Өфө ҡала электричкаһы — Башҡорт Википедияһы\nӨфө ҡала электричкаһы\nӨфө ҡала электричкаһы — әлегә тиклем булған тимер юл инфраструктураһын файҙаланған ҡаланың төньяғын көньяғы менән бәйләүсе электротранспорт системаһы.\n2 «Толпар» транспорт проекты\n1988 йылда «Нижегородметропроект» институты, Өфө метрополитенын көн элгәре проектлау эштәрен үткәргәндә, улар, торлаҡ кварталдарынан алыҫ ятыуы арҡаһында, торлаҡтарға яҡын килеү һәм килеп туҡтау ҡатмарлы булыу сәбәпле, ҡала эсендә булған тимер юлдарҙы пассажирҙар ташыуҙа ҡулланыуҙы бойомға ашырыу мөмкин түгел тигән һығымтаға килә.\n2001 йылда ҡала халҡын йөрөтөүҙә түбәндәге участкаларҙа тимер юлды файҙаланыу тураһында яңы тәҡдимдәр барлыҡҡа килгән: Дим — Өфө — Шаҡша, Дим — Өфө — Загородная, Дим — Өфө — Бензин. Шулай итеп, Төньяҡ (унда 70 мең кеше эшләй), Лихачевский (50 мең), Шаҡша (7 мең), Дим (5 мең) сәнәғәт райондарын йәлеп итеү планлаштырылған. Әммә бик етди сараларҙы атҡарғанда ғына быны тормошҡа ашырырға мөмкин булыр ине: ҡаланан транзит йөк ағымын сығарыу маҡсатында, Юрмаш станцияһы аша көньяҡтан ураған икенсе юлды төҙөү, ҡала яны һәм көньяҡ йүнәлешендә алыҫҡа йөрөүсе пассажир поездарын хеҙмәтләндереү өсөн, Өршәк станцияһының яңы вокзалын төҙөү, аэропортҡа тиклем электрлаштырылған тимер юл төҙөү, аэропорт эргәһендә һәм ҡалала ҡалаға сығыр һәм урам транспортына күсеп ултырыр өсөн яңы туҡталыш пункттары төҙөү, тимер юлдар өҫтөнән автомобиль магистралдәре өсөн бер нисә айырса күпер төҙөү, тимер юл вокзалын үҙгәртеп ҡороу һ. б.\n2005 йылда аэропорт һәм ҡаланың көньяҡ райондарынан ҡала ситенә киткән тармаҡтары менән: төньяҡ (Загородный, 9 станция) һәм төньяҡ-көнсығыш (Шаҡша, 3 станция) бөтөн ҡала буйынса (17 станция) ҡала электропоезы юлы проектын («ер өҫтө метроһы») тормошҡа ашырыу ҡабул ителгән. Проектта түбәндәге вәғәҙә ителгән: "«Аэропорт» станцияһында ябыҡ ултыртыу платформаһы төҙөләсәк. Ҡала ситендә һәм үҙәгендә булған станциялар үҙгәртеп ҡороласаҡ һәм яңылар төҙөләсәк: «Балан» (Дим аръяғында, Әрмән урамы янындағы торлаҡ төҙөлөшө перспективалы районында), «Затон» (үҙәк районда Ағиҙел йылғаһы аша автоюл күпере янында, шул уҡ исемле торлаҡ районына), «Ағиҙел паркы» (Октябрь проспекты районында). Ҡала үҙәгендәге станциялар торлаҡ кварталдарға һәм урамдарға ҡарата һыубаҫар үҙәнлектә урынлашҡанлыҡтан, уларға ултыртыу платформаларынан вертикаль транспорттың үҙенсәлекле системаһы — эскалатор-травелаторҙар һәм вертикаль күтәргестәр (ҙур лифттар) ҡаралған. Мәҫәлән, «Уң Ағиҙел» станцияһында эскалаторҙа күтәрелеү оҙонлоғо 45 метр булғанлыҡтан, эскалатор оҙонлоғо 60 м, «Өфө вокзалы» станцияһында — 59 һәм 320 м; «Затон» станцияһында — 92 һәм 400 метр, «Ағиҙел паркы» станцияһында — 58 һәм 200 метр тәшкил итә. Ошо ғәҙәти булмаған архитектура-инженер ҡарарҙарға ярашлы, был заманса станция комплекстары ҡаланың иҫтәлекле урындарына әйләнәсәк. «Ер өҫтө метро»һында юл йөрөүгә түләү тәртибе һәм юл хаҡы башҡа ҡала транспортыныҡы кеүек буласаҡ. Ҡала поезының операторы «Баштранспригород» предприятиеһы ҡала поезының операторы буласаҡ.\n2006 йылда "ер өҫтө метроһы"ның. техник-иҡтисади нигеҙләнеше раҫлана. Уны ҡороу буйынса әҙерлек һәм төп төҙөлөш эштәрен башлау 2008—2010 йылдарҙа башланырға тейеш ине. "Ер өҫтө метроһы"н тулыһынса ҡулланышҡа тапшырыуы 2015 йылға планлаштырыла ине.\n2009 йылда Өфөлә «пассажирҙар тулҡыны булмауға бәйле» Загородный станцияһына саҡлы иң оҙон эске ҡала тармағы буйынса хәрәкәт туҡтатыла, шул уҡ сәбәп менән ҡалған төп юл буйынса электричкалар йөрөүе, көнөнә 4-5 парға ҡалдырылып, ҡыҫҡартыла (иң яҡшы ваҡыттарҙа 20-25 парға ҡарата).\n2012 йылдың 21 сентябрендә ниәтләнгән «ер өҫтө метроһы» маршруты буйынса, Өфө станцияларынан Шаҡша станцияһына тиклем ҡала электричкаһы эшләй башланы (көнөнә 4 пар, билет хаҡы — 36 һум, балалар өсөн — 11 һум, юл ваҡыты — 33 минут). Тиҙҙән Өфө мэры Ирек Ялалов маршрутты Дим станцияһына тиклем оҙайтыу планын һәм, машиналар парковкаһын да ҡушып, кешеләрҙе торлаҡтарына яҡынайтыу маҡсаты менән, яңыртылған 11 станция төҙөү планын иғлан итте.\nШул уҡ йылдың 25 ноябрендә, халыҡ йөрөмәй тигән сәбәп менән, ҡала электричкаһы туҡтатыла. Ике ай эсендә электричкала барыһы мең пассажир ғына йөрөгән.\n2013 йылда Ирек Ялалов, ҡала электричкаһының яңы ун бер станцияһы төҙөлмәй тороп, ҡала электричкаһы ебәреләмәйәсәк, тип белдерә.\n2014 йылдың 12 июненән иртән Димдән сығып, Өфө һәм Шаҡша аша Иглинға, һуңынан Иглиндан кире Димгә, был юлы Юрмаш һәм Чесноковка аша, Иглиндан кире Димгә «түңәрәк буйлап» йөрөй. Кисен электричка шул уҡ маршрут буйынса кире әйләнеп ҡайта. Маршрутты асыу тураһындағы ҡарар шул йүнәлештә дача участкалары булған пассажирҙар һорауы буйынса ҡабул ителә. электричкаһы йөрөй башлау менән ял көндәрендә генә 1 сентябрҙән электричка фәҡәт ял көндәре генә йөрөй башлай, ә 2014 йылдың октябренән бөтөнләй туҡтай.\n«Толпар» транспорт проекты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Башҡортостан ҡала яны пассажирҙар компанияһы» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте Өфө сиктәрендә электропоездарҙың көндәлек хәрәкәте буйынса яңы «Толпар» транспорт проектын тормошҡа ашырыуға тотона.\n2015 йылдың 15 сентябренән Дим — Өфө — Шаҡша тимер юлы участкаһында ете электропоезд: Шаҡшанан Димгә иртән ике поезд һәм кисен ике поезд, Димдән Шаҡшаға иртән бер поезд һәм кисен ике поезд. Бөтә маршрут буйынса юл ваҡыты 40 минут самаһы тәшкил итә. Электропоезд Өфө вокзалынан Черниковкаға 20 минут барыу мөмкинлеге бирә, шул уҡ ваҡытта автобуста был сәфәр бер сәғәт самаһы ваҡытты биләй. Был юлда линияла дүрт вагондан торған электропоезд йөрөгән ЭД4М йәки ЭР2Т электропоездары йөрөй.\nЮл алыҫлығына ҡарамай, юл хаҡы бер төрлө — 19 һум тәшкил йөрөй (ҡала электричкаһына билет). Шулай, «Дим» станцияһынан «Шаҡша» станцияһына тиклем 19 һум түләп барып етергә була, ә бына ҡала яны поезында шул уҡ алыҫлыҡҡа йөрөү хаҡы 60 һумға төшәсәк.\nБилетты электричканың үҙендә йәки, кассир булған осраҡта, станцияла һатып алырға мөмкин. Өфө вокзалында платформаға сыҡҡан ерҙә йәки үҙ-үҙеңде хеҙмәтләндереү терминалында һатып алырға була. Ябай ҡала яны электропоездарының күпселеге Өфөнән йә булмаһа Өфөгә барғанлыҡтан, ҡала электричкаһы Өфө станцияһы буйлап күсеп ултырыуҙы көтөп тормай пересадка йөрөү мөмкинлеген бирә. Көн һайын «Толпар» 500 кешегә тиклем пассажирҙы хеҙмәтләндерә.\n2015 йылдың 28 ноябренән ҡайһы бер поездар, «баҡсасылар һәм дачниктар йөрөмәй башлағанлыҡтан», фәҡәт ғәҙәти көндәрҙә генә йөрөй башлаған..\n2016 йылдың 15 февраленән ҡала электричкаһы ғәҙәти көндәрҙә генә йөрөй.\n2016 йылдың 25 июленән өфө студенттары һәм уҡыусылары үтенесе буйынса, ҡала электричкаһы поездарында Wi-Fi барлыҡҡа килә.\n2017 йылдың 13 февраленән Шаҡша — Дим 6217-се, 6219-сы электропоездары Воронки туҡталыш пунктында туҡтай.\n2017 йылдың 1 ноябренән ғәҙәти көндәрҙә 6211-се һанлы электропоезд Ҡандра станцияһына, 6215-се электропоезд маршруттары Инйәргә саҡлы оҙайтыла.\nҠала электричкалары расписаниеһы:\nДим — Өфө\nДим — Шаҡша\nӨфө — Дим\nӨфө — Шаҡша\nШаҡша — Өфө\nШаҡша — Дим\nСтанциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠала яны электропоездарынан айырмалы рәүештә, ҡала электричкаһы Һул Ағиҙел, Воронки, Уң Ҡариҙел (Өфө) станцияларында туҡталмай үтә\n«Һул Ағиҙел» (туҡтамай)\n«Уң Ағиҙел» туҡталышы\n«Өфө Вокзалы» станцияһы\n«Воронки» (туҡтамай, Шаҡшанан Димгә барыусы ике киске электропоездан тыш)\n«1629 км» туҡталышы\n«Уң Өфө (Ҡариҙел)» (туҡтамай)\n↑ Уфимские электрички «Толпар» переходят на новое расписание - Уфа - ГОРОБЗОР.РУ. GOROBZOR.RU. 30 ғинуар 2016 тикшерелгән.\nДо появления метрополитена отдушиной в транспортном обслуживании горожан может стать существующая железная дорога\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Өфө_ҡала_электричкаһы&oldid=867687 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:31 21 февраль 2019 үҙгәртелгән.


Ауыл хужалығында ужым арышы, яҙғы бойҙай, картуф үҫтерелә, һөт-ит малы һәм сусҡа үрсетелә. ауыл хужалығы предприятиелары араһында «Урмияҙ», «Төй» һәм «Дружба» малсылыҡ совхоздары айырылып тора.\nАсҡын ауылында йәшелсә киптереү, май-сыр заводтары, РТП эшләй. Асҡын лесхозы биләгән 126 мең га урманда 16981 мең м³ ағас (шул иҫәптән 6300 мең м³ылыҫлы ағастар) бар. Шуларҙың 8700 мең м³ өлгөргән һәм ҡартайған ағас. Башлыса Һарыҫ—Аяҙ йылғалары араһындағы урман ҡырҡылауылы Бында Асҡын леспромхозының урман пункты эшләй. Төй йылғаһының урта ағымындағы урмандарҙа ағас әҙерләү менән Талог леспромхозының урман пункттары шөғөлләнә.\nТранспорт бәйләнеше Асҡын—Яугилде автомоб. юлы менән (артабан Бөрө һәм Благовещен аша) ғәмәлгә ашырыла. Суднолар йөрөгән миҙгелдә тимер һәм автомоб. юлдарынан алыҫта ятҡан көньяҡ-көнсығыш тау-тайга төбәктәре йылға транспорты менән файҙалана.\nРайонда 51 дөйөм белем биреү мәктәбе (1994/95 уҡалаһы й. — 4959 уҡыусы), шул иҫәптән 15 урта мәктәп; Асҡын ПУ, 29 китапхана, 54 клуб, 4 дауахана бар. Урыҫса «Аскинская новь», татарса «Ышаныч», башҡортса «Йәнтөйәк» төбәк гәзиттәре сыға.\nБәкерова Әминә Ғәйфулла ҡыҙы (23ноябрь1932йыл—2013 йыл), педиатр, 1963—1987 йылдарҙа Өфөнөң 1-се балалар поликлиникаһы табибы. Башҡорт АССР-ының 10-сы (1980—1985) һәм 11-се (1985—1990) саҡырылыш Юғары Советы депутаты. СССР-ҙың медицина хеҙмәткәрҙәре һөнәри союзының ХIII һәм ХVII съездары делегаты. СССР-ҙың халыҡ табибы (1982), Ленин ордены кавалеры (1978). Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2005). Ҡыйғаҙы ауылынан.\nҒимазов Гамма Зыя улы (6 март 1928 йыл) — колхозсы, уҡытыусы, партия ойошмаһы секретары, Асҡын райком КПСС-ының идеология буйынса секретары, Асҡын район башҡарма комитеты рәйесе, «Коммунизм юлы» район гәзитенең баш мөхәррире, «Партия ветераны» (1997), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971), « Советтар Союзы Коммунистар партияһында 50 йыл» билдәһе (1997), «Хеҙмәт ветераны»(1989),«1941 — 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы(1993), Ветеран хәрәкәтендә актив ҡатнашҡан өсөн «Почётный знак РКВВ» (1998), Еңеүҙең 50(1995), 60(2005)юбилей миҙалдары,Рәсәй Федерацияһы Коммунистар партияһы Үҙәк комитеты юбилей миҙалы Еңеүгә 60 йыл(2005), « Һуңғы саҡырыу. 60 йыл.1944 — 2004» юбилей миҙалы.\nҒәлиев Тимерғәзи Арыҫлан улы (30 ноябрь 1938 йыл), ауыл хужалығы, партия һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор (2009). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976). Ҡышлауйылға ауылынан.\nҒаязов Әлфис Суфиан улы(3 июнь 1956 йыл) — дәүләт һәм фән эшмәкәре, ғалим һәм яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһы академигы (2016), Рәсәй Мәғариф академияһының мөхбир ағзаһы (2009), педагогия фәндәре докторы (1996), профессор (1997). Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1989), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2006). Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).\nИгошев Владимир Александрович (28 октябрь1921йыл—8ғинуар2007йыл), совет рәссамы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1944 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Профессор (1965). СССР‑ҙың (1991) һәм РСФСР‑ҙың (1965) халыҡ рәссамы. Асҡын ауылы янындағы Игошев хуторынан.\nИмаева Наилә Зәйнулла ҡыҙы (7 июнь 1978 йыл) — Йәнтөйәк район — ара гәзитенең баш мөхәррире (2002 йылдан), Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Журналистар Союзы ағҙаһы, Асҡын районы муниципаль районының Йәмәғәт палатаһы рәйесе урынбаҫары, әүҙем йәмәғәтсе, Асҡын районы данын төрлө республика сараларында һәм бәйгеләрендә яҡлаусы, район, республика кимәлендәге сараларҙы алып барыусы, «Ҡатын — ҡыҙ — милләт әсәһе» Бөтә Рәсәй конкурсының «Катын — ҡыҙ — йыл үрнәге» номинацияһында еңеүсе (2022), Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының элемтә һәм киң мәғлүмәт саралары министрлығының Почёт грамоталары(2010, 2017), Башҡортостан Республикаһы Журналистар Союзының Почёт грамотаһы(2015),Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре(2021)\nКирәй Мәргән (тулы исеме — Кирәев (Кирәйев) Әхнәф Нурый (Нурмөхәмәт) улы;(28 июнь 1912 йыл — 24 ғинуар 1984 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, фольклорсы ғалим, әҙәбиәт белгесе. Филология фәндәре докторы (1963), профессор (1965). 1941 йылдан — КПСС һәм СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).\nМәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы (28 июнь 1941йыл) — сәйәсмән, совет эшмәкәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән 12-се саҡырылыш БАССР Юғары Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Милләте — башҡорт.\nРәхимов Рәйес Сәйетғәле улы (24 февраль 1942 йыл) — инженер-механик. Техник фәндәр докторы (1990), профессор (1992). Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2002).\nПлотников Иван Фёдорович (4 сентябрь 1925 йыл — 13 июль 2011 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-тарихсыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, полковник. Тарих фәндәре докторы (1967), профессор (1968), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1985).\nПраведников Николай Константинович (9 декабрь1933йыл—4 декабрь2001йыл), ғалим-инженер‑нефтсе. Техник фәндәр докторы (1984), профессор (1987). 1981 йылдан Бөтә Союз яғыулыҡ‑энергетика комплекстары проблемалары ғилми-тикшеренеү институтында директорҙың фәнни эштәр буйынса урынбаҫары, 1986 йылдан — институт директоры, 1995—2001 йылдарҙа «ЛУКОЙЛ» нефть компанияһының фәнни‑инженерлыҡ үҙәге генераль директоры. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1981). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Ҡуяштыр ауылынан.\nСәмиғуллин Венир Кәлимулла улы (15 ноябрь 1947 йыл) — хоҡуҡ белгесе, педагог. Юридик фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2015), Рәсәй Юридик фәндәр академияһы ағзаһы. Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация авторҙарының береһе.\nШәмсетдинова Мәсғүҙә Ислам ҡыҙы (1 июль 1955 йыл) — композитор. 1982 йылдан СССР Композиторҙар союзы,2002 йылдан АҠШ-тың Вашингтон штаты Композиторҙар союзы ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты (2001). Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993).\nЮнысова Фәйрүзә Фаяз ҡыҙы(28 февраль 1968 йыл) — Асҡын районы мәғлүмәт үҙәге директоры(баш мөхәррире), Асҡын районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре (2018).\nЯлалтдинова Йәриә Ғафур ҡыҙы (11 февраль 1947 йыл) — педагог,Ҡарткиҫәк урта мәктәбе директоры (1978 — 1986), Асҡын районы мәғариф бүлеге мөдире (1986 — 1989), төрлө вазифаларҙа район советы хеҙмәткәре, район советы рәйесе урынбаҫары (1989 — 2002), район «Ағинәйҙәр ҡоро» етәксеһе (2014 йылдан), Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифе отличнигы (1985), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1985), Башҡортостан Республикаһы Башлығы Почёт грамотаһы (1997), «Ал да нур сәс халҡыңа» миҙалы (2020)\n↑ 4,0 4,1 Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019. — Б. 62.\n↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Население Башкортостана:XIX-XXI века: статистический сборник. — 2008. — Б. 448.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Бәкерова Әминә Ғәйфулла ҡыҙы 2019 йылдың 24 декабрь көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 21 ноябрь 2017)\n↑ Рустэм Хамитов вручил государственные награды России и Башкортостана. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018, 4 апрель (рус.) (Тикшерелеү көнө: 5 апрель 2018)\n↑ Список награжденных (2018.04.04). 45. Юнусова Файруза Фаязовна — директор (главный редактор) Аскинского информационного центра — филиала ГУП РБ Издательский дом «Республика Башкортостан» (рус.) (Тикшерелеү көнө: 5 апрель 2018)\nБашҡортостан Республикаһы сайты 2010 йылдың 12 июнь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Асҡын_районы&oldid=1133577 ҡабул ителгән


25 Апрель , 11:09\nДонъя йөҙөндә арбауҙың йөҙләгән төрө барлығы билдәле. Иң таралғандары: енси теләк уятып бәйләү һәм мөхәббәт хисен тағыу аша. Тәүге осраҡта ылыҡтырыу икенсе шекәрә – енси ағзалар тәңгәленә тәьҫир итеү аша башҡарыла. Ә икенсеһендә, дүртенсе шекәрә – йөрәк арбауға алына. Енси ағзаларға тәьҫир итеүгә ҡоролғаны билдәләнгән кешелә заказсыға ҡарата көслө енси ылығыу барлыҡҡа килтерә. Ә йөрәккә йоғонто яһалғаны һағыныу, юҡһыныу, өҙгөләнеү тойғоһо уята.\nАрбауҙың үҙенсәлеген өйрәнгән белгестәр ундай әҙәмде яҡынса ошондай итеп ҡылыҡһырлай: ҡыйыуһыҙ, аҫтыртын, йомоҡ, бер көн менән генә йәшәгән, бәхетһеҙ зат. Үҙ бәхетһеҙлегендә ул кемде булһа ла ғәйепләргә әҙер, бары тик үҙен түгел. Ул үҙен ниндәйҙер донъя мәрхәмәтлегенән мәхрүм ҡалған һәм һәр кем уға ниҙер тейеш һымаҡ тоя. Ғәҙәттә, күңел торошон көйләй һәм тормошон мәтди йәһәттән хәстәрләй алмаған ир-аттар йәки ҡатын-ҡыҙҙар арбау көсөнә мөрәжәғәт итә. Улар туҡтауһыҙ энергиялар менән туҡланыуға мохтаж: матди, хис-тойғо һәм аң-белем донъяһын байытыу өсөн.


Бөгөн Өфөнөң Нестерев исемендәге художество музейында бер юлы өс рәссамдың күргәҙмәһе асылды\nСараға килеүселәр Тәлғәт Мәсәлимов, Игорь Тонконогий һәм Анатолий Баратынскийҙың ижади эштәренән композициялар менән танышты. Һәр рәссамдың донъяға үҙ ҡарашы.\n«Йыр» проектында Тәлғәт Мәсәлимовтың этник авангард стилендәге эштәре тупланған. Милли һыҙаттар ярҙамында рәссам төрки халыҡтарҙың боронғо йәшәйешен күрһәтергә ынтыла. Картиналар уның һуңғы йылдарҙағы ижад емештәре. «Уйҙар» серияһында рәссамдың бала саҡ хыялдары һүрәтләнә. Ауылда үҙе күреп үҫкән күренештәрҙе ул төрлө буяуҙар менән һүрәтләй.\nИзраилдә йәшәп ижад итеүсе яҡташыбыҙ Өфөгә «Ваҡыт тәгәрмәсе» проектын алып ҡайтҡан. Картиналарында тормошҡа фәлсәфәүи ҡарашы сағыла. Израилдә, Норвегияла, Америкала, Канадала һәм башҡа илдәрҙә күргәҙмәләр ойошторған эмигранттың тыуған яғында был тәүге шәхси күргәҙмәһе. Рәссам эштәрендә сит ил тәьҫораттарын берләштергән.\nАнатолий Баратынский, рәссам: «Мин сәйәхәттә фото төшөрәм. Күргәнемде ябай итеп кенә эшләмәйем. Мәҫәлән, картинала берәй ҡалалағы бина эргәһендә бөтөнләй башҡа яҡтарҙа йәшәүселәрҙе төшөрәм».\nИгорь Тонконогийҙың «Ҡалала йәшәүселәр» проекты иһә Өфөлә үҫкән ағастарға бағышланған. Рәссам ҡала шарттарына яраҡлашҡан ағастарҙы йыйылма образ булараҡ ҡуллана.\nӨс рәссам, өс йүнәлеш. Бай һәм үҙенсәлекле күргәҙмә бер ай дауам итәсәк.


Юрист кәңәштәре 28.09.2012 // Сәйәсәт\nБер тәрилкә өсөн...\n— Ғаилә менән кафела ял иткәндә ҡыҙым тәрилкә төшөрөп ватты. Бының өсөн ҙур ғауға ҡуптарып, кафе етәкселеге уның хаҡын түләүҙе талап итте. Хаҡы иһә тәрилкәнең магазиндағы хаҡынан биш-алты тапҡырға ҡиммәтерәк ине. Мин бының өсөн түләргә тейешме?\nРәзилә, Ишембай ҡалаһы.\n— Рәсәй Гражданлыҡ кодексының 933-сө статьяһының 1-се бүлегенә ярашлы, шәхескә һәм уның мөлкәтенә, шулай уҡ юридик шәхестең (ойошманың) мөлкәтенә зыян килтерелгән хәлдә, ул зыян килтереүсе тарафынан тулыһынса ҡапланырға тейеш. Тимәк, һеҙ тәрилкәнең хаҡын түләргә тейешһегеҙ, әммә артығын түгел. Шулай уҡ ғәйептең ысынлап та һеҙҙә икәнлеген дә дәлилләргә кәрәк. Һәр хәлдә шуны хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: әгәр берәй нәмә ватһағыҙ йәки боҙһағыҙ һәм ул ойошманың етәкселеге менән уртаҡ тел таба алмаһағыҙ, бер кем дә һеҙҙе көс менән түләттерә алмаясаҡ. Шул иҫәптән полиция ла. Ни бары суд ҡарары менән генә түләтергә хаҡлылар.\nӨлгөрмәгән икән — уларҙың бәләһе\n— Супермаркетта бер ҡап кәнфит алырға булдым. Кассала бөтөнләй икенсе хаҡ әйттеләр, ә ярлығында башҡаса ине. Яҡынса белеүемсә, ҡулланыусылар хоҡуғына ярашлы, тауарҙы кассала әйткәне түгел, ә уның ярлығында ҡуйылғаны буйынса һатып ала алам. Был осраҡта нимә эшләргә, кемгә мөрәжәғәт итергә? Үҙемдең\nхаҡлығымды нисек дәлилләргә?\nИршат, Өфө ҡалаһы.\n— Һеҙгә тәү сиратта администраторҙы саҡырырға һәм килеп сыҡҡан хәлде аңлатырға кәрәк. Итәғәтле генә итеп ҡәнәғәт булмауығыҙҙы белдерегеҙ һәм тауарҙы ярлыҡтағы хаҡ буйынса алырға теләүегеҙҙе әйтегеҙ. Ҡағиҙә булараҡ, һеҙгә яңы хаҡтар һәм уны алмаштырып өлгөрмәүҙәре тураһында һөйләй башлаясаҡтар. Әммә был бер ҙә һеҙҙең проблема түгел, сөнки “Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында”ғы Закондың 10-сы статьяһында (1-се пункт) яҙылғанса: “етештереүсе (башҡарыусы, һатыусы) ҡулланыусыға ваҡытында тауар (эш, хеҙмәттәр) тураһында кәрәкле һәм дөрөҫ мәғлүмәт бирергә тейеш. Был тауарҙы дөрөҫ һайлау мөмкинлеген тәьмин итә”. Ошо уҡ статьяның 2-се пунктында әйтелгәнсә, хаҡтар һумда күрһәтелергә тейеш. Рәсәй Федерацияһының Гражданлыҡ кодексында оферта тигән төшөнсә бар, ул документлаштырылған тәҡдимде аңлата. Магазиндарҙа ярлыҡ оферта булып иҫәпләнә, һәм һатыусы шул рәсми офертала күрһәтелгән хаҡ буйынса һатырға тейеш. Ошо турала магазин етәкселегенә әйтегеҙ һәм тиҙ генә ҡануниәт буйынса эшләргә, тимәк, ярлыҡтағы хаҡ буйынса һатыуҙарын талап итегеҙ. Шулай уҡ хәҙер Роспотребнадзор һәм Иҡтисади енәйәттәргә ҡаршы көрәш идаралығына шылтыратам тип ҡурҡытып та ала алаһығыҙ. Ғәҙәттә, был һүҙҙәрҙе ишеткән һатыусылар һеҙҙеңсә эшләй.


Ил төкөрһә, күл була\nРәсәйгә һыйынған Украина ҡасаҡтарына ярҙам итергә теләүселәр сафы тулылана. Бөгөн Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙар берлеге лә үҙенсәлекле хәйриә акцияһы ойошторҙо. Йәмәғәт ойошмаһы ағзалары Шинкаревтар ғаиләһен шефлыҡҡа алды.\nДүрт йәшлек Владимир яңы уйынсыҡҡа ҡыуанып туя алмай. Ҡатын-ҡыҙҙар союзы килтергән гуманитар ярҙамда, уйынсыҡтарҙан тыш, йылы кейем һалым, тәмлекәстәр ҙә бар. Владимирҙың әсәһе Виктория, Украинала хәрби бәрелештәр башланыу менән, өс балаһы һәм тормош иптәше менән Рәсәйгә ҡаса. Бәхеткә, Өфөлә уның юлына мәрхәмәтле кешеләр осрай. Ғаиләгә йәшәп торорға фатир ҙа бирәләр. Ләкин яңыраҡ Украиналағы кисерештәр эҙһеҙ үтмәй. Тыныс тормошта урынлашып киттем тигәндә, уның тормош иптәшен инфаркт һуға.\nВиктория Шинкарева, ҡасаҡ: «Тормош иптәшем аяҡҡа баҫып китер, тип ышанам. Әле ул республиканың кардиология үҙәгендә дауалана. Унан сыҡҡас, көн һайын дарыу эсергә кәрәк. Ул дарыу 3500 тора. Элек пособие килә торғайны, хәҙер уныһы ла юҡ. Украинаға кире ҡайта алмайбыҙ, унда беҙгә хыянатсылар тип ҡарайҙар».\nВикторияның тормош иптәшенең йөрәгенә оҙаҡламай икенсе операция яһаласаҡ. Дауаланыу өсөн уға ай һайын ҡиммәтле дарыуҙар эсергә кәрәк, ә уларҙы алырға ғаиләнең аҡсаһы юҡ. Ҡатын ҡул ҡаушырып ултырырға теләмәй. Өйҙә маникюр менән булышып булһа ла аҡса эшләр инем, тигән теләк менән яна. Шулай ҙа ғаиләгә аяҡҡа баҫып киткәнсе ярҙам кәрәк. Ҡасаҡтарҙың яҙмышына битараф булмаусылар беҙҙең редакцияға Өфө ҡалаһы, Ғафури 9/1 адресына мөрәжәғәт итә ала.\nПамперс, кейем һалым, мәктәп кәрәк-яраҡтары, аҙыҡ-түлек. Рәсәйгә һыйынған Украина ҡасаҡтары күптәр өсөн ғәҙәти күренгән көнкүреш әйберҙәренә мохтаж. Украинанан Рәсәйгә һыйыныусыларға ярҙам итеүселәр күп. Викторияға Өфөлә йәшәүсе Светлана Кәримова үҙ фатирын ваҡытлыса йәшәргә биргән. Ҡырмыҫҡалы районында ла үҙенең йортон ҡасаҡтарға йәшәргә биреүселәр бар. Был республикала мәрхәмәтле кешеләр күп булыуын иҫбатлай. Украинанан Рәсәйгә һыйыныусылар үҙҙәренең тыуған яғында шундай ҡурҡыныс ваҡиға барыуында ғәйепле түгел бит.


Сәфинә клубҡа ингәндә әле концерт башланмаған, ә тамаша залында ултырырлыҡ урын юҡ ине. Уҡытыусы бер аҙға ғына баҙап ҡалды. Ишек төбөндә һерәйеп тороуы ла уңайһыҙ һымаҡ. Өҫтәүенә, яңы ғына эшкә килгән кешене һәр кем баштан аяҡ тикшерәсәк, үҙенсә баһа бирәсәк. Ошо хаҡта уйлап, ҡатындың кире ишек яғына боролорға ниәт итеүе лә булды, өсөнсө рәттән бер үҫмер һикереп тороп, урын тәҡдим итте.\n- Ҡуй, рәхмәт, үҙегеҙ ултырығыҙ, - тиһә лә, эргәһендәге инәйҙәр ай-вайына ҡуйманы.\n- Әйҙә, утырығыҙ, йәштәргә нимә ул, уларҙың аяғы һыҙҙамай, арыуҙың ней икәнен дә белмәйҙәр. Утыр, һылыу, утыр.\n- Рәхмәт инде.\n- Әллә яңы кигән уҡытыусы һеҙ булағыҙмы? - Зарифа инәй тураһын ярҙы.\n- Эйе, мин инем. Әле йүнләп урынлашмағанмын да, ауылда беләләр ҙә икән. Бөгөн концерт була, тигәстәр, әлегә дәрес әҙерләргә лә кәрәкмәгәс, клубты, халыҡты күрә торайым, тип сыҡҡайным.\n- Арыу иткәнең, ҡыҙым. Беҙҙә кеше һәйбәт ул. Ауылдың ней йүкә телефоны һеҙҙең теге ҡолаҡ телефонығыҙҙан да шәберәк эшләй бит ул, балам. Яңы уҡытыусы килеү ауыл өсөн ҙур яңылыҡ, хатта ваҡиға. - Быныһын Хәтирә инәй өҫтәне.\n- Ништәп уҡыу башынан кимәнең, ҡыҙым? - Зарифа инәй төпсөнөүен дауам итте.\n- Шулайыраҡ килеп сыҡты шул, инәй.\nУл арала ауыл клубы сәхнәһенең шаршауын ике ҡыҙ ике яҡҡа тартып ебәрҙе. Ҡыҙҙар ансамбле йыр башланы. Һәр миҙгел һайын шулай концерт ҡуйып тора икән ауыл йәштәре. Быныһы "Һағыш түгел, алтын бит ул көҙҙәр" тип атала. Көҙгө байлыҡҡа, муллыҡҡа бағышлауҙары.\nЙырҙы - бейеү, бейеүҙе йыр алыштырҙы, араһында ҡыҙыҡлы интермедиялар ҙа ҡуйып алдылар. Килештерәләр былай. Әртистәр, тиерһең. Талантлы ла икән үҙҙәре.\nСәхнәгә гармун тотҡан ир килеп сыҡҡас, Сәфинә артына йығылып китә яҙҙы. Ул арала гармун күректәре тартылып, һағышлы йыр таралды. Зал тып-тын булып тыңланы. Зиһене буталды, үҙен фалиш һуҡҡан һымаҡ булды ҡатындың – яҙмыштың шаярыуымы әллә үс алыуымы был? Нисек улай килеп сыҡты һуң әле ул? Сәфинәлә концерт ҡайғыһы китте. Зарифа инәй генә ярымбышылдап башҡарыусылар менән таныштырыуын дауам итте.\n- Ошо Заһит кейәү өҙә лә ҡуя инде үҙәкте. Ул ҡатнаша, тиһәләр, халыҡ эркелә генә клубҡа. Бөгөн генә ҡайтып төшкән, тей ине, Себеренән, ҡайһы арала өлгөргән, тейең. Ай-вайына ҡуймағандарҙыр инде клубтыҡылар. Зәрә моңдо, ай-һааай. – Шым ғына көйләп һуҙып уҡ ебәрҙе инәй.\nХәтирә инәй ҙә тауышын әкренәйтеп, уны йөпләне:\n- Ул да юғары белемде тей ул. Тик Себерҙә аҙып тик йөрөй. Оҙон аҡса ҡыуа инде. Бисәһе мында маз була.\n- Картышкаһын тотторғас ней үҙе ҡотортоп. Башта бер гилке өҫтө-өҫтөнә кейем алып бер булды, һыйырын да бөтөрөп, магазиндан ғына ризыҡ ташып ашап ятты. Уныһы ла ялҡытҡас, аҡсаны ҡайҙа ҡуйырға белмәй, үҙе кеүек һылмаяҡтар менән күңел асыу менән мауыҡты ла китте.\n- Уй-й, бисәләр эсмәһен инде ул, бисә эсһә, өй яна. Үә-ә-әй…\n- Ҡуй, ауыҙыңды ел алһын. Тәүбә тиген. Теләһә нимәгә юрап ултырма. Былай ҙа төнәгөн өйөн өптәй яҙған. Ҡул сепрәге плиткәһенә төшөп ятып, янып киткән. Тәҙрәнән ялҡын телдәрен кемдер күреп ҡалып, инеп һүндергәндәр.\n- Йәш сағынан шулайыраҡ булды инде ул Рима. Заһитҡа барғас, буйтым булып ҡәҙимге йәшәп киткән һымаҡ буғайны ла бит. Аҡса боҙҙо аны, аҡса. Кешенең байлыҡты күтәрә алғаны, күтәрә алмағаны була бит. Зәрә ҡотора шул. Тегендә, Ишембайҙа, икеһенең дә ҡайһы тикте һәйбәт эштәре лә буған, тей, шул эскелеге арҡаһында мында ҡайтҡандар. Аҡса менән аулаҡ тормош боҙҙо аны. Кейәү зерә китте себергә. Аҡса ней кешегә мәңге етмәй инде. Ғаиләңә күҙ-ҡолаҡ булып бергә донъя көтөүгә етмәй инде ул.\nТик Сәфинә уларҙы ла, Заһиттың йырын да төш аралаш ҡына ишеткәндәй булды. Йөрәге дарҫлап тибә, күңелен хәтирәләр ҡойоно баҫты.\nКонцерт бөтөр-бөтмәҫтән тышҡа атылды. Саф һауа йөрәк яныуын әҙерәк баҫыр һымаҡ. "Айыуҙан ҡасҡан - бүрегә", тип ҡуйҙы үҙ алдына. Шәп-шәп атлап фатирына юлланғанда ла башында бер генә уй булды - был ауылдан тиҙерәк китергә!\nБуш торған мәктәп фатирын рәтләгәнсе, мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләгән Кәримә апайға фатирға инеп торғайны. Сәфинәнең борсоулы йөҙ менән ҡайтып инеү сәбәбен хужабикә нисек кенә асыҡларға тырышмаһын, йәш уҡытыусы өндәшмәне. Йоҡларға ятҡас та әллә күпме хәтирәләргә бирелеп яфаланды.\nИртәгеһенә иртүк юлға йыйына башлаған уҡытыусыға фатир хужаһы һорау бирмәй түҙмәне:\n- Берәй нәмә булдымы әллә? Ҡайҙа йыйынаһығыҙ?\n- Документтар буйынса ҡабалан эш килеп сыҡты. Роноға бара һалып ҡайтыр кәрәк. Директорға шылтыратып әйттем.\n…Юлда ла хәтирәләр өйөрмәһенән ҡотола алманы ҡатын. Их, ул саҡтар. Салауат батыр һәйкәле янындағы киске уйындар, ахриталар хаҡындағы иҫтәлектәр йөрәгенең иң нескә ҡылдарын сиртеп ебәргәндәй булды - тәне буйлап татлы һыҙланыу ағымы үтте, күҙ төптәрендә гәлсәр бөртөктәр емелдәште.\n…Сираттағы киске уйынға ике Гөлнара менән бергә сыҡҡайны улар. Икеһе лә күберәк русса һөйләшәләр. Береһе татар, икенсеһе башҡорт ҡыҙы булһалар ҙа, ҡалала үҫкәс, русса уҡығандар. Былай башҡортса һәйбәт аңлайҙар, әҙ-мәҙ һупалайҙар ҙа. Тик үҙҙәре лә һиҙмәйенсә, руссаға күсә лә китәләр. Абитуриенттар улар, юғары уҡыу йортона имтихан тапшырып яталар. Гөлнаралар рус бүлегенә, Сәфинә башҡорт-рус бүлегенә уҡырға инмәксе.\nҠыҙҙар Салауат һәйкәле янына барғанда ахрита ҡыҙған ине инде. Гармундан таралған ул тиклем дә матур, дәртле көйгә бейемәй түҙеп ҡара – аяҡтар үҙҙәренән-үҙҙәре тыпырҙай башланы! Мәктәп йылдарынан уҡ бейеү түңәрәгендә йөрөп, аяғы шымарған Сәфинә урталағы бейеүселәр араһына өйөрөлөп-сөйөрөлөп бейергә төштө лә күҙҙәре менән шул тиклем гармунда һыҙҙырып уйнаған егетте эҙләне һәм терт итеп ҡалды – гармунын тубығына уйынсыҡ һымаҡ ҡына итеп ултыртып, башын уң яҡҡа ҡырын һалыбыраҡ, ҡап-ҡара ҡуйы ҡаштары аҫтындағы һағышлы күҙҙәре менән бейеүселәргә төбәлгән егеттең ҡараштары менән уның дәртле көйгә иләҫләнеп, янып киткән күҙҙәре осрашты ла ҡуйҙы. Бер секундҡа ғына… Йөрәге талпынып, битенә эҫе ағым йүгергән ҡыҙ тиҙ генә башын ситкә бора һалды һәм түңәрәктең арғы яғынараҡ ыңғайлап, тамаша ҡылыусылар араһына инеп йәшенде. Ә гармун тағы ла дәртлерәк, ярһыуыраҡ уйнай башлаған һымаҡ тойолдо ҡыҙға. Йөрәге гармунсы алдында ут сәсеп бейергә атлыҡһа ла, аяҡтары тыңламаны. Сәстәре тулҡынланып күпереп торған буйсан егеттең бармаҡтарына күҙ эйәрмәй, аяҡтары ла бейепме бейей генә! Ә гармун көйҙәрҙең дәртлеләрен алыштырып ҡына торҙо. Бына һағышлыраҡ вальс көйө яңғыраны:\nАҡ сәскә ата балан,\nКүмелгәс гөлгә ялан.\nЙәш йөрәк йыш тибә\nИҫкән елдәр миңә,\nҺөйгәнең килә, тиһә…\nЙәштәр инде талғын бейеүгә төштө. Сәфинә алғараҡ барып, мөкиббән китеп моң ыңғайына бәүелеүсе Гөлнараларҙың еңенән тартты.\n-\tҠайттыҡ, атыу обшежитие бикләнеп ҡуйыр. Бөгөн теге мәскәй әбей бит дежурҙа.\n-\tДа-да, шулай бит әле.\nҠыҙҙар күмәк халыҡ араһынан һыпырылып сығып, ҡайтыу яғына атланы. Ул арала гармун да һуңғы аккордын бирҙе лә туҡтаны. Йәштәр геү итеп ҡалды. Һәр ваҡыттағыса, саҡ ҡына етмәй ҡалды, күрәһең. Ул арала гармун ҡабат телгә килде. Тик баяғыса еңел, торған ерҙән бейеп китерлек дәртле итеп түгел, һаҡауыраҡ булып сыҡты был юлы тауышы. Икенсе ҡул икәне шунда уҡ аңлашыла ине. Һәр гармунсының үҙ “почергы” була бит инде ул. Сәфинәнең йөрәгендә ниндәйҙер дауыл башланғандай тойолдо: йөрәге – артҡа, аҡылы алға һөйрәй. Теге гармунсы егеттең уйнағанын тағы бер тапҡыр ғына тыңлағыһы килде ҡыҙҙың. Шул ваҡыт ҡолаҡ төбөндә генә яңғыраған тауышҡа тертләп китте. Әйләнеп ҡарағас, телһеҙ булды – алдында гармунсы егет баҫып тора ине.\n-\tҠыҙҙар, ҡалай иртәләнегеҙ.\n-\tИмтиханға әҙерләнәһе бар.\nШулай ваҡ-төйәк һөйләшә-һөйләшә атланы йәштәр. Ике Гөлнурҙы ике яғына ҡултыҡлап алған Сәфинәнең йөрәге дарҫлап типһә лә, һыр бирмәмеш булып, егеттең һорауҙарына тоҙло-боросло яуаптарын һиптерә-һиптерә барғаны хәтерендә. Өс һылыуҙың да күңелен бер генә һорау борсой ине – кемебеҙҙе оҙатып килә һуң был ҡупшы егет?\nЯтаҡ алдына еткәс, гармунсы егет Сәфинәнең ҡолағына саҡ ҡына һөйләшеп торорға теләүен шыбырланы. Быуынһыҙ булды ҡыҙ. Шулай ҙа йәнә үҙен ҡулға алды. Күңеле йырланы, ә теле... эште боҙҙо. Дөрөҫөрәге, күңеле бер төрлө көйләне, теле шуның тап киреһен һөйләне.\n-\tЮҡ, имтиханға әҙерләнергә кәрәк. Һуң инде. Вахтер ҙа бик уҫал.\n-\tУлайһа, иртәгә ошо урынға сәғәт 7-гә килһәм, сығырһыңмы?\n-\tИртәнге 7-гәме?\nИкеһе лә көлөп ебәрҙеләр.\n-\tСалауат һәйкәле янына барырбыҙ. Тик бында килмә.\nШулай тине лә ҡыҙ йылт итеп инеп тә китте. Икенсе ҡатҡа йүгереп түгел, осоп менде, ахырыһы. Йөрәге һабантурғай кеүек талпына, һайрай, күккә аша! Иңдәрендә, гүйә, ҡанааттар үҫеп сыҡты.\nБыл ҡыҙ шунда уҡ риза булды тип уйламаһын әле, тип икенсе көндө сыҡманы Сәфинә Салауат һәйкәле янына. Үҙенең йөрәге атылып ҡына сыға яҙҙы. Тик түҙҙе. Имтиханы һорауҙарына яуаптарҙы ҡабатлап ҡараны, тик башына бер нәмә лә инмәне – һәр юл араһына теге гармунсы егет килә лә баҫа, килә лә баҫа. Тамам алйыны ҡыҙы. Үҙенең ҡаршҡырлығына үкенеп тә ҡуйҙы. Сыҡһа нимә була ине инде. Уҡырлыҡ рәте булмағас, симаһам, иртәрәк ятайым да, иртәрәк тороп уҡырмын, тип уйлап йоҡларға ятҡан ҡыҙҙы Салауат янында яңғыраған таныш көй быуынһыҙ итте. Гармун был юлы йырламай, илерә, үкһей ине, ахыры.\nКил, кил, кил, иркәм, кил инде…\nСәфинә юрғанын башынан аша бөркәнеп ятты, ләкин гармун иланы ла иланы. Тороп, һаҡ ҡына тәҙрә янына барҙы. Бүтән кеше булыуы ла мөмкин түгел, ошолайтып иңрәтеп ул ғына уйнай ала… Ул арала күрше бүлмәләрҙең тәҙрәләре асыла башланы.\n-\tЭй, егет, киләм-киләм, - тип ҡысҡырҙы бер һылыу.\n-\tӘйҙә, тәҙрәнән һөйрәп алабыҙ, - тине икенсеһе.\nИртәгеһен имтиханын яҡшы билдәгә тапшырып, өсөнсө ҡаттан төшөп килгәнендә ҡапыл аяҡтары атламаҫ булды - ҡулына гөлләмә тотҡан Заһит ғәйепле кеше кеүек кенә йылмайып уға ҡарай килә ине. Аяҡтары үҙҙәренән үҙҙәре Салауат һәйкәле яғына алып китте йәштәрҙе. Көндөҙ булғас, халыҡ та күп түгел. Шулай дуҫлашып китте улар. Педагогия институтында ситтән тороп уҡый икән егет. Әле, үҙе әйтмешләй, ҡойроҡтарын ҡыҫҡартырға килгән мәле. Себер тарафтарында вахта менән эшләй.\nҠыҫҡа ғына ваҡыт эсендә бер-береһенә шул тиклем эҫенделәр, уларҙы айырырлыҡ көс юҡ һымаҡ ине доньяла. Өфө ҡалаһының улар булмаған иҫтәлекле урындары ҡалманы ла шикелле. Ә кистәрен Салауат һәйкәле янында инде гармун телдәре башҡасараҡ яңғыраны. Дөрөҫөрәге, һандуғас булып һайраны. Дәртле көйгә уртала күбәләк булып өйөрөлгән ҡыҙҙы ла туҡтатыр көс юҡ ине, шикелле.\n… Күп имтихандары өсөн “автомат” алыуы һөҙөмтәһендә ҡышҡы сессияһын ваҡытынан алда ябып, ауылға каникулға ҡайтып килгән Сәфинә таң менән поездан төшөп, ятағына ашҡынды. Кисәге кис һөйгәне вахтанан ҡайтырға тейеш ине. Моғайын, уның ятағындағы иптәш егеттәрендә ҡунғандыр ҙа уны көтәлер. Бөгөн бергәләп егеттең тыуған яғына юлланырға тейештәр. Туғандары менән таныштырырға теләй Заһит. Сәфинә шуға каникулы бөтмәҫ элек үк килде.\nДөйөм ятаҡҡа аяғы ергә теймәй барып инде ҡыҙ. Бүлмәһендә юл кейемдәрен сисеп, үҙен тәртипкә килтереп алғас, кухняға барып сәй ҡуйып ебәрҙе. Бәй, кухня эргәһендәге бүлмәлә йәшәгән төркөмдәше Әлифә лә бындамы икән ней, бүлмәһенең ишеге ҡыҫыҡ тора. Сәфинә, тегене тертләтергә булып, ипләп кенә барып ишеген ҡапыл асып та ебәрҙе һәм… ишек яңағына һөйәлгән килеш шаҡ ҡатты. Әлифәнең койкаһында …Заһит йоҡлап ята. Өҫтәлдә буш шешә, колбаса, икмәк киҫәктәре, ниндәйҙер салат ҡалдығы. Ул арала йыуыныу бүлмәһенән дәртле көй көйләп бүлмә хужаһы ла ҡайтып инде һәм аптыраған булып ишектең икенсе яңағына һөйәлде. Ҡулындағы һабын һауыты әллә яңылыш төшөп киттеме, әллә юрый төшөрөп ебәрҙеме, кем белһен, тауышҡа уянған Заһит аптырауҙан ҙур асылған күҙҙәре менән Сәфинәгә ҡараны ла ҡатты. Иҫенә килгән ҡыҙ мыҫҡыллы йылмайып торған Әлифәне төкөп тигәндәй атылып сығып китте. Бүлмәһенә бикләнеп күпме илағандыр, белмәй. Ул бер аҙ тынысланғанда көн кискә ауышҡайны инде. Көнө буйы ишек шаҡынылар, ләкин бер кемгә лә асманы. Ней уяу түгел, ней йоҡламай, һаташыулы бер халәттә ятты ла ятты. Донъяһы бөтөнләйе менән түңкәрелде ҡыҙҙың. Тормошо күгенән ҡояшы ҡоланы. Юҡ, башҡаса ҡала алмай ул бында. Был мөмкин түгел. Әлифә менән нисек бергә уҡымаҡ кәрәк. Мыҫҡыллы йылмайған йөҙө күҙ алдына килә лә баҫа. Каникулы бөтөргә әле бер аҙналай ваҡыт бар. Сәфинә йәһәтләп йыйынды ла киске поезға елдерҙе. Әлдә ятаҡта берәү ҙә осраманы. Аҙаҡ Заһиттың себерҙә була торған мәлен самалап ҡына Өфөгә барып, документтарын ситтән тороп уҡыу бүлегенә күсерҙе. Уҡытыусылары, төркөмдәштәре хайран ҡалып аптыраһа ла, бер нәмә лә аңлатып торманы. Барыһы ла төркөмдөң иң алдынғы студентының был ҡылығына хайран булып ҡалды. Ҡыҙҙың күҙҙәрендәге тәрән хәсрәтте күреп, ниңә икәнлеген төпсөнөп һорарға ҡыйманылар, ахыры. Бары Әлифә генә ирен сите менән мыҫҡыллы йылмайып йөрөнө ул көндәрҙә. Сәфинә районына ҡайтып мәктәпкә эшкә инде. Тик йөрәк яралары байтаҡ яфаланы. Үҙен юллап әллә нисә тапҡыр килгән Заһит менән һөйләшеү түгел, уны күрергә лә теләмәне. Шулай аймылышты уларҙың яҙмышы…\nБер мәлде сессияға барғанында осраҡлы ғына теге хәлдең айышы хаҡында ишетеп, асылына төшөнә биреп ҡуйҙы. Тик был мәлдә кейәүҙә ине инде.\nӘлифә етеш ғаиләлә һөт өҫтөндә ҡаймаҡ булып ҡына үҫкән. Мәктәптә уҡығанында һәр ваҡыт беренсе булып өйрәнгән ҡыҙ Сәфинәнен үҙенән яҡшыраҡ уҡығанын күтәрә алмай яфаланды, яйы сыҡҡанда уға аяҡ салырға ла күп һораманы. Үҙенә тамсы ла зыяны теймәгән төркөмдәшен бер ғәйепһеҙ көйөнә тере дошманы яһаны. Етмәһә, күрер күҙгә күркле генә егете бар икәнен дә белгәс, ҡара янды. Сәфинәгә егете килгән тигән хәбәрҙе ишеткәс, юҡ йомошто бар итеп, бүлмәләренә инеп сыҡҡайны. Шунда күрҙе егетте. Һәм… көнләшеүҙән шартлай яҙҙы. Үҙе бер егет менән дә оҙаҡ дуҫлаша алмай ине. Төнгө клубтарҙа йөрөй торғас, уҡыуы бөтөнләй хөртәйеп, сессияһын кеше ыңғайына тапшыра алманы. Шуға кеше ыңғайына каникулға ла ҡайта алмай, “ҡойроҡтарын ҡыҫҡартып” хитланып йөрөгән мәле ине. Бер көндө кухняға сығып барғанында коридорҙа тегеләй-былай йөрөгән Заһитты күреп ҡалды. Юл сумкаһы ла эргәһендә. Һүҙ артынан һүҙ китте. Баҡтиһәң, Заһит төбәп килгән егеттәр әле эштә икән, шуларҙы көтөп йөрөүе. Сәфинәнең иртәгә иртәнге поезд менән генә киләсәген дә әйтеп ҡуйҙы. Ҡыҙ, алсаҡланып, Заһитты бүлмәһенә инеп ултырып торорға саҡырҙы. Егет тә инәлтмәне, юлдан килгән килеш былай аяғөҫтө йөрөү арытҡайны. Өҫтәүенә, Сәфинәнең төркөмдәше лә булғас, ихласлап атланы ҡыҙ артынан. Ул арала Әлифә йүгереп магазинға сыға һалып килде. Унан дәртләнеп йөрөп өҫтәл әҙерләне. Хәмер ҙә ҡуйҙы. Бүҫкәрә төшкән шешәләге хәмерҙән Заһит башта баш тартты.\n-\tЙә, ҡуй инде, егет бул, - тип Әлифә ҡыҫтағас, ахыры, ике рюмкә түңкәреп ҡуйҙы. Ҡыҙ үҙе рюмкәһен ауыҙ ситенә генә тейҙереп ултырҙы.\nЙоҡоһо килә башлауын ғына иҫләй егет, башҡаһы хәтерендә ҡалмаған. Уянғанда ҡаршыһында Сәфинә баҫып тора ине… Әлбиттә, араҡы шешәһенә йоҡо дарыуы һалыныуы хаҡында белмәй ине Заһит. Әлифәнең аҙыҡ-түлек кибетенән бигерәк дарыухана өсөн елдереүе лә сер булып ҡалды…\n…Ронола, бөтә ерҙә ҡыҫҡартыу бара, был мәлдә мәктәптәр уҡытыусылар менән тәьмин ителеп бөткән, һин барған мәктәптә элек эшләгән кеше декрет ялына китеү сәбәпле генә эш килеп сыҡты, тип ҡырт киҫтеләр. Һайланып тороу мөмкинлеге юҡ ине Сәфинәнең. Айырылышһалар ҙа, һаман йәшәргә хут бирмәгән мәңге айыҡмаған элекке иренән ҡасып киткәйне ул сит районға. Төпкөлөрәк ауыл булғас, тапмаҫ әле, тип ошо яҡҡа юлланғайны. Заһит булмағас, кем булһа ла барыбер, тип, тәүге осраған егеткә яҙмышын ышанып тапшырып, ҙур яңылышлыҡ эшләгәнен һуңлап ҡына аңланы шул.\nЗаһит йәшәгән ауыл булыр тип башына ла килмәгәйне.\nҠатыны эске менән булыша башлағас, бәлки, туғандары, ауылдаштары алдында эсмәҫ, тип ҡатынының тыуған ауылына күсеп килгән булғандар икән. Быларын аҙаҡ ҡына ишетәсәк әле Сәфинә.\nКүбеһенсә себерҙә, ситтә йөрөгән кеше минең хаҡта, бәлки, белмәҫ әле, ярай, ошо уҡыу йылын ҡалайтһам итеп тамамлаһам, йәйгә икенсе берәй ерҙән эш эҙләп ҡарамын, тип Сәфинә теләмәй генә киске автобусҡа атланы. Үҙе генә булһа, әллә ҡайҙа ла китер ине. Урынлашҡас ҡайтып алырмын, тип ҡыҙын әсәһенә ҡалдырып торғайны. Ҡыш өҫтөндә эшһеҙ ҡалһа, нишләр? Әсәһенең, балаһының күҙенә нисек ҡарар, уларға нимә тиер?\nМәктәп фатирын буйтым ипкә килтереп алды ҡатын. Тик ауылға газ үтмәгән булыуы ҡыйын. Көн һайын таңдан мейесен яғып, өйөн йылытып, йүшкәһен ябып китергә кәрәк. Әсәһе ҡыҙын ҡышҡы һыуыҡтар үткәнсе ебәрмәй торорға булды. Шуға, бала етемһерәмәһен, тип айына бер-ике тапҡыр булһа ла ҡайтып китә. Ярай әле, райондары сиктәш кенә. Тыуған ауылы ла район сигендә урынлашҡан. Техника йөрөп тора. Шуға ла ошо тирәнән эҙләгәйне инде эште лә.\nЗаһит осрап ҡуймаһын, тип, мәктәпкә күберәген, урауыраҡ булһа ла, кәртә артынан йөрөй. Балалар ҙа, ата-әсәләр ҙә яратты, үҙ итте үҙен. Бер баланың урындағы хужалыҡта тракторист булып эшләүсе атаһы фатиры янына өс буй ҡайын ағасы ҡалдырып киткән. Утынға тип. Уны мәктәптең завхозы бысып биргәйне, уҡыусы егеттәр ярып, ҡыҙҙар әрҙәнәгә өйөп ҡуйҙы. Сәфинәгә балаларҙы тәмле сәй менән һыйларға ғына ҡалды. Тик утынының сей булыуы тәҡәтен ҡорота – тоҡандыра алмай ҡара тире сыға. Мейес ауыҙына өрә-өрә, күҙе тона. Мейес башына киптерергә һалып ҡуйһа ла, ул арала ҡайҙан һурығып өлгөрһөн инде. Тоҡанып китһә лә, пышылдап ҡына урлап янып тик ята.\nӘйткәндәй, Заһиттың улы ла уҡый мәктәптә - башланғыс синыфта әле. Ярай әле, ул уҡытҡан класта түгел. Балалар баҡсаһына йөрөгән ҡурсаҡ һымаҡ ҡына ҡыҙы ла бар икән.\nДөйөм йыйылышҡа ата-әсәләр бик дәррәү йыйылды. Сәфинә сығыш яһарға сыҡҡас, ата-әсәләргә күҙ һалды ла, юғалды ла ҡалды – ҙур һоро күҙҙәр аптырау ҡатыш хайран ҡалып уға текәлгән ине. Заһит… Ҡайтҡан икән. Өс айға киткән, тигәстәр, еңел һулап, мәктәпкә үҙәк урамдан уҡ йөрөй башлағайны. Теле аңҡауына йәбеште ҡатындың. Тауышы сыҡмаҫ булды ла ҡуйҙы. Директор ҙа, уҡытыусылар ҙа аптырап ҡараны. Көс-хәл менән сығыш яһап бөтөп, урынына саҡ барып ултырҙы. Аяҡтары ҡамырға әйләнгәйне. Йыйылышта кемдең нимә һөйләгәнен дә ишетмәне, ҡолағында йәшлегендә аҙашып ҡалған гармун моңо яңғырап тик торҙо… Йыйылыш тамамланғас, тиҙерәк үҙенең класына йүнәлде. Ярай әле, уныһының биге бар. Башын услап ҡосаҡлаған килеш күпме ултырғандыр, телефон шылтырауы айныҡтырып ебәрҙе.\n-\tӘсәй, һаумы! Мин һине һағындым. Ҡасан ҡайтаң?\n-\tҠайтам, бәләкәсем, ҡайтам. Һиңә матур ғына ҡурсаҡ алдым, тағы һин яратҡан теге имгес кәнфитте.\n-\tӘсәй, ҡурсаҡ та кәрәкмәй, кәнфит тә, үҙең кәрәк. Тиҙерәк ҡайт. Атыу өләсәй, әсәңдән нәмә таптырып, аҡсаһын бөтөрөп тик ултыраң, шуға йыш ҡайтмай, ана, ти. Әсәй, мин бөгөн өс “5”ле алдым…\nМәктәптән сыҡҡас, Сәфинә кәртә артынан һалынған һуҡмағына йүнәлде. Йөрәгендәге дауылды еңеләйтер өсөн көндәгенән яйыраҡ атларға тырышты.\nЗаһиттың күңелендә лә дауыл ҡупты. Үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Мәктәпкә яңы уҡытыусы килгәнлеге хаҡында, әлбиттә, хәбәрҙар ине. Тик Сәфинә булыр тип ике ятып бер төшөнә инмәне. Аптырап, баҙап ҡалды ир. Йыйылышҡа барыуы ла уйламаҫтан ғына булды. Әсәһенең һуҡмыш икәнен күргәс, улы, әсәй, һин барма, атай барһын йыйылышҡа, тигәнгә барғайны. Гел ситтә йөрөгәс, балаһының уҡыуы менән дә ҡыҙыҡһынырға ваҡыты юҡ шул.\n…Был ауылда матур йола бар икән – Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан ауыл ҡатын-ҡыҙҙары ауылдың ир-егеттәрен байрамдары менән тәбрикләп концерт ҡуя, Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөнә ир-аттар концерт әҙерләй. Ауыл ҡатын-ҡыҙҙары байрам алдынан гөр килде. Сәфинәнең бала саҡтан бейеүгә әүәҫ икәнлеген белеп ҡалып, ай-вайына ҡуймай, бейергә күндерҙеләр. Ихлас әҙерләнде ҡатын-ҡыҙҙар. Сәфинә район мәҙәниәт һарайынан костюм да алып ҡайтты. Концерт шәп килеп сыҡты. Заһитты был мәлдә вахтала тип белгән Сәфинә йәш сағындағы кеүек талпынып бейене. Хатта кире һорап бейеттеләр. Әлбиттә, тамашасылар араһында үҙен күҙен дә ала алмай, йоторҙай булып күҙәткән берәү барлығы башына ла инеп сыҡманы...\nБер ер шарында ғына түгел, бер ауылда йәшәп, осрашмай ҡара. Сәфинә күпме генә ҡасып йөрөп ҡарамаһын, көтмәгәндә юлдары киҫеште лә ҡуйҙы. Хәйер, әллә көтмәгәндә, әллә… кем белә. Ялға ҡайтыр өсөн ауыл ситенән үткән оло юл буйына сығып баҫҡайны ҡатын. Ауыл яғынан килгән автомобиль янына килеп туҡтағас, әсе ел үҙәгенә үтеп, өшөй ҙә башлағайны, шуға йәһәтләп эскә йомолдо һәм ишекте япҡас шаҡ ҡатты. Руль артында ул ине, Заһит. Ул арала автомобиль ҡуҙғалып та китте. Салон эсендә бер гилке тынлыҡ урынлашты. Башлап автомобиль хужаһы телгә килде.\n-\tҺаумы, Сәфинә. - Тауышы ҡалтырабыраҡ сыҡты Заһиттың.\n-\tҺаумы. – Сәфинә ярымшыбырлап ҡына өндәште.\n-\tҠасандан бирле аулаҡта тап итә алмай инем. Ҡалай һәйбәт осраның әле. Эш менән район үҙәгенә китеп барыуым.\n“Шәмбелә ниндәй генә эшең булһын инде. Исмаһам, алдашмаһаң инде”, тип уйланы ҡатын.\nЯйлап һүҙгә һүҙ ялғанды.\n-\tСәфинә, ниндәй елдәр ташланы был яҡтарға?\n-\tҺине ташлаған елдәр…\nҠатындың һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бар шул. Береһе эсергә яратҡан ҡатынын ҡотҡарам тип, икенсеһе эскән иренән ҡасып килеп юлыҡҡайны шул был төпкөлгә.\n-\tБәхетлеһеңме, Сәфинә?\n-\tҺинеке һымаҡ миңле инде бәхет тигәне.\n-\tЮҡ-юҡ, уңмаған юлды ҡыума, тей торғайны өләсәйем. Бер ватылған яҙмышты күпме ҡоршаһаң да йөйө ҡала бит ул, Заһит, үткәндәрҙе юллап ҡыялмайыҡ, йәме. Һинең – үҙ тормошоң, минеке – үҙемдеке. Балаларыбыҙ бар. Уҡыу йылы тамамланғанын ғына көтөп йөрөйөм.\n-\tСәфинә, һинең ошо ауылда йәшәгәнең менән генә йыуанып көн итеүем әлеге ваҡытта. Элек себерҙән ҡайтҡы ла килмәй ине, хәҙер ялдарҙы көскә көтөп алам. Китмә, Сәфинә. Шул аҡтыҡ ҡына бәхетемдән яҙҙырма мине.\n-\tБыл хаҡта, бәлки, теге ваҡытта уҡ уйларға кәрәк булғандыр. Хәҙер ни мәғәнә. Һин йыуанып йәшәһен өсөн үҙемде ҡорбан итергә тейешменме, һинеңсә? – Ҡапыл үҙе лә һиҙмәйенсә ҡырыҫыраҡ яуап бирҙе ҡатын.\n-\tЮҡ, улай тимәйем. Әлбиттә, һинең яҙмышыңа ҡыҫылырға хаҡым юҡ. Шулай ҙа… Ә теге ваҡытта ул ҡыҙ менән беҙҙең арала бер нәмә лә булманы бит, Сәфинә, иптәш егеттәрҙе көтөп инеп ял итеп торорға булғайным.\n-\tҠыҙҙар постеленә ятып ял итмәй инде аҡылы булған егет.\n-\tУныһын үҙем һаман аңлап етмәйем. Юлдағы арыу үҙенекен иткәнмелер…\n-\tХәйер, нимәгә кәрәк хәҙер былар? Бүлешер уртаҡ малыбыҙ бармы ней беҙҙең? Ниндәй матур балаларың үҫеп килә, уларға бит атай ныҡ кәрәк. Йәшлектә кем кемде генә һөймәгән. Бөтә яратҡандар ҙа бергә булһа, бәлки, тормоштоң ҡыҙығы ла булмаҫ ине. Онотайыҡ ул мәлдәрҙе. Булған да бөткән. Төш кенә булды ул, тип ышандырырға тырышам мин үҙемде. – Йөрәге бөтөнләй икенсе хистәр солғанышында ярһыһа ла, ҡул һуҙымы ғына ерҙә ғүмере буйы зарығып көткән кешеһе ултырһа ла, теле бөтөнләй икенсене һөйләне ҡатындың.\nЗаһит ауылына уҡ алып барырға көсләшһә лә, Сәфинә автобус туҡталышында төшөп ҡалды. Алыҫлаша барған автомобилгә ҡарап күҙҙәренән соборлап йәше аҡҡан ҡатынды сәйерһенеп күҙәтте туҡталыштағылар.\n8 мартҡа ир-аттар концертты хәтәр итеп әҙерләне. Элек сәхнәгә аяҡ баҫмағандарҙы ла йәлеп иткәндәр. Концертҡа кеше эркелеп ағылды ла ҡуйҙы. Сәфинә ингәндә клубта энә төртөрлөк урын юҡ ине. Ярай әле, бер уҡыусыһының атаһы тороп, уны көсләп тигәндәй ҡатыны эргәһендәге урынға ултыртты. Шәп тә ине шул концерт. Ҡатын-ҡыҙ булып кейенеп алған ир-аттар интермедиялары менән һынды ҡатырып бөттөләр. Бына ҡайҙа ул таланттар!\nИнде концерт тамамланыуға ла яҡынлашты. Шул ваҡыт сәхнә артынан уҡ һағышлы моң ағыла башланы. Йөрәге урынынан һикерҙе Сәфинәнең – бары Заһит ҡына шулай үҙәктәрҙе өҙөрлөк итеп уйнай ала. Гармунын уйнай-уйнай сығып баҫты ла һалмаҡ ҡына итеп йырлап ебәрҙе. Ят йыр ине ул.\nЯҙмышыбыҙ аймылыштан ғына\nАйырылды ике өлөшкә.\nҠап урталай ярылырҙай йөрәк\nКүҙҙәр менән күҙҙәр күрешһә…\nҒүмеремә яҙҙар ҡабат ҡайтты,\nӨнгә әйләнделәр төштәрем.\nТәүге һөйөүемдең һағыштарын\nОноталмаһам, йәнем, нишләрем…\nЙыр бөткәс, алып барыусы был йырҙың һүҙҙәре лә, көйө лә Заһиттыҡы икәнлеге хаҡында иғлан итте. Халыҡ геү килеп ҡул сапты.\n-\tАһ-аһ, ниңә ҡул сапмайһығыҙ? Оҡшаманымы әллә? – Эргәһендә ултырған ҡатындың шулай тип һорауы уятып ебәрҙе Сәфинәне. Устарын усҡа һуҡҡан булды.\nУл арала ҡатын ҡолағына уҡ эйелеп шыбырлабыраҡ хәбәрен дә теҙҙе:\n-\tЗаһиттың йәш саҡта ныҡ яратҡан ҡыҙы булған тейҙәр. Бер эскәндәрендә минең иргә һөйләгән. Шуны һаман онота алмай йәшәй, имеш. Ҡатыны ла белә тей ул был хаҡта. Заһит мине яратмаған өсөн эсәм, тип аҡлана тей шуға. Шул ҡыҙы быны әҙәмгә һынамай ташлап, икенсе егеткә кейәүгә сыҡҡан да, мыныһы һаман тынғы тапмай инде шуға. Берәй гүләщий нәмә булғандыр әле шунда.\nСәфинә концерттың бөткәнен саҡ көтөп алды. Ней ҡыҙы эргәһендә түгел, йөрәген нимәгә баҫырға белмәй хитланды. Мәктәп фатиры һыуығыраҡ, өҫтәүенә, мейес менән йылытыла, тигәс, ҡыш үтеп барһа ла, әсәһе ейәнсәрен быйылға үҙенән бөтөнләй ебәрмәҫкә булды. Уға ла иптәш кәрәк инде, өйҙә көн оҙоно яңғыҙ нимә эшләмәк кәрәк. Заһитҡа бер нәмә өсөн генә рәхмәтле Сәфинә – уны түбәнһетеп, бур һымаҡ төндә килеп, ишек-тәҙрәһен шаҡып йөрөмәне.\nУҡыу йылы тамамланыуын зарығып көтөп алды Сәфинә. Тиҙерәк, тиҙерәк китергә кәрәк бынан. Һуңғы ҡыңғырау тантанаһына тип алған костюмын кейеп көҙгө алдында әллә нисә әйләнде. Бигерәк матур, тас үҙенеке генә инде. Үҙеңә самалап тектерһәң дә был тиклем килешле булмаҫ. Заһит ауылда ине, шуға ашҡыныуы күңеленең. Ап-аҡ ҡына костюмы уның мөхәббәт тарихына һуңғы аккорды, хыялда ҡалған уртаҡ туйҙарында кейә алмаған туй күлдәгенең символы булыр һымаҡ. Һуңғы эштәрен теүәлләгәс, тиҙерәк олағыр был яҡтан, тиҙерәк олағыр.\nҺуңғы ҡыңғырау сыңлаясаҡ көндө мәктәпкә иртәрәк юлланды. Бынауындай көндә нисек түҙмәк кәрәк. Кәртә артынан түгел, ауыл урамынан ғорур атланы ул. Осраған кешеләр ҡатындың килешле кейеменән бикәр уның күҙҙәренән урғылған нурға хайран ҡалды. Әлбиттә, уның һөйөү нуры икәне берәүҙең дә башына килмәне.\nМәктәп аҫҡы урамда. Бәләкәй генә тыҡырыҡты үтеп, мәктәп урамына боролған ғына ерҙә Заһиттың йорто. Уның да улы мәж киләлер инде. Ҡатыны айныҡ булһа ғына ярай ине, юҡһа балалары өсөн был байрамда шатлыҡ төҫө күренмәҫ… Ҡайҙа ул тура ҡарау Заһиттың йортона, күҙ ҡырыйына ғына эләктерҙе. Бәй, тәҙрәләренә нимә булған! Сәфинә, тертләп, боролоп уҡ күҙ һалды. Береһенең рамы бөтөнләй юҡ, өңрәйеп тора. Йорт ҡапҡаһы асыҡ, ихатала кешеләр күренә. Аптырауҙан шаҡ ҡатып туҡтап ҡалды ҡатын. Нимә булған? Аяҡтары үҙҙәренә-үҙҙәре йорт ихатаһына табан атланы. Үләнгә Заһитты һуҙып һалғандар, уның янында фельдшер өйөрөлә. Үҙе лә аңғармаҫтан, барҙы ла тубыҡланды ирҙең эргәһенә Сәфинә. Ҡулдары өтөлгән, кейемдәре өлөшләтә теткеләнгән, сәстәре, бите янған. Ауыр тын ала. Ләкин Заһит иҫендә ине әле. Ул ҙур итеп күҙҙәрен асты һәм аптыраған күҙҙәре менән Сәфинәгә төбәлде. Хас та теге саҡта Әлифәнең бүлмәһендәге һымаҡ. Шунан… һуңғы һулышын алды…\nҠапҡанан сыҡҡанда Сәфинәнең өҫтөндәге ап-аҡ костюмы ҡоромға буялған, ҡупшы прическаһы туҙған ине. Ул инде мәктәп яғына түгел, сайҡала-сайҡала фатиры яғына атланы…\nУт электр сәйнүгенән ҡабынған. Шешәләш әхирәттәре менән байрам итеп, һуң ғына ҡайтып ингән ҡатын аш бүлмәһендә электр сәйнүген ҡуйып ебәргән дә, үҙе залдағы диванға йығылған. Был мәлдә өйҙәгеләр ҙә ҡаты йоҡола булған. Тышта эттәренең олоп-олоп өрөүенә уянып киткән ир төтөнгә тонсоға-тонсоға башта ике балаһын асмалы тәҙрәнән тышҡа күтәреп алып сыҡҡан. Икенсегә ингәнендә ҡатынын асыҡ тәҙрәнән көскә тышҡа этеп төшөрөп өлгөргән дә үҙе иҫен юғалтҡан. Балаларҙың илашҡан тауышына күршеләре уянып, Заһитты саҡ сығарып алғандар. Тик ҡәҙерле ваҡыт үткән булған. Ҡатыны ла, балалары ла иҫән ҡалған.\n…Ҡап-ҡара тупраҡ өйөмө генә ҡалды һөйгәненән. Һәм… күңелендә талпынған бәхет ҡошо, ҡанаттары өтөлөп, ана һүнәм, бына тоҡанам тип янған өмөт усағының өҫтөнә ҡолап төшөп, Сәфинәнең хыял донъяһын көл итте, һуңғы өмөттәрен селпәрәмә килтерҙе. Тормошо күгендә ҡабат ҡалҡып, томан араһынан ғына булһа ла йылыһын һәм яҡтыһын биреп торған ҡояшы икенсе тапҡырға ҡоланы… Мөхәббәт тарихының һуңғы аккорды матәм көйө булып яңғыраны… Теге ҡупшы аҡ костюмдың да ғүмере ҡыҫҡа булды – йыуырға ла, ҡабат кейергә лә ҡулы барманы Сәфинәнең…\nКүңелендә Заһиттың аҡҡош йыры ғына ҡалды, инде ул йыр Сәфинәнең һағышлы моңона әйләнде:


Байрам алды кәйефе нисек? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Байрам алды кәйефе нисек?\nБайрам алды кәйефе нисек? 03.10.2015 // Йәмғиәт\n– Уҡытыусылар көнө – элек-электән иң яҡын байрамым. Тантана мәлдәре һәр саҡ хис-тойғоға бай була, ихлас күңелдән шатланаһың, күҙ йәштәрен күреп борсолаһың да... Уҡытыусыларҙың күңеле лә шундай саф, хас балаларҙыҡы кеүек бит.\n5 октябрҙә күркәм йола буйынса педагогтарҙы район үҙәгендәге мәҙәниәт һарайына саҡырып тәбрикләйбеҙ. Уларҙы сағыу концерт, бүләктәр көтә. Ғөмүмән алғанда, ҡыуанырлыҡ ваҡиғалар күп. Шуларҙың иң мөһиме – балалар һанының артыуы. Уҡытыусы өсөн ошонан да ҙурыраҡ шатлыҡ бармы?\nИлгиз БИКҠУЖИН, Ҡырмыҫҡалы районының Ҡамышлы ауыл хакимиәте башлығы:\n– Мәктәп менән ауылдың яҙмышы бер-береһенә тығыҙ бәйле. Белем усағы төйәкте нурлап, яҡтыртып торһон өсөн тәү сиратта урындағы иҡтисадты үҫтереү кәрәклеге тураһында һуңғы йылдарҙа күп әйтелә. Ошо маҡсатта беҙҙең районда ла бихисап эш башҡарыла. Мәктәптәргә һәр йәһәттән ярҙам итергә тырышабыҙ. Уҡытыусылар менән тығыҙ бәйләнеш булдырылған, бер маҡсатта эшләйбеҙ.\nРеспубликаның педагогик йәмғиәтен етеп килгән байрам менән ихлас күңелдән ҡотлайым. Киләсәктә лә уртаҡ ниәттәрҙе тормошҡа ашырыу йәһәтенән бергәләп хеҙмәт итһәк, ауылдар яҙмышы ыңғай яҡҡа үҙгәрмәй ҡалмаҫ.\nИнсур ҮТӘБАЕВ, Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбе директоры:\n– Уҙған уҡыу йылын Рәсәйҙең ауыл мәктәптәре араһында спортты үҫтереүсе иң яҡшы мәғариф учреждениеһы булараҡ тамамланыҡ. Тимәк, заман мөмкинлектәрен киң файҙаланырға ынтылыуыбыҙ, тырышлығыбыҙ юҡҡа китмәне. Мәктәпте яңы уҡыу йылына әҙерләү буйынса ла алдынғылар рәтендәбеҙ.\nМәктәптә – 138 уҡыусы. Уларға төплө белем, ныҡлы тәрбиә биреү маҡсатында тынғыһыҙ хеҙмәтебеҙҙе дауам итәбеҙ. Республикалағы барлыҡ коллегаларыбыҙҙы етеп килгән байрам менән тәбрикләп, уларға һаулыҡ, ижад ҡомары, күңел күтәренкелеге теләйем.\nЗәйтүнә ХӘЙБУЛЛИНА, пенсионер, Архангел районы:\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мәктәпкә бәйле байрамдарҙы хәҙер һағыш менән ҡаршы алам. Ауылыбыҙҙа элек гөрләп эшләгән учреждение башланғыс итеп үҙгәртелгәс, белем усағы һүнеп ҡалғандай булды. Унда ғилем туплаған кескәйҙәр ҙә бармаҡ менән генә һанарлыҡ булып бара... Киң биләмә буш, ҡыңғырау тауышы өҙөк-өҙөк кенә ишетелеп ҡала. Мәктәп менән бергә ауылыбыҙҙың да һүнә барғанын күреү һағышты тағы ла көсәйтеп ебәрә.\nСамат ҒӘБИТОВ, хаҡлы ялдағы педагог, репетитор, Шишмә районы:\n– Белем биреүгә утыҙ йылдан ашыу ғүмеремде бағышланым, ҡатыным да оҙаҡ йылдар мәғарифҡа хеҙмәт итте. Шуға ла беҙҙең өсөн Уҡытыусылар көнө – иң ҙур байрамдарҙың береһе. Уны тулҡынланып ҡаршы алабыҙ, шатлыҡ ҡатыш һағыш менән үткәреп ебәрәбеҙ. Элекке хеҙмәттәштәребеҙҙе, остаздарыбыҙҙы иҫкә төшөрәбеҙ.\nБөгөнгө уҡытыусыларға теләк шул: ауырлыҡтарға ҡарамайынса, үҙ һөнәренең оҫтаһы булып ҡалһындар, ижадилыҡҡа ынтылһындар – бының өсөн хәҙер мөмкинлек ҙур. Уҡыусылар иһә мәктәптә тырышып белем алһын, репетиторҙарға эш ҡалдырмаһын.


Тәмле бешереү – ҙур оҫталыҡ талап итә\n13 Сентябрь 2018, 18:18\n«Марс» кооперативынан Әлфия Евдонкинаның ашнаҡсы стажы - 35 йыл\nАуылда йәшәүсе кеше теләһә ниндәй ауыр физик эште бары туҡ килеш кенә башҡара ала. Был урып-йыйыу ваҡында айырыуса актуаль.\n— Кооператив ашханаһында һигеҙ йыл эшләйем инде, — ти ғаиләһе менән Дүсән ауылында йәшәүсе Әлфиә Радик ҡыҙы. — Уға тиклем 27 ел Yзбәкстанда ҡайнар плита янында торҙом. Ата-әсәйҙәрем бында комсомол путевкаһы буынса килгән. Унан һуң ҡояшлы hәм матур яҡта тороп ҡалғандар, унда ике туғаным hәм мин тыуғанбыҙ. Yзбәкстанда Комсомольск-Амур ҡалаһында тыуып-үҫкән яғымлы егет — Евгений Евдонкинды осраттым.\nYҙгәртеп ҡороу елдәре, Советтар Союзы таралыу ул яҡтағы ҡәҙимгесә барған тормошто тамырынан үҙгәртте. Төп булмаған халыҡты нигеҙһеҙ ҡыҫырыҡлау башлана. Шул ваҡытта Әлфиәнең әсәһе Сәғиҙә Рәхмәтулла ҡыҙы ире, ҡыҙы hәм кейәүен Башҡортостанға ҡайтырға өгөтләй.\n— Ашханала совет заманындағы кеүек ауыл хужалығы кооперативы ағзалары бушлай туҡлана, — тип йылмып, ашханаға килеүселәрҙе һыйлай Әлфиә Евдонкина. — Барлыҡ продуктты хужалыҡ келәтенән алам, ярма hәм макарондарҙы магазиндан һатып алам. Көн һайын урып-йыйыу эштәрендә ҡатнашҡан 15 — 20 кеше өсөн ҡайнар төшкө һәм киске аштар әҙерләйем. Yҙ эшемде яратам. Йәйгеһен ейәнсәрем Милана ярҙам итә.\nТормыш иптәшем хужалыҡта һөтсөлөк-тауар фермаһы мөдире hәм һауынсы булып эшләй. Фермала яҡшы хеҙмәт тәртибен булдырыуҙа, hис шикһеҙ, уның өлөшө лә бар. Беҙ Үзбәксатндан тыуған районға ҡайтыуыбыҙға һис кенә лә үкенмәйбеҙ.


Тылсымды аңлатҡан ҡәләмдәшемә рәхмәт » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тылсымды аңлатҡан ҡәләмдәшемә рәхмәт\nТылсымды аңлатҡан ҡәләмдәшемә рәхмәт 17.04.2015 // Йәмғиәт\n(Сәлимйән Бәҙретдинов, “Һүҙ тылсымы”, 2015 йыл, 11 февраль)\nЭссены уҡығас: “Һәр әйтелгән һүҙ Аллаһ хозурына барып етә лә, матдилашып, үҙеңә әйләнеп ҡайта” тигән эзотерик фекер иҫкә төштө. Был ысынлап та шулай.\nЮҡһа, ни өсөн беҙ байрамдарҙа бер-беребеҙҙе ҡотлап, изге теләктәр теләйбеҙ? Әйтелгән һүҙҙең матдиләшеүе хаҡында төпкә төшөп уйлап тормайынса, ғәҙәткә ингән, йолаға әйләнгән интуиция буйынса яңы тыуған сабыйға бәхетле, хәйерле ғүмер, туйҙарҙа йәш ғаиләгә мөхәббәт, Аллаһтан бәхет һорайбыҙ. Интуитив тойғо – тормош, йәшәйеш тәжрибәһе нигеҙендә ирекһеҙ рәүештә үҙенән-үҙе барлыҡҡа килгән дөрөҫ фекер, һиҙемләү ул. Ҡаныбыҙға һеңгән шул тойғо хатта Аллаһты танырға теләмәгән динһеҙҙәрҙән дә изге теләктәр әйттерә. Яҙманың төп геройы – быуаттар дауамында халыҡ хәтерендә тупланған төпкөл аҡылды, ғилемде уландарына аманат итеп ҡалдырырға тырышҡан ил ҡарты Ырыҫйән. Белгән ғилемен ҡалдырырға тырышыу ҙа әҙәми затҡа хас сифат, ул бәндәгә Аллаһтан бирелгән күңел халәтелер. Бөйөк аҡыл эйәһе Лоҡман Хәкимде алһаҡ та, ул да бөтә ғүмере буйы йыйып туплаған аҡыл-ғилемен улына тәғәйенләп, уны тәрбиәләү өсөн китап итеп яҙып ҡалдыра бит. Ырыҫйән ҡарт та шағирҙар, әҙиптәр ижады һәм яҙмышы аша үҙе иҫән саҡта һүҙҙәрҙең тылсымы тураһында уландарына төплө дәрес бирергә тырыша.\nОҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы – был эссены беҙҙең халыҡ бик ентекләп уҡып сыҡһын да уйланһын, һәм һәр кем үҙенә фәһем алһын ине. Мин үҙем һүҙҙәргә иғтибарлы. Ейәнсура районына килен булып төштөм һәм ундағы ҡыҙ-ҡырҡындың “ҡороғор, ҡороп ҡалғыр” һүҙен “бисмилла” урынына ҡулланыуын өнәмәй торғайным. Төптән уйлап ҡараһаң, был һүҙҙә ҡот осҡос мәғәнә ята: ҡороу, бөтөү, юҡҡа сығыу. Ә улар күп уйлап тормай дошманына теләмәҫ теләкте көн дә ғәзиз балаларына әйтә. Быны, әлбиттә, махсус эшләмәйҙәр, ни өсөн тигәндә, телдәре әйтергә өйрәнгәнде ҡолаҡтары аңғармай. Ҡайһы бер яҡтарҙа “ҡәһәр һуҡҡан, ҡәһәр һуҡҡыры” тигән һүҙҙәрҙе көлөп, шаярып әйтеү ғәҙәте бар. Ҡәһәрләү, ҡарғау хаҡында төптән уйлап ҡарайыҡ. “Ҡәһәр һуҡҡыр” тип иң яуыз дошманға, мәҫәлән, Рәсәй халҡын утҡа тотҡан, миллионлап ҡырҙыртҡан Адольф Гитлер һымаҡтарға ғына әйтергә ярайҙыр. Ғөмүмән, халыҡ телендә ошоға оҡшаш паразит һүҙҙәр йыш осрай. Эссены уҡып сыҡҡандар уларҙан ҡотолорға ашығыр, һүҙҙең тылсым көсөнә эйә икәнен аңлар ине, тип уйлайым.\nАртҡа әйләнеп ҡарап, үткәндәрҙә соҡсонорға әллә ни әүәҫ түгелмен. “Һүҙ тылсымы”н уҡығас, ниңәлер, тормошомдо өр-яңынан байҡап сығыу теләге уянды. 2002 йыл иҫкә төштө. Чечняла хеҙмәт итеп, армиянан төшөнкө кәйеф менән ҡайтҡан улым “Йәшәгем килмәй” тигән яҙыу ҡалдырып, үҙенә үҙе ҡул һалды. Был ҡайғыны күтәрә алмай, ирем йөрәк ауырыуынан вафат булып ҡуйҙы. Өлкән улым, ҡыҙым – Өфөлә, яландай өйҙә япа-яңғыҙым тороп ҡалдым. Моңло йыр ишетһәм дә, күҙҙәремә йәш эркелә. Ул саҡта мин уҡытыусы булып эшләй инем. Бер көндө мәктәптең завучы имтихан теҙмәһен бутап төҙөгән, әйткәйнем – оҡшатманы. Әле лә иҫемдә, мәктәптән ҡайтып киләм: мәсет эргәһендә буш ялан бар. Унан кеше йөрөмәй. Бер үҙем юлһыҙ, һуҡмаҡһыҙ ерҙән сәнскеле үләндәрҙең тәнде ауырттырғанын да тоймай атлап барам, күҙ йәшем йылға булып аға, үҙем ҡысҡырып илайым. “Ниңә яҙмыш миңә гел оторо, нисек йырып сығырға был ҡайғы-хәсрәттәрҙе, уңышһыҙлыҡтарҙан ҡайһылай итеп ҡотолорға?” – тип уйлайым. Өйөмә ҡайтып еттем дә, ҡулыма ҡәләм алып, ошо юлдарҙы бер тынала яҙып ҡуйҙым.\nКөҙгө уҫал елдәр ужарланып,\nЯпраҡтарын йолҡоп өҙһә лә,\nҠар, бурандар шашып, ҡотороноп,\nОлонҡайын ергә эйһә лә,\nБирешмәне яңғыҙ аҡ ҡайын,\nҠыу ағастай шартлап һынманы,\nӨмөт менән баҡты күктәргә,\nСабыр һорап, яҙҙы көтөргә.\nКүңеле һиҙә, яҙҙар килер ул,\nҠояш нуры иретер боҙҙарҙы.\nҠар һыуҙарын һемереп эсер ҡайын,\nОнотор ҡышҡы ыҙа-ыуҙарҙы.\nҠыу ағас түгелен иҫбатлап,\nЙәнә бөрө бүртер ботаҡта.\nҠояш менән күрешер һуҙып ҡулын,\nДонъя нурға сумыр шул саҡта.\nАп-аҡ күлдәк кейер ҡайынҡай,\nТамырынан ағылыр йылы һут.\nОлондары көскә тулышыр,\nЯпраҡ ярыр ергә биреп ҡот.\nЙәшелдән кейенгән аҡ ҡайын,\nГүйә, мин ул, минең яҙмышым.\nСәмле, ғәмле, сая заттанмын,\nАллаһ насип иткән булмышым.\nӘлбиттә, был юлдарҙы бер ерҙә лә баҫтырманым. Тик ҡайһы саҡтарҙа, ҡыйын булғанда, алып уҡып ҡуям. Сәлимйән Бәҙретдиновтың эссеһы менән танышҡас, был шиғырҙы бушҡа яҙмағанымды, уның үҙем өсөн тылсымлы көскә, йәшәү программаһына әүерелгәнен аңланым. Шул йәй ҡулыма ҡәләм алдым һәм, тәүге әҫәрҙәремде яҙып, журналдарға ебәрҙем. Барыһы ла баҫылып сыҡты. “Ағиҙел” журналында эшләгән күренекле яҙыусы Рәшит ағай Солтангәрәев: “Башҡорт әҙәбиәтенә яңы яҙыусы килде”, – тип ҡыуанды һәм минең ижадыма бик иғтибарлы булды.\nЕтемлектә уҙған бала сағымдан алып бөгөнгәсә йәшәлгән йылдарым хаҡында уйланам да, ниңә яҙмышым миңә шул тиклем күп һәм ауыр һынауҙар бирҙе икән, тип аптырап ҡуям. Ҡайһы саҡ ғүмерем тик һынауҙарҙан туҡылғандай тойола. Ошо турала уйланыуымды йәнә шиғри юлдарға һалдым.\nЭй, яҙмышым ... Тәҡдирҙәрҙе Аллаһ\nҮҙе маңлайҙарға яҙалыр.\nКүрәсәген күрмәй гүргә инмәй\nӘҙәми зат, ана, шуғалыр.\nЯҙмышымдың миңә тәғәйене\nНурҙар сәсеп, балҡып торманы.\nТәҡдир юлға гел кәртәләр ҡуйҙы,\nУл мине аяуһыҙ һынаны.\nНисек кенә һынаманы тәҡдир –\nУттан алып һалды һыуҙарға,\nСыныҡтырҙы, бирешмәҫлек итеп\nЯттар сәскән зәһәр ыуҙарға.\nБәхетемде бирҙе, артынса уҡ – ҡайғы,\nЯңғыҙлыҡҡа ни хәл сыҙарға?\n“Хаҡ Тәғәләм, көс бир, – тип ялбарҙым, –\nҒүмер юлдарымды уҙырға”.\nБарыһын да алҡындырып бирҙе,\nҠайғы булһа, һушты алғансы.\nАллам, кәм-хур итмә, бәхет бир, тип\nТеләр булдым таңдар атҡансы.\nАллаһ ҡөҙрәтелер, һынауҙарҙы\nҺынмайынса үттем, машалла.\nЯҙ тип йәйғор ҡәләм бирҙе Раббым,\nИзгеләребеҙҙе яҙҙым, иншалла.\nТәрбиәсеһе бул халҡыңдың тип,\nКүңелдә сәмле ғәм булдырҙы.\nЙөрәккәйең ҡорғаҡһымаһын тип,\nМөлдөрәмә хискә тултырҙы.\nЯҙмышыма рәхмәтлемен бөгөн:\nБарын бирҙе, барын татытты.\nҠайғы-хәсрәттәрем хаттин ашһа,\nСамаларын белеп туҡтатты.\nҠалған ғүмеремдә, эй, яҙмышым,\nТылсымға төр әйтер һүҙҙәремде,\nСөнки халҡым минән рухи көс ала.\nУҙған ғүмеремде уйлап ҡарайым да, әйтерһең, яҙмышым мине халҡының аһ-зарын аңлаған, уны йөрәге аша кисергән һәр кешенең ҡайғы-хәсрәтен, шатлыҡ-ҡыуанысын үҙенекендәй ҡабул иткән, тылсымлы һүҙҙәре менән халҡының йөрәген имләй алған яҙыусы булырға әҙерләгән. Бер-ике лә нужа күрмәйенсә, ир була алмай әҙәм балаһы, тип юҡҡа йырламайҙарҙыр.\nНиндәй генә ауырлыҡтар күрһәм дә, гел тыуаһы көнгә ышаныс менән ҡарағанмын, Аллаһҡа һыйынғанмын. Быны мин Сәлимйән Бәҙретдиновтың эссеһын уҡығандан һуң аңланым.\nЯҡтылыҡҡа, яҡшылыҡҡа ынтылыуым һәр әҫәремдә сағылыш таба. Меңәрләгән китап уҡыусымдан көн дә рәхмәт һүҙе ишетәм. Бының сере үҙемдең һәм кешеләрҙең яҙмышын гел яҡшы яҡҡа йүнәлтергә тырышыуымдалыр һәм һүҙ тылсымын аңлап яҙыуымдалыр, тимен.\nЙәнә Сәлимйән Бәҙретдиновтың эссеһына әйләнеп ҡайтайыҡ. Минең бөтә тормошомдо бала саҡтан бөгөнгәсә байҡап сығырға, үҙемә, ижадыма ситтән тороп ҡарарға мөмкинлек биргән әҫәр яҙған талантлы ҡәләмдәшем, халҡыбыҙҙың тел тылсымын халҡыбыҙға ҡайтарып биреүсе, төплө итеп аңлатыусы, эҙләнеүсе Сәлимйән уҙаманға оло рәхмәтемде белдерәм.\nАвтор: Лира ӘХМӘТ-ЯҠШЫБАЕВА.


Изгелек эшлә лә һыуға һал... » Башҡортостан гәзите\n16-01-2018, 00:03 // Экология // Баҫып сығарырға\nМатбуғат йортоноң беренсе ҡатында эленгән “Ҡыйҙы балалар бәхетенә әйләндерәбеҙ” акцияһы нигеҙендә макулатура йыйыу ойошторола” тигән иғланды уҡығас, мәктәп йылдары иҫкә төштө. Ул ваҡытта ғәҙәттә, ошо эште май айында башлай торғайныҡ. Билдәле, ер ҡарҙан асылғанда эргә-тирәне гөл баҡсаһына әйләндерәһең һәм бер ыңғай кәрәкмәгән гәзит-журналдар, ташландыҡ китап, төрлө ҡағыҙҙарҙы ла йыйып тапшыраһың.\nӘйткәндәй, изге башланғысҡа “Республика Башҡортостан” дәүләт унитар предприятиеһы нәшриәт йорто филиалы – “Башкортостан” нәшриәте лә ҡушылды. Дөрөҫөрәге, “Башҡортостан” гәзите, “Ватандаш” һәм “Башҡортостан ҡыҙы” журналдары хеҙмәткәрҙәре әллә күпме төргәк гәзитте һәм иҫке ҡағыҙҙарҙы, китап-журналдарҙы тейешле урынға илтеп һалды. Унан килгән аҡса ете йәшлек Эльдар Сафроновты реабилитациялауға тотоноласаҡ.\nОйоштороусыһы – Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы һәм “Таҙа Өфө” йәмәғәт ойошмаһы.\nХәбәрсе Венер Исхаҡовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, кәрәкмәгән ҡағыҙҙарҙан ҡотолоу янғын хәүефһеҙлеген ныҡ кәметә. Был осраҡта бер атҡанда ике ҡуянға тейгеҙеү менән бер. Кабинеттарҙы ҡыйҙан арындыраһың, шул уҡ ваҡытта мохтаждарға ярҙам ҡулы һуҙыу – сауаплы эш.\nРәсми мәғлүмәттәрҙән билдәле булыуынса, эшкәртеүгә тапшырылған бер тонна макулатура дүрт кубометр тирәһе ағасты ҡырҡыуҙан һаҡлай, ә был бейек биш ағас тигән һүҙ.


Яратҡан журналыбыҙ – һаман беҙҙең ғаилә дуҫы » Башкортостан кызы\nПроектыбыҙҙың сираттағы ҡатнашыусыһы - Рафиҡова Нурия, философия фәндәре кандидаты, “Ватандаш” журналы хеҙмәткәре:\n– 1994 йылда “Башҡортостан ҡыҙы” журналының апрель айы (4-се һан) тышлығында ғаиләбеҙҙең фотоһүрәте баҫылып сыҡты. Тәьҫораттар иҫ киткес ҙур булды. Ул мәлдә журналдың тиражы 54000 (!) ине. Республиканың ҡайһы ғына төбәгенә барһаң да (эш буйынсамы, туғандарға ҡунаҡҡа булһынмы), бөтөнләй таныш булмаған кешеләр: “Беҙ һеҙҙе журнал тышында күрҙек. Һеҙҙең ғаиләгеҙ тураһында ҡат-ҡат уҡыныҡ!” – тип әйтер ине.\nОшо ваҡиғанан һуң улдарыма республиканың төрлө райондарынан хаттар килә башланы, дуҫлашырға тәҡдимдәр яңғыраны. Әллә күпме курсташтарымдан сәләм хаттары килде. Ғүмере буйы башҡорт баҫмаларын алдырған атайым менән әсәйем журналды рамға ҡуйып, стенаға элеп ҡуйҙы, туғандарға барһаң да, беҙ сыҡан журналдың урыны түрҙә ине. Гәзит-журнал биттәренә иң шәп кешеләр тураһында ғына яҙалар тигән фекер ята ине кеше күңелендә. Беҙ – журнал героинялары, беҙҙең турала юҡҡа ғына яҙмағандар бит, тип тырышып эшләнек, матур, өлгө булырҙай итеп донъя көттөк.\nМин үҙем ситтән тороп БДУ-ның тарих факультетын тамамланым, диссертация яҡланым. I һәм IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты, үҙем эшләгән район-ҡалала ҡоролтай башҡарма комитеттары ағзаһы булдым, бөгөнгө көндә лә Өфө районы ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы булып торам. Яуаплы урындарҙа эшләргә, гел халыҡ араһында булырға тура килде (мәктәп директоры, үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры, Сибай институтында ғилми китапхана мөдире, уҡытыусы). Әле лә, хаҡлы ялда булыуыма ҡарамаҫтан, матбуғат баҫмаһында эшләүемде дауам итәм.\nӨфө районы Ҡыҙыл Яр ауылындағы йортобоҙҙа башҡорт рухы йәшәй, уны “Башҡорт салоны” тип тә йөрөтәләр, сөнки беҙҙә яҙыусы-шағир, артист, йырсы һәм башҡа мәҙәниәт, әҙәбиәт, фән әһелдәре йыш була, фекер алыша, ҡурай моңо, йыр яңғырай. Төрлө милләт кешеләре йәшәгән ауыл халҡы өсөн бихисап матур саралар, осрашыуҙар үткәреп, башҡорт рухын булдырырға, халҡымдың бай мәҙәниәте, әҙәбиәте, сәнғәте менән таныштырып йәшәргә ынтылдым. Әле лә бөтә сараларҙың уртаһында ҡайнайым. Журналист булараҡ, республика кимәлендә үткәрелгән мөһим ваҡиғаларҙан да ситтә ҡалмаҫҡа тырышам. Ниндәй генә эш башҡарһам да, уны күңел биреп, дәрт, рух менән эшләнем. Әммә иң ҙур ҡыуанысым – аҡыллы, башҡорт рухлы, тырыш, уңған балаларыбыҙ, тип уйлайым. Һәр береһе юғары уҡыу йортон тамамлап, үҙ һөнәренә тоғро булып тырышып эшләй, ғаилә ҡороп балалар үҫтерә, сәйәхәт итә, сәләмәт тормош алып бара, йорттар һалды. Ейәндәремдең ололары хәҙер студенттар, тотоп һөйөрлөк иркә бәләкәсебеҙ ҙә бар.\nЯратҡан журналыбыҙ – һаман беҙҙең ғаилә дуҫы. Уның бөтә рубрикаларын да яратып уҡыйым, һәр бер һанын йыйып барам, сөнки фәһемле мәҡәләләр, матур кәңәштәр, рухиәтебеҙ, динебеҙ, күренекле ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ тураһында һәм башҡа күңелгә ятышлы, уҡымлы материалдар күп. Килендәрем һәм ҡыҙым аш-һыу, ҡул эштәре, мода тураһындағы яҙмаларҙы үҙ итә. Ейәнсәрҙәрем “Тәмлекәсте” уҡып башҡорт милли аштары менән таныша, бешеренергә өйрәнә.\n“Башҡортостан ҡыҙы” журналы – 1968 йылдан алып беҙҙең көтөп алған айырылмаҫ баҫмабыҙ һәм дуҫыбыҙ. Тәү башлап атайыбыҙ Һаҙый Әхмәтвәли улы Әхмәтшин почтаға барып, был баҫманы яҙҙырып, әсәйебеҙ Шәмсинур Ҡаһарман ҡыҙына бүләк иткән. Әле ошо матур традицияны беҙ – балалары дауам итәбеҙ. Журналдың бер һанында “Үткәнем – хазина, бөгөнгөм – бүләк, киләсәгем – мөғжизә”, – тип яҙғайны “Баш мөхәррир һүҙе”ндә Гөлназ Ҡотоева. Был һүҙҙәр яратҡан журналыбыҙға ла тура киләлер һымаҡ... “Башҡортостан ҡыҙы”на оҙон, бәхетле яҙмыш, тотороҡло тираж, тоғро уҡыусылар теләйем! Тағы ла оҙаҡ йылдар ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың әхирәте, серҙәше, йәндәше, рухташы булып, яңынан-яңы үрҙәр һәм ҡаҙаныштар яулаһын ул!


Ишембай халҡына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтары хаҡында һөйләйәсәктәр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИшембай халҡына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тарифтары хаҡында һөйләйәсәктәр\n16:16, 17 ноября 2011 Иҡтисад\n18 ноябрҙә Ишембайҙа үтәсәк граждандарҙы күсмә ҡабул итеү торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә тарифтар темаһына арналасаҡ. Башҡортостан Республикаһының Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Ирина Васимирская халыҡҡа электрға, газға, йылылыҡ энергияһына, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә хаҡтар хаҡында һөйләйәсәк.\nОсрашыу 11.00 сәғәттә Ленин урамы, 60 адресы буйынса башланасаҡ. Был Тарифтар буйынса комитеттың граждандарҙы күсмә ҡабул итеү буйынса сираттағы сараһы буласаҡ.\nТеги: тарифтар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, граждандарҙы ҡабул итеү


Хәйбулла районында үткән конкурс шулай аталды. Унда оло йәштәгеләрҙең ихаһы баһаланды. Гран-прины Акиловтар ғаиләһе яуланы.\nМәрфуға Акилованың баҡсаһы сәскәләргә, йәшелсә-емешкә бай. Урындағылар ғаиләне уникаль тип йөрөтә. Бында һирәк үҫкән емештәр ҙә бар. Мәрфуға менән Зиннур Акиловтар 40 йыл бергә ғүмер итә. Мәрфуға Фазылйән ҡыҙы эшһөйәр, ҡунаҡсыл ҡатын булһа, Зиннур Зәйнулла улы ғаиләнең ышаныслы терәге, тип билдәләй ауылдаштары. Әле Акиловтар хаҡлы ялда булһа ла, ҡул ҡаушырып ултырырға ваҡыттары юҡ. Ауыл ерендә һәр кем тырышып хеҙмәт менән йәшәргә тейеш, тигән фекерҙә улар.


Кушнаренко районының 700-ҙән ашыу йәш кешеһе тәүге тапҡыр һайлауҙа ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nКушнаренко районының 700-ҙән ашыу йәш кешеһе тәүге тапҡыр һайлауҙа ҡатнашасаҡ\n12:34, 15 ноября 2011 Сәйәсәт\nБыл көндәрҙә Кушнаренко районында һайлаусылар исемлеген аныҡлау буйынса эштәр дауам итә. Участка һайлау комиссиялары вәкилдәре фатирҙар буйынса йөрөп, һайлауға саҡырыу тарата.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Кушнаренко районының 23 меңдән ашыу кешеһе алдағы Дума һайлауҙарына һайлаусылар исемлегенә ингән. «Башинформ» агентлығына Кушнаренко районының территориаль һайлау комиссияһы рәйесе Риф Мәрүәновтың хәбәр итеүенсә, һайлаусылар иҫәбе районда бынан алдағы Думаға һайлауҙар менән сағыштырғанда өс процентҡа артҡан. Шул уҡ мәлдә участка һайлау комиссиялары иҫәбе 48-ҙән 46-ға тиклем кәмегән. Быға ҡайһы бер тораҡ пункттарҙа халыҡ кәмеүе сәбәпсе. Территориаль һайлау комиссияһы рәйесе билдәләүенсә, участка һайлау комиссияларын формалаштырыуҙа биш сәйәси фирҡә — «Берҙәм Рәсәй», КПРФ, ЛДПР, «Ғәҙел Рәсәй» һәм «Яблоко» ҡатнашҡан.\nКушнаренко районының 700-ҙән ашыу йәш егет һәм ҡыҙҙары һайлауҙарҙа тәүге тапҡыр ҡатнашасаҡ. Улар өсөн һайлау участкаларында ҡотлау бланктары һәм сувенирҙар әҙерләнә.


26 Октябрь 2010, 15:29\nКраснодар крайының Анапа ҡалаһынан алыҫ түгел Витязь ҡасабаһында кикбоксинг буйынса донъя чемпионаты үтте. Унда 20 илдең иң көслө 600 спортсыһы ҡатнашты. Әйткәндәй, бындай кимәлдәге кикбоксинг ярыштары Рәсәйҙә тәүгә уҙғарылды. Чемпионатта Башҡортостан кикбоксерҙары ла көс һынашты. Әлшәй районының «Бейеклек» клубы тәрбиәләнеүсеһе Тимур Имашев, юниорҙар араһында үҙен иң көслөләрҙең береһе итеп күрһәтеп, Рәсәй йыйылма командаһына тос өлөш индерҙе – бронза миҙал яуланы.\nТимурҙың еңеүе тәүгеһе түгел. Дүрт йыл элек егет тренерҙар Руслан һәм Рөстәм Шәриповтарҙа шөғөлләнә башлай. Бокс буйынса ла тренер Константин Горячевтан күнекмәләр ала. Бынан тыш, һәр саҡ физик әҙерлекле булыр өсөн һәйбәт итеп хоккей ҙа уйнай, мәктәптә лә алдынғы уҡыусы була. Шуныһын да билдәләргә кәрәк – Тимурҙа спортҡа һөйөүҙе атаһы – заманында бокс буйынса республика чемпионы Рушан Абрек улы, ағаһы – кикбоксинг буйынса Рәсәй, БДБ, Европа, Азия, донъя чемпионы, республиканың кикбоксинг буйынса федерацияһы вице-президенты Фәрхәт Рифҡәт улы уятҡандыр. Тимур ғаилә традицияһын дайыҡлы дауам итә. Егеттең ихтыяр көсө, тәртибе һәм сыҙамлылығы ҡаҙаныштарға ирешеүҙә ҙур роль уйнай.


Башҡортостанда янғынға ҡаршы махсус режим индерелде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:21, 20 мая 2015 Йәмғиәт\nБашҡортостан урмандарында янғынға ҡаршы махсус режим иғлан ителде. Республиканың Урман хужалығы министрлығы хәбәр итеүенсә, ул төбәк Хөкүмәтенең бойороғона ярашлы ғәмәлдә буласаҡ.\nМахсус режимға бәйле тораҡ пункттарҙа янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү көсәйтелгән, бөтә янғын һүндереү бүлектәрендә тәүлек әйләнәһенә дежур итеү ойошторола, халыҡ менән аңлатыу эштәре алып барыла.\nЯнғын миҙгеле башланғандан алып Башҡортостанда 10 урман янғыны теркәлгән. Уларҙың туғыҙы — хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәмәүҙән, икәүһе йәшендән сыҡҡан, берәүһенең сәбәптәре билдәһеҙ. Уттан зыян күргән майҙандың күләме 50,7 гектар тәшкил иткән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАРТАТАЙ ҺАБАҠТАРЫ ОНОТОЛМАЙ! - 2021 - Мәҡәләләр\nӨс ҡустым менән ауылға ҡунаҡҡа килдек. Ҡунаҡҡа тигәс тә, ҡунаҡҡа түгел инде. Атай менән әсәй ҡалдырып китте беҙҙе. Ә үҙҙәре ҡайҙалыр тайҙылар. Әллә Анталияға, әллә Ассыға. Тәүгеһе Төркиәлә, ә һуңғыһы Белорет районында урынлашҡан. Ә бына беҙҙе Баймаҡтағы Сыңғыҙ ауылында ҡалдырып киттеләр. Ҡустым әйтмешләй, бесәй балаларын ҡалдырған һымаҡ килеп сыҡты. Елкәнән тотоп, берәм-һәрәм машинанан төшөрөп, сумка-фәләнде тотторҙолар ҙа, ҡартатай-ҡартәсәй (әсәйем яғында олатай-өләсәй тейҙәр) менән ашыҡ-бошоҡ һөйләштеләр ҙә, китеп тә барҙылар. Улар кире уйлап ҡына ҡуймаһын, тип ашыҡтылар, буғай. Тыңлағыҙ, шаярмағыҙ, эш боҙмағыҙ, фәлән дә фәсмәтән, тигән һүҙҙәре генә һауала эленеп тороп ҡалды. Беҙ дүрт малай бер урында тапанышып, аптырашып тороп ҡалдыҡ.\nҮҙебеҙ менән таныштырып үтәйем әле. Мин Хаммат булам. Миңә ун ике йәш. Ҡустымдың исеме Самат. Теге ике ҡусты минең бер туған түгел. Улар атайымдың бер туған ҡустыһының "бөркөттәре". Беҙгә ике туған була улар. Исемдәре Булат һәм Ибраһим. Шуныһы ҡыҙыҡ, ауыл малайҙары беҙгә үҙ исемебеҙ менән өндәшмәне. Беҙгә ҡушамат тағып бөттөләр. Икенсе көнөнә үк тигәндәй Самат ҡусты Самокатҡа әйләнде. Булат ҡустыға килешле генә Болт ҡушаматы тағылды. Ибраһим ҡустының исеме бер аҙ ҡыҫҡартылды. Ул хәҙер Ибрай. Ваҡыты менән Ибрашка тип тә ҡуялар. Ә бына миңә ҡушамат таба алмай бер булдылар... тип маҡтанып булмай. Ауыр булһа ла әйтергә тура килә инде. Мин Хамматтан Хоботҡа әйләндем. Тәүҙәрәк бер аҙ үпкәләп тә йөрөлдө. Әммә тиҙ өйрәндек. Баҡтиһәң, ауыл малайҙары ла мулла ҡушҡан исемдәр менән йөрөмәй икән. Һәр береһенең үҙ ҡушаматы булып сыҡты.\nБылары, әлбиттә, аҙаҡ булды. Ә әле беҙ тапанышып урамда торабыҙ. Ярай әле ҡартәсәй ихлас. Ике ҡулдарын ике яҡҡа йәйеп, беҙҙең эргәгә йүгереп килеп тә етте. Һәр беребеҙҙең арҡаһынан яратып-һөйөп сыҡты. "Собханалла-собханалла, күҙ теймәһен, ҡалай үҫеп, ҡалай ҙурайып киткәнһегеҙ, арҡағыҙҙан һөйөргә буй ҙа етмәй", - тип ах та ух килде. Ситкәрәк китеп, бот сабып беҙгә һоҡланып торҙо. Унан тағы йүгереп килеп, арҡаларҙан һөйөп-яратып алды. Шунан саҡ иҫенә килде. "Бәй, нишләп былайтып урамда торабыҙ. Әйҙәгеҙ, балаҡайҙарым, әйҙәгеҙ өйгә", - тип өйгә ҡыҫтаны. Ә бына ҡартатай бер аҙ ҡырыҫыраҡ икән. Ҡул биреп кенә күрешеп сыҡты. Усы ҙур, ҡаты, ҡытыршы. Унан ниндәйҙер ҡатылыҡ, шул уҡ ваҡытта ниндәйҙер йылылыҡ килә. Ошо устары менән арҡанан бер яратып алһасы. Моғайын, ҡулы төшөп ҡалмаҫ ине. Юҡ, улайтманы ҡартатай. Ҙур-ҡаты ҡулдары менән беҙҙең бәләкәс-йомшаҡ ҡулдарҙы ҡыҫты ла - вәссәләм.\nБеҙ бер-беребеҙҙе этә-төртә ҡыйыуһыҙ ғына өйгә инәбеҙ. Ҡартатай менән ҡартәсәй ике яҡлы өйҙә йәшәй икән. Өйҙәре, үҙҙәре әйтмешләй, алты мөйөшлө. Нишләп улай атайҙарҙыр инде. Миңә ҡалһа, өйҙөң мөйөшө һигеҙ. Ингән яҡта дүрт мөйөш, төп яҡта дүрт мөйөш. Һигеҙ мөйөш килеп сыға. Бер ҙә алты түгел. Был турала "һорашып-аңлатып" алырға уй бар ине. Ҡартатайҙың уйсан ҡараштарын күреп, тыйылып ҡалынды. Шуныһы күҙгә ташлана: өйҙә өҫтәл-ултырғыс юҡ кимәлендә. Төп яҡта ла, был яҡта ла ҡалын таҡтанан эшләнгән ҡаты урындыҡ.\nШул арала: "Юлда асығып-сарсап килгәнһегеҙҙер инде, ә мин һеҙҙе һүҙ менән әүрәтеп тик йөрөйөм", - тип ҡартәсәй алғы яҡтағы урындыҡҡа ашъяулыҡ йәйеп ебәрҙе. Күп тә үтмәй, уға боҫрап самауыр ҙа килеп ултырҙы. Ашъяулыҡтың ҡап уртаһына тәмле еҫтәр сығарып, картуфлы түңәрәк таба урын алды. Урындыҡтың түр яғынан ҡартатай ултырҙы. Ул аяҡтарын йәтеш кенә бөкләп ултырҙы ла, нимәлер уҡып, битен һыйпап ҡуйҙы. Беҙ бар хәлебеҙсә ҡартатай һымаҡ ултырырға тырыштыҡ. Әммә булдырып булманы. Былай ултырһаң да уңайһыҙ, тегеләй ултырһаң да уңайһыҙ. Бөксәңлеге сығып, нисек етте шулай ултырып сәй эстек. Тамаҡ туйҙы, уның ыңғайына йоҡо ла баҫты. Быны күреп-һиҙеп торған ҡартәсәй өтәләнеп төп яҡҡа сығып китте. Күп тә үтмәй, унан килеп сыҡты ла: "Балаҡайҙар, урын һалдым. Ятығыҙ, ял итегеҙ. Туйғансы йоҡлағыҙ. Иртәнге сәйгә үҙем уятырмын", - тине. Ҡартәсәйгә ҡарап, уға бер аҙ аптырап ҡуйылды - үтә тиҙ һалды түгелме ул урынды! Әллә алдан уҡ урын һалып ҡуйҙымы икән? Күмәкләшеп, төп яҡҡа сығабыҙ. Ҡустылар менән йылмайышып ҡуябыҙ. Баҡтиһәң, ҡартәсәйҙең урын һалыуы бик ябай икән. Урындыҡҡа түшәлгән кейеҙ башына оҙон толоп һалынған. Быныһы "оҙон" яҫтыҡ була инде. Һәм күмәгебеҙгә оҙон бер юрған. Шуның менән урын һалыу - вәссәләм. Былай бер ҙә йоҡлаған юҡ ине әле. Алдан уҡ әйтеп ҡуяйым әле, былай йоҡлау уңайлы икән. Ҡартәсәй әйтмешләй, тәгәрәп йөрөп йоҡлайһың. Күп тә үтмәй, беҙ әүен баҙарына киттек. Тәүге көн ошолай тамамланды.\nИкенсе көнөнә таң менән уяндым. Стеналағы ҙур түңәрәк сәғәткә күҙ һалам. Һигеҙ тулып килә. Торорға ваҡыт, ҡустыларҙы ла уятырға кәрәк. Кешелә көн буйына йоҡлап ятып булмай ҙа инде. Әллә нимә уйларҙар. Ҡустыларҙы төрткөсләй генә башлағайным, ҡартәсәсәй түрбаштан өтәләнеп килеп тә сыҡты. "Йоҡлаһындар, балам, йоҡлаһындар. Уятма. Үҙең дә йоҡла. Һеҙ бит йыл буйы уҡып арығанһығыҙ. Ял итегеҙ, йоҡлағыҙ", - тигәс, кире яттым. Тора-бара ойоп киткәнмен. Икенсе уянғанда ун бер тулып килә ине. Бына хәҙер ҡустыларҙы ла уятырға була. Беҙҙең тороуҙы ҡартәсәй тәмле сәй менән көтөп торған икән. Рәхәтләнеп сәй эсеп алдыҡ. Хәҙер ни эшләргә? Ҡартәсәй беҙҙе көсләп йылға буйына ебәрҙе: "Барығыҙ, барығыҙ һыу буйына. Һаҡмар буйын күреп килегеҙ, малайҙар менән танышығыҙ, ҡыҫҡаһы, ял итегеҙ". Аптырап, Һаҡмар буйына юл тоттоҡ. Ул ауыл эсенән ағып үтә, ә балалар ауылдан ситтәрәк урынында һыу инә икән. Унда бер килке малай-ҡыҙҙарҙың һыу ингәнен ҡарап торҙоҡ. Тора-бара беҙ ҙә һыуға төштөк. Йылы ғына икән былай. Һыу инеп алған булдыҡ, ҡомда бер килке уйнап ултырҙыҡ. Ауыл малайҙарының береһе, һеҙҙең телегеҙ бармы ул, тип һорағас, Булат ҡусты телен күрһәтеп, уларҙы көлдөрөп алды. Ҡыҫҡаһы, аҙна-ун көн үтеүгә, беҙ ауыл малайҙары менән тулыһынса танышып-дуҫлашып, улар менән бергә һыу инеп, ҡояшта ҡыҙынып, ҡап-ҡара малайҙарға әйләнеп бөттөк. Көндәр бер-береһенән әллә ни айырылмай тиерлек үтә торҙо. Бындай яллы рәхәт тормошҡа беҙ тиҙ өйрәндек. Сәғәт ун бергә хәтлем йоҡлайбыҙ, дүрткә хәтлем йылға буйындабыҙ, өйгә ҡайтып сәй эсеп, әҙерәк ял итеп алабыҙ ҙа тағы йылға буйына сабабыҙ. Ә бына ваҡыты менән малайҙар йылға буйында булмай ҙа ҡуя. Нимә эшләйҙәрҙер инде? Быны мин аҙаҡ ҡына аңланым...\nБына ошондай яллы тормош кинәт бер көн үҙгәрҙе. Ҡартәсәйҙең күрше ауылда йәшәгән ҡыҙы әллә бәпәй алырға киткән, әллә бәпәй алып ҡайтҡан. Ҡыҫҡаһы, ҡартәсәй шуларҙың донъяһын ҡарашырға китте. "Балаларҙы матур итеп ҡара, асыҡтырма, ваҡытында ашат, иртә уятма, туйғансы йоҡлаһындар, улар ял итергә килгән", - тип, ҡартәсәй ҡартатайға тылҡып-тылҡып китте. Уныһы ауыҙ сите менән генә көлөмһөрәп, баш ҡағып ризалашып торҙо. Әммә тормош ҡартәсәй уйлағанса ғына барманы. Өс-дүрт көндән ҡайтырмын, тигән ҡартәсәй өс аҙна үтеүгә саҡ ҡайтып йығылды. Минең өсөн ҡартәсәйһеҙ үткән ошо өс аҙна тотош тормош һабағы булды, буғай...\nӘ әлегә беҙ моңһоу ғына ҡартәсәйҙе оҙатып ҡалдыҡ. Ул күҙҙән юғалыу менән донъя етемһерәп ҡалғандай тойолдо. Күңелһеҙ генә киске сәй эсеп алдыҡ та йоҡларға яттыҡ. Ҡартатай ауыҙ сите менән көлөмһөрәп, беҙгә һынамсыл ҡарап торҙо ла, "Иртәнге сәй теүәл һигеҙҙә", тип алғы яҡҡа сығып китте. "Нисек инде һигеҙҙә?" тип, мин аптырап ҡуйҙым. Ҡустылар миңә, мин уларға һырына биреп йоҡлап киттек.\nИртәнсәк, әлбиттә, беҙ ун берҙәр тирәһендә торҙоҡ. Әммә наҙлы тауыш менән уятыусы, өгөтләп сәйгә саҡырыусы кеше юҡ. Нишләйһең, үҙебеҙ яйлап торҙоҡ. Сәй эсергә, тип алғы яҡҡа үттек. Әммә... ашъяулыҡ йәйелмәгән, самауыр юҡ, ҡыҫҡаһы, бер нәмә лә юҡ. Был ни ғәләмәт тағы? Аптырап, ишек алдына сығам. Ҡартатай баҡса яғында нимәлер эшләп йөрөй.\n- Ҡартатай, беҙ торҙоҡ!\nУл ҡулындағы көрәген кәртәләү буйына һөйәй һәм һәлмәк аҙымдары менән миңә табан ыңғайлай.\n- Һаумы, улым. Торғанһығыҙ икән. Асыҡҡанһығыҙҙыр инде. Иртәнге сәй юҡ бит әле. Мин һигеҙгә әҙерләгәйнем. Нишләптер һеҙ торманығыҙ...\nӘй, әттәгенәһе, һаулыҡ һорашыр кәрәк тә инде. Һаулыҡ һорашыу ауылда ҡыҙыҡ былай. Көнөнә биш тапҡыр осрашһалар, биш тапҡыр, ун тапҡыр осрашһалар, ун тапҡыр һаулыҡ һорашалар. Етмәһә, ҡул биреп. Иртәгә һаулыҡ һорашырға онотмаҫ кәрәк. Ә иртәнге сәй ысынлап булмаҫ микән? Мин өмөтлө ҡараштарымды ҡартатайға төбәйем. Шунан төңөлөп ҡуям. Иртәнге сәй булмай! Ярай, юҡ икән, юҡ. Ҡайғырырға кәрәкмәй. Төшкөһөн ныҡлап ашарбыҙ әле. Ә хәҙер Һаҡмар буйына! Беҙ күмәкләп йылға буйына ҡарай сабабыҙ. Ҡартатайҙың ҡысҡыра биреберәк әйткән һүҙҙәре бер ҡолаҡтан инде, икенсеһенән сыҡты, тигәндәй.\n- Төшкө сәй теүәл икелә!\nӘ беҙ, ғәҙәттәгесә, дүрт тулып үткәс ҡайттыҡ. Ғәләмәт асыҡтырҙы. Былай асыҡҡан-һыуһаған юҡ ине әле. Әммә ашъяулыҡ йәйелмәгән, самауыр боҫрап ултырмай. Ҡартатай баҡсала нимәлер эшләп йөрөй. Мин өмөтлө тауыш менән уға ҡысҡырам. - Ҡартатай, беҙ ҡайттыҡ!\nУл көрәген ҡуйып, беҙгә табан ыңғайлай.\n- Эй, балаҡайҙарым ҡайтҡан да инде (тауышы ихлас та һымаҡ, шул уҡ ваҡытта мыҫҡыллы ла һымаҡ). Асығып ҡына бөткәнһегеҙҙер инде (эскә йылы йүгерә). Мин һеҙҙе теүәл икелә ун минут буйына көтөп ултырҙым. Ҡайтманығыҙ шул (уның тауышында үкенес тойғолары сағылып ҡала). Хәҙер һеҙгә киске сәйҙе көтөргә тура килә инде, ә ул туғыҙҙа ғына. Хәл юҡ, түҙәһегеҙ инде... - Беҙ аптырап, ергә ултырабыҙ, дөрөҫөрәге, ултыра төшәбеҙ. Тәүге уй - ҡасан ғына ҡартәсәй ҡайта инде! Исмаһам, туйғансы ашап алыр инек. Икенсе уй - әлегә нисек булһа ла тамаҡҡа ҡапҡылап алырға кәрәк. Астан үлеп булмай ҙа инде. Минең уйҙарҙы һиҙгән һымаҡ, ҡустылар ипләп кенә өйгә инеп сыға. Әммә уларҙың тауыш бошонҡо.\n- Өйҙә бер нәмә лә юҡ. Ҡартатай бар нәмәне йәшергән!\nБулмаҫ, тип уйлап ҡуям мин. Үҙем инеп китәм. Үәт әй, ысынлап та өйҙә бер нәмә лә юҡ. Кейеҙ аҫтында буш кәнфит тышы ғына ята. Тимәк, ҡартатай икмәк-фәләнде йәшергән. Ә ҡайҙа? Моғайын, аласыҡҡалыр. Миңә ҡалһа, башҡа йәшерерлек урын юҡ. Өйҙән сығып, аласыҡҡа күҙ һалам. Әммә уның ишегендә эт башындай (юҡ, ат башындай) йоҙаҡ тора. Күҙҙәр йоҙаҡты күрә, ә мейе ҡартатайҙың ҡылығын аңламай - аҙыҡ йәшерә торған замана түгел дә инде! Етмәһә, ейәндәрҙән! Ҡартәсәй генә ҡайтһын әле! Шул арала Ибраһим ҡусты аласыҡтың бер аҙ бушай төшкән таҡтаһын шәйләп ала. Уны шаҡара биреп, ҡулын тығырға маташа. Күмәкләгән яу ҡайтарған, тигәндәй, хәҙер беҙ уны күмәкләп шаҡарһаҡ... Әммә беҙҙе, моғайын, ҡартатай ситтән күҙәтеп торғандыр. Шул арала ул сүкеш-сөйөн тотоп, беҙҙең эргәгә килеп тә етә.\n- Эй, ошо донъяны... Әҙерәк кенә ҡарамаһаң, емерелергә генә тора. Ярай әле уландарым маладис. Бигерәк ярҙамсылдар...\nУл шулай һөйләнән-һөйләнә, беҙ аҡтара башлаған таҡтаны ҡатып ҡуя. Башҡаларын тарта биреп, уларҙың ныҡлығын самалай. Ышанысһыҙҙарын өҫтәмә нығытып ҡуя. Шунан ул ҡабаланмай ғына баҡса яғына йүнәлә. Беҙ аптырашып тороп ҡалабыҙ. Мин шул саҡ ныҡлы ҡарарға киләм.\n- Кискеһен үс итеп ашамайбыҙ!\nӘйтерһең дә, минең һүҙҙәр бушлыҡҡа оса. Асыҡтырған да, һыуһатҡан да. Нисек инде ашамайһың да, нисек инде сәй эсмәйһең! Ныҡлы ҡарар иртәнге томан һымаҡ таралып, үҙенән-үҙе юҡҡа сыға. Нисек етте шулай киске туғыҙҙы еткерҙек. Һыу инеү ҡайғыһы китте. Ә шулай ҙа ҡартатай маладис. Теүәл әйткән ваҡытына ашъяулыҡ йәйҙе. Беҙ шунда уҡ тыпырлашып уның тирәләй ултыра һалдыҡ. Уның нимәлер уҡып, бит һыйпағанын саҡ көтөп алдыҡ та, кемуҙарҙан ҡабаланып ашай башланыҡ. Картуф бер аҙ тоҙлораҡ икәнен туя төшкәс кенә аңланыҡ, буғай. Ҡаймаҡ һөртөлгән, уның өҫтөнә бер аҙ шәкәр һибелгән икмәк бигерәк тәмле булды. Әммә ҡартатай артығын бирмәне. Булғанын ныҡлап сәйнәп ашағыҙ, тине лә ҡуйҙы. Тамаҡ туйғас, йоҡо баҫты. Нисек етте шулай урындыҡҡа сығып тәгәрәнек. Ҡартатайҙың тауышы тоноҡ ҡына булып ишетелеп ҡалды.\n- Иртәнге сәй һигеҙҙә!\nӘммә беҙ иртәнге сәйҙән тағы ҡолаҡ ҡаҡтыҡ. Ни бары бер сәғәткә. Әммә беҙ иртәнге сәйгә өмөт итмәнек. Булмаҫы билдәле бит инде. Дүртәүләшеп тышҡа сығабыҙ. Ҡартатай баҡса яғында эшләп йөрөй ине.\n- Һаумы, ҡартатай.\nБеҙ ҡул биреп күрешәбеҙ. Ҡартатай картуф күмә икән. Ул беҙгә лә тәпкеләр әҙерләп ҡуйған, имеш. Икәүһен күршеләрҙән алып торған.\n- Уландар, һәр берегеҙгә икешәр рәт. Күмеп бөткәс, миңә күрһәтәгеҙ.\nҮҙебеҙгә ҡалһа, хатта матур итеп күмдек. Әммә ҡартатай һәр төптө ентекле ҡарап сыҡты. Насар күмелгәндәрен киренән күмдерҙе. Ҡара әле, эш мәлендә ваҡыт ҡалай тиҙ үтә икән. Шул арала ваҡыт ун бер ҙә булып киткән. - Бына хәҙер һыу инеп килһәгеҙ ҙә була. Төшкө сәй икелә!\nБаҡтиһәң, башҡа малайҙар ҙа ошо мәлгә һыу инергә килә икән. Тәмләп һыу индек тә өйгә табан саптыҡ - төш мәле етеп килә бит! Беҙ теүәл икелә шөрөлдәтеп сәй эсеп ултыра инек. Ҡартатай әтмәләгән бутҡа ла апаруҡ тәмле булды. Төштән кире ятып булманы. Ҡартатай беҙгә эш әҙерләп ҡуйған икән.\n- Уландар, картуф күмергә! Хәҙер дүртешәр рәт!\nЭштән һуң йүгереп кенә барып һыу инеп килдек. Хәҙер беҙҙең көндәр ошолай һәүетемсә генә үтә торҙо. Ә эштәр бигерәк күп булып сыҡты.\n- Быҙауҙы эҙләп алып ҡайтырға!\n- Ҡаҙҙарҙы һыуға ҡыуырға!\n- Түтәлгә һыу ҡойорға!\n- Ҡый үләндәрен йолҡорға!\n- Тауыҡтарға ем һалырға!\n- Йомортҡалар йыйып алырға!\n- Ҡаҙҙарҙы кире ҡыуып алып ҡайтырға!\n- Иҙәнде һеперергә!\n- Һарайҙы таҙартырға!\n- Һәм башҡаһы, һәм башҡаһы, һәм башҡаһы!\nОшо эштәрҙе эшләп йөрөгән мәлдә бая һыу инеп йөрөгән малайҙар осрай. Уларҙың ҡайһыһы быҙау ҡыуып алып ҡайтып бара, кемеһе ҡаҙҙарҙы йылғаға ҡыуа. Шул арала кис була. Көтөү ҡайта. Беҙ ҡартатай менән ҡапҡаны асып, һыйырҙы ҡаршы алабыҙ. Ярай әле уныһы, исмаһам, тура ҡайта. Ҡайтмай ыҙалатҡан һыйырҙар ҙа була икән. Шул арала күрше апай һыйырҙы һауып сыға. Хәҙер беҙ сәй мәлендә лә кемуҙарҙан йүгереп йөрөп ҡартатайға ярҙамлашабыҙ. Кемдер самауырға һыу алып килә, кемдер усаҡҡа ут яға. Аҙаҡ күмәкләшеп ултырып сәй эсәбеҙ. Әйтмәһәм дә булалыр инде, теүәл үҙ ваҡыттарында. Кис йоҡлап киткәнебеҙҙе һиҙмәй ҙә ҡалабыҙ. Ҡартатай беҙҙе кисен арҡанан яратып ала. Уның яратыуы бөтөнләй башҡа икән. Бер көн мин әйтә ҡуйҙым:\n- Ҡартатай, мине иртәнсәк һыйыр ҡыуған мәлдә уятырһың әле...\nИкенсе көн ул мине бик иртә, таңғы алтыла уятты. Көтөүҙе әйтәм, бигерәк иртә, томан таралмаған мәлдә үк китә икән. Былай иртә ғүмерҙә лә торған юҡ ине. Беҙ күрше апайҙың һыйыр һауғанын тыныс ҡына көтөп торҙоҡ. Аҙаҡ һыйырҙы һәм тананы көтөүгә бергә ҡыуырға киттек. Ара-тирә таныш малайҙар осрай. Ҡулды бер аҙ өҫкә күтәрә биреп, уларҙың сәләмдәрен ала барам. Ошо көндән башлап миңә һыйырҙы көтөүгә ҡыуыу бурысы йөкмәтелеп ҡуйылды.\nОшолай һәүетемсә генә йәшәп ятҡан мәлдә ҡартәсәй ҡайтып төштө. Бер нисә көн үткәс, ул бер ҡартатайға, бер беҙгә ҡарап, бот сабып аптыраны - нишләттең һин балаларҙы? Әрләнеңме! Фәлән дә фәсмәтән! Аҙаҡ әйтеп ҡуйҙы: - Ҡартатайығыҙға рәхмәт инде. Бынамын тигән ейәндәр тәрбиәләп ҡуйған. Ошолай егәрле генә булығыҙ инде.\nЯҙылған: 03.09.21 | Ҡаралған: 1342


Өфөлә Халыҡ-ара балалар уйындарына иң ҙур бассейн асыла // Спорт | новости башинформ.рф\n13:43, 24 мая 2019 Спорт\nӨфөлә Халыҡ-ара балалар уйындарына иң ҙур бассейн асыла Фото: academy-ap.com\nӨфөлә ундайҙың булғаны юҡ ине. Александр Попов академияһы 53-сө йәйге Халыҡ-ара балалар уйындарына Спорт әҙерлеге үҙәгендә дүрт бассейн йыһазландырҙы. Халыҡ-ара стандарттарға тап килгән 50-метрлыҡ, 25-метрлыҡ һәм ике балалар бассейны Myrtha Pools заманса технологияһын ҡулланып эшләнгән.\n«Уйындарҙың генераль секретары Ричард Смит Башҡортостандың баш ҡалаһына эш сәфәре менән килгән сағында спорт әҙерлеге үҙәгенең әҙерлеген юғары баһаланы», — тип иҫкә төшөрҙөләр Александр Попов академияһының матбуғат хеҙмәтендә.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 9-14 июлдә Өфөлә Халыҡ-ара Олимпия Комитеты булышлығында 53-сө йәйге Халыҡ-ара балалар уйындары ойошторола. Ярыштарҙа донъяның 30 иленән һәм 84 ҡалаһынан 1207 спортсы ҡатнаша.\nТеги: бассейн, Спорт әҙерлеге үҙәге, Халыҡ-ара балалар уйындары


Ҡашҡа һайлаусылары иң әүҙемдәр рәтендә\n9 Сентябрь 2018, 13:41\nҠашҡа ауыл Советы бинаһында урынлашҡан 920-се һайлау участкаһында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға депутаттар һайлау ойошҡан һәм тыныс шарттарҙа бара.\n— Исемлек буйынса 410 һайлаусы иҫәпләнә. Иртәнге сәғәт 11.00-гә 138 кеше килеп, гражданлыҡ бурысын үтәне. Халыҡ әүҙем килә, бигерәктәр оло йәштәгеләр, — тине участка һайлау комиссияһы рәйесе Эльвира Фазлетдинова.\nҺайлауға ғаиләләре, балалары, ейәндәре менән килеүселәр ҙә байтаҡ. Мәҫәлән, Ғәзнәүи ағай Мусин тауыш бирергә улы Фәзнәүи, килене Эльза, ейәнсәре Гөлфиә менән килгән. Әйткәндәй, Гөлфиә быйыл беренселәй тауыш бирә. Уға иҫтәлеккә бүләк һәм Рәхмәт хаты тапшырҙылар.


Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Любовь Ельцова менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:58, 17 августа 2017 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Любовь Ельцова менән осрашты Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары Любовь Ельцова менән осрашты. Осрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һәм республиканың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова ҡатнашты. Эш хаҡы һәм халыҡҡа социаль ярҙам итеү мәсьәләләре тикшерелде.\n— Дөйөм алғанда, социаль һорауҙар менән шөғөлләнеүсе беҙҙең министрлыҡ һәм система ышаныслы, тотороҡло эшләй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тәү сиратта иҡтисади сәбәптәр буйынса кешеләргә ярҙам күрһәтеү күләмдәрен арттырырға кәрәк, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Эш хаҡы, аҡсалата табыш, яҡлауға мохтаж ҡатламдарға ярҙам итеү йәһәтенән һәм башҡалар буйынса әүҙем эш алып барабыҙ.\nРеспублика етәксеһе халыҡты социаль хеҙмәтләндереү менән бәйле аутсорсингҡа күсереү һорауҙары буйынса уңышлы эксперимент хаҡында һөйләне. Бөгөн был йүнәлеш буйынса Башҡортостан Рәсәй Федерацияһында лидер.\n— Рәсәй Федерацияһы Президенты указдарында ҡаралған маҡсатлы хеҙмәткәрҙәр категорияларына эш хаҡын түләү буйынса графикка ярашлы барабыҙ. Бер нисә йүнәлеш буйынса беҙҙең дә етешһеҙ яҡтар бар. Атап әйткәндә, ул фән хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ әлегә күбеһенсә федераль тәғәйенләнештә булған ғилми учреждение етәкселектәре менән килешеү таба алмайбыҙ, беҙҙең тәьҫир унда ҙур түгел. Шуға ғилми хеҙмәткәрҙәр буйынса контроль күрһәткестәргә өлгәшмәү хәүефе бар. Әлбиттә, беҙ бының менән эшләргә тейеш.\n— Ысынлап та, һеҙ ҡуҙғатҡан ғилми учреждениелар тураһында мәсьәлә федераль тәғәйенләнештә. Хәҙер киләһе йылға бюджет формалаштырылған, тәҡдимдәр проекты әҙерләнгән. Хеҙмәт министрлығы ошо эштең координаторы булып тора. Республикаға күҙ алдына килтереү өсөн ниндәй аҡса күләме бүленәсәге тураһында мәғлүмәт бирә алырбыҙ тип уйлайым, – тип хәбәр итте Любовь Ельцова.\nМинистр урынбаҫары республикала эш хаҡы буйынса бурыс мәсьәләһенең Рәсәй төбәктәре араһында уңышлыраҡ булыуын билдәләне.\n— Статистикаға ингән банкрот предприятиелар буйынса бурыс барлығын аңлайбыҙ, әлбиттә. Был һандарҙы беләбеҙ, улар бер төркөм йүнәлеш буйынса күңелле түгел. Бөгөн коллегалар менән осрашасаҡбыҙ, эш хаҡы буйынса бурыс мәсьәләләрен тикшерәсәкбеҙ. Был беҙҙең өсөн бик етди осор, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Был йәһәттән эш хаҡын түләмәүселәргә баҫымды кәметмәйәсәкбеҙ, киреһенсә, арттырасаҡбыҙ.\nТеги: социаль сәйәсәт, Башҡортостан Башлығы


Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы — Башҡорт Википедияһы\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы\nҠала Өфө, Гоголь урамы, 58\nТөҙөүсе архитектор Буждан\nНигеҙләнгән 20 ғинуар, 1939\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы Викимилектә\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы — Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһындағы филармония. 2009 йылдан композитор Хөсәйен Фәйзулла улы Әхмәтов исемен йөрөтә.\n1 Филармония тарихы\n3 Филармония бинаһы\n4 Филармония коллективтары\nФилармония тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nФилармония Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советының 1939 йылдың 20 ғинуарындағы ҡарары нигеҙендә асыла. Филармония булдырыуҙың рәсми маҡсаты — республика халҡының сәхнә, музыка, хореография сәнғәтенә ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү. Филармонияның төп эшмәкәрлеге урыҫ һәм Европа музыка һәм әҙәби классиканы, Башҡортостан халыҡтары музыкаһы, халыҡ сәнғәте, заман композиторҙары һәм яҙыусылары әҫәрҙәре үҫешен дәртләндереүгә йүнәлтелә.\nБашҡорт дәүләт филармонияһының 1930-1940-сы йылдарҙа нығыныуы Диана Нурмөхәмәтова, Хәбир Ғәлимов, Баныу Вәлиева, Ғабдрахман Хәбибуллин исемдәре менән бәйле. Үҫешкән ваҡытында филармонияла Фәриҙә Ҡудашева, Мәғфирә Ғәлиева, Бәхти Ғайсин, Илфаҡ Смаҡов, Сөләймән Абдуллин, Рамаҙан Йәнбәков кеүек эстрада йондоҙҙары сығыш яһай. Филармонияла төрлө ансамблдәр ижады үҫешә — Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле (художество етәксеһе — Фәйзи Ғәскәров), музыкаль-әҙәби лекторий, хор һәм ҡурайсылар ансамбле, ике оркестр, оперетта һәм эстрада-цирк бригадаһы.\n1948 йылда Концерт залы (хәҙер Бәләкәй зал) асыла, унда 1986 йылда «Sauer» немец фирмаһының органы ҡуйыла.\n1970 йылда филармония тағы бер яңы ижади коллективҡа күбәйә — Дәүләт Хор капеллаһы (художество етәксеһе — Таһир Сәйфуллин). Һуңынан капелла Академик тип атала башлай. Филармонияла шулай уҡ Святослав Рихтер, Даниил Шафран, Андрей Корсаков, Бородин исемендәге квартет, Олег Янченко, Наум Латинский, Татьяна Гринденко сығыш яһай.\n1984 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залы асылды.\n1980-се йылдар джаз ваҡыты тип һанала, уны «Дуҫтар» коллективы үҫтерә (етәксеһе — саксофонист Марат Юлдыбаев). Киләсәктә Өфө джазы Олег Киреев тырышлығы менән үҫешә. 1998 йылда филармонияла Георгий Маркоров (унан һуң Олег Касимов) етәкселегендә эстрада-джаз оркестры эшләй башлай.\nХәҙерге ваҡытта Башҡорт дәүләт филармонияһында ике концерт залы: 300 урынлыҡ Кесе (Орган), архитекторы Александр Фаворский, һәм 633 урынлыҡ Ҙур зал эшләп килә.\nФилармония сәхнәһендә билдәле йырсылар Флүрә Килдейәрова, Иҙрис Ғәзиев, Нәзифә Ҡадирова, Вәхит Хызыров, Фәдис Ғәниев, Римма Амангилдина, Лилиә Ишемйәрова, Вәкил Йәләлетдинов (аккомпаниатор Рөстәм Ҡуҙашев менән), ҡурайсы Азат Айытҡолов, органда уйнаусы Владислав Мортазин, тасуири уҡыусы Лилиә Фәтихова. Башҡорт музыка мәҙәниәтен үҙенсәлекле интерпретация менән «Йәдкәр», «Каруанһарай», «Далан», «Ихлас» эстрада төркөмдәре пропагандалай. «Ҡыҙыҡ-Мәҙәк» юмористик коллективы уңышлы сығыш яһай. Шулай уҡ йәштәр Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры (художество етәксеһе — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Рәмил Ғайзуллин). Поэмаларҙы Әнисә Яхина уҡый.\nФилармонияның Ҙур залында төрлө музыкаль ваҡиғалар — Халыҡ-ара камера һәм симфоник музыка фестивале, Халыҡ-ара «Алһыу ҡаплан» джаз фестивале уҙғарыла. Ҙур зал сәхнәһендә даими рәүештә Рәсәй Милли филармония оркестры һәм «Мәскәү виртуоздары» Дәүләт камера оркестры, «Яңы Рәсәй» дәүләт симфоник оркестры, «Мәскәү солистары» камера оркестры, Дмитрий Хворостовский, Денис Мацуев, Граф Муржа концерттар бирә.\nФилармония бинаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡорт дәүләт филармонияһы бинаһы аһәңле архитектура комплексын тәшкил итә, Өфөнөң иҫтәлекле архитектураһы исемлегенә инә.\nТәүҙә был урында (Гоголь урамы, 58 йорт) ағас синагога урынлашҡан, ул XIX быуат аҙағында төҙөлгән. 1930 йылда синагога ябыла, йорт НКВД-ға тапшырыла, бина төҙөкләндерелеп һәм киңәйтелеп, М. С. Погребинский исемендәге клубҡа бирелә.\n1939 йылда синагога йортона Урыҫ драма театры индерелә.\nБәләкәй зал бинаға һуғыштан һуң ҡушып төҙөлә. Төҙөлөштә немец хәрби әсирҙәре ҡатнашҡан. Урыҫ театры Ленин майҙанындағы бинаға күскәс, бында бөгөнгө көнгә тиклем Башҡорт дәүләт филармонияһы урынлаша.\nФилармония коллективтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡортостан Республикаһының Милли халыҡ уйын ҡоралдары оркестры 2001 йылдың март айында ойошторолдо. Нигеҙ һалыусыһы һәм художество етәксеһе — Рәмил Ғайзуллин, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы\n«Каруанһарай» фольклор-эстрада төркөмө\nӘҙәби-музыкаль лекторий (1941 йылдың ҡышында әҙәбиәт һәм сәнғәт мәсьәләләре буйынса лекторий асыу Башҡорт АССР-ы мәҙәни һәм сәйәси тормошонда иҫтәлекле ваҡиға булған)\n«Далан» фольклор-эстрада төркөмө. 2000 йылда Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, халыҡ артисы Артур Туҡтағолов инициативаһы менән барлыҡҡа килгән\nЭстрада-джаз оркестры. 1998 йылда джазмен Олег Киреев һәм йырсы Ринат Баимов Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы ярҙамы менән төҙөгән\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт Академик хор капеллаһы\n«Ҡыҙыҡ менән Мәҙәк» эстрада-юмористик төркөмө.\nФилармония директоры — Айҙар Хизбулла улы Зөбәйҙуллин (2015 йыл).\n↑ «Уфимские Ведомости» :: Еженедельная рекламно-информационная газета 2015 йылдың 13 апрель көнөндә архивланған.\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 14 март 2021)\n«Уфимские Ведомости» 27 октября 2005 г. 2015 йылдың 13 апрель көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хөсәйен_Әхмәтов_исемендәге_Башҡорт_дәүләт_филармонияһы&oldid=1059062 ҡабул ителгән


Яңы йылға әҙерләнгән шыршылар алдағы шәмбелә һатыуға сығарыласаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЯңы йылға әҙерләнгән шыршылар алдағы шәмбелә һатыуға сығарыласаҡ\n14:14, 15 декабря 2011 Иҡтисад\nБР Урман хужалығы министрлығы ҡарамағында бер нисә дәүләт унитар предприятиелары Яңы йылға әҙерләнгән шыршыларҙы Өфөгә алдағы йыл көндәрендә үк алып киләсәк. Шулай итеп, шәмбе, 17 декабрҙә, Спорт һарайы һәм Йәштәр һарайы алдындағы майҙандарҙа ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк. Биш предприятие — «Нуриман урманы», «Иглин урманы», «Ҡалтасы урманы», «Стәрлетамаҡ урманы» дәүләт унитар предприятиелары һәм «Урман янғындарын иҫкәртеү үҙәге» дәүләт бюджет учреждениеһы 1500-ҙән ашыу урман һылыуын алып киләсәк.\nХалыҡ үҙе теләгән ағасты һайлап ала аласаҡ. Аҡ шыршы — 170-200 һумдан, ҡарағай – 120 — 170 һумдан, шыршы 100-150 һумдан һатыласаҡ.\n— Бөгөнгө көндә дәүләт унитар предприятиелары 11 мең 500-ҙән ашыу шыршы, 60 мең самаһы ҡарағай һәм 27 мең аҡ шыршы әҙерләгән. Яңы йылға йәмғеһе 206 мең ағас әҙерләнәсәк. Яңы йыл шыршыларын һатыу буйынса «Мәләүез урманы» алдынғы урында. Был предприятие хеҙмәткәрҙәре менән әле 585 мең һумлыҡ продукция һатылған. Уларҙан һуң «Йылайыр урманы» килә, әлеге көндә улар 576 мең һум аҡса эшләгән. 470 һәм 400 мең һумға шыршылар һатҡан «Стәрлетамаҡ урманы» менән «Белорет ураманы» — өсөнсө һәм дүртенсе урында, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына министрлыҡтың матбуғат секретары Айбулат Ғәйнуллин.\nҠағиҙә булараҡ, Яңы йыл сауҙаһының ҡыҙған осоро 20 — 31 декабргә тура килә. Яңы йыл кампаниялары һөҙөмтәһендә дәүләт унитар предприятиеларының табышы 13 млн һум күләменә етергә ейеш, тип фаразлана.\nТеги: Яңы йыл, шыршы баҙары


Башҡортостан вәкилдәре «Селигер-2013» форумының аҙаҡҡы сменаһында ҡатнаша // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан вәкилдәре «Селигер-2013» форумының аҙаҡҡы сменаһында ҡатнаша\n9:20, 30 июля 2013 Йәмғиәт\n«Селигер-2013» бөтә Рәсәй йәштәр форумының аҙаҡҡы сменаһында Башҡортостандан 80-дән ашыу кеше ҡатнаша. 5 августа тамамланасаҡ сарала Өфө, Стәрлетамаҡ, Нефтекама ҡалалары, Белорет, Туймазы, Учалы райондары вәкилдәре көс һынай.\nБыйыл лагерь өс сменала эшләй. Йәштәр проекттары форумы һәм Эшлекле форум үҙ эштәрен тамамланы ла инде. Ошо көндәрҙә Тверь өлкәһендә Граждандар форумы үтә.\nРәсәйҙең барлыҡ төбәктәренән йыйылған йәштәр туғыҙ йүнәлеш буйынса үҙ проекттарын тәҡдим итә. Улар араһында — «Эшләүсе йәштәр», «Рәсәйҙең патриотик клубтары», «Йәштәр ойошмалары сменаһы», «Йәштәр туризмы», «Студенттар ойошмалары», «Йәш экологтар» һәм башҡалар.\nБР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы хеҙмәткәре Мария Сивенко һүҙҙәренсә, «Йәштәр ойошмалары сменаһы»нда Башҡортостандан 30-ҙан ашыу кеше ҡатнашасаҡ. Йәмғеһе был майҙансыҡта бөтә илдән меңдән ашыу активист көс һынашасаҡ. Был аҙаҡҡы сменаның иң ҙур сараһы булмаҡсы. Йәштәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре, тренингтар ойоштороласаҡ. Һәләтле ҡыҙҙар һәм егеттәр менән билдәле сәйәсмәндәр, тарихсылар, алдынғы уҡытыусылар эшләйәсәк.\nОйоштороусылар белдереүенсә, форумдың башҡа майҙансыҡтарында ла ҡыҙыҡлы осрашыуҙар, лекциялар, оҫталыҡ дәрестәре үткәреләсәк.