Йәшәргә икән йәшәргә, үҙеңде йәлләмәйсә!\n28 Август 2019, 16:02\nҠыш – буранһыҙ, йәй ҡояшһыҙ булмаған кеүек, беҙҙең Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрын Илһам һәм Физәлиә Рәхимовтарһыҙ күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Хәйер, минең геройҙарымды белмәгән кеше бармы икән?! Иҫ киткес талантлы, үҙ эшенә мөкиббән актерҙар, һоҡланғыс ғаилә булараҡ дандары әллә ҡайҙарға таралған. Уларҙың ихласлығы, күңел матурлығы яҡтылыҡҡа әйҙәй, йәшәүгә көс бирә. йәшәгәс, бына беҙҙең Рәхимовтар һымаҡ йәшәргә, дөрләргә, эшләргә кәрәк! #Шоңҡаржурналы\nҠыш – буранһыҙ, йәй ҡояшһыҙ булмаған кеүек, беҙҙең Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрын Илһам һәм Физәлиә Рәхимовтарһыҙ күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Хәйер, минең геройҙарымды белмәгән кеше бармы икән?! Иҫ киткес талантлы, үҙ эшенә мөкиббән актерҙар, һоҡланғыс ғаилә булараҡ дандары әллә ҡайҙарға таралған. Уларҙың ихласлығы, күңел матурлығы яҡтылыҡҡа әйҙәй, йәшәүгә көс бирә. йәшәгәс, бына беҙҙең Рәхимовтар һымаҡ йәшәргә, дөрләргә, эшләргә кәрәк!\nӘйткәндәй, Стәрлетамаҡ тамашасыһы күптән инде Илһам ағай менән Физәлиә апайҙы яратып «беҙҙең Рәхимовтар» тип йөрөтә. Был һүҙҙәргә лайыҡ булыу еңелдән түгел, сөнки заманалар алмашыныу менән тамашасы ла үҙгәрә. Ә үҙ тамашасыһын һаҡлап ҡалыу – артистың төп маҡсаты. Бының өсөн күпме хеҙмәт һалынған, күпме тир түгелгән. Бихисап образдарға йән өрөлгән, үҫтерелгән һәм иң ғәҙел хөкөмсө – тамашасыға тапшырылған. Уларҙың һынауын лайыҡлы үтеп, бөгөн Рәхимовтар театр һөйөүселәрҙең ихтирамында ҡойона. Актер өсөн ошонан да ҙурыраҡ баһаның булыуы мөмкин дә түгел!\nҒөмүмән, халыҡты артистарҙың сәхнә эшмәкәрлеге генә түгел, ә шәхси тормоштары ла ҡыҙыҡһындыра. Рәхимовтар хаҡында яҡынданыраҡ белергә теләүселәрҙең дә һыуһынын ҡандырырға әҙербеҙ. Физәлиә апай менән Илһам ағайға «ә ни өсөн?», «ә ни эшләп?», «шулаймы?» тигән һорауҙар яуҙыра торғас, бик шәп әңгәмә әтмәләнек. Рәхәтләнеп һөйләштек, күңел бушаттыҡ, хатта бер-беребеҙгә аҡыл һатырға ла өлгөрҙөк.\n- Йәшерен-батырын түгел, күп ата-әсәләр балаларын актерлыҡҡа бармаҫҡа өгөтләй. Аҡсаһы юҡ, йөрөйһө күп тип ҡурҡыталар. Ә һеҙҙең осраҡта нисек булды?\nИлһам ағай: Беҙҙең атай-әсәйҙәр нимә уйланы икән?! (көлә). Береһе лә ҡаршы төшмәне, әллә бәләкәйҙән артист булам тип ҡаҡшатып бөттөм микән. Үҙемә күрә кумирым да бар ине – Шамил ағай Рәхмәтуллиндың уйнауын яратып ҡа рай торғайным.\nФизәлиә апай: Минең артист булып китеүемә иң яҡын кешем – әсәйем этәргеc бирҙе. Хатта ағайымдарҙың бер аҙ ҡаршы төшөүҙәренә ҡарамаҫтан, атай-әсәйемдең фатихаһынан файҙаланып, уҡырға индем дә киттем. Әйткәндәй, әсәйем миңә сәхнәлә сығыш яһар өсөн үҙ ҡулдары менән сәсмәүерҙәр эшләп бирә, алҡалар, беләҙектәр яһап бүләк итә ине. (әлегесә һаҡлаған биҙәүес әйберҙәрен алып күрһәтә). Ҡәҙерле кешемдең бер спектаклде ҡалдырмай ҡарауына һаман да рәхмәтлемен. Сөнки ул – тәүге баһалаусым булды. Ғөмүмән, оло тормош юлында аҙашмай, ситкә тайпылмай барырға әсәйем ныҡ ярҙам итте.\n– Тел төбөгөҙҙән аңлауымса, Өфө сәнғәт институтын тамамлағас, икегеҙгә лә баш ҡаланың М. Ғафури исемендәге академия театрында эшкә ҡалыу мөмкинлеге булған. Ә һеҙ Стәрлетамаҡҡа өҫтөнлөк биргәнһегеҙ. Быны нисек аңлатырһығыҙ?\nИлһам ағай: Эйе, 1991 йыл ине бит әле... Имтихандарҙы тапшырып та бөттөм, диплом биргәндәрен дә көтөп тороу юҡ, туп-тура Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрына эшкә һыҙҙым. Бер уйһыҙ ҡайттым. Әҙерәк икеләнеп тороу ҙа юҡ. Нисек Физәлиәне ҡалдырып киткәнмендер, белмәйем (мут йылмая)… Һуң, ныҡ итеп саҡыралар, гастролдәргә сығырға кеше кәрәк, йәнәһе. Шулай була икән әртис тормошо тип, башкөллө эшкә сумдым. Мин ҡайтҡан йылдың апрелендә генә асылған башҡорт театрын күтәреү бәхетенә ирештек. Шул уҡ мәлдә Хәлил ағай Ишбирҙин саҡырыуы буйынса Бейеү театрында ла эшләргә өлгөрҙөм. Теләк ҙур ине шул, йәшлек тә үҙенекен иткәндер. Бер заман ике театр араһында “йәшәй” башланым. Тик Физәлиә апайың “ҡамыт кейҙереп”, тиҙ генә үҙемдең юлға бороп ебәрмәһенме?! 1993 йылдан “егелеп” тыуған театрыма хеҙмәт итәм. Бындағы бөтә нәмә күңелгә яҡын һәм ҡәҙерле. Шуның менән сикһеҙ бәхетлемен. Эштә сыныҡҡан бәхет – ул оло еңеүгә тиң.\nФизәлиә апай: Һорауға бер аҙ асыҡлыҡ индереп китәйем әле. Уҡып бөткәс тә Илһам үҙе генә Стәрлегә юлланды. Уны, бәлки, тыуған яғы – Стәрлебашы ла тартҡандыр. Ә мин, Әбйәлил ҡыҙы, уның ҡайтып китеүенән файҙаланып (йылмая), ике йыл ярым “академда” эшләп өлгөр ҙөм. Уҡығанда уҡ, баш театрға йөрөп, күмәк сәхнәләрҙә ҡатнаша инек. Шулай сынығып барып ингәнгәме, эшләп китеүе әллә ни ауыр һымаҡ тойолманы. Ул ваҡыттарҙа уйнаған тәүге ролдәремдән И. Абдуллиндың “Тиле йәшлек” романтик комедияһында – Сәйҙәне, Ф. Богдановтың “Атылған йондоҙ”онда – Гөлйөҙөмдө, Ф. Бүләковтың “Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?” драмаһында йәш Фатиманы, Н. Асанбаевтың “Рәйсә+Фәйзи” спектаклендә Фирҙәүсте әле лә һағынып иҫкә алам. Эйе, һәр кемде яҙмыш йөрөтә, тиҙәр. Беҙ ҙә, икебеҙ ике яҡта йөрөүҙән фәтеүә сыҡмаҫ тип, 1993 йыл да өйләнешеп, Стәрлетамаҡ артистары сафын ишәйтеп ебәрҙек. Һәм, шунан башлап ул минең өсөн иң яҡын ҡалама, икенсе тыуған еремә әүерелде. Ике балабыҙ – улым менән ҡыҙым да ошонда тыуып үҫте. Әйткәндәй, бәпестәремде үҫтерергә ярҙам иткән туғандарға рәхмәтебеҙ сикһеҙ. Актер тормошон үҙегеҙ беләһегеҙ, “татлы” түгел...\n– Бер ғаилә, ә сәхнәлә ике артист, ике шәхес... Дөрөҫөн генә әйтегеҙ әле, театр һәм ғаилә үҙ-ара һыйышамы? “Сәхнә-өй-гастролдәр” формулаһын нисек сисәһегеҙ?\nФизәлиә апай: Беҙҙең өсөн ғаилә – һәр ваҡыт беренсе урында тора. Был изге мөйөшөбөҙҙө күҙ ҡараһы кеүек һаҡлайбыҙ. Ә театр – ул беҙҙең эшебеҙ, “икмәгебеҙ”, ижади майҙаныбыҙ. Аллаға шөкөр, спектаклдәр сығып тора, роль артынан роль, бына шулай илһамланып эшләнек тә, эшләйбеҙ ҙә. Сәхнәлә лә партнерҙар булып күп кенә образдар тыуҙырҙыҡ: Р. Ҡол-Дәүләттең “Бермут өсмөйшө” драмаһында – Йәмил менән Хазина, И. Йомағоловтың “Мөхәббәт ҡоштары” комедияһында – Мөнир менән Сәриә, Н. Иҫәнбәттең “Һижрәт” комедияһында – Качкинский менән Сания, К. Чандрҙың “Бер мөхәббәт – мең ғашиҡ” дарамаһында – Гөләм менән Лачи, Н. Ғәйетбаевтың “Һатам, иремде һатам!” комедияһында – Мидхәт менән Зәйтүнә.\nҺис ҡасан да бер-беребеҙгә ҡамасауламаныҡ, көнләшмәнек. Киреһенсә, бәләкәй генә уңыштарыбыҙға ла һөйөнәбеҙ. Һәр саҡ аҡыл менән эш итеүгә өҫтөнлөк бирәбеҙ. Ҡайһы берҙә коллегаларымдың театрҙа эшләмәгән ирҙәренә, ҡатындарына ҡарайым да, әлдә генә Илһам менән бер урындабыҙ тип уйлап ҡуям. Сөнки артистың ҡатыны йәиһә ире булыу өсөн оло сабырлыҡ, түҙемлек, бер-береңде аңлай белеү талап ителә.\nИлһам ағай: Йәшәргә тырышып маташҡан һәр ғаилә кеүек беҙ ҙә көндәлек проблемалар, ваҡ мәшәҡәттәр, ҡыуаныстар менән йәшәйбеҙ. Форсаттан файҙаланып, беҙҙе ваҡытында үҙ балалары кеүек ҡаршы алған, оло тормошҡа аяҡ баҫҡанда күрһәткән ярҙамдары өсөн элекке ҡала мэры Спартак Әхмәтовҡа, режиссер Гөлдәр Ильясоваға рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\n– Һуңғы биш йылда сәхнәлә ҡуйылған премьераларҙы алғанда, һеҙ уйнамай ҡалған бер генә спектакль дә юҡ. Һәр ролгә инә белергә, уны тамашасыға алып барып еткерергә кәрәк. Һеҙгә ниндәй образдар яҡын?\nИлһам ағай: Театрҙа үҙең теләгәнсә йәшәп булмай, йәғни, режиссер ниндәй роль бирә, һин шул образды тартырға тейешһең. Оҡшай, оҡшамай тигән һүҙ юҡ бында. Бирелгән һәр образ өҫтөндә еренә еткерелеп, тамашасы күңеленә үтеп инерлек итеп эшләргә тейешбеҙ. Минең өсөн һәр уйнаған образым – үҙе бер ғүмер. Х. Ирғәлиндең “Инә бүре ҡарғышы”нда – Юламан, А. Цагарилиҙың “Ханума”һында – Котэ, Ф. Бүләковтың “Мөхәббәт ҡа рағын да” – Боғанур, Х. Ниязиҙың “Һөйәркәмә кисен барам” спектаклендә – Ризуанай, Т. Уильямстың “Роза тамғаһы”нда – Альваро, Ж. Мольерҙың “Скапен мутлыҡтары”нда – Скапен, И. Абдуллиндың “Их, Өфө ҡыҙҙары”нда – Кохан, М. Кәримдең ”Ҡыҙ урлау”ында – Мөхәммәтша, Б. Бикбайҙың “Ҡоҙаса”һында – Яппар, М. Ҡунафиндың “Тыңлайыҡ ваҡыт аҡҡанын” спектаклендә баш табип һәм башҡа бик күп ролдәргә күңел йылым һалынған. Йәшерен-батырыны юҡ, эх, шул ролде уйнаһаң ине, тип ауыҙ һыуҙары ҡороған саҡтар ҙа булғыланы. Тик “мин” тигән һүҙ юҡ театрҙа, ә “беҙ” тигән принципҡа таянып эш итергә тырышабыҙ. Маҡсатыбыҙ бер: булған тамашасыны һаҡлап ҡалыу, яңыларын йәлеп итеү. Шөкөр, халыҡ театрға кире ҡайта. Хәҙер кешене ҙур экранлы телевизорҙар, компьютерҙар менән аптыратып булмай.\n– Баязит Бикбайҙың “Ҡоҙаса” музыкаль коме дияһындағы Шәмсиә еңгә роле Физәлиә апай һеҙгә генә атап яҙылған кеүек. Иҫ киткес оҫталыҡ, үҙегеҙгә генә хас наҙлылыҡ, ҡабатланмаҫ хәрәкәттәрегеҙ – тамашасы күңелен шунда уҡ әсир итә, аңлатып бөтә алмаҫлыҡ дәрт өҫтәй.\nФизәлиә апай: Рәхмәт. Дөрөҫөн генә әйткәндә, үҙен артист тип иҫәпләгән кеше, ниндәй роль бирһәләр ҙә, ҙурмы ул, бәләкәйме, ыңғаймы ул, киреме, шуны уйнарға бурыслы. Мәҫәлән, миңә роль эләгеү менән режиссер биргән йүнәлештә уйлана, күҙ алдына килтерә башлайым. Хатта өйҙә лә, өйҙән театрға килгән арала ла геройым тормошо менән йәшәп алам. Һәм үҙемә килешле образды яһап ҡуям. Әлбиттә, быларҙың барыһы ла режиссерҙың күҙлегенән сығып эшләнә. Спектакль сығарған дәүерҙә донъя мәшәҡәттәрен ситкә ҡуйып торам, бөтә көсөмдө, уй-фекерҙәремде эшкә йүнәлтергә тырышам. Ә инде спектакль әҙер булып, тамашасы хөкөмөнә сыҡҡас, һинең кәйефең бармы-юҡмы, эсеңдә ут янамы, тамағыңа төйөр тығылғанмы – барыһын да шаршау артында ҡалдыраһың да, ҡалай кәрәк шулай уйнарға бурыслыһың. Сөнки тамашасы миңә ҡарарға килмәй бит, уны герой яҙмышы ҡыҙыҡһындыра. Бына, мә ҫәлән, И. Йомағоловтың “Мөхәббәт ҡоштары”нда – Сәриәне, И. Садыҡовтың “Насретдиндың биш ҡатыны”нда – Тутихонды, Т. Уильямстың “Розатамғаһы”нда – Э. Хогенгартенды, Ф. Бүләковтың “Ҡатын-ҡыҙҙың ҡырҡ сырағы”нда – Нурияны, А. Хөсәйеновтың “Бәндәбикә менән Ерәнсә сәсән”ен дә – Бәндәбикәне, Яхонтовтың “Үткәндәре бай ҡатын” – Люсяны, Б. Мольерҙың “Ирекһеҙҙән табип”ында – Мартинаны, М. Фәйзинең “Аҫылйәр”ендә – Вәлиәне, Б. Бикбайҙың “Ҡыҙурлау”ын да – Туҡтабикәне, М. Ҡунафиндың “Тыңлайыҡ ваҡыт аҡҡа нын”да ата-әсәләр ойошмаһынан вәкил образдарын ярата тамашасы.\n– Һеҙ театрҙың асылған мәленән башлап уға тоғро хеҙмәт итәһегеҙ. Заманалар алмашынып тороуы ла Рәхимовтарҙы өркөтмәгән, ә киреһенсә, сыныҡтырған ғына. Нисек уйлайһығыҙ, театрҙың киләсәге бармы?\nИлһам ағай: Театрҙа эшләп, уның киләсәге хаҡында борсолоп күп һүҙ ҡуйыртып ултырыуҙан алма бешеп ауыҙға төшмәҫ, минеңсә. Театрыбыҙҙың бәҫе юғалмаһын өсөн эшләргә һәм тағы ла эшләргә, заман һулышын тойоп ижад итергә кәрәк. Беҙҙең коллектив көслө. Тоғро тамашасыларыбыҙ бар. Киләсәктә йәштәрҙе йәлеп итеү юлдарын эҙләйбеҙ һәм мотлаҡ табасаҡбыҙ. Хәҙер эшләргә теләге булған кешегә бөтә “ҡорал” да бар бит.\nФизәлиә апай: Сәнғәткә тартылған, матурлыҡҡа ғашиҡ кеше театрға йөрөйәсәк. Шундайҙар күберәк булһын ине. Халыҡты йәлеп итер өсөн эстәлекле, заман проблемаларын яҡтырт ҡан пьесалар кәрәк. Бына быйыл Мөнир Ҡунафиндың “Тыңлайыҡ ваҡыт аҡҡанын” пьесаһы сәхнә өсөн оло табыш булды. Бөгөнгө йәмғиәтебеҙ хаҡындағы ошондай сәхнә әҫәрҙәре күберәк яҙылһын ине.\n– Быйыл Стәрлетамаҡ башҡорт драма театры һәм филармония бергә ҡушылып, театр-концерт бер ләшмәһенә әйләнгәс, ижад миҙгелен асыу тамашаһын да һеҙҙең бер яңы йырығыҙҙы ишетергә тура килде. Һеҙгә, мин әйтәм, Хоҙай талантты йәлләмәгән...\nФизәлиә апай: Беҙ күңел өсөн йырлайбыҙ. Әлбиттә, спектаклдәрҙә кәрәк булып, режиссер ҡуша икән, йырларға тура килә. Саҡырһалар, концерттарҙа ҡатнашыуҙан баш тартмайбыҙ. Илһам менән дуэттар ҙа башҡарабыҙ, яңғыҙ ҙа сығыш яһайбыҙ. Яратып тыңлаған тамашасыларыбыҙ бар. Тик йырсылар һымаҡ клиптар эшләп, дисктар сығарғаныбыҙ юҡ. Ә концерттарҙан һуң уларҙы һораусылар табыла, был бик һөйөнөслө хәл, әлбиттә.\nӘңгәмәселәремә рәхмәт әйтеп, кәйеф күтәренкеле гендә таралыштыҡ. Физәлиә һәм Илһам Рәхимовтар менән һөйләшкәндән һуң, илһамланып бер нисә көн ҡанатланып йөрөнөм. Ниндәй талантлы һәм ниндәй ябай үҙҙәре! Бына кемдәр беҙҙең башҡорт театрының йөҙөн билдәләй, бына кемдәр сәнғәт донъяһының сағыу йондоҙҙары!\nГөлдәр СОБХАНҒОЛОВА, Стәрлетамаҡ ҡалаһы.


Башҡортостан Башлығы ҡатын-ҡыҙҙарҙы 8 март байрамы менән тәбрикләне\nКүркәм яҙғы байрамды күптән инде барыһы ла яратып өлгөрҙө. Тап һеҙ донъяға яңы ғүмер бүләк итәһегеҙ, ғаиләлә аңлашыусанлыҡ һәм ышаныс мөхите булдыраһығыҙ, матурлыҡ һәм мөхәббәт, изгелек һәм наҙ, һөйкөмлөлөк һәм аҡыл бүләк итәһегеҙ.\nҒүмерегеҙҙе балалар тәрбиәләүгә, ғаилә усағын һаҡлауға арнайһығыҙ, эшегеҙҙә лә уңышҡа ирешәһегеҙ, ижтимағи тормошта ҡайнап йәшәйһегеҙ, мәрхәмәтлек менән шөғөлләнәһегеҙ, республика үҫешенә тос өлөш индерәһегеҙ.\nБашҡортостанда һәр ҡатын-ҡыҙ дәүләт ярҙамын тойһон, киләсәккә ышаныс менән баҡһын өсөн ғаилә, әсәлек һәм балалыҡты яҡлау йәһәтенән ҙур эштәр башҡарыла.\nЫсын күңелдән һеҙгә ныҡлы сәләмәтлек, именлек, уңыштар теләйем. Янығыҙҙағы һөйөклө кешеләрегеҙ ихтирам һәм иғтибарға күмһен. Барлыҡ хыялдарығыҙ тормошҡа ашһын, тиелә Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың 8 март- Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан ҡотлауында.


Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡотлайбыҙ!\nҠотлайбыҙ! 19.03.2013 // Йәмғиәт\nСалауат районының Арҡауыл ауылында йәшәүсе яҡын кешебеҙ Хәнифә Сираж ҡыҙы Сәләхова-Искәндәрова үҙенең оло юбилейын — 85 йәшен билдәләй. Уны ошо күркәм ғүмер миҙгеле менән ысын күңелдән ҡотлайбыҙ. Башҡортостанда ғына түгел, тотош Советтар Союзына үҙен танытҡан уҡытыусы ул. Салауат районының Яхъя ауылында йәш уҡытыусылар Мәүлиха һәм Сираж ғаиләһендә беренсе бала булып донъяға килә. 1951 йылда Өфөлә педагогия институтын тамамлағас, хеҙмәт юлын ул Арҡауыл урта мәктәбендә биология уҡытыусыһы булып башланы. Тап ошо осорҙа белем биреү учреждениеһы киң билдәлелек яулай: мәктәп янындағы тәжрибә баҡсасылыҡ участкаһында йәшелсәләрҙән һәм бөртөклөләрҙән юғары уңыш алыуға өлгәшелә.\nПедагогия өлкәһендәге фиҙакәр хеҙмәте өсөн ҡәҙерлебеҙгә «Социалистик Хеҙмәт Геройы» тигән маҡтаулы исем бирелде, СССР-ҙың Юғары Советына ике тапҡыр депутат итеп һайланды, 1982 йылда «СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы» тигән данлы исем бирелде. Ул КПСС-тың ХХIV съезында делегат булып ҡатнашты һәм 15 йыл буйы Валентина Терешкова етәкселек иткән Совет ҡатын-ҡыҙҙары комитетында ағза булып торҙо.\nҮкенескә ҡаршы, еҙнәбеҙ бөгөн беҙҙең арала юҡ инде. Яҡыныбыҙға күп ҡайғы кисерергә тура килһә лә, ул бөгөлөп төшмәне. Хаҡлы ялға сыҡһа ла, йәмәғәт эштәренән бушамай. Балаларына оло терәк, кәңәшсе, ейән-ейәнсәрҙәренә ҙур ярҙамсы.\nҺәр ваҡыт асыҡ йөҙлө, һәр кемгә лә өлгө булырлыҡ изге йәнле, һөйкөмлө кешебеҙгә донъяның бар яҡшылығын, матурлығын, һаулыҡ, бәхет, бәрәкәтле имен тормошта оҙон ғүмер кисереүен теләйбеҙ. Иртәләрең ҡояшлы, көндәрең көләс, кистәрең айлы, уйҙарың яҡты, күңелең тыныс булһын.\nМатур тормош, сәләмәтлек теләп,\nЮбилейың менән ҡотлайбыҙ!\nШатлыҡ менән оҙон ғүмер итеп\nЙәшәүеңде генә теләйбеҙ.\nҺинең тормош юлы матур тарих,\nРәхмәт, тибеҙ һиңә ысын йөрәктән,\nҺинең ғүмер — беҙгә ғорурлыҡ.\nИң изге теләктәр менән Өфө ҡалаһынан Сәриә, Әлиә, Азат Сәләховтар, Йәлил менән Шәүрә Ғариповтар,\nМалаяҙ ауылынан Алик һәм Олиә Сәләховтар.


Теләгәндәр әмәлен таба\nХәйбулла районы Яңы Ергән мәктәбе янында ойошторолған ярҙамсы хужалыҡ хаҡында гәзитебеҙҙә яҙып үткән инек («Атайсал», №23). Ә бөгөн һүҙебеҙ ошо ауылдың «Ҡояшҡай» балалар баҡсаһы тураһында. Бында эшләүсе хеҙмәткәрҙәр кескәйҙәрҙе тәрбиәләп кенә ҡалмай, ә өйрәк себештәрен дә ҡарай. Нисекме? Һорауға яуапты белгегеҙ килһә, балалар баҡсаһы мөдире Рәмилә Рауил ҡыҙы Рәхмәтова менән ҡорған әңгәмәне уҡығыҙ.\n—Рәмилә Рауил ҡыҙы, өйрәк себештәрен алып көтөү идеяһы ҡайҙан килде?\n—Туҡланыуға хаҡты арзанайтыу тураһында һорау килеп баҫҡас, уйлана башланыҡ. Йәшелсә-емеш үҫтереү мөмкинселеге юҡ, сөнки беҙҙең эргәләге ер уңдырышһыҙ, һыу менән тәьмин ителеш тә ауыр. Коллегалар менән кәңәшләшкәндән һуң, өйрәк себештәре алырға булдыҡ.\n—Себештәр өсөн махсус урын эшләнегеҙме? Нисек көттөгөҙ?\n—Башта тәүәкәлләгәс тә коллектив менән аҡса йыйып 20 өйрәк алдыҡ. Шул көндән алып сиратлап көтә башланыҡ. Ике аҙна беребеҙ баҡһа, ике аҙна икенсебеҙ ҡараны. Шулай итеп Туҡбаева Көнһылыу, Килсенбаева Флүрә, Рәхмәтова Рәйсә, Ҡоломбәтова Сәлиә, Рәхмәтуллина Гөлшат, Хәсәнова Гүзәл һәм үҙем алмаш-тилмәш үҫтереп алдыҡ. Бындай башланғысты хуплап, бер ниндәй зарланыуһыҙ эшләгән коллективҡа рәхмәтлемен. Улар һәр ваҡыт балаларҙы тәрбиәләүҙә лә, белемдәрен камиллаштырыуҙа ла яңы алымдар ҡулланып заман менан бергә атлай. Йорттарында уңған хужабикә булһалар, ауылда йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашалар. Балалар баҡсаһына йөрөүсе кескәйҙәрҙең ата-әсәләре менән яҡшы мөнәсәбәт булдырғандар.\n—Өйрәктәрҙе үҫтереү өсөн яҡшы ашатырға ла кәрәк бит. Емде ҡайҙан алдығыҙ?\n—Был йәһәттән үҙебеҙҙең ауылдың крәҫтиән фермер хужалығы етәкселәренә рәхмәтлемен. Айрат Рәхмәтов, Зөфәр Ҡырымғужин, Альберт Күҫәков, Фәнис Туҡбаев ашлыҡ бүлеп бирҙе. Күмәкләгән—яу ҡайтарған тигәндәй, бергәләшеп себештәрҙе үҫтереп алдыҡ.\n—Өйрәк балаларҙың туҡланыуына ҡулланаһығыҙмы?\n—Юҡ, өйрәк ите балаларға туҡланыу өсөн бармай, бәләкәй организмға ауыр була. Шуға күрә өйрәктәрҙе эшкәртеп, йәрминкәләргә һатыуға ҡуйҙыҡ. Әлеге көндә ҡош һатып 15 мең килем алдыҡ. Ул аҡсаға йәшелсә-емеш һәм башҡа аҙыҡ-түлек аласаҡбыҙ. Шул рәүешле туҡланыу хаҡын арзанайтыуға өлгәшәбеҙ.\n—Киләсәккә пландарығыҙ ниндәй? Киләһе йылда ла был эште дауам итерһегеҙме, әллә икенсе төрлө шөғөл табырға уйлайһығыҙмы?\n—Был беҙҙең беренсе тәжрибә булды. Киләһе йыл өйрәк кенә түгел, башҡа төрлө ҡош-ҡорт алып үҫтереп ҡарарға ниәтләнеп торабыҙ.\n—Рәмилә Рауил ҡыҙы, әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ.


Урман шауынан бәхет табып... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Урман шауынан бәхет табып...\nУрман шауынан бәхет табып... 29.04.2015 // Йәмғиәт\nЯлан ситендә үҫкән ҡарт ҡарағасты ҡосаҡлап алам:\n– Тағы ҡайттым һиңә, йөҙйәшәр ағасым. Хәлдәрең нисек?\nӘ ағасым, һорауыма яуап бирергә әҙерләнгәндәй, мөһабәт кәүҙәһен шығырҙатып ҡуя. Уның да осрашыуға шат икәнен тоям кеүек.\nҠарағас быйыл тағы ла нығыраҡ олпатланған, ҡайырыһында эҙҙәр тәрәнәйгән. Ниңә тап ошо ағасты нығыраҡ яратам һуң мин? Олатайымдың ҡарағасы бит ул. Юҡ, ҡәҙерлем ултыртмаған, үҫтермәгән уны, ә уның төбөндә ял итергә, сәй эсергә яратҡан. Ағас олатайымдың серҙәше, өнһөҙ тыңлаусыһы булған. Күпте күргән, бихисап ваҡиғаның шаһиты булған ҡарағас ул.\nОлатайым Ғәзизйән Ибраһим улы Аҫылбаев ғүмере буйы урман ҡарауылсыһы булып эшләгән. Һәр ҡыуаҡты, йәш үҫентене һаҡлаған, ҡырмыҫҡа иләүҙәрен ҡурсалаған, кәртәләгән... Урманының шаулауын күреп һөйөнгән, бәхетен яратҡан эшенән тапҡан. Ошо һөйөүе миңә лә күскән.\nОлатайымдың эҙҙәрен һаҡлаған изге ергә – Баймаҡ районының Күгиҙел ауылына – һәр саҡ ашҡынып ҡайтам. Был бәхетле мәлем гелән бесән сабыу осорона тура килә. Өләсәйемдең мәтрүшкә, йүкә сәскәһе ҡушып әҙерләгән тәмле сәйен эсеп алғас та һағыныуымды тыя алмайынса, йүгерә-атлай өй ҡаршыһында ғына торған Муллатауға күтәреләм. Аяҡ аҫтында – бәрхәт үлән, төрлө-төрлө сәскә, тәлгәш-тәлгәш еләк... Тау башынан ауыл ус төбөндәй күренеп тора, ә алыҫта, зәңгәр офоҡ һыҙатында, Магнитогорск ҡалаһы төҫмөрләнә.\nТауҙың түбән яғында олатайымдың ҡоҙоғо бар. Барлыҡ ауыл халҡы уны “Ғәзиз шишмәһе” тип атап йөрөтә. Һыуы һәр саҡ саф, таҙа булһын тип, тимер торбалар төшөрөп, ныҡлы итеп эшләгән уны олатайым. Халыҡҡа изгелек ҡалдырған. Шишмәнең һыуы шул тиклем тәмле, эскән һайын эске килеп тора.\nАуылға ҡайтыуымдың икенсе көнөнә барлыҡ туғандарым менән бергә бесәнлеккә юл алам. Ифрат татыу минең яҡындарым, һәр эште күмәкләп, ярҙамлашып башҡаралар. Өс-дүрт көндә кәбән дә өйөлә. Өләсәйемдең шатлығы эсенә һыймай. Балаларыңдың татыулығын, ата-әсәһенең изге юлын дауам итеүен күреү үҙе ҙур бәхеттер, күрәһең.\nIX класс уҡыусыһы.


Эскесе булып тыумайҙар ул, балам...\n27 Март 2019, 12:59\n…Мин—эскесе улы. Иртән айныҡ, ә кискә лаяҡыл иҫерек атайым. Ә эсмәгән көндәре уның беҙҙең өсөн оло байрамға әүерелә. Әсәйем, ҡартәсәйем, хатта сәңгелдәктә генә ятҡан һеңлем дә был айныҡ көндәрҙе һағынып көтәбеҙ. Иртән мең тәүбәгә килеп аҙарынған атай, йә ауа-түнә ҡайта, йә эҙләп алыуға ла ҡала башланы. Иҫемдә, сатлама һыуыҡ ғинуар төнө. Атай һаман эштән ҡайтмаған (ул колхозда мал табибы ине ). Эҙләй сыҡтыҡ әсәй менән. Йығылып ятһа тип тимер кәритәне һөйрәп алдыҡ. Бер урамды ҡыҙырҙыҡ, икенсеһен, сәмәй һатҡан өй ти-рәләрен барлап сыҡтыҡ, юҡ.\n…Мин—эскесе улы. Иртән айныҡ, ә кискә лаяҡыл иҫерек атайым. Ә эсмәгән көндәре уның беҙҙең өсөн оло байрамға әүерелә. Әсәйем, ҡартәсәйем, хатта сәңгелдәктә генә ятҡан һеңлем дә был айныҡ көндәрҙе һағынып көтәбеҙ. Иртән мең тәүбәгә килеп аҙарынған атай, йә ауа-түнә ҡайта, йә эҙләп алыуға ла ҡала башланы. Иҫемдә, сатлама һыуыҡ ғинуар төнө. Атай һаман эштән ҡайтмаған (ул колхозда мал табибы ине ). Эҙләй сыҡтыҡ әсәй менән. Йығылып ятһа тип тимер кәритәне һөйрәп алдыҡ. Бер урамды ҡыҙырҙыҡ, икенсеһен, сәмәй һатҡан өй ти-рәләрен барлап сыҡтыҡ, юҡ. Ферма урамында ай яҡтыһында ҡарайып күренгән «нәмә»не ҡурҡа-өркә барып ҡараныҡ. Ҡуйынына һаҫыҡ шешәһен ҡыҫтырып атайым ята ине. Һалам түшәүле кәритәгә көскә тейәп (нисек көсөбөҙ еткәндер?!) өйгә ҡарай атлайбыҙ. Аҙым һайын тиерлек туҡтап әсәйем тыныуын тыңлай, башындағы шәлен сисеп, атайымды ябындырып ҡуйҙы бер мәл. Үҙе өшөй, йәл ине әсәй миңә. Түҙмәнем юлыңғайы һорап ҡуйҙым:\n—Әсәй, бөтәһенең дә аталары эсмәй ҙә инде?! Нишләп һин эскән атайҙы һайланың икән?\n—Ээйй, балам?! Һуң уның бит ҡаҡ маңлайына «Эскесе » тип яҙылмаған ине!...—тине.\n…Хәтерҙә ныҡ уйылған икенсе хәтирә. Класташ малайҙар менән мәктәптән ҡайтып киләбеҙ. Яҙ, йылы, сыуаҡ көн. Аяҡ аҫтында күләүектәр гөрләй. Атайымдың иң ҡыҙыу байрамы—үгеҙ-тәкә көйҙөрөү осоро еткәнен белә инем инде, тик магазин алдында бер өйкөм ирҙәр алдында тамаша күрһәтеүсе ул булыр тип уйламағайным да. Шыр яланғас, ҡойоға аунаған атайым бар халыҡты көлдөрөп ҡылана. Ике йотом дефицит араҡыны ҡулға төшөрөү өсөн бына ниндәй түбәнселеккә лә риза икән атайым! Малайҙар берсә атайыма, берсә миңә ҡарап, һындары ҡатып көлөшә башланы. Йән фарман ҡайтып ауҙым өйгә, ғәрләндем! Түгелеп иланым! Һүҙһеҙ ҙә аңлаған ҡартәсәйем баш осома килеп:\n—Эй, балаҡай! Бер әҙәм дә доньяға эскесе булып тыумай шул. Йоғошло ауырыу кеүек ул эскелек. Йоҡтороуы йәһәт, ҡотолоуы ауыр. Fибрәт өсөн генә тыуҙырып, буй биргәнмендер инде атаңа, һис һүҙемде тыңламай бит. Атай менән әсәйҙе алмаштырып йә һайлап алып булмай шу-у-ул,—тип әсенгәне иҫтә...\n…Араҡы талонға ғына, шәкәр ҙә самалап һатыла башланы бер мәл, эске эҙләгәндәр колхоз малына ҡайҙандыр килгән шәкәр сөгөлдөрө һығындыһын (патока тиҙәр ине) әсетеп эсеүгә өйрәнде. Мал ауыҙынан биҙрәләп тартып урлап, самагонсы ҡа-тындарға градусҡа алмашып, аҙаҡ уныһы ла бөткәс, тәҙрә йыуыу шыйыҡлығына ла күстеләр. Ҡайһы ваҡыт атай артынан ҡалмай эйәрә инем, әллә мине күреп тыйылырмы тип уйлағанмындыр инде, шуға ла нимә, нисек эскәндәрен теүәл белдем. Ҡырҡыу еҫле «тройной», йомошона ярағанына әжер итеп кемдер хушбуй ҙа тоттора ине атайыма. Аслы-туҡлы ашҡаҙанға был һыуҙар батмай башланымы, атайым бер көн сәсрәп ауырып йығылды. Йотом һыу ҙа үтмәй ауыҙынан, күм-күк, йә ут йәшел итеп һаҫыҡ күперек ҡоҫа. Ирендәре күгәреп, хәлһеҙләнгән атайымды урындыҡта ҡалайтып та терелтә алмай өйрөләбеҙ. Әсәй ҡартәсәй бойороғонда фельдшерға йүгерҙе, үҙе атайҙың тәндәрен ыуғылап ауыҙ эсенән ниҙер уҡынып маташа. Фельдшер килмәне, әсәй күҙ йәштәрендә бер-ике апай һәм таныш түгел ағайҙы эйәртеп ҡайтты. Күҙҙәре аларып тартышып ыңғырашҡан атайымды тотондолар «качать» итергә. Тәнен ыуырға спирт йә араҡы кәрәк ине, тигәндәрен ишетеп ҡалдым да, һабантуйға тип йыйған бар тинлектәремде усыма йомоп киттем самагонсы әбейгә. Тинлектәремде сирайып ҡына сүпләне лә шешә төбөнә генә йәнгә инер «һыу» ҡойоп бирҙе. Елдереп ҡайтып еттем, атайым терелһә булған! Бик оҙаҡ ыуалап, тағын әллә ниндәй әмәлдәр ҡулланып инде үлде тигән атайымды саҡ аяҡҡа баҫтырҙылар. Ошо терелеүҙән инде башҡаса эсмәҫ тигәйнем, арыуыҡ ҡына эсмәй ҙә йөрөнө. Өҙҙөрөп гармунында уйнаһа, һығылтып бураһын бураһа, техника йүнәтеү тиһеңме—барыһына ла оҫта, уға тиңе юҡ кеүек ине лә бит. Тик, бер белмәгәс белмәй икән ул әҙәм дә. Тағы ла эсте бит! Колхоз аҡса түләмәй, мал менән эш хаҡын ҡайтарҙы ҡайһы саҡ, ә беҙгә тәғәйен мал өйгә ҡайтып етмәй самогонсылар ҡураһын тултырҙы. Мал йылына бер бирелә, ә эскелек көн дә кәрәк шул атайға. Араҡы алдында бала хаҡы ла, ғаилә лә онотола, ризыҡ өҙөп мал йыйғанда оят әҫәре лә ҡалмай икән. Fүмерҙә ҡыланмаған юлға—урлыҡҡа ла батырҙы эскелек. Хужалыҡтың быҙау башмаҡтарын «шылдырған» атайҙы эшенән ҡыуалап, штраф һалып ҡуйҙылар. Барыбер ҙә тыйылманы атайыбыҙ, өйҙән булһа ла ниҙер урлап күңел асыуҙы хуп күрҙе. Илап ялбарған ҡартәсәйемдең күҙ йәштәре лә туҡтатманы уны был юлдан... Иптәш малайҙарҙың аталары машина йөрөткәненә, ат етәкләп улдарын ат башында мендергәненә көнләшеп ҡарарға ғына ҡалды миңә...\nКөҙгө муллыҡта тағын колхоз келәтенең игененә мулыҡҡан атайҙы тотоп, бур исеме тағып, әсәйҙең яңғыҙ елкәһенә ҙур ғына штраф сәпәнеләр. Шул көндән эҙһеҙ юғалды беҙҙең атай. Эҙләмәгән, хәбәр итмәгән ер ҡалманы, юҡ. Гәзит аша ла, телевидение тапшырыуына ла яҙыу яуапһыҙ ҡалды. Бер кем күрмәне, белмәне лә. Әйтерһең дә ер йотто. Ҡәҙер кисендә ҡартә-сәйем менән күк ҡабағы асылырын көтөп, атайға тере булһа ҡайтыуын, һаулыҡ теләгән дә иҫтә. Әгәр үлеп фәлән ҡалған булһа тип, ҡартәсәйем оҙон-оҙаҡ көйләп «Ясин» сығарҙы, ҡуш усымды ҡуйып илай-илай мин дә атайым рухына доға ҡылдым шул төн...\nУрта мәктәпте тамамлап, әрмегә барып ҡайттым. Өмөт өҙөлмәй, унда-бында һүҙ һала йөрөйөм. Яуап юҡ. Әҙәм энә түгел дә, кем булһа ла күрергә тейештер бит?! Ҡартәсәйем атайымды көтөп күҙе ҡарайып үлеп китте. Атайҙың терелеген иҫбат итер, үле икәнлеген дә дәлилләр ҡағыҙ остоғо таба алмай ыҙаландыҡ, мәктәптә уҡыған һеңлем—пособиенан, юғары уҡыу йортонда уҡыған мин стипендиянан ҡолаҡ ҡаҡтыҡ. Ауыр ине тормошобоҙ, атайҙан ҡалған колхозға булған дебиторҙы саҡ түләнек, шулай ҙа алға ынтылдыҡ. Мин табип һөнәрен алып уҡып сыҡтым, ике йыл ҡалала эшләп алғас, өйләнергә уйланым. Күптән яратышып йөрөгән ауылдаш ҡыҙға һөйләшергә яусы ебәрҙек. Юл уңманы: «Ауылдың атаҡлы алкашының улына ҡыҙ бирәһебеҙ юҡ!»,—тип ҡырт бороп ҡайтарҙылар. Атайымдың даны минең тормошома ла ҡыҫылыш яһаны...\nҠалаға һыйындым, ауылдың кеме осраһа ла битемә бәреп: «Эй, һин теге бурҙың улы мәле ул?» йә: «Алкаштан да духтыр тыуа икән дә?!»—тиер һымаҡ ине. Өйләндем. Инде яйланды ғына тигәндә тормоштар, әсәйем дә үлеп ҡуйҙы. Һеңлемде үҙем уҡытышып кейәүгә бирҙем. Атайым ише айнығалмай эскән атайҙар, сәсе башы туҙып йәмһеҙләнгән ҡатындарҙы дауалаусы табип-нарколог мин. Һәр пациентым күҙҙәренән атайымдың төҫөн күрәм, тыныуҙарынан атайымдыҡылай һаҫыҡ бөркөлә. Аҙна ун көн эсендә мең тәүбәгә килеп, был тупһаны башҡа ашатламаҫҡа вәғәҙә биреп ҡайта ҡайһылары. Ҡабат-ҡабат бер вәғәҙәне ҡабатлағандар ҙа табылып танылып тора...\nНи өсөн яҙам мин был юлдарҙы? Бер көн дүрт йәшлек улым һорап ҡуйҙы: «Атай, нишләп һин балалар табибы түгел? Унда (балалар клиникаһында) стеналар матур һүрәтле, тәтәйҙәр күп, балалар тауыштары яңғырай, ә һин эшләгән больница тимер тәҙрәле, стеналары ла төҫһөҙ, ишеү олатай-инәйҙәр гел йәмһеҙ ҡысҡыра, ярамаған һүҙҙәр әйтә...»\nӘле әйтһәм дә бер һүҙем айышын аңламаҫһың шул балам?! Бәлким ошо үрҙә яҙғандарым аша аңларһың, бәхетле бала саҡ булһын өсөн, улыҡайым, атай-әсәйҙең дә һау аҡылда булыуы кәрәк шул...\n…Эҙһеҙ юғалған атайымдан бер көн хәбәр килеп эҙләп тапты. Фәлән-фәлән ерҙәге дауаханала аяҡ-ҡулы өшөп өҙөлгән, еңелсә фалиж һуҡҡан ҡарт бабай минең атайым икәнен танып, тейәп (!) алып ҡайттым. Кеше көнлө ҡарап тороуға имәнес ҡарт атайымды инвалид креслоһына ултыртып, хас та бала саҡтағы кәритәгә һалып һөйрәгәндәй, тәрбиәмә алдым. Яйлап теле лә асылғандай булып ҡуйҙы, тәрбиәнән йөҙөнә нур керҙе. Ҡайҙа булғанлығын һөйләмәһә лә аңлашыла ине, араҡыға алданып ҡол тормошоноң касафаты был көнө. Бармаҡ-суҡһыҙ ҡул, тубыҡтан түбән ҡырҡылған аяҡ, ҡайҙа теләй шунда сабып сығырға, ни теләй шуны эсергә яйһыҙ күрәһең. Мөлдөрәп күҙгә төбөлгән сабыйҙай ҡарашлы зәғифте йәлләп ҡуям, ә мине атайым йәлләнеме икән бала сағымда?! Әсәйемде? Ҡартәсәйемде?...\nКөн оҙоно үҙем эштәмен, атай алдына күп итеп китап, гәзит һалып, телевизор тоҡандырып китәм. Бер көн ҡартәсәйемдән ҡалған ҡомартҡы сүрәләр китабын уҡыған атайыма таң ҡалдым. Шул тиклем килештереп көйләй, әйтерһең дә ғүмер буйы эскесе булмаған, тик ус яҙып бит һыпырыр ҡул усы ғына юҡ. Тетрәндем, тәндәрем сымбырланы аят-доға көйөнә, иманын юйғандың иманға кире ҡайтыуын күрҙем. Атайым менән һөйләшеп эш урыныма алып барҙым үҙен. Юлдан яҙғандарға фәһемле вәғәздәрен һөйләп, эскелектең аҙағының яфалы тормош икәнен үҙ миҫалында тартынмай һөйләне. Ысын күңелдән бирелеп һөйләгән атайым күҙҙәрендә үкенеүле күҙ йәштәрен күреп әсендем, һуң шул, бик һуң шул уның иманға ҡайтыуы...\nМин—кисәге эскесе, бөгөнгө иманға әйҙәүсе атай улы. Алма ағасынан алыҫ төшмәй, тиһәләр ҙә, эскелеккә минең тормошомда урын юҡ!!!\nБәхетле бала сағымды урлаған, яратҡан яртымдан яҙҙырған, туған еремдән биҙҙергән эскелеккә мин ҡырҡа ҡаршы. «Ала ҡарға» тип әйтһендәр, «кодланған» бит ул тип әйтһендәр— миңә барыбер!\nУлым! Әле тыумаған ейәнем!\nҺеҙгә минең ише «мин—эскесе улы»,—тип һүҙ башларға яҙмаһын!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАШҠОРТОСТАН ФИЛАРМОНИЯЛАРЫ МИЛЛИ ЕРЛЕКТӘН АЙЫРЫЛМАНЫ - 2016 - Мәҡәләләр\nБАШҠОРТОСТАН ФИЛАРМОНИЯЛАРЫ МИЛЛИ ЕРЛЕКТӘН АЙЫРЫЛМАНЫ\nСтәрлетамаҡ филармонияһы - ошо төбәктә йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәтен сағылдырған үҙенсәлекле сәнғәт усағы булараҡ билдәле. Унда төрлө милли ансамблдәр бер сәхнәлә ижад итә. Мәҙәни институт булараҡ, филармониялар бөгөн ниндәй хәлдә? Ысынында һүҙҙә генә булған, шулай ҙа тотош армия һәүәҫкәр йырсыларға йәшел юл асҡан "шоу-бизнес" халыҡҡа профессиональ сәнғәт тәҡдим иткән филармонияға ниндәй уңайһыҙлыҡтар тыуҙыра? Ошо һәм башҡа һорауҙарға 25 йыллыҡ юбилейҙары айҡанлы редакциябыҙға йыйылған стәрлетамаҡтар - "Ашҡаҙар" башҡорт эстрада-фольклор төркөмө солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ғәзинур ХУЖАХМӘТОВ, Бейеү театры солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рәил ЛОҠМАНОВ, музыка белгесе, лектор Гөлназ РӘХМӘТУЛЛИНА менән әңгәмәләшәбеҙ. Бөгөнгө көндә тотош илдә филармониялар еңел булмаған осор кисерә кеүек. Суверенитет емештәре булған республика филармонияларының хәле нисек бөгөн? 25 йыллыҡ ижад байрамын билдәләгәндә филармония асылған ғына мәлдәге күңел күтәренкелеге тойоламы артистарҙа?\nҒ. Хужахмәтов: Стәрлетамаҡ филармонияһына нигеҙ һалған "Ашҡаҙар" башҡорт эстрада-фольклор төркөмө лә, филармонияның тағы 4 коллективы - Әҙәби-музыкаль лекторий ҙа, Бейеү театры ла, Рус халыҡ музыка ҡоралдары оркестры ла, "Сарби" сыуаш эстрада-фольклор ансамбле лә, һәр ваҡыттағыса, ҙур теләк һәм тырышлыҡ менән эшләп йөрөйбөҙ. Һәр бер коллектив заман талаптарына яуап бирерлек эҙләнеү юлында. "Ашҡаҙар" төркөмөнөң төп бурыстарының береһе - башҡорт халҡының мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен, тарихыбыҙҙы көй-моңдар аша еткереү. Әлбиттә, филармониялар фестивалдәре үткән ваҡыттарҙа тотош республикаға шаулаған мәлдәр ҙә булды. Республиканың 5 филармонияһында ла яңы бейеүҙәр һалына, яңы йырҙар һайлана ине. Бына ошолай үҙ-ара аралашып йәшәү етмәй бөгөн. Бөтәбеҙ бергә бер ижади майҙанда инек ул мәлдә, ошондай мөхиттә милли сәнғәт тә ышаныслы, һөҙөмтәле үҫеш юлында ине.\nР. Лоҡманов: Заманалар ауыр, тип йәшәһәң, бөтөнләй күңел төшөнкөлөгөнә бирелергә була. Бейеү театры 2000 йылға тиклем айырым йәшәне, ә ул асылған ғына мәлдә Хәлил ағай Ишбирҙин Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумынан, ауылдарҙан бейеүселәр йыйып алып килде. Хатта эш хаҡы алмай эшләгән мәлдәр була торғайны. Күңелдәрҙә рух, халҡыбыҙҙың мәҙәниәтенә тоғро хеҙмәт итергә теләк булһа, ҡалған ваҡ-төйәккә иғтибар итмәйһең ул. Шулай ҙа Ҡаҙан ҡалаһының юғарыраҡ эш хаҡы тәҡдим итеп, бейеүсе егеттәребеҙҙе үҙ яғына ауҙарыуына йән әсей. Рух тигәндән, мин 20 йылға яҡын балалар менән эшләйем, бөгөн ата-әсә балаһы менән туған телендә һөйләшмәүен күреп йөрөйөм. Мин иһә, тәрбиәләнеүселәрем менән тик башҡортса ғына һөйләшәм. Тимәк, талап итеп булһа ла, туған телдә аралашырға кәрәк, сөнки милләтте, тәү сиратта, тел һаҡлай. Туған телдә һөйләшәбеҙ икән, рух та була.\nГ. Рәхмәтуллина: Башҡортостандағы филармонияларҙың Рәсәйҙә мәҙәниәт менән сәнғәткә бөтөнләй иғтибар булмаған дәүерҙә барлыҡҡа килеүен иҫәпкә алғанда, мин үҙебеҙҙе етди һынауҙар үтеп, хәҙер инде биле нығынған, үҙенең һуҡмағы һалынған сәнғәт усағы итеп ҡарайым. Беҙҙең филармонияны бына Ғәзинур ағай, Рәил ағай һымаҡ шәхестәребеҙ тотоп тора ла инде. Тап улар ундағы дөйөм кәйефте булдыра, йәштәрҙе тәрбиәләй. Әле бына йәштәр филармониянан китә, тинеләр, ләкин тормошон сәхнәнән тыш күҙ алдына ла килтермәгәндәр бер ҡайҙа ла китмәй ул. Әлбиттә, берәү ҙә уҡыу йортонан әҙер артист булып килмәй, уларҙы ошо ижади мөхит үҫтереп ала. Ауырлыҡтарға ҡарамайынса, кимәлебеҙҙе һаҡлайбыҙ, яңынан-яңы программалар әҙерләйбеҙ. Биш төркөм дә үҙ-ара дуҫ һәм татыу йәшәй, һәр беребеҙҙең үҙенә генә тәғәйен эше бар.\nБөгөнгө көндә филармонияларҙың хәҙерге заман менән бөтөнләй бәйләнеше юҡ һымаҡ. Был ойошмаларҙа профессиональ музыканттар, музыка белгестәре эшләй, әммә улар йәмғиәткә ҡыҙыҡ түгел, сөнки сәхнәләрҙе шоу-бизнес берәмектәре күптән баҫып алды. Тамашасы ла еңел-елпе йырҙарҙы күберәк тыңлай. Ошондай шарттарҙа филармониялар ҙа үҙгәрергә тейешме?\nГ. Рәхмәтуллина: Стәрлетамаҡ филармонияһының ғына түгел, ғөмүмән, республикала эшләгән филармонияларҙың барыһы ла шуныһы менән үҙенсәлекле - улар бер ҡасан да милли ерлектән айырылманы. Бына "Ашҡаҙар" башҡорт эстрада-фольклор төркөмөн генә алығыҙ, улар бөгөн башҡорт йыр-моңон һаҡлаусы булараҡ сығыш яһай. "Сарби" сыуаш эстрада-фольклор ансамбле лә республикала берҙән-бер профессиональ ансамбль. Рус халыҡ музыка ҡоралдары оркестры ла үҙ йүнәлешендә шулай уҡ берҙән-бер профессиональ коллектив. Уларҙың һәр береһенең үҙенең тамашасыһы бар.\nР. Лоҡманов: Бейеү театрының исеме үк әйтеп тора - ул ғәҙәти генә бейеү ансамбле түгел. Бер актлы ғына булһа ла, 30-45 минутлыҡ хореографик спектаклдәр ҡуйыла ине элек. Уларҙы Хәлил Ишбирҙин әҙерләй ине. Уға, Рима апайға беҙ рәхмәтлебеҙ ошо театр өсөн һәм ул һаман да гөрләп эшләп килә. Тимәк, Бейеү театры - шулай уҡ уникаль күренеш башҡорт сәнғәтендә. Хәлил Ишбирҙиндан һуң театрға Риф Ғәбитов ҙур көс һалды, уны ла юбилей менән ҡотлайбыҙ. Әле лә уның бейеүҙәрен бейейбеҙ. Ситтән саҡырылған балетмейстерҙар менән дә эшләйбеҙ. Ваҡытында 10-12 пар бейеүсе тота инек, тырышһаң, бөгөн дә был һанға еткерергә була. Әле шул беҙҙең бәкәлгә һуға - үҙебеҙҙең төп балетмейстер юҡ.\nГ. Рәхмәтуллина: Унан һуң, беҙҙең артистар йәштәр менән дә эшләй. Мәҫәлән, Рәил Лоҡмановтың "Торатау" халыҡ ансамбле "Байыҡ" Республика балалар бәйгеһендә Гран-при яуланы, был да уларҙың юғары кимәле тураһында һөйләй. Күп кенә артистар Стәрлетамаҡ мәҙәниәт һәм сәнғәт колледжында уҡыта. Ошо йәштәр киләсәктә беҙгә эшкә килмәһә лә, тамашасы булып киләсәк барыбер, сөнки уларҙы үҙебеҙ тәрбиәләйбеҙ. Әҙәби-музыкаль лекторий ҙа классик темаларға мөрәжәғәт иткәндә уны һис кем аңламаҫлыҡ итеп әҙерләмәй. Шул уҡ ваҡытта классик музыкаға нигеҙләнгән программалар ҙа бар һәм уларҙы тамашасы яҡшы ҡабул итә.\nШулай ҙа тамашасы нимәгә өҫтөнлөк бирә, нимә тыңлай?\nҒ. Хужахмәтов: Ысынлап та, бөгөн профессиональ музыка тигән генә түгел, профессиональ композитор тигән төшөнсә юғалып бара. Бөгөн сәхнәләрҙә композитор йырҙары етешмәй. Һәүәҫкәрҙәр насар, тигәндән әйтмәйем быны, әммә профессиональ йырсыны композитор йырҙары ғына үҫтерә ала. Әле яңы ғына Заһир Исмәғилевтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған концерт ойошторҙоҡ, әммә унда хылыҡ ағылып килде, тип әйтеп булмай. Шул уҡ ваҡытта, ни эшләп башҡорт концерттарын аҙ ҡуяһығыҙ, тип мөрәжәғәт итеүселәр ҙә бар.\nГ. Рәхмәтуллина: Филармонияларҙың төп бурысы ла бит - халыҡҡа профессиональ музыка тәҡдим итеү. Профессиональ йырҙар табыуы еңел түгел шул, ысынлап та. Шуға ла артистар ретро йырҙарға йышыраҡ мөрәжәғәт итергә мәжбүр була. Тамашасыларға килгәндә, беҙҙең үҙебеҙҙең тамашасыбыҙ бар. Тик бөгөн йәшәү ритмы үҙгәрҙе һәм, элекке кеүек, тамашасы концертҡа үҙе теләп, ҡыҙыҡһынып килмәйәсәк. Шуға ла филармониялар эшен бер аҙ үҙгәртергә лә тейеш бөгөн, йәғни, баҙар иҡтисадына яраҡлашырға бурыслы. Концерт була, шул-шул артист сығыш яһай, тигән иғлан бер туҡтауһыҙ уның күҙенә салынып, ҡолағына ишетелеп торорға тейеш. Концерт администраторҙар тарафынан эшләнһә, зал тула була һәр саҡ. Ирекле һатыуға ҡуйыла икән, аҙыраҡ була, әммә был беҙҙең үҙебеҙҙең тамашасыны асыҡларға мөмкинлек бирә. Быға тиклем бит филармонияның үҙенең сәхнәһе лә булманы. Хәҙер уны башҡорт дәүләт театры менән бүлешһәк тә, концерттар һаны күбәйҙе тип әйтер инем. Бер ижад миҙгеле эсендә һәр коллектив аҙ тигәндә икешәр концерт бирә, ә берләштерелгән тамашалар тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Бейеү театрының концерттарына билет та булмай ҡайһы саҡта.\nБынан бер нисә йыл элек республика филармонияларының Өфөгә Филармониялар фестиваленә йыйылыуын күңелле осор тип хәтергә алдығыҙ. Бөгөн филармонияларға үҙ-ара аралашып, тәжрибә уртаҡлашырға мөмкинлек бармы? Әллә иҡтисади көрсөк һеҙҙе үҙ ҡаҙанығыҙҙа ғына ҡайнарға мәжбүр итәме?\nҒ. Хужахмәтов: Стәрлетамаҡҡа күптән түгел Нефтекама дәүләт филармонияһы юбилей концерты менән килеп ҡайтты. Бик оҡшаны концерт беҙгә, уларҙың тын алышын, ниндәй юҫыҡта ижад итеүен күреп-белеп ҡалдыҡ. Заманалар үҙгәрһә лә, урындарҙа филармонияларҙың эше гөрләп тора ул, шөкөр. Былтыр сибайҙар килеп ҡайтты, уларға халыҡ зал тултырып килде. Башҡа ҡалаларҙа ижад иткән хеҙмәттәштәребеҙҙең финанс хәле лә беҙҙекенән айырылмауын күрҙек.\nР. Лоҡманов: Сибайҙарҙың Өфөгә лә килеп ҡайтҡанын ишетеп шатландыҡ. Әгәр ҙә алдан килешеп, мәҫәлән, улар беҙҙең концертҡа билеттар һатышһа, беҙ ҙә уларға барыр инек. Беҙ уларға был йәһәттән ярҙам итә алабыҙ. Ҡунаҡҡа йөрөшөү башҡорт халҡының иң күркәм йолаларының береһе бит инде ул.\nГ. Рәхмәтуллина: Нефтекама менән бәйләнештәр нығынды беҙҙең хәҙер. Улар "Урал батыр" эпосы буйынса балаларға көндөҙгө һәм өлкәндәргә тәғәйенләнгән киске концерт алып килде. Беҙ уларға яҙ барырға уйлап торабыҙ. Улар концертта йәш артистарының ижадын күберәк күрһәтте, йәштәр беҙҙә лә күп, ҡыҙыҡлы ғына программа әҙерләй алырбыҙ, тип уйлайым. Өфө баш ҡала булараҡ, ауырыраҡ яулана, унда мин - һиңә, һин - миңә тип һөйләшеп булмай, залды арендалау хаҡын ҡаплау мәсьәләһе лә бар. Әммә стәрлетамаҡтарҙың гастроль георграфияһы киң генә. "Ашҡаҙар" төркөмө Силәбе өлкәһенән тыш, быйыл Һамар өлкәһенә, Пермь крайына ла барып етеп ҡайтты. Лекторий үҙ ваҡытында Рәсәй төбәктәре буйлап күп йөрөнө. Йәй һайын Мәскәү, Санкт-Петербург, Һамар һабантуйҙарында ҡатнашабыҙ. "Ашҡаҙар"ҙың йәш артистары яңы ғына Үзбәкстанға барып, лайыҡлы сығыш яһаны. Үҙебеҙҙең зал булмағанда ситтә күберәк тә эшләй инек, хәҙер үҙ ҡалабыҙҙа ла йыш сығыш яһайбыҙ.\nМеценаттар башҡорт сәнғәте өсөн һаман ят күренешме? Ярҙам итергә теләүселәр бармы Стәрлетамаҡ филармонияһына?\nР. Лоҡманов: Элек меценаттар булмаһа ла, дәүләт ойошмалары ярҙам итә ине. Стәрлетамаҡта заводтар гөрләп эшләп тора ине, бөгөн уларҙың да хәлдәре яҡшынан түгелдер, ахыры. Бер бейеүсене кейендереү өсөн генә 20 меңгә яҡын аҡса кәрәк. Ситек үҙе генә 4-5 мең тора. Шуға ла был проблемаларҙы белгәнлектән, хаҡлы ялға сыҡҡас, бейеүселәр үҙҙәре ошондай кәсептәргә тотона, мәҫәлән, әле үҙебеҙҙә бер бейеүсе ситек тегә башланы. Бөгөн берәй грант отоп ҡына ҡайһы бер мәсьәләрҙе хәл итәбеҙ.\nГ. Рәхмәтуллина: Рус халыҡ музыка ҡоралдары оркестры 2013 йылда Башҡортостан Республикаһы Башлығының мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге грантына лайыҡ булып, махсус программа әҙерләй алды. Ә ҡала заводтарының хужалары хәҙер йә мәскәүҙәр, йә бөтөнләй сит ил кешеләре шул. Шуға ла уларға урындағы милли сәнғәттең торошо ҡыҙыҡ та түгел. Фиҙаҡәр ярҙамды бары тик үҙ милләтең вәкиле генә эшләй алалыр, шул уҡ филармониялар асылған дәүерҙе хәтергә төшөрөгөҙ - ҡала хакимиәттәре башлыҡтарының өлөшө ҙур булды бит ул саҡта. Бөтөн филармониялар ҙа уларҙың ярҙамы менән нығынып китте һәм бөгөн дә эшләп килә. Унан һуң, халҡының иҫәбе буйынса республикала икенсе урында торһа ла, Стәрлетамаҡ бәләкәй ҡала, баш ҡаланан ситтә лә. Өфөлә әле генә эшҡыуарҙар хәйриә спектаклендә ҡатнашып, мохтажлыҡ кисергән балаларға ярҙам күрһәтте, ә беҙҙә бындай хәл мөмкин түгел. Был йәһәттән "Сарби" ансамбленә бер аҙ бәхет йылмая, уларға үҙ милләттәштәре йыш ярҙам итә. Бәлки, үҙҙәре лә уларға сығыу юлдарын эҙләй беләлер.\nҒ. Хужахмәтов: Беҙгә уларҙан үрнәк алырға кәрәк шул. Ялынмаған осраҡта ла, һораһаң, берәү ҙә юҡ тимәҫ ине, моғайын. Милләтебеҙҙең менталитеты икенсерәктер инде, оялабыҙ былайтып йөрөргә.\nР. Лоҡманов: Стәрлетамаҡты филармониянан тыш күҙ алдына килтереүе лә мөмкин түгел хәҙер. Эйе, кемдер, филармония шоу-бизнес кеүек актуаль, заманса түгел, тиер, әммә беҙ теләһә нәмә бейемәйбеҙ, теләһә нәмә йырламайбыҙ һәм уйнамайбыҙ, беҙ милли үҙенсәлектәргә тоғробоҙ.\nМилли мәҙәниәттәрҙе, шул иҫәптән башҡорт милли сәнғәтен үҫтереүҙә һәм һаҡлауҙа филармонияларҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ, әлбиттә. Бөтөн илдә ҡасандыр, йыраҡ XIX быуатта, музыка һөйөүселәр берләшмәһе булараҡ барлыҡҡа килгән филармониялар совет заманында дәүләт учреждениеларына әүерелеп, бөгөн дә ошо формала йәшәй бирһә лә, Башҡортостан филармонияларының бурысы башҡараҡ шул. Уларҙың эшмәкәрлеге - милли сәнғәт менән бәйле, шуныһы менән дә ҡәҙерле улар беҙгә, тамашасыларға.\nЯҙылған: 05.12.16 | Ҡаралған: 1032


Баш ҡалала «AVANTE» йәштәр премияһы лауреаты исеменә конкурс старт алды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «AVANTE» йәштәр премияһы лауреаты исеменә конкурс старт алды\n16:04, 19 июля 2012 Йәмғиәт\nӨфө хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты «AVANTE» ҡала йәштәр премияһы лауреаты исеменә конкурс иғлан итә.\nБыйыл сара Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арнала. Уны ойоштороусылар булып Өфөнәң Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты һәм «Вся Уфа» продюсерлыҡ үҙәге сығыш яһай. Конкурс йәштәрҙең бөтә өлкәләрҙәге креатив, заманса, социаль әһәмиәтле башланғыстарына ярҙам итеү маҡсатында үткәрелә.\nБәйгелә 14-30 йәштәрҙәге, төрлө өлкәләрҙә, йәмәғәт тормошонда уңыштарға өлгәшкән һәр өфөлө ҡатнаша ала. Конкурста ҡатнашыуға спорт, ғаилә, фән, бизнес, ижад номинациялары буйынса эштәр ҡабул ителә.\nӨфө хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурс ике этапта үткәрелә. Июлдә старт алған һәм 31 авгусҡа тиклем дауам итәсәк тәүге этап сиктәрендә комиссия һәр номинацияла өсөшәр эш һайлап аласаҡ.\nИкенсе этап 1 октябрҙән 10 ноябргә тиклем үтә. Тауыш биреү ярҙамында еңеүселәр билдәләнәсәк.\nЗаявкалар 1 октябргә тиклем Шафиев урамы, 12/2 адресы буйынса ҡабул ителә. Шулай уҡ заявканы рәсми сайтҡа инеп тултырырға һәм ебәрергә була.\nӨҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн телефондар: 223-44-49, 279-06-30.


Православие динендәгеләр Крещениены билдәләй | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 254928\nБашҡортстанда йәшәүсе православ христиандар уйылған мәкеләргә сумып үҙҙәрен сафландырҙы. Өфөлә быйыл һыуға сумырға теләүселәр өсөн 7 мәке әҙерләнгәйне. Шуларҙың бер нисәүһен беҙҙең хәбәрселәребеҙ барып күрҙе. Руханиҙар доға уҡып, һыуҙы сафландырғандан һуң мәкегә төшөргә лә ярай. Был ғәмәл өсөн күптәрҙең яратҡан урыны Яҡутов паркының Һалдат күле һайланған. Бында йәштәр ҙә, ололар ҙа күп. Боҙло һыуға бәләкәстәр ҙә сумырға әҙер.Байрамға христиан динлеләр генә түгел, мосолдмандар ҙа килгән. Изге һыу ҡойонорға теләгәндәр бар, әммә һирәк. Йола үтәр өсөн түгел, сынығыу маҡсатында ти, күптәре. Һалдат күле буйында күтәренке кәйеф хөкөм һөрә. Берәүҙәр уҡынып изге һыуға сума, икенселәр күҙәтеүсе ролендә. Христиан байрамы төрлө милләт вәкилдәрен берләштергән. Американан килгән Мэйсон Пэлл исемле егет христиан динлеләрҙең был йолаһы тураһында беренсегә ишетә, быға тиклем күргәне лә булмаған. Изге төндә һыуға сумыу – мөғжизә менән уратылған йола. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, был ғәмәлде һәр кем фото, видеоға төшөрөп, иҫтәлеккә ҡалдырырға тырыша. Күп кеше йыйылған сараларҙа төп бурыс, әлбиттә, халыҡтың именлеген хәстәрләү. Һыу инеү урындарында ҡотҡарыусылар, ашығыс ярҙам, полиция хеҙмәткәрҙәре эшләй. Изге һыуға сумырға теләүселәр өсөн эҫе сәй эсеү мөмкинлеге бар. йылыныу өсөн палаткалар ҙа ҡоролған. Йәмәғәт хәүефһеҙлеген һаҡлау идаралығы хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, һуңғы ике йыл эсендә Крәшен төнөндә һыуға сумырға теләүселәр һаны ике тапҡырға кәмегән. Сәбәбе пандемия менән бәйле. Православие динендәгеләр изге һыу ауырыу-сирхауҙарҙан арынырға, гонаһтарҙан таҙарынырға ярҙам итә, тип иҫәпләй. Шуға ла сумырға теләүселәр оло сират тороп. ихласлыҡ һәм өмөт тулы күңел менән ғәмәлен үтәй. Шулай ҙа, руханиҙар билдәләүенсә, боҙло һыуға сумыу – мотлаҡ үтәлергә тейеш бурыс түгел. Был күңел талабы. Байрам көндәрендә сағыштырмаса йылы һауа торошо көтөлә. Шуға ла теләгәндәр 20 ғинуар төнөнә тиклем изге ғәмәл үтәй ала.


2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 January February March April May June July August September October November December\nУказ менән Фольклориадаға әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса республика ойоштороу комитеты составы раҫланды. Республика Хөкүмәтенә 2017 йылдың 1 ноябренә тиклем тейешле саралар планын булдырырға һәм раҫларға күрһәтмә бирелде.\nБөтә донъя фольклориадаһы Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм традицион сәнғәт ойошмалары советының рәсми сараларының бер өлөшө һанала. Ғәҙәттәгесә, унда 60-80 илдән өс меңгә яҡын артист ҡатнаша.\nТәүге Фольклориада 1996 йылда Голландияла, икенсеһе 2000 йылда Японияла уҙғарылды. Өсөнсө тапҡыр Венгрия ерендә ойошторолдо. 2012 йылда Көньяҡ Кореяла дүртенсе Бөтә донъя фольклориадаһы ҙур уңыш менән үтте. 2016 йылда иһә, Фольклориаданы Мексика ҡабул итте.\n2015 йылдың октябрендә Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм традицион сәнғәт ойошмалары советының 45-се Бөтә донъя конгресында һәм Генераль ассамблеяһында 2020 йылдағы Фольклориаданың Башҡортостан Республикаһында үтеүе иғлан ителде.


Биш мең төп ағас үҫентеһе\nАуырғазы районында, «Бөтә Рәсәй ағас ултыртыу» көнө айҡанлы ылыҫлы урманға нигеҙ һалынды. Урман хужалығы министрлығы хеҙмәткәрҙәре Стәрлетамаҡ урман хужалығы биләмәләрендә лә эштәр башҡарҙы. Был ураман тергеҙеү миҙгеленең башы ғына.\nАльбина Йосопова, Башҡортостандың урман хужалығы министрлығы матбуғат хеҙмәте: «Быйыл урман тергеҙеү эштәре 12 мең гектарҙа, яһалма рәүештә урман тергеҙеү-7 гектар майҙанда ҡаралған. Был эштәр Әлшәй, Архангел, Маҡар һәм Стәрлетамаҡ урман хужалыҡтарында тамамланған».\nБынан тыш ведомство етәкселәре Республикала янғындар йышайыу осоронда, яҙғы ҡоро миҙгелдә урмандарҙа янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен теүәл үтәү кәрәклеге хаҡында иҫкәртә. Был осорҙа ҡоро үләнгә шырпы һыҙылмаҫҡа тейеш. Үткән йылғы мәғлүмәттәргә ҡарағанда төбәктә 43 урман янғыны теркәлгән. Уларҙа 163 гектар урманға зыян килә. Учалы урман хужалығы биләмәһендә генә 2 янғыны һүндерелгән. Белгестәр урманда ут сығыу осрағын абайлау менән төбәк диспетчер хеҙмәтенең: 218-14-14 һәм урман һаҡлау хеҙмәтенең : 8-800-100-94-00 телефондарын йыйырға кәрәклеге хаҡында иҫкәртә. Үҙегеҙҙең исем-шәрифтәрегеҙҙе күрһәтеү мотлаҡ түгел.


Свердлов урамы ялтырап ята\nӨфө ҡалаһының Свердлов урамында йәшәйбеҙ. Улай тиеүем шуның менән бәйле, беҙҙең урамды бик белмәйҙәр, хатта уны ауыл тип тә атайҙар. “Ҡайҙа ул Свердлов урамы?” тип һорап аптыраттылар. Элек бигерәк тә мәшәҡәт булды был урамдан үтеүҙәре, батҡаҡтан йонсоноҡ, ҡыш етһә, машиналар йыш батып ултырҙы, “Ашығыс ярҙам” һуңлап килде.\nБөгөн тышта яҙ тантана итә, йылы көндәрҙә урам буйҙарында һәм ишек алдарында, подъездарҙа эш гөрләп тора. Элекке ташландыҡ хәлдәге Свердлов урамында әле таҙалыҡ күренә башланы. 2017 йылдан бирле асфальт юлдар ялтырап ята. Эште даими контролдә тоталар. Урамды йыйыштырыу өсөн трактор йә булмаһа машина хәстәрләйҙәр. Сүп-сар йыйылып китһә йәки юлға ағас йығылһа, тиҙ генә тәртип урынлаштыралар. Урамды һыу менән йыуҙырып ялтыратып ҡуялар.


Тимерҙе ҡыра ла ҡыра... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тимерҙе ҡыра ла ҡыра...\n...Ҙур сәнәғәт предприятиеһын күҙ алдына килтерһәк, бер бөтөн тармаҡ хасил була. Унда һәр шөрөп ҡиммәт тигәндәй, сөнки бер деталь ватылһа ла, тотош конвейерҙың туҡтауы ихтимал. Шул шөрөп кеүек, йәмғиәттә һәр кешенең хеҙмәте оло баһаға лайыҡ. Ҙур илебеҙҙең именлеге, иҡтисади тотороҡлоғо, үҫеше бәләкәй генә вазифалағы һәр кемдең эшенә бәйле бит.\nҺеҙ һүрәттә күргән Рифат Мансуров, мәҫәлән, 35 йылға яҡын токарь булып эшләй. Өс тиҫтә йыл станок янында тороп, төрлө деталдәр етештерә.\n— Тимерҙе ҡырам да ҡырам инде, — тип шаярта ул үҙенең эше хаҡында.\nҠырыр алдынан ете ҡат үлсәргә, тейешенсә үлсәмен дә алырға кәрәк бит әле. Хәйер, тәжрибәһе хәҙер күҙ йомоп ҡына “ҡырырлыҡ” кимәлгә еткәндер инде токарҙың.\nРифат Талип улы хеҙмәт юлын Стәрлетамаҡтың данлыҡлы синтетик каучук заводында башлай, хәҙер шул уҡ ҡалала “ТАУ” компанияһында эшләй. Уның хеҙмәт бурысы предприятиела ремонт эшен башҡарыуға бәйле. Шуға уның өсөн “ял”, “отпуск” төшөнсәләре сағыштырмаса мәғәнәгә эйә тиһәк тә, хата булмаҫтыр – ауылға ҡайтһынмы, күл буйына балыҡҡа барһынмы, заводта берәй ҡоролма ватылһа, шунда уҡ килеп етә һала. Ғөмүмән, үҙе әйтмешләй, ул — заводтың айырылғыһыҙ өлөшө!\nӘлбиттә, өлкән быуынға ял күберәк тә эләгер ине, тик әлеге шул бер балыҡ башы тигәндәй, тәжрибәле йәш белгестәр юҡ. Киләләр ҙә китәләр, тәүге көндән кеҫәгә һыймаҫлыҡ эш хаҡы кәрәк, өйрәнергә теләктәре лә, ваҡыттары ла юҡ... Эшселәр араһында йәш кадрҙарҙың һирәгәйеүе бар ерҙә лә һиҙелә. Ә киләсәктә Рифат Мансуров кеүек айырылғыһыҙ “өлөштәр” булырмы?!\nАвтор: Р. ҒӘБДРӘШИТОВ


Шаян һәм отҡорҙарҙа ҡунаҡта » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Шаян һәм отҡорҙарҙа ҡунаҡта\n26.03.2011 Шаян һәм отҡорҙарҙа ҡунаҡта\nҺалҡын ҡыштан һуң тәүге тамсылар тамып, бер аҙ тәнде лә, күңелде лә йылыта башлағас, Өфөлә ифрат та сағыу, матур бер сара үтә. «Шаяниум» – ул шаттар, тапҡырҙар, зирәктәр һәм шаяндар уйыны. Үҙебеҙсә шаярта балалар, үҙебеҙсә генә тормоштоң төрлө яҡтарын сағылдыра, уйландыра, көлдөрә, хатта сәйәсәткә лә битараф түгеллеген күрһәтә. Туғыҙынсы тапҡыр уҙҙы быйыл был сара һәм «Берҙәмлектә – көс» девизы аҫтында үтте. Өфө ҡала хакимиәтенең гуманитар мәсьәләләр бүлеге ойошторған конкурста быйыл баш ҡаланың 53 мәктәбе ҡатнашты, шуларҙың 22-һе һайлап алыу турҙарына саҡырылды. Шуныһы ҡыуандыра: рус мәктәптәре командалары ла башҡортса шаяртырға өйрәнде. Ә башҡорт мәктәптәренең КВН-сылары иһә йылдан-йыл сағыу миниатюралары менән сығыш яһай, телдәре лә шымарҙы, шаяртыуҙарға ла оҫтарҙылар.\n«Беҙ ҙә төшөп ҡалғандарҙан түгел»\nБыйыл да һайлап алыу турҙарына баһалама ағзаһы булараҡ саҡырылғас, йәш милләттәштәрем был юлы ниндәй йор һүҙе менән шаҡ ҡатырыр, күҙҙән йәш сыҡҡансы көлдөрөрмө, үҙенсәлекле шаяртыуҙар булырмы, әллә күберәк «плагиат емештәре» менән һыйларҙармы, тип ашҡынып барҙым. Шөкөр, ашҡыныуым бушҡа булманы. Рус мәктәптәренән килгән командалар ҙа һыр бирмәне. Мәҫәлән, 114-се мәктәптең «Талпандар»ы милли брендтарыбыҙҙы рекламалап кәйефте күтәрҙе. 23-сө мәктәптең «Өфө йәштәре» шаяндары ла әҙерлекле булыуы менән ҡыуандырҙы. Балаларҙың «осло» күҙҙәренән һәм «һаҡ» ҡолаҡтарынан бөгөнгө заман проблемалары йәшенеп ҡала алмаған. Уларҙа ришүәтселек тә, төрлө реформалар, ялҡытҡыс рекламалар ҙа, ҡыҙыҡлы тормош күренештәре лә сағылыш тапҡан. Әлбиттә, ҡайһы бер командалар, Милләт-ара татыулыҡ йылы, тип, күберәк Кавказ бейеүҙәренә иғтибар бирергә тырышҡан. Шуныһы яҡшы: тәүге йылдарҙан айырмалы рәүештә, «билдән түбән» юмор юҡ.\n«Реали Star» (Республика иҡтисад лицей-интернаты), «ҡыҙыҡ мажор» (Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназия-интернаты), дүрт йыл «юғалып» торғандан һуң ҡатнашҡан «Рәссамдар фабрикаһы» (ҡ. Дәүләткилдиев исемендәге республика художество гимназия-интернаты), «VIP йәштәр» (Р. Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернаты), «Сәтәкәй» (48-се башҡорт лицейы), «Һупайлы дәрүиштәре» (М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт гимназияһы), «Депо Ханой» (102-се башҡорт гимназияһы), «Тағы ла «2» (2-се башҡорт лицейы) командаларын да билдәләмәү мөмкин түгел. Улар финалға сығыу хоҡуғын алмаһа ла, үҙҙәренең «төшөп ҡалғандарҙан түгел» икәнен күрһәтте. Быйылғы «Шаяниум»дың «Сәләмләү» номинацияһы ла юҡҡа ғына «Беҙ ҙә төшөп ҡалғандарҙан түгел» тип аталмаған шул. Ә инде «XX централ» (Ф. Мостафина исмендәге ҡала гимназияһы), «Башҡорттар.ру» (Республика башҡорт лицей-интернаты), «Ығы-зығы» (140-сы башҡорт гимназияһы), «Кендектәр» (М. Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы), «Ша-Шу-Ша»ларҙы (122-се башҡорт гимназияһы) йәш тамашасы күптән таный, ярата. Нәҡ ошо командалар финалда көс һынашты.\n«Шаяниум»сыларға йыл һайын өс һынауҙы үтергә тура килә. Тәүгеһе – сәләмләү, быйыл ниндәй исем аҫтында булыуын үрҙә яҙҙым инде, икенсеһе – «музыкаль төрттөрөү» «Бына нимәлә икән хикмәт!» тип аталды. Өсөнсө – «Үҙенсәлекле сәхнә күренеше» конкурсына «Дуҫым саҡырҙы ҡунаҡҡа» тигән исем бирелгәйне. Финалға быйыл жюри ғәҙәттәгесә дүрт түгел, ә биш команданы сығарырға булды, хатта, ҡулдан килһә, етәүҙе лә сығарыр инек, тип бәхәсләшеп тә алдыҡ. Тик конкурс шарттары ғына быға мөмкинлек бирмәне.\n«Бөгөнгө конкурста беҙҙең киләсәк, беҙ таянырлыҡ йәштәр сығыш яһай. Фекерле, фәһемле һүҙҙәр һөйләрлек ысын шәхестәр булып үҫегеҙ. Был сара республикала ла киң танылыу яуланы, сөнки командалар һаны арта. «Шаяниум» йәмғиәттә үҙ урынын алды», – тине, ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов.\nФиналда сығыш яһаусыларға махсус бүләктәрен Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты, Башҡортостан умартасылыҡ һәм, апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге, «Башҡортостан», «Йәшлек», «Аҙна», «Йәншишмә» гәзиттәре һәм, әлбиттә, «Тамыр» телеканалы тапшырҙы.\n«Иң яҡшы ир-егет роле» номинацияһына «Ығы-зығы» командаһынан Айназ Муллағолов һәм «Ша-Шу-Ша»нан Айрат Хоҙайбирҙин лайыҡ булды. «Ша-Шу-Ша» командаһы «Иң отошло шаяртыу» номинацияһын да алды. «Өмөт» – «ҡыҙыҡ мажор»ҙа. «Тамашасы һөйөүе» призын жюри «XX централ» командаһының иң шаян ағзаларының береһе Руслан Ғәлиевҡа бирҙе.\nИң һуңғы һөҙөмтәләр буйынса урындарҙы билдәләгәндә, «Ығы-зығы» – өсөнсө, «Ша-Шу-Ша» менән «Башҡорттар.ру» – икенсе, «Кендектәр» беренсе урын яуланы. Гран-при былтырғы «хужаһы»нда – «XX централ»дарҙа. Афарин, шаяндар! Һеҙҙән «Шаяниум»дың юбилей йылында ла (2012 йылда был конкурс унынсы тапҡыр үтәсәк) сағыу шаяртыуҙар көтәбеҙ.\nЙылдағыса, «Шаяниум» үткәс, ойоштороусылар, жюри ағзалары, командаларҙы әҙерләүселәр, капитандар осрашып һөйләшә, «хаталар өҫтөндә эш» алып бара. Был юлы ла беҙҙең «Йәшлек» редакцияһында «түңәрәк өҫтәл» уҙғарылды. Киләһе йылда конкурсҡа 10 йыл тула, шуның айҡанлы положениены бер аҙ үҙгәртеү, командаларға тағы ла етдиерәк һынауҙар ҡуйыу, жюри составына үҙгәрештәр индереү мәсьәләләре ҡаралды. Мәҫәлән, «Йәншишмә» гәзитенең баш мөхәррире Мирсәйет Юнысов фекеренсә, баһалаусылар төркөмөнә уҡыусыларҙы ла индерергә мөмкин. Беҙҙең «Шаяниум»сылар Рәсәй кимәлендә үткәрелгән КВН-дағы кеүек «разминка» һынауын үтергә лә өлгөрөп еткән, тигән фекерҙәр әйтелде. «Түңәрәк өҫтәл»гә Әлмир Мөхәмәтйәров (ул конкурстың даими жюри ағзаһы һәм алып барыусы), Линар Хәлилов, Урал Кәримов кеүек ярайһы уҡ тәжрибәле КВН-сылар саҡырылғайны. Линар менән Урал быйылғы командаларҙы әҙерләүҙә лә ҡатнашҡан. Конкурста ҡатнашыусылар үҙҙәре лә тәҡдимдәрен әйтте, был сараның кәрәкле булыуын билдәләне. Нимә генә тимә, башҡорт КВН-ы бар, ул үҫә, таралыу ала һәм унда ҡатнашыусылар араһында дуҫлыҡ ептәре нығый.\nИке дуҫ осраша.\n– ҡара әле, кисә интернет аша ҡыҙҙар менән таныштым, бөгөн осрашабыҙ.\n– Матур булһалар, һөйләшербеҙ, ә инде оҡшамаһалар, күрешербеҙ, тиербеҙ.\n– Сәләм, ҡыҙҙар!\nҡыҙҙар туҡтамай ҙа үтеп китә:\nСәхнәлә ҡупшы ғына егет.\n– Беҙҙең команда ниңә «Ша-Шу-Ша» тип атала, беләһегеҙме? Ша – шаяндар, Шу – шуҡтар һәм тағы бер Ша – (сәсен һыйпап ҡуя) шалковистыйҙар!\n– «Аҡ барс» «Салауат Юлаев»ты бер ҡасан да еңмәйәсәк... Сөнки Салауат Юлаев – һунарсы, ә аҡ барс – йәнлек.\nСәхнәлә «Бауырһаҡ» тапшырыуына арналған миниатюра.\nАлып барыусы башҡорт эстрадаһынан меню тәҡдим итә:\n– Бына был ҙур бәлеш – Фидан Ғафаров, ә ваҡ бәлеш – Азамат Ғафаров. Бик тәмле бешерелгән спагетти – ул беҙҙең Сәғиҙулла. Тултырма, әлбиттә, Илмир Моратов. Борсаҡ ашы – Башҡортостандың милли оркестры. Хәләл аҙыҡ – Инсан. Тә-әмле бәшмәктәрҙе кем тип уйлайһығыҙ? Эйе, Фәнис ағай Солтанғолов үҙе.\nМагазинда – реклама.\n– Һеҙ икмәккә май һөртөп, шәкәр ҡушып ашарға яратаһығыҙмы? Беҙҙең магазинда икмәк, май, шәкәр – барыһы ла бар!\n– «Смешарики» мультфильмы башҡортса «Көлкәрики» була!\nКүп балалы ғаиләлә.\n– Әсә-әй, бармағымды бешерҙе-ем!\n– Аша, балам, ашай һал тиҙерәк, һыуымаҫ элек!\n– Беҙҙең класта ысын ир-егет табылды. Ул – Шатморат. Шатморат ағас ултыртты, уға Илгиз тип исем ҡушты һәм шунда йәшәй башланы.\n– Ун беренсе синыф уҡыусыһы Тәлғәт раҫлаған: оҙон кешеләргә һауа таҙараҡ, яҡшыраҡ күренә, ә «Мегафон» бөтә ерҙә лә тота!\n«Дөрөҫ яуап» тапшырыуы бара.\n– Кем эшләмәй, шул... Йә, аҙағы нисек?\n– Юҡ, ул – депутат!\n– Азат, Салауат Юлаев ҡайҙа тыуған?\n– Шайтан-Көҙәй улусының Тәкәй ауылында.\n– Ә тағы ла теүәлерәк?\n– Уңдан бишенсе тирмәлә!


“Башҡортостан ҡыҙы” журналының 12-се һанында! » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nИл, хоҡуҡ һәм намыҫ һағында\nЛилиә Ғүмәрованың исемен Башҡортостанда белмәгән кеше юҡтыр. Ҡатын-ҡыҙҙарҙан ул бер үҙе вице-премьер йөгөн тартты. Яуаплылығы, эште етеҙ, теүәл һәм аныҡ атҡарып сығыуы был һоҡланғыс шәхесте тиҙ арала юғары баҫҡыстарға күтәрҙе.\nЖурнал уҡыусылары уның менән Учалы ҡалаһы һәм районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары булған сағында уҡ таныш ине. Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратының социаль үҫеш, һаулыҡ һаҡлау, хеҙмәт һәм мәшғүллек бүлеге мөдире, артабан Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил булып эшләгәндә лә Лилиә Салауат ҡыҙы «Башҡортостан ҡыҙы» менән даими хеҙмәттәшлек итте.\n«Мәктәптә психолог, район хакимиәтендә социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫар, ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзаһы булараҡ, кешеләр менән эшләүҙә туплаған тәжрибәм, мәғариф өлкәһен белеүем генә түгел, балаларҙың кисерештәрен аңлауым һәм халыҡтың мәнфәғәтен ни дәрәжәлә яҡлай алыуымды дөрөҫ тойомлауым арҡаһында юғары вазифа ҡурҡытманы», – тигәйне ул бер әңгәмәһендә.\nЫсындан да, уңған ханым Премьер-министр урынбаҫары булараҡ та, һәр мәсьәләне төптән уйлап, эште ойоштора белеүе, ауыр һорауҙарҙы ла тиҙ арала хәл итеү һәләте менән абруй ҡаҙанды.\nСираттағы Президент һайлауҙарынан һуң Лилиә Салауат ҡыҙы тағы ла бейегерәк күтәрелеп, иңенә тағы ла яуаплыраҡ йөктәр һалды.\nБашҡортостандан тәүге сенатор ҡатын\nРәсәй Федерация Советының көҙгө сессияһындағы тәүге ултырышта уның яңыртылған составы раҫланды, палата һәм комитеттар етәкселәре һайланды.\nПетербургтан сенатор Валентина Матвиенконың артабан да Федерация Советы рәйесе вазифаһын үтәйәсәге беленде. Ә Лилиә Ғүмәрова Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары итеп бер тауыштан һайланды. Шулай итеп, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының элекке урынбаҫары Л.С. Ғүмәрова Рәсәй парламентының Юғары палатаһында республиканың башҡарма власын сағылдыра башланы. Шуның менән ул Башҡортостандан тәүге ҡатын-ҡыҙ сенатор булараҡ тарихҡа инде.\nАсыҡлап әйтеп китергә кәрәктер, Рәсәй Дәүләт Думаһы ҡабул иткән закондар Федерация Советында ултырған сенаторҙар раҫлап, Рәсәй Президенты ҡул ҡуйғас ҡына үҙ көсөнә инә. Бындай дәрәжәгә эйә кешеләрҙең ни хәтлем төплө һәм тәрән аҡыллы булырға тейешлеген күҙ алдына килтерәһегеҙҙер.\nМәскәү күҙ йәштәренә ышанмай\nЛилиә Салауат ҡыҙы Ғүмәрова Рәсәйҙең баш ҡалаһына эшкә күскәс, уның эшмәкәрлеген телевидение-радио, Интернет селтәрендәге яңылыҡтар аша күҙәтеп бара башланыҡ.\nРәсәй Мәҙәниәт министрлығы кәңәшмәһендә мәҙәниәт өлкәһен көйләйәсәк федераль закон хаҡындағы фекер алышыуҙарҙа ҡатнашып, комплекслы закон сығарыуҙы талап итеп сығыш яһаһынмы, мәғариф өлкәһендәге «түңәрәк өҫтәл»дә БДИ үткәреүҙе камиллаштырыу, мәктәпкәсә белем биреүҙе яңыртыу, инклюзив белем биреүҙә төп талаптарҙы анығыраҡ билдәләүҙең мөһимлеген яҡлап һүҙ әйтһенме, уның тәҡдимдәре урынлы һәм ваҡытлы яңғыраны. Башҡортостанда тормошҡа ашырылған «Кәртәләрҙе емереп» акцияһын миҫалға килтереп, ул һау-сәләмәт уҡыусылар менән инвалид һәм һаулығы буйынса мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың бергә уҡыуында дуҫлыҡ, татыулыҡ кеүек сифаттар мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды, ошондай балаларға ҡарата аңыбыҙҙа тыуған кәртәләрҙе емерергә кәрәк, тигән фекерҙе әйтте.\nЛилиә Ғүмәрова Федерация Советы делегацияһы составында Индонезия һәм Филиппин илдәрендә булырға ла өлгөрҙө.\nИндонезия Һәм Рәсәй парламенттары дуҫлығы төркөмөн етәкләүҙе Рәсәйҙең Юғары палатаһы спикеры Валентина Матвиенко тап уға ышанып тапшырҙы. Был төркөмдө булдырыу ике илдең инвестициялар буйынса проекттарын ғәмәлләштереүҙе һәм гуманитар хеҙмәттәшлекте яйға һалыуҙы күҙ уңында тота.\nБыйыл октябрь аҙағында Лилиә Ғүмәрова «Мир» телекомпанияһы бөгөнгө көнүҙәк һорауҙарҙың береһенә – мәктәптәрҙә ата-әсәләрҙән матди ярҙам йыйыуға арнап үткәргән «Слово за словом» ток-шоуында ҡатнашты. Тапшырыу барышында бындай юл менән аҡса йыйған мәктәптәрҙең етәкселегенә ҡаты саралар күреләсәге хаҡында әйтелде.\nШулай уҡ ул Рәсәй Федерацияһында Тәрбиәне үҫтереү стратегияһы комиссияһы эшендә ҡатнашты. Комиссия 2012 – 2017 йылдарҙа балалар мәнфәғәтендә милли стратегия положениеларын тормошҡа ашырыу планы буйынса булдырылған.\nМәскәүҙән уны юлдар Башҡортостан тарафтарына тарта. Рәсәй Хөкүмәте вице-премьеры Ольга Голодец менән ҡайтып, «Әсә һәм бала» клиникалар селтәренең перинаталь үҙәген асыуҙа ҡатнашыуы, шулай уҡ баш ҡаланың бер нисә белем биреү учреждениеһында, Республика клиник дауаханаһының акушерлыҡ-гинекология корпусында, Нестеров исемендәге Башҡортостан художество музейының яңы бинаһында фонд асыуҙа ҡатнашыуы ла ҙур әһәмиәткә эйә. Был сәфәр республикабыҙҙың социаль һәм мәҙәни өлкәһенә ыңғай йоғонто яһар, тип күҙалланыла.\n«Башҡортостан ҡыҙы»нда әңгәмә\n...Һәм бына ул, балҡып, беҙҙең редакцияға килеп инә. Ышанмай ҙа торабыҙ, әммә был төш түгел. Лилиә Салауат ҡыҙы баҫмабыҙҙы, уның уҡыусыларын ысын күңелдән яратыуын әйтә. Ҡотлау һәм тәүге һорау – яңы дәрәжә хаҡында, әлбиттә.\n«Федерация Советын ҡатын-ҡыҙ – Валентина Матвиенко етәкләгәс, уның йөҙө үҙгәрҙе. Элек Парламентты гендер тигеҙһеҙлегендә ғәйепләһәләр, сентябрҙә килгән сенаторҙар араһында 36 проценты ҡатын-ҡыҙҙар ине, ә дөйөм иҫәп хәҙер – 18 процент. Был үҙгәреш гүзәл зат файҙаһына ғына түгел, уның маҡсаты – Юғары палатаға төбәктәрҙәге проблемаларҙы, халыҡтың йәшәйешен, мохтажлыҡтарын белгән, ғаилә хоҡуҡтарын, социаль гарантияларҙы яҡлай алырлыҡ шәхестәрҙе йәлеп итеү. Ҡатын-ҡыҙҙың йөрәге һиҙгер, миһырбанлы. Шуға күрә лә закондар сығарыуҙа гүзәл заттың роле мөһим, мәҫәлән, Ғәрәп Әмирлектәрендә шәйех Зайд Ибн Султан Әл Нахайяндың тол ҡатыны Фатима етәкләгән ҡатын-ҡыҙҙар Федерацияһы аша үтмәй тороп, закондар ҡабул ителмәй. Донъя кимәлендә дәүләт закондары ҡабул иткәндә гендер экспертизаһы мотлаҡ һанала башланы», – тигән яуабынан уҡ уның күңелен биләгән мәсьәләләр даирәһе һыҙатланды.\n«Ә мөһим ҡарарҙарға Һеҙ йоғонто яһай алаһығыҙмы?» – тигән һорауға ул тәүге айҙарҙа уҡ төбәктәрҙең мәнфәғәтен ҡайғыртыу, мөһим социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү ни хәтлем һөҙөмтәле булыуын әйтте: «Мәҫәлән, хеҙмәттәшем ҡолағы насар ишеткән балалар өсөн кохлеар импланттар кәрәклеге проблемаһын күтәреп сығыш яһаны һәм уның һорауы ике көн эсендә ҡәнәғәтләндерелде. Комитетҡа бүленгән бюджетта мәктәпкәсә йәштәге балаларға белем биреү системаһын модернизациялау өсөн бер юл да ҡаралмағайны. Ошо хаҡта тәҡдим менән сығыш яһаным, был башланғыс етәкселәр тарафынан хуплап ҡаршы алынды һәм һөҙөмтәлә ошо маҡсатта тотонорға 10 миллиард һум аҡса бүленде. Йәнә лә 40 миллиард һум мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы тәрбиәләүгә тәғәйенләнәсәк. Тап ошо мәсьәләне хәл итеү киҫкенлеген дәлилләп һорағас, яҡлау табылды».\n«Юғары палатаның халыҡ-ара бәйләнештәрҙе ҡороуҙа әһәмиәте арта. Ғәҙелһеҙ индерелгән санкциялар, Украина менән бәйле борсоулы хәлдәрҙе күрәбеҙ, шундай мәлдә парламентарийҙар айырыуса һаҡ мөнәсәбәт булдырыуҙы көйләргә тейеш», – ти Лилиә Салауат ҡыҙы, Индонезия һәм Рәсәй Парламенты дуҫлығы төркөмөн етәкләйәсәген һөйләп.\n«Мөмкинлектән файҙаланып, Башҡортостанда әүҙем эшләгән ҡатын-ҡыҙҙар советтарына рәхмәтемде белдерәм. Ғаиләне һаҡлап ҡалыу, эскән ата-әсәне дөрөҫ юлға баҫтырыу буйынса бик күп эшләнә. Әсәләр өсөн льгота, пособиелар, эш хаҡы мөһим, әммә йәмғиәттә ыңғай мөнәсәбәттәр ҡороу тағы ла әһәмиәтлерәк. Өфөлә йәштәрҙе ғаилә тормошона әҙерләү буйынса үҙәктең эшләй башлауы – ҙур ҡаҙаныш. Балалар етемдәр йорттарында түгел, үҙ ғаиләләрендә тәрбиәләнергә тейеш. Вице-премьер булараҡ та тәүге сығышым опекунлыҡ органдары төҙөү буйынса ине. Һөҙөмтәлә республиканың 40 муниципалитетында опекунлыҡ органы барлыҡҡа килде, был дөйөм һанға ҡарата 70 процент тигән һүҙ.\nНиһайәт, аборттарҙы профилактикалау проблемаһына йөҙ борҙоҡ. БР буйынса йылына 60 мең бала тыуһа, 24 меңдең йәне яралғы хәлендә ҡыйыла ине. Был һан 20 меңгә төштө. Йәмғиәтте һауыҡтырыу, ҡатын-ҡыҙҙың, ғаиләнең мәртәбәһен үҫтереү – дәүләт сәйәсәте, һәм ошо башҡараһы эштәр байтаҡ. Әлеге ваҡытта Тәрбиәне ғәмәлгә ашырыу буйынса эш төркөмөндә ошо мәсьәләләрҙе хәл итеү йүнәлешендә шөғөлләнәм. Юғары даирәлә ҡабул ителгән ҡарарҙарҙа Рәсәйҙең күп милләтле булыуы күҙ уңында тотолорға тейешлеге хаҡындағы тәҡдимем хуплап ҡаршы алынды.\nЭскелек йәмғиәтебеҙ афәте, ауырыу булыуын танып, унан Хөкүмәт кимәлендәге программалар, медицина препараттары, юғары квалификациялы психологтар, технологиялар ярҙамында арыныу, һауыҡтырыу юлдарын табыу фарыз».\n«Әсәйем Люциә Зиннәт ҡыҙы балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләне. Тәрбиәләнеүселәре, уны күреп, эргәһендә уйнап ҡайтыу өсөн генә лә беҙҙең өйгә киләләр ине. Уларға ҡарата талапсан, ғәҙел ине. Уның әйтеүенсә, әҙәмдәрҙә ҡурҡыу бөттө. Хәҙер бер кем бер нәмәнән ҡурҡмай. Хатта тыйылғанды ашаҡлап үтеүҙән дә... Ошо ҡурҡыу булмауы ла йәмғиәтте эскелек һаҙлығына этәрәлер...»\nЛилиә Салауат ҡыҙының ғаиләһе менән дә таныш беҙҙең уҡыусылар. Иптәшенең эске эштәр органдарында хеҙмәт итеүен, ҡыҙы Динәнең буй етеп килеүе хаҡында хәбәрҙарҙар. Икенсе ҡалаға эшкә күсеүегеҙҙе ғаиләгеҙ нисек ҡабул итте, тигән һорауға түбәндәге яуапты алдыҡ:\n«Ҡыҙым Динә – БДУ-ның Хоҡуҡ институты студенткаһы, быйыл икенсе курста уҡып йөрөй. Ул – минең иң яҡын таянысым. Ҡатын-ҡыҙ өсөн үҙеңде аңлаған тормош иптәшең булыуы ла мөһим. Иптәшем Рәхимйән Мөхтәр улы – тап шундайҙарҙан. Ғаиләлә йәшәү – ул хеҙмәт, татыу, берҙәм союз төҙөү өсөн ике яҡтың да тырышлығы кәрәк».\nИл хеҙмәтендә булған арҙаҡлы милләттәшебеҙ менән осрашыуҙан һуң күңелдә яҡты бер өмөт яралды.\nБашҡортостанда ғына түгел, Рәсәй сәйәсәтенә һәм уның үҫешенә тос өлөш индергән эшлекле, дәүләт кенә түгел, тотош донъя кимәлендә фекер йөрөтөп, кешелеккә изгелек һәм яҡтылыҡ нурҙары сәскән ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ барында, тормошобоҙ алға тәгәрәр. Рухиәтебеҙ яҡлаулы һәм ҡурсыулы булыр!


Афғанстандың беренсе вице-президенты Абдул Рәшит Дустум ИГИЛ һуғышсылары менән көрәштә Рәсәйҙән ярҙам һорай. Ислам дәүләте ойошмаһы Афғанстанда, Үҙәк Азияла һәм Рәсәйҙә террор ғәмәлдәре ойошторорға ниәтләй. Шуға ла Рәсәй был янауҙы иғтибарһыҙ ҡалдыра алмай тигән Абдул Рәшит Дустум.\nФиллипиндарҙа 22 кеше һыуға батып үлгән. Был илдә Коппу тайфунының ҡотороуы барлыҡ мәғлүмәт сараларының иғтибар үҙәгендә ҡала. Бик күп йорттар емерелгән, электр линиялары өҙөлгән, йығылған ағастар юлдарҙы ҡаплаған.\nҠәһирәнең милли музейында Тутанхамондың алтын битлеген реставрациялау ике ай дауам итәсәк. Мысырҙың символына әйләнгән битлекте яңыртыу бының өсөн махсус эшләнгән бүлмәлә башҡарыла. Донъя тарихының иң ҡиммәтле мираҫына 3 мең 300 йыл.\nКипрҙың ике футбол клубы араһындағы уйын ваҡытында санитарҙар бер спортсыны симуляция өсөн ергә ташлаған. Йәрәхәт алыусы футболсыны майҙандан алып сығып китеп барғанда санитарҙар ризаһыҙлыҡ белдереп бер-нисә тапҡыр йығыла. «Уйынсы йәрәхәт алдым тип алдаша”- тигән улар һуңынан.


Хәбәрҙәр: Америка юстиция министрлығы аҡсаһына эсэсовецҡа һәйкәл.\nАмерика юстиция министрлығы аҡсаһына эсэсовецҡа һәйкәл.\nАҠШ юстиция министрлығы нацистарға пособие һәм пенсиялар түләгән: APTN агенствоһы журналистары оҙайлы тикшереүҙе тамамланы.\nЯкоб Денцингер — эсэс, Освенцим һаҡсыһы,- һуғыштан һуң, үткәнен йәшереп, бик күптәр шикелле АҠШ-ҡа ҡасҡан. Унда ул йәшәгән, эшләгән, һалымдар түләгән. 1979 йылда Америка юстиция министрлығының махсус комиссияһы элекке нацистарҙы тикшерә башлаған, биографияларын ентекләп өйрәнгән.\nӘммә инде Америка паспортына эйә булған был әҙәмдәрҙе судҡа тарттырыу мәшәҡәтле һәм файҙаһыҙ эш булып сыҡҡан. Шуға күрә юстиция министрлығы шундай тәҡдим яһаған: улар Штаттарҙан китә, тик пособие һәм пенсиялары һаҡлана.\nШул рәүешле айына мең ярым доллар алған Денцингер тәүҙә Германияға юл тота, аҙаҡ тыуған Хорватияһында төпләнә.\nВашингтон, теоретик йәһәттән, элекке нацистарҙы АҠШ-тан ситтә фаш итерҙәр, тип өмөтләнә. APTN мәғлүмәттәре буйынса, был өмөттәр аҡланмай: гражданлыҡтан баш тартырға мәжбүр итһәләр ҙә, ҡайҙа ғына барһалар ҙа, улар тәү сиратта американлылар булып ҡала.\n“Бөгөнгө көн өсөн генә түгел, киләсәк өсөн дә был тишекте ябып ҡуйырға кәрәк,”-ти конгрессмен Кэролин Мэлоуни.\nАмерика журналистарының фекере буйынса, фашлауҙар бер нәмәне лә үҙгәртә алмаясаҡ: иҫән ҡалғандарҙың икәүһен генә таба алғандар. Уларҙың йәше йөҙгә етеп бара.\nХорватиялағы тыуған Чепинында Якоб Денцингер үҙенә һәйкәл дә эшләтеп ҡуйған инде.


DataLife Engine > Версия для печати > Барҙымдар нәҫел ептәрен барланы\nГлавная > В Башкортостане > Барҙымдар нәҫел ептәрен барланы\n11-12-2014, 13:40. Разместил: 147258951\nСараның икенсе өлөшөндә Шәжәрә халыҡ байрамын үткәреүгә бағышланған түңәрк өҫтәл ойошторолдо. Унда Пермь крайы губернаторы, Барҙым районы хакимиәттәренән вәкилдәр, Пермь крайы, район һәм ҡала башҡорттары ҡоролтайҙары рәйестәре, уҡытыусылар, китапханасылар, тарихсылар һәм тыуған яҡты өйрәнеүселәр ҡатнашты. Үҙ нәҫеле тураһында белергә теләүселәр өсөн Бөтә Донъя Башҡорттары Ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы Данир Ғәйнуллин һәмБашҡортостандың билдәле фән эшмәкәрҙәре: БР Үҙәк дәүләт тарихи архивтың бүлек начальнигы Зөфәр Ғәтиәтуллин, БР Фәндәр академияһы Гуманитар тикшеренеүҙәр институтының Шәжәрәләр үҙәге мөдире Рәфил Аҫылғужин, Республика халыҡ ижады үҙәгенең баш белгесе Фәнисә Аҡсурина,БР Мәғариф министрлығының баш белгесе Әлфиә Ишбаева тәрән йөкмәткеле сығыштар әҙерләгәйне.Улар эште ниҙән башларға, ярҙам һорап ҡайҙа мөрәжәғәт итергә һәм ғаилә байрамын нисек үткәрергә кәрәк икәнлеге хаҡында ентекле һөйләне. Пермь крайында йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең һорауҙарына ла ихлас яуап бирҙеләр.\n“Үткәнһеҙ бөгөнгө лә, киләсәк тә юҡ”, тигән халыҡ. Башҡортостандан ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙ үҙҙәрен һынатмай, хәҙер ҙә һәм киләсәктә лә үҙ тамырҙарын белеп, халҡыбыҙҙың данлы юлын дауам итер, тип ышанабыҙ.


Ҡышты туйҙырыр көндәр » Башкортостан кызы\nҠышты туйҙырыр көндәр\nЙәйге муллыҡ мәлендә витаминға бай емеш-еләк, йәшелсәне ҡышҡылыҡҡа ла етерлек әҙерләп ҡуяйыҡ, әхирәттәр!\n4-5 ҡыяр, 5-6 помидор, 1-2 татлы борос, 2 теш һарымһаҡ, 1 тотам йәшел тәмләткес үләндәр (керән, сейә, ҡарағат япраҡтары, шәфәри, әнис үләндәре), 1 ҡалаҡ тоҙ, 1 ҡалаҡ шәкәр, 1 ҡалаҡ 9 процентлы аш һеркәһе, һыу кәрәк.\nЙәшелсәләрҙе йыуып әҙерләйбеҙ: ҡыярҙың остарын ҡырҡабыҙ, татлы боросто балдаҡлап турайбыҙ, эре һарымһаҡты бер нисә өлөшкә бүләбеҙ.\nБанка төбөнә япраҡ-тәмләткестәрҙе төшөрәбеҙ, артабан йәшелсәләрҙе аралаштырып һалабыҙ. Өҫтөнә шәкәр, тоҙ һибәбеҙ, ҡайнар һыу ҡоябыҙ. 5 минут стерилләгәндән һуң аш һеркәһе һалабыҙ ҙа яҡшылап ябабыҙ. Баштүбән әйләндереп һыуытабыҙ.\n4 кг ҙур булмаған помидорға 1 тотам (кипкән булһа, 1 ҡап) райхан, орегано, кейәү үләне (тимьян, чабрец) тәмләткестәре, ярты стакан зәйтүн майы, тәменсә тоҙ кәрәк.\nПомидорҙы уртаға бүләбеҙ ҙә ҡалаҡ менән уртаһындағы йомшағын алабыҙ (уны башҡа ашамлыҡ әҙерләгәндә ҡулланырға мөмкин). Табаға теҙеп, өҫтөнә тоҙ һибәбеҙ. 45 – 50 градус эҫелектәге мейестә 8 сәғәт самаһы киптерәбеҙ. Әҙер помидор яҡшы ғына кипкән, әммә йомшаҡ килеш ҡалырға тейеш. Банкаға ҡатлам-ҡатлам итеп һалабыҙ, араһына тәмләткестәр һибәбеҙ, бер аҙ үҫемлек майы ҡоябыҙ. Өҫтән үҫемлек майы помидорҙы тулыһынса ҡаплап торорға тейеш.\nБыл үҙенсәлекле ашамлыҡ ярты йыл һаҡлана. Ҡышын уны блендерҙа иҙеп, соус итеп ҡулланырға мөмкин. Турамаларға йә башҡа ашамлыҡтарға өҫтәргә, үҙен генә ашарға ла була.\nҠыяр – корейҙарса\n3 кг ҡыярға 300 г кишер, 1,5 ҡалаҡ тоҙ, 3 ҡалаҡ шәкәр, 1 баш һарымһаҡ, 200 г үҫемлек майы, 200 г 9 процентлы аш һеркәһе, ярты пакет корейса кишер әҙерләү өсөн тәмләткестәр кәрәк.\nҠыярҙы, кишерҙе йыуып таҙартҡас, буйына ҡырҡабыҙ (махсус ҡырғыс аша үткәрергә лә мөмкин). Һарымһаҡты иҙеп һалабыҙ, тәмләткес ҡушабыҙ ҙа яҡшылап болғатабыҙ. Тоҙ, шәкәр, үҫемлек майы, аш һеркәһе һалып бутайбыҙ ҙа бер көнгә өй йылылығында ҡуйып торабыҙ.\nАлдан әҙерләнгән банкаларға тултырабыҙ ҙа 15 – 20 минут ҡайнар һыуҙа стерилләйбеҙ, яҡшылап ябып ҡуябыҙ.\nҠышын табынға биргәндә кунжут йә етен орлоғо ҡушырға, лимон һуты йә зәйтүн майы менән бирергә була.\nКишер менән һуғандан витаминлы тәмләткес\n1,5 кг кишер, 1,5 кг һуған, 1 кг помидор, 300 г йәшел тәмләткес үләндәр, 600 г тоҙ кәрәк.\nЙәшелсәләрҙе яҡшылап йыуып таҙартабыҙ ҙа ваҡ итеп турайбыҙ йә ҡырғыстан үткәрәбеҙ (кемгә нисек оҡшай). Кишер менән һуғанды, йәшел тәмләткес үләндәрҙе кәстрүлгә һалып, тоҙ һибәбеҙ ҙә ҡул менән яҡшылап бутайбыҙ. Помидорҙы өҫтәйбеҙ һәм, уның һуты сығып бөтмәһен өсөн, ипләп кенә болғатабыҙ. Теләһәгеҙ, борос та өҫтәргә була. Банкаларға тултырып, һыуытҡыста һаҡлайбыҙ.\nБыл тәмләткесте ҡышын төрлө аштарға, иткә, йәшелсәгә лә ҡушырға мөмкин.\n4,5 – 5 кг помидор, 1 кг татлы борос, 500-600 г башлы һуған, 300 – 500 г һарымһаҡ, 150 мл үҫемлек майы, 5 ҡалаҡ тоҙ, 100 – 150 г шәкәр, тәменсә әсе борос, 100 мл аш һеркәһе кәрәк.\nЙәшелсәләрҙе йыуып таҙартабыҙ ҙа ит турағыстан үткәрәбеҙ. Ҡатнашманы утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, тоҙ, шәкәр, үҫемлек майы, борос ҡушабыҙ. Һүрән генә утта 2-3 сәғәт, йәғни үҙебеҙ теләгән ҡуйылыҡҡа еткәнсе ҡайнатабыҙ. Әҙер булырҙан 20 минут алда иҙелгән һарымһаҡ менән аш һеркәһе ҡушабыҙ. Стерилләнгән банкаларға тултырабыҙ.\nБашҡа аджикалар кеүек ныҡ әсе түгел, әммә тәме яғынан һис ҡалышмаған тәмле соус төрлө аштарға, йәшелсәгә, иткә, макаронға ҡушырға йәтеш. Теләһәгеҙ, уға алма, ҡабаҡ ҡушып эшләргә лә була.\n1 кг ваҡ (черри) помидор, 6 теш һарымһаҡ, 100 г әнис, шәфәри үләндәре, 4 бөртөк ҡара борос, 4 бөртөк хуш еҫле борос, 2 лавр япрағы, 4 ҡалаҡ тоҙ, 8 ҡалаҡ алма һеркәһе, 4 ҡалаҡ бал, һыу, тәменсә әсе борос кәрәк.\nЙыуып әҙерләнгән помидорҙарҙы тишеп сығабыҙ. Стерилләнгән банкаларға помидорҙы тултырабыҙ һәм өҫтөнә ҡайнар һыу ҡоябыҙ. Һыуынғас, һыуын кәстрүлгә бушатабыҙ ҙа, тоҙ, бал, һеркә ҡушып, ҡайнатабыҙ.\nПомидор өҫтөнә ваҡлап һарымһаҡ, йәшел үләндәрҙе, тәмләткестәрҙе һалабыҙ. Ҡайнар маринадты өҫтөнә ҡоябыҙ ҙа, ябып, таҫтамалға урайбыҙ. Һалҡын урында һаҡлайбыҙ.\nӨлөшлөләргә – бүләктәр!\nИюль 2018 (2)Июнь 2018 (9)Май 2018 (32)Апрель 2018 (19)Март 2018 (71)Февраль 2018 (20)\nЯнварь 2018 (18)Декабрь 2017 (30)Ноябрь 2017 (21)Октябрь 2017 (23)Сентябрь 2017 (23)Август 2017 (25)Июль 2017 (30)Июнь 2017 (34)Май 2017 (28)Апрель 2017 (30)Март 2017 (23)Февраль 2017 (17)Январь 2017 (18)Декабрь 2016 (18)Ноябрь 2016 (23)Октябрь 2016 (24)Сентябрь 2016 (24)Август 2016 (20)Июль 2016 (18)Июнь 2016 (23)Май 2016 (24)Апрель 2016 (25)Март 2016 (25)Февраль 2016 (18)Январь 2016 (21)Декабрь 2015 (17)Ноябрь 2015 (21)Октябрь 2015 (20)Сентябрь 2015 (12)Август 2015 (14)Июль 2015 (4)Июнь 2015 (4)Май 2015 (1)Апрель 2015 (1)Март 2015 (9)Январь 2015 (2)Декабрь 2014 (2)Ноябрь 2014 (22)Октябрь 2014 (2)Сентябрь 2014 (17)Август 2014 (20)Июль 2014 (17)Июнь 2014 (22)Май 2014 (18)Апрель 2014 (15)Март 2014 (17)Февраль 2014 (18)Январь 2014 (17)Декабрь 2013 (14)Ноябрь 2013 (16)Октябрь 2013 (16)Сентябрь 2013 (18)Август 2013 (15)Июль 2013 (18)Июнь 2013 (15)Май 2013 (13)Апрель 2013 (15)Март 2013 (17)Февраль 2013 (16)Январь 2013 (18)Декабрь 2012 (17)Ноябрь 2012 (17)Октябрь 2012 (21)Сентябрь 2012 (17)Август 2012 (14)Июль 2012 (17)Июнь 2012 (16)Май 2012 (15)Апрель 2012 (18)Март 2012 (27)Февраль 2012 (17)Январь 2012 (11)Декабрь 2011 (16)Ноябрь 2011 (12)Октябрь 2011 (14)Сентябрь 2011 (6)


Бөтә Рәсәй интернет-педсоветы 24 августа старт ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй интернет-педсоветы 24 августа старт ала\n12:15, 12 августа 2010 Йәмғиәт\nБөтә Рәсәй интернет-педсоветы быйыл http://pedsovet.org сайтында 24 августан 5 октябргә тиклем барасаҡ.\nТрадицион сараға әйләнгән педсовет быйылғы йылда 11-се тапҡыр үтә. Виртуаль форумда илебеҙҙең төрлө төбәгенән мәғариф системаһы хеҙмәткәрҙәре ҡатнаша ала. Был акция традицион педагогия советтары һөҙөмтәлелеген арттырырға һәм мәғарифтың көнүҙәк мәсьәләләрен хәл итеүҙә педагогтарҙың, ғалимдарҙың, идарасыларҙың һәм ата-әсәләрҙең көстәрен берләштерергә мөмкинлек бирә.\nБыйылғы педсоветтың темаһы – «Уҡытыусының биш дәрәжәһе: шәхес булараҡ уҡытыусы, үҙ һөнәренең оҫтаһы, уҡыусы, тикшеренеүсе һәм граждан». Конференция-форумдарҙа ҡатнашыусыларға төрлө һорауҙарға яуап бирергә кәрәк буласаҡ, улар араһында ошондайҙар бар: «Бөгөн йәмғиәттең уҡытыусыға ихтыяжы ниндәй?», «Хәҙерге һәм буласаҡ педагогтар үҙен һәм үҙенең һөнәрен нисек аңлай?», «Мәғарифһыҙ донъя ҡайҙа хәрәкәт итә?».\nБынан тыш, интернет-педсовет сиктәрендә ижади конкурстар һәм акциялар иғлан ителәсәк.\nТөп тема буйынса докладтар 23 авгусҡа тиклем ҡабул ителә. Уларҙы яҙма, шулай уҡ видео- һәм аудиоформатта ла әҙерләргә мөмкин.\nТулыраҡ мәғлүмәтте http://11.pedsovet.org сайтынан алырға мөмкин.


Беҙҙең халыҡ элек-электән тоҙло һыуҙың шифаһын белгән. Йәйге йылы көндәрҙә хәҙер ҙә яйы сыҡҡан һайын Тоҙ күленә барып ҡайтырға ынтылып тороусылар күп. Сөнки тоҙло һыу организмдан шлактарҙы ғына түгел, энергетик негативты ла һурып ала.\nӘ бит әле лә, өйҙән сыҡмайынса ғына тоҙ ярҙамында организмды сафландырып була. Бының өсөн бер ҡап таш тоҙҙо (каменная соль) тасҡа һалырға ла ялан аяҡ баҫып торорға кәрәк. Ултырырға ла мөмкин, тик хәрәкәтләнеүе еңелерәк булһын өсөн аяғөҫтө тороу яҡшыраҡ. Күңелде өйкәп торған барлыҡ насар уйҙар, хәүефтәр табаныңдан сығып киткәндәй еңеллек тойғас, процедураны туҡтатығыҙ.\nТабип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ!


Миңлехая инәй бәхете\n8 Март 2019, 17:09\nАуыл кешеһе тураһында яҙғанда бик йыш ҡына оҡшаш яҙмыштар, оҡшаш биографияларға юлығабыҙ. Бының башҡаса булыуы мөмкин дә түгелдер. Сөнки ауылда тыуып үҫкән ер кешеһенең тормошо ус төбөндә генә кеүек: бер үк эш, бер үк ынтылыш, бер үк маҡсат. Ибрай ауылында йәшәгән Миңлехая инәй ҙә бик күп ауыл ҡатындары күргәнде күреп, улар кисергәнде кисергән.\nАуыл кешеһе тураһында яҙғанда бик йыш ҡына оҡшаш яҙмыштар, оҡшаш биографияларға юлығабыҙ. Бының башҡаса булыуы мөмкин дә түгелдер. Сөнки ауылда тыуып үҫкән ер кешеһенең тормошо ус төбөндә генә кеүек: бер үк эш, бер үк ынтылыш, бер үк маҡсат.\nИбрай ауылында йәшәгән Миңлехая инәй ҙә бик күп ауыл ҡатындары күргәнде күреп, улар кисергәнде кисергән.\n1935 йылда Сәлих ауылында, инәй үҙе әйтмешләй, ябай крәҫтиәндәр - Миңлехәйер менән Нәфисәнең ғаиләһендә бишенсе бала булып донъяға килә ул. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда алты йәшлек кенә була инәй. Тиңдәштәре менән бергә бик иртә эшкә егелә. Шунлыҡтан уйнап үҫкән бала сағы ла булмаған.\n“Бөтәһе лә фронт өсөн!” тигән шиғар (саҡырыу) менән йәшәгәндә балаларға ла шул рух һеңдерелгән булғандыр инде. Яҡты, тыныс, имен көндәрҙе яҡынайтыуға уның һымаҡ бала көстәре лә өлөш индергәнлеген һуғыш балаларының тормош биографияһынан беләбеҙ.\nМиңлехая инәй тәүге тормош иптәше Вәғиз Сабитов исемле уҙаман менән өс йыл ғына йәшәп өлгөрә, ҡыҙҙары Әлфиәгә йәш тә бер ай тигәндә ул ауырып, мәрхүм була. Йәшләй генә тол ҡалған ҡатын Бөркөт тигән кешегә кейәүгә сыға. Уның менән 25 йыл йәшәп, 4 балаға ғүмер бирәләр.\nМиңлехая инәй хаҡлы ялға сыҡҡансы һауынсы булып эшләй.\n- Эштән кеше үлмәй, беҙ ҙә ҡурҡманыҡ, һыйырҙы ҡул менән һауҙыҡ, ул ваҡытта аппарат кеүек нәмә булманы, уға эләкмәнек. Бер һауында 25-тән артыҡты һауыр инек. Килә алмағандар өсөн дә эшләргә тура килер ине. Елене ташып торған һыйырҙы нисек ташлап китәһең?..\nАллаға шөкөр, маҡтаулы булдыҡ, балаларға ла гел әйтеп ултырам: маҡсатлы булығыҙ, башлаған эшегеҙҙе еренә еткереп эшләгеҙ, кешене хөрмәт итегеҙ, – ти инәй хәтирәләргә бирелеп. Заманында өс меңлеккә өлгәшкән инәй оҙаҡ йылдар алдынғылар рәтенән төшмәй, эше лә етәкселәр тарафынан лайыҡлы баһалана – сиратһыҙ “Иж- Комби” (“Москвич”) машинаһы һатып алалар.\nҺауынсының эше еңел түгел. Ҡара таңдан ҡара кискә тиклем эшләһәләр ҙә, ни ғиллә менәндер өйҙә лә, эштә лә өлгөрәләр: өй тирәһендәге эшен дә бөтөрәләр, малын да ҡарайҙар, баҡсаһын да үҫтерәләр,ишле балаларын да кеше итәләр.\nБөгөн уның балалары бөтәһе лә үҙ тормоштары менән йәшәй. Өлкән ҡыҙы Әлфиәгә инде 64 йәш тә булып киткән, ул ике бала әсәһе; Аралбайҙағы Гөлгөнә апайҙың 4 ул да 1 ҡыҙ; Алмалылағы Гөлсәсәге лә, Мораҡта торған төпсөк ҡыҙҙары Вәсилә лә дүрт бала әсәһе. Әле бергә торған улы Салауат ағай менән килене Флүзә апай 3 балаға ғүмер һәм тәрбиә биргән. Салауат ағай себергә йөрөп эшләй, Флүзә апай - дауаханала шәфҡәт туташы. Уларҙың өлкән ҡыҙҙары Алһыу кейәүе Илнур менән Асҡар тигән саф башҡорт исемле ул үҫтерәләр. Икенсе ҡыҙҙары Лиана - Өфөлә медицина Данил – Ишембай нефть колледжында уҡып йөрөй.\nКилен – ҡәйнә буҫағаһынан тигәндәй, Флүзә апай ҙа эшкә шәп. Ишле мал аҫрайҙар, һарыҡ көтәләр, ҡош-ҡорто ла йыл да уңып тора, баҡсалары ла мул уңыш бирә. Әлбиттә, өй эшендә лә, хөкүмәт эшендә лә өлгөрөр өсөн билде лә биштән быуырға кәрәк. Егәрленең генә донъяһы ла етеш, бөтөн була.\nКеше бәхете ике ҡанаттыр: береһе эше, береһе ғаиләһе тип юҡҡа әйтмәйҙәрҙер. Миңлехая инәй ниндәй генә ауыр эштә эшләмәһен, үҙен бәхетле кеше тип һанай: һауынсы эше еңел булмаһа ла, рәхмәтле булды, лайыҡлы баһаланды; балалары янда, уларҙың изгелеген, игелеген күреп, балаларының балаларын һөйөп кинәнә, кәрәк икән – кәңәшен, кәрәк икән –аҡыллы һүҙен әйтеп ултыра.\nӘ олоғайған көнөндә кешегә ошонан да ҙур бәхет бармы икән Ер йөҙөндә?..


Июндә Өфө янындағы йорттар ҡыйбатланған, ер арзанайған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИюндә Өфө янындағы йорттар ҡыйбатланған, ер арзанайған\n15:14, 9 июля 2010 Иҡтисад\nӨфөгә яҡын урынлашҡан ҡала ситендәге йорттар июндә ҡыйбатланған, ә ер участкалары арзанайған.\nБөгөнгө көнгә ҡарата барлыҡ йорттар, коттедждар һәм таун-хаустар буйынса уртаса хаҡ квадрат метрына 27,2 мең һум тәшкил итә. Был үткән ай менән сағыштырғанда өс процентҡа күберәк, һәм йыл башындағына ҡарағанда 12,4 процентҡа күберәк.\nӨфө янындағы ер участкалары буйынса тәҡдимдәрҙең уртаса хаҡы – бер сутыйға 56,4 мең һум. Июндә ул 3,4 процентҡа кәмегән, ә ағымдағы йыл башынан алып 16,3 процентҡа артҡан.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре мәғлүмәте буйынса, ҡаланан ситтәге йорттоң минималь хаҡы бөгөн 600 мең һум тәшкил итә. Кушнаренколағы 50 квадрат метрлыҡ йорт ошо хаҡҡа һатыла. Иң ҙур хаҡ буйынса – 20 миллион һум –Михайловкала 348 квадрат метр майҙанлы коттедж тәҡдим ителә.\n«Эксперт» картотекаһында иң түбән хаҡҡа тәҡдим ителгән ер участкаһы — 150 мең һум. Был Иглиндағы 15 сутыйлыҡ участка. Ҡаланан ситтәге иң ҡиммәт ер – шул уҡ Михайловакала 25 сутый. Был участканы 2,8 миллион һумға тәҡдим итәләр.


Хатта исем-шәрифкә лә иғтибар юҡ...\nХатта исем-шәрифкә лә иғтибар юҡ...18.06.2014\nБаш ҡалала йәшәгән Ғәлим Сәйфетдинов менән булған хәл һеҙҙе лә битараф ҡалдырмаҫ.\nКүптән түгел Ғәлим Ҡәйүм улы баш ҡалала урынлашҡан «Касторама РУС» магазинында 1 мең 49 һумға 50 метрлы шнур (оҙонайтҡыс) һатып алған. Уны баҡсаға алып килгәс, бер өлөшөн һүтә лә электр розеткаһына тоташтыра. Ун биш минут та үтмәй, шнурҙан төтөн сыға башлай. Был хәлгә таң ҡалған Ғәлим Ҡәйүм улы шнурҙы тотоп магазинға китә һәм унда тауар өсөн түләнгән аҡсаны кире ҡайтарыуҙы һорап ғариза яҙып ҡалдыра.\nКүп тә үтмәй, «Касторама РУС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән яуап килә. Унда: «Хөрмәтле Галина Ҡәйүм ҡыҙы! Һеҙҙең осраҡта тауарҙы файҙаланыу ҡағиҙәләре боҙолған. Башта уны тағатырға кәрәк ине» тигән юлдар бар. Иғтибар иткәнһегеҙҙер, магазин хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренә мөрәжәғәт итеүселәрҙең исем-шәрифенә лә әллә ни иғтибар бирмәй икән.\nҒәлим Ҡәйүм улы артабан Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау ойошмаһына юл тота. Унда экспертиза үткәреү кәрәклеге хаҡында әйтәләр. Экспертиза бюроһында иһә был хеҙмәттең 2 мең ярым һум тирәһе тороуы асыҡлана. Тимәк, ул янып сыҡҡан шнур хаҡынан да ҡиммәтерәк булып сыға.\nИң ҡыҙғанысы шул: шнурҙың кеше ғүмерен ҡыйыуы ихтимал ине. Шуға күрә гәзит уҡыусыларға магазиндан һатып алынған электр приборҙарын файҙаланғанда һаҡ булығыҙ, үҙегеҙгә зыян килтерә күрмәгеҙ, тип өндәшке килә.\nКүренеүенсә, сауҙа ойошмалары хоҡуҡтарыбыҙҙы һанға һуҡмай. Ҡасандыр ныҡлы көскә эйә булған «клиент һәр ваҡыт хаҡлы» тигән һүҙҙәр ҙә хәҙер бәҫен юғалта бара, ахыры.


Федерация Советында Башҡортостандан сенатор, Мәскәүҙәге «Башҡортостан яҡташлығы» төбәк йәмәғәтселек ойошмаһы етәксеһе Рафаил Зинуровтың күргәҙмәһе асылды\n«Донъя илдәре тарихында шәхестәр» тип аталған экспозиция Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттарына арналған һәм унда ошо илдәрҙең милли батырҙарының һыны урын алған. Күргәҙмәне асыу тантанаһында күп кенә сенаторҙар, шулай уҡ Федерация Советы рәйесе Валентина Матвиенко булды. Ул Федерация Советының сираттағы ултырышын асып, Рәсәй парламентының бөтә ағзаларын һәм хеҙмәткәрҙәрен күргәҙмә менән танышырға саҡырҙы.\nЭкспозицияла төрлө йылдарҙа эшләнгән 33 бюст урын алған. Коллекция һуңғы 30 йылда ижад ителгән скульптураларҙы берләштерә.\nКүргәҙмәгә күберәк башҡорт батырҙарының һындары ҡуйылған. Улар араһында Салауат Юлаев, Ҡараһаҡал, Алдар батыр, Батырша, Кинйә Арыҫланов кеүек данлыҡлы милләттәштәребеҙ бар. Күргәҙмә бер аҙна дауам итәсәк. Артабан ул Өфөләге ШОС һәм БРИКС саммиттары алдынан күрһәтеләсәк.