«Киске Өфө» гәзитенең сайты - сәйәхәтнамә - 2014 - Мәҡәләләр\nбәхет һәм хыял артынан\nВәсил ағайҙың һүҙен тотоп, Мәскәүҙәге һәр секундымды мәғәнәле үткәрергә тырышам. Музей-күргәҙмәләр, тапшырыуыма видеоматериал йыйыу, файҙалы һәм файҙаһыҙ осрашыуҙар - барыһы ла алдан билдәләнгән. Ғөмүмән, минең өсөн "файҙаһыҙ осрашыу" тигән төшөнсә юҡ. Бер нәмә лә осраҡлы түгел, һәр нәмәнең йәшерен мәғәнәһен күрә белергә кәрәк, тигән теория яҡлымын.\nТапшырыуымдың тағы бер геройы - Альбина Фәйрүзова ла тап шундай фекерҙә. Өс йәшлек сағында телевизорҙан Галина Вишневскаяны күреп ҡалып, уға ҡушылып йырлағанын бөгөнгөләй хәтерләй ул. Бушҡа булмай был. Район үҙәгендәге музыка мәктәбенә уҡытыусы итеп ебәрелергә тейеш Альбина, автоһәләкәттән һуң бөртөкләп тиерлек йыйылған, ҡаҙаҡ менән нығытылған "ауыҙын күтәреп", Галина Вишневскаяның Опера йыры үҙәгенә ҡабул итеү имтихандарына юллана. Алиһә башҡорт ҡыҙын үҙе тыңлап, уҡырға ала...\nГалина Вишневская менән осрашыу хаҡында ишетеү менән операторымдың йөҙө ағарынып киткәс, тәүҙә аңламаным. Опера үҙәгендә ла шундайыраҡ йөҙҙәр ҡаршы алды: халыҡтың аяҡ осона баҫып йөрөүен фортепиано бүлмәләрендә йыр күнекмәләре яһаған студенттарға ҡамасауламаҫ өсөн булдырылған ҡағиҙә, тип ҡабул иттем. Баҡһаң, беҙ тапшырыу төшөргән көн Галина Павловнаның имтихан ала торған ваҡытына тап килгән икән. Ваҡыты-ваҡыты менән, бер кемгә лә алдан әйтеп тормайынса, уҡыусыларының ария башҡарғанын тыңларға килә ул шулай. Уҡыу йортоноң өҫкө ҡатынан лифт менән генә тура Үҙәккә төшә лә, барыһын да борҡотоп, яңынан үҙ донъяһына ҡайтып бикләнә торған ғәҙәте бар икән. Ул көндө беҙ уңдыҡ: бәхеткә күрә, опера примадоннаһының кәйефе күтәренке ине. Бойомға ашмаҫ кеүек сценарийым кадрҙарын камера мониторынан күреү бәхетенә ирештем: Альбина менән бөйөк ҡатын Галинаның әңгәмәһе уңышлы килеп сыҡты, минеңсә. Галина Павловна тапшырыуымдың героиняһына фатихаһын бирҙе, хәтирәләр йыйынтығына автографын да ҡуйҙы.\nОсраҡлыҡ буйынса, Вишневскаяның иҫән саҡтағы һуңғы кадрҙарының береһе тап миндә булып сыға. Хәтернамәләрен уҡып, был бөйөк кешенең ихтыярына, тормошҡа, сәнғәткә булған мөхәббәт көсөнә таң ҡалған инем. Уның үҙен күреү, һынсыл һәм шул уҡ ваҡытта мөләйем ҡарашын тойоу - үҙе бер бәхет, үҙе бер мәртәбә. Альбина һөйләүенсә, Галина Павловна әжәле яҡынлашыуын тойған булһа кәрәк. Яҡты донъя менән хушлашыр алдынан үҙе булдырған, үҙе асҡан Үҙәккә төшөп, бөтәһенә лә матур йылы һүҙҙәрен әйтеп сыға. Бер нисә көндән бар Рәсәйҙе шаңҡытҡан хәбәр тарала.\nАльбина Фәйрүзованың шәхесен тапшырыуымда тулыраҡ итеп асыу ниәтем. Өфө дәүләт сәнғәт академияһында уҡыған сағында эстрада йырсыһы булырға хыяллана, бер нисә концерт ҡуйып, унлаған клип төшөрөп өлгөрә. Академияны тамамлай торған йылды ҡыҙ гастролдәр менән Белорет яғына сығып китә. Юлда автоһәләкәткә осрай. Ни ғиллә, бөтөн ере лә теүәл ҡала, әммә ауыҙы ысын мәғәнәһендә селпәрәмә килә. "Күп ҡан килгәс, нишләптер, бар тештәрем ҡойолған, тип уйланым. Ауыҙым бөтөнләй юҡ һымаҡ ине, - тип күҙ йәштәрен көскә тыйып, хәтер йомғағын тағата Альбина. - Операциянан һуң йырлау тураһында һүҙ ҙә юҡ ине. Яңынан һөйләшергә, ашарға өйрәндем", - ти ул. Академияла ла ҡосаҡ йәйеп ҡаршы алыусы булмай. Үҙендә көс табып, Мәскәүгә сығып китеүе, Галина Вишневскаяның алдында һынау тотоуы, ҙур ҡалала үҙ аллы тормош башлауы - һоҡланғыс. Бөгөн Альбина уҡып та, Мәскәүҙең бер юлы ике опера театрында эшләп тә өлгөрә.\nГалина - Альбина. Был исемдәр ҙә оҡшаш һымаҡ. Вишневская баш ҡалаға 25 йәшендә килә. Һуғыш аслығын, үлем, етемлекте татыған, тәүге мөхәббәтен һуғыштан иҫән килеш көтөп ала алмаған, тәүге сабыйын юғалтҡан, ҡаты сирҙән үлеп терелгән, икенсегә кейәүҙә булған Галинаны Мәскәүгә сәнғәткә һөйөү, хыялдары алып килә. Альбинала бөйөк примадоннаның һыҙаттарын сырамытмай булдыра алмайым. Йыр-моң донъяһының ишеген генә түгел, опера, хыял ишеген киң аса ул. Хыял көсө барыһын да еңә ала.\nЙөҙөнә алһыулығы кире ҡайтҡан операторым менән Ләйсән Үтәшеваны төшөрөү деталдәрен һөйләшеп, киләһе осрашҡанға тиклем хушлаштыҡ.\nЙондоҙҙарҙы үҙебеҙ тыуҙырабыҙ\n"Ә Ләйсән ҡайҙа икән?" - фотоаппарат тотҡан мыйыҡлы йәш ирҙән һорайым. "Машинала ял итә", - тип яуап ҡайтара ул. Ҡара тонировкалы иҫкерәк "Ягуар" һәм ялтырап торған "Мерседес"ҡа ҡарап ҡуям: ҡайһыһында икән. Һәр хәлдә, янына үтергә рөхсәт итмәйәсәктәр: киренән тапшырыу төшөрөү майҙансығына юлланам. Яҡтыртыусы-техниктар рельс йәйә, кран, ут ҡуя. Тайминг буйынса "Ләйсән Үтәшева менән иртәнге зарядка" тапшырыуы 19:30-ҙа башланырға тейеш, әммә тығындар һөҙөмтәһендә гример һаман килеп етә алмай.\nБеҙҙең осрашыу тураһында Үтәшеваның продюсеры менән өс ай элек үк алдан һөйләшеп ҡуйғайным. Ун йыл көткәнде өс ай ғына түҙермен, тип үҙемде тынысландырып йөрөнөм. Теүәл ун йыл! Ҡасандыр "Башҡортостан ҡыҙы" журналында сыҡҡан Ләйсән тураһындағы мәҡәлә мине хайран ҡалдырғайны. Бына ул күҙ йәштәре менән дымланған хәтирә: аҡлы-ҡаралы фотола ихлас ҡыҙсыҡ әсәһен ҡосаҡлап тора. Бар донъяны таң ҡалдырған йәш гимнастканың ҙур спорттан киткән мәле ине был. "Знакомьтесь, родное телевидение"- продюсер миллионлаған ҡыҙҙарҙың кумиры менән мине таныштыра. Һөйкөмлө, ябай, тамсы ла эрелеге юҡ Ләйсәндең. "Родное ТВ"-ны күреү менән ҡосаҡҡа ташланырға тейешме ни инде: аптырашып, бер-беребеҙгә ҡарап ҡаттыҡ. Уңайһыҙ хәлдән йүгереп ингән гример ҡотҡара: йондоҙҙо биҙәргә тотона. Ул арала һорауҙарымды яуҙыра башлайым.\nЛәйсән тураһында артыҡ яҙып тороуҙоң кәрәге лә юҡтыр. "Медиа-шәхес"тең тормошо былай ҙа асыҡ, барыбыҙға мәғлүм. Унан әйтеп биргеһеҙ энергия тулҡындары килгәндәй. Журналист булараҡ, телмәренең йөкмәткеле, тәрән мәғәнәле һәм хис-тойғоға бай булыуын да иғтибарһыҙ ҡалдыра алмайым. Тапшырыуын сценарийһыҙ һәм әҙерлекһеҙ алып бара. Шуға бер юлы ун-ун биш тапшырыу яҙҙырыу уға бер ни тормай. Мәскәүҙең ҡәтғи график буйынса эш итеүен һәм йәшәүен төшөнгән кеше булараҡ, күҙ һәм кадр көйөгө булыуҙы хуп күрмәнек, сығыу яғын ҡараныҡ.\nОсрашыуыбыҙ икенсе көндө лә дауам итте. Мәскәүҙең М. Горький исемендәге иң ҙур мәҙәниәт һәм ял паркында үтәсәк мәрхәмәтлек акцияһында Ләйсән дә ҡатнаша ине. Ҡәһүә-күмәс сәйнәп торған Сергей Лазаревты күреп, иҫем китмәүемә үҙемә-үҙем аптырап, вип-зона журналистары араһына инеп юғалдым. Федераль канал исемдәре яҙылған микрофондар өйөмө араһына үҙебеҙҙең сапсан төшөрөлгәнен дә һондом. Бында айырым интервью алыу тураһында һүҙ ҙә бармай. Шулай ҙа, эре генә ҡыланып, буласаҡ документаль фильмым өсөн бәләкәс кенә әңгәмә ҡороп өлгөрҙөм. Кем белә донъя хәлен, йондоҙҙоң үҙ ҡануны. Боролоп китте барҙы, алдан һөйләшелгән интервьюға хуш тип кенә ҡалырға тура килер йә.\nШул арала парктың быуа буйында урынлашҡан ҡиммәтле генә ресторанына инеп, менеджерға Ләйсән Үтәшева менән интервью эшләйәсәгем тураһында үтенесемде ярып һалдым. Әллә үҙем, әллә Ләйсән шәп, шунда уҡ риза булдылар, ниндәй канал тип тә һораманылар. Мәрхәмәтлек акцияһы майҙансығынан алыҫыраҡ булғас, ризалашмай китеп барырмы икән, тигән ҡурҡыу алды мине. Һаман да журналистар менән ҡамалған Ләйсәнгә килеп, интервью урынын аңлаттым. Ҡаршы килмәне. Мәскәү коллегаларын ҡалдырып, бригада менән ресторанға юлландыҡ. Ара йыраҡлығы һиҙелмәһен өсөн китеп барғанында съемка, интервью үткәрҙек. Әйткәндәй, мускулдары араһынан ике күҙен генә йылтыратып, һәр ерҙә "һиҙҙермәй" генә бер ир оҙатып йөрөнө. Урынға килеп еткәндә, Ләйсәнгә тағы ла нығыраҡ ғашиҡ булып өлгөргән инем. Бергә ашап-эскәндән һуң, ике сәғәтлек әңгәмә ҡорҙоҡ. Ләйсәнгә үткәненә яңынан байҡау яһау, йәрәхәттәрен, спорттан киткән мәлдәрен хәтерләү еңелдән булманы. Әммә Ләйсәндең бөтөн һорауға ла тулы, матур, образлы яуап биреүе һоҡландырҙы. Уны тыңлай барам, ҡанаттарым үҫә бара. Әңгәмәбеҙ тәү сиратта "Несломленная" китабы тирәләй барҙы. Көндәлектәренә нигеҙләнеп, әсәһенең ижад емеше был. Исемен дә тап ул уйлап тапҡан. Әммә Ләйсәндең: "Не хочу быть несломленной!" - тиеүе шаңҡытты. Эйе, көрәшеп арыған ҡыҙ. Спорттағы көнсөллөк, аяҡ салыуҙан башлап, бөгөнгө уйлап табылған имеш-мимештәргә тиклем. "Һөйгән һәм һөйөлгән ҡатын-ҡыҙ, әсә булғым килә", - ти ул. "Яңы китап булырмы?" - тигән һорауыма ул, буласаҡ, тип яуап ҡайтарҙы...\nЙондоҙҙарҙы үҙебеҙгә үҙебеҙ яһайбыҙ, тигән фекерем бар минең. Ысынлап та, ҡайһы бер "ҡыуыҡтарҙы" үҙебеҙ өрөп ҡабартабыҙ. Ә ҡайһы бер ысын йондоҙҙарҙы үҙебеҙ бысратабыҙ, тормошобоҙҙоң яҡты күгенән ҡутарып ырғытырға тырышабыҙ, һоҡлана, ғорурлана белмәйбеҙ. Әлшәй ерендә тыуып үҫкән ҡыҙсыҡтың донъя тетрәтеп йөрөгәненә көнләшәбеҙ, бысраҡлыҡтар эҙләйбеҙ. Күҙ йәштәрен тыйып, тешен ҡыҫып, ул һаман алға атлай. Ныҡышмаллығың, көсөң алдында баш эйәм, Ләйсән... Фотоаппарат тотҡан кисәге ирҙән Ләйсән менән фотоға төшөрөүен үтендем. Бындай нәмәне йәнем һөймәй, әммә һынлы гимнастика алиһәһе Ләйсән Үтәшева менән осрашыуымда тәрән тарихи мәғәнә күрҙем. Ҡалған көнөмдө ҡанатланған шикелле осоп йөрөп үткәрҙем.\nКүндәмлекме бәхет асҡысы?\nТөрлө уйҙарға юлыҡтырыр осрашыуҙар, сәйер һәм ҡыҙыҡлы күренештәр, ваҡиғалар алда ла көтә ине мине. Экранға түгел, әммә тормош сценарийыма инеп ҡаласаҡ Гөлдәрҙе урап үтә алмайым. Уның менән беҙ киске 7-лә, Мәскәүҙә нисә ҡат булып, бер барып урамаған билдәле Иҫке Арбат урамында осрашырға һүҙ ҡуйыштыҡ.\nИҫке эшләпәһен кейеп, моңһоу күҙле егеттең илһамланып шиғыр һөйләүе, оҙон сәсле йәштәр оркестрының заманса көйҙәр уйнауы, урта йәштәрҙәге ирҙең гитарала элиталы бардты хәтерләткән көйҙө сиртеүенә буталған халыҡ мыжғып торған Мәскәүҙең был урамында бер-береңде табыуы еңелдән түгел. Ҡара зәңгәр төҫкә буялған, эштән сыҡҡан ике иҫке троллейбус вагонынан ғибәрәт кафены маяҡ итеп билдәләнек. Ниһайәт, "мәскәүсә" кейенгән Гөлдәр күренде. "Мәскәүсә" - ул метрола һыҙырылып-йыртылып юҡҡа сыҡмаһын өсөн кейелә торған кейем. Һәр төрлө сит телдәр яңғыраған, сит ил йөҙҙәре ҡыймылдашҡан кафеға инеп ултырабыҙ. Бер ни тиклем ваҡыттан өҫтәлебеҙҙә һуңғы арала милли ашҡа әүерелеп барған япон ролдары пәйҙә була.\n"Әсәйем менән сираттағы әрләшеүҙән һуң, түҙмәнем, "Өфө-Мәскәү" поезына билет алып, өйҙән сыҡтым да киттем. Юғары уҡыу йорто тамамланмай ҡалды. Машина йыуыусы булып эшләнем тәүҙә. Мойканың үҙендә каморкала йәшәнем. Һуңғараҡ бер урыҫ егете менән танышып, уның менән бергә йәшәй башланыҡ. Белмәйем, мөхәббәт бар кеүек ине, аҙаҡ ике йыл дауамында тормошом йәшәү урыны булһын өсөн теш ҡыҫып түҙеүгә әүерелде. Әле Өфөгә ҡайтырға йыйынам, әсәйем аҡса ебәрҙе". Был - күрше өҫтәл артына инеп тулып, һыра һемергән Ҡытай егеттәре шау-гөрө аша ишетелеп ҡалған Гөлдәрҙең тормошонан бер өҙөк. Гөлдәр һорауҙарыма ихлас яуап биргәндәй, әммә хис-тойғоға бирелеп бармай. Әйтерһең, тормошоноң ошолай ағышына бер кем дә ғәйепле лә, бурыслы ла түгел. Барыһын нисек бар - шулай ҡабул итергә өйрәнгән. Мәскәү уны шулай баҫҡанмы, әллә ысынлап та барыһына ла риза булыу, бөтөн нәмәнең дә ыңғай яғын күреүҙә бәхет асҡысын тапҡанмы? Әллә бөтөн ваҡиғаларға ла рәхмәт әйтеп, тормошто үҙгәртергә тырышмай йәшәү дөрөҫмө икән? Ҙур ҡалаға сарыф иткән ике йылын да файҙалы үтте, ти Гөлдәр, үҙаллы йәшәргә өйрәндем, ти. "Өфөлә машина йыуыусы булып эшләр инеңме?" тигән һорауыма ғәҙәти ғәмһеҙ тауышы менән ҡыҫҡа ғына "Юҡ!" тип яуап ҡайтарҙы шулай ҙа. Метроға тиклем бергә атлап килдек. Был бөтөн осрашыуҙарымдың иң ҡыҫҡаһы, әммә иң файҙалыһы булғандыр...\n"Һоролоҡ араһында йондоҙ булғансы, йондоҙҙар араһында ҡара нөктә бул", ти берәүҙәр. "Сит илдә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул", ти башҡорт халыҡ мәҡәле. Инде күпме мәҡәлә яҙып, телевизион тапшырыу, радиоэфирҙар сығарып, үҙ ереңдә үҙ алтындарыңа күмелеп йәшәүҙе яҡшы, тип иҫбат итеп ҡуйҙыҡ. Әммә һаман да ҙур ҡалаларға, сит илгә халыҡтың ағылыуы дауам итә. Ҡасан булһа ла һәр кем алдына килеп баҫа был һорау. Бөрйән һылыуы йә егете 11-сене тамамлау менән күп осраҡта ҙур ҡала - Өфөгә атыла. Завод газдары борҡоп торған, ҡараңғы Черниковканың һирәк-һаяҡ һерәйешеп ҡалған тирәктәре мамыҡ осорған, тотошлайы менән машина тығынына әүерелеп барған Өфөнө бер көн килеп Мәскәүгә алмаштырыу хыялы килеп тыуа бәғзе берәүҙә. Ҡайһыларға сит ил алтын-зөбәржәттәре сағыуыраҡ күренә.\nГлобализация заманында ил тигән төшөнсә нимә менән үлсәнә һуң? Донъяның бар байлыҡтарына эйә булғандар айлыҡ сәйәхәттәргә билеттарҙы берәр йыл алдан һатып алып ҡуйғанда, алыҫ йондоҙҙо ғына түгел, хатта галактикаларҙы Йыһан киңлектәренә сығып күҙәткәндә, "ил" төшөнсәһе ҡайҙа тороп ҡала? Эйе, Ер шарының тик бер генә мөйөшө яҡын була, ул - тыуған ерең. Тик уға солтан булғандар башҡаларҙы олтан итә түгелме? Ниндәй солтанлыҡҡа ынтылырға һуң? Тормоштоң фани байлыҡтарынамы, әллә күңел һәм аҡыл байлыҡтарынамы?\nӘ хыял? Уға ниндәй мөнәсәбәттә булырға? Ваҡыт, йәш төшөнсәһе хыялға өлгәшеүҙә ниндәй урын биләй? Үҙ бәхетеңде бәләкәй генә Өфөлә тапмағанды, әллә нисә миллион кеше мыжғып торған ҡала эскалаторҙары йән яртың менән осраштырырмы? Бәхет эҙләмә, үҙең бәхет бул, үҙеңде табыу түгел, үҙеңде тулы шәхес итеп тойоу мөһим. Хыял ишеге... Уның ҡайһыһы һинеке һуң? Һорауҙарым һаман артымдан эйәреп йөрөй. Икенсе юлы Мәскәүгә барыуыма тиклем улар мейем лабиринттары араһында аҙашып йөрөп торор, күрәһең...\n(Аҙағы. Башы 23-сө һанда).\nЯҙылған: 16.06.14 | Ҡаралған: 1533


Материалы за 12.01.2008 » Архив газеты "Йәшлек"\nБөгөнгө эшенде иртәгәгә ҡалдырма.\nҺеҙ ҙә беҙҙең эштән кинәнегеҙ Мәғәриф\nӘлфиә ХӘМИТОВА, «Йәшлек» гәзитенең баш мөхәррире урынбаҫары:\n– Иң тәүҙә гәзитебеҙҙе барлыҡҡа килтергән, уны ныҡлап аяҡҡа баҫтырыуға ғүмеренең иң матур йылдарын арнаған өлкән коллегаларымды, ҡасандыр редакцияла эшләп киткән элекке хеҙмәткәрҙәрҙең барыhын да баҫмабыҙҙың оло юбилейы айҡанлы ихлас күңелдән ҡотлайым. Беҙгә, бөгөнгө журналистарға, әле лә теләктәшлек күрhәтеп, эшебеҙ менән даими ҡыҙыҡhынып, аҡыллы hәм урынлы кәңәштәр биреп, шылтыратып та, килеп тә хәл белешеп торғанығыҙ, йәғни «Йәшлек» илендә ҡалғанығыҙ өсөн hеҙгә ҙур рәхмәт!\nавторы: админ | 12 января 2008 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nХалыҡсанлыҡ уны ысын баҫма итә Мәғәриф\nЙәшлеккә кире ҡайтып булмай, «Йәшлек»кә ҡайтып була, тип шаяртабыҙ үҙ-ара беҙ – ҡасандыр «Йәшлек»тә эшләп киткән журналистар. Ысынлап та, инде нисә йыл үтhә лә, гәзит биттәрендә баҫылған hәр мәҡәлә, хикәйә hайын үҙебеҙҙе «Йәшлек»кә кире ҡайтҡандай хис итәбеҙ, ошо hандарҙы тулҡынланып ҡулға алабыҙ. Шулай уҡ бөгөнгө «Йәшлек» йөгөн тартыусы йәштәрҙең яҙғандарын уҡып, оло шатлыҡ, кинәнес кисерәбеҙ.\nЗаман башҡа – заң башҡа Мәғәриф\n«Йәшлек» гәзите мине оло журналистикаға, асылда яҙыусылыҡ эшенә алып сығыуҙа төп этәргес булды. 1990 йылдарҙа район гәзитендә саҡ эшләй башлаған кешене баш ҡалаға саҡырып, яңы асылған йәштәр гәзитендә оло вазифаны йөкмәттеләр. Болғансыҡ заман елдәрендә ҡойоноп, әллә күпме ҡаршылыҡтарҙы йырып, Башҡортостан артабан йәшәйешкә хоҡуғын даулаған, үҫер юлдарын билдәләгән ҡыҙыҡлы ла, яуаплы ла, ҡатмарлы ла осор ине ул.\nГәзит уҡыусыны үҙенең артынан эйәртергә тейеш Мәғәриф\nТатьяна СЫРВАЧЕВА, «Молодежная газета»ның баш мөхәррире:\nБөгөнгө «Молодежная газета» 1996 йылда ошо исем аҫтында сыға башлай. «Ленинец» гәзите ике гәзиткә бүленгәс тә оҙаҡ йылдар ул ошо уҡ исем аҫтында донъя күрә әле. Гәзиттең исеме үк әйтеп тороуынса, беҙҙең гәзит йәштәр өсөн һәм йәштәр хаҡында. Заман йәштәренең ҡыҙыҡһыныуҙары һәм талаптары күп төрлө. Шунлыҡтан беҙҙең төп маҡсатыбыҙ улар артынан эйәреү түгел, ә, киреһенсә, гәзит уҡыусыны үҙенең артынан эйәртергә тейеш.\nУҡыусыларыбыҙ бер рухлы Мәғәриф\nРәдис НОҒОМАНОВ, «Өмет» республика татар йәштәре гәзитенең баш мөхәррире:\n– Республикабыҙ йәштәре баҫмаларының 85 йыллыҡ данлы һәм шанлы тарихы булыуы – үҙе бер ҙур шатлыҡ, ҙур ҡыуаныс. Тимәк, беҙгә йәштәр баҫмалары тураһында ғорурланып һүҙ ҡуҙғатырлыҡ урын бар. Был юбилейҙы «Өмет» гәзите лә шатланып ҡабул итә һәм ҡаршылай.\nГәзиттең үткәндәрен барлар өсөн бөгөнгөһөн белеү зарур. «Өмет» гәзите байрамды ниндәй уңыштар менән ҡаршылай? Әлбиттә, һәр гәзиттең донъяға сығыуының мөһим бер мәғәнәһе – уның уҡыусылары булыуында. Бөгөн гәзитебеҙҙе даими алдырып барыусы тоғро дуҫтарыбыҙ булыуы – иң ҙур шатлығыбыҙ. Гәзитте алдырыусылар һаны 37 меңгә етеүе менән ғорурлана алабыҙ.\nавторы: Вадим Хәбиров | 12 января 2008 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nХөрмәтле «Йәшлек», «Молодежная газета» гәзиттәре коллективтары! Яңылыҡтар\nҺеҙҙе иҫтәлекле юбилейығыҙ – гәзиттәрегеҙ сыға башлауға 85 йыл тулыу айҡанлы ихлас күңелдән ҡотлайым!\nОшондай бай тарихлы баҫмалар бөгөн республиканың абруйлы hәм йоғонтоло киң мәғлүмәт саралары hанала. Улар – йөкмәткеле hәм популяр, уҡыусы менән аңлайышлы стилдә аралашҡан баҫмалар. Уҙған тиҫтә йылдар эсендә hеҙҙең гәзиттәрегеҙ үҙ йөҙөн, объективлыҡты, ябай кеше мәнфәғәтен хәстәрләүҙе hаҡлап ҡала алды. Улар йәмғиәтте рухи яңыртыу, үҫеп килеүсе быуынды әхлаҡи яҡтан тәрбиәләү буйынса тырышып эшләй.\nҺеҙҙең юғары профессионализмығыҙ, үҙ hүҙегеҙ өсөн яуаплылыҡ тойоуығыҙ тәрән ихтирам уята. Гәзиттәрегеҙ, иң сифатлы баҫмалар булараҡ, юҡҡа ғына йыл hайын «Рәсәй матбуғаты» күргәҙмәhенең отличие билдәhе менән бүләкләнмәй hәм уның «Алтын фонды»на инмәй.\nТуплаған тәжрибәгеҙ йәштәр гәзиттәренә киләсәктә лә йәмғиәтте борсоған мәсьәләләр тураhында сағыу итеп яҙырға, тыуған республикабыҙҙы артабан да үҫтереүгә булышлыҡ итер, тип ышанам. Һеҙҙең хеҙмәткәрҙәрҙең элекке ҡәләм оҫталарының hоҡланғыс традицияларын дауам итеүе, йәш hәм дәртле булып ҡалыуы hөйөндөрә.\nАлдағы көндәрҙә лә талантлы, тормош hулышын нескә тойған журналист оҫталығы өлгөhө булып ҡалығыҙ. Һеҙгә ныҡлы hаулыҡ hәм бәхет, яңынан-яңы ижади табыштар теләйем.\nБашҡортостан Республикаhы Президенты\nХөрмәтле «Йәшлек» коллективы! Яңылыҡтар\nЫсын йөрәктән һеҙҙе Рәсәй матбуғаты көнө һәм «Йәшлек»тең 85 йыллыҡ юбилейы айҡанлы ҡотлайым.\n«Йәшлек» гәзите республиканың киң мәғлүмәт саралары араһында үҙенсәлекле урын биләй. 1923 йылда тәүге номеры сыҡҡандан алып гәзит, журналистикала өлгөлө, матур йолалар барлыҡҡа килтереп, ҙур юл үтте. «Йәшлек»тең һүҙе республика йәштәренә генә түгел, оло быуынына ла етди йоғонто яһай.\nПрофессиональ оҫталығығыҙ, тос һәм ялҡынлы һүҙегеҙ, республиканың мәҙәни, ижтимағи һәм сәйәси тормошон даими яҡтыртыуығыҙ беҙҙең төбәктә алып барылған эҙмә-эҙлекле, уйланылған социаль сәйәсәт хаҡында республика йәштәренә еткереүгә булышлыҡ итә.\nЭшегеҙ, бөтмәҫ илһамығыҙ, журналистикаға тоғрололоғоҙ өсөн оло рәхмәтемде белдерәм. «Йәшлек» биттәрендә сағылыш тапҡан ваҡиғаларҙың артабан да Башҡортостан йәштәре йөрәгендә урын табырына ышанам.\nБөтә күңелемдән һеҙгә сәләмәтлек, бәхет, ижади уңыштар, тыныслыҡ һәм именлек теләйем.\nБашҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты рәйесе\nБайрамығыҙ мөбәрәк булһын! Яңылыҡтар\nБөгөн башҡорт йәштәренең тәүге гәзите сыға башлауға 85 йыл тула. Бер кеше ғүмеренә торошло был дәүерҙә йәштәр баҫмаhы ныҡлап аяҡҡа баҫып, алдына заман ҡуйған бурыстарҙы – йәштәрҙе илен, телен hөйгән, Башҡортостандың ысын патриоттары итеп тәрбиәләүҙе уңышлы тормошҡа ашыра.\n«Йәшлек» гәзитенең берҙәм коллективы өсөн үткән йыл бик уңышлы булды. Ул Рәсәйҙең «Матбуғаттың алтын фонды билдәhе»нә лайыҡ тип табылды. Шулай уҡ быйылғы йылдың тәүге яртыhына уға яҙылыусылар hаны артыуы ла гәзиттең халыҡ араhында популяр булыуы хаҡында hөйләй.\nҠәҙерле «Йәшлек»тәр! Артабан да һеҙгә иңегеҙгә төшкән бурыстарҙы намыҫ менән үтәүегеҙҙе, сәмле hәм ғәмле булыуығыҙҙы, ижади ялҡынығыҙҙың киләсәктә тағы ла нығыраҡ дөрләүен, ғаилә бәхете теләйем.\nАлдағы йылдарҙа ла халҡыбыҙҙың ныҡлы арҡа таянысы булып ҡалырға насип итhен.\nБР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт hәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ начальнигы


Уны “бал бабай” тиҙәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Уны “бал бабай” тиҙәр\nУны “бал бабай” тиҙәр 06.09.2017 // Спорт һәм туризм / Башҡорт донъяһы / Баҡса\nТап шулай тип йөрөтә уны ауылдаштары. Ысынлап та, 83 йәшлек олатай әле булһа яратҡан нәҙекәйбилдәренән айырылғаны юҡ. Умартаһын өй янындағы баҡсаһына ултыртып, көн һайын улар менән мәж килә. “Хәрәкәттә — бәрәкәт, ҡыҙым. Исмаһам, ошо ҡорттарға әүрәп бер аҙ йөрөйөм, көнөм дә үтә. Әбейем вафат булғас, бар ҡайғы-хәсрәтемде бал ҡорттарына һөйләй-һөйләй, улар янында булырға ғәҙәтләнеп алдым”, — ти Фәтих Фәсхетдин улы.\nХәйбулла районының йәмле Ҙур Әбеш ауылында тыуып үҫкән Фәтих Әбделмәнов 1958 йылдан алып ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә. Ваҡытында умарталар һаны йөҙгә лә барып еткән саҡтар булды, ти ул. Әйткәндәй, Әбделмәновтар нәҫеле элек-электән ҡортсолоҡ менән шөғөлләнгән. Оҙаҡ йылдар нәҙекәйбилдәр тәрбиәләүгә бар күңелен һалған балсы, был өлкәлә байтаҡ тәжрибә туплап, белгәндәрен улдарына, ауылдаштарына өйрәтә. “Уларҙың өҫтәленән бер ҡасан да бал өҙөлгәне булманы”, – ти туғандары. Татлы аҙыҡтың һәр саҡ табын түрендә булыу серен “бал бабай” үҙе генә белә. Аҙығы татлы булһа ла, эше уның ҡатлы шул, тип йылмайып та ҡуйҙы.\n— Ҡорттарҙы ҡарау еңелдән түгел, уларға шул тиклем иғтибар кәрәк, — тип бал ҡорттарын ҡарау серҙәре менән уртаҡлашты Фәтих олатай. – Иң тәүҙә уларға уңайлы шарттар тыуҙырыу мотлаҡ. Шулай тырышҡанда ғына мул уңыш алыуға өмөт була. Икенсенән, тәбиғәт шарттарының уңай килеүе лә ҡорттар өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Быйыл һауа торошоноң ямғырлы булыуы бал ҡортоноң бер аҙ кәмеүенә килтерҙе. Йүкә сәскәһе лә һуң атты. Бал ҡорттарына ҡарап, уларҙың эшсәнлегенә шул тиклем һоҡланып ҡуям. Сит кешене ҡабул итмәүҙәре лә оло хөрмәткә лайыҡ. Тимәк, ситтәрҙе үҙ янына индермәй улар. Хужаһының еҫенә, хәрәкәттәренә, нисек эшләүенә тиклем улар өйрәнеп китә, улдарым ярҙамлашырға килһә, хатта уларҙы ла ҡабул итергә теләмәй, сағып бер булалар. Бал ҡорттары шул тиклем аҡыллы, эшсән, уңған.\nЭлегерәк Фәтих Әбделмәнов үҙе етештергән балды һатыуға сығарһа, әле үҙҙәре өсөн генә әҙерләй. Ата-бабаларыбыҙҙың милли кәсебен юғалтмай, өйрәнгән шөғөлдө ташлай алмай интегәм, тип шаяртып та ҡуйҙы. Ә беҙгә ҡалһа, 83 йәштә лә дер һелкетеп баҫып, ҡорттар янына барып, күс айыртып, бал һыға алаһың икән, тимәк, үҙегеҙ ҙә бал ҡорттары кеүек эшсән дә, уңған да егәрле лә.


Инфоурок / Начальные классы / Другие методич. материалы / БАШҠОРТ ТЕЛЕ ДӘРЕСТӘРЕНДӘ ПСИХИК ЯҠТАН ҮҪЕШТӘ ҠАЛЫШҠАН БАЛАЛАР МЕНӘН ЭШЛӘҮ.\nЗ.Р. Мурзакаева (18-се урта мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы)\nКүңел сәләмәтлеге һәм хис-тойғо тыныслығы һәр уңышлы эшмәкәрлек өсөн, шул иҫәптән уҡыу өсөн дә, мөһим шарт булыуы һәр кемгә аңлашыла. Ә хис- тойғо проблемалы балалар ни белем һәм күнекмәләр үҙләштерергә, ни яҡшы сифатлы ижад итергә, ни аралашырға һәләтле түгел. Шуға күрә ошондай балалар менән дәрес алып барғанда психологик яҡтан күңел торошон беренсе урынға ҡуйыу мотлаҡ.\nЙәмғиәттә ҡарауһыҙ, ололар хәстәрлегенән, иғтибарынан ситтә ҡалған балалар девиант һәм деликвент өлкәгә ҡыҫырыҡлап сығарыла. Шуға ла бөгөн юлдан яҙған йәш балалар иҫәбе артҡандан- арта. Уларҙың аңһыҙлығы арҡаһында күпме ҡанһыҙ, агрессив, законға ҡаршы эштәр эшләнә. Был социаль боҙоҡлоҡтоң нигеҙендә шәхестең төп сығанағы булған (“мин” концепцияһының, үҙ-үҙеңде тойоу, үҙ-үҙеңде контролләүҙең формалашмауы сағылған) хис-тойғоноң үҫешмәүе ята. Был балалар менән эшләү өсөн күп нәмә талап ителә. Баланың йомшаҡ, тәьҫирле күңелен ышандырырға, үҙеңә йәлеп итергә, образдар, хистәр донъяһына алып инергә кәрәк.\nҒәҙәттә, психик яҡтан үҫеше артта ҡалған уҡыусылар айырым класс булып уҡый. Үҙ программаһы булдырыла. Башҡорт теленә ҡалғанда айырым прогграмма юҡ. Уҡытыусылар нормаль кластарға тәғәйенләнгән программаны ябайлаштыра, яраҡлаштыра.\nБашҡорт теле- еңел үҙләштерелә торған тел түгел. Шул уҡ ваҡытта тейешле кимәлдә өйрәтелергә ҡаралған. Беҙҙең мәктәптә 7-се төр менән коррекцион кластар бар.\nДәрестең маҡсатына ирешеү өсөн төрлө дидиктик карточкалар,милли һәм өҫтәл уйындары урынлы. Башҡортса сыҡҡан телетапшырыуҙарҙы ҡарау ҡыҙыҡ.\nДәрес ваҡытында төрлө проблемалар тыуа. Уҡытыусы психологҡа әүерелә. Төрлө юлдар менән сығырға тырыша.\n“Мин”де башҡаларҙы аңларға, аралашыуҙа осраған кәртәләрҙе еңеп сығырға өйрәтә;\nҮҙ-үҙен күрһәтеү өсөн мөмкинлектәр тыуҙыра, балалар ҡурҡыуын һәм неврозын булдырмау сараһын күрә;\nАралашыу оҫталығын: эшлекле һәм тасуири баһалауҙы булдыра, “бала- оло кеше ”, “бала- йәштәш” аралашыуында эшлекле этикет формаларын үҙләштерә;\nҺәр социаль шарт, һәр йәш яғынан бүленгән төркөмдә иң ҡулай аралашыу юлын һайларға өйрәтеү;\nҠылыҡты тотороҡландырыу алымдарына өйрәтеү.\nӘлбиттә, был бурыстарҙың барыһын да бер үк ваҡытта, комплекста хәл итеп булмай. Уҡытыусы проблеманы хәл итеүгә ижади ҡарай.\nБашҡорт теле дәрестәрендә ярһыған баланы тынысландырыу маҡсатында 3-10 минутлыҡ яҙма эш бирәм. Бигерәк тә, физкультура дәресенән һуң килһәләр, иғтибарҙарын алыр өсөн дә. Дәрестең темаһына ярашлы рәүештә йөкмәткеһе уҡыусыларға ябайлаштырыла. Төрлө типтағы дәрестәр тыуа.\nБашҡорт теле дәресен хеҙмәт менән бәйләү. Аригами, байрамдарға открыткалар, аппликация эштәрен ҡулланып була.\nБашҡорт теле- рәсем менән дә отошло. Был, әлбиттә, ҡәләмдәр ярҙамында ғына төшөрөү түгел. Төрлө буяуҙар менән традицион булмаған техник алымдары ҡыҙыҡлы. (сей бәрәңгенән мисәттәр менән, еүеш ҡағыҙҙа кисточка, парафин менән, бармаҡ йә ус ярҙамында һүрәт төшөрөү һ.б.)\nБалсыҡ йәки пластилиндар менән әүәләп төрлө хайуандар, фигуралар эшләү.\nДәрестәрҙә музыка ҡулланыу файҙалы. Уҡытыусы әҫәрҙе тыңлауҙан тыш мимика, ым- ишара, йәғни пантомима, ярҙамында хис- тойғоно “күрһәтеүҙе” һорай. Музыканы характеры буйынса теге йә был персонаждарға оҡшатыу. Яңынын- яны йырҙар отоу.\nТелмәр этикетын балалар уҡытыусы етәкселегендә үҙләштерәләр. Мәҫәлән, һаубуллашыу: һау бул, хәйерле юл, осрашҡанға тиклем;\nрәхмәт белдереү: …өсөн рәхмәт, мин һеҙгә… өсөн рәхмәтлемен…;\nғәфү үтенеү: …өсөн, зинһар, ғәфү итегеҙ, кисерегеҙ, һеҙҙең алда ғәфү үтенерегә тейешмен;\nкире ҡағыу: юҡ, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эшләй алмайым; шатланып, әммә…\nҒәҙәттә, бындай балалар тәнәфес ваҡытында ла, дәрестә лә үҙ алдына эшләй(уйнай).\nМурзакаева Зульфия Рифовна


Иң яҡты урам - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n09 июля 2019 — 14:01 Алсу Суфиянова\nБашҡортостанда быйыл урамдарға энергия һаҡлаусы 23 мең лампа ҡуйыласаҡ. Өфөлә Степан Злобин урамында йорттар төҙөлгән осорҙан алып яҡтыртыу бағаналары урынлаштырлмаған. Беҙҙең телеканалда сыҡҡан сюжеттан һуң ҡала хакимиәте мәсъәләне хәл итте. Ниһәйәт, Степан Злобин урамында ла фонарҙар ҡуйылды.\nСтепан Злобин урамында яҡтыртыу бағаналары июнь айында ҡуйылған. Өмөттәре өҙөлгән халыҡ был хәлгә хатта ышанманыҡ, ти. Рәсәй-Башҡортостан телеканалында Степан Злобин урамы хаҡында видеосюжет март айында күрһәтелгәйне. Ул ваҡытта Өфө ҡала хакимиәте урамда яҡтыртыу бағаналарын урынлаштырыу киләһе йылдарҙағы программаға инәсәк, тип белдергәйне. Әммә эштәр күпкә тиҙерәк башҡарылды.\nСтепан Злобин урамының яртыһы — Аҡназаров урамынан алып Ғөбәйҙуллин урамына тиклем яҡтыртылған. Ҡышын ҡар көрәү, йәйәүлеләр юлын таҙартыу күп ҡатлы йортта йәшәүселәрҙең киҫкен мәсъәләһе. Эштең алға барғанына ҡыуанып, Степан Злобин урамында йәшәүселәр беҙҙең редакцияға видеояҙмаларын ебәреп торҙо.\nӘлбиттә, балалар өсөн үҙгәрештәр айырыуса ҡыуаныслы. Степан Злобин урамының оҙонлоғо 1 км, шуның 500 метры яҡтыртылған, тап ошо урамда ике яҡлап та күп ҡатлы йорттар урынлашҡан. Фәнил Шәйхлисламов 32 йыл йорттарҙың төҙөлгән осоронан уҡ йәшәй. Яңы йорттарға яңы өмөттәр бағлап тормош көтә башланыҡ, ти ул. Әммә ни өсөн был мәсъәләләр ҡатмарлы башҡарыла, тип ғәжәпләнә.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы Борис Беляев билдәләүенсә, Башҡортостанда урамдарҙы яҡтыртыу 67 процентҡа еткән. 100 процентҡа етер өсөн тағы ла 4 миллиардҡа яҡын аҡса талап ителә. Радий Хәбиров 1 августҡа муниципалитеттар мәктәп эргәләрен яҡтыртыуҙы тамамларға тейеш, тип белдерҙе.


Йортоғоҙға уңыш килтерер\n22 Июнь , 13:00\nЭштәрегеҙ көйһөҙләнһә, һаулығығыҙ ҡаҡшаһа, гөлөгөҙҙөң япраҡтары ла һулый, ҡойола башлай. Хужабикәләр быны үҙ тормош тәжрибәһенән сығып әйтә...\nҺәр халыҡта төрлө ырымдар, ышаныуҙар йәшәй. Берәүҙәр йорттарына бәхет, уңыш бөркөп, йәм биреп тороусы гөлдәр булыуына ышана. Кешеләр Фэн-Шуй белеме тәҡдимдәре буйынса гөлдәр алырға һәм бүләк итергә ярата.\nШул мөғжизәле, кәйефте күтәреүсе гөлдәрҙең береһе – крассула йәғни “аҡса ағасы” хәҙер беҙҙең өйҙәрҙә лә ят ҡунаҡ түгел. Үҫемлектең япраҡтары, ысынлап та, аҡса тәңкәләрен хәтерләтә. Уңайлы шарттар булғанда, һеҙҙең тормошоғоҙ яйлы барғанда япраҡтар ялтырап китә. Эштәрегеҙ көйһөҙләнһә, һаулығығыҙ ҡаҡшаһа, гөлөгөҙҙөң япраҡтары ла һулый, ҡойола башлай. Хужабикәләр быны үҙ тормош тәжрибәһенән сығып әйтә. Аҡса ағасын тәрбиәләп торһағыҙ, ул һеҙгә уңыш, йортоғоҙға ҡот килтерер, ти гөл үҫтерергә яратыусылар.\nУны көньяҡ йәки көнсығышҡа ҡараған тәҙрәгә ҡуйығыҙ. Япраҡтары ҡойолмаһын, зарарланмаһын тиһәгеҙ, тура төшкән ҡояш нурҙарынан һаҡлағыҙ. Кислород етешмәһә, япраҡтар ҡойола башлай. Ваҡыт-ваҡыты менән аҡса ағасын ҡояшҡа төрлө яҡтары менән әйләндереп тороғоҙ. Ярты йыл һайын урынын алмаштырыу өсөн бик яҡшы буласаҡ. 20-24 градус йылылыҡ – уның өсөн иң яҡшыһы. Йәйен урамға йәки балконға сығарһағыҙ ҙа була. Йәйге селләлә үҫемлеккә аҙнаһына ике тапҡыр һыу һибегеҙ. Тупраҡтың ҡатып китеүенә юл ҡуймағыҙ, шулай уҡ артыҡ дымлылыҡ та крассула өсөн зыянлы. Ҡышҡыһын ике аҙнаға бер тапҡыр һыу һибеү ҙә етә, ти сәскә үҫтереүселәр.


Ауыл хужалығының донъялағы иң алдынғы технологиялары Башҡортостанда һынау үтә\nБыл көндәрҙә Ғафури районының «Сатурн» крәҫтиән-фермер хужалығында Франциянан һәм Германиянан килтерелгән заманса шәкәр сөгөлдөрө сәскестәре ҡулланыла. Уның һуңғыһы әлегә тиклем Рәсәйҙең бер төбәк баҫыуын да иңләп өлгөрмәгән. Әммә бөгөндән үк билдәле булыуынса, Гримме агрегаты йыл һайын хужалыҡҡа ярты миллион һумға яҡын аҡсаны янда ҡалдырырға ярҙам итәсәк.\nШәкәр сөгөлдөрө сәсеүҙә ҡатнашыусы Айрат Рәхмәтуллин ауыл хужалығы технологияларының алға китеүенә һоҡланыуын йәшермәй. Быйыл ғына ул эшләгән «Сатурн» крәҫтиән-фермер хужалығына Германиянан заманса сәскес ҡайтарылған. Джон дир\nтракторына тағылған агрегат ауыл эшсәндәренең хеҙмәтен күпкә еңеләйткуән. Шулай уҡ сығымдарҙы экономиялау йәһәтенән дә бындай техниканы башҡа сәскестәр менән сағыштырыу мөмкин түгел.\nЯңы аппарат сәселгән урындан икенсе ергә күскән ваҡытта автоматик рәүештә эшмәкәрлеген туҡтата. Был үҙ сиратында орлоҡто һәм яғыулыҡты артыҡ сарыф итмәү, иң мөһиме, яҡшы шытым алыу мөмкинлеге бирә. Ә инде юғары күрһәткестәргә борттағы компьютер ярҙамында өлгәшелә. Әлбиттә, донъялағы иң алдынғы технологияны республика баҫыуҙарына көйләү өсөн хужалыҡҡа Германиянан белгестәр ҙә килеп ҡайтҡан. Бер нисә көн эсендә улар механизаторҙарҙы техника менән эш итеү серҙәренә төшөндөргән.\nӘлегә тиклем Рәсәйҙең бер төбәгендә лә күренмәгән сәскестең хаҡы беҙҙең аҡсаға әйләндергәндә өс миллион һум тора. Хужалыҡ етәкселеге уны республика баҫыуҙарында һынап ҡарау өсөн генә алған булған. Шулай ҙа аппарат бағланған өмөттәрҙе артығы менән аҡлаған. Тимәк, Германия сәскесенең Ғафури районында ҡаласағы бер кемдә лә шик тыуҙырмай.\nЯҡшы уңыш алыу өсөн «Сатурн» крәҫтиән-фермер хужалығы етәкселеге сит илдән юғары сифатлы ҡиммәтле орлоҡтар һатып алырға тырыша. Былтыр улар гектарынан 700 центр самаһы шәкәр сөгөлдөрө ҡаҙып алған. Был дөйөм республика күрһәткестәренән яҡынса дүрт тапҡырға күберәк. Ауыл эшсәндәре быйыл да уңыштың элеккеһенән кәм булмаҫына ышана.


Белоретта өсөнсө быуын халыҡ университетының тәүге сығарылышын тәбрикләнеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБелоретта өсөнсө быуын халыҡ университетының тәүге сығарылышын тәбрикләнеләр\n9:55, 6 октября 2011 Йәмғиәт\nБелорет медицина колледжында өсөнсө быуын халыҡ университетының тәүге сығарылышына таныҡлыҡ тапшырыу тантанаһы үтте. Уларҙы уҡыу йортон тамамлауҙары менән ҡотларға Белорет районы муниципаль район Советы рәйесе Евгений Карепанов, район хакимиәте башлығы Владислав Миронов һәм хакимиәт башлығының беренсе урынбаҫары Илгиз Теләүбаев килде.\n2011-2013 йылдарға «Өсөнсө быуын халыҡ университеты» республика айырым маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә сентябрҙә уҡыуға тәүге тыңлаусылар алынғайны. Өс аҙна дауамында студент-пенсионерҙарҙың дүрт төркөмө бушлай компьютерҙа эшләү нигеҙҙәрен, инглиз телен, шәхси гигиена методологияһын һәм дауалау физкультураһын өйрәнде.\nӨсөнсө быуын халыҡ университеты Белорет халҡында ҙур танылыу алған. Компьютерҙа эшләргә өйрәнеү курсы иң ҙур һорау менән файҙалана, шуға күрә киләһе уҡыусыларҙы ҡабул иткәндә компьютер грамоталылығы буйынса өс төркөм эшләйәсәк. Бынан тыш, йәнә бер дисциплина – ғаилә психологияһы нигеҙҙәре өҫтәлә, тип хәбәр итте район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова.


Ҡарасман (Хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Ҡарасман (Хикәйә)\n14.09.2019 Ҡарасман (Хикәйә)\n– Әсәй, әсәй, ҡара әле, ҡара!\nҠапыл артында яңғыраған тауышҡа Зөләйха әйләнеп ҡарап өлгөрҙөмө-юҡмы, һауып бөтөп кенә барған Билдәше һөтлө биҙрәһен тибеп осорған ыңғайға, үҙе лә бер яҡҡа янтайып барып төшкәнен һиҙмәй ҙә ҡалды! Аһ! Ауыртыныуҙанмы, йәне көйөпмө, ҡарғана-ҡарғана, мүкәйләп, аяғына саҡ баҫты. Ике усын алға һонған көйө шаҡ ҡатҡан улына ҡарап:\n– Уф, Аллам, йә нимәштәп килеп һөрәндәп тораһың инде?! Һыйыр һауған мәлдә яҡын килмә, тип әйткәнде ниңә аңламайһың?! – тип һуҡранды. – Ҡайһындай һөтөм әрәм булды!\nУлының усында йыбырлаған ҡап-ҡара нәмәкәйҙе күрҙе лә тертләүенән ҡысҡырып ебәрҙе:\n– Уф, Аллам, ташта хәҙер үк! Нимә тотоп алғанһың?!\n– Әсәй, ҡурҡма, был бәкәс кенә, матус ҡына бесәй балаһы, бына, ҡара!\nИҫенә килгән улы, ҡулындағы йән эйәһен яҡындан күрһәтергә теләп, һоноуы булды, һоп! Зөләйха, ҡармап алып, кәртә аша быраҡтырҙы. Өйөлгән тиҙәк өҫтөнә сыйылдап ҡына барып төшкән бесәй балаһы артынан Шәфҡәт һикерҙе. Быны көтмәгән Зөләйха:\n– Нимәгә һиңә бесәй?! Атаңа нимә тип әйтәбеҙ? Уф, Аллам, Шәфҡәт, тием!\nТере йомғаҡты түшенә ҡыҫҡан улы иламһырап:\n– Әсәй, ул бит тере, нисек йәлдәмәйһең? Ана, теге уҫал Мы-Мыйыҡ бабай уны һыу-һыуға ырғытты, ә ми-мин ҡо-ҡотҡарҙым! һин-һин-һин дә Мыйыҡ бабай кеүек үл-үлтергең киләме?! – тигән һүҙҙәре Зөләйханы айбандырып ебәрҙе.\n–Уф! Атайың ни әйтер, бесәй яратмай бит ул, ене ҡуба. Йә, алып сыҡ бында, тиҙ бул!\nБуш биҙрәһен тотоп, һуҡрана-һуҡрана атлаған әсәһе артынан усын алға һонған Шәфҡәт тә эйәрҙе. Эйе шул, нишләптер атаһы бесәй яратмай. Ете йәшлек малай быны белә, тик аңламай, атаһы ҡырыҫ уның, һорарға ҡурҡа. Бесәйен ҡайҙа ғына йәшерергә, тип уйлап барған Шәфҡәт, үҙенең "Уф, Аллам!" тип ыскындырғанын һиҙмәй ҙә ҡалды, әсәһе әйләнеп ҡарап:\n– Нимә, мине әләктәйһеңме, йән көйөгө малай? Ана, бар, Ҡарасманды ҡатырға йәшниккә һал да, тауыҡ ояһына индереп, мөйөшкә ҡуй! Атаң, моғайын да, унда инеп йөрөмәҫ! – тип һөйләнә-әрләй, биҙрә төбөндә ҡалған өс-дүрт ҡалаҡтай һөттө кәнсиргә ҡойоп, улына тотторҙо. Бала кешегә күп кәрәкме ни: Шәфҡәт ҡыуана-ҡыуана тауыҡ кетәгенә йомолдо.\n– Әһ-һә, күрҙеңме, әсәйем һиңә йәтеш кенә исем дә ҡушты! Ҡарасман, Ҡарасман, ҡалай матус: үҙен дә, исемең дә!\nПырхылдай-сөскөрә һөт эсергә маташҡан тере йомғаҡҡа ҡарап, малай көлөп ебәреүе булды, ҡуналҡалағы тауыҡтар: “Ҡыт-ҡытаҡ, ҡыт-ҡытаҡ, был ниндәй әрһеҙ ҡунаҡ?!” – тип, ризаһыҙлыҡ белдереп, тауыш бирҙе.\n– Шымығыҙ, атайым ишетеп ҡалһамы!\nШәфҡәт йәшник өҫтөнә футболкаһын сисеп япты ла (йәнәһе лә йылы булһын), тышҡа атланы. Эштән ҡайтып ҡапҡанан инеп килгән Мәғҙән тауыҡ кетәгенән сығып килгән ярым-яланғас улын күреп:\n– Әй, малай, артың ҡалай, нимә ҡарап төнәгән тауыҡтарҙы бимаҙалап йөрөйһөң? Күкәй кәрәк булдымы? Киске һалҡында эҫергәнеп киттеңме, ҡайҙа өҫ кейемең? – тип өтөп алып барғанын ишеткән Зөләйха тып итеп килә һалып сыҡты:\n– Атаһы, ҡара әле, ана, телевизорҙан яңылыҡтар күрһәтәләр, аңдап етмәнем, бер олигархҡа атҡандармы, әллә депутатҡа, тинеме, инә һал әле, ашым да өлгөрҙө...\n– Кәрәк уларға: олигархы халыҡ байлығын үҙләштереп, депутаты халыҡҡа ҡаршы закундар сығарып, үҙҙәренең файҙаһын ғына уйҙағандарға кәрәк ул!\nҠатындың хәйләһе барып сыҡты: ире бурылдай-бурылдай өҫтәгеләрҙе әрләп, өйгә үтте.\nШәфҡәт, атаһына ни тип яуапларға лә белмәй, баҫҡан урынында ҡатты ла ҡуйҙы. Әлдә әсәһе хәлен хәлләне, өҫтөңә кей ҙә ашарға ин, тип ым-ишара биреп, ире артынан ыңғайланы.\nКөн артынан көн үтте, бесәй балаһы ла ҙурайҙы. Ҙураймай ни, ҙурая инде, үҙе ашамаһа ашамай, Шәфҡәт дуҫын һәйбәт һыйлай. "Туйҙым" һылтауы менән ризығынан арттырып ҡалдыра ла, дуҫы менән бүлешә. Аш, кәтлит, билмән аша ла үҫмәй ҡара! Ап-аҡ ҡына түшле ҡап-ҡара тере йомғаҡты эй ярата Шәфҡәт! Баҫтырышып, ҡыуышып, ҡоймаларға үрмәләп, ике бала мәж киләләр. Эт эйәртеп уйнаһа, ни әйтерһең дә, бесәй балаһын артынан ҡалдырмай алып йөрөгән малайға ситтән ҡарауы ҡыҙыҡ та, сәйер ҙә. Атаһы күрһә, моғайын да, шартлар ине! Мәғҙән эштән ҡайтыр мәл етһә, бесәйкәйе тауыҡ кетәгендә урынын ала. Тауыҡтар ҙа өйҙәшенә өйрәнде, ризаһыҙлыҡ белдереп, яр һалмайҙар. Аҡыллы бит ул Ҡарасман! Мыяулап, теңкә лә ҡоротмай, Шәфҡәт алып сыҡмаһа, тышта күренеп тә йөрөмәй. Үәт, бесәй, тиген инде! Зөләйха улына ҡарай ҙа: "Уф, Аллам, был тиктем дә бесәйен яратыр икән, үҙемә оҡшап, бигерәк йомшаҡ күңелле. Ана, ҡыҙҙары Әлсинә лә, Гөлсинә лә, атаһына тартып, ҡатынҡы", – тип уфтана. Уфтанып, тигәндәй, әсәһе мәрхүмәкәй: "Шул "уф, Алламды" ҡуй. Уф – шайтандар батшаһы, ти, әйҙәнәң дә, табынған кеүек, шул һүҙҙе ҡабаттайһың, белекһеҙ! Йә, Аллам! – тип әйт", – тип орошор ине. "Ярай, әсәй, ярай", – ти ҙә Зөләйха, тағы онота. Белекһеҙ инде, белекһеҙ! Мәғҙәне лә, йәне көйгандә, шулай, ти...\nҮҙ уйҙарына бирелеп, ҡапҡа эсен тултырып туҙынған Мәғҙәненең тауышын да ишетмәгән дәбаһа! Ҡапыл сырылдап илап ебәргән улының тауышына йөрәге ҡабынып, йүгерә-атлай тупһаға сыҡҡан ҡатындың йәне алҡымына тығылды. Эштән иртәрәк ҡайтып ингән ире Шәфҡәттең ҡулынан Ҡарасманды тартып алырға маташа, улы, атаһынан ялтанып, бесәйен бирмәҫкә ҡырталаша. Үҙе ҡысҡырып илай:\n– Атай, атаҡайым, теймә Ҡарасманға! Ул бит минең дуҫым! Ул бит һәйбәт, ебәр, атай, ебәр! Теймә! Барыбер бирмәйем!!!\nЗөләйха, үҙен үҙе белештермәй, балаһын яҡлаған ата ҡаҙҙай осоп-ҡунып, улын иренең ҡулынан һыпыра тартып алды ла артына йәшерҙе.\n– Түлкә тейеп ҡара, Мәғҙән, балаға ла, бесәйгә лә! Балаңдың күңелен уйламаған кеше, һиңә бесәй балаһы нимә ул! Һинән ҡурҡып, өйҙә хатта бесәй ҙә тотма. Уф, Аллам, бы хәттем дә булырһың икән! Таш бәғер!\n– Күҙемә күрһәтмәгеҙ бесәйегеҙҙе! Ҡайҙан алғанһығыҙ, шунда апарып таштағыҙ! Әйтмәне, тимәгеҙ!\n– Бала саҡтағыңды онотмай, шуны ҡыуҙап йәшәргәме уйың?! Балаңды биҙҙерһәң, үкенерһең, һуң булыр! Ни сәсһәң, шуны урырһың! Һиңә оҡшап, ҡаты бәғер булмағанына ҡыуан ғына, аҡылың булһа!\nАтаһы менән әсәһе әйтешкән арала Шәфҡәт, бесәйен ҡосаҡлап, картуфлыҡ аша йылғаға йүгерҙе.\n– Юҡ, Ҡарасман, мин һине барыбер ҙә бирмәйем! Ул һине йәлләмәҫ, ул һине лә, мине лә яратмай!\nКүҙ йәштәре аша һөйләнгән малайҙы аңлағандай, Ҡарасман Шәфҡәттең күҙҙәренә ҡарап, йәлләүес кенә тауыш менән мыяулап ҡуя. Йылға аша сығып, тирәк төбөнә һөйәлеп ултырҙы ла ултырҙы Шәфҡәт. Кескәй малайҙың йөрәгендә атаһына ҡарата үпкәләү хистәре генә түгел, уның холҡон аңларға, аҡларға тырышыу ҙа бар ине. Нишләп атаһы бесәй яратмай икән?! Әгәр ҙә ул Ҡарасман менән Шәфҡәттең нисек бергә уйнағанын күрһә, моғайын да, уларҙың ҡыҙыҡтарына көлөр ине лә, күңеле лә ирер ине...\n– Шәфҡәт, улым! Шәфҡәт, тием, һин ҡайҙа?! Ҡайт, балаҡайым, ҡайтығыҙ! Ҡарасман, бес-с-с-бесс! Әйҙәгеҙ, бәпестәрем, ҡайтайыҡ!\nӘсәһенең тауышын ишеткән малай тороп баҫты.\n– Ҡайтмайым! Атайым бесәйемде тартып алһа?! Мин дуҫымды бер кемгә лә бирмәйем!\nШәфҡәт тағы ла түгелеп илап ебәрҙе.\n– Ю-ю-юҡ, улым бирмәй Ҡарасманын, ништәп бирһен ул? Атайың да һыуынды инде, асыуҙанмай икегеҙгә лә. Тик өйгә индермәҫһең, йәме? Әйҙәгеҙ, ҡайтайыҡ!\n– Ысынмы, атайым көймәйме?!\nБала күңеле – күк йөҙө: әле генә болотлай ҙа әле генә асыла! Шәфҡәттең дә йөҙөндә йылмайыу балҡыны. Был мәлдә Мәғҙән, йылға яғынан күҙен алмай, ҡатыны менән улын көтә ине. Юҡҡа рәнйетте, шикелле, Шәфҡәтен, юҡҡа... Бала сағындағы тетрәнеүҙәрендә балаһының ни ғәйебе бар инде, йә? Уйламайыраҡ ҡыланды Мәғҙән, уйламайыраҡ! Их, башҡорт аҡылы һуң төшә шул, һүң төшһә лә, мул төшә. Үкенеү менәнме, эш үткән. Шулай ҙа һөйләр кәрәк улына, белһен, атаһының юҡҡа ғына туҙынмағанын...\n...Мәғҙәндең дә Шәфҡәт кеүек кенә сағы ине. Өй ашаһында йәшәгән дуҫы Виннур:\n– Беләһеңме, әй, беҙ яңы бесәй апҡайттыҡ, үәт! – тип хәбәр һалды. – Хәҙер Мырауҡайҙы берәй ҡайҙа апарып аҙаштырабыҙ ҙа, вәссәләм!\nАсҡан ауыҙын ябырға онотҡан Мәғҙән, иҫенә килеп:\n– Нисек инде аҙаштыраһығыҙ?! Йәл түгелме Мырауҡайың? – тип һораны. Тауышы ҡарлығып сыҡты.\n– Һе, бесәйҙе кеше йәлдәйме, үәт әй!\n– Миңә Мырауҡай ныҡ йәл, бирегеҙ миңә, мин апҡайтам!\nМәғҙән бер һүҙле, әйттеме – эшләне! Тотто ла ҡайтты өйөнә! Бесәй ҡосаҡлап ҡайтҡан улына атаһы:\n– Ул тамаҡ яуын нимә тип күтәреп ҡайтып киләһең? – тип ҡаршы алды. – Ана, сысҡан тоторға тәпе бармы? Бар! Тыпылдатып ҡына тота.\n– Атай, улар Мырауҡайҙарын аҙаштырабыҙ, кәрәкмәй, ти. Йәл дә инде, шуға апҡайттым.\n– Йүнде булһа, аҙаштырмаҫтар ине!\n– Үҙе ҡайтһа ҡайтыр Мырауҡай, мин апармайым!\nТыңламаны атаһын Мәғҙән. Мырауҡай ҙа ҡайтып китмәне, тиҙ өйрәнде яңы хужаларына. Мәғҙән сыҡһа – сыҡты, ул инһә – инде. Ишәй менән Ҡушай, тип көлдөләр өйҙәгеләр.\nЯҙ етте. Мырауҡай ишекте тырнап, тышҡа ынтылды ла торҙо. Бына хикмәт: сыға ла юғала. Мәғҙән эҙләй, әсәһе, иҫе китмәй генә:\n– Йөрөйҙөр шунда, кәртә-ҡура тирәһендә, йөрөр ҙә ҡайтыр, – тип йыуатҡан төҫлө әйтеп ҡуйҙы.\nЫсынлап та, өс-дүрт көн үтеүгә Мырауҡай шым ғына килеп инде лә, мейес артына боҫто. Яланып ултырған бесәйгә ҡарап, әсәһе һуҡрана башланы:\n– Ҡәһәр төшкөрө, был бит эш боҙоп, боҫоп ултыра! Көт инде бына берәү урынына ике-өсәүҙе!\n–\tНимәне боҙған Мырауҡай? Иткә тейгәнме әллә?\nМәғҙәндең һорауына яуап бирмәне әсәһе, тик тауышын ҡатырып:\n– Бынан һуң бесәй ҡосаҡлап ятҡаныңды күрмәйем, ишетһең ҡолағың! – тип киҫәтте.\nМалай, аңламай, аптырап әсәһенә ҡараны. Эстән генә: "Һе, ятһа ни булған? Икеһенә лә йылы, күңелле!" – тип уйланы, тик ҡаршы өндәшмәне. Күңеллене күрһәтте шул Мырауҡайы, онотҡоһоҙ итте ике айҙан... Һимереп, ауырайып киткән бесәйен һаман да ҡосаҡлап йоҡлай ине Мәғҙән. Ул кисте лә бергә яттылар. Мырауҡайы мыр-мыр килеп һыйынып ҡына, дуҫының һыйпағанына кинәнеп кенә йоҡоға китте. Төн уртаһында ҡапыл Мырауҡайҙың яман итеп ажғырыуына уянып та өлгөрмәне, яланғас беләктәренә теш-тырнаҡтарын батырған бесәйен күреп, ҡото осто, ауыртыныуҙан йәнасыҡҡа аҡырып ебәрҙе. Өйҙә мәхшәр ҡупты, бөтәһе лә аяҡҡа баҫты.\nБаҡтиһәң, бесәй түшәктә көсөкләгән дә, Мәғҙәнде ҡан-һүлгә буяған, йоҡо аралаш әйләнеп ятҡан малай бесәй балаларын тонсоҡторғансы кәүҙәһе менән баҫҡан! Бесәйҙе алып тышҡа аттылар, көсөктәрен, сепрәккә урап, артынан ырғыттылар. Сорлап ҡанаған беләген тотоп, Мәғҙән үкереп иланы. Төн уртаһы, тип торманылар, уятып, фельдшерҙы ла алып килделәр. Атаһы:\n– Күрәһе ыҙаһын үҙе күтәреп ҡайтты Мәғҙән, – тип әйтеп тә өлгөрмәне, әсәһе ҡушылды:\n– Оло һүҙен тыңламағас, шулай була ул! Ҡаты ҡолаҡ, үҙ һүҙле, үгеҙ күҙле ул беҙҙең Мәғҙән!\n– Ярай, улығыҙға былай ҙа ҡыйын, әрләмәгеҙ, киләсәккә һабаҡ булыр, аңлағандыр, моғайын. Иртә менән район больницаһына алып барырға кәрәк, бесәйҙең һеләгәйе ҡанына эләкһә, аҙағы насар булыуы бар. "Тиҙ ярҙам" машинаһын саҡыртып ҡарармын, тик килеренә бик ышанмайым! Бөтә районға бер машина, уныһы ла кәлтер-көлтөр, ҡайҙан ғына өлгөрһөндәр инде,– тип фельдшер апай ҡайтырға йыйынды.\nҺыҙланыуҙан да, Мырауҡайға ҡарата үпкә хистәренән дә арып-алйып, керпек тә ҡаҡмай таң аттырҙы Мәғҙән. Дауаханаға китергә сыҡҡан саҡта бесәйе, арҡаһын дуғаландырып, күҙҙәренән йәшел осҡондар сәсрәтеп, малайға ырылдап, тештәрен ыржайтып ҡарап ҡалды. "Һин – үлтереүсе!" – тип әйтергә теле генә юҡ ине Мырауҡайҙың...\nИке аҙна тирәһе дауаланып сыҡҡан Мәғҙәндә бесәйенә ҡарата ниндәйҙер ҡурҡыу ҡатыш ытырғаныу барлыҡҡа килгәйне. Ҡайтыуына Мырауҡайҙан елдәр иҫкәйне, малай ҙа һорашманы. Шулай итеп, бесәй халҡы менән дуҫлыҡ ептәре бер төндә шартлап өҙөлдө лә, ҡабат ялғанманы. Дошманыңды дуҫҡа әйләндереүе ауыр, ә бына дуҫыңды дошманға әйләндереүе ике тин – бер аҡса икән...\nЗөләйха менән Шәфҡәт ҡайтып ингәндә, тупһала ултырған Мәғҙән һикереп тороп, улын яурынынан ҡосоп алды ла:\n– Әсәһе, бар һин ашарға әҙерлә, беҙ улым менән һөйҙәшеп алайыҡ,– тип үҙенә тартты.\nЯрата ул улын, тик үҙенсә ярата. Игеҙәк ҡыҙҙарынан һуң байтаҡ йылдар буйға уҙа алмай хитланған ҡатыны ауырға ҡалғас, Хоҙайҙан малай һораны Мәғҙән. Ишетте Хоҙай, малай бирҙе! Исемде улына Зөләйхаһы һайланы (ҡыҙҙарына Мәғҙән үҙе ҡушҡайны): ата нигеҙенең ҡото булыр, шәфҡәтле, игелекле бала булһын, тигән теләктә, Шәфҡәт, тип атанылар. Исеменә күрә есеме: ана, бесәй балаһы өсөн дә йәнен биргәндәй булған малайы, башын эйеп, янында ултыра... Мәғҙәндең йөрәге семетеп-әсеттереп алды, күңеле тулды.\n– Йә, улым, тыңла минең ниңә бесәй яратмағанымды, – тип башлап, әле генә хәтерендә тергеҙгән ваҡиғаны Шәфҡәтенә һөйләп бирҙе лә, улы нисек ҡабул итте икән, тигәндәй йөҙөнә күҙ һалды. Уф, Аллам, ҡатыны әйтмешләй! Шәфҡәттең күҙҙәренә йәш тығылған дә, бына-бына ғына быуа йырылырға тора!\n– Нимә булды?! Нимештәп иларға ултыраһың ул?!\n– Мырауҡайҙы ла, кө-көсөктәрен дә йәлдәйем... Ни-ниңә әс-әсәйеңде тың- тыңдаманың? – тип һыңҡылдай башланы.\n– Ата-әсәйҙе тыңдамаһаң, ана шулай була! Мин дә һиңә бушҡа әйтәмме?! Ярай, етте, илама. Әйҙә, йөрөһөн Ҡарасманың, тик өйгә индереш юҡ, белдеңме?\n...Был ваҡиғаларға ла арыу уҡ ваҡыт үтеп китте. Шәфҡәт инде уҡыусы, быйыл мәктәпкә төштө. Ҡарасман дуҫын мәктәпкә оҙатып ҡала ла, дәрес бөтһә, йүгереп барып ҡаршы ала. Ашығып өйөнә атлаған малай артынан йүгерендәп барған бесәйҙе күреп, тел шартлаталар:\n– Үәт, ай, дуҫта-а-ар!\nАтаһы ғына бесәйгә ҡарата бөтөнләй битараф. Ҡарасмандың "хәлен белергә" килгән күрше-тирә бесәйҙәренә таш атып, "йөрөйҙәр шунда донъя һаҫытып!" – тип һуҡранғанынан тыш, иғтибар ҙа итмәй, уның өсөн бесәй бар ҙа, юҡ ни...\nБөгөн шәмбе. Йорт-ҡура тирәһендә эш менән булышырға ниәт иткән Мәғҙәндең ҡолағына Ҡарасмандың яман итеп мыяулауы салынды. Шул мәл тауыҡтар, кетәктән пырхылдашып, яу һалышып, осоп сыға башланы. "Әхти, малай-шалай күкәй эҙләй!" – тип уйлап барып инеүе булды – сәстәре үрә торҙо: йәшник эсенә ятып алған да, Ҡарасман балалап ята. Нишләргә?! Улы ҡайтҡансы балаларын юҡ итергә! Берәү урынына өсәү йөрөһөнмө, күҙ көйөгө булып?! Юҡ-юҡ! Тиҙ генә ҡатырға йәшник ала һалды, Ҡарасманды елкәһенән тотоп, тышҡа атты, ике көсөктө сирҡана-сирҡана йәшниккә һалды ла, йылға буйына йүгерҙе, һыу буйында берәүҙең дә булмауы Мәгҙәнгә ҡулай ғына! Мыяулай-мыяулай артынан төшкән Ҡарасманды тибеп осорҙо ла, килеп етеү ыңғайы йәшникте түңкәреп тә ебәрҙе, һыуға "суп" итеп барып төшкән бесәй балалары сыйылдарға ла өлгөрмәне. Ҡарасман шунда уҡ һыуға һикерҙе. Мәғҙән хайран ҡалды: ярай, әсә кеше балалары өсөн утҡа-һыуға инер, ти, ә бына йәнлек-хайуандарға ни ҡалған?! Ағын һыу йотҡан балаларын ҡотҡара алмаҫын аңланымы, Ҡарасман, лыҡа һыу булып, ярға сыҡты ла, ер тырнап, имәнес тауыш менән мыяуларға кереште. Бесәй күҙҙәренән сорлап аҡҡан йәштәрҙе күреп, Мәғҙәндең тәне эҫеле-һыуыҡлы булып китте.\n–\tУф, Аллам, әллә Мырауҡай инде?!\nЙәшникте атып бәрҙе лә, өйөнә ҡарай йүгерҙе, артынан асырғанып мыяулаған Ҡарасмандың тауышы ҡыуып етте. Йөрәге дарҫлап типте, аңы томаланғандай булды...\nХәле бөтөп, өйөнә инеп йығылды. Иренең йөҙөнә ҡарап, Зөләйха ҡурҡыуға ҡалды.\n– Ней булды?! Бер ерең ауырта мәллә?\n– Мишәйт итмә әле, ятып торам, сәй ҡайнат, – тине лә стенаға боролоп ятты. Уяулы-йоҡоло килеш карауатында аунаған иренә ҡарап, ҡатын кеше нимәлер булғанын аңланы, тик ныҡышып һорарға ҡыйманы. "Ярай, ятһын әйҙә, ял да кәрәк",– тип уйланы ла үҙ эше менән булышты. Шул ятыуынан иртәнгә тиклем торманы Мәғҙән. Төнө буйы һаташып, "Мырауҡай, кит, теймә!" – тип ҡысҡырып сыҡҡан ире өсөн Зөләйха ҡурҡып бөткәйне лә, иртүк һин дә мин килеп торғанын күргәс, тынысланды. Ял көнө тимәй, Шәфҡәт тә иртәнге сәйгә тороп өлгөрҙө. Ҡапҡа эсендә йөрөп әйләнгән улы, әсәһенән:\n– Ҡарасман күренмәй, саҡырһам да килмәй, ҡайҙа икән? – тип һораны. Уныһы, белмәйем, тип баш сайҡағас, атаһынан ҡурҡа-ҡурҡа ғына белеште:\n– Атай, Ҡарасманды күрмәнеңме?\nАлан-йолан ҡаранып, Мәғҙән дә баш сайҡаны.\n– Йөрөйҙөр шунда, һыу буйында ҡара,– тип әйткәнен үҙе лә аңғармай ҡалды.\nЙылғаға йүгергән улы артынан, быҙауҙарын туғайға ҡыуыу һылтауы менән, Мәғҙән дә эйәрҙе. Абау, Ҡарасман һаман да шул урынынан ҡуҙғалмаған, әкрен генә мыяулай ҙа тына, бына һиңә бесәй! "Әллә буш менән булдым инде?"– тип уйлап та өлгөрмәне, Шәфҡәттең әсе итеп ҡысҡырғанын, шул уҡ секундта, ажғырып, улына ырғыған Ҡарасманды күрҙе лә, ике-өс һикерҙеме, улын ҡармап алып, ҡуйынына ҡыҫты. Таш өҫтөндә ҡыҙынып ятҡан ҡара йылан Шәфҡәткә ынтылғанын күргән Ҡарасман дуҫын ҡурсалап, араларына кергән. Бер-нисә тапҡыр сағылһа ла, йыландың боғаҙынан алырға өлгөргән бесәй үлемесле алышта еңеп, тынып ҡалды. Ҡойроғо менән ер туҡмаған йылан да һәлберәп төштө. Улын күкрәгенә ҡыҫҡан Мәғҙәндең сикәләре буйлап эре йәш бөртөктәре тәгәрәй, ә ирендәре: "Ғәфү ит мине, Ҡарасман," – тип шыбырлай ине...


Ер аҫты байлыҡтарын ҡулланыусыларҙың эшмәкәрлеге тикшерелде\n16 Май , 10:25\nӘлеге кеүек сәнәғәтселәрҙең урындағы власть органдарын да, халыҡты ла иҫкәртмәйенсә килеп төшөп, ер аҫты байлыҡтарын эшкәртә башлауы, ятҡылыҡты вәхшиҙәрсә талап, үҙҙәренән һуң йыйыштырмай китеүе кеүек осраҡтарға юл ҡуйылырға тейеш түгел...\nБаймаҡ ҡалаһында ер аҫты байлыҡтарын ҡулланыусыларҙың эшмәкәрлеге һәм был тармаҡта эшкәртеү ҡағиҙәләрен боҙоу мәсьәләләрен тикшереүсе ведомство-ара комиссияның ултырышы уҙҙы. Уны Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров үткәрҙе.\nУлтырышта Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы исеменән Президиум рәйесе Эльвира Айытҡолова һәм Башҡарма комитет ағзаһы Рәсих Хәмитов ҡатнашты. Рәсих Әғзәм улы -тәбиғәт ресурстарын файҙаланыу һәм экологик именлекте тәьмин итеү һорауҙары буйынса Башҡортостан Республикаһы Башлығы кәңәшсеһе лә.\n“Республика Башлығы, Урал аръяғы райондары хакимиәттәре башлыҡтары, сәнәғәтселәр ҡатнашлығындағы ултырыш бик һөҙөмтәле уҙҙы. Ер аҫты байлыҡтарын эшкәртеү мәсьәләһе һуңғы арала бигерәк тә киҫкен тора, сөнки сәнәғәтселәр тарафынан лицензия шарттарын үтәмәү, әлеге лицензияларҙы тапшырыуҙа хилафлыҡтар кеүек осраҡтарҙы кисекмәҫтән хәл итергә кәрәк. Ултырышта республикалағы экологик хәүефһеҙлекте күҙәтеү буйынса ведомство-ара комиссия булдырыу тәҡдиме яңғыраны. Комиссияның составы, эш планы ошо көндәрҙә махсус күрһәтмәлә раҫланасаҡ. Радий Фәрит улы үҙенең сығышында экологик мәсьәләләрҙе хәл итеү мөһимлеген дә, шул уҡ ваҡытта ҡаҙылма байлыҡтарҙы эшкәртеүселәрҙең мәнфәғәттәрен яҡлау кәрәклеген дә һыҙыҡ өҫтөнә алды. Сөнки эре һәм кесе сәнәғәттең торошона Урал аръяғы райондары халҡының социаль тотороҡлолоғо туранан-тура бәйле. Шулай уҡ, Республика Башлығы билдәләүенсә, күп кенә экологик мәсьәләләрҙе хәл итеү юлы— федераль ҡануниәтте камиллаштырыуҙа. Республика йәмәғәтселегенең иғтибарын йәлеп иткән һорау: Талҡаҫ күлендә айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәһен ойоштороу мәсъәләһе лә күтәрелде”, - тип ултырыштан һуңғы тәьҫораттары менән уртаҡлашты Рәсих Хәмитов.\nКиләһе аҙнала төҙөләсәк ведомство –ара комиссия был тармаҡтағы көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ярҙам итәсәк, ти кәңәшмәлә ҡатнашыусылар.\n“Әлеге кеүек сәнәғәтселәрҙең урындағы власть органдарын да, халыҡты ла иҫкәртмәйенсә килеп төшөп, ер аҫты байлыҡтарын эшкәртә башлауы, ятҡылыҡты вәхшиҙәрсә талап, үҙҙәренән һуң йыйыштырмай китеүе кеүек осраҡтарға юл ҡуйылырға тейеш түгел. Был һорауҙар төбәк етәкселегенең күҙәтеүе аҫтында буласаҡ. Әле был йәһәттән алдыбыҙҙа ҙур эш тора- иҡтисади йүнәлеш тә тә зыян күрмәһен, шул уҡ ваҡытта экологик именлекте лә һаҡлап ҡалырға кәрәк”, - ти Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Эльвира Айытҡолова.


Павел Астахов бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезына йомғаҡ яһаны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nПавел Астахов бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезына йомғаҡ яһаны\n16:13, 18 апреля 2013 Йәмғиәт\nӨфөлә РФ субъекттарында бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең VII съезы үҙ эшен тамамлай. Уның сиктәрендә аҙаҡҡы сара – уҡытыу семинары ойошторолдо. Быйыл ул опека һәм попечителлек органдары белгестәре өсөн үткәрелде.\n— Улар – балаларға, ғаиләгә, уларҙың проблемаларына иң яҡын торған кешеләр, — тине РФ Президенты янындағы Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Павел Астахов. – Улар беренселәрҙән булып ошо проблемаларҙы хәл итергә тотона. Әммә йыш ҡына был хеҙмәткә ҡарата дәғүәләр ҙә ишетелә. Әлеге семинар опека органдары белгестәренең белемен арттырыу маҡсатында ойошторола. Минең өсөн опека һәм попечителлек органдары эшмәкәрлегенең төп һөҙөмтәһе – ул ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында ғаиләһенән тартып алынған баланы туғандары янына кире ҡайтарыу, етем балаларҙы яңы ғаиләләргә урынлаштырыу. Был — эшмәкәрлектең сифатын күрһәткән критерийҙар.\nПавел Астахов хәбәр итеүенсә, һуңғы бер йыл эсендә генә 16 меңдән ашыу етем бала һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған 50 меңгә яҡын бала асыҡланған.\nШул уҡ ваҡытта ыңғай динамика ла күҙәтелә. Йыл һайын асыҡланған етем балалар һаны – 40 процентҡа, етем балалар өсөн учреждениелар һаны 24 процентҡа кәмегән. Шулай уҡ балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр һаны – 35 процентҡа, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар тураһындағы мәғлүмәттәр буйынса дәүләт банкында иҫәптә торған балалар һаны 30,4 процентҡа кәмегән. Сит илдәрҙә йәшәгән ғаиләләргә уллыҡҡа бирелгән сабыйҙар һаны яҡынса 64 процентҡа кәмегән.\nШулай ҙа, Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил билдәләүенсә, Рәсәйҙә етемдәр һаны үтә күп. Йыл башына ҡарата ул 83,3 меңгә еткән.\nФорум йомғаҡтары турһында һүҙ йөрөтөп, Павел Астахов бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең профессиональ кимәле артыуын билдәләне. Уның һүҙҙәренсә, Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәр институты балалар һәм ғаилә эштәре буйынса федераль кимәлдә эшләп килгән 19 ведомствоны берләштереп тора.\nБыйыл барлыҡ фекер алышыу майҙансыҡтары Республика клиник психотерапия үҙәгендә, Республика балалар клиник дауаханаһында, «Мәрхәмәт» хәйриә фондының Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн үҫеш үҙәгендә һәм махсуслаштырылған Сабый йортонда үткәрелде.\n— Был майҙандарҙа РФ субъекттарында бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәр балалар һаулығын һаҡлау өлкәһендәге көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерҙе, медицина хеҙмәтләндереүе өлкәһендә бала хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыу буйынса тәжрибә уртаҡлашты, — тине Павел Астахов.\nУның һүҙҙәренсә, әйтеп ишеттерелгән барлыҡ тәҡдимдәр, башланғыстар һәм иҫкәрмәләр съезд резолюцияһына индереләсәк һәм балалар сәләмәтлеген һаҡлау өлкәһендәге закондарҙы камиллаштырыу буйынса эшмәкәрлектә мотлаҡ ҡулланыласаҡ. Бынан тыш, улар Рәсәй Президентына махсус докладтар әҙерләнгәндә иҫәпкә алынасаҡ.\nТеги: бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең бөтә рәсәй съезы,павел астахов


Өфөлә мутлашыуҙа ғәйепләнеүселәр эҙләнә\nУлар сауҙа нөктәләрендә һатыу итеүселәрҙең иғтибарһыҙлығын файҙаланып бер нисә мең һум аҡса урлай.\nЕңел табыш артынан ҡыуыусыларҙың нисек оҫта эш итеүен магазиндарҙың береһендә ҡуйылған видеокүҙәтеү ҡоролмаһы төшөргән. Иң тәүҙә яҡынса 500 һумлыҡ тауар алырға теләгән ир касса янына килә. Ул биш мең аҡсаһын күрһәтеп, һатыусы ҡайтарма һанаған арала тауар буйынса төрлө һорауҙар бирә. Һуңынан бәләкәйерәк купюра барлығы тураһында иҫенә төшөрә, әммә аҡса янсығында әлеге лә баяғы биш мең һум ғына ятыуын күрһәтә. Шулай итеп ул һатыусының башын әйләндереп, ул иҫәпләгән ҡайтарманы ла ала. Һөҙөмтәлә мутлашыусының ҡулында үҙенең 5 мең һәм уға өҫтәп 4 мең ярым һум аҡса эләгә. Шуныһы ҡыҙыҡ, бер нисә минуттан тағы ла бер мутлашыусы ошондай уҡ ысул менән әлеге һатыусыны алдай. Әле полиция хеҙмәткәрҙәре енәйәттә ғәйепләнеүселәрҙе эҙләй. Әгәр ҙә һеҙ экранда күргән кешеләрҙе таныһағыҙ, кисекмәҫтән 237-19-60, 02 йәки кеҫә телефонынан 020 һандары буйынса дежур бүлеккә мөрәжәғәт итеүегеҙ һорала.


Төбәк етәксеһе: «Авиация спортын үҫтереү – өҫтөнлөктәребеҙ иҫәбендә» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәк етәксеһе: «Авиация спортын үҫтереү – өҫтөнлөктәребеҙ иҫәбендә»\n16:26, 27 июня 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостанда авиация спортын үҫтереү республика Хөкүмәте өҫтөнлөктәре иҫәбендә тора. Был хаҡта Рөстәм Хәмитов 27 июндә, Кушнаренко районының «Первушино» аэродромында уҙған, Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Дөйөм тәғәйенләнештәге авиацияны үҫтереү мәсьәләләре буйынса комиссияның күсмә ултырышында белдерҙе.\nТөбәк башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ултырыш башланыр алдынан уның ҡатнашыусылары төбәктә үтә еңел гражданлыҡ авиацияһы үҙәген ҡараны. Ул Рөстәм Хәмитовтың 2011 йылда биргән ҡушыуы буйынса «Первушино» аэродромында ойошторолған. Үҙәктең генераль директоры Сергей Миңлеғолов һөйләүенсә, өс йыл эсендә етди матди-техник база эшләп булды. Бында бөгөн 22 берәмек осоу техникаһы бар, парашют, автожир һәм вертолет үҙәктәре эшләй.\nУлтырышты асып, Рәсәй Федерацияһы Президенты ярҙамсыһы, Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Дөйөм тәғәйенләнештәге авиацияны үҫтереү мәсьәләләре буйынса комиссия Рәйесе Игорь Левитин, авиация спорт төрөнөң үҫешенә дәүләт кимәлендә ярҙам күрһәтелергә тейеш, тип билдәләне.\n«Әле беҙ булған аваиация байрамы «Асыҡ һауа» тип атала. Ул административ барьерҙарҙан да асыҡ булырға тейеш», — тине үҙенең тәбрикләү телмәрендә Игорь Левитин.\nБашҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов үҙенең сығышында, авиация спорт төрҙәре 2021 йылда уҙасаҡ XI Бөтә донъя уйындарының бик ҙур программаһына инә, һәм Өфөнөң, шул иҫәптән «Первушино» аэродромында, был Уйындарҙы үткәрергә бөтә мөмкинлектәре бар, тип билдәләне.\nРеспублика етәксеһенең әйтеүе буйынса, Башҡортостан үтә еңел авиацияны үҫтереү һәм популярлаштырыу буйынса яҡшы күрһәткестәргә эйә. Ул 1979 йылдан алып – төбәктә дельтапланеризм барлыҡҡа килгәндән алып үҫешә. Күмертауҙа күп йылдар «Ротор» клубы уңышлы эшләп килә, уның ағзалары егерме тапҡыр самаһы «моторлы үтә еңел авиация» класында Рәсәйҙең һәм СССР-ҙың чемпиондары булды. Республикала Башҡортостандың берләштерелгән үтә еңел авиация федерацияһы эшләй. «Первушино» аэродромында Өфө уҡытыу-методика үҙәге республикала үтә еңел авиация һәм авиация-техник спорт төрҙәрен үҫтереү программаһын уңышлы ғәмәлгә ашыра. Вертолет һәм ике автожир үҙәк, һауа судноларын йыйыу буйынса предприятие эшләй.\n«Республикала әле беҙ үҫтергән иң асыҡ авиаспорт төрҙәре – ул дельтапланеризм һәм парапланеризм», — тип дауам итте Рөстәм Хәмитов. Ул республикала 150-ләп кешенең мотор һәм моторһыҙ параплан авиатехникаһына эйә булыуын һөйләне. Башҡортостандың делтапланерҙар командаһы күп тапҡыр Рәсәй чемпиондары, Рәсәй чемпионаттары һәм кубоктары призерҙары булды. Йәштәр «ASA-Өфө» һәм «Вектор» параплан мәктәптәрендә әүҙем шөғөлләнә, уларҙың тәрбиәләнеүселәре шулай уҡ Рәсәй чемпионаттарында яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә. «Йәш пилот» программаһы бар, уның сиктәрендә Өфө кадет корпусы һәм баш ҡала мәктәптәре уҡыусылары дельтапланеризмды өйрәнә. Бөгөн 700-ҙән ашыу кеше авиамоделдәр менән шөғөлләнә. Быйыл Башҡортостандың һауа көрәше командаһы Рәсәй һәм донъя кубоктарында маҡтаулы өсөнсө урынды яуланы.\n«Өс йыл элек асылған «Первушино» аэродромы республикала ысын авиаспортты үҫтереү үҙәге булып тора. Бында пилоттар профессиональ яҡтан әҙерләнә, теникалар хеҙмәтләндерелә, бөтә Рәсәй яраштары һәм слеттары ойошторола», — тине Рөстәм Хәмитов.\n«Первушино» аэродромының осоп менеү-төшөү юлдары үтә еңел авиация, Ан-2 самолеттарының, төрлө модификациялағы вертолеттарҙың осоп китеүе һәм төшөүе өсөн яраҡлы. Аракүлдә гидромайҙансыҡ та бар. Уҡытыу-методика үҙәгендә пилот-инструкторҙарҙы, пилот-һөйөүселәрҙе, коммерция пилоттарын әҙерләйҙәр. Был көндәрҙә аэродромда туғыҙынсы «Асыҡ һауа» бөтә Рәсәй авиация һөйөүселәр слеты һәм махсус бәләкәй авиация күргәҙмәһе уҙа. Уларҙың сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдәр үтә. Унда авиация тармағын үҫтереү, һауа судноларының техник ҡоролошо һәм хеҙмәтләндерелеүе, осоуҙарҙы планлаштырыу һәм уларҙың именлеген тәьмин итеү мәсьәләләре тикшерелә. Слетҡа 250-ләгән ҡатнашыусы йыйылды, аэродромға 72 берәмек осоу техникаһы килде.\n«Авиаспортты үҫтереүгә, уның киң таралғанлығын арттырыуға ҡағылғанда, тренер кадрҙары, методикалар тураһында, әммә шулай ҙа тәү сиратта был техник спорт төрҙәре өсөн ныҡлы матди база булдырыуҙа етди ярҙам тураһында һүҙ алып барырға кәрәк», — тине Рөстәм Хәмитов.\n«Первушино» уҡытыу-методика үҙәгендә пилоттар әҙерләү һәм һатып алынған йәки RV-7 «Cetus» маркалағы үҙебеҙҙең самолеттар иҫәбенә юғары пилотаж буйынса программаны яңыртыуҙы планлаштыралар. Әммә киң таралғанлығы тураһында һүҙ алып барып булмай, сөнки был техника шәхси буласаҡ һәм спорт һөйөүселәр өсөн осоу сәғәте 12-14 мең һумға барып баҫасаҡ.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, дельтапланеризм буйынса ярыштар уҙғарыу өсөн республикала иң популяр урын — Әбйәлил районының Асҡар ауылында тау-саңғы комплексы.\n«Бында халыҡ-ара дельтапланеризм һәм парапланеризм үҙәген төҙөргә кәрәк», — тине республика етәксеһе.\nТеги: авиация спорты,бик еңел авиация


Балаҡатай районы Түбәнге Үтәш ауылында мәсет төҙөлөшө тамамлана | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБалаҡатай районы Түбәнге Үтәш ауылында мәсет төҙөлөшө тамамлана\nБитараф булмаған кешеләр һәм ауыл халҡы ярҙамы менән сафҡа индерелгән иман йорто сентябрь айына асыла. Тап был ваҡытта Башҡортостан халҡы Ҡорбан байрамын билдәләйәсәк. Әле мәсеттә һуңғы эштәр бара. Мәсеткә 2013 йылдың 18 июнендә нигеҙ ташы һалына. Ошо ваҡыттан алып төҙөлөш эштәре туҡтамай. Халыҡ үҙ көсө менән иман йортон күтәрә. Башҡа төбәктәрҙә йәшәгән хәлле ауылдаштары ла ярҙам итә. Өс йыл элек башланған изге маҡсат, ниһайәт, тиҙҙән тормошҡа ашасаҡ. Алла йорто керамзит блоктан күтәрелгән, тәҙрәләре һәм ишектәре ҡуйылған. Эстән иһә заманса материалдар менән эшләнә. Тиҙҙән, йылытыу системаһы ҡуйыла һәм һыу менән тәьмин ителәсәк. Мәсеттең дөйөм майҙаны 77 квадрат метр. Ауыл халҡы был һандар бушҡа түгел тип билдәләй. Әле төҙөүселәр ғибәҙәт ҡылыу өсөн залды ағарта. Тыштан иһә иман йорто тулыһынса тиерлек әҙер, бина семәрле бесер менән биҙәлгән. Ә манараһының бейеклеге 13 метр ярым. Ауыл-ҡалаларҙа Аллаһ йорттарының төҙөлөүе һәм асылыуы дин тотҡан кешеләр өсөн оло ҡыуаныс. Әле Түбәнге Үтәш ауылында 400-ҙән ашыу кеше йәшәй. Быға тиклем диндарҙар йола-ғәмәлдәрҙе башҡа ғибәҙәтханаларҙа, йә өйҙәрендә үтәгән. Түбәнге Үтәш ауылының тарихы бай. 20-се быуат башында ул волость үҙәге була. Тарихи документтар буйынса, бында мәҙрәсә, икмәк заводы һәм 5 сауҙа кибете теркәлә. Оло кешеләр заманында беҙҙә ике мәсет булды, тип хәтерләй. Әммә, 1924 йылда мәсеттең манараһы емерелә. Диндарҙар хәҙер был мәсеттең ишектәре бер ҡасан да ябылмаһын тип теләй. Түбәнге Үтәштә 16-сы быуатта уҡ мәсет булған. Совет осоронда уны мәҙәниәт йортона әйләндерәләр. Хәҙер ауыл халҡы түҙемһеҙләнеп изге йорттоң төҙөлөп бөткәнен көтә. Беренсе аҙан тауыштары бында сентябрь айында яңғыраясаҡ. Төҙөүселәр мәсетте Ҡорбан-байрамына асырға ниәтләй.


Беҙ күберәккә өмөт иткәйнек. Һүлпәнлеккә түгел, көндөң эҫелегенә һылтанабыҙ.\n13 Май 2019, 17:39\nХөрмәтле йәмәғәт, үҙегеҙ күреп тораһығыҙ, отош тураһында түгел, йәшәү хаҡында баш ватыр ваҡыт. Уҡыусыларыбыҙ ҙа шундай уҡ фекерҙәлер, тип уйлайбыҙ. Иҫәпләп, һанап, кәңәшләшеп, бер-беребеҙҙе тыңлағандан һуң сифатлы отош уйыны өсөн кворум юҡ, тигән фекергә килдек. Йәғни, мәҫәлән, отошта ҡатнашырға теләүселәр һаны өсәүҙән артмай, йәки бүләктәр һанынан да аҙыраҡ.\nШуға күрә отошто июль баштарында үткәреүҙе ғәмәлгә яраҡлы тип таптыҡ. Әле ваҡыт бар, һабантуйҙар үтһен, отпускылар етһен, балалар каникулға сыҡһын, Ҡоролтай үтеп китһен, уйыныбыҙҙы иркенләп үткәрербеҙ.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бәхетлеләрҙе телевизор, 4 планшет, китаптар, балалар уйынсыҡтары (ейән-ейәнсәрҙәрҙе лә онотмайыҡ), тамашаларға билеттар һәм башҡа бүләктәр көтә.\n1-се аҙым: ошо яҙманы үҙеңдең сәхифәңә күсереү;\n2-се аҙым: “Ағиҙел” журналы төркөмөнә яҙылыу;\n3-сө аҙым: “Ағиҙел” йә “Һәнәк” журналдарына яҙылыуығыҙ тураһында абонементты фотоға төшөрөп, ошо һылтанмаға\n(https://vk.com/topic-160399505_39951297) күсеп, беркетегеҙ.\nБүләк алырға килгәндә паспорт менән абонементты күрһәтеү мотлаҡ.\nХәҙер яҙылыу рәүеше һәм хаҡтар хаҡында. Юғарыла әйтеүебеҙсә, почта аша икенсе ярты йыллыҡҡа (“Ағиҙел”гә – 726 һум 12 тин, “Һәнәк”кә – 486 һум 84 тин), электрон форматта (“Ағиҙел”гә – 534 һум, электрон яҙылыу һылтанмаһы:\n“Һәнәк”кә – 462 һум, электрон яҙылыу һылтанмаһы:\nБынан тыш, редакцияның үҙендә, беҙҙең таратыусыларыбыҙ аша Мәләүез, Күгәрсен, Ейәнсура, Йылайыр, Хәйбулла, Баймаҡ, Сибай, Әбйәлил, Белорет, Бөрйән район-ҡалаларында (“Ағиҙел”гә 510 һумға, “Һәнәк”кә 430 һумға) альтернатив ысул менән яҙылырға мөмкин.\nУф, төшөндөрә белдекме? Һорауҙарығыҙ булһа, беҙгә интернет аша туранан-тура мөрәжәғәт итегеҙ. Әйткәндәй, журналдарыбыҙға альтернатив юл менән яҙылыусылар уйында автоматик һәм мотлаҡ рәүештә ҡатнашасаҡ.\nБашҡортостандың тарихи мираҫын өйрәнеүсе “Шәжәрә” үҙәге (яуаплы мөхәррире Салауат Хәмиҙуллин) “Ағиҙел” һәм “Һәнәк” журналдарына яҙылыусыларға һәм тағы бер кешене яҙылырға ярҙам итеүсегә һеҙ ҡараған ырыу хаҡында китап бүләк итә.\nХаталар һәм һорауҙар булмаһын өсөн исемлекте видеоға төшөрөп, уйынды рандом ярҙамында асыҡтан-асыҡ, үтә күренмәле шарттарҙа ойошторасаҡбыҙ.


Рәсәй халҡы әүҙемлек күрһәтә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n30 июня 2020 — 11:45 ГТРК «Башкортостан»\nБөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, Башҡортостанда ла ил Конституцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле әүҙем тауыш биреү бара. Беренсе июль, 20 сәғәткә тиклем, республикала, тауыш биреү хоҡуғына эйә булған 3 миллион 47 мең граждан Конституцияға үҙгәрештәр индереү кәрәкме тигән һорауға үҙ яуабын әйтәсәк. Пандемия шарттарын иҫәпкә алып, тауыш биреүҙәрҙең үҙ ҡағиҙәһе бар. Участкаларҙа кешеләр ағымы күп булмаҫҡа тейеш. Граждандар араһында метр ярымлыҡ арауыҡ, бирсәткәләр һәм медицина маскалары. Көн дауамында участкаларҙы дезинфекциялау алып барыла. Башҡортостанда Рәсәй Конституцияһына үҙгәрештәр индереүгә бәйле тауыш биреүҙең рәсми һөҙөмтәләре июлдең икеһендә иғлан ителһә, ил буйынса дөйөм белдереү етенсе июлдә билдәле буласаҡ.


22 Февраль 2018, 14:26\nКөтмәгәндә телефон шылтыраны. Төнгө икенсе яртылар тирәһе булғандыр. Йоҡоно бүлгән шылтыратыуҙың кемдән икәнен белергә лә теләмәйенсә, һәрмәп табып ҡыҙыл төймәгә баҫтым да, телефонды мендәр аҫтына тыҡтым. Инде йоҡлап киттем тигәндә, ул тағы тауыш бирҙе.\n- Сәғәт нисә икәнен беләһегеҙме?!\n- Алло, тим! Ни эшләп өндәшмәйһегеҙ ул? - йоҡо аралаш булһа ла, теге оста мышнау ишетеп һағайып ҡалдым.\n- Һы...Һы- лыу...Ней...\n- Уффф..! Һинме ни ул, апай? Тағы ни булды инде?- апайыма һүҙ ҡыҫтырырға бирмәй, енләнеүемде беләм.\n- Әсәйме? Атаймы? Ҡайһыһы? Әйтә һал!\nБашыма килгән иң тәүге уй - шул, сөнки бөтә ҡурҡыу-борсолоуҙарым оло йәштәге әсәй менән атай өсөн.\n- Еҙ...Еҙ-нәң...китте бит...- иламһырап әйткән был һүҙенән еңел һулап ҡуям, ә асыуым, киреһенсә, көсәйә генә:\n- Уфф! Ап-пай! Ялҡыттың шул нәмәң менән! Китһә, ҡайтыр! - телефонды шап итеп һүндереп, диван аҫтына уҡ быраҡтырам. “ Йоҡоно бүлеп! Тәүге китеүе тиерһең?!” -һөйләнә-һуҡрана иҙәнгә атып бәргән юрғанымды һөйрәп алып ябынам да йоҡларға ятам. Иртәгә эштә ауыр көн көтә, тикшереү килергә тейеш. Ә был юҡ менән башты әйләндерә. Төн, тип тормай!\nИртән телефонды тоҡанмаған көйөнсә генә сумкама ырғытам да эшкә йүгерәм. Апайыма булған асыуым һаман үтеп бөтмәгән әле, йоҡо ла туймаған. Эш бүлмәмә инеп тә өлгөрмәҫтән, бер ҡосаҡ документ килтереп тотторалар ҙа, көн аҙағынаса һуҙыласаҡ йүгереш башланып та китә...\nҠайтырға сәғәт самаһы ҡала теге телефон иҫкә төшөп, ҡабыҙа һалам. “Йә, Хоҙай! Илле алты шылтыратыу?!” Нәҫелебеҙҙә нисә зат бар - һәммәһе шылтыратып сыҡҡан әллә? Хәйер, быға артыҡ иҫем китмәй, сөнки апайымдың ғәҙәтен белеп бөткәнмен: еҙнәнең сығып киткән сәғәте-минутында тотош нәҫелде ҡаҡшатырға тотона ул. Мыжый, илай, зарлана, үҙен йәлләтергә тырыша. Әле лә шул тотош ырыуҙан зар тыңламаған мин генә ҡалғас, күмәкләшеп тотонғандар, күрәһең.\n- Зың-зың! Зың-зың!.. - телефон тағы телгә килде. Быныһы кеме тағы? Әсәй икән, алмай булмай.\n- Эйе, әсәй. Тыңлайым.\n- Ней бит, балам...Әй...Һаумы…Иҫәнләшергә лә онотоп торамсы...\n- Эйе. Һаумы. Йә, нейләмәй генә, әсәй, яраймы? Ваҡытым юҡ. Һөйләй һал!\n-Үәт, аптыраттығыҙ шуның менән, ә?!\n- Улай тимә, балам. Еҙ...еҙнәң китте бит...\n- Китһә һуң, әсәй! Тәүгә түгел бит инде. Йөрөр, йөрөр ҙә ҡайтыр, - мин ҡыҙғандан-ҡыҙам. Тик күрше бүлмәләге хеҙмәттәштәремде иҫкә төшөрөп, үҙемде йәһәт кенә ҡулға алам:\n- Ҡайтыр, әсәй, хафаланмағыҙ.\n- Ҡайтмаҫ шул. Үлгән бит...\n- Ни...нисек инде...үлгән? - һуңғы һүҙҙе әллә ҡайҙан төптән саҡ һөйрәп сығарам. - Әсәй! Ни-сек?!\n- Нисек тип ни... Башҡалар нисек үлә һуң...Ул да шулай үлгән дә ҡуйған инде...\nМинең өсөн бөтә нәмә тотошлайы менән икенсе үлсәмгә күсә. Алдымда өйөлөп ятҡан ҡағыҙҙар, сабышып йөрөгән хеҙмәттәштәрем, бер туҡтауһыҙ зыңғырлап ултырған телефон - бер ни кәрәк түгел. Әсәйемдең «үлгән бит» тигән һүҙенән бығаса еҙнәм менән икебеҙҙе айырып торған ҡоршау шауҙырлап ҡойолоп төшә...\nӨйгә ҡайтышлай күҙгә салынған магазиндарға инеп хәйерлек, күстәнәс-маҙар йыям, аҡса ваҡлатам. Һәр ҡайһына, минең ҡайғымда уларҙың эше бармы-юҡмы, бер хәбәрҙе һөйләйем:\n- Еҙнәм үлгән, тисе...\nБыларҙы әйткәндә, үҙем дә һиҙмәҫтән, шаңғып киткәнемде тоям. Әллә нишләнем дә ҡуйҙымсы. Яратмай инем дә һуң үҙен, әле килеп йөрәгем ҡалтырап, күҙгә йәш эркелеп бер була. Осраған бер танышыма был хәбәрҙе әйтеп уҙһам да, мәйетен күрмәйсә, еҙнәмдең юҡлығына барыбер үҙемде ышандыра алмайым. Ишеткәнем аңыма барып етһә лә, күңелдәге йәшерен бер өмөт сатҡыһы баш ҡалҡыта биреп ҡуя.\nӨйгә ҡайтып ингәс тә, ашау-эсеү ҡайғыһы юҡ, диванға ауам. Күҙ алдымдан, кинолағы шикелле, еҙнәмә бәйле күренештәр үтә.\nБына ул урам буйлап һыбай ҡайтып килә, ҡолас ташлап бесән саба, утын яра, таҡта йыша, бәләкәсерәк сағымда тубығына ултыртып мине һикертә, күтәреп алып күккә сөйә...\nҮҙемә бәйле мәлдәрҙе иҫләгәс, бөтөнләй йомшап китәм, йырылған быуаны туҡтатып алырмын, тимә. Шул саҡ телефон шылтырай. Апайым икән.\n- Һылыу...- Ҡурҡыңҡырап, ҡыйыуһыҙ ғына өндәшә, - ҡайтаһыңдыр ул?\n- Ҡайтам, апай. Бер сәғәттән автобус, - әй уңайһыҙ үҙемә, төндә енләнеп апайымды тыңлап та тормағаныма үкенәм. Йоҡо ҡала, тип. Йоҡламаған йоҡомо? «Алйот! Бисура!» - эстән үҙемде һүгәм.\n- Әллә илайһың инде?- апайым һиҙмәй буламы һуң…\n- Юҡсы, тамаҡ әсетеп тора, ауырытырға уйлай, ахыры, - еҙнәһен яратмаһа ла, хәҙер илап ултыра әле, тимәһен.\n- Эй Аллам! Нығыраҡ кейенеп ҡайт инде, быйма кей, өшөп ҡуйма, -апай апай инде, әсәйҙәрсә ҡайғыртып маташа. - Юлдан килгәнсе байтаҡ бит әле. Ҡаршы сығып алыр ине лә...Еҙнәң булһа...\n- Йөҙөң ҡасҡан. Ни булды? Былай йөкмәнеп ҡайҙа йыйындың ул?\n- Еҙнәм үлгән дә ҡуйғансы...\nУның был һүҙгә артыҡ иҫе китмәй. Янынан өндәшмәй уҙам.\n…Ауылға илткән юлдан ауыр сумкамды һөйрәп атлағанда, еҙнәмдең юҡлығына ышана биреп ҡуям. Әгәр ул булһа, ошолайтып ыҙаланып йөрөр инемме һуң? Санаһына күпертеп бесән түшәп, быйма-толоптарын һалып аҙ ташыманы ул мине был юлдан. Машина алғас, тимер атын туҡтауһыҙ йылытып, бер сәғәт алдан төшөп көтөп ултырыр ине... Әле килеп шуны аңлап ҡалам: үҙе иҫән саҡта мин быларҙы еҙнәмдән күргән изгелек итеп түгел, ә мотлаҡ шулай булырға тейеш хәл итеп ҡабул итеп йөрөгәнмен икән бит... Уйҙарымдан уйылып китерҙәй булып ҡышҡы юлдан атлайым. Йәйәү барып бер ҙә генә ыратып булмай, туҡтап-туҡтап ял итәм. Шул ыңғайҙа ауыл яғына ҡайырылам: анау тауҙар артынан елдертеп кенә еҙнәм килеп сығыр төҫлө. Юҡ шул. Ысынлап та үлдеме икән ни? Тағы хәтирәләрем уға барып тоташа.\n- Кейәүгә сығыр кәрәк, балдыҙ!\n- Егетемде ҡыуалап ебәрҙең дә, кемгә сығайым һуң хәҙер?\n-Үтә шыйыҡ күренде ул егет. Һиңә пар булмаҫ, тинем.\nӘле иһә уйҙарымды үткән заман менән бәйләп барыуымдан һиҫкәнеп китәм: «Үлдеме икән ни еҙнәм?» -уйланып барып, яныма килеп туҡтаған машинаны ла абайламағанмын.\n- Байрастарға бараһыңдыр, һеңлекәш? Ултыр.\n-Тик еҙнәм юҡ, ти шул инде, - эскә инеп ултырыр-ултырмаҫтан шул һүҙҙе әйтәм.\nӘлеге мәлдәге иң тәрән һәм тетрәндергес ҡайғымды кем менәндер бүлешкем килә. Кем менәндер еҙнәмде иҫләгем, уның хаҡында бығаса үҙем ишетмәгән һәм белмәгәндәремде ишеткем, тыңлағым һәм ҡысҡырып илағым килә. Рулдәге ағай ауыр көрһөнөп ҡуя:\n- Шулааай…Өс көнлөк донъя был...Бөгөн бар унда кеше, иртәгә юҡ. Мәңгелеккә килгән кеүек донъя ҡыуа ла бер генә көн дә йәшәмәгән кеүек китеп тә бара инде. Үкенесле был донъя... Һай, үкенесле! Шуныһына аптырарһың, һеңлекәш, анауындай ыздарауай, дәртле кеше лә үлеп ятһынсы. Байрасты әйтәм. Ышанырлыҡ та хәл түгел бит!\n...Ихатала аяҡ төртөр урын юҡ. Өйөлөшөп торған кешеләрҙе аралап йортҡа табан атлайым. Ҡулымдағы сумканы шул ыңғайҙа кемдер һыпырып алып ҡала. Теҙелешеп торғандарҙың сәйер ҡараштарын абайлап уҙам:\n- Ҡайтты бит тәки.\n- Ҡайтмаҫтыр ҙа, тигәйнем мин аны!\n- Еҙнәһе бит ҡалай булһа ла...Нисек ҡайтмаһын?!\n...Еҙнәмдең мәйетен күргәс, донъя түңкәрелеп төшкәндәй була. Түрҙә һыҡтап ултырған апайымды, унан ситтәрәк баҫып торған биш ҡустымды шәйләп алам. Ҡаҙ бәпкәләре ише теҙелеп, бер-береһенә һыйынышып ҡына торған була туғанҡайҙарым. Ғәзиз кешеләрен\nюғалтыуҙандыр, яурындары төшөп, кәүҙәләре бәләкәсәйеп ҡалғандай тойола. Атайһыҙлыҡ шулай бөгәлер әҙәм балаһын…\nТөн буйына керпек тә ҡаҡмай еҙнәмдең баш осонда ултырып сыҡтым. Бүтәндәр сиратлап булһа ла серем итеп алды, мин иһә, еҙнәле сағымды оҙайтырға тырышыпмы, керпек тә ҡаҡмай таң аттырҙым.\n- Донъялыҡта саҡта ниндәй булды был кеше?\n- Яҡшы булды!\n- Һәйбәт ине Байрас.\n- Ярҙамсыл булды ул бахырың...Ныҡ ярҙамсыл булды...\nБына бит, тип уйлайым мин, кешеләрҙең ике йөҙлөлөгөн хатта ошонда ла күрергә була икән...Тере сағында еҙнәмде әҙәмгә һанамағандар барыһынан да нығыраҡ ҡысҡыра түгелме? Уның артында юҡ-бар һөйләп йөрөгәндәр ҙә, яҡшы булды, үтә һәйбәт ине, тип яр һала. Ә ни эшләп исмаһам берәүһе, йөрөмтәл ине Байрас, ай-һай, йөрөмтәл булды, тимәне? Уйлап ҡараһаң, ауылда ул барыһы өсөн дә «йөрөмтәл Байрас» ҡына булды. Һуңғы юлға оҙатҡандарҙы насар һүҙ менән иҫкә алмағандарын аңлар дәрәжәлә булһам да, йөрәгемде тырнаған әрнеүгә сыҙай алмай, өнһөҙ хәсрәт кисерәм...\n- Теге ҡайтҡанымда ғына һин дә мин ине бит, апай? - мейес алдында өнһөҙ генә эш менән булышҡан апайыма өндәшәм.- Ни булды икән һуң?\n- Хоҙай белә...- ошоноң ҡоролоғо йәнемә тейә, ауыҙынан һәр һүҙен һығып ҡына сығара инде был апай. - Йөрәге бөткән, ти бит. Йөрәк туҙған...- ул тағы телефон аша әйткәндәрен ҡабатлай.\n- Мин ҡайтҡанда, тим, йүгереп йөрөп мунса яҡты бит әле, сирләгән кеүек тә түгел ине үҙе.- Ай самаһы элек уларҙа ҡунаҡта булғанды иҫләп һөйләйем. Шунда, ысынлап та, егеттәргә генә хас айырым бер дәрт менән йөрөгәйне ул.\n- Мунса... Ана шул мунса... Әле лә өс көн рәттән яғып инде шуны. Ғүмер ҡыланмағанды. Өс көн бит ул! Тота ла яға, тота ла яға. - Танауын мыш-мыш тартып, минең яҡҡа ҡарамай ғына, апайым асылып китмәксе итә.- Тап-таҙа, бер гонаһһыҙ булып китте еҙнәң тегендә...\n- Яҡҡан һайын,”мунса инеп алам да сығып китәм”,тине. Китәм, тине лә ҡысҡырҙы. Китәм, тине лә. Ана, бөтөнләйгә китеп барҙы инде...\n- Һаман тегеһенә китәм, тинеме икән ни, бахыр?..- үҙ алдыма ғына әйткән был һүҙҙән апайымдың ҡулынан болғауысы төшөп китә:\n-Кемеһенә ул тағы?\n- Берәй нәмәһен белеп йөрөнөңмө әллә һин? - һәйкәл ише ҡатып миңә тексәйгән апайыма ни әйтергә белмәйем.- Йә, хәҙер әйтһәң дә була инде. Ҡурҡма. Еҙнәң юҡ.\nНисәмә йылдар буйы үҙемдә йәшереп тотҡан серҙе, ул юҡ тип кенә сисеп апайымды борсоғом да, еҙнәм рухына хыянат иткем дә килмәй. Булғаны - булған, төҫө уңған бит инде...\n- Мин ҡайҙан беләйем? - артыҡ һорау ишетеүҙән ҡурҡып, урынымдан тороп уҡ китәм.\n- Белмәҫһең һин! - ти апайым, бер йырылһа йырыла икән был да. Шаҡ ҡатып ҡарап торам.\n- Етте, тим, апай! Һөйләмәйек! Еҙнәм юҡ бит инде!\nУның юҡлығы аңыбыҙға әле генә барып еткәндәй, икебеҙ ҙә тынып ҡалабыҙ. Мин, һынсыл ҡарашты күтәрә алмай, төпкө яҡҡа инеп китәм дә түрҙә эленеп торған еҙнәмдең хәрби кейеменә барып тексәйәм. Түше тулы миҙалдар ҡаҙалған кейемде һыйпайым. Унан еҙнәм еҫе, еҙнәм йылыһы килеп киткәндәй була. Ҡәһәрле Афған һуғышында күпме михнәт күреп, дошман пуляһынан иҫән ҡалған кеше ошо ожмах кеүек ерҙә, иллегә лә етмәй үлеп ятһын инде?! Ышанырлыҡ та түгел бит! Шул ыңғайҙа уның стенала торған фотоларын ҡарап уҙам. Бынауында бөтөнләй йәш кенә егет ваҡыты, матайына атланып төшкән. Апайым менән сыуалған сағылыр. Фотоның артын әйләндереп ҡарайым. Әй, юҡ икән. Бында «теге»һе менән дәртләнгән мәлелер, әрмеһенә саҡлы төшкән дә инде. Беҙҙекенә бит хеҙмәттән ҡайтҡас та өйләнде лә ҡуйҙы. Әллә үҙен көтмәй кейәүгә киткән ҡыҙына үс итте, белмәҫһең. Үҙе тағы ғүмере буйы шул тип зарыҡты... “Кәртешкә”ләр ҡарап йөрөгән ерҙән ҡайырылып, түрбашҡа күҙ ташлайым, уйҙарым «теге»гә барып еткәс, уңайһыҙланып китәм, апайым стена аша минең бөтә уйҙарымды уҡып торалыр кеүек. Шунда бер хәл иҫемә төшә.\n...Эңерҙә һыйыр эҙләп туғайға сығып барһам, юл буйындағы ҡыуаҡлыҡта кемдәрҙер һөйләшә. Ҡолаҡтарымды ҡарпайтып һағая төшәм. Яҙа-йоҙа ишетелгән хәбәрҙән таныш тауышты эләктереп алам. Бәс! Еҙнәмдең тауышы лаһа был! Ә икенсеһе кем? Танып булмай. Ипләп кенә барып муйыл артына боҫам. Тын да алырға онотоп тегеләрҙең хәбәрен тыңлайым.\n- Онота алмайым һине...\n- Мин дә, Байрас.\n- Барыбер китәм мин Ғәлиәнән, күр ҙә тор бына! - еҙнәнең тауышы быныһы. Кеше ишетер тип тә ҡурҡмай, айырым асыҡ һөйләй. Мин шыпырт ҡына баҫып яҡыныраҡ ағас төбөнә шылам. Икенсеһен танымай ҡалыуҙан ҡурҡам.\n- Улай тимә, Байрас. Балаларың бар бит.\nӘһә, тип уйлайым мин, теге өс малайҙы әйтә был. Бар шул, өс ҡустым бар минең, тип маһаям. Ул саҡта ике игеҙәге юҡ ине әле, уларын апайым, еҙнәнең сираттағы «йөрөп ҡайтыуынан» һуң тыпылдатты.\n- Балалар ни...Үҫерҙәр әле. Ә һинһеҙ йәшәй алмайым. Аңлайһыңмы, йәнем?..\n«Йәнем»дән һалдырып ултырғансы, исмаһам, исемен әйтһә, тип, ҡолағымды тауыш килгән яҡҡа тағы ла нығыраҡ бора бирәм.\n- Юҡ, Байрас. Яҙмышыбыҙ шулдыр. Күнәйек.\n“Һөйләшеүенә ҡарағанда, аҡыллы ғына күренә был апай. Улай тиһәң, ни ҡарап еҙнә менән бынау ҡыуаҡ төбөндә ултыра икән? Төн етеп килгәндә...” Бер ваҡыт былар тынып ҡала ла, суп та суп үбешергә керешә. Мин күҙҙәремде сытырлатып йомоп, ҡолаҡтарымды ҡаплайым да, оялышымдан ергә һеңәм.\n- Йә, ярай, Байрас, ҡайтайым. Юғалтҡандарҙыр...\n- Яратам һине! Ишетәһеңме? - еҙнәнең сөсөләнеп ултырыуына асыуым ҡабара. «Ярата имеш...Ә апайым?»\nУлар етәкләшеп ала ла, йылға буйына төшөп китә. Ай яҡтыһында теге апайҙың биленән түбән төшөп торған толомон ғына шәйләп ҡалам. Һуңынан иһә шул толомдоң эйәһен эҙләп ауыл урамдарын әҙ ҡыҙырманым мин...\n- Һыйырың бер ҡайҙа ла юҡ, - тием апайыма.- Эҙләмәгән ерем ҡалманы. Эт булдым. Ә еҙнәм ҡайҙа ул?\n- Ул да шул мөстәнде эҙләп сығып киткәйне. Оҙаҡланысы...\nБыл ваҡиғанан һуң еҙнәмде күрә алмаҫ булдым. Етмәһә, гел үҙемдең ярамаған эштең шаһиты икәнлегемде белдергем килеп телем ҡысып йонсота. Ауыҙымды асам да кире ябам, асам да...Оҙаҡ ҡына түҙеп йөрөһәм дә, тамам асыуымды килтергән бер көндө ул тел тәки теш араһынан сығып сапты. Егетем менән ҡапҡа тышында ҡосаҡлашып тора инек, еҙнәм, башың йәш әле һинең егеттәр менән ҡосаҡлашып торорға, тип әрләп алып инеп китте. Ғәрлеге ни тора! Шунда тоттом да әйттем:\n- Ә мин һинең үбешеп торғаныңды күрҙем! Белмәй тигәйнеңме әллә?\n- Апайың ишетеп ҡалһын тағы!\n- Ә-ә-ә!Ҡурҡаһыңмы? Ҡурҡаҡ!\nШул көндән алып еҙнәм алдымда өлтөрәй башланы: бер алдыма, бер артыма сыға, әйләнгән һайын башымдан һыйпамаҡсы йә арҡамдан һөймәксе була. Магазинға барған һайын бүләккә матур сәс ҡыҫтырғысы йә башҡа әйбер алып ҡайта. Юҡ! Һыйпатмайым да, һөйҙөртмәйем дә, ә алып ҡайтҡан нәмәкәйҙәрен вис кире үҙенә бәрәм. Кәрәкмәй!\n- Китәм, балдыҙ, апайыңдан, ти, - барыбер китәм. - Етте. Тормайым!\n- Әйҙә, үҙем алып барып ырғытам! Ҡайҙа барырға? Юлды күрһәт!\n- Ҡуй, әйтешмәгеҙ. Ыңғайына ғына тороғоҙ. Ҡаршы өндәшә күрмә!\n- Нисә йыл өндәшмәгәнде, хәҙер килеп өндәшеп ултырмам инде, ивет, еҙнә? - Күңелемә уйылып ҡалған теге хәлдең иҫемә төшкәнен аңлатмаҡ булам.\nУл миңә тишерҙәй итеп ҡарап ала ла, башын ситкә бороп мығырҙай:\n- Их, балдыҙ...балдыҙ... Аңламайһың һин.\nОшоноң ише сыпраңлап, туғарылып киткән саҡтары йыш булды уның. Сығып китер ҙә кире апайыма ҡайтып йығылыр ине үҙе. Уныһы бер ҡаршы һүҙ әйтмәй, ирен һылап-һыйпап сығарып ебәрә лә, артынан ишек ябылыу менән янына беҙҙе йыйып ала:\n- Еҙнәгеҙ китте бит!\nМин был икәүҙең тормошон бер кино ҡараған ише күҙәтә торғайным. Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та ине. Үҙен яратмаған иргә бер түгел, биш ул табып ятҡан апайымды йәлләйем. Ҡомһоҙланып донъя көтөп, көн-төн эш тип сабып, иренең күңеле бөтөнләй башҡа ҡатында икәнен аңлар өсөн ваҡыты ла булманы, шикелле, үҙенең. Ә был еҙнәгә ни етмәне икән? Сынъяһау донъяңда шалҡандай улдарыңды тупылдатып һөйөп тик ят. Ҡыуаҡ төбө тапағансы...\nБер саҡ, еҙнәне аулаҡта тотоп һораным шулай ҙа. “Еҙнә,- тим, - үҙеңә ике ут араһында йәшәү ялҡытманымы? Аҡылға ултырырға ваҡыттыр ҙа инде...”\n- Ә һөйөү ҡасандан бирле аҡылһыҙлыҡ тип йөрөтөлә башланы ул? – Былай ҙа ҙур күҙҙәрен тултырап миңә баға был. - Һин дә шул ауыл ғәйбәтенә ышанып йөрөрһөң икән...Улар бит мине бисәнән-бисәгә йөрөй тип уйлай. Һуң һин улай түгел икәнен беләһең бит инде?!\n- Белгең килһә... Берәүҙе генә һөйҙөм мин. Ғүмерем буйы. Берәүҙе генә!- һуҡ бармағын сөйөп, аҙаҡҡы һүҙен ике-өс мәртәбә ҡабатлап ҡуя.\n- Белгең килһә, мин дә... - тоттом да шулай тинем.\nДөрөҫлөктө ярып һалдым. Бығаса ошо һүҙемде уға әйтер өсөн нисәмә тапҡырҙар уңайлы осраҡ эҙләнем, тик бер ҙә әйткәнем булманы. Үҙемдә уның менән этләшерлек ҡыйыулыҡ тапһам да, күңелемде асып һалыр өсөн көс таба алманым шул. Минең әйткәндәремдән ул тәрән ҡайғы кисергән кеше ҡиәфәтендә тынып ҡала. Байтаҡ ултырабыҙ әле бынан һуң бер-беребеҙгә текләшеп. Уның шул ҡарашы һаман күҙ алдымда.\n- Һөйгәс... ни тип апайыма йәбешеп яттың һуң? - хәҙер үҙем дә, донъяны байтаҡ аңлап өлгөргән кеше, яуап көтөп еҙнәмә текәләм.\nБыл һүҙҙәрҙе һуңынан да еҙнәм ауыҙынан бик күп тапҡыр ишетәсәкмен әле мин. Тик уның менән ни әйтергә теләгәнен генә, ысынлап та, аңлай алмаясаҡмын. Кем икән һуң уның йөрәгенә ут һалған ҡатын, тигән һорауға яуап, еҙнәм ошо донъянан китеп, байтаҡ йылдар уҙғас ҡына киләсәк. Хатта ул апай менән аралашып йәшәйәсәкмен, тик еҙнәм менән уларҙың араһында булған мөнәсәбәттәре тураһында бер ҡасан да һүҙ ҡуҙғатмаясаҡмын. Бары тик ситтән генә, был ҡатынды минең апайымдан яҡшыраҡ, матурыраҡ, өҫтөнөрәк иткән сифаттарын эҙләп йонсоясаҡмын...\n- Ни етмәне һуң һиңә, еҙнә? Бына тигән донъяң, ҡатының, бер көтөү улың бар?\nУл байтаҡ ҡына бер нөктәгә ҡарап ултыра ла, көрһөнөп әйтеп ҡуя.\n- Әй яратты ла инде Байрас һине, - апайым ҡарашын билдәһеҙлектән айырмай ғына әйтеп ҡуя. - Ныҡ яҡын күрҙе үҙеңде. Ике һүҙенең беренә һине ҡыҫтырмай ҡалмаҫ ине бисарам. Шәп ул балдыҙ, ҡәйнештәрең ары торһон, тип кенә ебәрер ине. Теге егеттәрҙе үпкәләтермен тип тә уйламаған үҙе...\nАпайымдың һөйләгәндәре күңелемә май булып яғыла бара...Яғыла бара...Ә үҙем шул уҡ ваҡытта уйлайым: ни эшләп ошоларҙы еҙнәм иҫән саҡта, үҙенең ауыҙынан ишетмәнем икән? Ҡасан ғына һуң беҙ, кешеләр, бер-беребеҙгә булған хистәребеҙҙе асыҡтан-асыҡ белдерергә өйрәнербеҙ ҙә әйтелмәй, ишетелмәй ҡалғандар өсөн үкенестәр кисереүҙән туҡтарбыҙ?..\n- Разведкаға ошо балдыҙ менән генә йөрөп була, тигән булыр ине бахырым, - көлөмһөрәп әйтергә тырышһа ла, апайымдың тауышы ҡалтырап китә,- шул ҡыҙыҡ бер һүҙе булды үҙенең. Разведка, имеш. Нимә уйлап әйткәндер уныһын...\n- Тик унда яңғыҙыма ғына булырға тура килде шул, - тип әлеге лә баяғы теге саҡ күргәндәремде иҫләп, күҙгә эркелгән йәштәр аша йылмаям.\n- Мин һинең еҙнәң булам.\n- Булмайһың! –тим.\n- Нишләп, балдыҙ?\n- Хушбуй бирмәнең дә инде! Шулай булғас, мин һине...бабай тип йөрөтәм!\n-Эйе,- тип этләшә бирәм. - Беҙҙә хушбуй алмайынса берәүҙе лә еҙнә тип йөрөтмәйҙәр. Әпкилдеңме һуң? - танауымды сөйөп быға аҡаям. Үҙемдең, әй, шул хушбуйҙы борҡотоп, әхирәттәрем янына сығып әйләнгем килә. Үәт көнләшерҙәр ине теге бисуралар!\n- Әй әттәгенәһе, алып килгәндәрен апайҙарыңа таратып бөткәйнем бит әле, - тип ыуалана был.- Бәләкәсерәк булғас, һиңә тигән бүләк тә икенсерәк ине шул, балдыҙ. Әпирермен инде, әләйһә...\nТамам йәнде көйҙөрҙө был нәмә. Бәләкәсерәк, имеш! Йүнле бүләк тә алып килмәгән, хәҙер бер бөртөк кенә апайымды алып китергә йыйына, тип ҡайғыға сумдым. Ултыра торғас, бер этлек уйлап таптым. Мәжлестең ҡыҙған ғына мәлендә тышҡа сыҡтым да бының туфлиҙарын алып солан башына ырғытайым тигәйнем, асыуымдан нығыраҡ һелтәнеп ташлағанмын, ахыры, һыңары мөрйәгә тығылды ла торҙо. Ҡурҡышымдан өй әйләнеп сабам.\nБер ваҡыт ишекте киреп асып ебәрҙеләр ҙә, өй эсендәгеләр сыр-сыу килешеп тышҡа атылды. Әсәй йүгереп йөрөп таҫтамал менән төтөн ҡыуа. Минең ҡот осто! Ҡурҡыштан торҙом да йүгерҙем тыҡрыҡ аша шишмә буйына. Ултырам шундағы бүрәнә өҫтөндә\nһерәйеп. Әллә өшөүҙән, әллә ҡурҡыуҙан дер ҡалтырайым. Ике уйымдың береһе шул: «Хәҙер еҙнәм үлтерә!»\nНи эшләргә белмәй аңшайып ултырғанда, ҡараһам, яр башынан берәү төшөп килә. Күҙҙәремде ҙур асып тегеңә тексәйә торғас, танып ҡалдым: «Еҙнәм дәһә!» Аяҡ аҫтында ятҡан елле генә күҫәкте тотоп алып, ҡаршы баҫтым:\n- Тейеп кенә ҡара!\n- Мин балдыҙымды эҙләп ауылды әйләндем, ә ул шишмә буйында ғына ултырған икән...- өҫтөндәге кәстүмен сисеп иңдәремә һалғас, арҡамдан һөйөп ҡуя. Уның шул ҡулдарының йылыһын әле лә тойоп киткәндәй булам. Етәкләп урам буйлап барғанда, устарының ҡайнарлығынан иреп төшөрҙәй булып йәнәшәһенән атлайым. Еҙнә тигән нәмә ошолай йылы ғына була икән, тип барам. Шунда үҙен ярата башларға ла уйлап ҡуям, тик һаман үсләшкем килеп, яныма «тиҫкәре кәзәмде» саҡырып килтерәм. Үҙем күҙ сите менән генә уның баҫҡан һайын ҡаптыр-ҡоптор килгән кәлүшенә ҡарап:\n- Ә бындай кәлүште беҙҙә бабайҙар ғына кейә ул,- тип әйтеп һалам.\n- Матур туфлийым эшлектән сыҡҡан шу-у-л, балдыҙ...\n- Әй ярай, эшләй башлағас, балдыҙым унан да матурырағын апҡайтып бирә ул, ивет?\nРизалығымды белдереп, һәленгән башты ҡағам. Ә үҙем эстән генә, оһ-һоо, әле мин эшләй башлағансы, тип иҫем китә. Байтаҡ йөрөйһөң икән әле был ат башындай кәлүштәреңде һөйрәп...\n- Йәшереп кенә тотам быларҙы. Балдыҙ ҡайтып солан башына атмаһын, тип ҡурҡып...\n...Әле иһә эсемде өтөп алып барған һағышҡа сыҙай алмай, тәҙрә яңағына һарылып, өнһөҙ-һүҙһеҙ генә ихатаны байҡайым. Үҙе булмаһа ла, ундағы бөтә нәмә еҙнәмде хәтерләтә. Һарай буйындағы эйәр-йүгәндәре, күмәгебеҙ тейәлешеп бесәнгә йөрөгән бынау ат арбаһы, утынлыҡҡа һөйәлгән анау һунар саңғылары, келәт стенаһына рәт-рәт итеп ҡағып эленгән эш ҡоралдары - һәр ҡайһыһы уның төҫөн һаҡлай кеүек. Үҙе барҙа гөж килә ине бит ошо ихата. Иртәнән кискә саҡлы унда нимәлер сыйылдай, геүләй, шыжлай, выжлай торғайны. Ә әле иһә был ишек алды ғына түгел, ә тотош донъя еҙнәмде юғалтыу ҡайғыһынан иңрәй төҫлө...Шул ыңғайҙа, күҙем сөйҙә эленеп торған сыбыртҡыға төшкәс, еҙнәнең ҡустыларымды кәзә бәрәстәре ише тазылдатып урамдан ҡыуалап алып ҡайтҡан саҡтары иҫемә төшә. Минең үҙемде лә, тиҫкәреләшкән саҡтарымда, шуның менән ҡурҡытып маташҡаны булды:\n- Балдыҙ, теге сыбыртҡы анааа-уын-да ғына элеүле ул!- бер күҙен ҡыҫа биреп, бармағын һарай мөйөшөнә турылай,- осо килеп тейһә, ныу һыртыңды яндыра инде!\nУның бер ҡыҙығы булмаған нәмәнән шарҡылдап көлөүе асыуымды килтерә. Турһайып байтаҡ ултыра биргәс, әйтеп һалам:\n...Еҙнәмде юғалтҡан көндән алып мин тормошто бөтөнләй башҡаса ҡабул итә башлаясаҡмын. Йәшәйештең асылын аңларлыҡ кимәлгә еткәс, күп кенә хәл-ваҡиғаларға бөтөнләй башҡа күҙлектән ҡарарға өйрәнермен. Ваҡытында еҙнәмдең күңелен, ул кисергән хис-тойғоларҙы аңларға тырышмауым өсөн үкенәсәкмен. Хатта апайыма күргән-белгәндәремде һөйләмәгән өсөн үҙемде ғәйепләйәсәкмен. Бәлки, ҡалған ҡыҫҡа ғына ғүмерен еҙнәм теге ҡатын менән бәхетле йәшәп ҡалыр ине, тигән үкенесле уйҙар байтаҡ йылдар дауамында йәнемде ҡамсылап йонсотасаҡ...\n- ...Еҙнәңде әйтәм, ике һүҙенең берендә, балдыҙ мине ғәфү итһен, тине лә торҙосо. Аҙаҡҡы кисте, мунсаһынан сығып ятҡас та, әйтте әле шул һүҙен. Шул ятыуҙан торманы бит инде бахырым, - апайым илаулап йөрөп еҙнәнең кейем-һалымын йыя. - Нимә өсөн, тиһәм, үҙе белә ул, ти. Әйтмәй. Теге саҡ өҫтәл артында йотҡан көйөнсә боларып алғайны бит, шуға уңайһыҙланалыр һинең алда, тип уйланым. Башҡа улай ҡыйынһынырлыҡ нәмәһе булманы, шикелле?\n- Шуның өсөндөр, апай, шуның өсөндөр... - үҙем эстән генә, их, шуның өсөн генә булһасы, тип һыҙланам. Беҙҙең уртаҡ сер һаҡлап йәшәгәнебеҙҙе апайым ҡайҙан белһен инде?\n- Ғәфү иттем мин һине. Тыныс ят, еҙнә. Иҫән сағыңда әйтә алманым ошо һүҙҙәремде. Ниндәй үкенес...\n- Еҙнәйем минең...Еҙнәкәйем...


15 Февраль 2019, 17:03\nБөгөн – Афғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуға – 30 йыл Тыныс холоҡло, һәр кемебеҙгә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған «Йәншишмә» гәзите редакцияһы водителе Илмир Ғәйнуловҡа ла Афған юлын үтергә тура килгән.\nУның күргәндәре, кисергәндәре хаҡында һөйләүе һеҙгә, уҡыусылар, шул осорҙо күҙалларға ярҙам итер, тип ышанабыҙ.– 1984 йылдың 17 апрелендә мине армияға алдылар. Йыйылма пунктта 3 көн торғас, поезд менән Пензаға юлландыҡ. Унда ике аҙна буйына «Йәш хәрби» курсын үттек. Һалдат кейемдәрен кейеп алғас, дуҫ егеттәрҙе лә танымай торабыҙ. Шунан һуң инде Төркмәнстанға Ёлётен ҡалаһына ебәрҙеләр. Беҙҙә был ваҡытта һалҡынса, яңы ҡар ирей башлаған ғына ине. Ә тегендә килеп төшкәйнек, йәп-йәшел үлән, сәскәләр атып ултыра. Бында ярты көн булғандан һуң машиналарға ултыртып, полигонға алып киттеләр. Унда өс ай тау автодромында йөрөргә, атырға өйрәндек.\nОҙаҡламай беҙҙе Афғанстанға ебәрәләр икәнен белдек. Сиккә тиклем машина менән барҙыҡ, шунан йөк вертолётына ултыртып, сит-ят ерҙәргә алып сығып киттеләр. Барып еткәс, барыбыҙҙы ла төрлө взводтарға тараттылар. Палаткаларҙа 30-лап кеше йәшәй башланыҡ. Үҙебеҙҙең часта, һуғыштағы кеүек, автоматтар менән йөрөмәнек. Атырға өйрәнергә тирға алып баралар ине. Олораҡ ағайҙар, ҡайтып китер алдынан, беҙҙе йөк менән нисек рейсҡа сығырға өйрәтә башланы. Иртәнге алтыла торабыҙ ҙа үҙ машинабыҙҙы ҡарап, тикшереп, ике сәғәт тирәһе юлға әҙерләнәбеҙ. Тәүҙә рейсҡа яҡын араға һаҡланған урындарға ғына йөрөнөк. Шулай ҙа атыу тауыштары яңғырап тора ине. Әле был тау башынан, әле тегенеһенән пулялар һыҙғырып үткәне ишетелә. Бер барғанда снарядтар тейәп алып барабыҙ, икенсе сыҡҡанда – дарыуҙар, өсөнсөһөндә аҙыҡ-түлектәр ташыйбыҙ. 70 – 80 машина теҙелешеп китәбеҙ. Ҡурҡыныс, тип тормайбыҙ, йөктө тәғәйенләнгән ергә алып барып бушатабыҙ. Рейсыбыҙ бер аҙнаға һуҙыла, ҡайтыуға ла шул сама ваҡыт китә.\nЮлда булғанда ата башлаһалар, кабинанан тиҙ генә төшөү яғын ҡарайһың. Шулай һөжүмдән һаҡланаһың инде. Улар белеп ата, иң беренсе барған машина шартлаһа, беҙгә юл ҡаплана. Шул мәлдәрҙә ҡыйынға тура килә ине. Тыныс йәшәүсе халыҡ түгел, тау башында йәшенеп, ысын дошмандар үс ала. Йөк машинаһы менән китеп барғанды ҡарап ҡына торалар. Был дошмандарҙы моджахеттар тип йөрөттөләр. Ә үҙебеҙ улар өсөн шурави инек. Ҙурыраҡ атыш башланһа, вертолёттарыбыҙ килеп, тегеләргә бомба ташлап китә. Беҙ аҙыҡ-түлек, бүтән кәрәк-яраҡ ташыйбыҙ, шуға ла һөжүмдән һаҡланыу еңелерәк. Бензин, солярка тейәлгән машиналарҙа йөрөү үтә ҡурҡыныс…\nБеҙҙең бригада хеҙмәтләндереүсе генә булып торҙо. Эргәбеҙҙә генә мотоуҡсылар полкы урынлашҡайны. Саҡ ҡына атыу тауышы сыҡтымы, улар эргәләге взводтарҙы, сикте һаҡлай ине. Бронежилеттар, противогаздар кейеп, һөжүм итеүселәргә бергәләп ҡаршы торорға өйрәнә торғайныҡ.\n1985 йылда һалдаттар өсөн ҡаты тәртип индерелде. Афғандарҙы йәберләмәҫкә, үҙеңде өлгөлө, тәртипле итеп тоторға, тигән ҡәтғи талаптар ҡуйылды. Хеҙмәт иткән ерҙә тыныс кешеләр ҙә булды. Үтеп киткәндә улар менән аралашаһың, яйыраҡ һөйләшһәләр, хатта үҙҙәрен аңлайһың да. Ҡайһы берҙәре әҙерәк урыҫса ла белә ине.\nМин хеҙмәт иткән урын Үлем үҙәне тип аталды. Ошо хаҡта китапта ла яҙылған. Уның үҙенең бер тарихы бар. Бында әллә күпме кеше мәйеттәре күмелгән…\nӘҙ генә ел башланһа, томан кеүек саң күтәрелә, вертолёттар осмай башлай, бәйләнеш бөтә. Машиналар ҙа бигүк сығып йөрөмәй. Шулай 10 – 15 көнгә һуҙыла. Сир ҡотора. Тиф, һары, малярия менән ауырып үлгәндәр ҙә булды.\nБер аҙ хеҙмәт иткәс, Афғанстандағы 45 – 50 градус эҫелеккә лә өйрәнеп киттек. Ут эсендә йөрөп, бөтәһенә лә күнегеп китәһең икән. Йәш саҡ бит һаҡланыуҙы ла онотаһың. Әммә ҡайтыр ваҡыт яҡынлашҡас, бөтөнләй үҙгәрәһең. Иҫән-һау ҡайтып китергә, тип аяҡ аҫтыбыҙға ла ҡарабыраҡ баҫа башланыҡ.\nКарантинда булғанда Башҡортостандан Яңауыл, Бөрө, Борай егеттәре бар ине. Тыуған илгә ҡайтҡас, бер нисәүһе менән аралашып йөрөнөк. Ғаиләле булғас, һәр кемдең үҙ мәшәҡәте, барыһы ла онотолдо.\nМәктәпте уҡып бөтөргәнсе малайҙар атай-әсәй ҡулы аҫтында бит, ә бында – офицерҙарҙың. «Мин – һеҙҙең атайығыҙ, әсәйегеҙ ҙә», – тип үҙҙәренә төртөп күрһәтәләр ине. Уларға барып эләккәс, үҙеңде ҙурыраҡ, олораҡ итеп тоя башлайһың. Ауырлыҡтар бөтә ерҙә лә була. Шуға ҡарамаҫтан, егеттәр армияға барһындар, хәрби сынығыу үтһендәр, тиер инем. Ул бит йәш кешене сыныҡтыра ла, аҡылға ла ултырта, – тип тамамланы һүҙен беҙҙең Илмир ағайыбыҙ.\nҠасандыр ҡайтҡас та, их шул яҡтарҙы тағы бер барып күрәһе ине, тип хыялланып йөрөһә, хәҙер инде был уйы бер аҙ һүрелә төшкән.\nАфған юлын үткән яугир бөтәбеҙгә лә тыныс тормош теләй. Амин, шулай булһын!