Башҡортостан Президенты сауҙа өлкәһенең төп проблемаларын атаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты сауҙа өлкәһенең төп проблемаларын атаны\n11:55, 30 ноября 2012 Иҡтисад\nРеспублика халҡының 40 проценты йәшәгән ауыл ерендәге сауҙа ҡаланыҡынан ҡырҡа айырыла. Был хаҡта республика Президенты Рөстәм Хәмитов 29 ноябрҙә БР Хөкүмәте ултырышында әйтте. Ултырышта алдағы йылдарға сауҙаны үҫтереү төбәк программаһы тикшерелде.\n— Ауылда ҡулланыусылар кооперацияһы һүнә, заманса сауҙа инфраструктураһы насар үҫеш алған, эре сауҙа селтәрҙәре юҡ, урындағы тауар етештереүселәр менән эш яйға һалынмаған, — тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов.\nТармаҡтың төп проблемалары араһында Президент шулай уҡ күмәртәләп сауҙа итеүҙең насар хәлдә булыуын атаны. Уның үҫеш кимәле буйынса төбәк Урал-Волга буйында һуңғы урындарҙың береһен биләй.\n— 300 мең квадрат метрҙан ашыу келәт биналарының ни бары 10 проценты заманса стандарттарға тап килә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\nСауҙа өлкәһендә 200 мең кеше мәшғүл: Башҡортостанда иҡтисади йәһәттән әүҙем граждандарҙың һаны 1,6 миллион кеше тәшкил итә, тимәк, был 12 проценттан ашыу. Тармаҡ бюджетҡа күсерелгән һалымдарҙың яҡынса ундан бер өлөшөн тәьмин итә, тулыйым төбәк продуктының 15 процентын тәшкил итә. Әммә ситтән килтерелгән тауарҙарҙың күп булыуы, финанс ағымының тейешенсә контролдә тотолмауы һалымдарҙың ситкә китеүенә килтерә.\n— Республикала сауҙаның дөйөм әйләнеше 300 миллиард һум тирәһе тәшкил итә. Әгәр ҙә был ресурстар тулыһынса беҙҙең сауҙа ойошмаларына йүнәлтелһә, һалымдар ҙа күберәк булыр ине, — тине Президент. – Төбәк-ара сауҙагәрҙәр беҙҙең сауҙа ойошмаларын ҡыҫырыҡлап сығара, баҙарҙарға хужа була, урындағы етәкселәрҙе уҙ яғына ауҙара. Беҙ баҙар иҡтисады шарттарында йәшәйбеҙ. Һәм бында патриот булмағандар, үҙ территорияһында эшләмәгәндәр еңелә. Был йәһәттән һатлыҡ йән булырға ярамай. Үҙебеҙҙең эшҡыуарҙар, предприятиелар бар. Һалымдар республикала ҡалһын өсөн эшләргә кәрәк.\nРөстәм Хәмитов фекеренсә, беҙҙең магазин кәштәләрендә республикала етештерелгән тауарҙар элеккесә етерлек кимәлдә түгел. Шул уҡ ваҡытта ситтән килгән сауҙагәрҙәрҙең әүҙемлеген тотҡарлаған ҡаршылыҡтар булдырырға ярамай, тип билдәләне ул.\nБарлыҡ был мәсьәләләр һәм уларҙы хәл итеү юлдары «2013-2018 йылдарға Башҡортостан Республикаһында сауҙаны үҫтереү» оҙайлы сроклы маҡсатлы программаһында сағылыш таба. Был программа алдағы биш йылға тармаҡты үҫтереү буйынса төп план буласаҡ.


«Ел алһын һүҙҙәремде»\nБашҡорт киноматографияһы тулыланасаҡ яңы фильмдың тәү исеме шулай атала. Йәш, өмөтлө режиссер Айнур Асҡаров сираттағы кинотаҫма өҫтөндә эш башланы. Был юлы ул башҡорт халыҡ бәйете «Саҡ һәм Суҡ»тың мотивтарына нигеҙләнеп төшөрөләсәк.\nКино төшөрөү майҙаны үҙәгендә бассейн. Шулай ҙа фильмда урын аласаҡ был эпизод, ысынында йылға үҙәнендә барасаҡ. Ижади төркөм тыңғыһыҙ эш менән ҡайнай. Бер-бер артлы һыуға төрлө ҡоролмалар төшөрөлә, яҡтыртыу, кино төшөрөү аппараттары тикшерелә. Фильм геройына грим һалына. Ул һыуға бирешмәһен өсөн махсус һайланылған.\nФильм «Локомотив» физкультура-һауыҡтырыу комплексында төшөрөлдө. Комплекс режиссер Айнур Асҡаров фильмының бағыусыһы.\nСәғәт ике тулыуға ҡарамаҫтан, фильм төшөрөү әлегәсә дауам итә. Ә иһә репетиция үҙе өс көн барған. Был ваҡытта төп герой һыуҙа үҙен тота белеүгә, билдәле бер ваҡыттар тын алмаҫҡа өйрәнде. Әйткәндәй, фильмдағы был эпизод ни бары өс секунд ҡына барасаҡ.\nФильмдың режиссеры Айнур Асҡаров кино төшөрөү өсөн төрлө урындарҙы һайламаҡсы. Тап ошо бассейндағы картина кеүек үк, республиканың башҡа төбәктәрендә лә өсәр-дүртәр секунд кадрҙар төшөрөләсәк. «Бөртәкләп йыйыла алтын» тигәндәй, һуңынан улар бер кинотаҫмаға тупланасаҡ.\nФильм күптән түгел сценарист, прозаик һәм драматург Шәүрә Шәкүрованың «Китап» нәшриәтендә донъя күргән «Ел алһын һүҙҙәремде» китабына таянып төшөрөлә. Повесть һәм хикәйәләр йыйынтығы билдәле «Саҡ һәм Суҡ» башҡорт бәйете мотивтарына нигеҙләнеп ижад ителгән. Әйткәндәй, автор тәүҙә ҡыҫҡа метражлы фильм өсөн сценарий яҙһа, һуңынан уны айырым әҫәр итеп үҫтерә.


7 Июнь , 10:50\nҠырмыҫҡалар – урман санитарҙары. Иләү тәү ҡарамаҡҡа сүп-сар өйөмө кеүек тойола, ә ысынында, ул һис тә улай түгел. Яҡшы инженер ҙа ояны улар шикелле оҫта итеп ҡора алмай, көслө ямғыр яуғанда ла уның өҫкө ҡатламы ғына һыулана. Эйе, беҙгә уның өҫтө генә күренә, ул әллә күпме ер аҫтына төшкән, тиҙәр белгестәр.\nҠырмыҫҡа майы ырыҫ килтерә тиҙәр. Уға бәхетле кеше генә юлыға икән.\nОло йәштәгеләр һөйләүенсә, ҡырмыҫҡа майы иләү өҫтөндә күпереп ята. Йәйгеһен көндәр оҙайлы эҫе торһа, ҡырмыҫҡалар майҙы иләүҙең өҫтөнә сығара икән. Әйткәндәй, кешеләр элек-электән ҡырмыҫҡа майы менән дауаланған. Мәҫәлән, майҙы быуындар һыҙлағанда шул урынға һөрткәндәр, бил ауыртҡанда уның менән ыуғандар. Ҡул менән һыпырып ташлағандай юҡҡа сыға һыҙланыу-ауыртыуҙар. Тапҡан кеше уны алып ҡайтып, үҙенең бал-сағаһының тәненә, мал-тыуарының ҡолаҡ, мөгөҙ тирәләренә һөрткән.\nАвтор: Мунира Аглиуллина


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠУРСАУЛЫҠТА НИСӘ АЙЫУ? - 2020 - Мәҡәләләр\nБашҡорт дәүләт ҡурсаулығы биләмәһендә йыл әйләнәһенә ҡырағай йәнлектәрҙең иҫәбен алыу эштәре башҡарылып килә. Мышы, марал, айыу, илек, бүре, һеләүһен, ҡабан, ҡама, ҡондоҙ, аҫ, йәтсә, тейен, ҡуян, терпе (һанай китһәң, күп инде улар) артҡанмы-кәмегәнме икән - бына ошо һорауҙы асыҡлай инде иҫәпте алыу эштәре.\nИҫәп-хисап эштәренең береһе менән яҡынданыраҡ танышып китәйек әле. Бына июль айында урмандың төп хужаһы булған айыуҙың иҫәбен алыу эштәре башҡарылды. Ә уны нисек һанайҙар икән? Әлбиттә, бындай һорауҙы күптәр үҙ-үҙенә биргәндер. Тайыштабанды һанау тәртибен аңлатып китәйем. Күптәр беләлер (ә, бәлки, белмәйҙер ҙә), айыуҙың төп аҙығы булып ит түгел, ә үлән, уның тамырҙары, өлгөрөп еткән емеш-еләк иҫәпләнә. Күптәр, айыу әйләнгән һайын йә һыйырҙы, йә атты, йә боланды тотоп ашай, тип яңылыш уйлай. Улай түгел шул. Дәү кәүҙәле айыу күберәген үлән-тамыр менән туҡлана. Июль башында уларға аҙыҡ етәрлек. Был мәлдә, бигерәк тә йылға буйҙарында, үлән кеше бейеклеге булып үҫеп ултыра. Айыуҙы һанау ысулын тәҡдим иткән ғалимдар тап бына ошо хәлде иҫәпкә алған. Һәм бына ошондай ысулды тәҡдим иткәндәр - июль айында таң менән, ысыҡ кипмәҫ борон, йылға үҙәндәре буйлап үтергә һәм айыуҙарҙың эҙҙәрен һанарға! Әйтергә кәрәк, ғалимдарҙың фаразы дөрөҫкә сыҡҡан. Ысынлап та, был мәлдә йылға буйҙарында айыу күпләп туҡлана һәм ысыҡ кипмәҫ борон уның эҙе асыҡ күренә икән. Ыңғай һөҙөмтә биргән был ысул үткән быуаттың 70-се йылдарында тәҡдим ителгән һәм ул бөгөн дә уңышлы эшләп килә. Уны бөгөн дә илдең башҡа ғалимдары, был ысул ябай, әммә уңышлы, тип һанай. Ярты быуат буйы ошо һыналған ысул менән илдең барлыҡ ҡурсаулыҡтары эшләй. Ошо урында бер аҙ маҡтанып китергә лә форсат бар - был ысул тап беҙҙең Башҡорт ҡурсаулығында тәҡдим ителгән һәм тәү башлап беҙҙә башҡарылған. Ҡурсаулыҡ биләмәһе буйынса бөтәһе 14 маршрут һалынған. Уларҙың дөйөм оҙонлоғо 224 км тәшкил итә. Һәр маршрут буйлап йәйәүләп икешәр кеше йөрөй. Айыуҙар һаны үтелгән маршруттарҙың һөҙөмтәһе буйынса билдәләнә.\nЯрай, бер аҙ тарихҡа байҡау яһаныҡ. Хәҙер бөгөнгө көнгә әйләнеп ҡайтайыҡ әле. Бына беҙгә 9-сы маршрут эләккән. Беҙ, тигәнем, мин һәм бүлек дәүләт инспекторы Фирзар Мортазин. Ҡағыҙға төшөрөлгән маршрутҡа күҙ һалам. Тәғәйен юлыбыҙ 6 йылға үҙәне буйлап үтә. Беҙ үтәһе йылғалар барыһы ла үҙ һыуҙарын Үҙән йылғаһына ҡоя. Дөйөм үтәһе юлыбыҙҙың оҙонлоғо сама менән 18 км. Тотош маршрутты бер көндә үтеп булмаясаҡ, сөнки ысыҡ кибеп өлгөрәсәк. Кәм тигәндә лә ике көн ваҡыт кәрәк буласаҡ. Бөгөн тәүге көн. Беҙ таңғы 6-ла урман төпкөлөндә, Үҙән йылғаһы буйында, баҫып торабыҙ. Урманға ҡарап шуны уйлап торам, ул әле тулыһынса уянып бөтмәгән. Ара-тирә ишетелеп ҡалған ҡош тауыштарын иҫәпкә алмағанда, урманда тынлыҡ һәм тыныслыҡ хөкөм һөрә. Әммә мин (моғайын, Фирзар ҙа шул хәлдәлер) тулыһынса уянып бөткәнмен. Үҙем дә һиҙмәй ҡалам, һәр тауышҡа, һәр ҡыштырлауға баш шул яҡҡа ялп итеп ҡала. Ғалимдарҙы әйтәм, улар тәҡдим иткән ысул ябай, әммә барыбер ҡурҡыныс икән. Бында таһыллыҡ та, оҫталыҡ та һәм башҡаһы ла кәрәк. Ни тиһәң дә, урман хужаһы булған айыуҙың иҫәбен алырға китеп барабыҙ бит. Ә улары был ваҡытта йоҡлап ятмай. Күптән инде урман буйлап ашарға эҙләп тегеләй-былай йөрөп ята.\nБеренсе үтәһе юлыбыҙ - Әлмөхәмәт йылғаһы. Бисмиллалар әйтеп, уның үҙәненә тәүге аҙымдарҙы яһайбыҙ. Күп тә барманыҡ, айыу эҙенә тап булдыҡ. Тирә-яҡты байҡай һалып (берәй ерҙә боҫоп тормаһын), уның эҙен-эшмәкәрлеген өйрәнәбеҙ. Был айыу унан-бынан ғына, йыбанып ҡына ҡырмыҫҡа ояһын туҙҙырып киткән. Был тайыштабан әллә ни ҙур түгел. Табан яҫылығы 12 см. Әйткәндәй, айыуҙың ҙурлығын уның табан яҫылығына ҡарап билдәләйҙәр. Ғалимдар бына ошондай һандар килтерә. Әгәр табан яҫылығы 8-9 см икән, тимәк, был быйылғы (йәше тулмаған) айыу балаһы, уның ауырлығы 40-50 кг-дан артмай. Былтырғы (бер йәше тулған) айыу балаһы 11-12 см-ға еткән эҙ ҡалдыра, уның ауырлығы 70-80 кг була. Табан яҫылығы 13 см икән, тимәк, был өсөнсө йәше менән барған айыу, ауырлығы 130-150 кг. Дүрт-алты йәшлек айыу 14-15 см эҙ ҡалдыра, уның кәүҙә ауырлығы 180-190 кг була. 16 см-ҙан үткән табан яҫылығы алты йәштән өлкән айыуҙыҡы (180-220 кг). Әгәр 17-18 см булһа - был үтә ҙур кәүҙәле айыу, ауырлығы 400 кг-дан күберәк. Әйткәндәй, былтыр ҡурсаулыҡ биләмәһендә табан яҫылығы 22 см булған айыу эҙе осраған. Был әлегә дөйөм ҡурсаулыҡ буйынса иң юғары күрһәткес булып иҫәпләнә. Бындай дәү айыуҙың кәүҙә ҙурлығын күҙ алдына ла килтереүе ҡурҡыныс.\nТәүге айыу эҙен ҡағыҙға теркәйбеҙ ҙә юлды артабан дауам итәбеҙ. Күп тә бармайбыҙ, бына тағы айыу эҙе. Быныһы мүкле ерҙән үтеп киткән. Фирзар усы менән эҙгә баҫып, уның ҙурлығын самалай. Сама менән табан яҫылығы 16 см, тигән һығымтаға килә ул. Бер аҙ шомло булып китә, сөнки бындай табанлы айыу ҙурҙар исемлегенә инә (Әйткәндәй, бәләкәй айыу менән дә күҙмә-күҙ осрашмауың хәйерле, уны барыбер еңеп булмаясаҡ). Бер аҙ уның эҙе буйлап барабыҙ. Бына ул бер урында ерҙе соҡоп киткән. Тамыр ашаған ул. Ярай, имен-аман йөрөһөн, бары тик беҙгә осрап ҡуймаһын, тип юлыбыҙҙы кире йылға үҙәненә борабыҙ. Ике-өс саҡрым үткәс, тағы айыу юлына юлығабыҙ. Йөрәк дөп-дөп итеп ҡала. Табан яҫылығына ҡарағанда, теге 16 см размерлы "аяҡ кейеме" кейеп йөрөгән ҙур айыу, буғай. Бында ул көртмәле ашаған. Әйтергә лә түгел, таҙа йыйған. Беҙ унан тороп ҡалған бер нисә көртмәлене ашап "кинәндек". Аллаға шөкөр, Әлмөхәмәт йылғаһын имен-аман тикшереп бөттөк. Хәҙер беҙгә Ҡарамансал йылғаһы буйлап үтергә кәрәк. Фирзар сүкәйә төшә һәм картаны тубығына һалып, үтәсәк юлды билдәләй. Был йылғаға эләгер өсөн текә тауға менергә һәм унан аша төшөргә кәрәк икән. Бер аҙ тын алып торабыҙ ҙа яйлап тауға үрмәләйбеҙ. Ҡурсаулыҡ тауҙары бигерәк текә. Үрмәләй-үрмәләй хәл бөттө. Бына беҙ, ниһайәт, бейек тауҙың башында. Барлыҡ тирә-яҡ беҙҙең алда йәйелеп ята. Фирзар ҡулы менән күрше тауға күрһәтә. Ҡапылғара аңғарып булмай, ә шулай ҙа күреп ҡалдым: бына күрше тау башына ниндәйҙер урман йәнлеге менеп баҫты. Бинокль-фәлән булмағас, аныҡ ҡына әйтеүе ҡыйын. Мышы йә маралдыр, тигән уртаҡ фекергә киләбеҙ. Икенсе бер тау итәгендә кемдер туҡланып йөрөгәнгә оҡшай. Быныһы ниндәй йәнлектер инде, белеп булмай. Бер аҙ хәл йыйып алғас, аҫҡа табан юл алабыҙ. Текә тауға үрмәләүе бер бәлә булһа, төшөүе тағы бер бәлә икән. Йә аяҡ тайып китә, йә ташы тәгәрәп китә. Имен-аман төшөп еттек Ҡарамансал йылғаһына. Йылға апаруҡ тулы һыулы. Үләне шәп килеп тороп. Йылға үҙәнен ике яҡтан ике тау ныҡ ҡыҫҡан, шуға күрә бында күпкә ҡараңғы һәм шомло. Етмәһә, үләне беҙҙән бейек. Бындай бейек балтырған бар ерҙә, әлбиттә, айыуға хөрриәт. Күп тә барманыҡ, ике айыу эҙенә юлыҡтыҡ. Фирзар менән һығымта яһайбыҙ - инә айыу былтырғы балаһы менән йөрөп ята. Йылға үҙәне буйлап беҙҙең алдан ғына оҙаҡ барҙы былар. Аҙаҡ тауға үрмәләп менеп киттеләр. Гел үләнде йығып-тапап йөрөгәстәре, уларҙың эҙ ҙурлығын билдәләп булманы. Тора-бара тағы бер айыу эҙенә тап булдыҡ. Уртаса айыу был. 12-13 см-ҙан үтмәй табан ҙурлығы. Яңыраҡ өс йәше тулған уға. Фирзар ҡарағай олонона күрһәтә. Ҡарағайға тырнаҡтары менән бер нисә урындан һыҙып киткән. Үҙ биләмәһен билдәләп йөрөй микән әллә, тип уйлап ҡуябыҙ. Улай тиһәң, эргә-тирәләге башҡа ағастарҙа бындай билдә күренмәй. Тамам ысыҡ кибеүгә, беҙ Ҡарамансал буйлап Үҙән йылғаһына килеп еттек. Бына ошолай имен-аман тамамланды беҙҙең беренсе көн.\nИкенсе көн беҙ тағы таңғы 6-лар тирәһендә урманда инек. Тәүге юлыбыҙ - Ағуй йылғаһы (исемен Аҡ өй менән бәйләйҙәр). Төнөн ямғыр яуғайны. Оҙон үләндәр тапап күп тә барманыҡ, лысма һыу булдыҡ. Ағуй урыны менән ҡороған, урыны менән сөбөрләп ағып ята. Яҙғы ташҡын һыу шәп булғандыр инде. Йырыны апаруҡ тәрән. Беҙҙең ҡарамаҡҡа урын матур, әммә бында айыу эҙе осраманы. Был үҙәндән сығабыҙ һәм Әнкәс йылғаһына табан юл тотабыҙ. Бында үтә абай булырға кәрәк, сөнки был йылға үҙәнендә борон-борондан айыу күп булған. Был юлы ла шулай булып сыҡты. Күп тә барманыҡ, ике айыу эҙенә осраныҡ. Инә һәм ата айыу былар. Эре айыуҙар, табан яҫылығы 16 см-ҙан күберәк. Парлашып йөрөгән айыуҙарға осрамауың хәйерле. Шуға күрә был тирәнән мөмкин тиклем тиҙерәк китергә тырышабыҙ. Юлды артабан дауам итәбеҙ. Йылға башында тағы парлы айыуҙар эҙҙәрен осратабыҙ. Беҙҙең уйыбыҙса, былар яңы айыуҙар түгел, теге тәүгеләре Әнкәс буйын ошолай ҡыҙырып йөрөй. Аллаға шөкөр, дүртенсе йылға буйын да имен-аман тикшереп бөттөк. Бишенсе үтәһе юлыбыҙ - Шалтран йылғаһы. Бында бер генә айыу эҙе осраны. Ул өсөнсө йәше менән барған айыуға оҡшай. Был айыу нишләптер бешмәгән муйыл ашап йөрөгән. Ниһайәт, һуңғыһы булып иҫәпләнгән Йүкәле йылғаһын буйлайбыҙ. Фирзар менән уртаҡ фекергә киләбеҙ: был төпкөлдә эре айыуҙар көн күрә икән. Уларҙың эҙҙәре ике урында осраны. Ике осраҡта ла айыуҙар парлашып йөрөгән. Бына, ниһайәт, беҙгә тәғәйен маршрутты ике көн эсендә тулыһынса үтеп бөттөк. Хәҙер уның буйынса дөйөм һығымта яһарға була - быйыл июль айында был төбәктә дүрт яңғыҙ айыу, балаһы менән бер инә айыу һәм ике парлы айыу көн күрә. Былтырғы йыл менән сағыштырғанда, тайыштабандарҙың һаны артыуы күҙәтелә. Былтыр был осорҙа өс яңғыҙ айыу эҙҙәре иҫәпкә алынған. Ҡурсаулыҡ биләмәһенең был мөйөшөндә айыуҙар нишләп артҡан икән, ә башҡа маршруттарҙа хәл-торош нисек икән - әлбиттә, был һорауҙы өйрәнеү-тикшереүҙәр асыҡлар.\nБашҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының\nөлкән ғилми хеҙмәткәре.\nЯҙылған: 30.07.20 | Ҡаралған: 297


Өфөлә Муса Гәрәевты иҫкә алдылар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 июня 2021 — 12:00 ГТРК «Башкортостан»\nБөйөк Ватан һуғышы ветераны, Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтың тыуыуына 2022-лә 100 йыл тула. Батырҙы иҫкә алып Өфөлә Еңеү паркында ветерандар, авиация хеҙмәткәрҙәре, кадеттар уның һәйкәленә сәскәләр һалды. Ни генә тиһәләр ҙә, бәләкәйҙән хәрби хеҙмәт итергә, космонавт, осоусы булырға хыялланған балалар әле лә бар. Күкте иңләү теләге менән хатта ҡыҙҙар ҙа яна. Китаптағы уйлап сығарылған ғына түгел, ысынбарлыҡтағы геройҙарыбыҙҙан да өлгө алып үҫә. Бихисап исемдәр араһында осоусы-штурмовик, гвардия полковнигы Муса Ғайса улы Гәрәев бар. Геройҙың исемен оло ғорурлыҡ менән ейәндәре лә һаҡлай. Муса Гәрәев һуғыш тамамланған осорҙа майор званиеһында полк штурманы була, 250-гә яҡын хәрби осош яһай. Мәскәүҙә 1945 йылдың 24 июнендә үткәрелгән Еңеү Парадында ҡатнаша. Ә 45-се-62-се йылдарҙа махсус тәғәйенләнештәге авиацияла үткән хеҙмәт юлын Рәсәйҙең Оборона министрлығы архивы бөгөнгәсә “йәшерен” грифы аҫтында тота. 42 йәшендә отставкаға китеү менән дә Муса Ғайса улы илгә хеҙмәт итеүен ташламай. 1965—1977 йылдарҙа ДОСААФ-тың Башҡортостан өлкә комитеты рәйесе вазифаһын үтәй. Башҡортостанда хәрби-техник спорт төрҙәрен үҫтереүгә ҙур өлөш индерә. Башҡорт улы Бөйөк Ватан һуғышында күкте иңләп дошмандарға ҡаршы алышҡан ваҡытта төбәктә ососусылар әҙерләйҙәр, самолет двигателдәрен етештерәләр. Әле Максимовка мәктәбендә музей эшләй, унда осоусылар отрядынан 200 һалдат тураһында мәғлүмәт һаҡлана. Уларҙың иҫтәлегенә бағышлап үткән йылда “Ҡанатлы Максимовка” класын ойоштороу ҡарары ҡабул ителә. Муса Гәрәевтың ҡәбере янында баҫып торған һәр үҫмер уға оҡшарға тырыша, һәр береһе оло ҡыҙыҡһыныу һәм мөхәббәт менән күкте күҙәтә, ошо ваҡытта кемеһелер легендар осоусының батырлыҡтарын иҫкә төшөрәлер, кемдәрелер һауанан ерҙе күҙ алдына килтерә һәм тыныс ҡына йәшәп ятҡан кешеләр өҫтөнән елеп осоп йөрөргә хыяллана.


Федоровка районында мордва халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың өсөнсө республика конкурсы үтте\nБыйыл сарала йөҙҙән ашыу йырсы ҡатнашты. Конкурс сиктәрендә республикала йәшәүсе төрлө милләт вәкилдәре үҙҙәренең йолалары менән таныштырҙы, күргәҙмәләр ойошторолдо.\nФедоровка районы ағинәйҙәре йырлай-йырлай кейеҙ баҫа. Төбәк оҫтабикәләре һарыҡ йөнөнән йылы кейемдәр ҙә бәйләй, юрғандар ҙа һыра. Йөрәк йылыһы һалынып эшләгән әйберҙәргә ихтыяж ҙур, ти ҡатын-ҡыҙҙар.\nҒашиҡтарға арналған моңло йырҙы Бишбүләк районынан килгән «Эрзе» ансамбле ағзалары башҡара. Коллективтың маҡсаты - репертуарҙағы һәр композицияның асылын тамашасы күңеленә еткереү.\nИрина Николева, «Эрзе» ансамбле солисы: /Бишбүләк районы/ «Конкурста йыл һайын ҡатнашабыҙ. Бында яңы йырҙар ишетәбеҙ. Ҡайтҡас, уларҙы үҙебеҙ ҙә өйрәнәбеҙ. Фестивалдә ҡатнашыусылар менән күптән инде дуҫлашып бөттөк. Был юлы ла конкурста таныштарыбыҙ күп».\nКонкурста республиканың 6 районынан үҙешмәкәр сәнғәт оҫталары ҡатнашты. Быйыл мордва йырҙары бәйгеһенә кескәй башҡарыусылар ҙа ҡушылды. Конкурсанттарға иҫтәлекле бүләктәр, маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды.


Һаҡмар һыуһаҡлағысы — Башҡорт Википедияһы\nҺаҡмар һыуһаҡлағысы — Башҡортостандың Баймаҡ районы Әбделкәрим ауылынан 1,5 километр үрҙәрәк, Йылайыр районы сигенә яҡын Һаҡмар йылғаһында урынлашҡан эре һыу хужалығы ҡоролмаһы. 2005 йылдың 9 октябрендә сафҡа индерелгән. Майҙаны 590 га, һыйҙырышы 30,9; быуаның бейеклеге 18 м, оҙонлоғо 390 м. Һыу сығанаҡтары: Һаҡмар, Лайымбирҙе (Һаҡмар ҡушылдығы).\nБаймаҡ районында Һаҡмар һыуһаҡласын төҙөү — ҙур ваҡиға, сөнки Урал аръяғы райондарында һыу менән тәьмин итеү иң актуаль проблемаларҙың береһе булып тора. Районда халыҡҡа эсер һыу етешмәй, ауыл хужалығында баҫыуҙарҙы һуғарыу өсөн дә һыу кәрәк. Яҙғы һыу бик тиҙ ағып бөтә, ә ҡыштар был яҡтарҙа аҙ ҡарлы, йәйҙәр ҡоро килә. Ошо проблеманы хәл итеү маҡсатында республикала Урал аръяғы райондарын һыу менән тәьмин итеү һәм мелиорация программаһы булдырыла. Программа төбәктә Башҡортостан Президентының шәхси күҙәтеүе аҫтында тормошҡа ашырылды.\nБыға тиклем төҙөлгән өс һыуһаҡлағыс (Маҡан, Таналыҡ һәм Аҡъяр) ыңғай баһаланғанға күрә, Һаҡмар һыуһаҡлағысына ҙур өмөттәр бағлана. ХХ быуаттың 50-се йылдарында Баймаҡ районында бик күп сиҙәм ерҙәре һөрөлә, әммә һыу етешмәүе сәбәпле емеш-еләк, йәшелсәләр үҫтереү, бигерәк тә һуғарыулы игенселек менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлеге булмай.\n2005 йылдың 9 октябрендә Һаҡмар һыуһаҡлағысы эксплуатацияға тапшырыла. Уны асыу тантанаһында М. Ғ. Рәхимов ҡатнаша.\nТәғәйенлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n- Һаҡмар йылғаһының яҙғы ағыуын көйләү өсөн;\n- Әбделкәрим һәм Ҡыуат ауылдарын ташҡындан һаҡлау өсөн;\n- балыҡ үрсетеү: алабуға, суртан, ҡорман, сабаҡ, йәйен, һаҙан, табан балыҡ, ажау, ҡыҙылғанат, алабалыҡ, опто;\n- һыу менән тәьмин итеү (һыу менән тәьмин итеүҙең гарантиялы сығанағын булдырыу);\n- балыҡсылыҡ туризмын үҫтереү;\n- электр энергияһы эшләп сығарыу.\n- Географик координаттары: киңлеге: 52°26′36″N (52.443471) Оҙайлығы: 57°55′26″E (57.923783);\n- Мотокәмәләрҙе ҡулланыу мөмкинлеге: бар;\n- Төбө: ҡомло, ләмле (яр ситендә); урыны менән түмәрҙәр һәм лапылар эләгә;\n- Ҡырағай ял: палаткала һәм автомобилдә;\n2005 йылдан алып эшләгән Әбделкәрим ГЭС-ы һыуһаҡлағыстың көньяҡ осонда урынлашҡан. Һыу ятҡылығы төньяҡтан көньяҡ-көнсығышҡа һуҙылған, төньяҡ өлөшөндә ике гә бүленгән, уларҙың береһенә Лайымбирҙе йылғаһы төшә. убалы ярҙары төрлө үлән менән ҡапланған, ҡайһы бер урындарҙа ҡыуаҡтар бар. Көньяҡ-көнсығышяғында Әбделкәрим ауылы урынлашҡан. Кеше йөрөмәгән ярҙары урыны менән һаҙланған, ә быуа тирәһендәге Һаҡмарҙың төбө утыпшы менән тулған. Эргә-тирәләге урмандарҙа бик күп ҡыр еләге һәм бәшмәк (гөрөздә, баллы бәшмәк һәм уҫаҡ бәшмәге) бар.\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 САКМАРСКОЕ ВОДОХРАНИЛИЩЕ\n↑ 2,0 2,1 В Баймакском районе Башкортостана введено в эксплуатацию Сакмарское водохранилище\nВидео Сакмарское водохранилище, 2018 год\nВидео Сакмарское водохранилище\nЗарисовки геолога. Сакмарское водохранилище (4 части)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һаҡмар_һыуһаҡлағысы&oldid=956840 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:31 28 июнь 2020 үҙгәртелгән.


Иртәнге автобус » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Иртәнге автобус\nИртәнге автобус 25.01.2019 // Йәмғиәт\nСурман ауылынан район үҙәге урынлашҡан Таулы ҡалаһы араһында йөрөгән автобус һәр көндәгесә таң һарыһынан юлға сыҡты. Ағиҙел йылғаһы буйлап ултырған ауылдар аша үткән утыҙ урынлыҡ ҡына автобус инде күп йылдар үҙ ваҡытында теүәл йөрөп тора. Ҡышын көслө бурандарҙа ғына юлды ҡарҙан таҙартҡансы туҡталып ала.\nҠалала һәр кемдең үҙ йомошо — кемдәрҙер эшкә йөрөй, йүнселдәр иһә майын, ҡаймағын һатып, аҡса йүнәтеп ҡайта. Бәләкәйерәк ауылдар халҡы, медпункт, магазиндар ябылыу сәбәпле, дарыу-фәләнен алырға ла, сәй-шәкәренә лә ҡалаға йөрөргә мәжбүр. Буранлы ауылында көн итеүсе Ғәтифә лә малын көтөүгә ҡыуып, өй эштәрен теүәлләне лә туҡталышҡа ашыҡты.\nРайон дауаханаһында хирург булып эшләгән улы Сәлихтең хәлен белеп ҡайтыу ине ниәте.\n— Ай-һай, Ғәтифә апай! Бигерәк күп күтәренгәнһең, сауҙа итергә бараһыңмы әллә? — тип ҡаршыланы уны ауыл осондағы туҡталышта торған Сәғирә.\n— Һатыуға түгел, балаларҙы күреп ҡайтайым тигәйнем, — тине Ғәтифә, ризыҡ тулы сумкаһын ергә ҡуйып. — Ауылдан емләп тормаһаң, ҡалала йәшәрлекме ни хәҙер. Бөтә нәмә ҡиммәт, фатирға түләүҙе лә арттырып ҡына торалар. Үҙҙәренең ҡайтып әйләнергә ваҡыты юҡтыр. Киленем дә икенсегә йөклө. Шуларға тип, күтәрә алған хәтлем алдым әле.\n— Шулай инде, балалар үҫтереү ҙә бик ҡиммәткә төшә, — тип килеште Сәғирә. — Беҙ ҙә өҙөлөп-йолҡоноп, Өфөләге ҡыҙым Гөлсөмдөң ипотекаһын түләшәбеҙ. Тағы ла өс йыл бар әле түләүҙәрен ҡапларға.\n— Дөрөҫ булһа, беҙҙең яҡтан Мәскәүгә һайланған бер депутат “фатирға түләгән кеүек, ҡояш йылыһын, яҡтыһын файҙаланған өсөн дә ай һайын түләтергә закон сығарайыҡ” тип әйткән, ти. Булмаҫ тимә, тора-бара һулаған һауаға ла түләтә башлаһалар, һис аптырарлыҡ түгел, тәүбә-тәүбә.\n— Әйтмә лә, Ғәтифә апай. Ишеттеңме әле, оста йәшәгән Гәрәйҙе бисәһе ташлап киткән, ти. Иҫереп ятҡан сағында тегенең протез күҙенә тиклем урлап алып киткән. “Эсеүеңде ташлап, тәүбә ҡылһаң ғына, кире ҡайтам” тигән ти.\n— Бына һиңә кәрәк булһа. Бер күҙе яһалма инеме ни Гәрәйҙең? Әйтәм ике күҙе ике төрлө ине шул. Белмәгәйнем, бер күҙе яһалма булған икән дә.\n— Эйе. Өфөнән яһатып алғайны. Күҙенең төҫөн ҡарап тормағандар. Ауыл кешеһенә ярай тигәндәрҙер инде. Шул эсеүе арҡаһында бер күҙенән яҙҙы бит инде. Ҡыҙмаса булып алған да етмәй ҡалған. Матайға ултырып араҡы эҙләп күрше ауылға сығып киткән дә ағасҡа бәрелгән. Ярай иҫән ҡалған. Мотоциклы йүнәтерлек түгел, ти.\n— Йә инде, — тип ҡайғырҙы Ғәтифә, — күҙе сыҡҡансы эсмәһә.\nЙомошо булһа-булмаһа ла ҡала юлын күп тапаған, хатта Өфөгә лә йыш йөрөгән Сәғирәнең һөйләр һүҙе күп ине.\n— Ғәтифә апай, ишеттеңме әле? Тирәкленән филармонияла йырлап йөрөгән Рәфис бер бай ҡатынға йортҡа ингән, ти. Уныһы министрлыҡта ҙур вазифала ултыра, — тип теҙҙе Сәғирә. — Өфөгә барғанымда ҡыҙымдан ишетеп ҡайттым. Рәфис хәҙер ҡиммәтле сит ил машинаһында ғына йөрөй икән. Әйтәм, телевизорҙы асһаң да, радионы тоташтырһаң да, Рәфис Сәмиғуллин йырлай. “Кәләш алһаң, бисәнән ал, бисә ҡалас ашата” тип халыҡ белмәй әйтмәй инде.\n— Шулайҙыр инде, — тип ҡуйҙы Ғәтифә, — итәккә тағылып алып әҙәм булып йөрөгән ирҙәр бер Рәфис кенәме ни донъяла.\nСәғирәнең һөйләр хәбәре күп ине лә, автобус килеп туҡтаны. Баҙар көн булмаһа ла кеше күп, шулай ҙа ултырырға урын табылды. Ҡасандыр бер колхоз булып йәшәгәс, күрше-тирә ауылдар халҡы бер-береһен белеп бөткән. Ҡорһағын кәпәйтеп иң алғы урынға ҡунаҡлаған Мөхтәр янында ултырған уҡытыусы Хәтипкә ларылдап хәбәрен һөйләй:\n— Бына миңә ул санкция тигән нәмәләре сәпсим ҡағылмай. Полное импортозамещение, йәғни. Барыһы ла үҙемдеке — үҙемдең итем, һөтөм, йөнөм, тигәндәй. Тауыҡтарым да бик уңған — көн һайын бер биҙрә йомортҡа йыйып алам. Ҡала магазинына йортомдан ғына килеп алалар, үәт. Йыл һайын тулатып тай һуям, һарыҡтарым да бер көтөү, шөкөр. Бына машинам ғына ҡыйрап ҡуйҙы. Шуға тип запчасҡа китеп барыуым. Заказ биргәйнем, шул бүстәк кенә әйбер ун мең тора, тиҙәр.\n“Ҡайһылай кәпәренеп, маҡтанып барған була ялтас баш Мөхтәр, — тип уйланды Ғәтифә, йәне үртәлеп. — Иргә ил малы кермәйенсә байый буламы инде. Рәйес сағында колхозды һауып, бөтөрөп ҡуйҙы. Шунан, хакимиәт башлығы булып, Ағиҙелдең ҡырсыны менән ҡомон ҡала байҙарына һатып кеҫәһенә тыҡты. Минең Фәрит ғүмер буйы тракторҙан төшмәй, һаулығын бөтөрҙө. Йүнләп пенсияһын да ашай алманы, ер ҡуйынына кереп ятты мәрхүм”.\nАвтобус Күперле ауылына ла килеп етте. Салонға Ғәлиулла керҙе. Ҡулына шыптыр тоҡсайға һалынған банка тотоп алған. “Балнисҡа китеп барам әле, — тине, иҫәнлек-һаулыҡ һорашҡас — инвалидность юллап инде нисәмә йыл йөрөйөм. Барған һайын “бер сирең дә юҡ” ти ҙә ҡайтаралар. Врачтарын да әйтер инем, бына анализымды өйҙән үк алып сыҡтым әле. Яҡшылап тикшерһәләр, бәлки, берәр сир табырҙар”.\n— Һин, Ғәлиулла, уларға аҡса төрт, майламай арба ла бармағанын белмәйһеңме ни, донъяһы шуға ҡоролған, — тип аҡыл өйрәтте Мөхтәр ҡарт.\n— Эйе шул! — тип йөпләне Сәғирә. — Минең Өфөләге таныштарым улдарын әрмегә ебәрмәҫ өсөн аҡсаларын йәлләмәне. “Йүләр” тип пенсия юлланылар.\n— Шунан? — тип ҡыҙыҡһынды автобустағы халыҡ.\n— Шунан ни, әрмегә бармай ҡалды-ҡалыуын, пенсияһы ла килә. Уныһы бер нәмәгә лә етмәй, ти. Иҫәр тип бер ергә лә эшкә алмайҙар үҙен. Өрлөктәй егет ята инде өйҙә ата-әсәһенә көйөк булып.\nИнде Таулы ҡалаһының заводтары ла күренде. Шул ваҡыт, нимәгәлер бәрелгәндәй, автобус ҡапыл туҡтаны. Иҙерәп барған пассажирҙар быны көтмәгәйне. Бер нисә кешенең башы бәрелде. Ғәлиулланың ҡулынан иң ҡәҙерле нәмәһеләй һаҡ ҡына тотоп килгән банкаһы иҙәнгә төшөп ярылды. Автобус эсе анализ еҫе менән тулды.\n— Харап булды! — тип ҡысҡырып ебәрҙе Ғәлиулла. — Анализым әрәм генә булды.\nАвтобусҡа кешеләрҙе ҡыҫа-ҡыҫа ике йыуан контролер ҡатын килеп керҙе лә билет тикшерә башланы. Һаҫыҡ еҫ ҡамасауланымы, был юлы оҙаҡ маташманылар. Берәүҙең дә бушлай йөрөгәне юҡ, әлбиттә. Әммә көн һайын барғанда ла, ҡайтҡанда ла мискә хәтлем ике ҡатындың тикшереүенән пассажирҙар йөҙәп бөткән. “Беҙҙең яҡҡа ҙурыраҡ автобус биреүегеҙҙе үтенәбеҙ. Кешеләр менән тупаҫ мөғәмәлә иткән йыуан ҡатындарҙы алмаштырыуығыҙҙы һорайбыҙ”, — тип район гәзитенә лә яҙғайнылар. Яуап оҙаҡ көттөрмәне: “Автоколоннала транспорт етешмәү сәбәпле, ҙур автобус бүлә алмайбыҙ. Контролерҙарға килгәндә иһә, уларға тиҙ арала ябығырға ҡушылды”. Тикшереүсе ҡатындар һис кенә ябығырға уйламаны, киреһенсә, һимерә генә барҙы. Пассажирҙарға ҡарата мөнәсәбәттәре лә яҡшы яҡҡа үҙгәрмәне, халыҡҡа дошман кеүек ҡарай башланылар.\nНиһайәт, контролерҙар “яуаплы” эштәрен теүәлләне. Ҡуяндар, йәғни билетһыҙҙар, табылмағанғалыр, ҡара көйөп төшөп киттеләр. “Сират күпере”н үткәс, “Сурман — Таулы” автобусы иркен һулағандай ҡалаға килеп инде. Кешеләрҙе кәрәкле туҡталыштарында ҡалдыра-ҡалдыра автовокзалға табан юл алды.\nАвтор: Харис ШӘРИПОВ


Атайҙар һәм уландар\n8 Октябрь 2021, 10:45\nБашҡортостандың ир-егеттәр ҡоро “Ир-егет - ил терәге” проекты сиктәрендә Бөрйән районында “Атайҙар һәм уландар” аттарҙа йөрөү турын үткәрҙе. Сара барышында өлгөлө атайҙар хаҡында видеофильм да төшөрөлдө. Унда теләге булған һәр кем ҡатнаша алды.\nБеренсе аттарҙа йөрөү туры Башҡорт дәүләт ҡурсаулығы биләмәһендә ойошторолдо. Унда ҡатнашыр өсөн Башҡортостандың төрлө төбәгендә йәшәгән атайҙар улдары менән алдан заявка бирҙе.\nБөрйән, Белорет, Баймаҡ райондарынан, Өфө һәм Күмертау ҡалаларынан йыйылған иллегә яҡын ир-егет аттарҙа 10 саҡрымлыҡ араны үтеп, йылға аша кисеп сығып, 800 метрт бейеклектәге Ҡырҡты Батыр тауына күтәрелде. Бөрйән районы тәбиғәтенең матурлығы күренгән ҡайһы бер тауҙарға йәйәү менделәр. Ҡайһы берәүҙәргә ҡырағай маралдарҙы күреү бәхете тейҙе. Шулай уҡ ҡурсаулыҡ музейы менән танышыу, маралдар вольерына барыу, халыҡтың XIX быуатта 100 метрлыҡ тәрәнлектән ҡул менән хром табылған шахтаны күреү барыһына ла ҡыҙыҡлы булды.\nСараның икенсе көнөндә “Ауҙарыш”, “Уҡтан атыу”, “Арҡан тартыш”, “Суҡмар ташлау” кеүек ярыштар үткәрелде. Еңеүселәрҙең барыһына ла Башҡортостан ир-егеттәре ҡороноң матур бүләктәре тапшырылды. Аттарҙа йөрөү туры Республика\nБашлығы грантына ойошторолдо.\n- Һуңғы йылдарҙа ғаиләлә атай роленең мөһимлеге кәмей төштө. Беҙ был хәлде төҙәтергә тейеш. Эйе, был сара донъяны үҙгәртә алмай, шулай ҙа улдар һәм атайҙар араһындағы бәйләнешкә йоғонто яһар. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында атта йөрөү туры тураһындағы фильмды ҡарап, башҡалар ҙа уйланыр. Ир-егеттәр ҡоро тарафынан уландар менән атайҙарҙы бер-береһенә яҡынайтыу, араларын нығытыу өсөн\nтөрлө саралар үткәреү ҡаралған. Беҙ улдарыбыҙҙы ысын ир-егеттәр итеп тәрбиәләргә, ғаиләләрен һәм Тыуған илдәрен яҡларға әҙер булырлыҡ итеп үҫтерергә тейешбеҙ, - ти Ир-егеттәр ҡоро рәйесе Зариф Байғусҡаров.\nБөрйән районында ике көн дауамында барған сарала Инйәр ауылынан аталы-уллы Аяз һәм Динислам ЙОСОПОВТАР (һүрәттә) ҡатнашты.\n- Күптәнге хыялым тормошҡа ашты, шуға күрә был сараны ҙур түҙемһеҙлек менән көтөп алдым. 800 метр бейеклектәге ҡарағай урманлы тауға артылып, 10 саҡрымлыҡ араны атта елеп, тау-йылғаны кисеп уҙҙыҡ. Башҡортостан ҡурсаулығы музейында ҡыҙыҡлы экспонаттар менән танышып, уҡтан атып, суҡмар ташлап, арҡан тартышып көс һынаштыҡ. Кисен усаҡ янында яңғыраған йыр-моң һәр кемдең күңелен күтәрҙе һәм Зариф Закир улы Байғусҡаров менән йәнле әңгәмә онотолмаҫлыҡ хәтирәләр ҡалдырҙы. Беҙҙең фәһемле һәм файҙалы ялыбыҙҙы ойошторған әсәйемә, шулай уҡ был турҙы ойоштороусыларға оло рәхмәтемде белдерәм. Оло ҡор артабан да йәшәһен, атайҙар күберәк ваҡыттарын ғаиләләренә һәм балаларына бүлһен, ялдарын файҙалы һәм фәһемле итеп үткәрһендәр ине, - тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Динислам.


Материалы за Декабрь 2011 года » Страница 2 » Башкортостан кызы\nҺәр халыҡтың - үҙ Ҡыш бабайы\nБыл бабайға төрлө илдә төрлө исем ҡушҡандар. Финляндияла, мәҫәлән, Йоулупукки тип йөрөтәләр, уның ҡатыны бар. Швецияла ул – Юлтомтен, Норвегияла – Юлениссен, Францияла – Пер Ноэль. Италия Ҡыш бабайының исеме – Баббо Натале, ә бүләкте Бефана тигән...\nДағаһы ятып ҡалған Ғаиләләге ике баланың береһе холҡо менән оптимист, икенсеһе пессимист була. Атаһы менән әсәһе Яңы йылға уларҙың икеһенең дә күңелен күрерлек бүләк әҙерләй – шыршы янына пессимист өсөн уйынсыҡ ат, оптимист балаға иһә даға...\nДанлыҡлы өләсәйҙең өмөтлө ейәнсәре\nДанлыҡлы өләсәй менән билдәлелек яулай барыусы ейәнсәр араһында уртаҡлыҡтар күп. Беренсенән, улар икеһе лә йырсы. Икенсенән, тышҡы ҡиәфәттәре лә оҡшаш. Өсөнсөнән, икеһе лә – педагог Миләүшә Мортазинаның шәкерте. Өҫтәүенә, икеһе лә лирик-колоратур...\n“Уралымда – ожмах еребеҙҙә – Ниндәй бәхетлебеҙ...”\nТыуған йорт Ямғыр яуһа, бөтә һыуҙы Һеңдереп торор инең, Бәлә килһә, бөтә ыуҙы Дүндереп торор инең. Тыуған йортом! Юҡһынамын Күшеккән саҡтарымда; Хәтәр яуын, зәһәр ағыу Өҫтөмә аҡтарылһа....\nӘсәһе бригадирға бөгөн йәнә Айсыуаҡты йүгертте. Бына инде аҙна тирәһе көн дә шулай: ҡош телендәй генә ҡағыҙға нимәләр кәрәк, ниндәй эштәр башҡараһы икәнлеген аңғартып сыймаҡлай ҙа Гөлзифа кәнсәләргә улын ебәрә. Ҡыш, мәшәҡәттәр әллә ни түгел...\n“Башҡортостан ҡыҙы” – дискотекала\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының республика гәзит-журналдары һәм райондарҙың йәштәр берлеге менән һәр кесе йома Өфөнөң “Аҡбуҙат” ипподромында йәштәргә айныҡ дискотека ойоштороуы матур йолаға әүерелеп бара. Күптән түгел күркәм...\nБашҡортостан тамашасыларының һөйөүен “Гәлсәр һандуғас“ телевизион йыр-моң тапшырыуы аша ла, башҡа концерт-сараларҙа ла яулап өлгөргән йәш йырсы Зилиә Бәхтиева ижад менән ең һыҙғанып шөғөлләнә. Шуға киләсәктә лә тамашасыларын матур йырҙары менән...


Хәбәрҙәр: Виталий Чуркин: Ҡырым халҡы үҙҙәренең үҙбилдәләнешкә хоҡуғын тормошҡа ашырҙы.\nВиталий Чуркин: Ҡырым халҡы үҙҙәренең үҙбилдәләнешкә хоҡуғын тормошҡа ашырҙы.\nБМО Именлек Советында, Ҡырым Рәсәй составына ингәндән һуң, Украина көрсөгөнә бағышланған тәүге ултырыш булды. Унда Рәсәй Федерацияһының БМО-лағы даими вәкиле Виталия Чуркин сығыш яһаны. Айырым алғанда, ул былай тине:\n“Кисә беҙҙең халыҡтарыбыҙ алты тиҫтә йыл көткән тарихи ваҡиға- Рәсәй менән Ҡырымдың берләшеүе булды. Ул халыҡ-ара хоҡуҡтарға теүәл таянып, демократик процедуралар менән, ситтәрҙең ҡыҫылыуынан башҡа, Ҡырым халҡының ирекле референдум уҙғарыуы юлы менән, БМО Уставына һәм үҙбилдәләнешкә хоҡуҡ биреүгә нигеҙ булып торған күп һанлы халыҡ-ара хоҡуҡи акттарға таянып атҡарылды.\nНАТО генсегы Андерс Фог Расмуссен ваҡиғаларҙы башҡаса күрә. Вашингтондың Брукингс Институтында сығыш яһап, ул былай тип белдерҙе:\n“Пистолет аҫтындағы референдумға таянып үткәрелгән Ҡырым аннексияһы законһыҙ, легитим түгел, ул мәсьәләне тыныс, сәйәси юл менән сисеүгә йүнәлтелгән тырышлыҡтарҙы ҡаҡшата.”\nКисә Украина Хәрби Һауа көстәре командующийы вице-адмирал Сергей Гайдук һәм офицерҙар төркөмө Севастополдәге флот штабы территорияһын ҡалдырып китте. Аҙаҡ унда эргәләге минингыла ҡатнашыусылар һәм үҙоборона көстәре инде. Улар флагштоктарға Рәсәй флагтарын беркетте.


Хәрби антҡа тоғролар байрамы\n5 Март 2019, 14:26\nМ.Ғафури майҙанындағы Геройҙар Аллеяһы янына Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған митингыға халыҡ бик күп йыйылғайны. Кемдер яугирҙар иҫтәлегенә ҡуйылған фотостендҡа ҡарап үҙенең ҡаһарман ата-бабаһын эҙләне, эстән рәхмәт һүҙе еткерҙе.\nФәрүәт Яҡупов исемендәге хәрби хәрәкәттәр ветерандары ойошмаһы рәйесе И.Р.Закиров сығыш яһап, изге ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.\nКрасноусолдағы 1-се мәктәптең 9-сы класс уҡыусыһы Илназ Сәфәрғәлиев йәш быуын исеменән үҙ һүҙҙәрен әйтеп үтте.\nТантаналы сығыштарҙан һуң Геройҙар Аллеяһына венок һәм сәскәләр һалынды.\nҺуңынан барыһы ла район мәҙәниәт һарайына байрам концертына йыйылды. Байрамға килеүселәр тынлы оркестр көйө аҫтында тамаша залына үтте.\nБайрам концерты йыр-бейеүҙәр менән аралашып барҙы. Рухлы “Ҡыр ҡаҙҙары”, “Маршрут”, “Казактар” бейеүҙәре, йөрәккә үтеп инерлек “Мин ҡайтырмын, әсәйем”, “Афған яугирҙарына”, “Күгәрсен” йырҙары тамашасыларҙың күңеленә хуш килгәндер. Балалар баҡсаһына йөрөүсе бәләкәй генә малайҙарҙың сәхнә тултырып ихлас бейеүҙәре, уҡыусы балаларҙың йырлауы, Балалар ижады үҙәгенең “Йәш армия” төркөмөндә шөғөлләнеүсе егеттәрҙең сығышы бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Һәр сығыш героик үткәнде, төрлө хәлдәрҙе күҙ алдына баҫтырҙы. Тамашасылар һәр бер сығышты ихлас ҡул сабыуҙар менән оҙатып ҡалды.\nЗалдағылар район хакимиәте башлығы Фәнзил Сыңғыҙовтың сығышын иғтибар менән тыңланы.\n- Беҙ Бөйөк Ватан һуғышы, Афғанстан, Чечня һәм башҡа ҡыҙыу нөктәләрҙәге хәрби хәрәкәттәр ветерандары менән сикһеҙ ғорурланабыҙ. Улар ҡыйыулыҡ һәм батырлыҡ күрһәтеп, аҙаҡҡаса хәрби анттарына тоғро ҡалдылар.Әле лә егеттәребеҙ хәрби хеҙмәттәрен намыҫ менән үтәйҙәр, илебеҙҙе ышаныслы һаҡлайҙар. Халҡыбыҙҙың бай героик үткәне бар. Был хаҡта белергә, ғорурланырға һәм йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләргә тейешбеҙ, - тине Фәнзил Фәйез улы һәм Рәсәй Федерацияһы Ауыл хужалығы министрлығының Маҡтау грамотаһын ветеринария станцияһы ветврачы Миңлеәхәт Ғәлиуллинға, муниципаль район хакимиәтенең Маҡтау грамотаһын отставкалағы полиция майоры Камил Хәлитовҡа һәм башҡа бер төркөм хеҙмәт алдынғыларына Маҡтау грамоталары тапшырып үтте.\nАртабан Ауырғазы һәм Ғафури райондары буйынса хәрби комиссар Файруз Ғимаҙиев сығыш яһап, районыбыҙҙың 5 Советтар Союзы Геройын һәм беҙҙең көндәрҙә Төньяҡ Кавказда ҡаһарманлыҡ күрһәткән Афған һуғышы ветераны, милиция подполковнигы Рәсәй Геройы Фәрүәт Абдулла улы Яҡуповты ғорурлыҡ менән атап үтте. “Илдең Геройҙары булырға тейеш, йәш быуынды патриотик рухта тәрбиәләүҙә улар һәр саҡ үрнәк булып тора”, - тип тамамланы ул үҙенең сығышын.\nМуниципаль район Советы исеменән Совет депутаты Сергей Олегович Афанасьев ҡотлап, барыһына ла һаулыҡ, тыныс күк йөҙө теләне һәм отставкалағы полиция майоры Азат Хәбибуллинға, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғәбдрәхим Саттар улы Садиҡовҡа, урман хужалығы ветераны Мозафар Аллаяровҡа бүләк һәм Маҡтау грамоталары тапшырҙы.\nРайон мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре 23 февралгә бай концерт әҙерләгән.\nҺәр кем был байрамдан кәйеф, рух күтәренкелеге алып, шат йөҙ менән


Өфөнөң октябрь проспекты 178 йортонда йәшәүсе Земфира Макий ҡыҙы Хәтмуллина Шаҡша, Князево, Дорогино йүнәлешенә билдәһеҙ автомобилдә юллана.\nБынан алда билдәле архитекторға Князево ауылында контракт тәҡдим итәләр. 20 июнь көндө 11 cәғәттәр тирәһендә уның артынан автомобиль килеп туҡтай. Бер сәғәттән һуң ул һеңлеһенә кисен өйгә ҡайтам ,тип шылтырата. Әммә ул бер сәғәттән дә һәм иртәгәнһенә лә ҡатмай. Әлеге ваҡытҡа тиклем уның ҡайҙа икәнлеге билдәһеҙ. Ирекмәндәр уның фоторәсемен ҡаланың иғлан таҡталарына йәбештерә.


Хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырылыш компанияһы теүәл бер ай элек башланғайны\nБыл көндәрҙә республика ҡала-райондарында буласаҡ һалдаттар араһында аңлатыу эштәре алып барыла.\nМәҫәлән, Күгәрсен районында был сара ҙур байрам итеп ойошторола. «Призывниктар көнөн» райондың хәрби комиссариаты хеҙмәткәрҙәре спорт уйындары менән бәйләп уҙғара. Бер яҡтан, егеттәр бер-береһе менән көс һынашһа, икенсенән, әрме сафының нормативтарын тапшыра. Райондың хәрби комиссары Фәнүр Мәзитов әйтеүенсә, быйыл көҙ саҡырылыусылар һаны 153 кеше, шуларҙың 75-е - Күгәрсен районынан, ҡалғаны - күрше Ейәнсура районы егеттәре. Улар йүгереү, автоматты ваҡытҡа һүтеп-йыйыу, турникта күтәрелеү һәм ҡул көрәше ярыштарында көслөләрҙе билдәләне.\nОшондай уҡ сара Әбйәлилдә лә үтте. Район үҙәгенең «Батыр» физкультура-һауыҡтырыу комплексында ойошторолған сараға яҡын арала илдең Ҡораллы Көстәре сафын тулыландырасаҡ егеттәр саҡырылды. Тантанала сығыш яһаусылар Ватанды һаҡлау элек-электән ир-егеттең изге бурысы һаналыуын билдәләне. Ә бының өсөн буласаҡ һалдаттарҙың физик һәм рухи әҙерлеге яҡшы кимәлдә булырға тейеш. Артабан сараға йыйылыусылар үҙ көстәрен төрлө спорт бәйгеләрендә һынап ҡараны. Айырыуса арҡан тартышыу, гер күтәреү, ҡул көрәше кеүек ярыштар бик ҡыҙыу барҙы.


ҠАЙЫН ҺЫУЫ - МЕҢ СИРГӘ ДАУА\n13 Апрель , 20:55\nХәйбулла районының Йәнтҽш мәҙәниәт йортоно хҽҙмәткәрҙәрҽ "Ҡайын һыуы"на барыу йолаһын күрһәттҽ.\nЯҙ – тәбиғәттең оҙайлы ҡышҡы йоҡонан уянған үҙенсәлекле мәле. Бөтә тереклек – йәнлектәр ҙә, бөжәктәр ҙә, үлән-ҡыяҡтар ҙа, хатта ағастар ҙа йылы ҡояш нурҙарын тойоп, уяна, терелә, теремекләнә.Ҡар иреп, көндәр ныҡлап йылыта башлау менән ағас олондарына һут йүгерә. Уның иң шифалыһы – ҡайын һыуы.\nХәйбулла районының Йәнтҽш мәҙәниәт йортоно хҽҙмәткәрҙәрҽ тарафынан ойошторолған "Ҡайын һыуы"на барыу йолаһын күрһәттҽ. Яҙғыһын кеше организмы, ғәҙәттә, витаминдарға ҡытлыҡ кисерә. Шунлыҡтан йоҡо килеп, баҫылып, дөйөм хәлһеҙлектән йонсота. Тәбиғәткә һоҡланып, илдәр тыныслығы һәм мул уңыш, ямғырҙар тҽләп аят бағышлап үттҽк. ҠАЙЫН ҺЫУЫнан ауыҙ иттҽк. Тҽләктәр тҽләнҽк.\nӘ ҡайын һыуында организмға кәрәкле, еңел үҙләштерелеүсе В6, В12 витаминдары, кальций, калий, магний, марганец, фруктоза бар. Ҡайын һыуы иммунитетты күтәрә, ҡанды таҙарта, йөрәк, бөйөр кеүек ағзаларҙың эшмәкәрлеген көйләй, мейелә ҡан әйләнешен яҡшырта, аҡыл эшмәкәрлегенә лә ыңғай тәьҫир итә, ҡан баҫымын тигеҙләй. Ҡайын һыуы йүткереүҙе дауалау өсөн дә ҡулланыла.\nҠайын һыуын апрель урталары- май баштарында ҡартыраҡ ағастан (олоно 20-30 см диаметрлы) йыялар. Көндөҙ йыйыу яҡшыраҡ, сөнки төндә һыу яй аға. Уны алыуҙың да үҙ тәртиптәре бар. Кәрәкле ағасты һайлағас, уны һаҡ ҡына бер урындан 2-3 см тәрәнлектә тишәһең. Һыу һарҡып ағырлып улаҡ яһап, уны һауыт менән (ғәҙәттә быяла банкалар ҡулланалар) тоташтыралар. Бер ағастан 1 литрҙан да күп һыу алырға ярамай. Һыуҙы алып бөткәс, тишелгән урынды пластилин, балауыҙ, мүк йә балсыҡ менән йәбештереп ҡуйырға кәрәк. Шулай ҙа иң һыналған ысул – ағас сөй ҡағып ҡуйыу. Шунһыҙ ағастың ҡороуы бар.\nҠайын һыуын ҡояшлы көндә йыялар. Һыуытҡыста уны ике көндән дә артыҡ һаҡларға ярамай, тиҙ боҙола, әсей. Банкала һаҡлар өсөн ҡайын һыуын 80 градусҡа ҡәҙәр эҫетеп, быяла һауыттарға тултыралар ҙа, 15-20 минут самаһы стерилизациялайҙар. Һыуытҡыста туңдырып та һаҡларға була.\nҠайындың бөрөләре лә ифрат файҙалы. Медицина фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Варис Ғүмәровтың “Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре” тигән китапта бөтә дарыу үләндәре тураһында ла бай мәғлүмәттәр тупланған. Ҡайын тураһында былай тип яҙылған.\n“Ҡайын бөрөләре апрелдең тәүге яртыһында бүртеп тулышҡан, әммә япраҡ ярырға өлгөрмәгән мәлендә өҙөлә, ә япраҡтары май аҙағында һәм июнь баштарында әҙерләнә. Был дауалар күләгәлә һәм ҡоро урында киптерелә. Һаҡлау ҡәҙимгесә. Дөрөҫ һаҡлағанда яҡшы киптерелгән ҡайын бөрөләре ике йыл, ә япраҡтары бер йыл буйы шифаһын юғалтмай. Ҡайын бөрөләре төнәтмәһен тын алыу юлдары, үт ҡыуығы һәм үт юлдары, бөйөр һәм бәүел ҡыуығы шешкәндә, ашҡаҙандың гастрит, сей яра (язва) ауырыуы булғанда, дөйөм шешенгәндә, ревматизм, подагра кеүек сирҙәр, экзема, нейродермит һымаҡ тире ауырыуы башланғанда ҡулланырға кәңәш ителә.\nТөнәтмәне көнөнә өс тапҡыр, ас ҡарынға, 1 аш ҡалағы эсергә.Ҡайын япрағы төнәтмәһен бәүел юлдары шешкәндә, эсәктәрҙә, үт ҡыуығы һәм үт юлдарына “лямблий” исемле микроскопик зат эйәләшкәндә эсеү файҙалы. Төнәтмәне әҙерләү: 2 аш ҡалағы киптереп ваҡланған ҡайын япрағын 1 стакан ҡайнар һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш йылы урында 2-3 сәғәт тоторға кәрәк. Төнәтмәне көнөнә өс тапҡыр, ашар алдынан, 1 аш ҡалағы эсергә. Ҡайын япрағы төнәтмәһе эселмәй торған дауа булараҡ та ҡулланыла. Мәҫәлән, баш ҡысытҡанда, ҡауаҡлағанда, сәс насар үҫкәндә халыҡ медицинаһында башты йыуғандан һуң был төнәтмә менән сайҡарға кәңәш ителә. Төнәтмәне әҙерләү: бер-ике ус кипкән ҡайын япрағын 1-1,5 литр ҡайнар һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш йылы урында 20-30 минут тоторға кәрәк. Ошо төнәтмә менән экзема, дерматит кеүек тире ауырыуҙарынан сылатҡыс та яһап була.\nҠайын туҙынан яһалған дегет шифалы, унан әҙерләнгән дарыу майын экзема, ҡысынма, бәшмәк ауырыуҙарына ҡаршы ҡулланырға мөмкин. Дарыу майын әҙерләү: 1 балғалаҡ дегетте һарыҡтың 3-4 аш ҡалағы туң майына (аҡ майға, вазелинға) ҡушып бутарға кәрәк. Дарыуханаларҙа ҡайын күмеренән яһалған «карболен» исемле препарат һатыла. Ул ағыуланғанда, эстә газ йыйылғанда тәғәйенләнә.\nҠайын дауалары бик көслө, һәр кемгә лә килешмәҫкә мөмкин. Мәҫәлән, бөйөрө сирле булғандарға файҙаланырға ярамай. Шуға күрә дауаланыу мотлаҡ врач билдәләүе буйынса ғына үтергә тейеш”.\nХоҙай һәр ауырыуҙан дауаны үҙе үк биргән. Ә беҙгә, кешеләргә, уларҙың ҡәҙерен, самаһын белеп файҙаланырға, дауаланырға ғына кәрәк.\n#2022 #УфаМКРБ #УфаРЦНТРБ #Хайбуллинскийрайон #КультураХайбуллы #ЯнтышевскийСДК #Йәнтҽшмәҙәниәтйорто


Баш ҡаланың 38-се моделле китапханаһында «Сәнғәт төнө» мәҙәни-белем биреү акцияһы үтте. Күргәҙмә, оҫталыҡ дәрестәре, концерт һәм йәнле аралашыу барышында йәш китап уҡыусылар үҙҙәренә әллә күпме яңылыҡ асты.\nБыл акция ваҡытында ҡыҙҙар, малайҙарға виртуаль сәйәхәттәргә сығыу бик оҡшаны. Өфөләге театрҙар менән таныштылар. Уларҙың төрлөләре булыуын белделәр. Ҡурсаҡтар ҡатнашҡан спектаклдәр күңелдәренә хуш килде. Мостай Кәрим әҫәре буйынса ҡуйылған тамашаны ҡарағас, балаларҙың кәйефе тағы күтәрелеп китте. Үҙҙәре лә мини-спектаклдә ҡатнашып ҡаранылар.\nКитапхананың картиналар галереяһына сәйәхәт тә мауыҡтырғыс булды. Китап уҡыусылар билдәле рәссамдарҙың ижад емештәренә ҡарап һоҡланды. Йәнһүрәтте яҡшы белеүселәр «Ералаш» конкурсында ҡатнашты, «Хоббитека» күргәҙмәһендәге оҫталыҡ дәрестәрендә балалар үҙҙәренең ижади һәләттәрен күрһәтә алды.


Видеоселектор кәңәшмәһе үткәрелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nВидеоселектор кәңәшмәһе үткәрелде\n17:07, 26 июня 2009 Иҡтисад\n— Республикалағы хәл артыҡ көсөргәнешле түгел, — Премьер-министр Раил Сарбаев Благовар районының Языково ауылында үткән БР Хөкүмәтенең күсмә видеоселектор кәңәшмәһен шулай тип башланы. — Был турала ғинуар-май айындағы социаль-иҡтисади үҫеш һөҙөмтәләре раҫлай.\nКүп кенә төп макроиҡтисади параметрҙар буйынса һуңғы ике айҙа хәлдең тотороҡланыуы күҙәтелә. Республикабыҙ күрһәткестәре Рәсәй һәм Волга буйы федераль округы буйынса уртаса күрһәткестәрҙән яҡшыраҡ. Мәҫәлән, сәнәғәт производствоһы индексы ғинуар-майҙа республикала 92,6 процент, ә майҙа 95,8 процент тәшкил итте.\nТөҙөлөштә лә ыңғай үҫеш күҙәтелә. Эштәр күләменең үҫеш темпы 69,1 процент, майҙа 79,1 процент тәшкил итте. Финанслауҙың бөтә сығынаҡтары иҫәбенә төбәк территорияһында 492,6 мең квадрат метр дөйөм торлаҡ майҙаны тапшырылды, йәғни уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 92,9 процент. Сафҡа индерелгән дөйөм торлаҡ күләмендә шәхси йорттар өлөшө 76,6 процент тәшкил итте.\nХеҙмәт баҙарында хәл бер ни тиклем тотороҡланды. 1 июнгә рәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны 43,1 мең кеше булды, һуңғы ике айҙа 6,6 мең кешегә кәмене. Был осорҙа теркәлгән эшһеҙлек кимәле иҡтисади әүҙем халыҡтың 2,5 процентынан 2,1 процентҡа тиклем кәмене. Хеҙмәт баҙарында көсөргәнеш коэффициенты 5,2-нән 2,3-кә төштө.\nБеренсе квартал йомғаҡтары буйынса төп капиталға инвестициялар 9,9 процентҡа кәмене.\nЙыл башынан алып республика буйынса инфляция 5,6 процент билдәһенә сыҡты (Рәсәй буйынса — 6,8).\nИҡтисадтағы хәлгә байҡау яһап, Премьер-министр бөгөн борсоған төп мәсьәләләрҙе атаны. Был мал аҙығы әҙерләү барышы, малсылыҡ биналарының торошо һәм уларҙы мал ҡышлатыуға әҙерләү, дөйөм файҙаланыуҙағы автомобиль юлдары торошо, торлаҡ-коммуналь хужалыҡтағы реформалар барышы һәм тармаҡ объекттарын көҙгө-ҡышҡы осорҙа эшләүгә әҙерләү.\nРеспубликала мал аҙығы әҙерләү нисек барыуы хаҡында Хөкүмәт Премьер-министрының беренсе урынбаҫары, БР ауыл хужалығы министры Шамил Вахитов һөйләне.\nБР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин кәңәшмәлә ҡатнашыусыларға юлдарҙың торошо хаҡында хәбәр итте. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ғиман Әсәҙуллин тармаҡтағы "осло мөйөштәрҙе" билдәләп үтте.\n2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүгә әҙерләнеү бөгөн мөһим эштәрҙең береһе булып тора.\nХөкүмәт Премьер-министры әйтеүенсә, видеоселекторҙар үткәреү даими ғәмәлгә индереләсәк. Киләһе кәңәшмә социаль-мәҙәни һәм көнкүреш мәсьәләләренә арналасаҡ.\nТеги: кәңәшмә, иҡтисади үҫеш, йомғаҡтар


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте декаднигы сиктәрендә 14 февраль көнө башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Альбина Хәсән ҡыҙы Кайбышева, Гөлсәсәк Салауат ҡыҙы Ҡылысова, Лилиә Искәндәр ҡыҙы Әминева, Римма Мирсәйет ҡыҙы Тимербулатова гимназия администрацияһына, уҡытыусыларына, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ һәм БДУ практиканттарына асыҡ дәрес күрһәтте.\nТәү дәрестә 8а класы “Ҡатнаш ҡушма һөйләм” темаһын үҙләштерҙе. Альбина Хәсән ҡыҙы әкиәти форма ҡулланып, уҡыусыларҙың ҡыҙыҡһыныуын арттырҙы. Балалар темаға ярашлы Дуҫлыҡ йортон төҙөп, интернатта, илдә, донъяла дуҫ, берҙәм йәшәүҙең мәғәнәһен төшөндө. Бергәләп “Сыбай ҡашҡа” халыҡ йырын башҡарыуҙары дәресте тағы ла йәнләндерҙе.\nЛилиә Искәндәр ҡыҙы 8д класында “Урын һөйләм” темаһын Р.Ғарипов ижады менән бәйләне. Шағирҙың “Әсәм ҡулдары” шиғырын тикшергәндән һуң, 14 февраль – Ғашиҡтар көнө булыуын иҫәпкә алып, уҡыусыларҙың әсәләренә булған һөйөүен ижади эштәрҙә сағылдырыуы бөтәһенә лә оҡшаны.\nГөлсәсәк Салауат ҡыҙы 9в класы менән XVIII быуат әҙәбиәтенә байҡау яһаны, шул осор ихтилалдары, батырҙары тураһында әңгәмәләштеләр. Уҡыусылар Батыршаның хатын өйрәнеп, халыҡтың эпистоляр публицистикаһы өлгөһө менән танышты.\nРимма Мирсәйет ҡыҙы “Р.Ниғмәтиҙең “Үлтер, улым, фашисты!” поэмаһын тулы анализлау нигеҙендә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының данлы юлдары менән таныштылар. Уҡытыусының 14 февраль- Советтар Союзы Геройы, дивизияһының полк командиры Таһир Күсимовтың тыуған көнө, 22 февралдә Өфөлә Шайморатов генералға бағышланған сара уҙыуы тураһында мәғлүмәт еткереүе, Р.Ғариповтың “Дон далаларында” юлъяҙмаһы менән таныштырыуы уҡыусыларҙың ҡыҙыҡһыныуын тағы ла арттырҙы.\nЯңы Федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптарына ярашлы, эстәлекле, милли рух тәрбиәләүгә йүнәлтелгән, патриотизм тойғоһо менән һуғарылған дәрестәрҙе ҡарағандан һуң, мәктәп администрацияһы дәрестәрҙең юғары методик кимәлдә үтеүен билдәләп үтте. Был сара практиканттар өсөн бик фәһемле булғандыр тип ышанабыҙ.


Юлдарҙа иғтибарлы булығыҙ!\nҺауа торошоноң насарайыуына бәйле Башҡортостан ЮХХДИ водителдәрҙе айырыуса иғтибарлы булырға саҡыра.\n«Күпләп ҡар яуыу һөҙөмтәһендә юлдарҙа ҡар һырынтылары барлыҡҡа килде һәм боҙлауыҡ күҙәтелә, ул транспорт хәрәкәтен ҡатмарлаштыра. Бөтә автомобилселәрҙе һәм йәйәүлеләрҙе айырыуса иғтибарлы һәм һаҡ булырға саҡырабыҙ. Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, юл хәрәкәте хәүефһеҙлегенә тәү сиратта кеше факторы тәьҫир итә. Сөнки һеҙҙең именлегегеҙ нәҡ хәүефһеҙ хәрәкәт тиҙлеген һайлауға, арауыҡты һәм ҡабырға яҡтағы араны тотоуға бәйле. Ошо ябай ғына ҡағиҙәләрҙе үтәп, һеҙ кире эҙемтәләрҙән һәм юлда бәхетһеҙ осраҡтарҙан һаҡлана алаһығыҙ», — тип мөрәжәғәт итте республика халҡына Дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәте.\nБашгидрометүҙәк мәғлүмәттәре буйынса, 23 һәм 24 мартта республика буйынса күпләп ҡар һәм ямғыр яуыуы, көндөҙ һауа температураһының +3 градусҡаса күтәрелеүе көтөлә. Айырым райондарҙа синоптиктар боҙлауыҡ, тимер сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар йәбешеүен, юлдарға көрт һалыуын, ҡар һырынтылары, боҙлауыҡ булыуын фаразлай.


Был ҡарашта күпме ихтыяр һәм сыҙам бар\nМөхәмәтша Буранғолов исемендәге китапханала “Еңеү һәр беребеҙҙең йөрәгендә” тигән илһөйәрлек сәғәте уҙҙы. Сараға Афған һуғышы ветераны Морат Ишбаев, хәрби флот ветераны, рәссам, композитор Фәнил Яманаев, Мәләүез технологиялар техникумы студенттары, ижад ҡомары менән янған мәләүездәр саҡырылды.\nСараны асып, Рәзилә Ҡотлогилдина йыйылыусыларҙы байрам менән тәбрикләне һәм һүҙҙе Морат Ишбаевҡа бирҙе.\n1979 йылда армия сафына алынған һалдат афған һуғышында алған кисерештәре менән уртаҡлашты. “Үҫеп килгән быуынға был һуғыш, уның эҙемтәләре тураһында һөйләргә кәрәк. Бөгөн үҙҙәрен армияла хеҙмәт итергә әҙерләгәндәргә ошондай осрашыуҙар файҙалы булыр, тип ышанам”, - тине ул.\nФәнил Яманаев - һуғыштан һуң тыуған быуын вәкиле. Ғүмеренең күп йылдарын һыу аҫты кәмәһендә хеҙмәт итеүгә арнаған шәхес бөгөн йәштәрҙә илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләүгә тос өлөш индерә. Осрашыуға ул йырлы күстәнәс менән килгән. Йәштәргә тәрбиә һәм илһөйәрлектең ысын өлгөһө был шәхестәр ихтыяр көсө һәм түҙемлек, тырышлыҡ тураһында һөйләне.\nСараны китапхана белгесе Нәзимә Исхаҡова әҙерләгән ҡаһарманлыҡ, Тыуған ил, батырлыҡ темаларын берләштергән видеоролик биҙәне.\nКитапханала уҙған сараларға яңы шиғри сәләмдәр бүләк итеүсе Наилә Әйүпова шиғырҙары, Фәүзиә Йомағолованың поэманан өҙөгө йыйылыусылар күңелендә еңеүсе быуындың ҡаһарманлығы тураһында тәрән тәҫьорат ҡалдырҙы. Уҡыусылар был саранан, һис шикһеҙ, фәһем алғандыр. Тыныслыҡ, азатлыҡ өсөн көрәшкән атай-олатайҙарҙың батырлығы, нисә йыл үтһә лә, онотолмай, тереләр һаҡлаған хәтирә, фотоһүрәттәр аша тапшырыла килә.


Шамил моңо йәшәй күңелдә\nПресса ⇒ Шамил моңо йәшәй күңелдә\nАвтор: Айгиз БАЙМУХАМЕТОВ/"Башҡортостан" гэзите\n“Бәллүр яҙмыш”, “Төнгө серенада”, “Ҡойон”, “Парлы тормош”, “Өфөләргә барам әле”, “Үҙең аңла”... Халҡыбыҙ күңелендә урын алған был йырҙарҙы тыңлаған һайын тыңлағы килә. Башҡортостандың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуров ана шундай үҙенсәлекле, моңло тауышы менән бихисап тамашасының яратҡан йырсыһына әүерелде\n“Бәллүр яҙмыш”, “Төнгө серенада”, “Ҡойон”, “Парлы тормош”, “Өфөләргә барам әле”, “Үҙең аңла”... Халҡыбыҙ күңелендә урын алған был йырҙарҙы тыңлаған һайын тыңлағы килә. Башҡортостандың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуров ана шундай үҙенсәлекле, моңло тауышы менән бихисап тамашасының яратҡан йырсыһына әүерелде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, замандашыбыҙ бынан бер йыл элек яҡты донъянан китеп барҙы. Шулай ҙа Шамилдың моңо бөгөн дә беҙҙең күңелдә сыңлай. Ә инде ижадташ дуҫтары уның ғәжәп кеше булыуы хаҡында сәғәттәр буйына һөйләргә әҙер. Башҡортостандың халыҡ артисы, виртуоз баянсы Хәлит Фәтихов оло талант эйәһе менән күп йылдар бергә эшләгән. Хеҙмәттәше, ғаилә дуҫы булараҡ, ул осорҙо һағынып иҫкә ала. Һеҙҙең иғтибарға музыкант Хәлит ФӘТИХОВтың яҡты хәтирәләрен тәҡдим итәбеҙ.\nБеҙ Шамил Шәрифйән улы менән 1978 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһында эш башланыҡ. Ябай, ихлас булыуы менән айырылып торҙо ул. Бер ҡатлылығы ла бар ине – бөтәһенә лә сабыйҙарса ышанып барҙы. Асыуланышып, тәмһеҙләшеп тә йөрөмәне. Үҙенә ҡыйын булһа булһын, тик башҡаларҙы шатландырырға тырыша ине. Уның берәй ҡасан һүгенгәнен дә ишетмәнем.\nШамилдың бала сағы бигүк еңелдән булмай. Бәләкәйҙән атайһыҙ үҫә. Моңдо үҙ иткән малай мәктәптең бер күрке ине, тип һөйләй ауылдаштары. Хатта уҡытыусылар ҡайһы берҙә дәрес ваҡытында Шамилдың йырлауын үтенгән.\nХәмәҙинуровты, күптәр хөрмәт иткәнгә күрә, йәш булһа ла төркөм етәксеһе итеп ҡуйҙылар. Бригадалағы шәхестәрҙең исеме үк күп нәмә хаҡында һөйләй: Ишмулла Дилмөхәмәтов, Фәриҙә Ҡудашева, Бәхти Ғайсин, Филүс Гәрәев, Әхәт Ураҙмәтов һәм башҡалар.\nЗаманында Шамил Хәмәҙинуровтың даны ҙур ине. Уны түрәләр ҙә, төрлө уҡыу йорто етәкселәре лә хөрмәт итте. Шуға ла ауылдан килгән таныштары гел уға мөрәжәғәт итте. Ә Шамил ағай уларҙы уҡырға керетергә ярҙамлашты, кемделер дауаханаға һалыуҙы хәстәрләне. Ғөмүмән, ул кеше өсөн йәшәне тиһәм, хата булмаҫ.\nШамил моңо йәшәй күңелдәБеҙ эшләй башлаған осорҙа сәнғәт кешеһенә еңел булманы. Автобус юҡ. Йә тракторға, йә йөк машинаһына ултырып, төпкөл ауылдарға барабыҙ. Сәхнә кәрәк-ярағын да, әйберҙәребеҙҙе лә үҙебеҙ йөкмәп йөрөтәбеҙ. Ҡышҡы буран булһынмы, йәйге селләме, ҡарап торманыҡ – планды үтәргә кәрәк бит! Ә инде ауыл клубтарындағы хәлде әйтеп тораһы ла түгел. Һыуыҡ, йылытылмаған биналарҙа йыш сығыш яһарға тура килде. Хәҙер генә шарттар бүтән.\nГастролдәргә сығып китһәк, өсәр ай юлда йөрөй инек. Бер мәл хәтеремдә, яҙ ҡуҙғалдыҡ та көҙ генә ҡайтып индек. Хәләл ефетем Лилиә Фәтихова ла, Шамилдың ҡатыны Римма Ибраһимова ла беҙҙең менән бергә эшләне. Шуға балаларҙы гел туғандарға ҡалдырып йөрөнөк. Улар үҫә биргәс, үҙебеҙ менән ала башланыҡ. Әйткәндәй, беҙҙең балалар ҙа сәхнә юлын һайланы.\nБер мәл оҙайлы гастролдән ҡайтып төштөм. Улыма уйынсыҡ алғайным. Ул ҡулымдан теге машинаны алды ла йәһәт кенә өйгә йүгереп инеп китте. “Унда ниндәйҙер ағай миңә бүләк килтергән”, – тигән өләсәһенә. Ана шулай, балалар беҙҙе танымаған саҡтар ҙа булғыланы.\nХәтеремдә, бер саҡ Урта Азияға гастролгә сығып киткәйнек. Әйбергә ҡытлыҡ, өҫтә йүнле кейем дә юҡ ине. Хәҙер иҫкә төшөрһәң, көлкө булып китә.\nБына Ҡаҙағстанда туҡталдыҡ. Булған ғына аҡсабыҙ бөттө. Ахырҙа һәр кемебеҙҙең кеҫәләрен, сумка төптәрен тентеп сыҡтыҡ. Күпмелер шунда тәңкә таптыҡ. Арабыҙҙа аҡсаны ипләп кенә тотонған Фәнүнә Сиражетдинова бар ине. Ул бер тиндән бишәү яһай, тип шаярта инек. Уны магазинға ебәрҙек.\nЭлгәре хаҡы төшөрөлгән тауар һатыусы магазин була торғайны. Фәнүнә шунда барып, бер ҡап рафинад, икмәк, консерва һәм бәләкәй генә сало киҫәге алған. Теге сало саҡ ҡына күгәрә башлағайны. Ул ерен ҡырып алып ташланыҡ та теүәл бүлештек. Башҡортостанға ҡайтырға иртәрәк, шуға булған ғына “мөлкәтте” шул көндәргә етерлек итеп бүлергә кәрәк. Шәкәрҙе Фәнүнә һәр кемебеҙгә шутлап ҡына өләшә. Әйтерһең дә, һуғыш осоро... Әммә нисек кенә булмаһын, шул йәшлек осоро һағындыра. Ятаҡта йәшәһәк тә, аҡсаға ҡытлыҡ булһа ла, йәшәүе күңелле ине. Халыҡ алсаҡ, ихлас ине ул заманда.\n“Мичурин” тип йөрөттөк\nШамил Шәрифйән улының “Мичурин” тигән ҡушаматы булды. Донъяла ниндәй үҫемлек бар, бөтәһен дә белә. Дарыу үләндәрен дә, ҡайҙа үҫкәнен дә, ниндәй файҙаһы барлығын да беҙгә һөйләй. Гел шуға арналған китаптар уҡыны.\nУларҙың фатиры гөлгә күмелеп торҙо. Ниндәй генә сәскә юҡ! Хатта өйөндә әллә нисә сорт виноград та, лимон да, слива ла үҫтерҙе. Гастролдә йөрөгәндә ҡыҙыҡ була торғайны. Шамил клубҡа килеп инә лә гөлдәрҙең “һаулығын” тикшерә башлай. Ҡороп барған үләнен йолҡоп ташлай, ерен йомшарта. Шунан клуб хеҙмәткәрҙәренә теге гөлдө нисек ҡарарға кәрәк икәнлеге тураһында бер сәғәт буйы лекция уҡый.\nАғас эшенә лә оҫта ине Шамил ағай. Урманға барһа, төрлө ботаҡтар алып ҡайта ла шунан төрлө һындар яһай. Тамырҙан да әллә ниндәй матур әйберҙәр эшләп ҡуя ине. Хатта беҙ ҙә уға тамыр ташыныҡ.\nТағы ла Шамил оҫта ашнаҡсы ине. Ул картуфтан ғына әллә нисә төрлө ризыҡ әҙерләй. Ә инде гастролдә нимәлер бешерһә, беҙҙең өсөн байрам.\nҠыҙыҡ хәлдәргә тарып...\nШамил Хәмәҙинуров бик яҡшы рәссам да ине. Әрмелә хеҙмәт иткәндә ул писарь булған. Шуға стена гәзите эшләргә, карикатуралар яһарға һәләк оҫта булды.\nЙәшерәк саҡта булды был хәл. Союздаш республикала гастролдә инек. Ҡыҙҙар — бер бүлмәлә, беҙ күршеһендә йәшәйбеҙ. Кис етһә, ниндәйҙер мәрәкә сығарғы килә. Шамил менән ҡыҙҙарҙы шаяртырға булдыҡ. Ул ҙур ҡағыҙ алды ла баш һөйәге һөлдәһен төшөрөп ҡуйҙы. Ундай билдә, ғәҙәттә, электр бағаналарына ҡуйыла. “Сегодня ночью убью”, — тип аҫтына яҙҙы. Шунан был ҡағыҙҙы Фәнүнә Сиражетдинова менән Гөлсөм Хәбибуллина йәшәгән бүлмәгә ишек аҫтынан тыҡтыҡ. Йәнәһе, күрһендәр ҙә ҡурҡһындар.\nИртәгәһенә ҡараһаҡ, ҡунаҡхана гөж килә. Ул милиция, ул табиптар йүгерешә. Ҡот осто! Нимә булды икән, тип аптырайбыҙ. Баҡтиһәң, теге яҙманы Гөлсөм күргән дә үҙебеҙгә кире ҡайтарырға булған. Тик, абайламайыраҡ, икенсе кешенең бүлмәһенә тыҡҡан. Ә унда спекулянт ҡатын йәшәгән. Ул заманда илдә алыпһатарҙарға ҡарата закон ҡаты ине, шуға улар йәшеренеп эш итте. Шул спекулянт теге ҡурҡыныс “хат”ты күргән дә иҫен юғалтҡан. Ҡыйын булып киткәс, милицияһын да, “Ашығыс ярҙам”ды ла саҡырғандар.\nЕтмәһә, ҡунаҡхана директоры Гөлсөмдө ныҡ итеп әрләне. “Шундай урында эшләп тә, оялмай теләһә нимә менән булышаһығыҙ!” – ти. Ә был эште кем уйлап сығарғанын белмәнеләр ҙә.\nТағы ла бер хәл иҫкә төштө. Шамил ауырып киткәйне. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, концерт ҡуябыҙ. Коллегаларҙың береһе температуранан дарыу биргән. Шамил сәхнәлә торғанда башы әйләнеп киткән. Тирә-яҡта төҫтәр тоноҡлана, күҙ алды ҡараңғылана башланы, ти. Үҙен насар тойғас, тиҙ генә сәхнәнән сығып киткән. Баҡтиһәң, уға яңылыш йоҡлата торған дарыу биргәндәр икән. Шундай күңелһеҙ осраҡтар ҙа булғыланы.\n“Ихлас”тың дәртле саҡтары\n1993 йылда оло быуын артистары хаҡлы ялға китеп бөткәс, Шамил менән бергәләп “Ихлас” төркөмөн ойошторҙоҡ. Бик шәп килеп сыҡты! Яңы төркөмдә мин, улым Илшат, көлкө оҫталары Әхәт Ураҙмәтов, Лилиә Фәтихова, Данис Фәтихов, бейеүсе Минзиә Насибуллина, йырсылар Римма Ибраһимова, Сүриә Ғималова, Рәмил Хәзиев эш башланыҡ. Шунда уҡ матур костюмдар тектерҙек, ҡыҙыҡлы программа ла төҙөнөк. Бер ғаилә кеүек татыу, берҙәм булдыҡ. Тыуған көндәребеҙҙе, башҡа байрамдарҙы бергәләп үткәреп йәшәнек. Беҙҙең төркөм тиҙ арала Башҡортостанда ғына түгел, күрше төбәктәрҙә лә танылыу яуланы.\nХәтеремдә, Себер яҡтарын тетеп йөрөп сыҡтыҡ. Халыҡ концерттарға эркелеп йөрөй торғайны. Шуға ла “Ихлас” планды арттырып үтәп килде. Аҡсаны мул алып ҡайтып, филармонияға тапшыра инек. Шуның өсөн ҡайһы бер коллегаларҙан дәғүә лә ишетергә тура килде. “Ниңә улай аҡсаны күп тапшыраһығыҙ? Хәҙер беҙҙән дә шулай талап итәләр”, – тип үпкәләүселәр булды.\nЮлда ниндәй генә хәлдәр тыумай бит инде. Бер заман Белорет районында автобусыбыҙ менән түңкәрелдек. “Ҡәйнә теле” тигән ҡурҡыныс урында. Аҫта – 72 метрлыҡ упҡын. Шофер йоҡлап китеп, шунда тәгәрәнек. Әллә нисә тапҡыр әйләндек. Бәхеткә, бер ағасҡа эләгеп тороп ҡалғанбыҙ. Бөтәбеҙ ҙә иҫән-һау. Бына Хоҙайҙың ҡөҙрәте! Ә инде Өфөгә беҙҙе үлгән тип хәбәр иткәндәр...\nШамилды бар халыҡ яратты, сөнки ул күп телдәрҙә йырлаған берҙән-бер артист ине. Башҡорт һәм татарсанан тыш, ҡаҙаҡ, әрмән, сыуаш, мордва, мари, үзбәк һәм башҡа телдәрҙә лә йырланы. Әгәр башҡа республиканан рәсми вәкилдәр килһә, шунда уҡ беҙҙе саҡырталар ине. “Тиҙ генә Хәмәҙинуров менән музыкант Фәтиховты табығыҙ. Сыуаштар килә”, – тип филармонияға шылтырата торғайнылар.\nШамилды ҡайһы саҡ шаяртып мари тип тә эләкләйҙәр ине. Беренсенән, уның тыуған районы Мишкәлә шул милләт вәкилдәре күп йәшәй. Икенсенән, артисыбыҙ шул телдә байтаҡ йыр белде. Әммә Шамил — милләте буйынса мишәр. Ҡатыны Римма Ибраһимова иһә – башҡорт. Уларҙың кесе ҡыҙы Гөлсәсәк — хәҙер Ғ. Камал исемендәге Татар дәүләт театры актрисаһы, ә Гөлназ З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында эшләй.\nҺуңлап булһа ла...\nШамил Хәмәҙинуров һуңғы йылдарҙа ныҡ ауырыны. Сәбәптәре лә булды. Беренсенән, әллә күпме йылдар һыуыҡ клубтарҙа сығыш яһауы үҙенекен итте. Икенсенән, дәрте ташып эшләп йөрөгәндә пенсияға сығыуын бигерәк тә ауыр кисерҙе. Уйлап ҡараһаң, уға әле эшләргә лә эшләргә ине. Шамил етәкләгән “Ихлас” төркөмө уңышлы, әүҙем ине, планды арттырып үтәне. Халыҡ яратҡан йырсыһын осратҡан һайын ниңә сәхнәлә күренмәүен һорай торғайны.\nШамил Хәмәҙинуровҡа ваҡытында тейешле баһа ла бирмәнеләр. Шуға ла ныҡ ғәрләнде. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: унан күпкә йәшерәктәр әллә ҡасан “халыҡ артисы” исемен алып бөттө, ә Шамилды гел ситләтеп үттеләр. Ә бит ул филармонияға күпме килем килтерҙе, халыҡ араһында абруйы ҙур булды! Тәү ҡарамаҡҡа ижад кешеһе өсөн халыҡ һөйөүенән дә ҙурыраҡ баһа юҡ һымаҡ. Ләкин тормошта бюрократтар, сәнғәтте аңламаған әҙәмдәр уға ҡарап фекер йөрөтмәй шул.\nБеҙ быға әллә ни иғтибар ҙа итмәҫ инек. Һуңғы осорҙа Шамил йыш ауырый башланы. Быуындары тотмай, етмәһә, үпкәһенә һары һыу йыйыла. Дауаханала ла әллә ни оҙаҡ тотмайҙар, тиҙерәк кире сығарыу яғын ҡарайҙар. Унда һине артист тип тормайҙар. Өфөлә “Совмин дауаханаһы” бар бит инде. Унда, ғәҙәттә, түрәләр, билдәле сәнғәт оҫталары, ғалимдар дауалана. Тейешенсә ҡарайҙар, профилактика ла яһайҙар. Шамилды һәр ваҡыт формала тотор өсөн шунда һалырға булғайныҡ. Йәнәһе, иғтибар ҙурыраҡ булһа, хәле яҡшырыр тип өмөтләндек. “Беҙ алмайбыҙ”, — тип яуапланылар. “Ни өсөн? Шамил кеүек Башҡортостанға хеҙмәт иткән кешеләр һирәк бит”, — тибеҙ, йән көйөп. “Беҙҙең ҡағиҙә бар. Әгәр Башҡортостандың халыҡ артисы булһа, хәл башҡаса юҫыҡҡа боролор ине”. Асылда бит ул — халыҡ артисы, тик рәсми документы ғына юҡ! Ҡағыҙға ышана торған заманда йәшәйбеҙ шул.\nБеҙ, коммунизмда тәрбиәләнгән кешеләр, капитализм шарттарына күнә алмай ҡалдыҡ. Бөтә бәлә шунда. Ана, бүтән өлкә артистары үҙгәртеп ҡороу осоронда концерт менән аҡса эшләргә оҫтарып алды. Халыҡ алдында сығыш яһай ҙа бөтә килеме үҙ кеҫәһенә инеп ята. Ә беҙ бит ундай юлдан китмәнек. Шуға әллә ниндәй затлы машиналарыбыҙ ҙа, ҡала ситендә шәхси йорттарыбыҙ ҙа булманы. Егермешәр йыл ятаҡта йәшәп, һуңлап ҡына фатирлы булдыҡ.\nАхырҙа Шамил Шәрифйән улына исем юлларға тотондоҡ. Ошо урында Мишкә районы хакимиәтенең элекке башлығы Виталий Андреевҡа сикһеҙ рәхмәтемде еткерге килә. Ундай етәкселәр күберәк булһын ине! Ул мәртәбәле исемде юллауҙа ҙур ярҙам күрһәтте, хакимиәттән тейешле документтарҙы ла тултыртып тапшырттырҙы.\nНиһайәт, 2013 йылда Шамил Хәмәҙинуровҡа юғары награда бирелде. Ләкин уның хәле хөртәйгәйне. Хатта тәғәйен бүләкте республика етәксеһе ҡулынан алырға саҡ барҙы. Бынан һуң ул оҙаҡ йәшәмәне. Ҡатыны Римма Ибраһимованан бер айға ҡалып, теге донъяға китеп барҙы.\nХалыҡ яратҡан сәхнә оҫтаһына быйыл сентябрҙә 65 йәш тулған булыр ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, үҙе был көндө күрә алманы. Шулай ҙа тыуған төйәге Мишкә районында киң билдәләнеләр.\nХ. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы коллективы был көндә Мишкәлә хәйриә концерты ойошторҙо. Урындағы хакимиәт йырсы хөрмәтенә аудиодиск сығарҙы, ә район үҙәгендә уға иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйҙылар.\nШамил ағайҙың ауылдашы, бөгөн иһә район хакимиәте башлығы йөгөн тартҡан Рөстәм Мусин был йәһәттән ҙур эш күрһәтте. Киләсәктә урамға уның исемен бирергә ниәтләйҙәр. Артабан да Шамил Хәмәҙинуровтың исемен мәңгеләштереү йәһәтенән эште дауам итергә кәрәк. Уның кеүек Башҡортостан сәнғәтенә тоғро хеҙмәт иткән шәхестәрҙе ололарға бурыслыбыҙ.\nАйгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ яҙып алды\n"Башҡортостан" гэзите, 29.12.2015


Таулар ауыл Советы (Бүздәк районы) — Башҡорт Википедияһы\nТаулар ауыл Советы (Бүздәк районы)\n1471 кеше (1 ғинуар 2018)\nТаулар ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — Таулар ауылы.\nТаулар ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n2045 ↘1978 ↘1749 ↘1697 ↘1678 ↘1627 ↘1561\n1 Иҫке Таулар ауыл, административ үҙәк ↗737\n2 Кәбәк ауыл\n3 Ҡартамаҡ ауыл ↘283\n4 Яңы Таулар ауыл ↘269\n5 Иҫке Ҡарбаш ауыл ↘122\n↑ Кубяк (Башкортостан) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Таулар_ауыл_Советы_(Бүздәк_районы)&oldid=832117 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:54 19 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Телде гонаһтан һаҡлауҙың әһәмиәте | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Телде гонаһтан һаҡлау\nЗаман һәм беҙ »\nТелде гонаһтан һаҡлау\nТелде гонаһтан һаҡлауҙың әһәмиәте\nКешегә Аллаһ тарафынан яҙылған иң ҙур ниғмәттәрҙең береһе — ул тел. Был ағза кеше тормошонда бик ҙур урын алып тора. Аллаһ Тәғәлә бының тураһында шулай тип әйтә:\n«Киң Рәхмәтле (Аллаһ) Ҡөръәнде өйрәтте, кешене барлыҡҡа килтерҙе, уны һөйләшергә өйрәтте»\n2. Ул Ҡөрьән өйрәтте,\n3. кешене донъяға яратты,\n4. уны һөйләшергә (аңлашырға) өйрәтте.\nКешене юҡтан бар итеү, Ҡөръәнде өйрәтеү һәм уға һөйләшеү һәләтен биреү Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенең күрһәтеүсе билдәләрҙән һанала. Әгәр ҙә кешегә һөйләшеү һәләте бирелмәһә, ер йөҙөндә тормош бармаҫ ине. Тел ярҙамында кеше аралаша, белем ала, күңелендә булған хистәрен башҡаларға еткерә.\nКеше теле менән яҡшы һүҙҙәр ҙә һәм шулай уҡ гонаһлы һүҙҙәр ҙә һөйләргә мөмкин. Әгәр ул теле менән хәйерлеһен генә һөйләһә, Аллаһ Тәғәлә уны йәннәткә индерә. Мөхәммәд ﷺ беҙгә: «Кем дә кем миңә ауыҙы араһындағы (телен) һәм ике аяғы араһындағы (енес) ағзаһын һаҡларға вәғәҙә итһә, мин уға ожмах вәғәҙә итәм » — (Бохари) — тигән Аллаһ һүҙҙәрен беҙгә еткерә.\nӘбү Мүса әл-Әшғари һөйләгәненән: «Мин әйттем: «Әй Аллаһының илсеһе! Мосолмандар ҡайһыһы иң хәйерлеһе?» Ул әйтте: «Башҡа мосолмандар уның теленән һәм ҡулынан имен булған кеше» (Бохари).\nКеше ниндәй генә һүҙ һөйләмәһен, уның һәр һүҙе ике фәрештә тарафынан яҙылып барыла. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n«Ике ҡабул итеүсе (яҙып барыусы) фәрештә (кешенән сығыусы бөтә нәмәне теркәп бара). Улар уң һәм һул яҡта яҡта ултыра. Ул ниндәй генә һүҙ әйтмәһен, уны инде күҙәтеп тороусы фәрештә (яҙырға) әҙер тора»\n17. Иҙ йәтәләҡҡаль-мүтәләҡҡийәәни ғәнил- йәмиини үә ғәни-шшимәәли ҡағиид.\n18. Мәә йәлфиҙу мин ҡаулин илләә ләдәйһи раҡиибүн ғәтиид\n17. Бына, уң яҡта, һул яҡта ултырған ике күҙәтеүсе (фәрештә) ҡабул итә.\n18. Ул бер ғенә һүҙ әйтһә, эргәһендәге күҙәтеүсе (яҙырға) әҙер тора.\nМөхәммәд ﷺ әйткән: «Әҙәм балаһы иртә менән торғас бөтөн ағзалар ҙа телде орошоп, уға шулай тиҙәр: «Беҙҙең өсөн Аллаһтың ғазабынан һаҡлан! Дөрөҫөн әйткәндә, беҙ һиңә бәйле. Әгәр ҙә һин дөрөҫ юлдан барһаң, беҙҙә тура юлдан барабыҙ, әгәр ҙә һин дөрөҫ юлдан сыҡһаң, беҙ ҙә тура юлдан сығабыҙ» (Тирмизи).\nБер ваҡыт Имам әш-Шафиғи дуҫы Рабиғҡа шулай тине: «Әй Рабиғ! Үҙеңә ҡағылмаған һүҙҙе һөйләмә. Әгәр ҙә һин бер һүҙ һөйләһәң, һин бит уның хужаһы булмайһың, ә ул һинең хужаң була».\nБына шуға күрә лә Ғабдуллаһ ибн Мәсғүд : «Төрмәгә ябырға иң лайыҡ ағза — ул тел», — тип әйтте.\nБер мәл Мөхәммәд ﷺ сәфәрҙә ваҡытта Мөғәз ибн Джәбәлгә: «Һиңә иң мөһим нәмә, уның нигеҙе һәм иң юғары нөктәһе тураһында хәбәр итәйемме?» — тине. Ул әйтте: «Әйҙә, йә Аллаһтың илсеһе!» Ул әйтте: «Иң мөһим нәмә ул — Ислам дине, уның нигеҙе — намаҙ, ә иң юғары нөктәһе — Аллаһ юлында дошмандарға ҡаршы һуғышыу». Артабан ул әйтте: «Ошоларҙың бөтөнөһөн дә тотоп тороусы нәмә хаҡында һиңә хәбәр итәйемме?» Ул әйтте: «Әйҙә, йә Аллаһтың илсеһе!» Артабан ул телен тотто һәм әйтте: «Мына ошоно (ағзаны) һаҡла». Мөғәз ибн Джәбәл һораны: «Эйе шул, йә Аллаһның илсеһе! Әллә беҙҙе һөйләгән һүҙҙәребеҙ өсөн ғазаплаясаҡтармы?» Мөхәммәд ﷺ ғәжәпләнеп әйтте: «Әсәйең һине юғалтһын! (Ғәжәпләнгәндә әйтелә торған һүҙ). Әллә кешеләр телдәре ярҙамын да ирешкән гонаһтарҙан башҡа тағы берәр нәмә өсөн йөҙҙәре менән утҡа аталасаҡмы?» (Тирмизи).\nҠиәмәт көнөндә кеше хатта уйламайынса әйткән һүҙҙәре өсөн дә ғазапҡа тартыла. Мөхәммәд ﷺ, шулай тип әйтә: «Дөрөҫөн әйткәндә, кеше үҙе лә иғтибар итмәйенсә Аллаһ риза була торған бер һүҙ генә әйтә һәм Аллаһ шуның менән уны дәрәжәләргә күтәрә. Шулай уҡ кеше үҙе лә иғтибар итмәйенсә Аллаһтың асыуын сығара торған бер генә һүҙ әйтә һәм Ул уны шуның арҡаһында йәһәннәмгә ата» (Бохари).\nӘл-Хәсән әл-Басри әйтә: «Элекке ваҡытта шулай тип әйтәләр ине: «Мөьминдең теле йөрәге артынан йөрөй. Әгәр ҙә ул берәр нәмә әйтергә теләһә, башта уның тураһында йөрәге менән уйлай, ә унан һуң әйтә. Монафиҡтың теле йөрәге алдында йөрөй. Әгәр ҙә ул берәр нәмә әйтергә теләһә, уны теле менән әйтә, ә йөрәге менән уның тураһында уйламай».\nАлдағы хәҙистән йомғаҡ яһап, мосолман кешеһе һәр һүҙен уйлап һәм үлсәп һөйләргә тейешле. Әгәр ҙә уның әйтәсәк һүҙендә файҙа булмаһа, был осраҡта иң яҡшыһы — өндәшмәй тороү. Мөхәммәд ﷺ әйткән: «Кем дә кем Аллаһҡа һәм Ҡиәмәт көнөнә ышанһа, хәйерле һүҙ әйтһен йәки өндәшмәһен» (Бохари, Мөслим).\nХәйерле һүҙгә Ислам динендә яҡшылыҡҡа өндәү, насарлыҡтан тыйыу, Аллаһны иҫкә алыу, кешеләрҙе шатландырыусы һүҙҙәр инә. Әгәр ҙә кеше әйтәсәк һүҙенең файҙа килтереүенә шикләнһә, уны әйтмәү яҡшы.\nМөхәммәд ﷺ әйткән: «Әҙәм балаһының яҡшылыҡҡа өндәү, насарлыҡтан туҡтатыу һәм Аллаһны иҫкә төшөрөүҙән ҡала һәр әйткән һүҙе үҙенә ҡаршы буласаҡ» (Ибн Мәджәһ, Тирмизи).\nИмам ән-Нәүәүи «Әл-азкар» китабында: «Бәлки, дини вазифалар менән йөкләтелгән һәр бер кеше телен файҙа булмаған һүҙҙәрҙән һаҡларға тейеш. Әгәр ҙә һөйләүе менән һөйләмәүе бер тигеҙ булһа, ул ваҡытта уны ҡалдырыу сөннәт. Сөнки мөбах һүҙ кешене мәкруһ йәки харам һүҙ һөйләүгә этәрергә мөмкин».\nТел менән ҡыла торған гонаһтарға килһәк, улар түбәндәгеләр: ялған, ғәйбәт һөйләү, һүҙ таратыу, һүгенеү, кешене мыҫҡыл итеү, түбәнәйтеү.\nКешеләр күп ваҡытта ғәйбәт һөйләүҙән ҡурҡмай. Киреһенсә, улар ғәйбәт һөйләп тәм таба. Бер ваҡытта, Мөхәммәд ﷺ: «Һеҙ ғәйбәттең ни икәнен беләһеҙме?» — тине. Кешеләр: «Аллаһ һәм Уның илсеһе белеүсерәк», — тип яуап бирҙе. Ул әйтте: «Ғәйбәт — ул ҡәрҙәшеңде яратмай торған яғы менән иҫкә алыу». Бер кеше һораны: «Әгәр ҙә минең әйткән һүҙем ҡәрҙәшемдә булһа?» Ул әйтте: «Әгәр әйткән һүҙең унда булһа, һин уның тураһында ғәйбәтен һөйләнең. Әгәр ҙә булмаһа, һин уға яла яҡҡан булаһың» (Нәсәүи).\nАллаһ Тәғәлә ғәйбәт һөйләүҙең сирҡаныс бер ғәмәл икәнлеген күрһәтеп, Ҡөръәндә шулай тип әйтә:\n«үә ләә йағтәб бәғдукүм бәғдан ә йүхиббү әхәдүкүм әййәькүлә ләхмә әхыииһи мәйтәң фәкәриһтүмүүһү үәттәҡу-ллааһа иннә-ллааһа тәүүәәбу-ррахиим».\n«Шымсылыҡ менән булышмағыҙ, бер-берегеҙҙең ғәйбәтен һатмағыҙ. Кем үлгән туғанының итен ашарға теләр?! Ерәнәһегеҙ бит унан. Аллаһынан ҡурҡығыҙ! Аллаһ тәүбәне ҡабул итә. Ул рәхимле!»\n(Худжурат — 49/12).\nАллаһ Тәғәлә был аятта кешенең намыҫын бысратыуҙы, ғәйбәтен һөйләүҙе йәне сыҡҡан кешенең итен ашау менән сағыштыра. Итен ашаусы кешенән мәйет үҙ-үҙен яҡлай алмаған кеүек, ғәйбәте һөйләнелгән кеше лә үҙен ғәйбәт һөйләүсенән яҡлай алмай, сөнки ул уның янында түгел, уны күрмәй һәм ишетмәй.\nИбнүл-Мөбәрәк әйтә: «Әгәр ҙә мин берәр кеше тураһында ғәйбәт һөйләргә теләһәм, атай-әсәйем тураһында ғәйбәт һөйләр инем. Сөнки улар минем әжер-сауабыма күберәк лайыҡлы».\nТел менән ҡыла торған гонаһтарға шулай уҡ һүҙ йөрөтөү ҙә инә. Ғәрәп телендә һүҙ йөрөтөү «нәмимә» тип атала. Нәмимә — кешеләр араһын боҙоу, уларҙың дәрәжәһен төшөрөү ниәте менән ишеткән һәр һүҙҙе һөйләүҙе аңлата. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n1. Үәйлүл-ликүлли һүмәзәтил-лүмәзәһ\n1. Бәлә бөтә яман телле ғәйбәтсегә,\n«Һәр һүҙ йөрөтөүсе, яманлаусы кешегә ғазап булһын!» (Һүмәзәһ – 104/1).\nИбн Ғәббәстән, «Аллаһ ғазап булыу менән ҡурҡытҡан «һүмәзәһ» кем ул?», — тип һоранылар. Ул әйтте: «Ул — һуҙ йөрөтөүсе, кешеләр араһын айырыусы, уларҙың намыҫын бысратыусы».\nБоронғолар шулай тип әйтте: һүҙ йөрөтөүсе бер сәғәт эсендә сихырсы бер айҙа боҙа алмаған нәмәләрҙе боҙа. Бына шуға күрә лә һүҙ йөрөтөүсе туранан-тура йәннәткә кермәй. Мөхәммәд ﷺ әйткән: «Һүҙ йөрөтөүсе (нәммәм) йәннәткә инмәй» (Бохари).\nҺүҙ йөрөтөүсе кеше иң әүәл ҡәберҙә ғазаплана, ә унан һуң йәһәннәмдә ғазап күрә. Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс, шулай тип әйткән: «Бер ваҡытты Мөхәммәд ﷺ ике ҡәбер эргәһенән уҙҙы. Ул әйтте: «Дөрөҫөн әйткәндә, улар икеһе лә ғазаплана, ләкин һаҡланыуы бик үк ауыр булмаған гонаһтар өсөн түгел. Уларҙың береһе һейҙегенән паҡланманы, ә икенсе һүҙ йөрөтә ине». Шунан һуң ул бер сыбыҡ алып, уны икегә һындырҙы һәм уларҙы ике ҡәбергә ҡаҙаны. Кешеләр һораны: «Йә Аллаһтың илсеһе! Һин ни өсөн шулай эшләнең?» Ул әйтте: «Бәлки ошо ике ағас сыбығы ҡороғанға хәтле Аллаһ уларҙың хәлен еңеләйтер» (Бохари).\nӘбү Ләһәбтең ҡатыны йәһәннәмдә ғазапланыуын бер сәбәбе һүҙ таратып, кешеләргә зыян килтереүенә бәйле. Аллаһ Тәғәлә уға асыуланып Ҡөръәндә шулай тип әйтә:\n3. Сәйасләә нәәраң ҙәәтә ләһәб.\n4. Үә-мра'әтүһү хәммәәләтәл-хәтаб\n3. Ул ялҡынлы утта яныр,\n4. ә ҡатыны шунда утын ташыр\n«(Әбү Ләһәб) ялҡынлы утҡа инәсәк һәм уның утын ташыусы — һүҙ йөрөтөүсе ҡатыны ла утҡа инә». (Мәсәд: 111/3-4).\nҒабдуллаһ ибн Ғәббәс, Мөжәһид әс-Судди, әл Фарра исемле тәфсир ғалимдары «утын ташыусы» тигән һүҙ күсмә мәғәнәлә «һүҙ йөрөтөүсе»не аңлата тинеләр. Утын ут ҡабыҙырға ярҙам итһә, һүҙ йөрөтөү кешеләр араһында дошманлыҡ һәм нәфрәт хисе ҡабыҙырға ярҙам итә.\nШулай уҡ Нух менән Лут пәйғәмбәрҙәрҙең ҡатындары ла һүҙ йөрөткәндәре өсөн йәһәннәмгә индерәләсәк. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n«Аллаһ кәферҙәргә миҫал итеп Нух һәм Лут (пәйғәмбәрҙәр) ҡатындары килтерҙе. Улар ҡолдарыбыҙҙан булған ике яҡшы ҡолдың (ҡатындары) ине һәм улар икеһе лә уларға хыянат итте. Улар икеһе лә (пәйғәмбәрҙәр) уларҙы (ҡатындары) Аллаһтың (ғазабынан) ҡотҡара алманы. Уларға: «Утҡа (йәһәннәмгә) инеүселәр менән бергә утҡа инегеҙ», — тип әйтелде» (Тәхрим — 10).\nҒабдуллаһ ибн Ғәббәс, был аятты аңлатып шулай тип әйтә: «Бер пәйғәмбәрҙең ҡатыны ла зина ҡылманы. Уларҙың ирҙәренә хыянат итеүҙәре дин менән бәйле булды. Нух пәйғәмбәрҙең ҡатыны кешеләргә ире тураһында: «Ул аҡылдан яҙған», — тип әйтә ине. Ә Лут пәйғәмбәрҙең ҡатыны ире янына килгән ҡунаҡтар тураһында кешеләргә хәбәр итте». Йәғни был ике ҡатын да ирҙәрен кешеләргә яманлап, уларҙың серҙәрен һөйләп йөрөнө һәм шул сәбәпле йәһәннәмгә керҙеләр.\nАллаһ Тәғәлә барыбыҙҙы ла тел афәтенән һаҡлаһын, уны бары тик хәйерле һөйләүҙә генә ҡулланырға ярҙам итһен!\n«Йома вәғәҙҙәре», Алмаз Сафин ибн Ғабдрахман, татарсанан тәржемә һәм өҫтәлмәләр менән\nТелдең хаҡы: https://nazir1965.com/din/telde%D2%A3-xa%D2%A1y.html\nТел бәләләре: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/tel-b%D3%99l%D3%99l%D3%99re.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 04.09.2018 в 02:51, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Башҡортостанда ,,Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ,, программаһы тормошҡа ашырыла башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә генә бер нисә урында проект буйынса йорттар төҙөлә. Әммә, социаль-иҡтисади проблемалар арҡаһында торлаҡ баҙарында тотҡарлыҡтар барлыҡҡа килгән. Ошо мәсьәләләр баш ҡалала үткән „Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ„ форумында тикшерелде. Өфөлә йәшәүсе Таисия Вишева үҙенең айырым бүмәһе хаҡында хыяллана. Ул тәҙрә пәрҙәләренең һәм обойҙарҙың ниндәй төҫтә буласағын төшөрә. Ә апайы Яна үҙенең буласаҡ бүлмәһенә йорт йыһаздары ҡарап та ҡуйған. Вишевтар ғаиләһе 48 квадрат метр фатирҙа йәшәргә мәжбүр. Быйыл „Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ„ программаһы ҡабул ителеп, ғәмәлгә ашырыла башлағас, Екатерина һис тә уйлап тормай, унда ҡатнашырға булған. Әле йорт төҙөлөү өҫтөндә. Программа килеме аҙ булған ғаиләләр өсөн уңайлы, ти йәш әсә. „Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ„ программаһы буйынса Миловка ауылы янында ла йорттар сафҡа индереләсәк. Әле уларға нигеҙ һалына. Төҙөүселәр билдәләүенсә, фатирҙар 2017 йылдың 1 июленә файҙаланыуға тапшырылып бөтәсәк. Гео — Өфө районы. Был фатир мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән. Бүлмәләр яҡты һәм ҙур, ишектәр ҙә киң итеп эшләнгән. Торлаҡты „Рәсәй ғаиләһе„ программаһы буйынса һатып алырға мөмкин. Йорттар төҙөүсе компаниялар банкттар менән эшләй, йәғни, ипотекаға һатып алыу мөмкинлеге бар. Программа шарттарына ярашлы, фатирҙың квадрат метры 35 мең һумдан артмаҫҡа тейеш. Мәҫәлән, ике бүлмәле иркен торлаҡ сама менән 2 миллион тирәһе. Өфөлә „Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ„ программаһына арналған форум үтте. Төрлө министрлыҡ ағзалары, төбәк вәкилдәре ҡатнашлығындағы кәңәшмәлә торлаҡ баҙарын йәнләндереү, проекттарҙы уңышлы тормошҡа ашырыу мәсьәләләре ҡаралды. Төҙөлөш компанияларына инфраструктура үткәреү, банкттарҙан кредит алыу мәсьәләһе ҡатмарлаша. Сөнки, йылдан йыл материалдар ҡиммәтләнә, ә донъяла иҡтисади көрсөк дауам иткәс, финанс учреждениелар кредит бирергә ҡурҡа. Рәсәй ғаиләһе өсөн торлаҡ программаһы ошо мәсьәләләрҙе лә хәл итәсәк, тип көтөлә.


Ҡулдарынан гөлдәр тама, йөҙөндә таң нурҙары\n26 Июнь 2018, 13:14\nКеше һоҡланырлыҡ әллә ниндәй хикмәттәр яһай белеүсе кешеләр тураһында ана шулай тиҙәр. Тәҙрә төбөндәге гөлдәре ҡышын да шау сәскәлә ултырып, йәй көндәрендә ишек алды аллы-гөллө сәскәләргә күмелгәнгә, ниндәй генә эшкә тотонһа ла, ҡулы ятып торғанға, уңған булғанға шулай тиҙәр улар тураһында ...\nЕҙем-Ҡаран ауылының хөрмәтле шәхесе, ғүмеренең ҡырҡ йылын балаларға белем биреүгә бағышлаған, бөгөнгө көндә хаҡлы ялда булған изге күңелле туғандарымдың береһе - бер туған апайым Гөлнур Айҙар ҡыҙы Мәҡсүтова тап шундайҙарҙан.\nГөлнур 1958 йылдың иң гүзәл миҙгеле - йәй айында, бар тәбиғәт сәскәләргә күмелгән мәлдә тыуа. Ул өләсәйем Сәғиҙә үрнәгендә, кескенәнән үк тыңлаусан, теүәллекте, бөхтәлекте ярата торған ҡыҙ булып үҫә. Өләсәйемдең “уҡы, балам, уҡыған кеше хур булмай ул”, - тигән һүҙҙәре гел ҡолағында яңғырап тора, һәм сәмләнеп, тырышып уҡый ул. 1975 йылда урта мәктәпте “4” һәм “5” билдәләренә тамамлай. Бәләкәйҙән уҡытыусы булырға хыялланған Гөлнур 18 йәшендә Йөҙимән урта мәктәбендә уҡытыусы булып эш башлай һәм ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетының химия, биология факультетына уҡырға инә, 1982 йылда уны уңышлы тамамлай.\n1984 йылда яҙмыш Гөлнурҙы Еҙем-Ҡаран ауылы егете Фәрит менән осраштыра һәм йәштәр донъя ҡороп ебәрәләр. Бер-бер артлы улдары Азат, Ирек тыуа. Йәштәр Йөҙимән ауы-\nлында эшләй, 1986 йылда Фәрит еҙнәне Архангел ауылына баш табип итеп эшкә саҡыралар. Унда Гөлнур тәрбиәсе булып эшләй.\nБиш йыл Архангелдә йәшәгәндән һуң йәштәр Фәрит еҙнәнең тыуған ауылына, Еҙем-Ҡаранға ҡайтып төпләнә. Фәрит еҙнә Еҙем-Ҡаран участка дауаханаһында баш табип, ә Гөлнур мәктәптә химия, биология уҡытыусыһы булып эш башлайҙар. Аҡыллы, уңған Гөлнурҙы ҡайны-ҡәйнәһе лә ярата. Тиҙҙән йәштәр өй һалып сыға, 1995 йылда төпсөк улдары Илшат тыуа.\nТормош гел күңелле миҙгелдәрҙән генә тормай, әсе хәсрәттәр ҙә ситләтеп үтмәй Гөлнурҙы. Матур итеп донъя көткәндә, яратҡан тормош иптәше, улдарының атаһы, пар ҡанаты, һөйкөмлө, аҡыллы Фәрите яҡты донъяларҙан китеп бара.\nГөлнур әйтеп аңлата алмаҫлыҡ ауыр ваҡыттарҙа кисергән хис-тойғоларын, хәсрәттәрен тик үҙе генә белә. «Былай ебеп төшөргә, бирешергә ярамай», - тип уйлай. Хәҙер бит ул улдарына ваҡытынан алда гүргә кергән атайҙарын да алыштырырға тейеш һәм малайҙары өсөн апайым хәсрәтен эсенә йота белгән сабыр, йомшаҡ һүҙле ҡайғыртыусан әсәй ҙә, талапсан атай ҙа була. Улдары ла әсәйҙәренең хәлен аңлап, бик тыңлаусан, аҡыллы булдылар, һәр эштә ҡулдарынан килгән тиклем ярҙамлаштылар. Һәм бирешмәй Гөлнур, теҙ аҫтына килтереп һуҡҡан яҙмышына буйһонмай, мәктәптә балалар уҡытырға, өйөндә донъя көтөргә, улдарына тәрбиә бирергә, барыһына ла өлгөрә ул.\nҺүҙен һүҙ итә белеүенең, ниндәй генә эшкә тотонһа ла, ҡулдарынан гөл ҡойолоуының, донъяһының балҡып тороуының, балаларының, ғаиләһенең бағыулы булыуының, 40 йыллыҡ уҡытыусылыҡ эшенә тырнаҡ осондай ғына булһа ла кер төшөрмәй, ҙур абруй ҡаҙаныуының нигеҙ ташы - уның шул ныҡлы характерына бәйлелер...\nАуыл уҡытыусыһының эше тауыҡ сүпләһә лә бөтмәй бит ул. Күпме түҙемлек, сабырлыҡ, тәртип, йыйнаҡлыҡ, ваҡытты дөрөҫ бүлә белеү һәм тағын бик күп сифаттарға эйә булыу кәрәк. Был сифаттар апа-йымда барыһы ла бар. 40 йыллыҡ педагогик хеҙмәт юлында үҙен талапсан, белемле, етди, тырыш уҡытыусы итеп танытты. Апайымдағы яуаплылыҡ сифаты күптәргә өлгө. Ниндәй генә эшкә тотонмаһын, ул уны еренә еткереп, сифатлы итеп башҡара. Уҡыусылары район, республика кимәлендә үткәрелгән олимпиадаларҙа ҡатнашып, призлы урындар яуланы. 2004 йылда ул етәкләгән класта уҡыусыларының өсәүһе - алтын, өсәүһе көмөш миҙалға мәктәпте тамамланы.\nХимия һәм биология уҡытыусыһы булараҡ, йәш быуында илгә, тыуған ергә, тәбиғәткә һәм халыҡҡа ҡарата оло ихтирам һәм һөйөү тойғоһон тәрбиәләүҙә лә уның роле ҙур. Уның уҡытҡан уҡыусылары араһында табиптар, уҡытыусылар, тағы ла бик күп һөнәр эйәләре бар. Ә бит уҡытыусының эш һөҙөмтәһе яҙын сәсеп, көҙөн урып ала торғандарҙан түгел, уны йылдар билдәләй.\nГөлнур Айҙар ҡыҙының педагогик хеҙмәте район хакимиәтенең, мәғариф бүлегенең Маҡтау грамоталары менән билдәләнде, 2005 йылда "Башҡортостандың мәғариф отличнигы" тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.\nӘ ғүмер аҡҡан һыуҙай, толпар аттай елә лә елә! Аллаға шөкөр, инде улдары үҫеп, ҡанат йәйҙеләр, ғаилә ҡороп, тормош һуҡмаҡтарына үҙ аллы аяҡ баҫтылар. Азат һәм Ирек Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлап эшләп йөрөйҙәр, Илшат Башҡорт дәүләт медицина университетының һуңғы курсында уҡый. Бөгөн ҡәҙерле апайыбыҙ балаларының уңыштарына ҡыуанып, ейәнсәрҙәренә өләсәй булып, ҡәҙер-хөрмәттә ғүмер кисерә. Йортонда уңған хужабикә, ишек алды тулы сәскәләр, тәҙрә төбөндә гөлдәр, баҡсала еләк-емеш, йәшелсәләр үҫтерә, мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрай. Ҡышҡы оҙон кистәрҙә бәйләм бәйләй, спорт менән шөғөлләнергә лә өлгөрә – скандинав таяҡтары менән йөрөй.\nУҡыусыларым тип янып йәшәгән абруйлы мөғәллимә лә, изге күңелле апай ҙа, һөйөклө, изге әсә лә, рәхимле ҡәйнә лә, һөйкөмлө өләсәй ҙә, беҙҙең өсөн икенсе әсәйебеҙ урынына ҡалған ғәзизебеҙ ул. Төрлө ваҡыттарҙа беҙ уның йылы ҡанаты аҫтына һыйынабыҙ.\nҠулдарыңдан гөлдәр тама,\nЙөҙөңдә таң нурҙары,\nГел аяҙ көндәрҙән торһон\nЯҡты ғүмер юлдарың.


Илдар Ғималетдинов: «Халыҡ фронты – дөрөҫ башланғыс» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИлдар Ғималетдинов: «Халыҡ фронты – дөрөҫ башланғыс»\n17:50, 14 июля 2011 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһының Иҡтисад сәйәсәте һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитеты ағзаһы Илдар Ғималетдинов, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты «үрҙә» уйлап табылмаған, ә халыҡтың теләгенән сығып эшләнгән, тип иҫәпләй.\n— Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты – дөрөҫ башланғыс, — тине депутат «Башинформ» агентлығына. – Уның арҡаһында Дәүләт Думаһына иң лайыҡлы кешеләр генә килергә тейеш. Был ҡайҙалыр үрҙә уйлап сығарылған идея түгел, ә Владимир Путин менән әйтеп ишеттерелгән халыҡ теләге.\nИлдар Ғималетдинов, «Берҙәм Рәсәй» һәм Халыҡ фронты өсөн тауыш биргәндә халыҡ кемде һайлағанын белергә тейеш, тип билдәләне. Уның фекеренсә, Халыҡ фронты һәм «Берҙәм Рәсәй» иң лайыҡлыларын ғына тәҡдим итәсәк, ә Дөйөм Рәсәй Халыҡ фронты аша Дәүләт Думаһында бар ҡатлам вәкилдәре лә күрһәтеләсәк.\nХалыҡ яҡшыраҡ йәшәһен өсөн Рәсәйҙә закондар сығарыуҙың тейешле мөхите булдырылырға тейеш – Халыҡ фронты менән «Берҙәм Рәсәй»ҙең төп маҡсаты ошо, тигән фекерҙә депутат.\n— Беҙ, Дәүләт Думаһы депутаттары, шундай закондар ҡабул итергә тейешбеҙ, улар ҡабул ителгәс тә, ҡала һәм ауылдарҙың ябай кешеләре уларҙың йоғонтоһон тойоп, яҡшыраҡ йәшәй башларға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Илдар Ғималетдинов. – Кешеләргә файҙа килтерерлек еренә еткереп эшләнгән һәйбәт закон ҡабул итеү — беҙҙең төп бурыс.\nТеги: дөйөм Рәсәй халыҡ фронты, дәүләт думаһы


Аттарҙың юл буйында йөрөүҙәре хәүеф тыуҙыра\nРайон биләмәһендәге юлдарҙа яҙғы-йәйге миҙгелдә малдарҙың күпләп йөрөүе ҙур хәүеф тыуҙыра. Йыл башынан алып район биләмәһендә малдар ҡатнашлығында 12 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Уларҙың күбеһе төнгө осорға тура килә.\n2 июндә район хакимиәтенең акттар залында, аттарҙың юлда йөрөүе ҙур хәүеф тыуҙырыуы менән бәйле, аттар көтөүен ойоштороу өсөн ниндәй саралар күрергә кәрәклеге һәм башҡа мәсьәләләр хаҡында диалог форматында кәңәшмә үтте.\nУнда район хакимиәте башлығы Ғәзиз Манапов, “Бөрйән мәғлүмәт-консультация үҙәге” етәксеһе Айнур Бейембәтов, Иҫке Собханғол ауыл хакимиәте башлығы Раян Шахниязов, административ комиссия рәйесе Айҙар Ишниязов һәм йылҡы малы тотоусы хужалар ҡатнашты.\nРайон хакимиәте башлығы Ғ. Манапов, район эсендә бер нисә урынға, аттарҙы юлдан ситкә ҡыуып, ҡарап йөрөүсе, ойоштороусы кеүек яуаплы кешеләр билдәләп сығырға кәрәк, тигән тәҡдим яһаны.\n- Мал хужалары, малдарҙы көтөү өсөн урын юҡ, көтөүсе юҡ, тип кенә аҡланмаһын ине. Ҡарауһыҙ малдар өсөн ауыл хакимиәтенә лә штраф һалына. Юлда йөрөгән аттар өсөн ауыл хакимиәте генә яуаплы түгел, ат өсөн тәүге сиратта уның хужаһы яуаплы, шуны аңлаһындар ине. Шулай уҡ Тимер ауылы юлында аҡ балсыҡ сыҡҡан ерҙе таш менән күмеп ҡуйырға тәҡдим итәм, - тигән теләген белдерҙе ауыл хакимиәте башлығы Р. Шахниязов.\nИҫке Собханғол ауыл хакимиәте тарафынан бер тонна тоҙ алынған.\nМатериалдың тулы вариантын "Таң" гәзитенең 5 июнь һанында уҡығыҙ.


Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең халыҡ артисы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла Үтәшевҡа — 55. Йәше менән дә, эше менән дә ил ағаһы ҡорона еткән сәхнә оҫтаһын юбилейы менән ҡотлап яңынан — яңы ижади үрҙәр, ныҡлы сәләмәтлек, илһамлы тормош теләйбеҙ!\n«Утыҙ йыллыҡ ижад багажымда төрлө пландағы – герой -романтик, тәрән фәлсәфәүи эстәлекле, комик, трагик, психологик ролдәрем бар. Уларҙың барыһы ла миңә берҙәй яҡын һәм ҡәҙерле. Һәр ролем ижадымды тулыландырҙы, актерлыҡ һәләтемде төрлө яҡлап асты. Ләкин һәр актерҙың визит карточкаһына әүерелгән роле була. Минеке иһә — икәү. Улар — Нурлан Абдыҡадыровтың «Сыңғыҙхандың һуңғы төйәге»ндәге Темуджин һәм Кен Кизиҙың «Кәкүк ояһы» ндағы Макмерфи ролдәре », — тигәйне артист күптән түгел «Киске Өфө» гәзитенә биргән интервьюһында. Ә премьераһы ошо көндәрҙә буласаҡ Ж.Б.Мольерҙың «Һаран» комедияһынан һаранлыҡтың дөйөмләштерелгән образына әйләнгән, үтә лә көлкөлө классик роль Гарпагон — Хөрмәтулла Үтәшевтың 3-сө визит карточкаһы булыр, моғайын, сөнки артистың был роле талантлы башҡарылышы, заманса яңғырашы менән репетиция мәлендә үк таң ҡалдыра!\n«Һаран» комедияһының премераһы — 21 март көнө була. Режиссеры — Искәндәр Саҡаев. Билдәләп үткәнебеҙсә, төп ролдә – Хөрмәтулла Үтәшев. Ә 27 мартта, әйткәндәй, «бәхетленең ҡунағы бер көндә»,- тиҙәр — был көн бар донъяла Халыҡ — ара театр көнө, артист тамашасыларҙы премьера спектакленә — үҙенең 55 йәшлек юбилей байрамына саҡыра.


Иҫәп алыу башлана\n9 Октябрь 2021, 19:57\n2021 йылдың 15 октябрендә илебеҙҙә Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу башлана. Ул 14 ноябргә тиклем дауам итә. Пандемия арҡаһында уның ваҡыты өс тапҡыр кисектерелде.\nХалыҡ иҫәбен алыуҙа өс ысул менән ҡатнашырға була: ғәҙәттәгесә, халыҡ иҫәбен алыусыны үҙ йортоңда көтөргә, халыҡ иҫәбен алыу участкаһына килергә йәки дәүләт хеҙмәттәре аша иҫәп алыуҙы үтергә була. Иҫәп алыуҙың иң яңы, заманса, үҙеңде һәм яҡындарыңды еңел, тиҙ һәм хәүефһеҙ иҫәп алыуҙа ҡатнашыу ысулы, әлбиттә, дәүләт хеҙмәте порталы булып ҡала. Быны 15 октябрҙән 8 ноябргә тиклем эшләргә була.\nБеҙҙең районда халыҡ иҫәбен алыуҙа 183 иҫәп алыусы (ҡалала - 117, ауыл ерендә - 66) һәм 31 контролер (20 - ҡалала, 66 ауыл ерендә) ҡатнаша. Ҡалала һәр иҫәп алыусыға уртаса 552 кешене теркәргә кәрәк булһа, ауыл ерендә иҫәп алыусыға 543 кеше тура килә.\nТорлаҡ биналар буйлап йөрөгәндә иҫәп алыусылар махсус программа менән тәьмин ителгән планшеттарҙы ҡулланасаҡ. Дәүләт хеҙмәте порталы аша иҫәп алыу үткән саҡта респондентҡа иҫәп алыусыға порталдан алынған QR-код йәки һанлы кодты күрһәтергә генә кәрәк. Шулай уҡ иҫәп алыу\nучасткаларында, шул иҫәптән дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәткән күп функциялы үҙәктәрҙең (МФЦ) биналарында яҙышырға мөмкин.\nӘгәр ҙә иҫәп алыусы өйҙә бер кемде лә тап итмәһә, ул почта йәшнигендә яҡында урынлашҡан иҫәп алыу участкаһының адресын һәм “Дәүләт хеҙмәте” сайтында үҙаллы иҫәп алыу ҡағыҙын тултырыу мөмкинлеге тураһындағы мәғлүмәт менән листовка ҡалдыра ала.\nИҫәп алыусыны еңел танырға була: улар ВПН-2020 символикаһы менән зәңгәр жилет, шарф һәм сумка менән йөрөйҙәр. Иҫәп алыусы үҙенең таныҡлығын һәм паспортын күрһәтергә тейеш.\nХөрмәтле ҡала-район халҡы! Һеҙҙең иҫәп алыусылар менән әҙәпле хеҙмәттәшлек итеүегеҙгә ышанабыҙ һәм барығыҙҙы ла иҫәп алыуҙа әүҙем ҡатнашырға һәм районыбыҙҙың, ҡалабыҙҙың тарихында үҙ эҙегеҙҙе ҡалдырырға саҡырабыҙ!\nДәүләт статистикаһының Белорет ҡалаһындағы бүлеге начальнигы.


7 Июль 2018, 12:36\nБыйыл да Таштуғай мәктәбендә «Алтын ҡурай» тип аталған көндөҙгө һауыҡтырыу үҙәге эшләне. Унда «Әфлисундар» һәм «Йондоҙҡайҙар» отрядтарына бүленеп, 17 бала ял итте. Ҡыҙҙар, малайҙарҙың ялы күңелле уҙһын өсөн тәрбиәселәр Сәриә Латипова, Гөлсинә Рахманғоловалар бар көсөн һалды. «Күңелле старттар», төрлө спорт ярыштары үткәрелде. Лагерға йөрөүселәр башҡорт милли уйындарын уйнап та рәхәтләнде. Рәсәй һәм Ғаилә көндәренә арнап халыҡ алдында концерт та ҡуйҙылар.\n«Дуҫлыҡ көнө», «Китап көнө», «Мажаралы көн», «Тәбиғәт ҡосағында», «Музыка көнө» кеүек төрлө фәһемле, ҡыҙыҡлы тәрбиәүи саралар ҙа уҙғарылды. Һәр бала бик теләп ҡатнашты. Фантазияға ла бай икән үҙҙәре! «Оҫта ҡулдар» түңәрәгендә һәр отряд ярышып, «Ижади эш» мөйөшөн йыһазландырҙы, хатта «Халҡым хазинаһы» музейын да булдырҙылар.\nАшнаҡсы апайҙар – Нәжиә Мерәҫева һәм Гөлсинә Абдуллиналар яҡты йөҙҙәре менән ҡаршы алып, көн дә балаларҙы тәмле аш, витаминлы һуттар, файҙалы салаттар менән һыйланы.\nВаҡыт тиҙ үтте. Балаларға лагерь менән хушлашыу мәле лә етте. «Минең лагерҙан ҡайтҡым килмәй…», «Лагерь оҙаҡ булһын ине», «Беҙҙе бында яҡшы ашаталар…», «Лагерҙа бик күңелле…» – тип әйтелгән һүҙҙәр үҙәктең эшенә юғары баһа ҡуйҙы.\nБалалар рәхәтләнеп ял итте. Лагерҙа эшләүсе тәрбиәселәргә, ашнаҡсыларға, йыйыштырыусы Филүзә Әбделмәнова апайҙарға ҙур рәхмәтемде белдерәм.\nМиңзәлә РӘШИТОВА, көндөҙгө ял итеү үҙәге етәксеһе.


Өфөлә халыҡҡа ҡарғы социаль сәйәсәткә ҡаршы пикет үтте\nшимбә, 23 сентябрь 2017, Казан вакыты 19:44\nУны берләшкән оппозицияның әүҙем ағзаларының береһе Мәзит Хужин ойошторҙо.\nХужин әфәнде 11 сентябрь ошо турала ҡала хакимиәте башлығы Павел Качкаевҡа мөрәжәғәт иткән. Рәсми хакимиәт был мөрәжәғәтте ҡәнәғәтләндергән. Пикетҡа етмешләп кеше килгәйне. Нигеҙҙә, ҡарт-ҡоро ҡатнашҡан пикета ҡатнашыусылар Өфөлә торлаҡ сәйәсәте өлкәһендә ватандаштарҙың конституцион хоҡуҡтары боҙолоу хаҡында белдерҙе.\nПикета ҡатнашыусылар Өфө ҡала хакимиәтенә һәм республика хөкүмәтенә мөрәжәғәт ҡабул итте.\n"Беҙҙең быға тиклемге талаптарҙы беркемдә ишетмәне. Шуға ла беҙ тағы ла бер тапҡыр халыҡҡа ҡаршы сәйәсәтте туҡтатыуҙы талап итәбеҙ", тиелә унда. Пикета ҡатнашыусылар бертуҡтауһыҙ хаҡтар артыуҙы геноцид тип баһаланы.\nАлдан уйланылмаған, хәл ителмәгән һәм урынһыҙ ҡабул ителгән ҡарарҙар халыҡ йәшәйеше сифатында кире сағылыш табыуы ихтимал. Был Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры Раил Сарбаевтың ошондай пикеттарға ҡарата реакцияһы. Был хаҡта ул башҡарма власть органдары эшмәкәрлегенә арналған ултырышта белдерҙе.\nМиҫал итеп, хөкүмәт башлығы пенсионерҙар ҡатнашлығында Өфөлә уҙған митингты килтерә. Баҡса миҙгеле осоронда йәмәғәт транспортына ташламаларҙы бөтөрөү тураһында һүҙ сыҡҡас оло йәштәге граждандар баш ҡаланың Октябрь проспектына сыҡҡайны.\nРаил Сәлих улы билдәләүенсә, бындай осраҡтарҙа ике яҡ өсөн дә отошло юл һайларға кәрәк. Унда кешеләр ҙә, иҡтисад та зыян күрергә тейеш түгел. Пенсионерҙар өсөн ҡала яны транспортына ташламалар нигеҙе булып миҙгел үҙенсәлектәре, льготалар күләме тора.