Материалы за Май 2013 года » Башҡортостан гәзите\nБоҫҡаҡтар эштән боҫмай\nИҡтисад // 31-05-2013, 04:17\n"Базы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Иҫке Боҫҡаҡ һөтсөлөк фермаһында бөгөн һиллек, тыныс, ғәҙәттәгесә ығы-зығы ла юҡ. Һәүкәштәрҙең баҡырышҡаны ла, быҙауҙарҙың мөңрәгәне лә ишетелмәй, сөнки хужалыҡтың бөтә малдары — йәйләүҙә.\n– Ҡышты имен генә үткәрҙек. Шөкөр, мал аҙығына ҡытлыҡ булманы, бесәне лә, һаламы ла, фуражы ла тигәндәй көҙөн етерлек күләмдә әҙерләнде. Иң мөһиме – мал башын кәметеүгә юл ҡуйылманы, – ти ферма мөдире Рәдис Сәләхов.\nИҫке Боҫҡаҡ фермаһының 600-ҙән ашыу ҡара-сыбар тоҡомло һыйыр малы, әле шифалы үлән менән туҡланып, оҙайлы ҡыштан һуң рәхәтләнеп көс йыя.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1376 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАҡмулла // 31-05-2013, 03:48\nУрта мәктәпте шыр “өслө”гә тамамлаған Ибрайға армияға саҡырыу ҡағыҙы ебәрәләр. Повестка килде тип кенә ил һаҡларға китеп булмай бит инде — медкомиссия үтергә кәрәк.\nИкенсе көндө иртүк әсәһе хәстәрләп биргән бәлештәрҙе, “өслө”ләрҙән шығырлап торған аттестатын, паспортын йыйнаҡ ҡына итеп төйнәп, район үҙәгенә, дауаханаға юллана. Шөкөр, оҙаҡ эҙләргә тура килмәй тағы үҙен. Һикһән йәштәр тирәһендәге ҡарсыҡ, әйтерһең, ғүмер буйы ошо һорауҙы ғына көтөп йәшәгән.\n— Бер аҙ барғас та, дүрт ҡатлы аҡ бина булыр. Духтырҙар шунда инде, балам, — ти.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1347 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКөрәш ысынлап башландымы?\nАҡмулла // 31-05-2013, 03:47\n1 июндән үҙ көсөнә инәсәк яңы Закон тәмәкеселәрҙең күңеленә хуш килмәҫ, әлбиттә. Бынан ары дәүләт учреждениеларында, вуздарҙа, мәктәптәрҙә, дауаханаларҙа, вокзалдарҙа һәм башҡа йәмәғәтселек урындарында тәмәке көйрәтеү тыйыла.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1644 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Һәр кемдең яҡлауға хоҡуғы бар”\nСәйәсәт // 31-05-2013, 03:45\nЕр йөҙөндә кешелек йәмғиәте барлыҡҡа килеү менән ғәҙеллек өсөн көрәш, хаҡлыҡ яҡлау тормошобоҙҙоң айырылғыһыҙ төшөнсәһенә әйләнә. Бөгөн иһә халыҡ үҙен борсоған хоҡуҡи мәсьәләләрҙе адвокаттарҙың кәңәшенә таянып тормошҡа ашырырға күнеккән. Ошоға бәйле, Рәсәй адвокатураһы көнө алдынан Башҡортостандың Адвокаттар палатаһы президенты, Башҡортостан республика адвокаттар коллегияһы президиумы рәйесе, Рәсәйҙең почетлы адвокаты, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы Булат ЙОМАҘИЛОВҠА мөрәжәғәт иттек.\n— Булат Ғүмәр улы, былтыр Башҡортостан адвокатураһы ойошторолоуға 90 йыл тулды. Адвокаттар палатаһының ғорурланырлыҡ бай тарихы бар. Уның йәмғиәтебеҙҙә тотҡан урыны тураһында ла һөйләп үтһәгеҙ ине.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1566 тапҡыр // Тотош уҡырға\nБеҙ кемдән кәм?!\nАҡмулла // 31-05-2013, 03:45\nКистән бик оҙаҡ телевизор ҡарағандан һуң Ғәләү ҡарт йоҡлап китә алмай интекте. Башында бары бер уй бөтөрөлдө. Иҫ китмәле хәл! Яңы йылдың беренсе көндәрендә бит әле. Юҡ, былай булмаҫ, нимәлер ҡылырға, ятып ҡалғансы атып ҡалырға кәрәк. Кисекмәҫтән! Ул, шулай борғаланып ята торғас, иртәнге сәғәт биш тула ун минуттан ҡәтғи бер ҡарарға килде. Тороп тиҙ генә кейенде лә, ҡарсығын уятмаҫҡа тырышып, икенсе бүлмәгә сыҡты. Ҡағыҙ табып алып белдереү яҙҙы, ауыл халҡы йоҡонан тора башлағансы тиҙерәк уны магазин ишегенә илтеп элде.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1311 тапҡыр // Тотош уҡырға\nТиндән нисек һум эшләргә?\nИҡтисад // 31-05-2013, 03:44\nЯуапты тәүәкәндәр белә\nТәүәкән тиһәң, тел ниңәлер тәүәккәл тип әйләнергә генә тора. Ғиллә өндәрҙең ауаздаш булыуында ғына түгел, ә “Тәүәкән” ауыл хужалығы предприятиеһының йәш етәксеһе менән уның командаһының – үҙе кеүек үк йәш баш белгестәренең тотҡан ерҙән өҙә һалып, һәр эштә лә тәүәккәллек ҡылыуынандыр, моғайын. Шуға күрә лә улар тиндән һум яһай белә. Нисек итепме? Әйҙәгеҙ, атҡарған эш-ғәмәлдәренә күҙ һалайыҡ.\nХужалыҡ ун бер йыл элек хасил булған, әле ул республикала уңышлы эшләп килә.\nАҡмулла // 31-05-2013, 03:38\nҺүҙ жанры артисы Лилиә Фәтиховаға “Башҡортостандың халыҡ артисы” тигән маҡтаулы исем бирҙеләр. Лилиәнән көнләшеп, әллә күпме нервымды бөтөрҙөм.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1303 тапҡыр // Тотош уҡырға\nФани донъяға иҫе китмәне\nАҡмулла // 31-05-2013, 03:34\n2005 йылда көньяҡ-көнбайыш Азияла булып үткән Цунами ваҡиғаһын иҫләүселәр барҙыр. Ул саҡта ҡайһы бер баҫмаларҙа: «Шри-Ланка һәм көньяҡ-көнбайыш Азиялағы башҡа дәүләттәргә ябырылған Цунами тулҡындарына Аллаһ үҙенең исемен яҙҙы», — тип хәбәр иттеләр.\nКоломболағы Ислам тикшеренеү үҙәге етәксеһе Мөхәммәд Фәйзин 26 декабрҙә сәғәт ун тулып егерме минут үткәс, Digital Globe Quickbird Ер юлдашы төшөргән фотоһүрәтте быға дәлил итеп килтерә. Икенсе бер ғалим да: «Ҡөрьән кешеләргә ут йәки һыу менән яза ебәреләсәге тураһында хәбәр итә», — тип шул афәтте телгә ала.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1424 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАҡмулла // 31-05-2013, 01:47\n— Әллеү! Был балалар баҡсаһынан. Мөдир. Зинһар өсөн, иртәгә сәғәт туғыҙға Гөлшатты баҡсаға алып килегеҙ. Өҫ-башы имен булһын инде. Былтыр, хәтерләйһегеҙме, бер матур шиғыр ятлатҡайнығыҙ. Шуныһын ҡабатлатығыҙ, тикшереүселәр алдында һөйләр. Яңы уйынсыҡтарын да алһын. Китап? Ниндәй китап? Әнә шулай тип теге юлы Юнир малайы атаһының тракторҙа йөрөргә өйрәткән китабын тотоп килеп, мине оятҡа ҡалдырғайны. Юҡ, китап кәрәкмәй. Уныһын үҙем табырмын. Өйҙә пластилиндан эшләнгән әйберҙәр юҡмы? Нисек, бала менән даими шөғөлләнергә кәрәк икәнен белмәйһегеҙме ни? Бер кемдең дә ваҡыты етмәй инде. Әммә бала һәр яҡтан аңлы, зирәк, сос булып үҫешергә тейеш.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1358 тапҡыр // Тотош уҡырға\nСәйәсәт // 31-05-2013, 01:46\nЭштән тулыһынса китһәгеҙ генә\n— Заводта эш ваҡытлыса туҡталды. Ошо сәбәпле беҙ билдәһеҙ ваҡытҡа эшһеҙ тороп ҡалдыҡ. Предприятие хеҙмәткәрҙәре мәшғүллек хеҙмәтенә мөрәжәғәт итеп, эшһеҙ статусын ала аламы?\nАйназ. Салауат ҡалаһы.\nБабаев яңы инвестициялар әҙерләй\nИҡтисад // 31-05-2013, 01:46\n2012 йылдың мартында Наум Бабаев тарафынан ойошторолған "Дамате" идарасы компанияһы Башҡортостанда 10,5 мең баш һыйырға иҫәпләнгән һөтсөлөк комплексы төҙөргә йыйына.\nКом: 0 // Уҡынылар: 599 тапҡыр // Тотош уҡырға\nРамаҙан айына әҙерләнеү мәле\nЙәмғиәт // 31-05-2013, 01:43\nӘл-хәмдү лил-ләһ, 1434 йылдың тәүге яртыһын үткәрҙек. Аллаһ Тәғәлә ҡылған ғәмәлдәребеҙҙе ҡабул ҡылһын. Тәүге мөхәррәм, сәфәр айҙарынан һуң рабиғел әүүәл килде. Унда Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмде иҫкә алып, салауаттар әйттек, Пәйғәмбәребеҙҙең тормош юлын өйрәндек.\nӘҙиптәр хаҡында мәҙәктәр\nАҡмулла // 31-05-2013, 01:43\nМонголиянан ике әҙип Өфөгә килә. Уларҙы баш ҡалаға яҡын районға уҡыусылар менән осрашыуға алып баралар. Ҡунаҡтарҙы билдәле шағир Сафуан Әлибай оҙатып йөрөй. Райкомда уларҙы икмәк-тоҙ менән ихлас ҡаршы алалар. Араларынан кемдер:\n— Беҙгә ике монгол килә тип әйткәйнеләр, былар өсәү ҙә инде, — ти.\nКом: 0 // Уҡынылар: 932 тапҡыр // Тотош уҡырға


Япон бәшмәгенән сәй кеүәҫе » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Япон бәшмәгенән сәй кеүәҫе\nЯпон бәшмәгенән сәй кеүәҫе\nУны сәй бәшмәге, сәй кеүәҫе, диңгеҙ бәшмәге, япон бәшмәге, сәй медузаһы тип тә йөрөтәләр. Сығышы менән Көнсығыштан, Японияла “котя-киноко” тип йөрөтәләр, һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә “сәй бәшмәге” була.\nТыштан, ысынлап та, ҙур медузаға оҡшаған: өҫ яғы шыма, ә аҫтан сәскәләнеп тора.\nҠайҙан килеп сыҡҡан?\nҠытай сығанаҡтарында сәй бәшмәге беҙҙең эраға тиклем 250 йыл элек самаһы уҡ телгә алына. Ҡытайҙар уны “сәләмәтлек һәм үлемһеҙлек эликсиры” тип йөрөтә һәм ашты эшкәртеүгә һәм энергияны баланста тоторға ярҙам итә тип иҫәпләгән. Японияла ла был эсемлек бик популяр була. Рәсәйгә ул Ҡытайҙан килеп ингән, ахыры. Байкал аръяғында сәй кеүәҫе XIX быуатта уҡ тарала башлай. Уны ҡайһы бер ауырыуҙарҙан дауалау сараһы булараҡ ҡулланғандар. Ә XX быуат уртаһынан ул бик күп рәсәй кешеһенең яратҡан эсемлегенә әүерелә.\nXX быуат уртаһында сәй бәшмәге менән ғалимдар ҡыҙыҡһына башлай. Улар был үҙенсәлекле бәшмәктә бик күп глюкон, лимон, һөт, һеркә, алма, койе кислотаһы, ферменттар, С, РР, В төркөмө витаминдары, шәкәр, кофеин һәм ниндәйҙер кимәлдә этил спирты булыуын асыҡлаған.\nИң беренсе булып Германияла уның шифалы үҙенсәлектәрен тикшергәндәр.\n- Сәй бәшмәге төнәтмәһенең аш эшкәртеүҙе яҡшыртыуы, антибиотик үҙенсәлектәргә эйә булыуы, эс ҡатҡанда шифаһы тейеүе билдәле. Ундағы кислоталар, айырыуса койе менән глюкон кислотаһы ашҡаҙан, бауыр, үт ҡыуығы һәм эсәк ауырыуҙарынан файҙалы.\n- Фән һәм тәжрибә дизентерияны һәм эсәк ауырыуҙарын бәшмәк менән дауалауҙың хәүефһеҙлеген һәм һөҙөмтәлелеген күрһәтә. Төнәтмәнең шифалы йоғонтоһон көсәйтеү өсөн ярты стакан эсемлеккә 30 тамсы монгол сәйен (бадан) ҡушып, көнөнә дүрт тапҡыр ашарҙан 20 минут алда эсергә. Эс китеү туҡтағас, төнәтмәне эсеүҙе кәметергә, һуңынан тулыһынса туҡтатырға, ә бәшмәктең үҙен генә тағы ла бер аҙна эсергә.\n- Үттең йыйылыуын кәметеү һәм үт ҡыуығынан ҡомдо ҡыуыу өсөн айына ике тапҡыр сәй бәшмәге менән тюбаж эшләргә була. Процедура алдынан туҡланыу рационынан бөтә итле-майлы ризыҡты, йомортҡаны, алкоголде һәм газлы эсемлектәрҙе алырға. Кискеһен ашамаҫҡа, бер стакан йылымыс төнәтмә эсеп, уң яҡҡа йылытҡыс һалып, бер сәғәттәй ятырға. Ошо ваҡытта бер нисә тапҡыр эсте эскә тартырға һәм ҡабартырға. Был ысул үт ҡыуығын тулыһынса бушатырға ярҙам итә. Аҙағынан бер стакан үлән төнәтмәһенә (һары мәтрүшкә, тырнаҡ гөлө, аҡ сәскә, шиңмәҫгөл) бер балғалаҡ бал ҡушып эсергә мөмкин.\n- Ике-өс аҙна буйы даими рәүештә көнөнә өс тапҡыр ашарҙан алда яртышар стакан сәй кеүәҫен эсеү гипертония ауырыуының склеротик формаһы менән интегеүселәрҙең хәлен яҡшырта, ҡан баҫымын төшөрә, баш ауыртыуын еңелләштерә, атеросклероз менән яфаланыусы ололарға ла ыңғай тәьҫир итә.\nҠарттарҙа гипертония булғанда иртән һәм кис 40 тамсы арыҫлан ҡойроғо төнәтмәһе ҡушып, яртышар стакан эсергә кәңәш ителә. Йоҡоһоҙлоҡтан тағы ла 30 тамсы бөтнөк, бесәй үләне, ҡан үләне төнәтмәләре ҡушырға ярай.\nҠанда холестеринды кәметеү өсөн сәй кеүәҫенә һарымһаҡ төнәтмәһе (1/3 стаканға 10 тамсы) ҡушып, өс ай буйы ашағандан һуң көнөнә өс тапҡыр эсергә.\n- Сәй бәшмәге ҡан әйләнешен яҡшырта, аҡыл һәм физик әүҙемлекте күтәрә.\n- Һалҡын тейҙереп ауырығанда хәлһеҙлекте бөтөрөү, баш ауыртыуын баҫыу өсөн төнәтмәне көнөнә 3 – 4 тапҡыр яртышар стакан эсергә. Тамаҡты йыш-йыш йылы төнәтмә менән сайҡатыу ангинаны һәм тонзиллитты дауалау ваҡытын 2 – 3 көнгә ҡыҫҡарта. Шулай уҡ стоматит булғанда ла ауыҙҙы сайҡатырға була.\n- Подагра менән полиартриттан да өс ай буйы көнөнә ике тапҡыр берәр стакан бәшмәк төнәтмәһен эсеү ыңғай һөҙөмтә бирә.\n- Дөйөм хәлһеҙлектән, депрессиянан сәй бәшмәге төнәтмәһенә 30 тамсы элеутерококк төнәтмәһе ҡушып эсәләр.\n- Күптәргә сираҡтағы тиҙ генә уңалып бармаған йәрәхәт ҙур мәшәҡәт тыуҙыра. Бынан да бәшмәк ярҙам итә. Бының өсөн көнөнә ике тапҡыр яраны бәшмәк кеүәҫенә эт дегәнәге, имән ҡайырыһы, эхинацея төнәтмәһе ҡушып еүешләү ҙә етә.\nСығыу ваҡыты 12-07-2017, 16:00 | Ҡаранылар: 303\nГранат күп ауырыуға дауа\nЦиститтан ярҙам итә\nҮҙәк көйөүҙән арыныу өсөн


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №19, 9 - 15 май, 2020 - Информационные страницы\n№19, 9 - 15 май, 2020\nБөгөн халыҡ бер ниндәй ауырлыҡ күрмәгән, ил өҫтөнә килгән һынауҙарға ҡалайтып сыҙар? Әле бына яман сир ваҡытында ап-асыҡ күренде: кеше хәҙер элекке һымаҡ сабыр түгел, дөйөм тәртипте һанламаусылар күп.\nДивизияның 78 яугирына Советтар Союзы Геройы исеме бирелде, 5 кавалерист Дан орденының тулы кавалеры дәрәжәһенә өлгәште, 3860 яугирҙың батырлығы ордендар һәм миҙалдар менән билдәләнде.\nСахих хәҙистәр йыйынтығынан алынған ошо доғаларҙы уҡып йөрөү кәрәк. "Мин бер сирҙе лә уға ҡаршы сараһыҙ барлыҡҡа килтермәнем", тип Раббыбыҙ әйткәне хаҡында ла Уның илсеһе беҙгә еткергәнлеген беләйек.\nXII быуаттың билдәле ғәрәп географы Мөхәммәт әл Иҙриси ҡырғыҙҙарҙың 4 ҡалаһы булыуын да телгә ала: был ҡалалар уның картаһында Хирхиз, Нашран, Хакан Хирхиз һәм Даранд Хирхиз тип исемләнә.\nОшо алышта немец илбаҫарҙарының техникаһын юҡ иткәне өсөн атайым III дәрәжә Дан орденына күрһәтелә, әммә ҡаты яраланыуы һөҙөмтәһендә наградаһын алып өлгөрмәй, тылға оҙатыла.\nБашҡорт тоҡомонан булған киң һөйәкле, көслө, сыҙамлы өйөр айғыры менән бейек нәҙек сираҡлы Орлов сабыш тоҡомонан яралған йәш айғыр баш бирмәҫ холҡо, йылғырлығы, уҫаллығы менән ат заводында дан алып та өлгөрә.\n"Тәгәрмәс өҫтөндәге ҡәлғәләр" Өфө тимер юлы оҫтаханалары эшселәре ҡулы менән халыҡтың аҡсаһына төҙөлгән. Һис шикһеҙ, Өфөлә төҙөлөп, һуғыш яланына ебәрелгән дүрт бронепоезд да Еңеүгә үҙенең тос өлөшөн индергән.


4 сентябрь Викимилектә\nБМО: Тхэквондо көнө.\nЕр: Уҡ атыусылар көнө.\nСексуаль сәләмәтлек көнө.\nҺаҡал көнө (сентябрҙең беренсе шәмбеһе).\nАргентина: Иммигранттар көнө.\nТажикстан: Китап көнө.\nРәсәй: Ядро тәьминәте белгестәре көнө.\nӘрмәнстан: Ҡотҡарыусылар көнө.\nМолдавия: Таможня хеҙмәткәрҙәре көнө.\n1931: Бишбүләк районы «Светлый путь» гәзитенең тәүге һаны сыға.\n1959: АҠШ-та һатыуға беренсе тапҡыр колготка сығарыла.\n1975: СССР Үҙәк телевидениеның 1-се каналында «Что? Где? Когда?» уйыны тәүге тапҡыр эфирға сыға.\n1991: Свердловск ҡалаһының исеме Екатеринбург итеп үҙгәртелә.\n1998: «Google» компанияһы ойошторола.\nРәшит Нурмөхәмәтов (1925—23.08.1986), рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1972—1980 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институтының сәнғәт бүлеге мөдире. 1958 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1970) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1969), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971).\nПлотников Иван Фёдорович (1925—13.07.2011), СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-тарихсыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, полковник. Тарих фәндәре докторы (1967), профессор (1968), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1985). В. Н. Татищев һәм Г. В. де Геннин исемендәге премиялар лауреаты (1999). I дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм ике Ҡыҙыл Йондоҙ (1943, 1967) ордены кавалеры.\nВәхитов Риф Хәйрулла улы (1940), комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1982—1990 йылдарҙа КПСС-тың Салауат район комитетының беренсе секретары, 1995—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариаты етәксеһе. Башҡорт АССР-ының ХII саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы.\nНазаров Владимир Дмитриевич (1940), ғалим-инженер-электро-физик. 1969 йылдан Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1986—1991 йылдарҙа һыу менән тәьмин итеү һәм канализация кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1999), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000). Сығышы менән хәҙерге Беларусь Республикаһының Борисов ҡалаһынан.\nДулатов Алексей Даутович (1950), хәҙерге бишбәйге спортсыһы һәм 1972 йылдан тренер. 1996 йылдан Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығы Уҡытыу үҙәгенең хәрби һәм физик әҙерлек циклы начальнигы, 2002 йылдан — Олимпия резервының балалар-үҫмерҙәр махсус спорт мәктәбе тренеры. Хәҙерге бишбәйге буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1983), СССР-ҙың спорт мастеры (1974), Бөтә союз (1991) һәм республика (1976) категорияһындағы судья. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2003). Сығышы менән Белорет ҡалаһынан.\nСәйфуллин Франис Әсҡәрйән улы (1950), агроном, ғалим-иҡтисадсы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1995—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министры; 2000—2007 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Дәүләт думаһының Федераль Йыйылышы депутаты, Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының 1-се, 4-се һәм 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы —Ҡоролтай депутаты. Иҡтисад фәндәре докторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nГельблу Яков Иосифович (1911—2007), ғалим-тел белгесе-германист, яҙыусы, крайҙы өйрәнеүсе, коллекционер-филателист. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, хәрби тәржемәсе. 1952 йылдан К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы, немец теле кафедраһы мөдире, 1957 йылдан Башҡорт дәүләт университетының сит телдәр факультеты деканы, бер үк ваҡытта Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты, доцент. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Ике I дәрәжә Ватан һуғышы(1945) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.\nӘхмәтов Орбелий Абдулла улы (Ахмет Орбелин; 1941—2007), журналист, шағир һәм яҙыусы. «Һәнәк» журналының элекке тәржемәсе-мөхәррире. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nИсхаҡов Фәтих Шамил улы (1946), комсомол органдары һәм төҙөлөш тармағы ветераны. 1968—1974 йылдарҙа комсмол эшендә, шул иҫәптән 1970 йылдан республика студент төҙөлөш отряды командиры — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдире; 1995—2009 йылдарҙа «Башстром» йәмғиәте, артабан «Баштур» йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2000) һәм Рәсәй Федерацияһының почётлы (2001) төҙөүсеһе. Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Абдулла ҡалаһынан.\nНафиков Шакирйән Вәкил улы (1946), ауыл хужалығы ветераны һәм хеҙмәт алдынғыһы. 1964 йылдан Балаҡатай районы Калинин исемендәге колхоз механизаторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2002). Сығышы менән ошо райондың Һәйбәт ауылынан.\nҒиззәтуллин Ринат Абдулла улы (1971), спортсы, тренер. Бокс буйынса 1990 йылдан СССР-ҙың, 1992 йылдан — БДБ, 1993 йылдан — Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. 2005 йылдан Өфөләге «Ника» үҫмерҙәр спорт клубының тренер-уҡытыусыһы. Рәсәй чемпионы (1992), Король Кубогына халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (Таиланд, 1993). Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1995). Сығышы менән Күмертау ҡалаһынан.\nХәкимов Альберт Мөхәмәт улы (1947), хужалыҡ эшмәкәре, агроном. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Ҡырмыҫҡалы ауылынан.\nФәхриев Ғәбделхәй Ғимаҙи улы (1929—31.08.1991), театр актёры. 1970—1991 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы. РСФСР-ҙың (1991) һәм Башҡорт АССР-ының (1974) халыҡ артисы. (1991), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1976).\nКорольков Григорий Михайлович (1934—2012), хеҙмәт алдынғыһы. 1964–1994 йылдарҙа «Востокнефтезаводмонтаж» тресы бригадиры. Башҡорт АССР-ының XI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1984). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы Уртакүл совхозының Һарайғыр бүлексәһе ауылынан.\nАфанасьев Василий Павлович (1939), хужалыҡ эшмәкәре. Миәкә районы «Восток» колхозының элекке рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.\n4 сентябрҙә тыуғандар\n973: Әл-Бируни, төрки һәм фарсы ғалимы.\n1780: Фёдор Гааз, Рәсәй империяһының күҙ табибы, йәмәғәт эшмәкәре.\n1835: Александр Баженов, Рәсәй империяһы драматургы, тәржемәсе, театр тәнҡитсеһе.\n1874: Александр Вишневский, Рәсәй империяһы һәм СССР-ҙың хәрби хирургы, дауалау майын (Мазь Вишневского) эшләүсе, академик.\n1875: Евгений Лансере, Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы, график, РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1945).\n1904: Павел Масса́льский, театр һәм кино актёры, СССР-ҙың халыҡ артисы (1963).\n1929: Нина У́ргант, СССР-ҙың театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.\n1934: Эдуард Хиль, СССР һәм Рәсәйҙең опера, камера, эстрада йырсыһы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1974).\n1952: Евге́ния Глушенко, СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (1995).\n1954: Виктор Бычко́в, СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты («Особенности национальной охоты», «Особенности национальной рыбалки»).\n1973: Кирилл Пирого́в, Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2005). («Орёл и решка» — төп роль, «Брат 2»).\n1980: Дэвид Гарретт, Германия скрипкасыһы, композитор.\n4 сентябрҙә вафат булғандар\n1907: Эдвард Григ, Норвегия композиторы.\n1930: Владимир Арсеньев, Алыҫ Көнсығышты тикшереүсе сәйәхәтсе, СССР яҙыусыһы («Дерсу Узала»).\n1963: Михаил Романов, театр һәм кино актёры, режиссёр, СССР-ҙың халыҡ артисы (1951).\n1965: Альберт Швейцер, Германияның теология белгесе һәм табип, Нобель премияһы лауреаты (1952).\n1998: Игорь Сорин, СССР һәм Рәсәй шағиры, музыкант һәм артист, 1995—1998 йылдарҙа популяр «Иванушки International» төркөмө солисы.\n2014: Донатас Банионис, театр һәм кино актёры, СССР-ҙың халыҡ артисы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=4_сентябрь&oldid=1068746 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:33 3 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


Һауа торошо боҙола!\nБашҡортостан гидрометеорология идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, алдағы төндә республикала һауа температураһының 35-40 градус һыуыҡҡа тиклем түбәнәйеүе көтөлә. Шуға ла саманан тыш һыуыҡ булған осраҡта уҡыусыларға мәктәпкә бармаҫҡа ла мөмкин.\nРеспубликаның мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, баланың мәктәпкә-барыу-бармауын һауа торошона ҡарап ата-әсәләр үҙҙәре хәл итә. Ә инде белем усаҡтары балаларҙың һанына ҡарамай уҡыу процессын ойошторорға бурыслы. Һауа температураһы тураһында аныҡ мәғлүмәтте иртәнге "Сәләм" тапшырыуы аша танышырға мөмкин.


Владимир Путин яңы указға ҡул ҡуйҙы\n26 Май 2019, 00:36\nДәүләт етәксеһе ябыҡ хәрби ҡаласыҡтарҙан граждандарҙы күсереү үҙенсәлектәрен яйға һалған указға ҡул ҡуйҙы.\nБыл документ мөрәжәғәт итеүсегә бүленәсәк торлаҡ майҙанының нормаларын билдәләй. Ул бер граждан өсөн – 33, ике кешелек ғаиләгә – 42 квадрат метр тәшкил итәсәк. Әгәр ғаилә өс һәм унан күберәк кешенән тора икән, уларҙың һәр береһенә 18-әр квадрат метр тейешле.\nДокументта билдәләнеүенсә, яңы нормалар хәрби хеҙмәттән китеп, ғаиләһе менән башҡа урынға күсергә теләгән, хәрби ҡаласыҡта милке булған граждандарға ҡағыла. Уларға яңы йәшәү урыны түләп файҙаланыу килешеүе буйынса йәки сират тәртибендә түләүһеҙ милек итеп бирелә.\n"Хәрби хеҙмәттәгеләргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам сараларын киңәйтеү мөһим. Был тәү сиратта йәшәү шарттарына ҡағыла", – тигәйне үҙ сығышында Владимир Путин. Яңы документ был маҡсаттың бер өлөшө булып тора.\nУказ быйыл 1 сентябрҙә үҙ көсөнә инә.


(Образование в Башкортостане битенән йүнәлтелде)\n18 б. 20-се йылдарынан Башҡортостанда рус телле мәктәптәр асыла башлаған (Өфөлә— цифирный, словесный мәктәптәр, Ырымбурҙа — «татар уҡыусылары» мәктәбе һәм инженерҙар мәктәбе). Верхоторский һәм Оло Ҡатау (Катав-Ивановский) заводтары янында тау-завод мәктәптәре асылған.\n1960-сы йылдарҙа БАССР-ҙың 7 юғары уҡыу йортонда студенттар һаны 16,7 мең кеше булған. СССР Министрҙар Советының 1957 йылдың 20 июлендә ҡабул ителгән Ҡарары буйынса Өфө педагогия институты Башҡорт дәүләт университеты тип үҙгәртелгән. Яңы вуздар асылған: 1967 йылда — М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, 1968 йылда — Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы. Башҡортостан Республикаһы Конституцияһында түләүһеҙ дөйөм төп белем биреү нығытылған.\n90-сы йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында 2 хәрби юғары уҡыу йорто (вуз) асылған — Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығының Өфө юғары мәктәбе (1987), Өфө юғары хәрби авиация лётчиктар училищеһы (1983), 4 вуз университет итеп үҙгәртелә: Өфө дәүләт авиация техник университеты (1992) һәм Өфө дәүләт нефть техни университеты (1993), Башҡорт дәүләт аграр университеты (1993) һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты (1995). 1994 йылдан УфМТИ үҙ аллы Өфө технологик сервис институты булараҡ эшләй. 1991 йылдан Башҡортостан Республикаһы Президенты эргәһендә Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы булдырылған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Башҡортостанда_мәғариф&oldid=955043 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:48 19 июнь 2020 үҙгәртелгән.


Көндәр һыуытыу менән республикала кинәт янғындар арты\nКүп осраҡта фажиғә төҙөк булмаған электр приборҙары һәм йылытыу ҡоролмаларын файҙаланыуға бәйле.\nБөгөн иртәнге сәғәт 11-се 15 минутта дежур бүлеккә Өфө районы Булгаков ауылында ярҙам һорап хәбәр килде. Ут урындағы кафеларҙың береһендә сыҡҡан. Янғынды һүндереүгә ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының 10 берәмек техникаһы һәм шәхси составтың 32 ҡотҡарыусыһы йәлеп ителде. Бәхеткә күрә, һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Янғын 45 эсендә һүндерелгән.\nБер нисә сәғәт элек Өфө районы Нижегородка ауылында ла шәхси йорттарҙың береһендә көслө янғын сыҡты. Ут тиҙ арала тотош өйҙө ялмап алды, ә уның ҡуйы төтөнө тирә-яҡҡа таралды. Ашығыс рәүештә ғәҙәттән тыш хәл урына килгән ҡотҡарыусыларға ялҡынды ауыҙлыҡлау өсөн байтаҡ ваҡыт талап ителде. Был ваҡытта йорт эсендә башланған янғын ҡыйыҡҡа күсеп өлгөрә. Әлегә күңелһеҙ хәлдең сәбәптәре билдәһеҙ. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, ут электр сымындағы ҡыҫҡа ялғаныштан сығыуы ихтимал.


Магазин “Баунти”йы ары торһон!\nБик тәмле десертты әҙерләү өсөн 350 грамм кокос валсығы, 1 банка ҡуйыртылған һөт, 200 грамм шоколад кәрәк.\nИң алда ҡуйыртылған һөт менән кокосты ҡушып болғатырға. Шунан уларҙан шар формаһындағы түңәрәктәр әүәләргә. Шоколадты иретергә һәм шуға манып алырға. Шунан киптерергә һалығыҙ. Бер сәғәттән өйҙә әҙерләнгән “Баунти” әҙер!\n2 стакан он, 100 грамм аҡ май, 1,5 стакан шәкәр, 1 йомортҡа, эслек өсөн ҡуҙғалаҡ (бик булмаһа, алма, груша, банан алырға мөмкин) кәрәк буласаҡ.\nҠуҙғалаҡты ваҡлап турағыҙ һәм шәкәр, лимон һуты ҡушып болғатығыҙ. Шунан онға май, сода ҡушып ыуығыҙ, бер йомортҡа өҫтәгеҙ. Ваҡ-ваҡ төйөрсөктәр барлыҡҡа килергә тейеш.\nФормаға ҡуҙғалаҡты йәйеп һалығыҙ, өҫтөнә тигеҙ генә итеп ҡамырҙы һибеп сығығыҙ. 200 градус эҫелектәге мейестә бешерергә.\nБисквит өсөн: 4 йомортҡа, 100 грамм шәкәр, ванилин, 120 грамм он, сода.\nКрем өсөн: емеш-еләк джемы.\nӨҫтөнә һөртөү өсөн: 2 йомортҡа ағы, 1/8 стакан һыу, 4 ҡалаҡ шәкәр, лимон кислотаһы.\nБиҙәү өсөн: ҡыҙыл ҡарағат, ҡурай еләге, кокос валсығы.\nИң алда бисквит әҙерләнә. Йомортҡаның ағы менән һарыһын айырып алығыҙ. Һарыһына бөтә шәкәрҙең 2/3 өлөшөн ҡушып болғатығыҙ. Шунан ҡалған шәкәрҙе йомортҡа ағына ҡушып, айырым туғығыҙ. Йомортҡа ағының өстән бер өлөшөн һарыһына ҡушығыҙ, он, сода һалып бутағыҙ. Шунан яйлап ҡалған йомортҡа ағын ҡушығыҙ һәм ҡалаҡ менән ҡамырҙы болғатығыҙ.\nИке форманы көнбағыш майы менән майлағыҙ һәм шунда ҡамырҙы һалығыҙ. Өҫтөн ҡалаҡ менән ипләп кенә тигеҙләп сығығыҙ. 160 – 180 градусҡа тиклем ҡыҙған мейестә 25 – 30 минут бешерегеҙ (алдан мейесте асмағыҙ).\nЙәймәләрҙе форманан алығыҙ һәм өҫтөн таҫтамал менән ябып, һыуытырға һалығыҙ. Артабан корждарҙы өс өлөшкә бүлегеҙ һәм һәр береһенә (тик өҫтөнә түгел) джем яғығыҙ.\nАртабан тышлыҡ әҙерләнә. Йомортҡа ағын ныҡ итеп туғығыҙ. Шәкәргә һыу ҡушып, бер аҙ ҡайнатығыҙ. Ҡалаҡҡа бер аҙ сироп алып, һалҡын һыуға тығығыҙ, әгәр ҙә ҡалаҡтағы масса йәбешкәк булһа, тимәк, әҙер.\nҠайнар сиропты йомортҡа ағына ҡойоп, ҙур тиҙлектә миксер менән туғығыҙ.\nОшо массаны әҙер тортҡа ҡойоғоҙ, ҡалаҡ менән ситтәрен тигеҙләп сығығыҙ. Кокос валсығы, емеш-еләк менән биҙәгеҙ.\nБиш сәғәттән тортты табынға ҡуйырға була.\n“Шоколадлы ҡәһүә” торты\nБыл тортты бешерергә кәрәкмәй.\nЯрты стакан шәкәрле ҡара кофе, ярты килограмм печенье, 1 стакан шәкәр, 4 йомортҡа, ике ҡалаҡ какао-порошок, 250 грамм аҡ май, 1 – 2 балғалаҡ ваниль шәкәре.\nИң алда крем әҙерләнә. Шәкәр, йомортҡа, какао-порошок һәм ваниль шәкәрен ҡушырға һәм ҡуйырғансы ҡайнатырға. Массаны һыуытырға һәм йомшарған май ҡушырға, шунан яҡшылап болғатырға.\nМайланған формаға, һәр ҡатына крем яғып, бер нисә ҡат печенье, һыуланған ҡәһүә һалырға. Шунан уны ике сәғәт самаһы һыуытҡыста тоторға. Табынға ултыртыр алдынан ҡырғыстан үткәрелгән шоколад менән биҙәргә мөмкин.\nСығыу ваҡыты 30-04-2013, 11:42 | Ҡаранылар: 1066


Өфө Рәсәйҙең иң көслө бокссыларын ҡабул итәсәк\n31 Март 2011, 11:01\n— Өфө Рәсәйҙең иң көслө бокссыларын күрәсәк, — был турала «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Рәсәй Бокс федерацияһы вице-президенты Дмитрий Лунев белдерҙе.\nМатбуғат конференцияһы Өфөлә 22-30 апрелдә үтәсәк ир-егеттәр араһындағы Рәсәйҙең бокс буйынса чемпионатына арналды.\n— Баштараҡ ил чемпионатын Чеховта үткәреү планлаштырылғайны, әммә форс-мажор сәбәптәр арҡаһында ойоштороусылар уны унда үткәреүҙән баш тартты. Заявка биргән Волга буйы һәм Урал ҡалалары араһында Өфө лә бар ине һәм беҙ һеҙҙең ҡаланы һайланыҡ, сөнки Башҡортостанда бокс ярайһы популяр, йәнә Өфө чемпионат үткәреү өсөн бик яҡшы шарттар тәҡдим итте, – тип дауам итте һүҙен Дмитрий Валерьевич. – Бында Рәсәйҙең иң яҡшы бокссылары – Федераль округтар еңеүселәре, Рәсәй беренселеге чемпиондары һәм призерҙары, илдең ир-егеттәр рейтингыһында иң көслөләре сығыш яһаясаҡ.\nЛуневтан тыш брифингыла БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Вячеслав Чернов, Өфөнөң Спорт саралары идаралығы начальнигы Александр Ефимов, «Динамо» физкультура-спорт йәмғиәте рәйесенең беренсе урынбаҫары Рәмил Нәбиев, Башҡортостандың бокс буйынса йыйылма командаһы баш тренеры Рим Бәширов ҡатнашты.\nРәсәй чемпионатында ун ауырлыҡ категорияһында 160-тан ашыу спортсы ҡатнашасаҡ. Был турнир – быйыл ноябрҙә Баҡыла үтәсәк донъя беренселегенә һайлап алыу туры ла.\n— Турнирҙа Башҡортостандың дүрт спортсыһы сығыш яһаясаҡ, — тип хәбәр итте баш тренер Рим Бәширов. – Улар – иң көслөләре. Икәүһе Рәсәй йыйылма командаһына ингән – 60 кг категорияһында Леонид Костылев һәм иң ҙур ауырлыҡ категорияһында сығыш яһаусы Нияз Фәйзуллин. Бынан тыш, беҙҙең тағы ике перспективалы бокссыбыҙ бар Данис Латыпов (Федераль округта еңде) һәм Тимур Худоян.\nӨфө чемпионаты Олимпиада исемлегенә инеү өсөн дә мөһим – һәр ауырлыҡта иң яҡшы дүртәү 2012 йылда Лондонға барыуға дәғүә итәсәк. Бынан тыш, Баҡылағы чемпионатта ла, көҙгөһөн Европа турнирында ла илдең йыйылма командаһына һайлап алыуҙар барасаҡ.\nРәсәй чемпионаты-2011 «Динамо» спорткомплексында үтәсәк. Уны ойоштороу менән БР Бокс федерацияһы һәм БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы менән берлектә Спорт саралары идаралығы шөғөлләнә.\nЧемпионатта матбуғат үҙәге эшләйәсәк, һәр төрлө конкурстар һәм лотереялар ойоштороласаҡ. Сувенир продукцияһы ла спорт коллекциялары һөйөүселәрен көтә. Атап әйткәндә, ойоштороусылар чемпионат талисманы — бокссы һыуһар һынын вәғәҙә итә.


“Серле шәфәҡ булып балҡыны” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » “Серле шәфәҡ булып балҡыны”\n“Серле шәфәҡ булып балҡыны” 26.09.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nКүренекле шағир Яҡуп Ҡолмойҙоң тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы нәшриәттә яңы китап – “Һайланма әҫәрҙәр” донъя күрҙе.\nЙыйынтыҡҡа баш һүҙ яҙыусы шағирә, тәржемәсе, З. Биишева исемендәге премия лауреаты Әнисә Таһирова Яҡуп Ҡолмойҙоң ижады хаҡында төплө, үткер һәм бай фекер үткәрә, бер һүҙ менән әйткәндә, уның ижад донъяһына туҡтала, бигерәк тә әҙиптең сонеттарына һоҡлана. “Яҡташ, ижадташ, сонетташ хаҡында” тип атай ул мәҡәләһен һәм уны түбәндәге шиғыр юлдары менән башлай:\n“Күңелемә сонет нурын сәсте,\nШул сонеттың нурлы ялҡыны\nРухыбыҙҙы нығыраҡ яҡынайтты,\nСерле шәфәҡ булып балҡыны”.\nӘнисә Таһированың әйтеүенсә, Яҡуп Ҡолмой ысын мәғәнәһендә әҙәбиәттә үҙен “сонетсы” тип танытты. Эйе, әҙиптең ниндәй генә әҫәрен уҡып ҡарама, барыһы ла ҙур оҫталыҡ менән яҙылған, уларҙың һәр береһендә лә тиерлек сонет жанры өҫтөнлөк итә, яугир-шағир еренә, иленә, Ватанына дан йырлай.\nБаҫманың тәүге өлөшөндә тупланған “Төрлө йылдарҙа ижад ителгән шиғырҙар”ы араһында әҙиптең “Йыр һәм ҡурай”, “Һәләүек ярында”, “Йырҙарым”, “Тыуған төйәк”, “Уралға”, “Әсәгә”, “Серле тел” кеүек бик күп шиғырҙары урын алған. Яҡуп Ҡолмой уларҙың һәр береһендә лә лирик шағир булараҡ сығыш яһай. Тыуған илгә, тыуған яҡҡа, әсәгә, телгә, тәбиғәткә һоҡланыуын белдерә.\nТыуған яғым, бар матурлыҡ\nГөлдәрең дә һинең нурлыраҡ.\nАғыраҡ бит һинең аҡ ҡарың да,\nҠояшың да һинең йылыраҡ, –\nтип яҙа ул “Бар матурлыҡ һиндә” исемле шиғырында.\nКитаптың артабанғы бүлеге “Фронт шиғырҙары” тип атала. Уларҙа Яҡуп Ҡолмой үҙ уҡыусыһына ысын мәғәнәһендә һалдат-шағир образында мөрәжәғәт итә. Ҡырыҫ яҙмыш, утлы йылдар шағирҙы бик иртә һалдат яһаған, хәтәр заманалар әҙипте шағир булыуҙан бигерәк һалдат булыуын талап иткән:\nЯу күкрәгән көндән башлап,\nШағир һәм һалдат.\nЙыр һәм автоматы менән\n(“Шағир һәм һалдат”).\nЙыйынтыҡтың “Мөхәббәт шиғырҙары” исемле бүлегендә шағирҙы мөхәббәт йырсыһы булараҡ күрәбеҙ. Ләкин был мөхәббәт егет менән ҡыҙ мөхәббәте генә түгел, ә тәбиғәткә, тыуған ергә булған һөйөү һәм һоҡланыу.\nҮрҙә әйтеп үтелеүенсә, Яҡуп Ҡолмойҙоң ижадында сонет жанры үҙәк урындарҙың береһендә тора. Китаптың “Сонеттар” тип аталған өлөшөндә әҙиптең ҙур ғына күләмле әҫәрҙәре урын алған.\nШағирҙың һәр шиғыры, һәр сонеты йырға яҡын, ә йырҙары халыҡҡа яҡын. Йыйынтыҡтың “Йырҙар” бүлегендә иһә халыҡ араһында күптән таралған, яратып йырланған һәм тыңланған йырҙары тупланған. Башҡортостандың бөтә билдәле композиторҙары ла тиерлек уның һүҙҙәренә көй яҙған. Киң таралған йырҙарының һаны йөҙ илленән артып китә. “Уралым”, “Былбылым”, “Тыуған илем”, “Томбойоҡ бүләк итмә”, “Бәхет йыры” кеүек һәм башҡа бик күп йырҙары айырыуса халыҡлашып китте, ҡайһы берҙәре һаман моң һөйөүселәрҙе һөйөндөрә.\nЯҡуп Ҡолмойҙоң үлемһеҙ ҡыйыулығы менән таң ҡалдырған яҡташыбыҙ Александр Матросов хаҡында “Беҙҙең ҡала егете”, “Яуҙа сыныҡҡан йәшлек”, “Хаттар һөйләй” исемле поэмалары баҫманың “Поэмалар” тигән бүлегенә индерелгән.\nҒөмүмән, авторҙың һәр бер әҫәрендә башҡорт халҡының рухи ныҡлығы, үҙ илен, тыуған төйәген мөкиббән яратыуы, тоғролоғо асыҡ сағыла.\nКитапты төҙөүсе автор Миләүшә Ҡолмөхәмәтова “Былбылдарҙы һайратыр шағир” мәҡәләһендә шуларҙы яҙа: “Яҡуп Ҡолмойҙоң “Һайланма әҫәрҙәр”енең ниндәй генә бүлеген алма, унда әҙиптең төрлө йылдарҙа ижад ителеп, бешеп еткән алмалар төҫлө өлгөргән, аҡыл һәм хис тулы, фәлсәфәле әҫәрҙәре тупланды. Уларҙа әҙип тыныс тормош, мөхәббәт, мәңгелек, йәшлек, үткән ғүмер һәм тормош асылы хаҡында уйлана, йыш ҡына хәтирәләргә бирелә. Әҫәрҙәренең теле ябай һәм уҡымлы, шағир һүҙ менән оҫта эш итә”.\nЙырҙар, сонеттар, поэмалар һәм шиғырҙар тупланған баҫма “Китап” нәшриәтенең фирма магазинына һатыуға сығарылды.\nАвтор: Раушания Солтаҡаева, филология фәндәре кандидаты\nҠытайҙарҙы көлдөрөп... 19.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nМарсель Сәлимов Шанхайҙа халыҡ-ара әҙәби йыйында ҡатнашты. Рәсәй яҙыусылары, шағирҙары,...\n“Ашҡаҙар” ҡайтты 19.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nБеренсе башҡорт спектакле йәнә сәхнәлә Стәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһенең Башҡорт драма театры...\nФлүр Ғәлимов ил майҙанына сыға 19.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nЯҙыусы Флүр Ғәлимовтың “Аҙғын тәүбәһе” китабы урыҫ теленә тәржемә ителеп, Мәскәүҙә “Художественная...\nУңғандарҙан илһам алып 19.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\n“Тарих биттәре” фестиваль-марафонында – ғафуриҙар. Башҡорт дәүләт филармонияһы фойеһында район...\nҠояш кеүек һин – Һәр кемдеке 19.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nИртәгә – Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 99 йыл. Тотош бер быуат, тиергә лә...\n“Йөрәктәге яҙмалар” китабын уҡығыҙ! 18.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nЗ. Биишева исемендәге “Китап” нәшриәтендә күренекле шағир, публицист һәм ғалим-энциклопедист,...\nЯҡуп Ҡолмойҙоң хәтер кисәһе 18.10.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\n22 октябрҙә Өфөләге Башҡорт дәүләт филармонияһында билдәле шағир Яҡуп Ҡолмойҙың тыуыуына 100 йыл...


Республика драматургтар конкурсы еңеүселәре аталды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика драматургтар конкурсы еңеүселәре аталды\n9:46, 30 декабря 2009 Йәмғиәт\nЯңы йыл алдынан Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы Башҡортостан Яҙыусылар союзы менән берлектә иң яҡшы драма әҫәрҙәренә конкурс иғлан иткәйне. Конкурс драматургия өлкәһендә яңы сағыу әҫәрҙәрҙе билдәләү, драматургияға йәш таланттарҙы ылыҡтырыу, хәҙерге театр талаптарына яуап бирерлек әҫәрҙәрҙе булдырыу маҡсатында үткәрелде.\nМинистрлыҡтың сәнғәт бүлегенең баш белгес-эксперты Эльза Ҡарамурзина хәбәр итеүенсә, конкурс ике номинация буйынса үткәрелде: «Ирекле темаға пьеса» һәм «Үҫмерҙәр һәм балалар өсөн пьеса». Конкурстың ойоштороу комитетына бөтәһе 34 әҫәр килде.\nЭлек театрҙарҙа ҡуйылмаған, баҫылып сыҡмаған, башҡа конкурстар премиялары менән наградланмаған драма әҫәрҙәрен генә тәҡдим итеү конкурстың мотлаҡ шарты булып торҙо. Күптән түгел Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт дәүләт академия драма театрының баш режиссеры, жюри рәйесе А. Абушахманов етәкселегендәге жюри ағзалары конкурста еңеүселәрҙе билдәләне.\nШулай итеп, “Ирекле темаға пьеса” номинацияһында I урын Салауат Әбүзәргә “Хыялый” пьесаһы өсөн бирелде. Икенсе премияны Фаяз Йомағужин (“Кактус сәскә атҡанда”) менән Гөлшат Әхмәтҡужина (“Баландың әсе емеше”) бүлеште. Был номинацияла III урынға “Бөгөн беҙҙә туй” пьесаһы менән Наил Ғәйетбаев сыҡты. Уның ҡарауы, “Үҫмерҙәр һәм балалар өсөн пьеса” номинацияһында Наил Әсхәт улы I урынды яуланы. Был конкурста уға “Өфө түбәтәйе” әҫәре еңеү килтерҙе. II урын — Лилиә Ҡәйепованың “Марс-500, йәки Марста йәшәү бармы?”, III урын Таңсулпан Ғарипованың “Маҡтымһылыу, Әбләй һәм ҡара юрға” пьесаһына бирелде.\nЖюри ағзалары шулай уҡ «Дебют» махсус призын булдыры. Ул Сәнғәт академияһы студенты Айгөл Әхмәҙиеваға «София теоремаһы» пьесаһы өсөн тапшырылды.\nКонкурста еңеүселәрҙең әҫәрҙәре республиканың профессиональ драма театрҙары сәхнәләрендә ҡуйыу өсөн тәҡдим ителәсәк.


Опера йырсыһы үҙен режиссер һөнәрендә һынай | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 129026\n13 марта 2019 — 14:36 ГТРК «Башкортостан»\nОпера йырсыһы үҙен режиссер һөнәрендә һынай\nБашҡортостандың халыҡ артисы Илдар Абдразаҡов Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Аттила операһын ҡуя. Декорациялар, костюмдар күптән әҙерләй башланылар, солистар, хор ҙа итальян телендә яҙылған әҫәрҙең һүҙҙәрен ятлай. Илдар Абдразаҡов тәүге репетицияны үткәрҙе.Илдар Абдразаҡов Аттила партияһын беренсе тапҡыр 2010 йылда Нью-Йоркта Метрополитен-опера сәхнәһендә башҡарҙы һәм ул йырсының яраҡан партияларының береһенә әйләнде.Ә был 2018-ҙең 1 декабре. Миландың Ла Скала опера театры быйылғы ижад миҙгелен “Аттила” спектакле менән асты. Төп партияны башҡарған яҡташыбыҙҙы алҡыштарға күмделәр.Ә әле Илдар Абдразаҡов илһамланып һәм тулҡынланып Аттила спектаклен Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында ҡуя. Операның премьераһы апрелдең 27-һе һәм 28-нә тәғәйенләнгән. Илдар Абдразаҡов үҙенең концерттары араһында репетицияларға мөмкин тиклем күберәк ваҡыт бүлергә тырышасаҡ. Үҙе юҡта йырсылар менән уның ярҙамсыһы, ҡуйыусы рәссам Иван Складчиков эшләй. Операның сюжеты бөйөк яулап алыусы, гунндарҙың юлбашсыһы Аттила һәм уның әсире, Италия виләйәте башлығының ҡыҙы Одабелла араһындағы мөнәсәбәткә ҡоролған. Аттила партияһында театр солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Артур Ҡәйепҡолов сәхнәгә сығырға әҙерләнә.Был операның һуңғы сәхнәһе — Одабелла Аттиланың ғүмерен өҙөп, унан үс ала. Мөхәббәт, нәфрәт, һуғыш, үлем эпизодтарын бай декорациялар һәм костюмдар биҙәйәсәк. Театр оҫталары әлеге ваҡытта ҡыҙыу темп менән спектаклде биҙәү өҫтөндә эшләй.


“Ҡоро закон” раҫланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХалыҡта иҫерткес эсемлектәрҙе тыйыу һәм байрамда күмәк ял сараларын ойоштороу. Быйылғы һуңғы ултырышында Республика парламенты ҡоро законды раҫланы. Сикләүҙең ыңғай һәм кире яҡтары бәхәс кимәленә барып етмәне. Иҫерткес эсемлектәргә сикләү индереп беҙ кешеләрҙең яңы йыл байрамында тәртип боҙоуын иҫкәртәбеҙ. Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Рөстәм Ишмөхәмәтов медицина экспертттары һәм статистика мәғлүмәттәрен килтерә. Беренсе ғинуарҙан өсөнә тиклемге арауыҡта республикала алкоголь менән ағыуланып үлем осраҡтары йышая. Иҫерек водителдәр арҡаһында юл-транспорт фажиғәләре һаны арта. Яңы закон эскелекте кәметеп кенә ҡалмай, ә сәләмәт тормош рәүешен таратыу һәм күмәк ял ойоштороу эшен әүҙемләштереүгә йүнәлтелгән.\n“Ғәҙел Рәсәй” сәйәси фирҡәһе һау милләт маҡсатына сикләү аша өлгәшеп булмай, тигән фекерҙә. Улар араҡыны ҡойоп һатыусыларға ҡаралған ташламалар менән риза түгел. Депутаттарҙың күпселеге законды яҡлап тауыш бирҙе. Башҡортостанда 3 ғинуарҙа иҫерткес эсемлектәрҙе һатыу тыйыла, 4, 5, 6-нда иһә көндөҙгө икенән алып киләһе көн иртәнге сәғәт унға тиклем сикләнә. Йәғни, был өс көндә республика биләмәһендә алкоголде тәүлегенә дүрт сәғәт кенә һатырға мөмкин. Закон Республика башлығы ҡул ҡуйғандан һуң 10 көндән ғәмәлгә инә. Был тәртип яҡынлашып килгән яңы йыл байрамы көндәрендә үк үтәлер, тип көтөлә. Константин Толкачев республика хоҡуҡ һаҡлау органдарына закон үтәлешен күҙәтеүгә алыуҙы һәм иҫерткес эсемлектәрҙе законһыҙ һатыу осраҡтарын иҫкәртеүҙе үтенеп мөрәжәғәт итте. Ә муниципалитеттар етәкселеген байрам көндәрендә күңелле ял ойошторорға саҡырҙы. Муниципалитеттар иһә киләһе йылдан бюджет сығанаҡтарының артыуына иҫәп тота ала.\n2020 йыл бюджетына индерелгән һуңғы үҙгәрештәр буйынса федераль үҙәк иҫәбенән алынған субвенциялар муниципалитеттар үҫеше һәм юл хужалығына ла йүнәлтеләсәк. Парламенттағы ике сәйәси фирҡә ағзалары ҡаршы тауыш биреүгә ҡарамаҫтан республиканың төп финанс документы тураһында закон проекты икенсе уҡыуҙа раҫланды. Төбәк бюджеты һәр ваҡыттағыса социаль йүнәлешле ҡала. Федераль бюджеттан ярҙам күләме киләһе йылда 10 миллиард 400 миллион һумға артып 53 миллиард ярымға етәсәк. Килем күләме 204,6, сығымдар – 226, 6 миллиард һум. Дефицит 22 миллиард. Киләһе йылда дефицит күләменең бер аҙ кәмеүе көтөлә. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың көҙгө сессияһын йомғаҡлау ултырышында 5 тиҫтә тирәһе документ тикшерелде. Республика парламентының киләһе йылға эш планы һәм башҡа мөһим закон проекттары менән бер рәттән депутаттар Башҡортостанда ике яңы дәүләт наградаһы дәрәжәһен раҫланы. Шайморатов ордены менән ғүмеренә хәүеф янаған мәлдә кешеләрҙе ҡотҡарыуҙа батырлыҡ күрһәткәндәр, ә Григорий Аксаков ордены менән дәүләт, йәмәғәт һәм мәрхәмәтлек эшмәкәрлегендә һөҙөмтәле хеҙмәт күрһәткәндәр бүләкләнәсәк.


Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы топонимдары — Викидәреслек\nБаймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы топонимдары\nИҫке Сибайҙың боронғо исеме Атайсал. Ауылдың иң матур тауы Айсыуаҡ. Уға ауылға нигеҙ һалыусы һәм ауылдың тәүге муллаһы исемен ҡушҡандар.Уның артында Ташморон биләне, артабан Ҡутырлы тау. Төнъяҡҡа китһәң, Муйыл үҙәге, Тамсы ояһы. Шунан Ҡарамалыташ тауы. Тауҙың үҙәгенән Артыуһаҙ шишмәһе сығып ята.\nАйсыуаҡтан һуң Сағыл тауы бар. Уның төнъяғында Һарыбатыр, Ҡаҙаҡсапҡан, Һеңрән тәүәге һәм башҡа тауҙар бар.\nИҫке һыу тирмәнен үтеп, биләнде артылғас, Таҙғаҡ һаҙлығы. Шунан Урта түбә тауы. Төнъяҡтараҡ Ҡарйоҡмаҫ тауы. Ҡарйоҡмаҫтың көньяҡ итәгендә Күбәташ. Көнбайышта Ҡорһуҡҡан, Һикертмә тауҙары. Уларҙар һуң Арҡыры тау. Ул Ирәндеккә арҡыры ята.\nТүш сабыны тауының йылғаға яҡын урыны Дөйәҡылған, шунан Текәтау. Ошо тирәләге иң бейек тау- Әһелбәк. Шул ерҙе Сатра тиҙәр.\nБара бирһәң, Ҡарасәй тауы. Уның төнъяғында Ерекле буйы.\nИҫке Сибайҙың көнъяғында Үлек тауы. Тағы ла Һаҙаҡъяһанған, Йомаш, Ҡуян сағыл, Ҡортбаҫҡан тауы бар. Ғәле ауылы яғына киткән юлда Хөсәйен үҙәге, Әптерәш бите, Абдулла үҙәге.\nҮлек тауынан һуң Ҡойолош биләне, унан Ерекле тауы.\nҮлек тауының көнбайышында Бирге Ишектау, Арғы Ишектау, Олотау һәм Эттотҡан. Артабан Тәҙрәташ һәм Тәүәк. Тәүәктең текә битләүен Ҡола бейә шыуған тип атайҙар. Артабан Уртаташ.\nШунда, Ғәлегә киткән юлда, Ҡарағасһаҙ, Ҡортлоағас, Йомағужа тауҙары. Йомағужа яланы ла бар.\nТағы ла Мәрғәзин тауы бар. Унда марганец тапҡандар, бәлки шуға ла ошо атама ҡушылғандыр, тигән фараз бар. Артабан Ирәндек тауының битләүендә Ҡара айғыр һуйған, Ҡалым биргән, Дегәнәктуй, Норот, Сырауташ тигән тауҙар бар\nСибай яғында Оҙонғор тауы, шунда Раҡай тауы ла бар ине, Бүребайға тимер юл һала башлағас, яртыһын емереп, яртыһы ғына ҡалған.\nҠарамалыташ итәгендә Артыуһаҙ, Ҡарағайлы йылғаһының буйында Таҙғаҡ һаҙы. Унда әүәле торф сығарылған.\nҠорһуҡҡан буйы, Һикертмә буйы,Түш сабыны, Абдулхаҡ арығы, Дөйәҡылған яланы, Гөрләүес үҙәге, Ҡойолош башы тигән урындар бар.\nҠарағайлы йылғаһы буйында Сатра туғайы, Ҡаңғыс шишмәһе менән Ҡарағайлы сатында ятҡанға шулай атала.Йомаш тауы ҡаршыһында Талдуй буйы, унан һуң Дегәнәктуй- сабынлыҡтар.\nСағыл тауының аҫтынан Төлкөҡамаған ағаслығы башлан. Шишмәһе лә бар. Шул шишмә буйында Ҡамышлы үҙәк, Фәтхулла утары.\nСәпәй һаҙы, Майҡайнаған аҡланы, Можай үҙәге бар.\nИҫке Сибай Ҡарағайлы йылғаһы буйында урынлашҡан. Артыуһаҙ, Эттотҡан, Һикертмә, Тәүәк, Дөйәҡылған, Йомағужа, Ҡортлоағас, Ҡаңғыс шишмәләре ҡоя Ҡарағайлыға. Талдуй,Ҡарағасһаҙ шишмәләре Ҡолонбатҡан шишмәһенә ҡоя.\nЕрекле йылғаһы бар. Ҡаҙаҡсапҡан йылғаһы Һеңрән Тәүәгенән башлана, Төлкөҡамаған шишмәһенә ҡушыла. Иҫке Ыҙма Дәүләт ауылының тәүге урыны.\nЙомаш тауының Хөсәйен үҙәге, Әбдерәш бите, Абдулла үҙәге ҡойолары берләшеп, Иҫке Ыҙма шишмәһен барлыҡҡа килтерә.\nСибай эргәһендә элек Боҫтан күле булған.Ауылдан алыҫ түгел ерҙә, Ирәндек өҫтөндә, Ҡалмаҡ күле бар.\nИҫке Сибай ауылы аҡһаҡалдары Хәмитов Х.Н., Күсәбаев Һ.С., Ишбирҙин С. Ғ. тарафынан йыйылған мәғлүмәттәр файҙаланылды. Ляля Рафикова\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Баймаҡ_районы_Иҫке_Сибай_ауылы_топонимдары&oldid=23831»\nПоследний раз редактировалась 6 декабрь 2020 в 19:21\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:21 6 декабрь 2020 үҙгәртелгән.


башҡортса бүлегендә 42 567 мәҡәлә бар.\nМиәкә районы умырзаялары.\nБөгөн: 27 апрель\nРәсәй — Рәсәй парламентаризмы көнө.\nРәсәй, Саха Республикаһы — Республика көнө.\nАвстрия — Икенсе Республика көнө.\nСловения — Милли ҡаршылыҡ көнө.\nСаха Республикаһы — Республика көнө.\nСьерра-Леоне — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nТого — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nКАР — Азатлыҡ көнө.\nРәсәй — Нотариат (нотариус) көнө.\n♦ Кисәге: 26 апрель ♦ Иртәгә: 28 апрель ♦ Барлыҡ көндәр ♦\n27 апрель юбилярҙары *\nhttps://ba.wikiyy.com/w/index.php?title=Баш_бит&oldid=801735 ҡабул ителгән


Февраль яҙы, йәғни был айҙа синоптиктар аномаль йылы көндәр вәғәҙә итә\nРәсәйҙә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла һауа торошо тотороҡһоҙ булыуы көтөлә. Коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре көсөргәнешле режимда эшләһә лә, баш ҡала халҡы уларҙың хеҙмәтенә ризаһыҙлыҡ белдерә.\nСлавяна Овчинниковаға ҡулына көрәкте йыш алырға тура килә. Бөгөн "тимер ат"ын көрттән сығарыу уғата оҙаҡҡа һуҙыла. Коммуналь хужалыҡ техникаһы Октябрь проспектында урынлашҡан ихата алдарын таҙартҡанда ҙур ҡар өйөмдәре яһап, бер нисә автомобилде ҡамауҙа ҡалдырған. Һөҙөмтәлә әсә ҡыҙын түңәрәккә алып барып өлгөрмәй.\nСлавяна Овчинникова, Өфө ҡалаһында йәшәүсе: «Махсус техника юлдарҙы таҙарта ла ул, тик уларҙан һуң беҙ ҙә ҡулға көрәк алабыҙ. Ышанаһығыҙмы, юҡмы кисә машинамды ҡалдырғанда,бында бер ниндәй ҙә көрт юҡ ине. Сыҡһам, автомобиль,хатта, күренмәй ҙә...»\nБәлки, ҡатындың оло юлға сыға алмауы хәйерлегәлер ҙә. Сөнки һауа торошоноң ҡапыл үҙгәреүе - епшек ҡар яуыуы, һепертмә буран сығыуы автомобиль хәрәкәтен бер аҙ ҡатмарлаштырҙы. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә, уҙған тәүлек эсендә генә ун ике авария осрағы теркәлгән, унда ун туғыҙ кеше зыян күргән. Өфөнөң Интернациональ урамында кис 74-се маршрут буйынса хәрәкәт итеүсе «Форд Транзит» һулға боролғанда, еңел автомобилгә юл бирмәй. Көслө бәрелештә өс пассажир йәрәхәтләнә. Шул уҡ ваҡытта кисә 58 иҫерек автоһәүәҫкәр тотолған, боҙлауыҡта йөрөргә ҡурҡмағандар, күрәһең. Социаль селтәрҙәрҙә бөгөн дә бер нисә «тимер ат»тың юл ситенә осоп, көрткә батҡан фотоһүрәттәрен күрергә мөмкин.\nӨфөлә юлдарҙы таҙартыуға, көрттәрҙе йырыуға 300-гә яҡын махсус техника йүнәлтелгән. Яуым-төшөм эш күләмен арттырған. Шул уҡ ваҡытта водителдәрҙең ҡағиҙәләрҙе боҙоп, «тимер ат»тарын рөхсәт ителмәгән урындарҙа ҡалдырыуы мәсьәләне киҫкенләштерә генә.\nЮлдар ғына түгел, йорт ҡыйыҡтары ла ҡарҙан таҙартыла. Октябрь проспектында,мәҫәлән, магазин, башҡа төр хеҙмәт тәҡдим итеүсе ойошмаларҙың күп булыуы коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәренең эшен ҡатмарлаштырған, халыҡ бында таҫма менән уратылған урындарҙы ашатлап тигәндәй үтергә тырыша. «Әлегә өй янынан уҙырға рөхсәт ителмәй»,-тигән һүҙҙәрҙе ишетергә лә теләмәйҙәр.\nЕпшек ҡарҙан һуң ғәҙәттәгесә, юлдар боҙлауыҡ менән ҡаплана. Шуға автоһәүәҫкәрҙәргә генә түгел, йәйәүлеләргә лә иғтибарлы булыу мөһим. Әтйкәндәй, синоптиктар февраль Рәсәй өсөн үтә лә йылы киләсәк тигәйне. Был фараздар айҙың тәүге көнөнән үк юш килде.


Европала Яңы йылды нисек ҡаршылайҙар? » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБилдәле булыуынса, борон-борондан 22 декабрь – йылдың иң ҡыҫҡа көнөнән һуң яңынан ҡояш тыуа, ә ҡояш менән Яңы йыл килә тип иҫәпләнә. Әйткәндәй, ошо йоланы тотҡан Алтай төркиҙәре әле Европа халыҡтары дин ҡабул итмәгән саҡта уҡ быға иғтибар иткән.\nЕвропа илдәрендә Яңы йыл 24 декабрҙә билдәләнә, тиһәм, аптырамағыҙ, уны бында «Ваноце» йәки «яңырыу көнө» тип атайҙар. Европалылар – католиктар. Йолаға ярашлы католиктар Ваноцеға ноябрь айында уҡ әҙерләнә башлай: йорттар, фатирҙар, урам буйҙары, магазиндар, мәктәптәр сәскәләр ҡушылған ылыҫлы ағас ботаҡтары менән биҙәлә. Ылыҫлы ағас йорт эйәләрен яңы йылда бәлә-ҡазанан һаҡлаһын өсөн һәр хужа уны мотлаҡ рәүештә үҙе йәшәгән өй ишегенә лә элеп ҡуя. Шулай уҡ һәр ҡала, ауыл, ҡасабаның төп майҙанына Ғайса пәйғәмбәрҙең (Иисус Христос) тыуыуына арналған, уның әсәһе Изге Мәрйәм, уларҙы уратып алған изге кешеләр һынландырылған макеттар ҡуйыла. Әйткәндәй, Ғайса пәйғәмбәргә тиклем үк католиктар Алланы аҡ һарыҡ һынында күҙ алдына килтергән – шуға «бетлем» тип аталған был композицияла уларҙың аҡ һыны өҫтөнлөк итә. Ҡөрьән-Кәримдә лә Аҡ һарыҡ Аллаһ Тәғәлә тарафынан ҡорбан өсөн тәғәйенләнгән хайуан иҫәпләнә, тиелгән.\nЕвропа католиктарында Яңы йылдың 24 декабрҙә тыуыуы дини байрам булараҡ билдәләнә, сөнки был көндө ҡаҙаҡҡа ҡағылған Ғайса пәйғәмбәр яңынан терелеп күккә ашҡан. Шуға ҡырҡ көн дауамында халыҡ бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөшә, бүләктәр бирешә, иҫерткес эсемлектәр эсеү, ит ашау тыйыла, уның ҡарауы балыҡ, картуф, емеш-еләккә өҫтөнлөк бирелә. Йола буйынса был көндө картуф турамаһы, ҡуҙаҡлыларҙан бешерелгән шыйыҡ майһыҙ аш, балыҡ менән һыйланалар.\nБайрам өс көн дауам итә. Тәүге көндө мәрхүмдәрҙе иҫкә алалар: зыяратта әруахтар рухына арнап май шәм яндыралар, ҡәбер өҫтөнә ылыҫ ботаҡтары менән аралаштырып эшләнгән икебана ултырталар. Икебананы, май шәмдәрен зыярат ишеге төбөндә үк һатып алырға мөмкин. Әйтергә кәрәк, Европа зыяраттарын беҙҙекеләр менән сағыштырып булмай – уларҙыҡы асыҡ һауа аҫтындағы музейҙы хәтерләтә, бөтә ерҙә таҙалыҡ, бөхтәлек хөкөм һөрә, ҡәбер өҫтәрендә иҫ киткес матур сәскәләр һәм көндөҙөн дә, төнөн дә май шәмдәр яна. Иҫке сәскәләр сүп-сар өсөн ҡуйылған махсус бактарға ташлана, һыу кәрәкһә, бушлай махсус крандарҙан ағыҙып алаһың. Европала һыу бик ҡиммәт тора.\nЕвропала ҡыштар йылы булғанға күрә, Яңы йыл байрамдары ҡарһыҙ уҙа, Рәсәйҙәге төҫлө боҙҙан эшләнгән төрлө әкиәт персонаждары ла ҡуйылмай. Ә ҡар, барыбер, һағындыра, әлбиттә... Ә бына беҙҙә байрам ителгән Яңы йыл төнөн Европала Сильвестр тип йөрөтәләр. Был һүҙ изге рухани исеменән алынған, күреүегеҙсә, 31 декабрь төнө лә католиктарҙың дини йолаларына бәйләнгән. Шулай ҙа был байрамға европалылар артыҡ ҙур иғтибар бирмәй, ҙур сығымдар ҙа түкмәй. Уны символик рәүештә билдәләйҙәр: өҫтәлгә шампан, һыра йәки виноград шарабы ҡуйыла. Кемдер торт, емеш-еләк ултырта, ҡәһүә, кофола, йәшел сәй тәҡдим ителә. Беҙҙәге кеүек оҙон тостар әйтелмәй, күп эсмәйҙәр, ғәҙәттә, тәүге бокалды ғына һаулыҡ, бәхет өсөн күтәрәләр. Шулай уҡ Европала беҙҙәге кеүек оҙон каникулдар ҙа юҡ – 1 ғинуарҙа халыҡ эшкә сыға.\nЭх, чех бухточкалары!\nЮғарыла әйтелгәндәр Европаның бөтә дәүләттәре өсөн дә уртаҡ булһа, һәр халыҡтың үҙенә генә хас йолалары ла бар. Чехтар, немецтар, мәҫәлән, 24 – 26 декабрь көндәрендә бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөшә, туғандары менән осраша, бүләк бирешә. Чехтар табынға мотлаҡ рәүештә аш һеркәһе ҡушып әҙерләнгән картуф турамаһы, төрлө-төрлө перәниктәр, томаланған балыҡ ҡуя, яҫмыҡ (чечевица) менән картуфтан еңелсә аш бешерә. Майлы, ауыр ризыҡтар ашалмай, уның ҡарауы, байрамдың ҡалған көндәрендә йәнең теләгән тәғәмде ауыҙ итергә мөмкин. Чехтар ҙа, немецтар ҙа табынға милли аштар әҙерләй, шулар араһында кнедликтар уларҙың иң яратҡан ризығы иҫәпләнә. Кнедлик алдынан «Бехеровка» тип аталған йөҙ дарыу үләненән әҙерләнгән бәлзәм эселә. Чехияла, ғөмүмән, кнедлик әҙерләй белмәгән бер кеше лә юҡтыр, моғайын, һәм уның тиҫтәләгән төрө бар: иттән, эремсектән, картуфтан, ҡаймаҡтан, сырҙан, йәшелсә-емештәрҙән әҙерләнгәндәре… – һәр береһенең тик үҙ рецебы бар. Әгәр Яңы йыл табынына кемдер кнедликтар эшләргә теләй икән, рәхим итегеҙ, был хаҡта журналда яҙылғайны инде. Был юлы бухточкалар рецебын рәхәтләнеп тәҡдим итәм!\nБының өсөн кәстрүлдә ике стакан һөт йылытығыҙ ҙа уға иретелгән йөҙ грамм аҡ май йәки маргарин, ярты балғалаҡ тоҙ, бер ҡалаҡ шәкәр, егерме грамм әсетке (дрожжи), бер ҡап ваниль, самалап он һалығыҙ һәм төйөрө бөткәнгә, ҡамырығыҙ һуҙылғанға саҡлы яҡшылап болғатығыҙ. Унан йылы урынға ҡабартырға ҡуйығыҙ, күпергән ҡамырҙы өс тапҡыр яңынан баҫып алырға онотмағыҙ. Ул мамыҡ кеүек йомшаҡ ҡына буласаҡ. Әҙер ҡамырҙы бәләкәй генә өлөштәргә бүлеп, эсенә шәкәрле-ҡаймаҡлы эремсек, повидло йәки емеш-еләк (иретелгән ҡурай еләге, ер еләге, төшө алынған сейә, ҡарағат, шәкәр менән буталған ҡырылған алма) һалырға мөмкин. Шунан мөйөштәрен йәбештерәһең дә, түңәрәк йәки оҙонсараҡ форма биреп, май һөртөлгән табаға теҙәһең. Бер бухточканың эргәһенә икенсеһен һалыр алдынан йәбешмәһен өсөн ситтәрен майлайһың. Бухточкаларҙың барыһын да урынлаштырып, өҫтөн майлайбыҙ һәм ун-ун биш минутҡа ҡабартырға ҡуябыҙ. Ҡамыр бер аҙ күтәрелгәс, 200 – 250 градустағы духовкаға тығабыҙ. Мин электр энергияһы менән йылытылғанын күҙ алдында тотам. Һәр хужабикә үҙ мейесенең үҙенсәлеген белә, шуға бухточкаларҙың йөҙө килгәнме, юҡмы икәнлеген ҡарап торорға кәңәш итәм.\nБухточкалар әҙер булғас, эҫеләй генә өҫтөн ҡабаттан майлайбыҙ ҙа шәкәр онтағы һибәбеҙ. Сәйегеҙ тәмле булһын!\nМиңә Чехияла ғына түгел, Германияла ла Баден-Вюртембург немецтарында ҡунаҡта булырға тура килгәне бар. Немецтарҙың байрам табынына ҡуйыла торған иң сағыу милли ризығы – тиҫтәләгән төрлө перәник-печеньелар һәм картуф турамаһылыр, моғайын. Әйткәндәй, перәник-печеньеларҙы тәү башлап немецтар уйлап тапҡан, шуға уларҙа борондан килгән оҫталыҡтары өҫтөнлөк ала. Тәмлекәстәрҙең ниндәйе генә юҡ, айырыуса Яңы йыл табынына әҙерләнгән перәник-печеньелары төрлө формала һәм төрлө рецепт буйынса әҙерләнеүе менән һоҡландыра. Был хужабикәнең оҫталығына ла бәйле, әлбиттә. Шулай ҙа мине Германияла немецтарҙың бер ҡыҙыҡ йолаһы хайран итә – ни эшләйһең, күпме халыҡ бар, шунса йола һаҡлана. Немецтарҙа Яңы йыл байрамын ҡаршыларға тура килһә, һеҙ башта хужаларҙың шыршыһын маҡтағыҙ. Шунда уҡ үҙегеҙгә шнапс ҡойоп бирәсәктәр! Әйткәндәй, шнапсты ла немецтар уйлап тапҡан, Яңы йыл табыны уларҙа бер ваҡытта ла шнапсһыҙ уҙмай.\n...Бына сәғәт уҡтары 12-гә яҡынлаша... Уға тиклем биш минут алда һәр ҡунаҡҡа берәр шешә шнапс таратыла. Шешә тигәс тә, ул бармаҡ буйы ҙурлығындағы эсенә бер йотомлоҡ ҡына эсемлек һыйған һауыт инде. Табындағылар барыһы бергә тороп баҫа ла, әлеге шешәләре менән поезда китеп барған төҫлө бер тактта тауыш сығарып, өҫтәлде шаҡылдата башлай. Йәнәһе лә, иҫке йыл ҡабаланып уҙып бара, ә уның артынан Яңы йыл килә. Яйлап башланған был шаҡылдау көсәйә барып, сәғәт ун икене һуҡҡанда ғына һәр кеше үҙ шешәһен тиҙ генә аса һалып, бер тынала эсеп ҡуя! Әгәр өлгөрөп эсемлекте бер тынала төп күтәреп ҡуйһаң, Яңы йылда бәхет көтә тип иҫәпләнә, ә бүлеп эсеү насарға юрала. Йәнә лә тост әйтелмәй. Прагматик немецтар тик бер генә һүҙ: «Прозит!» – тиешә. Йәғни, иҫәнлеккә-һаулыҡҡа, таҙалыҡҡа-байлыҡҡа!\nБрно, Чех Республикаһы.\nТеги: Миләүшә Годбодь


Башҡортостанда иң ҙур урман янғынын әлегә һүндерә алмайҙар\n16 Август 2011, 13:10\nҮткән тәүлектә республикала өс урман янғынының икәүһе генә һүндерелгән. Икеһе лә дүшәмбе, 15 августа, асыҡланған. Тәүгеһе Краснокама районының Николо-Березовка участка урман хужалығында һүндерелгән. Уттан һигеҙ гектар урман зыян күргән. Янғынды һүндереүҙә ун кеше ҡатнашҡан, янғынға ҡаршы өс техника берәмеге ҡулланылған.\nЕйәнсура районының Байыш участка урман хужалығында сыҡҡан янғын 2,5 гектар урманды ялмап алған. Уны һүндереүҙә 16 кеше ҡатнашҡан, биш махсуслаштырылған техника берәмеге файҙаланылған. Ут яңынан тоҡанып китмәһен өсөн әлеге ваҡытта янғын булған ике урында ла дежурлыҡ ойошторолған.\nШәмбе, 13 августа, Йылайыр районында асыҡланған урман янғынын әле булһа һүндерә алмайҙар. Йыл башынан алып республикала был иң ҙур янғын иҫәпләнә. Ут ялмап алған дөйөм майҙан 33 гектар тәшкил итә. Янғын һүндереүҙә 30 кеше ҡатнаша, 11 техника берәмеге ҡулланыла. БР Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта янғын таралыуҙан туҡтатылған.\nЙыл башынан республикала йәмғеһе 74 урман янғыны асыҡланған, уларҙан 468 гектарҙан ашыу урман зыян күргән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - САЛАУАТЛЫ КӨҘӘЙ ЫРЫУЫНАН БЕҘ - 2019 - Мәҡәләләр\nIX быуат аҙаҡтарында Арал диңгеҙе буйындағы далаларға яңы күскенселәр ағымы - уғыҙҙар, карлуктар һәм кимаҡтар үтеп инә. Улар менән бындағы дала киңлектәрендә элегерәк йәшәгән ҡәүемдәр араһында бәрелештәр башлана. Тарихи сығанаҡтарҙа әле аталған уғыҙ союзына ҡаршы бәшнәк, башҡорт, баджна (йәиһә яджна) һәм нәүкердә тип аталған ырыу-ҡәбиләләр коалицияһының барлыҡҡа килеүе, әммә ҡаты алыштарҙа еңелеүгә дусар булыуы хаҡында мәғлүмәттәр бар. Бәшнәк союзы көнбайышҡа табан йүнәлеп, Ҡара диңгеҙҙең төньяҡ тарафындағы ерҙәрҙе баҫып ала, бында элегерәк килгән венгрҙар (мадъярҙар) Паннонияға китергә мәжбүр була. Ошо бәшнәк союзы яугирҙары Константинополгә һөжүм итә һәм уны ҡамауҙа тота. X быуаттың ғәрәп тарихсыһы әл Мәсғүди ошо хаҡта былай тип яҙа: "Былар Баджнак, Яджна, Баджгурд һәм Наукерда ҡәбиләләре. Был 320 йылдан (Раштыуанан һуң 942 йыл. - Ред.) һуң булды. Улар унда үҙҙәренең палаткаларын (тирмәләрен. - Ред.) ҡороп, әл Кустантинийана Румийаға тиклемге юлды япты".\nӘммә Ҡара диңгеҙ тарафтарына барса бәшнәк һәм башҡорт ҡәбиләләре лә китмәй. Тороп ҡалған бәшнәктәр 22 ырыуҙан хасил булған уғыҙ союзына буйһона. Ә был яҡтарҙа ҡалған башҡорт ырыуҙары Аралдан китеп, Көньяҡ Урал ерлегендә көн итә башлай, уғыҙ ябгуларына яһаҡ түләп, әммә үҙаллы көн итеүсе ҡәүемдәре рәтендә була. Ошо ваҡиғалар тураһында XIV быуатта фарсы тарихсыһы Рәшид ад-Дин тарафынан яҙып алынған "Огуз-наме" эпосының бер вариантында бына ниҙәр теркәлгән: "... Курал һәм Башгурд иле хаҡында әйткәндә, уларҙың кешеләре буйһонмаусан һәм мәкерле халыҡ ине. Үҙҙәренең һауалығы һәм ғорурлығы арҡаһында улар бер ниндәй хакимға ла баш эймәҫ булдылар. Шунан Уғыҙ уларҙың Ҡарашит исемле батшаһын әсир алды. Шунан һуң Курал һәм Башгурд ил ителделәр һәм яһаҡ түләргә риза булдылар". Әммә Көньяҡ Урал тарафтары Уғыҙ империяһының үтә алыҫта ҡалған провинцияһы булып, уның ниндәй ҙә булһа баҫым-ҡыҫымынан азат була. XI быуатта башланған ҡыпсаҡ экспанцияһы Уғыҙ империяһының төньяҡ өлөшөн үҙ ҡарамағына буйһондора. Ә X быуат башында (922 йыл) ибн Фаҙлан күргән башҡорттар үҙаллы халыҡ булып танылып, Бөйөк Булғар ханлығы менән союздаш Башҡорт илен тәшкил итә.\nБәлки, уғыҙҙар составына ингән көҙәйҙәр ҙә, тәүгеләре ҡыпсаҡтар тарафынан тар-мар ителгәс, төньяҡҡа китеп, Көньяҡ Урал ерлегендә электән көн иткән башҡорт ырыуҙарына килеп ҡушылғандыр? Тап ошо осорҙа улар уғыҙ миграцияһы ағымына эләккән әйле, байлар һәм һарт ырыуҙары менән бер ерлектә күсә килеп, әлеге йәшәгән төйәктәренә яҡынлашҡан булыуҙары мөмкин, тигән фараз да бар.\nР.Ғ. Кузеев көҙәйҙәрҙең башҡа башҡорт ырыуҙары менән боронғо бәйләнеше хаҡында үҙ версияһын тәҡдим итә. Юғарыла бәйән ителгәндәрҙән сығып, ул көҙәйҙәрҙең ул саҡта баджгардтар тип аталыусы ҡәбиләләр менән берлектә Саян-Алтай тарафтарынан Төньяҡ Кавказғаса күсеп барып, һуңынан баджгард-бурджандарҙың этник хәрәкәте составында Урал алды ерҙәренә килеп етеүен фаразлай. Тәүҙәрәк Ыҡ йылғаһы үҙәнендә, Минзәлә яҡтарында, аҙаҡҡараҡ Асылыкүл буйҙарында йәшәгән осорҙа көҙәйҙәр үҫәргән, түңгәүер, бөрйән ырыуы башҡорттары менән тығыҙ бәйләнешкә инә. Көҙәй ырыуы бүлемдәренең бүре, сураш, тама, тау кеүек атамалары ошо фекерҙе дәлилләп тора.\nXIII-XIV быуаттарҙа көҙәйҙәр Ағиҙел йылғаһының һул яры буйҙарында көн итә. Ошо осорҙа улар был тарафтарға килеп еткән ҡыпсаҡ ырыуҙарының йоғонтоһона эләгә, тап ошо ваҡытта уларҙың составына төркмән-ҡыпсаҡтар ҡушылып, төркмән-көҙәй ырыу бүлеме хасил була. Көҙәйҙәр араһында таҙлар ҙа шул уҡ осорҙа пәйҙә була. Таҙлар ошоға тиклем дә Ҡатай һәм Йүрүҙән йылғалары буйында йәшәүсе айырым үҙаллы төркөмдө тәшкил итеп, XVIII быуатта ғына ошонда заводтар күпләп төҙөлә башланыу сәбәпле үҙ ерҙәренән ҡыҫырыҡлап сығарылып, төньяҡ-көнсығыш башҡортарына ҡушылып китә.\nXIV быуат аҙағында көҙәйҙәр Ҡариҙел (Өфө) йылғаһы тамағынан алып көньяҡҡа табан Ағиҙел йылғаһының урта ағымында ике яҡ яр буйындағы ерҙәрҙе биләй. Бында улар мең ырыуы башҡорттары менән тығыҙ аралаша башлай. XIV быуат аҙаҡтарында - XV быуат башында нуғай экспанцияһы арҡаһында меңдәр ҙә, көҙәйҙәр ҙә Ағиҙелдең уң яғына сығып йәшәй башлай һәм уларҙың байтағы яңы урындарға күсенә. Көҙәйҙәрҙең бер өлөшө Ҡариҙел йылғаһының түбәнге ағымындағы урманлы ерҙәрҙә төпләнә, ҡалғандар Эҫем йылғаһы буйлап үргә табан йүнәлә, һуңғараҡ Йүрүҙән һәм Ләмәҙ буйҙарына килеп етә. Эҫем йылғаһының түбәнге ағышында, Ҡариҙел буйында йәшәүсе урман- һәм бүләкәй-көҙәйҙәр мең ырыуы башҡорттары менән йыш никахлашып-туғанлашып йәшәй башлай. Йүрүҙән буйындағы шайтан- һәм ҡыр-көҙәй ырыуы башҡорттары урындағы әйле ырыуҙары менән бәйләнешкә инеп, уларҙың телендә (һөйләшендә) булған уртаҡлыҡ, мәҙәни яҡтан оҡшашлыҡ та арта бара.\nЭтногенетик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә көҙәй ырыуы вәкилдәренең төп генетик маркеры R1a-M198 гаплотөркөмө икәнлеге асыҡланды. Көҙәйҙәргә ошо гаплотөркөмдөң аныҡ билдәләнгән һәм бик һирәк осрай торған субклады (тармағы) хас, ул, башлыса, башҡорттар араһында таралған. Ошо генетик линияға шулай уҡ табын, унлар, балыҡсы, танып, ҡошсо, әйле, ҡатай, дыуан-әйле ырыуҙары ҡарай. Был факт ошо ырыуҙар вариҫтарының, алыҫыраҡ булһа ла, үҙ-ара генетик нәҫелдәшлеген раҫлаусы дәлил булып тора.\nКөҙәй ырыуының бөгөнгө вариҫтары, башлыса, Башҡортостандың Салауат, Нуриман, Иглин райондарында ойошоп йәшәй. Шулай уҡ Белорет районының Мулдаҡай һәм Исҡушты, Учалы районының Һөйәрғол ауылдарында ла көҙәй ырыуы тоҡомдары бар. Силәбе өлкәһенең Әшә, Усть-Катав, Сим, Миньяр, Катав-Ивановск, Йүрүҙән ҡалаларында, Арғаяш районының Нәҡәй ауылында әле лә көҙәй ырыуы вәкилдәрен осратып була.\nКөҙәй башҡорттары данлы ир-азаматтары, билдәле ҡатын-ҡыҙҙары менән хаҡлы рәүештә ғорурлана. 1735-1740 йылдарҙа барған оҙайлы башҡорт ихтилалында Ҡыр-Көҙәй батыры Төлкөсура Алдағолов, шул уҡ олоҫ муллаһы Юлдаш Һөйәрембәтовтар етәкселегендә башҡорт яугирҙары батша карателдәре менән йән аямай алышһа, 1773-1775 йылдарҙа Емельян Пугачевтың казак-крәҫтиән армияһы бригадиры, Шайтан-Көҙәй ырыуының йорт старшинаһы улы Салауат Юлаев башҡорт халҡының азатлыҡ көрәше символына - милли батырыбыҙ дәрәжәһенә күтәрелә.\nСовет осоронда көҙәй ырыуы башҡорттары Башҡортостандың иҡтисади, ижтимағи, рухи үҫешенә тос өлөш индерҙе, улар араһынан илебеҙҙә, республикабыҙҙа танылған шәхестәр үҫеп сыҡты. Билдәле революционер, дәүләт эшмәкәре Баһаутдин Нуриманов, дәүләт эшмәкәре, 1930-1935 йылдарҙа БАССР-ҙың мәғариф наркомы Риза Әбүбәкеров, Советтар Союзы Геройҙары Ғәйфетдин Аскин, Ғимай Шәйхетдинов, башҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы Сәғит Мифтахов, яҙыусы Ғайнан Хәйри, СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың маҡтаулы нефтсеһе, РСФСР Юғыры Советы рәйесе урынбаҫары Мәғрифә Мәүлетова, танылған йырсы, ӨСИ профессоры Мәжит Алкин, 1960-1980 йылдарҙа Баштелерадио рәйесе урынбаҫары Ғата Имаев, БАССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисткаһы Роза Кәримова, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисткаһы Сәүиә Сираева, биология фәндәре докторы, профессор Вәкил Ширәев, медицина фәндәре докторы, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған табибы Мәхмүзә Ғәйнуллина, юридик фәндәр докторы, РФ Федераль Йыйылышының Федерация Советы ағзаһы Рафаил Зинуров һәм башҡа бик күп зыялыларыбыҙ, үҙҙәренең фиҙаҡәр хеҙмәте һәм ижади ҡаҙаныштары менән көҙәй башҡорттары данын бар илгә таратты.\n(Аҙағы. Башы 43-сө һанда).\nЯҙылған: 06.11.19 | Ҡаралған: 386


Уңайлы мөхит | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 сентября 2015 — 15:43\nРеспубликала инвалидтар үтерөсөн уңайлы мөхит программаһын ғәмәлгә ашырыу дауам итә. Был йүнәлештәге эш барышы һәм программаның үтәлешен тикшереү комиссияһы йомғаҡтары бөгөн координация советы ултырышында тикшерелде. Тормоштоң бар өлкәләрендә лә инвалидтар өсөн уңайлы шарттар булдырыу маҡсатына быйыл 417 миллион һум аҡса бүленә. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең тәбиғи һәләттәрен ҡулланыу шарттарын уңайлаштырыу ғына түгел, йәмғиәттә психологик яҡтан уларға ҡарата мөнәсәбәтте үҙгәртеү талап ителә. Рәсәй Президенты ҡарары менән инвалидтарға уңайлы мөхит программаһы яңы йүнәлеш ала. Әлегә тиклем кәңәш булараҡ тәҡдим ителгән саралар мәжбүри талаптарға әйләнә. Һөҙөмтәлә мәҙәниәт, спорт, мәғариф, социаль яҡлау һәм мәшғүллек, транспорт һәм юл хужалығы, һайлау ҡануниәте һәм башҡа өлкәләргә ҡағылышлы документтарҙа етди үҙгәрештәр көтөлә. Закондар сығарыу өлкәһендә беренсе тапҡыр абилитация төшөнсәһе индерелә.


Яңы плацдарм әҙерләнә » Табын\nМәрхәмәтлек күрһәтеү үҙен аҡлармы?\nҺуңғы арала АҠШ - Рәсәй мөнәсәбәттәренең киҫкенләшеп китеүе бер кемгә лә сер түгел. Рәсәй илселеге был хәлде яйларға тырыша-тырышыуын, әммә киреһенсәрәк килеп сыға. Ике ил араһындағы ҡатмарлы шарттарҙа АҠШ-тың яңы тәғәйенләнгән Дәүләт секретары Джон Керри үҙенең тәүге оҙайлы сит ил сәфәренә юлланды. Ул Бөйөк Британия, Германия, Италия, Төркиә, Мысыр, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре һәм Катар кеүек илдәрҙең баш ҡалаларында буласаҡ. Ошо илдәрҙән сығып фекер йөрөткәндә генә лә АҠШ-тың тышҡы сәйәсәте ҡайһы тарафтарға йүнәлтелгәнен тоҫмаллауы ауыр түгел. Уның сәфәре 6 мартҡа тиклем һуҙыласаҡ. 26 февралдә Джон Керри Берлин ҡалаһында Рәсәй сит ил эштәре министры Сергей Лавров менән осрашты. Аналитиктар билдәләүенсә, был осрашыуҙа ике ил араһында килеп тыуған проблемалар асыҡтан-асыҡ тикшерелгән. Ә улар бик күп. Сүриә мәсьәләһендәге аңлашылмаусанлыҡтарға "Магнитский акты”, "Дима Яковлев” законы өҫтәүенә Техас штатында Рәсәйҙән уллыҡҡа алынған Максим Кузьминдың тәрбиәгә алған ата-әсәһе тарафынан көслөк менән үлтерелеүе хәлде тағы ла ҡатмарлаштырып ебәрҙе. Быларҙан башҡа КХДР, Иран мәсьәләләрендә лә уртаҡ фекергә килеү талап ителә. Йәғни, был йәһәттән илселәргә эш етерлек.\nДжон Керри эш сәфәре барышында Италияла Сүриә оппозицияһы етәкселәре менән дә осрашасаҡ. Быны Италия Хөкүмәте үҙе ойоштора. Италия тигәндән, бында 24-25 февралдә парламент һайлауҙары үтте. Был һайлауҙарҙа төп иғтибар, әлбиттә, үҙ карьераһында өс тапҡыр Премьер-министр вазифаһын биләгән Сильвио Берлускони тирәләй булды. Европа Союзында уның яңынан власҡа әйләнеп ҡайтыу ихтималлығынан хәүефләнәләр.\nОшондай шарттарҙа Рәсәй Премьер-министры Дмитрий Медведев эш сәфәре менән Латин Америкаһы илдәрендә булып ҡайтты. Башта ул Бразилияла булды. Әйткәндәй, Дмитрий Анатольевич 2008 йылда Рәсәй Президенты вазифаһында саҡта Бразилияла бер булып киткәйне инде. Ул ваҡытта донъя иҡтисады тәрән финанс көрсөк кисерә ине. Бөгөн иһә хәл иҡтисади йәһәттән дә, сәйәси яҡтан да бер ни тиклем ыңғай яҡҡа үҙгәрҙе. Рәсәй Бразилия менән уңышлы ғына хеҙмәттәшлек итеп килә. Быны БРИКС (Бразилия, Рәсәй, Һиндостан, Ҡытай һәм Көньяҡ Африка Республикаһы) илдәре хеҙмәттәшлегенән дә асыҡ күрергә була. Әйткәндәй, 2015 йылда БРИКС илдәренең саммиты Рәсәйҙә, Өфө ҡалаһында уҙасаҡ. Рәсәй премьерының Бразилияға эш сәфәре барышында ике ил араһындағы хеҙмәттәшлекте киңәйтеү йүнәлешендә байтаҡ килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды. Рәсәй быға тиклем дә Бразилия менән ауыл хужалығы, оборона, Йыһанды үҙләштереү йүнәлешендә хеҙмәттәшлек итеп килә ине. Быныһында иһә Бразилия Рәсәйҙән 2,4 миллиард долларға ПВО системаһы һатып алырға килеште. Бынан тыш Рәсәй бер нисә "СУ-35” истребителен һатасаҡ. Быларға алмашҡа Бразилиянан сусҡа ите, бойҙай һатып алыу планлаштырыла. Үҙебеҙҙә етештереп булғанды сит илдән һатып алыу алйотлоҡ, әлбиттә. Быға тиклем дә Бразилия Рәсәйҙе ошондай аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеп килде. Мәҫәлән, сит илдән Рәсәйгә индерелгән сусҡа ите күләме буйынса Бразилия икенсе урында тора.\nОсрашыу барышында шулай уҡ БРИКС илдәренең банк системаһын үҫтереү мәсьәләһе лә ҡаралды. Энергетика, юғары технологияларҙы үҫтереү йүнәлешендәге берлектәге проекттарҙы финанслағанда кредит линиялары асыу мөмкин буласаҡ. Сауҙа бәйләнешен артабан нығытыу маҡсатында милли валютаны ҡулланыу мөмкинлеге лә ҡаралды. Был йәһәттән Рәсәйҙең Ҡытай, Һиндостан кеүек илдәр менән эшләү тәжрибәһе бар. Бразилия иһә Аргентина менән ошондай мөмкинлеккә эйә. Был мәсьәлә быйыл март айында Көньяҡ Африка Республикаһында үтәсәк БРИКС илдәре саммитында тағы ла бер тапҡыр ҡараласаҡ тип көтөлә.\nБразилиянан һуң Дмитрий Медведев Гаванаға юлланды. Куба менән мөнәсәбәттәр СССР ваҡытынан уҡ һәйбәт ине. Әммә Куба халҡы ошоға тиклем Ельциндың хыянатын кисерә алмай килде, шикелле. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, "Азатлыҡ утрауы" тип иҫәпләнгән был илдә Рәсәйгә ҡарата йылы ҡараш йәшәп килә. Заманында был төбәктә Куба АҠШ агрессияһына ҡаршы торған берҙән-бер ил булды. Ярай әле хәҙер Венесуэла, Никарагуа кеүек илдәр Кубаға теләктәшлек күрһәтә башланы. Дмитрий Анатольевичтың был сәфәренән һуң Куба халҡының Рәсәйгә ҡарата булған үпкәһе бөтөнләй онотолор инде. Ни өсөн тигәндә Медведев Кубаның СССР-ҙан Рәсәйгә күскән 30 миллиард доллар бурысының бер өлөшөн "списать” итеү, бер өлөшөнөң 10 йылға кисектерелеүе хаҡында белдерҙе. Эйе, дуҫлыҡ хаҡын аҡса бизмәненә генә һалып үлсәп булмайҙыр инде. Бөгөн аҡсаһына ҡарағанда Рәсәй өсөн был төбәктә ныҡлы союздаш булдырыу мөһимерәк. АҠШ менән мөнәсәбәттәр киҫкенләшеп торған бер мәлдә бигерәк тә. Шуға ла Рәсәй премьерының Латин Америкаһы илдәренә эш сәфәренән иҡтисади хеҙмәттәшлекте киңәйтеүгә ҡарағанда сәйәси мәнфәғәтте алғы планға ҡуйыуын тоҫмалларға була. АҠШ Рәсәйгә сиктәш урынлашҡан Европа Союзы илдәренә иҫәп тотһа, Рәсәй иһә АҠШ-ҡа терәлеп тиерлек торған Куба, Бразилия, Венесуэла кеүек илдәр менән хеҙмәттәшлекте нығытып, был төбәктә ныҡлы плацдарм булдырмаҡсы итә. Ошо өс илгә күпләп хәрби ҡорал, техника һатыу ҙа юҡтан ғына түгелдер. АҠШ яғы быны яҡшы аңлап тора һәм ошо йүнәлештә ҡапма-ҡаршы эш алып бара. Тик бындай сәйәсәт яҡшыға алып килмәйәсәк. Союздаштар арттырам тип, миллиардлап мәрхәмәтлек күрһәтеү үҙен аҡлармы, ваҡыт күрһәтер.


Уҡытыусылар ҡағыҙ эшенән ҡотоласаҡ\n24 Июнь 2019, 19:41\nТиҙҙән Рәсәйҙең Хеҙмәт кодексына үҙгәрештәр индереләсәк һәм уның буйынса мәктәп уҡытыусылары ни бары дүрт төрлө отчет документы тултырасаҡ, тип белдергән илдең мәғариф министры Ольга Васильева.\nУҡытыусыларҙы артыҡ отчеттарҙан, ҡағыҙ тултырыуҙарҙан азат итеү йәһәтенән: “Ниһайәт, беҙҙе ишеттеләр, тип уйлайым: мәктәптә дүрт документ ҡалырға тейеш һәм ҡаласаҡ та. Был – фәндәр буйынса эш программаһы, регуляр-тематик планлаштырыу, электрон журнал, электрон көндәлек. Һанлы мәғариф мөхите сиктәрендә документтар пакеты әҙерләнгән, уны бер генә тапҡыр индерәсәкбеҙ. Ғөмүмән, Хеҙмәт Кодексына үҙгәреш индереүгә килгәндә, тап телгә алынған дүрт документ норма булараҡ нығытыласаҡ”, – тип белдергән Ольга Васильева Рәсәй Дәүләт Думаһында үткән парламент тыңлауҙарында.


Хәбәрҙәр - 22.06.16\nХәбәрҙәр - 21.06.16\nОктябрьский ҡалаһында янғында ике ҡатын һәләк булды. Уларҙың береһенә 84, икенсеһенә-42 йәш.Ут ялмап алған фатирҙан бер ир һәм сабый сығып өлгөрә. Ҡотҡарыусылар күп ҡатлы йорттан 30 кешене эвакуацияларға ҡарар итә. Ҡыҙғанысҡа, фажиғәлә ике кешенең ғүмере өҙөлдө.\nУчалыла 18-се быуаттың билдәле сәсәне һәм батыры Ҡарас сәсәнгә таҡтаташ асылды\nУчалыла 18-се быуаттың билдәле сәсәне һәм батыры Ҡарас сәсәнгә таҡтаташ асылды. Ҡаҙаҡ буры Аҡса башҡорт ерҙәренән йылҡы малын ҡыуын алып китә. Ҡарас батыр уны дуҫтары менән ҡыуып тота. Батырҙар һуғышмай, тәүҙә бер-береһенә үҙ-ара уҡ атышырға, һуңынан сәсәнлектә оҫталыҡтарын һынап ҡарарға...\nБашҡортостанда 200-ҙән ашыу йәшерен документ киң йәмәғәтселек иғтибарына сыға\nБашҡортостанда 200-ҙән ашыу йәшерен документ киң йәмәғәтселек иғтибарына сыға. Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай башланғысы менән айырым һаҡ аҫтындағы архив йыйынтыҡҡа баҫтырылып көҙгә интернетҡа ҡуйыласаҡ. Закондар тупланмаһының 22-се томында 1942 йылда Башҡортостан хөкүмәте ҡабул иткән ҡарарҙар урын...\nБашҡортостанда «Муниципаль хеҙмәт» тураһындағы законға үҙгәрештәр индерелә\nБашҡортостанда “Муниципаль хеҙмәт” тураһындағы законға үҙгәрештәр индерелә. Хәҙер муниципалитет етәксеһе булып тик урта йә иһә юғары белемлеләр генә эшләй ала. Был яңылыҡ халыҡ һәм башҡарма власть органдары араһындағы мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлгә күтәрергә тейеш. Был хаҡта бөгөн парламент президиумы...\nГермания канцлеры илдә йәшәүсе төрөктәргә Төркиәлә үлем язаһын кире ҡайтарыу тураһындағы референдумда ҡатнашыуҙы тыйырға ниәтләй. Белгестәр Меркельдың был ҡарары сәйәси вәзғиәт тыуҙырыуы, халыҡ-ара көрсөккә еткереүе һәм ахыр сиктә ике ил араһындағы мөнәсәбәттәрҙе боҙоуы ихтимал, тип фаразлай....\nРосгвардияның Башҡортостандағы идаралағы «Хәтер аллеяһы» тигән акция ойошторҙо\nРосгвардияның Башҡортостандағы идаралағы “Хәтер аллеяһы” тигән акция ойошторҙо. Уның сиктәрендә хәрби һәм хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булған хеҙмәттәштәр иҫтәлегенә арнап Еңеүҙең 50-йыллығы паркында вафат булған 34 яугир хөрмәтенә 34 ҡарағай ағасы ултыртылды. Һәр яңы ултыртылаған ағас янына...\nӨфөлә билдәһеҙҙәр Урта Азия овчаркаһына пневматик ҡоралдан атҡан\nӨфөлә билдәһеҙҙәр Урта Азия овчаркаһына пневматик ҡоралдан атҡан. Йорт хайуаны тәнендә бер-нисә пуля табылған. Хәҙер эт һауыға башлаған һәм саф һауаға сыға. Табиптар Урта Азия овчаркаһы тәненән ике пуля сығарған, ҡалғандары үтә сыҡҡан. Барыһы хайуанға билдәһеҙ кешеләр 9 тапҡыр атҡан. Әгәр...


Төбәктә үткән тәүге өмәләрҙә 4,6 мең тонна сүп-сар сығарып түгелгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә үткән тәүге өмәләрҙә 4,6 мең тонна сүп-сар сығарып түгелгән\n17:03, 15 апреля 2013 Йәмғиәт\nҮткән ял көндәрендә Башҡортостанда ойошторолған тәүге өмәләрҙә ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигондарына 4,6 мең тоннанан ашыу сүп-сар сығарып түгелгән. Территорияларҙы санитар таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса сараларҙа дөйөм алғанда 2,8 мең берәмек махсус техника файҙаланылған.\nРеспубликала 13 апрелдә старт алған яҙғы өмәләрҙә 94 мең квадрат метр юл һәм өс мең погон метр тирәһе ҡойма һәм фасад ремонтланған.\n— Тәүге экологик өмәләр йомғаҡтары буйынса, Башҡортостандың сүп-сарҙан таҙартылған һәм төҙөкләндерелгән территорияһы әлегә 10 процент тәшкил итә, — тип хәбәр итте БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат секретары Нина Никандрова.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яҙғы өмәләр быйыл төбәктә 18 майға тиклем дауам итәсәк.


Тау башында доға ҡылдыҡ | Йәншишмә\nТау башында доға ҡылдыҡ\nНаписал в 28 сентября 2018, 16:11\nЙәйге каникулымды һағынып көтөп алам. Бигерәк күңелле ваҡыт бит ул. Һыу инергә, велосипедта йөрөргә, һабантуйҙарҙа ҡатнашырға, берәй ергә ял итергә барырға мөмкин.\nБыйыл 1 июндән беҙҙә мәктәп лагеры асылды. Унда көн һайын ҡыҙыҡ-ҡыҙыҡ уйындар уйнаныҡ, тәмле аштар ашаныҡ. Ә 7 июндә мәктәптә шаулап-гөрләп һабантуй уҙҙы. Төрлө уйындарҙа ҡатнаштым: эстафетала йүгерҙем, ҡапсыҡта һикерҙем.\nБер көндө беҙҙе Илсеғол ауылы эргәһендәге Нарыҫтауға алып барҙылар. Уның тирә-яғы тап-таҙа, бер сүп тапмаҫһың. Шулай булмай, был бит изге урын һанала. Тау башына менеп, доға ҡылып, шифалы шишмәнең һыуында ҡойоноп ҡайттыҡ. Беҙгә бик оҡшаны. Икенсе көндө Ҡырғыҙ-Миәкә ауылындағы бассейнға һыу инергә барҙыҡ. Һуңынан мәҙәниәт һәм ял итеү паркында булдыҡ. Лагерҙың аҙаҡҡы көнөндә беҙгә тәмлекәстәр тараттылар. Рәхәтләнеп һыйландыҡ.\nИюль айында бер көн Азамат ағайым, Азалиә апайым һәм Илнар туғаным менән көтөү көттөк. Унда көнө буйы йөрөһәк тә, арыманыҡ, киреһенсә, күңелле булды. Ә июль аҙағында Лилиә апайым менән Рәдис еҙнәйем Мәләүез районындағы «Нөгөш» ял итеү базаһына алып барҙы. Беҙ унда ике көн булдыҡ. Нөгөштөң һыуы йылы һәм таҙа икән. Катамаранда йөрөнөм, ҡурҙаҡ ашаным, һыуһаҡлағыстағы аҡсарлаҡтарҙы күҙәттем. Балыҡ тотоп ашайҙар, ҡарап тороуы ирмәк инде.\nАвгуста ғына тыуған Тамъян-Таймаҫыма ҡайттым. Ғаиләбеҙ менән бер нисә көн рәттән Дим буйына һыу инергә төштөк. Һыуы һалҡынсараҡ булһа ла, рәхәтләнеп йөҙҙөк, сапылдашып уйнаныҡ.\nЙәйге ялымдың уҙғаны һиҙелмәй ҙә ҡалды.\nАделина ҒӘЛИШИНА, VI синыф уҡыусыһы.\n« Дуҫлыҡ күпере һалынды


Һаҡмар: Инфекция бүлегенә нигеҙ һалынды\nБаймаҡ ҡалаһының 75 йыллыҡ юбилейын билдәләүгә әҙерлек алып барыу планында төҙөлөш эштәренә айырым урын бирелгән. Был хаҡтағы мәҡәләләр гәзитебеҙҙә донъя күреп бара. Ошо көндәрҙә ҡалала тағы ла бер бинаға нигеҙ һалынды.\nБаймаҡ үҙәк ҡала дауаханаһында инфекция бүлеген булдырыу күптән өлгөрөп еткән мәсьәлә ине. Һәм, ниһайәт, был проблема хәл ителеү өҫтөндә. Инфекция бүлегенең эшмәкәрлеген иҫәпкә алғанда, уның башҡа биналарҙан айырым урынлашҡан булыуы төп шарт. Шулай итеп, дауахана биләмәһендә тағы ла бер яңы корпус барлыҡҡа киләсәк.\n“Баймаҡ механизацияланған күсмә колоннаһы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте коллективы төҙөлөштө үҙ өҫтөнә алған. Проект-смета документтары буйынса бер ҡатлы бина 40х16 метр оҙонлоҡта буласаҡ. Дауахана 15 койка-урынға иҫәпләнгән. Төҙөлөш эштәрен прораб Ирек Кәримов етәкселегендәге ташсылар бригадаһы алып бара.


Башҡортостанда Көньяҡ Африканың БЭЛЛ үҙ бушатҡыс машиналарын сығарыу буйынса проектҡа старт бирелде\nБөгөн Нефтекамала карьерҙар өсөн тәғәйенләнгән йөк автомобиленең тәжрибә өлгөһө тәҡдим ителде. Урындағы заводта йыйылған ҡеүәтле техника Өфөлә үтәсәк ШОС һәм БРИКС саммиттары ваҡытында эшләйәсәк күргәҙмәгә ҡуйыласаҡ. Һуңынан ул Учалы ҡалаһының тау-байыҡтырыу комбинатында һынау үтәсәк. Реаль шарттарҙа башҡарған эш һөҙөмтәләре буйынса БЭЛЛ йөк автомобилдәре кузовтарын Башҡортостанда сығарыу тураһында ҡарар ҡабул ителер тип көтөлә. Әлегә берлектәге эш һөҙөмтәһе ике яҡты ла ҡәнәғәтләндерә, ти белгестәр.


Ғаилә-һөтсөлөк фермаһы төҙөргә хыяллана\n9 Апрель 2019, 12:54\nЕр тырыштарҙы үҙ итә.\nҠалтасы районы Яңы Килбаҡты ауылына килеп ингәс тә, йорттарҙың төҙөклөгө, урамдарҙың киң һәм таҙа булыуы күҙгә ташлана. Ауыл халҡы ла матур йәшәй, күрәһең, йорт алдарында трактор йә булмаһа йөк машинаһы, күпләп еңел автомобиль күренә. Тимәк, был яҡтарҙа тырыш, эш һөйөүсән халыҡ көн итә. Ауылға ингән ерҙә генә төҙөк һөтсөлөк фермалары, оҫтаханалар урынлашҡан, ялан кәртәләрҙә һыйыр малының мөңрәүе ишетелә. Фермер Василий Зәйникәевте тап ошо һөтсөлөк фермаһында осраттыҡ.\n— Ауылда туғыҙынсы класты тамамлап, артабан уҡыуымды Красный Холмда дауам иттем. Ҡулға өлгөргәнлек аттестаты алғас, Нефтекаманың 59-сы лицейына уҡырға индем, — ти йәш фермер. — Аҙаҡ электрик-монтажсы һөнәрен үҙләштереп, туған “Урал” колхозына эшкә ҡайттым.\nТәүҙә егет водитель була, башҡа төрлө эштә йөрөй, әммә күңеленә оҡшаған һөнәрҙе таба алмай. Шулай бер аҙҙан иптәштәренә эйәреп, Василий оҙон аҡса юллап, Себер тарафтарына йүнәлә. “Ышанаһығыҙмы-юҡмы, Себер ҙә мине үҙенә ылыҡтыра алманы, биш ай эшләгәндән һуң ауылыма кире ҡайтып төштөм”, — тип көлөмһөрәне егет.\nВасилийҙың әсәһе Галина Васильевна ул осорҙа хаҡлы ялға сығып, ауылда фермер хужалығы ойоштороп ебәргән була, улының ҡайтыуына ул ифрат шатлана. Галина Васильевна, Василий менән кәңәшләшеп, хужалыҡ йөгөн уға тапшырырға ҡарар итә. Буласаҡ фермер икеләнмәй, ең һыҙғанып 2014 йылда хужалыҡты үҙ ҡулына ала. Ауылда тыуып үҫкән егеткә ер эшкәртеү, мал тәрбиәләү ауырға төшмәй.\nТәүҙә ул булған аҡсаһына трактор һатып ала. Әлбиттә, ата-әсәһе тәүге ваҡытта ныҡлы терәк, кәңәшсе була, дуҫтары ла уның башланғысын хуплап, һәр яҡлап ярҙам итә. Фермер, ата-әсәһе, туғандары, ауылдаштары алдында һынатмаҫ өсөн, бар көсөн һала, артҡа юл юҡ икәнен яҡшы аңлай. Район етәкселеге лә йәш егеткә ярҙам ҡулы һуҙа, эшмәкәрлеген артабан үҫтереү өсөн тип грант алырға ярҙам итә.\nДәүләттән бүленгән аҡсаға һатып алынған трактор, комбайн, бесән сапҡыс кеүек ауыл хужалығы техникаһы фермерҙың паркын тулыландыра, уға 500 гектарҙа ер эшкәртергә мөмкинлек тыуа. Элекке колхоздан ҡалған һөтсөлөк фермаһы биналарын һатып алыуға, ерҙе ҡуртымға алыуға өлгәшә, ауылдаштарының пай ерҙәрен дә файҙалана.\nБер туған ҡустыһы Валерий, ауылдаштары менән емерек хәлдәге фермаларҙы ремонтлап, тирә-яғын кәртәләйҙәр. Аҙаҡ Нуриман районынан тәүге 22 баш “бестужев” тоҡомло йәш тана һатып алалар. Бөгөн ул 120 баш һыйыр малы аҫрай, 50 һыйырҙан һауылған 300 килограмм һөттө район үҙәге баҙарына сығарып һата. Ит һатып та хужалыҡ ҡаҙнаһын тулыландыра. Тауар һатыуҙан килгән табышты хеҙмәткәрҙәргә хеҙмәт хаҡы түләүгә, ауыл хужалығы ҡорамалдары һатып алыуға, хужалығын артабан үҫтереүгә тотона фермер.\nӘйткәндәй, бөгөн Василий банктан кредит алмайынса тик үҙе эшләп тапҡан аҡсаһына ғына эшмәкәрлеген алып бара. Биш ауылдашы бында хеҙмәт урыны тапҡан, әле лә эш һорап мөрәжәғәт итеүселәр бар икән. Пайсыларға игенен, бесән-һаламын биреп тора, ауылдаштарын да онотмай. Уның таҡта ярҙырыу цехы ла уңышлы эшләй, ауылдаштарын төрлө ағас материалдары менән тәьмин итә. Ауылдаш фермер дуҫы менән яҡшы мөнәсәбәттә, бер-береһенә яҙғы-көҙгө баҫыу эштәрендә ярҙам итешеп, матур итеп йәшәйҙәр.\n— Фермерҙар күберәк булған һайын, халыҡҡа эш тә буласаҡ, тимәк, ауыл да һүнмәйәсәк. Улар миңә конкурент түгел, әйҙә эшләһендәр генә, Рәсәйҙә ер майҙаны күп ул, ә ер тырыштарҙы ғына ярата, — ти фермер.\nКиләсәктә фермер хужалығын ғаилә-һөтсөлөк фермаһы булараҡ күрергә күҙаллай, бының өсөн уңайлы шарттар етерлек. Һөтсөлөк фермаһы заман талаптарына яуап бирә, ә иң мөһиме — тырыш, уңған хеҙмәткәрҙәре, Василий кеүек эшкә дәрте ташып торған хужаһы бар.


Өфөнөң коммуналь хеҙмәткәрҙәре ҡапыл һалҡынайтыуы сәбәпле көсәйтелгән эш режимына күсә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:55, 9 ноября 2018 Иҡтисад\nӨФӨ, 2018 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nӨфөнөң коммуналь хеҙмәткәрҙәре көсәйтелгән эш режимына күсә. Бындай саралар алдағы көндәрҙә һауа температураһының ҡапыл түбәнәйеүенә бәйле. «Ҡала хеҙмәттәре көсәйтелгән эш режимына күсерелгән. Боҙлауыҡ булмаһын өсөн торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр юлдарҙы һәм тротуарҙарҙы ҡом-тоҙ ҡатнашмаһы менән эшкәртергә әҙер», — тип хәбәр ителә ҡала хакимиәте сайтында.\nБаш ҡала мэрияһы юлдарҙа күңелһеҙ хәлдәргә тарымаҫ өсөн автоһәүәҫкәрҙәрҙе саралар күрергә саҡыра. Атап әйткәндә, йәйге резинаны ҡышҡыға алмаштырырға. Шулай уҡ тиҙлек режимын һаҡларға, ҡапыл тормозға баҫмаҫҡа, бер рәттән икенсеһенә күсергә тырышмаҫҡа кәрәк. Күперҙәрҙә, таулы урындарҙа айырыуса иғтибарлы булыу зарур.\nШтаттан тыш хәл килеп тыуған осраҡта — «Ҡотҡарыу хеҙмәте 112» шылтыратырға.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, алдағы көндәрҙә Башҡортостан биләмәһенә арктик һауа массаһының үтеп инеүенә бәйле һауа температураһының ҡапыл түбәнәйеүе көтөлә. Башгидрометүҙәк мәғлүмәттәре буйынса, 9-12 ноябрҙә республикала һауа температураһының төндә -10,-15, аяҙытҡанда -16,-21, көндөҙ -5,-10, айырым райондарҙа -15 градусҡаса түбәнәйеүе мөмкин. Урыны менән ҡар яуа, ҡайһы бер юл участкаларында боҙлауыҡ булыуы ихтимал.\nТеги: торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, коммуналь хеҙмәттәр, ҡала хужалығы


Мәктәптәрҙең именлеге тикшерелде\n1 Июль 2010, 11:06\nБашҡортостан Хөкүмәтендә белем биреү учреждениеларын уҡыу йылына әҙерләү буйынса Ведомство-ара республика комиссияһы ултырышы үткәрелде. Уның эшендә Мәғариф министрлығы, “Роспотребнадзор”ҙың БР буйынса идаралығы, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы вәкилдәре, шулай уҡ хакимиәт башлыҡтары урынбаҫарҙары һәм район мәғариф бүлектәре начальниктары ҡатнашты. Башлыса был янғын һәм санитар-гигиена хәүефһеҙлеге имен булмаған райондар.\n— Әгәр быйыл автоматик янғын сигнализацияһы, хәбәр итеү системаһы һәм эвакуация юлдары булмаһа — инспекторҙың ҡултамғаһы ла булмаясаҡ, — тип иҫкәртте баш дәүләт янғын инспекторы Марат Латипов.\nЛәкин муниципалитеттар средстволар етешмәүгә һәм мәктәп биналарының туҙыуына һылтанды.\n— Беҙҙең районда 51 мәктәп, 50-һенә иҫкәрмә яһалды. Иң яңыһына ғына иҫкәрмә яһалманы, — тине Баҡалы районы вәкиле. — Беҙ иҫәпләп сығарҙыҡ: янғын инспекторының һәм “Роспотребнадзор”ҙың бөтә талаптарын үтәү өсөн беҙгә кәмендә 10 миллион һум аҡса кәрәк.\n— Ә беҙгә — 11 миллиондан ашыу. Уны ҡайҙан алырға? — тип коллегаһын яҡланы Архангел районы вәкилдәре, унда тиҫтәләгән мәктәпкә санитария шарттары насар булыу арҡаһында сентябрҙә асылмау ҡурҡынысы янай.\n“Роспотребнадзор” линияһы буйынса мәктәптәр 1100 задание алды — башлыса һыу үткәргестәрҙе, канализацияларҙы, вентиляция системаларын ремонтлау буйынса.\nКомиссия әҙерләгән аналитика республика мәктәптәрен һәм балалар баҡсаларын бөтә нормаларға ярашлы хәлгә килтереү өсөн 500 миллион һумдан ашыу аҡса талап ителеүен күрһәтә.\nШул уҡ ваҡытта башҡа төрлө миҫалдар ҙа бар: Әбйәлил һәм Туймазы райондарына һорауҙар тыуманы, ә бит уларҙа ла шул уҡ иҫке мәктәптәр һәм шундай уҡ наҡыҫ бюджет.\n— Коллегалар, һүҙ балаларҙың ғүмере һәм һаулығы хаҡында бара, — тип иҫкәртте ултырышты алып барыусы БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров. — Шуға күрә беҙ бөтә талаптарҙы үтәргә тырышырға һәм ҡаршылашмай, күҙәтеү органдары менән үҙ-ара килешеп эш итергә тейешбеҙ.\nҘурыраҡ һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн комиссия киләһе ултырыштарҙы мәктәптәрҙә санитария һәм янғынға ҡаршы проблемалар йылдар буйына хәл ителмәгән райондарҙа үткәрергә ҡарар итте.


Беҙҙә футбол стадионы булырмы? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Беҙҙә футбол стадионы булырмы?\n“Ул дөрөҫ урында төҙөлөргә тейеш. Заманса объект булыуы мөһим. Өҙлөкһөҙ эшләргә тейеш. Балалар унда иртәнге һигеҙҙән инерлек, өлкәндәр төнөн сығырлыҡ булһын. Беҙ Мәскәү өлкәһендә ҡараңғы төшкәнсе уйнай торғайныҡ...”\nШулай тине төбәк етәксеһе Радий Хәбиров республиканың баш ҡалаһында футбол стадионы төҙөүгә бәйле. Ул бөгөн “Өфө” футбол клубы етәкселеге, тренерҙар штабы һәм уйынсылары менән осрашты.\n“Стадион кәрәк. Уны төҙөү идеяһы һүнмәне”, – тине Радий Фәрит улы һәм яңы объект буйынса һорауҙар барлығын, уларҙы эш режимында тикшереү кәрәклеген белдерҙе. Төбәк етәксеһе шулай уҡ күмәк спортты үҫтереү мөһимлеген билдәләне, футболсыларға йәштәр менән күберәк осрашырға, мәктәптәргә йөрөргә, балалар ярыштарында ҡатнашырға кәңәш бирҙе.\n– Аҙ ғына ваҡыт эсендә һеҙ етди уңыштарға өлгәштегеҙ һәм Башҡортостан халҡына ҙур футбол ваҡиғаларында ҡатнашыу мөмкинлеге бирҙегеҙ, – тине “Өфө” клубы вәкилдәренә Радий Хәбиров. – Мин үҙем дә футбол уйнарға яратам, уның өсөн янып-көйәм. Барыбыҙ исеменән дә ҙур рәхмәт һеҙгә!\nЙыйылған, ти, күршеләр... 09.01.2019 // Спорт һәм туризм\nОшо көндәрҙә Миәкә районының Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында дүрт район хакимиәте йыйылма командалары...


"Омикрон" штаммы таралыуға әҙер булырға тейешбеҙ\n14 Ғинуар , 18:12\n14 ғинуарҙа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров төбәктә коронавирус инфекцияһы таралыуға юл ҡуймау буйынса оператив штабтың ултырышын үткәрҙе.\nКөн тәртибендә – һаулыҡ һаҡлау системаһының “Омикрон” штаммы таралыу шарттарында эшкә әҙерлеге, ковидҡа ҡаршы прививкалау кампанияһының барышы, вакцина эшләтмәүселәрҙең санитар-эпидемиологик нормаларҙы һәм сикләү сараларын тотоуы.\nРадий Хәбиров отметил, яҡын арала Башҡортостанда, “омикрон” штаммы таралыуға бәйле, коронавирустың сираттағы тулҡыны көтөлә. Илдең 13 төбәгендә ковидтың яңы тулҡыны менән зарарланыу осрағы теркәлгән, шул иҫәптән Башҡортостанда ла өс кешенең ауырыуы асыҡланған.\n«Роспотребнадзор» идаралығы хәбәр итеүенсә, «омикрон» коронавирустың башҡа төрҙәренә ҡарағанда зарарлыраҡ. Ул бик тиҙ тарала.\n– Әлегә республикала коронавирусҡа бәйле хәл тотороҡло, – тине төбәк етәксеһе. – Әммә “омикрон” штаммы таралыуға бәйле тиҙҙән ауырыуҙың яңы тулҡыны килеп етәсәк. Шунлыҡтан медицина учреждениеларында койкалар резервын ҡарарға, дарыуҙар запасын әҙерләргә һәм яңынан ирекмәндәр штабы эшмәкәрлеген йәйелдерергә кәрәк булыр. Иң мөһиме – санитар-эпидемиологик сараларҙы күҙәтеүҙе көсәйтергә.\nВице-премьер – Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин хәбәр итеүенсә, республикала яңы коронавирус инфекцияһы менән зарарланыусылар һаны 124 855 кешегә етте. Тәүлек эсендә тағы 207 кешенең инфекция йоҡтороуы асыҡланған. Бөтәһе 115 777 кеше ауырыуҙан имен-һау ҡотолған, шуларҙың 239-ы – үткән тәүлектә. Төбәктә инфекция йоҡтороусылар өсөн 1 545 койка-урын булдырылған. Койка фондының 38 проценты әлегә буш.\nКоронавирусҡа ҡаршы дөйөм вакциналау дауам итә. Бөтәһе төбәккә 2 914 858 доза вакцина алынған. 14 ғинуарға алынған мәғлүмәттәр буйынса, вакцинаның тәүге компонентын 2 237 936 кеше эшләткән, 2 114 688 кеше тулыһынса вакциналанған.


“Дуҫым өсөн рюкзак”\n13 Август 2019, 14:08\nИлебеҙҙең төрлө төбәктәренән, беҙҙең республиканы ла индереп, балалар “Дуҫым өсөн рюкзак” хәйриә акцияһында ҡатнаша.\nӘле Иркутск өлкәһенең Тулун ҡалаһындағы балаларға мәктәп кәрәк-яраҡтары йыйыу бара. Билдәле булыуынса, июнь аҙағында Приангарьела барған көслө яңғырҙар йылғаларҙың ташыуына килтерҙе. Ҡаза күргән зонаға 110 ауыл һәм ҡала эләкте, бөтәһе 10 меңдән ашыу йорт һыу аҫтында ҡалды. Айырыуса Нижнеудинск һәм Тулун ҡалаларына ҙур зыян килде.\nАкцияны “Рәсәй уҡыусылары хәрәкәте” үткәрә. Был ижтимағи-дәүләт балалар-үҫмерҙәр ойошмаһы 2015 йылдың октябрендә РФ Президенты Владимир Путин указы менән ойошторолғайны. Бөген уның составында 450 меңгә яҡын кеше иҫәпләнә.\nБыл изге эште беҙҙең районда ла хупланылар. Раевка гимназияһында мәктәп кәрәк-яраҡтарын ҡабул итеү пункты ойошторолдо.\n-Был сараға уҡыусылар, ата-әсәләр, сығарылыш синыфы уҡыусылары бик теләп ҡушылды. Шулай уҡ эшҡыуарҙар Светлана Шәйәхмәтова, Ульяна Сазонова һәм Нина Дзюбенко ла ярҙам ҡулы һуҙҙы. Акция донъяла изге кешеләрҙең күп булыуын күрһәтте. Йыйылған канцелярия тауарҙары Өфөләге балалар өсөн гуманитар ярҙам йыйыу пунктына тапшырыласаҡ, - ти мәктәптең өлкән вожатыйы Айгөл Камалетдинова.\nШулай уҡ “Мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам ит” хәйриә акцияһы ла дауам итә, уны Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы үткәрә.\nТеләге булган һәр кем ауыр тормош хәлендә ҡалған балаларға һәм ғаиләләргә яңы уҡыу йылына әҙерләнергә ярҙам итә ала. Мәктәп кәрәк- яраҡтарын Раевка ауылы, Юбилей урамы, 23а адресы буйынса урынлашҡан “Ғаилә” район-ара үҙәгенә килтерергә мөмкин.\nКартинка взята из бесплатного фотобанка


Белорет районы мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләгән, инде үҙе ике бала әсәһе булған, тормоштоң әсеһен дә, сөсөһөн дә татып өлгөргән йәш ҡатын ижади мөхиттән ситтә йәшәһә лә, ошо арауыҡта ике китап сығарып өлгөргән, егерме биш йәшендә генә Башҡортостан Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул ителгән.\nЗөлфиәнең ҡайһы бер шиғырҙары уҡыусыны һиҫкәндерә һәм ауыр кисерештәр солғанышында ҡалдыра:\nЕр өҫтө аҡ ҡағыҙ.\nЯҙаһы йырым күп,\nӘ дөйөм алғанда күптәрҙең яҙмышын, хис-тойғоларын үҙеңдеке итеп сағылдыра белеүҙәлер Зөлфиә шиғриәтенең оло әһәмиәте.\nӨй нигеҙе ҡотло булһын өсөн өрлөк башына, нигеҙгә, бәхет теләп һыуға тәңкә һалыу йолаһы бар башҡортта. Зөлфиә халыҡ араһында ҡағиҙәгә әйләнеп киткән эш-ҡылыҡ тәртибен, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе яҡшы белә һәм уларҙы шиғырҙарында оҫта файҙалана:\nИнйәр төптәренә тәңкә һиптем,\nҠабул итер микән был яҡтар?\nҠояш батҡас, ай ашыҡты\nҠотлар өсөн беҙҙең туйҙы.\nТөн шаршауын тартты ла ул,\nБер ус тәңкә һибеп ҡуйҙы.\n«Килен булып әйткәне» шиғыры яңы тормош башлаған һәр кемгә лә таныш юлдарҙан тора. Килен кешегә, өлөшөмә төшкән көмөшөм, тип хәләленең генә түгел, уның яҡындарының күңел торошон аңлап, ғаилә тотороҡлоғон һаҡларға өйрәтә кеүек.\nАбынһам да, һөрөнһәм дә,\nМин үҙ балаң булмаһам да,\nҺүнер өйҙә йәм.\nҒәйептәрем булһа, кисер,\nКүңелемдең тулған сағы:\nМин шундай илаҡ!\nЯрат әле берҙе генә\nКилендең, ҡәйнәһен дә әсәй күреп, уның күңеленә ярарға тырышыуы Зөлфиәнең һәләте аша итәғәтле тасуирлана, хатта ул сеңләү жанрына ауаздаш кеүек. Белорет районындағы Елмерҙәк итәгендәге текә боролошло юлға арналған «Ҡәйнә теле» шиғыры быға өҫтәлмә:\nСиткә типһә, даным һатыр,\nҮҙҙәй күрһә, өйрәтер.\nМәжит Ғафури әйтмешләй: «Ҡайҙа баҫҡандар икән тип, Әйләнәм мин халҡыма». Артҡа ҡарап эшләгән эшеңә һығымта яһауҙан тыш, йәштәрҙең тын алышына ла юҡ-юҡ та күҙ һалырға кәрәк ул өлкәндәргә. Ниндәй быуын үҫеп килә? Уларға таянып буламы? Ил хәстәре менән йәшәйҙәрме?\nЙәштәр араһында Башҡортостан, башҡорт халҡы, башҡорт теле, тип янып-көйөп ижад иткән шәхес булып сыҡты Зөлфиә. Уның тормошта үҙ урынын табып, халҡына әйтер һүҙен ҡыйыу еткереүенә һоҡланып иғтибар итә килдем. Ялҡынлы тел менән яҙылған бихисап әҫәрҙәре халҡыбыҙҙы ғәфләт йоҡоһонан уятырлыҡ бит. Ана ла “Башҡортлоҡ” шиғырындағы:\nМин бары тик бер тамсыһы ғына,\nӘммә көсөм таштар ярырлыҡ,\nАта-бабам рухын ҡалҡан итеп,\nҠөҙрәтем бар алға барырлыҡ, –\nтигән аҫыл һүҙҙәренең тере кеше йәненә нур һибер ғәйрәтле көсө бар. «Мин башҡорт!» – тип танышығыҙ!» шиғыры ил, халыҡ тарафынан беҙҙең алға, бигерәк тә үҙ исеменән оялып, икенсе ҡушамат тағып йөрөгән, милләтен һанламаған замандаштарыбыҙға ҡуйылған талап һымаҡ яңғырай.\nМин башҡорт!» – тип танышығыҙ!»\nЗөлфиә Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышында йәшәгән башҡорттарҙың ауыр ғазап, михнәт менән тулы алыҫ үткәндәрен дә күҙ уңында тотоп, янып көлгә әүерелгән ерҙән терелеп, йәшәп киткән милләттәштәребеҙҙән үрнәк алырға саҡыра. «Кем һуң нимәне һайлай…» шиғыры бигерәк тә уйландыра: һинең ниндәй юл йә эш-ҡылыҡ һайлауыңа ҡарап, кеше булараҡ үҙеңә баһа бирелеүе шикһеҙ.\nХалыҡтан ҡасып була,\nХалыҡты аҫып була,\nХалыҡты баҫып була,\nУға юл асып була –\nКем һуң нимәне һайлай?! –\nти шағирә. Изге һәм яман эштәрҙе ҡапма-ҡаршы ҡуйыу ысулы менән үҙеңдең психик сифатыңа ярашлыһын, йәғни холҡоңа тап килгәнен һайлап алып, исем күтәрәһең: йә һин кешелекле, йә һин выжданһыҙ йән булып ҡалаһың, тигәнде аңларға була был юлдарҙан.\nҺүҙ араһында ғына әйтелгән хәбәремә ҡолаҡ һалғанмы, әллә үҙе уйлап йөрөгәнме, 2001 йылдан Зөлфиә баш ҡалаға күсте. «Һаумы, ҡала!» тип сәләмләп килеп ингән шағирәне «Ҡырыҫ йөҙө менән» баш ҡала тере етемгә әйләндерә, «Өфө миңә еңел бирелмәне…» тип тә яҙҙы. Ғөмүмән, Өфө ҡалаһының социаль, иҡтисади, милли йөҙө уның байтаҡ шиғырҙарында аныҡ тасуирлана. «Көҙгө ҡала», «Шыршы булһам», «Аксаков баҡсаһында тыуған уйҙар», «Бөжәктәр тураһында» һәм башҡалар.\n«Шоңҡар» республика йәштәр журналында эшләй башланы. Беҙ тағы осраштыҡ. Мин «Ватандаш» журналы редакцияһында эшләйем. Эш араһында йыш ҡына аралашабыҙ, фекер алышабыҙ. Уларҙың коллективы менән бергә Яңы йыл байрамын ҡаршыланыҡ. Ун йыллап мәктәптә уҡытып килгән Зөлфиә башҡортса-русса яҡшы һөйләшеүе менән башҡаларҙан бер башҡа айырылып тороуы күҙемә салынды. Инсафлы, фекерле, иң мөһиме, рухлы булыуы иғтибарымды тартты.\nБаҡһаң, ул уҡытыусылар ғаиләһендә тыуған икән. Тотанаҡлы, сабыр, тыныс холоҡло атаһы – Миндебай Мәүлетбай улы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, танкист, ғүмер буйы балалар уҡытҡан. Әсәһе Вәлиева Нәфисә Ғәлим ҡыҙы – ике институт тамамлаған, белемле-ғилемле уҡытыусы. Инде гүр эйәләре булғандар, абруйлы ата-әсәһе балалары күңелендә мәңгелек үрнәк булып йәшәй.\n– Рухиәткә ҡағылышлы күп әйберҙе атайым күңелемә һеңдерҙе. Атайымдың атаһы Мәүлетбай ҡартайым – махсус белемле хәҙрәт, өшкөрөүенең сихәте булған. Әсәйемдең атаһы Вәлиев Ғәлим Вәли улы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ине, Башҡорт атлы дивизияһының 275-се полкында партбюро секретары булып торған, гвардия капитаны. Полк командиры Таһир Кусимов менән яҡындан аралашҡан. Һуғышҡа тиклем Стәрлебаш районын етәкләгән, һуғыштан һуң Башҡортостан нефтселәре профсоюзының өлкә комитетында эшләгән. Белемгә ынтылыуыбыҙ, дини йолаларҙы белеүебеҙ нигеҙҙән килә.\nАтайым менән әсәйем 50 йыл бергә күркәм ғүмер итеп, биш бала үҫтереп, бөтәбеҙҙе лә белемле итеп оло тормошҡа аяҡ баҫтырҙылар. Рәфисә апайым Мәскәүҙә уҡып иҡтисади инженер һөнәрен алды. Мәҙинә апайым бухгалтер булып эшләне. Апайҙар хәҙер хаҡлы ялда инде. Береһе – Илеш районында, икенсеһе Учалыла йәшәй. Зөфәр ағайым алтын ҡуллы булды. «Һә!» тигәнсе телевизор, һыуытҡыс, үтек кеүек көнкүреш кәрәк-яраҡтарын йүнәтеп ҡуйыр ине. Гармунда уйнаны, бейеүгә лә оҫта ине. Салауат нефть-химия комбинатында оператор булып эшләне. Бик йәшләй мәрхүм булды. Илдар ағайым – Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған металлургы. Силәбе политехник институтын тамамлап, Златоуста цех начальнигы урынбаҫары булып эшләне. Ул да мәрхүм инде. Мин төпсөк бала, шуға күрә иркәләнеү ҙә, атай-әсәй оло йәштә булғас, эш тә етерлек булды миңә, – тип танытты Зөлфиә үҙенең туғандары менән яңыраҡ ҡына.\nШағирә «Һинең хәлең нисек, Иҫке Хәлил, Атайҙың да хәле тап шулай» тигән шиғри юлдары менән тотош бер быуын китеү менән ауыл да бөтөүгә юл борғанын иҫкәрткәйне. Шиғырындағы «Атаҡайым киткәс, нуры һүнеп, Етемһерәп ҡалды бар ауыл…» – тигән юлдарҙан, атаһы Миндебай Мәүлетбай улының ғаиләһе өсөн генә түгел, ауыл халҡы өсөн дә абруйлы шәхес икәнлеген һиҙемләгәйнем былай. «Йөрәгемә минең ҡан һауыр – Әҙерләмә, әсәй, аҡ тауар!» – тип, биш бала үҫтергән, инде ҡартайған әсәһен ҡурсалап, йәшәү һәм үлем хаҡында фәлсәфи фекер йөрөткәнен дә белгәйнем. Ысынлап та, атай-әсәй олоғайып, үҙебеҙҙең йәш тә байтаҡ үҫешһә, һәр беребеҙ ғүмер, үлем хаҡында уйлана башлайбыҙ.\nМин Зөлфиәнең төплө ғаиләнән булыуын, хатта нәҫеленең ныҡлы нигеҙле икәнен бик һуңлап белһәм дә теге саҡта уның тураһындағы фекеремдең раҫлығына шатландым, уның аҡыл-фиғелендә нимәнелер алдан тойомланым, күрәһең.\n– Һылыу, ни эшләп һин бында йөрөйһөң? – тип һораным, уның йәшен самалап. – Һин бит дәүләт йортонда ла эшләй алыр инең…\n– Юҡ, юҡ, ҡайҙа ул, кем мине эшкә алһын!\nИң ҡыҙығы шул булды: алсаҡ, кешеләр менән еңел аралашыусан Зөлфиәне баш ҡаланың Совет районына эшкә саҡырғандар. Барып ҡараған да оҡшатмай кире ҡайтҡан. Тағы саҡырғандар, йәнә баш тартҡан. Ә мин һаман: «Русса, башҡортса һәйбәт һөйләшәһең, белемең етерлек, төҫөң бар, нимәнән ҡурҡаһың?» – тип тегенең күңеленә ойотҡо һалыуымды дауам итәм.\nНиһайәт, ишетәм: Зөлфиәне Өфө ҡалаһының Киров районы мәҙәниәт һәм йәштәр эштәре бүлегенә етәксе итеп билдәләгәндәр.\nБаш ҡала баш ҡала инде. Бында эшкә урынлашып, донъя ҡороп, үҙеңдең булдыҡлылығыңды раҫлап китеүҙәре, ай-һай, ҡыйын йәш кешегә.Үҙ фатирың үҙеңә күрә бер ғәиләүи дәүләт тә бит, уны көтөп алғансы ярты ҡартайып, ярты ғүмереңде сарыф итәһең.\nЙә әйтегеҙ: кемдә байлыҡ\nБәғзеләргә ҡыйыҡ та юҡ,\nТөрөгөнә, әрмәненә, ҡытайҙарға фатир табылғанда, «Илем, тиеп йәнен атҡан, Ятаҡ тапмай башы ҡатҡан бер башҡортҡа урын етмәй баш ҡалала. («Өфө етә барыһына ла»). Түбәтәйле таш йорттарҙа башҡорттарға фатир табылмауы борсой яҙыусыны («Өнһөҙлөк»). Йәне көйөп әйтелгәндер был һүҙҙәр:\nҠайҙан беҙгә торлаҡ өмөт итеү?!\nЙәшәһендәр унда хужалар.\nТик йыр булып байрам мәжлестәрен\nБиҙәй беҙҙең әсе нужалар.\n(«Баштар һәм башҡалар»)\nЫсынлап та, ижад кешеләрен беҙҙең хужалар башлыса үҙҙәренең байрам кисәләрен биҙәр өсөн саҡыра. «Беҙ Уралды төйәк итһәк, Сәхнә итте бүтәндәр», – тине шағирә. Мәжлес йәме, халыҡ әйткәнсә, һүҙ менән дә йыр менән бит. Бер йылды башҡорт халҡының оҙон көйөнә арнап, бөйөк йырсыларыбыҙҙы ҙурлап, Йыр байрамы ҡороп, уға ҡағылышлы мәсьәләләргә лә күҙ һалаһы барҙыр ул беҙгә. Зөлфиәнең ҡыҫҡа, әммә бик тос фекере ошо хаҡта иҫкәртә.\nБер ваҡыт «Ватан мине тоғро ҡыҙы итһә, Ысын кеше итте комсомол» («Комсомолым»), «Уҡытыусы – беҙ һайлаған һөнәр» тип ғорурланып йөрөгән Зөлфиәбеҙ донъяның күҙ алдында үҫте лә китте. Бөгөн ул Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте Мәғариф идаралығының телдәр сәйәсәте бүлеген етәкләй. Ижадын да тейешле баһаланылар: 2004 йылда уға йәштәрҙең Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт премияһы бирелде (1996 йылда ул Учалы ҡалаһы һәм Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге премияһы лауреаты булғайны). 2008 йылда Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды. Яҙмышына нисек һоҡланмайһың!\nЗаманында бәләкәй генә һүҙемә ҡолаҡ һалып, яҙмышын ҡырҡа бороп ебәреүенә сикһеҙ ғорурланам. Әллә һүҙе, әллә үҙе мине шулай үҙенә ылыҡтырҙы. «Миңниса апай!» тип ҡосаҡлап алһа, бер туған һеңлемде күргәндәй байтаҡ ҡыуаныс кисерҙем. Икәүләп «Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте» идараһы ултырышында, ойошма үткәргән сараларҙа йыш күрешәбеҙ. Һәр йыйылышта, мотлаҡ шиғырҙарын уҡып ишеттереүен һорайбыҙ, сөнки башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары яҙмышын аңлап, төптән уйлап ижад иткән шағирәбеҙ мәҙәни сараларыбыҙҙың уртаһында булды. «Асылына тоғро йәндәр аша» юл табып, ирҙәрҙе уйландырырға, яттар ҡосағындағы ҡатын-ҡыҙҙы һиҫкәндерергә, сит илдә лә ҡол булмағанды үҙ илендә ҡол булырмы кеше тигән уйҙы, «… йәнгә рух ныҡлығын, Ватансылыҡ тигән тойғоно» һеңдерергә ҡайтҡан «Ете ҡыҙ» ғына ни тора! «Ағинәйҙәр маршы»нда аҡыл эйәләре менән «Иргә иңен терәр ил инәһе барҙа, Йәшәр әле, йәшәр башҡортом» тип инана. Ә Н. Некрасовҡа эйәреп яҙған исемһеҙ шиғырында:\nИлкәйемдә шундай апайҙар бар,\nИрҙәр күтәрмәҫлек йөк тартҡан,\nДошмандарға зәһәр уғын атҡан,\nСабып килгән атты туҡтатҡан,–\nтип һоҡлана һәм «Бар халҡымдың рухын күтәргән шундай Бәндәбикә ише апайҙарҙы ус төбөндә йөрөтөргә саҡыра. Шул уҡ ваҡытта «Ил өҫтөндә ни яман» шиғырында ябай ғына итеп:\nЭсһә бисә, эсһә ирҙәр,\nБыл донъяла ҡыуанырлыҡ\nНиҙәр ҡала! –\nтип әйтеп ҡуя.\nБеҙҙең йәмғиәттең эш сараларының береһе ишле ине, тотороҡло ғаиләләрҙе, яңы тыуған сабыйҙарҙы, өйләнешкән йәштәрҙе ҙурлау. Изге Рамаҙан айында донъяға килгән сабыйҙар: Йәғәфәр, Сәлимәкәй һәм башҡаларҙы сәләмләп “Алғыш” шиғырын яҙҙы. Ғөмүмән, уның бик күп әҫәрҙәре йәмғиәтебеҙҙең эш йүнәлешен күрһәтә.\nНиндәй генә серҙәр ятмай беҙҙең башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары яҙмышында! Күңелдәрен асып ҡараһаң, йырҙағыса: «Серҙәрем күп, серҙәшем юҡ, эстәрем һағыш ҡына!» бит ул. «Эй, ҡатын-ҡыҙ, ҡайһы быуаттарҙа Йәшәгәнең булды интекмәй?» («Таш ҡатын») тигән шағирә һүҙендә дөрөҫлөк бар. Зөлфиә һәр шиғырын башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының эске һәм тышҡы күңел донъяһының рәүеш-сифатын, эстәлеген күңеле менән аңлап яҙа.