Бар шарттар ҙа буласаҡ\n26 Сентябрь , 19:20\nРайоныбыҙ үҙенсәлекле тәбиғәте менән айырылып тора һәм социаль-иҡтисади үҫешкә тос өлөш индерерлек туризмды үҫтереүгә мөмкинлектәр бик ҙур. Уны үҫтереү төбәк һәм милли проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуҙың бер мөһим өлөшө булып тора, сөнки туризм яңы предприятиелар асыуға, эш урындары булдырыуға булышлыҡ итә. Хозур тәбиғәте һәм саф һыулы Еҙем йылғаһы менән һәр кемде үҙенә йәлеп иткән Толпар, Таш-Аҫты ауыл-дарына ғына ла Рәсәйҙең төрлө тарафтарынан килеүсе туристар һаны артҡандан-арта бара.\nРайонда экологик-туристик эшмәкәрлектең нигеҙе булып Еҙем йылғаһы тора. Еҙем буйлап туристар кәмәләрҙә, катамарандарҙа ағып төшә. Шул уҡ ваҡытта ошоға бәйле “ҡырағай туризм” да барлыҡҡа килә.\nТуристик базалар бай тәбиғәтебеҙҙе һаҡлап ҡалыу йәһәтенән ойошторола ла инде. Ошо йәһәттән районыбыҙҙа бер нисә турбаза эшләп килә. Уларға йәнә берәү – “Һарыташ” ял базаһы өҫтәлде. Таҙа һыулы Еҙем йылғаһы буйында Таш-Аҫты ауылынан ике саҡрым өҫтәрәк саф һауалы, тыныс, матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан был база тормош ығы-зығыһынан ял итеү өсөн иң яҡшы, уңайлы урын. Бында ғаилә менән дә, яңғыҙ ҙа килеп ялдарҙы үткәрергә мөмкин.\n“Һарыташ” ял базаһын Красноусолдан эшҡыуар Илшат Әғзәм улы Бәхтейәров ойошторған. Әлеге мәлдә ял базаһында урынлаштырылған шалаш рәүешендә ағастан төҙөлгән экойорттарҙың (барлығы – 8, 5-6 кеше һыйҙырышлы) эске өлөшөндә эштәр дауам итә. Эшҡыуар 2020 йылда туризмды үҫтереү маҡсатында грант отҡан, барлыҡ эштәр ошо аҡсаға башҡарыла. Бындағы эстән дә, тышҡы яҡтан да йылытылған йорттарҙа йыл әйләнәһенә ял итеү мөмкинлеге буласаҡ. Ял итеүселәр заманса йыһазландырылған һәм бөтә шарттар булдырылған йылы (электр менән йылытыласаҡ) шалаш-өйҙәрҙә йәшәйәсәк. Мөмкинлектәре сик-ле кешеләр өсөн йыйылмалы пандустар урынлаштырыласаҡ.\nХозур тәбиғәт ҡосағында ултырған ял базаһында ялдарын үткәрергә теләүселәргә төрлө экскурсия программалары тәҡдим итеү күҙаллана: йәй көнө Киндерле һәм башҡа мәмерйәләр менән танышыу, Еҙем йылғаһы буйлап катамаран-кәмәләрҙә ағып төшөү, ҡышын ҡаргиҙәрҙәрҙә йөрөү һәм башҡалар. Ялдағыларҙың туҡланыуын ойоштороу өсөн аш бүлмәһе (электр плитаһы һәм башҡаһы менән йыһазландырыла) буласаҡ.\n“Һарыташ” ял базаһын яңы йылға файҙаланыуға тапшырырға планлаштырыла. Туризмдың үҫеше был эшмәкәрлек менән шөғөлләнгән эшҡыуарҙарға ғына түгел, ә урындағы халыҡҡа ла файҙалы - базаға яҡын урынлашҡан ауыл кешеләре ял базаһында үҙҙәренә эш урыны табасаҡ.\nРайоныбыҙҙың Илшат Бәхтейәров кеүек алға ҡарап эш иткән эшҡыуарҙарының туризмды үҫтереү, яйға һалыу йүнәлешендә тағы ла әүҙемерәк эшләүен, ял итеүселәрҙе һәм сәйәхәтселәрҙе күберәк ылыҡтырыуын теләргә генә ҡала.


Мәскәүҙә Ҡытайҙың Рәсәйҙәге илселегендә Башҡортостандың исем туйы үтте\nУнда бик күп мәсьәләләр күтәрелде, шул иҫәптән һүҙ Өфөнән Ҡытайға авиәбәйләнеш булдырыу тураһында ла барҙы.\nБынан тыш, Башҡортостандың сәнәғәт һәм туристик мөмкинлектәре менән таныштырҙылар. Сарала Республика башлығы Рөстәм Хәмитов һәм Ҡытайҙың Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы вәкиле Ли Хуэй ҡатнашты. Ҡытай дипломаты Башҡортостанға ШОС һәм БРИКС саммиттарын юғары кимәлдә ойошторғаны өсөн рәхмәт әйтте һәм артабан да хеҙмәттәшлекте үҫтерергә саҡырҙы. Республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, киләһе йылдан Башҡортостан һәм Ҡытайҙың провинциялары араларындағы уртаҡ проекттар тормошҡа ашырыла башлай. Киләсәктә электроника һәм электротехника йүнәлешендә лә хеҙмәттәшлек итергә ниәтләйбеҙ, тине төбәк башлығы.\nБашҡортостан һәм Ҡытай араһында былтыр тауар әйләнеше 685 миллион доллар, йәғни 45 миллиард 191 миллион ярым һум булды. Сумманың 80 проценты экспортҡа тура килә. Башҡортостандан Ҡытайға турбореактив двигателдар, нефть һәм химия продукцияһы, вертолеттар, көкөрт, бал оҙатыла. Ә Ҡытайҙан насостар, арматура, машиналар, электр ҡорамалдары, пластмасс әйберҙәр, торбалар, кейем-һалым, уйынсыҡтар, аҙыҡ-түлек индерелә.


Республикала ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре йыйылған штрафтар буйынса «рекордсы» водителде ҡулға алған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:40, 24 сентября 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 24 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостандың Ғафури районында ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре 26 йәшлек урындағы йәшәүсене ҡулға алған. Водитель – ҡыҫҡа ваҡыт арауығында йыйылған штрафтар буйынса «рекордсы»: база 79 тапҡыр юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуҙы күрһәткән.\n«Инспекторҙар уға 14 тапҡыр тәҙрәләрҙең яҡтылыҡты үткәреүгә бәйле талаптарҙы боҙоуын күрһәткән, 65 тапҡыр ул үҙенең «Приора»һында тиҙлекте арттырыу өсөн «Кречетов» объективына эләккән», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр ведомствола.\nБөтәһе 50 мең һумдан ашыу суммаға штраф йыйылған. Водитель уларҙы түләргә ашыҡмаған. Һөҙөмтәлә ул ошо өсөн мотлаҡ эштәр формаһында яуаплылыҡҡа тарттырылған. Уға штрафтарҙы ла түләргә тура киләсәк.\nТеги: ЮХХДИ, юл хәрәкәте ҡағиҙәләре


«Аҡбуҙат» кино фестивале Рәсәйҙә милли һәм этник киноны үҫтереү нигеҙенә әйләнергә тейеш // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Аҡбуҙат» кино фестивале Рәсәйҙә милли һәм этник киноны үҫтереү нигеҙенә әйләнергә тейеш\n12:27, 28 ноября 2014 Мәҙәниәт\nӨфөнөң Конгресс-холында рәсми рәүештә «Аҡбуҙат» Халыҡ-ара милли һәм этник кино фестивале асылды. Республикала халыҡ-ара күләмдә тәүге тапҡыр кино фестивален уҙғарыу ҙур мәҙәни ваҡиға һәм ысын сәнғәт байрамы булып тора.\nФестивалдең ҡыҙыл балаҫы буйлап жюри ағзалары һәм абруйлы ҡунаҡтар атлап уҙҙы: фестивалде асыу тантанаһына алып барыусы сифатында саҡырылған популяр киноактриса Ольга Кабо, режиссер, ҡуйыусы рәссам Шәүҡәт Абдусәлимов, Тажикстандан режиссер һәм йәмәғәт эшмәкәре Дәүләт Худоназаров, режиссер Аҡтан Арым Кубат, кинодраматург, С.А.Герасимов исемендәге Бөтә Рәсәй дәүләт кинематография институты профессоры Одельша Ағишев, Рәсәй Кинематографсылар союзы вәкилдәре, Башҡортостан мәҙәниәте эшмәкәрҙәре – актерҙар Гөлли Мөбәрәкова, Әхтәм Абушахманов, режиссер Айнур Асҡаров, үҙ фильмдарын конкурс һәм конкурстан тыш программаға тәҡдим итеүсе фестиваль номинаттары.\nФестивалдә ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов тәбрикләне. Ул фестиваль логотипындағы мифик Аҡбуҙаттың киләсәктә ҡанатланыуын теләне. Вице-премьер шулай уҡ Гагариндың космостан осоп ҡайтыуын, ядро һынауҙарын һәм бик күп ғилми-популяр фильмдар төшөргән кинооператор һәм кинорежиссер Мәхмүт Рафиҡовҡа Салауат Юлаев орденын тапшырҙы.\nСәхнәнән Рәсәй мәҙәниәт министры Владимир Мединскийҙың тәбрикләү телмәрен уҡып ишеттерҙеләр. «Был иҫ киткес форум йылдың – Мәҙәниәт йылының иң сағыу ваҡиғаларының береһе һәм шуның менән бергә Рәсәй халыҡтарының этномәҙәни үҙенсәлеге, милләт-ара дуҫлығы һәм берҙәмлеге кеүек ошондай мөһим тема хаҡында һөйләргә үҙенсәлекле мөмкинлек буласаҡ тигән ышаныстамын», — тиелә телеграмма тексында.\n— Кино – ул бик ҡатмарлы эш. Күрһәткән фильм – ул һуңғы фаза. Тейешле кимәлдә булһын өсөн ғәйәт ҙур хеҙмәт талап ителә. Бөгөнгө байрамдың милли һәм этник киноның нигеҙенә әйләнеүен, бер нисә йылдан һуң Башҡортостан Республикаһының донъяла үҙе иҫ киткес кино булараҡ танылыуын теләйем, — тип билдәләне жюри рәйесе Дәүләт Худоназаров.\nКино фестивалендә ҡатнашыусыларға һәм ҡунаҡтарға Башҡортостандың үҙенсәлекле мәҙәниәтен сағылдырыусы концерт ҡуйылды. Программала «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле, «Сураман» этно-төркөмө, «Шатлыҡ» халыҡ балет бейеүе ансамбле ҡатнаштылар.\nКино фестивален асыу тантанаһы лазер шоуы һәм ғәйәт ҙур салют менән тамамланды.\nКино фестивалендә ҡатнашыусы картиналарҙы бушлай күрһәтәү дауам итә. Кино байрамы шәмбе, 29 ноябрҙә, Конгресс-холда тамамланасаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АУЫЛДАШТАРЫМА ҠАСАН ДА БУЛҺА ЯРҘАМ ИТӘСӘКМЕН - 2017 - Мәҡәләләр\nАУЫЛДАШТАРЫМА ҠАСАН ДА БУЛҺА ЯРҘАМ ИТӘСӘКМЕН\nБашҡортостан "Юлдаш" радиоһының яңылыҡтар хеҙмәте хәбәрсеһе Вадим ЛАВРЕНТЬЕВтың исеме лә, тауышы ла күптәргә таныш. Ул радиола "Яңылыҡтар", "Даирә", "Инглизәр" сығарылыштарын алып бара. Әйткәндәй, "Инглизәр" тапшырыуы инглиз телен башҡорт теле ярҙамында өйрәнергә теләүселәргә тәғәйенләнә. Вадим һөнәре буйынса инглиз теле белгесе. Баймаҡ районы Темәс ауылында тыуып үҫкән, башҡорт, рус, инглиз телдәрен "һыу кеүек эскән" журналистың кәңәштәре телмәрен үҫтерергә теләгән, шәхес булараҡ үҫеүгә йөҙ борған йәштәргә айырыуса ҡыҙыҡлы, файҙалы булыр, тип ышанабыҙ.\nВадим, һин йәй башында ҡайҙандыр бик алыҫ сәфәрҙән ҡайтып төштөң. Сәфәр тураһында һөйләп үт әле.\n- Эйе, беҙ, "Юлдаш" радиоһы хеҙмәткәрҙәре, Бөйөк Еңеүҙең 72 йыллығы айҡанлы ойошторолған "Бер кем дә онотолмаған" акцияһы менән Бөйөк Ватан һуғышында Орёл өлкәһендә башын һалған яҡташтарыбыҙҙың ҡәберлектәрен барып күрҙек, материалдар эшләнек. Һәм, Аллаға шөкөр, улар барыһы ла телевидениела ла, радиола ла әүҙем яҡтыртылды. Үҙ алдыбыҙға ҡуйған маҡсатҡа өлгәштек - яугирҙарыбыҙ тураһында үҙебеҙ таба алған мәғлүмәттәрҙе яҙҙырып алдыҡ һәм киң йәмәғәтселек иғтибарына тәҡдим иттек.\nВадим, һин радиола хәҙер яңы кеше түгелһең, эш стажың да ярайһы ғына шикелле - эш башлауыңа быйыл 6 йыл булды. Радио хәбәрсеһе булыу йәш кешегә шәхси үҫеш йәһәтенән ниндәй файҙа бирә, тип уйлайһың?\n- Үҙең беләһең бит инде, журналистың эше танышыуҙарҙан тора. Был эш һине теләһә ҡайһы кешегә барып, интервью алыуҙан тартынмаҫҡа, аңыңда барлыҡҡа килгән психологик кәртәләрҙе йырып сығырға өйрәтә. Шул яғы менән журналист эше файҙалы ла, ҡыҙыҡлы ла, минеңсә. Ахыр сиктә, бәлки, быныһын иң мөһиме тип әйтергә лә булалыр, журналист "һурпаһы" кеше менән аралашырға өйрәтә. Әңгәмәселәрең араһында сәйәсмәндәр ҙә, эшҡыуарҙар ҙа, ябай хеҙмәт кешеләре лә осрай. Радио-телевидение, матбуғат хә-бәрсеһе сүрәтендә һин һәр кем менән уртаҡ тел табырға өйрәнәһең. Был да үҙенә күрә файҙалы тормош мәктәбе. Тора-бара үҙең дә әңгәмәселәреңдән алған мәғлүмәттәрҙән "бол" йыйып, олпатланғас, тиҫтә йылдар эшләй-эшләй, төрлө өлкәлә ярайһы уҡ хәбәрҙар кешегә әүереләһең. Тағы, һәр һөнәр эйәһенә хас булғанса, төрлө-төрлө китаптар уҡыу шәхес булараҡ үҫеүгә булышлыҡ итә.\nҺин бик тынғыһыҙ эштә эшләйһең, шунлыҡтан, һабаҡтарҙы "эфир яланында" ла, интервьюларҙа ла алаһыңдыр... Ә китап уҡырға ваҡыт ҡаламы һуң?\n- Баштараҡ, ысынлап та, үҙ өҫтөңдә эшләүгә, китап уҡыуға ваҡыт еткереүе ауыр ине. Ләкин, бирәм тигән ҡолона, сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәй, бынан бер нисә йыл элек бер китапта көн тәртибен планлаштырыу тураһында бик файҙалы мәғлүмәткә юлыҡтым. Уны өйрәнә-өйрәнә, һынай-һынай, әгәр ҙә һин көнөңдө планлаштыра башлаһаң, ваҡытың да етә, тигән һығымтаға килдем. Ваҡытты һәр ваҡыт планлаштырырға кәрәк. Юғиһә, көндәлек мәшәҡәттәр, эргә-тирәләге кешеләр, үҙеңдең ғәҙәттәрең һине үҙ "ҡурайына" бейетергә тотона. Әйтәйек, һин 7-лә уянаһың, ашайһың, 9-ҙан 6-ға тиклем эшләйһең икән, ти. Ошо ваҡыт эсендә һин файҙалы китаптар уҡый алаһыңмы? "Юҡ, эш ваҡытында ниндәй китап уҡыу ти ул..." тиер кемдер. Ә, минеңсә, был бары тик аҡланыу өсөн генә уйлап сығарылған яуап. Ваҡытты планлаштырыуға тейешле иғтибар бүлһәң, ваҡыт таба алмау бәләһенән ҡотолаһың, тигән һүҙ. Эш мәлендә бер кем дә эшләп кенә тик ултырмай. Кемдер урамға сығып әйләнә, кемдер коллегалары менән гәпләшә, кемдер интернет киңлектәрен гиҙә. Үҙеңде күндереп, тәртипкә ултыртып, аңлы рәүештә эшләһәң, аҙаҡ ул тәртип һинең ғәҙәтеңә әүерелә, шулай итеп, бар тормошоң яйға һалына.\nДиктор булырға теләгән, йәиһә, телмәрҙәрен, ораторлыҡ һәләттәрен үҫтерергә хыялланған йәштәргә ниндәй тәҡдимдәр, кәңәштәр әйтерһең?\n- Беҙгә, "Юлдаш" радиоһына эшкә урынлашҡан йәштәргә, был йәһәттән уңыш йылмайҙы - беҙ Башҡортостандың халыҡ артисы Әхәт Мотаһар улы Мортазиндың һабаҡтарын алыу бәхетенә ирешәбеҙ. Әхәт Мортазин һәр йәш кеше менән айырым шөғөлләнә. Ә кемдең Әхәт Мортазин ише уҡытыусыһы әлегә юҡ, ул үҙаллы шөғөлләнеп тә, телмәр камиллығына табан хәрәкәтен башлай ала. Әйтәйек, үҙегеҙҙе ҡыҙыҡһындырған телдә тиҙәйткестәр әйтеү, ҡысҡырып китап уҡыу, айырым өндәргә баҫым яһап, "м-м-м...", "н-н-н...", "р-р-р", тип, өндәрҙе һуҙыу файҙа бирә. Башҡорт теленең өндәре үҙенсәлекле. Башҡортса матур итеп һөйләшәм тиһәң, ҡысҡырып, көнөнә кәмендә 1-2 бит әҙәби китап уҡыу талап ителә. Тағы, интернетҡа һалынған һабаҡтарҙы алырға ла була. Ундай һабаҡтар бик күп, йәнең теләгәнен ҡуллана алаһың.\nАуыл ерендә тыуып үҫкән кеше булараҡ, бөгөнгө ауыл тураһында нимә әйтерһең?\n- Әлбиттә, ауылда йәшәүе ауыр, үҙең аңлап тораһың. Ҡалала йәшәй башлаһаң, ауылға күсеп ҡайтырға атлығып та тормайһың. Ҡала менән ауыл тормошо араһындағы айырманың иң тәрән сағылышы шул: ауылда дәүләт тарафынан булдырылған эш урындары юҡ. Шул уҡ ваҡытта, ауылда йәшәйем, тиһәң, тырышып эшләргә (мал көтөргә, ерҙә эшләргә) кәрәк. Әлеге ваҡытта тырыштар ауылда ла юғалып ҡалмай. Йәштәргә өндәшкем килә: үҙ алдығыҙға маҡсат ҡуяһығыҙ икән, шуға ынтылығыҙ. Ауылға ғына йәбешеп ятырға кәрәкмәйҙер, тип уйлайым. Ауылда мөмкинлектәр юҡ икән, ҙур ҡалаға сығып, бәхетте шунда эҙләп ҡарарға кәрәк. Барыбер эҙләнергә, нимәлер эшләргә кәрәк. Ҡалала үҙеңде табыу өсөн мөмкинлектәр күберәк бит. Әлегә хыялым - ҡасан да булһа тыуған ауылыма ҡайтып, нимәлер эшләү, ауылымды үҫтереүгә үҙ өлөшөмдө индереү. Мөмкин булһа, кешеләргә ярҙам итеү маҡсатында ниндәйҙер шәхси эшемде лә асырмын, тигән хыялым бар. Бөгөн кооперативтар тураһында күп һөйләйҙәр. Һәр хәлдә, тренингтар формаһында булһынмы, башҡа төрлө итепме, үҙеңдең белемеңде халҡыңа еткерергә кәрәктер, тип уйлайым.\nЯҙылған: 14.08.17 | Ҡаралған: 604


Ейәнсура район мәҙәниәт йортонда ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан тантаналы сара үтте\nУның барышында аграр миҙгелгә йомғаҡ яһалып, киләсәккә маҡсаттар билдәләнде. Йыйылышта район хакимиәте башлығы юғары күрһәткестәргә ирешкән иң яҡшы 8 механизатор, мал ҡараусы һәм 30 сәнәғәт эшмәкәрен бүләкләне. Шулай уҡ байрамда төбәк аграрийҙарына Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡотлау һүҙҙәре еткерелде. Төбәктә уңыштар байтаҡ. Республика кимәлендә үткән ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре байрамында райондың үҙйөрөшлө машиналарҙың техник торошон күҙәтеү инспекцияһы иң яҡшыһы тип танылғайны.


Үҙебеҙҙең Иҙел ағай | Йәншишмә\nҮҙебеҙҙең Иҙел ағай\nНаписал в 8 июня 2018, 14:12\nӘбйәлил районы Асҡар ауылында «Йыл уҡыусыһы – 2018» конкурсы үткәрелде. Бәйгелә иң шәп, әүҙем, белемле уҡыусылар көс һынашты. Ул төрлө этаптарҙан торҙо: портфолио, таныштырыу, «Әбйәлил – тыуған яғым» темаһына проект, музыкаль номер. Ошо бөтә һынауҙарҙы ла лайыҡлы үтергә кәрәк ине. Ярыш ҡыҙыу барҙы. Ә Гран-приға Таһир Күсимов исемендәге гимназияның XI «А» синыфы уҡыусыһы Иҙел Хәкимов лайыҡ булды.\nУл ошо бәйге тураһында бына нимәләр һөйләне:\n– Мин быйылғы уҡыу йылында «Тормош һабаҡтары» фәне буйынса республика олимпиадаһында ҡатнашып, призёр булғас, әлбиттә, был ярыш еңел һымаҡ ине. Проект эшемдең темаһы: «Әбйәлил районында этнотуризм», сөнки мин тыуған еремдең тарихы, мәҙәниәте менән ныҡ ҡыҙыҡһынам. Визиткам «Үҙеңдең эҙеңде ҡалдыр» тип аталды. Оҫталыҡ дәресе лә үткәрҙем. «Йәшлек», «Сулпан» бейеү ансамблдәре солисы булараҡ, тәжрибәм менән уртаҡлаштым. Бәйгелә ҡатнашыусылар бөтәһе лә көслө, сәмле ине. Туған телемде, еремде, мәҙәниәтемде, тарихымды яҡшы белеү миңә көс, дәрт бирҙе һәм еңеүгә алып килде, тип уйлайым.\nҠатнашыусылар бөтәһе лә ныҡлы әҙерләнгәйне. Миңә бәйге оҡшаны, үҙем өсөн күп нәмә алдым.\nӘйткәндәй, Иҙел ағай – беҙҙең гимназияның иң әүҙем уҡыусыһы, йондоҙо, тип әйтергә була. Ул шул тиклем итәғәтле, әҙәпле, һәр ваҡыт йылмайып, матур итеп һөйләшә. Иң мөһиме – башҡорт рухы көслө унда. Аҡ юл, һиңә Иҙел ағай! Хыялдарыңдың тормошҡа ашыуын теләйбеҙ.\n« «Йондоҙҙар парады»нда\nТыуған көнөң менән, уҡытыусым! »


Нимәне һайларға: бакалавр, магистр, әллә шулай ҙа белгес булырғамы? Баҡһаң, был мәсьәлә абитуриент менән студенттарҙы ғына борсомай. Был проблеманың айышына төшөнөр өсөн мин һорау алыу үткәрҙем. Тураһын әйтергә кәрәк,\nһөҙөмтәләр мине шаҡ ҡатырҙы. Һорау алыу мөһим проблеманы тәрән тикшереүгә күсте. Һөйләшеүҙә уҡыусылар ҙа, студенттар ҙа, уҡытыусылар ҙа, өлкән быуын кешеләре лә ҡатнашты. Коллектив тикшереү ҡыҙыу бәхәс формаһын алды. Ләкин иң ҡыҙығы шунда - кешеләр бер тауыштан, белем биреү системаһында бер ниндәй ҙә яңылыҡтар кәрәкмәй, тип белдерҙе.\nНи өсөн мин бындай һорау алыу үткәрергә булдым һуң? Сөнки Дәүләт Думаһы юғары белем биреүҙең үҙ аллы кимәлдәрен - "бакалавр" һәм "магистр" - билдәләүсе законды өсөнсө уҡыуҙа ҡабул иткән. Асылда, был Европа илдәрендәге белем биреү системалары өлгөһө буйынса квалификация биреүҙе күҙ уңында тотҡан юғары белемдең ике кимәлле системаһын индереү. Беренсе баҫҡыс - бакалавриат. Бында әҙерлек дүрт йыл буйына алып барыла. Студенттарҙан квалификациялы ябай хеҙмәткәрҙәр әҙерләп сығарыла. Бакалаврҙар производство йәки социаль- иҡтисади өлкәлә башҡарыусы вазифаһында эшләй ала. Тәрән профессиональ махсуслашыу менән юғары белемдең икенсе кимәле - магистратура. Магистрҙарҙы һәм белгестәрҙе, иҡтисадта һәм социаль өлкәлә талап ителгән кадрҙар күҙлегенән сығып, ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлегенә һәм үҙ аллы аналитик эшкә әҙерләйәсәктәр. Бакалавриатты тамамлаған граждандар магистратурала ике йыл уҡыясаҡ. Шәхес һәм дәүләт именлеген тәьмин итеүсе специальность буйынса биш йыл уҡығандар белгес булып сыға.\nРәсәйҙә бакалавриат һәм магистратура күптәнән бар. Әммә әлегә тиклем юғары белем биреүҙең бөтә программаларын өҙмәйенсә ғәмәлгә ашырырға мөмкин ине: мәҫәлән, дүрт йыл бакалавриатта уҡып, магистратураға инергә һәм уҡыуҙы дауам итергә. Ә закон көскә инеү менән бакалавриат һәм магистратура үҙ аллы белем биреү кимәлдәре буласаҡ. Бакалавр ҙарҙың бер өлөшө генә магистратураға эләгәсәк, унда ла конкурс нигеҙендә уҡырға инәсәктәр. Шулай итеп, бөтә буласаҡ магистрҙарға ҡайтанан инеү имтихандары тапшырырға тура киләсәк. Магистратураға ҡабул итеү ҡағиҙәләрен вуз түгел, ә РФ Мәғариф һәм фән министрлығы билдәләйәсәк. Айырым алғанда, ҡайһы вузда магистратура рөхсәт ителеүен һәм унда күпме урын булырға тейешлеген, шулай уҡ нисә урын бюджет, ә нисәүһе түләүле буласағын тап чиновниктар хәл итәсәк. Закон үҙ көсөнә инеү менән магистратураның бюджет урынына бакалавр ғына инә аласаҡ: дипломлы белгес өсөн магистратурала уҡыу икенсе юғары белем булып иҫәпләнәсәк. Ә ул Рәсәйҙә түләүле.\nЯңылыҡтар кешеләрҙе шатландырырға тейеш кеүек тә... Тик бына ике кимәлле белем тураһындағы закон ышаныс уятмай. Бик күптәр уға ҡаршы фекерҙә. Федерация Советында закон проекты буйынса тауыш биреү ҙә бик сәйер үтте. Сенаторҙар закон проектын ҡабул итергәме, әллә итмәҫкәме икәнлеген оҙаҡ хәл итә алманы. Тәүҙә уны кире ҡағырға уйланылар. Хатта Федерация Советы спикеры Сергей Миронов та был ҡарашты хупланы. Законды ҡараған ваҡытта, мин ҡаршы тауыш бирәсәкмен, тип белдерҙе. Ләкин ни өсөндөр кире уйланы. Көтмәгәндә ул законды ҡабул итеү тураһындағы мәсьәләне ҡабаттан тауышҡа ҡуйҙы. Һөҙөмтәлә Федерация Советы ике кимәлле белем тураһындағы законды хуплап ҡуйҙы.\nАлиса, 22 йәш, инженер:\n- Мин бакалаврға уҡырға индем, һуңынан күстем. Белгес дипломы алдым. Күсеүемдең төп сәбәбе - эш биреүсе бакалавр дипломына шикләнеп ҡарай. Магистр булырға теләмәйем, беҙҙә был система үҫешмәгән әле.\nАлексей, 36 йәш, IT-технологиялар буйынса белгес:\n- Мин тормошто һәм илдең киләсәген һынап ҡарауҙар һәм яңылышыуҙар ысулы менән тикшерергә кәрәкмәй, тип иҫәпләйем. Әгәр статистик материал был реформаны тормошҡа ашырыуҙан киҫәтеүселәр хаҡлы булыуын иҫбатлаһа, был илгә нимә бирә? Емерелгәнде аяҡҡа баҫтырыуға ҡайтанан иҫәпһеҙ- һанһыҙ аҡса түгәсәкбеҙ. Хөкүмәт бөтә илдең киләсәге тураһында һүҙ барыуын аңларға тейеш. Рәсәй мәғарифы донъяла иң яҡшыһы булды. Быны бөтәһе лә аңлай. Шулай булғас, реформа ниңә кәрәк?\nӘлиә, 32 йәш, вуз уҡытыусыһы:\n- Юғары белем өсөн дүрт йыл бик аҙ. Өс йыл вузда фундаменталь фәндәр уҡытыла, ҡалған ике йылда махсуслашыу башлана ла инде. Бакалавриатты индереү чиновниктарҙың уйлап еткермәүен күрһәтә. Фундаменталь дисциплиналарҙың бер өлөшөн алып ташлаһаң, белем техникум тамамлаусыныҡы кеүек буласаҡ.\nКонстантин, 41 йәш, предприятие етәксеһе:\n- Магистратура түләүле булһа, һәләтле булыуына ҡарамаҫтан, күп йәштәр унда уҡый алмаясаҡ. Кемдең аҡсаһы юҡ, уға фәнгә юл ябыҡ буласаҡ. Бакалавр ябай хеҙмәткәр генә була аласаҡ. Уның өсөн хатта етәксе вазифа ла ҡаралмаған. Шулай булғас, ул ниндәй юғары белем булһын? Кимәле хатта Советтар Союзында техникум тамамлаусыныҡынан да түбәнерәк. Унда, ярай, түбән звено етәкселәрен әҙерләйҙәр ине. "Ябай хеҙмәткәр вазифаһын биләргә мөмкинлек биреүсе белем" нимә була һуң ул? Минең өсөн ул урам һепереүселәр, йыйыштырыусылар һәм сантехниктар! Миңә килгәндә, юғары белем талап ителгән эшкә мин бакалаврҙы алмаясаҡмын.\nГалина, 40 йәш, вуз уҡытыусыһы:\n- Ябай арифметика: мәктәптә балалар 12 йыл уҡый, юғары уҡыу йортонда тағы алты йыл. Әгәр мәктәпкә ете йәштән барыуҙарын иҫәпкә алһаҡ, тулы юғары белемле белгес 25 йәшенә генә әҙер буласаҡ. Ә был йәшенә тиклем уны ата-әсәһе ҡарарға тейешме? Тағы ла, закон үҙ көсөнә ингәс, йәнәһе, беҙҙең дипломдар сит илдә баһаланасаҡ. Йәғни, чиновниктарыбыҙ илде ташлап китеүселәр тураһында хәстәрлек күрә булып килеп сығамы? Сит илдә эшләйәсәк кешенән Рәсәйгә ниндәй файҙа һуң?\nКүреүегеҙсә, төрлө кешелә юғары белем тураһында яңы закон айҡанлы бына шундай кире фекерҙәр һалынған. Бәлки, беҙ закондың айышына тулыһынса төшөнөп бөтмәгәнбеҙҙер һәм бөтә шикләнеүҙәр бушҡалыр... 2009 йылдың 1 сентябренә, яңы система ғәмәлгә ингәнгә тиклем ваҡыт бар әле. Ә кем белә, шайтан ғына өмөтһөҙ, тиҙәр бит.


«Толпар» хоккей клубын яңы тренер етәкләне // Спорт | новости башинформ.рф\n«Толпар» хоккей клубын яңы тренер етәкләне\n17:47, 5 мая 2015 Спорт\nӨФӨ, 2015 йыл, 5 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nРуслан Сөләймәнов «Толпар» йәштәр командаһының өлкән тренеры итеп тәғәйенләнде, тип хәбәр итә, клубтың рәсми сайтына һылтанып, sport.mail.ru.\nБыл вазифала Руслан Сөләймәнов ике миҙгел дауамында «йәш юлаевсылар»ҙы етәкләгән Венер Сафинды алмаштырҙы.\n2012-2013 йылдарҙа Руслан Сөләймәнов етәкләгән «Торос» клубы ике тапҡыр Братина кубогын яуланы. 2015 йылдың майында «Торос» хоккей клубы етәкселеге Сөләймәнов менән килешеүҙе тарҡатыу тураһында ҡарар ҡабул итте.\nРуслан Сөләймәнов — Өфө хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе. Ваҡытында ул Өфөнөң «Авангард», «Салауат Юлаев», Свердловскиҙың СКА, Төмәндең «Рубин» командалары өсөн сығыш яһаны. Сөләймәнов — «Салауат Юлаев» составында Рәсәй чемпионатының бронза призеры.


Материалы за Октябрь 2017 года » Страница 4 » Табын\nЯҙ кәйефе бүләк итте көҙгө байрам\nАлтын көҙҙөң алтынға мансылған көҙгө муллыҡ осоро, ҡоштарҙың һауа ярып беҙҙең менән хушлашып йылы яҡтарға йыйыныуҙары, тәбиғәттең йәшел хәтфә юрғанын алмаштырып алтын төҫөнә ингән сағы. Ошондай йәмле көндәрҙең береһендә Еҙем-Ҡаран ауылының мәҙәниәт йортонда ғүмер көҙөнә аяҡ баҫҡан өлкәндәр өсөн матур сара үтте.\nПрезидент грантын – файҙалы эштәргә\nҺуңғы йылдарҙа республикала ла, ил буйынса ла урындағы проблемаларҙы хәл итеү йәһәтенән төрлө программалар эшләп килә. Шуларҙың береһе – коммерция булмаған ойошмаларҙың гражданлыҡ йәмғиәттәрен үҫтереү сиктәрендә "Юлыҡ” территориаль йәмәғәт үҙидаралығы (ТОС) Башҡортостан Рәсәй Президенты грантына конкурста ҡатнашыу маҡсаты менән "Тарихи хәтерҙе һаҡлау” йүнәлеше буйынса үҙ проектын тәҡдим иткәйне. Ниһайәт, күптән түгел ойошманың "Һәйкәл - олатайҙарға, спорт майҙансығы - ейәндәргә” тип аталған проекты еңеп сығып, 499956 һум күләмендә грант яуланы. Ауылдағы Еңеү паркы биләмәһен төҙөкләндереү, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡандарға арналған обелиск ҡуйыу, спорт майҙансығы төҙөү – тап ошо эштәрҙе башҡарыуҙы проект үҙ эсенә алды ла инде. Проектта күрһәтелгән эштәрҙең күләме 540 мең һум тәшкил итеп, шуның 40 мең һумы ТОС советы ҡарары менән халыҡтан йыйылырға тейеш ине.\nүҫеп килеүсе йәш быуынға белем һәм тәрбиә биреүҙә оҙаҡ йылдар фиҙаҡәр эшләгәне һәм өлгәшкән уңыштары өсөн:\nРифат Мөнир улы ИШМӨХӘМӘТОВ – мәғариф ветераны, Балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбенең элекке директоры.\n18 октября 2017 йыл | Матбуғат\n"Аҙна һайын бүләк” конкурсының сираттағы аҙна еңеүселәре билдәле булды. Сәйетбаба ауылынан (Мәктәп урамы, 2) Риф Вәлиев термокөрөшкә отто. Көрөшкәләр йыйылмаһы иһә Юлыҡ ауылынан (Үҙәк урам, 97) Мирғәле Хәсәнов, Һалҡын эсемлек йыйылмаһы Яңғыҙҡайын ауылынан (Шишмә урамы, 2) Рәйсә Йәрмәкова өлөшөнә сыҡты. Еңеүселәрҙе ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ һәм 20 октябрҙә бүләктәрен редакциянан килеп алыуҙарын һорайбыҙ. Үҙегеҙ менән паспорт, ИНН, СНИЛС документтарын алып килергә онотмағыҙ. Башҡалар иһә киләһе аҙнала үтәсәк конкурстарҙа ҡатнаша ала. Бының өсөн "Табын”ға яҙылып, квитанцияһын редакцияға ебәрергә кәрәк.


«Өфө» футболсылары Рәсәй Премьер-лигаһының 16-сы турында Туланың «Арсенал» клубы менән осрашты\nДанлыҡлы команданың исемен йөрөткән дәғүәселәр быйылғы миҙгелдә үҙ көйәрмәндәрен әллә ни ҡыуандыра алмай. Улар ни бары һигеҙ мәрәй туплап турнир таблицаһының һуңғы баҫҡысын биләй. Шуға ҡарамаҫтан, яҡташтарыбыҙ менән осрашыу айырыуса көсөргәнешле булды.\nУйындың яҙмышы беренсе тайм уртаһында хәл ителде. Харис Ханджич индергән туп «Өфө» клубына 1:0 иҫәбе менән еңеү килтерҙе. Был уңыштан һуң Игорь Колыванов дружинаһы ҡумтаһында 17 мәрәй йыйылды. Киләһе осрашыуҙа Башҡортостан командаһы 8 декабрҙә Мәскәүҙең «Торпедо» клубы менән көс һынаша. Артабан Рәсәй Премьер-лигаһы мартҡа тиклем ҡышҡы тәнәфескә туҡтай.


Сит ил балалар аҙыҡ-түлеген илебеҙҙеке менән алмаштырыу күҙаллана // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:15, 17 октября 2017 Иҡтисад\nСит ил балалар аҙыҡ-түлеген илебеҙҙеке менән алмаштырыу күҙаллана Фото: Башинформ\nРәсәйҙә сил ил балалар аҙыҡ-түлегенә алмашҡа илебеҙҙеке киләсәк. Хөкүмәт сит ил балалар аҙыҡ-түлеген алмаштырыу мәсьәләләре буйынса ведомство-ара төркөм ойошторҙо. Унда Ауыл хужалығы, Сауҙа һәм сәнәғәт, Иҡтисади үҫеш, Мәғариф һәм фән, Һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары һәм Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау һәм кеше именлеге өлкәһендә федераль күҙәтеү хеҙмәте вәкилдәре инде.\n«Эшсе төркөмдөң төп бурыстары – балалар аҙыҡ-түлеген етештереүҙе тотороҡло үҫтереүгә йүнәлтелгән саралар, шулай уҡ импортты алмаштырыуға һәм экспортты үҫтереүгә күсеү өсөн эштәр планын булдырыу буласаҡ», — тип хәбәр итә «Известия» гәзите.\n«Руспродсоюз» ассоциацияһының мәғлүмәттәре буйынса, илебеҙҙә балалар аҙыҡ-түлеге баҙарының яҡынса 70 процентын Danone, Nutricia, PepsiCo компаниялары һәм Рәсәйҙең «Прогресс» ойошмаһы биләй. Шул уҡ ваҡытта етештереүселәр билдәләүенсә, хәҙер илебеҙ баҙарында сеймал етмәү сәбәпле сит ил продукцияһынан тулыһынса баш тартыу икеле.\nТеги: импортты алмаштырыу, балалар аҙыҡ-түлеге


"Бер минут" тәмле торт\n8 Май , 10:20\nИнгридиенттар:ҡамыр өсөн:* 1 банка ҡуйыртылған һөт (сгущенка)* 1 йомортҡа* 1 аш ҡалағы сода (һүндерелгәне)* 3-3,5 стакан онКрем өсөн:* 800 мл. һөт* 1 йомортҡа* 1 стакан шәкәр* 200 гр аҡ май* 3 аш ҡалағы он (өймәләмә)* ванилин\nҠуйыртылған һөттө, йомортҡаны, соданы, ондо бергә бутап, ҡамыр баҫабыҙ. 8 тигеҙ өлөшкә бүләбеҙ ҙә, йоҡа ғына йәймәләр йәйәбеҙ. Майһыҙ табаны ҡыҙҙырып, йәймәләрҙең ике яғын да бешереп алабыҙ. Улар тиҙ генә бешәләр. Тигеҙ түңәрәктәр яһап ҡырҡып сығабыҙ.\nБешерелгән крем яһайбыҙ. Йомортҡаны шәкәр менән туҡыйбыҙ ҙа 3 аш ҡалағы он, саҡ ҡына һөт, ванилин ҡушабыҙ. Болғай-болғай бешерәбеҙ. Ҡуйыра башлау менән һүндерәбеҙ утты. Һыуынғас йомшарған майҙы ҡушып миксер менән туҡыйбыҙ.\nХәҙер инде йәймәләргә крем һөртөп, биҙәп һыуытҡысҡа ҡуябыҙ.\nАвтор:Файҙалы кәңәштәр сайтынан


Ниңә "патриотлыҡ" һүҙе тыныслыҡ йә һуғыш, армияға са ҡырылыу йәки хеҙмәт итеүҙән ҡасып ҡалыу тураһында һүҙ барғанда ғына иҫкә төшә Был ғәҙелме Миңә ҡалһа, беҙҙең илдең ысын патриоттары - уҡытыус ылар, табиптар. Һуғышта баһалап бөтмәҫлек батырлыҡ күрһәтеп, бөгөн\nдә ҡулдарын ҡаушырып ултырмаҫҡа, бәләкәй генә пенсия алып т а өмөтһөҙлөккә бирелмәҫкә тырышҡан һуғыш ветерандары, пенсионерҙар хаҡында әйтергә лә түгел. Төптән уйлап ҡараһаң, үҙ эшен бирелеп башҡ арған һәр кемде патриот тип атарға мөмкин. Ә армия һуң Логикаға таянғанда, ул, нисе к кенә пафослы яңғыраһа ла, йәш егеттәрҙе хәрби эшкә өйрәтеү\nһәм "Ватан", "Тыуған илде һаҡлау" төшөнсәләрен аңлатыу өсөн булдырылғандыр.\nАлексейға 28 йәш, ул элекке хәрби хеҙмәткәр. Алеша бөг өн армия юҡ тип бара. Һәр хәлдә бөгөнгө армия Ватанды һаҡлау сы булыу теләген уятмай ти ул.\n- Юҡ, һин нимә, бөгөн армияла бөтөнләй икенсе хәл, - ул м инең һүҙҙәремә ихлас ғәжәпләнә. - Патриотлыҡ күп осраҡта бары тик легенда ғ ына. Унда һалдаттар нимә менән шөғөлләнә Ҡойма буяй. Армия профессион аль, йәғни контракт буйынса булырға тейеш, хәҙерге кеүек, һу ҡырҙарҙы ла, сатандарҙы ла, һаңғырауҙарҙы ла саҡырған армия армиямы ни ул. Бәлки мин\nаҙыраҡ арттырамдыр, әммә ғәмәлдә был шулай.\nПатриоттар бар, мин үҙемде лә улар иҫәбенә индерәм. Әммә\nулар өсөн дә армияла тейешле шарттар һәм мөнәсәбәт булырға тейеш. Ул ваҡытта "дедовщина" бөгөнгөләй ҡаты булмаҫ ине.\n- Алеша, ул ваҡытта "Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары феном ены" һәм "чечен синдромын" нисек аңлатырһың Уларҙың тәүгеләре Аллаға\nла, кешеләргә лә ышана, уларҙың үҙ ҡиммәттәре бар, ә икенселәре нормаль донъяла йәшәй алмай. Уларҙан дәүләт кенә түгел, туғандары, я ҡындары ла баш тарта. Тодоровский үҙенең "Мой сводный брат Франкенштейн " фильмында был проблеманы асыҡ күрһәтә...\n- Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм бөгөнгө йәштәр - ике\nтөрлө быуын. Элек халыҡ нимәгәлер ынтылған, нимәгәлер ышанғ , әйтәйек, шул уҡ яҡты киләсәк, коммунизмға... Ә бөгөн йәштәрҙең күпселеге бер нимә гә лә ышанмай, уларҙың төп маҡсаты - еңел юл менән аҡса эшлә ү. Ваҡыт, менталитет, быуын - барыһы ла үҙгәрҙе. Малайҙар ни мә өсөн, ниндәй идея өсөн һәләк булыуын,\nниңә уларҙы пуля аҫтына оҙатыуҙарын аңламай. Улар идеалдар өсөн һуғышмай, ата - әсәһен яҡлар өсөн көрәш алып бармай. Ә инде әйләнеп ҡайтҡас, уларға ҡайҙа беҙҙекеләр, ҡайҙа ситтәр икәнлеген аңл ауы ҡатмарлы. Тыныс тормошта йәшәүселәр дошман һәм дуҫтарға бүленмәгәнлеге н онота\n- Идеалдар, патриотлыҡ тойғоһо ҡайҙа юғалды һуң\n- Егеттәр был һуғышта Тыуған яҡтарын түгел, ә ҙур аҡса эш ләүсе уларға билдәһеҙ ниндәйҙер әҙәмдәрҙең мәнфәғәтен яҡлап һуғышыуын аңл ай...\n- Армияға саҡырыуҙың "Рәхим итегеҙ, йәш һалдаттар! Армияғ а килеп яҡшы иткәнһегеҙ, сөнки патриотлыҡ - модала!" тигән лозунгыһына ҡа рашың нисек\n- Патриотлыҡты яһалма рәүештә барлыҡҡа килтереп булмай. У л тойғо бит күңелдә яралырға тейеш!\n- Ә нисек күренә ул, патриотлыҡ тойғоһо\n- Мәҫәлән, барыһы ла, бер кеше кеүек, Рәсәйҙе тышҡы дошма ндан һаҡларға ташлана. Ул ваҡытта мотлаҡ еңәсәкбеҙ. Әммә үҙе ңдән үҙең һаҡланыу - бер нимәгә лә алып килмәй.\n- Армияла хеҙмәт итеү төрмә булып күренмәһен өсөн армияла\nниндәй үҙгәрештәр булырға тейеш\n- О, һалдаттарҙа патриотлыҡ рухы тәрбиәләү һәм хәрби әҙер леккә өйрәтеү армияла бик тәрән үҙгәрештәр талап итә. Элекке хәрби булараҡ\nәйтәм, армияға саҡырылыусылар ҡайҙан берәй тәгәрмәс йәки башҡа ҡаҙн а мөлкәтен һатып бер аҙ аҡса эшләргә була, тип уйламаһындар өсөн нормаль эш хаҡы индерергә кәрәк. Армияла бындай осраҡтар бик күп. Мәҫәлән, б еҙгә ике йыл хеҙмәт итеү барышында бөтөнләй түләү булманы... Бынан тыш те хник база юғары кимәлдә үк булмаһа ла, ярайһы уҡ булырға тейеш, көнкүр еш шарттары ла кешесә булһын ине. Иҫтәлектәргә төшөп китһәк,\nмин бик күп нимә һөйләй алам: мин хеҙмәт иткән яҡта климат насар, ашау бик алама бул ды, казармала ноль градус, түбәнән боҙбармаҡтар аҫылынып тор а. Ошо шарттар ғына һәйбәт кимәлгә күтәрелһә лә армия һәм па триотлыҡ темаһы тураһында етди һөйләшергә мөмкин булыр ине.


Башҡорт Википедияһы ирекмәндәре «Wikipedia Asian Month» халыҡ-ара викимарафонында ҡатнаша // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт Википедияһы ирекмәндәре «Wikipedia Asian Month» халыҡ-ара викимарафонында ҡатнаша\n15:14, 26 октября 2015 Мәҙәниәт\n1 ноябрҙән 30-на тиклем Ҡытай, Һиндостан, Индонезия, Филиппин, Тайвань, Япония, Үзбәкстан һәм Таиланд ирекмәндәренең башланғысы буйынса «Wikipedia Asian Month» халыҡ-ара викимарафоны уҙғарыла. Сара Азия тематикаһы буйынса яңы мәҡәләләр яҙыуға йүнәлтелгән. 27 тел бүлектәре, шул иҫәптән Башҡорт Википедияһы мөхәррирҙәре, ирекмәндәре был идеяны хупланы.\nБашҡорт Википедияһы администраторы Рөстәм Нурыев хәбәр итеүенсә, интернет-энциклопедияның башҡорт бүлеге ирекмәндәре ошондай халыҡ-ара сараларҙа тәүге тапҡыр ғына ҡатнашмай. 2012 йылда улар Алматыла төрки телле Википедиялар конференцияһында туған телдәге виртуаль энциклопедия менән таныштырҙы. Быйыл Башҡорт Википедияһының 10 йыллығына арналған «Вики-Һабантуй»ҙы юғары кимәлдә үткәрҙе. Сентябрҙә Эстонияла Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре ирекмәндәре менән осрашыуҙа ҡатнашты. Улар коллегаларына Башҡортостан, үҙҙәренең эше, шул иҫәптән республиканың киң мәғлүмәт саралары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итеүе хаҡында һөйләне.\n«Ағымдағы йылдың 25 апреленән 14 июнгә тиклем «Викимедиа РУ» һәм «Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар фонды ойошторған Рәсәй конкурсында ҡатнаштыҡ һәм социаль эшҡыуарлыҡҡа арналған 221 мәҡәлә өҫтәнек», — тип һөйләне Рөстәм Нурыев. Уның фекеренсә, Башҡорт Википедияһының сираттағы, әммә күләмлерәк һәм әһәмиәтлерәк халыҡ-ара сарала ҡатнашыуы Башҡортостанды — донъя кимәлендә, Википедияны иһә республикала популярлаштырыуға тағы ла бер аҙым буласаҡ.


Республиканың башҡалаһында бөгөн туғыҙ баллыҡ тығындар теркәлде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n22 января 2019 — 15:46 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң үҙәк өлөшөндә, Черниковка, Сипайлово биҫтәләрендә ул саҡырымдарға һуҙылғайны. Күп кенә водителдәр көслө ҡар яуыуын иҫәпкә алмай, ғәҙәттәгесә хәрәкәт итергә тырыша. Ошо сәбәпле бихисап авариялар, теркәлде, уларҙың эҙемтәһе булараҡ тығындар барлыҡҡа килде.\nРеспубликала бөгөн дә ҡар яуасаҡ. Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса баш идаралыҡ водителдәргә мөрәжәғәт итеп, юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә саҡырҙы. Бәлә-ҡаза булғанда мотлаҡ 112 номерына шылтыратырға кәрәк.


\tБөгөн, 29 март, "Ҡурай" лагеры уҡыусыларыбыҙ өсөн үҙенең ишектәрен асты\nБөгөн, 29 март, "Ҡурай" лагеры уҡыусыларыбыҙ өсөн үҙенең ишектәрен асты\nБөгөн "Ҡурай" лагеры уҡыусыларыбыҙ өсөн үҙенең ишектәрен асты. Иртәнге тәмле ашты ашағандан һуң, "Йәш экологтар" түңәрәгендә шөғөлләнделәр. Диләрә Булатовна менән төрлө илдәр буйлап сәйәхәт ҡылдылар. Унан лагерҙың асыу тантанаһы үтте. Һәр отряд исем, девиз, йырын уйлап, үҙҙәре менән таныштырҙылар, музыкаль номерҙары менән сығыш яһанылар. Шулай итеп, беҙҙең лагерҙа “Смайликтар”, “Аҡбуҙат”, “Шаяндар”, “Ҡарлуғастар” отрядтары барлыҡҡа килде. Күңелле, файҙалы, хәүефһеҙ ялдар теләйек!!!


Айгиз Баймөхәмәтов кем булырға теләгән?\n14 Май , 21:30\nХыялымдан тамам төңөлдөм. Был һүҙҙәрҙән һуң шул тиклем ғәрләндем. Бәлки, ул саҡта аяҡтарым, ысынлап та, кәкре булғандыр. Йылдар үтеү менән, шөкөр, төҙәлде. Ә был күңелде рәнйеткән һүҙҙәр хәтерҙә уйылып ҡалды.


Шарль Де Голль Секс Уйыны: Уйын Бушлай Эксклюзив Браузерный Порно\nБөгөн инде беҙ sex cdg ҡушылдығы эконом ваҡытта һәм эконом булыр!\nСәләм, балалар: бында ул команданы, sex cdg эконом ваҡытта һәм эконом булыр! Шул булыр һеҙҙең өсөн, проект менән таныш түгел кеше: - һеҙ ярҙам итә миңә мөмкинлек биреп, уны мөмкин тиклем ябай яҙыу. Был бөтәбеҙ өсөн урында иң популяр Интернет – барыһы өсөн дә – кем ярата порноигры. Проявлять үжәтлек беҙгә эшләргә, донъяны класс өсөн релиз коллекцияһын йыя, ул эҫе сперма в мгновение ока һеҙҙең йыуан арҡан төшөрөргә мәжбүр. Бында яҡын да түгел, беҙ тирәләй йөрөй: беҙҙең төп маҡсат һәм шунда юл платформалары, дрочить һеҙҙең өсөн уйын ваҡытында ала., Беҙ бик ышанабыз, һеҙ ултыра, сөнки был эштәр одноручный, ул ҡая кеүек ҡаты һеҙ бер нисә минут дауамында эшләй. Бәлки, һеҙ күргән, әлеге хәлдең уйын – бигерәк өсөн порно – наркомандар-сағыштырмаса насар. Беҙ индустрияһы тырыз менән клара, башына тырышып, ыңғай ебәрә, тәьҫораттар класлы уйындары беҙҙең иң эксклюзив коллекцияһының исеме. Әгәр һеҙ тураһында күберәк белергә теләйем, сөнки бында килеп, түбән уҡый: Мин һеҙҙең курс эштәрен индерер мотлаҡ., Бынан тыш, иҫәп яҙыуҙарын булдырыу һәм үҙен ҡарай, һәм беҙҙе башҡа егеттәр араһында ниндәй айырма бар, бысраҡ уйын тәҡдим итә. Беҙ ышанырга, тип, был көн һәм төндәр – барыһы ла булды беҙ үҙебеҙ һеҙгә һөйләй алмам!\nБөтәбеҙ өсөн инеү бушлай геймер\nҺеҙ ҡасан да булһа уйындар һатып алырҙан алда, йәғни улар ғына бирә, тип вәғәҙә бирҙе? Ярай, был мөнәсәбәттәр һеҙҙең яңғыҙ түгел: беҙ тулыһынса аңлап ауырта, шуның менән бәйле, беҙ һеҙгә тырышырға ғына һөҙөмтәләр иң юғары кимәлдә уйын һәм күңел бирә, һәм, улай ғына ла түгел, бөтөнләй бушлай эшләй. Sex CDG эконом ваҡытта һәм эконом – был-100% бушлай уйын берләшмәһе-һеҙ бер тин дә сарыф итмәҫкә кәрәк, әгәр һеҙ теләмәгән., О, ләкин уйланырға ла, был еңеү өсөн түләү булырға мөмкин: беҙ тәҡдим ҡәтғи внутриигровой транзакцияһы өсөн, ни өсөн, һеҙҙең һәм һеҙҙең ярҙам һәм косметик характерҙа үҙгәрештәр индерелде. Иң насар күргән беҙ, өлкәндәр индустрияһы нимә тәҡдим итә ала, һәм малай: кесе дәрәжә түгел, беҙ риза ла булды, тип, был егет эшләй. Беҙҙең эштәр кешегә күрһәтеү өсөн, һеҙ, нимә, беҙҙең аҙыҡ-түлек бушлай бирелә, беҙ уны үҫтереү һәм ныҡлы гарантиялар булды, ысынлап та, оҙаҡҡа эконом ваҡытта һәм эконом булыр тип тәғәйенләнгән урын өсөн теләһә ниндәй әҙәпһеҙ cdg геймер sex, дрочить һәм уйнарға теләгән., Эсендә нисә реклама иғлан күрҙем һеҙҙе, тик намыҫлы әйтә: кеше һәм бәйләнсек өсөн улар күп түгел-тап шулай, һыу инергә теләүселәр бар, тип уларға!\nКүп төрлөлөгө исеме\nӘлеге ваҡытта беҙҙең эсендә эконом ваҡытта һәм эконом булып CDG 33 уйын Sex: туҙбаш ла насар түгел, ә? Беҙ яҡынса 6 йылдарҙа китап баҫтырыу сығарыу планлаштырыла, шулай уҡ, шуға күрә, был графиктан сығып, беҙ күп ваҡыт талап итмәгән өсөн, ярты быуатҡа етер билдәһе. Хәйер, беҙ, тип һанай ала, хатта уйындарҙа йәки хатта 10 йыл 12 сығарыу, беҙ үҙебеҙ ҡыҫҡыс, сифатын, эш ҡасан етә. Шул осраҡта ғына иң яҡшы тәҡдимдәр, нигеҙҙә, аҙыҡ-түлек әгәр яҡшы, тоғро? Уйын тарала иғтибар йүнәлтелгән иң яҡшы класлы бысраҡ түгел, ә релиз эшкәрткәндән һуң, унда бер кем дә уйнарға теләмәгән, дөрөҫөн., Шам порноигр индустрияһы дерьмовый тарихы менән ҡапланған, бюджет флеш-уйыны, энтузиастар булып эшләй түгел, ә профессионалдар. Ауыр эштә эшләүенә ҡарамаҫтан, ун тин булды был, әммә беҙ уйлағанса, барыһы ла беҙҙә бар кәрәкле нәмә, һәм һеҙ был мажара ҡушылырға саҡыра. Ни булғанын яҡшы белә инем, һеҙҙең иң уңышлы һәм сәскә атыуы өсөн яуаплылыҡты өлөшләтә донъялағы сайттарҙың береһендә порноигровой? Ситкә, мөмкин булһа, һеҙ түгел, уйлауымса, был нәмәгә ғәжәпләнеп, әммә беҙ поверять: беҙ һеҙҙе бик ныҡ ярҙам итә!\nБеҙгә асыҡтан-асыҡ баҫым яһап визуаль сифаты менән уйын ойошторола. Яҡшы уйын күренергә тейеш, – бигерәк әҙәпһеҙ уйынсы һатып улар ҡасан теләй, улар өсөн был сеансы подпитывать ҡуҙғытыу дрочка. 3D CDG яллар өсөн иң яҡшы Sex эконом ваҡытта һәм эконом – рендеринг, иллюстрациялар һәм башҡалар-бер ниндәй сығым да йәлләмәй, күңел, ахыр сиктә һәм хатта аҙыҡ-түлек восхитительный ялтыратылған, бының булыуы мөмкин. Беҙ алда майлы һәм башҡаларҙы белмәйбеҙ, тип күп кенә кеше был рассердить айырмаһына ҡарап – ярай ярай!, Шулай уҡ мин һеҙгә хәбәр итергә тейеш, был уйын тормошҡа ашырғанда һеҙҙең туранан-тура беҙгә браузер аша инеп: тимәк, һеҙгә еңел түгел, һаҡланырға кәрәк һәм нимәләр тип, һеҙ, аласыз күсергә скачивать араһында ҡоролмалар (шул уҡ электрон почта ҡулланыу, һаҡлау һәм contemporize һеҙҙең өсөн, һеҙгә уның хәлен!). Әгәр һеҙ ҡыҙыҡлы, тулы булмаҫ өсөн кеше шулай уҡ беҙгә инеп, мобиль ҡулайламалар эшләйбеҙ: етәкселек менән махсус уйын һөҙөмтәләре сығарыу кимәленең түбән булыуы, уларҙан да йылдам, һалмаҡ һәм наслаждаться уйындар өсөн эҙмә-эҙлекле һәм мөмкин процестары күрһәткестәре тағы әҙерәк кадрҙар ҡеүәте менән йыш график процесы бара., Тимәк, һеҙ беҙҙе ниндәй уйын уйнарға мөмкин теләсә ҡайһы ваҡытта һәм урында: ябай инанысы сездә бар, интернет тоташтырылған һәм һеҙҙең браузер – сладко!\nБында функциялы ҡаҙаныштарын үҙ эсенә берләшмәләре лидерҙары таблица (приз, бирә шул, кем башҡара, барыһы да яҡшы ай ай), портал speedrunning, рәсми вазифаһына яҡынса 150 һәм форумдар көнө менән, быға бөтә, Discord серверы, унда әүҙем ҡатнаша 7500 ашыу кеше иҫәпләнә. Бер ҡайҙа инде эконом ваҡытта һәм эконом CDG Sex, һеҙ заметить ниндәй ҙә булһа йәмәғәт ракурстар-был йондоҙло әйбер. Тураһында, шулай уҡ беҙҙең буласаҡ һәм киләсәккә пландар ҙур, бүләктәр күп булды, өр-яңы һәм иң яҡшы уйындар многопользовательский отслеживания, һеҙҙең приз өсөн яҡшы мөмкинлек менән көрәш һәм башҡа порнографический!\nБыл ваҡытҡа инде моғайын һеҙ аңлаһын тип, беҙ-әлеге килешеүгә: үҙе түгел инеме ни шулай аккаунтын булдырыу һәм наслаждайся яңы тормош порноигровой бушлай түгел? Алтын был илдең мөмкинлеге һәм енси мажараларға: барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был үҙегеҙҙең электрон почта адресын һәм пароль бир беҙгә! Ҙур рәхмәт, - тип бөгөн килдем – һеҙ икенсе яҡтан күрергә өмөтләнде. Секс Шарль де голль-һеҙ уйындар көтә, – әйҙә, уйна!


Үләйгә елдәй елеп кенә! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Үләйгә елдәй елеп кенә!\nҮләйгә елдәй елеп кенә! 27.07.2018 // Йәмғиәт\nЮлһыҙ интеккән Үләй ауылы халҡы быйыл күтәренке кәйеф менән йәшәй, сөнки йылдар буйы һораған, түҙемһеҙләнеп көткән юлды төҙөй башлағандар. Уның да ниндәйе һуң – асфальт түшәлгәне!\nБорайҙа ауыл ерендә юл төҙөү һуңғы йылдарҙа уңышлы алып барыла. Былтыр улар, “Ауыл биләмәләренең тотороҡло үҫеше” федераль маҡсатлы программаһын файҙаланып, Яңы Мостафа, Силасау, Ҡаратамаҡ ауылдарында асфальт юл һалған. Ошо маҡсатта 193 миллион һум тотонолған. Быйыл иһә ошо уҡ программа буйынса Үләй, Дүсмәт, Абзай ауылдарында эш алып барыла.\nҮләй ауылында юл һалыуға федераль һәм республика бюджетынан 55 миллион һум аҡса бүленгән. Төҙөлөштө мартта башлағандар. Уны “Башкиравтодор” йәмғиәтенең Дүртөйлө юл ремонтлау-төҙөлөш предприятиеһы алып бара. Килешеү буйынса объектты быйыл ноябрҙә тапшырырға тейештәр.\nӘлеге мәлдә төҙөлөшкә ун “КамАЗ”, ике бульдозер, ике экскаватор, ике грейдер йәлеп ителгән.\n– Былтыр беҙҙең предприятие Ҡаратамаҡ ауылына асфальт юл һалды. Район хакимиәте килеп тыуған мәсьәләләрҙе тиҙ хәл итә, шуға ла эшебеҙ ыңғай бара, – ти мастер Шамил Рафиҡов.\nБында тәжрибәле хеҙмәтсәндәр эшләй. Рәмил Даянов, Айрат Зарипов һәм башҡа водителдәр бер туҡтауһыҙ мәтеле ер ташый. Бульдозер машинистары Рузил Булатов менән Әлфрит Сәлихов “КамАЗ”-дар ауҙарған тупраҡты тарата. Юл катогы машинистары Салауат Әмиров менән Руслан Ғәлимйәнов иһә уны тигеҙләп тора. Ситтән ҡарап торһаң, төҙөлөш ҡырмыҫҡа иләүен хәтерләтә.\nОбъектты төҙөү еңелдән түгел. Юл оҙонлоғо 3,6 саҡрым ғына булһа ла, һаҙлыҡлы урындары ла бар. Шуға ла бында бик күп ер ташырға кәрәк. Асфальтты ике ҡат һаласаҡтар, йәғни барлыҡ ҡағиҙәләр ҙә, талаптар ҙа үтәлә.\n– Юл төҙөгәндәре өсөн халыҡ республика Хөкүмәтенә, район хакимиәтенә рәхмәт әйтә. Ысынлап та, быға тиклем ҡайһы бер ауылдарға еңел автомобилдә үтеп булмай ине. Хәҙер халыҡ ҡалалағы кеүек рәхәтләнеп йөрөй ала, – ти райондың баш архитекторы Рәмил Фәйзрахманов.\nЫсынлап та, әлеге мәлдә төбәктә күҙгә күренерлек яҡшы эштәр башҡарыла. Борай ауылында Майский, Беренсе Май, Октябрҙең 60 йыллығы урамдарына капиталь ремонт яһағандар. Рәмил Фәйзрахманов белдереүенсә, был төҙөлөштәр улар өсөн һуңғыһы түгел.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 06.12.2016\nАлеппо ҡалаһындағы мобиль госпиталгә һөжүм итеү һөҙөмтәһендә Рәсәйҙән ике шәфҡәт туташының ғүмере өҙөлгән. 40 йәштәр тирәһендәге ҡорбандарҙың Биробиджандан Надежда Дураченко менән Галина Михайлова булыуы билдәле. Үлемесле яра алыусылар Сүриә халҡына тәүге медицина ярҙамы күрәтеү өсөн ебәрелгән булған. Бынан тыш, фажиғәлә балалар табибы һәм бер нисә пациент та зыян күргән.\nГермания канцлеры Ангела Меркель хәүефһеҙлекте тәьмин итеү маҡсатында пәрәнжә кейеүҙе тыйыу тураһындағы тәҡдимде хуплаған. Был турала ул бөгөн Эссендә үткән федераль съезда белдергән. Уның әйтеүенсә, юридик яҡтан мөмкин булған урындарҙа ҡатындарға йөҙҙө тулыһынса ҡаплау рөхсәт ителергә тейеш түгел. Әлеге ваҡытт Европаның ҡайһы бер илдәрендә пәрәнжәне йәмәғәт урындараныда кейеп йөрөү закон тарафынан тыйыла. Францияла бының өсөн 150 евро күләмендә штраф һалыу ҡаралған.\nУкраина эске эштәр министрлығының элекке хеҙмәткәрҙәре Юғары рада бинаһы алдында митингка йыйылған. Улар пенсия түләүҙәрен милли полиция тураһындағы законға ярашлы ҡайтанан иҫәпләүҙе талап итә. Сөнки ветерандар өсөн тәғәйенләнгән барлыҡ түләүҙәр ҙә элекке кимәлдә һаҡлана. Шул уҡ ваҡытта һуңғы йылдарҙа хаҡлы ялға сығыусыларҙың пенсияһы бер нисә тапҡырға күбәрәк тәшкил итә.\nРәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәрендә киҙеү һәм ОРВИ менән сирләүселәр һаны арта. Бөгөнгә Удмурт, Марий Эл республикаларында, Свердловк, Орлов, Липецк өлкәләрендә урынлашҡан бер нисә мәктәп һәм балалар баҡсаһы карантинға ябылған. Башҡортостанда да киҙеүҙең бер аҙ күтәрелеүе күҙәтелгән. Һуңығ мәғлүәмәттәр буйынса, республика халҡының 40 процент самаһы грипҡа ҡаршы вакцинация эшләткән.\nБөгөн Хакасия өҫтөндә метеорит шартлаған. Ул Силәбе өлкәһендәге Сыбаркүлгә төшкән күк есеменән бәләкәй, шулай ҙа ҡайһы бер өлөштәрҙе табырға мөмкин тигән фараздар бар. Әлеге ваҡытта ваҡиға урынында махсус комиссия эшләй. Улар метеориттың хәрәкәт юлы буйынса тикшереүҙәр алып бара. Йыһан ташынан зыян күреүселәр теркәлмәгән.


Һандар донъяһының киңлеге » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һандар донъяһының киңлеге\nҺандар донъяһының киңлеге 06.11.2018 // Йәмғиәт\nБоронғо гректарҙың һандар сағыштырмаһын (кәсерҙәрҙе) өйрәнгәндәре билдәле. Тормош та сағыштырыуҙарҙан тора. Һүҙем ике математик шәхес тураһында. Улар икеһе лә 1954 йылда уҡытыусылар ғаиләһендә тыуған.\nБереһе — Баймаҡ районының Таулыҡай ауылынан Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Юлай Ғәйнетдинов. Уның әүҙем эшмәкәрлеге тураһында бөтә халыҡ белә.\nУл элегерәк Әбйәлил районына килеп, малайҙарҙы ҡурайҙа уйнарға өйрәтеп (ағас ҡурайҙың яңы ғына барлыҡҡа килгән сағы булғандыр), һәр береһенә бүләк иткәйне. Малайҙарҙың күбеһе өйрәнде. Ҡурайҙары әле булһа һаҡлана, ҡайһыларының улдары уйнай.\nИкенсе тапҡыр халыҡ йырҙары легендалары буйынса эшләнгән фильм күрһәтеп, лекция үткәрҙе. Тамашасыларға ныҡ оҡшаны.\nЮлай Ишбулды улының “Хазина” тапшырыуын бөтә кеше ярата. Уның тырышлығы арҡаһында күпме халыҡ йыры, көйҙәре халыҡҡа еткерелеп, таланттар һаҡланып ҡалды! Ә инде “Ҡурай һәм ҡурайсылар” китабы – сәнғәт өлкәһендә генә түгел, ә халыҡ өсөн дә алтын фонд.\nМатематиктарҙың икенсеһе — яҡташыбыҙ, Ҡырҙас ауылынан физика-математика фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендәге Математика институтының функциялар теорияһы бүлеге етәксеһе, Башҡорт дәүләт университетының функциялар теорияһы һәм функциональ анализ кафедраһы профессоры Әхтәр Ғайсин.\nӘ.М. Ғайсин 2012 йылда “Ғилем” нәшриәтендә “Торговля и дипломатия” (И.М. Васильев менән авторҙашлыҡта), “Максют Юнусов и его потомки. Генеалогические схемы тангауров д. Кирдас”, 2014 йылда “Посол белого падишаха” тигән китаптарын сығарыуға көсөн дә, ваҡытын да, аҡсаһын да йәлләмәне.\nЮныс бин Иванай (Ғабдулла) 1680 – 1690 йылдарҙа хәҙерге Әбйәлил районының Ҡырҙас ауылына яҡын ғына “Иҫке урын” тигән ергә килеп ултыра. Ололар әйтеүенсә, ул дин таратып йөрөгән бик уҡымышлы кеше икән. Ғилми хеҙмәттәре лә булған — был турала һуңғы ваҡытта ислам белгестәре лә йыш ҡына иҫкә ала башланы. “Ошо ғалим Юныс ахун, Юныс әфәнде тигән бер зат”, тип тә яҙып ҡалдырғандар Ш. Мәржәни һәм Р. Фәхретдин үҙ ваҡытында.\nАллен Франк (АҠШ) бер эшендә Юныстың изге әүлиәләр ерләнгән ҡәберҙәр каталогын төҙөүен билдәләп, уның ошо һүҙҙәрен дә килтерә: “Беҙҙең атай — Йыуанай Ғәҙел улы. Ул 1090 йылда (1687 – 1688 йылдар) вафат булды”. Ә Михаэл Кентер (Амстердам) исемле ғалим Юныс ахундың 1675 – 1676 йылдарҙа фарсы телендә яҙылған мираҫ хоҡуғы буйынса аңлатмаһы булыуын, ә уның күсермәләренең хәҙерге көнгә тиклем һаҡланыуын да әйтеп үтә. Төрлө милли баҫмаларҙа Юныстың ғәрәп теленең морфологияһы, математика буйынса дәреслектәре тураһында ла мәғлүмәттәр күренгеләй.\nЮныс ахундың ғилми мираҫына иғтибар бермә-бер артҡан. Ислам белгесе, тарих фәндәре докторы А.К. Бостановтың (Санкт-Петербург) быйыл баҫылып сыҡҡан “Говорить по-бухарски” персоязычные тексты в Российской империи” тигән мәҡәләһе быға асыҡ миҫал.\nӘ.М. Ғайсиндың китабына Ш. Мәржәни исемендәге тарих институты директоры урынбаҫары, Татарстан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы Р.Р. Сәлихов бик юғары баһа биргән. Юныс ахун һәм Мәҡсүт муллаларының эшмәкәрлеге тураһында бай ғилми мәғлүмәт улар өсөн дә ҙур яңылыҡ булып сыҡҡан.\nХимия фәндәре докторы Р.Х. Ҡоҙашев:\n— Был — Рәсәй кимәлендәге ғилми-фәнни хеҙмәт, ул бик объектив яҙылған, — тип белдергән. Рәсәй империяһы тышҡы сәйәсәт архивы (Мәскәү), Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (Өфө) ғалимдары тарафынан да эш юғары баһаланған.\nӘхтәр Мәғәҙ улы, күп архивтарҙа булыуы менән бер рәттән, фольклор мәғлүмәттәренә лә мөрәжәғәт иткән, тәбиғәт донъяһы ла ситтә ҡалмаған. Ағастарҙағы тамғалар, ҡәбер таштарындағы яҙыуҙар... Эйе, баҫҡан ерҙә тарих бар.\nӘхтәр Ғайсиндың “Посол белого падишаха” китабының исем туйын район тыуған яҡты өйрәнеү музейында үткәргәйнек. Ғалимдың бөтә туғандарын, ғаиләһен, тарих менән ҡыҙыҡһыныусыларҙы саҡырҙыҡ.\nҠатыны, математика-информатика уҡытыусыһы Айгөл Рим ҡыҙы — ҙур таянысы. Китаптарҙы сығарыуҙа ғаилә ағзаларының берҙәм көс түккәне күренеп тора.\nӘхтәр Мәғәҙ улы республикалағы, Ырымбур, Мәскәү, Санкт-Петербург, Ҡаҙағстан һәм башҡа ҡалаларҙа архив материалдарын өйрәнгән. Рәсәй империяһының тышҡы сәйәсәте архивынан табылған ҡулъяҙмалар иҫке төрки һәм рус телдәрендә Мәҡсүт Юнысовтың үҙ ҡулы менән яҙылған. Ғәрәп, фарсы телдәрен, Урта Азия халыҡтарының тормош-көнкүрешен дә яҡшы белгән. Китапты уҡып сыҡҡан күп кенә ғалимдар, фекерҙәрен белдереп, Әхтәр Мәғәҙ улына хат ебәрә.\nЯңы табылған мәғлүмәттәр менән таныштырыу маҡсатында ул Ҡырҙас ауылының яңы мәҙәни усағында “түңәрәк өҫтәл” ойошторҙо. Китапҡа мәғлүмәт биргән ололарҙың туғандары, балалары, ауыл халҡы, Баймаҡ районы Өмөтбай, Комсомол ауылынан да вәкилдәр ҡатнашты унда. Техник саралар район советы депутаты Айрат Әминев һәм Рафаэль Мәғәфүров ярҙамы менән атҡарылды. Һәр сығышта һылтанған ҡулъяҙмалар, архив мәғлүмәттәре экранда күрһәтелде.\nҠырҙас халҡының ун бер араһының шәжәрә-нигеҙе архив мәғлүмәттәре менән иҫбатланған хәҙер. Һәр төбәк шәхестәре менән данлы. Әбйәлил район хакимиәте етәкселегенә Әхтәр Мәғәҙ улы Ғайсинды күптән юғары исемгә тәҡдим итергә кәрәк.\nАвтор: Фирүзә САФИНА Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, хеҙмәт ветераны


Материалы за Июль 2014 года » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nАғиҙелдең көндөҙ аҡ көмөштәй емелдәгән тулҡындарының төнгө ут яҡтыһында алтын төҫөнә инеп, йомшаҡ ҡына ярға ҡағылыуын ҡыҙ, арбалғандай, күҙ ҙә алмай күҙәтә. Йәйҙең иң ҡыҫҡа, сихри төнө – теләктәр теләй торған төн! Уның тулҡындарға ҡарап теләгән оло...\nРубрика: Балалар ҡыуандыра / Тотош уҡырға\nИң бөйөк һәм хаҡ һүҙ\nАйһылыу ҒАРИФУЛЛИНА шиғриәткә ҡабатланмаҫ образдары, зиһенде һиҫкәндерер һүрәтләүҙәре менән килеп инде. «Аҡ ҡауырһын» тигән дөйөм ҡыйыҡ аҫтында донъя күргән тәүге йыйынтығы башҡорт әҙәбиәте сағыу, үҙенсәлекле ижадсы менән тулыланыуын раҫланы. Ул...\nИл күрке – мөхәббәтле ғаилә\nЙылы ҡояш нурҙары һәм ләйсән ямғыр, йәйғорҙоң сағыулығы менән бергә ҡойон-дауылдар, ыжғыр бурандар ҙа һәр кеше яҙмышында осрамай ҡалмай. Тышҡы ҡатмарлыҡтарға бирешмәй, ғаиләһен бөтөн, бәхетле, мөхәббәтле итеп ҡороу өсөн ҡул көсөн һәм күңел ҡеүәтен...\nРубрика: Ауыл һулышы / Тотош уҡырға\nҒағауыз еренә сәйәхәт\n– Нимә эшләйһең? – тип яҙа Өфөләге әхирәтем. – Грек сәтләүеге йыйып йөрөйөм, – тип, йәһәт кенә хәрефтәр йыйып, Интернет аша яуап бирәм. – Юғалтмағыҙ, мин хәҙер яланға китәм, һарыҡ һауғандарын ҡарарға. – Һарыҡты һауалармы ни, хыялый? – Бында...\nТөш юрау хаҡында\nХалҡыбыҙҙа һәр кем төшөн үҙенсә аңлай, юрай, әммә күршеһенә йәки берәй туғанына һөйләп юратыу күренештәре лә бар. Шулай уҡ һәр ауылда тиерлек төштө аңлата белгән төш юраусылар булған, әле лә бар. Махсус төш юраусылар, һынсылар борон Сыңғыҙхандың,...\nИҫкәртелгән изге хәбәр...\nНиндәй ҙур тиҙлек, мәғлүмәт, нанотехнологиялар заманында йәшәһәк тә, әйләнә-тирәбеҙҙә үҙендә бөтмәҫ сер һаҡлаған, асылын аңлап-төшөнөп булмаҫтай күренештәр бик күп. Мәҫәлән, төш күреү. Ғалимдар был күренеште фәнни йәһәттән төрлөсә аңлата, әммә...\nАвокадо менән тултырылған кальмар\nРәйлә Сабитова Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуып үҫкән, әле лә шунда йәшәй. Быйыл Башҡорт дәүләт университетын тамамланы, Башҡортостан Яҙыусылар союзына ағза итеп алынды. Өс бала әсәһе. Хикәйәләре матбуғатта байтаҡтан баҫыла килә. «Өлкәнәйеү»...


РУХТАШТАРҘЫ ЙЫЙҘЫ БАЙРАМ\n9 октябрҙә Сибай ҡалаһы Республика һәм Ҡала көнөн билдәләне. Уның сиктәрендә бик күп саралар үтте. Шуларҙың береһе—Шиғриәт байрамы үҙ янына барлыҡ таланттарҙы, ижади һәләтлеләрҙе һәм рухлыларҙы тупланы. Матурлыҡҡа, әҙәбиәткә, шиғриәткә ғашиҡ йәндәр ҡаланың Салауат Юлаев бюсы янына йыйылды. Байрам сараларының нәҡ ошо урында старт алыуы ла юҡҡа түгел. Ҡасандыр милли батырыбыҙ азатлыҡ яулап, милләт, тел өсөн көрәш алып барһа, беҙ бөгөн уның рухын ҡыуандырып, тыныслыҡ хөкөм иткән еребеҙҙә үҙ телебеҙҙә һөйләшәбеҙ, йырлайбыҙ, шиғырҙар ижад итәбеҙ.\nШиғриәт байрамына килеүселәрҙе Сибай сәнғәт колледжының тынлы оркестры һәм ҡурайсылары ҡаршы алды. Ошонда уҡ уҡыу йортоноң һынлы сәнғәт бүлеге студенттары тарафынан эшләнгән һүрәттәр, картиналар менән танышыу мөмкинлеге бар ине. Сараны алып барыусылар байрамды асыҡ тип иғлан иткәс, бюст янына йыйылыусыларға ҡала мәктәптәре уҡыусылары, студенттар билдәле шағирҙарҙың һәм үҙҙәре ижад иткән шиғырҙарҙы яттан һөйләп ишеттерҙе.\nШиғриәт байрамына ҡала етәкселеге, предприятие, уҡыу йорттары директорҙары, арҙаҡлы шәхестәр ҙә килгән ине. Улар ҡурай моңо аҫтында милли батырыбыҙ бюсына сәскәләр һалды.\nБилдәле булыуынса, ҡалала йыл һайын Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премия бирелә. Ул нәҡ ошо Шиғриәт байрамында тапшырыла ла инде. Быйыл был оло баһаға Сибай мәғарифы үҫешенә тос өлөш индереүсе, әлеге көндә хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, әүҙем тормош алып барыусы, тел һәм милләт киләсәге өсөн борсолоп йәшәүсе Рәсимә Фитрат ҡыҙы Айсыуаҡова лайыҡ булды.\n—Минең хеҙмәтемде юғары баһалауығыҙ, премияға лайыҡлылар исемлегендә минең кандидатурамды күрһәткәнегеҙ өсөн оло рәхмәтлемен. Халҡыбыҙҙың тоғро улы Рамаҙан Өмөтбаев исемен йөрөткән премияны алыу шатлыҡлы ла, яуаплы ла, тулҡынландырғыс та,—тине үҙ сығышында Р.Ф.Айсыуаҡова.\nҺүрәттә: Р.Өмөтбаев исемендәге ҡала премияһы лауреаты Рәсимә Фитрат ҡыҙы Айсыуаҡова.


Башҡортостан аша беренсе тапҡыр ,,Ебәк юлы,, раллиһы үтәсәк | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан аша беренсе тапҡыр ,,Ебәк юлы,, раллиһы үтәсәк\n07 июля 2016 — 16:08\nХалыҡ-ара ралли республика биләмәһе аша 10-11 июлдәрҙә уҙа. Уҙышсылар Башҡортостанға Татарстан аша инә һәм Өфөлә тәүге туҡталыш яһай. Автоуҙыш 8-се июлдә Мәскәүҙә старт алды. Унда ҡатнашыусылар 10-11 июлдә «Өфө» аэропорты янында палатка ҡаласығында ял итергә туҡтай. Әле бында етди әҙерлек бара. Лагерь 2000-дән ашыу кешене ҡабул итергә әҙерләнә. Ойоштороусылар әйтеүенсә, яҡын арала майҙанда 11 палатка ҡалҡып сығасаҡ. 8 гектар майҙанда ралли-рейд, ойоштороу комитеты штабы, йыуыныу өсөн ҡулайлаштырылған палаткалар, 600 кв метрҙа ашхана урынлаштырыу ҡарала. Медицина, телевидение, хәүефһеҙлек хеҙмәткәрҙәренә лә айырым урын бүленәсәк, ти ҡаласыҡ коменданты. Колонна составында 90 еңел, 30 йөк машинаһы, 150 ярҙамсы автомобиль, хатта һауа транспорты бар. Раллиҙа барлығы 35 илдән ярышсылар ҡатнаша. Автоуҙыш Учалы районынан юғары тиҙлектәге юл учаскаһы аша үтә. Был саҡта ралли үткән трассаларҙа хәрәкәт ваҡытлыса сикләнәсәк, ти ойоштороусылар. Автоуҙыш Ҡаҙағстан аша үтеп, Пекинда тамамлана.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Абдулхаҡ Игебаев\nАбдулхаҡ Игебаев (1930)\nАбдулхаҡ Хажмөхәммәт улы Игебаев 1930 йылдың 2 июлендә Башҡортостандың Баймаҡ районы Күсей ауылында тыуа. Йәшләй етем ҡалып, балалар йортонда тәрбиәләнә. 1946 йылда Темәс педагогия училищеһын тамамлай. 1946 — 1950 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡый. “Ҡыҙыл таң”, “Совет Башҡортостаны” гәзиттәре һәм “Ағиҙел” журналы редакцияларында эшләй.\n1969 — 1971 йылдарҙа Мәскәүҙә М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институты ҡаршыһындағы Юғары әҙәби курстарҙа уҡый. 1971 — 1990 йылдарҙа “Ағиҙел” журналы редакцияһының поэзия бүлеге мөхәррире була.\nАбдулхаҡ Игебаев шиғырҙары республика матбуғатында 1948 — 1949 йылдарҙа уҡ баҫыла башлай. Шағирҙың 1954 йылда донъя күргән тәүге китабы “Йәшлек йыры” тип атала.\nАбдулхаҡ Игебаевтың “Тыуған ер”, “Ирәндек бөркөтө”, “Йылмайығыҙ, йондоҙҙар”, “Урал тауышы”, “Һағына белә икән таштар ҙа”, “Беләм ерем-һыуым ҡәҙерен”, “Шиғырҙар, поэмалар”, “Гөлдәр һиберҙәй булам”, “Әйтелмәгән һүҙҙәрем бар”, “Һайланма әҫәрҙәр”, “Елеп бара ғүмер йомғағы” һәм башҡа шиғри йыйынтыҡтарын уҡыусылар ихлас ҡабул итте.\nУл нигеҙҙә лирик шағир. Ошо сифат авторҙың шиғырҙарына яҙылған бик күп йырҙарында ла асыҡ сағыла. Уның “Оран һала Ер-әсә” поэмаһы һәм байтаҡ ҡына шиғырҙары рус, украин, ҡырғыҙ, татар, ҡаҙаҡ, үзбәк, яҡут һәм башҡа телдәргә тәржемә ителде.\nУл — балалар әҙәбиәте өлкәһендә лә әүҙем эшләй.\nАбдулхаҡ Игебаев — Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nУл — Башҡортостан Республикаһының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Абдулхаҡ Игебаев — Баймаҡ ҡалаһының һәм районының почетлы гражданы, шағир Батыр Вәлид исемендәге премияның иң беренсе лауреаты.\nАбдулхак Игебаев — Өфөлә, Мәскәүҙә, Ҡазанда башҡорт, рус, татар телдәрендә сыҡҡан утыҙҙан артыҡ китап авторы.\nШИҒРИӘТТЕҢ ЯРҺЫУ ТОЛПАРЫНДА Шағир Абдулхаҡ Игебаев образын һынлы сәнғәт саралары менән тасуирлай алһам, мин уны мотлаҡ башҡорттоң хыялдағы ярһыу толпар аты өҫтөндә, тау һәм далаларҙы иңләп, елә-сабып барыусы бер уҙаман итеп күҙ алдына баҫтырыр инем. Абдулхаҡ ағай ат өҫтөндә нисек йөрөйҙөр, белмәйем, һәм уныһы бик үк мөһим дә түгел. Әммә ижадта, шиғриәттә — ысын мәғәнәһендә үҙ заманының ир-уҙаманы, ил һәм халыҡ ғәмдәре менән йәшәүсе, ғәзиз тыуған еребеҙгә, изге Урал тупрағына мәңгелек һөйөү йырын йырлаусы сәсән телле бер зат ул. Шағир, кеше һәм гражданин — ошо өс төшөнсә уның булмышын төрлө яҡлап билдәләргә мөмкинлек бирәлер, тип уйлайым. Шағирлыҡ һәм кешелеклелек сифаттарының бер-береһенә шул тиклем айырылғыһыҙ булып берегеүе — барыбер ҙә һирәк күренеш. Хәким Ғиләжев әйткәнсә, уның эсендәге — тышында, шағир менән уның шиғриәте араһында бөтөнлөк йәшәй. Ә бит бөтөнлөккә өлгәшеү, шиғриәттә лә, тормошта ла үҙ-үҙең булып ҡалыу, ай-һай, һис кенә лә еңел түгел. Бының өсөн фәҡәт алсаҡ, саф күңелле, донъяға, кешеләргә, яҡындарға, дуҫ-иштәргә ихласлыҡ, изгелекле мөнәсәбәт һаҡлаған Абдулхаҡ Игебаев булырға кәрәк. Эйе, донъяға, йәшәүгә оло һөйөү тойғоһо менән һуғарылған А. Игебаев әҫәрҙәре. Ошо тойғо уға, йәшләй етем ҡалған балаға, ауыр тормош һынауҙары аша үтеп, шиғриәттә үҙ юлын табып, тайпылмайынса алға барырға, ижадында яңынан-яңы үрҙәргә артылырға көс, ҡеүәт, дәрт һәм дарман биргәндер. Дөрөҫөрәге, һүҙ бында оло маҡсатлылыҡ, һынмаҫ ихтыяр көсө, рухи инанғанлыҡ, оптимизм тураһында барырға тейештер. Был сифаттарҙың һәммәһе лә бар Абдулхаҡ ағайҙа, һәм ул күптәребеҙ өсөн булмышының нәҡ ошо яҡтары менән ҡәҙерле лә, фәһемле лә. Бына әле уның һуңғы йылдарҙа бер-бер артлы донъя күргән күләмле китаптары менән танышып ултырам — 2004 йылда Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан “Һайланма әҫәрҙәр”енең 1-се томына баш һүҙ урынында бирелгән “Үҙем тураһында үҙем” тигән мәҡәләне уҡып, шағирға ҡарата хөрмәтем артты, нисәмә йылдар буйы аралашып йәшәп тә, күп нәмәләрҙе белмәй йөрөгәнемә ғәжәпләнеп тә ҡуйҙым. Бына шағир биографияһының шишмә башы — күк Ирәндек итәгенә һыйынып ултырған боронғо Күсей ауылы. 1930 йылдың 2 июлендә ошо ауылда тыуып, ҡояшлы бер төш кеүек кенә булып ҡалған бала сағын шул гүзәл тәбиғәт ҡосағында үткәргән Абдулхаҡ Игебаев. Алтынлы ер, алтын күңелле, батыр йөрәкле кешеләр төйәгелер ул Күсей. Йырсылар, ҡурайсылар, сәсәндәр төйәге. Бала сағында шуларҙы күреп, йор һүҙҙәрен зиһененә һеңдереп өлгөргән буласаҡ шағир. Күсейҙең ҡаһарман егете, Советтар Союзы Геройы Тәфтизан Миңлеғоловты беҙ китаптар аша ғына беләбеҙ. Ә бына Абдулхаҡ ағайға уның бик йыш ҡурайҙа уйнағанын тыңларға, бәйгеләрҙә ал бирмәҫ арғымаҡта сапҡанын да күрергә насип булған. Бөйөк Ватан һуғышында Тыуған илде һаҡлап батырҙарса һәләк булған ауылдашының подвигы аҙаҡ Абдулхаҡ ағайҙы тәүге ҙур күләмле әҫәрен — “Ирәндек бөркөтө” тигән поэмаһын яҙырға илһамландырасаҡ. Күренекле педагог Абдрахман Ғәлләмов та, һуңғы йылдарҙа “Бөйрәкәй” роман-эпопеяһы менән әҙәбиәтебеҙҙә ҙур уңыш ҡаҙанған Таңсулпан Ғарипова ла шағирҙың ауылдаштары икән дә баһа. Арҙаҡлы яҡташтары, мәғрур Ирәндеге, Талҡаҫы, йәмле Төйәләҫ буйҙары һәм, ғөмүмән, данлы Баймағы менән ғорурланып, тыуған еребеҙҙән, Уралыбыҙҙан илһам алып йәшәй һәм ижад итә Абдулхаҡ Игебаев. Уның ижадындағы ялҡынлы илһөйәрлек тойғоларының да, гражданлыҡ мотив-тарының да тамырҙары нәҡ бына шул ер улы, ил улы һәм халыҡ улы булып фекер йөрөтөүенән килә... “Тәүге китаптары ла, һуңғараҡ ижад иткән эпик поэмалары һәм йыйынтыҡтары ла, — тип яҙҙы бынан өс тиҫтә йыл элек Ғилемдар Рамазанов, — авторҙың тыуған ер, тыуған төйәк һәм шуның иң юғары сағылышы булған Тыуған ил темаһына тоғро ҡалыуы хаҡында һөйләй”. Был хаҡта шағир үҙе ошондай образлы юлдар аша әйтеп бирә: Мин — Ер улы, тамырҙарым Тыуып үҫкән төйәгемдә. Ер йөрәге, ил йөрәге Тибә минең йөрәгемдә. Ер йөрәген, ил йөрәген, илдең йөрәк тибешен, заман һулышын тойоп ижад итеү А. Игебаев шиғырҙарының тормошсанлығын, халыҡсанлығын билдәләүсе мөһим бер үҙенсәлеккә әйләнә. Әгәр ҙә ул: “Дәүерем ни кисерһә, көллөһөн дә мин йөрәгем аша үткәрҙем, заманымдың Антейҙары менән ил йөктәрен бергә күтәрҙем”, — ти икән, бында әллә ни аштырыу ҙа, бер ҡатлылыҡ та юҡ, бәлки, шағирҙың тормоштағы үҙ урынын, шиғриәттең миссияһын, ил һәм халыҡ алдындағы яуаплылығын тойоп әйтелгәнлегенә инанырға була. Сөнки уның: Күңел йырҙарында шатлығы ла, Һағышы ла сағылыр донъяның — Мин бит ғүмер буйы, сазым итеп, Заман ҡылдарында уйнаным! — тигән һүҙҙәре матурлыҡ өсөн генә әйтелмәгән. Миңә, мәҫәлән, 60-сы йылдар аҙағында әле А. Игебаевтың “Оран һала Ер-әсә” тигән патетик яңғырашлы, кешелек донъяһын һуғыш ҡурҡынысынан һаҡларға өндәп яҙған поэмаһы тураһында “Совет Башҡортостаны” гәзите биттәрендә айырым мәҡәлә баҫтырып сығарырға тура килгәйне. Әҫәр актуаллеге, заманса яңғырашы менән уҡыусыларҙың иғтибарын йәлеп итте, уның өсөн авторға Башҡортостан комсомолының Ғ. Сәләм исемендәге дәүләт премияһы бирелде. Поэманан айырым өҙөктәр, урыҫсаға тәржемә ителеп, ул дәүерҙә илдең төп матбуғат органы иҫәпләнгән “Правда” гәзитендә баҫылып сыҡты. Шул айҡанлы атаҡлы әҙибәбеҙ Зәйнәб Биишева авторға, үҙенең ҡыуанысын белдереп, яңы уңыштар, шатлыҡтар теләп, ошондай һүҙҙәр менән хат яҙып ебәрә: “Абдулхаҡ мырҙа! “Правда”ла шиғыр сығарырлыҡ мырҙам булғанға ғорурлығым эсемә һыймай, ауырып ятҡан ерҙән, хат яҙырға ултырҙым. Рәхмәт, мырҙа, әҙәбиәтебеҙҙең йөҙөнә яҡтылыҡ өҫтәп йәшәүең өсөн... Шулай дауам ит!” Ә бит ысынлап та “шулай дауам итте” шағир... “Оран һала Ер-әсә” янына “Урал тауышы” исемле лиро-эпик поэма өҫтәлде. Тыуған Уралыбыҙға, данлы башҡорт иленә, ҡаһарман рухлы халҡыбыҙға арналған был эпик әҫәрҙә А. Игебаев ижадының гражданлыҡ сифаттары тағы ла тәрәнерәк асылды һәм, минеңсә, шағир поэтик оҫталыҡ йәһәтенән нәҡ ошо поэмала тағы ла юғарыраҡ уңышҡа өлгәште. Урал — беҙҙең һөйөп туймаҫ ата йортобоҙ, беҙҙе яҡлаусы һәм һаҡлаусы алтын бишегебеҙ. Бында Урал һүҙе, Урал моңо, Урал тауышы булып, әйтерһең дә, телгә килә Башҡортостан яҙмышы, башҡорт яҙмышы: Сеү, өндәшмә, өнһөҙ генә тыңла, Моң ағыла алыҫ-алыҫтан... Кем йырлай һуң? Әллә шатлыҡтанмы, Әллә йырлаймы ул һағыштан?.. Сеү, өндәшмә, өнһөҙ генә тыңла, Тауҙар йырлай моңон-һағышын... Ана, ниндәй хозур, ниндәй ғорур. Ишетәһеңме Урал тауышын?! Поэма шаҡтай киң планлы, унда ил һәм халыҡ яҙмышы төрлө темалар, күренештәр күп төрлө һүрәтләү алымдары һәм эмоциональ-экспрессив саралар ҡулланып бәйән ителә. Был хәл иһә шиғыр төҙөлөшөндә лә сағылыш таба. Әҫәрҙә хикәйәләү, нигеҙҙә, традицион 10x9 үлсәмле шиғыр ҡалыбына ҡоролған. Әммә айырыуса күтәренкелек, патетикаға күсеп киткән осраҡтарҙа тәбиғи рәүештә 7x7 үлсәмле етеҙ ритмлы ҡобайыр алымы килеп керә: Ҡыйғас ҡаштай һыҙылған Юлдары бар Уралтау, Маяҡһыҙ ҙа яҙлыҡмаҫ Юлағы бар Уралтау. Ҡылды ҡырҡҡа ярырлыҡ Сәсәне бар Уралтау, Буҙ яланды ҡотайтҡан Йәшәне бар Уралтау. Сабый саҡтан һәр кемгә Алтын ашыҡ Уралтау, Күк аллаһы ҡояш та Мәңге ғашиҡ Уралтау. Яуызға уҡ-һаҙағын Мәргән атҡан Уралтау, Илбаҫарҙар тамырын Өҙә сапҡан Уралтау... Артабан шиғыр юлдары 8x8 үлсәмле һәлмәгерәк ритмика менән дауам итә, бер аҙҙан 10x9 үлсәменә күсеп, йылға һыуы үҙенең һәлмәгерәк, талғын ағышына ҡайтҡандай була. Был алымдарҙың һәр береһе әҫәрҙең эске логикаһынан, йөкмәтке һәм хис-тойғолар айышынан килә. Шуның менән автор әҫәрҙә форма төрлөлөгөнә һәм шиғыр юлдарының тәьҫирлелегенә өлгәшә. Ғөмүмән, А. Игебаев башҡорт шиғриәтендә эпик поэма, ҡобайыр жанрҙарын үҫтереүгә тос өлөш индерҙе. “Ил тигәндең кеме юҡ?”, “Мин — тәбиғәт балаһы”, “Гүзәл заттар” һымаҡ ҡобайырҙар — боронғо жанрҙың заманса яңғыраған күркәм өлгөләре. Абдулхаҡ Игебаев — тәрән хисле, йөрәгендә оло мөхәббәт тойғоһо һаҡлаған лирик шағир. “Туған телем тип, туған милләтем тип, Тыуған илем тип йән атып, ялҡынлы йәшәгән сая рухлы шағир, — тип атай уны академик Ғайса Хөсәйенов. — Ана шуға күрә лә уның әҫәрҙәре Башҡортостанға һәм Уралға, милләткә һәм тәбиғәткә, дуҫлыҡҡа һәм тыныслыҡҡа, йәшлеккә һәм мөхәббәткә ҡайнар һөйөү тойғолары менән һуғарылған. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: беҙҙә шағирҙарыбыҙҙың, әҙиптәребеҙҙең халҡыбыҙ, милләтебеҙ, Башҡортостаныбыҙ тип йәнен фиҙа ҡылырға әҙер тороуҙары күрше халыҡ вәкилдәре араһында ла баһалана икән дә баһа. 1997 йылда, мәҫәлән, Ҡазанда йәшәүсе педагогик фән эшмәкәре Мәхмүт Әхмәтйәновтың, А. Игебаевтың Татарстан китап нәшриәтендә баҫылған “Йәшлек илендә ҡалам” тигән йыйынтығын яратып уҡыуы тураһында яҙып, уның хаҡында әйткән ошондай һүҙҙәрен килтереп үткем килә: “Башҡорт ижади зыялылары ҡәҙәр милләтпәрүәрҙәр һирәктер был донъяла, — ти ул. — Һәр шағир “мин — башҡорт, минең сал күк Уралым бар” тип саң ҡағырға тора. Ә беҙҙекеләр араһында “мин татар түгел — болғар”, “мин — Себер, Ырымбур, Әстрәхан һ.б. татары” тиергә яратыусылар күбәйеп бара. Ағай-эне, башҡорт туғандарҙан үрнәк алайыҡ!” Үҙе лә кешеләргә, илгә, халҡыбыҙға оло һөйөү, донъяға һоҡланыу тойғоһо менән йәшәй, уҡыусыны ла һоҡландыра белә шағир. А. Игебаевтың мөхәббәт лирикаһында айырым урында торған күләмле бер әҫәре бар. Ул — “Мөхәббәт йыры” тигән поэма. Йәшлек, һөйөү хистәренә дан йырлай шағир. Хәйер, мөхәббәт темаһына ул ғүмер буйы тоғро булып ҡала. Был уның күп һанлы йырҙарында ла урын ала. “Тәүге һөйөү”, “Йәшермәсе, иркәм!”, “Ағиҙел һылыуы”, “Ләйсән”, “Арыштарым”, “Йәнгүзәлем”, “Гөлдәр һиберҙәй булам”, “Мин — егет, һин ҡыҙ саҡта”, “Туғайҙарға сыҡһаҡ...” һымаҡ йырҙары шуның өсөн дә бик популяр. “Тыуған яҡтарым”, “Йәнгә ғәзизһең, Темәсем”, “Ҡаһарман игенселәр”, “Беҙ — еңеүселәр”, “Тыныслыҡ ораны” һымаҡ патриотик йырҙарҙың, ораторияларҙың һүҙҙәрен дә ижад иткән ул. Хөсәйен Әхмәтов, Заһир Исмәғилев, Рафиҡ Сәлмәнов, Шамил Ҡолбарисов, Рим Хәсәнов ише күренекле композиторҙарҙы йыр яҙырға илһамландырған А. Игебаев шиғырҙары. Шағирҙың һуңғы йылдарҙағы ижадында илдең яңы тарихындағы негатив күренештәр, әхлаҡһыҙлыҡ, ялған демократия бөркәнсеге аҫтында барған социаль катаклизмдар, халыҡтың торған һайын бөлгөнлөккә төшә барыуы арҡаһында тыуған борсолоу мотивтары көсәйә төштө. “Юҡ уларҙың иманы”, “Ил тигәндең кеме юҡ?” һымаҡ ҡобайырҙарҙа тормошобоҙҙағы, йәмғиәттәге хәүефле үҙгәрештәргә ҡарата шағир үҙенең принципиаль мөнәсәбәтен белдерә, замандаштарын әхлаҡһыҙлыҡ һаҙлығына батыуҙан һаҡ булырға саҡыра. Эскелек, наркомания кеүек социаль сирҙәрҙең халыҡ яҙмышына кире йоғонто яһауы ла ауыр уйҙарға һала уны. А. Игебаев — башҡорт балалар әҙәбиәтен үҫтереүгә ғәйәт ҙур өлөш индергән шағирҙарыбыҙҙың береһе. Уның кескәйҙәр һәм уҡыусы балалар өсөн яҙылған “Еҙ ҡыңғырау” (1968), “Ҡайҙа һайрай һандуғасҡай?” (1974), “Бәләкәс дуҫтарыма” (19/9), “Һеҙҙең өсөн, балалар” (1989) тигән китаптарының йәш дуҫтарыбыҙҙың рухи донъяһын байытыуҙа, зауығын үҫтереүҙә, туған тәбиғәткә, туған телгә мөхәббәт тәрбиәләүҙә әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. А. Игебаев — ғәзиз әсәләргә дан йырлаусы шағир. Был уның балалар өсөн яҙылған шиғырҙарында, йырҙарында ла ғәйәт киң сағылыш таба. Шағирҙың байтаҡ әҫәрҙәре урыҫ теленә тәржемә ителде, айырым йыйынтыҡтары ҙур тираждар менән Өфө һәм Мәскәү нәшриәттәрендә донъя күрҙе. Уның ижады хөкүмәтебеҙ тарафынан юғары баһаланды. Әҙәбиәтебеҙ өлкәһендә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн уға Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исемдәр бирелде. Ул, алда әйткәнебеҙсә, — Ғ. Сәләм исемендәге йәштәр премияһы һәм республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Ысын ысынында ил улы, халыҡ улы, ғүмерен халҡыбыҙға, Башҡортостаныбыҙға фиҙакәр хеҙмәт итеүгә арнаған ярһыу йөрәкле, сәсән телле шағир ул Абдулхаҡ Хажиәхәмәт улы Игебаев. (Рәшит Шәкүр) 2005 й.


Башҡортостанда бәлиғ булмағандар араһында енәйәттәр артта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 февраля 2016 — 15:06\nУҙған йылда үҫмерҙәр ҡатнашлығында 1 мең 200-гә яҡын тәртип боҙоу осрағы теркәлгән. Уларҙы кәметеү өсөн Өфөлә Йәмәғәт именлеге үҙәктәре ойошторолдо. Учреждение бәлиғ булмағандар һәм уларҙың ғаиләләре менән эшләй. Малайҙың әсәһе менән атаһы өйҙә юҡ. Бәләкәй балаларҙы яңғыҙын ҡалдырырға ярамай икәне барыһына ла мәғлүм булһа ла, был ғаиләлә, күрәһең бөтөнләй башҡаса уйлайҙар.Бер нисә минуттан әсәй кеше ҡайтып инде. Инспекторҙар билдәләүенсә, ул йыш ҡына спиртлы эсемлектәр менән мауыға. Малайҙың олатаһы менән атаһы ла араҡы ҡолона әйләнгән.Инспекторҙарға көн һайын бихисап ғаиләләрҙе йөрөп сығырға тура килә. Улар араһында кем генә осрамай. Мәҫәлән, был ҡатын оҙаҡ йылдар наркотиктар ҡуллана. Ә үҙенең 10 йәшлек улы һәм 5 йәшлек ҡыҙы бар. Тик, балалар өйҙә булмай сыҡты, әсә уларҙың ҡайҙа икәнен дә белмәй.Ҡатын эшкә урынлаштым тип аҡлана. Алдаша, ти инспекторҙар. Әммә, рейдтар һәр ваҡыт тыныс ҡына үтмәй. Белгестәргә бер минутҡа ла уяулыҡты юғалтырға ярамай.Эскелекте ташлап, айыҡ йәшәгән ғаиләләр ҙә бар. Уларҙы дөрөҫ юлға тап инспекторҙар баҫтырған. Наталья Андреева һәм Валерий Бурков подвалда йәшәһә лә, өс балаһын аяҡҡа баҫтырырға тырыша. Инспекторҙар билдәләүенсә, ғаилә ағзалары эскән ваҡытта өйҙә балаларға ашарына ла булмаған. Ә хәҙер өҫтәлдә бөтә ризыҡ бар. Өлкән ҡыҙҙары ла шатлыҡ йәштәрен йәшермәй.Профилактика үҙ һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмай. Мәҫәлән, Өфөнөң Октябрь районында ғына 56 ата-әсәй эсеүҙәрен ташлаған, бихисап үҫмер уҡырға йөрөй башлаған.Әммә, дөйөм Өфө буйынса күрһәткестәр яҡшыларҙан түгел. Һуңғы ваҡытта үҫмерҙәр араһында урлашыу һәм талау осраҡтары йышайған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бәлиғ булмағандар араһында енәйәттәр һаны кәмемәй. Мәҫәлән, уҙған йылда Өфөлә генә 250 тәртип боҙоу осрағы теркәлгән. Инспекторҙар билдәләүенсә, уларҙың күбеһе урлашыуға ҡайтып ҡала. Йәмәғәт именлеге үҙәге хеҙмәткәрҙәренең маҡсаты – үҫмерҙәрҙе енәйәттәрҙән аралап ҡалыу.


Инфоурок / Другое / Конспекты / Кластан тыш сара "Хазиналар һандығы"\nМаҡсат: уҡыусыларҙы халык ижады –рухи байлығыбыҙ менән таныштырыу, халыҡ ижадына ҡыҙыҡһыныу уятыу, ихтирам тәрбиәләү. Уҡыусыларҙы үҙ аллы эшләргә күнектереү.\n-Әссәләмәғәләйкүм! Хәйерле көн уҡыусылар!\nБеҙҙең бөгөнгө дәресебеҙ “Хазиналар һандығы” тип атала.\n-Нимә ул –хазина?\nХазина- йыйылған, тупланған баһалы йәки йәшереп һаҡланған аҫыл нәмә, байлыҡ.\nҺандыҡ- нәмәләрҙе һаҡлай торған ҡапҡаслы ҙур ҡумта.\n-Бөгөн беҙ материаль байлыҡ тураһында түгел, ә рухи байлыҡ тураһында һөйләшербеҙ.\n-Һәр халыҡтың үҙ тарихы, үҙ яҙмышы, үҙ булмышы. Уның тәбиғәтен, тормошон һыҙатлаған үҙенә генә хас матди һәм рухи ҡиммәттәре бар. Улар быуаттан быуатҡа, быуындан быуынға тапшырыла килә.Айырыуса башҡорт халҡына хас булғандары милли байлыҡ та, ғорурлыҡ та ул беҙҙең өсөн.\nХазиналар һандығын асабыҙ, иң беренсе–------------тел\nҺорау: Нимә һуң ул –тел?\n-Тел – кешеләрҙең аралашыуы өсөн иң әһәмиәтле сараһы ул.\nХалыҡтың тарихи үҫеш юлы телдә сағыла, шунлыҡтан ижтимағи ҡоролош тамырынан үҙгәреш кисерһә лә, тел алмашынмай, ул һис үҙгәрешһеҙ аралашыу сараһы булып хеҙмәт итеүен дауам итә.\n-Кешелек аҡылы донъяға килтергән ҙур асыштар араһындағы иң даһи асыш, бер мөгжизә ул тел. Тел халыҡтың үҙе менән бергә яралып, үҙе менән бергә үҫә. Шуның өсөн ул халыҡтың бөтә яҙмышын, бөтә булмышын сағылдыра.\n-«Ерҙә һәр тел- ғүмер буйы йыйған бөйөк хазинаһы халыҡтың»,- ти Мәүлит Ямалетдин.\n-Башҡорт теле- моңло, яғымлы тел. Һуҙыбыраҡ, көйләнеберәк, йомшаҡ итеп һөйләнелә.Башҡорттар киң далаларҙа, иркен ҡырҙарҙа, мөһабәт тауҙарҙа йәшәгәнгә шулайҙыр.Телебеҙҙең бай, музыкаль булыуы башҡорттоң тәбиғәткә яҡынлығы хаҡында һөйләй. Һүҙҙәребеҙ, өндәребеҙ тәбиғәт моңона яҡын.\n-Татар теле- Өлгөр, дәртле халыҡтар йәшәй татар илендә. Татар теленең тәбиғәте лә асыҡ, яңғырауыҡлы.\n-Халыҡтың рухи донъяһында тел кешенең аңын, рухи культураһын сағылдырыусы, үҫтереүсе иң мөһим һәм универсаль сара булып тора.Шуның өсөн Тел, Ил, Тыуған ер кеүек үк, бөйөк төшөнсәләр рәтенә ҡуйыла.Һуңғы ваҡытта йәнле тәбиғәт, боронғо ҡомартҡылар менән бергә телдәрҙе һаҡлау мәсьәләһе лә алға ҡуйыла. Туған телгә булған мөнәсәбәт Ватанға мөнәсәбәт менән тиң ҡарала, кешенең намыҫы шуның менән үлсәнә.\n-Баязит Бикбай «Туған тел»\nЗәйнәб Биишева «Башҡорт теле»\nРәми Гарипов «Туған тел»\nГабдулла Тукай «Туган тел» (татарча)\n-Тел кешене дуҫ итә,\nБер –береһенә беркетә,\nБеләйексе рус телен\nҺәм онотмайыҡ үҙ телде.\nТуған тедә һуҡалама,\nҺөйөү менән уҡала.\nУның менән йөрәктәр ҙә\nЙөрәктәрҙән ут ала.\nХазиналар һандығының эсендә икенсе нимә ята икән?--------Эпос\n-Нимә ул –Эпос?\n-Эпос(грекса epos-һүҙ, хикәйәләү, эпик йыр)- әҙәбиәттең төп төрҙәренең береһе: хикәйәләү характерындағы әҫәрҙәрҙең дөйөм атамаһы. Эпос төрөнә роман, повесть, хикәйә , поэма һ.б.жанрҙар ҡарай.\nБашҡорт халҡының «Урал батыр», «Аҡбуҙат», «Иҙеүкәй менән Мораҙым», «Заятүләк менән Һыуһылыу» һ.б. ҡобайырҙары ла шундай героик эпостар.\n«Урал батыр» -өҙөктәр һөйләйҙәр.\nХазиналар һандығын алға таба ҡарайыҡ------Әкиәт\n-Нимә ул әкиәт?\n-Әкиәт- халыҡ ижадындағы проза жанры: башлыса мажаралы, фантастик ваҡиғалар тураһындағы сәсмә әҫәр.\nӘкиәттәр халыҡтың боронғо уй- хыялдарын, фантазияһын сағылдыра. Унда, ғәҙәттә, аждаһа, ен- пәрей, мәскәй ише яуыз заттар, уларға ҡаршы көрәшкән барырҙар хаҡында хикәйә ителә. Батырҙар батырҙарса көрәшеп, төрлө мажаралар кисереп еңеп сығалар.\nӘкиәттәрҙе йөкмәткеһенә, һүрәтләнгән заттарына ҡарап, төрлө төркөмгә бүлергә мөкин: тылсымлы әкиәттәр, батырҙар тураһындағы әкиәттәр, тормош- көнкүреш әкиәттәре, хайуандар тураһындағы әкиәттәр.\nӘкиәттәрҙә , нигеҙҙә, ғәҙәттән тыш фантастик хәлдәрҙе хикәйәләү хас. Хикәйәләүҙә гиперболизм, шаштырыу бик көслө. Ә тормош-көнкүреш әкиәттәрендә иһә реалистик хәл- ваҡиғалар күберәк, улар тормошсаныраҡ. Һәр төркөм әкиәттәрҙә лә халыҡтың фантазияһы , тапҡырлығы, аҡыллылығы, төрлө ситуацияларҙа ла еңеп сыға алыуы сағыла.\nУҡыусылар сығышы: әкиәт сәхнәләштерәләр\nҺандыҡтың тағы ла бер хазинаһы__________Йыр\nНимә ул –йыр?\nҠурай тауышы яңғырай-Йыр-халыҡ ижадында иң киң таралған лирик жанр; йырлау өсөн сығарылған бәләкәй шиғыр.\nХалыҡ йырҙары моң, образлылыҡ яғынан ғәжәп бай. Улар ғәйәт ҙур эмоциональ көс, эстетик тойғо менән һуғарылған булалар. Шуға ла халыҡ йырҙары бер ҡасан да иҫкермәй, ҡартаймай, һәр быуындың үҙ йөрәк тибеше булып яңғырай, быуаттарҙан быуаттарға күсә баралар.\n-Кешене ғүмере буйына йыр оҙата барған. Сабый саҡтан уҡ һеҙ ҙә әсәй- өләсәйҙәрегеҙҙең бишек йырҙарын тыңлап үҫкәнһегеҙҙер, моғайын. Йыр күңеллегә - ҡыуаныс, һағышлыға йыуаныс булған.\nҺандыктың алдағы хазинаһы________Мәҡәл\nНимә ул -мәҡәл?\nМәҡәл- халыҡ ижадының бер жанры: халыҡтың тормош тәжрибәһен, философик һәм әхлаҡ ҡараштарын йыйнаҡ һәм мәғәнәле итеп әйткән тапҡыр һүҙҙәре.Мәҡәлдәрҙе борондан килгән һүҙҙәр булғаны өсөн боронғолар һүҙе, ата-бабалар һүҙе тип тә әйткәләйҙәр.\nМәҡәлдәр өсөн өгөт-нәсихәт, кәңәш һүҙҙәрен дә образлы биреү хас.\nМәҡәлдәрҙең башы бар ,аҙағын әйтегеҙ.\n-Йөҙ күрке –һаҡал, һүҙ күрке-мәҡәл\nЯҡшы һүҙ- йән аҙығы, яман һүҙ- баш ҡаҙығы\nТатлы тел-таш яра\nҺөйҙөрғән дә тел, көйҙөргән дә тел\nИке уйла, бер һөйлә\nБелем –нур, белмәү –хур\nБәхетте юлдан эҙләмә, белемдән эҙлә\nҮҙ илең- алтын бишек.\nЭш бөткәс , уйнарға ярай. Һ.б.\nБөгөнгө дәрестә һандыҡтың һуңғы хазинаһы_____Йомаҡ\n-Йомаҡ- халыҡ ижадында ситләтеп йә образлы әйтелгән күсмә мәғәнәләге поэтик жанр. Йомаҡ яуабы табылаһы әйберҙең йәки күренештең ниндәй ҙә булһа бер сифатынан, билдәһенән йә образлы оҡшашлығынан сығып эҙләнә. Йомаҡтар төҙөлөштәре яғынан мәҡәл менән әйтемдәргә яҡын.\nБыл ағаста ун ике ботаҡ,\nҺәр ботаҡта утыҙ япраҡ,\nҺәр япраҡтың бер яғы ҡара,\nБер яғы аҡ.\n(Йыл, ай, тәүлек, кән, төн.)\nШатыр –шотор итәлер;\nЯлтыр –йолтор итәлер.\n(Йәшен, күк күкрәү)\n-Йәшереп ҡуйҙым ергә,\nКилеп сыҡты илгә. (Орлоҡ).\n-Сәсмәй – нитмәй нимә үҫә донъяла? (Үлән).\n- Йәй көнө табаҡ менән,\nҠыш көнө ҡалаҡ менә. (Һөт-ҡатыҡ).\n-Йомро башлы түрәләр\nТүр башына менәләр. ( Икмәк). һ.б\nНомер материала: ДA-025217


Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты табиптары күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа яңы ысул ҡуллана башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 июня 2015 — 16:05\nОртокератология терапияһы күреү һәләтен 100 процентҡа яҡшырта, ти табиптар. Төн эсендә күреү һәләтен ҡайтарыу. Хәҙер Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты табиптары был хыялды тормошҡа ашыра. Һүҙ ортокерратологик линзалар хаҡында. Насар күреүселәр был ысул ярҙамында көн дауамында күҙлекһеҙ һәм линзаһыҙ яҡшы күрә аласаҡ. Тик бер шартты үтәү мөһим — ортокератологик линзаларҙы һәр төн, йәки төн аралаш кейеү мотлаҡ. Алина Ғәлиева яңы быуат линзалары хаҡында ишеткәс, кисектермәйенсә, институтҡа мөрәжәғәт итә. Сөнки операцияһыҙ, йоҡо ваҡытында күреү һәләтен яҡшыртыу мөмкинлеге бик тә уңайлы, ти ҡыҙ. Тәүҙә табиптар пациенттың күреү һәләтен тикшерә. Аҙаҡ шәхсән уға ғына тура килгән линзаны һайлап, кейеп ҡарарға тәҡдим итә. Пациент был линзалар менән бер сәғәт тирәһе күҙҙе йомоп ултырғас, тағы ла диагностика үтергә кәрәк. Һөҙөмтәләр ыңғай булһа, ортокератологик линзаны ҡулланырға рөхсәт бирәләр.\nЯҡындан күреү һәләтен юғалтҡан балалар өсөн дә был яңы ысул отошло. Тик дауаланыу процедураһы ата-әсәләре күҙәтеүе аҫтында. Өфө ғилми-тикшеренеү институты ҡулланған яңы ысулды унлап кеше үҙендә һынап ҡараған. Улар араһында Насиповтар ғаиләһе лә бар. 5 класты ғына тамамлаған Гөлназдың күреү һәләте йылдан йыл насарая.\nӘле илебеҙҙең бер-нисә клиникаһы ғына ортокератологик линзаларҙы һайлау менән шөғөлләнә. Сөнки был ысул күп сығымдар һәм ваҡыт талап итә.


М.Нестеров исемендәге музейзың яңырыуы. - Юлдаш\nҠоштарҙың да иле бар - Хәсәнова Зәлиә\nМ.Нестеров исемендәге музейзың яңырыуы.\nМ.Нестеров исемендәге музейзың яңырыуы. https://bash.news/yuldash/3575_m-nesterov-isemendege-muzejzyn-yanyryuy\nТема: М.Нестеров исемендәге Башҡортостан дәүләт художество музейында яңыртыу, заманға яраҡлаштырыу эштәре.\nАлып барыусы Рәсүл Сәғитов\nҠунаҡ - М.Нестеров исемендәге Башҡортостан дәүләт художество музейы директоры Фәйзрахман Исмәғилев.\n- Фәйзрахман Абдрахман улы, яңыртылған музей тиелә, унда нимәләр яңырҙы?\n- Музей һәм фонд һаҡлағыстар өсөн яңы бина төҙөлдө. Хәҙерге музейыбыҙ донъя музейҙары рәтенә баҫа ала. Сит илдән килгән ҡунаҡтарҙы лайыҡлы ҡабул итә алабыҙ, сит илдән килгән әҫәрҙәрҙе лә күрһәтә алабыҙ. Ә элек музейыбыҙ бындай шарттарҙы үтәй алмай ине. Хәҙерге музейҙа картиналарҙы һаҡлау, киләсәк быуындарға тапшырыу мөмкинлеге тыуҙы.\nМузей урынлашҡан элекке бина - Лаптев йорто - әле реставрацияла, ул киләһе йыл асыласаҡ.\n- Килем алыу ысулы ла тип баһалап буламы музейҙың яңырыуын?\n- Баҙар иҡтисады беҙгә лә ҡағыла. Беҙҙең музейҙы иҫке, туҙған йорттар уратып алған. Ҡаланы ла, музей күренешен дә һис тә биҙәмәгән ул йорттарҙы һүтеп, музей өсөн заманса комплекс, ял итеү урындары төҙөгәндә, кешене лә нығыраҡ ылыҡтыра алыр инек, тирә-йүн дә матурыраҡ булыр ине. Третьяковкала төҙөлгән яңы, заманса биналар кеүек биналарҙы беҙҙең музей өсөн дә төҙөп булмаймы ни? Белорет районы Йөйәк ауылынан өс сәғәт буйы автобуста килгән баланы күҙ алдына килтерәйек. Ул өс сәғәт музейҙа, ҡалала йөрөргә, шунан тағы ла өс сәғәт буйы ҡайтыр юлда булырға тейеш. Нисек түҙергә тейеш ул Өфөләге шундай уңайһыҙ хәлгә? Ял итергә килеп тә, арып-талып ҡайтып китәсәк.\n-Бының өсөн тәрбиә кәрәк. Ауылдан килгән кеше сауҙа үҙәктәрен түгел, ә музейҙарға, мәҙәниәт усаҡтарына ынтылһын өсөн. Музейҙа бөтөн заманса шартттар үтәләме һуң?\n- "Заманса", тигәнгә шулар барыһы ла инә. Яңыраҡ Ырымбур өлкәһенең мәҙәниәт министры килгәйне. Күреп ҡайтҡас, үҙҙәренең һынлы сәнғәт музейы директорын беҙгә ебәргән, бар, күр, өйрән, тип. Ул килеп, ҡарап, иҫтәре китеп, ниңә беҙҙә лә шундайҙы төҙөмәйҙәр икән тип, ҡайтып китте.\n- Нисә мең экспонат иҫәпләнә музейҙа?\n- Мин музейға килгәндә, 7 меңләп иҫәпләнә ине.10 йыл эсендә ул 13 мең ярымға етте. Әлеге ваҡыттағы майҙандарыбыҙ уларҙы урынлаштырыуға етә. Ә 2-3 йылдан етмәйәсәк, элекке музей хәленә ҡаласаҡбыҙ бит. Шуның өсөн яңы майҙандар кәрәк. Музей тирәһендәге элекке емерек йорттар урынына беҙҙең өсөн яңы биналар һалыу тураһында бойороҡ бирелгән, шикелле. Шул музейҙың дауамы булыр,тип өмөт итәм. Яңы мәҙәни-сәнғәти байлыҡтар тыуып тора бит, уларҙы һаҡлау, күрһәтеү урындары ла артып торорға тейеш.\n- Экспонаттарға ниндәй талаптар ҡуйыла? Нисек туплана улар?\n- Экспонаттар музей критерийҙарына ярашлы комиссия тарафынан ҡабул ителә.\n- Реставрация нисек алып барыла?\n- Реставрация оҫтаханаларыбыҙ бар. Оҫталар кәрәк беҙгә төрлө йүнәлештәге. Ләкин эш хаҡы түбән булыуы арҡаһында улар әллә ни килмәй.\n- Әле ниндәй күргәҙмә бара?\n- Әле ретроспектив эштәр күрһәтелә. Йөҙгә яҡын ғына әҫәр һыйҙы күргәҙмәгә, сөнки фондыбыҙҙағы 13 мең әҫәрҙе элә алмайбыҙ бит инде. Башҡорт милли сәнғәтебеҙҙе үҫтереү һәм оҫталарыбыҙҙы күтәреү өсөн музей бик әһәмиәтле.\n- Нестеров исемендәге Башҡортостан дәүләт художество музейы директоры Фәйзрахман Исмәғилев менән беҙ бөгөн яңыртылған музей эшмәкәрлеге, уның, ғөмүмән һынлы сәнғәттең йәмғиәттәге әһәмиәте, тәрбиәүи роле тураһында әңгәмәләштек.\nФәйзрахман Абдрахман улы, ҙур рәхмәт!


19 апрелдә Башҡортостанда яҙғы һунар миҙгеле асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n19 апрелдә Башҡортостанда яҙғы һунар миҙгеле асыла\n14:40, 10 апреля 2014 Йәмғиәт\n19 апрелдә Башҡортостанда һыуҙа йөҙөүсе һәм ҡарағай урманы кейектәренә яҙғы һунар миҙгеле асыла. Был ваҡыттан алып өйрәктәргә, вальдшнептарға, ҡаҙҙарға, ҡор һәм һуйырҙарға һунар рөхсәт ителә. Шул уҡ ваҡытта был төрҙәрҙең инә ҡоштарына һунар тыйыла.\nБР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, бөгөнгө көнгә һыуҙа йөҙөүсе һәм ҡарағай урманы кейектәрен аулауға 500-ҙән ашыу рөхсәт бирелгән.\nЯҙғы һунар 28 апрелдә тамамланасаҡ.


Кейәүгә айырылышыр өсөн сыҡмайҙар...\n5 Ғинуар 2018, 13:47\nВатсапта көн һайын тиерлек аралашҡан бер танышым ярты йылға юғалып торҙо. Яңыраҡ осратып, хәл-әхүәлен һораштым. Баҡтиһәң, уның тормошонда мине хайран иткән ваҡиғалар булған икән. Ике балалары булған, мин быға тиклем өлгөлө тип иҫәпләп йөрөгән ғаиләһе тарҡалған...\nВатсапта көн һайын тиерлек аралашҡан бер танышым ярты йылға юғалып торҙо. Яңыраҡ осратып, хәл-әхүәлен һораштым. Баҡтиһәң, уның тормошонда мине хайран иткән ваҡиғалар булған икән. Ике балалары булған, мин быға тиклем өлгөлө тип иҫәпләп йөрөгән ғаиләһе тарҡалған. Был, ҡатынынан айырылып, икенсегә өйләнгән булып сыҡты. Әлеге яңылыҡты ишетеп, шаҡ ҡаттым: айырылышыу афәте фән докторҙарын да урап үтмәй икән. Быға тиклем икенсе бер танышымдың балаларын йәлләп, ҡатынын түҙеп йәшәгәнен күреп-белеп, күҙәтеп йәшәнем. Уның йәшерәк саҡта ошо хатаны эшләмәүе арҡаһында бөгөн үҙенең яратҡан ейән-ейәнсәрҙәренә ҡыуанып, ҡатыны менән сөкөрҙәшеп йәшәүҙәренә шатланып бөтә алмайым. Был ике яҙмыш быға тиклем айырылышыу тураһында туплап йөрөгән фекерҙәремде журнал уҡыусыларына тәҡдим итергә этәргес көс бирҙе, сөнки улар башлыса йәштәргә ҡағыла.\nСтатистика буйынса, теркәлгән никахтарҙың яртыһынан күбеһе тарҡалып тора. 2016 йылда никахтарҙың 61,7 %-ы айырылышыу менән тамамланған. Былтыр йәмғеһе 985 мең никах теркәлһә, айырылышыу бәләһе 608 мең ғаиләгә ҡағылған. 2014–2015 йылдарҙа был процент түбәнерәк булған: 2014 йыл — 57,7 %, 2015 йыл — 52,67 %. Айырылышыуҙың һуңғы йылдарҙа киң таралыуы беҙҙе ҡурҡыта башланы – был бәғзеләрҙе ғаилә ҡороу аҙымынан туҡтатып та ҡуя. Теркәлгән ғаиләләр һаны йылдан-йыл кәмей бара. 2014 йылда 1,2 млн яңы ғаилә теркәлгән булһа, 2015 йыл – 1,16 млн, ә былтыр – миллиондан да кәмгә төштө. Быйылғы статистика әҙерәк оптимизм өҫтәй: Башҡортостанда туғыҙ ай һөҙөмтәләре буйынса былтырғыға ҡарағанда 2 105-кә күберәк яңы ғаилә теркәлгән, айырылышыу осраҡтары ла кәмей биргән: барлығы 11 539 ғаилә тарҡалған.\nӘйтергә кәрәк, ғаилә институтының кризисы бөтә донъя өсөн хас күренеш. Көнбайыш дәүләттәрендә ул яңғыҙ йәшәүҙе өҫтөн күргәндәрҙең бермә-бер артыуына алып килде. Мәҫәлән, Швецияла тик бер кешенән генә торған хужалыҡ (домохозяйство) 2008 йылда 48 % тәшкил итһә, бөгөн уның кимәле 56 %-ҡа барып етте. Тиҙҙән йәмғиәт өсөн ғаилә тигән төшөнсә реликтҡа әйләнеүе мөмкин. Беҙҙең Рәсәй айырылышыу буйынса донъя “чемпионы” булып тора икән. Быны күреп, һуңғы йылдарҙа дәүләт төрлө саралар ҡабул итте. Уларҙың төп асылы башлыса айырылышыу процедураһын ҡатмарлаштырыуға йүнәлтелгән.\nАйырылышыу ғалимдар тарафынан ярайһы уҡ яҡшы тикшерелгән проблема. Төрлө белгестәр уның социаль, демографик, иҡтисади аспекттарын даими күҙәтеп, анализлап бара. Был тикшереүҙәр башлыса уның сәбәптәрен асыҡлауға ҡайтып ҡала. Эксперттар был сәбәптәр араһында төрлөсә классификация үткәреп, иң мөһимдәрен билдәләргә тырыша. Улар түбәндәге исемлектән тора:\n• Көнләшеү һәм хыянат\n• Бер-береңә иғтибар һәм ихтирамдың кәмеүе\n• Романтика етешмәүе\n• Эскеселек, ҡул күтәреү\n• Бер-береңә булған ышаныстың кәмеүе һәм бөтөүе\n• Енси проблемалар\n• Бер-береңде аңламау\n• Көнкүреш ауырлыҡтары\n• Бала тәрбиәләгәндә ҡараштарҙың тап килмәүе\n• Финанс ҡатмарлыҡтар\n• Физик форма һәм тышҡы ҡиәфәт\n• Ҡәйнә менән мөнәсәбәт.\nБыл исемлекте бер нисә ҡабат ентекләп барлап сыҡтым да (һеҙгә лә тәҡдим итәм), түбәндәге фекергә килдем. Был факторҙарҙың араһында ысын, төплө сәбәп булырлыҡтары юҡ тиерлек, башлыса үҙ-үҙеңде аҡлау өсөн һәм һылтау булырлыҡ ҡыналар. Ғаиләне ғүмерлеккә тип ышанып төҙөгән һәр кем бында минең менән ризалашыр. Әгәр ҙә кешенең ғаиләһен һаҡлап ҡалайым тигән маҡсаты һәм тырышлығы булһа, сәбәпкә торошлоларын булдырмау өсөн һәр кемдең хәленән киләлер, тип ышаныслы әйтә алам. Бына айырылышҡан иптәшем үҙенең төп ике хатаһы тураһында үкенеп әйтеп ҡуйҙы. Беренсенән, аҡсалыраҡ эш тип, ҡатынын бер банкка эшкә урынлаштыра, икенсенән, ҡатынының яңы хеҙмәттәштәренең күпселек яңғыҙ ҡатын булыуҙары арҡаһында, уларҙың насар йоғонтоһона бирелгән. “Үҙ ҡатыныңдың ундай “йомшаҡлығын” белгәс, һин уны, айырылышыу маҡсатында, ошо эшкә урынлаштырғанһыңдыр”, – тип шаяртһам, танышым быны инҡар итте. Был йәһәттән һәр ир, һәр ҡатын донъялағы ошо “кәртәләрҙе”, хәүефтәрҙе алдан күрә белергә, бер-береңә уларҙы ситләтеп урап үтергә ярҙам итергә тейеш һәм бурыслы. Шул саҡта ғына был ғаилә ысын бер бөтөнгә әйләнәсәк. Был турала Светлана Сөләймәнова дөрөҫ яҙа:\nБер кемгә лә бирер хәлдәрем юҡ,\nҮҙ өлөшөм хәләл үҙемә!\nЯн-яғына ялтаңланмай ғына\nЙәнәш бара ҡарап күҙемә.\nБергенәм, ти миңә, яндарында\nҠурсаҡ кеүек ҡыҙҙар булһа ла.\nАлдарына сығып өлтөрәшеп,\nТәрилкәләр тотоп торһа ла.\nҮҙем уны алдым әүәләп.\nБыл тормошта әле бер кемгә лә\nБирмәгәндәр ирҙе әҙерләп.\nӘсәйҙәр бит бары ул үҫтерә,\nИр итәбеҙ уны үҙебеҙ.\nӘҙер бешеп, әҙер төшкән тиеп,\nАлданмаһын әле күҙегеҙ.\nШул уҡ ҡәйнә менән килен мөнәсәбәтен генә алып ҡарайыҡ. Үҙ балаһын 20–25 йәшкә тәрбиәләгән әсәй кеше менән уның улын үҙенә ир иткән килен араһында конфликт булыуы бик мөмкин. Әммә буласаҡ ғаиләлә ир менән ҡатындың бер бөтөнгә әйләнергә тейеш икәнен һәр кемгә лә аңларға һәм аңлата белергә кәрәк. Ир менән ҡатын үҙҙәренең ғүмеренең күберәк өлөшөн (40–60 йыл) бергә йәшәйәсәктәр бит. Тимәк, әсәһе биргән тәрбиә менән килененә тура килгәне бер-береһенә тап килмәһә, өҫтөнлөк килен яғында булырға тейеш. Был турала күп һүҙ сурытып тороуҙың кәрәге юҡ. Күпмелер тормош тәжрибәһе булған һәр кеше был турала яҡшы белә, аңлай. Шуға ҡарамаҫтан, айырылыуҙар дауам итә, бөтә ғаләм буйлап “триумф менән алға бара”.\nБында минең өсөн бер парадокс ҡыҙыҡ булып тойолдо. Ғаилә төҙөү, башлыса, ҡатын-ҡыҙ инициативаһынан тора: улар кейәүгә сығырға ашҡынып тора. “Кейәүгә сыға алмау – донъялағы иң ҙур оят булыр ине”, – ти был турала мин һорашҡан ҡатындар. Бында теүәл статистика таба алманым, әммә гүзәл зат кейәүгә сығырға ир-егеттәрҙең кәләш алыуға ынтылыуына ҡарағанда нығыраҡ тырыша тиһәм, хата булмаҫ. Был аҙымға уны тәбиғәт тә, йәмғиәт тә, йәштең үтә барыуы ла ныҡ этәрә (Был баҫымға ҡаршы тороу һәр кемдең дә хәленән килмәй). Кейәүгә сыҡмаған ҡыҙ халыҡ күҙлегенән ниндәйҙер етешһеҙлек менән ҡабул ителә. Бигерәк тә ауыл ерендә. Бәлки, шунлыҡтан күп ҡыҙҙар ҡалаларҙа йәшәүҙе хуп күрә.\nПарадокстың икенсе яғын статистика менән иҫбатлап була. Айырлышыуҙың күпселеге ҡатындар инициативаһы менән башлана. Уртаса 68–75 процент осраҡта айырылышыу процедураһын ҡатындар башлай. Белгестәр быны төрлө сәбәптәр менән аңлата. Улар араһында совет осоронан һаҡланып килгән “яңғыҙ ҡатын” статусын биргән өҫтөнлөктәр (төрлө пособиелар, ташламалар һ.б.) бар. Икенсенән, ҡатын кеше айырылышыу стресын еңелерәк һәм тиҙерәк кисерә. Быға ирҙәр өсөн уртаса 1,5–2 йыл кәрәк булһа, ҡатын-ҡыҙ бер йыл эсендә стрестан арына.\nБыл парадокстың сәбәбе булып хәҙерге ҡатын-ҡыҙҙар араһында кейәүгә сығыуҙы ғаилә төҙөү өсөн түгел, ә башлыса кеше һүҙенән ҡотолоу өсөн генә атҡарылған “проект” тип ҡабул иткәндәренең күбәйеп китеүе торалыр. “Кейәүгә сыға алмаған”, “Бала таба алмаған” тигән кеше һүҙе был ҡатын-ҡыҙҙы “кейәүгә сығара” ла инде. Исем өсөн бер нисә йыл никахта йәшәп алып, тейешле “алиби” булдырғас, төрлө һылтау табып (бында башлыса ир ғәйепле), айырылалар ҙа, үҙ иркенә “рәхәтләнеп” йәшәүен дауам итәләр. Сөнки бөгөн ҡатын-ҡыҙ өсөн ирҙең кәрәге юҡ. Ирҙең эскесе, алама холоҡло булыуы бар. Уның артынан ҡарап этләнгәнсе, яңғыҙ йәшәүең яҡшыраҡ. Кемдер тыныс ҡына көн күрә, бәғзеләре үҙ сафын тулыландырыу өсөн ғаилә тарҡатыу эшенә тотона. (Бер актер (исем-шәрифтәрен әйтеп тормайым) был ҡатын-ҡыҙ кейәүгә сығырға тейеш түгел, сөнки ул кәмендә ике кешенең – иренең, балаһының – тормошон боҙа, тине). Ошо ҡатын-ҡыҙҙың, үҙенең әҙер булмауына ҡарамаҫтан, нисек тә булһа кейәүгә сығыуы, шунан һуң “никахтың уның көткәненә, хыялланғанына тура килмәүе” айырылыуҙың төп сәбәбе булып тора ла инде. Юғарыла әйтеп үтелгән сәбәптәр күп осраҡта һылтау ғына булып ҡала. Иғтибар итегеҙ: был сәбәптәр башлыса ирҙәрҙе генә ғәйепләүгә ҡоролған. Ә ғаилә төҙөйөм тип кейәүгә сыҡҡан гүзәл зат, бер ауырлыҡтарға ҡарамай:\nҮҙем генә беләм әмәлдәрен –\nҠасан майлап, ҡасан яйларға.\nБүре булып олор хәлдәрҙә лә\nҺандуғастар булып һайрарға.\nҮтә матур ҡойғанмындыр, ахыры,\nТөшмәҫ ине, юҡһа, күҙегеҙ.\nҺөймәҫтәйҙе һөймәлекле иттем,\nҺеҙ шул саҡта ҡайҙа инегеҙ?!\nБер кемгә лә бирер хәлдәрем юҡ –\nҮҙ бишмәтем таман үҙемә!\nЭт ҡайышы кеүек шымартылған\nҮҙем генә кәрәк үҙенә! –\nтип, башҡаларҙы һоҡландырып, туғандарын ҡыуандырып, дошмандарын көнләштереп, бәхет усағын төҙөй, гөрләтеп йәшәй.


Ялған ризыҡтар юҡ ителергә тейеш\nРәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәте белгестәре импортты алмаштырыу буйынса комиссияға ошо туралағы тәҡдим әҙерләгән. Унда шулай уҡ фальсификат етештереүселәрҙе язаға тарттырыу тураһында ла һүҙ бара. Был турала бөгөн Өфөлә үткән кәңәшәмә лә етди һөйләшеү булды. Осрашыуға республиканың һөт һәм икмәк ризыҡтары етештереүселәре саҡырылды.\nРәсәйҙең һөт продукциялары баҙарында фальсификаттарҙың күпләп теркәлеүе оло проблемаларҙың береһенә әүерелә бара. Был тәү сиратта әлегә тиклем ғәмәлдә булған ГОСТ-арҙың бөтөрөлөүе, ә уның урынына декларация индерелеүе менән бәйле. Ғәҙәттә бындай декларацияларҙа етештереүселәр үҙ продукцияларында бер ниндәй ҙә пальма майы ҡулланылмауын күрһәтә. Әммә ысынбарлыҡта ҡулланыусылар фальсификат тауар алырға мәжбүр. Шуға күрә лә белгестәр бындай механизмды үҙгәртеп ҡорорғә кәңәш итә. Бер үк ваҡытта икмәк ризыҡтары менән дә ҡатмарлы хәл. Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты белгесе Наталья Корнеева фекеренсә, бер нисә йыл элек кеше башына йылына 63 килограмм икмәк тура килһә, хәҙер был һан 50 килограмға тиклем кәмегән. Әлбиттә, был әҙәм балаһының икмәкте әҙерәк ашай башлауын күрһәтмәй. Киреһенсә, ҙур предприятиелар менән бергә бәләкәй икмәк цехтары күпләп барлыҡҡа килә. Әммә уларҙың барыһы ла сифатҡа иғтибар биреп бармай. Шуға ла ла «түңәрәк өҫтәл» артында үткән һөйләшеүҙә ҡатнашыусылар ялған ризыҡ етештереүселәргә ҡаршы көрәш, баҙарҙағы намыҫһыҙ конкурентлыҡ мәсьәләһе буйынса ентекле фекер алышты.