ИМАН ЗАТТАН КИЛӘ » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nИман төшөнсәһенә ҡағылғанда халҡыбыҙ, яһалмалыҡҡа урын ҡалдырған тышҡы күрһәткестән бигерәк, эске күңел торошон, уның таҙалығын һәм күберәк изгелек ҡылыуға ынтылышты ҡиммәт күргән. Тормоштоң рухи яғын алға ҡуйыу уның холҡон, донъяны ҡабул итеүен үҙенсәлекле итеп формалаштырған. Тәғлимәттәрҙән бигерәк, тәбиғәткә һыйынып йәшәгән милләтебеҙ динде лә тере һәм яҡтылыҡҡа үрләгән күңел сәскәһеләй ҡабул итә. Уны байраҡтай болғамай, ә ҡуйынында бәпләй, йөрәгендә үҫтерә. Ошо матур һыҙатты һуңғы йылдарҙа эстрадаға үҙенсәлекле йүнәлеш булып ингән, иманға һәм изгелеккә әйҙәгән йырҙары менән йәштәрҙе лә әхлаҡлы тормошҡа ылыҡтырған «Әссәләм» төркөмө, МС Баш, Илгиз Абдрахманов һәм башҡа байтаҡ егет-ҡыҙҙарыбыҙ ижадтарында балҡыта алды. Бер уйлаһаң, йәштәр аудиторияһы өсөн тәғәйен заман сәхнәһе менән иманға әйҙәүселәр ҡапма-ҡаршы көс һымаҡ, әммә башҡорт мәҙәниәтендә был ике ҡөҙрәт ҡушылып, яңы тулҡын булып ҡалҡты. «Мин мосолман» йырында «Был яңы көн Аллам рәхмәте, бүләк ул беҙгә», – тип йырлай йәш быуындың ғына түгел, ололарҙың да хөрмәтен яулап өлгөргән Илгиз Абдрахманов.\n...Иманлы ир – ил терәге. Әммә имәндәй ирҙәргә лә көндө генә түгел, тотош ғүмерҙе Хоҙай рәхмәтендәге нескә күңелле ҡатын-ҡыҙ бүләк итә, баһадирҙы ла гүзәл зат тәрбиәләй. Улдары ла, тормош иптәше лә дин юлында булған Илгиздең әсәһенән, Сибай ҡалаһының Арҡайым ҡасабаһында йәшәгән Флүрә Нурғәле ҡыҙынан ысын ир-егет тәрбиәләү серҙәрен систерергә тырыштыҡ. Ул беҙҙе «иман заттан килә» тип ышандырҙы. Илгиз дә әсәһе, бала сағы хаҡында һөйләп, «тәрбиә – ғаиләнән», тине.\nФлүрә апай – Баймаҡ районы Ярат ауылы ҡыҙы, алты балаһын да заманына күрә һөнәрле итергә, һәр яҡлап үҫтерергә ынтылған Гәүһәр һәм Нурғәле Юлғотлиндарҙың баш балаһы. Беренсе Этҡол мәктәбенән һуң Сибай педагогия училищеһын тамамлаған һылыу юллама буйынса Ишей һигеҙ йыллыҡ мәктәбенә бара. Балаларҙы бик яратып, тырышып эшләй ул. Ғүмерлек йәр-юлдашын да шунда осрата, хеҙмәттәше Юлай Зиннәт улы менән тормош ҡора. Ғаиләгә шатлыҡ өҫтәп улдары Илдус тыуа. Йүргәктәр һәм дәфтәрҙәр менән булған арала Флүрә Нурғәле ҡыҙы ситтән тороп Бөрө педагогия институтында биолог һөнәрен үҙләштерә. Йәш белгес мәктәптә ниндәй генә тәжрибәләр үткәрмәй, ни төрлө генә үҫентеләр үҫтермәй. Илдустан ары бер-бер артлы Гөлшат, Илшат һәм Илгиз донъяға килә. Эш араһында уларҙың үҫкәне лә һиҙелмәй. Утыҙ ике йыл ауылда биология һәм химиянан уҡыта ул. Балалар ҙурайып ситкә китә тора, уларға яҡыныраҡ булыу теләге менән Сибайҙың Арҡайым ҡасабаһына күсенәләр. Флүрә ханым ҡалаға килгәс, ете йыл медицина колледжында тәрбиәсе була, әле хаҡлы ялда. Ҡыҙҙары Гөлшат та ғаиләһе менән Сибайҙа тора, гимназия-интернатта эшләй. Илдус матур донъя ҡороп, тыуған ауылында урман эше менән булыша, ә күңелдәре һәр саҡ ижадҡа тартылған Илшат менән Илгиз иһә мәҙәни тормош ҡайнап торған Өфөнө һайлаған. Илшат – профессиональ баянсы, популяр йырҙар авторы, «Дәрт» тауыш яҙҙырыу студияһы етәксеһе һәм өлгөлө ғаилә башлығы. Йәштәрҙең күңелен ижады аша изгелек һәм иман нурына сорнарға ынтылған кинйәләре Илгиз әлегә буйҙаҡ...\n... «Ҡәйнә-ҡайным иманды ныҡ тотто. Үҙем Хоҙай Тәғәләнең барлығына ышанып йәшәһәм дә, намаҙ уҡыманым, фарыз ғәмәлдәрҙе теүәл үтәнем, тип әйтә алмайым. Шуға ла улдарым да, иптәшем дә бер-бер артлы ислам менән ныҡлап ҡыҙыҡһынып киткәс, бер аҙ аптырап та ҡалдым. Күңелсәк, аҡыллы, кешелекле итеп үҫтерергә тырыштым, әммә дин тураһында һөйләп, уға өгөтләп ултырғаным булманы», – ти Флүрә апай. Хәҙер инде ул аныҡ ҡына әйтә лә алмай: иптәше алдан мосолманлыҡҡа ылыҡҡанмы әллә малайҙармы? Әммә улар менән ихлас ғорурлана. Бигерәк тә тынғыһыҙ холоҡло, кешеләрҙе, йәмәғәт эшен яратҡан бабайының бөгөн мәсеттә имам-хатип булыуына ҡыуанып бөтә алмай. Оло йәштә йәмғиәткә кәрәклеген тойоп йәшәүе – бәхет, ти. Әйткәндәй, Юлай Зиннәт улы үҙ башланғысы менән тәүҙә рөхсәт, унан документтар юллап, мәсеткә ер бүлдереп, бағыусы табып, Арҡайымда ике ҡатлы матур мәсет төҙөтөп ҡуйған. «Әбүбәкер» мәсетенән бөгөн кеше өҙөлмәй.\n«Ижад – төп шөғөлөм. Моңдо тойоу һәм тыуҙырыу һәләтен Аллаһы Тәғәлә юҡҡа бирмәгәндер. Уны нисек сарыф итеүем өсөн бер көн Хоҙай алдында яуап тотасаҡмын бит, шуға бар көсөмдө, ваҡытымды бағышларға тырышам. Бөгөн йәмғиәтебеҙҙә хаҡ динебеҙҙе тотор өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. Иманлы кешегә йәшәүе күпкә еңелерәк. Тик кешеләр элекке бер ғәҙәт менән динле булыуҙы ауыр эш итеп күҙ алдына килтерә, фарыз-ғәмәлдәрҙе тотмаҫҡа төрлө һылтау таба, йәнәһе намаҙға баҫырға әле әҙер түгел, ваҡыты етмәгән, хаҡлы ялға сыҡҡас тотона – шулай тиеүселәрҙең байтағы пенсия йәшенә лә етмәй баҡыйлыҡҡа күсә. Донъялағы иң уңышлы кешеләрҙең намаҙға ваҡыты бар, ә көнө-төнө аҡса ғына уйлап, уны һис бер нәмәгә еткерә алмай йонсоп йәшәгән әҙәмдең ваҡыты юҡ. Сәйер. Дин – минең өсөн төрлө йүнәлештәрҙә уңышҡа өлгәшер өсөн бирелгән ҡорал», – бына нисек заманса һәм төплө фекерләй Флүрә апайҙың кинйә улы. Башҡа балалары ла иманлы һәм уңышлы уның...


Өфөлә хоспис төҙөлә\n19 Май , 12:00\nБыл ҡарарҙы төбәк етәксеһе Радий Хәбиров ҡабул иткәйне. Сөнки йәмәғәтселәр, төрлө фонд вәкилдәре, ауыр сирле пациенттар һәм уларҙың ғаиләләре оҙаҡ йылдар дауамында республикала махсус социаль объект кәрәклеген белдерә килде.\nХоспис тулыһынса хәйриә иғәнәһе – ойошма, предприятиелар һәм халыҡтан йыйылған аҡса иҫәбенә төҙөлә. Хоспис хәрәкәте үҫешенә беҙ ҙә үҙ өлөшөбеҙҙе индерә алабыҙ. Иғәнәләрзе ошо https://ufahospice.ru/ һылтанма буйынса үтеп күсерергә мөмкин. Шулай уҡ смс ебәрергә була.\nТулыраҡ мәғлүмәт видеороликта.


Гәзиттең номеры: 88 » Гәзиттең номеры: 88 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 88\nНисек йәшәйһең, өкө?07.11.2017\nҠыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә, мин һеҙгә теймәйем, һеҙ ҙә миңә теймәгеҙ, тип ташта ҡыҙынып ятҡан Йылан ханыма, бик тә булмаһа, ҡышҡы йоҡоға әҙерләнгән Айыу бабайға хат яҙып һалғанда, улар яуап яҙыр инеме икән?\n«Хайуандарға хаттар» тип аталған төбәк-ара экологик проектты ойоштороусы «Ҡурсаулыҡ эшенә булышлыҡ итеү мәғлүмәт-аналитика үҙәге», әлбиттә, хатығыҙға йәнлектәр һәм ҡоштар мотлаҡ яуап яҙасаҡ, тип ышандыра.\n«Рәсәйҙең ҡырағай тәбиғәте: һаҡларға һәм күрергә» программаһы сиктәрендә үткәрелгән был сараның төп маҡсаттары - үҫеп килеүсе быуында тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү һәм хайуандарҙың баш «өйө» тип иҫәпләнгән айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләренең әһәмиәтен күрһәтеү.\nПроект айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре, мәғариф ойошмалары, өҫтәмә белем биреү үҙәктәре, балалар китапханалары ҡатнашлығында ойошторола.\nБыл сарала алты йәштән алып мәктәпкәсә йәштәге балалар, 1-5 синыф уҡыусылары ҡатнаша ала. Улар ғаилә ағзалары, волонтерҙар, өлкән синыф уҡыусылары, профилле юғары уҡыу йорттары студенттары, педагогтар һәм методистар ярҙамы менән махсус конверттар яһап, үҙҙәре һайлаған хайуанға рус телендә хат яҙа һәм уны ябай конверт эсенә һалып, ошо адрес буйынса беҙгә ебәрә: 453580, Бөрйән районы, Иҫке Собханғол ауылы, Карат урамы, 2. Башҡорт дәүләт ҡурсаулығының экологик ағартыу бүлегенә.\nЭш беләктә түгел, йөрәктә07.11.2017\nМедицина белгестәре «эшһеҙлек неврозы» тигән термин ҡуллана башланылар: кеше үҙен йүнһеҙ, бер кемгә кәрәкһеҙ, бер нимәгә йоғонто яһарға һәләтһеҙ итеп тоя, ти. Бындай психология буйынса Рәсәйҙә төплө ғилми тикшереүҙәр үткәрелмәгән. Быуаттай ваҡыт Совет власында йәшәгән кешеләргә яңы һәм бөтөнләй ят күренеш бит. Ә бына «Харрисон теорияһы» буйынса, эшһеҙҙең психологик торошо өс этапҡа бүленә.\n1-се стадия - шаңҡыу\nКеше эштән сығарылыуына, хеҙмәте һәм үҙе кәрәк булмауға бер нисек тә ышана алмай. Ғәйеплеләрҙе эҙләй, бартамлай һәм өҙгөләнә.\n2-се стадия - өмөт\nБәләнән ҡурҡып йәшәү бәләнең үҙенән дә яманыраҡ, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Күпмелер ваҡыттан, киреһенсә, өҫтән тау төшкәндәй еңеллек килеүе бар. Был осорҙа сәләмәтлек тә, кәйеф тә яҡшырып ала. Ундайҙарға эшкә урынлашыуы еңелерәк. Кеше актив рәүештә яңы эш эҙләй. Үҙен был дәүерҙә бик юғары баһалай әле, шуға ла потенциаль рәүештә ҡәнәғәтләндерерлек күп тәҡдимдәрҙән баш тарта.\n3-сө стадия - төшөнкөлөк\nСама менән 6 ай үткәнсе яңы эшкә урынлаша алмай икән, кеше үҙенә-үҙе ҡул һелтәй, активлығы һәм эшләргә теләге ныҡ кәмей. Ә күпмелер ваҡыттан эш табылыуҙан ҡурҡа ла башлай, ти.\n«Илһам һәм көс алдыҡ!»07.11.2017\nСочи ҡалаһында шау-гөр килеп XIX Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале үтте. Форумда донъяның 188 иленән 25 меңдән ашыу кеше ҡатнаша.Рәсәй исеменән 85 субъекттан 15000 ҡатнашыусы сығыш яһай.\nФестиваль йәш таланттарға уй-фекерҙәр менән уртаҡлашырға, тыныслыҡты һаҡлау һәм экологик бәләләрҙе еңеп сығыу, башҡа социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса көстәрҙе берләштерергә мөмкинлек бирә.\nРеспубликанан бөтәһе 1200-ҙән ашыу ғариза бирелгән. Ике йөҙ кеше һайлап алыу турын үтә. Ҡатнашыусылар араһында - коммерцияға ҡарамаған йәштәр ойошмалары лидерҙары, журналистар, ғалимдар һәм уҡытыусылар, йәштәр ойошмалары, сәйәси партиялар, студенттарҙың үҙидаралыҡ органдары, спорт клубтары лидерҙары, ижад өлкәһе вәкилдәре бар.\nРеспублика һәм районыбыҙҙы Анна Вячеславовна Мөхәмәтйәрова ла вәкилләне. Был яҡташ ҡыҙ тураһында гәзитебеҙҙә ентекләп яҙғайныҡ инде - «Башҡортостан йәнлектәрҙе һаҡлау» төбәк йәмәғәт ойошмаһының ОВЗО («Обучение волонтеров зоозащитных организаций») волонтерҙар мәктәбе етәксеһе. Ул йәнлектәрҙе һаҡлау һәм яҡлау менән шөғөлләнгән ирекмәндәргә квалификациялы әҙерлек ойоштороу буйынса уникаль методика булдырыусы.\nСанкт-Петербург ҡалаһында Бөтә Рәсәй ирекмәндәр форумында «Ирекмән-2016» конкурсында «Социаль ирекмәнлек: йәнлектәргә ярҙам» номинацияһында еңеүсе тип танылғайны, башҡа ҡаҙаныштары ла етерлек. Шул иҫәптән БР Йәмәғәт Палатаһының эксперты (Мәғариф, мәҙәниәт, спорт, йәштәр сәйәсәте, хәйриә һәм ирекмәнлек буйынса комиссия) булараҡ актив эшмәкәрлек алып бара.\nСираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында бәхет Илтабан ауылынан Флүзә һәм Ғамир Ғайсиндар ғаиләһенә йылмайҙы. Уларға бүләккә салат һауыттары эләкте.\nЯҡындарын «Яйыҡ» гәзитенә ҡыҙҙары Зөлфиә Абдуллина яҙҙырған. «Атайым менән әсәйемде йыл һайын яратҡан баҫмаларына яҙҙырам. Уларҙың быйыл бергә йәшәүҙәренә 50 йыл тула. Алтын юбилейҙарына көтөлмәгән бүләк булды», - ти ул.\nҮҙебеҙҙең тарихтан һабаҡ алайыҡ07.11.2017\n30 октябрҙә - Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө. Дан скверында митинг үтте.\nУчалы районының Почетлы гражданы Вәкиф Шайморатов район ауылдарынан нисәшәр кеше нахаҡҡа хөкөм ителеүе тураһында бәйән итте. Ә район хакимиәте башлығының урынбаҫары Зөһрә Гордиенко: «Йәш быуындар тарихтың был бите тураһында ла белергә һәм киләсәктә бер тапҡыр ҙа ҡабатланмаһын өсөн бар көстәрен һалырға тейеш!» - тип телмәр тотто.\nТынлыҡ минуты иғлан ителде, һәйкәлгә гөлләмә-веноктар һалынды. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге белдереүенсә, бөгөнгө көндә лә тө-бәгебеҙҙә 146 сәйәси золом ҡорбаны иҫәпләнә.\nБыл көн 1937-1938 йылдарҙағы репрессиялар тураһында һүҙ барһа ла, дата ул осорға бәйле түгел. 1974 йылдың 30 октябрендә Мордва һәм Пермь төр-мәләрендә ултырыусылар бер көнлөк аслыҡ акцияһы иғлан иткән була. Ә ул дәүерҙә, совет власына ҡаршы көрәшеүселәр булһа ла, бармаҡ менән генә иҫәп-ләрлек булғандыр... Шулай ҙа 1991 йылда РСФСР-ҙың Юғары Советы 30 октябрҙе Сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алыу көнө тип билдәләү тураһында ҡарар ҡабул итә.\nb]Элек эш хаҡын касса аша биргәндәре һаман хәтерҙә. Һыу буйындай сират теҙелә һәм, ниһайәт, сиратың еткәс кассир баш һыйырлыҡ ҡына тимер рәшәткәле тәҙрә аша ҡыштырлап торған купюраларҙы һуҙа. Эш хаҡы алыу оло байрамға әйләнә торғайны. Хәҙер был эш күпкә ябайлаштырылды, эш хаҡын махсус банк карталарына ғына күсерәләр. Ҡасан теләйһең, ниндәй сумма кәрәк, банкоматҡа килеп сығарып алаһың. Бер яҡтан бик уңайлы, әммә һуңғы йылдарҙа карталарҙан аҡса юғалыу осраҡтарының артыуы хәүефкә һала, башҡа төр мутлыҡтар ҙа йышайған.[/b]\nҒүмере заяға уҙмаған03.11.2016\n30 октябрь - сәйәси репрессиялар ҡорбандарын иҫкә алыу көнө, 4 ноябрь - Халыҡ берҙәмлеге көнө. Был даталарҙың йәнәш килеүе бер ҙә осраҡлы түгелдер. Өләсәйемдең атай йорто репрессиялар һөҙөмтәһендә селпәрәмә туҙҙырылһа ла, берәйһенә ләғнәт уҡыу түгел, хатта үпкә белдергәнен һис тә хәтерләмәйем! Гел генә берҙәмлеккә, татыулыҡҡа өндәр ине...\nСиражетдинова (Фәр-рәхова) Сажиҙә Абдулла ҡыҙы 1914 йылда Учалы районының Һәйтәк ауы-лында донъяға килә. Атаһы Абдулла тырыш, эшсән, заманына күрә бик бай кешеләрҙән һа-нала. Ғөмүмән, олатаһы Фәррәхтең барлыҡ улан-дары ла уҡымышлы, етеш, дини белемле кешеләр була. Араларынан указной муллалар ҙа сыға бит. Аб-дулла олатайҙың малы ифрат күп була, хатта йылҡыларҙы һанап та тормайҙар. Уйһыу бер урынға өйөрҙәре менән ҡыуып төшөрәләр ҙә, ошо үҙән тула икән, тимәк, йылҡылар һаны теүәл...\nСоциаль объекттар ремонтлана03.11.2016\nb]Социаль учреждениеларҙа ремонт эштәре әүҙем бара. Ҡаланың 4-се, Учалы ауылының 72-се, Мәҫкәү ауылының балалар баҡсаларында инеү урыны, ҡаланың 7-се, Иманғол ауылы балалар баҡсаларында, Миндәктең 6-сы урта мәктәбендә бәҙрәф, Озерный мәктәбендә тамашалар залы төҙөкләндерелә. Уральск ауыл Советында ла йыл һайын бер-нисә учреждениеға иғтибар бүленә. Урындағы һәм республика бюджетынан, төрлө программаларҙа ҡатнашыу һәм бағыусылар ярҙамы менән һуңғы дәүерҙәрҙә, мәҫәлән, китапхана, «Ирәмәл» балалар ижад үҙәге, балалар баҡсаһы, мәктәп ремонтланған. Әлеге мәлдә мәҙәниәт йортонда, спорт клубында эштәр бара. Шулай уҡ, ике йыл элек алыштырыла башлаған мәктәп тәҙрәләре ошо ҡасабаның ир-уҙаманы, «Буринтех» ғилми-производство предприятиеһы етәксеһе Ғниәтулла Ишбаевтың 200 мең һумлыҡ ярҙамы һәм «Реаль эштәр» программаһы буйынса алынған 100 мең һум иҫәбенә алыштырылып бөтәсәк.[/b]


22 октября 2015 — 15:12\nРәсәй самолеттары Ислам дәүләте террор ойошмаһы объекттарын утҡа тотоуҙы дауам итә. Рәсәй оборона министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, үткән тәүлектә авиация төркөмсәнең 83 объектын юҡ иткән.\nФранция Альптарында сиғандар тәртипһеҙлектәр ойошторған. Улар ҡыҙ туғандарын ерләү өсөн төрмәнән туғандарын сығарыуҙы талап итә. Сиғандар Муаран ҡалаһында ҡыйбатлы машиналарға ут төрткән.\nДүрт көндә 20 меңгә яҡын мигрант Хорватия-Словения сиген үткән. Полиция хеҙмәткәрҙәре 2 меңгә яҡын ҡасаҡты махсус лагерға оҙата барған. Словения 6 мең мигрантты ҡабул итергә әҙер.\nТөркиәләге иҡтисади хәл күптәрҙе борсоуға һала. Парламент һайлауынан һуң төрөк лираһы долларға ҡарата ныҡ арзанайған, сит ил инвестициялары аҙайған. Иҡтисад белгестәре фекеренсә, иҡтисади хәл сәйәси тотороҡһоҙлоҡҡа бәйле.


Радий Хәбиров Республика Хөкүмәтендә оператив кәңәшмә үткәрҙе - Правительство Республики Башкортостан\nКәңәшмә башында төбәк етәксеһе Сибай хакимиәте башлығы Рөстәм Афзалов менән ҡалалағы экологик хәл буйынса фекер алышты. Муниципаль берәмек етәксеһе әйтеүенсә, Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы карьерында таубаҡыр рудалары быҫҡыу сығанаҡтарын һүндереү һәм атмосфераға көкөрт диоксиды бүленеүҙе бөтөрөү маҡсатындағы эштәр туҡтауһыҙ алып барыла. Бынан тыш, профилле проект институттары белгестәре кәңәше буйынса карьерҙың төбөнә һыу тултырырға, тигән ҡарар ҡабул ителгән. Эҙерлек эштәре, йәғни карьер төбөндәге технологик ҡорамалдарҙы сығарыу өсөн йәнә биш-ете көн талап ителә.\nШулай уҡ ҡала поликлиникаларында республика учреждениеларынан ебәрелгән табиптар үҙ эшен дауам итә. Аҙна башында Сибайға тағы ла 31 белгес килгән.\nБөгөнгә карьерға яҡын урынлашҡан биләмәләрҙә, теүәлләп әйткәндә 500 метр радиусында йәшәүсе балаларҙы Ҡырым шифаханаларына ебәрергә тигән ҡарар ҡабул ителгән, ә бер саҡрым радиусындағы биләмәләрҙә йәшәгән балалар, табиптар күрһәтмәһе булғанда, республика шифаханаларына ебәреләсәк.\n–Сибайҙағы хәл ябай түгел. Ул – көсөргәнешле тигәнде аңлатмай, ә тап – ябай түгел, тигәнде һыҙыҡ аҫтына алам. Был мәсьәлә буйынса һәр кем үҙ эшен еренә еткереп атҡарырға тейеш, – тип Радий Хәбиров Республика Хөкүмәте вәкилдәренә мөрәжәғәт итте.\nТорлаҡ-коммуналь һәм юл-транспорт тармағындағы оператив хәлдәр менән профилле ведомство етәкселәре таныштырҙы.\nБашҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Юрий Палтусов күп фатирлы йорттарҙың подъездарын төҙөкләндереү программаһы тураһында бәйән итте. Республикала йәмғеһе ремонт талап ителгән 26 мең подъезд иҫәпләнә. 2019 йылда уларҙың күпмеһе һәм ҡайһылары махсус программаға инәсәк, 1 мартҡа йорттарҙың исемлеге булдырылып, мәғлүмәттәр муниципаль берәмектәрҙең рәсми сайтына урынлаштырыласаҡ. Министр урынбаҫары әйтеүенсә, ремонт эштәре май айында башланасаҡ.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров был аҙна аҙағына тиклем яңы программа тураһында халыҡҡа күберәк мәғлүмәт еткерергә, тигән бурыс ҡуйҙы.\n–Беренсе этап – быйыл ремонт эшләнәсәк подъездар исемлеген булдырыу, – тине Радий Хәбиров. – Ундай подъездар һаны бик күп. Аныҡ исемлек барлыҡҡа килгәндән һуң ғына халыҡ менән аралашырға, атҡарыласаҡ ремонт буйынса йортта йәшәүселәрҙең фекерҙәренә ҡолаҡ һалырға кәрәк.\nЮрий Палтусов шулай уҡ республика ойошмалары тарафынан газ яғыулығы өсөн булған бурыстар тураһында мәғлүмәт еткерҙе. Әгәр ҙә 2018 йылдың 1 ноябренә ваҡытында түләнмәгән бурыстар күләме 617 млн һум булһа, 2019 йылдың 1 ноябренә был күрһәткес, башлыса «Өфө инженер селтәрҙәре» муниципаль унитар предприятиеһы бурыстарын реструктуризациялау иҫәбенә, 250 миллион һумға кәмегән. Шул уҡ ваҡытта бурыстарҙы ҡайтарыу бөтә район-ҡалаларҙа ла раҫланған графикка ярашлы атҡарылмай.\n–Беҙҙә халыҡ газ яғыулығы һәм башҡа коммуналь түләүҙәргә яуаплы ҡарай. Был йәһәттән Рәсәйҙең бөтә төбәктәре лә маҡтана алмай, – тине Радий Хәбиров. – Әммә беҙ ойошма-предприятиеларҙың финанс дисциплинаһы арҡаһында ҙур суммалар юғалтабыҙ. Эш артабан да былай дауам итергә тейеш түгел. Был тәңгәлдә район-ҡала хакимиәттәре эшләргә тейеш.\nТөбәк етәксеһе Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә түбән динамика күрһәткән муниципалитеттарҙың раҫланған графикка ярашлы алып барылған эштәренә тулы анализ яһарға һәм уны тормошҡа ашырыу буйынса эксперт ярҙамы күрһәтергә тигән бурыс ҡуйҙы.\n–Республика бюджетынан иң ҡатмарлы осраҡтарҙа ғына ярҙам итәсәкбеҙ, йәғни был күренеш бер нисек тә ҡәҙимге хәлгә әйләнергә тейеш түгел, – тине Радий Хәбиров. – Бөгөн газ яғыулығы өсөн бурыстарҙы ҡайтарыуға киткән аҡсаны беҙ күпкә мөһимерәк һәм кәрәклерәк нәмәләргә ебәрер инек. Мәҫәлән, мәктәп, дауахана, юлдар төҙөүгә.


Шишәмбе Өфөлә СССР-ҙың 50 йыллығы урамында урынлашҡан Росреестр бинаһында янғын сығыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде\nУт тиҙ арала һүндерелһә лә, ҡайһы бер документтар янып юҡҡа сыға.\nАлина Ғәниева, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығының матбуғат хеҙмәткәре: «Янғын һүндереүселәр уттың архив бүлегендә тоҡаныуын асыҡлай. Майҙан 1 квадрат метр тәшкил итә. Әлеге көндә зыян күләме асыҡлана. Янғын электр яҡтыртҡысынан сыҡҡан тип фаразлана».\nБина ҡағиҙә булараҡ, сигнализация һәм янғын һүндереү системаһы менән йыһазландырылған була. Ҡорамалдарҙың ваҡытында эшләүе ҙур ведомсвоны оло бәләнән аралай. Йәрәхәтләнеүселәр юҡ.\nРушат Шафиҡов, баш инженер: «Ҡайһы бер документтар зыян күргән-күреүен. Шулай ҙа халыҡҡа борсолорға кәрәкмәй, сөнки бөтә мәғлүмәт компьютерҙа, электрон вариантта һаҡланған. Ниндәйҙер мәғлүмәт кәрәк булған осраҡта ведомство хеҙмәткәрҙәре граждандарға үҙҙәре мөрәжәғәт итәсәк».


2017 йылда торлаҡ һәм лицензия ҡағиҙәләрен боҙоуҙың 36 мең осрағы асыҡланған | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n2017 йылда торлаҡ һәм лицензия ҡағиҙәләрен боҙоуҙың 36 мең осрағы асыҡланған\n27 февраля 2018 — 15:48 ГТРК «Башкортостан»\nУнан алдағы йыл менән сағыштырғанда был икеләтә күп. Айырма 2016 йыда күп фатирлы йорттар менән идара итеүгә лицензия алған ойошмаларҙы тикшереүгә мораторий иғлан итеү менән дә бәйле. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы менән торлаҡ һәм төҙөлөштө күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты коллегияларының берлектәге ултырышында тармаҡтың үткән йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалып киләсәккә бурыстар билдәләнде. Торлаҡ фондын һаҡсыл файҙаланыу, уның кешеләр өсөн уңайлы һәм хәүефһеҙ булыуын тәьмин итеү, коммуналь хеҙмәттәрҙе билдәле шарттарға тап килгән күләмдә күрһәтеү ике ведомствоның да төп маҡсаты. Был өлкәләге закондарға индерелгән үҙгәрештәр граждандар һәм ресурстар менән тәьмин итеүсе ойошмалар араһында тура килешеүҙәр төҙөүгә күсеү мәсьәләһен көн тәртибенә сығара.


«Инеш»тәрҙең сираттағы еңеүе\n12 Декабрь 2017, 16:45\nБорай районының «Инеш» халыҡ вокаль ансамбле 1997 йылда район Мәҙәниәт йортонда ойошторола. Ошо йылдар эсендә Илида Мостафина уның алыштырғыһыҙ етәксеһе була. Бында уҡыусылар ҙа, һөнәрселек училищеһы студенттары ла, урта һәм өлкән быуын кешеләре лә шөғөлләнде. Ансамблдең һигеҙ сығарылышы, мәктәпте һәм башҡа юғары уҡыу йорттарының вокал һәм хор дирижеры класын тамамлап, етәкселәренең эшен дауам итә һәм бөгөн үҙешсән сәнғәттә йәки профессиональ эстрадала эшләй.\n«Инеш»тәр район һәм республика сараларында даими ҡатнаша. 2013 йылда «Йәйғор» республика Балалар-үҫмерҙәр конкурс-фестивалендә ҡатнашып, Гран-при яулайҙар. 2015 йылда ансамблгә халыҡ исеме бирелә. 2016 йылда “Яҙғы тамсылар” республика конкурсында ансамбль III дәрәжә лауреат исемен ала. Ошо уҡ йылда етәксеһе Илида Ғәлиәхмәт ҡыҙы “БР муниципаль райондары араһында иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.\n2016 йыл аҙағында ансамбль эшсе йәштәр менән яңыра. Ошо яңы состав менән 2017 йыл башында улар “Сәскә ат, Башҡортостан!” төбәк-ара конкурсында III урын ала. “Инеш” ансамбле Краснокама районында үткән “Никола Вешний” Славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре республика фольклор фестивалендә йыл да ҡатнашып, дипломант була. Ағымдағы йылдың сентябрендә “инеш”тәр Баҡалы районында ойошторолған Троицкий төбәк-ара фестивалендә сығыш яһап, дипломант була. Декабрь айы ансамблгә сираттағы еңеү алып килә. “Беҙ бергә” республика конкурс-фестиваленә видео һайлап алыуҙы лайыҡлы үтеп, улар II дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ була һәм Диплом, сертификат менән бүләкләнә.\n“Инеш”тә мәғариф, ветстанция һәм башҡа ойошма хеҙмәткәрҙәре лә, декрет ялында ултырыусы әсәйҙәр ҙә ҙур теләк менән шөғөлләнә. Уларҙың барыһын да йыр-моңға, сәхнәгә һөйөү берләштерә. Ансамблдә ике — төп һәм әҙерлек төркөмө эшләй. Барыһы 30 кеше шөғөлләнә. Репертуарҙарында башҡорт, татар, рус халыҡ һәм эстрада йырҙары бар. Рәсәй һәм халыҡ-ара фестивалдәрҙә сығыш яһау теләге менән дә янып йәшәй “инеш”тәр. Әле ижади коллектив башҡарылған эштәренә йомғаҡ яһап, отчет концертына әҙерләнә.


Ҡамыр өсөн: 3 стакан тирәһе он, 2 стакан йылы һыу йә һөт, 2 сәй ҡалағы ҡоро сүпрә, 1 сәй ҡалағы тоҙ, 2-3 аш ҡалағы үҫемлек майы, 2-3 сәй ҡалағы шәкәр.Эслек өсөн: 500 грамм ит, 2 баш һуған, тоҙ, борос.\nЙылы һөттә сүпрәне иҙеп алабыҙ, он һәм башҡа ингредиенттарҙы ҡушып, йомшаҡ ҡына итеп ҡамыр баҫабыҙ. Ул шыйыҡ һымаҡ күренер, шулай ҙа башҡа он өҫтәмәйбеҙ. Өҫтөн ябып, йылы урынға бер нисә сәғәткә ҡуйып торабыҙ. Ҡамыр күтәрелгән арала итте һуған ҡушып ит турағыстан үткәрәбеҙ, тоҙ, борос һалып баҫабыҙ. Эслек ҡорораҡ күренһә, бер аҙ һыу ҡушабыҙ (0,5-1 стакан тирәһе).\n2-3 тапҡыр ҡалҡҡан ҡамырҙы киреп төшөрәбеҙ. Ҡабат ҡалҡҡандан һуң бәрәмәстәрҙе эшләүгә тотонабыҙ. Өҫтәлебеҙҙе майлап алабыҙ, ни өсөн тигәндә ҡамыр йомшаҡ була, ҡулға йәбешеп бара. Ҡамырҙы йомортҡа ҙурлығындағы өлөштәргә бүлеп алабыҙ, йәйеп, эсенә аш ҡалағы ҙурлығында эслек һалып бәрәмәс эшләйбеҙ. Кемдер уртаһын асыҡ ҡалдыра, кемдер киреһенсә, уныһы үҙегеҙҙең ҡарамаҡҡа. Әҙер бәрәмәстәрҙе таҫтамал менән ябыулы тотоғоҙ, ҡалғандарын эшләгән арала тәүгеләре күтәрелә торор.\nБәрәмәстәрҙе ҡыҙған майҙа һәр яғын 10-ар минут тотоп бешереп алығыҙ, майығыҙ бәрәмәсте яртылаш ҡапларға тейеш.


28 апреля 10:50\n23 апреля 12:20\n3 из 833\nИлдә, республикала ниндәй генә хәл булыуына ҡарамаҫтан, Бөйөк Еңеү көнө барыбер иғтибрҙан ситтә ҡалмаясаҡ. Әлеге ваҡытта Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары өсөн бүләккә бал әҙерләнә. Бал һауытының тышында Миңлеғәле Шайморатовтың һыны урын алған. Республиканың апитерапия үҙәгендә ветеарандарҙы ҡотлау...\nКүршең һуҡыр булһа күҙеңде ҡыҫ\nӘ хәҙер баҡсасылар өсөн мәғлүмәт. Дәүләт думаһында Граждандар кодексына үҙгәрештәр индереү әҙерләнә. Ул баҡсасыларға ла ҡағыла. Кодекстағы үҙгәрештәргә ярашлы дача хужалары күрше баҡсанан килгән газ, пар, төтөн, йылылыҡ, еҫ һәм шау-шыуға ҡаршы сыға алмай. Һанап үтелгән күренештәр...\nСулпылар урынына битлектәр\nТөбәк етәксеһенең әле геройҙар заманы тиеүе бер кемгә лә тәьҫирһеҙ ҡалмағандыр. Үҙен илһөйәр тип һанаған һәр кем ярҙамға ашыҡты. Мәҫәлән, Өфө программистары, рәссам, дизайнерҙары коронавирус инфекцияһына ҡаршы көрәштә берләшеүҙе хуп күргән. Улар табиптар өсөн 3Д принтер ярҙамында ...\nДорфа ҡыланмаҫҡа, кешелек сифаттарын юғалтмаҫҡа!\nКоронавирус сиренең йылдам таралыуын туҡтатыу йәһәтенән республикала балаларға, үҫмерҙәргә һәм оло йәштәге кешеләргә урамда йөрөү ваҡыты сикләнгәйне. Бәлиғ булмағандарға киске сәғәт 6-нан төшкө 1-гә тиклем өйҙә ҡалыу мотлаҡ, ә 65 йәше тулып үткән граждандарға иртәнге ундан...\nКоронавирус кешеләрҙе генә түгел, хайуандарҙы ла ҡатмарлы хәлдә ҡалдыра\nӨфөләге вольерҙарҙың береһендә көн итеүсе януттарға килеүселәр булмағас, хужаларға ҡуртымға алынған бина өсөн түләргә лә, йәнлектәргә ашамлыҡ алыу өсөн дә аҡса етмәй. Уларға һәр кем ҡулынан килгәнсә ярҙам итә ала. Гриша һәм Белый ҡушаматлы януттар бер-береһе менән сөкөрҙәшкән төҫлө. Уларға...\nҮҙ аллы изоляцияны нисек файҙалы үткәрергә һәм күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәҫкә?\nКүп кенә ғаиләләргә дүрт стена араһында бикле ҡалыу – ҙур һынау. Килеп тыуған хәлде нисек ыңғай ҡабул итергә? Венера Нуриәхмәтова өйҙә ултырып көнө буйы ижад менән шөғөлләнә. Быға тиклем ҡул эштәренә кистәрен генә тотона инем, ә хәҙер буш ваҡыт күп. Өҫтәүенә, ижад күңелде тынысландыра, насар...\nҺуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, әле Башҡортостанда вирусты йоҡтороусылар һаны 45-кә артып, 297 кешегә етте. 14 пациент һауыҡҡан, 12 кешенең ғүмере өҙөлгән.\nБөгөн Рәсәйҙә Милли донор көнө билдәләнә\n1832 йылдың 20 апрелендә илебеҙҙә беренсе тапҡыр бер кешенән икенсегә ҡан ебәрелә. Иҫтәлекле дата, тәү сиратта, донорҙарға – бөтөнләй таныш булмаған ауырыуҙарҙың һаулығын һәм ғүмерен һаҡлап ҡалыу өсөн үҙ ҡанын тапшырған оло йөрәкле кешеләргә арнала. Башҡортостанда төп донорлыҡ үҙәге булып...\nБашҡортостан полицияһы Салауат ҡалаһы янында, муйындарына машина тәгәрмәсе элеп, яланғас китеп барған ике ирҙе эҙләй\nЙәйәүлеләр менән нимә булған? Был кейемдәр урындағы дизайнерҙарҙың яңы эше лә, пандемия осоронда махсус һаҡланыу саралары ла түгел. Шулай ҙа, Салауат ҡалаһы янында трассанан ошондай кейем кейеп барған ирҙәр күптәрҙе аптырашта ҡалдырҙы. Тәүҙә күптәр быны үҙенсәлекле флешмоб тип уйлаһалар ҙа, был...\nБашҡортостанда милли кейемдәр тегеү ғәҙәти күренеш\nРеспубликала йәшәгән оҫталар төрөл халыҡтарҙың костюмдарын замансалаштырып, көндәлек тормошта ҡулланыу өсөн яраҡлаштыра. Алтын ҡуллы оҫталарҙың береһе Сәрүәр Аслаева менән беҙҙең хәбәрселәр ҙә осрашты.\nБөгөн Башҡортостанда “Милли кейемдэр көнө”\nБер-нисә йыллыҡ тарихы булған байрамдың хәҙер шарттары ла үҙгәрә. Пандемия сәбәпле, милли костюм көнө онлайн режимда уҙасаҡ. 26 пунктҡа бүленгән сарала, мәҫәлән, уҡыусылар өсөн тәғәйенләнгән “башҡорт кейеме” онлайн дәресе ойошторла. Төрлө халыҡтар костюмдарын кейеп төшкән фотоһүрәттәрҙе...


Һин, мин уҡый торған 100 китап\n4 Декабрь 2019, 18:59\n#100шаговкродномуслову ТУҒАН ТЕЛГӘ 100 АҘЫМ – 100 ШАГОВ К РОДНОМУ СЛОВУ Республикала башҡорт авторҙарының 100 китабын уҡырға кәңәш бирәләр. Өфөлә, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала, «Туған телгә 100 аҙым» акцияһына старт бирҙеләр\nТУҒАН ТЕЛГӘ 100 АҘЫМ – 100 ШАГОВ К РОДНОМУ СЛОВУ\nРеспубликала башҡорт авторҙарының 100 китабын уҡырға кәңәш бирәләр.\nӨфөлә, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала, «Туған телгә 100 аҙым» акцияһына старт бирҙеләр. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай тәҡдим иткән проект балаларҙы һәм йәштәрҙе нәфис әҙәбиәткә, туған телгә ылыҡтырыуға, республика яҙыусыларының ижадын киң йәмәғәтселек араһында популярлаштырыуға йүнәлтелгән.\nУҡыусыларға, студенттарға, китапханаға килеүселәргә башҡорт авторҙарының 100 китабын уҡырға тәҡдим ителә. Улар араһында Мостай Кәрим, Һәҙиә Дәүләтшина, Зәйнәб Биишева, Рауил Бикбаев һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәре бар.\nБашҡорт авторҙарының 100 китап исемлегенә, шулай уҡ, яҡташыбыҙ шағирә Зөлфиә Ханнанованың «Мин – башҡорт, тип танышығыҙ…» шиғыры ла индерелгән. Ауыл китапханаһында мәктәп уҡыусылары менән ошо шиғырҙы уҡып, ҡыҫҡаса әңгәмә ойошторолдо.


Германия Өфөлә покрышкаларҙы эшкәртеү заводы аса // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nГермания Өфөлә покрышкаларҙы эшкәртеү заводы аса\n11:04, 4 марта 2011 Сәйәсәт\nГермания Өфөлә иҫке автомобиль покрышкаларын эшкәртеү буйынса завод төҙөүгә инвестициялар һалырға ниәтләй. Бындай хеҙмәттәшлек перспективаһы 3 мартта немец делегацияһының Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашыуында тикшерелде.\nЗавод төҙөү инициативаһын полимер һәм резина эшкәртеү өсөн машиналар һәм ҡорамалдар етештереүгә махсуслашҡан «Ермафа» фирмаһы күтәрҙе. Уның етәксеһе Уве Хартманндың һүҙҙәренә ҡарағанда, компания Өфөнөң проектты тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашырға әҙер булған эшҡыуарҙар даирәләре араһында яҡлау тапты.\nЯңы производствоны төҙөүгә һалырға планлаштырылған инвестициялар күләме 300 миллион һум тип баһалана. Завод йылына 400 мең иҫке покрышкаларҙы эшкәртәсәк. Бынан алынған эшкәртеү продукттарын артабан битум сәнәғәтендә файҙаланырға мөмкин буласаҡ.\nУве Хартманн әйтеүенсә, «Ермафа» Рәсәйҙә күптән инде эшләүгә һәм Санкт-Петербургта, Түбәнге Новгородта яҡшы эшлекле контакттар булдырыуға ҡарамаҫтан, фирма илебеҙ территорияһында әлегә тиклем бындай производство асҡаны булмаған.\n— Беҙ бында күпкә компетентлыраҡ партнерҙар таптыҡ, — тине Уве Хартманн. – Киләсәктә башҡа төбәктәрҙә лә ошондай заводтар асырға планлаштырабыҙ.\nПроект инициаторҙарының һүҙҙәренә ҡарағанда, покрышкалар эшкәртеү заводы экологик яҡтан бөтөнләй зыянһыҙ буласаҡ.\n«Ермафа» компанияһы 1837 йылда ойошторолған. Әлеге ваҡытта ул донъяның 40 илендә эшләй. Покрышкалар эшкәртеү производствоһынан тыш, фирма Башҡортостанда тағы бер инвестицион проектты – йылылыҡ һаҡлаусы стена панелдәре етештереүҙе ғәмәлгә ашырырға тәҡдим итә.


Главная / Иностранные языки / Рабочая программа по башкирскому языку за 10 класс\nУҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10 - сы класы өсөн башҡорт (дәүләт) теленән эш программаһы.\nЭш программаһы 34 сәғәткә бүленгән (аҙнаға 1 сәғәт), шул иҫәптән контроль эштәр өсөн – 2.\nТөҙөүсеһе: Әһлиуллина Ғәзимә Ғәзизйән ҡыҙы.\nДәреслек: Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10-11-се класс уҡыусылары өсөн дәреслек. - Өфө: Китап, 2010.\nУҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә башҡорт (дәүләт) теле буйынса уҡыусыларҙың телмәр үҫтереүенә, яҙма эштәренә, дәфтәр тотоуҙарына һәм яҙма эштәр үткәреүгә берҙәм талаптар. (Протокол №1, 2011 йыл).\nТоломбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10-11-се класс уҡыусылары өсөн дәреслек. - Өфө: Китап,2010.\nПрограмма үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған “Башҡорт теленән программа” (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I-XI кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре: Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З.М., Усманова М.Г. - Ижевск: Книгоград, 2008.\nБашҡортостан Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа “119 - сы урта дөйөм белем биреү мәктәбе” муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының “Уҡыу планы”на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.\nбалаларҙы һөйләшергә һәм бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеү үҙәк бурыс.\nБәләкәй кластарҙа үҙләштерелгән диалогик, монологик телмәр күнекмәләрен камиллаштырыу.\nТекст менән эшләү күнекмәләрен үҫтереү.\nТелде өйрәнеү барышында башҡорт халҡының мәҙәниәте, тарихы, сәнғәте, тәбиғәте, күренекле шәхестәре менән таныштырыу.\nБашҡортостан Республикаһының дәүләт символдары тураһында белемдәрҙе киңәйтеү.\n9-сы класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Ватан, тыныслыҡ, мәктәп,уҡыу тураһында текстар уҡыу дауам итә. Уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү өҫтөндә эш.\nБашҡортостан ҡоштары, уларҙың көн итеүҙәре,һәр ҡош төрөнөң үҙенсәлекле яҡтары менән танышыу. Яҙыусы, шағирҙарҙың ҡоштар тураһында яҙған әҫәрҙәрен уҡыу. Ҡоштарға ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү. Ике һәм бер составлы һөйләмдәр.\nБашҡорт йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре\nБаш һәм эйәрсән киҫәктәр темаһын нығытыу. Башҡорт халҡының һаҡланып, быуындан-быуынға тапшырылып килгән йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре, әҙәп ҡағиҙәләре менән таныштырыу, улар тураһында һөйләргә өйрәтеү. Күренкле шәхестәрең фәһемле һүҙҙәре, яҙыусы, шағирҙарҙың әҫәрҙәре менән танышыу.\nБашҡортостанда ҡыш, уның билдәләре, балаларҙың ҡышҡы уйындары һәм байрамдары тураһында уҡыу. Тәбиғәтте күҙәтеү, ҡыш йәнлектәр һәм ҡоштар тормошо тураһында уҡыу, һөйләү, танышыу. Был турала уҡыусыларҙы дөрөҫ, аныҡ, тулы итеп һөйләргә өйрәтеү маҡсатын тормошҡа ашырыу өҫтөндә даими эш алып барыу.\nБеҙҙең өсөн ин ҡәҙерле байрам\nҠатың-ҡыҙҙар, һөйөкле әсәйҙәр тураһында күберәк һөйләшеү күҙ уңында тотола. Ҡатың-ҡыҙҙарға карата хөрмәт, уларға иғтибарлы булыуҙы тәрбиләү төп маҡсаттарҙың береһе һанала\nКеше тормошонда хеҙмәтетең роле, ололарҙың һәм балаларҙың хеҙмәте, һөнәр, кәсептәрҙең күплеге, һәр кешенең үҙенә һөнәр һайлай белеүе тураһында текстар уҡыу. Был турала уҡыусылар менән әңгәмә үткәреү, экскурсияларға йөрөтөү, хеҙмәт кешеләре менән осрашыуҙар ойоштырыу. Уҡыусы хеҙмәт, һөнәр һайлау тураһында иркен аралаша алыуы, уның тураһында һөйләү алыуын маҡсат итеп ҡуйыу кәрәк.\nБәйләнешле телмәр уҫтереү буйынса төрлө эш төрҙәре үткәреү. Йәй миҙгеле, байрамдар, һуңғы ҡыңғырау шылтырауы, йәйге ял темаһы буйынса әңгәмәләр үткәреү, текстар уҡыу. Тәбиғәткә экскурсиялар ойоштороу, уҡыусыларҙың алған тәьҫораттары буйынса эҙмә-эҙлекле итеп һөйләргә өйрәтеү.\nУнынсы класс уҡыусыларының белем кимәленә талаптар:\n-Художество әҫәрҙәре тасуири уҡыу.\n- Өйрәнелә торған әҫәр буйынса телдән һәм яҙма рәүештә фекер йөрөтөү характерындағы инша яҙыу, һорауҙарға тулы яуап биреү\n- Яҙма йәки телдән сығыш яһау өсөн план төҙөү белеү.\n- Бирелгән тема буйынса диалог теҙөү; диалогты дауам итә белеү.\n- Тексты икенсе телгә тәржемә итеп һөйләү.\n- 14-16 шиғырҙы яттан тасуири һөйләй белеү.\n- Тексты мәғәнәүи өлөштөрге бүлеү, уларға исем биреү, план төҙөү.\n- Ғәзит-журналдарҙан, китаптарҙан материал йыйып, хикәйә төҙөү.\n- Әҫәрҙәң кәрәкле өлөштәрҙе һайлап ала белеү.\n- Һүҙбәйләнеш, һүҙбәйләнештә эйәртеүсе һәм эйәреүсе һүҙҙәр.\n- Һөйләмдең баш киҫәктәрен (эйә, хәбәр), һөйләмдең эйәрсән киҫәктәрен айыра белеү.\nбашҡорт теленән төрлө типтағы, ижади характерҙағы күнегеүҙәр;\nтел һәм әҙәби материалдар буйынса аналитик һәм дөйөмләштереү тибындағы схемалар төҙөү.\nТикшеренеү эше – 1\nТоломбаев Х.А., Дәүләтшина М. С., Сиразетдинов З. Ә. Башҡротса өйрәнәйек. Урыҫ мәктәптәренең 5-9 –сы синыфтары өсөн башҡорт теленән электрон дәреслек. – Өфө: Мәғариф министрлығы, 2003.\nДәреслек:Усманова М.Ғ., Ғәбитова З.М. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 10-11-се класс уҡыусылары өсөн дәреслек. - Өфө: Китап,2010.\n- балаларҙы һөйләшергә һәм бәйләнешле текст менән эшләргә өйрәтеү үҙәк бурыс.\n- Балаларҙың һүҙлек запасын арттырыу, шул һүҙҙәрҙе телмәрҙә ҡулланыу күнекмәләрен әүҙемләштереү.\n- Бәләкәй кластарҙа үҙләштерелгән диалогик, монологик телмәр күнекмәләрен камиллаштырыу.\n- Грамматик материалды үҙләштереү, уны дөрөҫ файҙаланып, бәйләнешле һөйләү, яҙыу күнекмәләрен артабан үҫтереү.\n- Текст менән эшләү күнекмәләрен үҫтереү.\n- Телде өйрәнеү барышында башҡорт халҡының мәҙәниәте, тарихы, сәнғәте, тәбиғәте, күренекле шәхестәре менән таныштырыу.\n- Башҡортостан Республикаһының дәүләт символдарытураһында белемдәрҙе киңәйтеү.\n- Программала бирелгән шиғырҙарҙы ятлау, башҡортса йырҙар өйрәнеү һәм башҡарыу. Башҡортса телмәр төҙөү.


Васыят әйтеү | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Васыят әйтеү\n« Экстремизм хаҡында\nШайтан оялар төбәк »\nВасыят әйтеп ҡалдырыу хаҡында хөкөмдәр\n«Әгәр ҙә үлем сәғәте килеп етһә һәм ғүмере бөткәндә кешенең үҙенән һуң ҡалыр мал-мөлкәте лә булһа, уға ата-әсәһенә, яҡын туғандарына ғәҙеллек менән малын васыят итеп ҡалдырырға бойорола. Был да тәҡүә кешеләр эше.\nВасыят тураһында ишеткәндән һуң уға геуаһ булып торған йәки мал эйәһе булырға тейешле кеше васыятҡа үҙгәрештәр индерә ҡалһа, гонаһы уны үҙгәрткән кешегә.\nАллаһ бит Ул бөтәһен дә Ишетеп һәм Күреп тороусы.\nӘгәр ҙә инде геуаһ булған кешеләрҙән кемдеңдер күңелендә йәки мал-мөлкәткә вариҫ булып ҡалған кешелә васыяттың ғәҙел булмауы, гонаһлы нәмәләргә сәбәп буласағы тураһында шик тыуһа, үҙ-ара килешеп, уға хәҡиҡәткә ярашлы итеп төҙәтмәләр индереүҙә гонаһҡа урын ҡалмаҫ. Аллаһ — Ул Ғәфү итеүсе, Мәрхәмәт-Шәфҡәт эйәһе».\n«Әл-Бәҡара» («Һыйыр») сүрәһе, 180—182-се аяттар\nВасыятты юҡ-бар нәмә тип ҡабул итергә ярамай. Алдан күрә белеүсәнлектең был үҙенә хас бер сағылышы.\nБеҙҙең заманда үҙ-ара ыҙғышып туймауҙарҙың, судлашып ғүмер үткәреүҙәрҙең бөтәһе лә алдан уйлап васыят ҡалдырыуға битарафлыҡ сәбәпле тыуа.\nПәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, әйткән: «Васыят ҡалдырып үлгәндең дәрәжәһе (Аллаһ юлында) интегеп, ғазап сигеп үлгәндең дәрәжәһенән һис тә кәм түгел», — тигән.\n«Мосолманға, — тигән ул, — баш осона васыяты булмаған хәлдә йоҡларға ятырға ла ярамай. Ул ваҡытта уның йоҡоһо йоҡо булмаясаҡ».\n«Ғәҙеллек менән васыят яҙып ҡалдырған кеше фани донъя тормошонда, Аллаһ ризалығы өсөн тип, шул васыятта ҡаралған мал-мөлкәтенә бәрәбәр хәйер-саҙаҡа таратҡанға тиңләшер.\nВасыятнамәлә ғәҙел була белмәгән кешене Аллаһ Ҡиәмәт көнөндә үҙенең мәрхәмәт-шәфәғәтенән мәхрүм итер», — тигән имам Бәкер.\nҠөрьән аяттары инеп торған бер заманда үҙенән һуң бер нисә сабый балаһын ҡалдырып, ансарҙарҙан берәү үлеп ҡала. Үлерҙән алда үк ул сабыйҙарына ла бер нәмә ҡалдырмай, бөтә байлығын, Аллаһ хаҡына тип, игелекле эштәр өсөн таратып бөткән була.\nБыл турала ишетеп ҡалған пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, сәхәбәләренән: «Был кеше менән һеҙ нимә эшләнегеҙ?» — тип һорай.\n«Ерләп ҡайттыҡ», — тип яуап бирәләр уға. «Был турала алданыраҡ белгән булһам, мин уны мосолмандар ҡәберенә күмергә рөхсәт итмәгән булыр инем. Үҙ балаларын бит ул хәйерсе көнөндә ҡалдырған», — ти пәйғәмбәр.\nВасыятнамә яҙған кеше, әлбиттә, үҙенең кемгәлер бирәсәк бурысы, кемдеңдер уға тапшырған аманаты, һаҡлап тоторға биргән малы тураһындағы мәғлүмәттәр ҙә бирергә тейеш. Бәндә үлеп ҡалғас, кемгәлер үҙенең хаҡын даулап, дәғүәләшеп йөрөргә урын ҡалмаһын.\nӘҙәм балаһына Ислам үҙенең һуңғы ихтыярын белдереп ҡалыу мөмкинлеген сикләмәй. Ғүмер иткән йылдарында уны әленән-әле үҙгәртеп торорға ла рөхсәт итә. Сөнки тормошта бит хәл-әхүәлдәр ҙә, васыятҡа, васыят яҙып ҡалдырырға теләгән кешеләргә ҡарата ла бәндәнең мөнәсәбәте үҙгәреү ихтималы тыуып тора.\nВасыяты менән кеше йәшәгән йылдарында уртаҡ тел таба алмаған кешеләренә лә үҙенең дуҫтарса мөнәсәбәтен белдереп китә ала\n«Һеҙҙән кем дә булһа берәүгә үлем килеп ишек ҡаҡһа, мал-мөлкәте булғандар шул малды ғәҙеллек менән ата-әсәһенә, яҡын туғандарына васыят итеп ҡалдырырға бойорола. Үҙенән һуң васыят ҡалдырыу — динле кешеләр ҡарамағында булған вазифа.\nБындай васыят тураһында ишетеп ҡалғандан һуң, шаһиттарҙан кем дә булһа берәү уны үҙгәртергә теләһә, гонаһы үҙенә булыр. Аллаһ Ул бөтәһен дә ишетеп, бөтәһен дә күреп тора.\nӘгәр ҙә, шаһиттарҙан кем дә булһа берәү васыят ҡалдырған кешенең ғәҙел була белмәгәнен йәиһә малын игелекле эштәр өсөн ҡалдырмай гонаһҡа барғанын белеү сәбәпле уға үҙгәреш индерһә, бының өсөн гонаһы юҡ. Аллаһ Ул — ғәфү итеп кенә тора белгән Мәрхәмәт-Шәфҡәт эйәһе».\nВасыятты насарлыҡҡа юрарға ярамаҫ. Үлемдең яҡынауы тип тә ҡабул итеү дөрөҫ түгел. Ул алдан күрә белеп, вариҫтар араһында болаға юл ҡалдырмау сараһы. Васыятты алдан уҡ әҙерләп ҡуйыуҙы дин хуплай.\nШәреҡ белгестәре, фикһ ғалимдары өйрәтеүенә ҡарағанда түләп өлгөрмәгән йәки фәҡирҙәр файҙаһына биреп бөтмәгән зәкәте, хажға барырға ниәтендә булып та, бара алмау сәбәпле был вазифаны вариҫтарына тапшырыу мосолмандың дини бурысы булараҡ ҡабүл ителә, башҡа осраҡтарҙа васыят уның үҙ ҡарамағында.\nПәйғәмбәребеҙ өйрәткән: «Васыят ҡалдырып киткәндең үлеме ыҙа сигеп (шәһиттәр үлеме менән) үлгәндең дәрәжәһенән кәм түгел», — тигән.\n«Бил мәғруф» терминын ҡулланғанда Ҡөрьән фәҡәт ана шул бөтә яҡлап та уйланып, аҡыл менән төҙөлгән васыят тураһында һүҙ алып бара.\nШуныһы ла бар: үҙ малының мосолман өстән бер өлөшөн йәки унан артығырағын ғына васыят итеп ҡалдыра ала, байлыҡтары сәманан артып киткән саҡтарҙа бигерәк тә.\nБайлығын ғәйепкә алырлыҡ, бәндәләргә, йәмғиәткә зыян килтерерлек маҡсаттарға васыят итеп ҡалдырыуҙы ла Ислам ҡабул итмәй.\nВасыят менән ҡалған малды төрлө ҡаршылыҡтар, аралар боҙолоуға, дау ҡубыуға, ҡан ҡойоуға, рухи ҡиммәттәрҙең, әҙәптең юҡҡа сығыуына сәбәп булырлыҡ юлдарға тотоноу Исламда бөтөнләй тыйыла. Тыйылырға тейеш! Бындай талаптар үтәлмәй башлаған мәлдәрҙә дин ғалимдары хәлде үҙ ҡарамағына алһын.\nДин шулай өйрәтә.\n«Әгәр ҙә баш аҫтында васыят тигән нәмә булмаһа, мосолманға йоҡлап ятыу килешмәй».\n«Ғәҙеллек менән васыят яҙып ҡуйған кеше вариҫтарына ҡалдырып киткән тиклем малын йәшәгән йылдарында уҡ Аллаһ ризалығы өсөн тип саҙаҡаға тарата белгән кешегә оҡшаш, — тигән пәйғәмбәр. — Васыятында ғәҙел була белмәгәнде Аллаһ Ҡиәмәт көнөндә Үҙ рәхмәтенән мәхрүм итер».\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 21.01.2018 в 23:03, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


11 Ғинуар 2019, 13:19\nАғымдағы йылдың 1 ғинуарынан илебеҙҙә ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең яңы системаһы старт алды. Районда ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары менән эш итеүҙең яңы алымына күсеү нисек ойошторола, тариф буйынса түләү хаҡтары нисек билдәләнгән, “төбәк операторы” эшмәкәрлеге яйға һалынғанмы? Ошо һәм башҡа һорауҙар менән район хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Наил Сафинға, “КомЭнергоСервис” ЯСЙ-һы директоры Булат Мөхәмәтғәлинға мөрәжәғәт иттек.\nАғымдағы йылдың 1 ғинуарынан илебеҙҙә ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең яңы системаһы старт алды.\nРайонда ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары менән эш итеүҙең яңы алымына күсеү нисек ойошторола, тариф буйынса түләү хаҡтары нисек билдәләнгән, “төбәк операторы” эшмәкәрлеге яйға һалынғанмы? Ошо һәм башҡа һорауҙар менән район хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Наил Сафинға, “КомЭнергоСервис” ЯСЙ-һы директоры Булат Мөхәмәтғәлинға мөрәжәғәт иттек.\nНаил Сафин, район хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары:\n-Ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең яңы реформаһына күсеү өҫтөндәбеҙ. Районды 3-сө зона төбәк операторы - Ишембайҙың “Эко-Сити” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хеҙмәтләндерәсәк. Иҫке Собханғол ауылы буйынса сүп-сар сығарыу элеккесә “КомЭнергоСервис” ЯСЙ-һы ойошмаһына йөкмәтелде. Улар “Эко-Сити” ЯСЙ-һы менән төҙөгән килешеү нигеҙендә подрядсы булараҡ был эште башҡарыусылар булып тора. График буйынса район үҙәгендә һәр йорттан һәм ойошма-учреждениеларҙан аҙнаһына бер тапҡыр сүп-сар йыйыу ҡаралған. Иҫке Собханғол ауылы халҡынан сүп-сарҙарын тоҡтарға йәки ҡулайлаштырылған махсус мискә, контейнерҙарҙа йыйыу, мал, эт теймәҫлек урынға урынлаштырыуҙары һорала. Бөгөнгө көндә шулай уҡ ауыл хакимиәттәре биләмәләрендә контейнер майҙансыҡтары билдәләнә, төҙөлә, 8 кубометрлыҡ ҙур тупланма-бункерҙар эшләнә. Быға тиклем ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу системаһы булмаған ауылдарҙа сүп-сарҙы тоҡтарҙа сығарыу ойоштороласаҡ һәм улар киләсәктә ошо бункерҙарға, контейнерҙарға тупланасаҡ. Ә төбәк операторына уларҙы айына бер тапҡыр алып сығарыу бурысы ҡуйылған. Бының өсөн улар кәмендә ике техника менән тәьмин ителергә тейеш. Әлегә улар техника йүнләү буйынса эштәр алып бара. Шуға күрә ауылдарҙа эш башланмайынса, йорттарға түләү ҡағыҙҙары килмәйәсәк. Тарифҡа килгәндә, ауыл ерендә йәшәүселәргә был хеҙмәт өсөн айлыҡ түләү хаҡы кеше башына 35 һумдан тип билдәләнһә, район үҙәгендә йәшәүселәр өсөн яҡынса 70 һум тирәһе ҡуйылған. Яңы реформаға күсеү эштәре ағымдағы йылдың беренсе кварталында яйға һалынып бөтөр, тип күҙаллайбыҙ.\nБулат Мөхәмәтғәлин, “Ком-ЭнергоСервис” ЯСЙ-һы директоры:\n-Яңы закон нигеҙендә, төбәк операторы “Эко-Сити” ойошмаһы менән төҙөгән килешеүгә ярашлы, район үҙәге халҡын 1 ғинуарҙан хеҙмәтләндерә башланыҡ. Сүп-сар сығарыу графигы төҙөлгән һәм район хакимиәтенә раҫлауға тапшырылған. График раҫланыу менән был мәғлүмәтте район гәзитендә баҫтырырбыҙ. Ә әлегә сүп-сар сығарыу ошо яҡынса график нигеҙендә Иҫке Собханғолдоң һәр йорт, ойошма-учреждениеһы буйлап аҙна һайын башҡарыла. Йәғни, Ағиҙел ҡасабаһынан алып тотош район үҙәгендә, Баҙал биҫтәһендә техникабыҙ дүшәмбе-кесе йома көндәре йөрөһә, йома ойошма-учреждениелар буйлап сүп-сар йыя. Әйткәндәй, район үҙәгендә урынлашҡан ойошма-учреждениеларҙың тик 5-еһе генә төбәк операторы менән килешеү төҙәгән, шулай булыуға ҡарамаҫтан, элекке ғәҙәт буйынса ҡалғандарыныҡын да алып китәбеҙ. Әммә киләсәктә был килешеүҙе барыһына ла мотлаҡ рәүештә төҙөргә кәрәк буласаҡ. Баҙал биҫтәһендә урынлашҡан ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына хәҙер кеше сүп-сарын алып барып түгә алмай, унда тик беҙҙең генә техникаға инеү рөхсәт ителә. Ҙур габаритлы ҡалдыҡтар булғанда, айырым заявка бирергә кәрәк буласаҡ. Сүп-сарҙы сығарыу өсөн түләүҙәр ЭСКБ-нан электр энергияһы өсөн килгән квитанцияларға ҡушылып ебәреләсәк, тип әйтелде. Тарифҡа килгәндә, хаҡтар Башҡортостан Республикаһының тарифтар буйынса дәүләт комитеты тарафынан рәсми раҫланмаған, әлегә барыһы ла яҡынса фаразлауҙарға ҡоролған. Шуға күрә был юҫыҡта үҙгәрештәр булыуы ла ихтимал.\nА. АҠЫЕВА яҙып алды.


Гәүһәр туй гөрләне\n3 Февраль 2020, 10:50\nАрыҫланов Фәрит Йәрмөхәмәт улы 1938 йылдың 5 октябрендә Йәнтештә тыуған. Бала сағы ауыр Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килһә лә, ул заман елдәренә ҡаршы торорҙай, зирәк малай булып үҫә. Кәләште ҡырҙан эҙләмәй: Һаҡмар аша ятҡан Йылайыр районының Һабыр ауылынан Мырҙабаева Рима Мырҙағәле ҡыҙын йәр итеп, гәүһәр туйҙарына килеп еткәндәр.\nХәйбулла районы Йәнтеш ауылының мәҙәниәт йортонда Фәрит Йәрмөхәмәт улы һәм Рима Мырҙағәле ҡыҙы Арыҫлановтарҙың гәүһәр туйы үтте. Өлгөлө ғаилә 60 йыл бергә ғүмер итеп, балалар үҫтереп, матур донъя көтә.\n--“Демография” милли проектының “Өлкән быуын” оло йәштәге граждандарҙың йәшәү сифатын арттырыу һәм даими ярҙам программаһын тормошҡа ашырыу маҡсатында 50,60,70,75 йыл бергә йәшәгән ғаилә парҙарын Республика Башлығы ҡотлай. Арыҫлановтарға ла Р.Ф.Хәбировтың бүләге тапшырылды. Ауыл халҡы исеменән беҙ ҙә ололарҙы ҡотлайбыҙ һәм йәштәргә үрнәк булып, артабан да шулай татыу, имен-һау йәшәүҙәрен теләйбеҙ,--тине ауыл китапханасыһы Рәсих Әхмәтов.\nАрыҫлановтарҙың гәүһәр туйҙарына ауыл һәүәҫкәрҙәре әҙерләгән матур концерт сағыу биҙәк өҫтәне.


Яңы йыл каникулдарында төбәктә һигеҙ һунар ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы теркәлгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЯңы йыл каникулдарында төбәктә һигеҙ һунар ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы теркәлгән\n10:27, 10 января 2017 Йәмғиәт\nЯңы йыл каникулдарында төбәктә һигеҙ һунар ҡағиҙәләрен боҙоу осрағы теркәлгән Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nЯңы йыл каникулдарында Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы инспекторҙары һунар өлкәһендә һигеҙ боҙоу осрағын асыҡлаған. Рейдтар республиканың барлыҡ райондарында ла үткәрелгән. Ғәйеплеләргә биш мең һум суммаһында штраф һалынған. Баймаҡ районында һунарсылар законһыҙ рәүештә дүрт ҡоралай аулаған. Архангел районында юл-транспорт ваҡиғаһында мышы һәләк булған.\n«Асыҡланған закон боҙоуҙар һунар итеүгә рөхсәт булмауға, һунар биләмәләрендә көбөнән алынған ҡорал менән йәки ҡаргиҙәрҙә йөрөүгә ҡайтып ҡала», — тип аңлатма бирҙе министрлыҡтың йәнлектәр донъяһы объекттарын һаҡлау буйынса бүлек начальнигы урынбаҫары Глеб Егоров.\nӘле төбәк биләмәһендә затлы тиреле йәнлектәргә, ҡабанға һәм бер йәшкә тиклемге мышыға һунар итеү дауам итә.\nТеги: һунар итеү ҡағиҙәләрен боҙоу


Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ һәм Федераль дәүләт статистика хеҙмәте ошо туралағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Ирекмәндәр халыҡҡа мәғлүмәт-аңлатыу эшендә, шулай уҡ яҙып алыусылар сифатында мәғлүмәттәр йыйыуҙа ҡатнаша.Ирекмәндәрҙе ирекмәнлекте үҫтереү буйынса төбәк үҙәктәре менән берлектә Федераль дәүләт статистика хеҙмәте һайлай һәм уҡыта.Ҡатнашыусыларҙың һаны «Иҫәп алыу волонтерҙары» проектын 2020 йылдың күләмле ирекмәнлек проекты тип атарға мөмкинлек бирә. Белгестәр билдәләүенсә, һәр ҡалала һәм районда халыҡ иҫәбен алыуҙың үҙенә күрә үҙенсәлеге, айырылып торған яғы бар.\nӨфө өсөн был, тәү сиратта, биләмә ҙурлығы һәм ҡала составында 20-нән ашыу ауылдың һәм коттедж ҡасабаларының булыуы. Өфөлә кеше фатирында ваҡытлыса йәшәүселәрҙең күплеге лә билдәле ҡыйынлыҡ тыуҙыра. Белгестәр билдәләүенсә, халыҡтан йыйылған бар мәғлүмәт ситкә таралмаясаҡ. Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу быйыл 1 октябрҙән 31 октябргә тиклем дауам итә.


Автомоибилем – тоғро дуҫ та, алыштырғыһыҙ ярҙамсы ла\n21 Ғинуар 2020, 17:46\nАutoбиографияның сираттағы геройы – Хәсән Усманов – күптән тамашасыларҙың һөйөүен яулаған билдәле йырсы, хәстәрлекле атай һәм бәхетле ғаилә башлығы.#Шоңҡаржурналы #ХәсәнУсманов #Аutoбиография\nАutoбиографияның был һандағы геройы – Хәсән Усманов – күптән тамашасыларҙың һөйөүен яулаған билдәле йырсы, хәстәрлекле атай һәм бәхетле ғаилә башлығы. Артист тормошоноң яртыһы юлда үтә, тигәндәре дөрөҫтөр. Шулай булғас, Хәсән ағай ун йыл буйы бер үк машинала нисек йөрөнө икән? “Азамат” халыҡ йырының билдәле һүҙҙәрен алып “Ниҙәр генә күрмәй, ҡайҙа ғына булмай артист башҡайы менән уның тимер атҡайы” тип үҙгәртергә мөмкин был осраҡта. Шулай итеп, Хәсән ағай үҙенең машиналарға ҡарашы, нисек итеп ун йыл бер үк автомобилдә йөрөгәне, яңы ғына алған тимер аты хаҡында һөйләмәксе.\n– Нисә йәштә автомобилдәр менән ҡыҙыҡһына башланығыҙ?\n– V класта уҡығанда атай яндаулы ИЖ Юпитер-5 мотоциклын һатып алды. Беренсе тапҡыр руль менән танышыуым шунда булды. Мал ҡыуырға барғанда атай миңә рулде ышанып тапшырҙы. Мин әллә кем булып, эре генә ултырып алдым. Ошо мәл ҡыуаныслы ваҡиға булып ныҡ хәтерҙә ҡалған. Мотоциклға ҡыҙыҡһыныу һуңыраҡ та юғалманы. Үҫә килә ҙурыраҡҡа ынтыла башлайһың бит, юғары кластарҙа машиналарға ҡыҙығыуым артты, сөнки беҙҙең мәктәптә В категорияһына уҡыттылар. Маҡтанмай әйтә алмайым, ул ваҡытта Башҡортостанда водитель таныҡлығы биреп сығарған ике генә мәктәп булды, береһе – Мораҡта, икенсеһе Асҡарҙа ине. Унынсыла уҡығанда мәктәптә торған тренажерҙа шөғөлләнә инек, XI класта иҫке генә бер ГАЗ-53 менән йөрөргә өйрәндек.\n– Ә ниндәй машиналар тураһында хыяллана инегеҙ?\n– Әлбиттә, хыял итә торғайным инде, әммә уны хыял тип әйтеп буламы икән? Ул ваҡытта, бәлки, мәғлүмәт тә әҙерәк булғандыр, интернет юҡ. Хәҙер балалар ниндәйен теләй, шуны ала ла ҡарай бит, фотоһүрәттәр, гәзит-журналдар һанап бөткөһөҙ. Яңы ғына сыҡҡан алтынсы, туғыҙынсы маркалы ваздар ҙууур машина, хәҙерге мәлдәге иномарка кеүек ине. Ул ваҡытта автомобиль маркаларын да белмәй торғайныҡ. Ҡайҙа инде Mitsubishi йә Honda, бар белгәнебеҙ – совет автомобилдәре. Һуңыраҡ, “За рулем” журналдары сыға башлағас ҡына, әҙерәк машиналар ҡараштыра башланыҡ. Ундағы сағыу-сағыу автомобилдәр ысынға ашмаҫ хыял һымаҡ ине.\n– Шулай ҙа, хыялығыҙға ирешкәнһегеҙ бит... Нисәнсе йылда беренсе машинағыҙ булды?\n– 2005 йылда өйрәнсеккә йәшел төҫлө ВАЗ-2109 маркалы автомобилде ҡулдан алырға булдым. Ҡала ерендә хәрәкәт көслө, тәүге машинам ҡулдан булғас, бәрелһә лә, йәл түгел ине. Беҙҙең йәш ғаилә өсөн оло ҡыуаныс булды, ауылға ҡайтып килергә лә, йәш бала менән йөрөргә лә бик ҡулай ине. Беренсе машина мәңгелеккә иҫтә ҡалды, беренсе мөхәббәт кеүек (көлә). Уның менән өс йыл йөрөгәндән һуң, өр-яңынан Францияла сыҡҡан Peugeot Partner иномаркаһын алдыҡ. Мин ул машинала ун йыл йөрөнөм, күптәр дүрт-биш йылдан артыҡ йөрөмәй бит. Дуҫтарым: “Хәсән ағай, ул машинала нисек ун йыл буйы йөрөргә мөмкин? Һиңә һәйкәл ҡуйырға кәрәк, улай оҙаҡ берәү ҙә йөрөмәй”, – тип аптырап көлөшәләр. Мин күберәк йәшәү шарттарын яҡшырттым, шулай итеп, француз машинаһын иләнем генә. Сифатына килгәндә, шул уҡ “туғыҙынсы”лағы кеүек, двигателе ябай ине, майын алмаштырыумы, фильтр, шәмдәрен ҡуйыу булһынмы – күбеһенсә үҙем йүнәтә торғайным. Артыҡ боҙола һалып та барманы. Әле лә уға рәхмәттәр уҡыйым, хатта “беренсе мөхәббәтем” – туғыҙынсы маркалы вазды оноттом. Ун йыл бик оҙаҡ ваҡыт, ул машинабыҙ тере йән кеүек, беҙҙең ғаилә ағзаһы һымаҡ булып киткәйне. Әлеге машинаны алырға барғанда, һыйпап, рәхмәттәр уҡып ҡына алып барҙым. Сөнки артыҡ ҡыйынлыҡтар килтермәне, уның менән бөтә республиканы, күрше Татарстанды, Ырымбур, Силәбе өлкәләрен йөрөп сыҡтыҡ. Багажнигына аппаратура ла һыя, ғөмүмән, ғаилә өсөн дә, эшебеҙ буйынса ла уңайлы ине.\n– Шулай итеп, машина һеҙҙең өсөн нимә ул?\n– Ҡупырыныу сараһы тип әйтә алмайым. Машина минең өсөн алыштырғыһыҙ ярҙамсы ул. Мәҫәлән, минең өсөн ул универсал булырға тейеш, седандарҙы үҙ итмәйем. Беренсенән, эш буйынса, әйткәнемсә, аппаратураны тейәп алырға ла, артистарҙы ултыртырға ла уңай булһын, икенсенән, ғаиләле кеше булараҡ, йә багажникка коляскаһын һалып алырға, йә берәй нәмә төҙөгәндә цемент тейәп тә алырлыҡ булһын. Ғөмүмән, машина – бар яҡтан камил да, ышаныслы ла ярҙамсы, ул хужаһына арымай-талмай хеҙмәт итергә тейеш, теләгән ергә сығып китерлек һәр ваҡыт әҙер торһон. Француз автомобиле лә, әлеге тимер атым да беҙҙең талаптарға тура килә.\n– Һеҙҙең өсөн машина – алыштырғыһыҙ ярҙамсы, ошоға ярашлы уға ла тейешенсә иғтибар кәрәктер?\n– Мин яңғыҙым юл йөрөгәндә машинабыҙ менән, кеше менән һөйләшкән кеүек, аралашып, һыйпап-маҡтап та алам. Ул ҡатын-ҡыҙ кеүек бит, косметикаһын да алырға кәрәк, башҡа кәрәк-ярағын да (көлә). Бәлки, шуғалыр минең француз автомобиле оҙаҡ йылдар төҙөк йөрөгәндер. Уны һәр ваҡыт таҙа тоторға тырышам, үҙеңә лә, бергә йөрөгән артистарға ла һәйбәт. Күберәк юлда, гастролдәрҙә йөрөгәс, автомобиль артист өсөн икенсе өй кеүек.\n– Улығыҙҙы руль артына ултыртаһығыҙмы?\n– Малай кеше булғас, әлбиттә, атай эргәһендә күберәк йөрөргә тейеш. Заман башҡа – заң башҡа, тигәндәй, хәҙерге балалар бик мәғлүмәтле. Шуға күрә, улымды ла заманса итеп тәрбиәләргә тырышам. Уралға, 3-сө генә класҡа барыуына ҡарамаҫтан, рулде биргәнем бар. Алдыма ултыртам да, үҙе тиҙлекте алыштырып, газға баҫып йөрөп ала. Берәй йөҙ метр үтһә лә, ҡыуанысы сикһеҙ.\n– Әлеге ваҡытта Mitsubishi Outlander-ҙы һайлағанһығыҙ? Уның менән ҡәнәғәтһегеҙме?\n– Был арғымаҡты йүгәнләгәнгә дүрт ай ғына. Салондан сығып, тура гастролдәргә юлландыҡ. Әлбиттә, ҡәнәғәтмен, сөнки уны оҙаҡ эҙләнек. Pegueot менән сағыштырғанда Ер менән Күк араһы, заманына күрә, алдағыһы ла һәйбәт ине, уға бөтөнләй үпкәм юҡ. Хатта бөтә уңайлыҡтары, кондиционеры булмаһа ла, уның менән шулай уҡ ҡәнәғәт инем. Әле ҡайҙа йөрөгәнен белмәйем, ҡайһы ваҡыт белергә ҡыҙыҡһынып ҡуям. Ә яңы машинабыҙ хаҡы буйынса ла, статусыбыҙға ла тап килде ☺.\n– Юл йөрөгәндә ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре һеҙҙе таныймы, улар менән ҡыҙыҡлы хәлдәргә тарығанығыҙ булдымы?\n– Ҡайнап торған тормош менән йәшәгәс, ҡайһы саҡта ҡабаланырға ла тура килә, ун-егерме минут алдараҡ барып етәйем, тип баҫаһың. “Ағайҙар”ҙың туҡтатып, машинала беҙҙең ултырғанды күргәс, кире ебәргән осраҡтары ла булды. Ошо урында популярлығыңдың әҙерәк файҙаһы тейә (көлә).\n– Һеҙҙең хәләл ефетегеҙ руль артына ултырамы? Водителдәр сафында ҡатын-ҡыҙҙарҙың артып барыуына нисек ҡарайһығыҙ?\n– Зилә әлеге ваҡытта уҡып сыҡты, тик водитель таныҡлығы алмаған. Ҡаланан ситтә булғанда ҙур теләк менән йөрөй. Мохтажлыҡ сыҡҡанда ҡатын-ҡыҙҙарға ла руль артына ултырмай сара юҡ. Ғаилә башлығы эштә булғанда балаларҙы мәктәпкә, балалар баҡсаһына, түңәрәктәргә йөрөтөү уларҙың өҫтөндә. Шуға күрә, был күренешкә һис тә ҡаршы түгелмен.\n– Юлда ниндәй йырҙар тыңлайһығыҙ? Әллә тик үҙегеҙҙекен ҡуяһығыҙмы?\n– Ул һорауҙы биреүселәр күп булды. Машинала үҙебеҙҙең йырҙарҙы тыңламайбыҙ, ҡайһы берҙә эргәлә ултырып барған дуҫтар, туғандар: “Нисек инде ул үҙегеҙҙең йырҙарығыҙҙы тыңламайһығыҙ?” – тип аптырай. Студияла йә өйҙә генә ҡуябыҙ. Ә машинала халыҡ йырҙарын, симфоник әҫәрҙәрҙе тыңларға яратабыҙ, улар күңелгә тыныслыҡ бирә. Радиоға килгәндә, “Юмор FМ”, “Бизнес FM”-ды ҡабыҙабыҙ.\n– Ә сәнғәт юлын һайларға нимә этәргес булды?\n– Беҙ бәләкәйҙән йырлап үҫтек. Атайым гармунсы, ҡурайсы ине, әсәйемдең тауышы бик матур булды, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улар яҡты донъяла юҡ инде. Ике яҡтан өләсәйемдәр ҙә йырлай ине. Бала саҡта уларҙың оҙон көйөн иҫем китеп тыңлай торғайным. Нәҫелдән килгән һәләтте Хоҙай Тәғәлә бүләге тип ҡабул итәм.\n– Һеҙҙең булмышығыҙҙы, холҡоғоҙҙо яңы машинағыҙ менән сағыштырырға мөмкинме?\n– Эйе, сағыштырырға мөмкиндер. Уйлауымса, автомобиль хужаһын характерларға тейеш. Эшлекле, ябай кешемен, машинам да шулай, минең өсөн ул шул тиклем уңайлы һәм яҡын. Беренсенән, автомобиль кешенең йөҙө булып торһа, икенсенән, ул уға ярҙамсы ла, тоғро дуҫ та... Бер шулай ҡыҙыҡ хәл булды, Peugeot Partnerым нимәгәлер тоҡанмай ҙа тоҡанмай, панеленән һыйпап: “Йә, бәпесем, эшләп кит инде”, – тигәйнем, машина ҡапыл ҡабынып китте. Шунан һуң автомобилдең ниндәйҙер кимәлдә тере йән кеүек булыуына инандым.\n– Хәсән ағай, ихлас әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт! Имен-һау йөрөгөҙ, яңы машинағыҙ ҡотло булһын!\nБеҙ Асҡарҙа АТП эргәһендә йәшәнек. Атайым шунда электрик булып эшләне. Өйҙән йыраҡ булмағас, мин дә шунда ағайҙар эргәһенә барып, аяҡ аҫтында уралып йөрөй торғайным. Шул шоферҙар мәрәкәле хәлдәрҙе күп һөйләй ине. Бер ағай кис ялан яғындағы Ишҡол, Хәлил һ.б. ауылдарҙан халыҡты ултыртып район үҙәгенә килә ятҡан була. Автобус тулы кеше, бер инәй күрше ауылға юлланған була. Инәй төпкәрәк үтеп ултырған, ауылынан күп тә үтмәй, барып еткәндәр. Кешеләр юл биреп уны сығарырға булғандар. Инәй: “Эй, балаҡайым, рәхмәт инде, имен-һау йөрө, аяҡ-ҡулың һыҙламаһын, рәхмәт”, – фәлән дә фәсмәтән тип рәхмәттәрен ҡабатлай ҙа ҡабатлай, ти. Водитель боролған да: “Ярай, инәй, сәй ҙә эсмәнегеҙ!” – тигән. Бөтә автобус шарҡылдап көлгән, ти.\nМицубиси Аутлендерҙың ҡылыҡһырламаһы\nЕтештереүсе ил – Япония.\nАвтомобиль класы – J.\nКузовы – внедорожник.\nДвигатель күләме – 2360 см3.\nТапшырыусы ҡап – автомат.\nЯғыулыҡ сығымы – трассала – 6,5, ҡала эсендә – 10 л.\nИшектәр һаны – 5.\nУрындар һаны – 5.\nПриводы – тулы.\nҠеүәте – 230 ат көсө.\nЯғыулыҡ төрө – бензин.\nБагажнигы – 1640 л.\nЯғыулыҡ багының күләме – 60 л.\nМаксималь тиҙлеге – сәғәтенә 198, сәғәтенә 100 саҡырым тиҙлекте 11,4 секунд эсендә ала.\nЯртылаш люкс комплектацияһы: рулдең гидро-көсәйткесе, хәүефһеҙлек мендәрҙәре, климатты контролдә тотоу уңайлығы һ.б.


Кәрәк икән беҙ – йүнсел, кәрәк икән – комбайнсы! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Кәрәк икән беҙ – йүнсел, кәрәк икән – комбайнсы!\nКәрәк икән беҙ – йүнсел, кәрәк икән – комбайнсы! 25.12.2018 // Йәмғиәт\n“Шар төртөү” тигәнде генә аңлатмай спорттың был төрө.\nГел генә “эшләргә, эшләргә” тигән девиз менән йәшәп булмай. Кешегә күңел асыу, аралашыу, ял итеү өсөн дә уңайлы мөхит кәрәк. Дүртөйлөләр буш ваҡытын нисек уҙғара икән? Юл ыңғайы “Империя” тигән яңғырауыҡлы атамалы мәҙәниәт-күңел асыу үҙәгенә һуғылмаҡсы булдыҡ.\nЭлекке район ҡулланыусылар йәмғиәтенән ҡалған ике ҡатлы бинаны “Империя”ға әүерелдерергә кем баҙнат иткән? Тәүге ҡатында — яландай банкет залы, ә цоколь ҡатында бөтә уңайлыҡтар булдырылған бильярд һәм боулинг залдары. Бар эшләй. Үҙәктең хужаһы, Башҡортостан бильярд спорты федерацияһының Дүртөйлө районы буйынса вәкәләтле вәкиле Азат Хасбуранов биләмәһе менән таныштырыу барышында спорттың ошо төрөнә нисек ылығып китеүен, хәҙер унан башҡа донъя йәмен күҙ алдына ла килтерә алмауын һөйләне.\n— Бынан ун йыл самаһы элек спорт мәктәбенә йөрөп, бильярд уйнарға әүәҫләндем. Бик боронғо уйын, тыуған иле — Азия, кемдәрҙер — Һиндостан, икенселәр Ҡытай тип раҫларға тырыша. ХVIII быуат аҙағында ул хатта Европала һәм Рәсәйҙә дворяндарҙы тәрбиәләүҙең мотлаҡ программаһына индерелгән.\n— Уйында еңеү өсөн ниндәй сифаттар талап ителә?\n— Бильярд бит ул “шар төртөү”ҙе генә аңлатмай. Бик ҡыҙыҡлы, аҡыл һәм зирәклек талап иткән уйын. Геометрияны яҡшы белеү ҙә, логика ла кәрәк. Хатта шахмат уйыны менән сағыштырырға була. Һалҡын ҡанлылыҡты, түҙемлекте ярата, “ҡыҙыу баш”тар өсөн түгел. Кешенең холҡон белгең килһә, мотлаҡ бильярд уйнарға кәрәк, тип белеп әйтәләрҙер. Элек был уйынды һанламаһалар, хәҙер уға ҡараш тамырынан үҙгәрҙе. Ярыштар, турнирҙар бильярдты бына тигән ҡыҙыҡлы спорт төрөнә әүерелдерҙе. Өҫтәүенә уны төрлө йәштәге кеше уйнай ала, йәш сикләнмәгән.\nБеҙ әле йыл аҙағында уҙасаҡ Башҡортостан чемпионатының аҙаҡҡы этабына әҙерләнәбеҙ. Еңеү өсөн бары өҙлөкһөҙ күнекмәләр һәм тыныс холоҡлолоҡ кәрәк, Азат Фаил улының “урыҫ” һәм “америка” бильярдтары, уйын ҡағиҙәләре тураһында мауыҡтырғыс итеп һөйләүен ҡыҙыҡһынып тыңланыҡ. Бильярдтың уйын ғына түгел, ә бизнес икәнен дә аңланыҡ, сөнки ул, ғәҙәттә, уңышлы ҡаҙаныштар яулағандарҙың шөғөлө.\nСтеналары кубоктар, приздар, иҫтәлекле фотолар менән сыбарланған, заманса дизайн, ҡорамалдар менән йыһазландырылған залды ошо хәлгә индереү өсөн бер йыл дауамында ремонт эшләнек, ти эшҡыуар Азат.\n— Ярай әле ағай-эне ярҙам итәйек, тип кенә тора, өмә лә үткәрҙек. Бөгөн коллективтағы ун кеше менән залдарҙы тәртиптә тотабыҙ, банкеттар үткәрәбеҙ. Таңғы сәғәт 4-кә тиклем “Империя” гөрләп тора. Табыш сығымдарҙы ҡапларға ла, эш хаҡы түләргә лә, артабан үҫешергә лә ярҙам итә, — ти ул.\n“Хеҙмәтеңдән кинәнес алыу — һирәктәр өлөшө, яратҡан эш ялҡытмайҙыр?” – тигәс, Азат Фаил улы көлөмһөрәп ҡуйҙы.\n— Эш түгел, “Империя” — минең өсөн хобби ғына, — тип аптыратты. — Иген игеүҙән дә яҡшыраҡ, күңелгә ятҡан эш юҡ. Маҡтанып әйтә тип уйламағыҙ, мин МТС хужалығында “арбанан төшөп ҡалғандарҙан” түгелмен. Быйыл “Челенджер” комбайнында 40 мең центнер иген йыйып тапшырҙым, 1600 гектар майҙанда иген һуҡтым. Күпме эш хаҡы алдың тип һорайһығыҙмы? Теүәлләп әйтеп тормаһам да була, бик яҡшы түләнеләр, ҡәнәғәтмен.\nБаҡһаң, беҙ быйылғы ураҡта механизаторҙар араһында ойошторолған конкурста еңеүселәрҙең, Chevrolet Niva автомобиле менән бүләкләнгән алдынғы комбайнсыларҙың береһе менән әңгәмәләшеп торабыҙ икән.\n— Мәктәпкә уҡырға төшкәндән алып гел механизатор атайым эргәһендә йөрөнөм. Ҡыуһалар, ҡасып-боҫоп бункер машинаһы аша комбайнға менеп ултырам. Иванайҙа атайымдың комбайнсы ярҙамсыһы булып та байтаҡ йөрөнөм. Игенсе хеҙмәтенең әсе-сөсөһөн бала сағымдан татып үҫкәнгә шулай яҡын да, ҡәҙерле лә был һөнәр. Салауат ағайым да ошо хужалыҡта эшләй, гел алдынғылар иҫәбендә.\nБулмышы менән эшҡыуарлыҡҡа, йөрәге менән ер эшенә тартылған егеттең һөнәрҙәре лә һанап бөткөһөҙ: Азат — ташсы, Азат — бетонсы, Азат — иретеп йәбештереүсе... Дүртөйлөнөң егәрле, ныҡыш ир-аттары халыҡ аҡылына таянып эш итә, күрәһең: “Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә әҙ”.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘЙТ ТИҺӘГЕҘ... - 2016 - Мәҡәләләр\nКиләһе йыл Рәсәй һәм Башҡортостанда "Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы" тип иғлан ителде. Республикала экологик хәүефһеҙлекте тәьмин итеү, кешеләрҙә тирә-яҡ мөхиткә һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү өсөн ниҙәр эшләргә кәрәк тип уйлайһығыҙ?\nИнбер ЯППАРОВ, БДУ доценты, география фәндәре кандидаты: Мәғлүм булыуынса, Рәсәй Президенты указына ярашлы, 2017 йыл Рәсәйҙә Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы тип иғлан ителде. Тирә-яҡ мөхит проблемалары йылдан-йыл киҫкенләшә барған мәлдә махсус йыл үткәреү көнүҙәк сараларҙың береһе, әлбиттә. Эсәр һыуыбыҙ бысрана, тупраҡ составы ярлылана, йәшеллек аҙайғандан-аҙая бара, уртаса һауа температураһының кимәле күтәрелә, ә был үҙ сиратында боҙлоҡтарҙың күпләп иреүенә килтерә. Атмосферала һаҡлағыс озон ҡатламының кәмеүе лә ҡотолғоһоҙ кире үҙгәрештәргә сәбәпсе булып тора... Тупраҡ сифатын һаҡлау, һыу ятҡылыҡтарын таҙартыу, башҡа экологик проблемаларҙы хәл итеү буйынса йыл ағымында эксперт эштәре башҡарыласаҡ. Шундай юлдар менән Рәсәй Хөкүмәте 2017 йылда илдәге дөйөм экологик хәлде бер аҙ яҡшыртырға һәм экологтарҙың хәүефле күҙаллауҙарын йомшартырға тырыша. Һис һүҙһеҙ, бындай исемле йылдар үткәреү йолаһының аныҡ маҡсаты, төҙөк программаһы була. Ниндәй генә йыл иғлан ителмәһен, ул ахыр сиктә кешелектең тормош сифатын, йәшәү шарттарын яҡшыртыу бурысын күҙҙә тота. Ә был үҙ сиратында ике йүнәлеште үҙ эсенә ала: тәбиғәт шарттарын һәм социаль-иҡтисади өлкәне яҡшыртыу. Улар икеһе бер-береһенә ныҡ бәйле, әйткәндәй. Әгәр беҙ тәбиғәт шарттарын юғары кимәлдә тотһаҡ, тормош сифатыбыҙ үҙенән-үҙе яҡшыға табан үҙгәрер ине. Элек беҙ һыу, һауа, тупраҡты бысратыусы ҙур предприятие, завод-фабрикаларға зарлана торған булһаҡ, улар хәҙер байтаҡҡа кәмене, ә ғәмәлдәгеләре таҙартыу системаһы менән эшләй. Уның ҡарауы, бөгөн транспорт саралары күбәйҙе һәм улар тирә-яҡ мөхиткә ҙур зыян килтерә: кеше һулаған һауаны, эсәр һыуҙы, үҫемлектәрҙе ағыулай. Мәҫәлән, ҙур трассаларға яҡын биләмәләрҙән еләк-емеш, бәшмәк һ.б. йыйыу бик хәүефле икәне бөтәбеҙгә лә билдәле. Экология йылын иғлан итеү менән генә эш бөтмәй. Ил Президенты шундай указға ҡул ҡуйған икән, беҙ был башланғысты күтәреп-эләктерә һалып алырға тейешбеҙ. Минеңсә, хәҙер тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға мөнәсәбәте булған һәр кем: министрлыҡтар, ойошмалар, эколог-ғалимдар - бер һүҙ менән әйткәндә, йәмәғәтселек тарафынан фекер алышыуҙар ойошторолоп, шул нигеҙҙә Экология йылының программаһы төҙөлөргә тейеш, тип уйлайым. Тик әлегә бер эш тә күренмәй. Уны октябрҙән дә ҡалмай башҡарырға кәрәктер, тием, сөнки киләһе йыл бюджетына уның финанс яҡтарын планлаштырыу ҙа мөһимдер бит.\nМарат БӘХТИЙӘРОВ, Көньяҡ Урал ҡурсаулығы хеҙмәткәре: Әйтергә кәрәк, һуңғы йылдарҙа донъя кимәлендә тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләләренә бик ҙур иғтибар бирелә: экологик саммиттар, форумдар үткәрелә. Рәсәй Президенты В. Путиндың былтыр климат мәсьәләләре буйынса Парижда булып үткән БМО саммитында, Халыҡ-ара Арктика форумында һөйләгән сығыштары, асылда, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса программа положениеларын үҙ эсенә алды. Республикала байтаҡ йылдар тәбиғәт ресурстары менән аяуһыҙ эш итеү алымдары хөкөм һөрөп килде. Мәҫәлән, Белорет районында ғына ла ошоға тиклем "Селена" холдингы менән "Башлеспром" комбинаты меңәрләгән гектар ерҙәрҙе ҡуртымға алып, был биләмәләрҙә ағасты, айырыуса ылыҫ урмандарын системаһыҙ рәүештә ҡырағайҙарса ҡырҙы, талауға юл ҡуйҙы, тиергә лә була. Үҙ өлөштәренә "төшкән" ярты миллиондан ашыу гектар урманда был эре компаниялар ни теләһә, шуны эшләне: ҡырҡты ла, "тамырынан" да һатты. Һөҙөмтәлә был яҡтағы юлдарҙан ағас тейәгән лесовоздар бер генә минутҡа ла өҙөлмәне. Ете йыл эсендә әлеге компаниялар ағасты ҡалдыҡһыҙ эшкәртеү предприятиеһы булдырыу хаҡында уйлап та ҡараманы. Ниһайәт, республика Башлығы Р. Хәмитов был тәртипһеҙлектәрҙе сикләү буйынса сара күреүҙе кәрәк тапты һәм Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында былтыр республикала урман хужалығы эштәрен алып барыуҙы тәртипкә һалыу юлдары, урман эшкәртеү өлкәһендә өҫтөнлөклө инвестиция проекттары, намыҫһыҙ инвесторҙарға ҡарата саралар күреү хаҡында етди һөйләшеү булды. Шул уҡ ваҡытта республика Башлығы урмандарға һаҡсыл мөнәсәбәт булдырыу һәм уны законһыҙ ҡырҡыуҙарға ҡаршы эште әүҙемләштерергә ҡушты. Үкенескә күрә, илдең төрлө төбәктәрендә, айырыуса Себер яҡтарында урмандар күпләп яна. Беҙҙә быйыл, шөкөр, урман янғындары хәүефе әллә ни булманы, сөнки халыҡ та был йәһәттән иҫкәртелгән, улар әҙерлекле. Беҙҙең ҡурсаулыҡ Архангел, Белорет, Силәбенең Ҡатау-Иван районы биләмәләрен берләштерә. Беҙ ошо райондар мәктәптәре менән балаларҙа тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү буйынса тығыҙ бәйләнештә эшләйбеҙ. Мәҫәлән, улар йыл һайын айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләренә ярҙам йөҙөнән ойошторолоп килгән халыҡ-ара "Парктар маршы" акцияһында ихлас ҡатнаша. Унда 5-се кластан башлап бөтөн уҡыусыларҙы йәлеп итергә тырышабыҙ: улар тәбиғәт байлыҡтарына һаҡсыл ҡарарға, сүпләмәҫкә өйрәнәләр; пейзаж күренештәрен һүрәткә төшөрәләр, тәбиғи материалдарҙан ҡул эштәре конкурстарында ҡатнашалар.\nКөнһылыу ҠОТЛОБАЕВА, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, биолог: Экология беҙҙә иң үгәйһетелгән фәндәрҙең береһе инде ул. Мәктәптә дөйөм биология эсендә уға ҡағылышлы бер нисә генә тема бар. Шуға ла, был төшөнсә халыҡ тарафынан "һыу, һауа, тупраҡ бысраныуы" булараҡ ҡына ҡабул ителә. Экология термины грек телендәге "ойкос"-йорт һәм "логос"- фән тигән һүҙҙәрҙән яһалған. Йәғни: йәнле һәм йәнһеҙ тәбиғәт эсендәге үҙ-ара мөнәсәбәт ҡануны буйынса тормош ҡорорға, үҙ йортоңда йәшәй белергә өйрәтеүсе фән ул. Ҡасандыр ул ботаника, зоология, физика һәм башҡа фәндәр менән тиң булһа, бөгөн планетар кимәлдәге фән. Уның даирәһендә йәнле тәбиғәттең ҡыҫырыҡланыуы, ресурстар ҡороуы, парник эффекты, ерҙең аҫты-өҫтө бысраныуы, биосфераның емерелеү хәүефе... Был мәсьәләләрҙең хәл ителеүе лә планетар даирәлә генә, халыҡ-ара кимәлендәге ойошмалар аша ғына мөмкин.\nӘммә ул проблемалар "сирҙең" симптомы ғына. Сәбәбе тәрәндәрәк ята. Дөйөм алғанда, юғары даирәләрҙә белемһеҙ кешеләр ултырмай. Донъя кимәлендә танылған экологтар ҙа әҙ түгел. Закондар ҡабул итеп кенә сирҙе дауалап булмай. Ете миллиард кешенең һәр береһенең дә ҡатнашлығы кәрәк был эштә. Ә бының өсөн белем генә етмәй. Беренсе урында экологик мәҙәниәт, тәрбиә кәрәк, ә ул әсә һөтө менән һеңдерелергә тейеш. Беҙҙең ата-бабаларҙа булған ундай мәктәп. Әле лә саф килеш беҙ таба алабыҙ уны... үҙебеҙ түбәнһетеп ҡараған "ҡырағай ҡәбиләләләрҙә". Тик кем ҡырағайыраҡтыр әле? Йәш кенә әсәләр балаларын етәкләп, уларҙы ялтыр-йолтор ҡаптар менән алдаштырып, магазиндан сығалар. Улары ашап бара, арттарынан сүп-сарҙары ятып ҡала бара. Өлкәндәрҙән ала бит улар был "фәһемде". Урам тулы төпсөк тә төкөрөк. Ә инде юл буйҙары, яр ситтәре, урман ҡырҙары тулы ҡый-һай тултырылған пакет, ҡапсыҡтар туҙып ята. Урманда аҙым һайын тиерлек һәр төрлө шешә, туналған ағас ботаҡтары. Махсус сүплек урындары ла гектар-гектар. "Мәҙәни" ял итергә сыҡҡан туристарҙан һуң нимәләр генә ятып ҡалмай! Матур-матур байрам саралары, һабантуйҙар һуңынан ғибрәт яланы ғына ҡала... Тәрбиә ғаиләнән башланһын өсөн тәрбиәле атай-әсәйҙе мәктәп кенә әҙерләп бирә ала. Мәктәп программаһына экология фәне иң өҫтөнлөклө предмет итеп индерелергә тейеш. Үҙаллы предмет итеп. Биология йәки башҡа предметҡа ҡушып түгел. Ул махсус белгестәр фәне генә түгел. Идара итеү даирәһенә экологик белеме һәм тәрбиәһе булмаған кеше үткәрелмәҫкә тейеш. Әле унда булғандарына махсус курстар мәктәбе ойоштороу - заман талабы. Һәр түрәнең ошо юҫыҡтағы эшен күрһәтерлек ғәмәлдәре (ҡағыҙҙа ғына түгел) закон менән нығытылырға тейеш.\nШишмәләр ҡороу, йылғалар һайығыу, ҡоролоҡ һәм башҡа тәбиғи ғәрәсәттәрҙең сәбәбе - урмандарҙың ҡырағайҙарса ҡырылыуы. Әле урмандар күмәртәләп таратып бөтөлгән. Кемдә ҡайһы ер ҡалғанын урындағы халыҡ белмәй ҙә. Белгәндәре лә уларға ялланып, урман елгәреүсе "эшҡыуарҙар". Етмәһә, уларҙы заман менән атлаусы эшмәкәр тип маҡтайҙар. Асылда, бер ни ҙә етештермәй бит улар. Бары Хоҙай тарафынан бирелгәнде ҡыра, һата. Хатта халыҡҡа өй һалырға ла ағас юҡ. Шуға ла, "сосораҡтары" йәшереп кенә тау битләүҙәрен ҡыра. Ә бит тауҙар яланғасланһа, беҙҙе икенсе афәт көтә. Унан аҡҡан ҡөрөн ялан-туғайҙарҙы баҫып, уңдырышлы тупраҡты йыуҙыра йәки ҡаплап юҡҡа сығара... Бөгөндән урманды ҡырҡыуҙы туҡтатыу - заман талабы. Уға яңырырға, аяҡҡа баҫырға мөмкинлек бирергә, күпләп питомниктар булдырырға кәрәк.\nЯҙылған: 01.08.16 | Ҡаралған: 881


7 мең террорсы һәм уларҙың ғаилә ағзалары гуманитар коридор буйынса Көнсығыш Гутанан Идлиб виләйәтенә сыҡҡан. Был операцияны башҡарыу өсөн 110 автобус кәрәккән. Маршрутта Сүриә полицияһы, Рәсәйҙең һуғышыусы яҡтарҙы яраштырыу үҙәге офицерҙары, Сүриә Ғәрәп Ҡыҙыл ярым ай вәкилдәре именлек тәьмин иткән.\nКим Чен Ын Пекинда Ҡытай етәксеһе Си Цзиньпинь менән осрашҡан. Төнъяҡ Корея етәксеһе Ҡушма Штаттар менән һөйләшеүҙәр үткәрергә әҙерлеге хаҡында белдергән. Хакимиәткә килгәндән һуң был Ким Чен Ындың сит дәүләткә тәүге эш сәфәре.\nКосовоның төнъяҡ райондарындағы сербтар Приштина менән бәйләүсе юлды ҡаплаған. Улар сербтар күпләп йәшәгән Косовска Мировицала махсус операция үткәреүгә ризаһыҙлыҡ белдерә. Полиция Сербия хөкүмәте чиновнигы-Белград менән Приштина араһында һөйләшеүҙәр алып барыусы Марко Джурчичты ҡулға алған. Ул Ксосовның бойндороҡһоҙлоҡ алыуын танырға теләмәй.


Өфө янындағы Йылҡыбай ауылында йәшәүселәр үҙ иҫәбенә юлдарҙы тәртипкә килтерергә мәжбүр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 октября 2016 — 15:27 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө янындағы Йылҡыбай ауылында йәшәүселәр үҙ иҫәбенә юлдарҙы тәртипкә килтерергә мәжбүр. Әммә ул бер миҙгелгә лә түҙмәй. Сөнки ауылға илткән юлдан көнөнә ҡом тейәгән йөҙәрләгән машина үтә. Әммә ауыл янындағы карьер хужалары үҙҙәре емергән юлды тәртипкә килтереү өсөн бер ус та ҡом бирергә теләмәй тип зарлана урындағы халыҡ. Эшҡыуарҙарҙың был хәлгә үҙ яуабы бар. Бер төркөм кешеләр юл һылтауы менән ҡом карьерының бер өлөшөн ҡулға төшөрөп алырға уйлай имеш.\nВәғәҙәләр ишетеп арыған Йылҡыбайҙар быйыл яҙ юлдарҙағы соҡорҙарға үҙҙәре тотона. Бер нисә күрше берләшеп кемеһе материал, кемеһе техника, хәленән килгәне аҡса бүлеп тишектәрҙе ямап ҡуя. Бөтә эшкә киткән сығымдар йөҙәр мең һумға барып етә, ти улар.\nӘммә бынан көн дә үткән йөк машиналары юлды бер нисә айҙа элекке хәлгә ҡалдыра.\nКонтроль булмауы менән файҙаланып эшҡыуарҙар йөктө бер нисә тапҡырға арттырып тейәй. Быны эшселәр үҙҙәре лә йәшермәй, юғиһә килем булмай, тип аҡлана улар.\nАуылдан бер нисә саҡырымда урынлашҡан карьерҙан көн дә тиҫтәләгән машина йөк менән сыға. Әммә ни өсөн ятҡылыҡ хужалары файҙаланған юлды рәтләр өсөн бер ус ҡомдо ла йәлләй тигән һорау менән уларҙың үҙҙәренә мөрәжәғәт итәбеҙ. “Баштрансгидромеханизация” йәмғиәте вәкилдәре осрашыуҙан баш тартты. Ә халыҡтан бындай мөрәжәғәт булманы, тип ышандырҙы.\nЯңы асфальт та бында тиҙ арала булмаясаҡ. Калинин районына ҡараған Йылҡыбай ауылына илткән трасса киләһе йылға планға ингән, тик унда ремонт эштәре генә ҡаралған.\nКарьерҙан ҡом сығарыуға ауыл халҡы ҡаршы түгел, уларҙы йөктө рөхсәт ителгәндән арттырып тейәү һөҙөмтәһендә юлдарҙың тиҙ боҙолоуы борсоуға һала.\nЮлдарҙы аҙ булһа ла һаҡлап ҡалыу өсөн Йылҡыбай ауылында йәшәүселәр йөк машиналарын үлсәү пункты урынлаштырыуҙы һорай. Бының өсөн күрше Федоровка ауылы эргәһендә урын да билдәләнгән. Әммә бында майҙан әҙерләү өсөн 500 мең һум талап ителә. Бюджетта бындай аҡса, әлбиттә, юҡ. Йылҡыбайҙар юл тигеҙ һәм хәүефһеҙ булһын өсөн был сумманы үҙҙәре лә йыйырға әҙер.


Рәсәйҙә халыҡтың килеме иң күп булған төбәктәр аталды: Волга буйы федераль округы нисәнсе урында // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:01, 18 октября 2018 Иҡтисад\nРәсәйҙә халыҡтың килеме иң күп булған төбәктәр аталды: Волга буйы федераль округы нисәнсе урында Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 18 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nҮҙәк Рәсәй һәм Алыҫ Көнсығыш халыҡтың килеме иң юғары булған төбәктәр тип танылды. НАФИ аналитика үҙәге эксперттары, 2018 йылдың тәүге ярты йыллығында иҡтисад секторҙары буйынса эш хаҡы кимәлен тикшереп, ошондай һығымтаға килгән. Уларҙың мәғлүмәттәренә ярашлы, Рәсәйҙә бөтәһенән дә күберәкте Үҙәк федераль округында йәшәүселәр эшләй, унда уртаса хеҙмәт хаҡы 53,4 мең һум тәшкил итә. Артабан Алыҫ Көнсығыш (52,8 мең һум) һәм Төньяҡ-Көнбайыш федераль округтары килә (48,7 мең һум). Ил буйынса иң түбән эш хаҡы Волга буйы федераль округында (30,9 мең һум), Көньяҡ федераль округында (30,7 мең һум) һәм Төньяҡ Кавказда (26,3 мең һум).\nТеги: эш хаҡы, тикшеренеүҙәр


Сәйәсәт » Страница 16 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Страница 16\n“Балалар суициды” төшөнсәһенең барлыҡҡа килеүенә кем ғәйепле?\nНовости / Сәйәсәт // 17-02-2012, 10:34\nДонъяла яңылыҡтар иҫ киткес күп ул. Байҡай китһәң, хатта бер көн хәбәрҙәрен күп томлыҡ китапҡа тупларға мөмкин. Уңыштар, өшөп-туңыуҙар, ер тетрәүҙәр, һыу баҫыуҙар, көрсөк эҙемтәләре, урам сыуалыштары, ил эсендә ыҙғыш, киләсәккә күҙаллауҙар, вәғәҙәләр һәм алдауҙар – барыһы ла бар көнитмешебеҙҙә. Уларҙың һәр береһендә кеше яҙмыштары сағыла. Яҙмыш-йәшәйеш тигәндән, беҙ күбеһенсә өлкәндәргә ҡағылышлы нәмәләр хаҡында һүҙ йөрөтәбеҙ. Улар майҙандарға сыға, тормошҡа ҡәнәғәтһеҙлек белдерә, аҡса етмәй, тип зарлана, сир-сырхауҙан ғазаплана һ.б. Ә һәр бер өлкән кеше янында бала ла бар бит әле. Янында тигәнем – өйөндә инде, ғаиләһе-ҡәлғәһендә. Улар бөгөн үҙен нисек тоя һуң? Киләсәкте күҙаллағанда тап уларҙың яҙмышын фаразлайбыҙ ҙа баһа....\n14 513 һуғыш\nНовости / Сәйәсәт // 10-02-2012, 09:44\nХайуандарҙан, башҡа йән эйәһенән айырмалы рәүештә, кеше үҙенә оҡшаштарҙы үтә ныҡ вәхшилек менән үлтерергә һәләтле.\nҒалимдар иҫәпләп сығарыуынса, һуңғы алты мең йыл эсендә 14 513 һуғыш сығып, уларҙа өс миллиард 640 миллион кеше һәләк булған. Шуныһын да өҫтәргә кәрәк: ваҡыт үтә килә һуғыштар ҡиммәтләнә. Әгәр ҙә Беренсе донъя һуғышына 50 миллиард һум тотонолһа, икенсеһенә ун тапҡыр артығыраҡ аҡса киткән. Үткән быуаттың 80-се йылдары аҙағына донъяла ҡоралланыуға сарыф ителгән аҡса бер триллион долларға еткән. Был барлыҡ илдәрҙең медицинаға, торлаҡ төҙөүгә, экологияға бүленгән аҡсаһынан да ашып китә....\nИң мөһиме – өйҙәге һауа һәйбәт булһын\nНовости / Сәйәсәт // 10-02-2012, 09:42\nйәки Тәбиғәттең Европаға үсе бар, буғай\nРәсәй Фәндәр академияһы академигы Георгий Голицын фекеренсә, алда беҙҙе климаттың ҡапыл ғына үҙгәреүе көтә. Ғөмүмән, көн торошо үҙенсәлектәрен әле үк күрәбеҙ, ә артабан тәбиғәт катаклизмдары тағы ла әүҙемләшәсәк, имеш. Хәҙер кеше бер нәмәгә лә артыҡ аптырап бармай инде. Бөгөн бит ғүмерҙә ҡар күрмәгәндәр ҙә тунға төрөнөп, ҡарға шығыр-шығыр баҫып йөрөй. «Урыҫ ҡышы» бөгөн бар ерҙә – Европаны ҡалай баҫты, Урта Азияла ла өшөттөрә, тиҙҙән экваторға ла барып етер, моғайын....\nНовости / Сәйәсәт // 3-02-2012, 12:04\nйәки Рәсәй көсһөҙ булһа, кемгә кәрәк?\nЕвропа илдәре етәкселәре уртаҡ валюталарын ҡотҡарыу өсөн ғәҙәттән тыш саммитҡа йыйылды. Бельгияның баш ҡалаһында уҙған Евросоюз илдәре йыйынында евроны һаҡлап ҡалырға 82 миллиард (әлбиттә, евро) тотоноу хаҡында ла телгә алынды. Был сумманы 2007 – 2013 йылдарға иҫәпләнгән берҙәм бюджет фондынан алмаҡсылар. Евросоюз дәүләттәре «бюджет дисциплинаһы» хаҡында һүҙ йөрөтә. Нимәне аңлата һуң әлеге «тәртип»? Ул социаль программаларҙы ҡыҫҡартыу, имеш. Был һүҙҙе ишетеү менән Бельгия халҡы баш күтәрҙе....\nВаҡытында килеп, ваҡытында китә белергә кәрәк\nНовости / Сәйәсәт // 27-01-2012, 14:00\nШундай бер мәғлүмәт күҙемә салынды әле: баҡһаң, Рәсәйҙә йәшәүселәр иң тәү сиратта тишек торбаларҙан ҡурҡа икән. Юҡ, урамда ятҡандарынан түгел (уларға, әгәр кәрәкһә, «айыу майы һөртөргә» лә була), ә күп ҡатлы йорттарҙа көн итеүселәрҙе фатирҙарҙағы һыу йә йылытыу торбаларының тишелеү мөмкинлеге борсой.\nСтраховка агентлыҡтары белгестәре һүҙҙәренсә, шәхси йорттарҙа йәшәүселәр иһә янғынды иң хәүефлеһе тип һанай...\nРәсәйҙең 102-се хәрби базаһы ҡасан партизан отрядына әйләнәсәк?\nНовости / Сәйәсәт // 20-01-2012, 10:02\nйәки Иранға тоҫҡалған уҡтар сәпкә барып етерме?\nАмерика Ҡушма Штаттары менән Иран араһында «ҡайнар хистәр» быуы күктәрҙе тултыра. Үҙ-ара мөнәсәбәттең ҙур янғын сығарыуына бер генә тоҡанған шырпының бәләкәс кенә сатҡыһы ла етә һәм, рәхим ит, гөлтләп китәсәк.\n«Был ике аралағы һуғыш глобаль конфликтҡа килтерәсәк», – тигән фекерҙә заманса Иранды өйрәнеү үҙәге директоры Рәжәп Сәфәров. Әгәр ҙә яу була ҡалһа, меңәрләгән кеше генә түгел, ә тотош дәүләттәрҙең дә юҡҡа сығыуы ихтимал.\nРәсәй эксперттары ла Иранға бөгөнгө теш ҡайрауҙы, АҠШ-тың, шулай уҡ ҡайһы бер Европа илдәренең һәм Израилдең алдан күҙалланған стратегияһы, тип иҫәпләй....\nЮлбашсының үлеменә ҡайғырмаһаң...\nНовости / Сәйәсәт // 13-01-2012, 10:44\nТөньяҡ Корея йыл аҙағында ҙур ҡайғы кисерҙе – ил башлығы Ким Чен Ир вафат булды.\nТелевидениенан халыҡтың нисегерәк ҡайғырғанын күрҙек инде, ергә ятып иланылар бит, хатта дөйөм психоз хәлендә һымаҡ булды улар. Илдең үҙәк яңылыҡтар агентлығы хәбәр итеүенсә, кешеләр генә түгел, хатта хайуандар ҙа бик ныҡ ҡайғырған....


Первушино аэродромында Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған тамаша үтте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nПервушино аэродромында Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арналған тамаша үтте\n«Беҙ – үткән замандан » исемле хәрби хәрәкәттәрҙе реконструкциялауҙы һәм Авиа-шоуҙы беҙҙең хәбәрселәр ҙә күҙәтте. . Ҡыҙыл армия ғәскәре юлдың уң яғында, ә немец һалдаттары уларҙы юл аша күҙәтә. Хәрбиҙәр бер-нисә сәғәттән башланасаҡ алышҡа әҙерләнә. Туймазы ҡалаһынан килгән Венер Шәңгәрәев яу яланында тере ҡалырмы юҡмы – белмәй, барыһы ла ысын һуғыштағы кеүек.Икенсе донъя һуғышы хәрәкәттәрен реконструкциялау 2007 йылдан алып ойошторолһа ла ҙур күләмдә тәүге тапҡыр үтә. Еңеүҙең 70 йыллығы, Хәтер һәм ҡайғы көнө уңайынан үткәрелгән сараға Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән 150 ҡатнашыусы саҡырылған. Вечеслав Ходченков Свердловск өлкәһенән килгән, фестивалдә 4-се тапҡыр ҡатнаша.Немец һалдаттары журналистар менән аралашыуҙан баш тартһа, Татарстан ҡунаҡтары броневиктың күсермәһен эшләп хәрби-тарихи реконструкцияла ҡатнашырға үҙҙәре теләк белдергән. Тамашаға килгән халыҡ ауыл эсендә немец һалдаттарының йорттарҙың тәҙрәләрен ватыуын, кешеләрҙе ҡурҡытыуын күҙәтте. Сценарий буйынса 1944 йылдың 22 июле һүрәтләнә. Немец илбаҫарҙары Польшаның Радымно ауылын баҫып алған. Ә бер-нисә минуттан ауылға ҡыҙыл армия ғәскәре инәсәк.Ҡыҙыҡһыныусан тамашасы башта ауылға инерҙәй булып ынтылһа, снарядтар шартлауы уларҙы һиҫкәндереп бер аҙ артҡа сигендерҙе. Совет һалдаттарына ярҙам итергә теләп дәррәү Ура ҡысҡырыуҙары ла тәбиғи ине. Тамашасы үҙе лә һиҙмәҫтән тулыһынса тарихтың бер көнөнә сумды. Офоҡтан немец самолеты килеп сығыуын күргәндәр, яугирҙәрҙе иҫкәртергә ашыҡты. Әммә уға ла оҙаҡ осоу тәтемәне ҡанатына ҡыҙыл йондоҙ төшөрөлгән самолет уны тиҙ арала сафтан сығарҙы.Яралылар, тиргә батҡан һалдаттар, ҡыйралған техника барыһы ла ысын хәрби бәрелеште хәтерләтә. Атыу тауыштары тынғас ауылды тамашасы баҫып алды.Тамашанан һуң һәр кем үҙенә илһөйәрлек рухы, сағыу тәҫораттарҙан тыш уны оҙаҡ йылдарға һаҡларҙай фотоһүрәттәр ҙә алып ҡайтты.


Бурыс – сифатлы һәм һәр кем алырлыҡ продукция етештереү\n26 Март 2018, 18:26\n“Ленинский” АПК-һында отчет йыйылышы булды.\nҮткән йылға йомғаҡ яһап, кооператив рәйесе Павел Ватолин хужалыҡ эшендәге ыңғай һөҙөмтәләр менән уртаҡлашты һәм кире яҡтарҙы билдәләп үтте.\nҮҫемлекселек буйынса хеҙмәтсәндәр һәйбәт кенә эшләгән. Игендең уртаса уңышы гектарынан 22,2 ц, тулайым йыйым 9670 т тәшкил иткән. Яҙ ҙур эш күләме башҡарылған һәм ҡулайлы ваҡыт эсендә сәсеп өлгөргәндәр, шуға күрә, йәйҙең һалҡын булыуына ҡарамаҫтан, игендәр һуңлап бул-һа ла өлгөргән.\nҺауа торошо бесән әҙерләү өсөн дә яйлы булманы. Уңыш гектарынан 42 ц тәшкил итте, ләкин сифаты шәптән түгел ине. Бесән запасын йыл ярымға етерлек әҙерләгәндәр тиергә мөмкин – 28000 ц.\n15000 ц самаһы уртаса сифаттағы сенаж һалынған. Бөртөклөләрҙе йыйған ваҡытта дымлылыҡ арҡаһында юғалтыуҙар ифрат күп, уны киптереүгә сығымдар бик ҙур булды. Бөртөклөләрҙең уңыш биреүсәнлеге гектарынан 20 центнерҙан ашыуыраҡ булып, 4937 гектар майҙандан йыйып алғандар. Эшкәрткәнгә тиклем игендең тулайым йыйымы 97 мең ц тәшкил иткән. Иң күп уңыш биргән баҫыуҙар: борсаҡ менән һоло ҡатышмаһы – 23 ц/га һәм ужым бойҙайы – 24,7 ц/га.\nБөгөнгә орлоҡтар кәрәкле кондицияға еткерелгән, яңынан таҙартылғандар, шытыу-санлыҡ буйынса улар ҙа кәрәкле критерийҙарға тап килә.\nЙыл йомғаҡтары буйынса һөт яҡынса 40 процентҡа рентабелле булып сыҡты. Яҡшы хаҡ сәйәсәте сағылды. Быйыл хаҡтар кинәт төштө, тимәк, һөттө ҙур сығымдарһыҙ ғына арттырыу өсөн резервтар эҙләргә, хеҙмәт һәм технология дисциплинаһын һаҡларға кәрәк.\nБелгестәргә үҙҙәренә һәм фермаларындағы малсыларға талапсанлыҡты һәм яуаплылыҡты арттырыу зарур. Зоотехниктар рацион төҙөргә генә түгел, ә уның нисек үтәлеүен күҙәтергә, ветврачтар сирҙәр-ҙе дауаларға ғына түгел, ә улар-ҙың барлыҡҡа килеү сәбәптәрен бөтөрөргә тейеш.\n- Бөгөн баҙар арзан һәм сифатһыҙ ауыл хужалығы продукцияһы менән тулған, ә беҙҙең бурыс баҙарҙы сифатлы һәм ҡиммәт булмаған продукция менән тәьмин итеү, – тине Павел Ватолин.\nАҡсаны һаҡсыл тотоноу юлдарын артабан да эҙләргә кәрәк, ләкин производствоға зыянға түгел: малдар ҡырылыу арҡаһында юғалтыуҙарҙы төрлө юлдар менән кәметергә, арзаныраҡ биологик өҫтәмәләр-ҙе ҡулланырға, килемлерәк культуралар сәсеүлектәрен арттырырға, башмаҡтар әҙерләү менән яҡшыраҡ шөғөлләнергә һәм быйыл һөтсөлөк фермаларындағы буш урындарҙы тултырырға, сифатлыраҡ мал аҙығы әҙерләргә.\nАуыл хужалығы производствоһында оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәттәре һәм юғары производство күрһәткестәренә ирешкәндәре өсөн Татьяна Крючковаға “Ленинский” АПК-һының атҡаҙанған колхозсыһы” исеме бирелде, 1-се бригада бригадиры Валерий Крючков менән механизатор Владимир Носков исемдәре “Хеҙмәт даны” кенәгәһенә индерелделәр. Механизаторҙар Александр Федорков, Василий Полеготченков һәм Сергей Гладких, малсы Сергей Субботин, машина менән һауыу операторы Римма Нафиҡова, сусҡа ҡараусылар Фларида Редькина, Нурзидә Берсенева, водитель Денис Елисеев, электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе Андрей Чебыкин, баш бухгалтер Галина Ғәйнелйәнова исемдәре “Ленинский” АПК-һының “Производство алдынғылары таҡтаһы”на индерелде. Уларҙың барыһы ла почет грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәр менән наградланды.\nЙыйылышта идараның һәм күҙәтеү советының яңы ағзалары һайланды. “Ленинский” АПК-һы рәйесе итеп яңынан Павел Ватолин билдәләнде.\nОшо уҡ көндө кооператив хеҙмәтсәндәре һәм Кесе Ыҡтамаҡ ауыл биләмәһе халҡы менән Дәүләт Думаһы депутаты Илдар Бикбаев осрашты һәм ҡыҙыҡһындырған бөтә һорауҙарға яуаптар бирҙе, ауыл кешеләренең проблемаларын тыңланы.


Композитор иҫтәлегенә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Композитор иҫтәлегенә\nКомпозитор иҫтәлегенә 10.03.2017 // Әҙәбиәт\nӨфөләге Республика һуҡырҙар китапханаһында Салауат Низаметдинов иҫтәлегенә мемориаль күргәҙмә булдырылды. Уның тыуыуына 60 йыл тулған көндә Башҡортостанда композиторҙы иҫкә алыу саралары ойошторолдо.\nБында үҙе уйнаған пианино, “Ай тотолған төндә” операһына Брайль шрифты менән тултырған нота дәфтәрҙәре, Вера Фролованың майлы буяу менән яһалған тәүге портреты ҡуйылған. Композитор тураһында китаптар күргәҙмәһе асылған. Интернетта һәм китапхананың сайтында “Салауат Низаметдинов иҫтәлегенә” тигән мемориаль виртуаль китап күргәҙмәһе бар.\n– Ул бөтә ижади ғүмере буйына, һуңғы көнөнә тиклем әүҙем уҡыусыбыҙ һәм китапхананың дуҫы булды. Классик әҫәрҙәрҙе, йәш шағирҙарҙың шиғырҙарын уҡырға яратты, балалар өсөн мәктәп программаһында ҡаралған китаптар ала ине. Китапханасылар уға уҡыу материалдарын ҡысҡырып уҡый торғайны. Танылыу яулағас, уҡыусылар өсөн бында уның ижад кисәләре ойошторолдо. Йырҙары, симфоник оркестр өсөн әҫәрҙәре тауышлы вариантта нәшер ителгән, – тип һөйләнеләр һуҡырҙар китапханаһында.\n2003 йылда китапхана һуҡыр композиторҙың ижадына арналған “Күтәрелеш” тигән тәүге электрон китап баҫтырып сығарҙы. Ә уның 50 йәшлек юбилейына “Маэстро-50” электрон тулы текслы биобиблиографик күрһәткес донъя күрҙе. Уҡыусы һәм композиторҙың 55 йәшлек юбилейы уңайынан китапханала “Һынмаған нота” күрһәткесе нәшер ителде. 2013 йылда Брайль шрифтында һәм тауышлы форматта С. Низаметдиновтың Виктория Симонова менән бергә яҙылған “Салауат. Асыҡтан-асыҡ һөйләү” исемле хәтирәләр китабы донъя күрҙе.\nАвтор: Л. ҠӘҘИМОВА.


Фирҙәүес Хисаметдинова:”Яңы, модернизацияланған, аҡыллы Рәсәйҙә һәр бер кеше, һәр бер милләт үҙен уңайлы хис итергә тейеш.” // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nФирҙәүес Хисаметдинова:”Яңы, модернизацияланған, аҡыллы Рәсәйҙә һәр бер кеше, һәр бер милләт үҙен уңайлы хис итергә тейеш.”\n16:50, 13 ноября 2009 Сәйәсәт\nРәсәй Президенты Дмитрий Медведевтың Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһе тураһында үҙ фекерен Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры, филология фәндәре докторы Фирҙәүес Хисаметдинова белдерҙе.\n— Дәүләт башлығының быйылғы Мөрәжәғәтнамәһе уны әҙерләү ваҡытында уҡ йәмғиәттә киң тикшерелде һәм "Рәсәй, алға!" программа мәҡәләһен тикшереү барышында әйтелгән тәҡдимдәрҙе иҫәпкә алып төҙөлдө,- тине Фирҙәүес Хисаметдинова.- Дмитрий Медведев мәҡәләлә илебеҙҙең артабанғы үҫешенең стратегик йүнәлештәре аныҡ күрһәтелгән һәм, Президенттың үҙе әйтмешләй, был стратегияны бойомға ашырыу юлдары ла бирелгән.\nФән хеҙмәткәре булараҡ, Мөрәжәғәтнамәлә фәнде үҫтереү өсөн шарттар булдырыу тураһындағы юлдар күңелемә ятты. Был йәһәттән Дмитрий Медведев өс тапҡыр хаҡлы. Рәсәйҙе модернизациялау өсөн фәндең әһәмиәте тураһында Луи Пастерҙың һүҙҙәрен килтерергә була – “ аҡыл һәм аҡыл эшмәкәрлеге буйынса башҡа халыҡтарҙан алда барған халыҡ һәр ваҡыт алда буласаҡ”. Ғөмүмән, “аҡыл” һүҙе Мөрәжәғәтнамәлә йыш ҡабатлана (аҡыллы иҡтисад, аҡыллы йәмғиәт, аҡыллы эске һәм тышҡы сәйәсәт, аҡыллы бина).\nПрезиденттың фән һәм технологияларға гранттар менән ярҙам итеүҙе киңәйтеү мәсьәләләренә туҡталыуы ла ҡыуаныслы күренеш. Фән үҫешендә был, ысынлап та, перспективалы йүнәлеш. Беҙҙең институтты алған осраҡта ла, был гранттар ярҙамында байтаҡ эштәр башҡарылды.\nМөрәжәғәтнамәнең икенсе бүлеге – мәғариф, сөнки унһыҙ фәндең дә, ҡуйылған мәсьәләләрҙе хәл итерлек йәмғиәтең дә булыуы мөмкин түгел. “Ҡуйылған маҡсаттарға ирешер өсөн мәктәптән үк яңы шәхес тәрбиәләргә кәрәк” тиеүсе Дмитрий Медведев, әлбиттә, хаҡлы. Киләсәк мәктәбенең, ижад һәм мәғлүмәт үҙәге булараҡ, положениелары ла дөрөҫ һәм ваҡытлы.\nӘммә мине, Мөрәжәғәтнамә йөкмәткеһенә ҡарағанда, “беҙҙең яңы мәктәптә” рухилыҡ, традициялар, Рәсәй халыҡтарының туған телдәре булмауы шикләндерә төштө. “Юғары технологиялы, конкурентлы доньяла йәшәргә һәләтле шәхес тәрбиәләү “, минең ҡарашҡа, 60-80-се йылдарҙағы америка тибындағы тамырҙарын онотҡан, прагматик аҡыллы, рухи һәм тормош ҡиммәттәре бөтөнләй булмаған, иретеү ҡаҙаны аша үткән кеше тәрбиәләүҙе хәтерләтә. Шул уҡ АҠШ-та “иретеү ҡаҙанынан” күптән баш тарттылар, унда ,мәҫәлән, мәҙәниәт һәм телдәрҙең күп һанлы булыуҙары өсөн сығыш яһайҙар.\nМөрәжәғәтнамәлә мәҙәниәтте үҫтереү тураһындағы юлдарҙы оло ҡыуаныс менән уҡып сыҡтым. Мәҙәниәтте үҫтереү өсөн ҡеүәтле инфраструктура булдырыу тураһында һөйләгәндә, дәүләт башлығы хаҡлы. Рәсәй төбәктәрендә, айырыуса, төпкөл ауылдарҙа, мәғлүмәт технологияларын индереү – етди һәм ваҡытлы мәсьәлә. Әммә яңы мәғлүмәт технологиялары менән бергә ауыл мәктәптәренә, клубтарына ватаныбыҙҙың классик, милли, этник мәҙәниәте өлгөләре барып етерме икән. Сөнки бөгөн Рәсәй халыҡтарының бай мәҙәни мираҫы заманса технологиялар буйынса һанлы дискыларҙа бөтөнләй һаҡланмаған.


Ватан ҡушҡан бурыс » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ватан ҡушҡан бурыс\nХәтеремдә, унынсы класта уҡып йөрөгән йылда мәктәп линейкаһында Афғанстандан совет ғәскәрҙәренең сығарылыуы хаҡында хәбәр ителде. Күптәр был яңылыҡты һуғыш бөткәндәй ҡыуанып ҡабул итте, бәғзеләре аҙналар буйы телевизор янынан китмәй, донъя яңылыҡтары менән танышты. Хатта ауылда “дошман” һүҙе хыянатсы тигән синонимды алмаштырҙы.\nУйлап ҡараһаң, ул йылдарға 30 йыл ваҡыт үтеп тә киткән. Тыуған ауылымдағы ике яугир-интернационалистың әле береһе генә иҫән. Афғанстанда хеҙмәт иткәндәргә баштараҡ халыҡ бер аҙ һағайыбыраҡ ҡараны, бөгөн иһә улар менән ғорурланабыҙ. Ысынында, был мәғәнәһеҙ һуғыш күпме йәш егеттең ғүмерен өҙҙө, күпме әсәнең күҙ йәшен түктереп, уларҙы ғәзиз улдарынан мәхрүм итте. Туғыҙ йылдан ашыу барған хәрби хәрәкәттә 14 мең совет һалдаты һәләк була, 50 меңдән ашыуы ғәрипләнә. Һуғышта барлығы 400 мең кеше ҡатнаша, шуның 9214-е – Башҡортостан егеттәре. 307 яҡташыбыҙҙың үле кәүҙәһе ҡурғаш табутта ҡайта.\nНиндәй генә осор булмаһын, һалдат Ватаны ҡушҡанын үтәй. Үҙ илен һайлап ала алмаған кеүек, ул да ниндәй ғәскәрҙә хеҙмәт итәсәген һайлау мөмкинлегенә эйә түгел. Күп егеттәрҙе ҡыҙыҡтырған илебеҙҙең элиталы ғәскәре – “зәңгәр береттар” , “ҡанатлы пехота”ға эләгеү бик аҙҙарҙың ғына өлөшөнә төшә. Үҙенә генә хас нескәлектәре, сиселмәгән серҙәре менән дан алған ғәскәрҙә хеҙмәт юлын башлаған Баймаҡ районының Түбә ауылы егете Нәзир Әбйәлиловтың да яҙмышы Афғанстан менән бәйле.\nТәүҙә ауылдағы мәктәптә, артабан Сибай һөнәрселек училищеһында белем алған Нәзир Нурмөхәмәт улы үҙен алда ҡанлы, аҙым һайын әжәл эҙәрлекләгән һуғыш көтә тип уйламағандыр, моғайын. Ул түҙемһеҙлек менән Совет Армияһы сафында хеҙмәт итергә атлыға, осоро шундай була. Егеттәр өсөн әрмелә хеҙмәт итеү оло мәртәбә, ғорурлыҡ булып һанала ине.\nСпорт менән дуҫ, ныҡ, сыҙам егет, хәрби әҙерлек курсын тамамлағандан һуң, Афғанстанға оҙатыла. Нәзир Әбйәлиловтың физик һәм ихтыяр көсөнә ҡарап, элиталы разведчиктар төркөмөнә билдәләйҙәр. Һуғыш ваҡытында алдан дошман йәшенгән урынды билдәләгән, уларҙың тылына үтеп ингән разведчиктарҙың ғүмеренең һәр секунды үлем менән йәнәш йөрөгәнен күптәр яҡшы аңлайҙыр. Иптәштәрен юғалтыуҙан ҡара ҡайғыға ҡалған, бер-береһе өсөн йәнен бирергә әҙер йәш егеттәр, тиҙ арала олоғайып, күпте күргән аҡһаҡал аҡылын һәм хәстәрен йөрәгенә йыя.\nӘңгәмәсемә хәрби бурысын ут эсендә үтәүен һөйләү еңелдән булманы. Уға сараһыҙлыҡтан шул мәлдәргә ҡайтып, яуҙа ятып ҡалған дуҫтарын хәтерләргә, күпме йоҡоһоҙ төн үткәреүен ҡабат иҫенә төшөрөргә тура килде. Уңалып барған күңел яралары йәнә әрнене, йөрәге һыҡтаны.\nТаулы Афғанстанды, уның халҡын, һуғышты яугир үҙе кеүек үк утлы юлдан үткән иптәштәре менән генә осрашҡанда хәтергә төшөрә, тине уның хаҡында ҡатыны ла.\n— Яу ҡырында эргәлә генә үлем һағалағанда, бер-беребеҙгә ярҙам иттек. Унда дуҫлыҡтың ысын мәғәнәһен, ҡәҙерен төшөндөм, — тине яугир-интернационалист.\nҺалдат хеҙмәтен утлы-дауыллы Афғанстан тарафтарында үтәп, тыуған ауылына ҡайтҡас, һөнәре буйынса ташсы булып эшләй. 1986 йылдан алып бөгөнгә тиклем уның хеҙмәт кенәгәһендә бер генә яҙыу бар. 2016 йылда Нәзир Әбйәлиловҡа “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе” тигән маҡтаулы исем бирелә.\nАуыр һалдат тормошо үтергә тура килһә лә, тормошта ул ғаиләнән уңа. Сыңғыҙ ауылы ҡыҙы Тәнзилә Мөхтәсим ҡыҙы менән 1989 йылда сәстәрен сәскә бәйләй. Тормоштарын йәмләп ике улдары һәм ҡыҙҙары донъяға килә. Йорт йылыһын һәм ҡотон һаҡлаусы Тәнзилә ханым ҡаланың “Күбәләк” балалар баҡсаһында кескәйҙәргә тәмле аш-һыуҙар бешерә, оҙаҡ йылдар ашнаҡсы булып эшләй. Әбйәлиловтар бөгөн – бәхетле өләсәй һәм олатай, уларҙың баһадирҙай ике ейәне һәм сәскәләй ейәнсәрҙәре үҫә.\nЯугир, үҙ иленең тоғро һалдаты Нәзир Нурмөхәмәт улының күкрәген күп һанлы миҙалдар биҙәй, бихисап Маҡтау ҡағыҙҙары һәм Рәхмәт хаттары менән бүләкләнгән.\nҠасандыр йәшләй генә ут эсенә инергә мәжбүр булған яугир-интернационалистарҙың һаны йылдан-йыл һирәгәйә бара, әммә уларға ҡарата хөрмәт һәм тейешле баһа әлегә тиклем күрһәтелә, тип әйтеп булмай. “Шифаханаларға барабыҙ, дауаланыу бушлай, әммә афған яуын үткән яугирҙәргә ҡаралған программалар үтәлә, тип әйтмәҫ инем. Бигерәк тә был торлаҡ мәсьәләһе буйынса хәл ителмәй. Беҙҙең сафҡа хәҙер Чечня һуғышында һәм Чернобылдә булыусыларҙы ла өҫтәнеләр, сират күбәйә, ә проблема хәл ителмәй”, — ти афған яуын үткән һалдат. Бәлки, быйыл, Афғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуға 30 йыл тулған йылда, ниһайәт, ошо һуғышта ҡатнашҡандарҙың аһ-зарын ишетеүселәр, уларға тейешле ярҙам ҡулы һуҙыусылар табылыр, ахыр сиктә ҡабул ителгән программалар тормошҡа ашыр, тигән ышаныста ҡалайыҡ. Улар ҙа бит хәрби хеҙмәтте һайлап алмаған, тик Ватан ҡушыуы буйынса яуға барған һәм үҙ һаулығын юғалтҡан...


Владимир Путин Татьяна Москалькованы ҡабул итте\nДәүләт етәксеһе Кеше хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил Татьяна Москалькова менән осрашты.\nҺөйләшеүҙә Рәсәй гражданлығын алыуҙа осраған проблемалар, ипотека алған ғаиләләргә һәм өлөшсөләргә ярҙам мәсьәләләре, енәйәт-процессуаль ҡануниәткә бәйле һорауҙар һ.б. ҡаралды. Омбудсмен дәүләт етәксеһенә журналист Иван Голуновтың эше тураһында ла мәғлүмәт бирҙе.\nТатьяна Москалькова һүҙҙәренсә, быйыл халыҡтан 38 650 мөрәжәғәт алынған – былтырғыға ҡарағанда дүрт мең самаһына әҙерәк. Владимир Путинды айырыуса торлаҡ ҡануниәтенә бәйле һорауҙар ҡыҙыҡһындырҙы.\n“Был өлкә буйынса мөрәжәғәттәр ҙә, белеүемсә, быйыл әҙерәк”, – тине ул.\nОмбудсмен, ысынлап та, шулай булыуын, сөнки торлаҡ мәсьәләләрен хәл итеүгә йүнәлтелгән сараларҙың күбәйеүен, һөҙөмтәле эшләүен белдерҙе.\nМилли проекттарҙы тормошҡа ашырыу ҙа быға үҙ өлөшөн индерәсәк.


📖 Шағир, драматург, журналист Сафуан Әлибаевтың тыуыуына 80 йыл — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\n📖 Шағир, драматург, журналист Сафуан Әлибаевтың тыуыуына 80 йыл\n📖Сафуан Әфтәх улы Әлибаев 1941 йылдың 21 февралендә Салауат районының Тирмән ауылында тыуған. Ул әҙәби эшмәкәрлек менән иртә шөғөлләнә башлай. Балалар өсөн “Сағыу ҡояш — беҙҙең юлдаш” исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы 1968 йылда донъя күрә. Шул осорҙан алып кескәйҙәр һәм өлкәндәр өсөн тиҫтәнән ашыу китабы нәшер ителә. 1986 йылда “Өйөрмә” шиғырҙар йыйынтығы өсөн Сафуан Әлибаев Ғәлимов Сәләм исемендәге республика йәштәр премияһына, 1996 йылда “Тылсымлы шар” китабы өсөн ЮНЕСКОның Г.Андерсен исемендәге халыҡ-ара почетлы дипломына лайыҡ була. Сафуан Әлибев йәмәғәт эшмәкәрлеге менән дә әүҙем шөғөлләнә. Төрлө йылдарҙа республиканың Яҙыусылар союзы идаралығы, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Терминология комиссияһы ағзаһы, республика Балалар фонды рәйесе урынбаҫары була. Г.Сәләм исемендәге премия лауреаты Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре исемен йөрөтә. С.Әлибаевтың исеме “Лучшие люди России” энциклопедияһына ингән һәм яратҡан шағирыбыҙ Башҡортостан президенты Указы менән Салауат Юлаев ордены менән наградланды.\nШағир Сафуан Әлибаевтың тыуыуына 80 йыл тулыуына ҡарата Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы мәктәп уҡыусылары араһында шағирҙың ижады буйынса шиғыр һөйләүселәр видеоконкурсы ойошторҙо. Унда ҡала һәм ауылдарҙан йәмғеһе 33 бәйгесе – урындарҙа үткәрелгән 1-се тур еңеүселәре ҡатнашты. Конкурс һөҙөмтәләре:\n1-се категория (1-4 класс уҡыусылары араһында):\n1-се урын – Байегетова Мәликә (1-се кл., Таулыҡай)\n2-се урын – Хәсәнова Нургизә (2-се кл., Ярат)\n2-се урын – Утарбаева Гөлшат (3-сө кл., Иҫке Сибай)\n3-сө урын – Әйүпов Илйәр (2-се кл., Ишмырҙа)\n3-сө урын – Сәфәрғалина Азалия (4-се кл., Күсей)\n3-сө урын – Сахина Инзилә (4-се кл., Күгиҙел)\n2-се категория (5-8 класс уҡыусылары араһында):\n1-се урын — Шахморатова Рәзинә (8-се кл., Темәс)\n2-се урын – Сыңғыҙова Рәсимә (5-се кл., Ҡолсора)\n3-сө категория (9-11 класс уҡыусылары араһында)\n2-се урын – Әфләтүнова Нурзилә (10-сы кл., Әбделкәрим)\nВидеоконкурс еңеүселәрен ҡотлайбыҙ, конкурста ҡатнашыусыларҙың барыһына ла киләсәктә лә йөрәктәрендә шиғриәткә һөйөү йөрөтөүҙәрен, рухлы булып ҡалыуҙарын теләйбеҙ!


Башҡортостан делегацияһы Санкт-Петербургта уҙғарылған һабантуйҙа ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан делегацияһы Санкт-Петербургта уҙғарылған һабантуйҙа ҡатнашты\n16:48, 15 июня 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 15 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nСанкт-Петербургта милли байрам – һабантуй ойошторолдо. Сара Ленинград өлкәһе Всеволожский районы Энколово ауылында уҙҙы, байрамға Ленинград өлкәһе губернаторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Александр Дрозденко килде. Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова етәкселегендәге рәсми делегация халыҡ байрамын тантаналы асыуҙа ҡатнашты.\nҺабантуйҙа концерт номерҙары менән Санкт-Петербург, Ленинград өлкәһе, Башҡортостан һәм Татарстан ансамблдәре һәм ижади коллективтары сығыш яһаны.\nМостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры һәм «Мираҫ» йыр һәм бейеү фольклор ансамбле республикабыҙҙың ижади программаһын тәҡдим итте. Концерттың бер бүлеге Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына бағышланғайны. Артистар башҡорт яугирҙәренең бейеүен, «Ҡара юрға», «Любизар», «Майс вальсы», «45-тең яҙы», «Һалдат йыры» йырҙарын, хәрби попурри башҡарҙы. Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда иғлан ителгән Әҙәбиәт йылы уңайынан сәхнәнән бөйөк фронтовик-шағир Мостай Кәримдең шиғырҙары яңғыраны.\n«Һабантуй майҙанында арҡан буйлап сығыу, күҙ бәйләп көршәк ватыу, билбау көрәше һәм башҡа ярыштар ойошторолдо. Тирмәләрҙә һәм этноауылдарҙа милли ризыҡтарҙы тәмләп ҡарарға, спорт уйындарында ҡатнашырға, сувенирҙар һатып алырға мөмкин ине», — тип һөйләне Өфө ҡалаһы Совет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге етәксеһе Луиза Ғафарова.\nТеги: халыҡ байрамдары,һабантуй


Республика халҡы үҙҙәренең федераль һәм төбәк бюджеты варианттарын тәҡдим итә ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика халҡы үҙҙәренең федераль һәм төбәк бюджеты варианттарын тәҡдим итә ала\n16:40, 29 августа 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостанда иң яҡшы «Граждандар өсөн бюджет» проектына конкурс старт алды. Республика Финанс министрлығының мәғлүмәт хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, ул бюджет, уның формалашыу һәм үтәлеү процесы тураһында халыҡ өсөн ябайлаштырылған закондар версияһынан тора.\nАсыҡ конкурста ҡатнашыуға физик һәм юридик шәхестәр саҡырыла. Проекттарҙы ике йүнәлеш буйынса ебәрергә мөмкин, ул: граждандар өсөн федераль бюджет һәм төбәк. Һәр ҡайһыһында тейешле номинациялар ҡаралған.\nЗаявкалар һәм конкурс материалдары Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы, 46 адресы буйынса 224-се бүлмәлә ҡабул ителә. Электрон версияларҙы kabuzenko.i@bashkortostan.ru, gilmetdinova.d@bashkortostan.ru адрестары буйынса ебәрергә мөмкин.\nЗаявкаларҙы ҡабул итеү ваҡыты – 1 сентябрҙән алып 31 октябргә тиклем.\nАғымдағы йылдың декабрендә конкурсҡа йомғаҡ яһаласаҡ.