«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИН ПОЛЬШАЛА ЛА, ӨФӨЛӘ ЛӘ ЙӘШӘЙЕМ МИН БӨТӨН ЕРҘӘ ЛӘ ЙӘШӘЙЕМ - 2016 - Мәҡәләләр\nМИН ПОЛЬШАЛА ЛА, ӨФӨЛӘ ЛӘ ЙӘШӘЙЕМ МИН БӨТӨН ЕРҘӘ ЛӘ ЙӘШӘЙЕМ\nБөгөн беҙ гәзит уҡыусы иғтибарына билдәле иллюстратор, аниматор Азат ҠУЖИН менән әңгәмә тәҡдим итмәксебеҙ. Геройыбыҙҙы республикала, хатта сит илдәрҙә нәшриәт эше менән бәйле кешеләр яҡшы белә. Ул оҙаҡ йылдар З. Биишева исемендәге Башҡортостан "Китап" нәшриәте менән дә, Европа нәшриәттәре менән дә хеҙмәттәшлек итә. Бынан тыш, Азат Ғәлиәскәр улы "Любизар" Беренсе башҡорт атлы полкы (элекке - "Төньяҡ амурҙары"), "Амантай" ижад үҙәге менән тығыҙ эшләй. "Любизар"ҙар рәтендә төрлө сараларҙа башҡорт яугирҙары сүрәтендә сығыш яһай. Оҙаҡ йылдар Польшала йәшәгән милләттәшебеҙгә үҙебеҙҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙар менән мөрәжәғәт иттек. Әйҙәгеҙ, һүҙҙе уның үҙенә бирәйек.\nБайтаҡ башҡорт китаптарында "рәссам-биҙәүсеһе Азат Ҡужин" тигән яҙыуға төртөлгән бар. Үҙегеҙ менән нығыраҡ таныштырып үтһәгеҙсе...\n- Мин 1962 йылда Өфөлә тыуғанмын. 20-се мәктәптә уҡыным, 2-се һынлы сәнғәт мәктәбендә шөғөлләндем. Өфө Нефть институтының архитектура бүлегендә юғары белем алдым. Унан, йәш хеҙмәткәрҙәр булараҡ, йүнәлтмә менән Сибай ҡалаһы башҡарма коммитетының Архитектура бүлегендә, Сибай балалар һынлы сәнғәт мәктәбендә эшләнем. 90-сы йылдарҙа Өфөлә, үҙнәшер ысулы менән "Төньяҡ Америка индеецтары", "Төньяҡ амурҙары" исемле тәүге китаптарымды нәшер итеүгә өлгәштем. 1990 йылда Польшала йәшәүсе дуҫыма ҡунаҡҡа барғайным, ундағы бер нәшриәткә һүрәттәремде күрһәтергә булдым. Улар миңә эш тәҡдим итте. Ҡабул иттем һәм ике йылдан һуң ғаиләмде алып, Польшаның анимациялар "баш ҡалаһы"- Белсько-Бялаға күстем. Бик мауыҡтырғыс, тынғыһыҙ эш башланды. Нобель премияһы лауреаты Х.Сенкевичтың киң билдәле триптихын ("Огнем и мечом", "Потоп", "Пан Володыевский") һәм "Крестоносцы" китаптарын биҙәүҙе миңә ышанып тапшырҙылар. Уңыштарымды күреп, бик күптәр шәхси күргәҙмәмде ойошторорға тәҡдим итте. "Юҡ, ваҡыт юҡ", тип баш тарта килдем. Поляктарҙың күңел киңлеге, ябайлығы һоҡландырҙы.\nПольшала йәшәп китеү, эшкә урынлашыу ауыр булдымы?\n- Закон буйынса ҡарағанда, сит ил кешеһен эшкә алыр алдынан эш биреүсе тәүҙә иғлан баҫтырырға тейеш. 10 кешене ҡарап, улар араһында ошо эшкә тап килгән лайыҡлы дәғүәсе табылмаған хәлдә генә ул сит ил кешеһен эшкә ала ала. Һәр хәлдә, ул йылдарҙа эшкә урынлашыу процедураһы ошолай ине. Икенсе төрлө әйткәндә, унда эшләү өсөн һин поляктарҙан кәмендә 4 тапҡырға шәберәк, яҡшыраҡ эшләргә тейешһең. Яҡшы белемле рәсәйле өсөн европалыларҙан шәберәк эшләү бөтөнләй ауыр түгел. Беҙҙең Өфө архитектура мәктәбе - бик алдынғы, шәп мәктәп. Беҙҙең академик һүрәт менән европалыларҙың һүрәте араһында айырма - Ер менән күк араһы. Бер мәл етәксем миңә: "Азат, һин ныҡ тиҙ эшләйһең, башҡалар өлгөрмәһә, уларҙы тәнҡитләйһең, етмәһә. Һинең менән бер кемдең дә эшләгеһе килмәй бит әле", - тип әйтеп һалды. Мин: "Ярай, улайһа...", - тинем дә, ул эштән киттем дә барҙым... Бер йылдан һуң ни күрәм: хеҙмәттәштәрем бүләктәр, һый тотоп, йүгереп килеп еткәндәр: "Азат, кире кил инде, беҙ бары тик һинең менән генә эшләргә ризабыҙ, башҡа бер кем дә кәрәкмәй. Ҡалғандарға көнөбөҙ ҡалғайны, улар бишәүләп бер китапты тамамлай алмай аҙаплана, ҡайһыһына илһам кәрәк, берәүҙең ваҡыты юҡ..." - тиҙәр...\nҒөмүмән, техник белемле иллюстратор булараҡ, мин поляктарҙың күп кенә хаталарын күреп, элеп ала торған холҡом бар (техник белемем ижади ҡарашҡа ҡамасаулап та ҡуя, әммә, алтын урталыҡты тапһаң, ундай тәжрибә багажы менән дә эшләп була). Әйтәйек, нәшриәттә баҫмаға әҙерләнеп ятҡан китаптарҙың береһендә өй һүрәте аҫтына: "Был - ҡояш йылылығы ярҙамында барлыҡҡа килтерелгән электр менән файҙаланған өй", - тип яҙып ҡуйылған. Ә өйҙөң әлеге ҡояштан көс йыя торған батареялары, көньяҡ урынына, көнбайыш менән көнсығышҡа ҡаратып төшөрөлгән. Тағы... Математика дәреслегендә бер мәсьәләлә караптың ярҙан ниндәй алыҫлыҡта ултырыуын һанап сығарырға ҡушылған. Мин һанап ҡарағайным, яуап 3 см килеп сыға. "Карап ярға ул тиклем яҡын килә алмай", - тип, тағы аңлатырға тура килде. Бындай миҫалдарҙы әллә күпме килтерергә булыр ине, әлбиттә. Йәғни, әгәр һинең мәктәбең яҡшы икән һәм уға өҫтәп һин үҙ өҫтөңдә эшләйһең икән, теләгең булһа, Европала эшкә урынлашып була, тимәксемен.\nПольшалағы халыҡ менән беҙҙәге халыҡ араһында айырма күҙгә ташланамы? Бәлки, иҡтисади йәһәттән айырма һиҙеләлер...\n- Иҡтисади айырма юҡ кимәлендә. Быға тиклем Сибайҙа, Өфөлә эшләгәнемдә лә аҡсаға артыҡ мулыҡманым, Польшала ла "ҡайышты һыҡтырыбыраҡ" йәшәргә тура килде. Польшаға барып төшөү менән мәҙәни тетрәнеү кисерҙем былай. Уларҙа эшкә мөнәсәбәт бөтөнләй икенсе. Унда нәшриәттә ни бары ике генә кеше эшләргә лә мөмкин. Ә беҙҙә... Ниндәй генә бүлектәр юҡ. Береһенә инһәң, улары гәп һата, икенсе бүлегендә - төшкө аш. Польшала "төшкө аш" тигән күренеш бөтөнләй юҡ. Беҙҙә төшкө аш мәлендә берәй кибеткә барһаң, ул ябыҡ була. Көнбайышта "төшкө аш мәлеңдә беҙгә кил", тип саҡырып торалар. Ә Рәсәйҙә ундай күренеш һирәк. Төшкө аш мәлендә йомошоңдо йомошлайым, тип, берәйһенә мөрәжәғәт итеп ҡара - әрләнеп тә сығаһың әле. Польшала банкта булһынмы, йәки башҡа урындамы - сират тигән нәмәне күргәнем юҡ.\nБер иптәштең: "Рәсәйҙә һинең ҡаршыңа килгән кеше мотлаҡ һиңә берҙе тондорасаҡ йәки шәхес тураһында таныҡлығыңды һораясаҡ", - тигәне дөрөҫ, минеңсә. Тегендә - бындай нәмә юҡ. Йәшә лә йәшә. Миңә шуныһы оҡшай. Шулай ҙа, дөрөҫөн әйтергә кәрәк, мин унда Рәсәйҙе һағынып бер булам. Әммә Рәсәйгә ҡайтһам, ярты йылда бындағы көсөргәнештән арыйым.\nМин төндә эшләргә яратам. Әммә бында төн буйы урамда иҫеректәр тантана итә: һуғыша, йырлаша, ҡысҡырыша... Йә уларҙы полиция алып китә, йә - тиҙ ярҙам машинаһы. Арыта. Тегендә мин ял итәм: иҫеректәрҙе түгел, тиҙ ярҙам машинаһын да, полицияны ла күрмәйем, тиерлек. Ярты йыл "ял итһәм", тағы ялҡыта. Рәсәй кешеһе бит инде мин: "Ниндәй һаҙлыҡ был, бер нәмә лә эшләнмәй", - тип, тағы Башҡортостаныма ҡайтам.\nБарыһы ла мине Польшала йәшәй икән, тип уйлай. Был төптө дөрөҫ түгел. Мин Польшала ла, Өфөлә лә йәшәйем. Мин бөтөн ерҙә лә йәшәйем. Ҡайҙа барам - мин шунда йәшәйем. Ҡайҙа төн уҙғарыуым мөһим түгел. Шулай ҙа, Ватан мәсьәләһенә килгәндә, икеләнеү тураһында һүҙҙең булыуы ла мөмкин түгел... Мин Польшала үҙемдең башҡорт кешеһе булыуымды белгертеп йөрөйөм. Сараларға Башҡортостан флагын тотоп сығам Унда мине башҡорт тип беләләр.\n2000 йылдар баштарында аниматорҙар курсы үттем һәм Польша, Германия, Франция, АҠШ һәм башҡа илдәрҙә төшөрөлгән тулы метражлы анимацион фильмдар, йәғни йәнһүрәттәр өҫтөндә эш башланым. Шул уҡ ваҡытта, рәссам һәм дизайнер булараҡ, Рәсәй һәм Польша нәшриәттәре менән хеҙмәттәшлекте лә туҡтатманым. Мин әллә күпме эштә эшләнем. Анимация студияһында ла, нәшриәттәрҙә лә, бер типографияның нәшриәт бүлегендә лә. Хәҙер өйҙә ултырып ҡына эшләйем. Интернет аша эш һайлайым да, эшләй башлайым. Йәғни, фрилансермын. Хәҙер "Китап" нәшриәте менән дә, башҡа нәшриәттәр менән дә интернет аша аралашабыҙ. Уңайлы ла, тиҙ ҙә... Әгәр сымдарҙың теге яҡ осонда үҙ эшен белгән профессионал ултыра икән, ул ниндәй генә телдә һөйләшмәһен - беҙ бер-беребеҙҙе аңлайбыҙ. Әгәр ҙә инде ялҡау, үҙ эшен белмәгән бер йүнһеҙ кеше ултырһа, ул хатта үҙ телеңдә һөйләшһен - эш барып сыҡмай.\nӘ ни өсөн Рәсәй кешеһе Европа кешеһе һымаҡ эшләмәй?\n- Польшала социализм ҡоролошо ваҡытында ла халыҡтан ергә аҫабалыҡ хоҡуғы тартып алынмаған. Шуға ла улар "минеке" тигән принцип менән йәшәй. Мәҫәлән, Польшала урамдың йәмен боҙоп ятҡан күләүекте кешеләр, тупраҡ ташып, киптерергә тырыша, "Кеше күрһә, оят", "Күрше алдында уңайһыҙ", ти улар. Ә беҙҙә ошондай уҡ хәл осрағында: "Минеке түгел дә инде, ята бирһен", - тиҙәр. Алдараҡ әйтелгән төшкө аш ваҡытында кешене хеҙмәтләндереү-хеҙмәтләндермәүгә, эргә-тирәңде тәртиптә тотоу-тотмауға ҡарата шуны ғына әйтә алам: барыһына ла тормош үҙе өйрәтә. Кәрәк икән, хәҡиҡәтте бер минут эсендә лә һеңдерә. Тимәк, Рәсәйҙә әлегә Европалағы һымаҡ итеп эшләү өсөн сәбәптәр аҙ. Шул уҡ конкурентлыҡ аҙ булыуы ла был ҡаҙанға үҙ өлөшөн индермәй ҡалмай, әлбиттә. Шулай уҡ уларҙа закондар яҡшы эшләй. Мәҫәлән, ҡайҙалыр уҡығайным: бер ҡатын, ниндәйҙер магазин эргәһенән үтеп барышлай, туфлиенең үксәһен юлдағы ярыҡҡа ҡыҫтырып, аяғын ҡаймыҡтыра. Һәм үҙенең биләмәһендә бындай хәлгә сик ҡуйғаны, юлды тәртиптә тотмағаны өсөн магазин ҙур ғына штраф түләргә мәжбүр була. Бынан ары ул урында берәү ҙә аяғын ауырттырмаған. Ҡыйыҡтарҙы боҙбармаҡтарҙан таҙартыу эше лә һәр ойошманың үҙенә йөкмәтелә...\nМине поляктарҙың эшлеклелеге лә хайран итә. Бер ыңғай бер нисә эштә эшләүселәр күп. Бер танышым хатта юл төҙөүсе булһа ла, икенсе эштә эшләргә көс таба. Аптырарһың. Ә беҙҙә, Өфөлә, ике эштә эшләүсе таныштарым бөтөнләй юҡ. Башлаған һүҙҙе дауам итеп, тағы шуны әйтке килә: поляктарҙың эште ойоштора белеүенең сере уларҙың ойошҡан булыуында ла түгел, ә тәжрибәле булыуындалыр. Әлбиттә, барыһы ла улай уҡ ябай түгел. Халыҡтың үҙенсәлеген генә түгел, ә уның барлыҡҡа килеүенә йоғонто яһаған тарихи, гео-сәйәси процестарҙы, дини ғәҙәттәрҙе лә күҙ уңында тотоу кәрәк бында.\nАзат Ғәлиәскәр улы, "Мәргән уҡсы" фестивалендә һеҙ халҡыбыҙҙың һыбай уҡ атыу төрөн үҫтерергә кәрәклеген әйткәйнегеҙ. Аттар мәсьәләһе Европала нисек ҡуйылған?\n- Башҡортостанда йылҡы күп, ә аттар аҙ. Илдар Шәйәхмәтов һеҙҙең гәзиттә был турала аңлатып үткәйне инде: "Тәбиғи рефлекстары менән генә түл йыйып, көрәйеп, иркенлектә генә йәшәгән мал ул - йылҡы. Һарайында ите өсөн генә йылҡы һимертеүсе хужа, тимәк, атай-олатайҙар йолаһынан ситләшеп, тик ит ашап ятыусы ғына. Беҙҙең бурыс - һәр ҡолондо ат рәүешенә еткереү. Европала үҙҙәренең ат һарайҙары булған эшҡыуарҙар бихисап. Береһе ҡуртымға атын бирә, икенсеһе - ат һарайҙарын..."\nШвецияға барып ҡайтҡан бер поляк менән әңгәмәләшеп торғайныҡ.\n- Шведтар хоккей уйнарға ярата, хоккей нисек унда? - тип һорауыма ул: - Унда ниндәй хоккей булһын? Улар күмәкләшеп һыбай йөрөп ята ла инде. Һыбайлылар хәрәкәте ныҡ үҫешкән. Шведтарҙың утарҙарында реакреация, иппотерапия (аттар ярҙамында дауалау) аҙым һайын...- тине.\nПольшаға кире әйләнеп ҡайтайыҡ. Краковта йәшәүсе бер танышым көн дә таңғы алтыла ат һарайына бара, атына атланып, уҡ атыу күнекмәһе үтә. Был шөғөл менән ул ун йыл буйы йыл әйләнәһенә, көн боҙолған, тип тормай шөғөлләнһә лә, ярыштарҙа беренсе урын ала алмай. Бына ниндәй кимәл! Йәки тағы бер танышым нисә тапҡыр чемпион булғандыр - һанағаным да юҡ. Уның да үҙенең ат һарайы бар. Атта һыбай йөрөү спорты менән 9 йәшлек сағында шөғөлләнә башлаған. Әле һанап киткән кешеләр - һыбай килеш уҡ атыу менән генә "йәшәй". Уларҙың эше лә - шуға бәйле. Улар уҡсылар әҙерләү курстары ойоштора, бөтөн донъянан уҡыусылар ҡабул итә. Шундай уҡыусыларҙың береһен - Ирандан килгән егетте мин дә беләм. Иранлының 6 аты бар. Ул бында уҡып ҡайтасаҡ та, 6 атын уҡ атыуҙа ҡатнашырға өйрәтеп, уҡ атыу спортын үҙҙәрендә үҫтерә башлаясаҡ икәнлеге шикһеҙ. Тағы бер швед егете тураһында ла алдағы һөйләшеүҙә әйтә биреп ҡуйғайным. Ул өс йәй һыбай йөрөп, уҡтан атып, оҫталыҡ дәрестәре алды ла, Швецияға ҡайтты. Уның мәктәбе Швецияла иң яҡшыларҙан һанала.\nПоляктар Башҡортостанға солоҡсолоҡҡа өйрәнергә килә. Башҡорттарға иһә, һыбай килеш уҡ атыу серҙәрен Польшаға барып өйрәнергә кәрәк. Европала мал һанаулы, иҫәпле. Шуға ла улар малдарын күҙ менән ҡаш араһында тота, беҙҙәге һымаҡ иркенлеккә сығарып ебәрмәй. Һәр һарығына чип ҡуйған бер танышым бар.\nӘле мин һөйләгәндәрҙән: "Европала шарттар уңайлы, шуға эшеңде асыуы еңел",- тигән һығымта яһаусылар табылыр. Еңел үк түгел шул, тип әйтеп ҡуйырға ашығам. Яңылыш аңламағыҙ берүк. Мәсьәләләр ҡайҙа ла бар инде ул.\nУҡ-һаҙаҡ менән ҡыҙыҡһыныуығыҙ ҡасан, ниҙән башланды?\n- Хәрби-тарихи реконструкцияларҙан. Башҡорт яугиры булып сығыш яһайһың икән, һинең уҡ-һаҙағың мотлаҡ булырға тейеш. Беҙ Рафаэль Амантаев менән бергә эшләйбеҙ. Мин буласаҡ ижад емешенең һыҙмаһын ҡағыҙға төшөрәм, ә ул уны эшләп ҡуя. Тәүҙә Рафаэль Амантай йәйәләрҙе сәхнә өсөн генә эшләй ине. Әкренләп Ғәлинур Зарипов менән ысын уҡ-һаҙаҡ эшләргә өйрәнделәр. Бик ауыр, оҙаҡ өйрәнелә торған шөғөл ул - уҡ-һаҙаҡ эшләү. Уҡ-янды һатып алырға ла була. Ҡаҙағстанда уларҙы беҙҙең дуҫтар эшләй. Венгрия, Корея традицион уҡ-һаҙағын интернеттан да һатып алырға була. Мәҫәлән, һыбай килеш уҡ атыу өсөн 200 долларға ыҡсым Корея уҡ-һаҙағын ыһ та итмәй һатып алырға мөмкин. Мин әле өсөнсө ҡоралымды тотоп йөрөйөм. Таушалып тора, алыштырып торам. Бынан ары тик башҡорт оҫталары ғына етештергән уҡ-һаҙаҡ менән йөрөрмөн, Рафаэлдың йә Ғәлинурҙың ҡоралын алырмын, тим.\n"Төньяҡ амурҙары" клубына нисек ылығып киттегеҙ?\n- Уның элекке етәксеһе Исҡужин менән күптән хеҙмәттәшлек итә инем. Исҡужин менән "Төньяҡ амурҙары" исемле минең тәүге китабымды нәшер иттек. Ул китап АҠШ Конгресы китапханаһында ла бар, тиҙәр. Илдар Шәйәхмәтов менән иһә Әбйәлил районында уҙғарылған бер сарала таныштыҡ. Һөҙөмтәлә уның энтузиазмы менән ошондай эштәр атҡарырлыҡ көслө коллектив тупланды. Рафаэль Амантай, оҫта бейеүсе булыуҙан тыш, оҫта һөнәрсе лә. Ул бик ярҙамсыл кеше. "Француздар" ярата үҙен. Ул күренеү менән, тегеләр: "О, башҡорттар килде! Хәҙер улар беҙҙең ҡорал-яраҡты, эйәр-өпсөндө төҙәтеп, йүнәтеп бирәсәк", - тип, һырып алалар. Ул күндән аяҡ кейемдәре тегә, клубты баштан-аяҡ кейендерә. Кейемдәрҙең проектын мин һыҙам тип әйткәйнем инде. Мин - Польшала, Рафаэль Өфөлә саҡта ла бер төптән эшләйбеҙ. Сөнки беҙҙе берләштерер идея, башҡорт рухыбыҙ бар. Кинорежиссер, милләттәшебеҙ Нәсүр Йөрөшбаев менән Лейпцигта ла, бында ла күрешәбеҙ... Әйткәндәй, Өфөлә йәшәүсе кешеләр бер-береһе менән беҙгә ҡарағанда ла һирәгерәк осраша. Беҙ, төрлөбөҙ төрлө илдә булһаҡ та, йышыраҡ күрешәбеҙ һымаҡ.\nҺеҙҙәге рухтың сығанағы нимәлә?\n- Ген кимәлендәлер ул, тип фаразлайым. Әлбиттә, тәрбиә лә мөһим урын биләй: рухлы ата-әсә ҡулында тәрбиәләндем.\nҒаиләгеҙ менән дә таныштырһағыҙсы...\n- Ҡатыным менән ике ул тәрбиәләйбеҙ. Өлкән улыбыҙ Искәндәр - электронсы, Таһир - төҙөүсе. Әйткәндәй, Искәндәр бер Америка фирмаһында Башҡортостан ойошмаларына компьютер аша программалар ҡуйырға ярҙам итә. Йәғни, уның эше - Башҡортостанға ярҙам итеүҙән ғибәрәт.\nТаһир минең менән бергә поляк балаларына башҡорттар тураһында лекциялар уҡый. Әйтәйек, яңыраҡ бер балалар баҡсаһына милли кейемдә барып ингәйнек, балалар беҙҙең "сәйер" кейемдәрҙән ҡурҡып, илап ебәрмәһенме... Был да ген хәтере, ахыры, тип, көлөп алам.\nБөтөн донъя интернет селтәре ярҙамында тоташҡан булыуы арҡаһында, мин бөгөн үҙемдең теләһә ҡайһы ҙурлыҡтағы һүрәттәремде бер секунд эсендә донъяның теләһә ҡайһы тарафына ебәрә алам. Инде 10 йыл интернет аша эшләйем, шунлыҡтан, ҡайҙалыр юлланыу мәсьәләһе юҡ. Экзюпери әйтмешләй, кеше менән шәхсән аралашып, донъяны - сит мәҙәниәттәрҙе, кешеләрҙе асыуҙан да яҡшырағы юҡ. Мин, мәҡәлдә әйтелгәненсә, мең тапҡыр ишеткәнсе, бер тапҡыр күреү яҡлы. Шуға ла мин йә бында, йә тегендә, йә башҡа ерҙә йәшәйем, шунда уҡ эшләйем дә. Гәзит уҡыусыларға һәм һиңә, Илгиз, телдәр өйрәнергә, донъяны үҙеңсә асырға кәңәш итәм. Барығыҙға ла - уңыштар!\nОшо һөйләшеүҙән һуң төшкө ашҡа һуңлабыраҡ ҡайттым да, ғәҙәттәгенән иртәрәк кире эшкә йүгерҙем. Азат Ғәлиәскәр улының, поляктарҙа эшкә мөнәсәбәт шул тиклем етди, уларҙа "төшкө аш" тигән төшөнсә бөтөнләй юҡ, тигән һүҙе шулай тәьҫир иткәндер. Һеңдерерлек, мауыҡтырғыс итеп һөйләй белә шул Азат ағай. Хас та рәсем төшөрә: барыһы ла күҙ алдына килеп кенә тора. Уның әңгәмәһе һеҙҙең күңелдәргә лә хуш килгәндер, тигән ышаныста ҡалам. Һүҙемдең аҙағында тағы бер генә күҙәтеүем менән бүлешмәй булдыра алмайым. Азат Ғәлиәскәр улы беҙгә асыҡтан-асыҡ әйтмәһә лә, заман технологияларын уңышлы ҡулланыу серен өйрәтә бит. Интернет ғәли йәнәптәрен дөрөҫ файҙаланыу үҙ эшенең оҫтаһын донъя кимәлендәге оҫта итә ала, тимәк.\nЯҙылған: 19.09.16 | Ҡаралған: 954


Алһыу АБСАЛИҠОВА » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Йәшлек гүзәле » Алһыу АБСАЛИҠОВА\nХозур тәбиғәтле, бай тарихлы Иглин районының Иҫке Ҡобау ауылында тыуып үҫтем. Бала саҡтан бирле һүрәт төшөрөргә яратам, шуға күрә, 2012 йылдан алып Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатында уҡыным. Быйыл диплом эшен “биш”кә тапшырып, мәктәпте “алтын миҙал”ға тамамланым.\nҺүрәт төшөрөүҙән тыш, шулай уҡ спорт (волейбол һәм еңел атлетика) менән шөғөлләнәм, халыҡ бейеүҙәре менән төрлө концертта сығыш яһайым. Олимпиадаларҙа, конференцияларҙа, тел һәм мәҙәниәт менән бәйле булған сараларҙа, “Тамыр” студияһының “Һорау+Яуап=Портрет” тапшырыуында әүҙем ҡатнашам.\nОнотолмаҫлыҡ бала саҡ, мәктәп йылдары, бик күңелле, һағышлы, хәтирәләргә бай үтте һәм хәҙер имтихандарҙы тапшырғас, киләсәгемде һайлау юлында торам. Киләсәктә лә тормош шулай яңы асыштарға, ихлас дуҫтарға бай булыр тип ышанам. Йәштәргә уңыш теләйем, ниндәй генә ауырлыҡтар булмаһын, үҙ маҡсаттарығыҙға ирешегеҙ, халҡыбыҙҙың телен, мәҙәниәтен, тарихын хөрмәт итеп, матур тормош ҡороғоҙ. Барыһы ла тик үҙ ҡулығыҙҙа!\nСығыу ваҡыты 9-07-2018, 15:47 | Ҡаранылар: 190


Районыбыҙ сәсәниәһе | Йәншишмә\nНаписал в 8 февраля 2018, 21:29\nФатима ҺИБӘТОВА – районыбыҙҙың билдәле сәсәниәһе, ил инәһе. Ул ауылдың ғына түгел, райондың һәм республиканың мәҙәни-ижтимағи тормошонда әүҙем ҡатнашып килә. 2010 йылда район шиғыр һөйләүселәр бәйгеһендә үҙе ижад иткән шиғырҙарҙы һөйләп, Гран-при алһа, 2014 йылда «Башҡортостан» гәзите ойошторған «Таланттарҙы данлай Тыуған ил» бәйгеһендә башҡорт халыҡ йырҙарын оҫта башҡарып, еңеүсе була. Ә 2015 йылда район мөнәжәтселәр ярышында – Гран-при, Сибай ҡалаһында үткән республика мөнәжәт һөйләүселәр бәйгеһендә III дәрәжәле диплом һәм «Башҡортостан ҡыҙы» журналының махсус призын ала. Былтыр иһә республикала беренсе тапҡыр үткәрелгән «Ҡыҙыл йәйләүе» тип аталған башҡорт этник конкурсында ҡатнашып, йәнә Гран-при яулауға өлгәште.\nФатима Ғәбделкәбир ҡыҙының тормошо күптәргә өлгө. Ауылдың ағинәйе булараҡ, биш ваҡыт намаҙын да, ураҙаны ла ҡалдырмай, халыҡ табибәһе лә, ейән-ейәнсәрҙәренә бына тигән өләсәй ҙә. Гәзит-журналдарға әүҙем яҙылып, Башҡортостан матбуғатын яратып уҡыусы автор ҙа ул. Район гәзитенән башлап республикала сыҡҡан «Башҡортостан», «Башҡортостан ҡыҙы», «Ағиҙел», «Йәшлек», «Киске Өфө», «Йәншишмә», «Аманат» кеүек баҫмалар ҙа уның иғтибарынан ситтә ҡалмай. Үҙенең дә «Ғаиләм – ҡәлғәм», «Ғүмерем миҙгелдәре» исемле китаптары донъя күрҙе.\nБылтыр ғүмер кисергән Рысҡужа ауылында уның 70 йәшлек юбилейына арналған ижад кисәһе үтте. Туғандары, дуҫтары, ауылдаштары, «Ҡуңыр буға» һәм «Йәйғор» әҙәби ойошмалары ағзалары әҙибәне ихлас тәбрикләне. Ейән-ейәнсәрҙәре иһә Фатима апайҙың балалар өсөн ижад иткән шиғырҙарын һөйләп ишеттерҙе. Улар «Йәншишмә»не уҡыусыларға ла оҡшар, тип уйлайбыҙ.\nҒәлинур – һалдат\nРакетала хеҙмәт иткән\nАтайым һалдат саҡта.\nҮҫкәс, атай кеүек булам,\nӘлегә торам һаҡта.\nИке малай мажараһы\nОлатай тәгәрмәс майлай,\nЭш арбаһын йүнәтеп.\nИлһам менән Ғәлинур\nСиттә тора күҙәтеп.\nАтын егеп олатай\nСығып китте урманға.\nВаҡыт етте уларға.\nАлып булмай дегетте,\nБиҙ(е)рә тора сөйҙә.\nУл итәләр, был итәләр –\nҒәлинур баҫып түмәргә,\nДегет башҡа түгелде.\nБына ғәжәп: Ғәлинурға\nКөн төн булып күренде.\nИлһам илай ҡысҡырып,\nҮкенесле: сәпит кенә\nМайһыҙ ҡалды ултырып.\nБишен тултырҙы Ләйсән,\nӘле мәктәпкә бармай.\nӘсәһе эшкә киткәндә\nКескәй Илдарҙы ҡарай.\nӨйҙө тәртиптә тота,\nӘсәһе эштән ҡайтҡансы\nӨйҙә «хәзәйкә» була.\nАйбулат менән Фәриткә\nТуп алып ҡайтты атай.\nТупты берәү генә алған,\nӘ өйҙә ике малай.\nМиңә лә миңә, тиеп.\nШул саҡта әсәһе тупты\nБирҙе урталай бүлеп.\nӘсәй килеп ҡатнашҡас,\nИкеһе лә баштарына\n«Теүәтәй» кейеп алды.\nБеҙҙең ишек алдында\nОло феләк ултыра.\nКөн дә иртән әсәй уға\nҠоҙоҡтан һыу тултыра.\nИлһам әле кескенә,\nТик тормай ул һис кенә.\nҺыу инергә төшөп киткән\nҺыулы феләк эсенә.\nАғайым – шофёр\nВәхит ағайым – шофёр,\nУтын-бесәнде лә хәҙер\nУрмандан ул килтерә.\nХәмзә менән Ғәле\nХәмзәгә беҙ уйынсыҡ ат\nАлып ҡайттыҡ баҙарҙан.\nАт арбала баҫып тора,\nТөҫө алма сыбарҙан.\nХәмзә менән Ғәле хәҙер,\nАт булғас, бушамайҙар.\nВаҡытында төшкө ашты\nИнеп тә ашамайҙар.\nЯмғырҙан ҡасып малайҙар\nЙүгереп өйгә ингән.\nӘ аттары тышта ҡалып,\nЕүеш атты йығып һалып,\nОлатай сыҡһа, ат һуйҙыҡ, тип\n« Иң матур шыршы кемдеке?\nОлимпиадаға кемдәр бара? »


Башҡортостанда COVID-19 менән сирләүселәрҙең артыуын теркәйҙәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:05, 25 сентября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда COVID-19 менән сирләүселәрҙең артыуын теркәйҙәр Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы яңы коронавирус инфекцияһы менән сирләүселәрҙең яйлап артыуын теркәй.\nБыл хаҡта Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин «Һаулыҡ сәғәте» форматында уҙған кәңәшмәлә белдерҙе. Тәүлек һайын үҫеш 0,5 процент тәшкил итә.\nШул уҡ ваҡытта һауыҡҡандар һаны — сирлеләрҙең дөйөм һанынан 93 процент.\n«Республикала үлем осраҡтары 0,5 проценттан артмай, был — Рәсәйҙә иң түбән күрһәткестәрҙең береһе. Коронавирус инфекцияһына тест үткәреүҙең юғары темпы һаҡлана. Медицина учреждениеларында кәрәкле дарыуҙар һәм шәхси һаҡланыу саралары запасы бар. Табиптар өҫтәмә түләүҙәрҙе ваҡытында һәм тулы күләмдә ала», — тине Максим Забелин.\nРадий Хәбиров иғтибарын табип учреждениеларын ағымдағы тикшереү һөҙөмтәләренә йүнәлтте.\n«Шуныһы асыҡ: коронавирус ниндәйҙер мәғәнәлә кире әйләнеп ҡайта. Күп кенә Европа дәүләттәренә хәүеф янауын, күршеләребеҙҙә лә сирлеләрҙең артыуын күрәбеҙ. Бының беҙгә лә килеп етеүе ихтимал. Ошо шарттарҙа бер аҙ тынысланыуыбыҙ күренә. Эпидемиологик хәүефһеҙлеккә айырым иғтибар бүлергә кәрәк, тәү сиратта медицина учреждениеларында. Әйҙәгеҙ, оҙайлы эшкә әҙер булайыҡ, көҙгө-ҡышҡы осор еңел булмаҫ», — тине Радий Хәбиров.\nАуырыуҙарҙың артыу ихтималлығына бәйле аҙна аҙағына тиклем Өфөлә COVID-19 менән сирләгән пациенттар өсөн өҫтәмә 200 койка әҙерләнә.\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров гриптан вакцина һалыуҙы дауам итергә саҡырҙы.\nМаксим Забелин һүҙҙәренсә, әле 580 меңдән ашыу кешегә прививка эшләнгән. Уларҙың дөйөм һанын 2 миллионға еткереү күҙаллана.\nУҙған тәүлектә, 23 сентябрҙә, төбәктә коронавирус инфекцияһын йоҡтороуҙың 35 осрағы теркәлгән. Эпидемия башланғандан алып 8 556 кеше сирләгән, 36-һы үлгән.\nҺаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, республика стационарҙарында «коронавирус» диагнозы раҫланған 53 пациент бар. Уларҙың берәүһе – ауыр хәлдә. Ә 515 сирле өйҙә дауалана. Тәүлек эсендә 48 кеше һауығып сыҡҡан. Зубов ауылындағы яңы йоғошло сирҙәр госпиталендә 300-ҙән ашыу пациент дауалана, башлыса «пневмония» диагнозы менән.\nБер тәүлектә республикала 110 кешегә «дауахананан тыш пневмония» диагнозы ҡуйылған. Дауаланғандан һуң 88 кеше һауыҡҡан.


Йәштәр Төркиәнән ҡайтты\nпәнҗешәмбе, 23 ноябрь 2017, Казан вакыты 12:13\nМостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры төрөк донъяһына башҡорт драматургияһы мөмкинлектәрен күрһәтте. Театр коллективы күптән түгел Стамбулдағы гастролдәрен тамамланы.\nБашҡортостан артистары “Йәшлек көндәре” тип аталған халыҡара театрҙар фестиваленә саҡырылғайны. Сара Стамбул ҡалаһы хакимиәте тарафынан 25-се тапҡыр ойошторола. Милли йәштәр театры Стамбул тамашасыһына “Диләфрүзгә дүрт кейәү” тип аталған комедияны тәҡдим итте.\nТамашаның режиссеры Илнур Муллабаев. Фестивалде ойоштороусыларҙың береһе Ариф Аҡҡая башҡорт театрына иҫтәлекле диплом тапшырып, спектаклдың күңелле музыкаһын, тормошто яратыусан йөкмәткеһен һәм һоҡланғыс юмор оҫталығын билдәләне.\n“Диләфрүзгә дүрт кейәү” комедияһы театраль форумдағы иң сағыу тамашалар исемлегенә индерелде. Стамбулдағы “Решат Нури сәхнәһе” тип аталған театр Башҡортостан артистары өсөн яҡшы таныш.\nБында күптән түгел Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт дәүләт драма театры “Ҡоҙаса” музыкаль комедияһын сәхнәләштергән. Башҡортостандың Төркиәләге вәкиле Ҡаншәүбей Мизиев фекеренсә, милли йәштәр театры артистарының да уңышлы гастролдәре ике төбәк араһындағы мәҙәни бәйләнештәрҙе йәнә нығытасаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАР ӨҪТӨНДӘ УСАҠ ҠАБЫҘЫР АҒИНӘЙ УЛ - 2018 - Мәҡәләләр\nБөгөнгө әңгәмәбеҙ геройы, үҙе әйтмешләй, "ябай ауыл ҡатыны". Ләкин ул баҫалҡылығына барып, шундай мөһөр һуға үҙенә. Бөгөн, белгегеҙ килһә, ябай ауыл ҡатындары үҙҙәре йәшәгән төбәктәрҙә тотош түңкәрелеш яһар ҡеүәткә эйә. Ағинәйҙәр хәрәкәте республикабыҙҙың рухи тормошона яңы һулыш өҫтәп, иман нуры, ижад ҡомары, матурлыҡ, миллилек өлгөһө булып килеп инде. Хатта ки ҡара урман төпкөлөндә, тауҙар араһында шым ғына көн күреп ятҡан Ишбирҙе ауылын да уятып ебәрҙе уның тулҡыны. Ләкин уяныу - бер эш, ә бына ауылдаштарҙы барлап, туплап, ойоштороп, йырлатып-бейетеүсе генә түгел, әүҙем сәләмәт тормошҡа әйҙәп, рухтарын күтәреп, күңелдәренә уй осҡоно һалып тороусы ла булыр беҙҙең бөгөнгө ҡунағыбыҙ - Баймаҡ районы Ишбирҙе ауылы мәктәбенең инглиз теле уҡытыусыһы, ауылдың "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Наилә ЮНЫСОВА-ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА.\nУҡытыусы Зөбәржәт Абрар ҡыҙы менән рәссам Наил Лоҡман улы Юнысовтар ғаиләһендә ҡалала үҫкән наҙлы, иркә генә бала булһаң да, урман араһында ултырған төпкөл ауылға уҡытырға килеп, аҙаҡ ошонда уҡ тороп ҡалырға нимә мәжбүр итте икән һине, Наилә һылыу?\n- Ишбирҙе атайымдың тыуған ауылы. Әсәйемде, Салауат районы ҡыҙын, педучилище бөтөргәс, ошо ауылға уҡытырға ебәрәләр. Бында улар танышып, яратышып, ғаилә ҡороп ебәрәләр. Мин донъяға килгәнмен. Унан атайым дүрт йыл буйы Өфөлә сәнғәт училищеһында уҡый, әсәйем ауылда эшләй. Рәссам дипломы алғас, атайым Баймаҡҡа эшкә ҡайта һәм беҙҙе район үҙәгенә күсереп алып китә. Миңә, башҡортса ғына һөйләшеп йөрөгән балаға, шулай итеп, Баймаҡта урыҫ мәктәбендә уҡып алып китергә тура килде. Етмәһә, бында мине ауылда 1-се класты тамамлап килеүемә ҡарамаҫтан, ҡайтанан 1-се класҡа ултырттылар, сөнки урыҫса бер һүҙ ҙә белмәй инем. Һөҙөмтәлә, мәктәптә әсәм, өләсәм теленән алыҫлаша бащлауымды тойҙом, ләкин был мине туған милли мөхит рухынан, мәҙәниәтемдән айыра алманы, сөнки беҙҙең өйҙә һәр саҡ милли тәрбиә культы һаҡланып ҡалды. Шулай ҙа ул саҡ мин бер ҙә кәмһенеп, баҫылып ҡалманым, киреһенсә, урыҫсаны ла һыу кеүек үҙләштерҙем, мәктәп тормошоноң уртаһында ҡайнаным: комсомол секретары булдым, спорт менән шөғөлләндем - өйгә ҡайтып инмәй инем. Күрәһең, лидерлыҡ сифаттары шул саҡта уҡ үҙен һиҙҙергәндер инде.\nМәктәпте тамамлағас, Өфөгә юлландым: был саҡ мин үҙемде Өфө сәнғәт институты студенты итеп күрә инем инде. Атайымдың бер туған һеңлеһе Римма апайым Йәрмөхәмәтова тап ошо институттың актерҙар факультетын тамамлап, театрҙа эшләп йөрөгән сағында мине "Нәркәс" спектакленә алып барғайны. Шунан һуң апайым минең кумирыма әйләнде һәм мин ғүмерлеккә театрға ғашиҡ булдым. Тик хыялым селперәмә килде: сәнғәт институтында, быйылға актер факультетына набор юҡ, тип әйтеүҙәренән доньям түңкәрелгәндәй булды. Ни эшләргә? Өйгә шылтыратһам, ҡайҙа булһа ла белемеңде һынап ҡара, тинеләр. Шулай итеп, мин Башҡорт дәүләт педагогия институтының сит телдәр факультетына имтихандарҙы уңышлы тапшырып, уҡырға инеп киттем. Уҡып бөткәс, тыуған яғыма, Баймаҡҡа ҡайттым. Бында инде үҙеңде һынау мөмкинлеге ҙур ине: райондың 12 мәктәбендә сит телдәр уҡытылмай булып сыҡты. Һәр ваҡыттағыса, атайым ҡарар ҡылды. Ул, киттек Ишбирҙегә, тигәс, тыңланым. Ләкин ғүмерлеккә шунда ҡалырмын тип башыма ла килтермәнем. Тыуған ауылымда мине ғүмерлек һөнәр юлы ғына түгел, тормош юлдашым да көтөп торған: ошо ауыл егете Сәлим Иҫәндәүләтов менән өс ай ғына дуҫлашып йөрөп өйләнештек.\nШуға инанғанмын һәм гел ҡабатлайым: ауылда йәшәү өсөн "елкә" кәрәк. Бигерәк тә Ишбирҙе кеүек юл да, газ да, башҡа социаль инфраструктура тармаҡтары ла үтеп инмәгән төпкөл төбәктә йәшәүҙәре, ай-һай! Бигерәк тә уҡытыусы кеше - ҡатын-ҡыҙға... Хәҙер күп ерҙәрҙә ауылды ташлап китергә мәжбүрҙәр, сөнки эш юҡ, мәктәптәрҙә балалар һаны кәмей.\n- Ауырлыҡтар күп булды. Бигерәк тә ауылға килгән тәүге осорҙарҙа. Дөрөҫөн әйткәндә, улар һаман да кәмемәй шикелле, ә шулай ҙа, шөкөр, бирешкән юҡ. Күрәһең, миндә үҙенә күрә "иммунитет" барлыҡҡа килгәндер хәҙер. Ҡыйын саҡта миңә гел әсәйемдең һүҙҙәре таяныс булды. "Хәл ителмәҫ хәлдәр булмай ул!" тип ҡабатларға яратты гел. Мал-тыуарын да аҫрайбыҙ, баҡсасылыҡ менән "ауырыу" ҙа икебеҙҙә лә бар. Яңыраҡ ауыл өйөбөҙҙә ҡала фатирындағы кеүек бөтөн уңайлыҡтар булдырҙыҡ. Керҙе автомат йыуа - ожмах! Әйткәндәй, ауылда хәҙер күптәр ана шундай "ожмах"ты булдырып алды. Ауылыбыҙ бөтмәй, шөкөр, йәштәребеҙ атай төйәгендә төпләнә: матур итеп йорттар һалып инә. Буш торғандары ла байтаҡ өйҙәрҙең - ни хәл итәһең: быуындар алышыныуы шунан да күренә. Эшләйем тигән, һеҙ әйтмешләй, "елкәһе" бар кеше эшһеҙ ятмай ул. Урмансылыҡ, ағас эше менән шөғөлләнә күптәр. Урман участкаларын арендаға алған эшҡыуарҙар, пилорамалар ир-егеттәрҙе эш урындары менән тәьмин итә. Күпләп мал аҫраусы ауылдаштар ҙа, ни ашайым, ни кейәйем, тип баш ватмай.\nНаилә һылыу, һинең ғаиләң, туғандарың өсөн өҙөлөп торған киң күңелле ҡатын, әсәй һәм апай икәнлегеңде беләм. Балаларығыҙҙы үҫтереп, ейән-ейәнсәрегеҙҙе ҡарап тороу өҫтөнә ҡустыларыңды ла ҡанат аҫтына алғанһығыҙ. Тимәк, иптәшең Сәлим Мөхтәр улы ла тарһынмай, күңеле киң. Ошо ҙур ғаиләнең башлығы булып, уның өсөн уңайлы һәм имен йәшәү шарттары булдырып, тырышып тора икән, был уның да кешелек сифаттары хаҡында һөйләй, минеңсә.\n- Эйе, бер-береһенең туғандарына ҡарата мөнәсәбәте ир менән ҡатындың кем икәнлектәрен асыҡ күрһәтеп тора, тигәндәрен ишеткәнем булһа ла, ваҡытында был аҡылға иғтибар ителмәгән, ә бына тормош хәлдәре үҙ башыма төшкәс, аңланым ул хәҡиҡәтте. Шөкөр, янымда Сәлимдең иңдәрен тоймаһам, бөгөнгө көнөбөҙҙөң ниндәй булырын күҙ алдына ла килтереүе ауыр. Әсәйем тыумыштан зәғиф Насир ҡустымды ғүмер буйы ҡараны, хатта үҙенең вафаты йылды ла уны шифаханаға алып барҙы. Нисек алып йөрөгәндер атлай алмаған 45 йәшлек ирҙе, үҙе лә сирләп саҡ йөрөнө бит. Әсәйем мәңгелеккә китеп барыр, ҡустым минең ҡулға тороп ҡалыр тип тә уйламағанмын. Ул ғына ла түгел, ҡатыны менән айырылышып, бер ҡайҙа ла эшләмәгән, сиргә дусар булған Ғаяз ҡустымды ла яныбыҙға алырға мәжбүр булдыҡ. Туғандың аҙыры булһа ла биҙере юҡ, тиҙәр бит.\nУлыбыҙ Заһир әле өйләнмәгән, яныбыҙҙа, урмансылыҡта эшләп йөрөй. Ҡыҙыбыҙ ситтә, Сургутта эшләй, ике балаһын әлегә тиклем үҙебеҙ ҡарап торҙоҡ. Бына шулай итеп, өй тулы ир-егет, ейән-ейәнсәр менән мәж килеп йәшәп ятҡан көнөбөҙ. Сәлим хәҙер ауылда ҡоролтай рәйесе, киленебеҙҙең (ул ауыл хакимиәте башлығы) уң ҡулы, ныҡ ярҙам итә уға, үҙенең етәкселек эш тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Ғөмүмән, беҙ икебеҙ ҙә ғүмер буйы йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнаныҡ. Сәлим комсомол секретары булған йылдарҙан алып. Ул саҡ беҙҙең гөрләп торған йәштәр үҙәге эшмәкәрлеге хаҡында Мәскәүҙән килеп тә гәзиткә яҙғайнылар хатта. Йәштәр үҙәген мәктәп подвалында асып ебәргәйнек: тир, бильярд бүлмәләре, видеозал, хатта буфет эшләне. Үкенескә, хәҙер йәштәр тормош-көнкүреш мәшәҡәттәренә батты, ойоштороу һәм йәмәғәт эштәре онотолдо. Дөрөҫ, был хәлде уларҙың ғына ғәйебе тип тә әйтеп булмай. Заманы шулай, тиергә тура килә.\nЗаманы шулай, тип ятмайһығыҙ бит әле үҙегеҙ бер ҙә, афарин. Мин бөгөнгө көндә Наилә Наил ҡыҙы етәкләгән "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы эшмәкәрлеген һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙан торған "Фатиха" вокаль төркөм ижадын күҙҙә тотам. Үҙегеҙ һөйләп киткән йәшлек йылдарығыҙ ялҡыны һүнмәй ҙә, һүрелмәй ҙә, тимәк?\n- Әйтеүемсә, мәктәп йылдарынан йәмәғәт эштәрендә ҡайнап өйрәнгәс, бындай тормоштан айырылып булмай икән ул, сөнки үҙеңде кешеләр араһында тойоу, даими аралашыу донъяңды байыта, ыңғайға көйләй. Бына хәҙер "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы эшмәкәрлеген ышанып тапшырҙылар. Эште ауылда самогон һәм араҡы һатыусыларға ҡаршы көрәштән башланыҡ, сөнки бөтөн афәт, сир, енәйәттең башы - эскелек. Эсә барып, өйөндә үлеп ятыусылар ҙа булғылап тора, үҙ-үҙҙәренә ҡул һалыусылар ҙа бар. Бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙарҙың ошондай сиргә һабышыуы әрнетә. Улар менән эшләргә лә эшләргә кәрәк әле. Ә инде самогон һатыусыларға исемләп иҫкәртеү хаттары ебәрҙек. Артабан да тыйылмаһалар, махсус органдарға мөрәжәғәт итеп, ҡатыраҡ саралар күрергә мәжбүр буласаҡбыҙ. Шундай матур ауылда йәшәп тә, ни йөрәктәре етеп кеше ағыулаусы, ғүмерҙәрҙе киҫеүсе хәрәм эштәр менән шөғөлләнергә, кәсеп итергә мөмкин икән ул! Исмаһам, алама ҡылыҡтарының гонаһынан тартынһындар ине - юҡ, бындай аллаһыҙҙарҙан тәүбә көтөргә түгел. Күпме фажиғә сәбәбе булып, күҙ йәштәре, кеше ҡарғышына дусар булып йәшәйҙәр. Әлегә беҙгә ауыл тормошон эскелектән араларға, иманһыҙ кәсепселәргә ҡаршы көрәште дауам итергә тура килә.\nЯҡты күңелле, уңған, изгелекле апайҙар, һеңлекәштәр, килен-еңгәләр ҙә күп ауылда. Шундай йондоҙҙарҙан "Фатиха" вокаль төркөмө төҙөп, йырлап йәшәйбеҙ. Матур итеп, эскеһеҙ байрам - "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!" көнөн үткәреп ебәрҙек. Элек бындай әүҙем тормошто Ишбирҙенең күргәне лә булманы, тип рәхмәт әйтеп китәләр. Әйткәндәй, үткән ҡыш буйы Сәлим менән Морат ойоштороп ебәргән спартакиадала ауыл округтары араһында спорт ярыштары барҙы. Үҙем дә спорттан ситтә ҡалышмаҫҡа тырышам: һаулыҡты нығытыу маҡсатында "скандинавса" йәйәү йөрөүҙе ғәҙәткә индерҙем. Миңә эйәреп, башҡа ағинәйҙәр ҙә сыҡты.\nӘүҙем йәмәғәтсе, уңған хужабикә булыуҙан тыш, уҡытыусы икәнлегеңде лә онотмайыҡ әле, Наилә һылыу. Мәктәптә эштәр нисек? Ишбирҙе мәктәбе тарихында иң тәүге сит тел уҡытыусыһы ла бит әле һин. Ауылдаштарҙан ишетеп белеүемсә, төпкөл мәктәп һинән бик тә уңған...\n- Әллә инде, мәктәп уңдымы, мин уңдыммы, тигәндәй... 32 йыл да булып китте бында эшләүемә. Ауыл балалары өсөн шатланам: мәктәпте өс тел белеп тамамлап сығалар. Иң тәүҙә шулай ҙа мин туған телебеҙҙе - башҡортсаны яҡшы белеүҙәрен талап итәм, сөнки оло тормошҡа юл, ҙур донъя әсә теле аша асыла. Үҙем дә башҡорт телен ҡайтанан камил үҙләштереүгә көстө күп һалдым, сөнки тел белгесе иң тәүҙә туған телен белергә бурыслы. Унан һуң, башҡорт һәм инглиз телмәрендә булған өноҡшаш уртаҡлыҡтар, мәҫәлән, ҙ, ҫ, ү, ә өндәре сит телдә дөрөҫ, таҙа һөйләшкә булышлыҡ итә. Мәҫәлән, ябай ғына бер миҫал: урыҫ кешеһенең: "Сэнк ю" тигәненә ҡарағанда, башҡорттоң көс һалмайынса ғына туған өнө ярҙамында: "Ҫэнк ю" тигәне бер ниндәй акцентһыҙлығы менән отошлораҡ бит барыбер. Әңгәмәсенең быны ҡабул итеү эмоцияһы ла мөһим, тип уйлайым. Шөкөр, 20 уҡыусым минең юлдан китте: сит тел буйынса махсуслаштылар. Өсәүһе АҠШ-ҡа барып ҡайтты, икәүһе әлеге ваҡытта Нью-Йоркта йәшәй. Мәктәп уҡыусылары даими рәүештә район олимпиадалары призерҙары булып тора, имтихандарҙы ла уңышлы тапшыралар. Үҙ эшеңә баһа биреүе ҡыйыныраҡ булһа ла билдәле факттарҙы ситләтеп үтә алманым инде. Әйткәндәй, ситтән бер абруйлы фекер ҙә күңелемде йылытып тора гел. Билдәле ғалим, профессор, илһөйәр һәм телһөйәр ил ағаларының береһе Сәфәрғәле ағай Йәнтүриндың бер осрашыуҙа әйткәне булыр: "Беҙҙең Сибай институтында студенттар инглиз теленән яҡшы өлгәшһә, унан "Һин Ишбирҙенәнме әллә?" тип һорай һалалар, сөнки ишбирҙеләр фәҡәт телде яҡшы белеүҙәре менән айырыла". Был һүҙҙәрҙе мин эшемә ҡарата ҙур баһа тип ҡабул итәм.\nБаһа, тигәндән, Наилә Наил ҡыҙынан был хаҡта ҡыҙыҡһына ҡалғас, ул:"Юғары категориянан башҡа бер ниндәй ҙә регалияларым юҡ",- тине уңайһыҙлана биреп. Награда өсөн эшләмәйбеҙ - уныһы дөрөҫ, ләкин эшеңде күрә белеүҙәре, дарманыңды күтәреп, артабанғы уңыштарға дәртләндереп ебәрә алыуҙары ла бик мөһим был донъялыҡта хеҙмәт кешеһе өсөн. Етмәһә, быйыл Наилә Наил ҡыҙының күркәм генә юбилейы ла етеп килә икән. Хәйер, ауыл ағинәйҙәре күптән үҙ баһаһын биргән инде уға: Наиләбеҙ йөрәгендә ҡар өҫтөндә усаҡ ҡабыҙыр ялҡын бар, ти улар. Эйе,Наилә һылыу үҙе әйтмешләй, донъябыҙҙа - именлек, ғаиләбеҙҙә - татыулыҡ, эштәребеҙҙә арҡаҙаштар булғанда, быны яҙмышыңдың оло бүләге, тип ҡабул ҡылып, Илаһыңа, заманыңа рәхмәтле булып йәшәүҙә бит тормош асылы.\nФәүзиә ИҘЕЛБАЕВА әңгәмәләште.\nЯҙылған: 09.10.18 | Ҡаралған: 143


30 август — Башҡорт Википедияһы\n30 август Викимилектә\nҠаҙағстан: Конституция көнө.\nТөркиә: Еңеү көнө.\nТатарстан: Республика көнө.\nҠырғыҙстан: Архивсы көнө.\nКаруанһарай тарихи-архитектура комплексы\n1846: Ырымбурҙа башлыса башҡорттар иҫәбенә төҙөлгән Каруанһарай тарихи-архитектура комплексы асыла.\n1873: Франц-Иосиф Ере асыла.\n1901: Хьюберт Сесил Бут (Hubert Cecil Booth) электр саң һурғысына патент ала.\n1917: 2-се Бөтә башҡорт ҡоролтайында һайланған Башҡорт мәркәз шураһының яңы составтағы беренсе ултырышы була.\n1918: «Башҡорт тауышы» гәзитенең тәүге һаны сыға.\n1926: Преображенский заводы ҡасабаһының атамаһы Йылайырға үҙгәртелә.\n1939: Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты хөкүмәт ҡарарҙарын мотлаҡ рәүештә ике дәүләт телендә — башҡорт һәм урыҫ телдәрендә сығарыу тураһында ҡарар ҡабул итә.\n1996: Башҡортостанда Сергей Аксаков исемендәге Бөтә Рәсәй әҙәби премияһы булдырыла.\nБулатов Фәһим Нәбиәхмәт улы (1940), хеҙмәт ветераны, Кушнаренко районы «Кушнаренко» совхозының элекке механизаторы, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән ошо райондан.\nХарисов Фәрит Әкрәм улы (1960), педагог, Октябрьский музыка колледжы уҡытыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nФәтҡуллин Хикмәт Нәбиулла улы (1901—21.06.1963), ғалим-селекционер. 1934 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты ҡарамағындағы ауыл хужалығы культуралары селекцияһы һәм орлоҡсолоғо бүлегенең (Шишмә) өлкән ғилми хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы фәндәе кандидаты (1946). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Иҫке Бүздәк ауылынан.\nИстомин Николай Николаевич (1941), хеҙмәт ветераны, инженер-технолог. 1960—2001 йылдарҙа «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997 йылдан — генераль директорҙың беренсе урынбаҫары — техник директор. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1987), СССР Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы министрлығының иң яҡшы рационализаторы (1987). Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Грачёвка районы Кузьминовка ауылынан.\nАлександр Тюлькин (1888—18.03.1980), СССР рәссамы, педагог. Башҡортостанда һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1934 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың (1960) һәм БАССР‑ҙың (1944) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР‑ының халыҡ рәссамы (1955) һәм Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты (1975). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).\nСәйфуллин Баян Авзал улы (1928—16.03.2018), партия, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1967—1987 йылдарҙа Бәләбәй район Советы башҡарма комитеты рәйесе. Башҡорт АССР-ының 8-се саҡырылыш (1971–1975) Юғары Советы депутаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ 1973) һәм ике «Почёт Билдәһе» ордендары (1966, 1971) кавалеры. Бәләбәй ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районының Атамкүл ауылынан.\nҮтәбай-Кәрими (1933—4.03.2005), уҡытыусы, ислам белгесе, шәрҡиәтсе. 1988—1992 йылдарҙа Өфөләге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Шәреҡ ғалимдары хеҙмәттәрен башҡорт, урыҫ һәм татар телдәренә тәржемә итеүсе.\nДемидова Зоя Ивановна (1943—2011), малсылыҡ ветераны, 1961—1998 йылдарҙа Хәйбулла районының Матрай совхозы һауынсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nБарлыбаев Әҙеһәм Әғзәм улы (1958), иҡтисадсы-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2006), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).\nҒәләүетдинова Светлана Ишбулды ҡыҙы (1949), ғалим-психолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Психология фәндәре кандидаты (1983), профессор.\nКарпов Владимир Григорьевич (1949—29.08.2009), ғалим-инженер‑механик, хужалыҡ эшмәкәре. 1982—2009 йылдарҙа «Сода» йәмғиәтенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 2004—2006 йылдарҙа — генераль директор, баш инженер һәм техник директор. Техник фәндәр кандидаты (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған химигы (1997) һәм Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2007). Сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан.\nМорозов Александр Герасимович (1949), дәүләт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе ярҙамсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Алкин ауылынан.\nМостафин Рәсим Мирғасим улы (1959—12.06.2002), юрист. 1998—2002 йылдарҙа Өфө транспорт прокуратураһы прокуроры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Мораҡ ауылынан.\nМостафин Рәшит Мирғәсим улы (1959), ғалим-социаль гигиенист, юғары мәктәп уҡытыусыһы, медицина һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1994—2011 йылдарҙа Дүртөйлө районы үҙәк дауаханаһының баш табибы. Башҡортостан Республикаһының IV саҡырылыш (2008—2013) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Медицина фәндәре докторы (2007). Рәсәй Федерацияһының (2009) һәм Башҡортостан Республикаһының (1998) атҡаҙанған табибы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Мораҡ ауылынан.\nСолтанов Шамил Хәниф улы (1974), ғалим-тау инженеры‑геолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2009). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы профессоры (2016). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nКамалова Алиса Атлас ҡыҙы (1979), ғалим-табип, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының Терапевтар ассоциацияһы ағзаһы. Медицина фәндәре кандидаты (2006). Башҡорт дәүләт медицина университеты доценты.\n30 августа тыуғандар\n1860: Исаак Левитан, Рәсәй империяһы рәссамы.\n1871: Эрнест Резерфорд, Бөйөк Британия физигы, Нобель премияһы лауреаты (1908).\n1954: Александр Лукашенко, Беларусь Президенты.\n30 августа вафат булғандар\n1935: Анри Барбюс, Франция яҙыусыһы.\n2006: Нәғиб Мәхфүз, Мысыр яҙыусы-романисы, драматург, сценарист.\n2011: Йәүҙәт Ғиләжетдинов, Рәсәй Социология фәндәре академияһы академигы, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре.\n2012: Игорь Кваша, СССР һәм Рәсәй актёры, театр һәм кино режиссёры, телетапшырыуҙар алып барыусы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=30_август&oldid=1106261 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:58 16 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Һаҡлайҙар, яҡлайҙар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һаҡлайҙар, яҡлайҙар\nҺаҡлайҙар, яҡлайҙар 12.01.2018 // Йәмғиәт\nБашлыса беҙ этте шәхси мөлкәтебеҙҙе һаҡлау өсөн тотабыҙ. Әммә уларҙың тәртип һаҡлау органдарында хеҙмәт иткәндәре лә бар. Йәғни йәмәғәтселек хәүефһеҙлеге өсөн яуаплы вазифала. Дүрт аяҡлы дуҫтарыбыҙ төрлө енәйәттәрҙе булдырмауҙа, уларҙы башҡарырға йыйынған әҙәмдәрҙе тотоуҙа кинологтарға ҙур ярҙам күрһәтә.\nЭт йылы башланды. Ғәҙәттә, ниндәй йыл килә, шул ваҡыт арауығының хужаһы, уның холоҡ-фиғеле хаҡында һөйләргә күнеккәнбеҙ. Кешенең тоғро дуҫы тураһында, әлбиттә, яҡшы беләбеҙ. Ә шулай ҙа… тағы бер ҡабат күҙ һалайыҡ әле эт күңеленә.\nЕр йөҙөндә эттәрҙең байтаҡ төрө билдәле. Ҙурҙары һәм бәләкәйҙәре, уҫалдары һәм йыуаштары бар. Шул уҡ ваҡытта кемдер уны өй һаҡлар өсөн аҫрай, бәғзеләр матурлыҡ өсөн тота. Ә бына Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ буйынса идаралығы кинологтар хеҙмәте үҙәгендә улар ысын мәғәнәһендә меңәрләгән кешенең ғүмере өсөн яуаплы.\n– Бында 25 эт аҫрала. Ҡайһылары урамдағы тәртип һаҡлауҙа, хоҡуҡ боҙоусыларҙы тотоуҙа ҡатнаша, ҡайһылары шартлатҡыс, наркотиктар эҙләү өсөн тәғәйенләнгән, – тип һөйләй “дүрт аяҡлы хеҙмәттәштәре” хаҡында ваҡытлыса үҙәк начальнигы вазифаһын башҡарыусы полицияның өлкән лейтенанты Руслан Бакиров. – Ҡаланың көндәлек хәүефһеҙлеген тәьмин итеүҙә генә түгел был эттәрҙең әһәмиәте – бер нисәһе үҙенең бурысын Төньяҡ Кавказда ла үтәп ҡайтҡан. Бына шулай, үткән быуатта булдырылған кинологтар хеҙмәте хәҙер Эске эштәр министрлығынан айырылғыһыҙ. Хәйер, эттәр – ил һаҡсылары ла, кешене ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә ҡотҡарыусылар ҙа, әҙәм балаһына тиклем йыһанды иңләүселәр ҙә.\n– Эт ябай хайуан түгел, ул кешегә күңеле менән бик яҡын. Хеҙмәт дауамында улар менән ысын мәғәнәлә тоғро дуҫтарға әүереләбеҙ: күреп ҡалыу менән ҡаршыға сабып килеп иркәләнәләр, шулай итеп күңелдәрендәге һағыныу, яратыу хисен белдерәләр, – ти был хайуандарҙың үҙенсәлеге тураһында кинолог Рафиҡ Ғисмәтуллин.\nЭйе, эт менән кеше араһындағы мөнәсәбәт бик ябай. Кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәте лә шулай булһа ине ул.


Һалдаттың үлемендә кем ғәйепле?..\n30 Июль 2019, 16:38\nИр-егеттәребеҙ яҡты донъя менән бигерәк иртә хушлаша. Һуңғы хәбәр айырыуса шаңҡытты.\nСвердловск өлкәһендә Башҡортостандан армияла хәрби хеҙмәттә булған Илдар Сиражев вафат булған. Алдан күҙаллауҙарынса, уны электр тогы һуҡҡан. Әле тикшереү бара. Уның биологик материалдары Һамарға ебәрелгән: экспертиза һөҙөмтәләре бер айҙан һуң ғына асыҡланасаҡ.\nКисә егетте тыуған яғында – Өфө районында ерләгәндәр. Уның мәйетен офицерҙар оҙатып барған. Һуңғы тапҡыр улын вокзалда оҙатҡан әсәнең күңелен уйлайым да йөрәгем һыҙлай. Ғәзиз сабыйын бәпкәләп үҫтереп, кеше итеп, ил алдындағы бурысын үтәһен тип, әрмегә оҙатып, уны... табутта ҡаршылаған.\nЕгеттең үлеме тураһындағы белешмәлә “электр тогы һуҡҡан” тип яҙылған. Алдан алынған мәғлүмәттә билдәләнеүенсә, Илдар Урал базаһында радиостанциялағы машинаға ҡағылғас, ток һуҡҡан. Үкенескә ҡаршы, табиптар һалдатты ҡотҡарып өлгөрмәй.\nИлдар үлгән көндә уның апаһы Екатеринбургта дауаланған икән. Фажиғә хаҡында ишеткәс, ул тиҙ генә хәрби часҡа барған. Уға башта “егет токка һуғылған” тиһәләр, аҙаҡ версия үҙгәргән: политрук “һалдаттың йөрәге сирле булған” тигән.\nТуғандарына Илдарҙың сәғәтен, миҙалын, рәхмәт хатын биргәндәр. Свердловск өлкәһенән егетте ерләшергә хеҙмәттәше лә барған. Бөрйән егете Илдарҙы вафаты алдынан бер нисә сәғәт элек кенә күргән. “Машина хаҡында барыһын да белә, туғандарын, өйөн һағына ине”, – тигән.\nӨҫтәүенә Илдар хәрби хеҙмәткә тиклем автотранспорт колледжын тамамлаған. Сентябрҙә Илдар Сиражевҡа 21 йәш тулыр ине.


15 Март 2018, 18:16\nҺәр ҡатын-ҡыҙ тәбиғәте менән визажист һәм парикмахер. Көн һайын иртән улар еңел булмаған эшкә тотона – матурлыҡ тыуҙыра. Ләкин ҡайһы ваҡыт уларға белгестәргә мөрәжәғәт итергә тура килә. Клиенттар араһында бигерәк тә парикмахерҙар хеҙмәте ҙур һорау менән файҙаланыла.\nФотола (һулдан уңға): Нәсимә Дәүләтйәнова,\nЗилә Ғилметдинова, Айгөл Ғилметдинова, Вера Ғатауллина.\nБөгөн парикмахер барыһына ла кәрәк. Бәхеткә күрә, беҙҙең районда был өлкәлә эшләүсе оҫталар күп. Иң тәжрибәлеләрҙән булып совет заманынан сыныҡҡан, 90-сы йылдар башынан уҡ, көнкүреш хеҙмәтләндереү комбинаты йәки, ябай ғына итеп әйткәндә, КБО эшләгән ваҡыттан, хеҙмәттәшлек иткән белгестәр Зилә Ғилметдинова, Вера Ғатауллина, Айгөл Ғилметдинова тора. Яңыраҡ уларҙың ҙур булмаған коллективы тағы ла бер хеҙмәткәр менән тулыланған – уларға Нәсимә Дәүләтйәнова ҡушылған. Үҙ эштәренең оҫталары булған был гүзәл белгестәрҙең оҙаҡ йылдар дауамында сәсте киҫтереү һәм рәткә килтереү өсөн нәҡ уларға мөрәжәғәт итеүсе даими клиенттары барлыҡҡа килгән. Улар ҡатын-ҡыҙҙар-ҙың, шулай уҡ ир-егеттәрҙең дә сәсен тәртипкә килтерә. Кеше битенең төҙөлөшө, сәс структураһы, киҫеү техникаһы тураһында ҙур теоретик белемгә эйә булған оҫталар клиенттарға прическа һайлауҙа ярҙам итә.\nСәстәрҙе төрлөсә – моделле, йәштәрсә һәм башҡа стилдәрҙә киҫәләр. Клиенттың артабанғы кәйефе һәм имиджы уларҙан тороуын оҫталар яҡшы аңлай. Сөнки парикмахер үҙ хатаһын төҙәтә алмаясаҡ. Бының өсөн сәс-тең үҫкәнен көтөргә кәрәк. Шуға күрә һәр клиентҡа ҡарата иғтибарлылар.\nЙыш ҡына парикмахерҙар үҙ клиенттары өсөн психолог та булып тора. Ҡайһы берҙәр матурлыҡ салонына аралашыу һәм яҡшы кәйефкә эйә булыу өсөн килә.\n– Беҙҙең һәр беребеҙ үҙ эшен ярата, юҡһа беҙ уны башҡармаҫ инек, – ти 33 йыл стажға эйә Зилә Ғилметдинова. – Беҙҙең эштә түҙемлек һәм кешене тыңлай белеү кеүек сифаттар үтә лә кәрәк, сөнки ҡайһы бер клиенттар күңелдәрен бушатыу өсөн дә килә.\nУларҙың сәс киҫтерергә килеүселәргә ҡарата иғтибары, үҙ һөнәрҙәренә ҡарата һөйөүе, таланттары, эстетик зауығы, иплелеге яуапһыҙ ҡалмай. Хушлашҡанда клиенттары йылмайып рәхмәттәр әйтеп ҡайтып китә.


Башҡорт балеринаһы Сочиҙа «Донъяның йәш балеты» халыҡ-ара конкурсында лауреат булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт балеринаһы Сочиҙа «Донъяның йәш балеты» халыҡ-ара конкурсында лауреат булды\n12:07, 30 июня 2016 Мәҙәниәт\nФото: Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы сайтынан\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы Лилиә Зәйнәғәбдинова Юрий Григоровичтың «Донъяның йәш балеты» VI халыҡ-ара конкурсында лауреат булды. Сочиға Рәсәйҙән, АҠШ-тан, Көньяҡ Африка Республикаһынан, Әрмәнстандан, Украинанан, Молдованан, Ҡырғыҙстандан, Япониянан 62 ҡатнашыусы килде. Яҡташыбыҙ III премия һәм бронза миҙал яуланы. Шулай уҡ Лилиә Зәйнәғәбдинова менән башҡорт театры солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Олег Шәйбәковтың сығышы джаз номерҙары араһында иң яҡшыһы тип билдәләнде, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nБыйыл конкурс танылған совет композиторы Сергей Прокофьевҡа арналды. Һәр ҡатнашыусы программа номерҙарының береһен Прокофьев ижад иткән музыкаға башҡарырға тейеш ине. Классик бейеүҙән тыш, ҡатнашыусылар заманса, халыҡ, джаз бейеүҙәрен дә башҡарҙы.\nСығыштарҙы Рәсәй һәм сит ил хореографтары, балетмейстерҙары баһаланы. Эксперттар фекеренсә, «Донъяның йәш балеты» — балет сәнғәте өлкәһендә әһәмиәтле конкурс. СССР-ҙың халыҡ артисы, жюри рәйесе Юрий Григорович конкурстың артабан да үткәреләсәгенә ышаныс белдерҙе.


Иглин районында янғында бер ҡатын ике балаһы менән һәләк булды - Bash.News\nИглин районында янғында бер ҡатын ике балаһы менән һәләк булды\nИглин районында янғында бер ҡатын ике балаһы менән һәләк булды https://bash.news/news/88672_iglin_rajonynda_s_keshe_yanynda_lk_bulan\n24 ғин 2019, 21:27\nФажиғә Октябрьский ауылында теркәлә. Янғын һүндереүселәр утты туҡтатҡан ваҡытта 38 йәшлек ҡатындың, 6 һәм 2 йәштәге балаларҙың кәүҙәһен таба. Октябрьский ауылындағы янғын бөгөн иртәнге ундар тирәһендә сыға.\nКүршеләре әйтеүенсә, ҡатын бер сәғәт алда ғына электр иҫәпләү ҡоролмаһынан еҫ сығыуға зарлана. Күрәһең, ул ауыл буйлап электрикты эҙләп сыға, янғын тап ошо мәлдә башлана ла инде. Өйҙө ут ялмауын күреп ҡатын өйгә ҡарай йүгерә, балаларын ҡотҡарыу өсөн тәҙрәләрҙе ватып эскә инә. Әммә береһе лә кире сығып өлгөрмәй. Ғаилә ишле, улар дүрт ҡыҙ тәрбиәләй, өлкәндәре Өфөлә атаһы менән Өфөлә йәшәй, ә уртансылары мәктәптә булып ҡала.\nАнастасия Сәлимова, Таутөмән хакимиәте хеҙмәткәре: “Был ғаиләне тик яҡшы яҡтан ғына ҡылыҡһырлай алам, әсәләре балаларын яңғыҙы ғына тәрбиәләй ине, әлеге ваҡытта эшләмәй ине, әммә эсеп йөрөмәне, ҡыҙҙарын бик матур ҡараны”.\nУтты һүндереүгә 8 берәмек техника йәлеп ителә, табиптар һәм полиция бригадаһы эшләй. Әммә янғын һүндереүселәр килгәндә өй тулыһынса ут менән ялманған була. Ҡыҙыл әтәс менән көрәш ике сәғәт буйы дауам итә. Әле фажиғә урында оператив төркөм тикшереү эштәре алып бара. Был йыл башынан Башҡортостанда теркәләгән 394-се янғын, утта барыһы 33 кешенең ғүмере ҡыйылған.\nРәсәйҙә уҡыу йортонда тағы фажиғә\n11:00, 14 ноя\n22:10, 12 ноя\nВандалдар үҙ ҡылыҡтары өсөн яуап тотасаҡ\n12:36, 12 ноя


Эрцгерцог — Башҡорт Википедияһы\nАвстрия эрцгерцогтары тажы\nЭрцгерцог (нем. Erzherzog (ҡыҫҡ. Ehzg), тулы исеме — Erzherzog zu Österreich, Archidux Austriae (ҡыҫҡ. A. A.). элекке урыҫ тәржемәһе — архигерцог) — Габсбургтарҙың австриялы монарх нәҫеле вәкилдәре файҙаланған титул. Германияның титулдар иерархияһында Урта быуат һәм яңы замана дәүерендә эрцгерцог титулы герцог титулынан юғары була, әммә курфюст һәм король титулынан түбәнерәк дәрәжәлә тора. Был титул бөйөк герцог (нем. Großherzog) титулына яҡыныраҡ, әммә Германияла XIX башына тиклем ҡулланмаған.\n2 Билдәле титул йөрөтөүселәр\nБеренсе тапҡыр эрцгерцог титулы Австрия герцогы Рудольф IV (1358—1365) Австрия монархтарына Изге Рим империяһы императорҙары тарафынан бирелгән боронғо өҫтөнлөктәр (привилегиялар) тураһында компиляция рәүешендә алдап төҙөлгән "Privilegium Maius" документында иҫкә алына. "Privilegium Maius" патентында Австрия хакимдарын империяның башҡа герцогтарынан өҫтөнлөклө булған эрцгерцог титулын император Фридрих I Барбаросса 1156 йылда индерә. Рудольф IV тарафынан яңы титулды ғәмәлгә индереүе Карл IV 1356 йылдағы Алтын буллала императорҙы һайлау хоҡуғына эйә булған немец кенәздәре даирәһен ете монарх менән сикләгән һәм улар араһына Австрия герцогын индермәгән.\nАвстрия хакимдарының яңы титул император тарафынан танылмай, әммә герцог Эрнст (1406—1424) һәм уның вариҫтары уны ҡуллана башлайҙар. Беренсе булып эрцгерцог титулын Габсбургтар нәҫеленән Фридрих III таный. 1458 йыл тирәһе был титулды ағаһы үҙенең ҡустыһы Альбрехт VI бүләк итә, ә 1477 йылда — Сигизмунд Тирольскийға. 1482 йылдан һуң эрцгерцог титулын Фридрих III улы һәм вариҫы, киләсәктә император булып киткән Максимилиан I.\nXVI быуаттан башлап эрцгерцог титулы Австрия монархын ғына билдәләүен туҡтата, ә Габсбургтар династияһының барлыҡ вәкилдәре менән ҡуллана башлана. Мәғәнәһе менән был титул Европаның башҡа король нәҫелдәренең принц йәки кенәз титулдары ҡулланышына оҡшаш була. Австрия империяһы осоронда Был ғәмәл Австрия империяһы (1804—1867) һәм Австро-Венгрия (1867—1918) осорҙарында һаҡланып килә. .\n1918 йылда Австрия монархияһы юҡҡа сығарылғандан һуң дворян титулдары ғәмәлдән сығарыла. Австрия республикаһында эрцгерцог титулын ҡулланыу законһыҙ тип һанала. Әммә Габсбургтарҙың Австриянан ситтә йәшәгән күп һанлы вариҫтары был титул менән һаман да файҙаланыуҙы дауам итәләр.\nБилдәле титул йөрөтөүселәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nАвстрия эрцгерцогы Франц -Фердинанд ("Сараеволағы үлтереү") үлтерелеүе 1914 йылда Беренсе бөтә донъя һуғышы башланыуына төп сәбәп була.\nАвстрия хакимдары исемлеге\nЭрцгерцог // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nЭрцгерцог титулының заманса ҡулланыуыг\nДокумент күсермәһе Privilegium maius (лат.)(лат.), (нем.)(нем..)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Эрцгерцог&oldid=604095 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:40 17 май 2016 үҙгәртелгән.


Иглин районында юғалған һаҡсы яҙмышы билдәһеҙ\nУрман ҡасабаһында 26 майҙа булған шартлау һәм янғын\nИглин районында юғалған һаҡсыны һаман да таба алмайҙар, янған йорт урынында табылған кеше ҡалдыҡтарына ла әлегә ДНК анализы үткәрелмәгән.\nУрман ҡасабаһында 26 майҙа булған шартлау һәм янғындан бер кеше хәбәрһеҙ юғалған, янған өй урынында тағы бер кеше ҡалдыҡтары табылған.\nОло йәштәге инәй үҙ йортонда янып үлгәндер тигән фараздар бар. Ә юғалған кеше хәрби частә һаҡсы булып эшләгән. Уның яҙмышы билдәһеҙ ҡала. Был турала Урман ҡасабаһындағы ваҡытлыса полиция бүлексәһенән хәбәр иттеләр.\nӘле Урманда янғын һәм шартлау эҙемтәләрен бөтөрөү дауам итә. "Урал" Хәйриә фонды ла унда аҡса бирә. Фонд шураһы рәйесе Мортаза Рәхимов әйтеүенсә, мөлкәт һәм торлаҡтарын юғалтҡан ғаиләләргә ярҙам күрһәтеләсәк.\nУрман ауылындағы ғәҙәттән тыш хәлдә 48 ғаилә, 116 кеше зыян күрҙе. "Урал" фонды ярҙамды аҡсалата бирә. Кем мал ала, кем һыуытҡыс - кешеләр үҙҙәре хәл итәсәк. Фондтың төп бурысы - ҡапыл килеп сыҡҡан бәләлә финанслау өсөн башҡа сығымдар булмағандарға ярҙам итеү.


Үткән ял көндәре Спорт һарайында үткән Башҡортостан\nРеспубликаһы Президенты приздарына спорт бейеүҙәре буйынса унынсы Асыҡ Башҡортостан Кубогында ҡатнашыусылар һәр\nйәһәттән дә ҡәнәғәт ҡалды. Ойоштороу ҙа, тамашасылар иғтибары ла юғары кимәлдә булды. Был юлы өфөлөләр\nилебеҙҙең 16 төбәгенән килеүселәрҙең оҫталығына шаһит\nбулды. Улар араһында Мәскәү, Ҡазан, Санкт - Петербург, Һама р, Түбәнге Новгород, Пермь, Екатеринбург һәм башҡа урындарҙа н килгән бейеүселәр ҡатнашты.\nСығыштарҙы халыҡ - ара, юғары һәм беренсе категория судьялары баһаланы, был эште башҡарыуҙа төп урын Нижегородка бейеү спорты федерацияһы президенты Юрий Сиверсҡа бирелде. Асыҡ Кубокта спорт бейеүҙәрен\nконкурсанттар федерация тарафынан ҡабул ителгән төрҙә башҡарҙы. Амальгамация ( алдан билдәләнгән, аҙым һәм позалар\nтеүәл регламентланған фигуралар) башҡарыу мотлаҡ булды. Хәрәкәттәр музыка ритмы һәм характерына тап килергә тейеш, әйткәндәй, көйҙө бейеүселәр паркетҡа сыҡҡанда тәү тапҡыр\nишетә. Беренселек йола буйынса төрлө йәш категорияларында\nЕвропа һәм Латин Америкаһы программалары буйынса\nУңышҡа өлгәшер өсөн парға техник башҡарыуҙың барлыҡ талаптарын да үтәп, өҫтәүенә импровизацияға ла һәләтле булыуҙарын күрһәтергә кәрәк. Техниканан тыш судьялар\nартислыҡ һәләтенә һәм музыкаль интерпретацияға ла иғтибар бирҙе. Майҙанда бер юлы алты - ете пар бейеүен, һәр береһене ң үҙ интерпретацияһын күрһәтеүен иҫәпкә алғанда, партнерҙарҙың бурысы ҡатмарлы икәнлеге аңлашыла.\nЕвропа программаһында иң өлкәндәр араһында - "Йәштәр + өлкәндәр" йәш категорияһында Өфө клубының "Телемарк" клубында шөғөлләнеүсе яҡташтарыбыҙ Артем Михайлов һәм Евгения Черкасова еңде. Бейеүҙең дүрт төрөндә улар беренсе, тағы бер төрөндә икенсе урын яуланы. Латин Америкаһы программаһын Дмитрий Жуков һәм Мария Бобкова\nһоҡландырғыс башҡарҙы һәм уларҙы судьялар ҙа, тамашасылар ҙ а тейешенсә баһаланы. Алтын призерҙар Өфөгә Түбәнге\nНовгородтан килгән. Спорт бейеүҙәре менән 11 йәштән шөғөлләнәләр, ошо ваҡыттан уҡ Дмитрий менән Мария бейеүҙә лә, тормошта ла айырылмай - был спорт төрөнөң йолаһы шундай.\nХис - тойғолар булмағанда, ҡоро техника менән генә башҡарыу\nматурлығын һәм бейеүҙең ысынбарлығын асыу мөмкин түгел. Әйтәйек, ярһыу "Самба" йәки "ҡыҙыу климат" бейеүе - "Румба" ир менән ҡатын араһындағы мөнәсәбәттәрҙе сағылдыра, хәрәкәттәр мөхәббәт тойғоһо менән һуғарыла.\n- Бейеү партнерға һүҙ менән әйтә алмағанды аңлатырға мөмкинселек бирә, - ти геройҙар. - Бөгөн ул беҙгә еңеү шатлы ғын да алып килде, һәм был икеләтә ҡыуаныслы.\n- Һеҙҙең өсөн иң мөһим еңеү\n- Рәсәй чемпионатында унынсы урын - ярымфинал.\n- Конкурсанттар тураһында нимә әйтерһегеҙ\n- Состав ярайһы уҡ көслө, әммә үтә көслө тип әйтеүе ҡыйын .\nУңайлы осраҡтан файҙаланып сараның яҡшы ойошторолоуын да билдәләп үтергә кәрәк. Беҙҙе вокзалда ҡаршы алдылар һәм\nСпорт һарайына алып барҙылар. Мәскәүҙә ундай мөнәсәбәт юҡ, үҙеңә йөрөргә тура килә. Бер аҙ һыуыҡ булыуын иҫәпкә алмағанда, барыһы ла яҡшы. "Бер аҙ һыуыҡ" тип ҡунаҡтар баҫалҡылыҡ күрһәтте, әлбиттә, куртка кейеп барған мин дә өшөнөм. Ярар әле эшем ултырып башҡара торған түгел, шуға күрә һорауҙарға яуап эҙләп БР бейеү спорты Федерацияһы президенты Владимир Кондусовҡа ашыҡтым.\nБаҡһаң, "һыуыҡ" проблема унынсы йыл, турнир үтәрелә башлаған ваҡыттан килә икән. Уның артынан икенсеһе - ҡатнашыусылар һанының артмауы баш күтәрә.\n- Барыһы ла көйләнгән, командалар әҙер, бер генә уңайһыҙл ыҡ - ярышта ҡатнашыусыларға өшөргә тура килә. Балаларға һалҡ ын тейә, һәм был беҙҙең ярышты бер ҙә биҙәмәй, әлбиттә, - ти Владимир Леонидович. - Саҡырыу ебәрәһең, "тағы ла боҙ өҫтөндә үтәсәкме" - тип һорайҙар. Һәм күптәр ошо сәбәп арҡаһында ярышҡа килеүҙән баш тарта. Быйыл конкурсанттар\nһаны аҙ тип әйтә алмайым: үҙ оҫталыҡтарын күрһәтергә тип 25 0 пар - 500 кеше килгән. Әммә һыуыҡ булмаһа, улар ике тапҡыр күберәк булыр ине.\nПроблеманы хәл итеү - һәр спорт төрөнә яраҡлы булған һәм тамашасыларҙың талаптарына яуап биргән универсаль Һарай төҙөүҙә. Әлегә иһә тамашасылар туңа, ә спортсылар боҙ\nөҫтөндәге паркет менән ҡәнәғәтләнә. Һәм уларҙы ысын геройҙа р тип атарға була.\nРеспубликаның иң яҡшы бейеүсе парҙары йыл һайын төрлө\nйәш төркөмдәре буйынса милли чемпионаттарҙа һәм Рәсәй беренселектәрендә, шулай уҡ Халыҡ - ара ярыштарҙа ҡатнаша.\nРәсәй чемпионаттары йомғаҡтары күрһәтеүенсә спорт бейеүҙәре буйынса ун Рәсәй спорт мастеры әҙерләнгән, 56 кеше\nспорт мастеры кандидаты исеменә эйә. БР бейеү спорты Федерацияһы спортсылары төрлө йәш категорияларында Бөйөк Бри тания, Германия, Италия, Австрия, Испания, Дания, Норвегия һ әм башҡа илдәрҙә үткән Халыҡ - ара турнирҙарҙа еңеүсе, призер һәм финалист исемдәрен яуланы. Быйыл "Балалар - 2" (10 - 11 йәш) категорияһында Артем Лазарев һәм Яна Грищенко Германия асыҡ чемпионатында көмөш призерҙар исеменә лайыҡ бу лды. Унда 39 илдән килгән спортсылар ҡатнашты.\n- Владимир Леонидович, спортсыларҙың төп йәш категорияһы\n- Төп категория - 7 - 15 йәшлек балалар һәм 16 - 20 йәшле к йәштәр. Тотош республика буйынса спортсылар һаны 3750 кеше.\n- Һуңғы ун йыл эсендә ниндәй үҙгәрештәр булды\n- Ун йыл эсендә спорт бал бейеүҙәре художество үҙешмәкәр түңәрәктәренән халыҡты физик тәрбиәләү буйынса камиллашҡан с истемаһы булған йәмәғәтселек ойошмаһына әүерелде. Был бейеү спорты һәм юғары спорт оҫталығының үҫешенә килтерҙе.\n- Һеҙ үҙегеҙ спорт бейеүҙәре менән ҡасан шөғөлләнә башланығыҙ\n- Хәҙер хәтерләмәйем дә инде. Бишенсе кластарҙа, бал бейеүҙәре буржуаз идеология ҡалдығы тип һаналған ваҡытта уҡ.\nХәтеремдә, беҙ - йәш егеттәр - ярышҡа Ярославль ҡалаһына\nкилдек. Унда беҙҙе ҡаланың партия комитеты секретаре "Был ниндәй смокингтар, был ниндәй күбәләктәр" - тигән һүҙҙәр менән ҡаршы алғайны.\n- Һеҙҙең өсөн бейеү нимә ул\n- Минең тормошом.\nҺәм, хикәйәләү аҙағында, ҡалған еңеүселәрҙе лә - кесе йәш\nкатегорияларында алға сығыусыларҙы - һанап үтәйек. Беренсе көндә Кубокка эйә булыусылар: "Балалар - 1Е класы" төркөмөнд ә Олег Суфиев һәм Полина Шипигузова ( Пермь), "Балалар - 2" - Андрей Макаров һәм Алина Тәхәүетдинова ( Магнитогорск), "Юниорҙар - 1" латин программаһында - Ян Атавин һәм Полина\nЕлховская ( Силәбе), "Юниорҙар - 2" Европа программаһында - Александр Алехов һәм Светлана Хрычева ( Екатеринбург). "Йәштәр" категорияһында латин программаһы буйынса Екатеринбургтан килгән пар - Денис Тагинцев һәм Светлана\nБорисова еңеү яуланы.\nИкенсе көндә "Балалар - 1 (туғыҙ йәшкә тиклем) категорияһында беренселек Мария Ямщикова һәм Никита Кадниковҡа (Екатеринбург) эләкте. "Балалар - 2 Е класы" (10 - 11 йәш) категорияһында беренсе урында Өфөнән Максим Суколе нко һәм Анна Мәхмүтова. Юниорҙар араһында Европа\nпрограммаһында Ян Атавин һәм Полина Елховская беренсе урынды биләне, латин программаһында Александр Алехов һәм Светлана Хрычева алға сыҡты. "Йәштәр" ( 16 - 18 йәш) категорияһында Силәбенән килгән пар - Дмитрий Бердинский\nһәм Яна Неустроева алтын миҙалға эйә булды.


Салауат Юлаев Гагарин кубогы өсөн көрәште яҡшы уйын менән башлап ебәрҙе - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nСалауат Юлаев Гагарин кубогы өсөн көрәште яҡшы уйын менән башлап ебәрҙе\nПлей-оффтағы тәүге дәғүәсеһе Аҡ Барсты кисә икенсе уйында еңеп серияла иҫәпте 2-гә 0 еткерҙе. Көнсығыш конференцияның ярым финалына сығыу өсөн, командаға 4 еңеү талап ителә. “Өфө-Арена»ла осрашыу, юлаевсылар файҙаһына 5-кә 2 иҫәбенә тамамланды. Тәүге уйында ла юлаевсылар 4-кә 1 менән еңгәйне. Иртәгә командалар уйынды 1-се, 3-сө һәм 5-се мартта өҫтәмә осрашыуҙар ҡаралған.\n26 февраля Хоҡуҡ һаҡлаусылар балыһын үлтергән ҡатынды эҙләй


Өфөлә Мәскәү ҡунаҡтары - «Emotion-orchestra» квартеты сығыш яһаясаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Мәскәү ҡунаҡтары - «Emotion-orchestra» квартеты сығыш яһаясаҡ\n14:24, 7 марта 2012 Йәмғиәт\nЮрий Медяник һәм «Emotion-orchestra» Өфөлә «Танго ҡосағында» («В объятьях танго») исемле яңы программа тәҡдим итәсәк. Концерт Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында 10 мартта үтәсәк.\nТамашасылар яратып өлгөргән композицияларҙан тыш, программаға Астор Пьяццолланың яңы, бығаса Рәсәйҙә башҡарылмаған йырҙары ла индерелгән. Концертта шулай уҡ совет осорондағы танго, әлеге ваҡытта ижад итеүсе авторҙар композициялары яңғыраясаҡ.\n«Emotion-orchestra» коллективы 2006 йылда булдырылған, быға төркөм етәксеһе Юрий Медяниковтың танго музыкаһы менән ҡыҙыҡһыныуы сәбәп булған. Коллектив составына иң яҡшы музыканттар инә — Артем Дервоед (гитара), Айлен Притчин (скрипка), Андрей Тихонов (контрабас).\nТеги: башҡорт дәүләт филармонияһы, гастролдәр


Инфоурок › Русский язык › Другие методич. материалы › Урок по башкирскому языку. Мустай Карим (8 класс)\nТема: Мин фронтҡа китәм иптәштәр.\n(Мостай Кәримдең Бөйөк Ватан\nҺуғышы тематикаһына арналған әҫәрҙәре.)\nМ. Кәримдең тормош һәм ижад юлына, һуғыш темаһына арналған ижадына байҡай яһау; “Үлмәҫбай” поэмаһын йомғаҡлау;\nУҡыусыларҙың ижади фекерләү ҡеүәтен үҫтереү;\nҺуғыштың аяуһыҙ һәм матурлыҡты юҡҡа сығарыусы күренеш хаҡында әңгәмә үткәреү.\nЙыһаҙландырыу: Һығыш темаһын сағылдырған һүрәттәр, проекттар, компьютер, слайдтар, магнитофон, китаптар.\nӨй эшә биреү.\nТаҡтала. Тыуасаҡ таң, тыуасаҡ яҙ өсөн,\nМин фронтҡа китәм, иптәштәр.\nҺаумыһығыҙ, балалар. Беҙ бөгөнгө дәрестә Мостай Кәримдең һуғыш йылдарына арналған ижадына байҡау яһаясаҡбыҙ.\nДәфтәрҙәрегеҙҙе асығыҙ, датаны һәм бөгөнгө теманы яҙып ҡуйығыҙ. (экранда)\n1941йыл, 22 июнь… (экранда). Был көн совет кешеләре өсөн ҙур ҡайғы алып килде. Илебеҙ ҡурҡыныс аҫтында. Илебеҙҙе фашист илбаҫарҙарынан ҡотҡарыу өсөн бөтә кеше көрәшкә күтәрелде. Әлбиттә, яҙыусылар ҙа ситтә ҡалманы. Башҡорт яҙыусылары Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәрендән үк илебеҙҙең азатлығы өсөн көрәшкә күтәрелде. 50 башҡорт яҙыусыһы үҙҙәре теләп, ҡулдарына ҡорал тотоп илен һаҡларға китте. Күптәре әйләнеп ҡайтманы.\nЯзыусылар яу ҡырында мылтыҡ тотоп ҡына һуғышманы, үҙҙәренең үткер ҡәләмдәре менән дә дәһшәтле йылдарҙа халыҡҡа дәрт бирҙе, дошманға үс-нәфрәтен күрһәтте.\nБеҙ Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында яҙылған бик күп күренекле әҫәрҙәрҙе беләбеҙ. Рәшит Ниғмәти үҙенең “Үлтер, улым, фашисты”, “Һинең кәләшеңдең хаттары” әҫәрҙәре менән һалдаттарҙың рухын арттырҙы. Сәйфи Кудаш “Сәләм Ленинградты һаҡлаусыларға!”, “Минең Республикам” һәм башҡа шиғырҙар менән илебеҙҙе яҡлаусыларға бөтмәҫ көс бирҙе. Ғайса Йосопов “Хуш булығыҙ”, “Һәр кем үҙенсә” әҫәрҙәрендә кешеләрҙе дуҫ йәшәргә, үҙ бәхеттәрен һәм ил именлеген үҙ ҡулдары менән һаҡларға саҡырған. Мәлих Харис, Хәй Мөхәмәтгәрәев, Али Ҡарнай, Хөсәйен Ҡунаҡбай, Сәғит Мифтахов, Бәҙрүш Моҡамай, Мизһар Абдуллин кеүек мәшһүр әҙиптәр яу ҡырында батырҙарса һәләк була. (экранда яҙыусылар исемлеге). Ошо яугирҙәргә бағышлап Шамил Гәрәй бик матур бер шиғыр яҙған. Тыңлап үтәйек.\nБарығыҙ ҙа аяҡ үрә тороғоҙ;\nҠорбандарҙы иҫкә алабыҙ!\nӘй, бәхетле йәштәр, яҡты көндөң\nТарихын һеҙ ҡайтып ҡарағыҙ!\nКүрерһегеҙ улар түккән ҡандың\nЙыл да ҡыҙыл сәскә атҡанын.\nҺөйәктәрҙең бөйөк ил нигеҙендә\nГранит ташы булып ятҡанын…\nУлар һаман минең күҙ алдымда\nИрек өсөн һуғышып йөрөйҙәр…\nҺағынып үҙҙәренең йәш дуҫтарын,\nКүгәрсендәр әле лә гөрләйҙәр…\nҺуғышта ҡатнашҡан яҙыусылар, шағирҙар араһында Мостай Кәрим дә була.\nӘйҙәгеҙ башта шағирҙың тормош юлын һәм ижадын байҡап үтәйек.: (уҡыусылар һөйләй)\nМ. кәримдең бала сағы тураһында кем һөйләй?\n1. Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим (Мостафа Сафа улы Кәримов) 1919 йылдың 20 октябрендә Башҡортостандың Шишмә районы Келәш ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ул бик ишле ғаиләлә эш һөйөүсән һәм инсафлы бала булып үҫә. Мостафа бигерәк тә әсәһе һөйләгән әкиәттәрҙе, ҡойған йомаҡтарҙы тыңларға ярата. Иҫ киткес мауыҡтырғыс әкиәттәр уның хыялын байытырға ярҙам итәләр.\nБөйөк ватан һуғышы йылдары.\nБөйөк Ватан һуғышынан ҡайтҡас ни менән шөғөлләнә шағир?\n(Схема)Бөйөк Ватан һуғышынан ҡайтҡас, Мостай Кәрим ныҡлап әҙәби ижад эшенә тотона һәм йәмәғәт эштәрендә актив ҡатнаша. Ул 1951 йылдан 1962 йылға тиклем Башҡортостан яҙыусылар союзы идараһы рәйесе булып эшләй. 1962 йылдың майында ул РСФСР яҙыусылар идараһының секретары итеп һайлана. 1963 йылда Мостай Кәримгә Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән ҙур исем бирелә.\nМостай Кәрим 1935 — 1936 йылдарҙа яҙа башлай. Ул поэзия жанры менән бергә, проза һәм драматургия жанрҙарында ла актив эшләп килә. Уның “Яңғыҙ ҡайын”, “Ҡыҙ урлау”, “Ай тотолған төндө”, “Айгөл иле”, “Салауат”, “Ташлама утты, Прометей!” исемле пьесаларын тамашасылар яратып ҡарайҙар. Проза әҫәрҙәренән “Беҙҙең өйҙөң йәме”, “Өс таған”, “Оҙон-оҙаҡ бала саҡ”, “Ярлыҡау” һ. б. повестары баҫылып сыҡты.\nМ. Кәримдең уңыштары тураһында кем һөйләп үтер?\n(схема)М. Кәрим — Салауат Юлаев исемендәге (1967), К. С. Станиславский исемендәге РСФСР дәүләт премияһы (1967) һәм СССР дәүләт премияһы лауреаты (1972), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1979). 1940 йылдан бирле Яҙыусылар союзы ағзаһы булған.\nУҡытыусы: Рәхмәт һеҙгә балалар. Ә хәҙер әйҙәгеҙ яңынан һуғыш йылдарына әйләнеп ҡайтайыҡ.\nҺуғыштың тәүге көндәрендә үк шағир “Мин фронтка китәм, иптәштәр” тигән шиғырын яҙа. (Шиғырҙы уҡыусы уҡый). Ошо өҙөк өҫтөндә эшләп үтәйек.\nЭкранда: Эйәрләне атай, ялын үреп.\nУҡыусылар, был шиғырҙа кем фронтҡа китә? (лирик герой)\nШағир ни өсөн был шиғырҙы яҙған? (сөнки ул үҙе лә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан һәм һуғышҡа китер алдынан ошо шиғырҙы яҙған)\nЛирик герой һуғышҡа нисек әҙерләнә? (Аҡбуҙ атын эйәрләй, ҡулына ҡылыс ала)\n- Дөрөҫ, уҡыусылар! Бына уның ярһыу аҡбуҙы һәм ҡылысы (аҡбуҙат, ҡылыс һүрәте)\n- Мостай Кәрим һуғышта ҡатнашҡан. Ә нисәнсе йылдарҙа һуғышта булған ул? (1941-1945, йәғни һуғыштың башынан алып аҙағына тиклем).\n- Мостай Кәрим фашистарға ҡаршы нимә менән һуғышҡан? (ҡәләм) (Ҡәләм һүрәте эленә)\n- Тимәк, Мостай Кәрим фашистарға ҡаршы ҡорал менән дә, ҡәләм менән дә һуғышҡан.\n- Мостай Кәримдең ниндәй әҫәрҙәрендә һуғыш тематикаһы сағылған? (“Оҙон-оҙаҡ баласаҡ”, “Беҙҙең өйҙөң йәме”, “Өс таған”, “Айгөл иле”, “Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” һ.б.).\nӘ хәҙер экранда уның әҫәрҙәренән бер нисә өҙөк сығасаҡ. Был өҙөктәр уның ниндәй әҫәрҙәренән алынған икән? Ошо өҙөктәрҙән һуғышты сағылдырған, йәки һуғыш менән бәйле һүҙҙәрҙе табығыҙ.\n1. Һуғыш ул, балалар, ҡот осҡос нәмә. Кешеләргә бик күп ҡайғы-хәсрәттәр килтерә ул. Аҙмы емерелгән, яндырылған ауылдар, ҡалалар үттек беҙ - әйтеп бөткөһөҙ.\nМин шул өйгә йүгереп керҙем. Керһәм-иҙәндә үлек әсә ята. Уның эргәһендә бер ҡыҙ бала илап ултыра. Ни эшләргә белмәйем. Ул миңә ҡапыл: “Атай” –тип өндәште. (“Беҙҙең өйҙөң йәме”).\n“Беҙҙең өйҙөң йәме”–емерек өйҙәр, янған баҡсалар (таҡтала һүрәт)\n-БЫЛ ӨҘӨКТӨ РОЛЬДАР МЕНӘН УҠЫЙБЫҘ\n2.Өйгә ингәс, Нәғимә инәй ейәнен эргәһенә ултыртты ла арҡаһынан тағы бер ҡат һөйөп алды.\n- Миҙал килешеп тора үҙеңә.\n- Өләсәйең бушты һөйләмәҫ. Бына һин, биш ҡыш һабаҡ уҡыған кеше, өләсәйеңә төшөндөрөп бирсе:миҙалды ни өсөн бирәләр?\n- Ярай, быныһын аңлаттың, рәхмәт. Ә кемгә бирәләр уны?\n- Беләһең инде өләсәй… Атайыма.\n- Атайым да…Ул ҡайтманы ла баһа. Мин ни уны, өләсәй, атайымдың төҫө итеп кенә таҡҡайным. (“Өс таған”)\n“Өс таған” – миҙал (таҡтала һүрәт)\n“Билдәһеҙ һалдат” – һәйкәл (таҡтала һүрәт)\nМ.Кәрим 1942 йылдан ҡаты яралана һәм пуля уның комсомол билетын үтә тишеп, йөрәккә саҡ ҡына етмәй ҡала һәм һуңынан ул “Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” тигән шигырын яҙа. Был шиғырҙы йырға һалғандар.\n4.“Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” – тыңларға\n“Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” – ярсыҡ, мина\nБыл хәл 1942 йылда була. М. Кәрим артиллерияла элемтәселәр начальнигы була. Дошман танктары һөжүм иткәндә, мина ярсығы тейеп, М. Кәрим бик ҡаты яралана. Ә иптәше Фомин Владимир һәләк була. 19 йыл үткәс, (1961 йылда) М. Кәрим был хаҡта “Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” тигән шиғырын яҙа. Был шиғыр баҫылып сыҡҡандан һуң М. Кәримгә бик күп хаттар килә. Барыһы ла Фомин фамилиялы кешене эҙләй. Фамилия бик таралған бит, ә исеме шиғырҙа әйтелмәй. Шуға ҙыр ҙа хат яҙыусыларҙың һәр береһе үҙенең туғанын табырға өмөтләнә. Ә Владимир Фомин балалар йортонан була. М. Кәрим һәр хатҡа яуап яҙа.Ҡыҙғаныс, кешеләрҙең өмөттәре генә аҡланмаған.\nЕрҙә иң ҡурҡыныс нәмә һуғыш. Беҙгә һәр ваҡыт тыныслыҡта ғына йәшәргә яҙһын.\nУҡытыусы: Хәҙер (таҡтаның ябыҡ яғында) әҫәрҙең исемен һәм һуғышты сағылдырған һүҙҙәрҙе күсереп алығыҙ.\nА) “Беҙҙең өйҙөң йәме” – емерек өйҙәр, янған баҡсалар (таҡтала һүрәт)\nБ) “Өс таған” – миҙал (таҡтала һүрәт)\nВ) “Билдәһеҙ һалдат” – һәйкәл (таҡтала һүрәт)\nГ) “Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа” – ярсыҡ, мина\nЭйе, Мостай Кәримдең һәр бер әҫәрендә еңеүгә ышаныс бар. Яҡты өмөттәр, йәшәү, мөхәббәт тигән изге тойғо – бына нимәләр кәрәк еңеү өсөн. Һәм был тойғоларҙы беҙ уның тағы бер шиғырында күрәбеҙ.\nМ. Кәрим. Дан (51 бит).\nЯл минуты (“Уҡытыусыма”) Беҙҙең һәр йыл нимәгәлер бағышлана. Быйылғы йыл ниндәй йыл тип иғлан ителде? Рәсәй хөкүмәте быйылғы йылды Уҡытыусылар йылы тип иғлан итте, ә М. Кәримдең уҡытыусыларға бағышланған бик матур бер йыры бар. Әйҙәгеҙ ял итеп, йырлап алайыҡ.\nТәү аяҡ баҫҡан көнөм -\nҺин етәкләп мендең мине\nАлып киттең далаларға,\nҺәр бер биҙәген ерҙең,\nТәү аяҡ баҫҡан көнөм\nҺәм тормошом китабының\nТәү битен асҡан көнөм.\n“Үлмәҫбай” поэмаһына күсеү.\nУҡытыусы: Мостай Кәрим үҙенең әҫәрҙәрендә һуғыш темаһын трагик яҡтан да, юмор яҡтан да аса. Бөгөнгө дәрестә беҙ уның “Үлмәҫбай” поэмаһын уҡый башлаясаҡбыҙ. Дәфтәрҙәрегеҙгә өҫтәп яҙып ҡуйығыҙ.\n- Уҡыусылар, хәҙер аудиокассетанан “Үлмәҫбай” поэмаһын тыңлайбыҙ. Тыңлағанда автор Үлмәҫбайға ниндәй характеристика бирә, шул урындарҙыбилдәләп бирегеҙ. (поэманы тыңлау)\nПоэма буйынса һорауҙар:\nУл ниндәйрәк герой булып һеҙҙең күҙ алдығыҙға баҫа?\nӘҫәрҙә тағы ниндәй геройҙар бар?\nДейеү тигән һүҙҙе аңлайһығыҙмы? Ул ҡайҙан алынған?\nҮлмәҫбай образында башҡорт халҡына хас ниндәй һыҙаттар бар?\n“Үлмәҫбай” поэмаһы Мостай Кәримдең башҡа әҫәрҙәренән нимәһе менән айырыла? (Халыҡ ижадына яҡын, юмор менән яҙылған)\nМин был дәресте М. Кәримдәң “Билдәһеҙ һалдат” шиғырындаға юлдар менән бөтөрөп ғуям.\nБер битендә моңһыу ай һаман,\nМостай Кәримдең үҙе өсөн дә еңеү бер яҡтан шатлыҡ. Киләсәк тормошҡа ышаныс. Ә икенсе яҡтан һуғыштан әрнеү, ғазап, яра ҡалған. Мостай Кәрим ғүмере буйы яугир һәм шағир булып тыныслыҡ өсөн көрәште. Һәм ул мәңге беҙҙең күңелебеҙҙә ҡаласаҡ. Шулуй итеп, уҡыусылар, дәрестә һеҙ бөгөн үҙегеҙгә ниндәй яңылыҡ алдығыҙ? Нимәләр белдегеҙ? (Үтелгәнде ҡыҫҡаса йомғаҡлап китеү)\nКитаптар (башҡа телгә тәржемә ителгән), һүрәттәр,\nНомер материала: ДВ-012138


Ике башҡорт фильмы Истанбулда төрки донъяһы кинофестивалендә ҡатнаша // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nИке башҡорт фильмы Истанбулда төрки донъяһы кинофестивалендә ҡатнаша\n10:20, 28 сентября 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nИке башҡорт фильмы Истанбулда кинофестивалдә ҡатнаша. Ул – «Башҡортостан» киностудияһының «Башҡорт ҡатын-ҡыҙы костюмы» (режиссеры Таңсулпан Бураҡаева) һәм режиссер Кирстен Гайнеттың «Ете ҡыҙ театры». Беренсе таҫма менән кинофестивалдә картинаның директоры – сценарий яҙыусы һәм драматург Зөһрә Бураҡаева таныштырасаҡ.\nБөтә донъя төрки донъяһы журналистары федерацияһы ойошторған «Төрки донъя» документаль кино фестивале 30 сентябрҙә Истанбулда үтә. Фестиваль сиктәрендә Яҡут Республикаһынан Гагаузияға тиклем биләмәлә йәшәүсе төрки донъя документалистарының фильмдары күрһәтелә.


«Өфө» футбол клубы «Ырымбур» менән осрашты - Правительство Республики Башкортостан\n18 майҙа Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Рәсәй футбол Премьер-Лигаһының 29-сы матчын ҡараны. Башҡаланың «Нефтсе» стадионында «Өфө» һәм «Ырымбур» клубтары осрашты.\n«Өфө» футбол клубы «Башинформсвязь – Динамо» командаһы базаһында барлыҡҡа килә. Бөгөн Рәсәй Премьер-Лигаһында сығыш яһай. 2017/2018 йылда клуб миҙгелде алтынсы урында тамамланы һәм Лига кимәленә сыҡты.


Мал эйәһенә оҡшаймы, әллә эйәһе малынамы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Мал эйәһенә оҡшаймы, әллә эйәһе малынамы?\nМал эйәһенә оҡшаймы, әллә эйәһе малынамы?\nАвгуст аҙағында бер сәйер яңылыҡ ишеттек: Өфөлә тоҡомло 15 эт тәрбиәләгән хужабикә эш буйынса килгән суд приставтарының береһен тешләгән икән. Хәтергә шунда уҡ Шерлок Холмстың доктор Ватсонға әйткән бер фекере килеп төштө: “Әйберҙәр үҙенең хужаһы тураһында ул ошо әйберҙәр тураһында белгәненә ҡарағанда күберәк һөйләй”.\nБынан 20 йыл элек туйыбыҙға “Пчелка” тигән кер йыуыу машинаһы бүләк иткәйнеләр. Совет технологияһы буйынса эшләнгән машина бик сифатлы булып сыҡты – бер тапҡыр ҙа ватылманы. Модаға автомат машиналар ингәс, “Пчелка”ны ауылға оҙаттыҡ, ә үҙебеҙгә сит илдә етештерелгән машина һатып алдыҡ. Хөрриәт, үҙе йыуа, үҙе һыға, киптерә. Әммә бер нисә йылдан электроникаһы сафтан сығыуы арҡаһында ғаиләбеҙ “ауыр” хәлдә ҡалды: ремонт ваҡыт талап итә, ә ҡул менән йыуғы килмәй. Тиҙ генә яңы “автомат” һатып алырға тура килде, ә “иҫкеһен” һуңыраҡ интернет аша 500 һумға һатып ебәрҙек. Ә ауылдағы “Пчелка” һаман да һин дә мин йыуа әле.\nБыл миҫал һуңғы сирек быуат эсендә беҙҙең көнкүрештә булған революцион үҙгәреш тураһында уйланғанда башҡа килде. Ысынлап та, полиэтилен тоҡсайҙарҙы бер нисә тапҡыр йыуып-киптереп, матур ҡалай ҡумталарҙы ҡәҙерләп һаҡларға ғәҙәтләнгән быуын кешеһе өсөн ғәжәп ваҡыт тыуҙы. Авторучкаларҙағы стерженде алмаштырыу урынына беҙгә яңыһын һатып алыу отошлораҡ булып тора. Яҡшы хәтерләйем, ҡабат-ҡабат стерилләү талап иткән шприцтар урынына бер тапҡыр ҡуллана торғандары һатыла башлағас, халыҡ бик ҡыуанғайны: СПИД тигән ҡурҡыныс сирҙән тиҙҙән ҡотоласаҡбыҙ икән, тип. Әммә бағлаған өмөт юҡҡа сыҡты, тик бөтә донъя наркомандар менән һәм улар ташлап киткән шприцтар менән тулды. Бер тапҡыр ҡулланыла торған һауыт-һаба, пластик шешәләр ҙә тәүҙә шатландырғайны. Һауыт-һабаны йыуып торор урынына был тәрилкә-стакандарҙы файҙаланғас, ташла ла кит – ҡалай еңел! Тора-бара тирә-йүн пластик ҡалдыҡтар менән тула башлағас ҡына күптәр терһәген тешләрлек булды ла ул. Тик прогресты туҡтатып булмай. Хәҙерге тормошто ошо әйберҙәрһеҙ – һауыт-һаба, салфеткалар, ручкалар, ҡырынғыстар, шприцтар, памперстар, латекс бирсәткәләр, зажигалка... – күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Ана, тиҙҙән кейем-һалым да ошолай бер тапҡыр кейеп ташларлыҡ буласаҡ, тиҙәр. Бик шәп бит – пенопласт итек, целлофан салбар, целлюлоза тун... Ул ғына ла түгел, баҙар кеше өсөн кәрәген аңлатып булмаған тауарҙар менән тулды. Мин төрлө сувенир, аксессуар, гаджетты әйтәм. Уларҙы уйлап сығарған кешеләр үҙҙәре лә аңламайҙыр ни өсөн кәрәген. Ә ысынында кәрәк, ҡәҙерле әйбер төшөнсәһе юҡҡа сыға бара. Уның урынына әйбер-упаковка тигән нәмә килә, йәғни әйбер кешенең теләген матди төргәккә әйләндереү сараһына әйләнә. Пластик стакан – һыуһынды ҡандырыу, бер көнлөк фотоаппарат – туристың тәьҫораттарының, ә ремонтлап булмаған сәғәт – кешенең расписаниеһының, бер көнлөк китап авторының эске донъяһының ғына упаковкаһы булып тора.\nЭшкә яраған, әммә “халыҡҡа күрһәтергә оят” булған телефондар, ноутбуктар, телевизорҙар тора-бара өр-яңы көйөнсә сүп-сар хәленә төшә бирә. Ручка ғына ла түгел, унан күпкә затлыраҡ әйберҙәрҙе лә бер тапҡыр ғына ҡуллана башланыҡ. Күптәребеҙ машинаны ике-өс йылдан һуң яңыһына алмаштыра, кемдер үҙенә йорт төҙөү урынына арендаға алып йәшәүҙе хуп күрә. Был сығымдарҙы ла кәметә, бер генә машинаға (йортҡа һ.б.) булған бәйләнештән ҡотолдора ла. Совет осоронда профессиональ династиялар менән ғорурлана торғайныҡ: теге йәки был ғаиләнең уҡытыусы, табип, агроном һ.б. хеҙмәт стажы 100 – 150 йыл тәшкил итә, тип. Хәҙерге быуын өсөн эш урынын алмаштырыу бер ни тормай башланы. Бер банкир аптырап һөйләне: эш хаҡы һәйбәт булыуға ҡарамаҫтан, хәҙерге йәштәрҙе эшләтеүе ауыр, тип. Эштә берәй нәмә оҡшамаһа, ташлап сығалар ҙа китәләр икән. Ана бит, Америкала, статистика буйынса, кеше эш урынын уртаса – биш йылға бер, ә йәшәү урынын дүрт йылға бер тапҡыр алмаштырып тора.\nБер көнлөк тауарҙар етештереүселәр өсөн бик отошло – бизнес даими заказдар һәм табыш менән тәьмин ителеп тора. Бизнес кешене башлыса реклама аша күберәк һатып алырға мәжбүр итә. Был рекламаның нигеҙенә “Шопингтан яҡшы допинг юҡ” принцибы һалынған. “Бөгөнгө көн менән йәшә” тигән нәмә һәр кемдең аңына һалына. Аҡсаң булмаһа – кредитҡа ал!\nБәләкәйҙән үк бала-саға яңынан-яңы уйынсыҡтар алдырып өйрәнә. “Булыр бала – биләүҙән” икәне күптәргә билдәле. Әйбер һайлау һәләте кешенең үҙенән торһа ла, әйберҙең кешегә булған кире тәьҫире бик ҙур. Өйрәнсек һөнәрсегә был турала һорау бирә икән: “Беҙҙе радио, поезд, телефон нимәгә өйрәтә ала һуң?” Һөнәрсе: “Радио, кеше әйткән һәр нәмә бик алыҫҡа ишетелә, тип өйрәтә, поезд, бер минутҡа һуңлаһаң, ғүмерлеккә артта ҡалыуың бар, тип, ә телефон һәр әйтелгән һүҙ өсөн түләргә әҙер булырға өйрәтә”, – тигән. Ә бына аслыҡ күргән, дефицит менән таныш оло быуын кешеләре нәмәнең ҡәҙерен яҡшы белә. Күгәртеп, киптереп булһа ла тотҡан, әммә ашарға ярамаҫ хәлгә төшкән печенье-перәникте сығарып сүплеккә ташларға ҡыймаған әсәйҙәребеҙҙе нисек хөрмәт итмәҫкә һуң?\nБөгөнгө баланың элекке һымаҡ ҡәҙерләп тотҡан ҡурсағы, пистолеты, машинаһы юҡ тиһәң дә була. Үҙенең иптәштәрендә берәй яңы уйынсыҡ күреп ҡайтһа, ата-әсәһенән ошондайын йәки унан да яҡшырағын һорай башлай. Тора-бара ул бер көнлөк нәмәләргә ғәҙәтләнеп өйрәнә. Интернеттағы “дуҫтар”ының һаны менән маһая башлай. Аңына дуҫ тигән нәмә икенсе төшөнсә булып һеңә: уның өсөн клавишаға баҫыу ҙа етә. Лайктар һанына ҡарап, уның “дуҫтар”ын белеп була. Ысын дуҫтың эскерһеҙ ярҙамға килә алыуы, кире ҡайтарыуға өмөт итмәһә лә, бурысҡа аҡса биреп тороуы уның башына ла инеп сыҡмай.\nБер көнлөк әйберҙәр кешелә бер көнлөк психология тыуҙыра башланы. Кеше араһындағы етди мөнәсәбәттәрҙе кәрәкмәй торған, ваҡытлыса булған “ваҡ-төйәк” тип иҫәпләй башланыҡ. “Бөгөн бар – иртәгә кәрәкмәгән сүп-сар”, – тип. Ир менән ҡатын тигән төшөнсәне “ваҡытлы партнер” тигән нәмә менән “бутаған” замандаштарыбыҙ күбәйеп китте. Бер таныш ҡатын шулай итеп 10 – 15 йыл эсендә унлаған “ир” алмаштырҙы. Үҙе быны һис тә аҙғынлыҡ тип ҡабул итмәй. Ул, йәнәһе, бер ғаиләне лә тарҡатмаған, тик айырылған ирҙәр менән генә “ҡауыша”. Аҙғынлыҡ тип иҫәпләмәһендәр өсөн мулла саҡырып, никахын да уҡытҡан була. Ә төптән уйлап ҡараһаң, уның өсөн ир бер көнлөк стакан, памперстан бер нәмәһе менән дә айырылмай. Етешәр тапҡыр өйләнгән Андрей Кончаловский менән Максим Дунаевский ҡатындарының береһен ысын ҡатын тип әйтә аламы икән? Быға ныҡ шикләнәм. Шағир Әсхәл Әхмәт-Хужа әйтмешләй:\nСөйөп булмай бер ҡул менән\nҺөйөп булмай бер йән менән\nҒаилә төҙөү урынына ошо ваҡытлы парнерҙар менән ваҡытлыса йәшәп алыуҙы хуп күргән йәштәр күбәйҙе.\nБыны аңлап та, ғәфү итеп тә булалыр. Әммә баланы, ҡартайған атай-әсәйҙе кәрәкмәгән “сүп-сар” итеп күргән замандаштарыма аптырайым. Ярай, ҡарарға алған баланы, оҡшаманы тип, кире тапшырған ғаиләләрҙе лә аңлап булалыр. Ә берҙән-бер балаһын төрлө һылтау менән – йәнәһе, ауыл мәктәбендә яҡшы белем бирмәйҙәр һ.б. – ситкә интернатҡа ебәргән ата-әсәнең был ҡылығын ошо “бер көнлөк” психология менән генә аңлатып булалыр. Баланы улар исем өсөн генә тапҡан булып сыға түгелме ни? Интернатҡа мохтаж булған күп балалы ғаиләләр ошоноң арҡаһында мәхрүм ҡала. Ә ҡартайған ата-әсәһен “эшемде ташлап китә алмайым”, “ваҡыт юҡ” кеүек һылтауҙар менән ҡарттар йортона тапшырғандар ҙа ошо ауырыу менән сирләй түгелме ни?\nТыуған илдәрен бирсәткә һымаҡ алмаштырыу ҙа ғәҙәти күренешкә әйләнә башланы. Олимпиада миҙалы алам тип, сит ил гражданлығына күскән легионерҙар күҙгә салынып бара, уларҙың спорт өсөн бер файҙаһын да күрмәйем. Ә яҡшы тормош эҙләп, ғүмерҙәрен сит тарафтарҙа уҙғарған милләттәштәремде йәлләп тә ҡуям. Шул уҡ яҡшы тормош эҙләп партбилеттарын, донъяға ҡараштарын (кредоһын) еңел генә икенсегә алмаштырған “бер көнлөктәр” үҙҙәренең тарих сүплегенә эләгәсәген аңламаймы икән? Бер көнлөк намыҫ кисә эшләгән этлек өсөн ояла белмәй, шунлыҡтан һәр ваҡыт “таҙа” булып ҡала. Сөнки был кешенәң хәтере лә бер көнлөк. Был шарттарҙа кешенең ғүмере лә “бер көнлөк стакан” хаҡына тиңләшә башлай. Юҡ-бар өсөн бер сәбәпһеҙ икенсе кешене үлтереү осраҡтары йышайҙы. Бер көнлөк нәмәләрҙең күбәйеүе кешелә, мәңгелек бер нәмә лә юҡ, тигән фекер тыуҙыра башланы. Тиҙҙән ахырызаман етә, тигән фараздар менән халыҡты ҡурҡытыу осраҡтары йышайҙы.\nҠайһы берҙә, бер ҡат ҡына ҡуллана торған нәмәләр башлыса бер ҡатлы кешеләргә генә хас күренеш, тип уйлап ҡуям. Улар, халыҡ әйтмешләй: “Үҙенә үҙе эйә булмаған бөтәһенә лә эйә булырға тырыша”, йыш ҡына “понт” өсөн йәшәй. Әммә былар рәтендә ихтирам ҡаҙанған зыялыларҙы күреп, эсем бошоп ҡуя. Ысынлап та, мал эйәһенә оҡшаһа ла, эйәһе лә малына оҡшай башлай. Малы арыу булһа ине лә ул, тик бер көнлөк кенә шул...\nСығыу ваҡыты 7-09-2016, 08:30 | Ҡаранылар: 397


Палестина башлығы Мәхмүд Аббас Башҡортостан Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы итеп һайланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nПалестина башлығы Мәхмүд Аббас Башҡортостан Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы итеп һайланды\n10:28, 25 марта 2011 Сәйәсәт\nПалестина милли хакимиәте башлығы Мәхмүд Аббас Рәсәй Федерацияһына эш сәфәре барышында Өфөгә килде. Был визит ике яҡлы хеҙмәттәшлекте киңәйтеү — Палестина милли хакимиәтенең Рәсәй субъекттары менән хеҙмәттәшлеген көйләү сиктәрендә үтте. Хәтерегеҙгә төшөрәйек, Рәсәйгә элегерәк килгәнендә Мәхмүд Аббас бер нисә мосолман төбәгендә —Чечняла, Дағстанда һәм Татарстанда булғайны.\nКесаҙна көндө Палестина милли хакимите башлығы Өфө дәүләт нефть техник университетында булды, унда профессорҙар-уҡытыусылар составы һәм студенттар алдында лекциялар менән сығыш яһаны. Унда ул Палестина менән Израиль мөнәсәбәттәренең ябай булмаған аспекттарына ла ҡағылды.\n— Беҙ тыныслыҡҡа өндәйбеҙ, татыу күршеләр булып тыныс йәшәү яҡлыбыҙ һәм беҙҙең төбәктә, донъяла закондарға, ғәҙеллеккә нигеҙләнгән тыныслыҡ урынлашһын өсөн барыһын да эшләйбеҙ,— тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.\nЛекцияны тыңлаған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙ сиратында, Палестинаның тыныслыҡҡа ынтылышы ҙур хөрмәт уята, тип билдәләне.\n— Кешеләр тормошонда иң мөһиме –тыныслыҡ. Тыныслыҡ ҡына кешеләрҙе бәхетле итә, — тине төбәк башлығы. – Тыныслыҡ кешеләргә иртәгәһе көнгә ышаныс бирә, кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәттәрен нормалләштереүгә алып килә.\nПалестина лидерына мөрәжәғәт итеп, Рөстәм Хәмитов Мәхмүд Аббастың бар донъяға билдәле халыҡ-ара эшмәкәр, күренекле ғалим булыуын билдәләп үтте.\n—Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы үҙенең ултырышында һеҙҙе БР Фәндәр академияһының тарих фәне буйынса сит ил ағзаһы итеп һайланы, — тине республика башлығы.\nРеспублика академиктары берләшмәһе исеменән Рөстәм Зәки улы Мәхмүд Аббасҡа тейешле диплом тапшырҙы.\nӨДНТУ ректоры Айрат Шаммазов үҙ сиратында абруйлы ҡунаҡтарға 60 йыллыҡ тарихы булған юғары уҡыу йорто хаҡында һөйләне.\n— 2011 йылдың июнендә илебеҙ һәм башҡа дәүләттәрҙең яғыулыҡ-энергетика комплекстары өсөн әҙерләнгән сығарылыш уҡыусыларыбыҙ 80 меңдән ашты. Улар араһында 60 сит илдән вәкилдәр бар. Бөгөн университетта Рәсәй Федерацияһының 56 төбәгенән һәм 41 сит дәүләттән 18 мең студент һәм аспирант уҡый. Хеҙмәт баҙарында ҙур һорау менән файҙаланған белгестәр әҙерләгән юғары уҡыу йорттары рейтингыһында ӨДНТУ Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты, Н.Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты, Санкт-Петербург тау университеты, Рәсәй дәүләт нефть һәм газ университеты кеүек вуздар араһында беренсе урындарҙы бүлешеүсе лидерҙар араһында тора. Вуз тамамлаусыларға эш биреүсе эре компаниялар иҫәбендә «Транснефть», «Роснефть», «Газпром», «Шлюмберже» һәм башҡалар бар.\nАйрат Шаммазов Мәхмүд Аббасҡа ӨДНТУ-ның уҡыуҙы почетлы тамамлаусыһы билдәһен тапшырҙы.\nНаграданы ҡабул итеп, Палестина милли хакимиәте башлығы үҙенә бындай юғары исем бирелеүенең «беҙҙең халыҡтар һәм илдәр араһындағы дуҫлыҡты,туғандарса бәйләнештәрҙе нығытыуға хеҙмәт итәсәген» белдерҙе.\nОсрашыу аҙағында Мәхмүд Аббас һәм Рөстәм Хәмитов университеттың абруйлы ҡунаҡтары кенәгәһендә яҙыуҙар ҡалдырҙы.\nТеги: визиттар, юғары уҡыу йорттары, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек


ҺӘЙКӘЛДӘРГӘ СӘСКӘЛӘР ҺАЛДЫЛАР\n9 Май 2020, 11:34\nБөгөн Малаяҙ ауылында Батырҙар стелаһына һәм Билдәһеҙ һалдат һәйкәленә венок-сәскәләр һалыу сараһы үтте.Бөйөк Еңеү көнөнә арналған тантана үҙизоляция шарттарына ярашлы ойошторолдо. Йәғни сарала аҙ ғына кеше ҡатнашты. Һәйкәлдәргә венокты хакимиәт башлығы Марс Кашапов, район Советы рәйесе Ринат Әбдрәшитов, Рәсәй Эске эштәр министрлығының район буйынса бүлеге начальнигы Азат Ғәйнетдинов һәм прокурор урынбаҫары Максим Лобов һалды.\nБөгөн Малаяҙ ауылында Батырҙар стелаһына һәм Билдәһеҙ һалдат һәйкәленә венок-сәскәләр һалыу сараһы үтте.\nБөйөк Еңеү көнөнә арналған тантана үҙизоляция шарттарына ярашлы ойошторолдо. Йәғни сарала аҙ ғына кеше ҡатнашты. Һәйкәлдәргә венокты хакимиәт башлығы Марс Кашапов, район Советы рәйесе Ринат Әбдрәшитов, Рәсәй Эске эштәр министрлығының район буйынса бүлеге начальнигы Азат Ғәйнетдинов һәм прокурор урынбаҫары Максим Лобов һалды. Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәрен бер минут тынлыҡ менән иҫкә алыу, автоматтарҙан залп биреү ҙә булды.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына арналған саралар, коронавирус инфекцияһы таралыу хәүефе менән бәйле, тик онлайн режимда ғына үтәсәк. Уларҙы Интернетта социаль селтәрҙәрҙә һәм телевизорҙа тура эфирҙа ҡарарға мөмкин. Өйөгөҙҙә ҡалығыҙ! Бөйөк Еңеү көнө менән!


Рәсәйҙә торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү буйынса яңы квитанциялар раҫланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү буйынса яңы квитанциялар раҫланды\n11:38, 8 декабря 2011 Иҡтисад\nТорлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү квитанциялары үҙгәрәсәк. Улар ярҙамында түләүҙең дөрөҫ иҫәпләнеүен тикшерергә мөмкин. Рәсәй төбәктәр үҫеше министры Виктор Басаргин яңы түләү ҡағыҙын раҫланы. Идарасы ойошмалар уларҙы барлыҡ төбәктәрҙә лә ҡулланырға тейеш.\nБашҡортостандың Дәүләт торлаҡ инспекцияһында хәбәр итеүҙәренсә, яңы документтың төп айырмаһы шунда: бынан ары һәр ресурс (йылылыҡ, яҡтылыҡ, эҫе һәм һыуыҡ һыу) өсөн түләү ике өлөшкә — шәхси ҡулланыу (фатирҙағы иҫәп-хисап приборҙары йәки ҡулланыу нормативтары буйынса) һәм дөйөм йорт (йорттағы иҫәпләү приборҙары буйынса) ихтыяждарына бүленәсәк. Әлегә тиклем подъездарҙы яҡтыртыу һәм йылытыу өсөн түләүҙең фатир хужалары араһында нисек бүленеүен аңлау ҡыйын ине.\nБынан тыш, яңы квитанцияла коммуналь хеҙмәттәрҙең һәр төрө буйынса ҡулланыу нормативтарын күрергә мөмкин. Фатир өсөн түләүҙең дөрөҫлөгөн тикшереү өсөн башҡа документтарҙың кәрәге юҡ.\nТағы ла бер яңылыҡ: торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр өсөн бүлеп түләргә мөмкин. Был айырыуса бурыслыларға ҡулай буласаҡ. Бынан тыш, ниндәй ҙә булһа хеҙмәттең хаҡы ҡайтанан иҫәпләнмәһә, идарасы ойошма «Иҫәпләүҙәр нигеҙе» графаһын тултырып, үҙ ғәмәлдәренә аңлатма бирергә тейеш. Яңы документ тулыраҡ мәғлүмәттәрҙе эсенә аласаҡ, йорт идарасыларына контроллек итеү еңеләйәсәк.\nТеги: торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү, идара итеүсе компаниялар, тарифтар


Бөгөн - Халыҡ-ара инвалидтар көнө\nОшо уңайҙан республиканың барлыҡ уҡыу йорттарында ла тиерлек изгелек аҙналығы, асыҡ дәрестәр уҙғарыла.\nАкциянан Өфөнөң Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһының 4-се синыф уҡыусылары ла ситтә ҡалманы. Изгелек дәресен Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова үҙе алып барҙы. Сенатор физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең йәмғиәтебеҙҙең тулы хоҡуҡлы ағзаһы булыуын аңлатты. Осрашыу эшлекле шарттарҙа үтте. Лилиә Салауат ҡыҙы биргән һорауҙарға уҡыусылар кемуҙарҙан яуап бирҙе.\nАсыҡ дәрестең тап Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында үтеүе осраҡлы түгел. Белем усағында тиҫтәгә яҡын мөмкинлектәре сикләнгән бала белем ала. Улар араһында гимназияға йөрөп уҡыусылар ҙа, өйҙә шөғөлләнеүселәр ҙә бар.


Владимир Дорошенко:Республика көнө – Башҡортостанда йәшәүсе барлыҡ халыҡтар өсөн дә мөһим ваҡиға // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Дорошенко:Республика көнө – Башҡортостанда йәшәүсе барлыҡ халыҡтар өсөн дә мөһим ваҡиға\n17:56, 9 октября 2009 Сәйәсәт\n– Республика көнө – Башҡортостанда йәшәүсе барлыҡ халыҡтар өсөн дә мөһим ваҡиға ул. – тине Башҡортостан Республикаһы суверенитеты тураһында декларация ҡабул ителеүҙең 19 йыллығына арналған йыйылыш башланыр алдынан украиндарҙың “Кобзарь” мәҙәни үҙәге рәйесе Владимир Дорошенко. –\nДекларация республиканың милли һәм мәҙәни сәйәсәтенең өҫтөнлөктәрен үҙгәртте. Был үҙ сиратында республикала йәшәгән барлыҡ халыҡтарҙың тормошонда мәҙәни яңырыуға килтерҙе. Мәҫәлән, беҙҙең украиндар милли үҙәгендә яңы ижади коллективтар барлыҡҡа килде. Йыл һайын республика кимәлендә украина мәҙәниәте фестивалдәре үткәрелә, украин теле өйрәтелгән “Село Золотоношка” исемле тарихи-мәҙәни үҙәк ойошторолдо.


Интернетта – Ғаиләне ҙурлаған ярыш\nКонкурстар // 18-05-2018, 00:03\nКом: 0 // Уҡынылар: 42 тапҡыр // Тотош уҡырға\nПоэмалар конкурсы дауам итә!\nКонкурстар // 13-04-2018, 00:03\nҠәҙерле дуҫтар! Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы, Мәҙәниәт министрлығы һәм “Ағиҙел” журналы менән берлектә, “Минең данлы Башҡортостаным!” тип аталған поэмалар конкурсы иғлан итте. Был конкурс Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантына тормошҡа ашырыла һәм республикабыҙҙың 100 йыллығына арнала. 18 йәше тулған һәр ижадсы унда ҡатнашыу хоҡуғына эйә. Конкурсҡа заявкалар һәм ҡулъяҙмалар soyuz.pisatelei@mail.ru электрон адресы буйынса февралдән октябрь айына тиклем ҡабул ителә. Әйткәндәй, быға тиклем бер ҡайҙа ла баҫылмаған поэмалар ғына унда ҡатнашыу хоҡуғына эйә. Ноябрҙә халыҡ шағирҙарынан торған жюри һәр поэманы баһаларға һәм йомғаҡ яһарға тейеш.\nКом: 0 // Уҡынылар: 29 тапҡыр // Тотош уҡырға\nШәп әҫәрҙәр көтәбеҙ\nКонкурстар // 20-10-2017, 00:04\nБыға тиклем балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәтенә иғтибар юҡлыҡ һиҙелде. Әммә Башҡортостан Яҙыусылар союзы тарафынан иғлан ителгән яңы конкурс ҡәләм тирбәтеүселәрҙе был йәһәттән дәртләндерер һәм шәп әҫәрҙәр яҙылыуына булышлыҡ итер тигән өмөт бар.\nИң-иңе тип кемдәр танылыр?\nИнформация, Конкурстар // 13-09-2017, 00:05\nКом: 0 // Уҡынылар: 155 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКомбайнсыларҙы ярышҡа көтәләр\nИҡтисад, Конкурстар // 23-08-2017, 00:14\nКом: 0 // Уҡынылар: 238 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Zaman” – “Яңы йондоҙ”ҙа\nИнформация, Конкурстар // 1-08-2017, 01:47\n“Zaman” этнопроекты “Яңы йондоҙ” телешоуының өсөнсө миҙгелендә ҡатнаша. Мәскәү коллективы Башҡортостанды сағылдыра. Тапшырыу майҙа төшөрөлгән, эфирға иһә\nКом: 0 // Уҡынылар: 172 тапҡыр // Тотош уҡырға\nИл менән бергәләп уҡыйыҡ!\nИнформация, Йәмғиәт, Белем һәм тәрбиә, Конкурстар // 28-07-2017, 09:03\nАвгуст-сентябрь айҙарында Мәғариф министрлығының башланғысы менән ойошторолған “Китап һөйөүсе атай-әсәй – китап һөйөүсе ил” конкурсының республика этабы үтә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 180 тапҡыр // Тотош уҡырға\nБулыр илдең балалары\nБелем һәм тәрбиә, Конкурстар // 12-07-2017, 09:56\nГүзәл тәбиғәтле Бөрйән ере “Урал батыр” эпосын һөйләү буйынса XIX республика йәш сәсәндәр конкурсында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итте. Матур сарала республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән, күрше Силәбе өлкәһенең Арғаяш районынан 29 айырым бәйгесе һәм 29 команда көс һынашты.\nБашҡорт йыры Норвегияла яңғыраясаҡ\nКонкурстар // 4-04-2017, 10:12\n“Заман” этно-проекты, Европалағы утыҙҙан ашыу илдән конкуренттарын артта ҡалдырып, “Liet international” халыҡ-ара музыкаль конкурсының һигеҙ финалсыһы иҫәбенә инде. Сара апрель уртаһында Норвегияның Кеутукейну ҡалаһында үтәсәк.\nКом: 0 // Уҡынылар: 259 тапҡыр // Тотош уҡырға


Башҡортостанда йылытыу миҙгеле өҙөклөкһөҙ үткән\nБыл турала бөгөн Республика Башлығы «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтендә белдерҙе.\nЙыл дауамында 15 миллиард кубометр зәңгәр яғыулыҡ ҡулланылған. Уның төп өлөшө сәнәғәт объекттарына, ҡалғаны халыҡҡа тура килә. Рөстәм Хәмитов йәмғиәттең етештереү-диспетчер үҙәгендә булды. Ул технологик процестарҙы күҙәтеүгә булышлыҡ итеүсе заманса мәғлүмәт технологиялары менән йыһазландырылған. Автоматлаштырылған идара системаһы эште күпкә еңеләйтәк һәм сифатты яҡшыртҡан. Эш урындарынан видеокүҙәтеү алып барыу берҙән хәүефһеҙлекте тәьмин итә, икенсенән эш һөҙөмтәләрен күҙәтеп барыу мөмкинлеге бирә. «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәте республикалағы инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырыуҙа ла булышлыҡ итә. Башҡортостан төбәктәрен зәңгәр яғылыҡҡа тоташтырыу эше лә дауам итә.\nШамил Шәрипов, «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтенең генераль директоры: «Беҙ тәбиғи газ менән тәьмин итеүсе иң ышаныслы ойошма булып торабыҙ. Киләсәктә көньяҡ райондарҙы зәңгәр яғыулыҡҡа тоташтырыу бурысы ла тора. Сөнки энергосистема үҫешенә күп факторҙар бәйле, шул уҡ инвестиция йәлеп итеү ҙә. Инвесторҙар эшләү өсөн шарттар булған ергә килә».