"Киске Өфө" гәзитенең 2012 йылғы 50-51-се һандарында тикшеренеүсе-этнолог Зәкирйән Әминевтың "Иранда башҡорттар бармы?" тигән мәҡәләһе сыҡҡайны. Автор унда үҙенең алыҫ фарсы дәүләтенең картаһында Башакерд тип аталған тау һыртына юлығыуына һәм карталағы мәғлүмәттәрҙән сығып, Башакерд тауының беҙҙең халыҡҡа берәй мөнәсәбәте юҡмы икән, тигән фараздар менән яңы мәғлүммәттәр эҙләй башлауы тураһында яҙғайны. Эҙләнеүҙәре уны "башгард", ("баджгирд", "Бәшкәрт") тигән халыҡҡа килтереп сығара. Был халыҡ хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт туплау маҡсатында әле күптән түгел Башҡортостан Республикаһынан бер төркөм ғалим Иранға юл тотто.\nЭкспедицияла этнологтар Зәкирйән Әминев, Юлиә Әбсәләмова, Гөлнәзирә Кинйәбаева, археолог Вячеслав Котов, бынан бер нисә йыл элек Теһран университетында уҡып ҡайтҡан фарсы теле белгесе, Бөрйән ҡыҙы Зәлифә Әбүбәкирова (Ҡолбирҙина) һәм йәш ғалим Азат Әбүбәкиров ҡатнашты. Башҡортостан ғалимдарына Ирандың Бендер-Аббас ҡалаһынан археолог Сәмәйә Поодат менән быға тиклем Башҡортостанда булып киткән Әмин Салари ихлас ярҙам күрһәтте. Әйткәндәй, Экспедицияның уңышлы эшләүе Зәлифәнең Ирандың башҡалаһы Теһранда белем алып, фарсы телен яҡшы белеүе һәм дә археолог Сәмәйә Поодаттың, Әмин Салариның ихлас ярҙамдары менән ныҡ бәйле. Шул арҡала ярайһы уҡ күп материалдар йыйырға, халыҡ менән осрашырға, аралашырға мөмкинлек тыуҙы.\nИке аҙналыҡ сәфәрҙең маҡсаты - Ирандың көньяҡ-көнсығышында Бәшкәрт тигән тау теҙмәләрендә көн күргән бәшкәрт халҡы менән танышыу һәм, уларҙың ҡасан да булһа Урал башҡорттары менән берәй бәйләнеше булғанмы, юҡмы, тигән һорауға яуап табырға тырышыу ине. Тарихта бер үк, йәки яҡын яңғырашлы атама йөрөткән халыҡтар күп түгел. Башҡорттар менән бәшкәрттәр араһындағы оҡшашлыҡ шул һирәк осраҡтарҙың береһе. Шуға күрә лә был халыҡтар араһында бәйләнештәр булыу-булмауы, була ҡалһа, был бәйләнештәрҙең ҡайһы осорға һәм ниндәй территорияларға ҡайтып ҡалыуын өйрәнергә кәрәк.\nИң алдан шуны әйтеп китергә кәрәк - бәшкәрт халҡы бөтөнләй тиерлек өйрәнелмәгән. Был халыҡҡа арналған бер нисә генә фәнни хеҙмәт билдәле. Шулар араһында инглиз ғалимдары Е.А.Флоер, И. Гершевич, Моргенстьерненың һәм Норвегия ғалимы (хәҙер Гарвард университетында эшләүсе) П.О.Скйарвёның тикшеренеүҙәрен һәм ошо хеҙмәттәргә таянып, рус ғалимдары И.М.Оранский менән В.В.Мошкало тигән ғалимдарҙың хеҙмәттәрен әйтеп китергә була. Хатта Ирандың үҙендә лә уларҙы яңыраҡ ғына өйрәнә башлағандар һәм әлегә ниндәйҙер фәнни уңыштар менән маҡтана алмайҙар. Шулай булғас, башҡорт ғалимдарының бәшкәрт халҡы йәшәгән ерҙәргә барып, ҙур булмаған, әммә ҡыҙыҡлы материал туплауы Рәсәй этнология фәне өсөн дә оло ваҡиға булып тора, тип әйтергә лә хаҡыбыҙ барҙыр.\nБәшкәрттәр Фарсы ҡултығына параллель рәүештә һуҙылған Бәшкәрт тауҙары һырттарында, Ирандың иң ҙур диңгеҙ порты булған Бендер-Аббас ҡалаһынан йыраҡ булмаған урында көн күрә. Бәшкәрт телендә һөйләшеүселәрҙең һаны әлегә аныҡ ҡына асыҡланмаған. Бынан егерме йыл элек уларҙың һаны 75 мең тирәһе булғанлығы билдәле.\nБәшкәрт теле боронғо замандарҙа уҡ юҡҡа сыҡҡан пехлеви, авеста телдәре менән бер дәүерҙә формалашҡан тел һанала. Тик аҙаҡҡы ике тел күптән юҡ булһа, бәшкәрттәр үҙ телдәрендә әле булһа аралаша. Был телдең марзигал һәм мөлкигал диалекттары бар. "Гал" фарсы телендә һөйләш тигәнде аңлата. Бик боронғо, хатта фарсыларҙың теленән дә боронғораҡ, үҙаллы тел булыуына ҡарамаҫтан, бәшкәрт телен фарсылар үҙ теленең бер диалекты тип кенә ҡарай. Әммә фарсы теллеләргә бәшкәрт теле бигүк аңлашылмай. Бәшкәрт теленең бик боронғо айырым тел икәнлеген беҙгә ярҙам итеп йөрөгән археолог Сәмәйә Поодат ханым да билдәләп үтте. Әлеге ваҡытта бәшкәрттәрҙең күп өлөшө фарсы телен яҡшы белә, шулай уҡ мәктәптәрҙә уҡытыу ҙа фарсы телендә алып барыла. Уларға күрше булып ҙур ғына һанлы Рәсәй фәнендә белуджи тип аталған, әммә үҙҙәрен "балучи" тип атаған халыҡ йәшәй. Әйтергә кәрәк, тикшеренеүселәр билдәләүенсә, балучилар араһында ла "башгирд" тип аталған этнографик төркөм бар, етмәһә, башгирдтар совет осоронда Совет Төркмәнстанында ла йәшәгән. Әммә, үкенескә ҡаршы, башҡорт ғалимдарына был мәғлүмәттәр әллә билдәле булмаған, әллә белеп тә ҡыҙыҡһынмағандар - был халыҡ хаҡында бер ниндәй материалдар ҙа юҡ.\nЭкспедиция һөҙөмтәләре буйынса йомғаҡ яһарға, Урал башҡорттары менән Иран бәшкәрттәре араһындағы бәйләнештәр тураһында әлегә аныҡ ҡына әйтеп булмай. Йыйылған материалдарҙы ентекләп өйрәнергә һәм яңы материалдар туплау, уларҙы анализлау зарур. Шулай ҙа ниндәйҙер уртаҡлыҡтар тураһында әле үк һүҙ йөрөтөргә мөмкиндер.\nБеҙ тәүҙә Иран дәүләтенең башҡалаһы Теһранда туҡтаныҡ. Унда беҙҙе Зәлифә үҙе уҡып бөткән Теһран университетының уҡытыусылары менән таныштырҙы. Иран ғалимдарының да башҡорт халҡы менән яҡындан танышырға, беҙҙең менән хеҙмәттәшлек итергә ниәттәре ҙур. Осрашып һөйләшеүҙәр барышында артабан бергәләшеп эшләп, киләсәктә Башҡортостан һәм Иран халыҡтарының тормош-көнкүрешенә бәйле булған күргәҙмәләр ойоштороп, халыҡтарыбыҙҙы таныштырырға кәрәк, тигән фекергә килдек.\nТеһрандан беҙ бәшкәрт тауҙарына юл тоттоҡ. Бәшкәрт ере, үҙҙәре әйтмешләй, бығаса сит-яттар бигүк үтеп инмәгән ер. Теһранда бәшкәрттәр йәшәгән ерҙәрҙе, Һормозган провинцияһының иң артта ҡалған, йәшәү өсөн уңайлы шарттары булмаған ере, тип оҙатып ҡалғайнылар. Шуға күрә, ауыр шарттарҙа эшләргә тура килер, тип, хәлебеҙҙән килгәнсе әҙерләнеп, үҙебеҙ менән күп итеп ашарға-эсергә алып барҙыҡ.\nЮлда китеп барабыҙ. Тау араларында ауылдар бар тип уйламаҫһың да. Бөтә бәшкәрт ауылдары ла тау араларындағы үҙәндәрҙә йәшенешеп ултырған кеүектәр. 1956 йылғы экспедицияһындағы материалдарҙа күренекле ғалим Илья Гиршевич та бәшкәрт ауылдарын шулай һүрәтләй. Төнгө сәғәт дүрттәр тирәһендә генә таулы бәшкәрттәр еренә аяҡ баҫтыҡ. Төбәп барған Гәүһүрән ҡалаһында беҙҙе Нәдир исемле ир-егет бик тә ихлас ҡаршы алып, идара меһманханаһында урынлаштырҙы. Йоҡо туйҙырып, икенсе көнө урамға сыҡҡас, яҡшы асфальт юлдарҙы, тирмәләре янында таштан һалынған өйҙәрҙе һәм тырышып матур итеп йәшәп ятҡан бәшкәрттәрҙе күреп ҡыуандыҡ. Үрҙә әйтеп киткәнсә, бик аҙ өйрәнелгән, әммә бик тә ихлас, ябай, алсаҡ һәм шул ваҡытта үҙ баһаларын белгән, ғорур халыҡ булып сыҡты беҙҙең яңы таныштарыбыҙ. Ярҙам итергә һәр саҡ әҙер торалар. Экспедициябыҙҙың беренсе көнөнән үк машина һәм ҡунып йөрөү өсөн өй мәсьәләһе менән ихлас ярҙам иттеләр. Беҙ килеп урынлашҡан ҡаланың боронғо исеме Йәһүрән булған. Ислам революцияһына тиклем Анһуран булһа, һуңынан Гәүһүрән тип үҙгәртелгән. Беҙҙең яңы таныштарыбыҙ был атаманың мәғәнәһен, Йәһүрән боронғо бәшкәрт телендә "ярты көн" була, тип аңлаттылар. Сөнки башҡа ауылдарҙан Гәүһүрәнгә килеп еткәнсе ярты көн уҙыр булған. Гәүһүрән эргәһенән генә Ашҡун йылғаһы аға. Гәүһүрәндән тыш, Пакуһе Сефид, Гоурауи һәм Йағдан, Сардашт ауылдарында булдыҡ. Һәр ерҙә беҙҙе яҡты сырай, асыҡ күңел менән ҡаршы алдылар. Гоурауи ауылында күстәнәскә бер мискә яңы ғына йыйылған финиктар ҙа бирҙеләр.\nЯҙылған: 17.11.14 | Ҡаралған: 1289


Ҡайҙа ерләнде икән? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Хәтер » Ҡайҙа ерләнде икән?\n1943 йылдың 23 февралендә бер туған ағайым Фәхрей Арыҫлан улы Уразбахтин (1925 йылдың 12 февралендә тыуған) армияға алынды. Мәләүез районының Боһорман ауыл советына ҡараған (хәҙер Әбет ауыл хакимиәте) Ҡотлобулат ауылынан 18 йәше тулыу менән хәрби бурысын үтәргә китте. Көслө ҡар яуған, буранлы көн ине. Беҙҙең бәләкәй генә ауылдың иң һуңғы һалдаты булды ул.\nУл ваҡытта ауылда һалдат оҙатырлыҡ та кеше ҡалманы. Мин, ике туғаны, әсәйем ҡапҡа төбөндә оҙатып тороп ҡалдыҡ. Туғандары алты, өс йәшлек кенә ине. Урамда шул тиклем көслө буран ҡотороуға ҡарамаҫтан, атайым санаға ултыртып, Мәләүезгә ҡарай юл тотто. Ағайым ат артынан йәйәү атланы. Ауылдан сығып киткәнсе, күҙҙән юғалғансы ҡарап ҡалдыҡ. Хәҙер уны белгән кеше лә ҡалмағандыр. Туғандары, бәлки, һөйләү буйынса ғына беләлер.\nЯҡыныбыҙ Йомағужа башҡорт урта мәктәбенең 10-сы класын да тамамлай алманы. Уның беренсе хаты Аҡтүбәнән килде.\nАҡтүбә пехота училищеһында һуғыш һөнәренә уҡыта башлайҙар. Фәхрей ағайым ярты йыл уҡып, август аҙағында һуғышҡа барып инә. Фронттан бер нисә генә хаты килде. «Беҙ хәҙер немецтарҙы ҡыуабыҙ. Мин − йәш командир. «Ур-р-ра» ҡысҡырып алдан күтәрелеп, һалдаттарҙы эйәртеп, алдан йүгерәм. Бөтә донъя төтөн, ут эсендә, немецтар тиҙ генә бирешмәй. Ауылдарҙы утҡа тотоп, көлгә әйләндереп китәләр. Донъяны ҡырып-емереп баралар. Күҙгә аҡ-ҡара күренмәй. Немецтарҙы ҡыуабыҙ ҙа ҡыуабыҙ. Һәр бер өйҙө, һәр бер подвалды һуғышып алырға тура килә», − тип яҙғандары хәтерҙә ҡалған.\nҺуңғы хатын: «Украинаға барып еттек. Запорожье өлкәһенең Чернигов районына еттек, тиҙ генә хат яҙа алмаһам, мине көтөгөҙ, хуш, иҫән-һау булығыҙ. Улығыҙ Фәхерразый», − тип тамамланғайны. Ул оҙаҡ һуғыша алманы. Ни бары өс кенә хатын алып өлгөрҙөк. Һуңынан улары ла туҡталды. Бик күп ваҡыттан һуң «ҡара ҡағыҙ»ын алдыҡ. «Запорожье өлкәһенең Чернигов районында һеҙҙең улығыҙ геройҙарса һәләк булды», − тип яҙылғайны унда.\nЭҙәрмәндәр отряды, бәлки, туғаныбыҙҙың һәләк булған урынын, ҡәберен табышырға ярҙам итер.\nМиңә хәҙер 86 йәш. Һаман да, өмөтләнеп, туғаным хаҡында хәбәр көтәм.\nР. S. РФ Оборона министрлығы архивының «ОБД – Мемориал» сайты мәғлүмәттәре буйынса, Башҡорт АССР-ның Йомағужа районы хәрби комиссариатынан һуғышҡа алынған 1925 йылғы Фәхрей Уразбахтин 88-се гвардия уҡсылар дивизияһының 271-се гвардия уҡсылар полкында хеҙмәт иткән. Ошо дивизияның кесе етәкселек составы юғалтыуҙары документтары буйынса, ул 1943 йылдың 30 сентябрендә һәләк була. Украинаның Запорожье өлкәһе Черноармейский районының Софиевка ауылынан 200 метрҙа көнбайыштараҡ ерләнгән. Был ауылда Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар ерләнгән өс туғандар ҡәберлеге бар. Әммә таш плиталарҙа Уразбахтин фамилияһын тапманыҡ. Үкенескә күрә, туғанығыҙҙың исеме Украинаның Хәтер китабына инмәгән. Гөлсөм апай, һеҙгә Украинаның эҙәрмәндәр отряды менән бәйләнешкә инергә кәңәш итер инек. Сөнки туғандар ҡәберлегендә ерләнгәндәрҙең исемлектәре ауыл советтарында, яугирҙар ҡәберлеге исемлектәрендә бар. Украинаның Запорожье ҡалаһында «Бастион» Запорожье тарихи-патриотик үҙәге эшләй. Адресы: Украина, 69104, г. Запорожье, ул. Чуманенко, 28 – 36.\nСығыу ваҡыты 26-04-2013, 12:07 | Ҡаранылар: 1055


Ял көндәрендә төбәктә һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЯл көндәрендә төбәктә һалҡын һауа торошо һаҡланасаҡ\n10:50, 29 марта 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостанда һалҡын һауа торошо һаҡлана. Алдағы ял көндәрендә һауа температураһы төндә — минус 7-15 градус, көндөҙ минус 4-тән алып плюс 2 градусҡа тиклем була. Алдағы өс көндә яуым-төшөм көтөлмәй, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Гидрометеорология үҙәгенән.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда алдағы аҙна уртаһынан көндәр йылыта башлаясаҡ. БР Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, 3-4 апрелдән төбәктә һауа температураһы көндөҙ — 5-6 градусҡа, урыны менән 10-12 градусҡа тиклем күтәреләсәк.\nЙылы һауа торошо 8-9 апрелгә тиклем һаҡланасаҡ, бынан һуң республикала йәнә бер аҙ һыуытасаҡ, тип фаразлай синоптиктар.


Главная :: news\t Версия для печати\nӨфөнөң «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбле Болгарияла халыҡ-ара фестивалдәрҙә ҡатнашасаҡ\n«Мираҫ» халыҡ-ара проекттарҙа күп тапҡыр ҡатнашҡан һәм Рәсәй менән Башҡортостан данын күп тапҡыр яҡлаған. «Велико Тырново» ХХII Халыҡ-ара фольклор фестивалендә һәм «Варна» ХХVIII Халыҡ-ара фольклор фестивалендә ижади коллектив иң сағыу номерҙары менән сығыш яһарға әҙерләнә.\nШулай итеп «Мираҫ» тамашасыларға башҡорт һәм рус мәҙәниәтен тәҡдим итәсәк, ансамблдең оркестры халыҡ инструменттарының күп төрлөлөгөн күрһәтәсәк. Артистар ике сараның да төп шартын үтәп – фонограммаһыҙ музыка башҡарып сығыш яһаясаҡ.\n«Велико Тырново» ХХII Халыҡ-ара фольклор фестивале — 1998 йылдан бирле боронғо баш ҡаланың мәҙәни тормошонда оло сара булып тора. Үҙенең башланғанынан бирле фестивалде CIOFF Халыҡ-ара традицион сәнғәт һәм фольклор фестивалдәре ойошмаларының халыҡ-ара советы үткәрә.\nВелико-Тырново Болгарияның боронғо баш ҡалаһы булып тора. Унда йыл һайын донъяның иң яҡшы музыкаль һәм бейеү фольклор ансамблдәре йыйыла һәм оло фольклор фиестаһында ҡатнаша. Быйыл унда Аргентина, Египет, Көньяҡ Африка, Ҡытай, Колумбия, Панама, Рәсәй һәм Болгария артистары йыйыласаҡ.


Видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nЧ Веб. Видео камера, веб-сайттар менән бер бөтөн ч\nУңайлы, сөнки улар бергә булды\nИң яҡшы сайты бөтә видеочинать мы_собрали бер рулеткаБында ч, Америка, Донъя һәм Рус рулеткаһы. Һеҙ бында тулыһынса аноним булып ҡалырға мөмкин, йә үҙе таба әңгәмәләште собеседница, веб-камера һәм микрофон кәрәк бының өсөн. Хәйер, уларҙан тыш үтмәй һәм мөмкин, әммә ул ваҡытта мөмкинлек булһа, һеҙҙең менән аралашырға теләмәйбеҙ, - тип ҡырҡа кәмене. Һеҙ ҡатын-ҡыҙ һәм ир-егетте күреү менән бөтә алмаҫлыҡ донъя. Бар рус варианты Рәсәй, Украина, Беларусь, балтик буйы илдәре кешеләре аралашыу, улар башҡ.\nЙәки виртуаль бүләк яһаны ул\nһәм урыҫ. Әлбиттә, америка варианттары була. АҠШ, Англия һәм башҡа илдәрҙән, башлыса инглиз телендә аралаша чатта тик бара.\nБөтә донъяға баш кеше Альтернатив йыйыу ч.\n- был аралашыуға теләк, эште иң кәрәк нисә фразаны белеүе инглиз, барыһы күҙ алдына тулыландыра. Ҡалыплашмаған ҡарашы һәм ҡыйыулығы хупланманы. Бында күңелле кешеләрҙе йыш осратырға мөмкин. наряд, яттар билдәләне компанияһы йәки ниндәй ҙә булһа хәл-ваҡиға. Иң мөһиме, тип, рулетка раскручивать старт төймәһенә баҫығыҙ һәм видео, һеҙ беркасан ла беләһеңме, кем менән яҙмышын һеҙгә ҡайтарып ҡалдыра. Ул яҡтан һеҙ экранда күрһәтеү буйынса мөмкин булғандың икенсе яртыһы булды, һәм бындай осраҡтар була. Шулай уҡ чатта аралашыу өсөн төркөм сайтында күрһәтелгән.\n'Реаль' һәм 'әңгәмә Видео', (ВИДЕОЧИВАТЬ өҫтәмә социаль селтәрҙәр) һ әңгәмәләште сикләнгән үк түгел, шунда уҡ бер нисә онлайн трансляция окошка менән асырға мөмкин.\nҺеҙ ниндәй стилгә яҡын үҙе һайлай: йәшеренлек, йәки асыҡ. Мәҫәлән, әгәр һеҙ оҡшаған ҡыҙ, уның шәхси хәбәр ебәреп булмай, ул да башҡа кешене күрмәгән. Барыһы видеочинать тулыһынса бушлай, теркәлмәгән килеш эшләй, ҡунаҡтар исеме аҫтында хәбәр ебәрергә мөмкин. Бында үҙ зауығына еңел таба, кешенең, төрлө йәштәге һәм төрлө илдәр, йыйып бөтә һәм был бер сайт, хәҙер кешене эҙләп өсөн таныш тағы ла уңайлыраҡ була.\nҺәм бот ч иғтибарҙан ситтә ҡалдыра алмайбыҙ.\nҺуңғы ваҡытта улар аҡылһыҙ йыйҙы.\nУларҙың булған, ти, башын ныҡ ауырыған, йәки кәйефем насар икән улар. Теләһә ниндәй ваҡытта теләһә ниндәй темаларға аралашырға бот менән булмай. һеҙ әҙер. Бынан бер нисә йыл элек булған программа ғына безмозглый йәйенке, бер нисә фразаһынан ғына белә. Бота самообучающийся хәҙер үк булған. Һәм һеҙ улар менән күберәк аралашырға ҡарағанда, улар шул тиклем аҡыллы булған. Робот менән кешеләрҙе һәр саҡ тере чат һәм айырыу мөмкин түгел. һәр хәлдә.\nробот был ассортименты тулы беҙҙең.\nIllimitat-video chat ma liberu tal-bniet\nҡатын-ҡыҙ менән таныштырыу ҡотосорғос рулетка менән бушлай телефон ч фото теркәлгән бушлай таныша бушлай таныша. ч рулетка менән телефон бушлай онлайн ч рулетка видеочивать бушлай онлайн ҡыҙы менән бушлай онлайн видео чат бушлай таныша мөнәсәбәт


Композитор Рим Хәсәнов «Өфө шыршылары» тигән яңы йыр ижад иткән // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nКомпозитор Рим Хәсәнов «Өфө шыршылары» тигән яңы йыр ижад иткән\n16:29, 16 ноября 2017 Мәҙәниәт\n«Өфө йүкәләре» йыры авторы, композитор Рим Хәсәнов Башҡортостандың баш ҡалаһына арнап «Өфө шыршылары» тигән яңы йыр яҙған. Ошо көндәрҙә танылған ижадсы Өфө ҡалаһының почетлы гражданы исеменә лайыҡ булды.\n«Шағир Рәсих Ханнанов менән яңы йырҙар яҙҙыҡ, һәм улар араһында «Өфө шыршылары» ла бар, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә Рим Хәсәнов. — Мин был йырҙы Башҡорт дәүләт педагогия университетының ҡатын-ҡыҙҙар вокал ансамбле менән өйрәнергә теләйем. Беҙ концерттарҙың береһендә хеҙмәттәшлек иткәйнек, бик һәләтле, профессиональ коллектив».\nАвтор үҙенең «Һиңә тағы мин бер киләм әле», «Һин ғүмер ағыштарым», «Ромашка япраҡтары» йырҙарын рус теленә тәржемә итеүе хаҡында хәбәр итте.\n«Мин Александр Тихонов тигән шәп йырсыны таптым. Уның өсөн махсус рәүештә яңы аранжировкалар эшләнем, һәм тиҙҙән ул минең йырҙарымды рус телендә башҡарасаҡ. Был тыңлаусыларҙы күпкә арттырасаҡ», — ти Рим Хәсәнов.\nКомпозиторҙың инструменталь әҫәрҙәре лә тыңлаусылар араһында киң билдәле һәм популяр. 9 декабрҙә Өфөлә башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәренән симфоник концерт ойошторола. Был концертта Рим Хәсәновтың «Скучаю», «Не получается разлюбить» һәм «Улетим в вальсе» исемле өс яңы симфоник пьесалары яңғырай.\nТеги: башҡорт музыкаһы


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ШАМОНИНДАР ЕҢЕҮГӘ ЫНТЫЛА! - 2021 - Мәҡәләләр\nТарих ике мең дә туғыҙынсы йылда Өфө эргәһендә ауылдар ҡалҡып сыға башланы. Иң беренсе булып Өфө районы территорияһында XIX быуатта нигеҙ һалынып, бер урамдан ғына торған Шамонин ауылында әүҙем төҙөлөш эштәре башланды. Хатта бер ниндәй уңайлыҡтары булмаһа ла, ошо ҡышты уҡ ятаҡ тормошонан ялҡып, үҙҙәренең иркен мөйөшө булыуға ҡыуанған ғаиләләр өй туйланы. Икенсе йылына инде өй туйлауҙар һаны ла артты, яйлап ауылға йән инә башланы. Бөгөн Шамонин - өс меңдән ашыу әүҙем, дәртле, төрлө милләт вәкиле йәшәгән ҙур ауыл. Унда дөйөм белем биреү мәктәбе, поликлиника, ике балалар баҡсаһы бар. Ауылға ингән ерҙә үк күкрәк киреп әле халыҡтан йыйылған аҡсаға һалына башлаған, шуға ла төҙөлөшө яйыраҡ барған мәсет ҡаршы ала. Башланған эш - бөткән эш, тигән кеүек, Алла бойорһа, тиҙҙән ул да ишектәрен асыр.\nЯңы ергә ерегеп, йорт-ҡаралтыһын бер аҙ бөтәйткәс, йәштәр тағы ла бәпес алып ҡайтырға ашыҡты, ә ололар иһә уларға өгөт-нәсихәттәрен биреп, үҙҙәренең холоҡ-фиғеле менән өлгө булырға тырышты, яйлап ауыл халҡы бер күскә туплана, төрлө саралар ойоштора, үҙҙәрен һынап ҡарай һәм көсөн күрһәтә башланы. Хатта 2011 йылда республикала барлыҡҡа килгән "Айыҡ Башҡортостан" хәрәкәтен, һуңынан "Айыҡ ауыл" конкурсын башлаусылар ҙа Шамонин ауылы егеттәре булды. Бер ни тиклем өҙөклөк кисерһә лә, был конкурс бөгөн яңы һулыш алды һәм тотош республикаға таралды, шул иҫәптән ун йылдан һуң тағы ла Шамонин еренә урап ҡайтты. Эйе, идея барлыҡҡа килгәндән һуң тап 10 йыл үткәс, ауыл республика конкурсында ҡатнашты.\nБында әлегә мәҙәниәт йорто булмағанлыҡтан, был миссияны мәктәп үтәй һәм ниндәй генә сара булмаһын, һәр саҡ ҡолас йәйеп ҡаршы ала, бер ыңғай балалар күңеленә лә орлоҡ һала. "Айыҡ ауыл" конкурсының күрһәтмә сығышы 13 февралдә үтте. Сараны баһаларға килеүсе Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Эльвира Айытҡолова, БДБҠ Башҡарма комитеты рәйесе Ғәлим Яҡупов, БДБҠ Башҡарма комитеты ағзаһы Сынтимер Баязитов һәм Өфө районы хакимиәте башлығы Вилорий Угаровты боронғоса итеп ауыл "ҡапҡаһы" янында егеүле аттарҙа ҡаршы алдылар. Мәртәбәле ҡунаҡтарға "тимер ат"тарын ҡалдырып, егеүле саналарға һәм тырантастарға күсеп ултырырға тура килде. Ул ғына ла түгел, ауыл урамдары буйлап аттарҙа елдереп, йәш ғаиләләрҙең тормош-көнкүреше менән таныштырҙылар, сөнки мең тапҡыр ишеткәнсе, бер тапҡыр үҙ күҙең менән күреүең яҡшыраҡ. Әйткәндәй, БДБҠ Башҡарма комитеты бер ыңғай ирекмәндәр ролен дә башҡарҙы - күптән түгел генә янып, йортһоҙ ҡалған Ҡәҙермаевтар ғаиләһенә ярҙам йөҙөнән бүләк тапшырҙы.\nӘ был ваҡытта мәктәп ихатаһында сауҙа ғына түгел, уйын-көлкө, йыр-моң гөрләп торҙо, мәктәп бинаһы эсендә төрлө күргәҙмәләр эшләне, һәр кем күңеленә хуш килгән шөғөл менән мәж килде. Хөрмәтле ҡунаҡтар сәхнә эргәһенә килеп еткәнсе спортсылар үҙ һөнәрен күрһәтә башланы - быға аптырайһы ла түгел, сөнки ошо йылдар эсендә Шамонин спортсылары барлыҡ төрҙәр буйынса ла призлы урындар яулап, үҙҙәрен лайыҡлы дәғүәсе итеп танытып өлгөрҙө лә инде. Ә "Айыҡ ауыл" конкурсы сиктәрендә Сәләмәтлек фестивале тип аталған сарала күрһәтмә сығыштар менән бер рәттән, ғаилә командаларының көс һынашыуы ла спорт менән айырым кешеләр генә түгел, тотош ғаиләләр дуҫ булыуын раҫланы. Мәртәбәле ҡунаҡтарға сәхнә эргәһенә ҡул һуҙымы ғына араны бик оҙаҡ үтергә тура килде - аҙым һайын туҡтап китмәй сара юҡ, ул яҡта ла, был яҡта ла балаларҙың шат тауышы, ата-әсәләрҙең уларҙы дәртләндергән тауыштары яңғырай! Ә сәхнә янында республика "Байыҡ" балалар бейеү конкурсы еңеүсеһе, йыл һайын баш ҡаланың Балалар филармонияһы сәхнәһен шаулатҡан "Дарман" балалар бейеү ансамбленең йәш мәргән уҡсылары оҫталығын күрһәтте. Сер итеп кенә әйткәндә, әгәр етәксең, тренерың, әйҙәүсең Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамблендә эшләгән, ул ғына ла түгел, үҙе үк мәргән уҡсы, халҡыбыҙҙың боронғо кейемдәрен тергеҙеү менән шөғөлләнгән Роберт Хәмиҙуллин икән - ошо территорияла йәшәгән барлыҡ балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең уҡ атып, сәхнә һелкетеп бейемәй сараһы юҡ. Хәйер, Шамонин - ул зыялы (уҡытыусылар, тәрбиәселәр, журналистар, яҙыусылар, артистар, табиптар һ.б) ғына түгел, дәртле йәштәр һәм дәртле ололар ауылы. Шуға ла "Айыҡ ауыл" конкурсы сиктәрендә сәхнәләштерелгән туй йолаһы үҙе бер кескәй генә спектаклгә әүерелде: унда йәштәрҙең янып-көйөүе лә, мөхәббәттәрен белдерә алмай ғазапланыуҙары ла, бер-береһен күңелдәре менән аңлауы ла, йөрәктәрҙең ҡауышыуы ла, боронғо йола буйынса килен төшөрөү ҙә, еңгә бүләктәре таратыу ҙа, киленгә һыу юлы күрһәтеү ҙә сағылыш тапты. Ғәмәлдә лә башҡорт йәштәре, атай-олатайҙар йолаларына тоғро ҡалып, айыҡ туй - никахты һайлай. Яңы ғаилә никахтан башлана. Шуға ла ул изге ғәмәлдәрҙең береһе булып тора. Ә инде ошо көндәрҙә никахтарын үткәргән йәш ғаилә Сафроновтар менән алтын туйҙарын билдәләгән Иҙрисовтар ғаиләһенә Рус Юрмашы ауыл биләмәһе советы башлығы Артем Тимониндың бүләктәр тапшырыуы ғаилә ҡиммәттәренең һаҡланыуына һәм һаҡланасағына ишара булды.\nБөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова байрам менән тәбрикләп, "Айыҡ ауыл" проектының бөгөн ауыл халҡын берләштереүсе, бар халыҡты бергә туплаусы, йәшәү рәүешен ҡайтанан ҡарарға мәжбүр итеүсе сара булыуын билдәләне. Уның әйтеүенсә, ҡатнашыусылар дүрт категорияға бүленгән: бәләкәй - халҡы 200 кешенән кәмерәк ауылдар; 200-1000 кеше йәшәгән ауылдар; 1000-3000 кеше йәшәгән ауылдар; 3000 кешенән күберәк халыҡ йәшәгән ауылдар. Шамонин тап иң ҙур ауылдар категорияһына инә лә инде. "Сер итеп кенә әйткәндә, дүртенсе категорияла дәғүәселек бик ҙур түгел, - тине Эльвира Айытҡолова - иң ҙур дәғүәселек 200-1000 кеше йәшәгән ауылдар араһында". Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы етәкселәре байрамға буш ҡул менән килмәгән, улар йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашыусыларҙы бүләкләне. Ҡоролтайҙың "Ал да сәс нур халҡыңа" миҙалына башҡорт халҡының йолаларын, телен, мәҙәниәтен, рухиәтен һаҡлауға, "Айыҡ ауыл" конкурсын әҙерләп үткәреүгә индергән өлөшө өсөн Шамонин ауылының "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Рәйфә Вәлиева лайыҡ булды, Рәхмәт хаты менән әүҙем йәмәғәт эшмәкәрҙәре Роберт Хәмиҙуллин, Рәйфә Вәлиева, Наилә Сәфәрғолова, Гөлгөнә Миңлеханова, Лилиә Барлыбаева, Светлана Дәүләтбаева, Өфө районы хакимиәте башлығы Вилорий Угаров, Рус Юрмашы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Артем Тимонин бүләкләнде. Яуап һүҙендә Вилорий Петрович конкурс һөҙөмтәләренең ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, бындағы халыҡтың алкоголь эсемлектәрен ҡулланмаҫын белдерҙе, сөнки халыҡтың спорт менән әүҙем шөғөлләнеүе хәҙер инде береһенә лә сер түгел һәм бында татыулыҡ, тыныслыҡ, мөхәббәт һәм ыңғай мөхит хакимлыҡ итә.\nМәртәбәле ҡунаҡтар мәктәп бинаһында ауыл оҫталарының күҙ яуын алырлыҡ ҡул эштәренән ойошторолған күргәҙмәһе менән танышты, шашка буйынса донъя чемпиондары Айнур Шәйбәков менән Айгөл Иҙрисованың уҡыусылар менән бер үк ваҡыттағы сеанс үткәреүен ҡараны, ҡыҙҙарҙың бәйләү, кейеҙ баҫыу серҙәренә төшөнөүен күҙәтте, ағинәйҙәрҙең сығышын тамаша ҡылды, улар әҙерләгән ризыҡтан ауыҙ итте. Ә урамда халыҡты мәктәп уҡыусыларының "Дарман" бейеү ансамбле, республика һәм Рәсәй конкурстары лауреаттарынан алып атҡаҙанған исемдәренә эйә билдәле сәхнә йондоҙҙары сығыш яһап ҡыуандырҙы. Эйе, Шамониндың үҙенсәлеге лә шунда - ойоштороусы, сығыш яһаусы, йырсы-ҡурайсы-бейеүсе, гәзит-журналға яҙыусы эҙләп йөрөйһө түгел - барыһы ла күрше, барыһы ла ауылдаш, барыһы ла бер туғандай. Ә уңыш һәм еңеү берҙәмдәргә йылмайыусан.\nҒәлим ЯҠУПОВ, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе: Быйыл "Айыҡ ауыл" конкурсының төп үҙенсәлеге шунда - унда республика буйынса дөйөм алғанда ике меңдән ашыу ауыл ҡатнаша. Быны беҙ ҙур еңеү тип ҡабул итәбеҙ, сөнки йылдан-йыл күберәк кеше спиртлы эсемлектәрһеҙ ҙә байрам итеп була икәнлегенә өйрәнә. Шулай уҡ быйыл Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың бүләкләү фондын һиҙелерлек арттырыуы ла - 40 миллион һум - көрәш сәмен арттыра, дәртләндерә. Йомғаҡ мартта яһаласаҡ, тәү сиратта, әлбиттә, ауылдың демографик хәл-торошона, демографик күрһәткестәргә иғтибар биреләсәк. Сөнки алкоголь ҡулланыуҙан баш тартыу икенсе фазаға алып сыға - тыуым арта, суицидтар һаны, алкоголь һатыу нөктәләре кәмей. Шулай уҡ йомғаҡ яһағанда башҡа критерийҙарға ла иғтибар биреләсәк: сәләмәт тормош алып барыу, интернет селтәрендә сәләмәт тормош образын пропагандалау һ.б. Республиканың Һаулыҡ һаҡлау, Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау һәм башҡа министрлыҡтар, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ингән ведомство-ара комиссия положение буйынса раҫланған критерийҙар нигеҙендә йомғаҡ яһаясаҡ. Шамониноның еңеүгә ышанысы ҙур, сөнки бында демографик йәһәттән күрһәткестәр бик юғары. Бөгөнгө байрам да алкоголһеҙ ҙә матур байрам итеп була икәнлеген күрһәтә.\nЭльвира АЙЫТҠОЛОВА, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары: Әлбиттә, һәр райондың, һәр ауылдың үҙенә генә хас үҙенсәлеге бар. Быйыл шул тиклем әүҙем ҡатнашалар һәм комиссия ағзаларын алда инндәй ауыр эш көткәнен күҙаллайым, сөнки һәр ҡатнашыусы бик ныҡ тырыша, һәләттәрен генә түгел, айыҡ тормошто нисек алып барырға мөмкин икәнен, эскелеккә ниндәй альтернатива бар икәнен күрһәтәләр. Шамонинға килгәндә, уны республиканың кесерәйтелгән күсермәһе тип әйтергә була - бында республиканың төрлө райондарынан килгән, төрлө милләт, төрлө дин вәкилдәре йәшәй. Байрам ваҡытында ла уның күп милләтле, төрлө конфессиялы икәне, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә төрлө халыҡтың бергә тупланыу тәжрибәһе күренде һәм ҡыҙыҡлы мөхит хөкөм һөрә, сөнки яңы ғына килеп йәшәй башлағас, барыһын да юҡтан, үҙеңә башларға кәрәк. Әлбиттә, һәр кем үҙенең тыуған яғы йолаларын иҫләй, белә, әммә уларҙы бергә туплап, берләштереү өсөн дә һәләт талап ителә.\nКонкурстың критерийҙарына килгәндә, унда демография күрһәткесе ҙур әһәмиәткә эйә. Был йәһәттән Шамонин менән ярышырлыҡ ауыл юҡ, тип уйлайым, сөнки бында, беренсенән, йәштәр күп, икенсенән, улар күп балалы ғаиләләр. Шуға ошо критерий буйынса Шамонин ауылы алға сығыр тип ышанам. Йәштәр ауылы булһа ла, йәштәр күңел асырға ярата тиһәләр ҙә, бөгөн күп ғаиләләр килгән һәм улар айыҡ тормош алып барырға әҙерҙер, тип уйлайым. Беҙгә "Айыҡ ауыл" конкурсы сиктәрендә сауҙа нөктәләрендә алкоголь продукцияһын һатыу ысынлап та туҡталғанмы икәнен тикшереү өсөн рейдтар ҙа кәрәк. Был да конкурс критерийына инә. Әлбиттә, "Пятерочка" һымаҡ ҙур магазиндарҙы бер нисек тә тыйып булмай, улар федераль йүнәлештә эшләй. Ә бына бәләкәй магазиндарҙы, кибеттәрҙе контролгә алырға мөмкинлек бар һәм уны эшләргә кәрәк.\nҒөмүмән, былтырғы еңеүселәргә ҡарап ниндәй һығымта яһарға мөмкин: ҡайҙа берҙәмлек - еңеү шунда. Берҙәм халыҡты кемдер артынан этеп, һөйрәп йөрөтмәй, улар ошондай сараларҙа үҙҙәре теләп ҡатнаша, хакимиәт яғынан да яҡлау таба, дин әһелдәре лә уларға терәк була. Шундай берҙәмлек булғанда еңеүгә өмөт күпкә юғарыраҡ.\nЯҙылған: 19.02.21 | Ҡаралған: 373


Һарыҡ үрсетергә теләйҙәр » "Урал" гәзите\nАуыл кешеһенә кредит алыу еңелдән түгел. Банктар кредитҡа рѳхсәт ѳсѳн йә ҡала пропискаһы һорайҙар, йә ғаиләлә ике кеше эшләүенә ҡарайҙар, йә бюджет ѳлкәһе хеҙмәткәрҙәренә генә бирәләр. Ябай колхозсы ѳсѳн банк ишектәре ябыҡ тип әйтергә лә мѳмкин булыр ине, әгәр ҙә ауыл хужалығы бүлеге янындағы мәғлүмәт-консультация үҙәге аша «Россельхозбанк»тан кредит алыу мѳмкинлеге булмаһа.\nЯңыраҡ Аҙнағол ауылынан Вәлит Сәләх улы Ҡорманғәлиев «Россельхозбанк»тан шәхси хужалығында һарыҡ үрсетеү маҡсатында кредит алып ҡыуанды.\nВәлит Сәләх улы «Урал» ПКС-ында кѳтѳүсе булып эшләй, тормош иптәше Динара Әхмәтйән ҡыҙы ошо уҡ хужалыҡта һауынсы булып эшләгән, әле бала ҡарап ѳйҙә ултыра. Ҡорманғәлиевтәр ғаиләһендә 3 бала тәрбиәләнә.\nАуыл хужалығында эш хаҡы ҙур түгел, шуға ла шәхси хужалыҡ тормош кѳткәндә тѳп ярҙамсы булып тора. Ҡорманғәлиевтәр 4 һыйыр, бейә кѳтә. «Һарыҡ үрсетеү теләге тыуҙы, шуға ла кредит алырға булдыҡ. Мәғлүмәт-консультация үҙәгенә мѳрәжәғәт иткәйнек, документтар юллауҙа ярҙам иттеләр. Шулай итеп, «Россельхозбанк» аша «Шәхси ярҙамсы хужалыҡты үҫтереү» программаһы буйынса кредит юлланыҡ. Кредитты 14 процент менән бирҙеләр, 3 ай ваҡыт эсендә һарыҡ алыуыбыҙ тураһында отчет бирһәк, Хѳкүмәт кредиттың 8 процентын кире ҡайтарып бирәсәк», - ти Вәлит Сәләх улы.\nҠорманғәлиевтәр 1996 йылда ғаилә ҡорған. Әммә әле һаман атай йортонда торалар, шуға ла шәхси хужалыҡтарын нығытып, яңы йорт һалып сығыу ниәте менән йәшәйҙәр.\n«Йорт тѳҙѳргә теләүселәр ѳсѳн дә махсус программа бар. Ярҙамға мохтаж ғаиләләр ошондай кредитты файҙаланып ҡалһын ине», - ти мәғлүмәт-консультация үҙәге етәксеһе Хәйҙәр Ким улы Иманғолов.\nКәртә тултырып мал тотоу, әлбиттә, үҙ емешен бирә: быйыл йәй буйы «Белорет май-сыр комбинаты» предприятиеһы һѳт ҡабул иткән һәм Ҡорбанғәлиевтәр кѳн һайын 38-40 килограмм һѳт тапшырған.\nБеҙ килгән саҡта хужабикә ике биҙрәнән ашыу һѳт тапшырҙы. Һѳт ѳсѳн шунда уҡ иҫәпләшеүҙәре лә халыҡ ѳсѳн уңайлы, икмәк-тоҙлок аҡса кѳн һайын инеп тора. «Йәй буйы һѳт тапшырып рәхәтләндек, шул аҡсаға балаларҙы мәктәпкә әҙерләнек», - ти Динара Әхмәтйән ҡыҙы.\n«Ауыл кешеһе ниңәлер ошондай махсус программалар менән файҙаланып ҡалырға ашыҡмай. Әлбиттә, документтар артынан йүгерергә тура килә, әммә тик ултырып ҡына уңышҡа ирешеү ҙә мѳмкин түгел. Ауыл хужалығына ярҙам итеү маҡсатында мәғлүмәт-консультация үҙәктәре булдырылды. Килһендәр, беҙ уларға мѳмкин тиклем ярҙам итербеҙ», - ти Хәйҙәр Иманғолов.\nӘлеге ваҡытта «500 ферма», «Ғаилә һѳт фермаһы», «2012-2014 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының (фермер) хужалыҡтары базаһында ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү», «2012-2014 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының башлаусы фермаларына ярҙам», «Ауылды социаль үҫтереү» федераль программалары эшләй.\nБыйыл мәғлүмәт-консультация үҙәгенә 18 кеше мѳрәжәғәт иткән, уларҙың 4-әүһе документтар йыя, әммә 2 хужалыҡҡа ғына грант тапшырыла. «Ҡағы» хужалығына эшкә ҡайтҡан юғары белемле белгес 100 мең һум күләмендә матди ярҙам алды, шулай уҡ уға 5 йыл буйы Хѳкүмәт программаһы буйынса эш хаҡына ѳҫтәмә рәүештә 7 мең һум түләнә.


Бөгөн Өфөлә йәштәр өсөн сираттағы вакансиялар йәрминкәһе үтте\nУнда меңгә яҡын эш урыны тәҡдим ителде. Йәштәр баш ҡаланың мәшғүллек үҙәге тәҡдим иткән вакансиялар менән яҡындан танышты. Сәнәғәт предприятиялары, нефть эшкәртеү, банк һәм сауҙа өлкәләренә ҡараған өс тиҫтәнән ашыу эш биреүсе ойошма вәкиле менән әңгәмәләште. Махсуслаштырылған киләһе вакансиялар йәрминкәһе Октябрскийҙа уҙа.\nДарья Кирьянова, йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү үҙәгенең бүлек етәксеһе: «Ҙур райондарҙа эш эҙләүселәр был сараларға әүҙем йөрөй. Беҙ бындай йәрминкәне йыл дауамында үткәрәбеҙ. Юғары уҡыу йорттарына, эш менән тәьмин итеү үҙәктәренә хәбәр итергә, гәзит-журналдарға мәғлүмәт бирергә тырышабыҙ. Шуға ла кешеләр әүҙем йөрөй».


Хәйбулла районында Таш музейы барлыҡҡа килде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nХәйбулла районында Таш музейы барлыҡҡа килде\n11:57, 5 декабря 2013 Мәҙәниәт\nХәйбулла районы үҙәге – Аҡъярҙа Таш музейы барлыҡҡа килде. Ул Исмәғил Тасимов исемендәге Аҡъяр тау колледжы территорияһында асыҡ һауала урынлашҡан. Музей йыл дауамында уҡыу йорто студенттары һәм уҡытыусылары көсө менән эшләнде, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән.\nАсыу тантанаһында тау колледжы директоры Рәмил Арыҫланов, музейға тау фәндәре академияһы ағзаһы, профессор, сығышы менән Хәйбулла районы кешеһе Миңлеәхмәт Моталовтың исеме бирелде, тип хәбәр итте.\nТаш музейында райондың тау мәғдәне предприятиелары тарафынан сығарылған бөтә тоҡом таштар күрһәтелгән. Колледж етәкселеге әйтеүенсә, фонд даими рәүештә тулыландырыласаҡ, ә музей территорияһы матурланасаҡ.


Дәүләт Думаһы илдә аҙыҡ-түлек карточкалары индереүҙе хупланы\n14 Ғинуар , 14:05\nРәсәйҙә тиҙҙән аҙыҡ-түлек карточкалары индерелеүе бар.\nБыл үҙебеҙҙең илдә етештерелгән аҙыҡ-түлекте ҡулланыу һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә өҫтәлмә ярҙам маҡсатынан эшләнәсәк. Был хаҡта Дәүләт Думаһының сәнәғәт буйынса комитеты рәйесе Владимир Гутенев белдерҙе.\nУл 2022 йылда хаҡтарҙың, шул иҫәптән аҙыҡ-түлеккә лә, 6-7 процентҡа артыуы мөмкин. Аҙыҡ-түлек карточкала ирекһеҙ түгел, ә өҫтәлмә ярҙам сараһы буласаҡ.


Сайтында танышырға булған хөрмәтле мөнәсәбәтен Пенсильвания өсөн бушлай таныша - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nҠыҙ ир-аттың күп башлығы булған хеҙмәтте интернет аша онлайн танышыу һәм башҡа тармаҡтар кеүекШулай уҡ интернет ярҙамында ғаиләләргә менән танышыуы һәм киләсәктә көслө онлайн ҡараш булдырыу, башҡа тенденциялары. Статистика буйынса, был көндәрҙә бер ҙур айырма булып тора. 58 2015 йылда никах йәки айырылышҡанда. Түҙемһеҙлек менән көтөгөҙ, хәҙер яраша партнер өсөн мөһим роль уйнай. Пенсильвания, һәм кешеләргә яҡшы мөнәсәбәттә булған икенсе яртыһында танышыу сайты һеҙҙең ярҙам менән уҙаҡлаша. Совместимость өсөн һәр кешегә бушлай беҙҙең сайтта баһа бирҙе. Бушлай онлайн на сайте танышыу өсөн бөтә уңайлы сервис етди мөнәсәбәте менән киләсәктә яңы кимәлдә.\nКеше булһа, һин уны башҡаса күрмәнем. Әгәр һеҙ әйтергә теләне икән, мөмкин булғанса тәбиғи, һәм һеҙ күпкә күберәк шәхси тормошо кешеләр көнләшерлек сүкегәндәр. Мине борсоған. Әгәр һин дәрүиш монахы йәки юҡ, был шулай, сөнки һин стресс. Барыһы был ҡарар ҡабул итеү менән башланды. Хәҙерге тормош ҡотолғоһоҙ хәл яңғыҙлыҡ кәрәк, әммә мәсьәләне хәл итеүе ауыр буласаҡ вспять. Нисек һеҙ беләһеңме, беҙҙең олатаһы һәм өләсәһе, ата-әсәһе, йәки монитор алдында торған изге валентина көнөнә беҙ А. Иокогама. Уны ойоштороусылар - берләшмәләр уйын. Был мәғәнәһе, сөнки ул ябай түгел, хәҙерге быуын. Сөнки күп ҡатлы йорт кварталдағы йәки туҙбаш кеше түгел. Хәҙер булһа, күберәкте лә оҡшаш.\nБында булған кешеләр, ғөмүмән, беҙгә компанияларының улар менән ҡыҙыҡһыныуы. Туҙбаш тауыш һәм хәрәкәттәр табыу һәм ҙур компаниялар ҡатмарлы түгел. Әммә интернет. Реалистик уның көслө һәм артыҡ, ә был осраҡта, әгәр һеҙ дөйөм алғанда, бөтәһен дә беләм - нисә минут эсендә, йәғни бушлай танышыу өсөн сайтҡа һеҙҙе судҡа бирәм, тип, һеҙ, кәрәк. Инде һеҙ бер нисә минут яңы файҙаланыусылар, тип теркәлгән. Анкетаның барлыҡҡа менән тәҙрәләре бик күп. Кемдер әйтергә теләгән ине, серьезность хеҙмәткәре тип таныштырып маҡсаты булып тора тотоу - кеше менән никахҡа тел табып, балалары йә башҡа - был хеҙмәтендәге ҡайһы бер дөйөм мәнфәғәтенә файҙаланыу. Кеше өсөн, файҙаланыусы анкета күп һөйләне, был сайтында танышырға. Белмәйем, ниндәй осор, формаһы, форма, йөҙө, төҫө һәм башҡа параметрҙар тап килгән кеше был ҡылына:"Күп анкеталар, уҡыусыларҙың өсөн, клиенттар үҙен белдертмәй булһын, һеҙ эшләйһе икән, тип телисез икән, шуға ярашлы булған. Оҙаҡ хат алыштыҡ, был булған, шул тиклем ҡайһы бер кеше. Шулай итеп, кешегә насар белә сөнки һуңғы съез. Икенсе, икенсе көндө датанан һуң. Виртуаль хатлашыу ихтыяжына ярашлы уртаса кимәлгә тиклем стадиялағы кешеләр, недневной менән аралашырға мөмкин. Күп кенә мошенниктар икенсе яртыһында танышҡан сайтында танышырға хыял эҙләгән уңыштары өсөн судҡа ғариза бирелде, ул туплаған материалдар. Шулай түгел, тип, һине тоям, ләкин һин бында булырға мөмкин. Әммә, баш тартыу сәбәптәрен был. Был осраҡта, һеҙ тәжрибә менән был ваҡытта бәйләнеш булырға тейеш. Әгәр һеҙгә йылмайһа, һеҙ кемде ҙә булһа, кем һеҙ заботиться тураһында, һәм был түгел, тимәк, һеҙ тейеш ине, иң яҡшы дустар, өсөн бөтә яҡлап. Бындай хәл йыш ҡына ҡалҡынып. Дөрөҫөрәге. Бында күп кенә ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙҙың мөхәббәт өсөн генә һөҙөмтә күрһәтте. Мин һинең менән йәшәргә теләмәй. Ярай әле, тип, ваҡыт таба. Тәжрибәһе булған, нимә кәрәк түгел инә һәм сыға, әкренләп тарҡала. Тик әйберҙәрҙең береһен, моғайын, аңларһың һин, был файҙаһыҙ.\nБынан тыш, бөтә тейешле хеҙмәттәр тәҡдим бушлай таныша.\nPangalusna video chat. Roulette, sadaya chats video dina hiji loka\nрулетка менән ҡыҙ видеочивать етди мөнәсәбәттәр танышыу өсөн сайтҡа видеочивать теркәлгән онлайн 18 онлайн видео чат 18 бушлай видео чат 18 башҡа бушлай теркәү видео чат 18 бушлай видеочивать интернетта танышҡан. таныш бушлай онлайн видео чат заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан


Ураҙа аҙағына вәғәҙ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Ураҙа аҙағына вәғәҙ\nКемгә патриотизм кәрәк? »\nАллаһы Тәбарәкә үә Тәғәлә тарафынан ғәләмдәргә рәхмәт, мәрхәмәт булараҡ ебәрелгән һөйөклө Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләм хәҙрәттәренә, уның хөрмәтле әһленә, сәхәбәләренә барыбыҙҙың сәләмдәре, салауаттары һәм һәр төрлө изге доғалары булһа ине.\nИслам диненең хаҡлығына ышанып, Ислам шәриғәте менән эш итеүсе мөхтәрәм мосолмандар! Әссәләәмү ғәләйкүм үә рахмәтуллаһи үә бәракәәтүһ! Аллаһы Тәғәлә бөтөн айҙарҙың солтаны булған мөбәрәк Рамаҙан айында тотҡан ураҙаларыбыҙҙы, уҡыған тәрауих намаҙҙарыбыҙҙы, ҡылған изге ғәмәл-ғибәҙәттәребеҙҙе, доғаларыбыҙҙы ҡабулдарҙан ҡылһа ине. Аллаһы Тәғәлә ике йома араһында фани дөньянан мәңгелек ахирәткә күскән ҡәҙерле дин ҡәрҙәштәребеҙҙең гонаһтарын ғәфү итеп, үҙенең рәхмәтенә ирештерһә ине.\nБыйылғы Рамаҙан айы ураҙаһын тотоу коронавирус ауырыуы таралауы ваҡытына тура килде. Аллаһ Тәғәлә беҙгә ошо ауырыуын ебәреп, беҙҙе һынай, әҙәм балаларын күҙгә күренмәгән вирус менән киҫәтеп, Үҙен танытырға мәжбүр итә. Донъябыҙҙа бер-беребеҙгә ҡарата кәмселек, ғәҙелһеҙлек, мәрхәмәтһеҙлек, ҡомһоҙлоҡ, кеше алдап байығыуға ынтылыу көсәйгәс Аллаһ был тәртипһеҙлекте бөтөрөр өсөн һынауын ебәрҙе. Донъяға әҙәм байлығы һәм түрәләр хакимлығы хужа түгел, ә мин Аллаһ Тәғәлә донъялар — ғәләмдәр хужаһы тип Үҙен таныта. Әҙәм балалары ҡарышҡан һайын был һынау көсәйәсәк, хатта ваҡытында Ҡарун батшаны байлығы менән ҡуша ер йотҡан кеүек, йә иһә үҙен илаһи тип әйтергә тейергә маташҡан Фараондың һыу аҫтында ҡалып батыуы Ҡөръән китабынан беҙгә бер миҫал.\nҠөръән илаһи китап булғанлыҡтан һәм Аллаһ Тәғәлә кешеләрҙе айырым рәүештә хөрмәтле, ҡәҙерле итеп яратҡан булғанлыҡтан, кешеләр тураһында ҡайғыртыу менән тулған. Ҡайһы ғына сүрәгә, ҡайһы ғына аятҡа ҡараһаң да, кешеләр бәхетен күҙәтеү сағыла. Кешеләрҙе иң юғары идеология менән тәрбиә итеп, донъяла һәм ахирәттә яҡшы тормошҡа сығарыу хаҡында ҡайғыртыу һиҙелә. Халыҡты яҡшы һәм бәхетле тормошҡа сығарыусы ҡанундарҙы һәм алымдарҙы Ҡөръән хуплай. Ләкин был ҡанундар Аллаһ килтергән дингә һәм Ҡөръән алып барған юлға хилафлыҡ булмаһын, сөнки ҡаршылыҡтар зарарлы һәм ҙур бәхетһеҙлектәргә килтереүе мөмкин.\nАллаһ Тәғәлә әҙәм балаларын аңғартып Ҡөръән Кәримдә: “Мине танырға теләмәһәгеҙ, ер йөҙөнә төрлө әфәттәр, ауырыуҙар, бәлә-ҡаза ебәрәсәкмен" тигән.\nФараон (фирғәүен) тарихы Ҡөръәндә былай тасуирлана. Үҙен “мин — илаһ!"тип белдергән һәм ҡәүемен үҙенә генә табынып йәшәргә мәжбүр иткән фирғәүенде бер илаһилыҡҡа өндәргә Аллаһы Тәғәлә Муса пәйғәмбәрҙе ебәрә. Әлбиттә, тәҡҡәбер батша хаҡиҡәтте ҡабул итмәй һәм Муса менән уға эйәргән иптәштәрен ғәскәре менән ҡыуа сыға. Диңгеҙ ярына килеп еткәс, Аллаһтың ҡөҙрәте менән ул икегә ярыла һәм шул юлдан Мусаның ҡәүеме теге яҡ ярға сыға башлай. Арттарынан ҡыуған фирғәүен, шул юлдан диңгеҙ араһына инә һәм бата башлай. Дингеҙ төбөнә төшөп еткәнсе фирғәүен аңында була һәм үлем ҡурҡынысынан иман килтерә, әммә мин Муса менән Һарундың илаһына иман килтерҙем тиһә лә Аллаһ уны ҡабул итмәй һәм фирғәүен донъянан иманһыҙ үтеп, үле кәүҙәһен тарҡатмай Ҡыҙыл дингеҙе ярына киләсәк быуынға ғибрәт өсөн сығарып ташлай.\nЙәне боғаҙына килеп терәлгәс кенә тәүбәгә килеүселәрҙең тәүбәһен ҡабул ҡылмай Раббыбыҙ. «Юныс» сүрәһенең 92-се аятында әйтелә: «Һеҙҙән һуң киләсәк кешеләргә ғибрәт булһын өсөн тәнегеҙҙе бөгөн һыу өҫтөнә сығарабыҙ. Ләкин кешеләрҙең күберәге Беҙҙең ғибрәтләнләрҙек аяттарыбыҙҙан ғафилдар, бер ҙә вәғәҙләнмәйҙәр».\nБөгөнгө көндәребеҙҙә лә күрәбеҙ: кемдәрҙер үҙҙәрен илаһ итеп, ил түрәлегендә ҡалырға уйлайҙар, кемдәрҙер байлыҡта, алтын-муллыҡта йөҙә, шул ваҡытта хәйерселек үә аслыҡ ер йөҙөндә хөкөм һөрә, халҡыбыҙҙы аҙҙырыу, түбәнселеккә һәм ҡоллоҡҡа төшөрөү эштәре, белем һәм мәғрифәтте бөтөрөү менән мәшғүл. Әхләҡ һәм әҙәп нормаларын бөтөрөү халыҡты боҙа: кемдер тик үҙем өсөн генә йәшәйем, бар нәмә үҙемдеке, мин был байлыҡты мин тип таптым, эшләп алдым тип, күкрәк ҡаға. Әммә меҫкен әҙәм балаһы алдана: бар байлыҡ, бар ниғмәт һәм бәрәҡәт тик Аллаһынан, шөкөр ит, тапҡаныңдан фәҡирҙәрҙәргә, мохтаждарға өлөш сығар, зәҡәт һәм ғөшөрөңде бир тип ҡуша бит Аллаһ.\nМохтаждарҙы яҡлау, уларға ярҙам итеү, тормош бәләләренән, ҡыйынлыҡтарҙан ҡотҡарырға тырышыу – иң ҙур яҡшылыҡтарҙан һәм иң бөйөк хакимлек итеп һанала. Ундай кешеләрҙе Аллаһ ярата. Ә беҙҙә мохтаждарға ҡарата, балаларыбыҙҙың киләсәгенә кире ҡараш. Алтын-көмөш йыйып ҡуйып халыҡ файҙаһына сарыф итмәгән байҙарҙың малдары ҡыҙырылып, маңлайҙарына, ҡабырғаларына һәм арҡаларына баҫыласаҡ йәһәнәмдә, ти әйтелә Тәүбә сүрәһендә. Был өс ағзаны төбәп әйтеү сәбәбен тәфсир ғалимдары шулай аңлата: байҙарҙың һарандары мохтаждарҙың эргәләренә килеп ни һорағандарын ишетһәләр, ғәйәт тәҡҡәберлектән һәм һаранлыҡтан кәйефтәре китеп маңлайҙарны йыйыралар, туп-тура ҡарамайынса ҡабырғалары менән торорҙар, һәм ниһәйәт боролоп арҡаларын ғына күрһәтеп китеп барырҙар. Фәҡирҙәргә ярҙам итмәүҙәре, уларға түбән күҙ менән ҡарауҙары һәм ярҙамдарын тыйыуҙары сәбәбле шул ғазапҡа тарыясаҡтар.\nБеҙ, кешеләрҙең, төп хатаһы шунда — Аллаһҡа таянмайынса теләһә ниндәй юл менән маҡсатыбыҙға ирешергә теләйбеҙ. Ябай халыҡтан башлап, өҫтә ултырған түрәләргә тиклем был һайланған боҙоҡ юл илебеҙҙе бөлгөнлөккә, әхләкһеҙлеккә төшөрҙө. Бөгөн-иртәгә буласаҡ ҡазаға ирешеүебеҙ, ошо кемгәлер ярамһыҡланып, уның этенә ташлаған һөйәгенә ирешеү маҡсатында түбәнһәйеүе, үҙ фекеренә таянмай, халҡы өсөн йәшәмәүе, булмышы бәйҙә ултырған эт һымаҡтыр. Халыҡты аңлығын юғалтырып, уны ҡол хәленә төшөрөү, сәйәси ихтисадтың көсәйеүенә, сиктән сығып болғанышҡа- сыуалышҡа барыуҙыр.\nБөгөнгө көндә Дагестан республикаһында коронавирус ауырыуының көслө таралыуын кемдәрҙер мәсеттәрҙән сыҡҡан тип, кеше алдап мәғлүмәт таратырға тырыша. Илдә коронавирус башланыу менән мәсеттәр әллә ҡасандан ябылды, халыҡтар унда йыйылманы. Ә бына сиркәүҙәр ябылғанға бер-нисә аҙна ғына.\nДагестан мөфтөйө Ахмад-хаджи Абдулаевтың Путин менән тура видеобәйләнешендә, мөфтий Дагестанда больництарҙың ташландыҡ хәлендә булыуын, элекке юғары белем алыу системаһын боҙоу һәм хәҙерге мәлдә түләүле булыуы арҡаһында республикала врачтар етмәүе, хатта врачтарға вирустан һаҡланыу костюмдары һәм маскалары булмауы, врачтарҙың ябай эш хаҡында ала алмауы, 50-ләп медицина хеҙмәткәрҙәренең, 700 кешенең үлеүе, мөфтиәт ойошмаһында ауырыуҙарҙың юҡлығын һәм урындағы түрәләрҙең ғәмһеҙлеге һәм был вирус менән булған ваҡиғаларҙы йәшереүе тураһындағы һөйләүен үҙ ҡолағығыҙ менән ишетә алаһығыҙ. Бына ошоға ссылка: http://kremlin.ru/events/president/news/63362\nАна шул насарлыҡтан, боҙоҡлоҡтан, кеше алдауҙан, ғәйбәт һөйләүҙән дә тыя ураҙа тотоу. Аллаһ Тәғәләнең үтәлә торғандарҙың береһе булған рамаҙан айында ураҙа тотоуҙың фарыз итеүенең бик күп сәбәптәре бар: ураҙаның беренсе сәбәптәренән тәндең сәләмәтлеге. Ағзаларҙың ял итеүе, Аллаһтың биргән ниғмәттәренә шөкөр итеп, нәфсегә сабырлыҡты өйрәтеү һәм уға хужа булырға ғәҙәтләнеү.\nБай, ярлы, батша, вәзир, түрәләр һәм хеҙмәт итеүселәр – барыһы ла Аллаһы ҡаршыһында бер тигеҙ, бер дәрәжәлә икәнлекте иҫкә төшөрөү, нәфсеңә хужа булып, кешелек ғәләменә файҙалы булған бөтөн ғәҙәттәргә күнектереү, кешелек ғәләменә зарар килтерә торған йәбер-золом, иҫереклек, бер-берең менән ыҙғышыу, ҡысҡырышыу, әрләшеү, талашыу кеүек бөтә насар ғәҙәттәрҙән үҙеңде биҙҙереү, паҡлау, һәр бер яҡшы ғәҙәттәрҙе фәҡәт Аллаһы ризалығы өсөн ни эшләргә, бөтөн насарлыҡтарҙан Аллаһы ризалығы өсөн тыйылырға, үҙеңде ғәҙәтләндереү. Бына ошо эштәр, һәр береһе, Ислам диненең ысын күрһәткән юлы, рухы, ураҙанан маҡсат булған тәрбиәнең нигеҙе.\n"Ураҙа тотоусы мосолман бәндәнең ике шатлығы бар: беренсеһе – ауыҙ асып, ифтар ҡылғанда, икенсеһе – Аллаһ ҡаршыһында ҡайтҡас, ураҙаһының сауабына", – тигән Мөхәммәд ғәләйһиссәләм. Әлхәмдүллилләһи, ураҙалар тотоп Рамаҙан айының һуңғы көндәренә һәм Ураҙа ғәйете байрамына килеп еттек. ИншаАллаһ, Аллаһ насип итһә киләсәктә лә ошо изге рамаҙан айына аяҡ баҫырбыҙ.\nШундайыраҡ шикләнеүҙәр бар: намаҙ уҡый белмәгән кешегә ураҙа тоторға яраймы? Намаҙ үҙенә күрә бер Аллаһ тарафынан ҡушылған айырым фарыз ғәмәл, һәм дә ураҙа ла үҙенә күрә үтәлергә тейеш фарыз ғәмәл. Намаҙ уҡый белмәһәң дә, рамаҙан айы ураҙаһын тулыһынса тоторға кәрәк. Аллаһ Тәғәләнең бер фарызы ул. Хатта кеше намаҙ уҡымаһа ла, рамаҙан айын һау-сәләмәт килеш ҡаршылаған икән, ул тәненең зәкәтен сығарырға тейеш. Ураҙа ул тәнебеҙҙең зәкәте, сәләмәтлегебеҙҙең зәҡәте. Ауырыу кешегә ураҙа тотоу мәжбүри түгел. Уны һауыҡҡас та тота ала, әгәр сәләмәтләнә алмай үлеп китә икән, уның өҫтөндә был фарыз булып ҡалмай.\nКемдер ауырып, ауырыуы көсәйгәс ураҙаһын боҙоп дарыу эсергә, укол ҡаҙатырға тура килһә, был кешегә ураҙаһын дауам итмәҫкә, юнәлгәс, был көндәр өсөн яңынан ҡалған көндәр һанынса ураҙаны ҡаза ҡылып тоторға тейеш инде.\nРамаҙан айы – изгелек айы, ысынын да, күп изге эш ҡылына был айҙа. Аллаһы Тәғәлә: «Иман килтереп, изге эш ҡылыусыларға мәңгелек йәннәт», – тигән. Мосолман кешеһенең йәшәү маҡсаты – Аллаһтың ризалығына ирешеү. Рамаҙан айында тәҡүәле һәм сабырлы булып иманыбыҙҙы нығытып, гонаһларыбыҙҙы паҡланыуына өмөт итәбеҙ. Ураҙаға ниәтләнгән кеше Аллаһтың ризалығын, гөнаһтарҙан пакланыуын өмөт итә. Ошо изге Рамаҙан айында фытыр саҙаҡаһы таратабыҙ. Ураҙа тотабыҙ, сәхәр ашайбыҙ, ауыҙ асабыҙ, ҡайһы берәүҙәрҙең, ауыҙ асҡас, ашарға ризыҡтары булмаҫҡа мөмкин, ҡайһы берәүҙәрҙең ураҙа ғәйете байрамы көнөндә, байрам итеп, табынға ҡуйырға ризыҡтары булмауы ихтимал. Шуның өсөн, иң беренсе сиратта, мохтаждарға, хәле ауыр ғаиләләргә беҙ ураҙа фытыр саҙаҡаһы бирергә тейеш булабыҙ. Улар ҙа беҙҙең менән бергә һөйөнһөндәр, шатланһындар, ошо ҡотло, бәхет, бәрәкәтле һәм рәхмәт айын улар ҙа аңлаһындар. Ураҙа айының фытыр саҙаҡаһын байлығы көмөш нисабына еткән кешегә вәжиб була. Тимәк, был кеше фытыр саҙаҡаһын бирмәһә, гонаһлы була. Байлығы көмөш нисабына етмәгән кеше фитыр бирһә, сауаплы була, әммә бирмәһә, был кешегә гонаһ булмай. Фытыр йән башынан, ғәиләләге һәр кеше исеменән бирелә. Нисаб малына алтын-көмөш, гәлсәр һауыт-һабалар, стенаға эленгән келәмдәр, кассалағы һаҡлыҡ аҡса, һатырға ҡуйған мал инә. Бына ошоның бөтөнөһөнөң ҡиммәте 7 мең һумдан артып китһә (бөгөнгө көн хаҡынан сығып), был ғаиләгә ураҙа фытыры саҙаҡаһы вәжиб була. Бирһә ҙур сауап, бирмәһә гонаһлы була. Йыл һайын фытыр саҙаҡаның күләмен билдәләйҙәр. Ни өсөн билдәләйҙәр уны? тип һорайҙар. Ябай нәфел саҙаҡаһының күләмен билдәләргә бер кемдең дә хаҡы юҡ. Әммә зәкәт, фытыр, һәм ғөшөр саҙаҡаларының күләмдәре Ҡөръән һәм хәҙистәргә таянып билдәләнгән. Фытыр саҙаҡаһын доға уҡый белгән кешегә бирегеҙ тип әйтелмәгән, һәм дә былай ябай саҙаҡа биргәндә лә кешенән доға өмөт итмәгеҙ, сөнки саҙаҡағыҙҙы алған кеше һеҙгә шул биргән саҙаҡағыҙҙың әжерен 700 һәм бынан да артығыраҡ дәрәжәгә артырҙы. Алғаны өсөн һеҙ үҙегеҙ уға рәхмәттәр уҡырға тейешһегеҙ булып сыға, сөнки һеҙ Аллаһ Тәғәләнең ризалығын алдығыҙ, әжеренә лайыҡ булдығыҙ.\nАллаһтан ҡурҡыу – һәр яҡшылыҡтың башы (хәҙис), сөнки Аллаһ хозурында иҫәп-хисап бирәсәге һәм ҡиәмәт дәһшәттәрен уйлаған кеше мөмкин тиклем яҡшы эшләргә, насар эштәрҙән һәм боҙоҡ ғәҙәттәрҙән, кешегә зыян килтереүҙән һаҡланырға тырыша, үҙенең фани буласағын (үләсәген) уйлап, мохтаж кешеләргә мал менән һәм мәғәнәүи көс менән (ғилем менән) ярҙам итергә тырыша.\nАллаһ Тәғәлә барыбыҙғала бөтөн насар ғәҙәттәребеҙҙе ташлап, тотҡан ураҙаларыбыҙ, уҡыған намаҙҙарыбыҙ йәһәннәм утынан пәрҙә булып, ысын мосолман булып йәшәргә, ысын мосолман булып был донъянан үтеп Аллаһтың йәннәттәренә инергә насип итһен. Әмин. 2021 йыл.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 22.05.2020 в 09:47, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Амангилделә шиғыр бәйгеһе үтте.\nАмангилде ауылында райондың шиғыр һөйләүселәре араһында “Тыуған еренә дан йырлаусы” исемле конкурс уҙғарылды. Сара яҡташыбыҙ, талантлы шағир Әсхәл Әхмәт-Хужаның тыуыуына 80 йыл тулыуға, Башҡорт мәҙәниәте һәм рухи мираҫ йылына арналды. Конкурсҡа килгән һәр ҡатнашыусы шиғырҙарҙы ихлас күңелдән һөйләне. Сөнки шағирҙың әҫәрҙәренең һәр береһенә оптимистик рух хас, һәр береһе йәшәүгә дан йырлай. Тормошто һөйгән яҡташыбыҙ ижады, башлыса, тыуған төйәккә, республикабыҙға сикһеҙ мөхәббәт менән һуғарылған.\nМатур сара шағирҙың һүҙҙәренә яҙылған йырҙар менән бергә үрелеп барҙы. Уның халыҡ араһында билдәлелек яулаған, бөгөнгө көндә яратып йырланғандары бихисап. Ошо йырҙарҙы Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Садиҡ Шаһыбалов һәм Амангилде урта мәктәбе уҡыусылары башҡарыуында тыңлап, ауыл клубы хеҙмәткәрҙәренең дәртле бейеүҙәрен ҡарап, илһам, рухи көс алып ҡайтты тамашаға килеүселәр.\nКонкурстың төп бүләген – Гран-приҙы Хәмит ауылынан шағирә Илсиә Ҡасимова алды. Арҙаҡлы әҙиптең ҡатыны Лүзә Сәхип ҡыҙы уға үҙенең махсус бүләген тапшырҙы. Беренсе дәрәжә дипломға Красная Башкирия ҡасабаһынан Зөлхизә Әхмәтшина менән Асҡарҙан Сулпан Әҡсәнова эйә булды. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙы яулаусылар – Гөлнара Нурғәлиева, Айгөл Мөхәмәтшина, Мәликә Вәлиева, Хәснә Мусина, Файза Мирхәйҙәрова.\nТөрлө номинацияларҙа урындар алыусылар ҙа булды. Урал ауылынан килгән 11-се синыф уҡыусыһы Арсен Яуынбаев шағирҙың “Аҡ ҡар яуа” исемле шиғырын һөйләп, “Тамашасы һөйөүе”нә лайыҡ булды.\nКисәлә Әсхәл Әхмәт-Хужаның тормош иптәше шағир тураһында үҙенең иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, китап уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе, ҡайһы бер хәл-ваҡиға, күренештәргә асыҡлыҡ индерҙе.\nДөйөм алғанда, авторҙың шиғырҙарында беҙ йәшәгән донъя, үҙ-ара мөнәсәбәттәр, изгелек һәм яуызлыҡ сағылыш таба. Шағир үҙе йәшәгән тормошто тәбиғи һутында мауыҡтырғыс итеп һүрәтләй белә. Ябай ғына ваҡиғаларҙан, мөнәсәбәттәрҙән ул бына тигән образдар тыуҙыра. Шағирҙың был ынтылыш-тойғоларын бәйгелә ҡатнашыусылар төрлө музыка ҡоралдарын файҙаланып та еткерергә тырышты. Был йәнле аралашыу күңелдәрҙә тик яҡшы хәтирәләр генә ҡалдырҙы. Кисә аҙағында иҫтәлеккә фотоға ла төштөк.


Башҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды // Спорт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды\n13:18, 30 марта 2015 Спорт\nБашҡортостанда XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\n29 мартта Әбйәлил районындағы «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәгендә XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының тау саңғыһы этабы старт алды. Ярышта ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы республика Башлығы Рөстәм Хәмитов сәләмләне. Сурдлимпиаданы асыу тантанаһында мөрәжәғәт тексын Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта уҡып ишеттерҙе.\nТөбәк етәксеһенең сәләмләүендә былай тиелә: «Ҡәҙерле дуҫтар! Башҡортостан халҡы исеменән Сурдлимпия уйындарында ҡатнашыусыларҙы ихлас сәләмләйем. Республикала ошо халыҡ-ара спорт форумын ҡабул итеү – беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт.\nҺеҙҙең ошонда, Урал аръяғының тау саңғыһы битләүҙәрендә, Башҡортостандың һоҡланғыс тәбиғәт мөйөшөндә юғары оҫталыҡ, командағыҙҙың берҙәмлеген күрһәтеү, яңы рекордтар ҡуйыу мөмкинлегегеҙ бар.\nБашҡортостан лайыҡлы рәүештә илдең спорт үҙәктәренең береһе булып һанала. Сочиҙағы Олимпиадала һәм Паралимпиадала беҙҙең спортсылар 9 миҙал алды. Бөгөн дә бында яҡташтарыбыҙ, Башҡортостан тау саңғыһы мәктәбенең иң яҡшы тәрбиәләнеүселәре Ришат Юлдашев, Марина Зверева һәм Денис Ябердин сығыш яһай.\nДуҫтар! Йылдан-йыл спорт менән шөғөлләнеүсе һаулыҡ мөмкинлектәре сикле кешеләр күбәйә, улар тулы ҡанлы тормош менән йәшәй. Рух көсө һәм ныҡлы ихтыяр, ҡыйыулыҡ һәм һәләт һеҙгә мөмкинлектәрегеҙҙе күрһәтергә һәм юғары һөҙөмтәләргә ирешергә ярҙам итер тип ышанам.\nБыл уйындар ғүмерегеҙҙәге иң сағыу спорт ваҡиғаларының береһе булып хәтерегеҙҙә ҡалыр тип уйлайым. Уңыштар һеҙгә!».\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Сурдлимпия уйындары 1924 йылдан алып дүрт йылға бер тапҡыр уҙғарыла һәм Олимпия, Паралимпия һәм Махсус Олимпия уйындары менән бер рәттән донъя кимәлендәге ҙур спорт сараһы булып тора.\n2015 йылғы XVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарында донъяның 19 иленән (Австрия, Венгрия, Германия, Испания, Италия, Норвегия, Пакистан, Польша, Корея Республикаһы, Словакия, Словения, АҠШ, Төркиә, Украина, Франция, Чехия, Швейцария, Япония, Рәсәй) 449 спортсы ҡатнаша.\nXVIII ҡышҡы Сурдлимпия уйындарының төп ярыштары (саңғы уҙыштары, кёрлинг, хоккей, сноуборд) 28 марттан 5 апрелгә тиклем Ханты-Мансиҙа уҙа. Тау саңғыһы буйынса ярыштар Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан «Металлург-Магнитогорск» тау саңғыһы үҙәгендә ойошторола.\nСурдлимпиадала Башҡортостандан 11 спортсы ике спорт төрөндә — шайбалы хоккей (Станислав Хәкимов, Вячеслав Сидоров, Сергей Кикин, Константин Гамаюров, Станислав Ильичев, Павел Евтушенко, Сергей Юшкин, Дмитрий Ядрышников) һәм тау саңғыһы буйынса көс һынаша.\nТеги: сурдлимпия уйындары,бр башлығы


Ҡышҡылыҡҡа тоҙлау - ҡайнатыу хәстәрҙәрен тамамларға ла ваҡыт, әммә ҡайһы бер хужабикәләр ҡайнатмалар, маринадтар,\nкомпоттар һ. б. әҙерләүен дауам итә. Һәм дөрөҫ эшләйҙәр. Үҙ ең әҙерләгән тәмлерәк тә, арзаныраҡҡа ла төшә. Шуға күрә шәкәргә хаҡ хужабикәләр өсөн иң мөһим һорауҙарҙың береһе. Үткән йыл тәжрибәләре буйынса, көҙөн, шәкәр сөгөлдөрө алыу һәм әҙерләү осоронда шәкәргә хаҡтар ҡапыл түбәнәйә. Быйыл да\nшулай булырмы икән\nӘлеге ваҡытта Өфө баҙарында бер килограмм шәкәрҙе уртаса\nхаҡ менән 26 һумға алырға була. Әммә яҡын арала ул арзаныра ҡ торасаҡ. Был турала БР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары Шамил Вәхитов хәбәр итте. Һәм сәбәбен быйыл шәкәр сөгөлдөрөнөң быға тиклем күрелмәгән уңыш биреүендә,\nЫсынлап та, быйыл "татлы тамыр" рекордлы күләмдә йыйып\nалынған. Әлеге ваҡытта ауыл эшсәндәре бер гектарҙан уртаса алғанда 226 центнер шәкәр сөгөлдөрө ала, үткән йыл күрһәткес е менән сағыштырғанда, ул 25 центнерға күберәк. Ҡайһы бер райондар гектарынан 300 центнер ала. Лидерҙар араһында - ауырғазылар (гектарынан 301 центнер), ҡырмыҫҡалылар ( 350) һәм саҡмағоштар (310). Айырым хужалыҡтар бөтөнләй иҫ киткес һөҙөмтәләргә өлгәшкән. Мәҫәлән, Шишмә районының "Шишмә - Агр оинвест" агрофирмаһында гектарынан 380 центнерҙан ашыу, ә ош о уҡ райондың "Агроальянс" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттә хатта 550 (!) центнер шәкәр сөгөлдөрө йыйып алынға н. Шулай итеп, беренсенән, быйыл уңыш былтырғынан күберәк\n- был бер. Икенсенән, быйылғы йылда шәкәр сөгөлдөрө 80 меңг ә яҡын гектарға ултыртылған, үткән йыл менән сағыштырғанда, 24\nпроцентҡа күберәк, тигән һүҙ.\nБөгөн тулайым йыйып алыу бер миллион тоннаға етә яҙған, дөрөҫөрәге - 956 мең тонна. Белгестәр бөтәһе ике миллион тон на буласағын күҙаллай. Республикала бындай күрһәткестең күп тән булмауын билдәләргә кәрәк. Хәҙер иң мөһиме - үҫтерелгән уңышты юғалтыуһыҙ йыйып алыу. Әгәр элек был ҡатмарлы бурыс б улһа, бөгөн, яңыртылған машина - трактор паркы булғанда - проблема түгел. Быйыл бюджет иҫәбенә 500 - гә яҡын агрегат һатып алынған. Республиканың машина - трактор станциялары "Holmer" немец фирмаһында сығарылған алты юғары етештереүсәнле үҙйөрөшлө "Terra Dos" сөгөлдөр йыйыу комбайны менән тулыландырылды. "Башсельхозтехника" предприятиеһы ошондай уҡ ике, Мәләүез шәкәр заводы - бер машина һатып алды.\nХужалыҡтар сит ил техникаһын өҫтөнөрәк күрә. Беренсенән, уның етештереүсәнлеге беҙҙекенән ике - өс тапҡыр юғарыраҡ. Икенсенән, сит ил машинаһы сифатлы эшләй һәм үҙен тиҙ арала аҡлай. Бөгөн республика баҫыуҙарында "Гримми" (Германия)\nфирмаһының "Макстрон", "Франц Кляйне" (Германия) фирмаһының "СФ - 10 - 2", "Агрифак" (Голландия" фирмаһының "ВКМ - 9000", "Holmer" (Германия) фирмаһының "Terra Dos" һәм\n"Amity Techrolodri" (АҠШ) фирмаһынан "WIS" комбайндары эшләй. Был машиналар татлы тамырҙарҙы 30 - 40 сантиметрлыҡ ҡар аҫтынан да йыйыуға һәләтле.


Өфө планы: 10 йылда 10 мәктәп // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө планы: 10 йылда 10 мәктәп\n12:49, 17 августа 2010 Сәйәсәт\nАлдағы ун йыл эсендә Өфөлә ун мәктәп төҙөлөргә тейеш. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.\nТөҙөлөштө бындай тиҙлектә өлгөртөү ҡалалағы белем биреү учреждениеларын артыҡ тултырыуҙан һәм балаларҙы өс сменала уҡытыуҙан ҡотҡарырға мөмкинлек бирәсәк. Улар һуңғы йылдарҙа ҡала халҡының тәбиғи артыуын күҙ уңында тотоп иҫәпләнгән. Йыл һайын Өфөлә балалар һаны яҡынса меңгә арта. Бер мәктәп тап ошо сама баланы ҡабул итә ала.\nДөйөм алғанда мәғарифҡа сығымдар, Павел Качкаев әйтеүенсә, Өфөлә бөгөн йылына 2,7 миллиард һум тәшкил итә. Был сумма ҡала бюджетының өстән бер өлөшөнә яҡын. Һәм унан 250 миллион самаһы һөҙөмтәһеҙ сығымдарға йүнәлтелә, улар өлөшөн яҡын арала бөтөнләй бөтөрөргә кәрәк.\nТеги: урындағы власть, мәғариф


Йылдың мәҙәни тормошона йомғаҡ - Bash.News\nЧестно говоря. Публиц...\nТелесериал Птица счастья\nЙылдың мәҙәни тормошона йомғаҡ\nЙылдың мәҙәни тормошона йомғаҡ https://bash.news/news/87324_jyldy_mni_tormoshona_joma\n31 дек 2018, 01:24\nҺис шикһеҙ, йыл кешеһе итеп Камил Буҙыҡаевты тәҡдим итергә була. Рәссам карикатура сәнғәтен яңы кимәлгә күтәрҙе. Үҙенең һүрәттәре менән ул журналистиканың иң үткер ҡәләменә әйләнде. Күптәр хатта, Буҙыҡаевтың рәсемдәренә ҡыҙығып ҡына ваҡиғаны ентекләберәк өйрәнә башланы. Башҡортостан, тотош ил кимәлендәге түрәләр, билдәле шәхестәр уның карикатураһы геройҙарына әйләнде. Күптәр юморҙы аңлаһа, бәғзеләр рәссамды дошманы итеп ҡабул итте.\nМилли мәҙәниәт быйыл кинематография үҫеше менән дә иҫтә ҡаласаҡ. Башҡортостанда бығаса булмаған әүҙемлек менән фильмдар төшөрөлдө. "Беҙҙең өйҙөң йәме", "Өс таған", "Беренсе республика", ә инде ҡыҫҡа метражлы, һәүәҫкәр картиналар тураһында һөйләп тораһы ла түгел. Әммә, был кинотаҫмалар киләһе йыл ғына экранға сығасаҡ. Ә әлегә уларҙың нисек төшөрөлгәнен генә ҡарай алабыҙ.\nТиҫтерҙәре рәхәтләнеп тау шыуғанда, алты йәшлек Арыҫлан яңы һөнәр үҙләштерә. Зирәк, алсаҡ малай фильмда төшөргә саҡырылған. Хәҙер ул бер нисә-ай Йәмил образында. Бының өсөн ҡала малайына ауыл тормошона төшөнөргә һәм Мостай Кәримдең әҫәрҙәрен уҡырға тура килгән.\nАрыҫлан Ҡырымсурин, Йәмил ролен башҡарыусы: “Ҡыҙыл мәлдәр съемка ваҡытында күп булды инде ул. Мәҫәлән, мин йөҙә белмәйенсә, һеңлемдең башмағын ҡотҡарыр өсөн һыуға сумдым. Ҡышҡы съемка ваҡытында күрше урам малайҙары мине ҡоймаға элеп киттеләр, ярай председатель юлымда тап булып, мисә систе унан. Ә! Тағы ла бер ҡыҙыҡ хәл иҫкә килеп төштө!”\nХәйер, ҡалғанын үҙебеҙ кинола ҡарарбыҙ. Режиссер Александр Галибин 90 миллион һум грантҡа төшөрөлгән фильмды Мостай Кәримдең йөҙ йыллыҡ юбилейына бағышлай.\nҒөмүмән, быйыл республикабыҙ бәләкәй голливудты хәтерләтте. Бер үк ваҡытта төйәгебеҙҙең икенсе мөйөшөндә Айнур Асҡаров яҙыусының "Өс таған" әҫәре буйынса өр-яңы кино төшөрҙө. Ғафури районының Толпар ауылы осраҡлы һайланмаған, хозур тәбиғәт повестың сюжетына тап килә. Өс малайҙы тотош район-ҡалалар буйлап эҙләһәләр, күп кенә ролдәрҙә ауыл халҡы ҡатнаша.\nБашҡортостандың бер быуатлыҡ юбилейына арналған "Беренсе республика" фильмын да монтажлау эштәре бара. Тарихи ваҡиғаларҙы күҙ алдына баҫтырған картинала ауыр шарттарға ҡарамай театр ойоштороусылар, уларҙың беренсе актерҙары, әҙәбиәт, матбуғат һәм башҡа тарихи ваҡиғалар тулы дөрөҫлөгөндә күрһәтелә.\nБулат Йосопов, "Беренсе Республика" фильмы режиссеры: “Бөтә команда менән тарихыбыҙҙы ныҡлап өйрәндек. Шунһыҙ сифатлы кино төшөрөп булмай. Вәлиулла Мортазин-Иманский, Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Мәкәрим Мәһәҙиев һәм башҡа образдар аша шул дәүерҙе күрһәтергә тырыштыҡ”.\nТап улар ойошторған театрҙар бөгөн дә республика халҡы рухиәтен байыта. Сәхнәләрҙә даими, береһен-береһе уҙҙырып, төрлө жанрҙағы спектаклдәр ҡуйыла. 2019 йылдың Рәсәйҙә театр йылы тип иғлан ителеүе республика сәхнәһендә тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ спектаклдәр ҡуйылыр, ә тамаша залдары халыҡ менән шығырым тулы булыр, тигән ышаныс уята.\n20 телгә тәржемә ителгән "Зөләйха күҙҙәрен аса" романын бөтә донъяла яратып уҡыһалар, иң беренсе сәхнәгә уны Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры алып сыҡты.\nАйрат Абушахманов, М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссеры: “Мин спектаклде үҙ һорауҙарыма яуап бирерлек, ҡәнәғәтләндерерлек итеп эшләргә тырышам. Юғиһә, ниндәй файҙа?! һәм шундай сәхнә әҫәрҙәрен тамашасы ла ныҡ яратып ҡабул итә”.\nШуға ла сәхнә әҫәренең Рәсәйҙәге иң абруйлы "Алтын битлек" премияһына бер үк ваҡытта 6 номинация буйынса дәғүә итеүе аңлашыла.\nШулай ҙа сәнғәт донъяһында иң ҡиммәтле бүләкте Башҡортостанда үткән фестивалдә Испания ҡыҙы Мария Дуэньянс яуланы. Йәш музыкант Владимир Спиваковтың II халыҡ-ара скрипкасылар конкурсында 9 миллион һумлыҡ музыка ҡоралы менән бүләкләнде.\n"Шаляпин кисәләре" фестивале Өфөнө ике аҙнаға мәҙәни мәккәгә әйләндерҙе. Тамашасылар бөтә Рәсәй ҡалаларынан, хатта сит ил йырсылары башҡарыуында билдәле әҫәрҙәр ҡарап, тыңлап кинәнде. Беҙҙекеләр ҙә башҡорт мәҙәниәтен Бөтә Рәсәй, хатта донъя кимәлендә лайыҡлы күрһәтте.\nЙәш йондоҙҙар, ижадсылар ҙа һынатманы."Оркестр" ҡыҙыҡай Ләйсән Золотарева Владимир Путин алдында сығыш яһаһа, Баймаҡ ҡыҙы Миләүшә Хәйбуллина Ҡафтауҙы шаулатып, "Заһиҙә" лирик бейеүе менән Чечен республикаһында үткән конкурста еңеү яуланы.\nМиләүшә Хәйбуллина, Ф. Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы: “Ул бейеүҙе күреп шаҡ ҡаттылар! Мине килеп тотоп ҡарайҙар! Хатта үҙемә статуэка тип исем ҡуштылар. Мин ғорурлыҡ менән алтын фондҡа ингән Заһиҙә бейеүен бейенем”.\nРеспублика район һәм ҡалаларында ла халыҡтың мәҙәни тормошон йәнләндереү эштәре йылдам бара. "Кесе Ватан мәҙәниәте" проекты сиктәрендә ауыл клубтарына тейешле ярҙам күрһәтелде, һөҙөмтәлә мәҙәниәт усаҡтары ремонтланып, музыка ҡоралдары менән байытылды.\n"Башҡортостан тарихы биттәре" фестиваль-марафоны төпкөл ауылдарҙа ғына ҡайнап йәшәгән үҙешмәкәр артистарға ҙур сәхнәгә сығыу мөмкинлеген бирҙе. Күләмле сара республиканың 100 йыллығы уңайынан аҙна һайын ойошторолдо. Төрлө милләт халыҡтарын берләштергән байрам дуҫлыҡ, татыулыҡ төшөнсәләрен нығытты.\nҒөмүмән, республика Рәсәйҙең мәҙәни үҙәгенә әйләнә бара. Өфөлә уҙғарылған асыҡ һауалағы классик музыка һәм фольклор байрамдары, этно төн проекттары, милли кейемдәр парады быйыл да меңәрләгән тамашасыны йәлеп итте.\nКүләмле тамашалар 2020 йылда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына етди әҙерлек булып тора. Республика байрамды ойоштороу буйынса өлөшләтә һынауҙы уңышлы үтте тип әйтергә була. 11 көн дауамында СИОФФ етәкселеге һәм уның ағзалары Башҡортостан менән танышып, яҡшы тәьҫорат алды.\nШулай ҙа республиканың мәҙәни донъяһында быйыл иң көтөп алынған ваҡиға ҡурайҙың патент алыуы булғандыр. Бынан ары сикһеҙ моң сығанағына дәғүә белдереүселәр тартҡылашмаҫ, киләсәктә данлы, хәҙер инде законлы ҡурай үҫешер, тамашасыны тағы ла һоҡландырыр, тип ышанырға ҡала.\nАвтор: Фәниә Юланова.\nКүгәрсен районында «Мораҙымдың моңло хазинаһы» таланттар фестивале үтте\n22:56, 25 июн\nМәскәүҙә Өфөнөң “Ләлә” мәсете менән таныштырасаҡтар\n13:17, 25 июн\nБашҡортостанда ҡымыҙ этно-фестивале ойошторола\n09:00, 25 июн\nХанты-Манси автономиялы округында һабантуй үтте\n22:24, 22 июн\nЖурналистар йыйыны 26 июндә була\n12:04, 19 июн


“Йәштән яҙышмағаныма үкенәм” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Йәштән яҙышмағаныма үкенәм”\n“Йәштән яҙышмағаныма үкенәм” 06.02.2018 // Йәмғиәт\nБыл донъяға һәр кем үҙенсә яраҡлаша. Берәүҙәр еңел килгән бәхеткә ҡойоноп йәшәһә, икенселәр ғүмер буйы ҡаршылыҡтар аша алға атлай. Ни өсөн шулай? Минеңсә, был аҡлы-ҡаралы тормоштоң мәрхәмәтһеҙ, етешһеҙ яҡтарына битараф ҡалмай, ундай хәл-ваҡиғаларҙы йөрәге аша үткәргәндәр үҙҙәре лә һиҙмәҫтән ҡатмарлы юлды һайлай. Кемгәлер, нимәгәлер яраҡлашырға тырышып интекмәй улар. Ни өсөн тигәндә, үҙ ниәттәре, маҡсаттары, юлдары бар.\nБына шундай шәхестәрҙең береһе – ауырлыҡтар алдында һис ҡасан теҙ сүкмәгән, тормош һынауҙарына бирешмәгән, шул уҡ ваҡытта кешелекле, кеселекле, ябай булып ҡала белгән уҙаман, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы Ишғәле Нурғәлиев.\nЙәмле Һәләүек йылғаһының урта ағышында, Сағыл тауҙары араһында ятҡан Әптек ауылында (Ишембай районы) донъяға килә ул. Ғаиләлә бишенсе бала була. Сәйәси золом йылдары уның атаһы менән олатаһын да урап үтмәй. Артабан – һуғыш. Шуға ла Ишғәленең күңеленә бала сағы әрнеүле хәтирәләр менән уйылған. Ул уҡыусы сағында шиғырҙар яҙа, китап уҡыуға әүәҫ була. Әптектә башланғыс мәктәпте тамамлағас, артабан белем алыуын күрше Сәлих ауылында дауам итә. Унан хәрби бурысын үтәп, әлеге Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлағас, барлыҡ ғүмерен хеҙмәткә бағышлай.\nИшғәле Ширәй улы менән уның матбуғат баҫмаларындағы яҙмалары аша таныштым. Ҡәләме үткер уның. 2005 йылда Стәрлетамаҡ яҙыусылары ойошмаһына тулы ижади багаж менән килде. Гәзит-журналдарҙа мәҡәләләре даими сыға, бынан тыш, урыҫ телендә “Моя медицина” тигән китабы донъя күрҙе.\n“Ҡарабаш турғай” исемле повесында иһә Ишғәле Ширәй улының бар тормошо сағылдырылған. Ундағы ваҡиғаларҙың береһе һаман йөрәгемде әрнетә: үҫмер ҡыш алты саҡрым алыҫлыҡта ятҡан күрше ауыл мәктәбенә яланаяҡ йөрөп уҡый. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был – ысынбарлыҡ. “Үткәндәрегеҙҙән нимәгәлер үкенәһегеҙме?” тигән һорауыма яҙыусы: “Бер нәмәгә лә үпкәм юҡ, – тип яуапланы. – Тик, ниңә йәштән үк ныҡлап яҙышманым икән, тип кенә бошоноп алам”.\nВаҡиғалары йылдам үҙгәреп торған ҡатмарлы быуатта сыныҡҡан Ишғәле Ширәй улының ихтыяр көсөнә, рух ныҡлығына хайран ҡалмалы. Ифрат сабыр, сәмле һәм ғәмле кеше ул. Тап шундайҙар – йәмғиәттең терәк-таянысы.\nАвтор: Асия БАСИРОВА.


Новости ⇒ БЕҘҘЕКЕЛӘР ҺЫНАТМАЙ!\nБашҡорт йыр сәнғәтен быуаттар төпкөлөнән бөгөнгәсә килтереп еткереүсе йырсыларыбыҙ, аллаға шөкөр, бар. Тап улар халҡыбыҙҙың көй-моңдарының иң аҫыл өлгөләрен һаҡлап, йәш быуынға тапшыра килә. Башҡорт халыҡ йырҙарына һөйөү тәрбиәләү маҡсатында Сибай ҡалаһында ике йылға бер тапҡыр ойошторолған «Ирәндек моңдары» тѳбәк-ара башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсы быға асыҡ миҫал. Быйыл ул 14-се тапҡыр үтте һәм өс көнлөк музыкаль форум сағыу Гала-концерт менән тамамланды.\nШуныһы ҡыуаныслы, төп бүләккә хеҙмәттәшебеҙ Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы 27 йәшлек Әбйәлил егете Дамир Тайыпов лайыҡ булды. Беренсе турҙа ул «Уйыл» һәм «Ҡара ат»ты башҡарһа, икенсеһендә – «Абдрахман» һәм «Ҡаһым түрә»не йырлап халыҡты һәм баһалама ағзаларын хайран ҡалдырҙы.\nҮҙе лә ҡасандыр «Ирәндек моңдары»нда еңеү яулаған жюри ағзаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Тимеров билдәләүенсә, Дамир – киләсәге өмөтлө артист.\n«Дамир - Зәки Мәхмүтов, Рамаҙан Йәнбәков кеүек башҡарыу оҫталығын һаҡлап һәм дауам итеүсе йырсы. Кәүҙәһе лә, тауышы ла – үҙендә! Дамирҙың халыҡ, классик һәм эстрада йырҙарын оҫта башҡарыу, бөтөн яҡҡа ла тауышы ятып тороуы ҡыуандыра. Ул, алла бирһә, киләсәктә бар юғары, атҡаҙанған һәм халыҡ артисы, исемдәренә лайыҡ булыусы йырсы, иманым камил. Дамир бөтә ҡатнашыусылар араһынан айырылып торҙо. Тап уның еңеп сығыуы лайыҡлы тип уйлайым,» - тип билдәләне Азамат Камил улы.\nДамир Таипов быйыл Өфө сәнғәт институтының вокал бүлеген тамамлай. Уның башҡарыу оҫталығын күптән түгел Санкт-Петербург ҡалаһында үткән илебеҙҙең музыкаль юғары уҡыу йорттарын тамамлаусы йырсылар араһында Бөтә Рәсәй смотр-конкурсында ла юғары баһалағайнылар.\n«Ирәндек моңдары» тѳбәк-ара башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсы еңеүселәре араһында тағы ла бер хеҙмәттәшебеҙ – Рәфис Сирусин. Ул утыҙ биш йәшкә тиклемге профессиональ башҡарыусылар араһында беренсе урынға лайыҡ булды.\nБыйыл бәйгелә Башҡортостандың 16 район һәм ҡалалаһынан, Силәбе өлкәһе, Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан йәмғеһе 90 йырсы ҡатнашты. Уларҙың сығышын абруйлы сәнғәт әһелдәре баһаланы.\n«Ирәндек моңдары» төбәк-ара башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсында төрлө йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солистары Азамат Тимеров, Лилиә Ишемйәрова, Радик Вәлмөхәмәтов, Рөстәм Шаһыбалов, Филүс Ҡалмырҙин, Нәсимә Тимерова, Венера Рәхмәтуллина, Марсель Ҡотоев еңеү яуланы. Дамир Тайыпов һәм Рәфис Сирусин кеүек халыҡ йырҙарын еренә еткереп башҡарыусылар барҙа был исемлек киләсәктә лә дауам ителеренә ышаныс ҙур.


Әҙәп - бәхет сығанағы\nИман барҙа - әхлаҡ бар\n24 Апрель , 10:50\nРизаитдин Фәхретдин нәсихәттәрен уҡығандан һуң тыуған уйҙар.\nРизаитдин Фәхретдин уҡымышлы дин кешеһе булған. Әҫәрҙәрендә халҡыбыҙҙы белемгә өндәй, балаларға дөрөҫ тәрбиә биреүгә ҙур иғтибар бүлә. Улар араһында миңә айырыуса «Нәсихәттәр» китабы оҡшаны. Ул һәр кешенең өҫтәл китабы булырға тейеш, тигән һығымтаға килдем. Ата-әсә тәрбиәһе, уҡыу, дуҫлыҡ, тел мәсьәләһе, хеҙмәт, шөғөл – кешегә иң кәрәкле нәсихәттәр беҙҙе аҡ юлдан барырға, тирә-яҡҡа хөрмәт менән бағырға, телебеҙҙе, илебеҙҙе, атай-әсәйебеҙҙе яратырға, киләсәкте ҡайғыртырға өндәй.\n«Йөҙ – күңелдең йомшаҡ йәки ҡаты булыуын күрһәтеүсе көҙгө». Ошо һүҙҙәрҙең мәғәнәһе, асылы тураһында оҙаҡ ҡына уйлап ултырҙым. Ысынлап та, шулай бит. Кеше тураһында яҡшы йәки насар уйлайбыҙмы, хәйләләп торабыҙмы – барыһы ла күҙебеҙҙән күренә. Ә инде эшләгән ғәмәлдәребеҙ маңлайҙарға ҡыҙыл ҡәләм менән яҙылған.\nРизаитдин нәсихәттәре – балаларға ғына түгел, ололар өсөн дә иң кәрәкле һәм файҙалы кәңәштәр. Үҙен хөрмәт иткән һәр кеше уларҙы уҡыһын ине, тигән теләктә ҡалам.\nБөйөк мәғрифәтсе ололарҙы хөрмәт итергә, туған телде яратырға, уйлап һөйләргә, бөхтә, таҙа булырға, яҡын кешеләрең менән яҡшы мөнәсәбәттә торорға, күп белергә саҡыра. Кемдер нәсихәттәрҙе уҡып, үҙенең ҡылығына, холҡона, тотошона өр-яңынан ҡарайҙыр. Минең дә донъяға ҡарашым үҙгәргәндәй булды. Хәҙер күп нәмәгә икенсе төрлө ҡарайым. Нимә өҫтөндә күберәк эшләргә кәрәклеген билдәләп сыҡтым. Киләсәктә балаларымды тәрбиәләгәндә лә был кәңәштәр кәрәк булыр, тигән уйҙамын.\nРизаитдин Фәхретдиндең «Нәсихәттәр»ен уҡып, беҙ үҙебеҙгә күп мәғлүмәт алабыҙ, был китапта һүҙ нимә тураһында бара һуң? Әлбиттә, тәрбиә, иман, ғаилә ҡиммәттәре тураһында. Ысынлап та, изгелекле кеше һәр саҡ хөрмәтле була. Атай-әсәйҙең ҡәҙерен белергә, уларҙың хеҙмәтен баһаларға өйрәнергә кәрәк. Ҡартайғас, үҙҙәрен ҡарарға, ярҙам итергә кәрәклеген аңларға тейешбеҙ. Туғандар менән мал бүлешмәй, татыу йәшәргә лә өйрәтә нәсихәттәр.\nТаҙалыҡ яратыу, һәр нәмәне үҙ урынында тотоу, дәресте ваҡытында әҙерләү кешенең һәр яҡлап та тәрбиәле булыуын күрһәтә. Буш ваҡытты әрәм итмәҫкә, уны файҙалы үткәрергә, әҙәпле булырға өндәй. Ә әҙәп – бәхет сығанағы.\n«Дуҫлыҡҡа юл ғаиләнән һалына», – тиҙәр. Дөрөҫ. Ә мәктәптәге дуҫлыҡ? Синыфташтарың, тиҫтерҙәрең менән фекерҙәш булыу күп бәләнән, килеп тыуған проблемаларҙан ҡотҡаралыр ул. Дуҫтар ауыр мәлдәрҙә һынала.\nАсыҡ йөҙлө кешеләрҙе ҡояшҡа тиңләйҙәр. «Нәсихәттәр»ҙә автор был турала ла иҫкәртеп китә. Кеше үҙенең йөҙөнә, тотошона иғтибарлы булырға тейеш: кем менәндер осрашҡанда ситкә ҡарап һөйләмәҫкә, асыҡ йөҙ күрһәтергә, уға ҡарата яҡшы мөғәмәләлә булырға. Өҫтәл артына килеп ултырғансы гигиена ҡағиҙәләрен үтәргә, һәр саҡ таҙа, бөхтә йөрөргә лә өндәй бөйөк мәғрифәтсебеҙ.\n«Кешене кейеменә ҡарап ҡаршылайҙар, холҡона ҡарап оҙаталар», тигән әйтем бар. Ҡайҙа ғына булһаң да, үҙеңде тәртипле, әҙәпле тотоу кәрәк. Кешенең күңелен тел менән дә, ҡул менән дә яраларға ярамай.\nНәсихәттәрҙе уҡып, үҙемә күп нәмә алдым. Тиҫтерҙәремде лә Ризаитдин Фәхретдин ижады менән яҡындан танышырға саҡырам.\nIX синыф уҡыусылары.\nРәми Ғарипов исемендәге\n1-се республика башҡорт


Дарыуҙарға хаҡтар ни өсөн арта?\nНи өсөн Башҡортостанда дарыуҙарға хаҡтар Рәсәйҙәге уртаса күрһәткестән ҡыйбат?\nБыл мәсьәлә республика прокуратураһында дарыуханаларҙа дарыуҙарға хаҡтар мәсьәләһен тикшереү буйынса ведомствоара эшсе комиссия ултырышында тикшерелде. Комиссия хоҡуҡ һаҡлау органдары, Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлауҙы күҙәтеү буйынса хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы вәкилдәре, республиканың эре дарыуханалар селтәрҙәре етәкселәренән тора.\nЭшсе төркөм рәйесе, республика прокуроры урынбаҫары Гөлнара Бикбулатова тәүҙә хоҡуҡ һаҡлау органдары үткәргән тишереүҙәр һөҙөмтәләрен иғлан итте. Уның әйтеүенсә, июндә республикала йәшәйеш өсөн мөһим дарыуҙарға хаҡтар уртаса Рәсәй күрһәткесенән 5 процентҡа артҡан. Дарыуханаларҙа бер үк медицина препаратына хаҡтар ҙа төрлө.\nЙәшәйеш өсөн мөһим дарыуҙар исемлегенә индерелгән арбидол мәҫәлән Башфармация селтәрендә 184 һум тора. Фармледта ошо уҡ дарыу 221 һумға, ә Валеро медицина үҙәгендә 281 һум менән һатыла. Ошо айҡанлы аптека селтәрҙәренә сауҙа өҫтәмәләрен хөкүмәт ҡарары менән рөхсәт ителгән сиктәрҙә билдәләргә һәм йәшәү өсөн мөһим дарыуҙарға хаҡтарҙы төшөрөү буйынса саралар күрергә тәҡдим ителде. Башҡортсотан прокуроры урынбаҫары Гөлнара Бикбулатова киләсәктә дарыуханаларҙа хаҡтарҙы күҙәтеү буйынса тикшереүҙәр даими үткәрелеп торасағы тураһында белдерҙе.


“Йөрәк сирен ваҡытында дауалау ғүмерҙе оҙайта” » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » “Йөрәк сирен ваҡытында дауалау ғүмерҙе оҙайта”\nҺаулыҡ һаҡлау “Йөрәк сирен ваҡытында дауалау ғүмерҙе оҙайта”\nАуырығанда һәр кем тәжрибәле табипҡа эләгергә ынтыла. Уларға ышаныс та ҙур, халыҡ араһында абруйҙары ла юғары. Баш ҡаланың Һупайлы биҫтәһендә ошондай табиптарҙың береһе, юғары категориялы кардиолог Лилиә Әфҡәт ҡыҙы Яппарова эшләй. Уның 30 йылға яҡын хеҙмәт стажы бар. Тамырҙары менән Ғафури районының Ҡауарҙы ауылынан булған ҡыҙ, Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлағас, йүнәлтмә буйынса Мәләүез үҙәк район дауаханаһында терапевт, кардиолог булып эшләй. 2008 йылдан Өфө ҡалаһының 43-сө поликлиникаһында табип-кардиолог. 2017 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетында аккредитация комиссияһының ағзаһы.\n– Лилиә Әфҡәт ҡыҙы, ни өсөн табип булырға ҡарар иттегеҙ?\n– Бәләкәйҙән был һөнәр миңә яҡшы таныш, табиптар ғаиләһендә үҫтем, тип әйтһәм дә була. Әсәйем ғүмер буйы шәфҡәт туташы булып эшләне. Ике апайым да ошо юлды һайланы: береһе – санитар табибы, икенсеһе – стоматолог. Шунлыҡтан һөнәр һайлау мәсьәләһендә миңә артыҡ уйланырға тура килмәне, үҙенән-үҙе хәл ителде кеүек.\n– Эшегеҙ оҡшаймы, ауыр түгелме?\n– Һөнәрем бик оҡшай. Эшләй-эшләй тәжрибә лә бар, йылдан-йыл үҙе килә, тиҙәр бит. Кардиология – ул алдынғы хеҙмәт. Ауыр булһа ла, эшләргә тырышабыҙ. Коллектив һәйбәт, тәжрибәле табиптар менән эшләүе лә еңел.\nҺупайлы биҫтәһендә халыҡ күп йәшәй. Ауырыуҙар ҙа, эш тә етерлек. Беҙҙән кеше өҙөлмәй: терапевтарҙан консультацияға киләләр, диспансер иҫәптә торған (инфаркт кисергән, операция үткәргән һ.б.) пациенттарыбыҙ күп. Алдан яҙылып, тәүге тапҡыр мөрәжәғәт итеүселәр ҙә бар. Сир аҙып китеп, инфаркт, инсультҡа алып барып еткермәһен өсөн, профилактика эшен дә алып барабыҙ. Белеүегеҙсә, кардиология – ҡатмарлы, яуаплы эш. Йыш ҡына хәл өҫтөндә булған ауырыуҙар менән эш итергә, уларға кисектергеһеҙ ярҙам күрһәтергә тура килә.\n– Йөрәк ауырыуҙары күп. Ҡайһы берҙәренә туҡталып үтәйек әле.\n– Иң таралғаны – йөрәк ишемияһы. Ул – дөйөм диагноз. Унан стенокардия башлана. Стенокардияның төп билдәһе – күкрәк тәңгәлендәге ауыртыу. Тәүге тапҡыр табипҡа килгән ауырыуҙар түш ҡыҫыуына, тын етмәүенә зарлана. Ауыртыу ҡалаҡ һөйәгенә бирә, баш ауырта, баш әйләнә, хәл бөтә, ҡан баҫымы күтәрелә. Был осраҡта иң беренсе ЭКГ үткәреп, алдағы кардиограммаһы менән сағыштырабыҙ. Үҙгәрештәр булһа, дауалау тәғәйенләйбеҙ һәм күҙәтеү аҫтына алабыҙ.\nЙөрәк сирҙәренә килтереүсе иң ҡурҡыныс ауырыуҙарҙың береһе – шәкәр диабеты. Ул да ҡан тамырҙарына зарар килтерә, һиҙгерлек юғала. Инфарктты аяҡ өҫтө үткәреү шунан килеп сыға ла инде. Ололар ҙа йыш ҡына инфарктты йөрөп үткәрә.\n– Стенокардия нимәне аңлата?\n– Халыҡ телендә уны “күкрәк ташбаҡаһы” тип йөрөтәләр. Түш ҡапыл ныҡ итеп ҡыҫа, тын алырға ла ирек бирмәй. Ул ҡан тамырҙары нәҙегәйеп, йөрәккә ҡан килеүе ауырлашыуҙан була. Ҡан әйләнешенең тиҙлеге көсәйә, һөҙөмтәлә ҡан баҫымы ла ҡапыл күтәрелә. Ҡан тамыры нәҙегәйеп, стенкаларына төйөрсәләр ҙә ултырһа, был инде инфарктҡа килтерә. Бына ни өсөн йөрәк ауырыуҙары кинәт кенә барлыҡҡа килә. Бөгөн кеше һин дә мин һөйләшеп ултыра, иртәгә өйәнәк тотоп, дауаханаға эләгеүе ихтимал.\nҠан тамырҙарының торошон асыҡлау өсөн тикшереүҙең тәүге ысулы – коронароангиография ҡулланыла. Ул “алтын стандарт” тип йөрөтөлә. Республика кардиоүҙәгендә, Өфө ҡалаһының 6-сы, 21-се, 22-се клиник дауаханаларында үткәрелә. Беҙ йүнәлтмә буйынса ебәргән ауырыуҙарға ул бушлай. Төйөрсәләр бармы, юҡмы, ҡан тамырҙарының нәҙегәйеүе (стеноз) ниндәй дәрәжәлә – коронароангиография шуларҙы күрһәтә. Әгәр ҙә стеноз 80 проценттан ашыу булһа, операция тәғәйенләнә.\n– Аритмия, тахикардия кемдәргә хас?\n– Аритмияның төрлө төрө бар. “Тирбәлеү аритмияһы” хроник формаға ҡарай. Уны дарыуҙар менән нормаға килтерәбеҙ. Тағы ла “параксизмаль аритмия” була, йәғни ваҡыты-ваҡыты менән өйәнәк тотҡан кеүек, ҡапыл башланып, шулай уҡ кинәт кенә туҡтай. Уны ваҡытында дауалағанда, ҡабатланмауы ла ихтимал.\nКешелә ҡалҡан биҙе сире бар икән, был осраҡта ла йөрәккә көс төшә. Ҡалҡан биҙе эшмәкәрлеген нормаға килтергәндә, йөрәк тә тыныслана. Шуға күрә, йөрәгем ауырта, аритмия, тип килһәләр, иң беренсе сиратта эндокринологҡа күренергә тәҡдим итәбеҙ.\nИң күбе беҙгә юғары ҡан баҫымы менән мөрәжәғәт итәләр. Халыҡ араһында, гипертония һәр икенсе кешелә бар, уны дауаларға кәрәкмәй, тигән хата фекер ҙә бар. Ысынында ишемия, инфаркт, йөрәк тибешенең боҙолоуы кеүек ауырыуҙар тап шунан башлана. Шуға күрә дауалау курсы алыу ғына етмәй, табип яҙған дарыуҙы көн һайын эсеү мотлаҡ. Тәүлек әйләнәһенә йоғонтоһо булған бик яҡшы дарыуҙар бар. Ҡан баҫымы норма буйынса 120-гә 80 булырға тейеш һәм уны шул кимәлдә тоторға тырышырға тейешбеҙ. Минең көндәлек ҡан баҫымым 160-ҡа 110, тип йөрөргә ярамай. Әйткәндәй, инсульт үткәргән кешеләргә ҡан баҫымын кинәт түбәнәйтеү ҙә насар, яйлап-яйлап, дозаларҙы кәметә барып төшөрәбеҙ.\n– Ҡан баҫымының юғары булыуының сәбәбе нимәлә?\n– Нәҫелдән, артыҡ кәүҙә ауырлығынан, шәкәр ауырыуына бәйле була. Холестериндың юғары булыуы, алама ғәҙәттәр ҙә ауырыуға сәбәпсе булыуы ихтимал. Нәҫелдә бар икән, уны кисектереп булмай, балаларға ла бирелә. Ҡайһы бер кеше йәштән үк юғары ҡан баҫымына зарлана, ҡайһы берәүҙәрҙә ул 50-нән уҙғас ҡына күҙәтелә. Ҡатын-ҡыҙҙарҙа, климакс ваҡытында, организмда гормональ үҙгәрештәргә бәйле, ҡан баҫымы күтәрелеүе мөмкин. Әммә ни генә тиһәк тә, ваҡытында дарыуҙар эсеп торорға кәрәк. Шул уҡ ваҡытта бөтә кешегә лә бер үк дарыу килешмәүе лә бар. Һәр ауырыуға, уның хәленә ҡарап, үҙенә генә ярағанын тәғәйенләйбеҙ.\n– Холестериндың юғары булыуы ла йөрәк сирҙәренә килтерә, тибеҙ. Унан нисек арынырға?\n– Норма буйынса ул 5 ммоль/л булырға тейеш. Әммә, белеүебеҙсә, холестериндың да яҡшыһы һәм насары була. Махсус анализ уның составын асыҡларға ярҙам итә. Холестерин юғары икән, табип яҙған дарыуҙарҙы эсергә кәрәк. Юғиһә, инфаркт, инсульт кисереү хәүефе барлыҡҡа килә. Тәүҙә ул коронар ҡан тамырҙарының стенкаһына ҡойҡа һымаҡ булып ултыра, ваҡытында дауаламаһаң, әкренләп ҡата башлай һәм тромбҡа әүерелә. Ҡан баҫымы күтәрелгәндә ҡан әйләнеше кинәт шәбәйеп, ана шул төйөрсәләрҙе ысҡындырып алып китеүе ихтимал. Һәм ҡайҙа ҡан тамыры нәҙегәйгән – шунда барып тығылыу ҡурҡынысы көсәйә.\n– Һуңғы ваҡытта йөрәк ишемияһы, инфаркт йәштәрҙә лә күбәйҙе, тиҙәр. Бының сәбәбен нимәлә күрәһегеҙ?\n– Йәштәрҙә ауырыуҙың килеп сығышының сәбәптәре икенсерәк. Нервы көсөргәнешенән, йоҡо туймауҙан, күп эшләүҙән була. Заманаһы шундай бит, эш тә, стресс та күп. Стенокардиянан кинәт ҡан тамырҙары ҡыҫыла һәм инфарктҡа килтерә.\n– Уны булдырмау өсөн ниндәй кәңәштәр бирер инегеҙ?\n– Режим һаҡларға, дөрөҫ туҡланырға, тәмәкене, алкоголде кәметергә. Күберәк хәрәкәт итергә, спорт менән дуҫ булырға, физик күнекмәләр эшләргә, саф һауала йөрөргә, кәүҙә ауырлығын контролдә тоторға, һимереүгә юл ҡуймаҫҡа. Күптәрҙә ултырып эшләй торған эш, машинала ғына хәрәкәт итәләр, йәйәү йөрөү юҡ. Сит яҡтарға, мәҫәлән, Себергә йөрөп эшләүселәрҙә лә климаттың үҙгәреүенә организмдың яраҡлаша алмауынан ошо сир килеп сыға.\n– Дөрөҫ диагноз ҡуйыуға һеҙгә нимә ярҙам итә? Диагноздарығыҙ гел раҫланамы?\n– 26 йыл эшләп, дөрөҫ ҡуйылмаған диагноз булғаны юҡ, тип уйлайым. Бик ҡатмарлы осраҡта диагнозды дөрөҫләү өсөн Республика кардиоүҙәгенә консультацияға ебәрәбеҙ. Өҫтәүенә поликлиникала бөтә анализ да үткәрелмәй. Диагнозды теүәл асыҡлау өсөн тропониндарға ҡан анализы алына. Ул тик дауаханала ғына эшләнә. Икеләнгән осраҡта ошондай анализға йүнәлтмә бирәбеҙ. Һөҙөмтә ыңғай була икән, тимәк, диагноз дөрөҫ ҡуйылған.\nДөрөҫ диагноз ҡуйыу өсөн иң беренсе сиратта ауырыуҙарға иғтибарлы булырға кәрәк. Ҡасан сирләй башлаған, быға тиклем ниндәй ауырыуҙар үткәргән, ниндәй дарыуҙар эскән – барыһын да ентекләп өйрәнмәйенсә тороп, диагноз ҡуйыу мөмкин түгел. Тәжрибә лә ҙур роль уйнай, әлбиттә. Диагноз дөрөҫ ҡуйыла икән, дауалау ҙа дөрөҫ йүнәлеш ала. Һәр бер ауырыуҙың үҙенең стандарт дауалау ысулы бар. Шуға таянып эш итәбеҙ. Мәҫәлән, стенокардиянан биш препарат мотлаҡ бирелергә тейеш. Шуларҙың береһен дә ҡалдырмай эсергә кәрәк. Бынан тыш, стенокардия менән ауырыусыларға кеҫәһендә һәр ваҡыт нитроглицерин йөрөтөргә ҡушабыҙ. Ул кисектергеһеҙ ярҙам кәрәк булғанда яҡшы. Түш ҡыҫа башлай икән, уңайлы итеп ултырырға, тынысланырға һәм тел аҫтына нитроглицерин һалырға кәрәк. Был дарыу өйәнәкте баҫа.\n– Тағы ниндәй кәңәштәр бирер инегеҙ?\n– Табип диагноз ҡуя икән, уның тәҡдимдәренә ҡолаҡ һалырға, ул яҙған дарыуҙарҙы эсергә. Кеше организмында иң мөһим орган – йөрәк, тимәк, кардиологтың кәңәшенә ҡул һелтәп ҡарарға ярамай. Дауаланған кеше үҙенең ғүмерен оҙайта. Ә кемдәр инҡар итә, улар йыш ҡына ҡабаттан йөрәк өйәнәге менән килә.


Көтөлмәгән буран(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева - Wikisource\nКөтөлмәгән буран(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева\nКөтөлмәгән буран ( хикәйә )\nНи өсөндөр рәссамдар математиктарҙы Һүрәткә күҙлекле, ҡарпыш ҡолаҡлы итеп төшөрә. Тик Фәһим һүрәттәге математиктарға бер ҙә оҡшамаған. Иптәштәренән бер башҡа оҙон, тал Һымаҡ нәҙек. Күҙлеге лә юҡ.\n— Мин көндөҙ ҙә йондоҙ күрәм, — тип ебәрә ул үҙе.\nМатематиканы шәп белгән кеше, ысынлап та, көндөҙ ҙә йондоҙ һанай алалыр, бәлки, тип уйлай класташтары. Бөтә фәндәрҙән дә «бишле»гә уҡыған Фәһимдең бындай һәләте лә булыуына ғәжәпләнерлек тә түгел.\nЛәкин... кисә ул математика буйынса контроль эштән «өслө» билдәһе алды. Был аяҙ көндө йәшен атыу менән бер ине. Уҡытыусы Сажиҙә апай, контроль эш һөҙөмтәләре менән таныштырып:\n—\tБөтә класс «дүртле», «бишле» билдәһенә эшләгән. Хатта Шәрифкә лә «бишле» ҡуйҙым, — тине. Күҙлеген сисеп, Фәһимгә ҡараны. — һин кисә ауырығанһыңдыр, моғайын.\nУҡыусылар, тын алырға ҡурҡҡандай, өнһөҙ ҡалып, Сажиҙә апайҙың артабан ни әйтерен көттө. Бәхеттәре бар икән: дәрестәр тамамланыуҙы белдереп, ҡыңғырау шылтыраны.\nФәһим ҡайтып ингәндә, әсәһе Мәфтуха апай, һырмаһын кейеп, йылы шаҡмаҡлы шәлен бәйләп, фермаға эшкә китергә тора ине.\n—\tЭй, улым, һине дүрт күҙ менән көтәм. Сәмиғә апайың район үҙәгенә китте, һыйырҙарын мин ышандырып алып ҡалдым. Бер үҙем әллә ни ҡыйратып булмаҫ, ашап ал да миңә булышырға кил.\nӘсәһе, Сәмиғә апайҙың, тигәс, Фәһимдең һарыуы ҡайнаны. Ул бит — Шәрифтең әсәһе.\n—\tКитһә... Улы ярҙам итһен.\n—\tҠуй, балам, улай тимә, кешегә изгелекле бул.\n—\tИзгелекле булам тип мин «өслө» алдым бөгөн.\nӘсәһе, эшкә ҡабаланһа ла, һырмаһын һалмай ғына ултырғысҡа барып ултырҙы.\n—\tБыныһы тағы ни хәл?\nФәһим энәһенән ебенә тиклем һөйләп бирҙе.\n...Контроль эш дәресе башланып ҡына торғанда, Сажиҙә апайҙы кемдер саҡырып алды. Шуны ғына көткән тиерһең, Шәриф тороп баҫты һәм, үҙе менән бергә ултырған Фәһимгә бармаҡ менән төртөп:\n—\tДуҫтар! Мин башымды ял иттерергә булдым, — тип һөрәнләне. Бөтәһе лә уға боролоп ҡараны. — Атаҡлы математик, дуҫым Фәһим миңә мәсьәләне сисеп бирергә тейеш. Ни өсөн, тиһегеҙме? Онотманығыҙмы, беҙ уның менән тегее ваҡытта бәхәсләшкәйнек.\nЭйе шул, бер саңғы ярышында улар бәхәсләшкәйне.\nАғайығыҙ артынан, йә, кем ҡыуып етер икән? — тип алдан уҡ күкрәк ҡаҡҡан Шәрифкә ҡыҙыу ҡанлы Фәһим:\n—\tМин! — тип ҡысҡырып ебәргәнен үҙе лә һиҙмәй ҡалды. Мыҡты кәүҙәле, тәпәш Шәриф — якшы спортсы. Йүгереүҙә лә, һикереүҙә лә,\nСаңғыла ла класташтарына уның ал бирмәүен Фәһим белһә лә, Шәрифтең ҡупырайып йөрөүе ныҡ сәмләндерҙе.\n—\tМин уҙып китәм һине! — тине ул.\nШәриф көлөп һораны:\n—\tЙә, нимәнән бәхәсләшәйек?\n—\tһинең менән бәхәсләшеп тә тормайым.\n—\tҠурҡты, ти.\nМин еңһәм, һин миңә математиканан контроль эште эшләйһең.\nФәһим яуап биреп тә өлгөрмәне, икеһен дә стартҡа саҡырҙылар. Фәһим йән көсөнә алға елдерҙе. Бүрек ҡолаҡтары сиселеп, ҡош ҡанатындай талпынды. Боролоп ҡараһа — Шәриф әллә күпме артта ҡалған. Фәһим тиҙлеген әкренәйтте. Ул арала Шәриф саңғыларын шыжлатып уҙып китте. Ҡар бураны уйнатып, тауҙан ҡоштай аҫҡа атылды. «Еңде...» — тип уйланы Фәһим, әммә бирешергә теләмәне, финишҡа улар аллы-артлы ғына килде. Беренсе урынды Шәриф алды, әлбиттә.\nһәр дәрестә тиерлек, өйгә эште эшләргә онотҡанмын, тип хәтере насарлыҡҡа һылтанһа ла, ҡара һин уны, бәхәсте онотмаған.\nФәһим дә һыр бирә торғандарҙан түгел.\n—\tМиңә биш вариант миҫалдар бирегеҙ — күҙ асып йомғансы эшләйем.\nУл Шәрифтең миҫалдарын сискәнсе, арыу ғына ваҡыт үтте. Үҙенекен ярты-йорто ғына эшләй алды.\nХәҙер ни, ана шул Шәриф арҡаһында әсәһенең ҡаршыһында бөршәйеп ултырырға ғына ҡала инде.\n—\tКенә ҡыума, улым, — тине әсәһе, тыңлап бөткәс. — Мин эшкә китә торайым, һин дә һуҙылма. — Ул өҫтәлдә ҡайнап ултырған самауыр быуынан ирегән тәҙрәгә күҙ һалды. — Ай-һай, сатлама һыуыҡ. Көн ҡасан һындырыр инде?\nМәфтуха апай ашығып сығып китте. Ишектән өйөрөлөп һыуыҡ инде.\nФәһимдең, сәй эскәс, йоҡоһо килде, урамға аяғы тартманы. «Шәриф әсәһенең һыйырҙарын үҙе генә ҡараһа булмаймы икән ни инде? Асыуым килһә, бармаҫ та ҡуйырмын фермаһына...» Ләкин, әсәһен йәлләп, Фәһим кейенә башланы.\nКөн саҡ ҡына һынып, һепертмә буран сыҡҡайны. Боҙланып ҡатҡан юлдағы яңы ғына Һалынған һырынтыларға бата-бата, пальто яғаһы менән йөҙөн ҡаплап, Фәһим фермаға ашыҡты. Әллә пальто салғыйҙарын буран тартҡылағанға инде, теге саңғы ярышында Шәрифтең, ҡар өйөрмәһе сығарып, тауҙан елдереп төшөп китеүе күҙ алдынан китмәне.\nФерма биналарына етәрәк, томра ғына булып, нимәлер өҫтөрәгән ҡарасҡы күренде. Фәһим, кем икән тип, уның янына йүгерҙе. Әсәһе, санаға фляга һалып, ҡайҙалыр китеп бара:\nФәһимде күргәс, ул ҡыуаныслы тауыш менән:\n—\tМә, тот, улым, сананы, — тине. — һыу торбалары туңған. Ағайыңдар мәке уйҙы, малсылар өйөнә Сәрмәсәндән һыу ташы.\n—\tШәриф килмәнеме, әсәй?\n—\tЮҡ шул, — Мәфтуха апайҙың һүҙен буран йотто.\nФәһим, ҡар ҡаплай башлаған мәкене табып алып, флягаға һыу тултырғансы, әллә ни күп вакыт үтмәне, тик сананы ярға өҫтөрәп мендереүе бигерәк ауыр булды: фляга, янтайып, сананан төшөп китте. «Их, Шәриф тә килһә, һыу ташыуы ҡалай еңел булыр ине... — Фәһим үҙ уйынан үҙе асыуланып та ҡуйҙы. — Ниңә баштан сыҡмай һуң был Шәриф!»\nһыуҙы малсылар өйөнә илтеп бушатҡас, Фәһим усаҡҡа яғып ебәрҙе. Унан әсәһе менән икәүләп һыйырҙарға бесән һалдылар.\nМәфтуха апай менән Фәһим ҡайтырға сыҡҡанда, ҡараңғы төшкәйне инде.\n—\tӘсәй, мин Шәрифтәргә һуғылып ҡайтайым әле, — тине Фәһим, арып, быймаларын саҡ өҫтөрәп килгән еренән.\n—\tОҙаҡлама, улым, йәме!\nФәһим «йылп» итеп килеп ингәндә, Шәриф, китап-дәфтәрҙәрен өҫтәлгә һалып, яҙышып ултыра ине. Класташын көтмәгәйне ул: аптырауҙан ҡуйы ҡара ҡаштары бергә ҡушылды.\n—\tБуранда ла йондоҙ һанап йөрөйһөңмө әллә? — тине лә Шәриф, ғәжәпләнеүен күрһәтмәҫ өсөн өҫтәлдәге нәмәләрен тиҙ-тиҙ генә йыя башланы.\n—\tһанар инем дә, ваҡыт юҡ... Әсәйеңдең һыйырҙары Шәриф ағайҙы «һөҙөп ал» тип сәләм әйтергә ҡушты. — Тамам йәне көйгән Фәһим Шәрифтәргә ашыҡҡанда, мин уға берҙе тондорасаҡмын, тип ғәйрәтләнгәйне.\n—\tЭй... Фермаға барырға онотҡанмын да. Әсәйем, Мәфтуха апайыңа ярҙамлашырһың, тигәйне шул.\nШәриф тыныс ҡына һөйләшкәс, Фәһимдең ишектән килеп ингәндәге ярһыуы баҫылды.\n—\tНи эш бөтөрәһең? — Ҡапыл ул, өҫтәлдәге математика дәреслеге менән дәфтәрҙәргә иғтибар итеп, йылмайып ебәрҙе: — Ә-һә-һә, өйгә бирелгән эште эшләйһеңме?..\nКонтроль эштән алған «бишле» Шәрифтең сәменә тейҙе. Сажиҙә апайҙың: «Бишле»ң менән ҡотлайым!» — тигән һүҙҙәре лә ғәрләндерҙе. Яҡшы уҡыу уның ҡулынан килмәйме әллә?! Шәриф бөгөн, тәүге тапҡыр күңел биреп, мәктәптән ҡайтҡандан бирле дәрес әҙерләне.\nФәһимдең күңеле күтәрелгәйне инде.\n—\tӘйҙә, мин һиңә өйрәтәйем, — тине ул.\nИкәүләп оҙаҡ ултырҙы малайҙар.\nФәһим ҡайтырға сыҡҡанда, буран баҫылып, аяҙ күктә йондоҙҙар емелдәшә ине.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Көтөлмәгән_буран(хикәйә)._Факиһа_Туғыҙбаева&oldid=354234"\nThis page was last edited on 5 May 2013, at 10:58.


Бөгөн Республика башлығы ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән тәбрикләп дәүләт наградалары тапшырҙы\nБашҡортостандың агросәнәғәт комплексы илдә иң ҡеүәтлеләрҙең береһе, бында һеҙҙең һәр берегеҙеең хеҙмәте һалынған. Киләсәктә лә ошо юғары күрһәткестәрҙе һаҡлап ҡалыу өсөн арымай талмай хеҙмәт итергә кәрәк, тине Рөстәм Хәмитов. Быйылғы йыл аграрийҙар өсөн айырыуса яҡшы килгән, бураларға мул уңыш һалынған. Республикала импортты алмаштырыу, малдың продуктлылығын күтәреү буйынса етди эш алып барыла.\nБүләкләнеүселәр әйтеүенсә, ауыл хужалығында юғары күрһәткестәргә өлгәшеү еңел түгел, иртә таңдан ҡара кискә тиклем бил бөгөргә кәрәк. Әммә ерҙе яратҡандар уңышҡа ирешә ала. Илеш районынан тракторсы булып эшләгән Әнфәл Ахунов миңә техника ене мәктәп партаһында уҡ ҡағылда һәм ғүмерем буйы һайлаған һөнәремә тоғро ҡалдым, тип белдерҙе. Бөгөн уның фиҙаҡәр хеҙмәте Дуҫлыҡ ордены менән баһаланды.


Машиналар эшләү — Башҡорт Википедияһы\nэшкәртеүсе сәнәғәт һәм хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһе предприятиеларының һәр төрлө машиналарҙы, технологик ҡорамалдарҙы һәм уларҙың деталдәр\nМашиналар эшләү — эшкәртеүсе сәнәғәт һәм хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһе предприятиеларының һәр төрлө машиналарҙы, технологик ҡорамалдарҙы һәм уларҙың деталдәрен проектлау, етештереү, хеҙмәтләндереү һәм утилләштереү буйынса махсуслашҡан эшмәкәрлек төрө.\nМашиналар эшләү Викимилектә\nАнгара ракета йөрөткөсөн йыйыу барышы\n1 Машиналар эшләү тармағының йүнәлештәре\n1.1 Дөйөм машиналар эшләү\n1.2 Ауыр машиналар эшләү\n1.3 Уртаса машиналар эшләү\n1.4 Аныҡ машиналар эшләү\n1.5 Металл изделиелар һәм әҙерләмәләр етештереү\n3 Тармаҡтың эре вәкилдәре\n3.1 Рәсәйҙә машиналар эшләү\n4 Белем биреү һәм фән\n5 Һөнәри берекмәләр\nМашиналар эшләү тармағының йүнәлештәреҮҙгәртергә\nМашиналар эшләү өс төркөмгә бүленә:\nкүп хеҙмәт көсө талап иткән;\nкүп металл талап иткән;\nкүпләп фәнни эшләнмәләр талап иткән.\nҮҙ сиратында был төркөмдәр түбәндәге тармаҡ аҫтөркөмдәренә бүленә:\nдөйөм машиналар эшләү;\nауыр машиналар эшләү;\nуртаса машиналар эшләү;\nаныҡ машиналар эшләү;\nметалл изделиелар һәм әҙерләмәләр етештереү;\nмашиналарҙы һәм ҡорамалдарҙы ремонтлау.\nДөйөм машиналар эшләүҮҙгәртергә\nМашиналар эшләү сәнәғәте халыҡ хужалығының төп тармағы һанала, ул башҡа тармаҡтарҙа ла фәнни-техник үҫеште тиҙләтә. Машиналар эшләүҙең төп бурыстарына машиналар һәм ҡорамалдар сифатын өҙлөкһөҙ яҡшыртыу, предприятиеларҙа хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреүҙе камиллаштырыу инә. Был бурыстарҙы үтәүгә эште заманса етештереү саралары нигеҙендә ойоштороу, алдынғы технологиялар индереү һәм заманса технологик ҡоралландырыу этәргес бирә.\nДөйөм машиналар эшләү түбәндәгеләрҙән тора:\nтранспорт машиналары эшләү, уға үҙ сиратында түбәндәге тармаҡтар инә:\nавиатөҙөлөш (авиация сәнәғәте);\nавтомобилдәр эшләү (автомобиль сәнәғәте);\nтимер юл машиналары эшләү һәм вагондар эшләү;\nауыл хужалығы машиналары эшләү;\nсәнәғәттең төрлө тармаҡтары өсөн технологик ҡорамалдар етештереү;\nоборона производствоһы, шул иҫәптән ракета-космос тармағы.\nАуыр машиналар эшләүҮҙгәртергә\nАуыр машиналар эшләү — машиналар эшләүҙең түбәндәгеләр менән мәшғүл тармаҡтары төркөмө:\nметаллургия ҡорамалдары (металлургия);\nауыр тимерселек-преслау ҡорамалдары;\nкүтәреү-транспортлау ҡорамалдары һәм машиналары (күтәреү-транспортлау машиналары эшләү): ауыр йөк күтәреү крандары, лифттар, күтәргестәр (вышкалар), өҙлөкһөҙ транспортлау машиналары (конвейерҙар һ.б.);\nэлектр энергияһы генерациялау һәм тапшырыу ҡорамалдары (энергетика машиналары эшләү);\nТехнологик ҡорамалдар түбәндәге тармаҡтар өсөн эшләнә һәм етештерелә:\nтөҙөлөш һәм коммуналь хужалығы машиналары эшләү;\nнефть һәм газ тармағы машиналары эшләү;\nхимия тармағы машиналары эшләү;\nурман сәнәғәте машиналары эшләү.\nУртаса машиналар эшләүҮҙгәртергә\nУртаса машиналар эшләүгә түбәндәгеләр инә:\nстанок-инструменттар машиналары эшләү (станоктар эшләү, инструменттар сәнәғәте);\nеңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте өсөн технологик ҡорамалдар эшләү һәм етештереү (еңел сәнәғәт ҡорамалдары, аҙыҡ-түлек сәнәғәте ҡорамалдары);\nроботтар эшләү (робот техникаһы);\nкөнкүреш приборҙары эшләү (көнкүреш приборҙары һәм машиналары сәнәғәте).\nСовет осоронда Уртаса машиналар эшләү министрлығы тип аталған ведомствоның төп эшмәкәрлек объекты булып ядро ҡоралын эшләү һәм етештереү тора. Был ведомство 1953 йылда ойошторола, структураһына рудниктар, заводтар, ғилми-тикшеренеү институттары, транспорт, элемтә селтәре, вуздар һәм башҡалар инә.\nАныҡ машиналар эшләүҮҙгәртергә\nАныҡ машиналар эшләүҙең төп тармаҡтары:\nрадиотехник һәм электрон машиналар эшләү (радиотехник һәм электрон сәнәғәте);\nБыл тармаҡтарҙың продукцияһы күп төрлө — оптик приборҙар, персональ компьютерҙар, радиоэлектрон аппаратура, авиация приборҙары, сүсле оптика, лазерҙар, башҡа комплектлаусы элементтар, сәғәттәр.\nМеталл изделиелар һәм әҙерләмәләр етештереүҮҙгәртергә\nБысаҡ изделиелары, аш-һыу приборҙары, йоҙаҡ-тотҡа изделиелары, фурнитура етештереү.\nКүп төрлө металл изделиелар (метиздар) — сымдар, канаттар, ҡаҙауҙар, беркеткес-нығытҡыстар.\nЕтештереү сараларын, производствоны ойоштороу сараларын камиллаштырыу (мәҫәлән, сериялап һәм күпләп етештереү технологиялары), эш барышын стандартлаштырыу, автоматлаштырыу һәм мәғлүмәт менән тәьмин итеү хәҙерге машиналар эшләү сәнәғәтен үҫтереүҙең төп элементтары булып тора.\nКлаус Вагнер, йоҙаҡ яһаусы, 1600 йыл. Менделдең ун ике ағай-энеһе. Нюрнберг\nТарихтағы тәүге машиналар ҡул менән эшләтелә: һыу күтәреү һалмауырҙары һәм тәгәрмәстәре, ҡул тирмәндәре, көршәк яһау әйләнәләре һәм йөн теткестәр; артабан орсоҡ машиналары, туҡыу станоктары, валоктар, ябай престар, төҙөлөш һалмауырҙары, арбалар, караптарҙың руль механизмдары, хәрби техниканан төрлө таш һәм уҡ атҡыстар, емерткес машиналар барлыҡҡа килә. Урта быуаттарҙа Европала сәғәттәр, навигация һәм баҫма машиналар уйлап табыла. Шунан һуң пар машиналары һәм эске яныулы двигатель сығарыла башлай.\nФорд заводында уңышлы эшләгән беренсе өҙлөкһөҙ йыйыу линияһы. 1913 йыл\nТәүҙә машиналар өсөн төп эшкәртеү материалдары булып ағас, керамика, трос, ҡайыш хеҙмәт итә, ә һөнәрсе үҙе металл һәм таш инструмент менән оҫта эш иткән столяр кеүек була. Яйлап материалдар яҡшыра — ағас менән металл (һуңынан пластмасса, эрзинкә, керамика) ҡатнаштырыла, камилыраҡ эш ҡоралдары барлыҡҡа килә.\nПроектлаусыларҙың эш ҡоралы — кульман — тарих төпкөлөнә ыңғайлай\nТехника һәм ижтимағи мөнәсәбәттәр ҡатмарлашыу менән бергә һөнәрсе оҫталар, мануфактуралар, цехтар, заводтар барлыҡҡа килә. XX быуатта иң ҙур күләмле территориаль берекмәләр — бер территорияла күп һанлы операциялар башҡарған комбинат-комплекстар хасил була. XX быуат аҙағынан заводтарҙың трансмилли йә дәүләт корпорацияларына ойошоуы йышая.\nТармаҡтың эре вәкилдәреҮҙгәртергә\nGeneral Electric — донъялағы иң эре машиналар эшләү компанияһы, донъяның бөтә корпорациялары араһында иң ҙур фондлы, табышлылығы буйынса British Petroleum, ExxonMobil һәм Royal Dutch Shell кеүек нефть тармағындағы энергетика бәһлеүәндәренән генә ҡалыша. Компания эшмәкәрлегенә башҡа күп төрлө йүнәлештәр ҙә инһә лә, барлыҡҡа килгән ваҡытынан алып машиналар эшләү һәм энергетика төп йүнәлештәре булып ҡала.\nЭре машина эшләүселәр иҫәбенә күп автомобиль сәнәғәте компаниялары инә.\nҠытайҙа Маньчжурияның Чанчунь ҡалаһында урынлашҡан FAW комплексы донъяла иң эреләрҙең береһе һанала.\nГаз турбиналары етештереүселәр: General Electric, Siemens, «Зоря — Машпроект».\nЦинцинаттиҙа GE халыҡ-ара үҙәге\n2005 йылға ҡарата донъяның иң эре машиналар эшләү компаниялары\nФондтарының хаҡы, млрд $\nТабышы, млрд $\nКилеме, млрд $\n*Йәйәләр эсендә күрһәткес буйынса дөйөм рейтингтағы урыны бирелгән.\nРәсәйҙә машиналар эшләүҮҙгәртергә\nРостех дәүләт корпорацияһының офис бинаһы\nАвтоВАЗ — Көнсығыш Европала һәм Рәсәйҙә иң ҡеүәтле етештереү һәм йыйыу комплексы\nРәсәйҙә машиналар эшләү предприятиелары, донъялағы кеүек үк, йыш ҡына төрлө берекмәләр йә дәүләт корпорациялары: Ростех, Роскосмос, Русские машины, ОСК, Трансмашхолдинг эсендә эш итә.\nОборона һәм транспорт машиналары эшләүҙән тыш электроэнергетика секторы компаниялары айырылып тора: Силовые машины, «Энергомаш» төркөмө, Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары, нефть һәм газ йүнәлешендә — ГМС, Интегра, Римера, Кунгур, Борец төркөмдәре, ауыл хужалығы машиналары эшләүҙә — Ростсельмаш, Силәбе трактор заводы.\nЭре машиналар эшләү комплекстары: Тольяттиҙа АвтоВАЗ, Яр Саллыла КамАЗ, Екатеринбургта Уралмаш.\nБелем биреү һәм фәнҮҙгәртергә\nРәсәйҙә машиналар эшләү тармағы өсөн белгестәр әҙерләү флагманы булған Мәскәү дәүләт техник университетының төп бинаһы\nРәсәйҙәге күп мәктәптәрҙә хеҙмәткә өйрәтеү программаһы буйынса малайҙарға ағас һәм металл менән эш итеүҙең, уларҙан төрлө ҡоролмалар йыйыуҙың башланғыс күнекмәләрен бирәләр, машиналар менән эш итергә лә өйрәтәләр. 1950-се йылдарҙан күп мәктәптәрҙең өлкән кластарында һыҙымға, шул иҫәптән машиналар эшләү һыҙымы принциптарына уҡыталар.\nРәсәйҙә машиналар эшләү буйынса башланғыс һәм урта һөнәри белем ҡағиҙә булараҡ эре предприятиелар ҡарамағында асылған һөнәри лицейҙарҙа һәм училищеларҙа бирелә.\nРәсәйҙә иң билдәле дөйөм машиналар эшләү юғары уҡыу йорттары:\nН. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты\n«Станкин» Мәскәү дәүләт технологик университеты\nУрал һәм Себер, Түбәнге Новгород, Һамар университеттарының, Себер фән һәм технология университетының механик-технологик факультеттары.\nРәсәйҙәге ҡайһы бер менеджмент мәктәптәрендә машиналар эшләү йүнәлештәре бар, мәҫәлән, Мәскәү идаралыҡ университетында машиналар эшләүҙә тармаҡ идаралығы кафедраһы эшләй.\nМәскәү машиналар ғилеме институты һәм Рәсәй Фәндәр академияһы Энергетика, машиналар эшләү, механика һәм идара итеү процестары бүлексәһе сиктәрендәге башҡа учреждениелар Рәсәйҙә мөһим профиль фәнни үҙәге булып тора.\nМТИ-ҙың төп бинаһы, самолёттан төшөрөлгән фото\nДонъяла машиналар эшләү йүнәлешендәге эре технологик юғары мәктәптәр:\nМассачусетс технология институты Төньяҡ Америка һәм Бөйөк Британия университеттарының инженерлыҡ факультеттары\nШвейцариялағы Цюрих юғары техник мәктәбе Берлин һәм Штутгарт университеттары\nМарсель юғары механика мәктәбе, Тулонь университеты Пекин политехник университеты, Гуандун технология университеты (Гуанчжоу)\nРәсәй машина эшләүселәр берлеге\nГермания машина эшләүселәр берлеге\nАмерика инженер-механиктар йәмғиәте\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Машиналар_эшләү&oldid=1108824 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 4 февраль 2022 в 03:27\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:27 4 февраль 2022 үҙгәртелгән.