Күрем тураһында “уңайһыҙ” һорауҙар һәм уларға яуаптар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Күрем тураһында “уңайһыҙ” һорауҙар һәм уларға яуаптар\n17.08.2019 Күрем тураһында “уңайһыҙ” һорауҙар һәм уларға яуаптар\n1. Күрем ваҡытында ауырға ҡалырға мөмкинме?\nЭйе. Ауырға ҡалыу осоро – “фертиллек тәҙрәһе”, ғәҙәттә, циклдың 10 – 14-се көндәренә тура килә. Ләкин ҡайһы бер сәбәптәр арҡаһында, хатта цикл даими булғанда ла, ул “тәҙрә” иҫкәртеүһеҙ күсә ала. Шунлыҡтан күрем мәлендә лә балаға ҡалыу ихтималлығы бар.\n2. Күрем килгәндә эстең ауыртыуы нормаға ярашлымы?\nЮҡ. Күрем бер аҙ уңайһыҙлыҡ тыуҙырһа ла, был көндәлек тормошҡа әллә ни йоғонто яһамаҫҡа тейеш. Ләкин ҡан ғәҙәттәгенән күберәк килә башлаһа, тартышыу күҙәтелһә, гормондар өҙөклөгө, аналыҡ фибромаһы, ҡан әйләнешенең боҙолоуы кеүек сирҙәрҙе иҫкәртеү маҡсатында гинеколог менән кәңәшләшеү кәрәк.\n3. Күрем осоронда спорт менән шөғөлләнергә мөмкинме?\nӘлбиттә, мөмкин, хатта кәрәк тә, ти табиптар. Атлау, йүгереү, йөҙөү, йога кеүек физик күнегеүҙәр аналыҡтың киҫкен ҡыҫылыуы сәбәпле тыуған ауыртыу тойғоһон кәметә.\nХәйер, организмды тыңлау артыҡ булмаҫ. Әгәр ҙә хәлһеҙлек, ауыртыу тойһағыҙ, күнекмәләрҙән, ауыр эштән баш тартып, табипҡа күренеү яҡшыраҡ.\n4. Күрем мәлендә һыу инергә буламы?\nТампон ҡулланғанда, мөмкин. Тик һыуҙан сығыу менән уны мотлаҡ яңыһына алмаштырырға кәрәк.\n5. Бер тампонды нисә сәғәт йөрөтөргә була?\nТабиптар тампонды һәр 3 – 8 сәғәт һайын алмаштырырға ҡуша.\nӘйткәндәй, уны эстә оҙаҡ тотҡанда токсиндар шогы тип аталған һирәк осраған, әммә бик хәүефле өҙлөгөүгә юлығырға мөмкин. Уға тиребеҙҙә йәшәгән бактериялар сәбәпсе. Ҡайһы ваҡыт шул бактериялар тампон епсәләренә эләгеп, йәшен тиҙлегендә арта башлай, бер ыңғайы ҡутарып токсиндар бүлеп, организмды ағыулай. Көслө интоксикация хатта үлемгә лә килтерә.\nТампонды ҡасан алмаштырғанығыҙҙы иҫләмәй, киҙеү менән ауырый башлағандағы кеүек билдәләрҙе күҙәтһәгеҙ (температура күтәрелеү, ҡалтыраныу, хәлһеҙлек, баш ауыртыуы, йөрәк болғаныуы), шунда уҡ “Тиҙ ярҙам” саҡыртығыҙ.\n6. Тампон эстә юғала аламы? Мәҫәлән, аналыҡ эсенә инеп китеп?\nЮҡ. Инәлек еңсәһе ул тиклем тәрән түгел – оҙонлоғо ярһыған хәлдә лә 17 – 18 сантиметрҙан артмай. Инәлек еңсәһенә нимәлер тыҡҡанда, ул тар ғына аналыҡ муйынсаһына барып төртөлә. Ә аналыҡ муйынсаһы артыҡ бер нәмәне лә – сит бактерияларҙы ла, механик киҫәксәләрҙе лә – үткәрмәүсе һаҡлағыс кәртә. Шул иҫәптән тампонды ла. Йәғни ул бер нисек тә эстә юғала алмай.\n7. Күрем ваҡытында күпме ҡан бүленергә тейеш?\nКүрем өс көн килһенме әллә бер аҙнамы, бүленгән ҡандың күләме уртаса 30 – 70 мл (2 – 5 ҡалаҡ) була.\n8. Ҡандың күберәк килеүе үтә хәүефлеме?\n“Күберәк” тигән 4 ҡалаҡтан саҡ ҡына ашыуыраҡ булһа, был – норма. Ләкин күрем шыйыҡсаһы ҡан ғына түгел. Унда шулай уҡ аналыҡтың лайлалы тиресәһе өлөшсәләре лә була. Һәр күрем төрлөсә килә торған – йә күберәк, йә әҙерәк. Шуға ла, күңел болғаныу, хәлһеҙлек, ауыртыныу ҡатыш спазмдар күҙәтелмәһә, борсолорға урын юҡ.\nӘ шулай ҙа:\n– әгәр прокладка (тампон) бер сәғәттә ҡанға тулып, был бер нисә сәғәт дауам итһә;\n– ҡан күп килеү сәбәпле, бер юлы тампонды ла, прокладканы ла ҡулланырға тура килһә;\n– ҡан ағыу ете тәүлектән ашып китһә;\n– күрем көслө һыҙланыу, ауыртыу менән килһә, хәлһеҙлек, баш әйләнеү менән оҙатылһа, МОТЛАҠ ГИНЕКОЛОГҠА КҮРЕНЕРГӘ!\n9. Ҡан ҡуйырығы бүленеү нормамы?\nЭйе. Ҡуйырыҡтар – аналыҡтың күрем ваҡытында айырылған лайлалы тиресәһе өлөшсәләре ул. Уларҙың диаметры 2 – 2,5 сантиметрҙан артмаһа, тулҡынланырға урын юҡ. Ҡуйырыҡтар ҙурыраҡ икән, табипҡа күренегеҙ, сөнки ундай бүлендектәр йыш ҡына киста, полип, аналыҡ миомаһы билдәһе лә була. Сәбәбен асыҡлап, һөҙөмтәһе буйынса ваҡытында дауаланыу курсын үтеү яҡшы.\n10. Әгәр тест ауырға ҡалыуҙы күрһәтеп, һуңынан ҡан китә икән, был бала төшөүҙе аңлатамы?\nБында бер нисә вариант булыуы ихтимал. Мәҫәлән, ике һыҙаттың ябай хата булыуы мөмкин. Был хәл инструкцияны боҙоп, тесты бәүелдә кәрәгенән оҙағыраҡ тотҡанда йәки тестың ҡулланыу ваҡыты сыҡҡанда күҙәтелә.\nӘ бәлки, хорионик гонадотропин (ХГ йәки ХГЧ) кимәле күтәрелгәндер. Ҡағиҙә булараҡ, был гормондың кимәле ауырға ҡалғанда күтәрелә һәм тап уны стандарт тестар икенсе һыҙатты күрһәтеп, билдәләй. Әммә ҡайһы бер осраҡта ХГЧ башҡа сәбәптәр арҡаһында ла күтәрелә, мәҫәлән, түлһеҙлектән ҡабул ителгән дарыуҙарҙан. Йәки һаулыҡ менән бәйле проблемаларҙан да күтәрелә: йомортҡалыҡта киста, шеш булғанда, бөйөр ауыртҡанда, бәүел юлдарына инфекция эләккәндә һ.б.\nЫсынлап та, яралғының төшөүе лә мөмкин. Әгәр ҙә аталандырылған инә күҙәнәктә хромосома аномалиялары булһа, аналыҡ уны имплантациянан һуң шунда уҡ ситкә тибә. Статистика күрһәтеүенсә, бала төшөүҙең 50 – 75 проценты ошо иртә осорға тура килә.\nҺәр хәлдә, тест тәүҙә ике һыҙат күрһәтеп, һуңынан күрем башланһа, гинекологҡа барырға кәрәк. Табип ҡына хәүефте иҫкәртә аласаҡ.\n11. Күремдең ваҡытында килмәүе буйға уҙыуҙы аңлатамы?\nӘгәр ҙә һеҙ һау-сәләмәт, әүҙем енси тормош менән йәшәйһегеҙ икән, күпселек осраҡта был һорауға ыңғай яуап бирергә була. Күрем ваҡытында килмәһә, тест һатып алып, тикшереү артыҡ түгел. Әммә ҡайһы саҡ гормондар өҙөклөгө, стресс, климатты алмаштырыу кеүек факторҙар ҙа айлыҡ циклдың боҙолоуына сәбәпсе була.


Силәбене гөрләтте «Далан»дар\nНовости ⇒ Силәбене гөрләтте «Далан»дар\nБашҡортостандың халыҡ артисы Артур Туҡтағолов етәкселегендәге легендар «Далан» эстрада төркөмөнөң милләттәштәрәбеҙ күпләп йәшәгән төбәктәрҙә гастролдәре дауам итә.\nБыл юлы ижади төркөм Силәбе өлкәһенең Арғаяш, Ҡонашаҡ, Сосновка, Красноармейск райондары, Миәс ҡалалаһында сығыш яһаны. Төбәк тамашасыһына «Далан» эстрада төркөмө ижады яҡшы таныш. Уларҙың концерттарын был яҡтарҙа һәр саҡ көтөп алалар. Силәбе ҡалаһында ҙур уңыш менән тамаланған гастролдәр быға асыҡ дәлил.\n«Далан» төркөмөнөң сығыштарын һәр ерҙә ихлас ҡабул иттеләр. Башҡортостан артистарына ябай тамашасылар ҙа, коллективтың ижад кимәлен юғары баһалаған профессионалдар ҙа һәм музыка тәнҡитселәре лә үрә баҫып алҡышланы. Урал-Федераль округы буйынса Башҡортостан Республикаһы вәкиле Амур Хабибуллин, был гастролдәр башҡорт йыр-моңон үҙ итеүселәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятып ҡына ҡалманы, ә матур хәтирәләр ҡалдырып, киләсәк быуанда милли рух тәрбиәләүгә, телебеҙҙе һаҡлауға үҙ өлөшөн индерҙе, тип билдәләп үтте.\n«Далан» эстрада төркөмөнөң йырлы-моңло сәфәре 26-27 апрелдә Ырымбур өлкәһендә дауам итә.


26 февралдә Башҡортостан кинотеатрҙарында «Әсә» фильмының премьераһы прокатҡа сыҡты. Әлеге көндә ул Сибай ҡалаһының «Мир» кинотеатрында үҙ тамашасыларын тапты.\nАйлыҡ иғлан итте\nБөтә донъя туберкулезға ҡаршы көрәш көнө айҡанлы Сибай район-ара туберкулезға ҡаршы диспансеры айлыҡ иғлан итте. Уның сиктәрендә төрлө осрашыуҙар, лекциялар, аңлатыу эштәре алып барыласаҡ.\nӘсәйҙәр менән асыҡ һөйләшеү\n4 мартта Сибай ҡалаһының Тыуған яҡты өйрәнеү модель китапханаһында (Чайковский урамы, 30) «Серҙәш» клубы һәм «Әсәйҙәр» төркөмө «Сәләмәт бала табыу серҙәре» тип аталған асыҡ һөйләшеү үткәрә. Сара 17.00 сәғәттә башлана. Белешмәләр өсөн телефон: 5-13-07.\nИльяс шашка уйынын ярата\nСибай ҡалаһының «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүсе Ильяс тиҫтерҙәренән үҙһүҙлелеге, ныҡышмаллығы менән айырылып тора. Шашка уйыны буйынса алдынғылыҡты бирмәй, ярыштарҙа призлы урындар яулап килә.\nБөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерлек\nСибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәтендә Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әҙерлек комитетының сираттағы ултырышы үтте. Уны ойоштороу комитеты рәйесе ҡала хакимиәте башлығы Хәлит Хәмзә улы Сөләймәнов алып барҙы.\nСибай ҡалаһында Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Еңеү салюты» тип аталған халыҡ ижады конкурсы уҙғарыла.\nӘҙәбиәт йылын астылар\nР.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейында Әҙәбиәт йылын асыуға арналған кисә үтте. Әҙәбиәттең тормошта тотҡан роле, әһәмиәте хаҡында класс сәғәттәрендә әңгәмәләр уҙғарылды, күренекле башҡорт яҙыусылары ижадына арналған дәрестәр, әҙәби саралар үткәрелде. Уҡыусылар төрлө кимәлдәге ижади конкурстарҙа ҡатнашты.\nЭлеваторҙа тирмәнен яңыртыла\nЙәшерен түгел, былтыр элеваторҙа хәлдәр яҡшынан булманы. Предприятиеның тирмәнен реконструкциялауға инвестиция йәлеп итеү был тәңгәлдә эштәрҙе урынынан ҡуҙғатып ебәрҙе. Тәүлегенә 300 тоннаға тиклем иген тартыуға һәләтле тирмәнде реконструкциялау инвестицион проекты тормошҡа ашырыла башланы.\nЙылға йомғаҡ яһалды\nСибай ҡалаһының сауҙа, йәмәғәт туҡланыу тармағы һәм шәхси эшҡыуарҙар уҙған йылға йомғаҡ яһаны. 2014 йылда ҡалала тауар әйләнеше 11 миллиард 893 миллион һум тәшкил иткән. «Тандер», «Риана», «Ләйсән», «Төҙөлөш ихатаһы-Йорт», «Бизнес-консалт» йәмғиәттәрендә сауҙа әйләнеше үҫеш кисергән.\nБДУ-ның Сибай институтында Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған матур сара үтте. Иң тәүҙә уҡыу йортоноң алдындағы башҡорт халҡының арҙаҡлы шәхестәренең бюстарына сәскәләр һалдыҡ.\nОшо көндәрҙә беҙ, Сибай ҡалаһының «Тәҡүә» мәсетенә йөрөүсе бер төркөм шәкерт ҡатын-ҡыҙҙар, Ырымбур ҡалаһындағы Каруанһарайға сәйәхәт ҡылдыҡ. Сәйәхәттең төп маҡсаты—Каруанһарайҙың мәсетен күреү, унда дини ғәмәлдәр ҡылып, тарихы менән танышып ҡайтыу ине.\nДин-ара мөнәсәбәткә - ҙур иғтибар\nЭш буйынса Сибай ҡалаһына килгәнендә Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Дәүләт һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр буйынса Совет рәйесе Вячеслав Пятков Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең конфессия-ара, этник-ара һорауҙар буйынса комиссия ултырышында ҡатнашты, мәҙрәсә төҙөлөшө менән танышты.\nРәсәй саңғы юлы-2015\nСибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте янында балалар үлеме сәбәптәрен анализлау буйынса комиссия эшләп килә. Сираттағы ултырышта февраль айы башында 5 айлыҡ сабыйҙың һәләк булыуы сәбәптәре тикшерелде.\n«Сулпан» балалар театрының йәш таланттарынан торған «Баш&Арт-шоу» студияһы мәрхәмәтлек акцияһы ойошторҙо. Был сараға инвалид балалар, үҫмерҙәр, Сибай халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәге стационарында йәшәүсе ололар йәлеп ителде.\nТерроризм хәүефе—бөтә ер шары халҡын ҡурҡытҡан һәм борсоған күренеш. Белеүебеҙсә, терроризмдың нигеҙендә көтөлмәгәнлек, ғауға ҡуптарыу һәм кешегә ҡарата ҡанһыҙлыҡ тора. Һуңғы йылдарҙа терроризм бигерәк көсәйеп китте.\n1 февралдә 100 йәшен тултырыусы Анна Федоровна Селивановаға Рәсәй Федерацияһы Президентының персональ ҡотлау хаты тапшырылды. Сибай ҡалаһының Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығы етәкселеге әйтеүенсә, ошоға тиклем 90-95 йәшлек ололарҙы ҡотлау тантаналары булған, ә йөҙйәшәр юбилярҙы тәүге тапҡыр тәбрикләүҙәре.\n2014 йылға йомғаҡ яһау сараһы күләмле һәм йөкмәткеле булды. Көндөң тәүге яртыһында Балалар ижады үҙәгендә уҙғарылған Сибай ҡалаһы ҡала округы Советының 38-се ултырышында йылға йомғаҡ яһалды. Унда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты етәксеһе—Премьер-министр урынбаҫары И.А.Тажетдинов ҡатнашты.


Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда барған Әҙәбиәт йылы сиктәрендә республикала «Әҙәби нағыш» марафоны дауам итә\nБилдәле булыуынса, февралдә Ҡырмыҫҡалы районында старт алған эстафета төбәктән-төбәккә тапшырыла. Был юлы символик штандартты Белореттарҙан Әбйәлил районы әҙәбиәт һөйөүселәре ҡабул итте.\nКиң күләмле сараның маҡсаты - граждандарҙың мәҙәни кимәлен, китаптың, әҙәби мираҫтың, китапханаларҙың әһәмиәтен күтәреү, район-ҡалаларҙа йәшәгән йәш авторҙарҙы табыу, уларҙың әҫәрҙәренә баһа биреү. Әбйәлил районында ла Өфөнән килгән билдәле әҙәбиәт белгестәре яңы ғына ҡәләм тибрәтә башлаусы ҡыҙҙарҙың ҡулъяҙмаларын тикшерҙе. Лилиә Солтанова, Нәркәс Ҡәйепҡолова һәм Динара Ғәлләмовалар әле мәктәптә генә уҡыуҙарына ҡарамаҫтан ҙур уңыштарға өлгәшкән. Уларҙың ижад емештәре бер тауыштан юғары баһаға эйә булды.\nЭстафетаны Әбйәлилдәргә Белореттар тапшырҙы. Символик штандарт менән бергә үҙебеҙҙең сәләмдәребеҙҙе лә еткерәбеҙ, - тине күршеләр. "Әҙәби нағыш" марафоны артабан Бөрйән районында дауам итә.


Остеопороз » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Остеопороз\nОстеопороз – һөлдә ауырыуы, һөйәктәрҙең төҙөлөшө боҙолоу сәбәпле, улар тығыҙлығын юғалта һәм тиҙ һынып барыусанға әйләнә. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, ул донъяла киң таралған инфекция сирҙәре араһында, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары, онкология һәм шәкәр диабетынан ҡала, дүртенсе урынды биләй. 50 йәште уҙған һәр өсөнсө-дүртенсе кеше был сир менән интегә; минут һайын ошо сир арҡаһында 7 кешенең – умыртҡа һөйәге, һәр биш минут һайын янбаш муйынтығы һына. Һөйәк тығыҙлығы кәмеү сәбәпле, хәүеф төркөмөнә 34 млн Рәсәй кешеһе инә: 14 миллионында остеопороз асыҡланған, тағы ла 20 млн кешелә – остеопатия.\nБелгестәр фекеренсә, Рәсәйҙең бөтә халҡы тиерлек хәүеф төркөмөнә инә. Эш шунда: мускулдарҙың нормаль тонусын тотоу һәм һөйәктәрҙең ныҡлығы өсөн кәрәкле булған кальцийҙы үҙләштереү өсөн гормон-Д кәрәк. Ул ультрафиолет нурҙар йоғонтоһонда ҡатмарлы химик реакциялар һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә, ә Рәсәй төньяҡ киңлегенән 40 градус өҫтәрәк урынлашҡан. Шулай уҡ был гормон организмға ҡайһы бер аҙыҡтар аша инә, әммә беҙҙең йәшәү шарттарында Д витаминының сығанаҡтары аҙыҡ-түлектә лә күп түгел.\nОстеопороздың төрлө сәбәптәр арҡаһында үҫешеүе ихтимал. Иң беренсе сиратта, әлбиттә, организмдың ҡартайыу процесы һөҙөмтәһендә. Ул, ғәҙәттә, 63 йәштән һуң әүҙемләшә. Был осраҡта һөлдәнең тығыҙлығы ғына түгел, уның дөйөм массаһының кәмеүе лә күҙәтелә. Ҡатын-ҡыҙҙарҙа күрем туҡтағандан һуң башланыуы ихтимал. Оҙаҡ ваҡыт дарыуҙар ҡабул итеү һөҙөмтәһендә лә ауырыу көсәйә. Ауырыуҙың барлыҡҡа килеүенең төп сәбәбе булып онкология, шәкәр диабеты, Крон ауырыуы, бөйөр сиренең хроник формаһы иҫәпләнә.\nСирҙе, уның ҡайҙа үҫешеүенә ҡарап, төрҙәргә бүләләр. Мәҫәлән, умыртҡа һөйәге остеопорозы. Уға умыртҡа бағанаһы тирәһендә киҫкен ауыртыуҙар хас. Айырыуса бил һәм янбаш тәңгәлендә көслө була. Янбаш остеопорозы һөҙөмтәһендә янбаш муйынтығы зыян күрә. Ваҡытында дауаламағанда аҙағы насар тамамланыуы бар. Шулай уҡ табан һәм тубыҡ остеопорозы ла бар.\nСирҙе нисек асыҡларға?\nБелгестәр остеопороз менән ауырыуҙы “өнһөҙ эпидемия” тип атай. Сөнки уның аныҡ ҡына билдәләре юҡ, ҡасан, нисек башланыуын да асыҡлауы ҡыйын. Ҡағиҙә булараҡ, ул берәй ерең һынып, тикшереү үткәндә генә асыҡлана.\nОстеопорозды иртәрәк диагностикалау – иң киҫкен проблемаларҙың береһе. Һөйәк туҡымаһының тығыҙлығын денситометрия ысулы билдәләргә ярҙам итә. Әммә әлегә халыҡтың барыһы ла бындай тикшереүҙе үтә алмай, сөнки аппараттар етмәй. Бынан тыш, был тикшереү дәүләт тарафынан финансланмай, һөҙөмтәлә һәр кем үҙе түләп үтергә тейеш.\nБыл аҫтыртын яман сиргә тарыусыларға иң яҡшыһы – остеопороз буйынса махсуслашҡан медицина үҙәгенә, йә булмаһа, квалификациялы белгестәргә мөрәжәғәт итеү. Остеопороз – ауыр һәм ҡатмарлы проблема. Уның менән бер нисә белгес (невролог, эндокринолог, кардиолог) шөғөлләнә. Ғәҙәттә, эндокринолог дауалау терапияһын билдәләп, ниндәй белгестәрҙе йәлеп итергә кәрәклеген хәл итә. Ауырыу комплекслы дауалауҙы талап итә. Беренсе сиратта остеопорозға килтергән төп ауырыуҙы дауалау зарур. Шунлыҡтан белгес тәғәйенләгән дарыуҙарҙы мотлаҡ эсергә кәрәк. Юғиһә тотош дауалау курсының һөҙөмтәһе булмауы ихтимал. Һуңынан инде остеопороздың үҙен дауалай башлайҙар. Хәҙер дарыуҙарҙың, уколдарҙың ниндәйе генә юҡ, әммә һәр кемгә тейешен табип ҡына билдәләй ала.\nДиета – сәләмәтлектең төп нигеҙе\nОстеопороз йыш ҡына дөрөҫ туҡланмауҙан барлыҡҡа килә. Иң беренсе сиратта организм аҙыҡ-түлектән үҙенә етерлек кимәлдә Д витамины һәм кальций алырға тейеш. Был матдәләр сәтләүектәрҙә, һөт ризыҡтарында, балыҡта һәм кәбеҫтәлә күп. Аҡһымдарҙы кәметеү мөһим, сөнки рационда улар артыҡ күп булһа, кальцийҙың организмға һеңеүенә тотҡарлыҡ яһай. Тоҙло, майлы, ҡаҡланған аҙыҡтар, ҡәһүә, фаст-фуд, алкоголле эсемлектәр ҡәтғи рәүештә тыйыла. Ошо ябай ғына диетаны тотҡанда, һөйәк туҡымаһы ла нығына, остеопорозды ла иҫкәртеп була.\nСығыу ваҡыты 13-06-2017, 15:21 | Ҡаранылар: 326


Күптән инде Баймаҡ районының Билал мәктәбе уҡыусылары «Йәншишмә» менән дуҫ йәшәй. Наҙгөл Күсәрбаева менән Айсулпан Мөхәмәтйәновалар гәзитебеҙҙең йәш хәбәрсеһе исеменә лайыҡ булды. Әле лә дуҫлыҡ ептәре нығынғандан-нығый бара. 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына өсөнсөләр (синыф етәкселәре – Эльмира Морат ҡыҙы Ғәбдрәшитова) синыфтары менән «Йәншишмә»гә яҙылып һөйөндөрһә, әле икенсе ярты йыллыҡҡа – бишенселәр (синыф етәкселәре – Раушания Әлтәф ҡыҙы Ғайсина). Бында балалар гәзитте уҡып ҡына ҡалмай, үҙҙәре лә әүҙем яҙыша. Хәбәрҙәре даими донъя күреп тора. Шуға ла Баймаҡ яҡтарына юл төшһә, мәктәптәренә һуғылмай китмәйбеҙ.


2012 йылда Өфөлә 705 мең квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү ҡаралған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n2012 йылда Өфөлә 705 мең квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү ҡаралған\n10:20, 21 марта 2012 Иҡтисад\nӨфөлә быйыл 705 мең квадрат метр торлаҡты сафҡа индереү күҙаллана, шуларҙың 450 мең «квадраты» күп ҡатлы йорттарға тура килә.\n2012 йылда ҙур күләмдә социаль объекттар төҙөү планлаштырылған. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың беренсе кварталында баш ҡаланың Калинин районында 220 урынлыҡ балалар баҡсаһының төҙөлөп бөтөүе көтөлә. Өсөнсө кварталда дүрт мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын – Ленин районындағы 155 урынлыҡ, Киров районындағы 230 урынлыҡ, Октябрь районында дөйөм алғанда 375 урынға иҫәпләнгән ике балалар баҡсаһын сафҡа индереү планлаштырыла. Был турала Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы Марат Гәрәев хәбәр итте.\nӘлеге мәлдә ҡаланың Орджоникидзе һәм Совет райондарында әүәлерәк профиле үҙгәртелгән балалар баҡсалары биналарына комплекслы капиталь ремонт алып барыла. Быйыл ике объектты ла сафҡа индереү ҡаралған. Октябрь проспекты һәм Шәфиев урамындағы 1-се балалар поликлиникаһында капиталь ремонт эштәре алып барыла.\nБөгөн йәнә Спорт һарайында ла капиталь ремонт бара, Мәжит Ғафури исемендәге паркта урынлашасаҡ Саңғы спорты үҙәгенең беренсе сиратының проекты әҙерләнә. «Нефтсе» стадионын реконструкциялау һәм Өфөнөң Дим һәм Орджоникидзе райондарындағы япмалы боҙ һырғалаҡтарының проекттары эшләнгән. Бынан тыш, Октябрь проспектындағы «1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты» туҡталышы районында, шулай уҡ «Затон» биҫтәһендә бассейндар төҙөү планлаштырыла.


Златоуст ҡалаһында этноауыл асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЗлатоуст ҡалаһында этноауыл асылды\n13:27, 14 июня 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 14 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nСиләбе өлкәһенең Златоуст ҡалаһында Рәсәй көнөнә арналған байрам ойошторолдо. Байрам барышында ҡала халҡы өсөн күптән көтөлгән шатлыҡлы ваҡиға булды: унда этноауыл астылар. Ойоштороусылар күҙаллауынса, проект экологик туризм үҙәге буласаҡ. Был хаҡта Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итте.\nЭтноауыл XVIII быуат стилендә төҙөлгән. Унда рус, украин өйҙәре, башҡорт тирмәһе һәм башҡа ҡаралтылар бар. Киләсәктә саҡырылған белгестәр ҡала халҡы өсөн тимерсе хеҙмәте, көршәксе эше, туҙҙан әйберҙәр яһау, ағас һырлау, кейеҙ баҫыу һәм башҡа һөнәрҙәр буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрәсәк.\nТантананы үҙешмәкәр сәнғәт коллективтары концерты дауам итте. Унда Златоуст ҡалаһында йәшәгән халыҡтарҙың сағыу номерҙарын күрергә мөмкин ине. «Башҡорт биҙәктәре» клубы етәксеһе Рәйсә Хужина боронғо башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарҙы. Тамашасылар уның сығышын бик йылы ҡабул итте.\nТыуған яҡты өйрәнеүсе Данис Хужин фекеренсә, йәй көнө Златоусҡа бик күп туристар килә. «Шәхси туристик продуктты күбәйтеп, боронғо ҡала ошо ағымды арттырыуға, үҙенең имиджын яҡшыртыуға, яңы инвестициялар йәлеп итеүгә иҫәп тота ала. Был беҙҙең йәмәғәтселәр эше өсөн мөһим йүнәлеш. Этноауылдың тарих һәм халыҡ мәҙәниәтенең йәнле кәүҙәләнеше булыуы ҙур иғтибарға лайыҡ», — тип билдәләне Данис Хужин.


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа для 3класса родной башкирский язык\nАңлатма яҙыу 3-сө класта башҡорт теле һәм туған теле дәрестәре Эш программаһы түбәндәге документтарҙы иҫәпкә алып төҙөлә: “Мәғариф тураһында” Рәсәй Федерацияһының Законы (“Закон об образовании”) “Мәғариф тураһында” Башҡортостан Республикаһы Законы. Башҡорт теле программаһы “Мәғариф тураһында” закон нигеҙендә донъя күргән “Рәсәй мәғарифын 2010 йылға тиклем модернизациялау концепцияһы”, “Башҡортостан халыҡтары телдәре” законы, “Башҡорт мәғарифын үҫтереү концепцияһы” һәм башҡа норматив-әхлаҡи документтарға таянып эшләнде. Был документтарҙа милли мәктәптәрҙә туған телде тейешле кимәлдә уҡытыу, уның мөһим проблемалары, заманса уҡытыуҙың бурыстары, йүнәлештәре, юлдары билдәләнде. “Әлифба” һәм “Әсә теле” (Уҡыу программалары). Башҡорт дөйөм белем биреү мәктәптәренең 1-4-се кластары өсөн / Төҙ.: Ф.Ш.Сынбулатова. - Өфө: Китап, 2007. – 44 бит. Дәреслек: “Әсә теле” 3-сө класс. Сынбулатова Ф. Ш., Вәлиева Г.– Өфө: Китап, 2008. “Туған тел” Ф.Ш. Сынбулатова, Мәүлийәрова Ә.Т., Дәүләтшина М.С. – 2-се баҫма. – Өфө: Китап, 2007. Д.Б. Эльконин – В.В. Давыдов – В.В. Репкиндарҙың “Үҫтереүсе” уҡытыу концепцияһына нигеҙләнеп эшләнгән. 3-сө класта башҡорт теле һәм туған теле дәрестәре барлығы 134 дәрес (башҡорт теле 70с., туған тел 64 сәғәт). Эш программаһы байрам көндәрен иҫәпкә алып эшләнде. Эш төрҙәре: Диктант – 4 сәғәт\tИнша – 5 сәғәт Изложение – 2 сәғәт Сюжетлы һүрәт буйынса эш – 1сәғәт Бала мәктәптә ике йыл һөҙөмтәһендә программала ҡаралған белем күләмен, йөкмәткеһен үҙләштерҙе. Ул хәрефтәрҙе дөрөҫ тоташтырырға, үҙенең йәшенә ярашлы дөрөҫ һәм грамоталы яҙырға өйрәнде. Уҡыусы, нигеҙҙә, программала ҡаралған башҡорт теле үҙенсәлектәрен , дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләрен үҙләштерҙе, телдең теге йәки был грамматик күренештәрен үҙ телендә дөрөҫ ҡулланырға өйрәнде. Һөйләү-һөйләшеү күнекмәләренә эйә булды. Өсөнсө класта уларҙы артабан нығытыу, йәғни дөрөҫ, тиҙ яҙыу күнекмәләрен тағы ла сифатлыраҡ кимәлгә күтәреү бурысы тора. Күсереп яҙыу эштәре лә йөкмәткелерәк була бара. Уларҙы ижади элементтар менән байытыу, тулыландырыу зарур. Программала күсереп яҙыу оҫталығын формалаштырыу өҫтөндә маҡсатлы рәүештә эшләү ҡаралған. Аралашыу оҫталығын шымартыу, ижади йүнәлештә эшмәкәрлек итеү – программала ҡуйылған төп йүнәлештәрҙең береһе. Күпселек программа материалы баланы ижади йүнәлештә эшләргә өйрәтеүгә ҡоролған. Бирелгән тексты үҙгәртеп ҡороу, сюжетлы һүрәт буйынса хәл-ваҡиғаларҙың эҙмә-эҙлекле атҡарылыуын бәйән итеү, тексты төҙөгәндә “Туған тел” дәрестәрендә өйрәнгән сағыштырыу, йәнләндереү сараларын, ҡулланып, тасуирлап яҙырға өйрәнеү һәм теге йәки был күренешкә, кешеләр мөнәсәбәтенә, ҡылыҡ-фиғелдәренә ҡарашыңды, фекереңде белдереү кеүек эштәрҙе башҡарыуҙы тағы ла юғарыраҡ кимәлгә күтәреү бурысы тора. Өсөнсө кластың “әсә теле” программа материалы баланы шәхес итеп күреп, уның ирекле фекерләүенә, эш итеүенә шарттар булдырып, уҡыусыны белем алыуҙа үҙен әүҙем ҡатнаштырып, эшмәкәрлек итергә этәргес мотивтар, мөмкинлектәр тыуҙырып, уҡыу процысын ойоштороуҙы талап итеп ҡуя. 1-се бүлек. Яңғыҙлыҡ исемдәрҙең яҙылышы. Кеше исем-шәрифтәренең, хайуан ҡушаматтарының, ер-һыу атамаларының, китап, гәзит-журнал атамаларының баш хәреф менән яҙылыуы. Улар тураһында мәғлүмәт алыу. Күренекле шәхестәр тураһында белешмә алыу, улар тураһында ҡыҫҡа ғына текстар төҙөү. 4-5 балалар яҙыусыһының исем-шәрифтәрен белеү. Шәхси үҫеш кимәле: үҙ-аллы эш итергә, белем алыу процесына етди һәм яуаплы ҡарарға; мәктәп йыһаздарын, уҡыу әсбаптарын һаҡларға; Тыуған илде яратырға, телде, илде һаҡларға. Көйләүсе универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; мораль тәртип ҡағиҙәләрен көйләүсе этик тойғолар – намыҫлана, ояла белеү, ғәйебеңде танып ғәфү үтенеү. Танып-белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: анализлай һәм синтезлай белеү; сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәрен урынлаштыра белеү;фекерләй белеү; Коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; телмәрҙең диалогик һәм монологик формаларын яҡшы белеү; үҙеңдең фекереңде нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу; № п/п Планлаш-тырылған көн Үткән көнө Дәрес темалары Башҡортостан республикаһың этнокультураһы үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып Өй эштәре Иҫкәрмә 1. Һаумы, мәктәп! Байрам менән! Ниҙәр иҫемдә? Нимәләрҙе онотҡанмын? 4-се күнегеү 2 Һөйләм аҙағында тыныш билдәләре 4-се күнегеүҙе эшләргә 3 Гәзит-журналдар, телерадио тапшырыуҙары исемдәре Ер-һыу атамалары 5-се күнегеү, 17-се бит. 2-се бүлек. Башҡорт теленең төп законы. Башҡорт телендә сингармонизм законы. Нәҙек һәм ҡалын һуҙынҡылар. Һуҙынҡылар таблицаһы. Тартынҡылар нәҙек һәм ҡалын һуҙынҡылар уратылышында. Тартынҡылар таблицаһы. Яңғырау-һаңғырау тартынҡылар. Талғын (сонор) өндәр. Һүҙҙә сиратлашып килеүсе тартынҡылар (теләк – теләге, мәктәп – мәктәбе, ҡармаҡ – ҡармағы һ.б.). Нәҙек һәм ҡалын әйтелешле һүҙҙәр. Шәхси үҫеш кимәле: Эшләгән эштәр, ҡылыҡ-фиғел өсөн яуаплылыҡ тойорға. Һау-сәләмәт йәшәйеш булдырырға. Көйләүсе универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; башҡа кешеләрҙең хис-тойғоларын аңлай һәм билдәләй белеү, уртаҡлаша алыу; матурлыҡ тойғоһо, тәбиғәт матурлығын күрә белеү, йәнле тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш үҙеңдең һәм әйләнә-тирәңдәге кешеләрҙең ҡылыҡтарына дөрөҫ баһа биреү; Танып-белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: мәғлүмәтте бер форманан икенсе формаға үҙгәртә белеү (план, схема, таблица төҙөү); һүҙлектәр, белешмә материал менән менән файҙалана белеү; Коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: үҙеңдең фекереңде нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу; башҡаларҙы ла ишетә һәм тыңлай белеү, уларҙың ҡараштарын аңларға тырышыу, кәрәк булғанда үҙеңдең ҡарашыңды төҙәтә белеү; дөйөм эшмәкәрлек барышында ҡарар ҡабул итә белеү; 4 Башҡорт теленең төп закондары Орфограмманы иҫтә ҡалдырырға. 5 Нәҙек һәм ҡалын һуҙынҡылар. Таблицаны иҫтә ҡалдыр. 6 Тартынҡынҡы өндәр. Парлы һәм парһыҙ, яңғырау һәм һаңғырау тартынҡылар. Ҡағиҙәне иҫтә ҡалдырырға. 7 Танау тартынҡы өндәре. К-г, ҡ-ғ, п-б өндәренең сиратлашыуы. Йомаҡтарҙың яуабын тап. 8 Башҡорт теленең төп закондары буйынса конторль диктант. Үтелгәндәрҙе ҡабатларға. 3-сө бүлек. Һөйләм Шәхси үҫеш кимәле: үҙ-аллы эш итергә, белем алыу процесына етди һәм яуаплы ҡарарға; мәктәп йыһаздарын, уҡыу әсбаптарын һаҡларға; Тыуған илде яратырға, телде, илде һаҡларға. Көйләүсе универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; мораль тәртип ҡағиҙәләрен көйләүсе этик тойғолар – намыҫлана, ояла белеү, ғәйебеңде танып ғәфү үтенеү. Танып-белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: анализлай һәм синтезлай белеү; сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәрен урынлаштыра белеү;фекерләй белеү; Коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; телмәрҙең диалогик һәм монологик формаларын яҡшы белеү; үҙеңдең фекереңде нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу; Һөйләм. Һүҙбәйләнеш. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе. Һөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә һәм хәбәр Һөйләмдең тамамланған фекерҙе белдереүе. Һөйләмдә һүҙҙәрҙең билдәле тәртиптә килеүе. Эйә һәм хәбәр. Эйәнең һөйләм башында. Хәбәрҙең – аҙағында килеүе. Һөйләмдә һүҙҙәрҙең ялғауҙар һәм ярҙамсы һүҙҙәр ярҙамында бәйләнеүе. Эйәрсән киҫәктәр. тексты аңлап, тасуири уҡыу. Сит телдән үҙләштерелгән һүҙҙәр.\t9 Сит телдән үҙләштерелгән һүҙҙәр. Сит телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә нәҙек һәм ҡалын ижектәрҙең ҡатнаш килеүе. 3-сө күнегеү. 10 Ч, щ, ц, е хәрефтәре фәҡәт рус теленән ингән һүҙҙәрҙә генә яҙыла! Изложениеға әҙерлән, 65-се бит. 11 Ике өндө белдереүсе һуҙынҡы хәрефтәр – е, ю, я. 5-се күнегеүҙе эшләргә, 54-се бит. 12 Һөйләм. Баш һәм эйәрсән киҫәктәр. 7-се күн. эшләргә. 4- се бүлек. Һүҙ. Һүҙҙең тамыры һәм ялғауы. Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Предметтың атамаһын белдергән һүҙҙәрҙән ялғау ярҙамында икенсе һүҙ төркөмдәренә ҡараған һүҙҙәр яһау. Туғандаш йәки тамырҙаш һүҙҙәр. Һүҙьяһалыш. Һүҙ. Һүҙҙең тамыры һәм ялғауы. Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Предметтың атамаһын белдергән һүҙҙәрҙән ялғау ярҙамында икенсе һүҙ төркөмдәренә ҡараған һүҙҙәр яһау. Ғәрәп, фарсы телдәренән үҙләштерелгән һүҙҙә (китап, ғалим, рәссам, фатир, маһир, сират, даһи, хазина, сифат, ризыҡ һ.б.). Уларҙың яҙылышы. - Рус теленән үҙләштерелгән һүҙҙәр. Уларға ялғау ҡушыу үҙенсәлектәре (кәхня – кухняға, циркуль – циркульде, руль – рулдәр, слесарь – слесарҙар, календарь – календарҙар һ.б.) Е, ю, я. Уларҙың дөрөҫ яҙылышы. Ҡуш тартынҡылы һүҙҙәр. Ҡушма һүҙҙәр. Шәхси үҫеш кимәле: Эшләгән эштәр, ҡылыҡ-фиғел өсөн яуаплылыҡ тойорға. Һау-сәләмәт йәшәйеш булдырырға. Көйләүсе универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; башҡа кешеләрҙең хис-тойғоларын аңлай һәм билдәләй белеү, уртаҡлаша алыу; матурлыҡ тойғоһо, тәбиғәт матурлығын күрә белеү, йәнле тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш үҙеңдең һәм әйләнә-тирәңдәге кешеләрҙең ҡылыҡтарына дөрөҫ баһа биреү; Танып-белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: мәғлүмәтте бер форманан икенсе формаға үҙгәртә белеү (план, схема, таблица төҙөү); һүҙлектәр, белешмә материал менән менән файҙалана белеү; Коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: үҙеңдең фекереңде нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу; башҡаларҙы ла ишетә һәм тыңлай белеү, уларҙың ҡараштарын аңларға тырышыу, кәрәк булғанда үҙеңдең ҡарашыңды төҙәтә белеү; дөйөм эшмәкәрлек барышында ҡарар ҡабул итә белеү; 13 Һүҙьяһалыш.Ялғау төрҙәре. Орфограмманы иҫтә ҡалдырырға. 14 Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Әйтелгәнсә яҙылмай торған һүҙҙәр. 4-се күн. эшләргә. 15 Тамырында ла, ялғауында ла ө! Биремдәрҙе үтәргә. 16 Һүҙьяһалыш темаһы буйынса контроль диктант. 3-сө күнегеүҙе эшләргә. 5-се бүлек Ҡушма һүҙҙәр. Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Предметтың атамаһын белдергән һүҙҙәрҙән ялғау ярҙамында икенсе һүҙ төркөмдәренә ҡараған һүҙҙәр яһау. Тасуири уҡыуға етди иғтибар биреү. Тәҡдим ителгән әҫәрҙәр аша уҡыусыларға әҙәп, әхлаҡ ҡағиҙәләрен еткереү, әҫәрҙәге геройҙарҙың ҡылыҡтарына баһа биреү, мәғәнәләрен аңлатыу, телмәрҙә урынлы ҡулланырға өйрәтеү. Һөйләү телмәре. Диалог. Кеше менән һөйләшеү ҡороу. Телмәр мәҙәниәте. Аралашыу серҙәре. Монолог. Монолог телмәр тоторға өйрәнеү. Эске телмәр. Ым-ишара. Уйлай, хыял итеү. Әңгәмәләшеүсең менән һөйләшеү. Аралашыу оҫталығын яңы сифатлы кимәлгә ҡуйыу. Һөйләшеүҙең мәғәнәүи йөкмәткеһенә хис-тойғоларға ярашлы интонацияны көйләү. Ғәҙәти йәки уйланылған эш-хәл тураһында икәү-ар һөйләшеү ҡора белеү. Шәхси үҫеш кимәле: үҙ-аллы эш итергә, белем алыу процесына етди һәм яуаплы ҡарарға; мәктәп йыһаздарын, уҡыу әсбаптарын һаҡларға; Тыуған илде яратырға, телде, илде һаҡларға. Көйләүсе универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; мораль тәртип ҡағиҙәләрен көйләүсе этик тойғолар – намыҫлана, ояла белеү, ғәйебеңде танып ғәфү үтенеү. Танып-белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге: анализлай һәм синтезлай белеү; сәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәрен урынлаштыра белеү;фекерләй белеү; Коммуникатив универсаль уҡыу эшмәкәрлеге; телмәрҙең диалогик һәм монологик формаларын яҡшы белеү; үҙеңдең фекереңде нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу; 17 Ҡушма һүҙҙәр. Уларҙың яһалышы. Ҡуш тартынҡылы һүҙҙәр. 6-сы күнегеүҙе эшләргә, 14 –се бит. 18 Ҡушма һүҙҙәрҙә ъ һәм ь билдәләре ҡасан яҙыла? Һыҙыҡса аша яҙылыусы ҡушма һүҙҙәр. Үтелгәндәрҙе ҡабатларға. 19 Һүҙбәйләнештәр. Күсмә мәғәнәле һүҙбәйләнештәр. Һөйләмдә баш һәм эйәрсән киҫәктәр. Үтелгәндәрҙе ҡабатларға. 20 Һөйләү телмәре. Диалог. Автор һүҙҙәре. Диалог төҙ. Яҙ. 21 Яҙма телмәрҙең төрҙәре. 4-се күнегеү, 66-сы бит. 22 Монолог – яңғыҙ һөйләү. Яңы һүҙ. иҫтә ҡалдыр. 23 Яҙма телмәр. Әкиәт. Хикәйә. 3-сө күнегеү, 102-се бит. 6- сы бүлек Хикәйә. Әкиәт. Шиғыр Шиғыр төҙөлөшө. Шиғыр ижад итеү үҙенсәлектәре. Уны дәфтәргә дөрөҫ күсереп яҙыу. Әкиәт төҙөлөшөнә хас үҙенсәлектәр. Әкиәт ижад итеү. Хикәйә ижад итеү. Тексҡа ҡарата ҡарашыңды, үҙ фекереңде белдереп, 3-4 һөйләмдән торған баһалама яҙыу. Хикәйәгә ҡарата һорауҙар төҙөү. Уларға тиҫтерҙәреңдән яаптар алыу, фекер алышыу, ойоштороу оҫталығына эйә булыу. 24 Бергә ҡушылып яҙылыусы ҡушма һүҙҙәр. Уҡыған әҫәрҙәрҙән ҡушма һүҙҙәр яҙырға, 10. 25 Ҡушма һүҙҙәр темаһы буйынса контроль диктант. Яңы һүҙҙәрҙе ятларға. 26 Һыҙыҡса аша яҙылыусы ҡушма һүҙҙәр. Уҡылған әҫәрҙән миҫалдар яҙырға. 27 Шиғыр нисек яҙыла? Ритм нимә ул? Шиғыр яҙып ҡарарға. 28 Әкиәт, хикәйә ижад итеү? Бәләкәй әҙәби жанр төрҙәре. Уҡылған әҙәрҙәрҙән миҫалдар яҙырға. 29 Тапҡыр, тәрән мәғәнәле һүҙҙәр. 52-56-сы б. уҡырға. 30 Йомаҡтар. 7- се бүлек. Үтелгәндәрҙе йомғаҡлау. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау, үҙләштереү, системаға һалыу. Белемдәрен тикшереү. Аҡыллы текстар. 31 Үтелгән темалар буйынса контроль диктант. Р. Тойғон “Башҡорт булыу өсөн күп кәрәкмәй” ятл. 32 Тапҡыр һүҙҙәр. Үтелгәндәрҙе ҡабатл. 33 Һоҡланам мин йәйге матурлыҡҡа! Йәйге тәбиғәт тураһ. Һөйләргә. 34 Ғилемеңде тикшер! Тикшереү эше. Шиғ. уҡырға. 145-се бит. Автор Муллаярова Эльвира Рифовна\nДВ-191960 Получить свидетельство о публикации\n25.11.2015 Просмотров: 414 Комментариев: 0 Индивидуальный план повышения профессионального уровня\n25.11.2015 Просмотров: 319 Комментариев: 0 Программа летнего трудоустройства "Родник"\n25.11.2015 Просмотров: 306 Комментариев: 0 Презентация "Требования к современному уроку по ФГОС"\n25.11.2015 Просмотров: 608 Комментариев: 0 Рабочая программа по дисциплине ОП.07 Метрология, стандартизация и подтверждение качества\n25.11.2015 Просмотров: 419 Комментариев: 0 "Белем һәм тормыш" бүлеген кабатлау.\n25.11.2015 Просмотров: 438 Комментариев: 0 Презентация по творчеству Ш. Биккула\n25.11.2015 Просмотров: 187 Комментариев: 0 618397618394618381618353618343618340618329


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МАТУРЛЫҠ ТУЙҘА КӘРӘК - 2020 - Мәҡәләләр\nМАТУРЛЫҠ ТУЙҘА КӘРӘК\nШаулап-гөрләп төрлө кимәлдәрҙәге "Һылыуҡай" бәйгеләре үтә. Бөгөн был конкурсты балалар баҡсаһынан башлап, донъя даирәһе кимәлдәренә тиклем үткәрәләр. Экрандарҙы, баҫмаларҙы сибәр ҡыҙҙарҙың йөҙ-һыны биҙәй, кемдәрҙең ниндәй еңеүҙәр яулап, нимәләргә эйә булыуы тәфсирләп яҙыла. Һәм, әлбиттә, бөтөн был күренештәр үҫеп килгән йәш сибәркәйҙәргә оло уңыш, таңға инер татлы төш, хыялға илтер юл булып күренә. Улар ҙа, киләһе йылға тағы нисәлер сантиметрға үҫә төшһә, ни һындарылыр тағы ла йоморолана, ҡалҡа төшһә, конкурста ҡатнашыу бәхетенә өлгәшә аласаҡтар...\n"Һылыуҡай" республика конкурсы - Рәсәйҙә оҙаҡ һәм бай тарихҡа эйә булған берҙән-бер милли заманса проект", тип яҙҙыҡ әле беҙ ҙә үҙебеҙҙең гәзиттә. Әлбиттә, был, бер яҡтан, хаҡлы ла фекер. "Оҙаҡ һәм бай тарихҡа эйә булған" был сара ҡатнашыусыларынан артыҡ хеҙмәт, аҡыл һәм һәләт талап итмәй. Ул шуныһы менән ҡатнашыусыларҙы арбай ҙа. Кешене баһалауҙың иң анһат бер юлы. Бынан анһатыраҡ һәм арзаныраҡ баһалау кимәле юҡ. Булмаған да.\nҠатын-ҡыҙҙың матурлығы (тышҡы матурлығы) борон-борондан, хатта кешелек барлыҡҡа килгәндән башлаптыр, иғтибарға лайыҡ булған. Сибәркәйҙәрҙе ҡулға төшөрөү өсөн ир-ат араһында ғына түгел, ҡәбиләләр, илдәр араһында ла ыҙғыштар ҡупҡан. Яулап алынған матур ҡатын тик бер хужаға (иргә) ғына тәтегән. Тик... Ошонда бер ҡыҙыҡ ҡына "тик" килеп сыға. Күп халыҡтарҙа (гректарҙа, япондарҙа, көнсығыш халҡында) борон шул матур ҡатын иренә хыянат итеүҙә йәки башҡа тәртип боҙоуҙарҙа ғәйепләнә икән, уны йәки ире үлтергән, йәки башҡа ирҙәр хөкөмөнә сығарған. Йәғни, ул ирҙәр алдында йөрөгән, һәләттәрен күрһәткән, кемдер уны һайлап алһын өсөн тырышҡан. Әгәр уны кемдер "бик сибәр һәм йәшәүгә хаҡлы" тип иҫәпләһә, баһаһын хаҡ менән белдергән һәм үҙенә алған. Унан ҡала, ҡатын-ҡыҙ ҡоллоҡҡа алына, тауар итеп һатыла башлағас, ҡол һатыусылар шундай уҡ уйынды тергеҙә. Ҡол ҡыҙҙарын үҙҙәрен юғарыраҡ һатыу алымдарына күнектерәләр. Бының өсөн махсус кешеләр яллап, уларҙы йырларға-бейергә, музыка ҡоралдарында уйнарға һәм башҡа нәзәкәтлектәргә өйрәтәләр. Унан инде был кәнизәктәр, байыраҡ һатып алыусылар йортона эләгеү өсөн, йөҙҙәренең, боттарының, сәстәренең матурлығын башҡаларҙыҡынан артығыраҡ итеп күрһәтергә тырыша. Һәм уны ана шул күрһәткестәренә ҡарап баһалайҙар ҙа. Бына! Матурлыҡ конкурсының иң төп нигеҙе ошо ҡырағай йолала ята...\nБөгөн был йола әкиәт кенә, хәҙер барыһы ла икенсе, тиерҙәр. Шулайҙыр. Әммә кеше психологияһы шул кеше булыуҙан артыҡҡа үҙгәрә алмай бит ул. Унда шул уҡ тойғолар, шул уҡ башланғыстар ҡала килә. Һаман да ҡатын-ҡыҙҙың тышҡы матурлығы баһалана. Һаман да әле кешенең аҡыл кимәле тышҡы күренешкә бәйләнеү кимәленән үтә, юғарыраҡ үҫешә алмай. Шул ғына.\nБерәүгә лә йөҙ-төҫөн һайлау хоҡуғы бирелмәгән. Ата-әсә тыуасаҡ балаһының төҫ-башына йоғонто яһай алмай. Хоҙай тарафынан матур итеп яратылған ҡыҙ бала үҙенең сибәрлеген белеп үҫә. Уға был хаҡта бәләкәйҙән әйтәләр. Бигерәк тә оло ҡатын-ҡыҙ быны һыҙыҡ өҫтөнә алып, баланы осондороп ебәрергә ярата. Бала матурлығын башҡаларҙан өҫтөн булған фиғеле икән тип уйлай, ул бының бары тышҡы төҫ, бында үҙенең бер тырышлығы ла, хеҙмәте лә юҡ икәнлекте аңламай. Һәм, матурлыҡ конкурсына ағылған ҡыҙҙарыбыҙҙың һаны күрһәтеүенсә, ҙурайғансы ла төшөнмәй әле. Ошо өҫтөнлөк хисе киләсәктә (ҡайһы бер осраҡта) уны бәхетһеҙ итергә лә мөмкин. Ҡыҙ бындай сибәрлек менән, мин күпкә дәғүә итә алам, мине тик яратырға, ҙурларға ғына тейештәр, тип уйлай. Һайлаған ишен дә һанламай, бынан да шәберәге табылырға тейеш, тигән фекере бары менән ҡәнәғәт булырға форсат бирмәй. Тышҡы матурлығына тормоштан хаҡ талап итә, нәфсеһе аҙа, әммә тормош та, ҡояш та, яҙмыш та, хатта кешеләр ҙә төҫкә ҡарап бер нәмәне лә хәл итмәй, һин матур тип артығыраҡ яратмай, өҫтөн күрмәй, нығыраҡ йылытмай шул ул.\nБөгөн Рәсәйҙә балалар араһында матурлыҡ конкурстарын тыйыу тураһында һүҙ бара, ниһайәт, был эштең бала психологияһына зыян килтереүсе фактор булыуын аңлай башланылар, ахыры. Уйлап ҡарағыҙ, балалар баҡсаһына йөрөгән сабыйын тышҡы матурлығына ҡарап баһалау ололар ғоманһыҙлығының иң мәғәнәһеҙе түгелме ни? Ә ул еңеүсе һәм еңеүсе була алмаған балаларҙа тыуған яңылыш эмоцияларҙы ғына алып ҡарағыҙ...\nБөгөнгө матурлыҡ конкурсы ат һайлап алыу йәки машина алыуҙан бер нәмәһе менән дә айырылмай. Ҡатын-ҡыҙҙы әйбер итеп ҡарауҙың бер формаһы ғына. Әйберҙән нимә талап ителә? Хеҙмәт итеү. Хеҙмәт итә алмаған йәки боҙолған хәлдә, уның кәрәге лә бөтә. Был шундай механизм, уны ебәргән хәлдә, туҡтатып та булмаясаҡ.\nӘлбиттә, Рәсәй сибәркәйе Оксана Федорованың уңышлы яҙмышы күп ҡыҙҙарҙы ҡанатландырҙы. Әммә, әйтеп үтергә кәрәк, Оксана эшләгән карьераны, унан күпкә юғарыраҡты, сибәр үк түгел, тик аҡыллы булған башҡа йөҙәрләгән, меңәрләгән ҡыҙҙар ҙа эшләй. Оксана үҙе Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәре һәм уның ире лә хәрби офицер, был күрһәткестәр күп нәмәне хәл иткәндер ҙә. Бөгөн был сибәр ҡатын ике бала әсәһе булып ғәҙәти тормош алып бара, ә ниндәйҙер илдең ханбикәһе булып ултырмай. Был беҙ ҡараған бәхетле осраҡ, ә бәхетһеҙҙәре һанап бөткөһөҙ. Матурлыҡтарын күрһәтергә ынтылған ҡыҙҙар утҡа осҡан күбәләктәр ише янып ҡолап тора, улар урынына яңылары үҫеп етеп тора. Залдан боттарын ялтыратып үтеүҙән килгән уңыш уларҙы шул хәтлем арбаймы, улар бының зыяны, әхлаҡһыҙ яҡтары күберәк икәнде уйларға ла теләмәй...\n...Былтырғы һылыуҡайҙар конкурсы башланып, уҡыу йорттары студенттары ҡайнаша башлағас та, ҡыҙымды уҡыу йортонан ошо бәйгегә һайланылар. Мин быны ишеткәс, һағайып ҡалдым, әммә өндәшмәнем. Уның ҡарашын белгем килде, нисек хәл итер, тип уйланым. Бер көн әйтә: "Декан саҡыртты, бәйгелә университет исеменән ҡатнашһаң, магистратураға бюджетҡа урын биреләсәк", - тине, ти. "Шунан?" тим. "Шул, баш тарттым". "Ниңә?" Ҡыҙым көлөп ебәрҙе: "Матурмын, тип, конкурста ҡатнашып йөрөмәйем инде..." Көлөшөп алдыҡ.\nМатур ҡыҙҙар күп тә ул. Ҡарап торһаң, һәр икенсе ҡыҙҙы һылыуҡай итеп ултырт. Тик улар тышҡы йөҙҙәре буйынса һайлауҙы теләмәй, ҡайһылар өсөн эске йөкмәтке, күңел матурлығы өҫтөнөрәк. Шундай ҡыҙҙарыбыҙ, ҡыҙҙарына башҡа төрлө донъяуи матурлыҡтарҙы һеңдереп үҫтерә белгән ата-әсәләр күберәк булһын ине.\nЯҙылған: 11.02.20 | Ҡаралған: 603


Эшҡыуарҙы үлтерергә маташҡан ике енәйәтсегә ҡарата суд ултырышы үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n14 августа 2019 — 13:25 ГТРК «Башкортостан»\n2017-се йылдың октябрендә Минһажев урамында урынлашҡан туҡталҡаларҙың береһендә 40 йәшлек Павел Кабановҡа һөжүм итәләр. Ҡорал менән атыусыларҙы шунда уҡ асыҡлап ҡулға алдылар. Улар енәйәт кодексының бер-нисә статьяһы буйынса ғәйепләнә. Әлегә икеһе лә изоляторҙа суд ҡарарын көтә. Кеше үлтерергә маташҡандарға 15 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү янай.


Июль | 2019 | Всемирный курултай башкир\n“Интерактив башҡорт теле” проекты\nОпубликовано 31.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nБашҡортостанда башҡорт телен үҙ аллы өйрәнеү өсөн веб-ресурс эшләнә. “Интерактив башҡорт теле” проекты Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранты ярҙамында бойомға ашырыла.Веб-ресурс өҫтөндә мәғарифты үҫтереү институты командаһы эшләй.\nЯ учу башкирский язык. Урок 1\nОпубликовано 30.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nБулат Йосоповтың “Беренсе республика” тарихи нәфис фильмын 16 марттан 21 июлгә тиклем 40 мең кеше ҡараған.\nЙәнһүрәт –туған телдә\n«Башҡортостан» киностудияһы рсепублика халыҡтары телдәрендә йәнһүрәттәр сығарасаҡ. 3-4 минутлыҡ йәнһүрәттәр ҡыҙыҡлы ғына түгел, файҙалы ла буласаҡ: контент балаларҙың белемен үҫтереүгә лә йүнәлтеләсәк.\nӨфөлә донъя әҙәбиәте ынйылары – башҡортса!\n“Инеш” нәшриәте бөтә донъға билдәле әҙәби әҫәрҙәрҙе тәржемә итә. Льюис Кэрроллдың “Әлисә Мөғжизәләр илендә”, Джеймс Крюстың “Тим Талер, йәки Һатылған көлөү” һәм “Мең һәм бер кисә” йыйынтығынан ғәрәп әкиттәре баҫыуға әҙерләнә.\n“Тамырҙарға ҡайтыу” аудиовизуаль энциклопедияһы\nОпубликовано 29.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nРәсәйҙә “Тамырҙарға ҡайтыу” тип аталған аудиовизуал энциклопедия эшләнә. Унда Волга буйы федераль округында йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәте һәм йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре тураһында 14 видеофильм инәсәк. Этнографик экспедициялар Башҡортостан, Марий Эл, Удмурт, Мордовия, Сыуашстан, Татарстан Республикалары, Пермь крайы, Киров, Нижегородск, Ырымбур, Пенза, Һамар, Һарытау, Ульяновск !өлкәләрендә ойоштороласаҡ.\nОпубликовано 27.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nЫрымбур башҡорттары Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығын һәм «Каруанһарай» өлкә башҡорттары ҡоролтайы ойошторолоуына 30 йыл тулыуын билдәләй. Сарала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Призидиумы ағзаһы Ғаяз Зарипов, ҡоролтай башҡарма комитеты ағзалары һәм Башҡортостандан башҡа ҡунаҡтар ҡатнаша\nБашҡорт халҡының тарихы һәм үҫеш мәсьәләләре буйынса комиссияның беренсе ултырышы\nОпубликовано 26.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\n24 июль Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Башҡорт халҡының тарихы һәм үҫеш мәсьәләләре буйынса комиссия ултырышы үтте.\nОпубликовано 23.07.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\n18 – 21 июль Баймаҡ районының Граф күле янында АҪЫЛТАШ башҡорт мәҙәниәте форумы үтте. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты ағзаһы, Йәштәр, ирекмәндәр эштәре һәм спорт комиссияһы рәйесе Байрас Азаматов форумдың төп ойоштороусыһыларҙың береһе булды.\nҺөйөү менән тыуған яҡ тураһында\nҠаҙағастандың Нур-Солтан ҡалаһында Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған “Тыуған яҡ тураһында һөйөү менән” тип аталған фотокүргәҙмә асылды. Вернисаж авторы — Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты Людмила Камнева. Проект “Аҡбуҙат” башҡорт этномәҙәниәт ойошмаһы, Рәсәй фән һәм мәҙәниәт үҙәгенең Ҡаҙағстандағы вәкиллеге һәм Ҡаҙағстан халыҡтары Ассамблеяһы ярҙамында ойошторолдо. Хәбәрҙе Урал Аҙнабаев еткерҙе.


Мөьтә яуы (Битва у Мута) | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Пәйғәмбәрҙәр тарихынан > Мөьтә яуы (Битва у Мута)\n« Муәтә алышы (Битва у Мута)\nНәфсе теләктәрҙән ваз кисеү »\nМөьтә яуы (Битва у Мута)\nМосолмандар илсеһен үлтереүсе һәм яза\nАллаһ Рәсүле ﷺ әл-Хәриҫ ибн Гөмәйер (радыйаЛлаһу ғәнһү) тигән кешене Рум батшалығына ҡараған Бөсрә хакимы Шәрәхбил ибн Ғәмер әл-Ғәссәнийгә хәбәр менән ебәрә. Батшалар менән хакимдар араһында илселәрҙең йәнен ҡыйыу ғәҙәте булмауына ҡарамаҫтан, Бөсрә хакимы бәйләп алып киленгән сапҡынды башын сабып үлтерә. Был хәл илселәр өсөн оло ҡазаға әүерелә һәм хурлыҡ була. Әлеге ҡорбан өсөн үлтереүсене кисекмәҫтән язаға тарттырырға кәрәк була.\nРум ерендәге тәүге ғәскәр\nАяныслы хәбәрҙе ишеткәс, Аллаһ Рәсүле ﷺ Бөсрәғә ғәскәр ебәрергә ҡарар итә. Был хәл һижрә буйынса һигеҙенсе йылдың йомадиәл-әүүәл айында була. Өс мең кеше ҡоралланып ала, Аллаһ Рәсүле уларҙың башлығы итеп үҙенең азат ителгән хеҙмәтсеһе Зәйед ибн әл-Хәриҫте (радыйаЛлаһу ғәпһү) тәғәйенләй. Уға мөһәжирҙәрҙең дә, ансарҙарҙың да ғәскәренә етәкселек итеү хоҡуғы бирелә. Пәйғәмбәр «Әгәр ҙә Зәйед үлеп китһә, һеҙгә Йәғфәр ибн Әбү Талиб баш булыр. Йәғфәр үлеп китһә инде — Ғабдуллаһ ибн Рәүәхә», — тип белдерә. Аҙаҡ улар өсөн доға ҡыла. Ғәскәрҙе алда ауыр, оҙайлы юл һәм дәһшәтле дошман көткән була.\nҒәскәр Мәғән еренә еткәнсе төньяҡҡа ҡарай бара. Мосолмандарға «Ираклий үҙенең йөҙ мең кешелек рум һәм ғәрәп ҡәбиләләре менән Бәлҡә еренә килеп еткән» тигән хәбәр килә. Улар Мәғән ерендә, үҙҙәренең артабанғы хәле хаҡында уйланып, ике төн үткәрә, һәм Аллаһ Рәсүленә ﷺ дошмандарҙың һаны хаҡында хәбәр итергә ҡарар ҡылалар. Бынан һуң ул беҙгә йә ярҙамсы ғәскәр ебәрер, йә беҙ унан килгән әмергә буйһонорбоҙ, тиҙәр.\nИҫәп менән көс арҡаһында ғына түгел\nҒабдуллаһ ибн Рәүәхә (радыйаЛлаһу ғәнһү): «Эй, кешеләр! Аллаһ менән ант итәм! Һеҙ дин өсөн шәһит булыуҙы һөймәйһегеҙ. Беҙ һан һәм көс арҡаһында ғына үлтермәйбеҙ бит!» — тип, һуғышсыларҙы дәртләндерә.\nАрыҫландай батырҙарҙың алышы\nМосолмандарҙы Бәлҡә сигендә румдарҙан һәм ғәрәптәрҙән торған төркөм ҡаршы ала. Дошман яҡынлашҡас, мосолмандар Мөьтә ауылына бара. Аҙаҡ барыһы ла осраша һәм улар араһында алыш була.\nЗәйед ибн Хәриҫ (радыйаЛлаһу ғәнһү), һөңгө менән сәнскеләнеп, шәһит булып үлгәнсе Аллаһ Рәсүленең байрағын ҡулында тотҡан килеш алыша. Аҙаҡ байраҡ Йәғфәр (радыйаЛлаһу ғәнһү) ҡулына күсә. Бер мәл уның өсөн дә көрәш ауырлаша башлай. Дошман менән аяуһыҙ көрәшә Йәғфәр (радыйаЛлаһу ғәнһү), байраҡты ла ысҡындырмай: уң ҡулы ҡырҡылып төшкәс, һул ҡулына ала; һулы ла өҙөлгәс, ҡушар һөйәктәре менән кәүҙәһенә ҡыҫа. Ошо рәүешле үлем килгәнсе алыша. Ул ваҡытта егеткә ни бары утыҙ өс йәш була. Мосолмандар аҙаҡ, Йәғфәрҙең (радыйаЛлаһу ғәнһү) мәйетен тапҡас, күкрәге менән яурыны араһында ҡылыс һәм һөңгө һалған туҡһан яра эҙен күрә. Уларҙың барыһы ла — алғы яҡтан.\nЙәғфәр (радыйаЛлаһу ғәнһү) үлтерелгәндән һуң етәкселекте Ғабдуллаһ ибн Рәүәхә (радыйаЛлаһу ғәнһү) үҙ өҫтөнә ала. Ул байраҡты тотоп алға ынтыла. Бер саҡ, атынан төшкәс, уның эргәһенә ике туған ағаһы килеп, ит киҫәге бирә лә: «Мә, нығын ошоноң менән. Был көндәрҙә һиңә бик күпте кисерергә тура килде бит», — ти. Ғабдуллаһ иби Рәүәхә (радыйаЛлаһу ғәнһү) итте әҙерәк тешләп алғандан һуң ташлап ебәрә лә, ҡылысын алып, йәнә яуға күтәрелә. Үлтерелгәнсе алыша.\nХәлидтең хикмәтле етәкселеге\nАҙаҡ мосолмандар ғәскәр башлығы итеп Хәлид ибн Вәлидте (радыйаЛлаһу ғәнһү) һайлап ҡуя. Һәм байраҡ уның ҡулына күсә. Хәлид (радыйаЛлаһу ғәнһү) ҡурҡыу белмәҫ йөрәкле кеше генә түгел, тәрән аҡыл эйәһе лә була, хәрби эштәрҙе алып барыуҙа маһирлығы менән дан тота.\nҒәскәр башлығы мосолмандар ғәскәрен көньяҡҡа ҡарай алып китә. Дошман төньяҡҡа күсә. Төн еткәс, Хәлид (радыйаЛлаһу ғәнһү) кешеләрен иман-аман ғына дошман күҙенән ситкә күсерә. Румдар, бында ниндәйҙер хәйлә барҙыр, тип, уларҙы эҙәрлекләүҙән баш тарта. Хәлидтең (радыйаЛлаһу ғәнһү) хәрби оҫталығынан ҡурҡып, ниндәйҙер ҡарар ҡабул итеүҙән тыйылып ҡалалар.\nМосолмандар яуға сығырға йыйынғас, Аллаһ Рәсүле Мәҙинәләге сәхәбәләренә алыш ваҡытындағы хәлдәр хаҡында хәбәр итә. Әнәс ибн Малик (радыйаЛлаһу ғәнһү) былай тип һөйләй: «Аллаһ Рәсүле халыҡҡа Зәйедтең, Йәғфәрҙең һәм ибн Рәүәхәнен үлеме хаҡында уларҙан хәбәр килгәнгә тиклем үк былай тип һөйләп бирҙе: «Зәйед байраҡты алды һәм үлтерелде. Аҙаҡ ул Йәғфәрғә күсте, уға ла үлем килде. Бынан һуң уны ибн Рәүәхә алды, ул да һәләк булды», һәм байраҡ «Аллаһ ҡылысы»ның ҡулына күсеп, Аллаһ уларға еңеү биргәнсе уның күҙҙәренән йәштәр аҡты ла аҡты».\nИке ҡанат эйәһе\nПәйғәмбәр Ш Йәғфәр (радыйаЛлаһу ғәнһү) хаҡында былай тип һөйләй: «Аллаһ уның ҡулдарын ике ҡанат менән алыштырҙы. Ул Йәннәттә ҡанаттары ярҙамында, ҡайҙа теләй, шунда осоп йөрөй». «Осоусы Йәғфәр» йәки «Ике ҡанат эйәһе» тигән төшөнсәләр ошонан барлыҡҡа килгән.\nҒәскәр Мәҙинә сигенә еткәндә уларҙы Аллаһ Рәсүле ﷺ менән мосолмандар ҡаршы ала. Халыҡ: «Ҡасҡалаҡтар! Һеҙ Аллаһ юлынан кире сигендегеҙ!» тип, ғәскәргә тупраҡ ташларға тотона. Аллаһ Рәсүле ﷺ уларға: «Улар кире сигенмәне, киреһенсә, һөжүм итеүселәр ула, ин шәъ Аллаһ», ти.\nПәйғәмбәрҙәрҙең йөҙөк ҡашы Мөхәммәт Мостафа китабынан\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 04.11.2018 в 01:13, и размещена в категории Пәйғәмбәрҙәр тарихынан. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Бөгөн баш ҡалала Өфө рок-н-ролы легендаларына арналған китаптың исем туйы үтте\nБаҫманың авторы быға тиклем Башҡортостандың йәштәр хәрәкәте һәм студент төҙөлөш отрядтары тарихы хаҡында китаптар яҙыусы Наил Мәхмүтов.\nАвтор әйтеүенсә, яңы китапта Өфөләге вокал-инструменталь ансамблдәр тарихы, шулай уҡ Юрий Шевчук, ДДТ төркөмө тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бирелгән. 300 биттән торған китапта Өфө рок-н-ролы тарихы 1960 йылдан алып күҙәтелә. Ҡыҙыҡлы фотоһүрәттәр, документтар һәм хәтирәләр тупланған китап Һамарҙа баҫылған. Тиҙҙән ул һатыуға сыға.


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Классный час на тему "Человек и Природа"\n“Кеше һәм Тәбиғәт” темаһына класс сәғәте Әҙерләнеү өлөшө. Стенала стендтар “Тәбиғәт-беҙ йәшәгән йорт”, “Быларҙы беләһеңме?”, мәҡәлдәр яҙылған плакаттар, фотостенд. Дәрес барышы: 1-се уҡыусы. Дуҫтар, бөгөн беҙ тәбиғәт тураһында һөйләшәсәкбеҙ, фекер алышасаҡбыҙ, уйланасаҡбыҙ һәм һығымталар яһайасаҡбыҙ. Уҡытыусы. Илдус һеҙгә бер әкиәт уҡый, ә һеҙ уйлап ултырығыҙ; был әкиәт беҙҙе нимәгә саҡыра икән. Борон-борон заманда йәшәгән, ти ике дуҫ – Тәбиғәт һәм Кеше. Бик татыу йәшәгәндәр улар. Тәбиғәт кешене ашатҡан, эсергән, кейендергән, дошмандарҙан һаҡлаған. Дуҫы ауырыһа уны шифалы үләндәр һәм емеш-еләк менән дауалаған. Кеше саф һыулы йылғаларҙа һыу ингән, сәскәле болондарҙа уйнаған. Шулай итеп, Кеше баһадир булып еткән. Көндәрҙән бер көндө кешене был рәхәт тормош туйҙыра башлаған. Һәм ул тәбиғәткә ҡаршы баш күтәргән. Уның болондарын тапаған, ағастарын ҡырҡҡан, урмандарын яндырған, йылғаларын бысратҡан. “Донъяға хәҙер мин хужа!” – тип ҡысҡырған Кеше. Тәбиғәт, был яуызлыҡты күреп, артҡа сигенгән. “Мин тәбиғәтте еңдем, хәҙер бөтә донъя миңә буйһона” – тип маҡтанған Кеше. Тәбиғәттең Кешегә бик асыуы килгән. Кешегә биргән байлығын тартып алған, эсә торған һыуын киптергән. Ул Кешене буш яланда торғоҙоп ҡалдырған. Кеше өсөн донъя йәмһеҙләнгән. Һәм ул бик ныҡ илаған, Тәбиғәтһеҙ йәшәп булмаған ын аңлаған. Кеше Тәбиғәтте эҙләп киткән көн барған, төн барған. Ниһәйәт, эҙләп тапҡан. Ул Тәбиғәттән ғәфү үтенгән. Уҡытыусы. Был әкиәттән үҙегеҙгә ниндәй һығымта яһанығыҙ? Нимә ул Тәбиғәт? (Балаларҙың яуаптары) 2-се уҡыусы. Тәбиғәт ул – тауҙар, һыуҙар. Тәбиғәт ул – йылға, күлдәр. Тәбиғәт ул – Ҡояш һәм Ай. Тәбиғәт ул – сәскә-гөлдәр. 3-сө уҡыусы. Тәбиғәт ул – яҙҙар, көҙҙәр. Тәбиғәт ул – йәй һәм ҡыштар. Тәбиғәт ул – ағас, кейек. Тәбиғәт ул – осар ҡоштар. Уҡытыусы. Эйе, ошо һыуҙар, һауа, йылға, күл, ағастар, үләндәр, сәскәләр, йәнлектәр, ҡоштар һ.б. булған өсөн кешелек донъяһы бар булған, беҙ бар булғанбыҙ һәм йәшәйбеҙ. Кешелек донъяһы артабанда йәшәүен дауам итһен өсөн беҙ ни эшләргә тейешбеҙ? (Балаларҙың яуаптары) 4-се уҡыусы. Тәбиғәтте һаҡлайыҡсы, дуҫтар, Һаҡлайыҡсы таҙа һыуҙарҙы. Хуш еҫ бөрккән нәфис гөлдәрҙе, Урмандарҙы, сикһеҙ ҡырҙарҙы. 5-се уҡыусы. Бөтәһендә һаҡлайыҡсы, дуҫтар, Ҡарап ҡына ситтән уҙмайыҡ. Беҙҙең иң ҙур байлыҡ – тәбиғәткә, Ярҙам ҡулыбыҙҙы һуҙайыҡ. Уҡытыусы. Ошоға тиклем ғалимдар беҙҙең Еребеҙ кеүек башҡа планета барлығын белмәйҙәр әле. Тимәк, Йыһанда кеше йәшәй торған планета берәү генә. Шуның өсөн ошо Еребеҙҙе һаҡлау, бысратмау – беҙҙең бурысыбыҙ. Халҡыбыҙҙың матур әйтеме бар: “Бер ағас ҡырҡһаң, икене ултырт”. Һәр кеше үҙ ғүмерендә кәм тигәндә ике ағас ултыртырға тейеш. Ағас ултыртҡан кеше изге кеше тигәндәр. Бөгөнгө һүҙебеҙ – урман тураһында. Урман ... Нимә һуң ул урман ? 4-се уҡыусы. Урман ул – матурлыҡ, саф, таҙа һауа, эсер һыу. 5-се уҡыусы. Ағастарҙың йәшел япраҡтары беҙҙең һулай торған һауабыҙҙы күбәйтеп , таҙартып тора. 6-сы уҡыусы. Ә тамырҙары аша һыу сығанаҡтары барлыҡҡа килә. 7-се уҡыусы. Ағастарҙың булыуы, уларҙың матурлығы кешеләргә шатлыҡ килтерә. Уҡытыусы. Бына беҙҙә ҡунаҡта урмансы Салауат ағайығыҙ. Ул һеҙгә урман, уны һаҡлау тураһында һөйләп китер. (Урмансының һөйләүе) Уҡытыусы. Урмансы ағайығыҙҙың һөйләгәненән ниндәй һығымта яһанығыҙ? (Балаларҙың яуаптары) Уҡытыусы. Эйе, Тәбиғәтебеҙ һаҡлауға, яҡлауға мохтаж. “Тәбиғәтте һаҡлау Тыуған илде һаҡлау” тип бушҡа әйтелмәгән бит. Уларҙы беҙ һаҡларға тейешбеҙ. Уҡыусы. Туғайҙағы матур гөл-сәскәләр, Беҙгә рәхмәт йырын йырлаһын. Яраланмай үҫкән ағастарҙа Ҡоштар моңо һис тә тынмаһын! Уҡытыусы. Уйланһындар кешеләр, Аңлаһындар кешеләр, Меңәрләгән планета араһында Булмаҫ бындай аҫылы, Булмаҫ бындай йәшеле! Бөгөнгө һөйләшеүҙән һеҙ ниндәй һығымталар яһанығыҙ? Урманды, ағастарҙы әрәм-шәрәм итеүселәргә, тәбиғәт дошмандарына һеҙ нимәләр әйтер инегеҙ? (Уҡыусыларҙың яуабы) Уҡытыусының йомғаҡлау һүҙе Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года. Выберите специальность, которую Вы хотите получить:\nАвтор Тимерова Фируза Фиркатовна\nДБ-001421 Получить свидетельство о публикации\n01.04.2016 Просмотров: 105 Комментариев: 0 Презентация для внеклассного чтения на тему "Герои А. С. Пушкина"\n01.04.2016 Просмотров: 72 Комментариев: 0 Урок русского языка на тему "Разбор слова по составу (закрепление)" (3 класс)\n01.04.2016 Просмотров: 214 Комментариев: 0 План работы МО учителей начальных классов\n01.04.2016 Просмотров: 153 Комментариев: 0 Баяндама: «Бала білімді болсын десек...»\n01.04.2016 Просмотров: 102 Комментариев: 0 Справки руководителя МО учителей начальных классов\n01.04.2016 Просмотров: 432 Комментариев: 0 Справка по проверке тетрадей учащихся 4 класса\n01.04.2016 Просмотров: 1207 Комментариев: 0 1001787100178410017821001775100177410017711001767


Рөстәм Хәмитов Талбазы үҙәк район дауаханаһында эштәр барышы менән танышты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Талбазы үҙәк район дауаханаһында эштәр барышы менән танышты\n16:43, 25 ноября 2010 Йәмғиәт\nБашҡортостана Президенты Рөстәм Хәмитов бөгөнгө үҙ сәфәре барышында Салауат ҡалаһында булғандан һуң Талбазы үҙәк район дауаханаһына (Ауырғазы районы) инде. Бында ул төҙөлөп ятҡан 35 урынлыҡ яңы хирургия корпусын ҡараны.\nӘлеге ваҡытта эшләп килгән хирургия бүлексәһе һәм уның майҙаны санитария нормаларына һәм ҡағиҙәләренә яуап бирмәй. Урын етмәгәнлектән ауырыуҙарҙың ҡайһы берҙәре коридорҙа кушеткаларҙа ята. Бөгөн дауалауға мохтаж ауырыуҙарҙың 30 процентын ғына стационар дауалауға һалыу мөмкинлеге бар. Балаларҙы сәләмәтләндереүҙе ойоштороуҙа ла проблемалар етерлек.\nБелгестәр фекеренсә, 37,3 мең кеше йәшәгән Ауырғазы районы халҡын хеҙмәтләндереү өсөн хирургия корпусы төҙөлөшөн дауам итеү сиктән тыш мөһим бурыс булып тора. Талбазы үҙәк район дауаханаһы — ҙур Өфө – Ырымбур автомагистрале эргәһендә урынлашҡан берҙән-бер дауалау учреждениеһы. Йыл һайын бында юл-транспорт һәләкәтенә тарыусы 100-ҙән ашыу кеше килтерелә (быйыл — 129 кеше). Был кешеләргә махсус табип ярҙамы, айырым дауалау һәм тәрбиәләү шарттары талап ителә.\nӘлеге ваҡытта тулы күләмдә медицина ярҙамы күрһәтеү мөмкинлеге юҡ. Хәҙер объектта 52 миллион һум үҙләштерелгән. Өс ҡаты төҙөлөп бөткән, ҡыйығы ябылған, стеналар тыштан биҙәлгән, тәҙрә-ишектәр ҡуйылған, йылытыу системаһын монтажлау тамамланған.\nТөҙөлөш эштәрен тамамлауға тағы 65 миллион һум талап ителә, медицина ҡорамалдары һатып алыуға — 52,7 миллион һум, мебель алыуға 3,6 миллион һум кәрәк.


Дәүләт Йыйылышының яҙғы сессияһы тамамланды\nДәүләт Йыйылышы Ҡоролтайҙың яҙғы сессиялағы һуңғы ултырышы үтте. Кәңәшмә эшендә ҡатнашҡан депутаттар 4 тиҫтәгә яҡын ҡанун проектын тикшереп, уларҙың бер нисәһен икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте. Республика Парламенты депутаттары йәйге каникулға таралыша.\nДокументтар араһында ауыл биләмәләре, административ тәртип боҙоуҙар, йәмәғәт именлегенә ҡағылышлылары ла бар. Парламентарийҙар өс ҡанун проектын өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итте. Улар – Йәмәғәт тәртибен һаҡлау, Төндә тауышланыуҙы тыйыу һәм Мотлаҡ медицина страховкалауҙы ойоштороу тураһындағы документтар.\nТөндәрен шаулау тыйыла\nБашҡортостан халҡы төндәрен тыныс йоҡлай аласаҡ. Дәүләт Йыйылышы- Ҡоролтай тәүлектең ҡараңғы мәлендә, барыһы ла ял иткәндә тауышланыуҙы тыйҙы.\nҠанун буйынса һыҙғырыу ғына түгел, йырлау-бейеү, ҡысҡырыу, музыка ҡоралдарында уйнау, пиротехника шартлатыу, төҙөлөш һәм ремонт эштәре алып барыу тыйыла. Ҡанунды боҙоусыларға ҡарата административ яза ҡаралған. Дүшәмбенән йомаға тиклем киске 11-ҙән иртәнге 7-гә, ял һәм байрам көндәрендә киске ундан иртәнге 9-ға тиклем шаулау тыйыла.\nЯңы йыл төнөндә, Салауат Юлаев хоккей клубы йәки Урал волейбол командаһы чемпион булған осраҡта, йәғни спорт байрамдары мәлендә, башҡа ҙур саралар ваҡытында төндә шауларға рөхсәт буласаҡ. Бының өсөн сараны ойоштороусылар дәүләт власы йәки урындағы үҙидаралыҡтар менән алдан килешергә тейеш буласаҡ\nАҙыҡ-түлек сифатына иғтибар арта\nРеспубликала аҙыҡ-түлек сифаты һәм хәүефһеҙлек саралары хаҡындағы проект та ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уға ярашлы, беҙҙең төбәктә һатылған ризыҡтар ирекле рәүештә махсус тикшереү үткәндән һуң Башҡортостан продукты тигән маркировка менән билдәләнергә тейеш.\nҠанун шулай уҡ ошо йүнәлештә Республика программаларын әҙерләү һәм ҡабул итеүҙе, башҡарма власть органдары, етештереүселәр, һатыусылар менән берлектә аҙыҡ-түлектең составында генлы һәм үҙгәртелгән организмдарға тикшереү һәм уларҙың кеше сәләмәтлегенә тәьҫирен билдәләүҙе күҙ уңында тота.\nҠанунһыҙ ағас һатыу сикләнә\nУрман хужалығы министры Рәжәп Нәбиуллин парламентарийҙарға "Урман мөнәсәбәттәрен көйләү", "Ағасты ҡабул итеү һәм оҙатыу пунктары эшмәкәрлеген көйләү" тураһындағы ҡанун проекттарын еткерҙе.\nДокументтар ағасты сит төбәктәргә ҡанунһыҙ һатыуҙы сикләргә, дәүләт инспекторҙары вәкәләттәрен киңәйтергә мөмикнлек бирәсәк, тип ышана министр Рәжәп Нәбиуллин.\nҺыу фажиғәләрен кәметеү күҙаллана\nДепутат Рима Үтәшева пляждарҙа иҫерек йөрөгәндәрҙе, эскән килеш һыу ингәндәрҙе аҡсалата язаларға тәҡдим итә. Әле лә штраф тейеш. Берҙән ул бәләкәй, икенсенән түләп бармайҙар. Рима Үтәшева штраф суммаһын 4 меңгәсә күтәрергә тәҡдим итә. Был осраҡта, тип иҫәпләй халыҡ һайланыусыһы, иҫерек килеш батыусылар бер-ни тиклем кәмер ине.\nШуныһы аңлашылмай, Өфө тирәһендәге ҡараулы пляжда иҫеректәрҙе тотоп штраф һалырға мөмкин. Ә ауылдарҙа йылға-күл буйҙарында шешә компанияһында ял иткәндәрҙе нисегерәк тотоп язаларға һуң. Сөнки батыусылар тап райондарҙа күп.\nСтәрлетамаҡ районында 59 йәшлек ир кеше, Мәләүездә бер егет батып үлгән. Балалар араһында ла фажиғәгә тарыусылар күп. Бишбүләктә 13 йәшлек малай һыу ҡорбаны булған. Ҡотҡарыусылар Өфө эргәһендәге күлдән 4 иҫерек кешене һөйрәтеп сығарған.


Балағыҙҙың телмәре үҫешкәнме?\nӘ нисә йәштә баланың теле асыла һуң? Был һорауға табиптар ҙа, логопедтар ҙа теүәл генә яуап бирә алмай. Һәр бала индивидуаль, үҙ темпы менән үҫешә. Ҡайһы бер бала беренсе һүҙҙе 1 йәштә әйтһә, икенсеһе саҡ 2 йәштә әйтә, 3- 4 йәштә һөйләшә башлаған балалар ҙа бар. Өсөнсө йәшкә китеп, бөтөнләй һөйләшмәгән йәки аҙ һөйләгән бала өлкәндәрҙә хәүеф тыуҙырырға тейеш. Был осраҡта телмәр үҫешенең артта ҡалыу сәбәптәрен һис шикһеҙ асыҡларға һәм ваҡытында телмәр етешһеҙлектәрен бөтөрөү өсөн уҡытыусы-логопедҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nКешегә туған теле һулаған һауаһы, эскән һыуы, аяҡ баҫып йөрөгән ере кеүек тәбиғи һәм ғәҙәти була. Тел кешелек йәмғиәтендә аң менән бергә барлыҡҡа килгән һәм уға ғына хас күренеш. Телһеҙ аралашып, аңлашып булмай. Телһеҙ шәхестең, кешелек йәмғиәтенең, фәндең, техниканың, мәҙәниәттең үҫеше мөмкин түгел. Шуның өсөн дә ул ил тойғоһо кеүек үк изге була. Телде белеү – илде, халыҡты белеү менән бер.\nТелде үҙләштереү һәләте балаға тыумыштан бирелә. Әсә ҡарынында уҡ бала әсәһенең тауышын ишетеп, киләсәктә үҙе һөйләшәсәк телдең үҙенсәлектәре менән таныша. Донъяға килгәс, бала ғаиләлә үҙ телен үҙләштерә. Әгәр ата-әсә үҙҙәре матур итеп туған телдә һөйләшә икән, уларҙың телмәре бала өсөн үрнәк булып тора һәм балаға киләсәктә донъяны танып белергә, кешеләр менән аралашыуға асҡыс булып тора, сөнки телмәр – төп аралашыу сараһы һәм фекерләү формаһы. Дөрөҫ телмәр төҙөй белеү – мәктәпкәсә йәштәге балаларҙың төрлө яҡлы үҫеше өсөн мөһим шарт. Ошо осорҙа баланың аң кимәле үҫешә, тәүге күҙаллауы барлыҡҡа килә, тирә-йүндәге ябай бәйләнештәр тураһында белеме формалаша. Баланы тирә-йүн менән таныштырыу телмәр үҫтереү менән бергә алып барыла.\nМәктәпкәсә белем биреүҙең федераль дәүләт белем биреү стандартына (ФГОС ДО) ярашлы «телмәр үҫеше – аралашыу һәм мәҙәнилек ысулы; актив һүҙлек эшен байытыу; бәйләнешле телмәр үҫтереү, грамматик яҡтан дөрөҫ төҙөлгән диалогик һәм монологик телмәр; телмәр ижады үҫтереү; телмәрҙең өндәр һәм тасуири мәҙәниәте, фонематик ишетеү һәләте; китап һәм балалар әҙәбиәте менән танышыу, балалар әҙәбиәтенең төрлө жанрҙарын ишетеп аңлай белеү; грамотаға өйрәтеүҙең башланғысы булараҡ өн анализы активлығын формалаштырыу» булып тора. Шуның өсөн дә беҙҙең балалар баҡсаһында һәр төркөмдә телмәр үҫтереү эше маҡсатлы рәүештә алып барыла: бала өндәрҙе дөрөҫ әйтергә, уларҙы ишетеп, һүҙҙәрҙә уларҙың урынын таба белергә өйрәтелә. Өндө аңлатҡан билдәнең – хәрефтең киҫмә төрө менән таныштырыу, дөрөҫ итеп һөйләмдәр төҙөп, үҙенең уй-фекерен башҡаларға еткерергә, йомаҡ сисергә, мәҡәл, шиғыр, хикәйәнең мәғәнәһенә төшөнөргә өйрәтеү кеүек һәм башҡа төрлө эштәр башҡарыла.\nЛәкин һуңғы ваҡытта ата-әсәләрҙе, педагогтарҙы мәктәпкәсә йәштәге күп балаларҙың телмәр етешһеҙлектәре һаны артыуы борсой. Бигерәк тә өндәрҙе дөрөҫ әйтмәү, уларҙы “йотоу” , йәғни төшөрөп ҡалдырыу, боҙоп әйтеү йыш осрай. Һүҙҙәге ижектәрҙең урындарын бутау, тотлоғоу осраҡтары ла бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 3-4 йәшкә тиклем бөтөнләй теле асылмаған балалар һаны арта. Балалар баҡсаһындағы һәр төркөмгә логопед ярҙамы кәрәк. Бындай күренеш беҙҙең илдә генә түгел, ә бөтә донъя буйынса күҙәтелә. Статистика мәғлүмәттәре лә был турала һөйләй. 4 йәшлек балаларҙың 25% телмәр етешһеҙлектәренән интегә. (Сағыштырыу өсөн: үткән быуаттың 70-се йылдары уртаһында 4% ҡына тәшкил иткән). Һуңғы 20 йылда телмәр етешһеҙлектәре һаны 6 тапҡырға артҡан.\nБаланың телмәре ни өсөн үҫешмәй һуң? Бының сәбәптәре бик күп булыуы мөмкин: әсәнең ауырлы саҡта ауырыуы, баланы ауыр табыу эҙемтәһе, сабыйҙың төрлө сирҙәре, ата-әсәнең эскелеге, наркотиктар ҡулланыуы. Йыш ҡына баланың телмәр үҫеше уның ҡул суҡтарының һәм бармаҡтарының етеҙ хәрәкәттәр башҡара алыуына бәйле була. Бармаҡ хәрәкәттәре яҡшы үҫһә, баланың телмәре лә үҫешә. Баланың моторикаһы ниндәй кимәлдә булыуын өй шарттарында ла билдәләргә мөмкин. Бының өсөн уға иҙәнгә “яңылыш һибелеп киткән” иҫәп таяҡсыларын йыйып алырға ҡушығыҙ. Бала таяҡсыларҙы ике бармағы менән тота алмаһа, уларҙы усына йомарлап тотһа – моторикаһы үҫешеп етмәгән була. Шулай уҡ балағыҙҙың бер бармағын ситкә шылдырыуын һорағыҙ. Моторикаһы үҫешмәгән кескәйҙең бар бармаҡтары ҡуша шыласаҡ. Төрлө төҫтәге түңәрәктәр һүрәтен эшләгеҙ һәм балаға был “шарҙарға” уларҙың ептәрен төшөрөргә ҡушығыҙ. Ептәр урынына һыныҡ кәкерсәктәр килеп сыҡһа – баланың моторикаһы яғынан проблемалар бар. Алты йәштәге балалар был күнекмәләрҙең барыһын да уңышлы үтәргә тейеш.\nБаланың телмәре дөрөҫ үҫешһен өсөн нимә эшләргә һуң? Сабый донъяға килгәндән алып уның менән һөйләшегеҙ, уға йырҙар йырлағыҙ. Бала менән, уның “телендә”, һүҙҙәрҙе боҙоп һөйләшмәгеҙ. Сөнки киләсәктә ул һүҙҙәрҙе нисек ишетә шулай яңылыш яҙып яфаланасаҡ.\nТағы бер мөһим проблема – ул баланың телмәре үтә тиҙ үҫешеү осраҡтары. Сабый бер йәше тулыу менән тулы һөйләмдәр менән, асыҡ итеп, өлкәндәрҙең һүҙҙәрен ҡулланып һөйләшә башлай. Был ата-әсәләрҙең ғорурлығына әүерелә. Баланы күп өйрәтәләр, уға күп һөйләйҙәр, уҡыйҙар, видеофильмдар күрһәтәләр. Бала барыһын да ҡыҙыҡһыныу менән ҡабул итә. Тәү ҡарамаҡҡа барыһы ла яҡшы кеүек, тик кескәй насар йоҡлай, төшөндә илай, һүлпәнәйә башлай. Был баланың нығынып етмәгән психикаһы үтә күп мәғлүмәткә ҡаршы тора алмауын күрһәтә. Кескәйҙә ошондай нервы ауырыуҙары булмаһын өсөн ул күберәк тышта, саф һауала уйнарға, тиҫтерҙәре менән аралашырға тейеш.\nШулай итеп, беҙ баланың телмәре, яҙыуы һәм хәрәкәте (ваҡ моторика) бер-береһенә тығыҙ бәйле икәнлеген аңланыҡ. Балағыҙ аяҡ кейеменең бауҙарын бәйләгәндә, ҡалаҡ-сәнскене нисек тотоуына, ҡайсы менән эшләүенә иғтибар итегеҙ. Әгәр был эштәрҙе ауырлыҡ менән башҡарһа, моторикаһын үҫтереү өсөн төрлө күнекмәләр эшләтергә була. Мәҫәлән, ваҡ әйберҙәрҙе ҡумтаға йыйҙырыу, төймәләрҙе епкә теҙеү, “сиртеш” уйыны (шашкаларҙы таҡтанан сиртеп төшөрөү), һүрәт төшөрөү һ.б. Бала үҙе эшләй алған өй эштәрен үҙе башҡарырға тейеш. Шулай уҡ уның менән төрлө шиғырҙар ятлап, уны кешеләр алдында тартынмай һөйләргә өйрәтегеҙ. Балағыҙға ҡарата иғтибарлы булһағыҙ, уның телмәре лә дөрөҫ һәм матур булыр.\nН.Аҡманова, Иҫәнғол ауылы «Ҡояшҡай»\nбалалар баҡсаһының уҡытыусы-логопеды.


Өфөлә йәш музыканттарҙың «Елкән» беренсе телевизион конкурсы еңеүселәре иғлан ителде\n29 Октябрь , 11:15\nБашҡорт композиторҙарының 12 әҫәре, 12 финалсы, башҡорт профессиональ музыка сәнғәтенең 12 өмөтө: «Башҡортостан» дәүләт концерт залында йәш музыканттарҙың «Елкән» беренсе телевизион конкурсы уҙҙы.\nПроект Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы иғлан иткән Тарих йылына арналды һәм ай дауамында Башҡортостан юлдаш телеканалының киске эфирында күрһәтелде. 8-14 йәшлек конкурсанттар башҡорт композиторҙары әҫәрҙәрен һәм башҡорт халыҡ көйҙәрен генә башҡарҙы. Улар өс турҙы үтте: һайлап алыу (видеояҙмалар буйынса), телевидение студияһында конкурс туры һәм оркестр оҙатыуында финал. Конкурсанттарҙың сығышын компетентлы жюри: Артур Нәзиуллин, Илшат Мөслимов, Шәүрә Сәғитова, Артур Ғайсаров, Виктория Симонова баһаланы.\nФинал йомғаҡтары буйынса дүрт музыкант беренсе дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булды, уларҙың өсәүһе — Өфөнөң Урта махсус музыка колледжы тәрбиәләнеүселәре. Әйтәйек, игеҙәктәр Сәйҙә Бигаева (флейта) һәм Изида Бигаева (виолончель) — Гүзәл һәм Илдар Бигаевтарҙың музыка династияһын дауам итеүселәр. Фортепиано номинацияһында беренсе урынды — күренекле педагог Татьяна Погодина класы уҡыусыһы Камилә Хәмиҙуллина, Халыҡ уйын ҡоралдары номинацияһында Күмертауҙан ҡурайсы Иҙел Тунников (уҡытыусыһы Дим Асаинов) яуланы.\nИкенсе дәрәжә лауреаттары: Эвелина Ғәзизова (фортепиано), Валерия Емелина (флейта), Суфия Нурлыева (ҡурай), Мария Моторина (скрипка). Артур Ситдиҡов (фортепиано), Сафия Хәзетдинова (борғо), Ильяс Имамов (баян), Ксения Горбунова (скрипка) өсөнсө дәрәжә лауреаттары булды.\nТамашасылар башҡорт композиторҙарының байтаҡ әҫәрҙәрен тыңланы, уларҙың ҡайһы берҙәре күпселек тамашасы өсөн тәүгә яңғыраны. Заһир Исмәғилев, Нариман Сабитов, Рафаил Ҡасимов, Нур Дауытов, Айрат Кәримов, Илдар Хисаметдинов, Әлфиә Хәбирова, Бәхти Ғайсин арияларын көйгә һалыу күп тыңлаусылар өсөн асыш булды. Сығыштар Башҡортостандың Милли симфоник оркестры оҙатыуында яңғыраны.\nЙәш музыканттарҙы Башҡортостан Башлығы һәм хөкүмәте исеменән республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова сәләмләне. Уларҙы Башҡортостан Республикаһында Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Ольга Панчихина, «Башҡортостан» ТРК-ның генераль директоры Рөстәм Зәрәфетдинов һәм «Тамыр» телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина ҡотланы.\n«Елкән» беренсе телеконкурсы йәш музыканттарҙың башҡарыуы аша башҡорт композиторҙары әҫәрҙәренә яңы һулыш бирҙе, музыка аша республиканың тарихы, күренекле композиторҙарыбыҙҙың ижады хаҡында һөйләне, — тине Гөлназ Ҡолһарина. — Һеҙҙе тариха ваҡиға менән ҡотлайым».\nКонкурсты ойоштороусылар: Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт Министрлығы, «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалы, «Башҡортостан» дәүләт концерт залы.


Ниңә үҫмерҙәр балалар майҙансығын ватырға ярата? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ниңә үҫмерҙәр балалар майҙансығын ватырға ярата?\n29.10.2019 Ниңә үҫмерҙәр балалар майҙансығын ватырға ярата?\nСалауат ҡалаһында балалар майҙансығында “уйнаған” үҫмерҙәргә ҡаршы сыҡҡандар.\nБәүелсәктә бәүелеп, башҡа уйын тренажерҙарында күңел асырға яратҡан әзмәүерҙәй үҫмерҙәр ҡайһы ваҡытта бәләкәстәргә урын да бирмәй. Хатта өркөтөп-ҡурҡытып ебәрергә лә күп һорамай.\nБер йортта йәшәүселәр ошондай егет-ҡыҙҙарға ҡаршы көрәш асҡан. “Улар беҙҙең майҙансыҡта уйнап ҡына ҡалмай, вандалдар кеүек ҡылана! Майҙансыҡ ҙурҙар өсөн түгел, футбол уйнау, турникта күтәрелеү урынына, бында маймыл шикелле ҡыланып, ырғып, һикереп, конструкциялар өҫтөнә менеп күңел аса. Ә бит конструкциялар бәләкәстәр өсөн яһалған, бер ҙә улар өсөн түгел!” – тип ата-әсәләр балалар майҙансығын “яратҡан” ҙур балаларҙы видеоға төшөрә, үҙ көсө менән ҡыуа, суд менән ҡурҡыта башлаған.\nӘлбиттә, уйын майҙансыҡтарында йәште сикләү юҡ. Мәҫәлән, үҫмер ҡыҙ бәүелсәктә донъяһын онотоп, күҙен йомоп бәүелә, ә уның тирәләй 3-6 йәшлек балалар сиратҡа теҙелгән икән, был осраҡта өндәшмәй тороп ҡалып булмайҙыр.\nАуыл ерендә лә балаларҙың яратҡан уйын майҙансыҡтарын төнгө урам хужалары емерә, ҡыра. Бигерәк тә, клуб янында урынлашҡандар тиҙ арала эшлектән сығып бөттө. Был нилектән улай килеп сыға икән - бала сағында бындай майҙансыҡ күрмәгәнлектән, әллә башҡаһы?..


«ХАЛЫҠТЫ УЙЛАНДЫРЫРҒА ТЫРЫШАМ…»\nКүптән түгел «Талҡаҫ» шифаханаһында үҙенсәлекле барельеф ҡалҡып сығыуы күптәрҙең иғтибарын йәлеп итмәй ҡалманы. Бейеклеге—2, оҙонлоғо 5 метрҙы тәшкил иткән ижади эштең авторы—билдәле рәссам-дизайнер Ишморат Дәүләтбаев. Бының менән генә сикләнеп ҡалырға уйы юҡ авторҙың, алдағы кѳндәрҙә шифахана биләмәһендә тағы бер барельеф урын аласаҡ.\n—Белеүебеҙсә, 8-9 июндә Сибай ҡалаһында һәм Баймаҡ районында «Урал аръяғы-2012» Бѳтә Рәсәй инвестиция форумы уҙғайны. «Талҡаҫ»та барельеф эшләү ҙә ошо сара сиктәрендә башҡарылды. Шифахана директоры Миңзәлә Рәшит ҡыҙы Ғәлиева менән килешеп, урынын билдәләп, эште ярты ай эсендә тамамлап ҡуйҙыҡ. Әйткәндәй, барельефтағы яҙыуҙы рус телендә яҙырға тәҡдим итеүселәр ҙә булды, әммә үҙебеҙҙең ерле халыҡ икәнебеҙҙе белдереү маҡсатында уйыбыҙҙан тайпылманыҡ,—ти Ишморат Ишмѳхәмәт улы.\nҮрҙә яҙыуыбыҙса, билдәле рәссам-дизайнер яҡын киләсәктә тағы бер барельеф эшләү уйы менән яна. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, бында ниндәй композиция буласағы әлегә аныҡ ҡына билдәле түгел, әммә ул башҡорт рухын киң сағылдырасаҡ.\n—Бер нисә вариант, атап әйткәндә, Иҫән батыр, милли кейемдә ҡымыҙ бешеүсе башҡорт ҡатын-ҡыҙы, Баймаҡ районы гербы, балаһы менән тороусы болан кеүек һындарҙы һайлау ѳҫтѳндәбеҙ,—ти рәссам уй-пландары менән уртаҡлашып.\nӘйткәндәй, Ишморат Дәүләтбаевтың Кинйә Арыҫланов, Харис Йосопов, Мѳхәмәтсәлим Ѳмѳтбаев, Мифтахетдин Аҡмуллаларҙы һынландырған ижади эштәре БДУ-ның Сибай институты стеналарын биҙәй, Башҡорт дәүләт аграр университетының Урал аръяғы филиалы алдындағы композиция ла уның хеҙмәт емеше. Баймаҡ районы биләмәһендәге тәбиғәтте һаҡлауға бәйле яҙыуҙар ҙа бынан 15 йыл элек уның башланғысы менән тормошҡа ашырыла башлай.\nӘйткәндәй, рәссам-дизайнерҙың улдары ла һынлы сәнғәтте үҙ иткән. Ѳлкәне Ришат Ѳфѳ ҡалаһында педагогия колледжында ошо һѳнәрҙе үҙләштерһә, бәләкәйе Тимур бѳгѳнгѳ кѳндә сәнғәт училищеһының графика бүлегендә белем ала.\n—Барельефтарҙың әһәмиәте ҙур, тип иҫәпләйем, сѳнки ул—ижади, композициялы эш. Яҙыуҙың үҙе генә һәр кемдең күңеленә үтеп инмәҫкә лә мѳмкин. Ә барельефтар, мәҫәлән, Мифтахетдин Аҡмулланың күҙгә ҡарап «Башҡорттарым, уҡыу кәрәк!» тип тороуы һәр кешене уйланырға мәжбүр итә. Ошо хеҙмәттәрем менән халыҡты уйландырырға, мәғлүмәт бирергә тырышам,—тине Ишморат Ишмѳхәмәт улы әңгәмә һуңында. Ә беҙ тынғыһыҙ рәссамға уңыштар, ижад ҡомары теләйбеҙ.


Башҡортостанда йылдың тәүге яртыһында 160 мең тонна һөт эшкәртелгән\n3 мең ярым тонна аҡ май, 6 мең тоннанан ашыу сыр етештерелгән.\nАуыл хужалығы министрлығынан белдереүҙәренсә, республика эре мал иҫәбе буйынса ил төбәктәре араһында тәүгеләр рәтендә - баш һаны 1 миллион 300 меңдән ашыу. Һөт һауыу буйынса икенсе урында, йылына 1 миллион 700 мең тоннанан күберәк. Һөт 83 предприятиела етештерелә. Өфө, Бәләбәй, Мәләүез, Мәсәғүт, Дәүләкәндәге һөт комбинаттары иң ҙурҙары һанала. Республикала һәр кешегә йыл һайын 421 килограмм һөт һәм һөт продукцияһы етештерелә, халыҡ уртаса 312 килограмм аҡ ризыҡ ҡуллана.


Президент – Күмертауҙа » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Президент – Күмертауҙа\nРөстәм Хәмитов Күмертау авиация производство предприятиеһында булды. Бында вертолеттар өсөн изделиелар етештереү цехы яңыртыла, Европа стандарттары буйынса йыһазландырыла. Унда 50 кеше эшләйәсәк. Предприятие заказдар ҡабул итә башлаған да инде. Етештереү ҡеүәте йылына яҡынса 60 комплект тәшкил итәсәк.\nРөстәм Хәмитовҡа Япониянан килтерелгән ҡорамалды ла күрһәттеләр. Заманса эшкәртеүсе үҙәк быйыл һатып алынған. Бындай машина Рәсәйҙә юҡ кимәлендә.\nРеспублика етәксеһе әҙер продукция менән танышты, предприятиеның махсус майҙансығында яңы вертолеттарҙың нисек эшләүен ҡараны. Төбәк башлығы вертолеттың техник мөмкинлектәрен баһаланы. Бындай вертолеттар оҙаҡламай Ҡытайға ебәреләсәк, унда янғын һүндереү өсөн ҡулланыласаҡ.\nПредприятие 2013 йылда продукция поставкалау буйынса килешеүҙәр төҙөгән. Әүҙем эш алып барылыуға ҡарамаҫтан, ошо йылдың 1 июленә ҡарата, Күмертау авиация производство предприятиеһының ҙур бурыстары теркәлгән.\nРөстәм Хәмитов фекеренсә, предприятиеға яңы динамика кәрәк. Бөгөн производствола башҡарылған эштәр генә етмәй.\nПрезидент аҙыҡ-түлек комбинатында, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктә, Көйөргәҙе районының Шабағыш дөйөм белем биреү мәктәбендә урынлашҡан А.Пушкин исемендәге музейҙа ла булды, ҡалала төҙөлә башлаған физкультура-һауыҡтырыу комплексын ҡараны, ҡайһы бер иҫкәрмәләр яһаны, яңы төҙөлгән йорттар алдындағы балалар майҙансыҡтарын яңынан эшләргә ҡушты.\nСығыу ваҡыты 23-08-2013, 12:35 | Ҡаранылар: 431


Тирә-яҡ мөхит именлеге — беҙҙең уртаҡ хәстәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Тирә-яҡ мөхит именлеге — беҙҙең уртаҡ хәстәр\nТирә-яҡ мөхит именлеге — беҙҙең уртаҡ хәстәр 30.11.2012 // Сәйәсәт\nБынан тыш, 2013 йылдың ниндәй исем менән үтерен дә Президент ошо сығышында әйтергә тейеш. Бөтөп барған йылға йомғаҡ та яһаласаҡ.\nБашҡортостан парламентының сираттағы ултырышы Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың гимндары менән башланды. Унан һуң Рөстәм Хәмитов Мөрәжәғәтнамә менән таныштырҙы. Бер сәғәткә һуҙылған сығыш йәшәйешебеҙҙең төрлө өлкәләренә ҡағылды, уҙып барған йылға байҡау яһалды, киләсәккә пландар ҡуйылды.\n2013 йыл Башҡортостанда тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға арналасаҡ. Һүҙ ҙә юҡ: республика йылдам үҫешә, кешеләрҙең йәшәү сифаты яҡшыра. Башҡортостан — иҡтисади, индустриаль төбәк. Бының ыңғай яҡтары бихисап, әммә киреләре тураһында ла шым ҡалыу ярамай. Ни өсөн тигәндә, экологик хәл йылдан-йыл насарлана. Айырыуса ҡалаларҙа хәл ҡурҡыныс. Газ, төтөн, бысраҡ, химия ҡалдыҡтары, шығырым тулы автомобилдәр... Былар кеше һаулығында һәм тәбиғәттә, һис шикһеҙ, сағылыш таба.\n— Тәү сиратта ҡалаларҙағы экологик хәлдең заманса мониторингына күсеү кәрәк. Телекоммуникация системаларын, автоматика ҡорамалдарын файҙаланыу һауа, һыу бысраныуын мәлендә үк асыҡларға һәм киҫәтергә ярҙам итәсәк, — тине Президент. — Шулай уҡ халыҡ менән бәйләнеште нығытыу зарур: әүҙемселәр, битараф булмаған кешеләр — тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтен боҙоуға ҡаршы көрәштә тәүге ярҙамсылар. Шулай уҡ был өлкәлә тәртип боҙоусылар мотлаҡ язаһын алырға тейеш.\nРөстәм Зәки улының фекеренсә, халыҡта экология мәҙәниәтен күтәреү мөһим. “Йәшел” патрулдәрҙе, тәбиғәтте һаҡлау буйынса мәктәп ойошмаларын тергеҙеү, волонтерҙар отрядтарына ярҙам итеү ҙә һөҙөмтә бирәсәк. Төрлө акциялар, киң мәғлүмәт саралары аша тәбиғәтте бысратыуҙың үҙебеҙ өсөн кире яҡтары тураһында киҫәтергә һәм мәғлүмәт таратырға ла кәрәк.\nЭкология темаһына Мөрәжәғәтнамәлә, ғөмүмән, күп урын бирелде. Бында Президент ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарына идара итеү, уларҙы дөрөҫ һәм файҙалы итеп эшкәртеү темаһына ҡағылмай үтмәне. Рөстәм Зәки улы проблеманы яйға һалыу юлын да күрһәтте: ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өлкәһенә бизнесты йәлеп итеү кәрәк! Шулай уҡ экология партиялары һәм ойошмаларының эшмәкәрлегенә булышлыҡ итеү һәм улар менән хеҙмәттәшлекте нығытыу кәрәклеге билдәләнде.\nБыйылғы Мөрәжәғәтнамәлә яңы термин яңғыраны: Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда “смарт-йәмғиәт”, йәғни, икенсе төрлө әйткәндә, “аҡыллы йәмғиәт” моделен ҡулланыуҙы тәҡдим итә. Был — тормош сифатын үҙгәртеү инструменты, заманса мәғлүмәт һәм ойоштороу системаларын файҙаланып, кеше өсөн уңайлы йәшәү мөхитен булдырыу.\n— Ошондай мөхитте тыуҙырыу, республика халҡы өсөн уңайлы шарттар тәьмин итеү — төп бурысыбыҙ. Беҙҙең иҡтисадты, социаль инфраструктураны үҫтереү йүнәлешендә тормошҡа ашырылған саралар ошо маҡсатты күҙ уңында тоторға тейеш, — тине Президент. — Иҫкергән алымдар һөҙөмтәгә килтермәй. Юғары маҡсаттар ҡуймаһаҡ, яңылыҡтар индермәһәк, башҡаларҙан бик артта ҡаласаҡбыҙ.\nРеспубликала тормош хәүефһеҙ, уңайлы һәм абруйлы булырға тейеш, тигән бурыс ҡуйҙы Рөстәм Хәмитов. Кешеләр етеш йәшәргә, иртәгәһе көнөнә ышанырға, тыуған яғы менән ғорурланырға тейеш. Әлбиттә, был маҡсаттар бер бөгөн генә уйлап сығарылмаған, әммә уларға заманса юлдар менән өлгәшергә кәрәк.\nБыйылғы Мөрәжәғәтнамәнең тағы ла бер үҙенсәлеге төҫмөрләнде. Тәүге тапҡыр унда мәҙәниәткә бик ҙур урын һәм иғтибар бирелде кеүек. Рөстәм Хәмитов республиканың алдынғы театрҙары һәм филармонияларының профессиональ кимәле төшөүе, спектаклдәргә ҡыҙыҡһыныуҙың юғала барыуы өсөн тәрән борсолоуын белдерҙе. Проблеманы хәл итеү өсөн йыл һайын конкурс нигеҙендә заманса яҡшы итеп эшләнгән 10 — 15 спектакль йәки концерт программаһына 100-әр миллион һум аҡса бүлергә тәҡдим итте. Һәм был мәҙәниәтте күтәреү, алға ебәреү өсөн күреләсәк берҙән-бер сара түгел. Президент тарихи-мәҙәни брендтарҙы, архитектура өлгөләрен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса ла саралар тураһында һөйләне.\nПрезидент Мөрәжәғәтнамәһенең тулы тексы гәзиттең киләһе һанында баҫыласаҡ.\nРөстәм КҮЗБӘКОВ, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай комитеты рәйесе:\n— Мөрәжәғәтнамәлә һәр кем үҙенә ҡағылған йүнәлешкә айырымыраҡ иғтибар итә. Муниципаль власть эшмәкәрлегенә ҙур иғтибар бүленәсәк. Халыҡ менән туранан-тура эшләүсе булараҡ, урындағы етәкселек иңендә яуаплылыҡ ҙур, йомош менән кеше уларға килә. Был тармаҡта ла үҙгәрештәр талап ителә: беҙгә ҡануниәтте көйләргә кәрәк. Ауылда ла халыҡ уңайлы йәшәргә тейеш.\nРөстәм ИШМӨХӘМӘТОВ, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай комитеты рәйесе урынбаҫары:\n— Быйылғы Мөрәжәғәтнамәлә иң әһәмиәтле өс йүнәлеште билдәләр инем. Беренсенән, экология, икенсенән, мәҙәниәтте күтәреү, өсөнсөнән, республиканы Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеүгә әҙерләү. Мөрәжәғәтнамә — башҡарма һәм закондар сығарыу власына киләсәктә эшләү өсөн ҡулланма.\nРәшиҙә СОЛТАНОВА, Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары союзы рәйесе:\n— Ниндәй генә маҡсаттар ҡуйылмаһын, йәмғиәттә төп урында — кеше. Унда ҡатын-ҡыҙ айырыуса мөһим. Оҙаҡламай беҙҙең союздың ҙур отчет-һайлау конференцияһы буласаҡ, бөгөн Мөрәжәғәтнамәне тыңлағанда шунда алдыбыҙға ниндәй бурыстар ҡуясағыбыҙҙы төҫмөрләп ҡуйҙым. Президенттың мәҙәниәт өлкәһендә ҡуйған талаптары оҡшаны. Киләһе йылды Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы тип иғлан итеүе тағы бер шатландырҙы. Элегерәк экологияға был тиклем үк иғтибар бирмәй инек. Бөгөн һаулыҡ, ауырлы ҡатын-ҡыҙ сәләмәтлеге, һау балалар тыуыуы — барыһы ла экологиянан тора.\nМагомед СОЛТАНМАГОМЕДОВ, Башҡортостандың дағстан милли-мәҙәни үҙәге рәйесе:\n— Мөрәжәғәтнамә киләсәккә, йәштәргә төбәлгән, тормоштоң бөтә тармаҡтарын да үҙ эсенә алған. Башҡортостандың кадрҙар һәм ресурстар йәһәтенән мөмкинлеге ҙур, ул тағы ла юғары тиҙлек менән үҫешә ала. Артабан да хәлдең яҡшы булырына ышанабыҙ.


Беҙҙең әсәйгә – 60 йәш!\n6 Апрель 2018, 12:08\nДонъяла ябай, шул уҡ ваҡытта иҫ киткес көслө рухлы, тормоштоң әсе-сөсөһөнә бирешмәйенсә, күңел матурлығын һаҡлай белгән ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Шундай ғәжәйеп кешеләрҙең береһе – беҙҙең өсөн иң ҡәҙерле әсәй-өләсәй, ҡәйнәм Миләүшә Мөхәмәтулла ҡыҙы Сәләхова ошо көндәрҙә 60 йәшлек юбилейын билдәләй.\nМиләүшә Мөхәмәтулла ҡыҙы 1958 йылда Көршәле ауылында тыуған. Яңы Мишәр 8 йыллыҡ мәктәбен тамамлағас, 1975 йылда Йоматау ауыл хужалығы техникумында белем ала. Һөнәрле булғандан һуң райондың ауыл хужалығы идаралығында эш башлай.\nТормошҡа сыҡҡас, ире Айрат менән ауылда төпләнеп, Фрунзе исемендәге колхозда бухгалтер булып урынлаша. Уның бөтә хеҙмәт эшмәкәрлеге ауыл хужалығына бәйле. Миләүшә Мөхәмәтулла ҡыҙы коллегалары араһында абруй менән файҙалана. Уның профессиональ ғына түгел, ә шәхси сифаттары ла ихтирамға лайыҡ. Бына шулай, хаҡлы ялға сыҡҡансы, арыу-талыу белмәй 37 йыл хеҙмәт итә. Күп йыллыҡ, маҡтауға лайыҡ эше, хеҙмәт бурысына намыҫлы мөнәсәбәте өсөн Миләүшә Мөхәмәтулла ҡыҙы Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамотаһы, район һәм колхоз идараһының бик күп маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән.\nТормош иптәше Айрат менән 4 бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ҡыҙҙары Айһылыу Мәсәғүт автотранспорт хужалығында кассир, улдары Фидан менән Марат ауылда “Йондоҙ” йәмғиәтендә механизатор булып эшләйҙәр, ә иң кеселәре Айҙар – төҙөүсе. Улар күптән инде үҙ аллы донъя көтә, өләсәйҙе ҡыуандырып ун бер ейән-ейәнсәре үҫеп килә.\nӘлеге көндә Миләүшә Мөхәмәтулла ҡыҙы балаларының һөйөүенә төрөнөп йәшәй. Балаларының, ейән-ейәнсәрҙәренең ихтирамын, хөрмәтен, туған-тыумасаһының изгелеген күреп, бөгөнгө матур тормошҡа ҡыуанып йәшәй минең ҡәйнәм. Йылы ҡарашлы, ихлас, йомарт, уяу булғанығыҙ өсөн беҙ Һеҙгә рәхмәтле.\nҠәҙерлебеҙ! Байрамың ҡотло, мөбәрәк, көндәрең ҡояшлы, бәхетең һәр саҡ түңәрәк булһын. Ғүмереңдең һәр көнөн уңыштар менән ҡаршыла. Һаулығың ныҡ булып, ерҙәге барлыҡ бәхеттәрҙе татырға насип итһен. Беҙ һине бик ныҡ яратабыҙ. Атайыбыҙ, ҡайныбыҙ, олатайыбыҙ Айрат менән бергә тигеҙ ғүмер теләйбеҙ.\nҺине яратып, киленең Земфира, улың Марат һәм ейән-ейәнсәрең Наҙгөл, Искәндәр Сәләховтар.


Урыҫ Швейцарияһы ауылының исеме иң көлкөлө булырмы? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Урыҫ Швейцарияһы ауылының исеме иң көлкөлө булырмы?\n18.09.2019 Урыҫ Швейцарияһы ауылының исеме иң көлкөлө булырмы?\nСвиногорье, Невидимка, Подмой һәм Балдейка. Берәйһенең эт ашамаҫ ҡушаматы тиерһегеҙ - юҡ, былар барыһы ла Рәсәйҙәге ауылдар исеме. Туту.ру порталы иң көлкөлө исемле тораҡ пункттары ярышы иғлан итте.\nБәйгелә Бәләбәй районының Урыҫ Швейцарияһы ауылы ла ҡатнаша. Тәүҙә интернет ҡулланыусылары һәм эксперттар илдең төрлө төбәгенән йөҙ иң көлкөлө исемде һайлап алған. Унан һуң бар нәтижәне унарлап, региондар буйынса бүлеп, ун төркөм булдырғандар һәм һәр береһендә тауыш биреү ойошторолған. Әлеге ваҡытта, 16-21 сентябрҙә тауыш биреүҙең өсөнсө этабы бара.\nИсемлектең өсөнсө тиҫтәһендә Башҡортостандан Урыҫ Швейцарияһы, Татарстандан Свиногорье, Свердловск өлкәһенән Незевай, Пермь крайынан Дикая Гарь һәм Невидимка, Удмуртиянан Люк, Подмой һәм Балдейка, Силәбе өлкәһенән Радиомайка һәм Париж бар. Әлегә бында Балдейка алда бара.\nЕңеүсе исеме конкурс финалына үтәсәк. Аҙаҡ ун лидерҙан иң көлкөлөһө һайланасаҡ. Был ауылға иҫтәлекле кубок һәм "Рәсәйҙәге иң көлкөлө исемле тораҡ пункты - 2019" тамғаһы тапшырыласаҡ.\nБәйге ноябрь аҙағында тамамланасаҡ. Әле ике финалсы билдәле: Белгород өлкәһенән Мухоудеровка һәм Забайкалье крайынан Хохотуй. Былтыр абсолют еңеүсе итеп Пермь крайынан Чуваки ауылы һайланғайны.\nӘйткәндәй, конкурс сайтында ҡатнашыусыларҙың исеме тарихы бирелгән. Мәҫәлән, ауылды Рус Швейцарияһы тип Наполеонға ҡаршы һуғышта ҡатнашҡан һалдаттар атаған тигән легенда бар. Йәнәһе улар Европаны байҡап ҡайтҡас, беҙҙәге тәбиғәт Швейцарияныҡынан һис ҡалышмай тигән һәм йәшәгән урындарын шулайтып йөрөтә башлаған. Ысынбарлыҡта иһә ауылға исем 1892 йылда бирелгән - тап шул мәлдә эшҡыуар Иван Каньшин бында ҡымыҙ менән дауалау ойошторған һәм уны Урыҫ Швейцарияһы тип атаған. Был урын әле лә бар һәм санаторий булараҡ эшләй.\nКонкурстың алдағы ике этабында Сурецкий Муравей (Брянск өлкәһе), Страховка (Орлов өлкәһе), Большие Хомяки (Липецк өлкәһе), Добрые Пчелы һәм Сново-Здорово (Рязань өлкәһе), Солдатская Духовка һәм Иноземная Духовка(Тамбов өлкәһе), Пробуждение (Владимир өлкәһе), Большие Угоны (Курск өлкәһе), Полуямки (Алтай крайы), Беляши (Алтай Республикаһы), Косые Ложки (Красноярск крайы), Печень (Хакасия), Дон-Терек (Тыва), Добролет (Иркут өлкәһе), Колобки (Бурятия), Старый Карапуз һәм Колбаса (Новосибирск өлкәһе) еңеп сыҡҡан.


Фәйзи Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле ҡарамағындағы студия йәш һәләттәрҙе көтә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nФәйзи Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле ҡарамағындағы студия йәш һәләттәрҙе көтә\n15:36, 25 мая 2015 Мәҙәниәт\nФәйзи Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле ҡарамағындағы студия йәш һәләттәрҙе көтә Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле ҡарамағындағы балалар студияһы йәш һәләттәрҙе студияла шөғөлләнергә саҡыра. Беренсе тур 5 июндә киске сәғәт 6-нан 8-гә тиклем, икенсеһе 28 августа ошо уҡ ваҡытта була. Биш йәштән 12 йәшкәсә балалар ҡатнаша ала.\nБелешмә өсөн телефондар: 276-34-89, 276-18-19.\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле ҡарамағындағы балалар бейеү коллективы 2008 йылда ойошторолған. Ул республика һәм Рәсәй күләмендәге сараларҙа ҡатнашып, бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурс лауреаттары исеменә лайыҡ булған. Студияла биш йәштән 17 йәшкәсә 200-ҙән ашыу бала шөғөлләнә. Дәрестәрҙе артистар һәм ансамбль ветерандары алып бара. Коллектив 40-тан ашыу төрлө бейеүҙәр башҡара.\nТеги: балалар студияһы,фәйзи ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле


Тәкәл тауы | Йәншишмә\nБеҙҙең гүзәл Йәнтеш ауылының ҡап уртаһында тирә-яҡты йәмләндереп, Тәкәл тауы ғорур баҫып тора. Ул йыраҡтан килгән юлсыларҙы сәләмләп ҡаршы ала һәм хушлашып оҙатып ҡала кеүек. Йәй көнө тауыбыҙ аллы-гөллө сәскәгә күмелә, ә ҡышҡыһын ап-аҡ юрғанға төрөнә. Уның башынан ауылыбыҙҙың бөтөн күркәмлеге күренә. Йәй ҙә, ҡыш та балалар тауҙа уйнай, ҡышҡы ҡарлы көндәрҙә рәхәтләнеп сана, саңғы шыуалар. Һәр байрамда ла, туйҙарҙа ла кешеләр Тәкәлгә менмәйенсә ҡайтмай. Был инде йолаға ла әйләнгән.\nЯңыраҡ ауылыбыҙҙан сыҡҡан оҫта ҡуллы Аҡъяр тау колледжы директоры Рәмил олатай Арыҫланов тауға матур итеп ағастан эшләнгән бөркөт һыны ултыртты. Хәҙер ул барыһының да фото төшөргә яратҡан бер урынына әүерелде.\nНи өсөн тауҙы Тәкәл тип атайҙар һуң? Әйҙәгеҙ, һеҙгә уның тарихын һөйләйем.\nБынан 200 йыл элек беҙҙең ата-бабаларыбыҙ бер ырыу булып йәшәгән. Тик татыу ғына донъя күреп ятҡанда ике ҡәбиләнең аҡһаҡалдары ыҙғышып китә. Хәл ҡатмарлаша, бергә йәшәү мөмкин булмай. Әммә был гүзәл ерҙе ҡалдырып, берәүҙең дә киткеһе килмәй. Ахыр сиктә, шундай ҡарарға киләләр: ике ҡәбиләнең батырҙары алышҡа сыға. Ҡайһыһы еңелә, шулар алыҫҡа китергә тейеш, ә кемдәр еңә, шулар был ерҙә ҡаласаҡ, тигән шарт ҡуйыла. Һәр ҡәбиләнең үҙ батыры булған: Тәкәл һәм Ҡорай. Улар ярышты тау башында үткәрергә ҡарар иткән. Тәкәл еңә башлаған. Ҡорай батыр быға бик ныҡ асыулана һәм дәғүәсеһен уҡ ярышына саҡыра.Тәкәл батыр ризалаша. Батыр бар ярышта ла ал бирмәгән булған. Ул туғандары менән хушлашып, ата-әсәһәнең фатихаһын алып, юлға сыға. Был ваҡытта Ҡорай батыр таш артында йәшенеп ятҡан була. Тәкәл батыр асыҡ ергә сыҡҡас, уны уҡ менән атып үлтереп, үҙенең мәкерле уйын тормошҡа ашыра.\nТәкәл батыр тау башында үлә, шуға ла уны халыҡ ошонда ерләй. Ә тауҙы батыр хөрмәтенә Тәкәл тип йөрөтә башлайҙар. Ҡорай батыр ҡәбиләһе күрше ырыу нәфрәтенән ҡурҡып, был урындан күсеп китә.\nБер нисә йыл элек ошо тарих буйынса сценарий яҙылып, район телевизион фестиваль барышында сәхнәләштерелеп, тау битендә халыҡҡа күрһәтелде. Батыр хөрмәтенә, баҡыйлыҡҡа күскән ауылдаштарыбыҙ рухына аят та уҡытылды.\nАлтынай МОТАЛОВА, VII синыф уҡыусыһы.\n« Дуҫлыҡ ҡәҙерен беләйек, «Йәншишмә»не уҡып үҫәйек!\nҮҙебеҙҙең ирекмәндәр бар »


Математика һәм информацион технологиялар факультетының тарихы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Математика һәм информацион технологиялар факультеты » Факультеттың тарихы\nМатематика һәм информацион технологиялар факультетының тарихы\nМатематика факультеты тарихы (хәҙерге математика һәм мәғлүмәт технологиялары\nфакультеты) үҙенең тамырҙары менән 1909 йылға, вуздың беренсе көндәренә, барып тоташа.\nТөрлө йүнәлештәр буйынса педагогик кадрҙар әҙерләүҙә математика төп фәндәрҙең береһе һанала. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем үк физика-математика факультеты эшләгән һәм уның 2 кафедраһы-математика, физика кафедралары булған. 1935 йылдан 1949 йылға тиклем математика кафедраһын Шәйхел Ислам Ғәни улы Хәкимов (1893-1952) етәкләй. Унан һуң ф.-м.ф.к., доцент Әкрәм\nХафиз улы Хашаев кафедра мөдире була. Һуғыштан һуң уҡытыусылар булып пединститутты тамамлаусылар ҡайта. Улар араһында Шамат Мөхәммәт улы Назаров та була. Ул һуғышҡа тиклем ассистент булып эшләп, математик анализ буйынса практик дәрестәр алып бара, 1980 йылда хеҙмәт эшмәкәрлеген тамамлай. Һуғыштан һуң хеҙмәт юлын башлап, 70-се йылдар һуңына тиклем эшләүсе ғалимдар араһында Михаил Бенешович Гельфанд, Бурзянцева Аэлита Васильевна, Вафа Сагаман улы Сөләймәновты иҫкә алабыҙ. В.С.Сөләймәновтың улы Ренарт Вафа улы тыуған факультетына ғүмеренең күп өлөшөн бағышлай, шулай уҡ пуля менән атыу буйынса Олимпия уйындарында бронза призеры, аҙаҡтан донъя чемпионы булып билдәле спортсмен булып таныла.\nОшо уҡ йылдарҙа математика факультеты (хәҙерге математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты) патриархы Йыһандар Ирғәли улы Биглов (1918 й.) хеҙмәт юлын башлай, күп йылдар декан булып эшләй. Ул БДПИ тамамлап, йәштәштәре менән һуғышҡа китеп, башынан аҙағына тиклем фронтта була. Дифференциаль тигеҙләмәләр, спектраль теория буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, был тематика тиҙ арала күп йылдар үҙе етәкләгән математик анализ кафедраһының төп йүнәлешенә әйләнә.\n1972 йылда факультетты математика һәм физика факультеттарына бүләләр, математика факультеты деканы итеп Й.И. Биглов тәғәйенләнә. Уның етәкселегендә факультет 1957 йылда рәсмиләштерелгән университет тәбиғәтенә инә барып, илдең алдынғы университеттарына аспиранттар ебәрә. Беренселәр рәтендә М.Г. Ғимаҙисламов, А.Ф.Клементьев, Э.Г.Нейфельд, Х.Х.Мортазин, И.И.Голичев, В.А.Юрьев һ.б.. Ошо уҡ йылдарҙа Өфөгә фән кандидаттары У.В.Игнатьев, Г.П.Смирнов, Ш.Ш.Сютюшев һәм Г.В.Улина килә. Шулай уҡ докторлыҡ диссертацияһын яҡлаусы Л.И.Рубинштейн килә һәм факультеттың беренсе профессоры исемен ала.\nШул ваҡытта факультет кафедраларға бүленә: Й.И.Биглов етәкселегендә-математик анализ, Н.М.Баробошин етәкселегендә-юғары алгебра һәм геометрия кафедралары барлыҡҡа килә. Факультет тарихында юғары алгебра һәм гоеметрия кафедраһы мөдирҙәре А.Х.Хашаев, И.Г.Фролова, Г.И. Жотиков, математик анализ кафедраһы мөдире проф. Ю.Н.Фролов яҡты эҙ ҡалдырҙы. Әйтергә кәрәк, 1979-1981 йылдарҙа юғары алгебра һәм геометрия кафедраһында В.Г.Дринфельд эшләй, ул квант төркөмдәре теорияһы өсөн Нобель премияһына тиң Филдс исемендәге миҙал һәм премияға лайыҡ була.\nФакультет тарихында декан булып 7 ғалим эшләне: Й.И.Биглов (1972-1982), Й.Т.Солтанаев (1982-1984, 1989-2004), В.А.Юрьев (1984-1989), Й.Т.Солтанаевтың ике уҡыусыһы- Н.Ф.Вәлиев (2004-2006) һәм А.М.Әхтәмов (2006-2008), Т.Г.Амангилдин(2008-2010),\nФакультетта хәҙер 689 студент иҫәпләнә. 522 студентбюджет нигеҙендә белем ала, уларҙың 96-һы магистрант. 167 студент коммерция нигеҙендә уҡый.\nБашҡорт дәүләт университетында “Математика” предметы буйынса 8, 5, 3 айлыҡ әҙерлек курстары эшләй, унда йылына 150-200 абитуриент уҡый. Дәрестәрҙе математика факультеты уҡытыусылары алып бара. Йыл һайын 15-20 уҡытыусы математика буйынса ҡала һәм республика олимпиадаларында эшләй. Республика олимпиадаһында еңеүселәр математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультетына уҡырға инә.\nФакультетта дүрт һөнәр буйынса аспирантура эшләп килә: 01.01.01.- математика анализы; 01.01.02. – дифференциаль тигеҙләмәләр; 01.01.07. - иҫәпләү математикаһы; 05.13.18. – математик моделләү, һанау методы һәм комплекслы программа. Факультеттың сығарылыш студенттары түбәндәге һөнәр буйынса аспирантураға уҡырға инә: 08.00.13. – иҡтисадтың математик һәм инструменталь медодтары (иҡтисад факультеты) йәки 01.02.05. – шыйыҡса, газ һәм плазма механикаһы (физика факультеты).\nМатематика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты һуңғы йылдарҙа уҡыу сифаты буйынса беренсе урында килә. Уҡытыусылар һәр ваҡыт уҡыу процесына белем биреүҙең, студеттарҙың белемен тикшереүҙең яңы формаларын һәм алымдарын ҡулланалар. Практик дәрестәрҙә\nинтерактив методтар, эшлекле уйындар, Интернет-ресурстар менән, бәләкәй төркөмдәр менән эш алып барыла. Ағымдағы тикшереүҙә тест, интерактив тест, контроль эштәр, тематик блоктар буйынса аттестация үткәреү ҡаралған, белемде баһалауҙың йыйылма системаһы ғәмәлгә ашырыла.\n2007 йылда математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты БДУ факультеттары араһында дәүләт бюджеты эштәре һәм ғилми тикшеренеүҙәр өсөн грант алыу буйынса беренсе урын алды. БДУ-ның уҡыу процессын\nкомпьютерлаштырыуы – ыңғай күренеш. Факультет кафедраларының һәм иҫәпләү залдарының барлыҡ иҫәпләү ресурстары урындағы иҫәпләү селтәренә тоташҡан. Факультетта ғилми тикшеренеү эштәрендә, уҡыу процесында кәрәкле, геомәғлүмәти карталаларҙы ҡулланыу һәм һаҡлау өсөн суперкомпьютер бар.\nФакультетта йөҙгә яҡын уҡытыусы эшләй. 54 уҡытыусының ғилми дәрәжәһе һәм исеме бар, 19 фән докторы, 2 РФА ағза-кореспонденты, 2 БР ФА ағза-корреспонденты, 1 БР ФА мөхбир ағзаһы.\nМатематика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты ғалимдары фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн хөкүмәт наградалары алдылар. А.Ф.Леонтьев – СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1987), Октябрь революцияһы һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ орбендары кавалеры, М.А.Илһамов –\nБР Дәүләт премияһы лауреаты, Дуҫлыҡ һәм “Почет билдәһе” ордендары кавалеры,\nВ.В.Напалков - “Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн” икенсе дәрәжә орден кавалеры.\nФакультеттың студенттары, аспиранттары, йәш ғалимдары ғилми ҡаҙаныштарға үҙ өлөштәрен индерәләр. Факультеттың күп студенттары (О.А.Кривошеева, В.В.Картак һ.б.)\n“Студент һәм НТП” Бөтә Рәсәй конференцияһында(Новосибирск ҡалаһы), В.Потанин конкурсында призлы урындар алдылар. Программалау һәм иҡтисад информатикаһы кафедраһы ассистенты О.А.Кривашееваға уңышлы ғилми эше өсөн Мебиус ис. 11-се Бөтә Рәсәй конкурсында дәртләндереү премияһы бирелде (2007). Йыл һайын факультетта Ғилми Совет һәм А.Ф.Леонтьев ис. стипендия бирелә. 2 аспирант һәм 2-3 студент Республика\nПрезиденты стипендияһын ала.\n9 кафедраһы булған математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты үҙенең 35 йыл эшләү дәүерендә башҡа университеттарҙың математика факультеттары араһында лайыҡлы\nФакультет үҙенең фәнни ҡаҙаныштары менән ғорурлана. Уҡытыусылар тарафынан йөҙләгән уҡыу ҡулланмаһы һәм монографиялар сығарылды. Уҡыу ҡулланмалары йөкмәткеһе һәм характеры буйынса дәреслектәргә тиңләнә. Уларҙың күптәре Мәғариф һәм фән министрлығы, УМО грифы менән баҫылған. Дәреслектәр конкурсында еңеүсе ҡулланмалар ҙа бар. Мәҫәлән, А.М.Әхтәмовтың “Социологтар һәм иҡтисадсылар өсөн математика” уҡыу ҡулланмаһы 2000 йылда РФ Мәғариф министрлығы үткәргән математика буйынса дәреслектәр конкурсында еңеүсе була, ә был китаптың икенсе баҫмаһы Ватан мәғарифын үҫтереү фонды ойошторған 2006 йылдың иң яҡшы ғилми китабы конкурсы лауреаты була.\nФакультет уҡытусылары А.М.Ғайсин һәм С.Г.Мерзляков БР ФА тарафынан математика өлкәһендәге ҡаҙаныштар өсөн бирелгән А.Ф.Леонтьев ис. премияның беренсе лауреаттары була.\nФакультет ғалимдары сит илдәрҙә лә абруй ҡаҙанған. Улар сит ил академиялары, институттары һәм ойошмалары ағзалары булып торалар. Мәҫәлән, М.А.Ильһамов -Америка аэронавтика һәм астронавтика институтының (AIAA) (1982 й.), шулай уҡ Нью-Йорк Фәндәр академияһының ағзаһы (1996 й.); С.И.Спивак - Лондон актуарийҙар институты ағзаһы һәм Өфөлә Лондон актуарийҙар институтының консультация пункты етәксеһе; Б.Н.Хәбибуллин – Америка математика йәмғиәте ағзаһы.\nФакультет Рәсәй һәм сит ил ғалимдары, ғилми коллективтары һәм вуздары менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Факультет Индианы штаты университеты, Принстон университеты, Дюк университеты (АҠШ), Кембридж университеты (Англия), Галле университеты(Германия), Нан аэрокосмик университеты (Ҡытай), Бар-Илан университеты (Израиль), шулай уҡ илдең 20 вузы менән хеҙмәттәшлек итә. Уҡытыусылар АҠШ, Бөйөк Британия, Франция, Германия, Мексика, Польша һәм башҡа илдәрҙә үткәрелгән\nХалыҡ-ара конференцияларҙа, конгрестарҙа ҡатнашалар.\nМатематика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты – бай тарихлы, популяр факультет булараҡ,башҡа факультеттар менән бер рәттән университеттың дөйөм бурыстарын үтәүҙә лайыҡлы өлөш индерә.\n2010 йылдың 1 декабренән математика факультеты математика һәм мәғлүмәт технологиялары факультеты тип исемләнә.


Ҡытай беҙҙең йөрәктәрҙә - Bash.News\nҠытай беҙҙең йөрәктәрҙә\nҠытай беҙҙең йөрәктәрҙә https://bash.news/news/86759_ytaj_bee_jrktr\nӨфөлә Рөстәм Миңлекәевтың шәхси күргәҙмәһе асылды. Рәссам һөнәре буйынса хирург. Әммә сәнғәт һөйөүселәргә уның исеме яҡшы таныш. Рөстәм Шамил улы 18-се ҡала дауаханаһында эшләү менән бер рәттән 2013-2014 йылдарҙа ла үҙенең картиналарын тамашасы хөкөмөнә сығара.\nТәүгеләре "Асылыкүл", "Минең Азия" тип аталһа, сираттағыһы Ҡытайға бағышланған. Картиналарҙа сит илдә йәшәүсе халыҡтың көнкүреше, тәбиғәте, мөһабәт биналары һүрәтләнгән. Шуныһы ҡыҙыҡ, рәссам үҙе бер ваҡытта ла Ҡытайҙа булғаны юҡ. Әммә ҡыҙы ошо илдә уҡый, күп йылдар ағаһы сит илдә йәшәй.\nРөстәм Миңлекәев, Өфөнөң 18-се ҡала дауаханаһы хирургы, рәссам: “Төрлө китаптар уҡыйым, фильмдар ҡарайым. Хәҙер мәғлүмәткә ҡытлыҡ юҡ бит. Образдар, моғайын да, шулай тыуалыр. Әммә киләсәктә Ҡытайҙы барып күреү теләгем бар. Һүрәт төшөрөүгә килгәндә, был һәләт ағайымдан күскән тип уйлайым. Яратҡан шөғөлөм төп эшемдән ял итергә мөмкинлек бирә”.\nКүргәҙмәгә рәссамдың 43 ижади эше тәҡдим ителгән. Экспозиция менән Рәсәй ҡытай-уйындарында ҡатнашыусылар ҙа яҡындан танышып сыҡҡан. Рөстәм Миңлекәевтың шәхси күргәҙмәһе 23 февралгә тиклем эшләй.\nГөлнара Юрина, күргәҙмәлә ҡатнашыусы: “Был күргәҙмә Рәсәй-ҡытай уйындарында ла мөһим роль уйнаны. Улар килеп ҡаранылар, һоҡландылар. Сөнки картиналарҙы хирург яҙһа ла, шул тиклем профессиональ кимәлдә эшләнгән”.


Өфөлә тәүгә мең велосипедсы төнө ойошторолдо\nЯл көндәрендә күләмле велоуҙыш үтте. Сарала ҡатаншыусы ике тәгәрмәсле транспорт хужалары араһында үҙенсәлекле кейемдәре менән айырылып тороусылар ҙа күп ине. Велосипедсылар 20 километрҙан ашыу юл үтте. Баш ҡала советынан телеүҙәккә, сипайлово биҫтәһенә тиклем һалынған маршрут еңел булманы - финишҡа иң сығамлылар ғына барып етте. Ҡашҡаҙан паркында шулай уҡ алдағы йылда ла велоуҙыш үткәреү өсөн тауыш биреү ойошторолдо.