Ил яҙмышы – беҙҙең ҡулда » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Ил яҙмышы – беҙҙең ҡулда\nБашҡортостан! Күҙ күреме етмәҫ ерҙәргә һуҙылған бәрәкәтле баҫыуҙар, хәтфә болонлоҡтар, күкһел тауҙар иле. Бар тәбиғәтең күңелгә рәхәтлек бирә, тыуған ергә тәрән һөйөү, йәшәүгә дәрт, илһам уята.\nРеспубликамдың көньяҡ-көнсығышынаса тулҡын-тулҡын булып һуҙылған Урал тауҙары араһынан хыял ҡошом осоп сығып, тыуған төйәгем – Белорет ерҙәре буйлап сәйәхәткә алып осто.\nТештәрҙе ҡамаштырырлыҡ һалҡын Рәз һыуының сылтыр-сылтыр йүгергән көмөш тауышы ишетелә түгелме? Ысынлап та, йәмле Ағиҙел ерҙәренә еткәнбеҙ. Иҫ киткес гүзәл тәбиғәт бына ҡайҙа ул!\nАлыҫтан күгәреп күренгән, ниндәйҙер сер һөйләгән шикелле теҙелгән тауҙарға күҙ һалдым. Миңә берсә уйсан, серле, ә берсә ғорур, ҡыйыу тауҙар ағарып күренгән ауыл өйҙәрен һаҡлап, ҡурсалап торған кеүек тойолдо. Шул саҡ йәшел хәтфә болондарыңда хуш еҫ бөркөп, ҡымыҙ кеүек күбекләнеп сәскә атып ултырған зифа муйылдарың, сулпыларын сың-сың итеп сылтыратып торған ҡайындарың хушлашҡан кеүек шыбырлашты...\nХыял ҡошом күккә күтәрелде лә, талғын ғына Ҡыраҡа яғына йүнәлде. Зәңгәр күлдәреңдә көмөштәй саф һыуҙарыңды сәсрәтеп ҡағынған ҡоштарың, шыбыр-шыбыр серләшкән ағастарың, көр күңелле халҡың, донъя рәхәтлегенең ҡәҙерен белеп, тыуған ер йәменә һоҡлана-һоҡлана гөрләшеп йәшәй.\nШығай ауылының быуаттар төпкөлөнә барып тоташҡан бай тарихы бар. Ел-дауыллы, шанлы осорҙоң ҙур мәҙәниәт усағы булдың. Һинең йылы ҡосағыңдан күпме ҡыйыу бөркөт осҡан, халҡына юл күрһәткән. Данлыҡлы ҡурайсы Мөхәммәт Түлебаев, йырсы, ҡурайсы, композитор Абдулла Хәлфетдинов, Бөйөк Ватан һуғышы батыры, снайпер Рәхәдил Хәлфетдинов, Советтар Союзы Геройы Шаһи Ямалетдиновты белмәгән кеше юҡтыр. Был арҙаҡлы ир-егеттәр барыһы ла – тыуған ерем йөрәгенең түрендә сәскә атҡан мәңге шиңмәҫ сәскәләр.\nШул саҡ етеҙ хыял ҡошом күкһел тауҙар ҡосағына инеп юғалды. Наҙлы елдәр алһыу киңлектәргә аһәңле ҡурай моңон тарата, күҙ алдыма иркен башҡорт йәйләүе, аҡ тирмәләр килеп баҫа...\nӘ хыялым туҡтамай алға оса, иркенлеккә ынтыла.\nБашҡортостаным тарихына күҙ һалам. Данлы, фәһемле, ҡанлы йылъяҙма ул. Күпме фажиғәле, шомло быуатты башыңдан кисергәнһең, иҫәпһеҙ күп яфаға дусар ителгәнһең, аһ-зарлы халҡым. Һинең үткәнеңә һәр бер ташың, һәр бер ҡаяң – тере шаһит.\nИреккә ынтылыусы ҡаһарман халҡым яңынан баш ҡалҡытҡан, тамыр йәйгән, мәңге йәшел тормош ағасын һулытмаған, тыуған ерен ҡәҙерләгән. Ә тыуған ер төшөнсәһе туған телдән айырылғыһыҙ.\nТуған телем! Әсәм теле! Ниндәй ҙур көскә эйә ул! Әгәр үҙ телемде белмәһәм, тыуған еремдән ситтә йәшәһәм, мин үҙемде бәхетле тип әйтә алмаҫ инем.\nТыуған ерем! Йөрәгемдең түрен яулап, мине йылытаһың, тәүәккәллек өҫтәйһең, иң ауыр һынауҙарҙы еңеп сығырға өйрәтәһең.\nХыял ҡошом, тыуған төйәгем Белорет яҡтарын байҡап, уның мөғжизәле тәбиғәтен күҙ алдыма баҫтырып, йөрәгемә яҡынлығын тағы бер тапҡыр раҫланы, ҡайнар мөхәббәт, сикһеҙ ғорурланыу хистәре ҡабыҙҙы.\nЛәкин батырҙарға йәшәргә көс, дәрт биргән Уралдың шифалы, хуш еҫле һауаһы хәҙер кешеләргә дарман бирә аламы? Боронғо Урал итәгендә ҡоролған аҡ тирмәләрҙе – завод-фабрикалар, күңелдәрҙе иретерлек моңло ҡурай тауышын ағыулы газ таратыусы машиналар алмаштырған түгелме? Башҡорттоң данлап йырлаған матур тәбиғәтле Уралы, гүзәл Ағиҙеле, ҡалын урмандары ҡороу юлында.\nҺине алда нимә көтә, ерем? Ә сал быуаттар аша беҙгә мираҫ булып килеп еткән Урал: “Барыһы ла үҙ ҡулығыҙҙа”, – тип, ауыр көрһөнөп ҡуйғандай. Эйе, барыһы ла үҙебеҙҙән тора.\nӘлеге көнөбөҙ ҡатмарлы булһа ла, Башҡортостандың, милләтемдең киләсәге өмөтлө булыр, халҡымдың рухы, теле мәңге йәшәр, тыуған яғым күкрәп сәскә атыр, тип ышанам. Ил яҙмышын үҙ ҡулына алырҙай ышаныслы быуын үҫеп килә.\nСығыу ваҡыты 19-05-2017, 15:16 | Ҡаранылар: 743\nРәми ҒАРИПОВ Фекерҙәр һәм афоризмдар (10.06.2016)


Главная / Уҡыусыларға / Инша яҙыу серҙәре\nИнша яҙыу этаптары:\n-темаларҙы уҡып сығыу;\n-иншаның төрөн билдәләү;\n-уның яҙыу методын һәм стилен асыҡлау;\n- материалдар төҙөү;\n-иншаны ҡараламаға яҙыу;\n- күсереп яҙыу;\n-ҡайтанан тикшереп, эште тапшырыу;\nИнша яҙыу этаптарын айырым-айырым ҡарап үтеү:\n- Темаларҙы иғтибар менән уҡып сыҡ. Ни өсөн ошо теманы һайларға булдың? Теманы асыу өсөн нимәләр кәрәк икәнен асыҡлау.\n-Иншаның жанрын дөрөҫ итеп билдәлә. Ижади эш төрҙөрен иҫкә төшөрөп китеү. (аннотация, рецензия, доклад, реферат, шиғыр, очерк, репортаж, хат, нәҫер, мәҡәлә)\n-Ижади эштең был этабында һәр жанрҙың үҙенә ярашлы метод менән һәм билдәле стилдә яҙыуҙы талап итеүен иҫкә төшөрөү.\nРеферат,аннотация,рецензия, доклад- ғилми- тикшеренеү методы менән, фәнни стилдә яҙыла.\nНәҫер, шиғыр- художество методы менән, матур әҙәбиәт стилендә яҙыла.\nХат- эпистоляр һәм йәнле һөйләү стилендә яҙыла.\nОчерк, репортаж, мәҡәлә- художество методы менән, публицистик стилдә яҙыла.\n- План төҙөү. ул ябай һәм ҡатмарлы була. Пукттарҙа һөйләмдәр бер иш булырға, план теманы эҙмә-эҙлекле һәм тулыһынса асырға тейеш.Төп өлөштә образға һәр яҡлап характеристика бирегеҙ. Йомғаҡлауҙа төп өлөштә әйтелгәндәр буйынса һығымта яһарға онотма.\n-Иншаға материалдар йыйыу.Цитаталар ҡулланыу. Цитаталарҙа тыныш билдәләре тура телмәрҙәге кеүек, тик шиғыр өҙөктәре генә тырнаҡ эсенә алынмағанын онотма. Эпиграф иншаның йөкмәткеһен раҫлап торорға һәм инша алдынан юлдың яртыһынан биттең уң яғынан яҙылырға, уның авторы күрһәтелергә тейеш икәнен иҫеңдән сығарма.\n-Инша күләме уның жанрына ҡарап билдәләнә. Эшеңде беренсе тапҡыр тикшергәндә бөтә иғтибарыңды тема дөрөҫ асылғанмы икәненә йүнәлт.Ситкә китеү күренештәре булһа төшөрөп ҡалдыр.Икенсе тапҡыр тикшергәндә бөтә төр хаталар тикшерелергә тейеш. Һөйләм төҙөлөшөнә иғтибар ит. Өсөнсө тапҡыр уҡығанда абзацтар дөрөҫлөгөн ҡара, эшеңә баһа бир.\n- Иншаңды тикшергәндә уҡытыусының ниндәй критерийҙарҙан сығып тикшергән онотма. Бына улар:\n- тема тулыһынса асылғанмы?\n-инша эҙмә- эҙлекле яҙылғанмы?\n- теле баймы, стиль ҡытыршылыҡтары бармы?\nцитаталар авторҙың үҙ фекерен кеүәтләйме, урынлы ҡулланғанмы?\n- иншаның жанрына стиль тура киләме?\n- авторҙың оригиналь фекере, яңы ҡарашатары бармы?\nинша рухландырамы, ышандырғыс итеп яҙылғанмы?


Чатта теркәлергә рулетка башҡа 18 - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nТәғәйенләнешенән тыш теркәлгән\nКәкре ҡурҡыныс хәүефтән арына\nКеше менән танышырға килә ине, иң яҡшы юмор хисе менән, ғәҙәттә, улар, аралашыу ғына түгел интересно, әммә һәйбәт һәм тынлыҡты һаҡлаусы булараҡ, мин дөрөҫө менән күберәк уҡыусыларҙы һәм наслаждайся ябай чен ир йыл: Мин ҡатын-ҡыҙ эҙләй, улар никахҡа етди ҡарай, шулай уҡ практик аспекттары бындай мөнәсәбәттәр оҙаҡ йәшәйИр-ат күберәк уҡыған йылдарҙа мин дөрөҫө: мин - романтиктар, күп мөхәббәт биргән һәм мөхәббәт, мөхәббәт өсөн ала.\nБеҙ бөтә веселиться һәм тәжрибә уртаҡлашырға тейеш.\nМин ҡарай. Ир-ат заттары күберәк уҡыған йылдарҙа мин дөрөҫө менән: тормош иптәше эҙләү буйынса партнер һәм яҡшы булды. Юмор тойғоһо бар, мин барыһына ла тиерлек ҡыҙыҡлы һәм белер, тип. ойошторолдо һәм яңы пароль күберәк белер өсөн мин һеҙгә иҫәп яҙмаһы булған ир-аттар һәм ҡатын-кыҙҙар реаль логинов онотмай, улар тәүгә теркәлгән Шәхси каталог эҙләү 'ZIRKY DVI', һәм ғаиләнең иң яҡшы ир-егет булдырырға теләүселәр анкета тултырҙы. Бөтә, тип, һеҙ, кәрәк, был ваҡытта барып, беҙ - һеҙгә анкета тултырырға, түләүле хеҙмәттәр һәм эҙләнә башлай. Төп өҫтөнлөк - РЕАЛЬ тикшереү һәм камиллаштырыу таныштырҙы. Әлеге ваҡытта бөтә хеҙмәтен яңыртыу ысулы таныштырҙы. Беҙҙә нежелательный отфильтровывать хеҙмәткәренә шылтыратам.\nБолтать бала"һеҙҙе сәләмләйем\nБалалар менән теләһә ниндәй темаға һөйләшеп булды, тик ҡағиҙәләрен боҙған ч, һеҙ модераторҙар йәки робот өҙөлә. Түгел грусти, күнелле булып, асыу һәм оригиналь булыуы, шул саҡта барыһы ла һеҙҙең менән һөйләшергә теләмәй. Ч һүндереү күҙәтә, балалар, һеҙҙе күреп һөйләшкәнде буйынса партнерҙарыбыҙ өсөн ала һәм хәбәрҙәр күберәк. Ч балалар өсөн"Ч балалар өсөн"н булдырыу өсөн теләһә ниндәй темаға ирекле аралашаӘммә ҡағиҙәләр ғәмәлдә буласаҡ, һеҙ ул яза ала. Бына ни өсөн чан был беҙҙең тыйыла: Һүгенеү һүҙҙәре ҡулланмайынса икенсе һәм балаларыңды мыҫҡыл. Күп тапҡыр бер үк хәбәрҙе ҡабатлап. Оҙон хәбәрҙәре мәғәнәһеҙ яҙыуҙар. Шул уҡ күп хаттар һәм бер тапҡыр ҡабатланы. Бөтә хәрефтәр яҙалар хәбәрҙәр. Сайтҡа реклама өсөн, аҙыҡ-түлеккә һәм хеҙмәттәргә. Әгәр һеҙ был ябай ҡағиҙәләргә эйәреп, һеҙ тыныс һөйләй ала. Йәғни буйынса саралар, мәҙәни чатта нисек һеҙгә һөйләргә, һеҙ бал арттырыу булмаҫ.\nБаҫыу"а"яҙырға кәрәк"барыһы ла"\nТик исегездә тотоғоз, һеҙҙең блогы хатта ҡырҡа кәметеү иҫәбенә. Әгәр телисез икән,-тип хәбәр йәки тәҡдим - ҡунаҡ килде беҙгә, беҙ бөтә нескәлектәрен һәм мөмкинлектәрен тураһында китап.\nБеҙ борсоған проблемаларҙы хәл итә. Чатта инструкция Хәбәр яҙыу өсөн, өҫкө бағанала һайлау тәғәйенләнгән. Уға исем буйынса нажмите, колонкалары барлыҡҡа килде һәм ул"Кеше". Һеҙ телисез шәхси хәбәрҙәр яҙып, тәғәйенләнгән пунктҡа ғына күргән ул, һәм һеҙ билдәләнгән галочка"шәхси". Чатта аралашып, ҡасан һеҙҙең барлыҡ дустар, алырға рәт-рәт һайлағы. Хәҙер, һеҙҙең менән элемтәгә керергә әгәр инде кемдер баҫты, янында баҫып ҡыҙыл исеме менән x"a". Һуң, һеҙ нисек яҙылған ҡуйыр һәм хәбәрен һайлаған, басыгыз был төймәгә"Say"клавишаһына йәки"ENTER"клавиатура була. Әгәр һеҙ генә нажмите төймәгә"ENTER", хәбәрен дә ебәрергә булдым, һеҙгә, яңы ғына юлға күсереү өсөн курсор. Тәҙрә хәбәрҙәр һеҙҙең өсөн уңайлы, һеҙҙең ч йәшел бүленә. Хәбәр, һеҙ журнал, ҡыҙыл төҫтә. Барыһы менән алһыу төҫтәге уҡ фоныында - был һеҙҙең шәхси хат алыша, һәм һеҙ, һеҙ генә буйынса партнер ч күрәһең.\nҠала Ҡушылдығы рио-Де-Жанейрола, Ҡала сайтында\nҠатын-ҡыҙ йәки ир-егет менән етди Мөнәсәбәттәр әгәр һеҙ эҙләсе яңы ҡалаларҙың береһе Рио-де-Жанейрола, әлеге альцгеймер агентлығы таныштырып Тора, уларҙың бер өлөшө ойошторолаҠыҙғанысҡа ҡаршы, клуб эшен баһалау мөмкин түгел.\nШулай булғас, әгәр һеҙ һайлаған"Рио-де-Жанейрола", зинһар, күрһәтелгән ҡала - бөтә эшкә рио-Де-Жанейрола.\nӘгәр һеҙ етди мөнәсәбәттәр менән ир-аттар Йәки ҡатын-ҡыҙ булып ҡала яңы ҡушылдығы Рио-де-Жанейрола, һеҙҙең реаль альцгеймер выдержка Из таныштырыу хеҙмәте ойошторорға.\nШулай итеп, был яҡын, шул иҫәптән өсөн, Кемделер һайлау округында йәшәгән рио-де-Жанейрола. Беҙ ҡаланың бөтә рәсәй этәрә, беҙҙе солғап Агентлығы таныштырҙы.\nZnajomości z Soczi Darmowa Baza randki Kraj Krasnodarski\nч рулетка менән ҡыҙы 18 башҡа фотоларҙы бушлай таныша видеочивать пар эротическое альтернатива ч рулетка теркәү телефоны менән башҡа ч рулетка ҡыҙының сайты менән танышып видео случайных танышыу 24 ч рулетка ч плюс рулетка чатта теркәлергә онлайн без рулетка


Эш, яҡшы ҡатын, хеҙмәт хаҡы... - барыһы ла үҙ ҡулыңда\nЙәштәрҙе эшкә урынлаштырыу - бөгөнгө көнгә иң ауыр мәсьәләләрҙең береһе, тик, дөйөм алғанда, төп ғәйеп йәштәрҙе ң үҙендә - тип иҫәпләй БР Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты рәйесе Юлай Ильясов.\nБыл ғәҙел түгел, тигән ҡарарға килдем мин. Ауылда йәшәүсе йәштәрҙең күптәре эшләргә теләһә лә улар өсөн вакансия\nтабылмай. Хәйер, ҡалала ла улар етерлек тип әйтеп булмай.\nХеҙмәт баҙарында тәҡдимдәрҙең күбеһе перспективаһыҙ, эш хаҡы ла түбән. Кем үҙе теләп ундай эшкә барһын\n"Башинформ" агентлығында үткән матбуғат конференцияһында Юлай Талха улы был һорауға ентекле итеп яуап бирҙе. Баҡһаң, ниндәй осраҡта ла хеҙмәт баҙарын яҡшылап өйрәнергә, ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә кәрәк икән. Һәр кем яҡшы тәҡдимдәргә тап булыуы мөмкин, тик уны ҡулдан ысҡындырмаҫҡа ғына кәрәк.\n- Йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү төп һорауҙарҙың береһе булып ҡала килә, айырыуса райондарҙа, - тип билдәләне Юлай Ильясов. - Республикала йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү үҙәге һәм уның филиалдары эшләүенә ҡарамаҫтан, йәштәр һаман да "эштән ситтә ҡала". Балиғ булыусыларҙың күптәре был үҙәктә\nтәҡдим ителеүсе юридик консультациялар, психологик ярҙам\nһәм "башҡа ваҡ - төйәккә" мохтаж булмауын белдерә. Улар оҙа ҡ көтөргә һәм "тиндәр алып эшләргә" риза түгел. Нимә теләйҙә р\nһуң һуң Барыһы ла һәм тиҙ арала булһын. Тик улай килеп\nЮлай Ильясовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, ҡалала һәм ауылда\nйәштәрҙең эшкә урынлашыу проблемаһын тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, башлыса был проблема райондарға ҡағыла. Ҡала\nйәштәре, ҙур ҡалаларҙа йәшәүселәр ғәҙәттә тормошта еңелерәк\n- Ниңә Сөнки, дөрөҫөн генә әйткәндә, алдарында ишек ябылһа, ҡала йәштәре тәҙрәнән инергә ынтыла, йәғни эш табыу өмөтөн ҡалдырмай, тырыша, һөҙөмтәлә нисек тә күңеленә ятҡан эшкә урынлаша. Ә төпкөлдә - ауылдарҙа әлегә тиклем пассивлыҡ\nһаҡланып килә. Унда йәштәр үҙҙәрен берәй ваҡыт күреп ҡалырҙар, баһаларҙар, эш тәҡдим итерҙәр тип көтөп, бушҡа өмөтләнеп йәшәүҙе хуп күрә.\nКиләһе йылдан башлап беҙ ауыл йәштәренең тәртибен коррекциялауға арналған психологик программа булдырасаҡбыҙ. Уның нисек булырын әлегә аныҡ ҡына әйтә алмайым. Бәлки\nкүсмә семинарҙар, йәки йәштәрҙең кәйефенә йоғонто яһай алырлыҡ башҡа берәй сара. Әммә был проблеманы йәштәрҙең бары тик үҙҙәре генә хәл итә аласағын һыҙыҡ өҫтөнә алып\nкитергә теләйем, беҙ бары тик иғтибар һәм йүнәлеш бирәбеҙ. Акциялар һәм йәштәр йәрминкәләре ойошторабыҙ ( улар\nреспубликаның 48 район һәм ҡалаһында үтте), студент һәм\nхеҙмәт отряды штабтарының эшмәкәрлеген яйға һалабыҙ.\nБыға бәйле иғтибарҙы Республика йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү үҙәгенә йүнәлтергә теләйем - ағымдағы йылдың һигеҙ\nайында һигеҙ меңдән ашыу кеше эш эҙләп мөрәжәғәт итте, уларҙың өс меңдән ашыуы эш менән тәьмин ителде. 3800 балиғ\nбулмағандар араһынан 1500 кеше эшкә урынлаштырылды. Күрһәткестәр юғарыраҡ та була алыр ине, әммә эшкә\nурынлашыусының үҙ теләге мөһим роль уйнай.\nБөгөнгө йәштәрҙең инициатива күрһәтә белмәүен, идеяһыҙлығын, ысынбарлыҡтан ҡасырға тырышыуын еңергә ине. Ул арҙы үҙҙәрен баһаларға, маҡсат ҡуйырға, үҙ\nмөмкинселектәрен билдәләргә өйрәтергә кәрәк. Быны йәштәр\nбары тик үҙҙәре генә булдыра ала, тимәк, эш табырға, яҡшы ҡыҙға өйләнергә һәм эш хаҡы алырға - уларҙың ҡулынан килә, бары тик быны бик ныҡ теләргә һәм көс һалырға ғына кәрәк.


Мөмкинлектәре сикләнгән балалар ябай мәктәптә белем аласаҡ\nТик уның өсөн тейешле шарттар булдырылырға тейеш. Яңауыл районының Ҡарман урта мәктәбендә тиҙҙән ундай шарттар булдырыласаҡ.\nӘлмир Шакиров - беренсе синыф уҡыусыһы. Мәктәпткә ни бары икенсе ай ғына йөрөһә лә, күп нәмәгә өйрәнгән.\nТәнәфестә Әлмир башҡа тиҫтерҙәренән ҡалышмай. Насар йөрөһә лә, күберәк хәрәкәтләнергә ынтыла. Тигеҙһеҙ иҙәндәр һәм стеналар буйлап ҡуйылған терәүҙәр уға тотоноп тороу өсөн бик уңайлы булыр ине. Мәктәптә тиҙҙән улар ҡуйыласаҡ.\nЗөлфиә Ғизетдинова, Ҡарман ауылы мәктәбе директоры: «Мәктәпкә ингән ерҙә пандус төҙөлөп бөтөү өҫтөндә. Икенсе ҡатта иҙәнде плиткаға алыштырҙыҡ. Беренсе ҡатта ремонт эштәре дауам итәсәк».\nҠарман мәктәбендә ремонт эштәре сентябрь уртаһында башланыуға ҡарамай, төҙөүселәр күп нәмәгә өлгөргән. Беренсе ҡатта иҙән һүтелә. Улар урынына плиткалар түшәләсәк. Мөмкинлектәре сикләнгән балаларға шарттар тыуҙырыу өсөн бүленгән аҡсаларҙы башҡа маҡсаттарҙа ҡулланыу ҡаралмаған. Әйткәндәй ,Әлмир Шакиров Ҡарман мәктәбендә берҙән-бер мөмкинлеге сикләнгән бала.\nДинара Хафизова, башланғыс синыфтар уҡытыусыһы: «Ул бик теремек бала. Башҡа иптәштәренән ҡалышмай, йүгерә, уйнай, физик күнекмәләрҙе лә үтәй».\nПандустар һәм тотоноп йөрөү өсөн терәүҙәр мөмкинлеге сикләнгән балаларға ғына түгел, ә мәктәпкә килеүсе «мобиль булмаған кешеләр» өсөн дә уңайлы һәм файҙалы буласаҡ.


Ҡала юлынан елдереп килгән берәү ауыл эргәһендәге тау итәгендәрәк машинаһын туҡтатты ла, һарысай ғына көсөктө төшөрөп, йәһәт кенә кире боролдо. Йорт-ҡураһын сит-яттан һаҡларға ауыл кешеһенә кәрәк булыр, берәйһе эйәләштерер әле, тигәндер, күрәһең.\nЯңы ерҙә еҫкәнеп, көсөк тегеләй ҙә былай байтаҡ йөрөнө һәм йәм-йәшел сирәмдә һап-һары бәпкәләрен әйҙәгән ҡаҙҙар янына барып сыҡты. Ата ҡаҙ, ҡанаттарын ҡағып, бар көсөнә ҡаңғылдап, ят йән эйәһенә ташланды һәм уны, бындай һөжүмде белмәгән үә көтмәгән йән эйәһен, һөйәк томшоғо менән бик ҡаты суҡыны. Йомшаҡ тәне сәңгеүҙән әсе сәңкелдәп, һарысай артҡа шылды. Ата ҡаҙ иһә, мин ниндәй ҡыйыу, мин һеҙҙе ҡандай яуыздан аралап, уның ҡотон алдым, тип, инә ҡаҙ менән бәпкәләре алдында маҡтанды, кәперәйеп, ҡаңҡ та ҡаңҡ килде.\nБында һәр яҡта, һәр мөйөштә уҫаллыҡ һағалап торғандай ҙа. Үҙенә ризыҡ табып, уны ҡомһоҙланып һоғонған эт, йәғни ҡан ҡәрҙәш, өҫкә ташланмаһа ла, ырылдап асыу белдереп, ыржайҙы. Уның йәмһеҙ ауыҙын, осло тештәрен, аҡайған күҙҙәрен күреп, меҫкенкәй тиҙ генә ситкә янтайҙы һәм ҡапҡа аҫтынан эргәләге ихатаға барып керҙе. Тауыҡ себештәренә һөткә иҙелгән боламыҡ ашатып торған ҡатын һарысайҙы күреп ҡалыу менән яр һалып, ваҡ таш тәмергә тотондо, береһе ҡолаҡ төбөнә килеп тейҙе. Был йәмле ерҙә этлек артынан этлек күреүсенең тәне лә, йәне лә һыҙланы.\nӨй алдында ятҡан йыуан бүрәнә өҫтөндә ғәмһеҙ генә тәмәке көйрәтеп, ҡаршылағы тауҙарға бағып ултырған ҡаҡса кәүҙәле, һыҙылып киткән ҡара мыйыҡлы йәш ирҙең кемдер ҡулын ялағас, ул тертләп, һиҫкәнеп китте. Ҡараһа – иҫ китмәле ҡупшы, һарысай көсөк!\n– Бәс, әллә ер ярығынан килеп сыҡтыңмы? Күрмәй ҙә торам. – Әҙәм заты ғәжәпләнеп, уның башынан, арҡаһынан һыйпаны. Һарысай рәхәтлек кисерҙе, һыҙлаған ҡолағы бер аҙ баҫылғандай булды. – Йортобоҙға “уау-уау” кәрәк ине, бына үҙең эҙләп таптың, йомроҡай, – тип, яғымлы ғына өндәште, ҡулына алып, йәнә-йәнә иркәләне. Мәңге онотмаҫлыҡ итеп тойҙо был наҙҙы һарысай. Мәрхәмәтле кеше иһә, уны ҡосағынан төшөрмәгән килеш, өйөнә инеп, туҫтаҡҡа һөт ҡойоп, әпәй һалып алып сыҡты ла алдына ҡуйҙы:\n– Ҡыйынһынма, эс әйҙә, эс, аша, асыҡҡанһыңдыр, һөт тәмле, шифалы, йәһәт үҫеп китерһең. Бәй, һинең исемең дә юҡ бит әле. Ниндәй исем ҡушайыҡ икән?.. Ауыл тулы Алабай, Ҡарабай. Аҡтүш бул... Юҡ, түшең аҡ түгел. Мохтар... Юҡ, Мохтар ағай асыуланыр исемемде этенә ҡушҡан тип. Һа-а-й, иҫәүән, һин һарысай ҙа инде...\nЯңы хужаһының уның менән ихлас һөйләшеүенә, йылы тойғоларына яуап итеп, көсөк тә шат сәңкелдәне. Уның тауышын ишетеп, күҙе шарҙай булып, бер малай йүгереп килде.\n– Ҡалай матур!.. Атай, ҡайҙан алдың уны?\n– Алманым. Үҙе килеп тапты беҙҙе. Ниндәй исем ҡушайым, тип аптырап торам бына. Һарысайға туҡталдым.\n– Һарысай, Һоросай... Атай, ул бесәй түгел дә инде. Ана, телевизорҙан диңгеҙ буйында үҫкән пальманы гел күрһәтәләр.\n– Күргәнем бар. Аҫтында бер ҡатын һушы китеп, баунти ашап ята.\n– Нәҡ шул. Мәңге йәшел көньяҡ ағасы. Ул миңә бик оҡшай. Этем булһа, шул исемде ҡушыр инем, тип уйлағайным.\n– Пальма, тиң инде. Пальма... Ағас атамаһы эткә килешер микән?..\n– Ниңә килешмәһен, ти, килешер, һәләк матур яңғырай. Уҡытыусыбыҙ хөрмә, кокос пальмаһы, май бирә торғандары ла була, – ти.\n– Хөрмә, йә Кокос, тигән исем ҡушһаҡ, иш-ш-еү ҙә татлыраҡ. – Иршат иһаһайлап көлөп ебәрҙе.\n– Атай... Көлмә инде...\n– Ярай, ярай, һинеңсә булһын, Пальма булһын.\n– Йә, Пальма, һаумы! Мин һине оҙаҡ көттөм, – тип, малай көсөктөң тәпәйен тотто. – Әйҙә, танышайыҡ, минең исемем – Илһам, атайымдыҡы – Иршат.\nИлһам ошондай дуҫы барлыҡҡа килеүгә ифрат та ҡыуанды, тағы ла дәртлерәк, дарманлыраҡ малайға әйләнде, Пальмаһына туҡтауһыҙ һөт эсерҙе, телем-телем икмәк ашатты, ит-аштан да уны өҙмәне, нисек һыйларға белмәне. Көсөк, әкиәттәге батырҙай, ай үҫәһен, көн үҫте.\nКаникулға сығып, ҡаланан Илһамдың һигеҙҙе бөткән, ауылды өҙөлөп һағынған ике туған апаһы Рәйлә лә килеп етте. Ул да ҡош-ҡортто хуш күрә. Инде көн оҙоно бергәләп мәж булалар. Аралашырға, уйнарға яратҡан Пальма эргәләрендә урала, ҡалай булырға белмәй һырғалана, борғалана, аяҡ араһында бутала, тегеләй-былай әйләнә, ырғый, һикерә, төрлөсә ҡылана. Йыуан ҡайын артына йәшенһәләр, эҙләп таба ла, ҡыуанып, ләззәтләнеп өрә. Аш табылыу – бер бәхет, иш табылыу – мең бәхет, тигәндәй, үҙен әллә ни иткән иш-ҡуштары менән бик бәхетле Пальма.\nЙәйге селлә айҙары үтеп, һарыса айы яҡынлағас, Рәйлә уҡырға барырға ҡалаға ҡайтып китте. Пальманы һағынып, ата-инәһе йыш йөрөүҙе тыйыуға ҡарамай, әйткәнгә лә ыжламай, шәмбе көн ауылға һыпырта. Ул да килерен һәр саҡ тойоп, ҡапҡа алдына сығып ултырып, ҡыҙҙы көтөп ала, уның ҡосағына ташлана. Шулай берен-бере юҡһынышып, ниһайәт, оҙон ҡыштың да ахыры етте.\nЙәшел миҙгел – йәннәт, хөрриәт! Рәйлә Илһамды эйәртеп, ҡыр-урманға ашҡына, сәскәләргә баға, ҡайын еләге йыя. Пальма уларҙан бер тотам да ҡалмай. Эҫелә бешегеп, һыу төшәләр, туйғансы йөҙәнәләр. Пальма ла әллә нисә мәртәбә сумып сыға. Кистәрен киноға, уйынға барһалар, уларҙы оҙата бара, гелән көтөп алып ҡайта. Бер генә һөмһөҙ ҙә Рәйлә һылыуға яҡынлаша, бәйләнә алмай, дәү “һаҡсы”һынан шыртлай. Әҙәплеләрҙе, изгеләрҙе генә яҡын итә шул Пальма, әрһеҙ-оятһыҙҙарҙы шайтан һымаҡ күрә. Бәхетлеләргә иһә ваҡыттың үткәне лә тойолмай, шулай йәй уртаһы ла етте. һис тә эштән, көндәлек мәшәҡәттәрҙән, ығы-зығынан бушамаған Иршат ағай:\n– Бер көн йылды туйҙыра торған мәл. Үлән өлгөрҙө, көндәр ҙә салт аяҙ тора, иртәгә бесәнгә төшәбеҙ, иртәрәк ятып йоҡлағыҙ, – тине.\nҺай, йәмле лә инде Уралыбыҙҙың тәбиғәте: йөҙ төрлө сәскәләр хуш-еҫ бөркә, ер еләге күҙҙе ҡыҙҙыра, бал ҡорттары безелдәшеп оса, һут йыя, күңелдәрҙе моңландырып, ҡоштар серләшә... Йәннәт... Ошо хозурлыҡтан илаһиланып, йәнләнеп, сихәтләнеп, бесәнселәр көйләп-йырлап ебәрә. Пальма ла ләү-ләү итеп ала. Илһам, бәләкәйерәк булғас, бөжәктәрҙе, иләүҙә ҡырмыҫҡаларҙың мәж килеүен, ҡайынға үрмәләүен күҙәтә, ҡып-ҡыҙыл еләктәрҙе ҡапҡылай. Бына кинәнесле тауышы яңғыраны:\n– Рәйлә апай, кил, кил, сейә таптым!\nАпаһы ҡыҙығып барҙы ла, ҡото осоп, төҫө ҡасып, шаҡ ҡатты – Илһам, сейәгә әүрәп, күҙе тоноп, һарыҡташ ярығында ҡыймылдаған ҡара йыланды шәйләмәй, шунда үрелә. Бәләне тойоп, ҡапыл һиҫкәнеп, Рәйлә:\n– Пальма! – тип, яман әсе һөрәнләне.\nЭт күҙ асып йомған арала таштан һонолған һынға ырғыны. Өҙгәнсе тиерлек тешләгәнсе, йылдам йылан уны сағып өлгөрҙө. Күп тә үтмәй ҡотҡарыусының башы тубалдай булып шеште, ә күҙҙәренән кешенеке кеүек йәш эркелде. Ул, үҙемде йәлләтеп тормайым, тигәндәй, сауҡалыҡҡа инеп юғалды.\n– Пальма!.. Пальма! – тип, саҡырып, тирә-яҡты ҡыҙырып, эҙләп тә ҡаранылар, әммә тапманылар.\nРәйлә лә, Илһам да ныҡ көйөнөп, үлгәндер, тип уйлап, түгелеп, шешенгәнсе иланы.\n– Минең арҡала ғына йыланға сағылды шул, мин генә ғәйепле... – Малай һыҡтап, туҡтаһыҙ үҙ-үҙен шелтәләне.\n– Иламағыҙ, – тине Иршат балаларҙы йыуатып. – Үҙенә кәрәкле шифалы үләндәрҙе табып ашар ҙа, имләнеп ҡайтыр. Бына күрерһегеҙ, дөрөҫ әйткән икән, тиерһегеҙ. Эт йәйен ыуға бирешеп бармай ул.\nЫсынлап та, ете көн үткәс, бер аҙ ябыға төшкән Пальма, тере һыу эсеп терелгәндәй, әкиәт донъяһынан сыҡҡандай, үҙе өсөн ҡотло, ҡәҙерле йортҡа ҡайтып килде. Илһам да, Рәйлә лә, түбәләре күккә тейерҙәй булып, һикереште, ура ҡысҡырҙы. Иршат, ҡояштай йылмайып, уларҙың ҡыланышын ҡарап торҙо. Ҡыуаныстан, әллә нисә көн буйы эргәһенән китешмәнеләр, Пальма ла Пальма, тип, уны өҙлөкһөҙ һыйланылар.\nӨфөнән олатай-оләсәйгә ҡунаҡҡа килгән егет кискә ҡарай Рәйләне: “Әйҙә, мотоциклда елдертеп йөрөтөп килтерәйем!” – тип өгөтләне. Ҡыҙҙың “Урал”ға менеп атланыуы булды, Пальма ҡаршыға тороп, төш, тигәндәй бик талапсан абаларға кереште. “Кит юлдан! Кит! – Тәкәббер йәне сыға яҙып ҡысҡырҙы. Әммә эт урынан да ҡуҙғалманы. Уның тыңламауына асыуланып, ярһып, газды арттырып, егет Пальманың өҫтөнә уҡталды. Рәйлә ситкә ырғыны. Күҙе маңлайына менгән яһил этте тапап, шул ыңғайы боролоп өлгөрә алмай ҡоймаға барып һуғылды. Пальма йәнә бер-нисә көн тәғәм эймәй ауырып, һылтыҡлап йөрөнө.\nШул ваҡыттан Пальма мотоциклдарҙы, айырыуса теге “яуыз” “Урал”ды енеләй күреп, өнәмәй башланы, юлдан үтеп барғандарында лаулап өрҙө. Рәйлә, уны йәлләп, борсомаҫҡа тырышты, “тимер ат”ҡа яҡын да барманы. Ялға ҡарай ҡыҙын күрергә килгән атаһы ҡыҙығып китеп, йөрөп ҡарайым әле, тип, “Урал”ға менеүе булды, Пальма уның салбар балағын умырып та алды. Иршат аптырап, ныҡ асыуланып, типкеләп тигәндәй, этен ҡыуып ебәрҙе.Теше еҙнәһенең аяғын да эләктергәйне шул. Яраны йод менән сайҡап, йәһәтерәк уңалһын өсөн бал ҡорто елеме һеңдерелгән аҡ туҡыма менән бәйләнеләр. Пальманың һис тә көтөлмәгән ҡылығына барыһы ла аптыраны. Йылан сағыуы, мотоцикл аҫтында ҡалыуы булмышына, холоҡ-ҡылығына зыян иткәндер, тип уйланылар. Шуны раҫлағандай, Пальма, төндәрен эс бошороп, билдәһеҙ хәүефкә һалып, буҙлап олой башланы. Ҡапҡа алдына мотоцикл менән килеп туҡтаған таныш-тоноштарҙы йортҡа яҡын юлатманы. Иң тәүҙә Иршаттың хәләл ефетенең сабырлығы бөттө:\n– Был тиктәҫкә түгел, – тине ул көсөргәнеш менән. – Ҡоторған эт күккә ҡарап өрә, тигәндәй, Пальмаң бөтөнләй һармаҡланды бит, аҡылы зәғифләнгән күрәһең, тиктомалға еҙнәңде тешләне, күршеләрҙең дә ҡото осоп тора. Ҙур бәләгә тарымаҫ элек, ат һин уны, ат!..\nҠатыны көн һайын игәне. Иршат ни ҡылырға ла белмәне. Шулай көҙ ҙә етте. Рәйлә ҡалаға, Илһам мәктәпкә киткәс, мылтығын яурынына аҫып, ҡыҫҡа көрәген алып, Пальманың муйынына бау һалып, уны алыҫ урманға алып китте. Оҙаҡ, бик оҙаҡ йөрөнөләр. Уйланды, ныҡ уйланды Иршат. Улына, Рәйләгә ни тиер?.. Яуабын табыр, әлбиттә. Эт аҡыллы йән, кешегә имгәк булмаҫ өсөн үҙе сығып киткән, тип әйтер. Егет сағында оло бабаһы һөйләгән ғибрәтле хәлде лә иҫләне. Бер ир-атҡа ҡайны тейеш батша:”Кейәү, беҙгә ҡунаҡҡа кил. Үҙең менән бергә бер дуҫыңды, бер дошманыңды ла алып килергә онотма! Әгәр әйткәнемде үтәй алмаһаң, башыңды юғалтаң, үтәһәң, батшалығымды бирәм, тигән. Егет уйлаған, уйлаған да, нишләргә белмәй, аҡыл эйәһе атаһына кәңәш иткән һәм ул өйрәткәнсә эшләгән. Барып еткәс, батша:\n– Йә, кейәү, мин әйткәнде үтәнеңме? – тип һораған.\n– Эйе, батшам! – тигән егет. – Һеҙгә килеп етер саҡта этемде тотоп, туҡмап ебәрҙем дә ҡабат саҡырҙым. Ул, ҡойроғон болғай-болғай, боролоп килде. Бисәмде иһә бер генә элеүем булды, ул, хатта атыма ла ултырып тормай, илап, һиңә ошаҡлашырға йүгерҙе. Бына – үҙҙәре лә йөҙҙәре. Этем – дуҫым, һинең ҡыҙың – дошманым.\n– Дөрөҫ! – тигән батша һәм кейәүенә батшалығын биргән.\nЭйе, Пальма – уның, улының, һеңлекәшенең дә айырылмаҫ дуҫы. Илһамды йылан сағыуҙан, Рәйләне “Урал” мотоциклында йөрөй белмәгән егет ҡоро менән аунауҙан, бәрелеүҙән, имгәнеүҙән араланы. Әммә үҙенең башҡынаһы зәғифләнеп ҡалған кеүек. Мал-тыуарға, кешегә йәбешһә... Гелән бәйләп тә тотоп булмай. Пальма бәйҙе һис яратмай, шыңшый. Ауылдаштары асыҡтан-асыҡ ярып әйтмәһә лә ҡараштарынан, тел төптәренән:”Этең яман олой, юҡ ит!” – тиеүҙәрен тоя, төшөнә ул.\n“Нимә булды һиңә, Пальма? Ниңә буҙлайһың һин, ниңә?.. Нишләйем инде мин, нишләйем? – тип, этенең күҙҙәренә бағып көйәләнде. – Бәғзе әҙәмдәр ҙә олоғайғас, хәтеренән яҙа, алйотлана, хатта ки яһиллана. Нисек кенә ауыр булмаһын, уларҙы әжәлдәре еткәнсе ҡарайҙар, тәрбиәләйҙәр. Ә этте олой, ҡаза көҫәй, тип, атырға кәрәк”...\nҠайынға бәйләгәс, Пальма, ни булырын һиҙепме, Иршатҡа тәү юлыҡҡандағы һымаҡ, уның ҡулын ялап алды. Һуңғы рәхмәтен шулай белдереүелер, күрәһең. Йылан сағыуынан иҫән ҡалһа ла, әҙәм саҡмаһынан ҡотолоу юҡлығын тоялыр, моғайын. Исмаһам, йән бирә алмай оҙаҡ ыҙламаһын, тип, Иршат мылтығын Пальманың башына тоҫҡаны һәм, йөрәге өҙөлөп, тәтегә баҫты. Йәҙрә нәҡ йылан саҡҡан урынға тейгәйне...


Лилиә Ғүмәрова Өфөлә граждандарҙы ҡабул итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nЛилиә Ғүмәрова Өфөлә граждандарҙы ҡабул итте\n11:43, 21 марта 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова кисә «Берҙәм Рәсәй» партияһы рәйесе Владимир Путиндың Өфөләге йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашты. Уларҙың күпселеге парламент вице-спикерына торлаҡ мәсьәләһе буйынса ярҙам һорап мөрәжәғәт итте.\nӨфө районы Булгаков ауылында йәшәүсе ҡатындың үткән йылдың сентябрендә өйө янған. Биш кешенән торған ғаилә йортһоҙ тороп ҡалған. Торлаҡ фондынан ҡасан йорт бирәсәктәрен йәш ҡатын белмәй. Лилиә Ғүмәрова был мәсьәләне үҙ контроле аҫтына алды һәм бурыстарҙы үтәү сроктары хаҡында белешергә һүҙ бирҙе.\nҠасандыр Учалы балалар йортонда тәрбиәләнгән йәш ҡатын ире һәм бер йәшлек балаһы менән Күмертауҙа йәшәй. Балалар йортонда тәрбиәләнгәнгә күрә, ул торлаҡ алыу хоҡуғына эйә. Ҡатын Өфөгә яҡын булған ерҙән торлаҡ алырға теләй. Лилиә Ғүмәрова закон нормалары буйынса бының мөмкин булмауын аңлатты, сөнки уларға ярашлы торлаҡты тәүге йәшәү урыны буйынса ғына алып була. Был осраҡта – Учалы районында. Лилиә Ғүмәрова торлаҡ алыуға иҫәпкә тороу өсөн тейешле документтар әҙерләүҙә ҡатынға ярҙам күрһәтелһен өсөн райондың социаль бүлеге менән бәйләнешкә сығырға һүҙ бирҙе.\nӨфөлә йәшәүсе оло йәштәге ҡатын авария хәлендәге шәхси йортта йәшәй. Икенсе төркөм инвалиды булараҡ, ҡатын бына инде 20 йыл дауамында торлаҡ мәсьәләһен хәл итергә тырыша. Лилиә Ғүмәрова үҙенең ярҙамсыһына ҡатындың үҙ районында торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта тороу-тормауын асыҡларға ҡушты. Әгәр сиратта тормаған булһа, райондың социаль хеҙмәтенә ҡатынды иҫәпкә ҡуйыу өсөн документтар әҙерләүҙә уға ярҙам күрһәтеүҙәрен тәҡдим итергә.\n— Был мәсьәләне ентекле тикшереү зарур, — тип иҫәпләй Лилиә Ғүмәрова. – Бер яҡтан, кеше ауырый. Икенсе яҡтан, бәлки, ҡатын үҙе уны иҫәпкә ҡуйһындар өсөн документтарҙы ваҡытында әҙерләп тапшырмағандыр. Документтарҙы тикшергән ваҡытта, ҡайҙалыр формаль яуаптар ғына булыуы асыҡлана. Бында мәсьәләнең айышына төшөнөргә кәрәк.\nТорлаҡ мәсьәләһе буйынса республиканың Дәүләт Йыйылышы рәйесе урынбаҫарына күп балалы ғаилә башлығы ла мөрәжәғәт итте. Ул алты бала тәрбиәләй, әммә йәшәү өсөн уңайлы шарттарҙан мәхрүм.\n— Һәр ҡабул итеү – һәр саҡ ҡатмарлы, сөнки һәр мөрәжәғәт артында кеше яҙмышы тора. Күп балалы ғаиләләр мөрәжәғәт иткәндә был айырыуса һиҙелә, — тине Лилиә Ғүмәрова. – Алты бала атаһы һөнәре буйынса уҡытыусы. Ҡалаларҙа социаль торлаҡ алыуға сираттарҙың ҙур булыуын аңлайбыҙ. Бында төбәктең райондарына йүнәлеште үҙгәртеү урынлы булыр ине. Мөрәжәғәт итеүсегә республиканың уҡытыусылар талап ителгән райондарының береһенә күсеү мөмкинлеген ҡарарға тәҡдим иттем. Ҡайһы берҙә кешегә проблеманы хәл итеү механизмын ғына әйтеп ебәреү мөһим.\nҠабул итеү йомғаҡтарын дөйөмләштереп, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары граждандар менән эшләү буйынса бындай алымдың мөһим булыуын һәм уның властың закондар сығарыу органдары эшмәкәрлегенең бер өлөшө булып тороуын билдәләне.\nТеги: бр дәүләт йыйылышында, граждандарҙы ҡабул итеү


Нуриманда туризмға иғтибар артасаҡ\n18 Ғинуар 2011, 14:16\nРеспублика Президенты Рөстәм Хәмитов Нуриман районына эш сәфәрендә үҙәк район дауаханаһында 2006 йылда туҡтатылған хужалыҡ корпусы төҙөлөшө менән яҡындан танышып, уны төҙөп бөтөрөү кәрәклегенә баҫым яһаны.\n«Красный Ключ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә икмәк кеүәҫе һәм эсәр һыуҙы шешәләргә ҡойоу цехтарын ҡарап сыҡты. Артабан уның юлы тау саңғыһы трассаһы аша үтте. Унда ял итеүселәр менән аралашҡанында республика башлығы трассаны юғары баһалауын, бында, комплексты киңәйтеп, сит ил кешеләрен ял итергә йәлеп итеү мөмкинлеген булдырыу тураһында белдерҙе. Красный Ключ ауылындағы «Теремок» балалар баҡсаһы шарттарын бигүк оҡшатманы. Павловка ауылындағы «Светлячок» балалар баҡсаһы, киреһенсә, уға оҡшаны. Президенттың Красный Ключ урта мәктәбе проблемалары менән танышыуы ла белем усағының киләсәге өсөн яҡшы булмаҡсы.\nРайонда «Павловский парк» туристик тау саңғыһы үҙәгендә юғары ҡунаҡ трассаны үҙе саңғыла һынап ҡараны һәм, бында туристик һәм агроэкологик кластер булдырыу буйынса тейешле мөмкинлектәр бар, тип билдәләне.\nРайонда алған тәьҫораттары менән үҙ блогында уртаҡлашып, төбәк башлығы уның киләсәген нәҡ туризмды үҫтереү менән бәйләне.


Заман быны үҙе талап итә » Табын\nЭйе, илебеҙ үҙ-үҙен етерлек күләмдә аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә ала. Уҙған быуаттың 90-сы йылдары артта ҡалды. Әммә был өлкәлә проблемалар етерлек әле. Шуларҙың береһе булып етештергән продукцияны тейешле хаҡҡа һата белмәү тора. Бының өсөн иһә берләшеү талап ителә. Бөгөн районда етештерелгән ит-һөт продукцияһының күпселеге шәхси хужалыҡтар иҫәбенә тура килә. Был аңлашыла ла. Сөнки шәхси хужалыҡтарҙағы мал һаны ауыл хужалығы предприятиелары, фермер хужалыҡтарыныҡына ҡарағанда байтаҡҡа күп. Халыҡта элек-электән һәр эште бергәләшеп, бер-береңә ярҙам итешеп, йәғни өмә әйтеп башҡарыу йолаһы йәшәп килә. Яңғыҙ ҡарға яҙ килтермәй, тигән кеүек, халҡыбыҙҙың ошо һәйбәт йолаһын бөгөн ауыл хужалығында ҡулланыуҙы заман үҙе талап итә. Йәғни, кооперацияларға берләшеп кенә булған ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға мөмкин. Сөнки был алым башҡа илдәрҙә күптән ҡулланыла.\nӘле 19-сы быуатта уҡ Көнбайыш Европа илдәрендә кооперациялар булдырыла. Бөйөк Британия, Германия, Швеция, Швейцария, Норвегия кеүек илдәр тап кооперацияларға берләшеү һөҙөмтәһендә күтәрелеш кисергәнен оноторға ярамай. Рәсәйҙә лә Октябрь революцияһына тиклем 160 мең кооперация эшләп килә һәм уларға 40 миллион кеше йәлеп ителгән була. Октябрь революцияһынан һуң Владимир Ленин да социалистик кооперациялар төҙөүҙө маҡсат итеп ҡуя һәм был кооперациялар һуңғы йылдарға тиклем сауҙа өлкәһендә генә тороп ҡалды. Коллектив хужалыҡтар (колхоз) булдырыу ҙа кооперацияларға нигеҙләнгән.\nБарлыҡ ошо хәлдәрҙе өйрәнгәндән һуң илебеҙҙә ауыл хужалығы кооперация-ларын тергеҙеүгә яңынан тотондолар ҙа инде. Республикабыҙ был йәһәттән пилот төбәк булараҡ һайлап алынды. Районда был эш бер нисә йыл элек үк башланған ине. Тәү башлап Бурлы ауылында "Ғафури һөтө” кооперацияһы барлыҡҡа килде. Был кооперацияға "Урожай” крәҫтиән хужалығы һәм Ҡормантау, Яңы Бурлы ауылдарынан бер нисә крәҫтиән-фермер хужалығы һәм шәхси хужалыҡ ингән. Бөгөн был кооперацияға Ҡормантау ауылы фермеры Рәсүл Муллағәлиев етәкселек итә. Улар халыҡтан һөт йыйыуҙы ойошторған, үҙ магазиндарында һатып алыусыларға төрлө продукция тәҡдим итә. Киләсәктә тағы ла ырамлыраҡ эшләп китерҙәр тигән өмөт бар. Кооперациялар булдырыу эшенә район хакимиәте һәм хакимиәттең ауыл хужалығы бүлеге лә ныҡлы ярҙам күрһәтә. Ошо эште ойоштороу буйынса "Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы консультация-\nлау Үҙәге” дәүләт бюджет учреждениеһы етәксеһе Ирек Сакаев районға килеп ҡыҙыҡһыныусылар менән уҡыуҙар уҙғарҙы. Һуңынан ошо Үҙәк белгестәре ауылдарға сығып халыҡ менән осрашты, кәрәкле кәңәштәрен бирҙе. Һөҙөмтәлә кооперациялар булдырыу буйынса инициатив төркөмдәр булдырылды һәм кооперациялар ойошторола башланы. Район хакимиәте башлығының ауыл хужалығы буйынса урынбаҫары Рөстәм Аҡбашев:\n- Районда бер нисә кооперация ойошторолдо. Еҙем-Ҡаран ауылында "Етегән шишмә”кооперацияһы ит продукцияһы эшкәртергә, колбаса етештерергә йыйына. Кооператив рәйесе итеп урындағы фермер хужалығы етәксеһе Рөстәм Йомағолов һайланды. Был кооперация шулай уҡ мал һуйыу цехы булдырырға ниәтләнә. Был төбәктә мал һаны күп һәм кооперацияның уңышлы эшләп китеренә өмөт бар. Үтәк ауылында "Фермер продукты” кооперацияһына Руслан Рәжәпов етәкселек итә һәм улар һөт эшкәртеү йүнәлешендә үҫешергә иҫәп тота. Ошо уҡ ауылда тағы ла бер кооперация булдырылды. "Башҡорт ихатаһы” ("Башкирское подворье”) кооперацияһы ит эшкәртеү буйынса махсуслашырға ниәтләнә һәм уға Артур Кәримов етәкселек итә. Шулай уҡ Табын ауылында "Солнышко” кооперацияһы ошо уҡ исемдәге крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе Москов\nАлиян һәм бер төркөм шәхси хужалыҡ инициативаһы менән ойошторолдо. Был кооперация мал һуйыу цехы һәм киләсәктә ит эшкәртеү йүнәлешендә эшләмәксе. Юлыҡ ауылында "Хәләл-Еҙем” кооперацияһы, исеменән үк күренеүенсә, хәләл продукция етештерергә ниәтләнә. Кооперация етәксеһе Рәхимйән Юлыҡов ТОС ойоштороу эшендә үҙен булдыҡлы итеп күрһәтте һәм кооперация буйынса ла һынатмаҫ, тип ышанғы килә. Ғөмүмән, кооперациялар ойоштороуға Хөкүмәтебеҙ үҙе үк ярҙам итә. Кооперацияларҙың эшләү ваҡытына һәм эш күләменә ҡарап 70 миллион һумға тиклем грант алыу мөмкинлеге бар. Дәүләт ошо эште ойоштороуға аҡсалата ярҙам күрһәтә икән, был мөмкинлектән файҙаланып ҡалырға тейешбеҙ. Бындай ярҙам гел булып тормаҫ, кооперацияларға берләшәйек, берҙәмлектә көс, тип әйтке килә райондаштарға, - ти ул.\nЫсынлап та, һәр ауыл биләмәһендә лә кооперациялар ойоштороу мөмкинлеге бар. Юғарыла әйтеп уҙылған кооперацияларҙан тыш районда файҙаланылмаған өлкәләр ҙә күп. Йөн, тире, йомортҡа һәм башҡа ауыл хужалығы продукцияһы йыйыуҙы ойоштороу, дарыу үләндәре йыйыу һәм етештереү (Үтәк ауыл биләмәһенең Красная Поляна\nауылында әле үк был эш менән шөғөлләнәләр һәм үлән сәйен ҡаптарға тултырып һатып байтаҡ килем алалар), умартасылыҡ һәм башҡа тармаҡтар буйынса кооперацияларға берләшергә, дәүләт аҡсаһын юллап алып, үҫешергә мөмкин. Әйҙәгеҙ, райондаштар, ошондай эште ойоштороуҙан ситтә ҡалмағыҙ. Шуныһын да әйтеп үтке килә, был тема гәзит биттәрендә киләсәктә лә яҡтыртыласаҡ.


25 Февраль 2020, 19:10\nИнституттың беренсе курсына уҡырға төшкәс йәнәшәләге корпуста урынлашҡан педагогика факультетына алыҫтағы райондарҙың береһенән сыуаш ҡыҙы уҡырға килде. Һыуһыҙ ҡалаҡҡа һалып йоторлоҡ, йәйәүле ятып, һыбайлы атынан төшөп ҡарарлыҡ сибәр ине ул, төҫ-башы, буй һыны – һушың китерлек, гәлсәр башмаҡтар кейҙерһәң һуйған да ҡаплаған Золушка! Ул эргәбеҙҙән үткәндә елле-дауыллы көн тымып ҡалғандай, болотло-төмһәргәне яҡтырып, йәмләнеп киткәндәй итә. Тамсы ла арттырмайым, икмәк өҫтө, ундай ылыҡтырғыс заттар үтә лә һирәк тыуа, бына, Эстәрлеләге филология, педагогика факультетында ғына түгел, ул тотош институтта берҙән-бер генә. Йәнә, ҡыҙ үҙен үтә лә ипле, тәүфиҡлы тота, бөхтәлек, итәғәтлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәп кейенеү-яһаныуы ла ябайҙың-ябайы, әммә килешле, бит-йөҙөнә лә буяҡ-помада, крем-кершән яҡмай. Бар егет-елән таһырайып ҡарап, мәжнүнгә ҡалып унан күҙен ала алмағас бер көн, лекцияларҙан һуң, бүлмәлә йыйылышып ултырғанда, һүҙ араһында әйтә ҡуйҙым:\n– Егеттәр, күҙгә бәреп күренгән фактты инҡар итеү мөмкин түгел, был сибәргә фәҡәт мин генә лайыҡмын шикелле, шулай булғас, ҡамасауламағыҙ!\nУҡырға Армиянан һуң килгәнмен, башҡаларҙан ике-өс йәшкә олораҡмын. Хәрби хеҙмәттән старшина дәрәжәһендә ҡайтҡанлыҡтан үҙемде утты-һыуҙы кискән, күпте күргән, күпте кисергәнгә иҫәпләйем. Шуға курсташтарым тиҙ арала минең кире ҡаҡҡыһыҙ өҫтөнлөктө танып буйһона башланы, мәгәр уларҙы ипле өндәшеү, нигеҙле дәлил, нескә мәрәкә, кинәйәле ирония менән еңәм, алдырам. Ауыл мөхитендә тәрбиәләнгәндәр шаяртыуымды тейешле кимәлдә ҡабул итә һәм аңлай, ҡайһы саҡ үҙҙәре үк ҡыҙыҡты тапҡыр һиҙеп алып уны лаҡапҡа, көлкөгә борорға әҙер.\nБыл юлы ла Рәмил элә һалып алды:\n– Бәхәс юҡ, абзый, һинең һымаҡ үҙенсәлекле ташбыуат экземплярҙары һирәк осрай хәҙер, өҫтәп әйтер инем, бөртөкләп хисапланыр кимәлгә ҡалып бараһығыҙ, әйтерһең Васнецовтың “Три богатыря” картинаһынан тереләй килеп төшкән алпамышаһың, суҡмар, һуйыл ғына етмәй, иллә күпме генә көсөргәнһәң дә тырышлығын бушҡа сығыр, педагогика факультетындағы белем ташының өҫтөндә моңайып ултырыусы Алёнушка һиңә ҡарамаҫ, һымаҡ… – Оҫта итеп тел сарларға уны ғына ҡуш инде!\n– Нишләп улай тиһең, һин әйтмешләй, һоҡландырғыс, йәрминкәгә сығарырҙай төҫ-баш, һомғол буй-һын башҡаларҙа юҡ та баһа!\n– Әрһеҙ-мөгөҙһөҙҙәрҙе янына яҡын юлатмайҙыр, әҙәпле-тәрбиәлеләр менән генә аралашалыр, тиеүем, ни тиһәң дә төпкөлдән килгән ауыл балаһы…\n– Һеҙҙең арала вежливыйҙың иң скромныйы, илтифатлының хайран баҙнатһыҙы, тел биҫтәһенең оялсан йомоғо моғайын да миндер әле.\nКамил менән Хәбир шуҡ йылмайҙылар:\n– Әйттең хәбәр!\n– Тап өҫтөнә баҫтың!\n– Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, егеттәр, Рәмил, һин теге шәп күлдәгеңде биреп торорһоң, Камил, күн курткаңды эҙләп аҙапланма, ул минең өҫтөмдә булыр, ә һиңә Хәбир лекцияларҙан һуң бүлмәгә бикләнеп трусиксан ултырып торорға тура килер, дефициттың дефициты, модный джинсыңды алам! Һуңғыһы – һылыу ҡыҙға буш кеҫә менән яҡынлап булмағанлығы көн кеүек асыҡ, сәскә-маҙар, туңдырма, икенсе-өсөнсөһө кәрәк, тигәндәй, йыйылышып ай аҙағынаса үтескә биреп торорһоғоҙ, аҡсағыҙ бөтһә ураҙа тоторға ла тура килер, ни хәл ҡылмаҡ? Бына, күрегеҙ ҙә тороғоҙ, иң күп тигәндә бер айҙан ҡыҙ минеке буласаҡ!\n– Ай-һай, абзый…\n– Буйың етмәҫтәйгә үреләһең…\n– Ҡаба алмаҫтайға ымһынаһың…\nЕгеттәр шикләнеүҙәрен белдереп, шаулашып алды.\nӘйткән һүҙ – атҡан уҡ, шулай итеп әрһеҙлегемде, һөмһөҙлөгөмдө, телдәрлегемде эшкә егеп, ҡыҙ артынан саба башланым, бер тотам ҡалмайым тегенән, күренеп ҡалһа өтәләнеп янына барып етә һалам, уҡыу залында тап итһәм, ҡабырғаһына терәләм. Буш ваҡытымда, сыуаш һүҙлеген алып, тырышып-тырмашып ят һүҙҙәр ятлап аҙапланам.\nӘмәлгә баҡҡандай, шул осор, Сыуашстан театры гастролгә килгәйне, “Кай-кай Ивана” йәғни “Выйди, выйди за Ивана” комедияһын күрһәтә икән, ҡыҙҙы шунда саҡырҙым. Уйын-көлкөгә ҡоролған күңелле музыкаль комедия. Тамашасылар спектакль барышында һындары ҡатып көлә, томаналай бер ни төшөнмәһәм дә, үрмәксенән күрмәксе, тигәндәй, мин дә уларға ҡушылған булам. Аңламай, аңғармай көлөү һантыйланып үҙеңдән көлөүгә бәрәбәр икән ул.\nВаҡыт үтә торҙо, был ҡыҙ мине үтә яҡынлатмай ҙа, эргәһенән дә ҡыуып ебәрмәй, итәғәтле, рәсми дуҫлығыбыҙ, ҡайнар ҙа түгел, һалҡын да, йөрөйбөҙ шулай, көн менән төн төҫлө, Саҡ менән Суҡ ише. Ярты йылдан ҡыҙ районынан бер егетте эйәртеп килде лә минең менән таныштырҙы:\n– Ошо минең йәрәшелгән кейәүем була инде… Яңы Йыл байрамында туйыбыҙ!\nАсҡан ауыҙымды йоморға онотоп ҡаттым да ҡалдым, бына һиңә, мә! Аптырауым, ғәжәпкә ҡалыуым шунан, егет йәмһеҙҙең-йәмһеҙе, иң күрмәлекһеҙҙәрҙе бер рәткә теҙеп ҡуйһаң, ул моғайын да шул ҡойтолар ҡороноң иң һуңғыһы уҡ булмаһа ла артҡы урындарҙың береһен биләр ине. Кәмһетеп, ҡыйырһытып әйтмәйем, билләһи шулай: тәбәнәк, тыңҡыш буй, ерән, юҡ, еҙ төҫөндәге сәс, ҡыҙара бүрткән һипкелле йөҙ, тумжыҡ танау өҫтөнөн ҡараған баҡыр күҙҙәр, арыш башағылай тырпайған ҡаштар. Өҫтәүенә килешһеҙ, ауылса итеп кейенеп алған, булмышы – колхоз баҙарында көнбағыш, картуф һатып тороусы сауҙагәргә тиң!\nИртәгеһен мин уларҙы тағы ла урамда тап иттем дә тағы ла бер асыш яһаным – кейәү йораты шул арала күрмәлекленең һөйкөмлөһөнә әүерелгән дә ҡуйғансы: еҙ сәстәре бөҙрәләнә төшкән, һурылып ҡояшҡа ынтылған ҡыяҡ ише буйға ла үҫеп, тартылып киткәндәй, һайыҫҡан йомортҡаһына биргеһеҙ сыбары ла алтын ҡомолай емелдәп күренә, ә күҙҙәр инде ниндәйҙер эске йылылыҡ бөркөп балҡып яна… Баҡтиһәң, ҡыҙҙың икенсе яртыһы булмағанмын, булыу ғына түгел, яҡын да юламағанмын, ирекһеҙҙән егетте үҙем менән йәнәш ҡуйғайным, теге, бар йәһәттән дә мине уҙҙы ла китте.\nБына бит сибәргә йәнәш булыу нишләтә! Күктә лә Тәңре: ”Бер сибәргә бер йәмһеҙ!” тип ғәҙел итеп бүлеп ултыра, ти. Ана шул сибәр менән йәмһеҙҙән һоҡланғыс, айырылғыһыҙ пар хасил була. Тағы егет ысынлап та мөкиббән китеп был ҡыҙға ғашиҡтыр, ә бар йөрәктән, саф күңелдән һөйә белгәндәр генә ян-тирәне, көнитмеште күркәмләгән, яҡты, нурлы иткән матурҙың-матурына әүереләләр! Быныһы инде тормош дөрөҫлөгө, ҡағыҙға яҙылмаған йәшәйеш ҡануны!


Бассейндар арта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Бассейндар арта\nБассейндар арта 03.03.2012 // Сәйәсәт\nҺуңғы арала республикала бассейндар һәм башҡа спорт комплекстары күпләп сафҡа инә. Әле яңы ғына улар баш ҡалалағы юғары уҡыу йорттарының береһендә, артабан Бөрөлә асылғайны, ә кисә иглиндар ошондай бәхет кисерҙе. Район үҙәгендә “Дельфин” тип аталған бассейнды асыу тантанаһы булды. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты.\nДөрөҫөн генә әйткәндә, был бассейнды төҙөү оҙаҡҡараҡ һуҙылып киткән, уға нигеҙ 2008 йылда уҡ һалына. Республика бюджетынан төҙөлөшкә 54 миллион һум аҡса сарыф ителгән. Ике ҡатлы бинаның тәүгеһендә 25 метр оҙонлоғондағы һәм балалар өсөн 10 метрлыҡ бассейндар, сауна, душ, шәфҡәт туташы бүлмәләре бар. Икенсе ҡатта тренажер залы, фитобар, административ бүлмәләр урынлашҡан.\nРөстәм Хәмитов Иглин ауылы халҡын яңы бассейн менән ҡотланы.\n— Махсус рәүештә спорт формаһында килдем, сөнки үҙем дә спортты бик яратам. Әле асылған бассейн Иглин ауылы һәм районы халҡына спорт менән шөғөлләнеүгә яҡшы ярҙамсы булырына ышанам, — тине республика Президенты.\nРөстәм Хәмитов бассейнға килгән спортсы балалар менән аралашты, тәүге йөҙөүселәргә старт бирҙе.


Табип кешене дауалай, ә мал табибы бөтөн кешелекте, тиҙәр\nЗаманса йәмғиәтте ветеринарҙарһыҙ күҙ алдына ла килтереүе мөмкин түгел. Кешелек донъяһын зарарһыҙ аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү, йоғошло ауырыуҙарҙы иҫкәртеү, тирә-йүнде бысраныуҙан һаҡлау, хайуандар сәләмәтлеген ҡайғыртыу тап уларҙың көндәлек хеҙмәте. Ошо көндәрҙә мал табиптары үҙҙәренең һөнәри байрамдарын билдәләне. Ошо уңайҙан республиканың ветеринар хеҙмәте Һөнәр буйынса иң яҡшыларҙы билдәләне. Был исемгә йыл буйына барған конкурс еңеүселәре лайыҡ булды.\nМалдарҙы дауалау тураһында Вадим оҙаҡ һөйләй ала. Билдәле мал табиптары династияһында үҫкән егет үҙ тәжрибәһендә боронғо халыҡ алымдарын да заманса ысулдарҙы ла ҡуллана. Ветеринар һөнәре минең бала саҡ хыялы ине, ти ул.\nВетеринарҙың ҡарамағында Артемида хужалығының өс меңдән ашыу һыйыр малы. Һау-сәләмәт быҙауҙар үҫтереү, малдарҙың сәләмәтлеген күҙәтеү, дауалау өсөн дә Вадим һәм уның ярҙамсылары яуап бирә. Һауып алынған һөттөң сифатын да ҡулланыусыларға оҙатҡанса тиклем ветеринарҙар тикшерә. Тимәк халыҡ сәләмәтлеге лә уларҙың көндәлек эшенә бәйле.\nВетеринарҙарҙың тырышлығын етәкселек тә юғары баһаланы. Һөнәр оҫталығы конкурсында Вадим производстволағы иң яҡшы мал табибы исеменә лайыҡ булды. Һөнәри байрам алдынан иң яҡшы ветеринарҙарҙы тәбрикләү матьур йолаға әйләнгән. Быйыл конкурста төрлө номинацияларҙа ун һигеҙ хеҙмәткәр еңеп сыҡҡан. Был бәйге һөнәрҙең абруйын арттырыуға булышлыҡ итә, ти ойоштороусылар. Сөнки ветеринар хеҙмәте әлеге заманда ҙур һорау менән файҙалана, ә уны үҙләштерергә теләүселәр һирәк.\nҺөнәри байрамын ветеринарҙар яҡшы күрһәткестәр менән ҡаршылай. Республика биләмәһендә бер генә ҡурҡыныс сир ҙә таралмаған. Малдар ваҡытында тикшерелеп вакцинация үткән, аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлегенә ҡурҡыныс янамай.\nВетеринарҙар был ауырыу малдарҙы республика биләмәһенә индермәү өсөн ҡәтғи саралар күрә. Ләкин халыҡтың үҙенә лә уяу һәм һағыраҡ булырға кәрәк, ти улар. Алда мосолман донъяһын изге байрам көтә. Ҡорбан салырға төрлө төбәктәрҙән ваҡ малдар килтерәләр.


Хайуандар араһында. Мәжит Ғафури - Wikisource\nСығанаҡ: М. Ғафури. Әҫәрҙәр, т. 1—6, Өфө, 1954—57 й./ • Хайваннар арасында : [хикәя] // Шура. – 1912. – № 16. – Б. 487–490. * Электрон төрө «Башҡорт теле корпусы»ның «Проза» бүлегенән алынған.\nХайуандар әҙәмдәрҙән күргән һәр төрлө йәбер-золомдарға бер ниһайәт биреү, донъяла рәхәт һәм тыныслыҡ менән көн күреү, был маҡсудтарына ирешергә берәй сара эҙләү ниәте менән бер ергә йыйылышып, кәңәш мәжлесе яһамаҡсы булдылар. Күп ижтиһад ҡылғандан һуң, йыйылышырға муафәҡ булып, арыҫланды рәис, ҡапланды сәркәтип итеп һайланылар. Хайуандарҙың был мәжлестәре ғөмүми булып, хайуан исемен күтәргән һәр бер януарҙың бында керергә, башҡаларҙың шәхестәренә теймәү шарты менән, теләгәнсә һөйләргә ихтыярлы ине. Шуның өсөн дә был мәжлестә ҡыр хайуандарынан вәкилдәр булған кеүек, йорт хайуандарынан да вәкилдәр бар ине. Хайуандар йыйылып тамам булғандан һуң, рәис әфәнде һүҙ башлап:\n— Әй, хайуандар! Күп ижтиһад итә торғас, үҙебеҙгә махсус йәмғиәт яһарға муафәҡ булдыҡ. Беҙҙең хайуандар синыфы әҙәм балаларынан ниһайәтһеҙ рәүештә йәбер, золом күрәләр. Был һәр беребеҙгә мәғлүм. Инде уларҙың йәбер, золомдарына ниһайәт биреү, донъяла тыныс тороуыбыҙ өсөн берәй сара эҙләү маҡсуды менән йыйылдыҡ. Бинаән ғәләйһи ошо ике мәсьәлә хаҡында һәр кем үҙенең фекерен һөйләргә ихтыярлы. Беҙҙең был мәжлесебеҙҙә һис бер синыф айырмаһы ҡаралмаясаҡ. Бына һәр беребеҙ был хаҡта, күңелегеҙгә ни нәмә килә, шуны нәүбәт менән, яҙылып һөйләгеҙ,— тип һүҙен тамам ҡылып, халыҡҡа ҡарап торҙо.\nБерәр минуттан һуң төлкө, хайуандар араһынан баш күтәреп: «Мине яҙығыҙ әле»,— тип ишара ҡылды. Шунан һуң хайуандар берәм-берәм хөббә һөйләргә яҙыла башланылар.\nИң әүәл төлкө мөнбәргә сығып, йыйылған халыҡ-ҡәүемгә баш эйеп сәләмләгәндән һуң һүҙ башлап:\n— Әфәнделәр! Был урынға ни өсөн йыйылғаныбыҙҙы рәис әфәнде аңлатты. Әҙәм балаларының золом-йәберҙәре хаҡыбыҙға тәжәүез ҡылыуҙары, хәҡиҡәтән, беҙҙең ошо рәүешле йыйылып, шикәйәт ҡылдырыу дәрәжәһенә етте. Улар ҡашында ике тинлек тә ҡәҙер һәм ҡиммәтебеҙ ҡалманы. Беҙ хайуандарҙы ҡайҙа күрһәләр, унда ҡырҙылар. Инде йәшерен мәзһәбкә мәнсүп булған кешеләр кеүек, ҡасып-боҫоп йәшеренеп кенә йөрөй башланыҡ. Дөрөҫ, ысын хәҡиҡәт әһелдәре башта үҙҙәренең фекерҙәрен йәшерен тараталар. Ләкин беҙҙең фекеребеҙ улай түгел. Беҙ үҙебеҙҙе-үҙебеҙ химая ҡылмаһаҡ, әҙәм балалары беҙгә һис бер ваҡытта шәфҡәт итәсәк түгелдәр. Мәҫәлән, мин үҙ хәлемдән генә ғибрәт алам, улар беҙҙең тиреләребеҙҙе һуйып алып, һатып файҙа күрәләр. Беҙҙең баһабыҙ улар ҡашында ҡиммәтле, шуның өҫтөнә, улар беҙгә хәйләкәрлекте иснад итеп, бөтә йыһан халҡы ҡашында беҙҙе алдаҡсы күрһәтеп, беҙҙең йөҙөбөҙгә ҡара яғалар. Үҙҙәренең араларынан берәйһе хәйләкәр булһа, төлкө кеүек, тип беҙҙе миҫалға алалар. Ҡарағыҙ әле, әфәнделәр! Беҙ хәйләкәр булһаҡ та, әҙәм балалары саҡлы була алырбыҙмы?\nҺәм дә беҙҙә шулай хәйләкәрлек тә булмаһа, беҙҙең һис беребеҙ ҡалмай бығаса әллә ҡасан мөнкәриз булып, ер өҫтөндә нәҫелебеҙ ҙә ҡалмаҫ ине. (Был ваҡытта рәис менән сәркәтип ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа ниҙер һөйләшәләр.) Башҡа хайуандар ҙа шулай әҙәм балаларынан һис бер ваҡытта имен булып тора алмайҙар. Бинаән ғәләйһи, беҙгә һис бер ваҡыт кисектермәй, уларҙың был золомдарына ниһайәт биреү сараһына керешергә кәрәк. Был хаҡта беҙҙең көслө, ғәйрәтле булған януарҙар нимә әйтерҙәр тағы?— тип һүҙен тамам итә. (Бөтә януарҙар бик оҙаҡ ҡул сабалар.)\nБынан һуң шәһәр еренән һайланып килгән һыйыр, тороп:\n— Әфәнделәр! Минән мөҡәддәм хөббэ һөйләгән әфәнденең һәммә һүҙе бик дөрөҫ. Ул әйткәнсә, беҙ, хайуандар, ғөмүмән, әҙәм балаларынан золом күрәбеҙ. Хосусан, беҙҙең һыйыр синыфына әҙәмдәр араһында һәм дә сит йыртҡыстар араһында (рәис: «Асыл маҡсаттан сыҡма!»— тип тәнбиһ итә) ҡәҙер юҡ. Беҙҙе әҙәмдәр һуялар, иттәребеҙҙе ашайҙар, бүре, айыу кеүек йыртҡыстар беҙҙе быуалар, (һарыҡ, кәзә, ат һәм башҡалар ҡул сабалар, башҡалары һыҙғыралар, рәис кешенең шәхесенә теймәҫкә тәнбиһ итә, бүре, аяҡ тибеп: «Долой!»— тип ҡысҡыра.) Шулай, улай булһа, мин үҙебеҙҙең башыбыҙға әҙәмдәр тарафынан килгән йәбер һәм золомдар хаҡында һөйләйәсәкмен: бына мин ун ике йылдан бирле өсөнсө хужа ҡулына керҙем. Кәрәк ҡайһы ғына хужа булһа ла, бала-сағалары менән минең һөтөмдө эсеп тәрбиә ҡылыналар. Ләкин көфране ниғмәт ҡылмаған һис бер хужаға осрай алманым. Бына ете йылда ете балам булды, һис береһенең нурлы йөҙөн күрә алманым. Ул бисараларҙың һис береһе әсәләренең һөттәрен туйғанса имә алманылар. Бына бынан бер ай элек быҙаулаған инем, өс көн үтеү менән ғәзиз баламды ҡассабҡа һатып ебәрҙеләр. Әҙәм балалары үҙҙәре инсафлыҡты дәғүә ҡылалар. «Хайуандарҙы химая йәмғиәттәре» асалар. Хәлбуки эшләгән эштәре был дәғүәләренең хилафынса булып сыға. Был эштәрҙең һәммәһен үҙ файҙалары өсөн эшләйҙәр. Минең был һуңғы хужам «Хайуандарҙы химая йәмғиәте»нә ағза булып яҙылған. Ә үҙе, ғәзиз баламдың күҙен дә күрһәтмәй, һис бер мәрхәмәт ҡылмай, һуйырға һатып ебәрҙе. Тәбиғи, ғәзиз баламдың ите ғүмеренең бишенсе көнөндә байҙар өҫтәлендә булды. (Күҙенән йәш килә. Һәммә халыҡ гөж килеп ҡул саба.) Һыйыр һөйләүендә дауам итеп:\n— Бисара балам, әсәһенең мөбәрәк йөҙөн күрә алманы, һөтөмдө лә иммәне, хоҙайҙың матур донъяһында гиҙеп, саф һауа еҫкәй алманы, минең балам да үҙемә ғәзиз! Әҙәмдәрҙең үҙҙәренең балаларын шулай итһәң, ни эшләрҙәр ине? Улар өс көнлөк быҙауҙы һуйып ашарға оялмайҙар. Аҙ ғына ла мәрхәмәт итеп ҡыҙғанмайҙар. Донъяла яңғыҙ минең балам ғына түгел, улар, ғөмүмән, беҙҙең башыбыҙға ҙур фәләкәт килтереп кенә торалар. Бинаән ғәләйһи уларҙың был золомдарына бер сик яһарға, уларҙың йәберҙәренә ниһайәт бирергә, уларҙың шәрриҙәренән ҡотолоу сараһын эҙләргә тейешле һәр бер мәхлүҡ был хаҡта ижтиһад итергә бурыслы,— тип һүҙен тамам итә. (Бөтә януарҙар һыйырҙың хөббәһенә ҡул сабалар.)\nБынан һуң һүҙ нәүбәте бүрегә килә:\n— Әфәнделәр! Һыйыр әфәнденең һөйләгән һүҙҙәренең әҡсәре дөрөҫ. Улар, шулай уҡ башҡа хайуандар ҙа, әҙәмдәрҙән ниһайәтһеҙ йәбер-золом күрәләр. Ләкин һыйырҙар беҙҙең кеүек үк мазлум түгелдәр. Бәғзе ерҙәрҙә, мәҫәлән, Һиндостан кеүек виләйәттәрҙә, һыйыр балаларын аллалар дәрәжәһенә күтәреп ихтирам иткән урындар ҙа юҡ түгел. Шуларҙы уйлағанда, был әҙәм балаларының ахмаҡлыҡтарына иҫең китер! Бында өс көнлөк быҙауҙы һуйып ашайҙар. Шул уҡ быҙауҙы икенсе ерҙә мөҡәддәс белеп, уның хөдүсиәтен һаҡлар өсөн бер-береһенең ҡандарын түгәләр. Унан һуң исраилдәрҙең Самири тигән кеше яһаған серле быҙауға табыныуҙары, мисырлылар ҡашында ҡашҡа үгеҙҙең мөҡәддәс булып танылыуы тарих менән сабиттыр. Мин бында шуны әйтмәксе булдым ки: һыйырҙар бер тарафтан хурлыҡ күрһәләр, икенсе тарафтан ихтирам да күрәләр. Бинаән ғәләйһи уларҙың үҙҙәрен был тиклем яуызлыҡ аҫтында иҙелгән тип күрһәтеүҙәре урынһыҙыраҡ. (Шәхси дошманлыҡтар иғтибарға алынмаһын, тигән тауыштар сыға.) Унан һуң, әҙәм балалары йорт хайуандарының мәғишәттәрен тәьмин итәләр. Уларҙы ашаталар, эсерәләр. Ә беҙҙең бүре һәм башҡа ҡыр хайуандары, ғөмүмән, әҙәмдәргә дошман булып танылғандар. Ғасырҙарҙан бирле беҙҙе ҡайҙа күрһәләр ҙә аталар, үлтерәләр. Тиреләребеҙҙе үҙҙәренең кәрәк-яраҡтарына истиғмал ҡылалар. Дөрөҫ, беҙҙе йыртҡыс тип шулай үлтерергә тейешле таба торғандарҙыр. Ләкин тикшереп ҡарағанда, беҙ әҙәм балаларынан йыртҡыс, уларҙан вәхши түгел бит!\nУларҙың вәхшә һәм золомдары үҙҙәренән артып, бөтә хайуандатҡа үтә. Уларҙан һауалағы ҡоштар, һыуҙағы балыҡтар, урмандағы йыртҡыстар, хатта һис бер гонаһһыҙ хайуандар ҡотолмай. Мәҙәниәт төҙөйбөҙ, тип бөтә донъяның күркен ебәрәләр, рәхәттәре өсөн, ниндәй генә вәхшәттәрҙе булһын, эшләүҙән тартынып, хоҙайҙан ҡурҡып тормайҙар. Беҙҙә генә түгел, үҙҙәренең араһында һәр көн иҫ киткес уҫаллыҡтар эшләнеп тора. Ғалиб булғандары мәғлүб булғандарын ниндәй иҙә һәм яфа ҡылалар. Ә үҙҙәре «мәҙәниәт» тип ҡысҡырған булалар. Был былай булды. Ә һыйыр әфәнденең беҙҙән шикәйәт ҡылыуы бик үк тура булып етмәй. Беҙ уларға һис бер золом ҡылғаныбыҙ юҡ. Һирәк-мирәк кенә уларға һөжүм ҡылабыҙ икән, был бер ҙә ғәфү ҡылынмаҫлыҡ нәмә түгел. Хоҙай беҙҙең ризыҡты шулай яратҡан булғас, сарабыҙ юҡ инде. Беҙ уларҙың хөрриәттәренә теймәйбеҙ. Бында әҙәмдәрҙең шәрриҙәренән ҡотолор өсөн йыйылғанбыҙ, бинаән ғәләйһи үҙ арабыҙҙа булған ваҡ-төйәк нәмә өсөн бер-беребеҙгә ҡәбәхәт иснад ҡылып торорға урын юҡ. Иттифаҡ менән әҙәмдәрҙең уҫаллығынан ҡотолоу юлын ҡарайыҡ. Беҙ шунда ғына рәхәт күрә алырбыҙ. Минең бүтән һүҙем юҡ. (Йыртҡыс хайуандар ҡул сабалар, башҡалары сөкүт итәләр.)\nБынан һуң рәис хәҙрәттәре мәжлескә фасилә бирә. Ярты сәғәттән һуң арыҫлан риясате тәхтендә тағы ла мәжлес башлана. Мәжлес асылғас, фил әфәнде (Һиндостандан һайланған вәкил) һүҙ башланы:\n— Минән элек һөйләгән әфәнделәр әҙәмдәрҙең йәбер һәм золомдары хаҡында күп һөйләнеләр. Бына беҙҙең фил милләте ни тиклем көслө булһа ла, һис кемгә йәбер һәм золом итеүҙе яратмай торған ғәҙел бер милләт. Беҙ кескенә генә бер хайуанға ла юл биреп үтәбеҙ. Бик асыуыбыҙҙы килтермәгән ваҡытта әҙәм балаларына ла һис бер зарарыбыҙ юҡ. Шулай була тороп та, әҙәм балалары беҙҙең нәҫелебеҙҙе ҡороторға тырышалар. Яңғыҙ беҙ генә түгел, әҙәм балаларының уҫаллыҡтарынан ҡайһы бер хайуандарҙың нәҫелдәре бөттө. Башҡаларыбыҙ ҙа көндән-көн инҡиразға табан бара, был эштәргә бер сара табып, уларҙың золомдарына ҡаршы тормаһаҡ, бөтөүебеҙҙә һис бер шөбһә юҡ. Һәммәбеҙ иттифаҡ менән эш күрергә кәрәк. Синыф-фәлән айырмаһына ҡарап, бер-беребеҙҙең ғәйептәрен эҙләшеп торорға ярамай. Йәшәһен иттифаҡ!.. Йәшәһен хайуанәт ғаләме!— тип һүҙен тамам итә. (Бөтә хайуандар ҡул сабалар.)\nБынан һуң рәистең ғарыз итеүе буйынса, әҙәмдәрҙең йәбер-золомдарынан ҡотолоу сараларын эҙләү өсөн бер комиссия яһамаҡсы булалар. Комиссияға ағзалар һайлағанда, былар араһында тағы ла ихтиләф ҡуҙғала. Ниһайәт, йыртҡыс хайуандарҙың тауыштары күберәк булып, комиссияға түбәндәге әфәнделәр һайланалар: арыҫлан, ҡаплан, юлбарыҫ, айыу, төлкө, бүре; ҡоштарҙан — ыласын, ябалаҡ.\nБыларҙың һайланыуынан бәғзе хайуандар риза булып етмәһәләр ҙә, тауыштарын сығармай, сөкүт итәләр.\nМәжлес тарала. Комиссия ағзалары бер ергә йыйылып, эште тикшерергә керешмәксе булалар. Эште тикшереүҙән мөҡәддәм тамаҡ туйҙырып алырға кәрәк була. Йә, нимә ашарға?.. Бүренең һүҙе буйынса был юлға һыйырҙы ашарға ҡарар бирәләр. Һәм тотоп ашайҙар ҙа, инде ҡорһаҡ тулды. Мәсьәләне икенсе ваҡытта ҡарарға ҡалдырып, һәр береһе урынлы-урынһыҙ барып, рәхәтлек менән йоҡоға китәләр. Йылдар үтә, мәсьәлә һаман ҡаралмай.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Хайуандар_араһында._Мәжит_Ғафури&oldid=638800"\nThis page was last edited on 12 November 2018, at 07:14.


Яҙғы бал биш меңгә яҡын сығарылыш синыф уҡыусыһын берләштерҙе\nБөгөн Өфөнөң Совет майҙанында ун беренселәр бейеү байрамы ойошторҙо. Егет-ҡыҙҙар баш ҡала халҡын буласаҡ һөнәре, киләсәккә ҡуйған маҡсаттары менән дә таныштырҙы.\nМөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы уҡыусылары баш ҡалала асылған сығарылыш синыфы уҡыусылары аллеяһында фотоһүрәттәрен күреп ҡыуанды. Элина, Айгүзәл, Урал ун бер йыл буйы бергә уҡып, яҡын дуҫтарға әйләнгән. Буласаҡ журналист, программист ҡыҙҙарға һәм әленән күп еңеүҙәргә ирешкән спортсы егеткә мәктәп менән айырылыу еңелдән түгел.\nПушкин урамында асылған сығарылыш синыфы уҡыусылары аллеяһын ҡарарға меңдәрсә кеше йыйылды. Унда ун беренселәрҙең фотоһүрәттәренән тыш, кем булырға теләүҙәре хаҡында рейтинг менән дә танышырға мөмкин ине. Күптәр инженер, табип, юрист булырға хыяллана, 69 кеше Йыһанға осорға теләй.\nҠыҙҙар һәм егеттәр бер-береһенең ҡыҙыл таҫмаһына изге теләктәрен яҙып, маҡсаттарының тормошҡа ашыуын да теләне. Университетта яңы танышлыҡтар көтөлһә лә, мәктәптәге дуҫлыҡ - иң нығы һәм көслөһө.\nБарабан тауышы аҫтында Башҡортостандың киләсәге ҡулға-ҡул тотоношоп, бер сафта Совет майҙанына ағылды. Өфө үҙәге бер көнгә бейеү майҙанына әйләнде. Сығарылыш синыфы уҡыусылары һуңғы айҙарҙа уҡыуҙан һуң репетицияларға йөрөп, Яҙғы балға әҙерләнгән.\nШатлыҡлы ла, шул уҡ ваҡытта моңһоу ҙа сара алтынсыға үткәрелеүгә ҡарамаҫтан, йыл да меңдәрсә тамашасыны йыя. Майҙанда тиҫтәгә яҡын бейеү ҡуйылды, хәрәкәттәрҙе тиҙерәк яһағанда йөрәк тибеше йышайған кеүек май аҙағына яҡынлашҡас ун беренселәр ҙә нығыраҡ тулҡынлана башлай.\nКүккә төрлө төҫтәге шарҙарҙы осороу ҙа байрамға йәм өҫтәне. Сәхнәнән яңғыраған һәр теләкте ун беренселәр ихлас ҡабул итте. Алда уларҙы яңы еңеүҙәр һәм ҡаҙаныштар көтә.


1 февралдән Башҡортостанда әсәлек һәм балалыҡ менән бәйле пособиеларҙың күләме 2,5% арта\n9 Февраль 2018, 15:52\n1 февралдән Башҡортостанда әсәлек һәм балалыҡ менән бәйле пособиеларҙың күләме арта.\nБалалы ғаиләләргә, шул иҫәптән бала тыуғас бер тапҡыр бирелә торған, сабыйҙы йәш ярымға тиклем тәрбиәләгән өсөн айлыҡ (пособиеның минималь күләме) һәм йөклөлөктөң иртә срогында медицина ойошмаларына иҫәпкә баҫҡан өсөн пособиелар индексацияланды. Рәсәй Хөкүмәтенең 2018 йылдың 26 ғинуарындағы ҡарарына ярашлы, уларҙың күләме 2,5% арттырылды.\nШулай итеп, район коэффициентын иҫәпкә алып, баланы йәш ярымға тиклем тәрбиәләгән өсөн айлыҡ пособиеның минималь күләме тәүге бала өсөн — 3 613, 68 мең һум; икенсе һәм артабанғы сабыйҙар өсөн 7 227,35 мең һумға етте.\nБала тыуғас, ата-әсәгә бер тапҡыр 19 272, 95 һум түләнә.\nЙөклөлөктөң тәүге айҙарында уҡ медицина ойошмаларына иҫәпкә торған ҡатындарға пособие 722,74 һумға тиклем артты.\n1 ғинуарҙан хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме (МРОТ) артыуға бәйле бала тәрбиәләгән өсөн айлыҡ пособиеның максималь һәм минималь суммалары үҙгәрҙе. Пособиеның иң юғары суммаһы календарь ай өсөн 24 536,57 һум тәшкил итә һәм Башҡортостанда түләү 4 364 һум 94 тиндән түбән булырға тейеш түгел. Әлеге ваҡытта Рәсәйҙә МРОТ 9 489 һум.\nБынан тыш, мәрхүмде ерләүгә пособие индексацияланды. Уның суммаһы — 6 556,51 һум.


Башҡортостан Бөтә донъя «Татарса диктант яҙ» акцияһына ҡушылды - Bash.News\nБашҡортостан Бөтә донъя «Татарса диктант яҙ» акцияһына ҡушылды https://bash.news/news/107971_bashortostan_bt_donya_tatarsa_diktant_ya_akciyayna_ushyldy\nТуғыҙ йәштәге лә, туҡһандағы ла йәнә парта артына. Уҡыусылар, студенттар, ябай хеҙмәтсәндәр, депутаттар, дәүләт эшмәкәрҙәре лә бер бүлмәлә ултырып диктант яҙҙы. Татарҙар ғына түгел, башҡорттар, республикала йәшәүсе башҡа милләт вәкилдәре акцияға ҡушылды. Диктанттың тексы ла быйыл тап дуҫлыҡҡа, Башҡортостанда йәшәүсе халыҡтарҙың берҙәмлегенә арналғайны.\nТуған телдә диктант яҙыуға милли йыр-моңдан да яҡшыраҡ көйләүсе юҡ, ти сарала ҡатнашыусылар. Хәйер, музыканың теле, милләте юҡ, ул һәр кемгә лә күңел асҡысы. Диктант яҙыуға ла, акция татар телендә булыуға ҡарамаҫтан, төрлө милләт вәкилдәре ҡушылды.\nЗилара Хәмитова, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ студенты: “Беҙ педагогик вузда уҡыйбыҙ. Мәктәпкә эшкә барғас төрлө милләт уҡыусылары ла булыуы ихтимал. Шуға күрә үҙемде һынап ҡарарға булдым. Үҙемдең телемде, тарихымды яратам.Бынан тыш урыҫ телендә лә тоталь диктантта ҡатнашам. Географик диктантты ла яҙҙым. Оҙаҡламай этнографик диктант була һәм унда ла үҙемде һынап ҡараясаҡмын”.\nТап шуға ла Башҡортостанда яҙылған диктант тексы милләт-ара татыулыҡҡа, республикала йәшәүсе халыҡтарҙың дуҫлығы, ҡаһарманлыҡ, илһөйәрлеккә арналған.\nРимма Үтәшева Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай комитеты рәйесе урынбаҫары, Башҡортостан татарҙарының төбәк милли-мәҙәни автономияһы советы рәйесе: “Беҙ ике республика туғандаш халыҡтар һәм бөгөн беҙ диктантты ла дуҫлыҡ тураһында яҙабыҙ. Мин уҡытыусылар ғаиләһенән һәм диктант яҙырға яратам. Дөрөҫ, татарса дүрт класс ҡына тамамланым, әҙерәк тулҡынланам шуға. Әммә иң мөһиме – ҡатнашыу. Тиҙҙән башҡорт диктантына ла барасаҡмын әле”.\nАкцияның маҡсаты – татар телендә хатаһыҙ яҙырға өйрәтеү, әҙәби телде ҡулланыусыларҙың даирәһен арттырыу. Әммә күптәр бында белем тикшереү өсөн генә килмәй.\nГөлшат Исламгәрәева, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ студенты: “Был телдәрҙә диктант яҙыу беҙгә бер ҙә ауыр түгел. Сөнки туған татар теленән тыш рус, башҡорт, инглиз телдәрен дә уҡыйбыҙ. Сөнки беҙ күп милләтле республикала йәшәйбеҙ һәм башҡа халыҡтарҙың телен белеү кешенең яҡшы сифаты тип уйлайым”.\nПарта артында туғыҙ йәштәге лә, туҡһандағы ла. Башҡортостандың халыҡ шағиры Марат Кәримов та бындай сараларҙы ҡалдырғаны юҡ. Күп милләтле донъяла үҙеңде, милләтеңде танытыу был диктант, ти әҙип.\nМарат Кәримов, Башҡортостандың халыҡ шағиры: “Күп милләтле донъяла үҙеңде танытырға ла кәрәк бит. Милләтте, телде үҫтереү, башҡа милләттәр менән бер тигеҙ күрһәтеү өсөн был сара әһәмиәтле”.\nТатарса диктант илдә 2016 йылдан алып уҙғарыла. Уның географияһы йылдан-йыл киңәйә. Былтыр 40 Рәсәй төбәктәрен һәм 28 сит илдән 15 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. Быйыл да диктант яҙыусылар һаны аҙ булмаҫ тип көтөлә. Ә инде уның һөҙөмтәләрен махсус сайтта бер айҙан һуң белергә мөмкин.


Икенсе йөҙ йыллыҡҡа аяҡ баҫып — Ғәзиз Лоҡманов менән «Аҙна йомғаҡтары» — ИНСТИТУТ СТРАТЕГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН\nИкенсе йөҙ йыллыҡҡа аяҡ баҫып — Ғәзиз Лоҡманов менән «Аҙна йомғаҡтары»\nИкенсе йөҙ йыллыҡҡа аяҡ баҫып… Республиканың икенсе йөҙ йыллығына аяҡ баҫып киләсәккә етди үҫеш пландарын барлағанда, үткәндәрҙе лә иҫтә тотоу зарур. 90-сы йылдағы үҙаллылыҡ Республиканың булған потенциалын үҙ мәнфәғәтендә файҙаланып тиҫтәләрсә йылдар дауамында йыйылып килгән социаль мәсьәләләрен хәл итһә, иртәгәһе көн үҫешкә баҫым яһауҙы талап итә. Башҡортостандың иҡтисади хәле, потенциалы һәм үҫеш пландары хаҡында Башҡортостан Фәндәр Академияһының Стратегик тикшеренеүҙәр институты мөдире, иҡтисад фәндәре докторы Азат Янгиров менән әңгәмәләштек. Иғтибарығыҙға аҙна хәбәрҙәре интервьюһы.\nҒалимдың билдәләүенсә стратегик маҡсаттарға өлгәшеп була һәм бының төп сере — идара итеү системаһын үҙгәртеү. Миҫал итеп инвестицияларҙы йәлеп итеү өлкәһен ҡулға алды.\n— Республика башлығы Радий Хабиров билдәләгән 2024-се йылда 500 миллиард һум күләмендә инвестиция йәлеп итеү — бигерәк амбициялы маҡсат. Әлеге мәлдә 300 миллиард та билделә үҫеш тип һанайбыҙ. Тик комплекслы саралар тормошҡа ашырылғанда был юғары маҡсатҡа өлгәшеп була. Идара системаһының яңыса төҙөлөүе республика һәм муниципалитеттар кимәлендә үткәрелгән «инвестиция сәғәттәре», «һаулыҡ сәғәттәре», «төҙөлөш сәғәттәре» индерелеүенән дә күренә. Ике махсус иҡтисади территория булдырыласаҡ, ләкин дөйөм республика төбәктәре лә инвесторҙарға асыҡ булырға тейеш. Һәм быны Радий Фәрит улы асыҡса билдәләй, — ти Азат Янгиров.\n«Хәбәрҙәр. Аҙна йомғаҡтары» от 12 октября 2019 года на сайте ГТРК «Башкортостан»


Өфө ҡалаһында Әҙеһәм Исҡужин исемендәге 9-сы балалар музыка мәктәбе өсөн яңы бина төҙөлә\nМуниципалитет эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе - социаль әһәмиәтле объекттар төҙөү һәм уңайлы ҡала мөхитен булдырыу. «Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына йөҙ объекттар» проекты сиктәрендә Өфөлә Әҙеһәм Исҡужин исемендәге 9-сы балалар музыка мәктәбе өсөн яңы заманса бина күтәрелде. Ул Ленин районының затон биҫтәһендәге Чкалов һәм Союз урамдары киҫешкән ерҙә урынлашасаҡ.\n9-сы балалар музыка мәктәбе йәш өфөлөләрҙе башҡарыу оҫталығының нигеҙҙәренә һәм музыка сәнғәтенә 1966 йылдан алып өйрәтә. Элек ул Пожарский урамында урынлашҡан булған, һуңынан уҡыу йорто 2016 йылдың Әхмәтов урамындағы йортҡа күсерелә.\nӘлеге мәлдә музыка мәктәбендә 295 уҡыусы 16 белем биреү программаһы буйынса уҡый. Балалар менән 40 уҡытыусы эшләй. Мәктәптә өс хор, халыҡ инструменттары оркестры эшләп килә, скрипка класы үҫешә. Йыл һайын уҡыусылар һаны арта, шуның менән бергә яңы уҡыу кабинеттары ихтыяжы ла арта.\nЯңы мәктәп майҙаны 1500 метрҙан ашыу өс ҡатлы бина буласаҡ. Бында 17 индивидуаль һәм төркөм дәрестәре үткәрер өсөн төҙөкләндерелгән кабинеттар, заманса концерт залы планлаштырыла.\nБөгөнгө көндә кәртәләнгән һәм иғтибарлылыҡ билдәләре менән йыһазландырылған төҙөлөш майҙансығында свай ҡағыу эштәре бара. Был биналарҙың ышаныслылығы һәм ныҡлылығы өсөн яуап бирә.\nШаршамбы көндө Өфө ҡалаһының Ленин районы Хакимиәте вәкилдәре, БР капиталь төҙөлөш Идаралығы һәм «Башгражданстрой» тресы ҡатнашлығында күсмә оператив кәңәшмә үтте. Был сарала ҡатнашыусылар әлеге этаптағы төҙөлөш мәсьәләләрен ҡаранылыр.


Бөгөн Өфөнөң Ленин исемендәге майҙанында республиканың төп шыршыһын асыу тантанаһы үтте\nСарала тиҫтәләрсә ҡыш бабай ҡатнашты. Ҡупшыҡай үҙенсәлекле уйынсыҡтар, сағыу уттар менән биҙәлгән. Ғәҙәттәгесә майҙанда төҙөлгән боҙ ҡаласығынан, 8 метр бейеклектә төҙөлгән һырғалаҡтан халыҡ бик ҡәнәғәт.\nСағыу тамашаға халыҡ кемуҙарҙан ағылды. Үҙенсәлекле төҫтәрҙә балҡыған серле ҡаласыҡтар Яңы йылды ҡаршы алырға ашҡынған күңелдәрҙе сихрилеккә күмә, ти улар.


Рәсәйҙәге Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл\nМинһажетдинов Марат Хәләф улы (18.05.1934—2.07.1972), әҙәбиәт белгесе, фольклорсы. 1959-1972 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1964).\nАбдулла Солтанов (25.09.1928), үҙешмәкәр башҡорт йырсыһы һәм ҡурайсы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1992).\nАҙнабаев Әхмәр Мөхәмәтдин улы (23.05.1934), ғалим-башҡорт теле белгесе, педагог-методист һәм дәүләт эшмәкәре, педагогия фәндәре кандидаты (1967), профессор (1994).\nҒүмәров Вил Бәшир улы (2.04.1949—22.06.1994), башҡорт шағиры.\n↑ «Башҡортостан» гәзите, 2012, 4 июль\n«Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Ҡобағош, Учалы районындағы ауыл (Тикшерелеү көнө: 24 февраль 2020)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡобағош_(Башҡортостан)&oldid=934767 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 24 февраль 2020 в 11:15\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:15 24 февраль 2020 үҙгәртелгән.


ГҮЗӘЛ ЗАТТАР ТӘБРИКЛӘНДЕ\nСибай ҡалаһында иҫтәлекле кѳндәр йәиһә һѳнәри байрамдарҙы уҙғарыуға ҙур иғтибар бирелә. Бындай саралар күңел асыу, кәйеф күтәреү маҡсаты менән түгел, ә кешенең хеҙмәтен күрә белеү һәм дѳрѳҫ баһалау йәһәтенән ойошторола. Кисә, йәғни 22 ноябрҙә, Никах йортонда Әсә кѳнѳнә арналған кисә лә ошо маҡсаттарҙы үҙ эсенә алды. Байрам тантанаһына ҡаланың тѳрлѳ учреждение, ойошма-предприятиеларында уңышлы хеҙмәт иткән, һәр яҡлап ѳлгѳлѳ булған гүзәл заттар саҡырылған ине.\nӘсә тигән бѳйѳк исемде йѳрѳтѳүсе гүзәл заттарға арналған күркәм сараны асып, хакимиәт башлығы урынбаҫары Илгиз Рәхимйән улы Хәйруллин ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.\n—Әсә булыу—бәхет кенә түгел, ә оло хеҙмәт һәм батырлыҡ. Шуныһы ҡыуаныслы: Сибай ҡалаһында ғаилә, әсә мәнфәғәте иғтибар үҙәгендә. Быйыл ғына 101 күп балалы ғаиләгә ер участкалары бирелде, 2 социаль йорт сафҡа инде. Киләсәктә лә был эштәрҙе дауам итеү—ниәтебеҙ. Ҡалала юғары уҡыу йорттарының, театр, филармония кеүек мәҙәни усаҡтарыбыҙҙың булыуы ла күп мѳмкинлектәр аса. Ысынлап та, баланың һәләтен үҫтереү тәңгәлендә лә, һаулыҡ һаҡлау йәһәтенән дә бар уңайлыҡтар тыуҙырылған. Быға миҫал итеп физкультура-һауыҡтырыу комплексын, боҙ һарайын,йәштәр-үҫмерҙәр клубтарын, сәнғәт мәктәбен, үҙәк дауахананы килтерергә мѳмкин. Изге байрамығыҙ менән тәбрикләйем. Балаларығыҙҙың изгелеген күреп йәшәгеҙ,эшегеҙҙә, ғаиләгеҙҙә уңыштар юлдаш булһын,—тине ул.\nАртабан Илгиз Рәхимйән улы үҙ эшенә намыҫлы ҡараған, М. Ғафури исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркы директоры Сажиҙә Ғәниеваны һәм үҙәк ҡала дауаханаһы табибы Зѳлфирә Халисованы тәбрикләп үтте. Тәүгеһе Рәсәй Федерацияһының профсоюздар ойошмаһының Маҡтау грамотаһын алып ҡыуанһа, икенсеһе иһә «Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау отличнигы» исеменә лайыҡ булды.\nЙыр-моң менән үрелеп барған кисәгә күренекле йырсы Альберт Салауатовтың моңло тауышы, Ләйсән Таштимерованың, аталы-уллы Айтуған һәм Айсар Дәүләткирәйевтарҙың дәртле бейеүҙәре, сәнғәт мәктәбе тәрбиәләнеүселәренең сығыштары йәм ѳҫтәне. Күркәм сара әсәләрҙең байрам кәйефен арттырып, күңелдәрен күтәреп, кѳс-дәрт ѳҫтәгәндер, тигән ышаныстабыҙ.


Яҡты хәтирәләр ҡалдырҙы\n6 Ноябрь 2021, 15:45\nБашҡортостандың атҡаҙанған табибы, медицина фәндәре докторы, профессор Ибраһим Ғәйзулла улы Рәхмәтуллиндың тыуыуына 85 йыл (1936-1998).\nРайоныбыҙҙың Ҡужабаҡ ауылынан тирә-йүндә киң билдәле ҡаты билле көрәшсе, ҡыпсаҡ бәһлеүәне Ҡотлоәкбәрҙең өлкән улы Ғәйзулла Яңы Себенле мәсетенең имам-хатибы вазифаһын башҡара. Үткән быуаттың утыҙынсы йылдары башында дингә ҡаршы көрәш бик көсәйә, мәсеттәр күпләп ябыла, дин әһелдәренә ҡаршы репрессиялар башлана. Мәҫәлән, Үрген ауылынан атаҡлы Әхмәтбаҡый хажи хәҙрәт Аҡъюлов хөкөм ителеп, ғәйепһеҙгә төрмәгә ябыла. Яңы Себенлеләге йорто, мал-мөлкәте тартып алынып, мәсет менән мәҙрәсәне мәктәпкә әйләндергәс, Ғәйзулла, дини вазифаһынан китеп, Ҡужабаҡҡа күсенеп ҡайта, ярай әле ҡулға алынмай. 1936 йылда уның ғаиләһендә бишенсе булып ир бала донъяға килә. Сабыйға матур мәғәнәле Ибраһим тигән исем ҡушалар.\nМалай бик теремек, үҙ аллы булып үҫә. Атаһы яҡты донъя менән хушлашҡанда, уға биш йәш тә тулмаған була. Ибраһим менән ағаһы Сөләймәндең елкәһенә шул ауыр йылдарҙа ололар атҡара торған эштәрҙе башҡарыу бурысы ята. Өҫтәүенә, күршеләге Ғилман ағайҙарының йәтим ҡалған ишле ғаиләһе хаҡында ла ҡайғыртырға тура килә...\nЙылдар үтә тора. Үҙ ауылында башланғыс мәктәпте тамамлағас, белемгә әүәҫ Ибраһим Яңы Себенлегә йөрөп уҡый. Башҡорт кластары булмаған мәктәптә күрше ауылдарҙан килгән балалар татарса уҡырға мәжбүр була. Яҙын-көҙөн ямғырҙарҙа, ҡышҡы һалҡын бурандарҙа ла дәрес ҡалдырмайса ете класты бик һәйбәт тамамлай үҫмер. Ошо йылдарҙа өс апаһы бер төптән, кемдеңдер ҡотҡоһона бирелеп, Урта Азия яҡтарына бәхет эҙләп сығып китә. Сөләймән ағаһын ФЗО-ға алалар. Әсәһе ауырып китә. Ибраһимға артабан уҡыуын туҡтатырға тура килә. Ике йыл ауырыу әсәһен ҡарай, төрлө эштәрҙә эшләп көн күрә. Уҡыуҙы дауам итеү теләге уны яҡын-тирәлә берҙән-бер булған Үргендәге башҡорт урта мәктәбенә алып килә. Ибраһим мәктәп интернатына урынлаша. Теремек, тырыш егет тиҫтерҙәре араһында бик тиҙ абруй яулай. Тәбәнәк буйлы булһа ла, саңғыла һәйбәт йүгерә, мәктәп, район ярыштарында алдынғы саңғысылар иҫәбендә йөрөй. Ауылға ла тауҙар аша аҙна һайын ҡайтып, әсәһенә донъя көтөшә, үҙенә аҙналыҡ аҙыҡ-түлек тә алып килә.\nШулай өс йыл үтеп тә китә. Ибраһим 1955 йылда Үрген урта мәктәбен уңышлы тамамлай. Атаһының ҡаты ауырып, иртә донъя ҡуйыуы, әсәһенең һаман мандый алмауы Ибраһимға Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетына уҡырға инеү өсөн төп этәргес булғандыр, моғайын.\nУҡыған йылдарында егет йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша, көслө саңғысы ла була, йыйылма команда составында институттың намыҫын яҡлап төрлө кимәлдәге ярыштарҙа уңышлы сығыш яһай. Уҡыу алдынғыһы булған студент фән менән дә ҡыҙыҡһына. Юҡҡа ғына түгел, уҡыуын тамамлағас, институт етәкселеге йәш белгескә кафедрала эш тәҡдим итә.\nЛәкин Ибраһим Ғәйзулла улы тәүҙә белемен практикала һынап ҡарарға була һәм 1961-1964 йылдарҙа Бүздәк районының Күҙәй участка дауаханаһында хирург һәм баш табип вазифаларын башҡара. Ошо осорҙа ул байтаҡ тормош һәм эш тәжрибәһе туплай. Рәхмәтуллин бүздәктәр менән ғүмере буйы тығыҙ бәйләнештә булды, район халҡына күп ярҙам күрһәтте.\n1964-1966 йылдарҙа Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы ҡарамағындағы ординатурала уҡыуын дауам итә һәм 1969 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1966 йылдан был дауаханала хирург, институтта уҡытыусы булараҡ эшен дауам итә. Артабан Ираһим Ғәйзулла улының табип һәм ғалим булараҡ һәләттәре республиканың бына ошо алдынғы медицина үҙәктәрендә тулыһынса асылды ла инде! 1991 йылда ул докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, профессор дәрәжәһенә ирешә һәм институттың эндокринология кафедраһы мөдире вазифаһына һайлана. Ғалимдың фәнни эшмәкәрлеге боғаҡ (зоб) һәм ҡалҡан биҙенең башҡа ауырыуҙарын өйрәнеүгә, дауалау һәм иҫкәртеү ысулдарын камиллаштырыуға арналған. Ул ошо йүнәлештә ике ҙур монография һәм 175-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Бер үк ваҡытта Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш эндокринологы, БР эндокринологтары йәмғиәте рәйесе (1976-1998) вазифаларын да башҡара. Бына шулай итеп Ибраһим Ғәйзулла улы республиканың эндокринология мәктәбенә ныҡлы нигеҙ һала!\nОшо яуаплы вазифаларҙа эшләү менән бер рәттән Ибраһим Рәхмәтуллин Республика клиник дауаханаһында хирургия бүлеген дә етәкләне. Юғары категориялы хирург булараҡ, үтә лә яуаплы, ҡатмарлы операциялар яһаны, меңәрләгән ауырыуҙы үлемдән алып ҡалды. Ҡан тамырҙары, боғаҡ ауырыуҙарын дауалау буйынса иң күренекле хирургтарҙың береһе һаналды ул. Был өлкәлә үҙенең янына һәләтле йәштәрҙе лә ылыҡтыра белде. Бөгөн улар уҡытыусыларының эшен уңышлы дауам итә.\nИнституттың ҡабул итеү комиссияһының яуаплы секретары булып эшләгәндә Ибраһим Ғәйзулла улы ауыл йәштәрен уҡыу йортона йәлеп итеүгә ҙур көс һалды. Уның ярҙамы менән республиканың көньяҡ райондарының, бигерәк тә Ейәнсураның, күп егеттәре һәм ҡыҙҙары табип һөнәре алыуға өлгәште.\nИбраһим Рәхмәтуллин, тыуған яғының патриоты булараҡ, районыбыҙҙың, республикабыҙҙың йәмәғәт тормошонда бик әүҙем ҡатнашты. Ул Өфөләге «Ейәнсура» яҡташтар берлеген ойоштороусыларҙың береһе һәм идараның тәүге рәйесе булды, Бөтә донъя башҡорттарының беренсе Ҡоролтайында делегат булып ҡатнашты. Тыуған районы менән тығыҙ бәйләнеш тотто, ауырыуҙарҙы республика клиникаларында дауалау йәһәтенән районыбыҙ халҡына күрһәткән ярҙамы бик ҙур булды.\nЯҡташыбыҙҙың фиҙаҡәр хеҙмәте юғары баһаланды: уға «Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау отличнигы», «Башҡортостандың атҡаҙанған табибы» маҡтаулы исемдәре бирелде, 60 йәшенә Башҡортостан Хөкүмәтенең Маҡтау грамотаһына лайыҡ булды.\nӘммә тормош һәм яҙмыш логикаһы рәхимһеҙ. Ижад ҡомары асылған, көс-ғәйрәте ташып торған мәлдә, 62 йәшендә генә, 1998 йылдың 19 июлендә Ибраһим Ғәйзулла улы Рәхмәтуллин ҡаты ауырыуҙан арабыҙҙан китеп барҙы.\nИбраһим Рәхмәтуллин яҡшы табип, оҫта ойоштороусы, фәнни хеҙмәткәр генә түгел, бик кешелекле, ярҙамсыл, туған йәнле, кеселекле кеше ине. Һәйбәт ир, хәстәрлекле атай, йүнсел ғаилә башлығы ла булды. Ҡыҙҙары Гүзәл менән Ғәлиә, улдары Салауат, юғары медицина белеме алып, атайҙарының юлын дауам итә. Салауат – медицина фәндәре кандидаты. Ейән-ейәнсәрҙәре лә Ибраһим ҡартайҙары менән ғорурлана, уның исеменә тап төшөрмәҫкә тырыша.\nАтаҡлы күҙ табибы, академик Марат Тәлғәт улы Аҙнабаев хәтирәләренән: «Ибраһим Ғәйзулла улы менән бер осорҙа аспирантурала уҡыныҡ, икебеҙ ҙә 1969 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡланыҡ. Кәңәшләшеп бергә эшләнек тә, ял да иттек, бер-беребеҙҙең тыуған яҡтарына йөрөштөк. Бәләкәйҙән этлек-ауырлыҡтарҙы күп күреп үҫкән Ибраһим бик йылғыр, сос булды, донъяны яҡшы белде. Мин унан күп нәмәгә өйрәндем. Ҡайҙа эшләһә лә уны бик хөрмәт иттеләр, сөнки эшен белеп, еренә еткереп башҡара, һүҙендә тора белә, ғәҙел һәм ярҙамсыл булды. Дуҫыма тағы ла бик күп матур кешелек сифаттары хас ине. Тик бик иртә юғалттыҡ беҙ уны, шуныһы бигерәк үкенес».\nРайоныбыҙҙың күренекле шәхесе Шаһивилдан Уйылдан улы Иҙрисовтың ҡәҙерле ағайы Ибраһим Ғәйзулла улы Рәхмәтуллиндың 60 йәшенә бағышлап 25 йыл элек яҙылған шиғырын тәҡдим итәм.\nТырызлыҡмы, әллә тырышлыҡ\nЙәтим үҫтең, бала саҡта тамаҡ\nСерек картуфҡа ла туйманы.\nАяҡ туңған саҡта йылытырлыҡ\nТишек сабатаң да булманы.\nБала саҡта һин үтәһе юлды\nКүпме бутап, ҡабат юйҙылар.\nҮҫә төшкәс, тағын һинең алға\nКүпме тоҙаҡ, кәртә ҡуйҙылар.\nӘллә шуға микән көслө булды\nҮҙһүҙлелек һиндә, тырызлыҡ.\nӘллә инде ҡаныбыҙҙа ҡалған\nАуырлыҡтар һине сыныҡтырһа,\nҠаршылыҡтар ғәйәт шымартты.\nТормош тупһаһынан менгән һайын\nҺиндә ғәйрәт, һиндә көс артты.\nОло маҡсат менән ҙур тырышлыҡ\nҮрелешеп бергә үҫтеләр.\nСәскә атып, бөгөн емештәрен\nҺинең алға тәүгә түктеләр.\nИр уртаһы булдың, һин иллелә\nАрыу белмәй үрҙәр яуланың.\nӘ алтмышта ил ағаһы булып,\nХалҡым улы булып ҡалаһың.\nИке туғандар (һулдан уңға): Мөхтәр Шәрипов, Ибраһим Рәхмәтуллин, Шаһивилдан Иҙрисов. 1967 йыл.


Башҡортостанда урмандарҙы авиация ярҙамында күҙәтеү башланды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n11:40, 25 июня 2018 Иҡтисад\nФото: БР Урман хужалығы министрлығы\nБашҡортостанда урмандарҙы авиация ярҙамында күҙәтеү башланды Фото: БР Урман хужалығы министрлығы\nБашҡортостанда яңынан урмандарҙы авиация ярҙамында күҙәтеү башланды. Ул урман янғындары мониторингы өсөн кәрәк, тип аңлаттылар Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығында. Пилоттар һигеҙ осош башҡарған һәм алты янғын усағын асыҡлаған.\nБыл миҙгелгә дөйөм оҙонлоғо 3,5 мең саҡрымдан ашыу 5,1 миллион гектар майҙанда бөтәһе алты маршрут раҫланған – күбеһенсә юлһыҙ тау-урман ерендә. Маршруттарҙың урман янғындарына, шулай уҡ һауа торошона бәйле үҙгәреүе ихтимал, тип хәбәр иттеләр «Башҡортостанда Урман янғындарын иҫкәртеү һәм һүндереү үҙәгендә».\nОшо көндәрҙә урмандар янмай, төбәктә түбән янғын хәүефһеҙлеге һаҡлана.\nТеги: урман янғындары, авиация ярҙамында күҙәтеү


"БАШвестЪ" гәзитенә Өфөнөң хоккей командаһындағы һуңғы\nүҙгәрештәр хаҡында мәғлүм булды. Клуб етәкселеге яңы уйынсылар тураһында хәбәр итә, командала өр - яңы "табыш" - "Авангард" клубы (Омск) уйынсыһы, 2003 - 2004 йылдар миҙгелендә Рәсәй чемпионы исемен яулаусы Дмитрий Субботин.\n"Салауат Юлаевҡа" үҙен күрһәтеү маҡсатында яңы уйынсылар\nкүп йыйылды. Барыһы артынан күҙәтеп өлгөрөүе лә мөмкин\nтүгел. Команданың генераль менеджеры кандидаттар тураһында мәғлүмәтте йәшермәһә лә, ҡайһы бер фамилиялар дөйөм ағымда ю ғалып ҡала. Мәҫәлән, инде бер нисә көн дауамында "Салауат Юл аев" составында ҡыҙыҡһыныу тыуҙырырлыҡ хоккейсы, Ҡаҙағстандан килгән Максим Беляев уйнай. Һәм ошондай уйынсылар байтаҡ. Барыһын да һанап бөтөүе ҡыйын, әлбиттә, шулай ҙа башлап ҡарайыҡ.\nҮҙәктә төп уйынсылар Заварухин менән Хлыстов уйнай. Уларҙың төп составтағы урыны шик тыуҙырмай. Заварухиндың капитан буласағы ла аңлашыла, уға беренсе звенола урын әҙерләнеп ҡуйылған.\n"Икенсе төп өс һөжүм итеүсе" үҙәгенә "йондоҙло" уйынсылар\nалынманы. Был позицияла уйнарға Максим Орлов, Максим Беляев, Дмитрий Калачев, Дмитрий Зюзин, Владимир Жмаев,\nДенис Курепанов, Сергей Зачупейко (Хлыстов тураһында ла оноторға ярамай) дәғүә итә ала. Ике Максим да үҙҙәрен юғары лигала яҡшы күрһәтә алды. Зюзин һәм Жмаев - Рәсәй йәштәр йыйылма командаһына кандидаттар - әлегә штабта Сергей Герсонский булған ваҡытта улар составта күренәсәк. Курепано в һәм Зачупейко йәш булыуҙарына ҡарамаҫтан (1988 йылғы),\nныҡышмалылыҡтары менән алдыра.\n"Салауат Юлаевта" көслө һөжүм итеүселәр күп түгел, шуға к үрә командаға 27 йәшлек Дмитрий Субботиндың килеүе яҡшы. Үткән миҙгелдә Дмитрий иҫ китерлек һөҙөмтәләр күрһәтмәне. 2004 - 2005 йылғы чемпионатта "Авангард" өсөн сығыш яһап, ун\nмәрәй генә йыя алды (5+5). Әммә "Салауат Юлаевта" Субботин икенсе, хатта беренсе звенола сыҡҡан хәлдә лә уға уйнау өсөн ваҡыты күберәк бүленәсәк, йәғни был хоккейсы үҙенең нимәгә һәләтле булыуын күрһәтә һәм үҙ карьераһында иң яҡшы миҙгелдәренең береһен үткәрә аласаҡ.\nШулай уҡ "Салауат Юлаевҡа" йәш хоккейсылар, ағалы - энеле Турнаевтар өҫтәлде. Өлкәне - Павел (1986 йылғы) төп командағ а ҡарала, кесеһе - Александр (1989 йылғы) үҙ йәшендәгеләр командаһы өсөн уйнаясаҡ.\n"Паюлахти Кубогына" "Салауат Юлаетың" 33 уйынсыһы ғына\nбара. Өфө клубы өсөн тап килмәгәндәр фин йыйындарына тиклем үк команданан китәсәк.


Өфөнөң “Торатау” Конгресс-холында "Мостай уҡыуҙары" үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 октября 2019 — 12:48 ГТРК «Башкортостан»\nУл Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналды. Ғалимдар, әҙәбиәт белгестәре Мостай Кәрим ижаданың донъя әҙәбиәтенә индергән өлөшөн юғары баһалай. Әҙиптең әҫәрҙәре бихисап телгә тәржемә ителгән. Хатта Ҡырым республикаһы китапханаһы фондында уның әҫәрҙәре һаҡлана, шиғриәтен яратып уҡыйҙар. Сит ил театрҙарында әҙиптең әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған спектаклдәр әле лә ҙур уңыш менән бара. Фәнни-ғәмәли кәңәшмәлә Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Украина, Рәсәй төбәктәре ғалимдары, китапхана хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.


Һамар өлкәһендә йәшәүсе башҡорттарҙың оло йыйыны үтте | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 228451\n24 июня 2021 — 13:18 ГТРК «Башкортостан»\nСара Һамар губернаһының 170 йыллығы һәм өлкә башҡорттары ҡоролтайының 25 йыллығына арнап ойошторолдо. Бында Башҡортостан делегацияһы ла ҡатнашты. Йыйын Ташбулат ауылында башланды. Бынан билдәле шәхестәр Ғөбәй Дәүләтшин, Ғәббәс Дәүләтшин, Хәмзә Дәүләтшин һәм Ғөбәй Дәүләтшиндың тормош иптәше, яҙыусы Һәҙиә Дәүләтшина сыҡҡан. Ауылды данлаған йәмәғәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренә арналған стела асылды. Төп майҙанда Һамар өлкәһенең Оло Чернигов, Оло Глушица райондары һәм башҡа башҡорт ауылдарының тирмәләре ҡуйылды. Бында шәжәрәләр күргәҙмәһе ойошторолдо, Ырғыҙ-Кәмәлек башҡорттарының боронғо кәсептәре күрһәтелде. Байрам сараларынан тыш, йыйында Һамар башҡорттарының мәҙәниәтен һәм тарихын һаҡлауға арналған түңәрәк өҫтәл уҙғарылды. Унда мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыу мәсьәләһе ҡаралды. Ҡор башҡорт телен һаҡлау буйынса резолюция ҡабул итеп, Һамар өлкәһе хөкүмәтенә тапшырҙы. Тантанала Һамар өлкәһе губернаторы хакимиәте, Һамар өлкәһе Халыҡтар дуҫлығы йорто вәкилдәре, Башҡортостан делегацияһы ҡатнашты. Ситтә йәшәгән ватандаштарыбыҙҙы республика артистары сығышы ҡыуандырҙы. Сарала башҡорт ауылы тормошо һәм көнкүреше милли-мәҙәни күргәҙмәһе эшләне. Концерт күрһәтелде, спорт уйындары, конкурстар, оҫталыҡ дәрестәре, ат ярыштары уҙғарылды. Ҡунаҡтарҙың милли ризыҡтан ауыҙ итеү мөмкинлеге булды. Ырғыҙ-кәмәлек башҡорттары бик ҡатмарлы юл үткән. Үҙ тарихында күп мәртәбә күсенергә мәжбүр булған, быуаттар аша үҙ еренә тоғро ҡалып, әлеге көндә лә ерле халыҡ булып, үҙ асылын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын онотмай йәшәп ята.


Нисек теләйем – шулай йәшәйем! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Нисек теләйем – шулай йәшәйем!\nНисек теләйем – шулай йәшәйем! 24.03.2019 // Йәмғиәт\nКүршем балаларымды Ислам ҡанундары буйынса тәрбиәләргә тырышыуымды хупламай. “Ни өсөн уларға бөтә нәмәне тыяһың? Ғүмер бер генә – нисек теләйҙәр, шулай йәшәһендәр. Ниңә ҡыҫылаһың? Минең улдарым иректә үҫте”, – ти.\nУның балалары күптән буй еткергән инде. Өлкән улы, ҡырҡ йәштән үтһә лә, өйләнмәй йөрөй, бәләкәйе ғаиләле, әммә әсәһенә килеп ярҙам иткәне лә, хатта хәл белгәне лә юҡ. Уларға ҡарайым да, үҙемдең тәрбиә алымымдың дөрөҫ икәненә йәнә бер ҡат инанам. Шул уҡ ваҡытта аҙым һайын тыйып тороу ҙа еңел түгел...\nШулай ҙа балаға дөрөҫ тәрбиә биреүҙең әһәмиәте шул ҡәҙәр ҙур. Был йәһәттән дин ҡанундарына таяныу – Аллаһ ҡушҡанды үтәү – иң дөрөҫ юл. Раббыбыҙ тәрбиәһе бер көнлөк түгел, ә ғүмерлек: унда барыһы ла – үткән дә, бөгөнгө лә, киләсәк тә – иҫәпкә алына, хәстәрләнә. Иманлы бала тарихты онотмай, үҙ заманына йәм өҫтәй, алдағы көндәргә изгелек орлоғо сәсә. Ул ата-әсәһенең, туғандарының, тотош йәмғиәттең терәге булыуға әҙер үҫергә тейеш. Ғөмүмән, баланы үҙебеҙ өсөн генә түгел, барлыҡ өммәткә, илгә кәрәкле кеше итеп тәрбиәләргә бурыслы. “Атаңдың ғына улы булма, халҡыңдың да улы бул” тигән бит ата-бабабыҙ.\nӘ “Ғүмер бер генә, кеше нисек теләй – шулай йәшәһен” тигән фекер өҫтөнлөк итә икән, йәмғиәттең тарҡалыуы ихтимал. Дөйөм тәрбиә алымы, уртаҡ маҡсат булмаһа, борон-борондан һалынған ныҡлы нигеҙҙе һаҡлау мөмкинме? Һәр кем тик үҙен уйлап, шәхси мәнфәғәтен ҡайғыртып йәшәй башлаһа, ғаилә, дәүләт, милләт, өммәт тигән төшөнсәләр ҡеүәтен юғалтмаҫмы?\nӘҙәм балаһы бит ата-әсәһен ҡыуандырып ғүмер итергә, иленең көсөн арттырырға тырышырға тейеш. Ә үҙе өсөн генә йәшәргә өйрәнгән кеше был хаҡта уйлаймы?\nӘйтеүемсә, күршемдең улдарының береһе һаман өйләнмәй йөрөй, икенсеһе килеп тә әйләнмәй. Эйе, ни сәсһәң, шуны ураһың. Әгәр ҙә был малайҙар дини ҡанундар буйынса тәрбиәләнһә, әсәһен шулай ҡайғыртыр инеме? Ғәзиз балаһының ҡырҡҡа етеп тә өйләнмәй йөрөүен кем генә һыҙланыуһыҙ ҡабул итһен? Шул уҡ ваҡытта ул-ҡыҙы хәл белешеп китергә лә ваҡыт тапмаһа, ата-әсәнең хәсрәтһеҙ йәшәүе мөмкинме? Ислам тәрбиәһе ошо һәм башҡа күңелһеҙ күренештәрҙе иҫкәртә, уларҙан аралай, хаҡ юлды күрһәтә.\nҺүҙ юҡ, әлеге йәмғиәттә баланы дин ҡанундары буйынса тәрбиәләү еңелдән түгел. Ул башҡа тиҫтерҙәре менән гел бергә булырға теләйҙер, айырылып йөрөгөһө килмәйҙер. Ситләштерергә ярамай ҙа. Әйҙә, бергә уйнаһындар, төрлө сараларҙа ҡатнашһындар. Дини тәрбиә алған бала өйҙә ҡасып-боҫоп, йәмғиәттән айырылып ултырырға тейеш түгел бит. Күрһен, сағыштырһын, үҙ фекерен әйтергә өйрәнһен, шәхси миҫалында юл күрһәтһен. Балалар бик һиҙгер: дөрөҫлөк яғына ауышырҙар. Динебеҙ бит борон-борондан шулай яҡшы өлгө, күркәм вәғәз аша таралған, тамыр нығытҡан.\nӘҙәм балаһының бәхетендә тәрбиәлелектең өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Күркәм холоҡ, башҡаларҙы уйлап йәшәү – кешеләге иң матур сифаттар. “Улар барҙа ер сәскәгә күмелә, ғүмер оҙоная”, – тигән имам Садиҡ. Аҡыл эйәләре әҙәплелекте, әхлаҡлылыҡты уңышҡа алып барған хазина тип белә. Ошондай сифаттар тәрбиәләү – ата-әсәнең балаһына биргән иң ҙур бүләге. Ә бының нигеҙендә Аллаһ Тәғәлә ҡанундары ятҡанын онотмаһаҡсы, хөрмәтле йәмәғәт.\n(Өфөлә йәшәгән ҡатындың һөйләгәндәренән).