ҡунаҡтары итеп ҡабул иттеләр. Баймаҡта булғандарында ла беҙҙең өсөн улар иң мәртәбәле ҡунаҡтар ине. Тыуған яҡҡа ҡайтыу улар өсөн иң иҫтәлекле, ләззәтле минуттар булды. Кемдәр менән осрашҡандар, ҡайҙа булғандар, ниндәй йыр тыңлағандар, кемдәр нимә әйткән – һәр береһен иң матур иҫтәлектәре итеп йыл буйына һөйләнеләр. Һөйләгән һайын яңы биҙәктәр, яңы кисерештәр өҫтәлә ине уларға. Ошо иҫтәлектәр, яҡташтарымдың яҡты йөҙҙәре миңә йәшәүгә көс бирә, ижадыма илһам өҫтәй, тормошомдо йәйғорҙоң ете төҫө менән биҙәй, ти торғайны Абдулхаҡ ағай.\nТалҡаҫты яратты ул. Яҡын дуҫын күргәндәй, ҡолас ташлап йөҙә лә: “Ҡарағыҙ, мин Талҡаҫ ҡосаҡлайым”, – тип сабыйҙарса шатлана торғайны. Шуға ла ағайыбыҙҙың күпме шиғырҙары ошо гүзәл күлгә арналғайны. Талҡаҫ менән ниндәйҙер күҙгә күренмәгән сихри көс берләштерә ине шикелле.\nБер ҡыҙыҡ та, хикмәтле лә ваҡиға хәтерҙә ҡалған. 2004 йылдың июль айында Абдулхаҡ ағайҙар менән Талҡаҫ ярында бик матур табында ултырабыҙ. Ағайыбыҙҙың бик хөрмәтләгән Әкрәм Әғзәм улы Ниғмәтуллин тормош иптәше Рәсимә апай менән Сибайҙан килеп еткәйне. Әйткәндәй, ял йортона путевканы Шәкир ағай Бураншин менән Әкрәм ағай хәстәрләгәйнеләр. Абдулхаҡ ағай ошо табында бигерәк кинәнеп ултырғайны, һуңынан һөйләп иҫкә ала торғайны. Моғайын, ҡустыһы итеп яратып хөрмәтләгән Ситдыҡов Илшат Хәмит улы, ҡәҙерле килендәре Мөнирә, бәләкәй Илһамдың ошо табында ҡатнашыуы ла күңеленә хуш килгәндер. Бик яратты Абдулхаҡ ағай Илшат Хәмит улын. Баймаҡтағы иң затлы, иң яҡын туғаным, тип һөйләй торғайны.\nИҫтәлектәрҙән саҡ ҡына ситкә киттем, ахырыһы. Иң иҫтә ҡалғаны ошо табында Абдулхаҡ ағайҙың Талҡаҫ менән һөйләшеүе булды. Күҙ алдығыҙға килтерегеҙ әле. Беҙ табында ултырабыҙ, өҫтәл тулы һый-ниғмәт, ҡаҙанда тәмле бишбармаҡ ҡайнай... һәм Талҡаҫ өҫтөндә һоп-һоро болот пәйҙә була ла ҡойоп ямғыр яуа башлай. Беҙ нимәлер менән табынды ябабыҙ, ямғырҙан нисек һаҡланырға тип тырым-тырағай йүгерешәбеҙ. Шунда Абдулхаҡ ағай тороп баҫты ла ике ҡулын һуҙып Талҡаҫҡа өндәште: ”Ҡөҙрәтле Талҡаҫ, зинһар, ямғырҙы ярыңдан сығарма инде, беҙҙең матур табыныбыҙҙы боҙма...”\nЫшанаһығыҙмы-юҡмы, ысынлап та, ямғыр яр башына килеп етмәне. Беҙҙән өс метр һырт ҡойоп тороп яуа, кешеләр күшегеп кәмәлә йөҙә, ә беҙҙә ҡоп-ҡоро. Мин ошоларҙы иҫләп яҙып ултырам, үҙем ғәжәпкә ҡалам. Нимә булды ул? Ағайыбыҙҙың ифрат хисле йөрәге, ҡайнарлығы, тәбиғәттең сихри көсөнә йоғонто яһанымы, белмәйем, мөғжизәләр менән донъя тулы шул. Абдулхаҡ ағай тыуған яғы тәбиғәтен бөтә йөрәге менән тойоп йәшәне бит, бәлки, тәбиғәт тә үҙен өҙөлөп һөйгән кешене аңлайҙыр.\nЫсынлап та, ямғырҙы нисек шулай күл өҫтөнә генә яуҙыра алды икән Абдулхаҡ ағай? Ошо һорауҙы яҡташым Әхмәр Ғүмәр-Үтәбайға ла биреп ҡараным бер саҡ. Һәр күренешкә үҙенең ҡарашы булған Әхмәр миңә шулай яуапланы: “Абдулхаҡ ағай үҙенең сабыйҙарса ихласлығын ғүмере буйына һаҡлай алды. “Әл-Ихлас” сүрәһен Ҡөрьәндең йөрәге тиҙәр. Беҙ уның намаҙ уҡығанын да күрмәнек. Әммә ул тап шул ихласлығы, эскерһеҙлеге менән Хоҙайға яҡын тора ине. Ихласлыҡ – халҡыбыҙҙы биҙәүсе иң кәттә сифаттарыбыҙҙың береһе. Бәғзе бәндә ғүмере буйына, көнө-төнө намаҙ уҡыуы ла, йыл һайын ураҙа тотоуы ла, ҡорбан салыуы ла, хажға сәфәр ҡылыуы ла бар, әммә был ғәмәлдәр Хоҙай Тәғәләгә ихлас ышаныуы нигеҙендә башҡарылмаһа, сауабына өлгәшә микән? Әйтеүе ҡыйын. Һәр хәлдә, Абдулхаҡ ағайҙың ямғырҙы туҡтата алыуында мин уның ошо ихласлығын күрәм...”\nӘхмәр ҡусты менән килешмәй мөмкин түгел. Үкенескә күрә, Абдулхаҡ Игебаевтың һуңғы килеүе шул булды, ағайыбыҙ 75 йәшенә лә, 80-нә лә, 85-нә лә килә алманы. Тәүҙә төрлө сәбәптәр табылып саҡырыу кисектерелһә, һуңынан саҡырып та, һаулығы ҡаҡшап килә алманы. Әммә бер генә көн дә тыуған яҡтарынан айырылып, уның кисерештәрен уртаҡлашмай йәшәмәне ул. Йөрәге өҙгөләнеп, тәҡәттәре ҡороп үрһәләнгәндә лә, үҙе яҙғанса: “Ғәмһеҙлектең тутыҡ энәләре бәғерҙәрен ҡанатып сәнскәндә лә” көстө ул тыуған яҡтарының тәбиғәтенән, уны йөрәге менән тойоуҙан алды, ахырыһы.\nӨфөгә бер барғанда “Ағай, нисек йәшәүгә көс табырға, нисек кешеләрҙең яуызлығына, ике йөҙлөлөгөнә, арҡаңдан бысаҡ ҡаҙауҙарына ҡаршы торорға һуң?” – тип һораным. Күп тапҡырҙар эсем бошҡанда, күңелемә йылылыҡ эҙләгәндә ағайыма кәңәш һорап бара торғайным. Абдулхаҡ ағай аңланы, оҙаҡ уйланып ултырҙы, кеше хәсрәтен, кеше кисерештәрен йөрәге менән тоя торғайны ул. Үҙе лә йәшләй етем үҫеп, йәндәй күргән ағаһын, ҡустыһын, яратҡан һеңлеһе Хәнифә апайҙы юғалтҡан кеше бит ул. “Зат-ырыуһыҙ түгелмен дә баһа, ниңә бер кем белмәй хәлемде?” тигән шиғыр юлдарының авторы миңә ошондай кәңәш бирҙе: “Һин ауыр булғанда Ғәҙелша шарлауығын иҫеңә төшөр, иҫләйһеңме, кескәй генә шишмә юлында күпме ҙур-ҙур таштарҙы үтеп алға йүгерә. Бер ҡаршылыҡ та, мөһабәт таш та уның ярһыуына, көмөштәй саф һалҡын һыуын кешеләргә еткерергә теләгенә ҡаршы тора алмай. Сөнки ул изгелек, матурлыҡ шишмәһе, Хоҙай уға көс, ҡеүәт бирә, изгелектең юлын бер ни ҙә туҡтата алмай...”\nИрәндектең армыт-армыт үрҙәренә, Ғәҙелша шарлауығының һикереп-һикереп ағыуына, тәбиғәтенең хозурлығына һоҡланған һайын ағайҙың һүҙҙәре иҫкә төшә, беләккә көс, йөрәккә илһам өҫтәлгәндәй була. Абдулхаҡ ағайҙың йөрәгенә илһам өҫтәгән, һағышлы моңһоу хистәр туҡыған тыуған ауылы Күсейҙер ул. Ауылдаштарына, кендек ҡаны тамған еренә, кескәй генә инештәренә арналған күпме ижад емештәре бар уның! Баймаҡҡа юлы төшкән һайын тыуған ауылына ҡайтмай ҡалманы. Күп яҙыусыларҙыҡы кеүек тыуған нигеҙе ҡалмаһа ла, ҡосаҡ йәйеп ҡаршылаған туғандары, ауылдаштары уның күңелен китмәне. 70 йәшлек юбилей тантаналары һуң! Бөтә ауыл халҡының оло байрамына әүерелде. Оло кешеләрен ололай беләләр шул күсейҙәр, юҡҡамы ни ағайыбыҙ күсейҙәргә аһаңле шиғырын бағышламаған, унда шундай юлдар бар: “Иман нуры бөркөп, сафлыҡ һирпеп, мең-мең сауап ала күсейҙәр”.\nКүп яҙыусылар үҙҙәренең тыуған ауылы ер йөҙөнән юҡҡа сығыуына зарлана. Нигеҙһеҙ ҡалған өйҙәр, юҡҡа сыҡҡан ауылдар – күпме фажиғә, йөрәк әрнеүе ята был һүҙҙәрҙә. Юҡҡа сыҡҡан ауылдар артында ауылдан сығып китеп, телен, ғөрөф- ғәҙәтен онотҡан милләттәштәребеҙ фажиғәһе ята бит. Был йәһәттән Абдулхаҡ ағайҙың күңеле тыныс булды. Күсейҙәр ауылдаштарының, тыуған ерҙәренең ҡотон һаҡлау өсөн тырышып, берҙәм көс булып туплана, кендек ҡаны тамған еркәйҙәренең ҡәҙерен белә. Ауылдаштарына, бигерәк тә Күсей ауылы хакимиәте башлығы Флүзә Йыһаншинаға, Ҡунаҡбай Шәриф улы етәкселегендәге мәктәп коллективына, мәҙәниәт хеҙмәткәре Рауиләгә, китапханасы Флүзәгә мәңге рәхмәтле булып йәшәне ул. Барып инеү менән һәр береһен исемләп һораша торғайны.\nХәҙер иҫләп ултырам да, Абдулхаҡ ағай бик иртә сығып киткәс, һирәк ҡайтҡас, һәр бер Баймаҡ кешеһе яҡын тойолғандыр инде. Рима Сәғит ҡыҙы Вәлиеваны ныҡ яратты ул. Риманың көләс йылмайып, баянына ҡушылып йырлаған дәртле йырҙары күңеленә хуш килә ине. Рима кеүек талантлы, ҡояш йөрәкле, сәсән телле кешеләр һәр бер йөрәккә үтеп инә шул. Абдулхаҡ ағай кешеләрҙең саф күңелен, ихласлығын үтә күрә торғайны. Үтә лә әҙ йәшәне шул Римабыҙ, ләкин күңелдәрҙә моңло һандуғас, юғары Кеше булып ҡалды. «Риманың баянына ҡушылып Рауил Хөрмәт улы Йәнсуриндың йырлауын һағынам, их, тағы бер тыңларға ине», – ти торғайны. Баймаҡта уның яҡын дуҫтары күп булды. Шуларҙың араһынан бигерәк тә журналист Тәфтизән Ушанов, композитор Вилүр Мәүләтов, китапханасылар Әлфиә Кәримова, Рима Йәғәфәрова, Сәрүәр Иҙелбаева, Зимфира Ильясова, Гөлсирә Мортазина, Әсмә Кәримова, Ира Байрамғолова, Ҡуянтауҙан Билаловтар, Яраттан Исмәғилевтар, Темәстән Вәлиевтар, Әүәлбаевтар, Баймаҡтан Сәйғәфәровтар ғаиләләрен ағай яҡын күрҙе.\nБашҡортостан халҡы, баймаҡтар Абдулхаҡ ағайҙы мәңгелек йортҡа ҡәҙерләп, ҙурлап оҙатты. Йыназаһында уның хаҡында бик матур һүҙҙәр әйтелде. Шуларҙың араһында йәнгә уйылып ҡалғаны Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтыҡы булды: “Абдулхаҡ Игебаев кешеләрҙең шатлығын уртаҡлашып йәшәй белде...”


Хәрби иҫәп - тәртиптә » "Урал" гәзите\nМуниципаль район хакимиәтенең ҙур залында ойошмаларҙа хәрби иҫәп һәм граждандарҙы бронләү эшен алып барыуға яуаплы шәхестәр менән 2017 йыл һөҙөмтәләре буйынса йомғаҡлау йыйылышы үткәрелде. Сара наградлауҙан башланды.\nОйошмаларҙа хәрби иҫәп алып барыу эше хеҙмәткәрҙәр тарафынан хәрби бурысты үтәү тураһында документтарҙы йыйыу, системаға һалыу һәм уларҙы яңыртып тороуға ҡайтып ҡала. Һәр бер эштәге кеүек үк бында ла ауырлыҡтар күп осрай. Шул арҡала, хәрби иҫәпкә ҡуйыу һәм бронләү сифатын арттырыуға йүнәлтелгән тѳрлѳ мѳһим саралар ҙа күрелә. Сара барышында ойошмаларҙа хәрби иҫәп һәм бронләү эшен ойоштороуҙа иң яҡшыларҙы билдәләүгә йүнәлтелгән конкурс һөҙөмтәләре менән таныштырҙылар. Ауыл хакимиәттәре араһынан был йәһәттән уңышлы эшмәкәрлек алып барған Шығай ауыл хакимиәте башлығы Хәлим Ғәлиастанов I урынға лайыҡ булды һәм күсмә вымпел менән наградланды. Ҡалған ике призлы урынға Тимер юл һәм Әзекәй ауыл хакимиәттәре лайыҡ булды.\nОйошмалар араһынан I урынға Николай Бардин етәкселек иткән “Башкирэнерго” акционерҙар йәмғиәтенең “Белорет электр селтәрҙәре етештереү” бүлексәһе командаһы яуланы. Призлы урындар шулай уҡ ҡаланың Рессор һәм пружиналар заводы һәм Белорет сауҙа-етештереү ҡулланыусылар йәмғиәте хеҙмәткәрҙәренә лә тапшырылды. Шулай уҡ хәрби иҫәп һәм граждандарҙы бронләү эшен алып барған әүҙем кешеләр ҙә Рәхмәт хаттары менән бүләкләнде. Йомғаҡлау сараһы барышында 2018 йылға хәл ителергә тейешле мѳһим мәсьәләләр ҡаралды һәм был өлкәлә ҡабул ителгән үҙгәрештәр буйынса уҡыуҙар үткәрелде.


Егет кешегә етеш төрлө һөнәр ҙә аҙ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЕгет кешегә етеш төрлө һөнәр ҙә аҙ\n05 апреля 2017 — 16:04 ГТРК «Башкортостан»\nЕгет кешегә етеш төрлө һөнәр ҙә аҙ.\nТимер менән эшләү өсөн уны тәүҙә утта ҡыҙҙыралар. Ул һарғылт төҫкә инеү менән тейешле фигураны эшләп өлгөрөргә кәрәк. Тимерҙе ҡыҙыуында һуҡ тигән мәҡәлдең тап бында дөрөҫлөгөнә инанаһың. Шуға ла тимерселәр башҡаларҙан етеҙлеге менән дә айырылып тора. Динис быға тиклем машина йөрөтөү буйынса инструктор булып эшләй, һуңынан психолог һөнәренә уҡып сыға, ләкин был шөғөлдәр уның күңеленә ятмай. Үҙенә өй һала башлағанда ғына ул тимер менән ныҡлап мауығып китә һәм шунан бирле был эшен ташламай. Өс йыл эшләгәндән һуң ғына Денис биҙәлгән ҡапҡа, тәҙрә рамдарына заказдар ҡабул итә башлай. Ә ҡышҡыһын ул үҙ эше менән була. Мәҫәлән, быйыл бер ай эсендә болан мангалын эшләгән. Тимерсе ҡатын-ҡыҙҙар ир-егеттәргә ҡарағанда әлбиттә әҙерәк. Был эштең ауырлығын һынап ҡарар өсөн мин үҙем дә бер фигура эшләп ҡарайым. Денис тимерлекте ҡуртымға алған. Ул был эш серҙәрен өйрәнеп, йәштәргә тапшырыу теләге менән яна.


Ҡала өҫтөнә бик ҙур ҡойон ташлана һәм бер нисә минут э сендә юлында тап килгән барыһын да юҡҡа сығара. Йорт тәҙрәлә ре барыһы бер юлы селпәрәмә килеп ватыла, светофорҙар йолҡон оп оса, урамдағы кешеләр тураһында әйтәһе лә түгел. Күпер өҫ төндәге машиналар ҡағыҙ караптар кеүек еңел генә елпеп һыу ө ҫтөнә осоп төшәләр. Артабан иң ҡурҡынысы башлана - күп ҡатлы матур йорттар, арка, күперҙәр, магазиндар, скверҙар бер нис ә секунд эсендә балаларҙың ҡомдан эшләгән йорттары кеүек ҡор о саң өйөмөнә әүерелә.\nЭкран ҡараңғылана. Кадр артындағы тыныс тауыш: "Әгәр ҙә Ю питерҙағы дауыл - ғәрәсәттәрҙең Ҙур Ҡыҙыл Тап тип аталғаны беҙҙең планетаға килһә, еребеҙҙе ошондай хәл көтөр ине. Бәхе ткә ҡаршы, был мөмкин түгел". Башҡа тамашасылар кеүек үк мин дә еңел һулап ҡуям. Әл дә Еребеҙ бар!\nӨфө ҡала планетарийында администратор булып Ирина күптән түгел генә эшләй башлаған һәм, үҙе таныуынса, эшен күңелһеҙ ҙәрҙән тип һанамай - бында һәр ваҡыт үҙең өсөн ниндәйҙер яңы лыҡ асаһың, ти ул.\n- Бында космос серҙәрен һәм Ҡояш системаһының бар планета юлдаштарын белеүселәр эшләй, тип уйларға ярамай. Ысынында и һә беҙ көн дә үҙебеҙ өсөн Йыһан киңлегенең яңы серҙәрен асаб ыҙ.\nИрина әйтеүенсә, бөгөн планетарийҙа һигеҙ программа эшләй , уларҙың икәүһе Санкт - Петербург планетарийынан һатып алын ған, улар - беренсе - бишенсе синыф уҡыусылары өсөн тәғәйенл әнгән "Урман өҫтөндәге йондоҙҙар" һәм "Сер исеме". Ирина айы рыуса һуңғыһына иғтибар бирергә кәңәш итте.\nМотлаҡ барасаҡмын, былай ҙа планетарийға йыш юл төшөп тор май, ә инде был килгәндә ҡараған "Ҡояш системаһының ете мөғж изәһе" мине бында тағы ла күп тапҡырҙар киләсәгемә инандырҙы .\nҘур булмаған ярым түңәрәк залдағы "ярым ятҡан" кәнәфиҙәрҙ ә урын алабыҙ. Тамашасыларҙы дөм ҡараңғыла ҡалдырып ҡапыл ут һүнә. Баш өҫтөндә күп һанлы йондоҙҙар емелдәй башлай, ә үҙә к урында Марстағы ғәрәсәтте һәм уның Ерҙә булған ваҡытта нин дәй хәлдә төшөрә алыу мөмкинлеген һүрәтләгән экрандар эшләй башлай. "Ужастик" фильмдарың бер яҡта торһон - ролик аҙағына яҡынлашҡас ҡына еңелерәк һулайһың һәм Ерҙең сағыштырмаса йә ш икәнлеген һәм кеше йәшәү өсөн шарттар булыуын аңлап ҡыуан ыс тойғоһо кисерәһең. Беҙҙә Юпитерҙағы кеүек үҙ юлында барыһ ын да ҡырыусы атмосфера ғәрәсәттәре үтмәй, һыу ҙа Марстағы һ ымаҡ күҙ асып йомған арала туңмай, ҡышын температура 140 гра дусҡа тиклем төшмәй. Әммә был "етешһеҙлектәргә" ҡарамаҫтан б ашҡа планеталарҙа ла бәлки тормош барҙыр, марсиандар тураһын да яҙған фантастар бәлки уларҙы уйлап та сығармағандыр тигән уй тыуа.\nӘгәр ҙә инде беҙҙең Ҡояш системаһы тураһында "бында һәм х әҙер" һөйләгәндә, барыһын да шик аҫтына алыусы ғалимдар Юпит ерҙың юлдашы Европала тормош булыуы ихтималлығын мөмкин тип таба. Баҡһаң, Европала егерме километр боҙ ҡатламы аҫтында й ылы океан бар икән. Унда тереклектең иң ябай формалары булһа ла барҙыр тип өмөтләнергә ҡала.\n- Беҙҙең Йыһан тураһында белем биреү программалары төрлө йәштәге тамашасыларға тәғәйенләнгән, - тип һөйләй Ирина. - Е геттәр ҡыҙҙары менән, ата - әсәләр балаларын алып килә. Шарш амбы - кесе йома - йома - мәктәп уҡыусылары өсөн эшләйбеҙ. Бында улар Ай, Ҡояш, комета һәм планеталар менән танышыу кө тә. Шәмбе һәм йәкшәмбе көнө барлыҡ теләүселәрҙе көтәбеҙ.


Баш ҡалаға Нариман Сабитов исемендәге конкурсҡа Көньяҡ Корея һәм Коста-Риканан да ҡатнашыусылар килде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалаға Нариман Сабитов исемендәге конкурсҡа Көньяҡ Корея һәм Коста-Риканан да ҡатнашыусылар килде\n12:29, 24 октября 2012 Йәмғиәт\n24-30 октябрҙә Өфөлә Нариман Сабитов исемендәге VIII Асыҡ музыкант-башҡарыусылар конкурсы үтә. Унда Рәсәй ҡалаларынан 50-нән ашыу музыкант ҡатнашасаҡ. Көньяҡ Корея һәм Коста-Риканан да вәкилдәр бар, тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына конкурс директоры Рөстәм Сабитов.\nСараны асыу тантанаһы һәм йәрәбә һалыу 24 октябрҙә 18 сәғәттә Өфө дәүләт сәнғәт академияһында үтә. Жюри составына Рәсәй һәм Башҡортостандың танылған музыканттары һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре инде.\nБәйгенең икенсе туры пианиносылар өсөн – 25 октябрҙә 10.00 сәғәттә Өфө дәүләт сәнғәт академияһында, скрипкасылар өсөн – 18 сәғәттә Урта махсус музыка колледжында, вокалсылар өсөн – 26 октябрҙә 11.00 сәғәттә Өфө дәүләт сәнғәт академияһында үтә. Өсөнсө турға үткән скрипкасылар 27 октябрҙә Өфө сәнғәт училищеһында ярыштарҙың һуңғы этабында ҡатнаша. Вокалсылар өсөн аҙаҡҡы этап – 28 октябрҙә, пианиносылар өсөн 29 октябрҙә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында үтә.\nКонкурсты ябыу тантанаһы һәм лауреаттарҙың концерты 30 октябрҙә 19 сәғәттә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында үтә.\nБәйгелә 15-30 йәштәрҙәге инструменталистар һәм 18-35 йәштәрҙәге вокалсылар ҡатнаша ала. Һәр категория буйынса дүрт премия һәм «Нариман Сабитов әҫәрҙәрен иң яҡшы башҡарғаны өсөн» исемле ике махсус приз бирелә. Рәсәйҙең Музыкаль конкурстар ассоциацияһы сайтында хәбәр ителеүенсә, беренсе урын өсөн – 80 мең һум, икенсе урын өсөн – 620 мең һум, өсөнсө урын өсөн 40 мең һум күләмендә премия ҡаралған. Концертмейстерҙар ҙа тәбрикләүҙән ситтә ҡалмаясаҡ, уларҙың иң яҡшыларына дипломдар тапшырыласаҡ.\nТеги: конкурстар, нариман сабитов


Редис үҫтереү: яҡшы уңыш алыуҙың 8 сере\n31 Май 2018, 16:46\nТәжрибәле баҡсасылар майҙа уҡ тәмле, һутлы редис менән һыйлана. Ләкин уны сәсергә әле һуң түгел, дөрөҫөрәге, бер ҡасан да һуң түгел – уны йәй буйы үҫтерергә мөмкин. Бары тик был эштең рәтен белергә генә кәрәк.\nЯҡшы редис үҫтереү өсөн орлоҡтарҙы дөрөҫ һайлау мөһим. Иртә һәм уртаса өлгөрөүсе сорттар ҡырауҙарға һәм көпшәләнеүгә бик бирешеп бармай. Ә һуң өлгөрөүсе сорттар тәмлерәк һәм файҙалыраҡ, сөнки вегетация осоронда күберәк шәкәр һәм витаминдар туплап өлгөрә, шулай уҡ уларҙың уңыш сифаты юғарыраҡ һәм оҙағыраҡ һаҡланалар.\nРедис мөмкин тиклем күберәк уңыш бирһен өсөн үҫемлекте тәрбиәләгәндә мөһим принциптарҙы үтәргә кәрәк.\n1. Дөрөҫ тупраҡ\nТүтәлде әҙерләгән ваҡытта ерҙе 20-30 см тәрәнлектә йомшарталар һәм өҫтөн тигеҙләйҙәр. 1 кв. метрға ярты биҙрә ҡом һәм серетмә, 1 аш ҡалағы аммиак селитраһы, 1,5 аш ҡалағы көкөртлө калий һәм 2 аш ҡалағы суперфосфат индерәләр.\n!Редис үҫтергән ваҡытта туп-раҡҡа тиреҫ кертергә ярамай. Ғөмүмән, һәр азотлы ашламаның тамыраҙыҡтың ҡыуышланыуына булышлыҡ итеүе ихтимал.\nТупраҡ әселеге юғары булғанда доломит оно (кв. метрға 0,5 л) индерәләр. Ә ауыр балсыҡлы ерҙе ҡом менән аралаштыралар (1 кв. метрға 1 биҙрә иҫәбенән).\n2. Яраҡлы урын\nРедисты асыҡ (ҡояшлы), әммә елдән һаҡланған участкаға сәсәләр.\n3. Сифатлы орлоҡтар\nЯҙ һәм йәй башында иртә өлгөрә торған сорттар сәселә, ә һуң өлгөрә торғандарын августан да иртәрәк ултыртмайҙар. Яҡшы һәм дәррәү шытып сыҡһын өсөн орлоҡтарҙы алдан 2-3 көн дауамында еүеш салфеткала шыттыралар.\n4. Дөрөҫ ултыртыу\nӘҙерләнгән түтәлдә бер-береһенән 10-15 см алыҫлығында 2-3 см тәрәнлектә бураҙналар ярып сығалар. Унда 5-әр см һайын орлоҡтар һалалар. Редис –4-кә тиклем ҡырауҙарҙы еңел үткәрһә лә, йылылыҡ етешмәгәндә орлоҡтар насар шыта. Шытымдарҙың дәррәү күренеүе өсөн ҡулайлы температура – 15-20 градус. Ундай шарттарҙа үҫентеләр 3 көндән моронлаясаҡ. Ә шунан да түбәнерәк температурала орлоҡтарҙың шытып сыҡҡанын 6-12 көн көтөргә тура киләсәк.\n5. Редисҡа һыу һибеү\nМул уңыштың төп шарты – даими һыу һибеү. Редис сәселгән түтәл гел уртаса дымлылыҡта булырға тейеш. Дым етешмәгәндә, тамыр-аҙыҡтар әсе һәм кәүшәк буласаҡ. Шулай уҡ һыу һипкән һайын ерҙе 3-5 см тәрәнлектә йомшарталар. Шул арҡала тамырҙар “тын” аласаҡ.\n6. Өҫтәмә туҡландырыу\nУңдырышлы тупраҡҡа ашлама индермәҫкә лә мөмкин, ә ярлылан-ғандарында һыу менән шыйыҡлатылған үлән төнәтмәһен файҙаланырға кәрәк. Төнәтмә яһай торған һауыттың дүрттән бер өлөшөнә һыу ҡоялар, шуға яңы өҙөлгән үҫемлектәрҙе һалалар (100 л һыуға 10 кг үлән иҫәбенән) һәм 2 кг тауыҡ тиҙәге өҫтәйҙәр. Һауытты селтәр менән ябалар, төнәтмәне көн һайын бол- ғатып торалар һәм шыйыҡлыҡ әсеүҙән туҡтағас ҡуллана башлай-ҙар. Ғәҙәттә ул 1-3 аҙнанан әҙер була. Килеп сыҡҡан төнәтмәне 1:1 нисбәтендә һыу менән шыйыҡлаталар һәм үҫемлектәрҙең төптәренә һибеп сығалар.\n7. Яҡтылыҡ режимы\nИдеаль шарттарҙа үҫемлектәр көн яҡтылығында 10-12 сәғәт булырға тейеш. Әгәр көн яҡтылығы 13-14 сәғәт дауам итһә, шуның менән бергә һауа температураһы 25 градусҡа етһә, редистың һуң өлгөрә торған сорттары тамыраҙыҡ барлыҡҡа килтермәй, ә сәскә ата. Ундай үҫемлектәрҙе көн яҡтылығында тәүлегенә 10 сәғәттән артыҡ булмаһындар өсөн ҡара төҫтәге туҡып яһалмаған материал менән ҡаплай-ҙар.\n8. Әүернә бөрсәһе менән көрәш\nРедис өсөн был иң хәүефле ҡоротҡос. Тамыраҙыҡтарҙа кеше һаулығы өсөн зарарлы матдәләр туп-ланмаһын өсөн, химик инсектицидтар ҡулланыу кәңәш ителмәй. Шуға күрә профилактик сараларға иғтибар бүлергә кәрәк.\n• Редис калийлы ашламалар яратҡанлыҡтан, шытымдарҙы һәм тупраҡты яңы барлыҡҡа килгән көл менән эшкәртәләр.\n• Бөрсә әсе мөхиткә сыҙамай, шуға күрә редисҡа әселәтелгән һыу һибеү уны юҡ итергә ярҙам итә. Мәҫәлән, лимон кислотаһы иретмәһен файҙаланырға мөмкин (10 л һыуға 1 аш ҡалағы).\n• Бөрсә редистың ҡоро һабаҡтарын ярата, шуға күрә уларға даими рәүештә һыу бөркөп торалар.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №26, 1 - 7 июль, 2017 - Информационные страницы\n№26, 1 - 7 июль, 2017\nҠайҙа улар, башҡорт халҡының абруйлы, милләт яҙмышын иң алғы рәттәрҙә тороп хәл итергә тейешле, кәрәк икән, өйҙән-өйгә йөрөп башҡорттарға башҡортлоҡто аңлатырға тейешле вәкилдәре?\nЛенин, татар менән башҡорттоң айырмаһын яҡшы аңлай һәм Өфө губернаһын тулыһынса Татар АССР-ына ҡушыуға ҡаршы була (Минзәлә өйәҙе менән Һамар губернаһының Бөгөлмә өйәҙе генә бирелә).\nТәү сиратта, компетентлы милли идарасы кадрҙар булыуы кәрәк, сөнки мәҙәниәтте үҫтереүгә бюджеттан аҡса бүленә, әммә уларҙы нисек тотоноу уйлап еткерелмәй. Шуның өсөн үҫеш критерийҙары булыуы зарур.\nҺЕҘҘӘ КЕЙЕҘ БАҪАЛАРМЫ? БЕҘҘӘ КЕЙЕҘ БАҪАЛАР!..\nТәҫләп һалынған аҡ йөн өҫтөнә ҡара һарыҡ йөнөнән биҙәктәр теҙгән ҡатын-ҡыҙ изге теләктәрен теләне. Бешекләп баҫылған кейеҙ ҡабат баҫҡансы күпмелер ваҡыт ятып торорға тейеш икән.\nҠУРАЙҘЫҢ ТЫЛСЫМЛЫ МОҢО ХАЛЫҠТАРҘЫ БЕРЛӘШТЕРӘ\nПопуляр "Deep Forest" төркөмө музыканты Эрик Муке башҡорт музыка мәҙәниәте менән танышыр өсөн Башҡортостанға килде. Легендар музыкант сәфәре тамамаланыр алдынан журналистарға бындағы осрашыуҙар менән тулыһынса ҡәнәғәт һәм Өфөлә 2020 йылда уҙасаҡ Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерләнеүҙә ҡатнашырға әҙер булыуын хәбәр итте.


Өфөлә Украинала һәләк булған өлкән прапорщик Олег Шурыгин менән хушлаштылар\nБөгөн, 12 майҙа, Өфөлә Украиналағы махсус операцияла хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған Олег Шурыгин менән хушлаштылар. Геройҙы һуңғы юлға оҙатырға туғандары, яҡындары, хеҙмәттәштәре, дуҫтары йыйылды. Ғаиләнең ҡайғыһын уртаҡлашырға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров та килде.\n«Хөрмәтле Наталья Анатольевна, Лилиә Әнүәр ҡыҙы, туғандары һәм яҡындары. Бөгөн һеҙгә бик ауыр тойғо менән килдек, йәш егеттең үлеменә ҡайғырабыҙ. Махсус операция бара, егеттәребеҙ унда хәрби бурысын үтәй, Олег геройҙарса, ҡурҡыу белмәҫ яугир кеүек һәләк булды. Был – ауыр юғалтыу, ҡот осҡос ҡайғы. Олегтың хәтерен мәңгеләштерергә ныҡлы вәғәҙә бирәм», – тине Радий Хәбиров матәм митингында.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың указы менән Украина биләмәһендәге махсус операция барышында күрһәткән ҡыйыулығы һәм героизмы өсөн өлкән прапорщик Олег Шурыгин үлгәндән һуң Батырлыҡ ордены менән бүләкләнгән.\nБашҡортостан Башлығы геройҙың тол ҡатынына Шайморатов орденын да тапшырҙы. Олег был наградаға үҙе үлгәс лайыҡ булған.\nӨлкән прапорщик Олег Игоревич Шурыгин 1988 йылдың 6 октябрендә Саха (Яҡутстан) Республикаһының Нерюнгри ҡалаһында тыуған, 2006 йылда хәрби хеҙмәткә саҡырылған. Хеҙмәттәштәре һүҙҙәренсә, Олег изге күңелле, ярҙамсыл булған. Ирекмәнлек эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгән, «Лиза Алерт» эҙләү-ҡотҡарыу отрядына ярҙам иткән. 2011 йылда ғаилә ҡорған, ике ҡыҙы бар.\nОлег Шурыгин ғаиләһе менән Өфө районында йәшәгән.


Башҡортостан Хөкүмәте эре предприятиеларҙы башҡарма власть органдарына беркетте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Хөкүмәте эре предприятиеларҙы башҡарма власть органдарына беркетте\n15:56, 30 января 2015 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте эре предприятиеларҙы башҡарма власть органдарына беркетте Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 30 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nБашҡортостандың эре предприятиелары һәм ойошмалары республика башҡарма власть органдарына, уртасалары иһә муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәренә беркетелде. Предприятиелар исемлеге уларҙың тармаҡтары һәм урынлашҡан урындары буйынса Башҡортостандың Иҡтисади үҫеш министрлығында төҙөлдө. Был турала Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2015 йылдың 26 ғинуарындағы 68(р)-се бойороғона таянып Иҡтисади үҫеш министрлығынан хәбәр иттеләр.\n— Ойошмалар исемлеге уларҙың төбәк тулайым продуктын формалаштырыуға тәьҫир итеүен иҫәпкә алып төҙөлгән. Бындай ҡараш иҡтисади әүҙемлек кәмегән ваҡытта республиканың социаль-иҡтисади үҫешен күҙаллауын әҙерләү өсөн бик мөһим, — тип аңлатма бирҙе Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры Александр Васильев.\n2014 йылдың майынан Башҡортостанда төбәктә етештерелгән продукцияға мониторинг алып барыла, уның нигеҙендә сәнәғәт етештереүенең күҙалланған индексы иҫәп сығарыла. Дәүләт көйләүе һәм дәүләт ярҙамы сараларын әҙерләү — мониторинг бурыстарының береһе, тип билдәләйҙәр Иҡтисади үҫеш министрлығында.\nТеги: сәнәғәт,бр хөкүмәте


3 Февраль 2021, 23:20\nЧечнялағы ут эсенән сығып, Ярославль өлкәһендә хеҙмәт итеп йөрөгәнендә килде ҡара хәбәр Ғәзизгә. Телеграмманы ҡулына тотторғастары бер ни тиклем ваҡыт иҫенә килә алмай торҙо ул... “Нисек инде әсәйем үлгән? Ул бит мине көтә ине... Әсәй, әсәй генәм!” – күҙҙәренә тығылған ҡайнар йәштәренә ирек ҡуйҙы ла, шым ғына алға атланы... Ҡайҙа бара, нимә эшләргә итә – Ғәзиз хатта үҙе лә белмәй ине был мәлдә. Башында тик бер генә уй – тиҙерәк ҡайтып етергә, әсәһенең үлеменә үҙ күҙҙәре менән күреп ышанырға...\n...Чечня һуғышында яраланып, госпиталдә ятҡанында ғына тормош, уның асылы хаҡында ныҡлап уйлана башланы Ғәзиз. Уға ҡәҙәр бар нәмәгә лә, шулай кәрәктер, тип ҡарай ине ул. Тик бына әсәһенең ҡаты ауырыуы тураһындағы хат ҡына тынғылыҡ бирмәне егеткә. Һуңғы хатында апаһы бик борсолоп яҙған ине шул: “Әсәй ныҡ ауырып тора... Шуғалыр инде һинең ҡайтыуыңды көтөп ала алмамдыр, тип борсола... Әллә командирҙарыңдан ял һорап, ҡайтып әйләнәһеңме?” Эйе, әсәһе үҙен армияға оҙатҡанда уҡ нисектер кәйефһеҙерәк йөрөгәйне, ә хеҙмәткә алыныусылар автобусҡа ултырғас, күҙҙәренә йәш алып: “Имен-һау ғына йөрөп ҡайт инде, балаҡайым... Күрешергә насип булһын!” – тине лә ҡарашын ситкә күсерҙе. Был хәл Ғәзиздең йөрәген семетеп алды хатта: “Илама сәле, әсәй, ике йыл ике көн шайы ла булмаҫ, ҡайтып та төшөрмөн!” – Ғәзиздең был һүҙҙәрен ишеттеме-юҡмы әсәһе, кеҫәһенән ҡулъяулығын алып, битен һыпырҙы ла, йылмайырға тырышты. Уңғансы булмай автобус та ҡуҙғалды. Армияға китеүселәргә ҡул болғап, һөрәнләшкән, сыр-сыу булған кешеләргә иғтибар итмәйенсә, күҙҙән юғалғансы урынынан ҡуҙғалманы әсәһе һәм шул килеш улының күҙ алдында ҡалды...\nТик бары мәрхүмәнең етеһенә генә ҡайтып етә алды ул. Район үҙәгенән килгән таш юлдың һул яғында урынлашҡан зыяраттағы яңы ҡәберҙе күреп, тәне эҫеле-һыуыҡлы булып китте һәм үҙе лә һиҙмәҫтән шоферға һөрәнләне: “Ошонда ғына ҡалдырығыҙ әле!”... Нисек зыярат ҡапҡаһын асып инеүен, ҡәберҙең һалҡын тупрағын усына алып, үкһеп илағанын хәтерләмәй ҙә Ғәзиз... Бары ҡустыһының: “Ағай, әйҙә, ҡайтайыҡ! Өйҙә көтәләр бит...” – тигәнен ишетеп кенә, аяғына баҫты һәм йәшле күҙҙәрен Илгизгә төбәне. “Ә-ә-ә, һаумы, брат! Ҡалай һонтайып киткәнһең?.. Мине үтеп бараһың түгелме?” – үҙенең ебеп ҡалғанын аңлап, ҡустыһын һүҙгә әүрәтте һәм ҡосаҡлап алды егет. Зыяраттағы яңы ҡәбер янында ағалы-ҡустылы байтаҡ ҡына торҙолар шул килеш... Ғәзиздең күҙ алдына әсәһенең һылыу йөҙө, буй-һыны, ихлас көлгән мәлдәре килеп баҫты... Күңел ғазаптарын еңерлек көс тапты шулай ҙа һалдат һәм өндәшмәй генә ҡустыһын зыярат ҡапҡаһына әйҙәне...\nТыуған йортона яҡынлашҡан һайын Ғәзизде һағышлы уйҙар баҫты, тамағына ниндәйҙер бер әсе төйөр тығылды. Тик ул үҙен ҡаршы\nалыусыларға һиҙҙермәне – һәр береһе менән ихлас күрешеп, ҡосаҡлап, һөйөп алды. Бары атаһының шиңеп ҡалғанын күреп, эсе янды:\n–Хәлдәр шулай булып киткән икән, атай... – Һүҙҙе нимәнән башларға белмәй, шулай мөңгөрләне. – Алданыраҡ хәбәр итеп булманымы ни?\n–Әсәйең мәрхүмә борсомауыбыҙҙы үтенде бит... Насип булһа, йәшәрмен әле, тип өмөт итте... Әммә... – Күңеле тулған атай кеше, ҡулын һелтәп, тышҡа сығыу яйын ҡараны.\n...Һалдаттың ҡыҫҡа ғына отпуск көндәре лә үтеп китте. Ғәзиз, хеҙмәт иткән урынына килеп, Ватан алдындағы бурысын үтәүен дауам итте. Үҙенә йомолоп, буш ваҡыттарын гәзит-журналдар аҡтарып, китап уҡып үткәрергә тырышты. Бергә хеҙмәт иткән егеттәр элекке шаян, йор һүҙле егеттең үҙенә бикләнеүенә башта ғәжәпләнһәләр ҙә, аҙаҡ яйлап күнделәр... Тик Ғәзиз генә түгелеп илаған апайын, етемһерәп ҡалған ҡустыһы менән һеңлеһен һағынып, уларҙы йәлләп көндәрен үткәрҙе. Күп тә үтмәй атаһының йәш ҡатынға өйләнеүен, һеңлеһен инәләре тәрбиәгә алыуын хәбәр иттеләр...\nХеҙмәтен тултырып, тыуған яҡтарына ҡайтыу менән Ғәзиз күрше райондың әрмегә ҡәҙәр уҡый башлаған һөнәрселек училищеһында уҡыуын дауам итте. Нәҡ ошо уҡыу йортонда дөйөм ятаҡ тәрбиәселәре уның быға ҡәҙәр йәшеренеп ятҡан һәләттәрен асырға ярҙам иттеләр ҙә инде. Егет сәхнәлә үҙен оҫта актер, йырсы һәм ҡурайсы итеп күрһәтә алды һәм педагогия коллективының, тотош училищеның хаҡлы һөйөүен һәм абруй ҡаҙанды. Ә егеттәр ятағындағы тәрбиәсеһе Марат Зиннурович Ғәзизде һәр саҡ алдын тоторға тырышты. Егеттең ваҡ-төйәк боҙоҡлоҡтарын күбеһенсә күрмәмешкә һалыша ине ул. Бары Ғәзиз ваҡыт-ваҡыт ҡыҫанан ситкә сығып барғанда ғына айырым шелтәләп:\n–Шунан, батыр булып күренмәксеһеңме? Әллә “аҡбаш” ҡотортамы? – тиер ине тәрбиәсе. – Үҙеңде ҡулға ал! Һине училищела ғына түгел, тотош район, хатта күрше райондар халҡы ла яҡшы белә. Исемеңә тап төшөрмә инде, Ғәзиз! Һин бит хәҙер туғыҙҙы бөтөп килгән анауы “ябағалар” түгел...\nТәрбиәсеһенең күҙҙәренә тура ҡарап әйткән был һүҙҙәрен аңлап та етмәй ине, шикелле... “Ниндәй ябаға? Уныһы нимәне аңлата икән?” – эстән шулай уйлаһа, тыштан бөтөнләй икенсе төрлө яуап бирҙе:\n–Юҡ, юҡ, Марат Зиннурович! Бөтәһен дә аңлайым, төҙәлермен! Һеҙгә ҙур рәхмәт, һәр саҡ мине үҙ күреп, тартып торғанығыҙға!\n...Марат Зиннуровичтың ғаилә ағзалары, туғандары менән дә яҡындан таныш Ғәзиз. Йыш ҡына уларҙа мунса төшөп, ҡунып та сыҡҡаны бар. Бигерәк тә Марат Зиннуровичтың әсәһе Йәмилә инәй, үҙ улындай күреп, яратты Ғәзизде.\n–Килгеләп йөрө, улым. Ятаҡ ашханаһындағы аш һинең ише егеттәргә ашмы ни ул... – тиер ине әбей. – Маратым менән бик татыуһығыҙ бит, тартынма, үҙ өйөңдәге кеүек бул!\nҮҙе менән бергә төрлө конкурстарға ла алып йөрөнө тәрбиәсеһе Ғәзизде. Һәр саҡ призлы урындар алып ҡайтырҙар ине. Ә уларҙың\nҡайтыуын әлеге лә баяғы Йәмилә әбей түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Ҡасан ғына ҡайтып инмәһендәр, әбейҙең ашы бешкән, ҡайнар самауыры өҫтәлдә! Уларҙы күреү менән әхирәтенә өндәшә һала һәм күмәкләшеп табын янына йыйылалар...\nШаулап-гөрләп торған уҡыу йылдары ла артта ҡалды... Ғәзиз, Марат Зиннуровичтың ярҙамы менән ҡулына ҡыҙыл диплом алып, тыуған яҡтарына ҡайтты.\n–Ҡара уны, Ғәзиз, ҡыҙыл дипломды юҡҡа ғына алып бирешмәнем – артабан уҡырға тырыш! – тип оҙатты уны тәрбиәсеһе. – Юғары уҡыу йортона ингәндә дипломың ярҙам итер. Уңыштар һиңә! Гел генә “ябаға” булып йөрөмәҫһеңдер, һиңә ныҡ ышанам...\nТик был һүҙҙәр Ғәзиздең бер ҡолағынан инде, икенсеһенән сыҡты... Артабан уҡыу тураһында уйламаны ла ул, ғаилә ҡороу хаҡында ла баш ватманы... Шулай яйлап-яйлап һаҙға бата барғанын үҙе лә абайламаны.\nДонъялар үҙгәреп, кешеләр бәйләнештә селтәре аша аралаша, кеҫә телефондарын ҡуллана башлағас ҡына – тиҫтәнән ашыу йылдар үткәс кенә табыштылар Ғәзиз үҙенең тәрбиәсеһе менән.\nӨйләнгәндер, балалар үҫтерәлер, тип уйлаған Марат Зиннуровичты һаман буйҙаҡ булыуы менән аптыратты Ғәзиз.\n– Өйләнеү тураһында уйламайым да әлегә, ҡайҙа ашығырға? – Тәрбиәсеһенең һорауына шулай яуап бирҙе ул. – Өйләнһәм, туйыма һеҙҙе саҡырмай буламмы инде, Марат Зиннурович?! Һеҙ минең өсөн бер туған ағайым кеүек. Рәхмәт, һаман булһа мине ҡайғыртаһығыҙ икән...\n– Нисек ҡайғыртмай ти... Барығыҙ ҙа иҫтә, берегеҙҙе лә онотҡаным юҡ! – Марат Зиннурович уҡыусыһын ҡосаҡлап алды. – Ваҡыт бар әле, тип йөрөмә, ғүмер үтә лә китә ул. Унан беҙҙең халыҡта нимә тиҙәр әле? “Иртә өйләнгән – улынан, ҡыҙынан һөйөнгән!” Ишеткәнең юҡмы ни?\n– Аһ, уға китһә, минең әллә нисә бала барҙыр әле... – Ғәзиз һүҙҙе шаяртыуға бормаҡсы булды. – Уларҙы кем һанаған...\n– Эй, Ғәзиз, Ғәзиз... Бындай хәбәрҙе ысын булһа ла һөйләмә! Ҡайҙа етте – шунда бала ҡалдырып йөрөргә һин мал түгелһең бит! Үҙ ояңды тибеп йәшәргә кәрәк... Ҡулыңдан килмәгән эш юҡ, кәләш алып, ниәт итеп йәшәр инең...\n– Шулайын шулай ҙа... Күңелгә ятҡаны осрамай бит.\n– Һөрөнгән – һаҙға, һайланған – таҙға! Күп һайланһаң, туғаҙаҡ булып ҡартаяһың инде. Идеал кешеләр булмай ул, оҡшамағанын кисерә белергә кәрәк. Уйла, Ғәзиз! Һылыу ҡыҙҙарҙы түгел, аҡыллыларын күҙлә...\n...Был һөйләшеүҙәренән һуң да байтаҡ йылдар үтте. Тик Ғәзиз генә ал таңдарҙы һаман яңғыҙы ҡаршылай... Марат Зиннур улы менән ара-тирә осрашып, хәбәрләшеп торалар улар. Ғәзиз үҙенең ярҙамынан ташламай, килгән һайын уныһын-быныһын эшләп китә. Элекке тәрбиәсеһенең етди ауырығанлығын яҡшы аңлай ул... унан өлкән дуҫының үҙенә күрһәткән изгелектәрен дә онотмай.\n– Һәр саҡ дөрөҫ юлға әйҙәнегеҙ ҙә бит... мин генә һеҙ өйрәткәнсә йәшәй алманым, – тип үкенесен белдерә ул йыш ҡына. – Ғүмер ҙә үтеп бара, ә минең әле булһа үҙ оям юҡ...\n– Төшөнкөлөккә бирелмә, Ғәзиз, – Марат Зиннурович һаман үҙенекен тылҡый. – Һин түгел, мин ҡартлыҡ хаҡында уйламайым әле... Ҡулың белмәгән эшең юҡ, өйлән, йорт һал... Йәшәүҙең мәғәнәһен аңларһың шунан. Етерҙер инде “үгеҙ үлһә ит, арба боҙолһа утын”, – тип йәшәү...\nБайтаҡ ҡына өндәшмәй ултырғандан һуң, ауыр көрһөнөп, Ғәзиз яуап ҡайтарҙы:\n– Дөрөҫ әйтәһең, ағай... Тик мин йәшәүҙең бер мәғәнәһен дә күрмәйем шул... Һин әйткәнсә йәшәү яҙмағандыр ул миңә... Ысынын әйткәндә, йәшәгем дә килмәй китә ҡай саҡ...\n–Аңламаным? – Дөрөҫ ишетәмме, тигәндәй Марат Зиннурович Ғәзизгә һораулы ҡарашын төбәне. Унан, асыуынан ни эшләргә белмәй, урынынан тороп уҡ китте ул. – Ул нимә тигән хәбәр ул? Башыңдан сығарып ташла ундай уйыңды! Ҡолаҡҡа ятмаҫ хәбәр һөйләгәнеңсә, иртәгәге көнөңдө уйла!\nОҙаҡ ҡына ҡыҙҙырҙы остазы Ғәзизде, үҙенең бөтмәҫ кәңәштәрен бирҙе. Ахырҙа, Ғәзиз уның менән тулыһынса килешеүен белдереп, ҡулын һуҙҙы:\n–Рәхмәт, ағай! Алай ҙа һин барһың! Эйе, миңә ысынлап та тормошҡа ҡарашымды үҙгәртергә кәрәктер ул...\nЯрты төн ауғансы һөйләште улар. Марат Зиннурович Ғәзизгә тормош юлдашы булырҙай аҡыллы кәләш эҙләргә кәңәш итте.\n–Эште оҙаҡҡа һуҙма, быйылғы йылда һин эйәле-башлы булырға тейешһең! Алла бирһә, туйыңда ултырырға яҙһын!\nӨлкән дуҫының кәңәштәренән күңеле булып, ҡанатланып хушлашты Ғәзиз... Тик зәңгәр томандар артында кеүек тойолған киләсәге нисек булыр? Тап итерме ул үҙ парын? “Башта, ер алып, ваҡытлыса йәшәп тороу өсөн аласыҡ эшләргә! Унан күҙ күрер! – Таш юлдан тыуған яғына табан елдергән автобус тәҙрәһенән Ирәндек һырттарын күҙәтә-күҙәтә шундай татлы уйҙар менән елкенде егет. – Ә бит Зиннурович дөрөҫ әйтә – ғүмеремдең ҡәҙерен белмәйем мин, үҙ яҙмышыма үҙем төкөрөп ҡарайым... Бөгөндән үк барыһы ла башҡаса буласаҡ! Ә кәләшле булғас, йортома саҡырған беренсе ҡунағым мотлаҡ Марат Зиннурович булыр!”\nМараттың да уйҙары нәҡ шул тирәлә уралған мәл ине был ваҡытта... Яратҡан уҡыусыһы, яҡын дуҫы уның кәңәштәренә ҡолаҡ һалырмы?


16 Ноябрь 2010, 14:09\nҺөҙөмтәлелек кимәле буйынса Өфө, Октябрьский, Нефтекама ҡалалары, Бәләбәй, Туймазы райондары алғы рәттә. Ағиҙел, Межгорье ҡалаларында һәм Белорет районында өлгәшелгән ҡаҙаныштар ҡәҙимге. Ауыл муниципаль райондары төркөмөндә Өфө, Ауырғазы, ҡырмыҫҡалы, Көйөргәҙе, Хәйбулла, ҡариҙел, Ейәнсура, Федоровка райондары – дөйөм һөҙөмтәлелек кимәле буйынса алдынғыларҙан. ҡыйғы, Архангел, Балаҡатай, Благовар, Бөрйән, Кушнаренко, Мишкә, Миәкә, Мәсетле, Йылайыр райондары был төркөмдән ҡалыша.\nМуниципаль ойошмаларҙың бюджет килеменең дөйөм күләмендә урындағы бюджеттың үҙ килеме өлөшө буйынса Ейәнсура районында эштәр иң хөртө – был күрһәткес унда 13,9 процент ҡына тәшкил итә. Йылайыр (16,2), Стәрлебаш (16,8) райондарында ла хәлдәр шәптән түгел.\nБәләкәй эшҡыуарлыҡ предприятиеларының территориаль бүленеше лә тигеҙ түгел. Архангел районында бәләкәй бизнес предприятиелары бик әҙ тупланған – 10 мең кешегә – 184,6, ҡалтасыла – 201,5, Тәтешлелә – 204,1.\nҘур һәм уртаса предприятиелар һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмалар хеҙмәткәрҙәренең уртаса айлыҡ номиналь эш хаҡы Бөрйән (8969,4 һум), Миәкә (9272,9), Йылайыр (9569,5) райондарында иң түбәне.\nУртаса бер кешегә тура килгән иң бәләкәй торлаҡ майҙаны Мишкә районына (15,8 кв. м), Ағиҙел ҡалаһына (17,4 кв. м), Сибайға (17,8 кв. м) тура килә.\nЙыл башынан өлгәшелгән дөйөм һөҙөмтәлелек кимәле буйынса квартал һайын үҫеш анализы үҙ позицияларын тотороҡло яҡшыртыусы һәм насарайтыусыларҙы асыҡланы. Көйөргәҙе, Асҡын, Мәләүез, Шишмә райондары тәүгеләр иҫәбенә инһә, Әлшәй, Балаҡатай, Ғафури, Илеш, Стәрлебаш, Саҡмағош райондары – икенселәр иҫәбендә.


Башҡортостанға 2230 табип кәрәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:42, 22 октября 2018 Йәмғиәт\nБашҡортостанға 2230 табип кәрәк Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанға 2230 табип етешмәй. Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рафаэль Яппаров республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә ошо хаҡта белдерҙе.\nТөбәктә табиптар менән тәьмин ителеш Рәсәй күрһәткесенән 8% түбән. Айырыуса ауыл ерендә кадрҙар менән тәьмин итеү мәсьәләһе киҫкен тора, унда табиптар менән тәьмин ителеш ҡалаларға ҡарағанда 2,5 тапҡырға аҙыраҡ. Бигерәк тә Хәйбулла, Иглин, Дәүләкән, Балаҡатай һәм Мишкә райондарында белгестәр етешмәй. Әйтәйек, Балаҡатай районына 21 табип кәрәк. Медицина кадрҙарын ситкә ебәрмәү мәсьәләһе ошо йүнәлештә көнүҙәк мәсьәлә булып ҡала. «Ауыл табибы» программаһы буйынса районға эшкә ҡайтҡан табиптар ауыл дауаханаларында биш йыл эшләгәндән һуң кире ҡалаға китә. Былтыр Иглин районынан 27 ауыл табибы эшен ҡалдырған. Төп сәбәптәр — хеҙмәт хаҡының түбән булыуы һәм торлаҡ менән тәьмин итмәү. Рафаэль Яппаров һүҙҙәренсә, 200 белгес кенә район хакимиәттәре ярҙамында торлаҡ шарттарын яҡшырта алған.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы бөтә хакимиәт башлыҡтарына хәлде контролгә алырға, муниципалитеттарға эшкә килгән табиптарға фатир биреүҙең һәм матди ярҙам күрһәтеүҙең юридик аспекттарын әҙерләргә ҡушты.\n«Кешеләрҙе ҡалырға өгөтләгеҙ, бының менән шөғөлләнергә кәрәк. Был — һеҙҙең шәхси бурысығыҙ,— тине ул. — Халыҡтан ялыуҙар килмәһен, хәлде төҙәтеү өсөн һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү менән эҙмә-эҙлекле һәм оҙаҡ шөғөлләнербеҙ. Төрлө үҫеш күрһәткестәре буйынса район башлыҡтарының рейтингын төҙөргә тәҡдим итәм. Унда һаулыҡ һаҡлау торошо төп пункт булырға тейеш.


Рәфис Иҙрисов фестивалдең иң яҡшы бейеүсеһе тип танылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРәфис Иҙрисов фестивалдең иң яҡшы бейеүсеһе тип танылды\n11:09, 31 марта 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостандан йәш бейеүсе Рәфис Иҙрисов Кабардин-Балҡарҙа үткән «Алтын Майҙан» халыҡ-ара этник сәнғәт фестиваленең беренсе премияһына лайыҡ булды. «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһының «БЮТ» телеканалы хәбәр итеүенсә, фестивалдә йәш бейеүсе – республиканың Баймаҡ районында тыуып үҫкән үҫмер — жюри ағзаларының барыһын да, иң элек, уның рәйесе Бисер Кировты хайран ҡалдырҙы.\nБашҡорт бейеүсеһенең ярышташтары Украинанан, Хакасиянан, Ҡырғыҙстандан, Дағстандан, Эстониянан, Ҡаҙағстандан бик һәләтле һәм яҡшы әҙерлекле бейеүселәр булды. Ләкин был жюри ҡарарына тәьҫир итмәне. Рәфис буй еткеһеҙ кимәлдә булды. Уның «Еҙ үксә» һәм «Рекрут» бейеүҙәрен көслө алҡыштар менән оҙаттылар.\nШуны ла әйтергә кәрәк, республикабыҙҙа Рәфис Иҙрисов Башҡортостан Президенты призына «Байыҡ – 2009» беренсе балалар башҡорт бейеүен башҡарыусылар конкурсында еңеүсе булараҡ яҡшы билдәле. Бынан тыш, ул үҙе уҡыған Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназия-интернатының «Аҡйондоҙ» бейеү ансамбле солисы ла, бында ул туғыҙынсы класта уҡый.\n«Алтын Майҙан» фестивале 22 — 28 мартта Эльбрус тауы итәгендә үтте һәм үҙ эсенә вокал, фольклор, бейеү сәнғәте буйынса ярыштарҙы индерҙе. Унда Рәсәйҙең бөтә мөйөштәренән, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән 300 вәкил ҡатнашты.


ЗАМАНҒА ЯРАШЛЫ ЗАУЫҠ » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nЗАМАНҒА ЯРАШЛЫ ЗАУЫҠ\nӨфө районынан Зилә Сәфиуллина: «Өсөнсө синыфтан рәссам-модельер булырға хыялландым. Ошо маҡсат менән Өфө мода колледжына уҡырға индем. Диплом эшемдең темаһын башҡорт милли костюмы элементтарына арнап, йырсы Гөлсинә Мөхәммәҙиеваға зауыҡлы сәхнә күлдәге тектем. Артабан БДУ-ның тарих факультетында уҡығанда ла милли кейемдәге үҙенсәлектәрҙе өйрәнеүҙе ташламаным, был тема буйынса фәнни эш яҙҙым, конференцияларҙа ла ҡатнашырға насип булды.\nӘле бесеү элементтары традицияларын, орнамент ысулдарын өйрәнеүҙән һәм уларҙы тегеүҙә файҙаланыуҙан тыш, имиджеология менән мауығам. Башҡорт милли өлгөләрен көндәлек кейемдә ҡулланыуҙы пропагандалау бик урынлы, тип һанайым. Хәҙер мода донъяһында ла этник стилгә иғтибар артты.\nЯратҡан журналым ойошторған бәйгегә билдәле йырсы Зилә Усмановаға теккән кейемде тәҡдим итәм. Ҡыҙылһыу көрән (марсала) төҫтәге блуза башҡорт биҙәге, тәңкәләр менән байытылған. Уны сәхнәлә оҙон итәк менән яраштырырға, көндәлек тормошта иһә ҡара итәк йә салбар менән кейергә мөмкин».\nТеги: Милли биҙәк


«Йәншишмә»гә яҙыл да бүләк от! | Йәншишмә\n«Йәншишмә»гә яҙыл да бүләк от!\nНаписал в 13 апреля 2018, 12:36\n2018 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға яҙылыуҙың ҡыҙған мәле. Ошо уңайҙан «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто «Туған телеңдәге баҫмаға яҙыл!» марафонын иғлан итте. Ул подписка тамамланғансы барасаҡ.\n«АҘНА ҺАЙЫН ОТОШ» уйынын гәзит уҡыусыларыбыҙ көтөп ала һәм теләп ҡатнаша. Быйыл да нәшриәт йорто матур бүләктәр әҙерләгән. Уйында ҡатнашыу өсөн «Йәншишмә»гә яҙылырға ла квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә генә кәрәк. Еңеүсе һәр аҙна осраҡлы һайлап алыу юлы менән билдәләнәсәк. Уларҙың исемдәре гәзитебеҙ битендә донъя күреп барасаҡ. Ә СУПЕРПРИЗ отоу өсөн «Йәншишмә»гә һәм үҙегеҙҙең район йәки ҡала баҫмаһына яҙылыу мотлаҡ. Түләнгән подписка ҡағыҙҙарының күсермәһен ошо адрестар буйынса ебәрергә кәрәк: 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, 8-се ҡат; «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто дәүләт унитар предприятиеһы, Киров урамы, 45.\nҮҙебеҙҙең гәзит-журналдарыбыҙҙы һаҡлап ҡалыр өсөн барыбыҙға ла тырышырға кәрәк. Ә «Йәншишмә» – балалар өсөн башҡортса донъя күргән берҙән-бер гәзит. Унда ҡыҙҙар-малайҙар башлап үҙҙәренең ҡәләмен һынап ҡарай, аҙаҡ инде оҫтарып, хатта артабан яҙмыштарын журналист һөнәре менән бәйләүселәр бар.\nИкенсе ярты йыллыҡта ла бергә ҡалайыҡ, дуҫтар! Гәзит, һәр ваҡыттағыса, төрлө конкурстар, акциялар, викториналар үткәреп тора. Унан ситтә ҡалмағыҙ, бүләктәр отоп ҡыуанығыҙ!\n«Йәншишмә»гә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 477 һум 54 тин.\n« Һоҡландырмай кемдәрҙе!\n«Аҙна һайын — отош» »


Таңдар иртә ата бында - Поиск - Муниципальные новости - Новости, объявления, события - Муниципальный район Калтасинский район\nТаңдар иртә ата бында\n21.05.2014 15:05 Среда\nРеспубликабыҙ төньяҡ-көнбайышының ҡырыҫ тәбиғәте игенсене артыҡ иркәләмәй. Был яҡтарҙағы һөрөнтө ерҙең сифаты ла теләгән уңышты алыу өсөн икеләтә хеҙмәт талап итә. Ҡалтасы игенселәре дым ҡаплауҙы май баштарында тулыһынса теүәлләгән, был көндәрҙә иртә культуралар сәсеүҙе әүҙем алып бара.\nӘлегә тейешле майҙандың яртыһында сәсеү тамамланған. “Заря” һәм “Восход” хужалыҡтары алдынғылар рәтендә. Шулай уҡ “Победа”, Чапаев исемендәге һәм “Дружба” ауыл хужалығы предприятиеларында ла яҙғы ҡыр эштәре тейешле кимәлдә ойошторолған. Крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарының күбеһе үҙ баҫыуҙарында сәсеүҙе бөтөрөп тә ҡуйған.\n...“Заря” хужалығының күрше Борай районына терәлеп торған 150 гектарға яҡын ерендә бойҙай сәсеүҙе тамамлап, арпа баҫыуына күсенгәндә тап иттек Аҡтуған бригадаһы механизаторы Владислав Кандиевтың сәсеү агрегатын.\n— Егерме туғыҙынсы яҙымды бураҙнала ҡаршылайым, — тип үҙе менән таныштырҙы тракторсы Владислав Михайлович. — Апрель аҙаҡтарында һауа шарттары әҙерәк һағайтҡайны, әле көндәр бик матур тора. Йылы булғас, ер ҙә сағыштырмаса тиҙ өлгөрҙө. Файҙалы дым барҙа сәсеүҙе теүәлләргә ине иҫәп.\nХужалыҡтың тирмәнсеһе Алексей Әптрәев, был ҡыҙыу осорҙа эш урынын алмаштырып, сәсеүсе бурысын уңышлы башҡара. Бына ул Владислав ярҙамында орлоҡ менән сәскестәрҙе тултырып та ҡуйҙы. Күмәкләгән яу ҡайтарған шул. Әйткәндәй, әҙерләнгән орлоҡто тотҡарлыҡһыҙ келәттән килтереп торған машина рулендә вахта менән Воркута тарафтарында тир түгеп йөрөгән Николай Дмитриев икән. Әле ялда булған егеттең ауылдағы иң мөһим эштән ситтә ҡалмауы тик маҡтауға лайыҡ!\nСәсеүселәрҙең күңеле көр. Беҙҙең менән әллә ни оҙаҡ һөйләшеп торманы улар, аяҙ күктә һайраған һабан турғайы моңо аҫтында баҫыу буйлап ҡуҙғалып та китте...\nЙәшел хәтфә булып йәйрәп ятҡан ялан башында торған агрегат янында туҡталабыҙ.\n— Ужым арышын өҫтәлмә туҡландырыуҙы тамамлайбыҙ, — ти тракторсы Владислав Минилбаев. — Төшкә хәтлем икенсе баҫыуҙа инек, әле бындағы ике йөҙ гектарлыҡ майҙанға күстек. Ике-өс көндә эште теүәлләргә иҫәп.\nГеннадий Апсаликов машинала тоҡло ашламаны келәттән ташыһа, Родион Митаев агрегатты хеҙмәтләндереүҙә эшләй. Егеттәр иртәнән киске эңергәсә — баҫыуҙа. Бөтә был эшсәндәр өсөн Алла Тимерғәлина менән Альбина Байдимирова көнөнә ике тапҡыр йылы аш әҙерләй.\n— Яланға йылдағыса тулы әҙерлек менән сыҡтыҡ, — тип һөйләне аҙаҡ “Заря” хужалығы етәксеһе Аркадий Тимеркәев. — Кәрәкле техниканы төҙәтеп, яҡшылап көйләнек, яғыулыҡ, орлоҡ тейешле күләмдә бар. Сәсеү агрегаттары — тәжрибәле механизаторҙар ҡулында. Хеҙмәткә түләү шарты ла уларҙы дәртләндереүгә йүнәлтелгән. Район буйынса иғлан ителгән ярышҡа ла ҡушылғанбыҙ.\nАнсар НУРЕТДИНОВ, “Башҡортостан”дың үҙ хәбәрсеһе


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҒҮМЕРЛЕК ҺАБАҠ - 2021 - Мәҡәләләр\nБыл көндәрҙә бынан 20 йыл элек, 2001 йылдың 9 ғинуарында арабыҙҙан киткән юрматы ере арыҫланы, мәҫәлсе-шағир, журналист Сулпан ағай Иманғоловты хәтерләп, уның менән бәйле бер ваҡиғаны иҫкә алып ултырҙым әле. Һеҙгә лә һөйләйем.\nУның менән Башҡортостандың көньяғында беҙ булмаған төбәк-ауыл бик һирәк ҡалғандыр. Ул Башҡортостан радиоһы хәбәрсеһе булып эшләгән мәлдә репортаж артынан ауылдарға йыш сыҡтыҡ. Сулпан ағайҙың ябай ғына кеше тураһында материал әҙерләгәндә лә унан нисек мәғлүмәт алыуына аптырап, һоҡланып ҡарап ултыра торғайным. Респондентҡа бер үк һорауҙы төрлө яҡлап бирә, тейешле яуап алғас ҡына төп темаға кире ҡайтып, репортажды дауам итә ине. Уның менән халыҡ араһына сығыуҙарҙың бушҡа булмауын редакцияға эшкә килгәс кенә аңланым. Ошондай бай тормош юлы үткән, журналистика өлкәһендә тәжрибәле кешенең Мәләүез районында үҙаллы башҡорт гәзите сыға башлағанда арабыҙҙа булмауы бик тә үкенесле ине. Ҡайһы саҡ ишек асылып китер ҙә, Сулпан ағай йылмайып килеп инеп: "Әмиров, әйҙә бер ҡыҙыҡ яһайыҡ, әйҙә, гәзиттә ошо мәҡәләне баҫайыҡ әле", - тип әйтер кеүек була торғайны.\nМинеңсә, тормошта бөгөн дә мәҫәлсе өсөн темалар етерлек. Сулпан ағай әйтмешләй, Рәсәйҙәге кеүек тормош барҙа, мәҫәлсе эшһеҙ ултырмаҫ, сөнки әҙип үҙ әҫәренә теманы көндәлек тормоштан ала. Берәй хәл-ваҡиғаның шаһиты булһаҡ, был хаҡта фекеремде һорап, һуңынан үҙенсә баһа бирер ине. Ул нисек тиҙ арала ошо ваҡиға геройҙарын йәнлектәр менән сағыштырып өлгөргәндер, аптырайым. Сулпан ағайҙың бер нисә секунд эсендә ҡарар ҡабул иткәненә һәм уның уғата ла дөрөҫ икәненә тиҫтәләгән-йөҙләгән тапҡыр шаһит булырға тура килде...\nУҙған быуаттың 90-сы йылдарында, милли хәрәкәттең иң ҡыҙыу осоронда, ырыуҙар йыйыны ойошторола башланы. Тамъяндар Әбйәлил, Белорет райондары биләмәһендә күпләп йәшәү сәбәпле, ырыу йыйынын Магнитогорск ҡалаһында үткәрергә ҡарар ителде. Беҙ, Ҡотош урта мәктәбе директоры Әшрәф Хужәхмәтов, Сулпан ағай Иманғолов, ошо юлдар авторы, Иҙел-Нөгөш тамъяндары вәкилдәре булараҡ, Магнитогорскиға барҙыҡ. Йыйын уңышлы уҙҙы, күтәренке кәйеф менән ҡайтырға сыҡтыҡ. Әшрәф Ғәзиз улы автобусҡа юлланды. Сулпан ағай менән мин Сибай - Өфө поезына билет алдыҡ. Тейешле сәғәттә Магнитогорск тимер юл вокзалына поезд килеп туҡтаны. Вагонға инәбеҙ. Үтеп барған поезға билет һатҡанда, ғәҙәттә, урынын күрһәтмәйҙәр, ҡайҙа буш булһа, шунда ултыраһың. Купеға үтәбеҙ. Аҫтағы урындарҙың береһендә 28-29 йәшлек рус ҡатыны ята, икенсеһен 7 йәштәр самаһындағы ҡыҙы биләгән. Сулпан ағай: "Ҡыҙыңды үҙ яныңа һал әле", - тиеүгә, әсәһе: "Беҙҙең билеттарға ошо урындар күрһәтелгән, оҡшамаһа, ана өҫтәге урынға ят", - тине. Ошоно ғына көткәндәй, юлдашым: "Ярар, беҙгә барыбер төнө буйы йоҡламаҫҡа", - тине лә әйберҙәрен өҫкө ҡатҡа һалды. Ҡатын, аптырап, ни өсөн йоҡламауыбыҙ менән ҡыҙыҡһынды. "Күптән, бик күптән тыуған яҡта булманыҡ, йоҡо ҡайғыһымы ни?" - тип яуапланы Сулпан ағай. "Улай оҙаҡ ваҡыт ҡайҙа йөрөнөгөҙ?"- тип төпсөнгәнгә: "Бынан әллә ни алыҫ түгел урындарҙа урман ҡырҡтыҡ", - тине ағайым. Ҡатын ҡурҡып китте, ниндәй сәбәп арҡаһында "ултырып сығыуыбыҙ" менән ҡыҙыҡһынды. Сулпан ағай уйлап та тормай: "Мин кеше үлтергән өсөн - 9 йыл, ҡусты көсләгән өсөн 10 йыл ултырҙы",- тине. Һөйләшеү шуның менән тамамланды. Вагондың икенсе осонда башҡортса йырлағанды ишеткәс, әйберҙәрҙе ҡалдырып, шунда юлландыҡ. Сибай педагогия училищеһы ҡыҙҙары Өфөгә китеп бара икән. Беҙҙе матур итеп ҡаршы алдылар, хөрмәтләп ҡунаҡ иттеләр. Поезд Белоретты уҙғас, юлдаштарыма хәйерле төн теләп, купеға юлландым, өҫкө урындарҙың береһенә күтәрелдем, шунда уҡ йоҡлап та киттем...\n"Әмиров, Ҡарлыманға етәбеҙ", - тигәнгә уянып киттем. Сулпан ағай кейенеп, төшөргә әҙерләнгәйне лә инде. Теге ҡатын да әйберҙәрен барлай башланы. Өс ҙур сумкаға колбаса тултырып алған (Стәрлетамаҡта йәшәгән ҡатындың әсәһе Сибай ит комбинаты баш бухгалтеры икән, ҡунаҡтан ҡайтышлай "күстәнәс" алған булып сыҡты). Ул да Ҡарлыманда төшөргә тейеш икән. Әйберҙәрен тамбурға ташый башланы был. Бер ҡулы менән ҡыҙын етәкләгән, икенсеһендә ҙур-ҙур сумкалар. Ҡулынан ҡыҙын ысҡындырмай - тегеләй барһа ла, былай килһә лә етәкләп йөрөй. Әйберҙәренә беҙҙе ҡағылдырмай. Ҡарап торһаң, ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та. Поезд туҡталғас та беҙҙең ярҙамдан баш тартты, сумкаларын үҙе генә төшөрҙө. Станция бинаһына ингәс, әйберҙәрен бер мөйөшкә өйөп, ҡыҙын ҡосаҡлап, сумкалары араһына барып ултырҙы. Беҙҙең менән һөйләшмәй.\nБына залда милиционер пәйҙә булды, мәрйәгә йән инде, беҙгә тантаналы ҡарап ҡуйҙы. Шул саҡ Сулпан ағай был "уйынды" тамамлап, кеҫәһенән Башҡортостан радиоһы хәбәрсеһе танытмаһын сығарып, ҡатынға күрһәтте. Ҡатындың ағарынған йөҙөнә алһыулыҡ ҡунды, йылмайып ебәрҙе.\n- Юлдашың да хәбәрсеме?- тип миңә ымланы.\n- Юҡ, ул заводта инженер,- булды яуап.\n- Ә һеҙ төрмәнән ҡайтып килмәйһегеҙме ни?- тине ҡатын тағы ла нығырап аптырап.\n- Юҡ. Беҙ Магнитогорскиҙан йыйындан ҡайтып киләбеҙ, - тинем мин\n- Ә мин төнө буйы йоҡламаным, үҙем өсөн түгел, ҡыҙым өсөн ҡурҡтым, йә үлтереп, йә көсләп ҡуймаһалар ярар ине, тип ҡурҡып яттым, - тине ҡатын. Шул саҡ Сулпан ағай:\n- Беҙҙең менән баштан уҡ әҙәмсә һөйләшһәң, йоҡоң да бөтөр ине, әйберҙәреңде лә ташышыр инек, - тип төрттөрҙө.\nҺөйләшеү артабан дуҫтарса дауам итте. "Һеҙ миңә ғүмерлек һабаҡ бирҙегеҙ", - тип, ҡунаҡҡа саҡырып, ҡатын Стәрлелә төшөп ҡалды.\nЯҙылған: 19.02.21 | Ҡаралған: 331


ДЕРВИШ ХАН. Слушать песни исполнителя и скачать онлайн\nТөн... Һинең, минең мөхәббәт... Беҙҙең өсөн Ай шәм булыр беҙгә. Һалҡын hауа... Көн... Беҙҙе айыра, айыра... Беҙҙән айҙы... Һалҡын hауа йылына... Юҡ, кәрәкмәй... Мөхәббәтем, тәнең hинең Ялтырай еүеш тәнең айҙа. Мөхәббәтем, тының hинен... Көн hайын мин һағынам шуны... Нисек миңә ҡыйын hинhеҙ... Ҡыйын hиңә... Көтөп алып булмай төндө икәүләп... Туҙ... Әгәр hағынhаң, ҡосаҡла Һүҙең менән...Көт ҡояш батҡанын... Тындар таралған... Мөхәббәтем, тәнең hинең Ялтырай еүеш тәнең айҙа. Мөхәббәтем, тының hинен... Көн hайын мин һағынам шуны... Мөхәббәтем, тәнең hинең! Мөхәббәтем, тының hинең! Мөхәббәтем hин! Мөхәббәтем, тәнең hинең Ялтырай еүеш тәнең айҙа. Мөхәббәтем, тының hинен... Көн hайын мин һағынам шуны... Һөйгәнем, hөйөклөм! Һөйөрмөн hине бөгөн! Һөйөрмөн hине тик мин!\nЮлаусы (Фирүзә Париж менән)\nӘйҙәгеҙ бөгөнгө көндө асыҡлайыҡ, кеше ниңә төлкө була ҡарайыҡ. Ни өсөн айыу ҡыш буйына йоҡлай, ә ярлы кеше буш кеҫәһен ямай. Төлкө булмаһа кеше байымаҫ, айыу кеүек һимермәйһә йокламаҫ, Ә ярлы кеше буш кеҫәһен ямай, уның уйлауынса ул да йыялмай. Припев: Юҡ булмай, былай эш бармай. Байығайыҡ бергәләп, ултырайыҡ бергәләп. Юҡ, кибер беҙҙең ер, Әгәр тик йәшәмәһәк дуҫ булмаһаҡ. Бына көндәрҙең бер көнөн асыҡланыҡ, байҙар нисек байығанын аңланыҡ. Ә ярлы кеше ярлы булып ҡалыр, байығам тип ынтылһа ул алданып ҡалыр. Ҡараны һин аҡ менән бутама, ярлы менән байҙы тигеҙләмә. Тигеҙләнә улар зинданда, уныһынан тағы берҙе тәңре алдында. Припев: Юҡ булмай, былай эш бармай. Байығайыҡ бергәләп, ултырайыҡ бергәләп. Юҡ, кибер беҙҙең ер, Әгәр тик йәшәмәһәк, дуҫ булмаһаҡ.\nБала тыуғас күҙе уның күрмәй-күрмәй, Ул балаға бик аңлатып булмай-булмай. Күрерһең һин, үҫкәс күрерһең һин Был донъяның аламаһын-яҡшыһын. Припев Ас күҙеңде, кешем, Ҡушам һиңә исем. Оялмаһаң – оялма, Туры юлдан юҡҡа, сыҡма, китмә. Бына, балам, үҫтең, күрҙең, тәмен белдең. Үҙ юлыңда һайлап алдың-алдың. Онотма һин, кешем, онотма һин, Аллаға һәм халҡыңа хеҙмәт ит һин. Припев Ас күҙеңде, кешем, Ҡушам һиңә исем. Оялмаһаң – оялма, Туры юлдан юҡҡа, Ас күҙеңде, кешем, Ҡушам һиңә исем Оялмаһаң - оялма Туры юлдан юҡҡа, сыҡма, китмә.\nЯҙмыштан уҙмыш юҡ (Мәрәһим йыры)\nЙөрәктәр ҡушылды, Ә юлдар айырылды, Уртаға ярылды тормоштар. Яртышар-яртышар Ҡалдыҡ беҙ. Нишләрбеҙ, Яҙмыштан булмаһа уҙмыштар? Һөйгәнем яттарҙа. Моңһоу таң атҡанда, Өҙөлә йәндәрем, өҙөлә. Хәсрәтем юғала, Шатлығым юл ала. Бер генә ҡараһам йөҙөнә. Дөм-ҡара төндәрҙә Йондоҙҙар һүнгәндә, Йөрәкте саҡмалай сағырмын. Менермен үрҙәргә, Төшөрмөн гүрҙәргә, Яҙмыштан уҙмыштар табырмын.\nТөштәремдә һине күрәм, гел инәһең, һылыуҡайым. Һин саҡыраһың үҙеңә. Яҡынайһам, алыҫаяң. Ҡайҙа һин осаһың ташлап мине, Ҡайҙарға һин осаһың? Ҡушымта: Ҡал, ҡошҡайым, осма! Осма һин юҡлыҡҡа, ә миңә. Ҡал, йөрәгемде ал. Утта янған йөрәгемде ал! Һылыуҡайым, төшөмдә һиңә әйтәм, Төшөмдә һинең кеүек гүзәлекле ҡыҙҙы Тапмаһам, егет булмаҫмын. Әгәр өнөмдә тапмаһам, ҡалырһың һин хыялымда. Ҡушымта: Ҡал, ҡошҡайым, осма! Осма һин юҡлыҡҡа, ә миңә. Ҡал, йөрәгемде ал. Утта янған йөрәгемде ал! Әгәр өнөмдә тапмаһам, Ҡалырһың һин хыялымда Ҡушымта: Ҡал, ҡошҡайым, осма! Осма һин юҡлыҡҡа, ә миңә. Ҡал, йөрәгемде ал. Утта янған йөрәгемде ал!