Башҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Һорау-яуап\nҺорау-яуап 11.02.2014 // Социаль мәсьәлә\n— Һуғанды ҡышын нисек һаҡларға?\n— Элегерәк һуғанды, һабағын сәс кеүек үреп, өй эсенә элеп ҡуйғандар, сөнки өйҙәге температура йәшелсә өсөн ҡулай иҫәпләнә. Орлоҡто 18-20 градус йылылыҡта, ҡоро урында һаҡлайҙар. Ҡатырға тартмаларға аҡбур һипһәгеҙ, ул бәшмәк ауырыуына бирешмәҫ.\nЙәшелсәне һаҡлау уның нисек үҫтерелеүенә лә бәйле. Мәҫәлән, дымлы ерҙә һуған тиҙ үҫә, ләкин тейешенсә өлгөрөп етә алмай. Тимәк, тиҙ боҙола... Тупраҡта азот ашламаһы аҙыраҡ һәм ҡорораҡ булған ерҙә оҙағыраҡ үҫә, яҡшы һаҡлана. Шуға сәсер алдынан ҡоро ер һайлайҙар. Һыу һибеү уңыш йыйыу алдынан бер ай элек туҡтатыла.\nҺуған сәселергә тейешле ерҙе билдәләп, сүп-сарҙан, ҡый үләндәре ҡалдыҡтарынан таҙалап ҡуялар. Тиреҫтең янып, тупраҡҡа әйләнеп бөткәне индерелә. Шулай уҡ бер квадрат метр ергә 20-25 грамм иҫәбенән суперфосфат, ул булмаһа, хлорлы калий һибелә, аҙаҡ ҡаҙып сығыла. Был алымдарҙың барыһы ла уны үҫтереүгә һәм һаҡлауға булышлыҡ итәсәк.\n— Баҡсаға сейә ултыртҡайныҡ. Ул эргә-тирәләге түтәлдәрҙе баҫа башланы. Тамырҙарын ҡасан ҡырҡып ташлау яҡшыраҡ?\n— Төптән тирә-яҡҡа таралған яңы шытым тамырҙарын ҡуҙғатырға ярамай, сөнки улар төп олондоҡо. Тамырҙы киҫкән һайын ҡурпылай ғына. Шуға шытып сыҡҡан йәш үҫентенең өҫкө өлөшөн генә йылына бер-ике тапҡыр ҡырҡып торалар. Ә шытымдарҙы бөтөнләй бөтөрөп булмай. Баҡса ултыртҡанда ниндәй ағастың ҡайҙа үҫеүен алдан билдәләгеҙ, йәшелсә баҡсаһын айырым булдырығыҙ.\n— Колорадо ҡуңыҙы ҡунмай торған картуф бар, тип ишеткәйнем. Ул ниндәй сорт икән?\n— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡуңыҙ бөтөнләй зарарламай торған картуф юҡ. Ундай сорттарҙы ғалим-селекционерҙар уйлап табырға хыяллана, әлбиттә. Ҡорттарҙы ҡурҡытыр өсөн һабаҡтары токсик аҡһым бүлеп сығарырға тейеш. Шулай ҙа "луговской", "киев", "темп", "белорус-3", "деткосель" сорттары колорадо ҡуңыҙына бик бирешеп бармай.\n— Быйыл һуған орлоғо үҫтереп ҡарарға ине. Бының өсөн "чернушка" һатып алырға иҫәп. Башҡортостан тәбиғәте шарттарында һуғандың ҡайһы сорты яҡшы үҫә икән?\n— Республиканың сәсеү майҙаны ҙур, тәбиғәт шарттары ла төрлө. Беҙҙә һуған үҫтереү менән электән Иглин районында шөғөлләнделәр. Улар орлоғон да, һуғанын да үҫтерә. Шуға ла айырым сорттар "иглиндеке" булып китте. Рәсәйҙең урта һыҙатында "одиновец", "однолетний сибирский", "даниловский-301", "воронежский-86", "каба" сорттары һынатмай.\n— Яҙға табан атлайбыҙ. Орлоҡ алырға ла ваҡыт етеп килә. Көҙҙән теплица һатып алғайныҡ. Ҡыяр, помидор орлоҡтары тураһында яҙып үтһәгеҙ ине.\n— Ябыҡ грунтта, йәғни теплицала үҫтереү өсөн хәҙер орлоҡтар бик күп. Һатып алғанда ҡабының артына яҙылғандарҙы иғтибар менән уҡып ҡарағыҙ. Тәжрибәле баҡсасылар ҡыярҙың "маша", "апрельский-Ғ1", "вирента-Ғ1" һымаҡ сорттарын маҡтай. Уларҙың вегетация осоро – 45-50 көн. Йәшелсә ауырлығы — 200-300 грамм. Помидорға килгәндә, "верлиона-Ғ1", "красная стрела-Ғ1", "жанна" һымаҡтарға өҫтөнлөк бирәләр. Вегетация осоро — 65-75 көн.\n— Быҙау тыуған саҡта баш яғы менән түгел, ә арты менән килде, һыйырға ветврач ярҙам итте. Шуғалырмы, быҙау бик йонсоу. Был сағында ни эшләргә?\n— Быҙау йонсоу тыуғанда, һыйырҙың барлыҡ ыуыҙын (тәүге һөтө) уға эсереп бөтөрөргә кәрәк. Әгәр малҡайҙың һөтө аҙ булһа, башҡа таҙа малдың яңы ғына һауылған һөтөн (парное молоко) һауаһың да, бер литр һөткә өс тауыҡ йомортҡаһы ҡушып, ике бал ҡалағы аш тоҙо өҫтәп, ныҡ итеп болғатаһың. Һис юғында, ошо күләмдә йылы һыуға ике ҡалаҡ тоҙ, ике йомортҡа һалып болғатһаң да була. Хәҙер һатыуҙа "Гавроша" һымаҡ витаминлы өҫтәмәләр ҙә бар. Бер аҙналыҡ сағынан алты–ете көн уларҙы бирһәгеҙ, быҙауҙың хәле яҡшырыр. Әйткәндәй, алда һөйләнелгән өҫтәмәләр сәләмәт тыуғандары өсөн дә бик файҙалы.\n— Ағайым быҙауҙарын һыуыҡта аҫрай. Әйтеүенсә, ундай малҡайҙар сир-сорҙо белмәй, сынығып үҫә...\n— Был алым үткән быуаттың 50-се йылдарында зоотехник Штейман тарафынан индерелгән, ләкин ул киң таралмай. Берҙән, һалҡында үҫтерелгән быҙауҙарҙың үпкәһенә һыуыҡ тейеүсән. Икенсенән, хайуанҡайҙарҙың ашағаны үҫеүгә түгел, ә тәнен йылытыу өсөн китә. Шуға ла һыуыҡта сыныҡтырылған быҙауҙарҙың йөнө мышы балаһыныҡы шикелле булһа ла, кәүҙәһе йылыла үҫтерелгәнгә ҡарағанда бәләкәйерәк. Беҙҙең шарттарҙа иң ҡулайы — йылыла үҫтереп, яҙын ҡояш ныҡлап йылытҡас ҡына сығарыу. Йәй һәм көҙөн улар барыбер сыныға.


«Ваҡытым һанаулы: кейәүгә сыҡҡым, бала тапҡым килә» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » «Ваҡытым һанаулы: кейәүгә сыҡҡым, бала тапҡым килә»\n13.06.2019 «Ваҡытым һанаулы: кейәүгә сыҡҡым, бала тапҡым килә»\nЙөрәккә уҡ ҡаҙалдымы ни... Ике юғары белемле, яҡшы урында эшләгән белгесмен. Исемем – Инзира. Өфө ҡалаһына килеүемә ун йыл. Беренсе уҡыу йортон тамамлап, шундуҡ баш ҡалаға юлландым. Бында инде эшкә урынлаштым, тағы ла белем тауҙарына үрмәләнем, уҡыуымды ҡыҙыл дипломға тамамланым. Атай-әсәйем ярҙамында бер бүлмәле фатирлы булдым. Ремонттан һуң әкренләп уны күңелемә ятҡан әйберҙәр менән биҙәнем: мебель, һауыт-һаба, яҡтыртҡыстар, фотографиялар, статуэткалар, китаптар – сынъяһау инде өйөм, ҡурсаҡ һымаҡ. Килгән кеше һоҡланмай сыҡҡаны юҡ. Өйөң ялтырап, үҙең балҡып тораһың, ти миңә кешеләр. Тик яңғыҙмын. Быйыл утыҙ бишемде тултырҙым.\nУл көндө һөйгәнем янымда ине әле... Ҡунаҡтарҙы оҙатып, кафенан бергә сыҡтыҡ. Беҙ дүрт йыл танышбыҙ. Шуның ике йылын миндә йәшәйбеҙ. Йәшәйбеҙ, тигәнем, йоҡлайбыҙ инде, дөрөҫөрәге. Сөнки ҡалала бит нисек: иртән сығып китәһең, кисен ҡайтып инәһең. Ашайһың да ятаһың, уныһы ла ныҡ һуң ҡайтмаһаҡ. Уның да үҙ фатиры бар, тик унда ҡустыһы йәшәй. Шуға күрә, миңә кил, тип саҡырғайным, баш тартманы бит, килде. Буйҙаҡ, үҙемдең йәштәге егетте ҡайҙан табам әле, тип уға оҡшарға тырыштым. Һирәк ял көндәрендә уның яратҡан ризыҡтарын бешерҙем, күңелен күреү өсөн бар көсөмдө һалдым. Туғандарым, ҡасан туй, тип минән, хатта бер һеңлем унан да, шаяртып булһа ла, һорағайны. Шунда күңелемдә шик тыуҙы. Ни булһа ла, кафенан сыҡҡас, туп-тура һораным. Яуабын аңлағанһығыҙҙыр, хәҙер мин бер үҙем. Ә ни өсөн ике йыл бергә йәшәнең һуң, тигән һорауға иҫ киткес яуап алдым да шаҡ ҡаттым: сөнки быны һин үҙең теләнең бит. Һине яратам, өйлән миңә, уртаҡ балаларыбыҙ булыр, мин хәҙер ошолай теләйем, тигәйнем, баш тартты. Мин һине яратмайым бит, булды яуабы. Был нимә булды һуң? Хәҙер ирҙәр яратмаған кешеләре менән ваҡыт уҙғарырға ла оялмай, йыбанмаймы инде? Кемгә ышанырға? Ә минең ваҡыт һанаулы, әсәй булғым, кейәүгә сыҡҡым килә...\nИнтернет селтәрендә сәхифәм һәр кемгә асыҡ, күптәр тап “Бәйләнештә” мөрәжәғәт итә лә. Инзира менән оҙаҡ аралаштыҡ – яңғыҙлыҡтың төпкөл, үҙаңда уҡ ятҡан проблемалары була, шуларҙы бергәләп “сығарҙыҡ”, “таҙаланыҡ”, “миңә ир кәрәк” маҡсатын үҙгәрттек, йәғни ябайлаштырҙыҡ. Төп иғтибарҙы Инзира хәҙер үҙенә йүнәлтә – ә ни өсөн мине был хәл ныҡ борсолдора, тигән һорау уның өсөн бөгөн бик актуаль. “Мин үҙем теләйемме кейәүгә сығыуҙы йәиһә шулай ҡабул ителгәнгә, башҡаларҙан ҡалышмайым, тип ир-егет эҙләйемме?” Инзираның яуабы хатта үҙен дә уйландырҙы. Психологик яра алған кешеләр менән аралашыуы еңел түгел – улар һәр һүҙҙән, күнекмәнән ниндәйҙер тиҫкәре йөй эҙләй. Әммә һөҙөмтәләрен күреп, аптыранып та ҡуялар – Инзира менән дә шулай булды. Ғөмүмән, хәҙер инде ул “яңғыҙ ҡартайып барған” кеше түгел. Ә тулы тормош менән йәшәгән, үҙ-үҙен ҡараған һомғол буйлы, белемле, эшһөйәр, тәртипле, насар ғәҙәттәре булмаған, һау, күҙҙәре янып торған, үҙ йәшенән күпкә йәшерәк күренгән һылыу ҡыҙ. Тормошҡа, йәшәйешкә күҙҙәре яратып, һөйөп баға, ҡараштары бер кемде лә эҙләмәй, күңеле ҡыуаныс, бәхет менән тулы.\nӘ шулай ҙа... Ике йәш йөрәк осрашҡас, бер-береһенә тап килгәнен аңлағас, өйләнешеп, бергә бәхетле ғүмер итеүҙән башҡа сара ҡалмай. Хәҙер заман башҡараҡ. Ҡыҙымдың класташының да, мотлаҡ иң тәүҙә йәшәп ҡарарға кәрәк егетең менән, юғиһә нисек аңларға бер-беребеҙгә тап киләбеҙме-юҡмы, тип әйткәне хәтерҙә. Был юҫыҡта минең фекерем ҡәтғи: мотлаҡ түгел. Ҡыҙҙар үҫтергән әсәй булараҡ та, психолог булараҡ та. Ир-егеттәрҙең психологияһы ҡатын-ҡыҙҙыҡынан ныҡ айырыла, улар үҙ кешеһен бер кем менән дә бүлешмәйәсәк, бирмәйәсәк! Әгәр ҙә ир-егет үҙенә тиң йәр, яратҡанын тапһа, шундуҡ тәҡдим яһап, өйләнеп, “минеке” тип, штамп-билдә һалып та ҡуя. Шунда уҡ тигәс тә, танышҡас та тип аңларға кәрәкмәй. Иғтибар, әгәр ҙә ул, әйҙә, тәүҙә йәшәп ҡарайыҡ бер юрған аҫтында, күңелемде күр, ашарға йүнәт, керҙәремде йыу, шунан мин ҡарармын, тап киләһеңме миңә, юҡмы, тиһә – бындай егеттән йыраҡ булыуың яҡшы. Әлбиттә, ҡәҙерлеләрем минең, алдағы һөйләмдәге текст башҡасараҡ яңғыраясаҡ, әммә аңлы кешегә егеттең тел төбөн аңлауы еңел, шулай бит? Ҡыҙҙарыбыҙға, әрһеҙләмәгеҙ үҙегеҙҙе, тип әйтер инем. Бар бит ул донъяла тик һеҙҙең генә үҙ кешегеҙ, бар! Көтөгөҙ, әҙерләгеҙ, һаҡлағыҙ, үҫегеҙ – сабырлыҡ менән дуҫ булығыҙ. Яңылышыуҙан бер кем дә азат түгел, һәр бер тормош дәресен ыңғай яҡҡа үҙгәртергә өйрәнегеҙ. Был юҫыҡта мин – һеҙҙең күңел табибығыҙ, ярҙам итергә әҙермен.


Йырлап эшләйҙәр | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Йырлап эшләйҙәр\nИшембай районы игенселәре быйылғы уңыш буйынса рекорд ҡуйыусылар рәтенә инмәксе. Ошо көндәрҙә Лейтер крәҫтиән-фермер хужалығы Әптек баҫыуында ужым бойҙайынан гектарынан 48 центнер уңыш алған!\nИң ҙур уңыш биргән 130 гектар майҙанда техника ла, комбайнсылар ҙа йырлап эшләй. Шулай булмай ни, район тарихына яҙыласаҡ ҡаҙаныш бит был.\n- Быға беҙ орлоҡ, ашлама сифаты, агрономия талаптарын теүәл үтәү һөҙөмтәһендә өлгәштек тип әйтә алам, - ти Геннадий Лейтер. Әйткәндәй, ошо һуңғы ике йылда ғына хужалыҡ 50 миллион һумға яҡын техника яңыртҡан. Ун берәмек көслө техника, шул иҫәптән комбайндар, заманса тағылма ҡоролмалар үҙен эштә күрһәтеп тә өлгөргән. Бынан тыш, хужалыҡта ураҡҡа тиклем үк ырҙын табағында бөтә ҡоролмалар һәм биналар әҙерләп ҡуйылған. Өс иген таҙартҡыс комплексы эшләй, һауа шарттары ҡатмарлашып, ямғырға киткәндә, киптергестәрҙе лә эшкә ҡушасаҡтар. Был ҡоролманы ла күптән түгел алғандар. Ғөмүмән, быйыл район хужалыҡтарының, ситтән техника йәлеп итмәй, урып һуғыуҙы үҙ көстәре менән башҡарып сығырға маҡсатланыуы мөмкинлектәр артыуы хаҡында һөйләй.\nХужалыҡта быйыл 1800 гектар ерҙә ужым бойҙайы сәселгән. Петровскийға яҡын ғына баҫыуҙа балҡып торған биш комбайндың бергәләп баҫыу иңләп килеүен кинәнеп күҙәтәбеҙ. Комбайнсылар, водителдәрҙең кәйефе йөҙҙәрендә сағыла, улар менән әңгәмәләшеү форсаты ла табылды.\n- Әрменән һуң килгәйнем. Хәҙер ун йылға яҡын ошо бер хужалыҡта эшләйем. Шарттар яҡшы, эш хаҡы ла ваҡытында түләнә, -тип уртаҡлашты водитель Александр Панов бункерҙар тулыуын көткән арала.\n- Көҙөн яңы комбайндар алып ҡайттыҡ, заманса техникаға идара итеүе лә ҡулайлыраҡ. Беҙ, механизаторҙар, ауыр эшкә өйрәнгән, уңыш йыйып алыу осоронда төн уртаһында ғына өйгә ҡайтыу ҙа ғәҙәти күренеш, - тип хеҙмәттәшенең һүҙен ҡеүәтләне комбайнсы Иван Христолюбов. Йәштәр ҙә һынатмай. Андрей Сухов, өс йыл рәттән район күләмендәге “Йәш механизатор” конкурсында ҡатнашып, призлы урындар алып килә. Күпкә тәжрибәле оло ағайҙарынан ҡалышмаҫҡа тырышыуын баһалап, быйыл уға яңы комбайнды ышанып тапшырғандар. Рекордтар бына шулай тыуа.\nЭльвира ӘЛМӨХӘМӘТОВА, "Торатау" гәзите


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Дауыт Юлтый\nДауыт Юлтый (1893-1937)\nДауыт Юлтый (Дауыт Исхаҡ улы Юлтыев) 1893 йылдың 18 апрелендә элекке Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙенә ҡараған (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Иванов районы) Юлтый ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.\nМәктәп йәшенә еткәс, Дауыт үҙ ауылдарындағы мәҙрәсәгә уҡырға йөрөй башлай. Артабан ул үҙҙәренә яҡын булған Сорокин мәҙрәсәһенә бара. Бында Дауыт бер нисә йыл уҡый. Уҡыу өсөн бер аҙ аҡса йыйыу ниәте менән Ҡаҙағстанға китеп, бер-ике йәй ҡаҙаҡ балаларын, ә аҙаҡтан үҙ ауылына ҡайтып, балалар уҡытып йөрөй.\n1914 йылда, беренсе донъя һуғышы сыҡҡас та, Дауыт ике ағаһы менән бер мәлдә һалдатҡа алына. Октябрь революцияһын Дауыт Юлтый фронтта ҡаршылай.\nДауыт Юлтый 1919 йылда Коммунистар партияһы сафына инә, граждандар һуғышы фронттарында була. Ошо мәлде беренсе революцион армияның штабында сыҡҡан “Ҡыҙыл йондоҙ” гәзитендә эшләй. Был йылдарҙа уға Туҡсоран кантонында хәрби комиссар, партияның кантон комитеты секретары кеүек вазифаларҙы ла башҡарырға тура килә.\n1920 йылдың аҙағында Д. Юлтый Башҡортостандың элекке баш ҡалаһы Стәрлетамаҡҡа саҡыртып алына, һәм уға бик күп яуаплы эштәр йөкләтелә. Ул башта Башҡортостан хәрби комиссариаты политидаралығында “Ҡыҙыл батыр” тигән гәзитте ойоштороуҙа ҡатнаша һәм шул гәзиттең мөхәррире була. Артабан республика хәрби комиссариаты политидаралығының мәктәптәр бүлегендә инспектор ҙа, Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең мөдире лә, Башҡорт дәүләт драма театрының әҙәби консультанты ла булып эшләй.\n1921 йылдан Юлтый “Башҡортостан” гәзитенә мөхәррир итеп тәғәйенләнә, “Яңы юл”, “Белем” кеүек журналдар ҙа уның редакторлығында сыға.\n1925 — 1926 йылдарҙа Д. Юлтый Мәскәүҙә Ҡыҙыл профессура институтында уҡый, бер ни тиклем ваҡыт Центриздатта мөхәррир булып эшләй. Утыҙынсы йылдарҙа “Октябрь” журналының, “Әҙәби удар” гәзитенең мөхәррир вазифаларын алып бара, Башҡортостан Милли культура институты эшендә яҡындан ҡатнаша, Башҡортостан Яҙыусылар союзын ойоштороусыларҙың һәм уның етәкселәренең береһе була. Ошо рәүешле Юлтый үҙенең яҙыусылыҡ эшен йәмәғәт эштәре менән тығыҙ бәйләп алып бара.\nД. Юлтыйҙың ижади эшмәкәрлеге Октябрь революцияһынан һуң ғына күтәрелә һәм тиҙҙән ул күренекле яҙыусы булып таныла. 1921 йылда уның "Урал моңдары" тигән шиғырҙар йыйынтығы баҫылып сыҡты. 1920 йылда яҙылған "Ҡарағол" исемле пьесаһы тамашасыларҙың яратып ҡараған сәхнә әҫәренә әүерелде. Бынан тыш Дауыт Юлтыйҙың “Салауат”, “Маҡтымһылыу”, “Тирмәндә”, “Һин кем?”, “Аралбаевтар” тигән пьесалары ла Башҡорт дәүләт драма театры сәхнәһендә ҡуйылалар. Ул бер шаршаулы пьесалар ҙа яҙа.\nД. Юлтый, бик күп шиғырҙар, поэмалар ижад итеү менән бергә, хикәйәләр, очерктар ҙа яҙҙы. Уның 1934 йылда яҙылған "Ҡан" исемле романын уҡыусылар яратып ҡаршы алдылар.\nДауыт Юлтый балалар өсөн бик күп шиғырҙар, поэмалар, хикәйәләр ижад итә. Уның "Сана шыуғанда" тигән шиғырҙар китабы, "Бәләкәй Ҡотош" исемле хикәйәһе, "Әпәш" тигән поэмаһы балаларҙың яратып уҡыған әҫәрҙәренә әүерелде.\nД. Юлтый 1938 йылда шәхес культы осоро репрессияһына эләгеп һәләк булды.\nДАУЫТ ЮЛТЫЙ XX быуат башында башҡорт әҙәбиәтендә ғәйәт көслө һәм талантлы бер төркөм яҙыусылар күтәрелеп сыға. Улар араһынан Шәйехзада Бабич һәм Мәжит Ғафури, Афзал Таһиров һәм Дауыт Юлтый һымаҡ әҙиптәрҙең ижады беҙҙең рухи мәҙәниәтебеҙ тарихында ысын мәғәнәһендә аҫыл һәм һоҡланғыс бер үҫеш этабын билдәләй. Был яҙыусыларҙың һәр береһе үҙенсә ҙур, үҙенсә ҡабатланмаҫ мираҫ ҡалдыра. Ошо илһамлы ижад мираҫында Дауыт Юлтыйҙың аһәңле йөрәк моңо әле бөгөн дә күңелдәргә һәм зиһендәргә үтеп инерлек булып яңғырап тора. Башҡорт әҙәбиәтенең классигы, талантлы шағир, прозаик һәм драматург, публицист һәм мөхәррир, күренекле мәҙәниәт һәм йәмәғәт эшмәкәре Дауыт Юлтый (Дауыт Исхаҡ улы Юлтыев) 1893 йылдың 18 апрелендә элекке Ырымбур губернаһы Йомран-Табын олосоноң (хәҙер Ырымбур өлкәһе Красногвардейский районы) Юлтый тигән башҡорт ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килгән. Буласаҡ яҙыусының бала сағы, батша Рәсәйе шарттарында йәшәгән ярлы ғаиләләргә хас булғанса, өҙлөкһөҙ мохтажлыҡ шарттарында үтә. Дауыт бәләкәйҙән үк ата-әсәһе, ағалары, апалары менән бергә йәйен-көҙөн күрше утарҙағы алпауытҡа ялланып эшләй, ураҡ урыуҙа, мал көтөүҙә ярҙамлаша. “Ашлыҡ бешкәс, беҙ өй эсебеҙ менән бер арбаға тейәлеп, баяр яланына ураҡ урырға китәбеҙ. Атайым мәрхүм ураҡты бурысҡа алмай торғайны. Сөнки ураҡ — йыл әйләнәһенә беҙҙең өй өсөн берҙән-бер йүнле кәсеп... Ашлыҡ үҫкән йылдарҙа ураҡ ҡыйбат була. Беҙҙең ғаилә дүрт баҙар араһы эшләһә, кәмендә йөҙ тәңкә йәки артыҡ эшләй. Беҙҙең өй эсе ураҡ мәлендә генә бер ҡат кейенеп, бер әҙәм рәтле ашап ҡала. Унан һуң ашлыҡ һуҡтырған саҡта бер аҙ кәсеп була”. Бала сағын хәтерләп, шулай яҙа әҙип үҙенең “Автобиография”һында. Дауыт Юлтыйҙың бала саҡ дуҫы уҡытыусы Зәкәриә Әбитәевтең иҫтәлектәрендә был дәүер хаҡында ғәйәт ҡыҙыҡлы деталдәр бар. 1906 йылда уны Мәҙинә исемле апаһы Красиков тигән немец утарына Дауыт янына ҡунаҡҡа алып бара. Дауыт бында еҙнәһе Лотфой менән бергәләп, йәйгелеккә ялланып, мал көтә икән. Кискеһен ул үҙенең “ауыл мәҙрәсәһендә уҡып йөрөүе, әкиәттәр, таҡмаҡтар яҙып бер дәфтәр тултырыуы хаҡында” һөйләй, үҙе сығарған шиғырҙы уҡып ишеттерә. Күренеүенсә, Дауыт Юлтыйҙа уның үҫмер йәшендә үк халыҡ ижадына, йыр-моңға, шиғриәткә әүәҫлек уянған. Был хәл бер ҙә осраҡлы түгел. Буласаҡ яҙыусының атаһы Исхаҡ ағай,— тормоштоң ауырлығына ҡарамайынса, күңеле тулы яҡты өмөттәр һәм уй-хыялдар менән йәшәй белеүсе кеше. Профессор Ғайса Хөсәйенов әйткәнсә, Дауыт Юлтыйҙың атаһы, батраклыҡ кәмһетелеүен үҙ башынан кисерергә тура килһә лә, бик артыҡ бойоҡмаҫ, киң һәм көр күңелле, үҙ алдына уҡырға, яҙырға өйрәнеп, заманына күрә “төрки таныған” һәм китап яратҡан кеше булған. Дауыт кесе йәштән үк атаһының “Мөхәммәҙиә”, “Салсал”, “Ғазый батыр”, “Әбүғәлисина” кеүек китаптарҙы көйләп уҡығанын тыңлап үҫкән... Уға башлап хәреф танытҡан, китаптар табышып биргән кеше лә шул атаһы була” (Хөсәйенов Ғ. Б. Дауыт Юлтый: Тормошо һәм ижады. Өфө, 1963, 5-се бит.) Эйе, башҡорт халҡы, батша хөкүмәтенең милли-колониаль сәйәсәте арҡаһында ниндәй генә ауыр тормошҡа дусар ителмәһен, үҙенең алыҫ быуаттар төпкөлөнән килгән үҙенсәлекле рухи мәҙәниәт мираҫын һаҡлап, һәр ваҡыт аң-белемгә, мәғрифәткә, ижади эшкә ынтылып йәшәгән. Әгәр ҙә ул үҙенең тарихында айырыуса аяныслы XIX быуат шарттарында Мирсалих Биксурин, Мифтахетдин Аҡмулла, Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев һәм, ниһайәт, яңы быуаттың тәүге йылдарында Шәйехзада Бабич, Мәжит Ғафури һымаҡ ҙур әҙиптәрҙе һәм уҡымышлыларҙы үҫтерә алған икән, артабан инде был халыҡтың рухи донъяһы, рухи энергияһы нәфис мәҙәниәт майҙанына, әлбиттә, яңынан-яңы ижади көстәрҙе алып сығырға әҙер булған. Д. Юлтыйҙың мираҫында урын алған тәүге шиғырҙың аҫтына: “1908 йыл, Юлтый ауылы” тип яҙылған. Шиғырҙың исеме — “Башҡорт хәле”. Икһеҙ-сикһеҙ Ырымбур далаһында ятҡан бәләкәй генә Юлтый ауылының 15 йәшлек Юлтый исемле шағиры шуның менән үҙ ижадының бер сифатын — саҡ уянып килеүсе поэтик тауышының туған башҡорт халҡы хаҡына фиҙаҡәр хеҙмәт итеүгә тәғәйен булыуын баштан уҡ белдереп һәм билдәләп ҡуя. Бында әле ауыл мәҙрәсәһенең йәш кенә шәкертенән донъяға ҡарашының һәм ижтимағи фекеренең тулыһынса асыҡ һәм формалашҡан булыуын көтөүе лә ауыр, әлбиттә. Әҙәбиәт фәнендә билдәләнгәненсә, Юлтый был шиғырҙа, халыҡты алдаусы “ҙур салмалы кәбән баштарҙы”, илде бөлгөнлөккә төшөрөүсе, “йөҙ меңдәрсә дисәтинә ерҙе һатып”, бәрәкәтте ебәреүсе бай түрәләрҙе фашлап, революцион-демократик ҡараштарға яҡын торһа, икенсе яҡтан, милли әҙәбиәтебеҙҙең тарихында билдәләнеүенсә, башҡорттарҙың элекке патриархаль-ырыу көнкүрешен идеаллаштырыу юлына төшөп китә.(История башкирской советской литературы. М.: Наука, 1977, 120-се бит.) Әммә бында шағирҙың башҡорт халҡының үткәндәренә мөрәжәғәт итеүен әлеге “идеаллаштырыу” шауҡымына ҡайтарып ҡалдырыу урынлы булмаҫ ине. Мәсьәлә бер аҙ етдиерәк тә, ҡатмарлыраҡ та булһа кәрәк. Миңә ҡалһа, Башҡортостанда һаман көсәйә барған капиталистик эксплуатация һәм башҡорт ерҙәрен йыртҡыстарса талау, шуның менән халыҡтың аслыҡҡа, яланғаслыҡҡа дусар ителеүе шарттарында әүәлге “ниһайәһеҙ сахраларҙа, урмандарҙа тирмә менән күсеп йөрөгән замандарҙы” иҫкә алыуҙың патриархаль-ырыу тәртиптәрен идеаллаштырыу менән әллә ни уртаҡлығы ла юҡ. В. И. Лениндың ошо уҡ дәүерҙә яҙылған “Рәсәйҙә капитализмдың үҫеше” тигән хеҙмәтендә батша хөкүмәтенең Башҡортостандағы колониаль сәйәсәтенең “немецтарҙың теләһә ҡайһы Африка илендәге теләһә ниндәй вәхшилектәре” менән сағыштырырлыҡ булыуы тураһындағы һүҙҙәрен иҫкә төшөрһәк, йәш башҡорт шағирының был кәйефен аңлау һис тә ауыр түгел. Был, дөйөм алғанда, XIX быуатта һәм XX быуаттың башында бөтөн Рәсәйгә шаулаған башҡорт ерҙәрен талау проблемаһының бер сағылышы. Һәм әгәр ҙә шағир: Эй, башҡорттар, ер-һыуығыҙ, малдарығыҙ, Ҡайҙа китте ер һелкеткән дандарығыҙ? Арыҫландай йөрәкле батыр булып, Дошмандарға яу сапҡан шаңдарығыҙ? Аҙ ғына шул хәлдәрҙе иҫкә алып, Ҡалай һеҙҙең ғазапланмай йәндәрегеҙ?— тип әрнеү менән халыҡҡа мөрәжәғәт итә икән, был һүҙҙәрҙә ысын тарихи дөрөҫлөк тә, үҙен борсоған һорауҙарға яуап эҙләү ҙә бар. Был проблеманың шул уҡ ваҡытта Юлтыйға тиклемге башҡорт мәғрифәтселәренең ижадында урын алған булыуын да әйтеп үтергә мөмкин. Шуның бер миҫалы — Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың “Шикайәт” шиғыры: Аяҡлы мал тамами бөтә яҙҙы, Ағастар аҡты, Әстрханға уҙҙы, Уның артынса осто ҡорт һәм әре, Юҡ инде тау кеби ағас тауҙары. Дауыт Юлтый, тимәк, ижадының тәүге аҙымдарынан уҡ, Аҡмулла һәм Өмөтбаев, Туҡай һәм Ғафури ижады традицияларында тәрбиәләнеп, мөһим социаль проблемаларға мөрәжәғәт итергә ынтыла. Уның ошо тәүге осор шиғырҙары уҡ ил ғәмдәре, халыҡтың ауыр яҙмышы өсөн тәрән борсолоу мотивтары менән һуғарыла. Әммә Юлтый, үҙенең остаздары Туҡай, Ғафури һымаҡ уҡ, халыҡтың киләсәгенә өмөт һәм ышаныс менән ҡарай, әрнеп һәм һыҙланып, уның яҡты көндәре килеүен көтә. Тиҙҙән беренсе донъя һуғышы башланып китә һәм илдәр, халыҡтар өҫтөндә ҡупҡан был зилзилә алыҫтағы башҡорт ауылынан егерме бер йәшлек шағир Юлтыйҙы ла үҙ эсенә тартып ала. 1914 йылдың 22 октябрендә, һуғыштың бигерәк тә ҡыҙған бер мәлендә, уны тирә-яҡ ауылдарҙағы бик күп йәштәр менән бергә Ырымбур губернаһының Ивановка ауылына ғәскәри хеҙмәткә саҡыралар. Ә 1915 йылдың ғинуар баштарында Дауыт Юлтый фронтҡа оҙатыла һәм өс йылдан артыҡ ғүмерен ул алғы һыҙыҡта үткәрә, империалистик һуғыштың бөтөн фажиғәләрен үҙ күҙе менән күрә. (Дауыт Юлтый тураһында иҫтәлектәр. Өфө, 1980, 14—17-се биттәр.) Ҡан ҡойғос донъя һуғышы фронтында крәҫтиән массалары араһынан сыҡҡан ябай бер һалдат ул, әлбиттә, бер ҡараһаң, ғәрәсәт диңгеҙендәге тапсыҡ һымаҡ ҡына. Әммә, йәш булыуына ҡарамаҫтан, Дауыт был ауыр һынау йылдарын ҙур ғына тормош юлы үткән һәм етди тормош аҡылы туплаған ир-егет булараҡ ҡаршы ала. Ул быға тиклем, Сорокин мәҙрәсәһен тамамлап, үҙенең тыуған ауылында уҡытыусы булып эшләй, Аҡмулла, Ғафури үткән юлдарҙы ҡабатлап, ҡаҙаҡ араһында балалар уҡытып ҡайта. Уның ижад баҡсаһында “Йәйге таң”, “Эҙләнеү”, “Йыйылығыҙ, хөр иптәштәр!”, “Туғайҙа йәйге кис”, “Фәҡир көндәрем”, “Төнгө моң”, “Үрләрем”, “Әйтмәһендәр”, “Ҡәләмгә”, “Һандуғасҡа” кеүек, берсә мәғрифәтселек ҡараштарын алға һөрөүсе, берсә демократик пландағы фекерҙәрҙе күтәреүсе, әле төшөнкөлөк, өмөтһөҙлөк, тәрән борсолоуҙар, әле хыял, өмөт, ышаныс яҡтыһы менән һуғарылған бер нисә тиҫтә шиғыры бар. Был осорға инде ул йәнә образлы фекер, поэтик оҫталыҡ йәһәтенән күркәмлек өлгөләре булырҙай шиғырҙар ижад итеүсе шағир булып етешә. Тәрән йылға аға тауышһыҙ, Һай йылғалар аға сылтырап. Дошман аҡыллыһы хәүефһеҙ, Иҫәр дуҫтарыңдан бул йыраҡ! Ошондай афористик юлдар менән башлана, мәҫәлән, 1913 йылда ижад ителгән “Әсәйемдең өгөтө” исемле шиғыр. (Аҙаҡҡы ике юлды Аҡмулланың “Ахмаҡ дуҫтан аҡыллы дошман артыҡ” тигән һүҙҙәре менән сағыштырып үтергә лә мөмкин.) “Мин — халыҡ, халыҡ — мин” булып ижад итергә ынтылыусы, “йырҙарым шул иң түбән халҡым йөрәгенән аға” тип белдереүсе йәш шағир утлы, михнәтле һәм күҙ йәшле һуғыш ғәрәсәттәре аша үткән йылдар эсендә инде синфи аңы үҫкән, революция идеяларына инанып, халыҡ бәхете өсөн көрәш юлына баҫҡан шәхес булып формалаша. Ошо 1915 — 1916 йылдарҙа ул һуғышҡа ҡаршы протест белдереүсе, империалистик һуғышты тоҡандырыусы ҡара көстәрҙе фашлаусы атаҡлы “Сумка”, “Ҡан баҙары” шиғырҙарын яҙа. 1917 йылдың Февраль революцияһы алдынан революцион йөкмәткеле “Төнгө йырҙар”, “Туп заводында” шиғырҙары ижад ителә. Октябрь көндәрен Дауыт Юлтый Украинаның Полтава ҡалаһында ҡаршылай. Унда үҙ ирке менән Ҡыҙыл гвардия сафына инә. Украинала, Петроград фронтында йәш Совет Республикаһы өсөн һуғыштарҙа ҡатнашып, 1918 йылдың февралендә шағир тыуған яҡтарына ҡайтып төшә. Туҡ-Соран буйҙарында ул Совет власын нығытыу өсөн көрәштең алғы һыҙығында була. Советтарҙың Быҙаулыҡтағы беренсе өйәҙ съезында, Ырымбурҙағы беренсе губерна съезында делегат булып ҡатнаша. 1919 йылдың мартынан Дауыт Юлтый Беренсе революцион армияның сәйәси хеҙмәткәре, артабан — “Ҡыҙыл йондоҙ” хәрби гәзитенең сәркәтибе, мөхәррире. Ошо уҡ йылдан ул — Коммунистар партияһы ағзаһы. Дауыт Юлтыйҙың Совет власы йылдарында башҡарған вазифалары, эшләгән эштәре ғәжәп күп тә, яуаплы ла. “Башҡортостан” гәзите тарихында ул — иң абруйлы мөхәррирҙәрҙең береһе. Әҙиптең тормошонда тағы әллә күпме эштәр, вазифалар була: Мәскәүҙә Ҡыҙыл профессура институтында уҡыу, нәшриәт, гәзит, журналдарҙың мөхәррире, Милли мәҙәниәт ғилми-тикшеренеү институтының хеҙмәткәре, Башҡортостан Яҙыусылар союзын ойоштороусыларҙың береһе, республика мәҙәниәтен күтәреүҙә, башҡорт халҡының яңы, милли әҙәби телен үҫтереүҙә туранан-тура ҡатнашыу. Ә бит был эштәр барыһы ла көсөргәнешле ижади хеҙмәт, поэзияла, прозала, драматургия һәм әҙәби тәнҡит өлкәһендә ҙур күләмле әҫәрҙәр һәм мөһим темаларға арналған мәҡәләләр яҙыу менән бергә алып барылған. Дауыт Юлтыйҙың совет осорондағы ижад ғүмере ни бары ике тиҫтә йыл ғына дауам итә. Ләкин ошо ҡыҫҡа дәүер эсендә ул башҡорт әҙәбиәтенең алтын хазинаһын биләрлек бик күп әҫәрҙәр ижад итеп өлгөрә. Революциянан һуңғы тәүге йылдарҙа башҡорт поэзияһына яңы ысынбарлыҡты художество саралары менән сағылдырыу мәсьәләһендә тәжрибә туплау, традицион алымдарҙы яңыртыу осорон үтәү өсөн бер килке ваҡыт кәрәк ине. Был эҙләнеү дәүере Юлтыйҙың ижади яҙмышын да ситләтеп үтмәй. Дөрөҫ, ул “Ирек тауышы”, “Атлан, батыр!”, “Урал ҡыҙына” кеүек шиғырҙарында революцион көрәш һәм ижтимағи үҙгәрештәр романтикаһын уңышлы сағылдырыуға өлгәшә. Граждандар һуғышы дәүерендә агитацион шиғыр булараҡ яҙылған “Атлан, батыр!” әҫәре, ғөмүмән, башҡорт совет поэзияһы тарихында шул замандың рухын билдәләүсе поэтик ҡомартҡы булып ҡала. Атлан, батыр, атҡа, тот һөңгөңдө! Әйҙә саптыр яуға — дошманға! Сәс ғәйрәтең дошман сафтарына, Ауаздарың ашһын асманға!.. Бында шағирҙың күңел тойомлауы, тәбиғи таланты традициялы романтик образдар ярҙамында революцион йөкмәткене уңышлы асып биреүгә килтерә. Ләкин поэзияла һәр ваҡыт тойомлау менән генә эш ителмәй. Бында инде яңы ысынбарлыҡҡа ярашлы образдар системаһын эшләмәйенсә булмай ине. Дауыт Юлтыйҙың “Урал моңдары” тигән тәүге поэтик йыйынтығы (Стәрлетамаҡ, 1921), шағирҙың үҙ һүҙҙәре менән әйткәндә, “гиперболизм, абстракция, айҙар, ҡояштар, йондоҙҙар, нурҙар, фәрештәләр, ожмах, йәһәннәмдәр, баллы шишмәләр менән эш күреү, шуларҙы ҡулланыу” арҡаһында тәнҡиткә эләгә. Юлтый шиғырҙарында, был осорҙағы бүтән шағирҙарға хас булғанса, натурализм күренештәре лә сағылып ҡала. Ләкин был етешһеҙлектәрҙән арына барған башҡорт поэзияһында егерменсе йылдар башында социализм төҙөүсе совет халҡының тормошон, яңы кешенең образын һынландырыуға арнап, юғары идея-художество кимәлендәге әҫәрҙәр ижад ителә. Был йүнәлештә Дауыт Юлтыйҙың “Шәрәф” поэмаһы уңышлы бер тәжрибә була. Шағир ижады ил тарихы, социалистик биш йыллыҡтар менән бергә үҫә, төрләнә, байыға бара. Д. Юлтыйҙың “Һуҡа бабай, ситкә кит...” тигән шиғырындағы: Һуҡа бабай, ситкә кит! Ана килә трактор! Зинһар, бабай, йыраҡ тор! Ташла эште, боҙма ерҙе, Ситтән генә ҡарап тор!— тигән һүҙҙәре хәҙер шул шанлы йылдарҙа беҙҙең ауылдарыбыҙҙа барған үҙгәрештәрҙең үҙенсәлекле бер символы рәүешендә ҡабул ителә. Яңы тормошто һүрәтләү ҡеүәһе Д. Юлтыйҙың “Ҡомартҡыларым” йыйынтығында (1924), “Мәйсәрә” (1930), “Нефть тураһында әкиәт” (1932), “Айһылыу” (1933) поэмаларында тағы ла тәрәнерәк асыла. 30-сы йылдар башҡорт прозаһы үҫешенә Дауыт Юлтый иң элек үҙенең киң билдәле “Ҡан” романы менән бик ҙур өлөш индерҙе. Был әҫәр өҫтөндә әҙип 30-сы йылдарҙа эшләй, үҙе иҫән саҡта башҡорт һәм рус телдәрендә беренсе китабы ғына баҫылып сыға. Икенсе китабы, яҙылып бөткән булһа ла, күп ваҡыттар үткәс, алтмышынсы йылдарҙың икенсе яртыһында, уның рус теленә тәржемә ителгән ҡулъяҙмаһын (машинкала баҫылған хәлдә) Мәскәүҙән, СССР-ҙың Үҙәк әҙәбиәт һәм сәнғәт дәүләт архивынан әҙәбиәт белгесе Суфиян Сафуанов табып алып ҡайта. Шул русса варианттан әҫәр (икенсе китап) Фәрит Иҫәнғолов тарафынан башҡортсаға ҡайтарыла. Шулай итеп, романдың икенсе өлөшө уҡыусы һәм әҙәбиәтебеҙ өсөн өс тиҫтә йылдан һуң яңынан тыуҙы һәм хәҙер “Ҡан” романы халыҡ араһында киң танылыу тапты. “Ҡан” — үҙенең идея-тематик йөкмәткеһе менән башҡорт прозаһында ҡабатланмаҫ әҫәр. Уның төп пафосын миллионлаған кешеләрҙең ғүмерен өҙөүсе, ҡан ҡойоусы империалистик һуғышҡа ҡаршы ҡәтғи ризаһыҙлыҡ белдереү, һуғыш уты тоҡандырыусыларҙы фашлау проблемаһы билдәләй. Романдың төп геройҙары — ябай һалдаттар, уларҙың ошо мәхшәр эсендәге йылдар буйына һуҙылған “тормошо”. Ғәжәп хәл: һуғышта үлем, ҡайғылар менән күҙмә-күҙ осрашып торғанда ла, кеше күңеле барыбер бер генә минутҡа ла үҙенең эске донъяһы менән йәшәүҙән туҡтамай. Ошо шарттарҙа беҙҙең алда һалдаттарҙың көндәлек ауыр тормошо, һәр төрлө мажаралары, күңел асыуҙар, уй-хыялдары, ҡыуаныс һәм йыуаныстары, хатта мөхәббәт менән осрашыу шатлыҡтары оҫта рәссам теле менән һүрәтләнгән картиналар аша үтеп китә. Беҙ Байғужа, Буранбай, Индрил, Новиков, Булаттарҙың яҙмышы һәм ошо образдар аша күп милләтле һалдат массаларында революцион аң үҫешен йотлоғоп күҙәтәбеҙ. Әҫәр үҙенең тарихи дөрөҫлөгө менән дә, мауыҡтырғыс мажаралыҡ планында яҙылыуы менән дә бик үҙенсәлекле. “Ҡан” дилогияһын, уның төп проблематикаһы күҙлегенән ҡарағанда, прогрессив Көнбайыш әҙәбиәтендәге фәҡәт Анри Барбюстың “Ут” романы менән бер кимәлдә торған әҫәр тип иҫәпләргә була. Атаҡлы әҙиптең ижади мираҫында, бынан тыш, хикәйәләр һәм повестарҙың әһәмиәте ҙур. 1919 йылда уҡ әле Д. Юлтый тарихи-революцион темаға “Бәләкәй Ҡотош” тигән хикәйә яҙа. Хикәйәнең төп геройҙары — революция эше өсөн көрәшеүсе Ҡотош ағай һәм бәләкәс Ҡотош. Яҙыусының “Тимеркәй фәлсәфәһе” (1924), “Хәлкәй артист” (1926), “Өмөт” (1926) хикәйәләре, “Әлимә һәм Мырҙаш ҡарт туйы” повесы — егерменсе йылдар башҡорт прозаһы үҫешендә мөһим роль уйнаған әҫәрҙәр. Шуның менән бергә, Д. Юлтый прозаһы, ғөмүмән, бөгөнгө көндә лә иң юғары зауыҡтарҙы ҡәнәғәтләндерерлек ысын художество күренеше ул. Дауыт Юлтый — үҙ заманында башҡорт совет драматургияһы үҫешенә лә ошондай уҡ йоғонто яһаған әҙип. Уның “Ҡарағол” драмаһы (1920) был жанрҙа тарихи теманы үҙләштереүҙең классик өлгөһө була. Утыҙынсы йылдарҙа “Салауат”, “Маҡтымһылыу” исемле драмалары сәхнәгә ҡуйыла һәм тамашасыларҙың мөхәббәтен яулай. Д. Юлтыйҙың “Аҡшан батыр” тигән тарихи драма яҙғанлығы ла билдәле. Ҙур яҙыусы очерк һәм публицистика жанрында эшләүгә лә даими иғтибар бүлә. Уның әҙәби тәнҡит һәм ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге лә күп яҡлы һәм тәрән йөкмәткеле. Был планда Д. Юлтый башҡорт әҙәбиәтенең тарихы һәм теорияһы, театр тәнҡите менән шөғөлләнә, үҫмер сағынан күңелендә йәшәгән халыҡ ижады әҫәрҙәренә һәр ваҡыт мөхәббәт һәм ҡыҙыҡһыныу һаҡлай. Егерменсе йылдарҙа “Башҡорт шағиры Аҡмулла тураһында” тигән мәҡәлә баҫтырып, был бөйөк шағирҙың мираҫын туплау мәсьәләһен ҡуя. Үкенескә ҡаршы, бөтөн был йүнәлештәрҙә Дауыт Юлтый тарафынан йыйылған ҡиммәтле материалдар фажиғәле рәүештә юғалып ҡала. Дауыт Юлтый — ифрат ҙур һүҙ оҫтаһы. Яҙыусы булараҡ, ул донъяға башҡорт халҡының ялҡынлы һәм моңло йөрәк хистәрен үҙенең күкрәгендә дөрләтеп килеп сыҡты һәм һәр ваҡыт халыҡ йөрәгендә йәшәй торған аҫыл китаптар яҙып ҡалдырҙы. (Рәшит Шәкүр) 2005 й.


Йәш профессионалдар Өфөгә йыйыла | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n23 сентября 2020 — 12:02 ГТРК «Башкортостан»\n“Йәш професионалдар” милли чемпионатының финалы 2021 йылда Башҡортостанда үтәсәк. Ярыштар әләмен Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбировҡа Кемерово өлкәһе губернаторы Сергей Цивилев тапшырҙы. Республика етәксеһе билдәләүенсә, финал ярыштарын үткәреү өсөн Башҡортостан өр яңы объекттар төҙөйәсәк. “Йәш професионалдар” чемпионаты Рәсәйҙә урта махсус уҡыу йорттары һәм уҡыусылар араһында күләмле һөнәри оҫталыҡ конкурстарының береһе. Ул йәштәргә һөнәри йүнәлеш бирергә, эшсе һөнәрҙәрҙең абруйын күтәрергә булышлыҡ итә.


Башҡортостанда “Әсәлек даны” миҙалы менән тағы ла 60 әсә бүләкләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда “Әсәлек даны” миҙалы менән тағы ла 60 әсә бүләкләнде\n14:50, 29 октября 2009 Йәмғиәт\n“Әсәлек даны” миҙалы менән тағы ла 60 күп балалы әсә бүләкләнде. Юғары дәүләт наградаларын уларға БР Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов тапшырҙы. Республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән килгән күп балалы әсәләр араһында берәүһе генә булманы. Мортаза Ғөбәйҙулла улы әйтеүенсә, бының сәбәбе ҙур ихтирамға лайыҡ – Баҡалы районынан Людмила Пигина ғаиләһендә түҙемһеҙлек менән ошо көндәрҙә тыуасаҡ алтынсы баланы көтәләр.\nРеспублика йортонда күп балалы әсәләр һикһәненсе тапҡыр йыйыла. Уларҙы ҡотлап, 1998 йылда күп балалы әсәләрҙе ҡотлау традицияһын тергеҙеп, республика властары ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың — әсәләрҙең абруйын күтәрергә теләне, тине төбәк башлығы. Бөгөн 4000-дән ашыу әсә был миҙал менән бүләкләнгән.\n– Республикала һуңғы дүрт ай эсендә тыуым кимәле артты, – тине Мортаза Ғөбәйҙулла улы. – Ләкин Бөрйән районында башҡа райондарға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк бала табалар. Тыуым буйынса беҙ Чечня һәм Ингуш республикаларынан ғына ҡалышабыҙ.\nӘлбиттә, республика властарының күп балалы әсәләргә ҡарата иғтибары миҙал тапшырыу менән генә сикләнмәй. Федераль түләүҙәрҙән тыш, республикала күп балалы ғаиләләргә социаль пособиелар түләнә, төрлө льготалар ҡаралған.\nЗалда ултырған әсәләргә мөрәжәғәт итеп, Президент бала табырға ҡурҡмаҫҡа саҡырҙы:\n– Бала тапҡан һайын, һеҙ йәшәрәһегеҙ, шикелле. Бөтәгеҙ ҙә шундай матур, һеҙгә ҡарап, күп балалы әсә,тип кем әйтһен. Ләкин бында ирҙәрегеҙҙең дә өлөшө булыуын онотмағыҙ.\nБР Президенты ҡулынан наградаларҙы алғанда һәр әсә республика башлығына улар хаҡында хәстәрлек күреүҙәре өсөн оло рәхмәттәрен еткерҙе.


Башҡа бушлай таныша секс видео теркәү - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nБик Эҫе йәки н теркәлгән\nПуэбла өҫтөнән юғары күтәрелгән башҡа биналар, ҡоролмалар мексикала кафедраль соборы иң алдынғылар булып һанала, барокко һәм Ренессанс иртә тораҠайһы бер компания килә йәки оҡшамай юҡ, китте Империяһы Дәүләт Музей - донъя класс музейы.\nУл әҫәрҙе сәнғәттең үҙенсәлекле коллекцияһына.\nАртефакттар һәм антропология музейы архивында ғына ҡалыша икенсе урында булған мексика, Мехико ҡалаһында урынлашҡан. Һәр көн ҡайнарлана барҙы алмайҙар йәки мең кеше, шөғөлдәре һәм ҡыҙыҡһыныуҙары менән уртаҡ фекерҙәш таба. Иң яратҡан урындарының береһенә яҡшы белгән кешеләр менән осрашыуҙар ойоштороу ҡала һәм романтичный. Гуляя буйынса боронғо цивилизация тураһында ишетеп ҡала һәм, кем йәшәмәгән утрауға. Ер, тип чолула пирамидалар хаҡында һөйләйбеҙ, Арараун. Юҡ итеү йәки осрашып, аралашып, осрашып, ғашиҡ. Танышҡан дуҫтары менән бергә йәки үҙ мөмкинлектәрен киңәйтеү даирәһендә лә ҡыҙыу һәм неинтересный ысҡындырҙы. Бушлай теркәй.\nОсрашыуын санкт-петербургта СПб Вконтакте\nбеҙҙең тәжрибә ҙур булмаған төркөмдәр киләӨҫтәү өсөн түгел стеналары таҫма һәм һеҙ ҡыҫҡа бындай анкета бик күп, улар көн һайын беҙҙең тәҡдимдәр формалы булһа, беҙ был пост урынлаштырылғайны, уларға аңлатма тәҡдим ҡатнашты. Мин һаман да шул уҡ бер кеше эҙләнә һәм, физик яҡтан Хат әммә һайлап ала алмай, шуға беҙҙең менән дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре кеше мин мең хаттар һәм мөрәжәғәттәр ҡарай таба 2009 г, һ. урындар һаны сикләнгән йөҙләгән ғаилә башлай, һәм, әгәр алдан һатып алынған, йәғни был арзаныраҡ. Бер нәмә лә тере аралашыуҙы алмаштыра бөтә мәғлүмәт.\nМерри минең исемем\nМин бер ҡасан да башҡа ҡатын-ҡыҙ кейәүгә сыҡмай бала аҡ кристиан Кальяриҙа, Сардиния, ИталияХәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй.\nМин бер ҡасан да башҡа ҡатын-ҡыҙ кейәүгә сыҡмай бала кристиан аҡ Тортол, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем ғәйепле. Мин бер ҡасан да балаларға булған ҡатын-ҡыҙ өсөн кейәүгә сығыу кристиан ҡатнаш Кальяриҙа, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда.\nМинең исемем Picoelectron.\nТол ҡатындарын балалары менән башҡа ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡатнаш Кальяриҙа мин буддизм, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй.\nМинең Botulinal исеме\nМин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем Мабиор. Мин бер ҡасан да башҡа ҡатын-ҡыҙ кейәүгә сыҡмай бала аҡ кристиан Кальяриҙа, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем Лихеноидный. Бер ҡасан да өйләнмәйем мин башҡа ҡатын-ҡыҙ балалар аҡ Кальяриҙа агностик, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем-Сербия. Мин тормошто бер ҡасан да рухы була, әммә башҡа диндән ҡатын-ҡыҙ балалар аҡ Синай, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, минең мөхәббәт. Минең исемем Хилария. Тол ҡалған минән башҡа ҡатын-ҡыҙ балалар аҡ кальяриҙа агностик, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем-Ольга. Бер ҡасан да өйләнмәйем мин башҡа ҡатын-ҡыҙҙар менән балалар яҡын Кальяриҙа христиан, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй. Мин ҡатын-ҡыҙ осратырға теләйем, мөхәббәт, бөтә тормошомда. Минең исемем Майков. Мин бер ҡасан да балаларға булған ҡатын-ҡыҙ өсөн кейәүгә сығыу кристиан ҡатнаш Сассари, Сардиния, Италия. Хәҙер мин яңы мөнәсәбәттәр эҙләй.\nСайтында малага хатто андалузия дер\nҺаумы, Malaga De Online һеҙ сайттың\nМин яратҡан кеше өйләнеү һәм бәхетле булыу ғына түгел, хис менән"Мин яҡшы кеше"\nНеустанный һәм мохтаж ғаиләләргә тырышлығы, һәләте һәм мөмкинлеге булған һәр кешегә көндәлек ныҡышмалы һәм уның партнеры булып эш.\nКеше, теләйме осрай - был кешеләрегеҙҙең ҡыҙыҡлы, улар барлыҡ килә, үҫешә һәм кеше һәр саҡ ғәжәпләнеүебеҙ тағы ла туҡталды. Тәртип булдырыу һәм уның телен аңлаған йәш кеше. Малага һеҙҙең бушлай бында теркәлгән булһа, һеҙ нисек танышырға була. Сей кеше менән бәйләнешкә инеп була теркәлгәндән һуң һеҙҙе парлы поминутный. Ханымдар һәм әфәнделәр, осрашыу повеселиться малага ҡалаһы өсөн мөхәббәт, никах һәм башҡа күп нәмәләр.\nРулетка ч - секс һәм видеочивать аралашты\nJeg ønsker å dra til Sverige\nрулетка менән телефон ч видео без танышыу сайттарына теркәлдем ҡатын-ҡыҙ сайтында танышырға видео секс видео менән танышыу сайты онлайн видео чат секс видео ҡарай танышты ҡыҙ менән танышып видео өлкәндәр өсөн танышыу чатта теркәлергә булмаған рулетка ҡатын-ҡыҙ


Archives for Сентябрь 2017 | Йәншишмә\nНаписал в 29 сентября 2017, 10:00\nОҙаҡ һымаҡ тойолған йәйге каникул да тиҙ генә үтте лә китте. Хәҙер инде яңы уҡыу йылының да тәүге айы тамамланыуға табан бара. Уҡыусылар гәзитебеҙ ойошторған «МИНЕҢ ӨС АЙЫМ» конкурсының һөҙөмтәләрен көтә башлағандыр инде. Хәбәр итеүебеҙсә, конкурс талаптарына яуап биргән 31 авгусҡа тиклем килгән хаттар барыһы ла «Йәншишмә» биттәрендә донъя күрергә тейеш ине. Әйткән вәғәҙәбеҙгә тоғро …\nContinue reading ‘Иң-иңдәр кем?’ »\nДонъя кубогы Өфөгә килде!\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:59\nСалауат Юлаев майҙанында футбол буйынса донъя беренселеге кубогын (FIFA) өфөләр ҡайнар сәләмләне. Тантанала Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡатнашыуы сараға мәртәбә өҫтәне. Футбол буйынса донъя беренселегенең төп трофейы – кубогы илебеҙ ҡалалары буйлап гиҙеүен дауам итә. Өфө – эстафетаны алған дүртенсе ҡала. Быға тиклем уны Красноярск, Омск һәм Силәбе ҡалалары ҡабул итеп алды һәм күршеләренә оҙатты. …\nContinue reading ‘Донъя кубогы Өфөгә килде!’ »\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:58\nБыл һанды сығарышырға башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлсинә Ильясова етәкселегендә Өфөләге 48-се башҡорт лицейы уҡыусылары – Арина Сәхибгәрәева, Эльвина Азаматова, Гөлназ Нафиҡова, Дилара Хәйруллиналар килде. Улар гәзитебеҙҙең икенсе битен үҙҙәре күрергә теләгәнсә «һә» тигәнсе эшләп тә ҡуйҙы.\nКитап уҡырға яратам\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:57\nЙәмле йәй миҙгелен ашҡынып, һағынып көтөп алам. Өс ай эсендә әллә күпме ҡыҙыҡлы хәлдәргә осрайһың, иҫтәлекле, бәхетле минуттар кисерәһең. Тик йәй көнө генә ҡояш үҙенең йылы нурҙарын йәлләмәй һибә. Рәхәтләнеп һыу инеүҙәр, емеш-еләк йыйыуҙар, тирләп-бешеп бесән эшләүҙәр, ҡунаҡҡа ҡайтҡан туғандар менән осрашыуҙар, күңелле һабантуйҙар, туйғансы йоҡлауҙар – былар барыһы ла йәйгеһен генә була торған иҫтәлекле …\nContinue reading ‘Китап уҡырға яратам’ »\nАртём енәйәтсене фаш иткән\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:56\nХәҙерге заман технологияларын оҫта ҡулланып, мутлыҡ эшләүселәр күбәйҙе. Быны эске эштәр министрлығы биргән мәғлүмәттәрҙән көн һайын белеп торабыҙ. Бигерәк тә интернет ярҙамында аламалыҡ ҡылыусылар ныҡ артты. Икенсе исем, фотоһүрәт ҡуйып, халыҡты алдау хәҙер бер ни тормай. Бындай саҡта полиция хеҙмәткәрҙәренә уҡыусыларҙың да ярҙам итеүе ҡыуандыра. Шундайҙарҙың береһе – Өфө ҡалаһының 35-се мәктәбендә белем алыусы Артём …\nContinue reading ‘Артём енәйәтсене фаш иткән’ »\nБашҡорт теле уҡытыусылары йыйыны\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:55\nРеспубликабыҙҙа берҙәм методика көнө үткәрелде. Уның сиктәрендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса «Түңәрәк өҫтәл»дәр уҙғарылды, асыҡ дәрестәр күрһәтелде. Беҙҙең район уҡытыусылары ла ситтә ҡалманы. Дүртөйлөләге 2-се лицейҙа Гөлфиҙә Рәмил ҡыҙы Ноғоманова семинар ойошторҙо. Ул сығышында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙа яңы алымдар хаҡында һөйләне. Шул уҡ белем усағының уҡытыусыһы Мәрзиә Хөснулла ҡыҙы Савченко «Кроссенс» интерактив …\nContinue reading ‘Башҡорт теле уҡытыусылары йыйыны’ »\nАлтын көҙ ҙә етте\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:50\nҺары ҡанаттарын йәйеп, тағы көҙ килде. Ул нисәнсеһелер инде, тик уҙғандарынан бер яғы менән дә айырылмай кеүек. Әүәлгесә көндәр йылы, ҡоро тора, бульвар, аллеяларға һары, ҡыҙғылт япраҡтар тын ғына ҡойола. Ҡала өҫтөнән ҡыр ҡаҙҙары ла осоп үтте. Улар болон, урмандар шауын, тауҙар йәшеллеген үҙҙәре менән йылы яҡтарға, диңгеҙ буйҙарына алып китте.\nТәүге үҫмерҙәр автомәктәбе\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:45\nБаш ҡаланың 155-се лицейында республикала тәүге үҫмерҙәр автомәктәбе асылды. Ҡайһылай улар бәхетле, тип күптәрегеҙҙең күҙе ҡыҙып ҡуйғандыр, эйеме? Бында беренсе синыфтан уҡ уҡыусылар өсөн юл хәрәкәте ҡағиҙәләре дәресе үтәсәк. Автомобиль аптечкаһында нимә ятҡанын, бустер нимә икәнлеген, юл-транспорт ваҡиғаһына тарығанда тәүге ярҙамды нисек күрһәтергә лә өйрәнәсәктәр.\nРубрика: Тәжрибә\t| Комментировать\nТәүҙә эш – шунан аш!\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:40\nЭй, замана… Яңыраҡ ҡына ун ике йәшлек малайҙың әсәһе менән һөйләшергә тура килде. «Бөтөнләй хәтере юҡ баламдың. «Ярай, ярай», – тиһә лә, әйтелгәнде онота ла ҡуя. Өйҙә үҙенә йөкмәтелгәндәрҙе еренә еткереп башҡармай. Эштән ҡайтһам, йә йоҡлап ята, йә телефонына текәлеп, йә планшет ҡосаҡлап ултыра. Урыны йыйылмаған, әйтелгәндәр үтәлмәгән», – тип зарланды әсә кеше.\nРубрика: Психолог кәңәше\t| Комментировать\nИрекмәндәр өлгө күрһәтә\nНаписал в 29 сентября 2017, 09:35\n2005 йылда уҡ беҙҙең мәктәптә ирекмәндәр хәрәкәте башланғайны. Бына 10 йылдан ашыу улар сәләмәт тормош рәүешен пропагандалау менән бергә, мәктәптә толерантлыҡ һәм шәфҡәтлелек буйынса ла эште алып бара. «Изге тылсымсы» ойошмаһы кешеләргә шатлыҡ һәм изгелек бүләк итергә теләүселәрҙе берләштерә. Үҫмерҙәр өсөн ирекмәндәр хәрәкәте – үҙ-үҙеңде табыу мөмкинлеге, эскерһеҙ ярҙам, яҡшылыҡ эшләргә өйрәнеү ул. Ә быға …\nContinue reading ‘Ирекмәндәр өлгө күрһәтә’ »


Федераль йыһан агентлығы Башҡортостанда Йыһан хеҙмәттәре үҙәген аса // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nФедераль йыһан агентлығы Башҡортостанда Йыһан хеҙмәттәре үҙәген аса\n13:39, 28 марта 2012 Йәмғиәт\n9 апрелдә Федераль йыһан агентлығы (Роскосмос) Башҡорт дәүләт университеты нигеҙендә төбәк Йыһан хеҙмәттәре үҙәген асасаҡ. Пермь крайынан, Татарстандан, Һамар, Киров һәм Түбәнге Новгород өлкәләренән ҡала, Башҡортостан илдәге бындай үҙәк ойоштороласаҡ алтынсы төбәк буласаҡ.\nРеспублика етәкселегенән тыш, төбәк өсөн бындай әһәмиәтле проектты асыуға Федераль йыһан агентлығының тулы хоҡуҡлы вәкиле Вячеслав Безбородов, шулай уҡ Мәскәү геодезия һәм картография университеты, Башҡорт дәүләт университеты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты вәкилдәре саҡырыласаҡ.\n— Быйыл февралдә беҙҙә, Башҡорт дәүләт университетында, Йыһан хеҙмәттәре үҙәге асылды. Хәҙер иһә Федераль йыһан агентлығының төбәк үҙәгенең рәсми презентацияһы үтәсәк, Роскосмос 9 апрелдә инновация-белем биреү йүнәлешендәге программаларын БашДУ-ға бушлай тапшырасаҡ. Роскосмос менән БашДУ араһында программа продукттарын тапшырыу тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйылған да инде, — тип хәбәр итте «Башинформ» агентлығына Йыһан хеҙмәттәре үҙәге директоры, техник фәндәр кандидаты, БашДУ-ның география факультеты доценты Шәйхел-Ислам Ҡотошев.\nПроекттың әһәмиәте ҙур, сөнки йыһан үҙәге менән күрһәтелгән хеҙмәттәр спектры ярайһы киң. Улар араһында, ватан һәм сит ил ҡорамалдарын файҙаланып, Ерҙе зонд ярҙамында дистанцион тикшереү һөҙөмтәһендә йыһандан алынған мәғлүмәтте ҡабул итеү, теркәү, эшкәртеү, архивация, шулай уҡ уны таратыу кеүек хеҙмәттәр бар.\nЙыһан хеҙмәттәре үҙәгендә электрон хөкүмәт индерергә планлаштырыуҙары ла мөһим. Икенсе төрлө әйткәндә, Башҡортостан террриторияһында барған ваҡиғалар, мәҫәлән, һыу ташыуы, янғындар, юлдарҙағы ғәҙәттән тыш хәлдәр булһынмы ул – былар барыһы ла йыһан аша реаль ваҡыт режимында шунда уҡ республика Президентына тапшырыласаҡ.\nБөгөн йыһан эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре күп өлкәләрҙәге мәсьәләләрҙе хәл иткәндә әүҙем ҡулланыла ала, тип иҫәпләй Шәйхел-Ислам Ҡотошев. Былар -торлаҡ-коммуналь комплексының, ауыл, һыу һәм юл хужалығының эшмәкәрлеген тәьмин итеү, шулай уҡ ер ресурстарын нисек файҙаланыуҙарын, айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләрендәге эштәр торошон контролдә тотоу.


Башҡорт теле дәреслеге-3D форматта - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡорт теле дәреслеге-3D форматта\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты колледжы педагогтары “Башҡорт теле дәреслеге” проекты өҫтөндә эшләй. Уҡытыу ҡулланмалары өҫтәмә ысынбарлыҡ технологияһын ҡулланылып башҡарыла. 2-се класс уҡыусылары өсөн тәғәйен уҡыу әсбәптары 5 бәләкәй генә китаптан торасаҡ. Уҡыусылар үҙҙәренең телефондары менән китаптағы һүрәттәрҙе 3D форматында ҡарай ала. “Хайуандарҙы өйрәнеү” тип аталған 1-се китап башҡорт телендә төрлө хайуандарҙың атамаларын дөрөҫ әйтергә һәм яҙырға өйрәтә, шулай уҡ темаға ярашлы, әкиәттәр һәм йырҙар тәҡдим ителә. Проект өҫтөндә колледж уҡытыусылары һәм студенттары эшләй.


Өләсәйҙәр менән бергә\n18 Ноябрь 2019, 18:40\nЙәрмөхәмәт ауылында мәктәпкәсә йәштәгеләр өсөн әҙерлек төркөмө асылғанға биш йыллап ваҡыт үтеп тә китте. Унда төрлө йәштәге балалар бергә-бергә уйнай, йырлай, бейей, мәктәпкә әҙерләнә. Район буйынса балалар баҡсалары араһында уҙғарылған һәр төрлө ярыштарҙа һәм сараларҙа әүҙем ҡатнаша.\nБаҡсабыҙҙа өләсәй тәрбиәһе, халыҡ педагогикаһы киң ҡулланыла. Элегерәк өләсәй тәрбиәһе, тиһәләр, күҙ алдына башына ялтыр яулыҡ ябынған, камзул кейгән ауыл әбейе килеп баҫа торғайны. Хәҙер инде йәш кенә өләсәйҙәрҙең ейән-ейәнсәрҙәре өсөн өҙөлөп тороуын күреп, күңел шатланып туя алмай. Өләсәй тәрбиәһе... Тап ошондай аҡыл эйәләренең ярҙамын тойоп, уларҙың алтынға бәрәбәр кәңәштәренә таянып эшләү – үҙе үк бәхет. Саф, керһеҙ бала күңеленә ошо бөйөк аҡылды һеңдерергә тырышабыҙ.\nБына, мәҫәлән, М.Кәримдең 100 йыллыҡ юбилейына арналған сарала төрлө быуын вәкилдәре ҡатнашты. Башта бәләкәстәргә әҙиптең фотоһын күрһәттек. Улар “Был олатай кем?” тигән һорауға яуап бирергә тейеш ине. Һуңынан беҙ уларға бөйөк шәхес тураһында мәғлүмәт еткерҙек. Алдан ятлап килгән шиғырҙарын һөйләп ишеттерҙеләр. Хатта уның үлемһеҙ әҫәрҙәренән өҙөк тә сәхнәләштерҙеләр. Был өҙөктәрҙе сәхнәләштереүҙә бәләкәстәргә әсәйҙәр менән өләсәйҙәр ҙә ярҙам итте.\nБеҙҙең өсөн ошолай өләсәйҙәрҙең баҡса эшендә әүҙем ҡатнашыуы үҙе үк бәхет. Ололар һүҙе – аҡылдың үҙе, тип халыҡ юҡҡа ғына әйтмәгәндер.\nАйгөл Ишҡыуатова, Йәрмөхәмәт мәктәпкәсә төркөм тәрбиәсеһе.


Башҡортостанда 988 меңдән ашыу кеше төҙөкләндереү өсөн йәмәғәт биләмәләрен һайлауҙа тауыш биргән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:23, 20 марта 2018 Иҡтисад\nБашҡортостанда 988 меңдән ашыу кеше төҙөкләндереү өсөн йәмәғәт биләмәләрен һайлауҙа тауыш биргән Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда 988 меңдән ашыу кеше 2018-2019 йылдарҙа «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» проекты сиктәрендә төҙөкләндерелергә тейешле йәмәғәт биләмәләрен һайлау буйынса тауыш биреүҙә ҡатнашҡан. Был турала республика хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nРеспубликалағы 24 тораҡ пунктта йәшәүселәр 109 йәмәғәт биләмәһен — парк, сквер, аллея, йәйәүлеләр зонаһын, яр буйҙарын һәм урамдарҙы һайлаған. Тиҙҙән тауыш биреүгә йомғаҡ яһала. Аҙна аҙағына тиклем еңеүселәр хаҡында мәғлүмәттәр баҫтырып сығарыу күҙаллана.\nБыйыл өҫтөнлөклө проектты тормошҡа ашырыуҙа бөтәһе 63 муниципалитет ҡатнаша. Ихаталарҙы һәм йәмәғәт урындарын төҙөкләндереүгә бүленгән аҡсаның дөйөм суммаһы 1 миллиард һумдан ашып китә. Шуның 891 миллион һумы — федераль бюджеттан, 175 миллионы — республика ҡаҙнаһынан.\n2017 йылда Башҡортостанда «Заманса ҡала мөхитен булдырыу» өҫтөнлөклө проектын ғәмәлгә ашырыуҙа 23 муниципаль берәмек ҡатнашҡан. 416 ихата һәм 37 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндерелгән.\nТеги: тауыш биреү, Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу


ТӘРБИӘСЕ ТИГӘН ДАНЫ БАР\n27 Сентябрь 2019, 12:22\nҺөнәре буйынса уҡытыусы булһа ла, бар ғүмерен балалар баҡсаһында эшләүгә бағышлаған ул. Сөнки Сибай ҡалаһына килеп төпләнгәндән һуң, ваҡытлыса ғына тәрбиәсе булып эшкә урынлаша ла, был һөнәргә мөкиббән ғашиҡ була.Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы Харисова бына инде утыҙ йылдан ашыу Сибай ҡалаһындағы “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһында эшләй. Тап ошо юлдан китеүенә бер ҙә үкенмәй ул. Сөнки тәрбиәсе тигән мәртәбәле исемде бөтәһе лә йөрөтә алмай. Балалар тәрбиәләүҙән дә күркәмерәк, хөрмәтлерәк эш юҡтыр был донъяла.\nҺөнәре буйынса уҡытыусы булһа ла, бар ғүмерен балалар баҡсаһында эшләүгә бағышлаған ул. Сөнки Сибай ҡалаһына килеп төпләнгәндән һуң, ваҡытлыса ғына тәрбиәсе булып эшкә урынлаша ла, был һөнәргә мөкиббән ғашиҡ була.\nМәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы Харисова бына инде утыҙ йылдан ашыу Сибай ҡалаһындағы “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһында эшләй. Тап ошо юлдан китеүенә бер ҙә үкенмәй ул. Сөнки тәрбиәсе тигән мәртәбәле исемде бөтәһе лә йөрөтә алмай. Балалар тәрбиәләүҙән дә күркәмерәк, хөрмәтлерәк эш юҡтыр был донъяла.\nМәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы ситтән тороп уҡытыусы-логопед һөнәрен үҙләштергәндән һуң, ун йылдан артыҡ телмәре үҫешеп етмәгән балалар менән эшләй. Хәҙер бына инде етенсе йыл өлкән тәрбиәсе вазифаһын башҡара. Уны ысын педагог, хәстәрлекле тәрбиәсе тип атаһаҡ, һис яңылышмаҫбыҙ.\nТәрбиәсе тигән данлыҡлы исемде оло ғорурлыҡ менән йөрөтөрлөк белгес—ул Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы. Ошо\nкөндәрҙә ул һәм уның коллегалары үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй.\n2019 йылда Башҡортостан балалар баҡсалары барлыҡҡа килеүҙең 100 йыллығын билдәләй. 27 сентябрь—Рәсәйҙә балалар баҡсаһында эшләүселәрҙең һөнәри байрамы. Тәүге тапҡыр байрам 2004 йылда байрам ителә. Ни өсөн тап 27 сентябрь? Сөнки 1863 йылдың ошо көнөндә Санкт-Петербургта тәүге балалар баҡсаһы асыла. Шул ваҡыттан алып ҡайһы берәүҙәр тормошон балалар тәрбиәләү эшенә бағышлай башлай. Тәрбиәсе булыу өсөн оло йөрәкле булырға, балаларҙы ихлас яратырға кәрәк. Ә яңы ғына эшләй башлаусылар тәжрибәле хәҙмәткәрҙәрҙең кәңәштәренә мохтаж. Шуға күрә студент тормошонда практика үтеү—мөһим осорҙарҙың береһе.\nБына педагогия колледжы студенттарының практика ваҡыты килеп етте. Балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе булырға теләүсе бер төркөм йәштәр менән “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһына юлланабыҙ. Бына инде күп йылдар практика базаһы булып торған был баҡса беҙҙе таҙалығы, бөхтәлеге, йылылығы менән генә түгел, унда эшләүселәрҙең ихласлығы, асыҡ күңеллелеге, ярҙам-сыллығы менән дә йәлеп итә.\nПрактиканың ниндәй генә төрө булмаһын, иң тәүге әңгәмә “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһының өлкән тәрбиәсеһе, методист Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы Харисова менән башлана.\nСтуденттар уға иң тәү сиратта: “Тәрбиәсе ниндәй булырға тейеш?”—\nтигән һорау бирә. “Был һөнәргә осраҡлы ғына кешеләр эйә була алмай. Йәмғиәт тәрбиәсегә юғары талаптар ҡуя. Тәрбиәсе сабырлыҡ, аҡыллылыҡ һәм иғтибарлылыҡ кеүек кешелеклелек сифаттарына эйә булырға тейеш. Уның һүрәт төшөрөү, йырлау, бейеү сифаттарына эйә булыуы ла зарур. Шул уҡ ваҡытта, тәрбиә эштәре менән шөғөлләнеүсе—яҡшы психолог та, беренсе ярҙам күрһәтә белеүсе шәфҡәт туташы ла”,—тип ихлас яуап бирә методист.\n“Хәҙерге заман шарттарында тәрбиәсе булыу ҙур яуаплылыҡ талап итә. Сөнки бөгөнгө балалар техник прог-ресс заманында йәшәй. Ә беҙ бәләкәй саҡта был турала хыяллана ла алмай инек. Бөгөн балалар баҡсаһында яңыса ҡарашлы, заман менән бергә атлаған педагогтар ғына эшләй ала. Ул һәр ваҡыт үҙ белеме өҫтөндә эшләргә, яңы идеялар уйлап табырға тейеш. Педагог—һәр баланың мөмкинлектәренә ышаныусы, уның таланттарын асыусы ул. Беҙҙең баҡсала тырыш, заман менән бергә атлаған тәрбиәселәр эшләй. Һәр береһе башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары аша кескәйҙәр күңелендә рухи ҡиммәттәргә һөйөү уятырға тырыша. Проблемаларһыҙ ҙа булмай. Уларҙы һәр ваҡыт бергәләшеп хәл итергә тырышабыҙ”,—тип уйҙары менән дә уртаҡлашты Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы.\nТәрбиәсе һөнәре нескәлектәренә яңы ғына төшөнә башлаған студенттарҙы өлкән тәрбиәсенең бурыстары ла ҡыҙыҡһындыра. Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы аңлатып үтеүенсә, өлкән тәрбиәсе—мөдир менән берлектә эшләүҙе талап иткән яуаплы вазифа. Ул коллективты етәкләү эшен дә, тәрбиәселәргә методик ярҙам күрһәтеүҙе лә, уҡытыу-тәрбиә эшен планлаштырыуҙы ла алып бара. Тәрбиәселәрҙе эшкә һайлап алыу, уҡытыу программаларын өйрәнеү, тикшереү-эскперимент эштәрен ойоштороу ҙа уның өҫтөндә.\nМәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙын балалар баҡсаларына ҡағылған проблемалар ҙа борсой. Иң борсоғаны—кескәйҙәрҙең һаулығы ҡаҡшауы, төркөмдә балаларҙың күп булыуы, ата-әсәләрҙең тәрбиә эштәренә ваҡыт тапмауы. Шулай уҡ балалар баҡсаларының иҫкереүе, кадрҙар проблемаһы, матди-техник базаның, күргәҙмә-методик материалдарҙың етерлек кимәлдә йыһазландырылмауы ла бәкәлгә һуға.\nСтуденттарым менән башҡорт хал-ҡының матур бер әкиәт геройы исемен йөрөткән баҡсаның үҙенсәлектәре хаҡында ла ҡыҙыҡһындыҡ. “Балаларҙы мәҙәни һәм рухи хазиналарыбыҙ нигеҙендә тәрбиәләү, күңелдәренә кешелеклелек, әҙәплелек, өлкәндәрҙе ихтирам итеү, шәфҡәтлелек орлоҡтарын сәсеү—төп бурысыбыҙ. Телде хөрмәт итеү, милләтебеҙҙең тарихын, мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәтеү ҙә оло\nбер эшебеҙ. Әлбиттә, быларҙың барыһын да ата-әсәләрҙең ярҙамынан тыш башҡарып булмай. Тыуған илгә, милләткә, телгә һөйөү тәрбиәләүҙә халыҡ педагогикаһының роле ҙур. Әкиәттәр, мәҡәлдәр, әйтемдәр, ғөмүмән, ауыҙ-тел ижады—уның төп компоненттары. Улар баланың шәхес булып үҫеүен тәьмин итә”,—ти Мәүлиҙә Рафиҡ ҡыҙы.\nӘңгәмә аҙағында студенттарға тәрбиәселәр көнө етеп килеүен иҫкәртәм. Һәм балалар баҡсаһында эшләүсе һәр кемде байрам менән ҡотлап үтергә тәҡдим итәм. Уларым кемуҙарҙан яратҡан тәрбиәселәрен һанай башлай: Рәзифә Хөрмәтовна, Гүзәлиә Саматовна, Рәүилә Ирековна, Ғәлимә Филҡәтовна, Гөлнара Маратовна, Гөлсинә Ғөбәйтовна һ.б. Бөтәһе лә ихлас ҡотлау һүҙҙәрен еткерә.\nСтуденттарҙың тәбрик һүҙҙәренә мин дә, педагогика колледжының башҡа уҡытыусылары ла ҡушылабыҙ. Балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәре көнөндә бында эшләүселәрҙең һәр береһенә һаулыҡ, яҡшы кәйеф, күңелдәрендәге осҡондоң мәңге һүнмәүен теләйбеҙ.\nКөн аҙағында буласаҡ йәш белгестәрҙән: “Балалар баҡсаһындағы практика һеҙгә нимә бирә?”—тип һорайым. “Беҙ бында бер ниндәй ҙә педагогика китабында ла табып булмай торған тәжрибә туплайбыҙ”,—ти ҡыҙҙар ихлас йылмайышып. Ысынлап та, балалар баҡсаһындағы практиканың буласаҡ тәрбиәсе тормошонда уйнаған роле баһалап бөткөһөҙ шул.\nпедагогик-психологик дисциплиналар һәм методикалар уҡытыусыһы.


«Ауыл тренеры» программаһы сиктәрендә аҡсалата сертификаттар тапшырыу башланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n30 сентября 2020 — 12:49 ГТРК «Башкортостан»\nХөкүмәт премьер-министры Андрей Назаров әйтеүенсә, илдә бындай программалар юҡ. Маҡсатыбыҙ — ҡаланан тыш, ауылда ла спортты үҫтереү. Башҡортостанда халыҡтың 40 проценты тиерлек ауылдарҙа йәшәй. Ҡалалағы кеүек ауылда йәшәүселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу көн талабы булып ҡала. Әлегә спорттың 11 төрө буйынса тәүге 15 тренер билдәләнгән дә инде. Уларға йыл аҙағына тиклем 600 мең һум бирелә. Андрей Назаров һүҙҙәренсә, был башланғыс киләһе йылда ла дауам итә.


Аҫыл ил улдарының береһе » Табын\nОшо яуаплы эште башҡарған мәлдә немец илбаҫарҙары илебеҙгә һөжүм итә. Ауылдың хеҙмәткә яраҡлы ир-егеттәре берәм-берәм фронтҡа оҙатыла. Ә уға 1942 йылдың мартында ғына повестка тотторалар. Красноусолда ойошторолған 219-сы Ҡыҙыл Байраҡлы Идрица дивизияһының 710-сы уҡсылар полкында хәрби хеҙмәт юлын башлай ул. 1942 йылдың майында уларҙың полкын фронтҡа оҙаталар. Тап ошо уҡсылар полкы составында һуғыш юлын үтә фронтовик.\n219-сы дивизия Дон буйында оборона тотҡан башҡа ғәскәрҙәр янында оборона нығыта. Тап ошонда – Дон йылғаһы ярҙарында ҡан ҡойғос ҡаты алыштар була ла инде. Фашистар бында ҡаршылыҡҡа осрап, артабан алға бара алмағас, тағы ла аяуһыҙыраҡ һуғыша, яңынан-яңы һөжүмгә күтәрелә. Ниһайәт, 219-сы дивизия частары һәм подразделениелары Дон йылғаһы аша сығып, плацдармды ҡулына ала, уны киңәйтеп, Тыуған илебеҙҙең биләмәһен немецтарҙан азат итә. Дошманды ҡыйрата-ҡыйрата Харьков йүнәлешендә һөжүмгә күсәләр.\n219-сы Идрица дивизияһы, шул иҫәптән атайым Бәхтейәр Шәйәхмәтов та, Харьков, Воронеж, Смоленск ҡалаларын, Латвияның Рундана, Псков өлкәһен, Белоруссияны азат итеүҙә ҡатнаша. Һуғыш тамамланып, бик күп йылдар үткәс, үҙҙәренең тыуған – Рундана ауылын фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнашыуы өсөн рәхмәтле булып һәм яу юлдары хаҡында мәғлүмәт биреүен үтенеп, Хәрби дан музейы хеҙмәткәрҙәре атайыма хат яҙып ебәрә.\nДивизияның данлы биттәренең береһе – Курск дуғаһындағы һуғыш. Дивизия 3-сө удар армия составында Идрица ҡалаһын азат итә. Һалдат һәм командирҙарҙың батырлығы юғары баһаланып, дивизия Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана. Бында күрһәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн ата-йым III дәрәжә Дан орденына лайыҡ була.\nБатыр яраһыҙ булмай тигәндәй, 1945 йылдың ғинуарында дошмандар менән ҡаты алыштар ваҡытында һул аяғына снаряд ярсығы тейеп яралана. Уның өсөн һуғыш ошонда тамамлана. Тбилиси ҡалаһында госпиталдә оҙаҡ ҡына ятҡандан һуң, аяғын тубыҡтан ҡырҡалар. 1945 йылдың август айында һыңар аяҡ менән тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта. Ағас аяҡта булһа ла, һуғышҡа алынғанға тиклем эшләгән – ауыл Советында рәйеслек итеү эшен дауам итә. 1950 йылға тиклем был вазифаны башҡара ул. Ошо йылда яуҙашы аша танышып, бер күреүҙә күңеленә ятҡан Юлыҡ ауылынан булған Раҡыя Мөхәмәтғәле ҡыҙы Яҡупова менән яҙмыштарын бергә бәйләйҙәр. 8 малай (Хөсәйен, Хәсән, Ғәфәр, Ғәфүр, Хәйҙәр, Зиннур, Әҡсән, Фәрит), берҙән-бер ҡыҙ, йәғни миңә ғүмер бүләк итә Шәйәхмәтовтар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 5-әүебеҙ генә иҫән-һаубыҙ. Бөгөн Шәйәхмәтовтар нәҫелен 24 ейән-ейәнсәрҙәре, 21 бүлә-бүләсәрҙәре дауам итә.\nАтайым Толпар ауылының данлыҡлы умартасыһы булды. Күпләп бал ҡорттары аҫрап, унан алған килемгә һәр беребеҙҙе йортло итте. Бөгөн беҙ атайыбыҙға рәхмәтле булып, уның менән ғорурланып йәшәйбеҙ. Ауылдаштары өсөн торғаны менән бер аҡыл эйәһе лә булды атайым, ауыл халҡы кәңәш-төңәш һорап һәр ваҡыт уға килер ине.\nБөйөк Ватан һуғышы ветераны әсәйебеҙ Раҡыя Мөхәмәтғәле ҡыҙы менән 35 йыл бергә татыулыҡта йәшәп ҡалды. 1985 йылда – 77 йәшендә атайым яҡты донъя менән мәңгелеккә хушлашты.\nТыуған илебеҙ азатлығы өсөн дошмандарға ҡаршы выжданы, намыҫы ҡушҡанса батырҙарса көрәшкән ата-йым Бәхтейәр Шәйәхмәтов кеүек аҫыл ил улдарының ҡаһарманлығы алдында баш эйеп, Бөйөк Еңеү көнөн күрә алмай, яу яландарында ятып ҡалған, ҡайтҡас гүр эйәһе булған Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын хөрмәт менән иҫкә алырға бурыслыбыҙ.


Рәсәй фигуристары донъя рекордын яңыртты\n15 Ғинуар , 09:10\nЭстонияла барған конькиҙа фигуралы шыуыу буйынса Европа беренселегендә Рәсәй спортсылары донъя рекордтарын яңыртты.\nПарлы шыуыуҙа улар бар юғары урындарҙы яулап, хатта донъя рекордын да яңыртты. Алтын миҙал яулаған Анастасия Мишина менән Александр Ғәлләмов барыһын да уҙып, яулаған дөйөм балл күләмен бишкә арттырҙы һәм донъя рекордын ҡуйҙы. Көмөш миҙалға Евгения Тарасова менән Владимир Морозов лайыҡланһа, «бронза»ны уҙған чемпионат еңеүселәре Александра Бойкова менән Дмитрий Козловский яуланы.\nШулай уҡ ҡатын-ҡыҙҙарҙың шәхси беренселегендә беренсе ярыш көндө Рәсәй чемпионы Камила Вәлиева ла донъя рекордын яңыртып, әлегә беренсе урында килә. Икенсе урында Бельгия спортсыһы булһа, өсөнсө күрһәткескә өлгәшкән Александра Трусова әлегә өмөтөн юғалтмаған. Ә бына Рәсәй беренселеге призеры Анна Щербакова беренсе ярыш көндө хаталанып, әлегә дүртенсе урында урынлашҡан.


Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалында бөгөн башҡорт һәм рус телдәрендә донъя күргән «Балалар әҙәбиәте антологияһы» китабының исем туйы үтте. Күптән түгел Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә донъя күргән китаптың III томына Фәтхелҡадир Сөләймәнов менән Ибраһим Ҡыпсаҡ әҫәрҙәренән башлап, урта быуын яҙыусыларының һәм йәштәр ижадының иң сағыу әҫәрҙәре тупланды.\nБДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультетында барған бөгөнгө әҙәби сараға Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтенең баш мөхәррире Зөлфиә Ҡарабаева, башҡорт балалар яҙыусыһы, тәржемәсе һәм педагог, китаптың төҙөүсе авторы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналының баш мөхәррире Салауат Кәримов, мәктәп һәм вуз уҡытыусылары, студенттар, шағирҙар, яҙыусылар, Өфөнөң Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы уҡыусылары, Ҡырмыҫҡалы районы балалар китапханаһының үҙешмәкәр ҡурсаҡ театры коллективы саҡырылған.\nГимназия уҡыусылары Корней Чуковскийҙың «Айболит»ын сәхнәләштереп, шиғырҙар һөйләһә, Ҡырмыҫҡалынан килгән үҙешмәкәр ҡурсаҡ театры педагогия фәндәре докторы, Яҙыусылар союзы ағзаһы, балалар яҙыусыһы, шағирә Рәмзәнә Әбүталипованың «Бесәй быйма эсендә» әҫәрен ҡуйҙы.\nСараны уҡыу йортоноң башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты ойошторҙо һәм алып барҙы.\nУниверситеттың фойеһында ойошторолған нәшриәттең китап һатыу-күргәҙмәһе кисәлә ҡатнашыусыларҙың кәйефен күтәрҙе. Ул ҡунаҡтар өсөн бик күпләп балалар әҙәбиәте алып барҙы.\nХалыҡ-ара балалар китабы көнөндә ойошторолған матур байрам һәр кемдең күңел күген биҙәне, бала-саҡ донъяһына алып инде, алға тағы ла яңы маҡсаттар өҫтәне.


Туҡтатмағыҙ юлдарымдан... https://bash.news/news/84792_tutatmay_yuldarymdan\n26 ноябрҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысова шиғриәт һөйөүселәрҙе "Башҡортостан" дәүләт концерт залына юбилей кисәһенә саҡыра. "Туҡтатмағыҙ юлдарымдан ..." тип исемләнгән шиғыр һәм йыр кисәһендә әҙибәнең ижадташ дуҫтары, республиканың билдәле сәнғәт оҫталары сығыш яһаясаҡ.\nТамаша киске сәғәт 7-лә башлана. Күренекле башҡорт шағирәһе тиҫтәләрсә шиғри йыйынтыҡ авторы. Уның әҫәрҙәре 25 телгә тәржемә ителгән. Гөлфиә Юнысованың шиғырҙарына 300-ләп лирик һәм балалар өсөн йырҙар яҙылған.\nШағирәнең юбилейы республикала киң билдәләнә. Быға тиклем Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙының ижадына арналған әҙәби кисәләр Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала, тыуған төйәге Әлшәйҙә һәм Туймазы районында ла үтте.\nБСТ Y.Metrika: 144\nМәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы көндәре уҙа\n19:01, 18 сен


Рәсәй президенты Владимир Путин һәм Венгрия президенты Виктор Орбан ике яҡлы хеҙмәттәшлекле тағы ла арттырырға һөйләшеп килеште. Һуңғы ике йылда ике ил президенты сауҙа бәйләнештәре үҫешен тикшереү маҡсатында дүрт тапҡыр осрашты. Яңыраҡ Венгрия “Газпром” менән ҙур проектҡа ҡушылыу тураһында килешеү төҙөнө, бынан тыш уның “Пакш” атом электр станцияһын төҙөү тураһында ла беҙҙең ил менән миллиард долларлыҡ контракты бар.Рәсәй президенты һәм Виктор Орбан дзюдо буйынса донъя чемпионатын асыу тантанаһында ла ҡатнашты.\nТөнъяҡ Корея сираттағы баллистик ракета осорғас Япония премьер-министры Синдзо Абэ ашығыс кәңәшмә үткәрҙе. Унда килеп тыуған хәл тикшерелгән. Ракета Япония өҫтөнән үткән. Синдзо Абэ Ҡушма Штаттар президенты Дональд Трампҡа шылтыратып Пхеньяндың сираттағы аҙымы тураһында һөйләгән. Япония һәм Америка Төнъяҡ Кореяға баҫымды көсәйтергә һәм был йәһәттән Рәсәй һәм Ҡытай менән хеҙмәттәшлекте киңәйтергә һөйләшеп килешкән.\nХабаровскийҙа пассажирҙарҙы мыҫҡыл иткән таксистар эштән ҡыуылған. Улар бушлай йөрөргә яратҡан ике ҡыҙҙы тотоп йәшел шыйыҡса менән биттәрен йыуырға мәжбүр иткән. Такси хеҙмәте водителдәр менән килешеүҙең ғәмәлдән сығарылыуы тураһында хәбәр иткән. Асыҡланыуынса, рәсәйҙең төрлө ҡалаларында бушлай йөрөргә яратҡан пассажирҙарға ҡаршы тап шул йәшел шыйыҡса ҡулланыла икән.\nАмериканың бер штаты тулыһынса һыу аҫтына китә. “Харви” дауылы сәбәпле Техаста хәл үтә лә киҫкен булып ҡала. Ямғыр туҡтамай. Американың нефткә бай штатында әле ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителгән. Мәктәптәр ябылған, транспорт хәрәкәте туҡтаған, аэропорттар эшләмәй. Хакимиәттәр 30 мең кешене эвакуацияларға йыйына. Бөгөн штатҡа Америка президенты Дональд Трамп килергә тейеш.\n29 августа Торлаҡ мәсьәләһен хәл итеүгә тос өлөш


“Мейе”ләр илдән китә » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Иҡтисад » “Мейе”ләр илдән китә\n“Мейе”ләр илдән китә 15.05.2018 // Иҡтисад\nҺуңғы бер нисә йылда юғары белемле кешеләрҙең илдән ситкә юлланыуы ике тапҡырға артҡан. Мәҫәлән, 2013 йылда 20 мең самаһы белгес китһә, 2016 йылда 44 меңдән ашҡан.\n“Росстат” мәғлүмәттәре буйынса, теге йәки был сәбәптәргә бәйле тикшереү менән шөғөлләнгән ғалимдар йыл һайын 1,3 процентҡа кәмей. Ә 1990 йылдан уларҙың иҫәбе 2,7 мәртәбәгә ҡыҫҡарған. Илдең ғилми потенциалы башлыса абстракт тикшеренеүселәр һанында түгел, ә ғилми ойошмаларҙың федераль агентлығы составына ингән институттар исемлеге буйынса ҡыҫҡара. 2013 йылдан Рәсәй фундаменталь фәне ике мең ярымдан ашыу ғалимын юғалтҡан. Ҡалған 67 мең араһынан фән докторҙары 13,8 проценттан — 13-кә тиклем, фән кандидаттары 31,7 проценттан 30 процентҡа тиклем кәмегән.\nРәсәй Фәндәр академияһы эксперттары илдән “мейе”ләрҙең ситкә ағылыуының ике сәбәбен билдәләй. Беренсенән, Рәсәй фундаменталь фәненә иғтибар насар, аҡса үтә аҙ бирелә. Беҙҙең ғалимдарға бүленгән финанс АҠШ-тан, Евросоюздан — дүрт, Ҡытайҙан, Тайвандән, Көньяҡ Кореянан өс тапҡырға ҡайтыш. Бында, әлбиттә, эш хаҡы, ҡорамалдар һатып алыу, приборҙар базаһын яңыртыу һәм башҡа сығымдар ҙа иҫәпкә алына. Ҡағыҙҙа ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы артҡандай тойолһа ла, ысынбарлыҡта иһә хәл бүтәнсәрәк. Тап шуға ла ғилми институттар үҙҙәренең ғалимдарын ярты, хатта сирек ставкаға күсерергә мәжбүр.\nИкенсе сәбәп тә мөһим. Ғилми хеҙмәт өсөн инструменттарҙы йәки кәрәкле материалдарҙы йүнләү, уға заказ биреү генә түгел, ә отчет тапшырыу оло бәләгә әүерелә, әлеге лә баяғы бюрократик кәртәләр эшкә дәртте һүндерә. Был юҫыҡта Рәсәй Фәндәр академияһының “Йәшелсәселек буйынса федераль ғилми үҙәк” директорының ғилми эштәр буйынса урынбаҫары, ауыл хужалығы фәндәре докторы Сергей Сирота бына нимә ти: “Бөтә донъяла өҫтөнлөк тикшеренеүҙәр барышында барлыҡҡа килгән аныҡ һөҙөмтәгә бирелә. Ә беҙҙә бер ҡосаҡ мәҡәлә яҙырға кәрәк, ә һуңынан уларҙы Көнбайыш Европа журналдарында баҫтырыу мөһим. Был осраҡта идеяның киләсәктәге файҙаһы иҫәпкә алынмай”.\nЮғары даирәләрҙә илдәге был хәлде аңлайҙар, йыйылыштарҙа ошо хаҡта сығыш яһайҙар. Әммә әлегә хәлде үҙгәртерҙәй аныҡ эш күренмәй.


29(2011) » Страница 2 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Облако тегов » 29(2011) » Страница 2\nНовости / Сәйәсәт // 16-04-2011, 10:41\nАҠШ үҙ илендәге нефть ятҡылыҡтарын һаҡлап, сит ил нефть табыу компанияларына хужа булып алды....\nНовости // 16-04-2011, 10:39\nРәсәй Президенты Дмитрий Медведев, техноген һәм тәбиғәт һәләкәттәрен кисектереү һәм туҡтатыу буйынса барлыҡ дәүләттәр өсөн асыҡ булған халыҡ-ара механизм булдырырға кәрәк, тип иҫәпләй. Ул ғәмәлдәге халыҡ-ара закондарҙың Японияның «Фукусима – 1» АЭС-ындағы авария мәсьәләләрен хәл иткәндә көсһөҙ булыуын билдәләне. Сөнки бындай һәләкәттәр бер дәүләттең генә бәләһе түгел, шуға күрә закондар көйләүҙе талап итә...\n«Парктар маршы»на ҡушылайыҡ, йәмәғәт!\nНовости // 16-04-2011, 10:38\nБыл акция 22 апрелдән 30-ына тиклем дауам итәсәк. Уның маҡсаты – халыҡты тәбиғәтте һаҡлау эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, кешеләрҙә тәбиғәт менән һоҡланыу, уның торошо өсөн яуаплылыҡ тойғоларын уятыу.\nАкция барышында традицияға инеп барған умырзая сәскәһен һаҡлау, урмандарҙы таҙартыу, урамдарҙағы һәм ихаталарҙағы сүп-сарҙы йыйып түгеү, йәшелләндереү эштәре ҡарала. Уҡыу йорттарында экология дәрестәре, тәбиғәтте, биотөрлөлөктө һәм айырым һаҡланыла торған территорияларҙы һаҡлау буйынса әңгәмәләр һәм лекциялар үткәреләсәк.\nСарала дәүләт тәбиғәт ҡурсаулыҡтары һәм парктары, балаларҙың экологик ойошмалары, «Башҡортостан» милли паркы ҡатнашасаҡ....\nБоҙ китеүгә бар хеҙмәттәр ҙә әҙер\nНовости // 16-04-2011, 10:37\nБашҡортостандың иң ҙур йылғаһы – Ағиҙелдә тиҙҙән боҙ китәсәк. Уға ҡойған Өфө (Ҡариҙел) йылғаһы үрендә боҙ ҡуҙғалған.\nДимдә ҡар һыуы артыуы күҙәтелә, Эҫем йылғаһында боҙ ҡалҡҡан. Стәрле һәм Әй йылғаларында боҙ китә. Йылғаларҙа һыу кимәле төрлөсә: Ҡариҙел районындағы Һөйән ауылы янындағы һыу 137 сантиметрға күтәрелһә, Белорет районының Ар ташы ҡасабаһы янында Ағиҙелдә ул 52 сантиметрға түбәнәйгән.\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығы мәғлүмәтенә ярашлы, әлегә ташҡын эҙемтәләрен бөтөрөү өсөн ҡотҡарыусыларҙың көсө һәм средстволары йәлеп ителмәгән. Бөгөн ғәҙәттән тыш хәлдәр теркәлмәгән.\nҠар күләмен тикшереүселәрҙең мәғлүмәте буйынса, был көндәрҙә Ағиҙел бассейнындағы ҡар ҡатламының һыу запасы күп йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән 25 – 55 процентҡа түбәнерәк....\nТерриториаль планлаштырыуҙа системалылыҡ кәрәк\nНовости // 16-04-2011, 10:36\nРөстәм Хәмитов республиканың территориаль планлаштырыу схемаһына үҙгәрештәр индереү буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Уның һүҙҙәренсә, схема булыуы төбәктең инвестицион үҫешенә бөтә шарттар ҙа булдыра һәм баҙарҙы мәҙәниәтле итә....\nБашҡортостан хөкүмәтендә үткән ауыл хужалығы эштәрен ойоштороу буйынса республика оператив штабының ултырышында төбәктең сәсеү кампанияһына әҙерлеге тикшерелде....\nНовости // 16-04-2011, 10:35\nУның һүҙҙәренсә, беҙҙең илгә килгәндә сит ил халҡы үҙен уңайлы тойһон, шулай уҡ йәшерен миграцияға бәйле хәүеф-хәтәргә юл ҡуйылмаһын өсөн, Рәсәй Федераль миграция хеҙмәте әүҙем профилактика саралары үткәрә....\nНовости / Башҡортостан // 16-04-2011, 10:34\nБР Президенты Рөстәм Хәмитов Өфө трикотаж фабрикаһында республиканың иң эре еңел сәнәғәт предприятиеларының береһендәге производство менән танышты. Ул күргәндәренән ҡәнәғәт ҡалды. Фабрика хеҙмәткәрҙәре республика башлығын хеҙмәт шарттары, яңы яҙғы-йәйге коллекция, төрлө сувенир продукцияһы менән таныштырҙы....\nНовости / Спорт // 16-04-2011, 10:33\nБеҙҙең өйҙә лә шундай күрәҙәсе йәшәй. Тик һыу хайуаны һигеҙаяҡ түгел, ә тутыйғош. Апайым уны Яңы йылға алып ҡайтҡайны һәм шунан бирле, үҙенең сәңгелдәгендә бәүелеп, беҙҙең менән хоккей ҡарай. Атайым әйтеүенсә, хоккейсыларыбыҙҙың кейеме йәшел булғанғалыр, ҡошобоҙ йәшел төҫтә, исеме – "Кеша"....\nАэропорт түгел, «Өфө-Арена» уңайлы булыр\nНовости / Спорт // 16-04-2011, 10:32\nБыл бит финал... Әгәр ҙә бер команда дәғүәсәһен рәттән дүрт тапҡыр еңеп, төп призды яулай ҡалһа, Рәсәй түгел, ҡыҙыҡһынып күҙәтеп барған башҡа сит илдәр ҙә был хәлде аңламаҫ, Гагарин кубогының бәҫе төшөүе ихтимал. Ана бит, Хоҙай Тәғәлә лә быны күреп, еңелеүсегә ярҙамға килде. Дөрөҫөрәге, бөтә ил менән юлаевсылар мәрхәмәтлеге арҡаһында тиктормаҫ Ржигаға һәм уның тәрбиәләнеүселәренә саҡ ҡына булһа ла өмөтләнергә мөмкинлек бирҙек. Мәскәүҙәрҙе ҡыуандырҙыҡ. Рәхмәт әйтһендәр....


Пекинда "Ебәк юлы-2016" автораллиһы тамамланды\nМәскәүҙән Пекинғаса -16 көндә.Өс ил аша 11 мең саҡрымды артылыу өсөн тап ошо тиклем ваҡыт талап ителә. Күпселек осраҡта уҙышыусыларға үҙҙәренә лә Рәсәй юлдарынан, Ҡаҙағстан далаларынан, Ҡытай сүллектәренән дә ҙур тиҙлек менән юл ярырға тура килә. Юлдың шаҡтай өлөшө Башҡортостан аша үтте.\nАвторалли финалы өсөн Пекиндың Олимпия паркы һайланыуы осраҡлы түгел. "Ебәк юлын" хәҙерҙән үк эре халыҡ-ара ярыштар менән сағыштыралар. Ҡытай һәм Рәсәй башҡалалары араһындағы рейд донъяның популяр уҙыштарынан һис ҡалышмай. Үткән йылғы "Дакар" еңеүсеһе Айрат Мәрҙиев быға инанған."КАМАЗ -мастер" пилоты командиры үҙенең экипажы иң көслөһө икәнен раҫланы. Беренсе урын өсөн көрәш һуңғы саҡрымдарҙы артылғансы дауам итте. Ярыш башында Голландиянан Ван Ден Бринктың "Рено"һы алға сыға. Юғары тиҙлекле юлдарҙа ул алдынғы. Ә Рәсәй вәкилдәренең төп өҫтөнлөгө - юлһыҙлыҡ һәм сүллек. Тәхник етешһеҙлектәргә ҡарамай, Ван ден Бриктың йөк машинаһын Мәрҙиев Ҡытайҙа ҡыуып етә. Финиш һыҙығына уларҙың йөк машинаһы ҙур тиҙлектә, хаталарһыҙ килеп етә. Ҡытайҙың иң эҫе урындарындағы сүлле юлдары машиналар ныҡлығын ғына һанамай.\n"Авто" категорияһында төп көрәш француз внедорожниктары араһында барҙы. Уларға Рәсәйҙән Владимир Васильев ҡына ҡаршы торорға ынтылды. Һөҙөмтәлә дөйөм иҫәп буйынса - Сириль Депре еңеүсе. "Ебәк юлы"авторалли алтынсы тапҡыр үткәрелә. Әммә ул тәүгә Рәсәй һәм Ҡытай башҡалаларын тоташтырҙы. Һоҡландырғыс күренештәр йыш ҡына машиналарға ауырлыҡтар тыуҙырҙы, уларҙың күптәре финиш һыҙығына етмәҫ борон дистанциянан сыҡты. Ҡатмарлы уҙышта иң мөһиме еңеү түгел, ә ҡатнашыу ине. Авторалли күрше илдәргә яңы күҙлектән ҡарарға мөмкинлек бирҙе. Маршруттың яртыһы- бынан йөҙәр йыл элек карауандар туҡтап, Көнсығыш һәм Көнбайышты тоташтырған урындарҙан үтте.\nЭҫелә һәм ҙур тиҙлек шарттарында авторалли уҙышында ҡатнашыусылар Ҡытайҙың, Рәсәйҙең һәм Ҡаҙағстандың иң матур урындарын тамаша ҡылды. Юлдың шаҡтай өлөшө Башҡортостан аша үтте. Республикаба ярышта уҙышыусыларға башҡалабыҙҙан йыраҡ түгел Өфө аэропорты янында лагерь ойошторҙо. Бында пилоттарға ял итеү, техника ремонтлау өсөн шарттар булдырылды. Уҙышсыларға яңы маршрут оҡшаны. Улар "Ебәк юлы" буйлап яңынан үтергә теләй.11 мең саҡрым, 3 ил,15 ҡала. Унда ҡатнашыусылар ебәк юлының ҡатмарлы икәнлеген үҙ иңендә тойҙо. Уҙышты ойоштороусылар Мәскәү менән Пекинды тоташтырыусы сараны даими ойошторорға ниәтләй.


Оҡшамай икән, үҙең төҙәт!\nХатта, юл хәрәкәте билдәләрен дә. Өфөлә йәшәүсе Ринат Ризуанов тап шулай иткән. «Динамо» стадионына йыш килеүсе ирҙе автомобиль ҡуйыу урыны булмауы борсоған. Ул баш ҡала хакимиәтенә мөрәжәғәт итеп 100 ҡултамға йыйып билдәне алыуҙарын һорай. Оҙаҡламай автомобиль ҡуйыуҙы тыйыусы юл билдәһе ысынлап та, юҡ була.\nБәләкәй генә еңеүенә Ринат Ризуанов ҡыуанып бөтә алмай. Хәҙер Карл Маркс урамы буйлап «Динамо» стадионы эргәһендә автомобиль ҡалдырыуы ҡурҡыныс түгел. Уны эвакуатор тейәп алып китмәйәсәк. Ринат өсөн был айырыуса мөһим. Сөнки ул ике ҡыҙын бында спорт секцияларына алып килә.\nРинат Ризуанов, автоһәүәҫкәр: «Элек бассейнға килеү бер нисә меңгә төшә ине тиһәң дә була. Парковка гел тулы, автомобилдәр күп. Ҡайһы берәүҙәр баланы оҙатып килгәнсе машинаһын тейәп тә алып китәләр. Шуға ла ҡала хакимиәтенә мөрәжәғәт иттем. Билдәгә минең кеүек ҡаршы булыусыларҙан ҡултамғалар йыйҙым».\n«Динамо» эргәһендә башҡаса эвакуатор күренмәһә лә, Красин баҙары эргәһенән улар өҙөлмәй. Һәм быға бер ҙә аптырарға түгел, сөнки сауҙа үҙәге, һалым инспекцияһы һәм миграция хеҙмәте бүлексәләре урынлашҡан юл сатында автомобиль ҡуйыу урыны бер ҡасан да етмәй\nЛәкин автомобиль ҡуйыуҙы тыйыусы билдәләр бында йәшәүсе халыҡтың һорауы буйынса ҡуйылған тип аңлаттылар беҙгә ҡала хакимиәтендә. Йәнәһе, кешеләргә тимер аттарҙың төтөнө, тауышы ҡамасаулай.\nРената Байғужина, Өфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе: «Ҡағиҙә булараҡ юл билдәләре торлаҡ идаралығы, юл хәүефһеҙлеге инспекция белгестәре үткәргән тикшереүҙән һуң ҡуйыла. Улар юлдағы хәрәкәттең тығыҙлығына, эргә-тирәлә мәктәп һәм балалар баҡсаһы кеүек социаль объекттарҙың булыу-булмауына иғтибар итә».\nШуға ҡарамаҫтан, Ринат Ризуанов транспорт ҡуйыуҙы тыйыусы билдәләрҙең ни тиклем урынлы булыуын тикшерергә иҫәп тота. Әле ул юл ҡағиҙәләрен ныҡлап өйрәнә, юридик белемен нығыта. Сөнки ҡала урамдарында һорау тыуҙырыусы юл билдәләре әле байтаҡ.\nАвтомобиль хужалары хоҡуҡтары өсөн көрәшеүсе Ринат Ризуановтың алдағы пландарында Аксаков урамында урынлашҡан билдәне алып ташлау. Әле күренеүенсә, бында транспорт сараларын тик йоп көндәрҙә генә ҡуйып була, ә бит автомобилдәр бында бер кемгә лә ҡамасауламай, ти ир. Сөнки тап ошо урында юл киңәйә. Ә инде ҡарҙы ял көндәрендә, автомобилдәр булмағанда таҙартып була, ти геройыбыҙ.


Ҡалтасы прокуратураһы йәш әсә менән сабыйының башына ҡар төшөү осрағы буйынса тикшереү башланы\nҠаза Краснохолмский ауылында урынлашҡан күп ҡатлы йоттарҙың береһендә ғинуар аҙағында теркәлә. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәре кешеләрҙе ҡыйыҡты таҙартыуҙары хаҡында иҫкәртеп торорға тейешле була, әммә ул эш урынын ҡалдырып китә. Һөҙөмтәлә ҡар сабыйын күтәреп подъезға инеп барған әсәнең башына төшә. 8 айлыҡ бала мөғжизә менән иҫән-һау ҡала, ә ҡатын тән йәрәхәттәре ала. Ҡалтасы прокуратураһы яуапһыҙ хеҙмәткәргә ҡарата административ эш ҡуҙғатҡан, идарасы компанияның етәксеһенә иҫкәртеү яһалған.


5. Өтөр – Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант\nӨтөр – иң боронғо тыныш билдәләренең береһе. Уның ҡулланылышы бик киң, күп мәғәнәле, ләкин был билдәне дөрөҫ ҡулланмау осраҡтары бөтөнләй аңлашылмаусанлыҡҡа алып килеүе мөмкин. Өтөр яҙма текстарҙа түбәндәге осраҡтарҙа, урындарҙа ҡулланыла:\n1. Һөйләмдең башында, уртаһында һәм аҙағында өндәш һүҙҙәр өтөр менән айырыла. Мәҫәлән:\nа) Көйөргәҙем, көйөм күптән әҙер,\nТик һүҙҙәрем килмәй зарыҡтырҙы.\nб) Ай Аҡмулла, Аҡмулла,\nХаслыҡ күргән хаҡ мулла.\nЯйыҡ буйла, Дим буйла,\nХалҡың яҙмышын уйла (Ҡ.Аралбай “Аҡмулла”).\n2. Һөйләмдең төрлө урынында бирелеүсе, синтаксик функция үтәмәүсе ахыры, ахырыһы, ахыр сиктә, бәлкем, буғай, ғөмүмән, ғәҙәттә, исмаһам, имеш, ихтимал, йәнәһе, моғайын, мәҫәлән, ниһайәт, тимәк, хәйер, шулай итеп, ысынлап та, әйтәйек, әлбиттә, эйе, ярай, ярар кеүек инеш һүҙҙәр өтөр менән айырыла. Мәҫәлән: Таң яҡтыһы ғына уны рәхәт йоҡоһонан уята алмай, киреһенсә, күл юрғанын тағы ла нығыраҡ бөркәнә төшә.\n3. Өтөр һөйләмдең тиң киҫәктәре араһында ҡуйыла. Мәҫәлән:\nЙүнле тамаҡ, бөтөн кейем күрмәй, ауылдың ҡайһы бер ҡаты күңелле, һаран бай бисәләренән әрләнде лә, хурланды ла, туҡмалды ла (Т. Йәнәби).\n4. Өтөр бәлки, ләкин, тик, әммә, шулай ҙа, шуға ҡарамаҫтан, сөнки, шунлыҡтан, шуға күрә, шул арҡала теркәүестәре менән килгән тиң киҫәктәр һәм тиң һөйләмдәр араһында ҡуйыла. Миҫал: Берәй ҡорҙаш килеп сыҡһа, бәлки, барып та әйләнерҙәр, һөйләшеп ултырырҙар…Әхмәҙия, бая уҡ тегене абайлап ҡуйғайны инде – һүҙ юҡ, Һары сәстә ғәйрәт ҙур, арҡан тартышырға ҡушһалар, уйлап та тормай, дөрөп алып китер ине, әммә бында ҡара көс кенә эште хәл итмәй, ҡарт көрәшсе уныһын яҡшы белә (Р.Солтангәрәев “Беҙ йәшәгән ер”) .\n5. Өтөрҙәр ярҙамында хәл әйтемдәре айырымлана. Миҫал: Ҡылыстың арғы башына, мурҙа турындағы ҡамышлыҡҡа еткәс, малайҙар, кәмәне туҡтатып, ҡармаҡ һала башланылар (М. Кәрим. «Өс таған”, 54-се бит).\n6) Өтөр теркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә ҡулланыла. Мәҫәлән: Изгелек менән яуызлыҡ тураһында, Тыуған илдең, ерҙең, икмәктең изгелеге тураһында тәүге төшөнсәләр бала аңына туған тел аша үтеп инә, шәхестең әхлаҡи нигеҙе уның ярҙамында һалына.\n7) Өтөр баш һөйләмдән алда ҡулланылған эйәрсән һөйләмдәрҙән һуң ҡуйыла. Миҫал: Күк йөҙөн сыбарлаған иҫәпһеҙ-һанһыҙ йондоҙҙар юйылып бөтөр-бөтмәҫтән, ауыл халҡы йоҡоһонан уянды.\n8) Өтөр асыҡ һәм ябыҡ структуралы күп эйәрсәнле эйәртеүле ҡушма һөйләмдәрҙә ҡулланыла. Миҫал: Урал ҡаҡшамаҫлыҡ икән, Ағиҙел аға икән, башҡорт халҡы йәшәй икән, – беҙҙең бөйөк рус туғаныбыҙ, беҙ һеҙҙең менән. (М. Кәрим).\n9) Өтөр ҡатмарлы синтаксик конструкцияларҙың бер төрө булған ҡатнаш ҡушма һөйләмдәрҙә ҡулланыла. Мәҫәлән: Көнһылыу менән Әлми ҡунаҡҡа килгән саҡтарҙа, Көнһылыу Байғүбәк менән тәү осрашҡан ҡара тал төбөндәге шишмәгә төшөп бит йыуа, Әлми ат янында ҡала торған булған.\n10) Ахыр сиктә, өтөр тура телмәрҙәрҙә ҡулланыла. Мәҫәлән: “Мин килгәнсе бөтәһен дә ҡарап, күреп өлгөргән икән был бәндәбикә”, – тип уйланы Азамат (Р.Солтангәрәев “Беҙ йәшәгән ер”) .\nПредыдущаяПредыдущая запись:4. Өндәү билдәһеСледующаяСледующая запись:6. Нөктәле өтөр


Мул уңыш үҫтерергә яҙһын!\nБашҡортостандың аҙыҡ-түлек именлеген тәьмин итеүгә тос өлөш индергән төбәк булараҡ, һуңғы тиҫтә йылдарҙа беҙҙең районда фермерлыҡ хәрәкәте үҫешкәндән-үҫешә бара.\nБөгөн төбәктә 300-ҙән ашыу КФХ иҫәпләнеп, улар үҫемлекселек, һыйыр, йылҡы, һарыҡ, ҡош-ҡорт үрсетеү, йәшелсәселек буйынса махсуслаша, йылдан-йыл производство ҡеүәттәрен арттыра. Тап фермерҙар өлөшөнә районда етештерелгән ауыл хужалығы продукцияһының 34 проценты тура килә. Бөгөн үҫемлекселек менән шөғөлләнгән крәҫтиән-фермер хужалыҡтарында ҡыҙыу мәл – төп көс яҙғы баҫыу эштәренә йүнәлтелгән. Ҡайһы бер предприятиелар сәсеүҙе ҡулайлы ваҡытта тамамланы ла инде. Татлыбайҙан “Радик Ишмуллин” һәм Ҡуянтауҙан “Илгиз Байегетов” КФХ-лары яҙғы баҫыу эштәрен ойошҡанлы атҡарып сыҡты.\nРадик Исҡужа улы етәкләгән предприятие районда тотороҡло эшләүсе, йылдан-йыл производство ҡеүәттәрен арттыра барыусыларҙан һанала. Ул ауыл хужалығы культуралары үҫтереү, һыйыр, йылҡы малы үрсетеү, һөт һәм ҡымыҙ етештереү менән уңышлы һәм табышлы шөғөлләнә. Хужалыҡ техник потенциалын йылданйыл нығыта бара, ҡеүәтле матди базаға эйә. Хужалыҡтың сәсеү майҙандары структураһы 700 гектарҙы биләп, шуның 247 гектарын арпа, 170 гектарын бойҙай, 120 гектарын етен, 83 гектарын судан үләне һәм ҡалғанын һоло тәшкил итте. Билдәле, предприятие яҙғы баҫыу эштәрен тейешле әҙерлек менән ҡаршыланы: көҙ 328 гектарҙа ер эшкәртелде, орлоҡ фонды 1-се һәм 2-се репродукциялыһы менән яңыртылды, техника ремонтланды.\nСәсеүҙә К-700 тракторҙарында механизаторҙар Морат Уразбаев менән Ғәлим Юламанов, Т-4 А тракторында Зөфәр Кирамов, катуклауҙа Дим Нәбиев, орлоҡ ташыуҙа Ислам Биктимеров һәм Фәтих Дауытов, сәсеүселәр Рауил Сәғитов, Ғәйфулла Кинйәбаев, Нур Ғүмәров баҫыу батырҙары булып танылды. Орлоҡ тейәүҙә, агрегаттарҙы техник хеҙмәтләндереүҙә Ғәйнислам Абдуллин һынатманы. Ашнаҡсы Миңһылыу Әхмәтова тәмле аш-һыуы менән һөйөндөрҙө. Әйткәндәй, игенселәрҙе 4 тапҡыр бушлай ашатыу ойошторолдо.\nИлгиз Ғаяз улы Байегетовтың крәҫтиән-фермер хужалығы төп тармаҡтарҙы үҫтереүҙә яҡшы күрһәткестәргә өлгәшә. Яуаплы миҙгелде коллектив яҡшы әҙерлек менән ҡаршыланы, көҙ 450 гектарҙа ер туңға һөрөлдө, сифатлы орлоҡ тупланды. Яҙғы сәсеү 1347 гектарҙы биләп, шуның 365 гектарын бойҙай, 344 гектарын кәрешкә менән һоло, 250 гектарын етен, 125 гектарын рапс һәм ҡалғанын арпа тәшкил итте.\nБаш агроном Мирза Абҙаҡов етәкселегендәге сәсеүселәр звеноһы баҫыу эштәрен сифатлы, ҡулайлы агротехник сроктарҙа атҡарып сыҡты. Сәсеүҙә К-700 тракторында Фәнис Йосопов, МТЗ тракторҙарында Варис Ишембәтов, Илфат Саникин, Иҙел Маликов, Хәбир Буранбаев, орлоҡ ташыуҙа водителдәр Владимир Яшкин һәм Рим Мостафин, сәсеүселәр Азамат Сәғитов һәм Салауат Сәйғәфәров намыҫлы хеҙмәт өлгөһө күрһәтте. Тәмле аш-һыу әҙерләгән ашнаҡсы Светлана Рәхимғолованың хеҙмәтен етәкселәр ҙә, игенселәр ҙә юғары баһаланы.\nЯҙғы бер көн йылды туйҙыра, тип юҡҡа ғына әйтмәгән халҡыбыҙ. “Р.Ишмуллин” һәм “И.Байегетов” КФХ-лары ла баҫыу эштәрен мәлендә атҡарып сыҡты. Быйыл да уларға мул уңыш үҫтереп алырға яҙһын!


Ba/Барокамера - Wikisource\nБарокамера(хикәйә).Факиһа Туғыҙбаева (хикәйә )\nКөндәрҙән бер көндө Искәндәр космонавт булырға ҡарар итте. Әле уҡырға ла төшмәүендә ни эш?! Ҡарар итте — вәссәләм! Оҙаҡҡа һуҙмай, күнекмәләр башлап ебәрергә кәрәк, тип уйланы ул. Буласаҡ космонавтарҙың ниндәй күнекмәләр яһағанын телевизорҙан күрһәтеп торалар. Баш ватаһы түгел. Ана, мөйөштә һыулы фляга ултыра. Торғаны бер барокамера. Искәндәр һауыттағы һыуҙы тиҙ генә малға ташып эсерҙе лә бушап ҡалған флягаға инеп тә ултырҙы. Ҡустыһы Әхәткә, ҡапҡасты ябып, фдяганы иҙән буйлап тәгәрәтергә ҡушты. Әхәт бик тырышты. Мейес алдында ҡайнап ултырған самауырҙы бәреп йыҡты «барокамера» иң тәүҙә. Шунан өҫтәлгә барып бәрелде. Өҫтәлен әйтәйем инде, саҡ торған икән, «барокамера» өҫтөнә ҡойолдо ла төштө. Ары китте Әхәт. Тәгәрәй генә бирә «барокамера». Бесәйҙе бәреп йыҡты бына! Бахырҡайым, әсе тауыш сығарып, түшәмгә тиклем осто. Космонавмы ни?! Ярай әле, йомшаҡ диванға килеп төштө. Юҡһа, бесәйҙең эш харап ине! Әхәт буласаҡ космонавт ағаһын артабан да сыныҡтырырға уйлағайны ла, әсәһе ҡайтып инеп ҡамасауланы. Ишектән килеп кереү менән:\n— Донъяны ҡыйратып бөткәнһең бит, эй, хоҙайым!— тип ҡысҡырып ебәрҙе.\n— Юҡ, донъя емермәйем! Ағайым «барокамерала күнекмә үтә!- тип ғорурланды Әхәт. Тик уның ғорурланыуына әсәһенең иҫе китмәне шул: фляганы тартып алды. Күтәреп урынына ҡуяйым, тигәйне: ауыр! «Барокамера»ның ауыҙын асып ебәргәйне — Искәндәрҙең башы күренде. Әсәһе менән Әхәт Искәндәрҙе, һауыттан көс-хәл менән\nсығарып, диванға һуҙып һалды. «Башым зыр әйләнеп тик тора»,— ти бит «космонавт».\nБашын әйләнеүҙән туҡтатыр өсөн Искәндәргә диванда бер көн буйы буштан-бушҡа һуҙылып ятырға, бер төн буйы йоҡларға тура килде. Иртәгеһен Искәндәр менән ҡустыһы йәнселгән самауырҙы ҡаҡҡылап-һуҡҡылап ултыртып ҡуйҙылар. Өҫтәлде сығарып ырғыттылар. һис тә йүнәтерлек булмағас, әсәһе: «Ярай инде, атайың яңыһын яһап бирер әле»,— тигән булды. Искәндәр эшләгән күнекмәләрҙең файҙаһы бесәйгә нығыраҡ тейҙе, ахырыһы. Ул хәҙер стена буйлап түшәмгә үрмәләп менергә ярата. Ул да космонавт булырға уйланымы икән әллә?\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ba/Барокамера&oldid=406587"\nThis page was last edited on 2 March 2015, at 18:15.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠЫЙРАТЫЛҒАН ЯҘМЫШТАР - 2016 - Мәҡәләләр\nОшо көндәрҙә Учалы районы ағинәйҙәре Көсөк ауылында легендар батырыбыҙ Муса Мортазинға арналған Хәтер кисәһе уҙғарҙы. Был ауылда батырыбыҙҙың музейы ойошторолған. Унда Муса Мортазиндың ҡустыһы Ибраһим хаҡында ла байтаҡ материалдар урын алғанын күреп, ошо шәхес хаҡында үҙем белгәндәрҙе һөйләмәксе булдым.\n1972 йылдың көҙөндә Сораман ауылы мәктәбендә эш башлаған ғына осор ине. Ғәлиә тигән апайҙың өйөндә фатирҙа йәшәйем. Бер мәл ул мине үҙҙәренән юл аша ғына йәшәгән Вәсбиямал әбей менән Сабирйән бабайҙарға ебәрҙе. "Һин дә, улар ҙа боронғо тарих менән ҡыҙыҡһынырға яратаһығыҙ. Бер юлы яҡындан танышып ҡайтырһың, уғата килешеп китерһегеҙ", - тип өҫтәп тә ҡуйҙы.\nЫсынлап та, ололарҙың күҙгә элерлек, телгә алырлыҡ тарихтары бихисап ине. Бигерәк тә әбейҙең теленә һандуғас ҡунғанмы ни! Ул тәүҙә йәшлек йылдары мажараларын иҫкә алды. Шунан һуң элекке ире - Көсөк ауылы егете Ибраһим тураһында һөйләп алып китте. Йәш йөрәктәр Хәмдиә еңгәләре ярҙамында йәшерен осрашып күрешкәс, бер-береһенә ғашиҡ булалар, киләсәктә тормоштарын бергә бәйләргә һүҙ ҡуйышалар. Әммә бер мәлде буласаҡ кейәү ҡолағына яман һүҙ еткерәләр: имеш, буласаҡ кәләшенең ҡул бармаҡтары зәғиф икән. Ямандың аяғы ергә тейһә генә тигеҙ, ә хәбәре һигеҙ, ти. Сос ҡолаҡ Хәмдиә еңгәләре был турала ишетеп ҡалыу менән шунда уҡ кейәү егетте саҡыртып ала. Аңҡы-тиңке килгән егетте тәҙрә төбөнә баҫтыра ла һыуҙан ҡайтыусыны күҙәтергә ҡуша. Бер аҙҙан иңбашына көйәнтә һалған ҡыҙ күренә. Үҙе, еңгәһе өйрәткәнсә, егет күрерлек итеп, ике ҡулының да бармаҡтарын көйәнтәһе өҫтөнә йәйеп һалған... Оҙаҡламай йәштәр ҡауыша. Өфө Үҙәк архивында уларҙың никахлашыу тураһындағы ҡағыҙы ла һаҡланған...\nЙылдар үтте. Мин дә Сораман ауылында ныҡлап тамыр йәйҙем. Шәжәрәләр менән ҡыҙыҡһынғас, төрлө архив ҡағыҙҙарын аҡтарырға тура килә. Шунда "Никах тураһында" тигән ҡыҙыҡлы документ таптым. Уны имам-хатиб Сәғитулла Хәбибулла улы яҙған булған. 1917 йыл. Вәсбиямал Ғабдулла ҡыҙы. 17 йәштә. Көсөк ауылынан 21 йәшлек Мортазин Ибраһим Ғаззал улына йәрәшелә. Шаһиттар: ҡыҙҙың ағаһы Нотфулла Ғабдулла улы. Әлтәфетдин Ишморат улы. Хөббихужа Мәғәсүм улы. Көсөк ауылында урынлашҡан Муса Мортазин музейына барғанда әлеге исемдәр теҙмәһен табып, яҙманың дөрөҫлөгөнә инандым.\nӘбей үҙе һөйләгәнсә, ул ире Ибраһим Мортазин менән яу ҡырҙарында пар аттарҙа елдереп кенә йөрөгән. Хатта Муса Мортазин отрядында ире менән әҙме-күпме яу юлдарын да үткән. Ләкин йәштәрҙең артабанғы яҙмышы ҡыйралыштар осорона тура килә. Утлы-дауыллы йылдар уларҙы бер-береһенән мәңгелеккә айыра. Сираттағы яуға улар йәнә ирле-ҡатынлы бергә ҡуҙғалалар. Тик Әбйәлил районының Ҡыҙыл йылғаһына еткәс, яугирҙәр - Муса һәм Ибраһим Мортазиндар 15 һыбайлы ярҙамында ҡатындарын тыуған яҡтарына кире оҙата. Ирҙәре, башҡа һыбайлылар менән бергә, юлдарын дауам итә.\nКүп тә үтмәй, Вәсбиямалдың ҡыҙы тыуа. Уға Фәриҙә тип исем аҙанлаталар. Муса Мортазин авторлығындағы "Башҡортостан һәм башҡорт ғәскәр-ҙәре" китабында яҙылғанса, 28-се полктың командиры Ибраһим Мортазин Польша фронтында барған яуҙа башын һала. Эш былай була: һуғыштарҙың береһендә Ибраһим Мортазин полкына нығынған урынын ҡалдырырға тура килә. Етмәһә, уның бер һыбайлыһы пулемётты алып китергә өлгөрмәй ҡала. Асыуынан ярһыған Муса Мортазин кисекмәҫтән пулемётты алып килергә бойороҡ бирә һәм һалдаты урынына Ибраһимдың үҙен ебәрә. Яугир тиңһеҙ ҡан ҡойошта аҡтар тарафынан сәнскеләп үлтерелә. Ҡустыһының йәнһеҙ кәүҙәһен Муса ут эсенән алып сығыуға өлгәшә. Һәм уны Украина тупрағында ерләйҙәр.\nВәсбиямал әбей һөйләүенсә, иренең башҡынайы алыҫ Украинала, Киевта ятып ҡалған. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда ауылдашы Шәрәфетдинов Фәйзрахман, Ибраһимдың ҡәбер ташын үҙ күҙҙәре менән күреп, унда яҙылған исем-шәрифтәрҙе уҡый. Һәм һуғыштан әйләнеп ҡайтҡас, был турала Вәсбиямал әбейгә һөйләп бирә.\nӘ хәҙер уларҙың ҡыҙҙары тураһында бер нисә һүҙ. Ҡанлы-даулы йылдарҙа яралыуҙың һөҙөмтәһе булғанмылыр, Ибраһим менән Вәсбиямалдың ҡыҙҙары Фәриҙәнең дә ғүмергенәһе аяныслы тамамлана. Бөйөк Ватан һуғышы башланыр алдынан уҡытыусы ҡыҙ алыҫ Украинала хеҙмәт иткән иренән саҡырыу ала. Йәш ҡатын барып етеүгә генә Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Ире ашыҡ-бошоҡ хушлашып, кәләшен поезға ултыртып өлгөрә-өлгөрөүен. Әммә Фәриҙәгә тыуған яғына әйләнеп ҡайтырға яҙмай. Ҡайғыға ҡалған әсә, күпме генә күҙ йәшен түкһә лә, ҡыҙын көтөп ала алмай. Һуңынан тейешле органдарға хат-хәбәр ебәреп, балаҡайын эҙләтә. Әсә кеше: "Һеҙҙең ҡыҙығыҙ ултырған поезд немецтар тарафынан бомбаға тотолған, ул шунда һәләк булған", - тигән яуап ҡына ала.\nЯҙылған: 16.05.16 | Ҡаралған: 811


Материалы за 12.09.2017 » Табын\nТуған телдәрҙе уҡытыу – ата-әсә ризалығы менән\n12 сентября 2017 йыл | Мәғариф, Хоҡуҡ\nМәктәптәрҙә Рәсәй Федерацияһы республикаларының дәүләт телдәрен уҡытыу һәм өйрәнеү индерелергә мөмкин булып, граждандар Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре иҫәбендәге туған телде өйрәнергә хоҡуғы бар ("Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында” Федераль закондың 14-се статьяһы).\n12 сентября 2017 йыл | Йәмғиәт\nКем нисек уйлайҙыр, ә минеңсә, бик ҡыҙыҡлы заманда йәшәйбеҙ. Уйлап ҡараһаң, тормошта матур итеп йәшәү өсөн әллә күпме мөмкинлектәр бар. Ҡыҙыҡһыныусанлығыңды бергә ҡушып, аҡылыңды эшкә егеп, белем-зиһенеңде арттыр ҙа шуларҙы файҙалан ғына.\nЙәшлегемдең матур, иң шаян саҡтары\n12 сентября 2017 йыл | Хаттар\nБына бик һағынып көткән шатлыҡлы ла, моңһоу ҙа осрашыу көнө етте. Ошо мәлдә бергә уҡыған һабаҡташтарыбыҙ шатлыҡлы ла, борсолоулы ла уйҙар кисерә. Борсолоулы, тим, сөнки ике кластан 7 класташыбыҙҙы юғалтҡанбыҙ икән. Бына улар: Рафаэль Исхаҡов, Радик Таһиров, Рәмил Йосопов, Вәдүт Рәхмәтуллин, Әлфиә Мостафина, Фирҙәүес Сатлыҡова, Миңлегөл Мөхәмәтйәрова (Рафаэль Мөхитовтың яҙмышын белмәйбеҙ). Яҡты донъянан киткән класташтарҙы бер минут тын ҡалып иҫкә алдыҡ.\nБиләмәне лә таҙарттыҡ, рәхәтләнеп ял да иттек\nБелеүебеҙсә, һәр кем йәй көндәрен үҙенсәлекле, күңелле үткәрергә теләй. Ялдарын диңгеҙ буйында үткәреүселәрҙән үҙебеҙҙең йылға буйҙарында ял итеүселәр бер ҙә ҡалышмай. Ләкин һәр береһе үҙ артынан йыйыштырып, сүп-сарҙарын йыйып китмәүе хәүефләндерә.\nУҡытыусыларым - ҡәҙерлеләрем\nҠауарҙы ауылында йәшәүсе уҡытыусым Зәйтүнә Дәүләтбаева хаҡында һүҙем.\nАҡташ башланғыс мәктәбендә 3-сө класты тамамлағас, беренсе уҡытыусыбыҙ Айһылыу Ғайсинанан айырылып, 4-се класҡа Ҡауарҙы мәктәбенә уҡырға килдек. Унда ла беҙҙе тәүге уҡытыусыбыҙ кеүек йәш кенә, оҙон сәсле, ҡаҡса, мөләйем генә Зәйтүнә апабыҙ ҡаршы алды. Һәм 10-сы класты тамамлағансы беҙҙең класс етәксебеҙ булды. Беҙ уны яраттыҡ, ул да беҙҙе ҡыр типмәне, барыбыҙҙы ла тиң күрҙе. Бәхетебеҙгә шундай һәйбәт уҡытыусылар тура килде.\nУл замандарҙа класс менән колхоз эштәренә йөрөй инек. Зәйтүнә апабыҙ ҙа беҙҙең менән бергә бара ине, бала саҡта ни, арыуҙы ла белмәйһең, күңелле итеп шаярышып ҡайтҡандар әле лә хәтерҙә. Уҡытыусыбыҙ беҙҙе үҙ балаларылай күрҙе, барыбыҙҙы ла һаҡлап, яҡлап йөрөттө.\nХәҙер инде бик күп йылдар үтте. Мәктәпте тамамлауыбыҙға ла киләһе йылға 35 йыл була, Зәйтүнә апабыҙ ҙа 80 йәштән уҙҙы инде...\nТәғзимә САЛАУАТОВА (Иҙрисова).


Ҙур ҡалаларҙа юғары белем алыу мөмкинлектәре. - Юлдаш\nШәрипова Наилә яҙмыш - Риф Арыҫлан көйө Һынама\nЮлдаш кәрәк - Юламанов Ғәлинур\nҘур ҡалаларҙа юғары белем алыу мөмкинлектәре.\nҘур ҡалаларҙа юғары белем алыу мөмкинлектәре. https://bash.news/yuldash/3244_zur-kalalarza-yuhary-belem-alyu-memkinlektere\nБөгөн ҡыҙҙар һәм егеттәр Санкт-Петербург, Мәскәү кеүек ҙур ҡалаларҙа юғары белем алыу мөмкинлегенә эйә. Ниндәй университеттар төбәктәрҙән абитуриенттар ҡабул итергә әҙер? Башҡортостан йәштәре ситтә уҡырға теләйме?\n Тапшырыу авторы: Зөһрә Арсаева.\nҠунаҡтар: Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларындағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары берлеге ағзалары Миләүшә Әлибаева һәм Әлфирә Торсонбаева.\nМиләүшә Әлибаева. Сығышым менән Хәйбуллананмын, Р.Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназияһын тамамланым. Мәскәүҙә белем алырға теләгем ҙур булды һәм был ассоциация хыялымды тормошҡа ашырырға ярҙам итте. Машиналар эшләү университетының экология факультетында белем алам, II курсты тамамланым.\nЙыл һайын республика райондарына үҙебеҙҙең уҡыу йортоноң анкеталарын ебәрәбеҙ. Администрация уны мәктәптәргә тарата, 11-се синыф уҡыусылары уны тултырғас, анкеталар кире беҙгә ҡайта. Һөҙөмтәләре буйынса ҡарап, уҡыусыларға шылтыратып, әңгәмәгә саҡырабыҙ. Беҙҙең уҡыу йортона физика, матемтика, химия кеүек фәндәр һөҙөмтәләре менән алалар. Абитуриенттарға тейешле ярҙам, йүнәлеште беҙ ҙә күрһәтә алабыҙ.\nМәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларында белем алырға теләүселәр Өфө ҡалаһы, Сочи урамы, 12-се йорт адресы буйынса мөрәжәғәт итә ала. Паспорт күсермәһе, 3*4 -6 фото, 086 формаһындағы медицина белешмәһе, аттестат оригиналы һәм БДИ сертификаты. Беҙ эшләгән университеттарҙа дөйөм ятаҡ бар.\nМин уҡыған уҡыу йортонда I-II курстарҙа әгәр "4"-"5"-кә генә уҡыһаң, стипендия - 14 мең һум. Шуға үҙем уҡыған уҡыу йортона саҡырам.\nАссоциация 2009 йылдан эшләп килә һәм ошо арауыҡта 2000 студентты Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларындағы вуздарға урынлаштырҙыҡ. Яңы урынлашҡан яҡташтарыбыҙға төпләнеп китергә ярҙам итәсәкбеҙ. Ҙур ҡалала белем алыуҙан ҡурҡырға ярамай, батыр булырға, хыялыңды тормошҡа ашырырға кәрәк.\nӘлфирә Торсонбаева. Үҙем Баймаҡ районынан, авиация-техник университетында белем алам. Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларындағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары берлеге ассоциацияһы тураһында Азат Бәҙрәнов аша белдем, ул мин уҡыған Р.Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт гимназияһына килеп, уҡыусылар алдында сығыш яһаны. Мәскәүҙә белем алыу оҡшай, яңы дуҫтар, яңы мөмкинлектәр астым.


Республиканың Ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды «Урман батыры» конкурсын иғлан итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның Ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды «Урман батыры» конкурсын иғлан итә\n16:49, 31 января 2012 Йәмғиәт\nРеспубликаның Ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды сираттағы «Урман батыры» конкурсын иғлан итә. Сара ҡырағай хайуандарҙы үлтереүҙән һаҡлаусы, браконьерҙарға ҡаршы көрәшеүсе кешеләрҙең эшмәкәрлеген дәртләндереүгә йүнәлтелгән.\nКонкурс киләһе номинациялар буйынса үткәрелә: «Хеҙмәт ҡушыуы буйынса ҡырағай хайуандарҙы яҡлаусы урмансы, егерь», «Үҙ инициативаһы менән ҡырағай хайуандарҙы яҡлаусы гражданин (граждандар төркөмө)», «Журнал, радио, телевидение редакциялары ҡырағай хайуандарҙы яҡлау, уларға ҡарата һөйөү тәрбиәләүгә бәйле мәҡәләләр, тапшырыуҙар шәлкеме өсөн», «Гәзит, журнал, радио, телевидение журналисы ҡырағай хайуандарҙы яҡлау буйынса эштәрҙе сағылдырғаны өсөн», «Яҙыусыға «Ҡырағай хайуандар» тематикаһы буйынса иң яҡшы әҙәби әҫәр өсөн».\nБәйгелә ҡатнашыу өсөн ағымдағы йылдың 15 мартына тиклем үтенес ебәрергә кәрәк. Үтенестәр барлыҡ ойошма, предприятие, уҡыу йорттарынан һәм айырым кешеләрҙән Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 15, 166-сы абонент йәшниге адресы буйынса ҡабул ителә. «Урман батыры-2011» билдәһен ҡуйыу мотлаҡ.\n— Браконьерлыҡ йәнлектәр донъяһына ҙур зыян килтерә, — тине билдәле Өфө яҙыусыһы, күп һанлы әҙәби премиялар лауреаты, республиканың Ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды рәйесе Камил Йыһаншин. – Бәхеткә күрә, тәбиғәтте һаҡларға теләүсе кешеләр әле бар. Был эш оло ҡаһарманлыҡ, батырсылыҡ талап итә. Урман батырҙарының был эшмәкәрлеген дәртләндереү маҡсатында әлеге конкурс булдырылды ла инде.\nТеги: конкурстар, ҡырағай хайуандарҙы яҡлау фонды