МИЛЛИ ПРОЕКТТАР РЕСПУБЛИКАБЫҘҒА НИМӘ БИРӘСӘК?\nРәсәй халҡының тормош сифатын яҡшыртыу өсөн алты йылда дәүләт ун ике милли проект буйынса йәмғеһе 28 триллион һум аҡса бүләсәк.\nИлебеҙ Президенты Владимир Путин, кешеләрҙең был үҙгәрештәрҙе ҡағыҙҙа түгел, ғәмәлдә күреүе мөһим, тип билдәләне.\nРеспубликабыҙҙа милли проекттарҙы тормошҡа ашырыуға 175,1 миллиард һум йүнәлтеләсәк. Ун ике проекттың һәр ҡайһыһы хаҡында ҡыҫҡаса ғына һөйләп үтмәксебеҙ.\nИң мөһимдәрҙән һаналған был проект өсөн республикала 34,4 миллиард һум бүленә. Өлкән быуындың тормошон яҡшыртыу, тыуымды арттырыуҙы дәртләндереү, сәләмәт йәшәү рәүешен алып барыусыларҙы күбәйтеү – уның маҡсаты. Проект сиктәрендә тәүге бәпесе тыуған мохтаж ғаиләләргә ай һайын 10 мең һум түләү, ишле ғаиләләргә алты процентлыҡ льготалы ипотека биреү, мотлаҡ медицина страховкаһы иҫәбенә 2000-дән ашыу ЭКО эшләү, 2019 йылда ғына ла 19 балалар баҡсаһы төҙөү һәм яңыртыу, башҡа бик күп эштәр ҡаралған.\nБыл милли проектты ғәмәлгә ашырыуға 16,4 миллиард һум йүнәлтелә. Беренсел медицина ярҙамын (шул иҫәптән ауылда) тергеҙеүгә, квалификациялы белгестәр йәлеп итеүгә, сирҙәрҙе иҫкәртеүгә, яман шешкә ҡаршы көрәшкә, балалар дауаханаларын һәм поликлиникаларын яңыртыуға бигерәк тә ныҡ баҫым яһаласаҡ. Быйыл 18 балалар поликлиникаһына капиталь ремонт эшләнә. Ә Дүртөйлөлә һәм Туймазыла ике яңыһы сафҡа инәсәк.\n22 фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөләсәк һәм ремонтланасаҡ. Кадрҙар мәсьәләһен хәл итеүгә 216 миллион һум тотоноу ҡаралған.\nЙөрәк-ҡан тамырҙары, онкология ауырыуҙарына ҡаршы көрәш көсәйтелеп, уға барлығы ете миллиард һумдан ашыу аҡса сарыф ителәсәк. Һөҙөмтәлә 2024 йылға ошо сирҙәрҙән үлеүселәр байтаҡҡа кәмер, тип көтөлә. Төбәк йөрәк-ҡан тамырҙары үҙәктәренә заманса ҡорамалдар ҡуйыласаҡ. Өфөлә онкодиспансерҙың яңы хирургия корпусы төҙөлөп бөтәсәк. Өфө, Күмертау, Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Октябрьский, Салауат ҡалаларында, Белорет, Бөрө, Дыуан райондарында онкологик ауырыуҙарға амбулатор ярҙам үҙәктәре асыласаҡ. Район дауаханалары ла алдынғы медицина ҡорамалдары менән тәьмин ителәсәк.\n17,5 миллиард һум – “Мәғариф” милли проектын бойомға ашырыуға шунса аҡса билдәләнгән. Республикала алдағы ике йылда 21 мәктәп асыласаҡ. 2024 йылға икенсе сменала уҡыуҙы бөтөрөү бурысы тора. Ауыл ерендәге һәм бәләкәй ҡалаларҙағы 198 мәктәптең матди-техник базаһы нығытыласаҡ. 2019 йылда балалар өсөн өс яңы технопарк асылырға тора, унда улар роботтар һәм пилотһыҙ осоу аппараттары төҙөү һәм аэройыһан инженерияһы менән шөғөлләнәсәк.\nТөпкөлдәрҙә мәҙәниәт усаҡтарын тергеҙеү, 2024 йылға ҡәҙәр 26 ауыл мәҙәниәт йортон, клубын төҙөү, үҙ коллективтары булмаған ауылдар өсөн күп функциялы 10 күсмә мәҙәни үҙәк (автоклубтар) алыу, интернетҡа сығырлыҡ яңы модуль китапханалар асыу, үҙешмәкәр коллективтарға, мәҙәниәт өлкәһендәге НКО-ларға грант ярҙамын арттырыу – проект бурыстары нигеҙҙә шуларҙан ғибәрәт. Ошо маҡсатта 6,3 миллиард һум бүленә.\nТОРЛАҠ ҺӘМ ҠАЛА МӨХИТЕ\nБыл милли проектҡа ярашлы, республикала торлаҡ һалыу күләме 1,5 тапҡырға артырға тейеш. Кәмендә 135 мең кв. метр социаль торлаҡ төҙөү мотлаҡ. Торлаҡҡа аҡса туплау программаһында ҡатнашыусыларҙы икеләтә, йәғни 4500-ҙән 9000 меңгә тиклем арттырыу зарур. Шулай уҡ авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәрҙе күсереү, парктарҙы, скверҙарҙы, ял итеү урындарын төҙөкләндереү ҙә проекттың мөһим маҡсаттары булып тора. Был ҙур эштәрҙе атҡарыуға 6,4 миллиард һум тотоноласаҡ.\nМилли проектты ғәмәлгә ашырыуға федераль бюджеттан 9,4 миллиард һум, республика һәм муниципалитеттар ҡаҙнаһынан 24 миллиард һум аҡса күсә. Быйыл Дуҫлыҡ монументы эргәһендә Ағиҙел йылғаһы аша яңы күпер төҙөү башлана. Ул 2021 йылда һалынып бөтөргә тейеш. Йәнә лә “Өфө – Ырымбур” Р-240 автомобиль юлы реконструкцияланасаҡ. Авариялар күп булған урындарға 430 фотовидеотеркәү камераһы урынлаштырыу күҙҙә тотола. Юл фажиғәһендә һәләк булыу осраҡтарын 2017 йыл менән сағыштырғанда өс тапҡырға кәметеү маҡсаты ҡуйыла.\nӘһәмиәтле был милли проектҡа 45,1 миллиард һум һалынған. 2024 йылға Рәсәйҙә законһыҙ сүплектәр бөтөрөлөргә һәм ҡалдыҡтарҙы эшкәртеүсе заманса комплекстар төҙөлөргә тейеш.\nБашҡортостанда 2019 йылда ҡалалар сигендәге 16 сүплек юҡ ителәсәк. 2024 йылға тиклем айырыуса хәүефлеләрен: Стәрлетамаҡ районындағы “Михайловская” сәнәғәт ҡалдыҡтары сүплеген, Семенов алтын йыуыу фабрикаһы биләмәһен, элекке ”Өфөнефтехим” йәмғиәте майҙанындағы ҡалдыҡтар туплау урынын рекультивациялау күҙаллана. Дыуан, Дүртөйлө, Яңауыл, Благовар райондарында сүп-сарҙы сорттарға айырыу комплекстары төҙөү проектлана.\nБашҡортостан тәү тапҡыр һыу сифатын яҡшыртыуға, һыу менән тәьмин итеү объекттарын яңыртыуға 4,2 милиард һум аҡса аласаҡ. Һыу сифаты талаптарға тап килмәгән урындарҙа 29 һыу менән тәьмин итеү объекты төҙөләсәк һәм ремонтланасаҡ.\nМилли проектта урмандарыбыҙҙы тергеҙеүгә ҙур иғтибар бүленә. “Йәшел ҡалҡан”ыбыҙҙы яңыртыу, һаҡлау өсөн махсус техника алыуға алты йылда 2 миллиард һумдан ашыу аҡса тотоноласаҡ.\nМилли проект өсөн 1,2 миллиард һум аҡса йүнәлтелә. Ул предприятиеларҙа хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреүҙе, артыҡ административ кәртәләрҙе бөтөрөүҙе, экспортты үҫтереүҙе, яңы эш урындары булдырыуҙы, кешеләрҙе яңы һөнәрҙәргә уҡытыуҙы маҡсат итеп ҡуя.\nӘлеге ваҡытта хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреү буйынса программала 20 ойошма ҡатнаша. Йыл аҙағына улар 50-гә етергә тейеш.\nКЕСЕ ҺӘМ УРТА ЭШҠЫУАРЛЫҠ\nМилли проектҡа 4,8 миллиард һум билдәләнгән.\n2024 йылға тиклем Рәсәйҙә кесе һәм урта эшҡыуарлыҡта мәшғүлдәр һаны 25 миллионға етергә, йәғни 1,3 тапҡырға артырға тейеш.\nЯңыраҡ Өфөлә Тыныслыҡ урамы, 14 адресы буйынса “Минең бизнесым” үҙәге асылды. Бында үҙ эшеңде үҫтереү өсөн файҙалы мәғлүмәт, мөһим кәңәш алырға мөмкин. Шундай уҡ үҙәкте Нефтекамала асырға ниәтләйҙәр. Өфөлә Эшҡыуарҙар йорто асыу ҙа планлаштырыла.\nБашҡортостанда 2019 йыл аҙағына 415 мең кеше кесе һәм урта бизнеста эшләр, тип көтөлә. Ә 2024 йылда фермерлыҡҡа һәм ауыл кооперацияһына 18 мең кеше йәлеп ителер, тип күҙаллана.\nХАЛЫҠ-АРА КООПЕРАЦИЯ ҺӘМ ЭКСПОРТ\nСит илдәргә сауҙаны арттырыуҙы күҙ уңында тотҡан милли проектҡа 4,93 миллиард һум йүнәлтелә. Сеймал һәм энергетик булмаған тауарҙар һатыу күләмен 2024 йылға 3,8 миллиард долларға еткерергә кәрәк. Ауыл хужалығы тауарҙары һатыу әлегенән өс тапҡырға артырға – 230 миллион долларға етергә тейеш.\n“Өфө” халыҡ-ара аэропортында авиация йөк комплексы төҙөләсәк, был йөк ташыуҙы арттырыу мөмкинлеген бирәсәк.\n“Фән” милли проектына 4 миллиард һум бүленә. Республикабыҙ ғилми-мәғариф үҙәк булдырыу конкурсында ҡатнашасаҡ. Ғаризаны хуплаһалар, 2020 йылда Башҡортостанда комплекслы ғилми-техник проекттар сиктәрендә университеттар, ғилми ойошмалар, иҡтисадтың корпоратив секторын берләштергән берҙәм цифрлы киңлек барлыҡҡа киләсәк.\nБыйыл йәш ғалимдар үҙ ғилми проекттары өсөн берәр миллион һум грант алыу мөмкинлегенән файҙалана ала. Былтыр ундай беренсе гранттар утыҙ йәш ғалимға бирелде.\nЦифрлы иҡтисадты үҫтереүҙе күҙҙә тотҡан милли проект өсөн 600 миллион һум тотонола. 2024 йылға республикала 1200-ҙән ашыу мәктәп, колледж һәм лицей, 2060-тан артыҡ ФАП, 280-ләп ауыл хакимиәте киң форматлы интернетҡа тоташтырыласаҡ.\nҮҙебеҙҙең илдә сығарылған продукттарҙы, сервистарҙы индереүсе проекттарға айырым иғтибар биреләсәк.


Бәхеттәре сере — татыулыҡ\nСәләмовтар ауылдаштары өсөн һәр яҡлап өлгө булып тора Яңы Аҡбүләк ауылында йәшәүсе иҫ киткес ғаилә тураһында һөйләгем килә. Улар үҙҙәренең йәшәйеше, матур итеп донъя көтөүе һәм тәрбиәле балалар үҫтереүе менән һоҡландыра.\nЯңы Аҡбүләк ауылында йәшәүсе иҫ киткес ғаилә тураһында һөйләгем килә. Улар үҙҙәренең йәшәйеше, матур итеп донъя көтөүе һәм тәрбиәле балалар үҫтереүе менән һоҡландыра.\nРәмзиә һәм Мәхийән Сәләмовтарҙың ғаилә ҡороуына 38 йыл тулған. Икеһенең дә ғүмере колхозда тырыш хеҙмәттә үтә. Рәмзиә апай 40 йылға яҡын һауынсы булып эшләй.\n— Эшебеҙ ауыр булһа ла, намыҫ менән башҡарҙыҡ, татыу булдыҡ. Иртә таңдан тороп, ҡул менән 24-әр һыйыр һауа инек. Яҡшы эшләгәндәрҙе путевка буйынса Дүшәмбе, Алма-Ата, Фирғәнә, Ташкент, Ырымбур ҡалаларына экскурсияға ебәрәләр ине, — тип иҫкә ала ул хеҙмәт йылдарын.\nМәхийән Шәйхелислам улы 1977 йылда Бәләбәй ауыл хужалығы техникумын тамамлай. Юллама буйынса Салауат исемендәге колхозға эшкә ебәрелә һәм унда баш энергетик булып урынлаша. Намыҫлы хеҙмәте өсөн ул “Атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре” исеменә лайыҡ була. 35 йылдан артыҡ хеҙмәт стажы бар. Ул күптән түгел күркәм юбилейын — 60 йәшен билдәләне.\nСәләмовтар ҡыҙ һәм ул тәрбиәләп үҫтереп, уларға тормошта үҙ юлын табырға, аяҡҡа баҫырға, ғаиләле булырға ярҙам итә. Бәхетле олатай менән өләсәйҙең ҙур иркен өйө йәйен ике ейән һәм ике ейәнсәрҙең шат тауышынан гөрләп тора.\nМин Рәмзиә Мөбәрәк ҡыҙы һәм Мәхийән Шәйхелислам улына ҡарап ихлас ҡыуандым. Әңгәмә барышында тормошҡа зарланманылар, тик яҡшы яҡтарын ғына күрҙеләр. Улар балаларының уңыштарына ҡыуанып, һәр атҡан таңға һөйөнөп, булғанына шөкөр итеп йәшәй.\n— Бәхетле булыуҙың сере — бер-береңде хөрмәт итеп, ышанып йәшәүҙә. Беҙ бер ҡасан да асыуланышып, һөйләшмәй йөрөмәнек. Аңлашылмаусанлыҡтар килеп сыҡһа, аңлашырға, ғәйеплеһең икән — ғәфү үтенә белергә кәрәк, — тип йәштәргә кәңәштәрен еткерҙе Мәхийән ағай.\nБыл ғаилә хеҙмәт һөйөүсәнлеге, тырышлығы, әйләнә-тирәләгеләргә ярҙамсыл булыуы менән оло хөрмәт ҡаҙанған. Улар балаларына, ауылдаштарына һәр яҡлап өлгө булып тора.


2016 йылдан миграция хеҙмәте эшмәкәрлегенә лә яңылыҡтар индерелә\nХәҙер сит ил паспорты булған граждандарға биометрик паспорт та алырға мөмкин.\nСит илгә сығыу тәртибенә үҙгәрештәр индереү хаҡындағы закон 15 декабрҙә ҡабул ителде. Был хоҡуҡи-норматив докумет үҙ көсөнә ингәндән һуң биометрик паспорт алыу талаптары ябайлаштырыла. Эш биреүсенән юллама, һуңғы өс айҙа сит илгә сығыуыңды раҫлау талап ителмәй. Бары тик федераль миграция хеҙмәтенә килеп ғариза яҙыу ҙа етә.


Ҡоръятмаҫ тарихынан - Дәүләкән ынйылары\nКолхозлашыу заманы ваҡиғаларынан\nҠоръятмаҫҡа Чапаев әрмистәре килгәне\nӘлбәй батыр тураһында мәғлүмәт\nМәскәүгә декадаға барыу\nИҫке Яппар ауылы тураһында\nБашҡорттарҙың үлсәм берәмектәре\nДини мәғлүмәттәр “Уҡыуға ингәндә тел асҡыстары бирһен” тигән доғалыҡ\nТӨРЛӨҺӨНӘН Мәҙхиә, нәсихәт, васыятнамә Ҡан-ҡәрҙәштәргә теләктәр\nХат башына яҙған һүҙҙәр\nБашҡорт атлы бәндәләргә өндәмә, васыятнамә!\nҠоръятмаҫ тарихынан (312)\n(Хузиев Мөлкәмән Хоҙайәхмәт улының Зыяйетдин бабайҙан алған яҙмаларынан)\nЭлек был ерҙәрҙә аҫаба башҡорттар менән мәҙейәрҙәр татыу көнкүреш иткәндәр. Хәҙерге ваҡытта ла Ҡоръятмаҫ ауылында 70-кә яҡын мәҙейәр ҡәбиләләренә ҡараған башҡорттар йәшәй. Легендалар буйынса, был яҡтарға 400 йылдар тирәһендә үҫәргән башҡорттары башында торған Сәғәҙәткирәй исемле батыр килеп ултырған. Улы Сәйетғәли менән был ауылға тәүгеләрҙән булып нигеҙ һалғандар. Был ауылда шулай уҡ тирә-яҡта данлыҡлы, сығышы менән Дим буйынан (атаһы Ябалаҡлы, инәһе Яппар ауылынан), Мөхәмәтвәли исемле һунарсы ошо яҡтарға килеп ҡош-ҡорт аулаған. Ҡорҙоң шул хәтле күп булыуына ҡарап, хайран ҡалған, ләкин был ҡошҡа атам ғына тигәндә, ҡоштар осоп китер булған. Шуға был урынды ҡор ҡошо ятмаҫ, Ҡоръятмаҫ тип атағандар.\nҠайһы бер легендаларға ҡарағанда, шулай уҡ олатайҙарҙың һөйләүе буйынса, был ауылға тәүгеләрҙән булып нигеҙ һалыусы Мөхәмәтвәли ҙә тип күрһәтелә. Уның 4 улы булып, берҙән-бер ҡыҙы Йәнбикәне Сәғәҙәткирәйҙең берҙән-бер улы Сәйетғәлигә биреүе тураһында һөйләнә. Үҫәргән һәм мең башҡорттарының берләшеүен белдереп, аталары аҡ тирмәләр ҡороп, бик ҙур туй яһағандар, тирә-яҡ ауылдарҙан түрәләр, сәсән-аҡһаҡалдар саҡырылған.\n1930 йылдар тирәһендә Ҙур Ҡоръятмаҫ ауылынан бер нисә ғаилә бүленеп сығып, хәҙерге Алға ауылына нигеҙ һалалар. Тәүҙәрәк был ауылды Яңы Ҡоръятмаҫ ауылы тип атай инек, ти, Зыяйетдин олатай, унан һуң нисектер рәсми яҙыуҙарҙа, кем ҡушыуы буйынса эшләнгәндер инде, Алға тип атай башланылар. Дәүләкән районында ике Алға исемле ауыл бар. Береһе “Мишәр Алғаһы” тип йөрөтөлә, беҙҙе “Башҡорт Алғаһы” тип атайҙар.\n1970 йылда был бабай В.И.Лениндың юбилей миҙалы менән бүләкләнә. Алға менән Мәкәш араларында элек бик бейек ҡуйы, кеше үтмәҫлек ҡамышлыҡтар үҫкән булған. Был урынды Төпҡамыш ҡойоҫо тип атайҙар. Был урында яуҙа башҡорттар гел еңер булған, сөнки ошондағы йәшәгән халыҡ ҡына юлды яҡшы белер булған, дошмандарҙы ошонда алып кереп ҡыйратыр булғандар. Элек Аслыкүлде ата-бабайҙар Аҫылкүл тип атағандар, оло кешеләрҙә ошоға бәйле бик күп йырҙар һаҡланған. Мәкәштән Ҡоръятмаҫҡа тауҙан тауға төшөп йөрөй торған урынды элек-электән Сығыш ҡулы тип атайҙар. Электән был ауылдар бер-береһенә килен төшөрөп, бер ауылдан икенсе ауылға ҡунаҡҡа барыр булған юл ул. Йырыбаҡҡан урын – Аҫылкүлдең һыуы, бер күбәйеп, бер кәмеп нисә йылдарға бер ҡабатланыр булған, ошо тулған ваҡытта һыу ағып сығып Өйҙөрәк йылғаһы буйлап аҡҡан. Аслыкүлдең буйында Ҡарағас тауы, Ҡашҡатау, Нура, Ташлытау, Аҡтау тауҙары һуҙылған.\nҠоръятмаҫ Алға ауылындағы аҫаба башҡорттары мең ырыуына ҡараған нәҫелдәрҙән тора. Был ауылдың тәңре ҡошо булып ҡарағош алынған, сөнки ҡышҡы һалҡындарға бирешмәҫ, сыҙамлы ҡош һаналған. Изге ағастары – ҡарағас, ораны – салауат, тамғалары – тәҙрә.\nБыл бик борон булған инде. Үзбәк тигән ханлыҡ ваҡытында, беҙҙең башҡорттар ислам динен ҡабул иткәндәр. Төрлө тарафтарҙан килгән уҡымышлы дин әһелдәре ауылдарҙа мәсет, мәхәлләләр асырға ярҙам иткән. Элек беҙҙең Ҡоръятмаҫ ауылында тау башында, тирә-яҡҡа йәм биреп ултырған, әллә ҡайҙарҙан күренеп торған, семәрләп эшләнгән манаралы мәсет бар ине.\nАуыл исеменә ҡағылышлы халыҡта тағы бер риүәйәт йәшәй. Элек ата-бабайҙар Ҡоръятмаҫ йылғаһының башына ҡапҡан ҡуйған, солоҡ элгәндәр. Йәнлектәр күп булғанлыҡтан, ҡапҡанына һәр ваҡытта ла эләгеп кенә торғандар, ә солоҡтарына һәр ваҡытта ла бал ҡорттары ҡунып, бал йыйыр булған. Шуға ла был бай урынды ата-бабайҙар ҡоро ятмаҫ, буш ятмаҫ ер, тигәндәр. Ошо бай, гүзәл урынға килеп ултырып, ауылдың исемен Ҡороятмаҫ, йәнле телдә – Ҡоръятмаҫ ауылы тип атайҙар. Боронғо ваҡытта йырлаған ҡарт атайымдарҙан отоп алған бер йыр иҫтә ҡалған:\nКерһәң, аҙаша күрмә.\nБыл ерҙәрҙән ҡолаҡ ҡағып,\nҠәрҙәш, һаташа күрмә.\nҠоръятмаҫҡа дуҫтар килһә,\nБулыр башҡорт туйҙары.\nБыл ерҙәргә дошман керһә,\nБулыр башҡорт яуҙары (312).\nҠоръятмаҫ ауылының төп нигеҙен аҫаба башҡорт нәҫелдәре тәшкил итә. Мең башҡорттары, үҫәргән ырыуҙары, мәҙийәрҙар, морат, мерәҫ, сөйәрғол, аҡтүбәтәй нәҫелдәре күп (292).\nҠоръятмаҫ ауылы (297)\n(Хузиев Мөлкәмән яҙып алған)\nАта-бабайҙарҙың һөйләүе буйынса, беҙҙең Ҡоръятмаҫ ауылына нигеҙ һалыусы булып Дим буйының мең ырыуы аҫаба башҡорттары тора.\nҠара Яҡуп тигән ауылдан Мөхәмәҙи, Иҫке Ябалаҡлы ауылынан Мөхөммәтүәли, Ҙур Яппарҙан Фәйзулла менән Мөхәммәт исемле мәргән һунарсылар булған. Улар Дим буйында дан тотҡан һунарсылар булған. Был дуҫтар һәр саҡ бергә һөйләшеп, атын эйәрләп, ҡорал алып, бергә һунар итер булғандар.\nЭлек-әүәл һәр бер ауылға, тархан-бейҙәргә, аҡ батшаға яҫаҡ түләргә, башҡорттарға йөкләмә биргәндәр. Ауыл халҡы, һанына ҡарап, күпмеҙер ҡиммәтле йәнлек тиреһе, ағас батмандарға һалып, күпмеҙер бал бирер булған. “Батман-батман бал бирҙем, затлы тиреләр бирҙем – аҡ батшалар туйманы, тағын һорай башланы” – тигән әйтем дә булған.\nҠоръятмаҫ яғындағы ерҙәр, Аслыкүл буйҙарында элек-электән, йырып үтмәҫлек шар урмандар менән ҡапланған булған. Бында ҡош-ҡорт, йәнлектең иҫәбе-һаны булмаған. Шуға ла һунарсылар буш ҡул менән ҡайтмаған. Һалған ау-тоҙаҡтары ҡоро ятмаҫ, ҡорлары тик ятмаҫ, кеше күреү менән осоп китер булған. Бына ошо һунарсылар тәүҙә һунар йорттары төҙөп, унан һуң буранан өй күтәреп, ғаиләләрен алып килеп, Ҡоръятмаҫҡа нигеҙ һалғандар.\nБыл ауылда нәҫелдәрҙең күп өлөшөн мең ырыуҙары тәшкил итә, ара-тирә ситтән килгән, аҫаба хоҡуғын алып ултырған нәҫелдәр бар.\nЭлек Ҡоръятмаҫ ауылында мәхәллә, мәҙрәсәләр булған, бәләкәй генә поташ эшкәртеү заводы, һәр бер башҡорт ауылындағы кеүек, йәшерен, урман-тау араларында тимерлектәре булған. Был тимерлектәрҙе бер кеше лә белергә тейеш булмаған, ауыл старшина-түрәләре һәм ышаныслы кешеләре генә белгән. Сөнки аҡ батша тимерлектәрҙе асҡан башҡорт ауылдарына күп һалым һалған һәм хөкүмәт күҙәтеүе аҫтында ғына эшләргә рөхсәт ителгән. Элек Ҡоръятмаҫ яғында Шәрифйән исемле оҫта тимерсе булған, уның үҙенең сабынлыҡтары, мал көтөү урындары булған.\nТимерлектә көнкүреш яраҡтарынан башҡа, һуғыш ҡоралдары, ҡылыс, хәнйәр, ҡалҡан, уҡ баштары, һөңгө, өҙәңге кеүек әйберҙәр эшләнгән. Был ҡоралдар йәшереп тотолоп, кәрәк ваҡытта халыҡҡа таратып бирелер булған.\nОшо яҡтағы Ильяс атлы кеше ошондай һөнәр оҫтаһы булған:\nҺинең белгән һөнәрҙе\nСит-ят кеше күрмәһен.\nАраларға дошман кереп,\nТел асҡысын асмаһын, – тип киҫәтер булғандар.\nБеҙҙең Ҡоръятмаҫ ауылының тәңре ҡошо булып, ҡарағош һаналған, сөнки ул ҡош үтә сыҙам, ҡурҡыу белмәгән, әрһеҙ, ҡыйынлыҡтарҙы еңел кисергән. Кешенең йәне сыҡҡас, был ҡош ғәҙел, батыр, үҙ еренә мөкиббән булған, халҡын яратҡан кешенең генә йәнен ҡурсалар, ти, насар, һатлыҡ, ҡурҡаҡ йәндәрҙең йәнен, суҡышлап, өҙгөләп ташлар, ти.\nИзге ағастары – ҡарағас, сыҙам ағас. Һәр бер энәһенең һаны кеүек, нәҫел-ырыу ырыҫлы булырға тейеш, йәшәреп, йәмләнеп, береһе үлһә, энәләр кеүек, ике-өсө уны алыштырырға тейеш – шундай мәғәнә һалынған был ағасты ырыу ағасы итеп алғанда. Орандары – салауат. Мәғәнәһе: беҙҙән тыуған һәр бала быуын-быуынға, бер сиктән икенсе сиккә хәтлем, быуындар ауазын белеп, хөрмәт итеп үҫергә тейеш (салауат – йәйғор күпере). Тамғалары тәҙрә булған. Беҙҙән ҡалған тарих, күренмәле тәҙрәнән ҡараған кеүек, был тамға менән ырыуҙың сиктәрен, рәсми ҡағыҙ-яҙыуҙарын, ырыуҙаш-яуҙаштар ситтә ятып ҡалһа ошондай тамға менән билдәләр булғандар.\n“Ғәли пысағы” (196)\nЭлек башҡорт ауылдарында хөкүмәт тарафынан тимерлектәр (кузница) асырға рөхсәт ителмәй. Һәр бер ауылдың үҙенең йәшерен тимерлектәре урман, һаҙлыҡлы урындарҙа урынлашҡан булған. Ошо Өршәк яҡтарында, олатайым Ғәйнулла һөйләүе буйынса, Ғәлимулла исемле бик оҫта тимерсе булған. Ул көнкүреш әйберҙәре, бысаҡ, хәнйәр, ҡылыс, ураҡ кеүек әйберҙәр, тәгәрмәс, арба тирәсәләре яһалған.\nБик үткер, яҡшы булғаны өсөн хәҙер ҙә ошо яҡтарҙа “Бысағың, йә салғың үтәме?” – тип һораһалар, “Ғәли пысағы” – тип яуап бирәләр (бысаҡ, салғыһы үткер булғанда). Ул яһаған был көнкүреш әйберҙәрен тиҙ алыр булғандар.\nМинең ҡартинәм Иҫке Яппар ауылыныҡы, Хәйерниса исемле ине. Бәләкәй саҡта шул ауылға бер нисә тапҡыр атҡа ултырып барырға тура килде. Ерекле тигән йылға (шишмә) буйынан үтә инек. Ҡартинәйемдең һөйләүе буйынса, элек ошонда Яппарҙарҙың тимерлектәре булған. Ҡотлобулат исемле ерҙә ошо кешенең тимерлеге булған. Башҡорттарҙың ҡорал яһап баш күтәреүенән ҡурҡып, батша хөкүмәте башҡорт ауылдарында тимерлектәрҙе асырға рөхсәт итмәгән. Тимерлектә эшләгән тимерсе ауылда бик һирәк күренгән. Эшләгән әйберҙәрҙең күберәген кәсеп итеүсе (һатыусы) кешеләре аша таратҡан.\nКолхозлашыу заманы ваҡиғаларынан (312)\nИҫке Көрмәнкәй ауылынан Садиҡов Әхмәтйән Садиҡ улы (1894 йылғы), Садиҡов Ниғмәтйән Садиҡ улы (1907 йылғы) беренселәрҙән булып колхозға инәләр. Иртән иртүк таң атыу менән йылым тартып балыҡ тоталар ҙа, Дәүләкәндә билгеле кешеләргә кәмә менән сығып, балыҡтарын һаталар. Иртән ашап, халыҡ кантора янына йыйылған була. Ошо ваҡытта, өйҙәренә ҡайтып тормайынса, был балыҡсылар тура бында киләләр. Былар бер нисә минутҡа һуңға ҡалған була. ”Спекулянттар”, тип, Әхмәтйәнде 1932 йылдың 14 июлендә, Ниғмәтйәнде 1932 йылдың 15 июлендә ҡулға алалар. Шул китеүҙән икеһе лә ғәйеп була.\nИҫке Көрмәнкәйҙән Мостафин Ғилметдин Мостафа улының (1907 йылғы, мәҙрәсәлә бер аҙ уҡыған) яҙмышы ла аяныслы. Бер көн уны кәнсәләргә саҡырып: “Ниңә ҡолхозға инмәйһең?” – тип һорау алғандар. Был ултырыусы колхоз активистарына былай тигән: “Беҙҙең башҡорт ғүмер буйына ата-бабайҙар төйәк иткән ергә хужа булған, ошо ер өсөн күпме көрәшкәндәр, нисек итеп мин, аҫаба башҡорто, ерһеҙ ҡалырға тейеш? Аллаҡайым һаҡланы, Салауатым яҡланы, мин ерҙе бирә алмайым", – тип яуап биргән. Шулай итеп, Ғилметдин исемле кешене халыҡ дошманы тип, 1929 йылдың 26 октябрендә ҡулға алып китәләр. Тарихи документтарға ҡарағанда, ул РСФСР-ҙың 58.8, 58.10 статьялары буйынса ғәйепләнеп, 1930 йылдың 11 ғинуарында атыла.\nБыл 22 йәшлек Ғилметдин, ауыл ҡарттары һөйләүе буйынса, Иҫке Көрмәнкәйҙә генә түгел, тирә-яҡтарҙа һабантуй, йыйындарҙа көрәш батыры, ҡурҡыу белмәгән, көслө кеше булған.\nТура һүҙле, үҙ эшен еренә еткереп эшләр ине, тип иҫкә алалар уны. Атын, һабанын тартып алғас, ат урынына үҙем егелермен инде, тик ата-бабам ғүмер буйына мираҫ итеп ҡалдырған еремде бирә алмайым, тигән.\nҠоръятмаҫҡа Чапаев әрмистәре килгәне (295)\n1919 йылдың 25 майҙарында В.И.Чапаев үҙ ғәскәре менән Ҡоръятмаҫ ауылын азат итә һәм ике көн ошо ауылда ял итә. Шәмсинур инәй әйтеүенсә, Чапаев уларҙың өйҙәрендә туҡтай. Кис көнө усаҡ алдында ауылдың йәше-ҡарты йыйылып, уйын ойоштора, шатлыҡтан. Иҫтә ҡалған таҡмаҡтарҙан бер-нисә өҙөк:\nҠыҙыл әрмисләр килгәс,\nҠоръятмаҫҡа нур керҙе.\nЧапай уҙаманды күргәс,\nДошмандар башын эйҙе.\nҠыҙыл әрмистең бүреге,\nБашында ҡыҙыл йондоҙ.\nӘрмеләргә китәм мин дә,\nИҫән бул әле, балдыҙ! – тип бейеп күңел астылар.\nСауҙагәрҙәр юлы (312)\nЭлек Дим буйҙары буйлап Ырымбурҙан Өфөгә саҡлы боронғо юл үткән. Был юл хәҙерге Миәкә районы, Ҡаран-Ҡунҡаҫ, Нарыҫтау, Илсеғол, Әлшәй районы – Сурай, Ҡыпсаҡ Асҡар, Ҡайып, Ибрай, Дәүләкән районы – Көрмәнкәй, Ҡаҙанғол, Иҫке Яппар, Шишмә районы – Иҫке Шәрип, Әлбәй, Суҡраҡлы, Ябалаҡлы, Биҡҡол, Абдулла, Ҡара Яҡуп ауылдары аша үткән.\nБыл юлды “Сауҙагәрҙәр юлы” ла тип атағандар.\nӘлбәй батыр тураһында мәғлүмәт (121)\nЭлек Дәҫтән тархандың баш ҡәрйәһе булып Суҡраҡлы ауылы һаналған. Ул Ҡырҡөйлө мең башҡорттарының баш түбәһе. Үрге, Түбәнге, Бигеш Суҡраҡлы ауылдары бар, Әлбәй исемле старшина булғас, ошо Үрге Суҡраҡлыны Әлбәй старшина ауылы (Әлбәй ауылы) тип, Түбәнгеһен – Суҡраҡлы тип кенә йөрөтә башлайҙар. Уның ҡарамағына 107 йорт инә, тамғаһы J – кеҫәүағас. Әлбәйҙең бер туған Хәлил исемле ағаһы була, унан туғаны Сөйәрғол (1779-1862) йәшәй. Әлбәйҙең Хөрәмәй исемле улы (1760-1812) һәм Хәлит исемле улдары (1759-1812) Француз яуында үлеп ҡалалар. Икенсе ҡатынынан Килдеғол улы 1760 йылда тыуған, һуңынан ул 7-се башҡорт кантоны старшинаһы итеп ҡуйыла. Әлбәй старшина Кинйә менән берлектә Ырымбурҙы ҡамауҙа башҡорт һыбайлыларының башлығы, полковник чинлы командир була (Салауат Таймасов. Восстание 1773-74 в Башкортостане). Ихтилалдан һуң тирә-яҡтағы башҡорт ауылдары яндырылып бөткән, ә Әлбәй старшина ауылдары төҙөк ҡалған. Уның улдары ла баш менән уйлап бик оҫта идара иткән һәм халыҡ араһында хөрмәткә лайыҡ булғандар. Уның тураһында ошолай тип йырлайҙар ине тип иҫкә алды олатайыбыҙ:\nӘлбәй генә тигән, ай, түрәнең\nУң ҡулында булыр ҡылысы.\nЕрем генә тиеп яуға сапҡан,\nҒүмерҙәрен Хоҙай бирһәңсе.\nӘлбәй генә тигән, әй, түрәкәй\nИзге эштәр генә атҡарҙы.\nИлем генә тиеп ирек даулап\nБашҡорттарҙы яуға саҡырҙы.\nМәскәүгә декадаға барыу (48)\n1955 йылда Мәскәүҙә Башҡорт декадаһында ҡатнаштыҡ. Ошо ҡыҙҙар менән “Ете ҡыҙ” бейеүен башҡарып, коллективыбыҙ диплом алып ҡайтты.\n1. Әмирханова Флүрә, 1936 йылғы\n2. Ғәззова Хөмәйрә, 1937 йылғы\n3. Кәримова Менәүәрә, 1932 йылғы\n4. Вәлиәхмәтова Фәүзиә, 1934 йылғы\n5. Әстрханова Флүрә, 1932 йылғы\n6. Арыҫланова Фәрзәнә, 1930 йылғы\n7. Сәйфетдинова Бәһиә, 1938 йылғы\nКүмәкләп “Салауат” исемендәге башҡорт халыҡ йырын башҡарҙыҡ (48).\n(Розалия Солтангәрәева яҙмаларынан)\nСтаршина Ҡайып Баянов, 1812 йылғы Ватан һуғышындағы 2-се Башҡорт полкы подпоручигы, 4-се дәрәжәләге Изге Анна ордены кавалеры. Был орден уға 1819 йылдың йәйендә генә тапшырыла. Бүләкләү тураһында документ ебәрелә. Шатлыҡтан Ҡайып Баянов ырыу ҡорон аҡ тирмәгә йыя.\nҠайып ауылына уның дуҫтары йыйыла.\n1. Аралбай Күсәрбай улы Аҡсулпанов, 2-се Башҡорт полкы командиры, Стәрлетамаҡ районы Күсәрбай ауылы.\n2. Абдулла Булатов\n3. Дәүләтбай Исламшин – Мораҡтан\n4. Дәүләткилде Йомағужин\n5. Ғүмәр Юлдашев\n6. Алсынбай Ҡасҡынов – Аллағыуат ауылынан\n7. Ильяс Юлдашев – Әлшәй ауылынан\n8. Күҙәмеш Яҡшығолов – Сураҡайҙан\n9. Рәхмәтулла Хәмзә – Ҡаҙанғолдан килә\n10. Теләүкәй Килмөхәмәтов – Ҡыпсаҡ Асҡар ауылынан\n11. Яхъя Килдеғолов – Ҡыпсаҡ Асҡар ауылынан\n12. Боҫҡон Ишҡолов – Көпәй-Ҡобау ауылынан\nБоронғо календарь (160)\nЭлек-электән башҡорттар ғәрәп календары буйынса йәшәнеләр. Ислам дине башҡорт ерҙәрендә Үзбәк тигән хан ваҡытында ныҡлап урынлаштырыла. Шуға ҡайһы бер башҡорттарға Үзбәк тигән исем ҡушҡандар, уның хөрмәтенә.\nЯңы йыл Мөхәррәм айынан башлана. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Мәккәгә күскән көнө 622 йылдан башлана.\n1-се ай – Мөхәррәм, 30 көндән килә\n2 – Сәфәр, 29 көн\n3 – Рәбиғел-әүүәл, 30 көн\n4 – Рәбиғи-ахыр, 29 көн\n5 – Йомаҙи-әүүәл, 30 көн\n6 – Йомаҙиахыр, 29 көн\n7 – Рәжәп, 30 көн\n8 – Шәғбан, 29 көн\n9 – Рамазан, 30 көн\n10 – Шәүүәл, 29 көн\n11 – Зөлҡәғиҙә, 30 көн\n12 – Зөлхизә, 29/30 көн\nРамаҙан – изге ай, ураҙа тотоу айы.\nҺәр ай яңы ай тыуған көндән башлана. Зөлхизә – хаж ҡылыу, изге ай. Хажға Мәккәгә барыу айы.\nБер-бер артлы килә торған 12 йылдың һәр береһенә исем биргәндәр:\nНауруз – Нәүерез яңы йыл башланған көн, байрам. Яҙ айы – ерҙең йәнләнеүе, тәбиғәттең йоҡонан уянған көнөнән башлана, ул 21-22 мартҡа тура килә.\nИҫке Яппар ауылы тураһында (121)\nРеволюциянан һуң Иҫке Яппар, Яңы Яппар ауылдары Өфө өйәҙе Абрай волосына ҡараны. Ауыл советы барлыҡҡа килгәс, Суҡраҡлы ауыл советына ҡараныҡ.\nАслыҡ башланыр алдынан Иҫке Яппар ауылында 145 хужалыҡ ине. Аслыҡ йылында бик күп кеше вафат булды. 30-сы йылдарҙа ауылда ни бары 95 йорт ҡалды. Бар ғаиләһе менән ерләнгән ҡәберлектәр – бының дәлиле.\nБашҡорттарҙың үлсәм берәмектәре (34)\nБашҡорт халҡы борон-борондан йылҡысылыҡ менән шөғөлләнгән, шуға оҙонлоҡто үлсәү өсөн арҡан ҡулланғандар. 1 арҡандың оҙонлоғо 25 аршинға тура килә, 1 аршин – 71 см. 71х25=17,25\n1 арҡандың оҙонлоғо 17 м. 25 см. Арҡанды элек йүкәнән үргәндәр. Шуға баҙарҙан һатып алғанда һатыусы:”Нисә арҡан кәрәк?” – тип әйтер ине. Метрлап һатыу юҡ – арҡанды берәмләп һатыу бар ине.\n1 саҡрым яҡынса 50 арҡан тәшкил иткән. Ҡаҙанғол-Иҫке Яппар аралары – 5 саҡрым, йә иҫкесә 250 арҡан оҙонлоғонда тип тә әйтер булғандар.\nБесән бүлгәндә сажин ҡулланыу уңайлы. Ике таяҡҡа арҡылы таяҡ ҡағып эшләнә, араһы – 2 м. 13 см. тигеҙ. Күпме сажин, күпме таяҡ? – тип тә һөйләрҙәр ине.\nБәләкәй үлсәмдәрҙә – бер иле тигән берәмек – бер бармаҡ киңлеге 1,5 см.\nБер ая – 4 бармаҡ киңлеге.\nАуырлыҡ үлсәгәндә ошондай берәмектәр күберәк ҡулланыла ине.\n1 әсмуха – 50 г.\n1 сирек – 100 г.\n1 ҡаҙаҡ – 408 гр., ярты килоға етмәй.\n1 бот – был он үлсәгәндә ҡулланыла, ул 40 ҡаҙаҡ тәшкил итә, 16 кг 40 гр.\nЕрҙе үлсәгәндә дисәтинә тигән исем дә ҡулланыла. 1 дисәтинә яҡынса 1 га тиң.\nҠолас тигән дә үлсәм берәмеге бар ине, ике ҡулды йәйеп бармаҡ остарына тигеҙ булған ара. Мәҫәлән, бесән алып ҡайтҡайным санаға тейәп, киңлеге ике ҡолас, оҙонлоғо өс ҡолас булды. Бесән өйгәйнем, эҫкертемдең киңлеге 4 ҡолас, оҙонлоғо 6 ҡолас булды, – тип тә әйтерҙәр ине.\n“Уҡыуға ингәндә тел асҡыстары бирһен” тигән доғалыҡ (242)\nХаҡ Тәғәлә, Аллаҡайым,\nНурлы йөҙҙәремде асып,\nҠиблаларға мин бағам.\nҠул күтәреп һиңә ҡарап,\nИншалла, доға ҡылам.\nМөьмин мөслимә (ҡыҙҙың йә улдың исеме әйтелә)\nҺинең әмерең буйынса,\nБир сабырлыҡ, сәләмәтлек,\nУң яҡтағы фәрештәләр,\nҒилем ҡапҡаларын асып,\nТел асҡыстары бирһен.\nХоҙай Тәғәлә, һинең ярҙамыңа,\nҺинең ризалығыңа өмөт итеп саф күңелдән доға ҡылам. Амин!\nРамаҙан айы – мосолмандар өсөн бик мөбәрәк ай. Пәйғәмбәребеҙ Ғәлийәссәләм был айҙың башы рәхмәт, уртаһы мәғрифәт, ахырыһы йәһәннәм ғазабынан, гонаһтарҙан ҡотола алыуҙыр, ти.\nУраҙа сәхәрҙән башлап, аҡшам аҙағына ҡәҙәр дауам итә.\nНиәт ҡылғас, ифтар доғаһы уҡыла:\n“Алләһүммә леке сүмтү үә әмәтү үә гәләйке тәүәккәлтү үә гәлә ризҡиһе әфтәрү. Фәғфирли йә ғәффәрү ма кәддүмтү үә мә әххартү” (“Аллаһы тәғәлә ураҙаны Һинең өсөн генә тоттом. Һиңә генә иман килтерҙем һәм Һиңә тәүәккәл ҡылдым. Эй, гонаһтарымды ғәфү итеүсе Аллам, инде лә минең әүәлге гонаһтарымды ла, һуңғы гонаһтарымды ла ғәфү әйлә”, – тип уҡыла) (119).\nТылсым һүҙе (226)\nБисмиллаңды әйтеп башла\nНамаҙлыҡ алған саҡта.\nҠөръән сүрәләрен уҡып,\nТәсбих әйткән ваҡытта.\nБисмилла тип фатиха ҡыл\nИзге ҡәрҙәштәр өсөн.\nМилләт тип йәнен биргән\nБисмилла тип хәйерҙәр һал\nИлем тиеп янып-көйгән\nБисмилла тип сәфәр сыҡһаң,\nЮлың һәр саҡ уң булыр.\nУны әйткән һәр бәндәгә\nХоҙай салауат бирер.\nӘлхәмдүлиләһи тип әйтеп,\nУҙған һайын шатлыҡ көндәрең.\nХоҙайҙарҙан һора түҙемлек –\nШөкөр булыр ҡылған эштәрең, –\nтип элек өйрәтә торғайны ауыл ҡарттары (9).\n“Йәннәт ашы” (39)\n(Информант оләсәһе Мәрхәбә әбейҙән яҙып алған)\nДини байрамдарҙа бешерелә торған аш, күберәк Дим буйы башҡорттарында таралған. Һәр дини байрамға “Йәннәт бәлеш”е бешереп өҫтәлгә ҡуйырға кәрәк, Хаҡ Тәғәләнең ризалығы буйынса, бисмилланы әйтеп ауыҙ итергә кәрәк. Бешергәндә дөгөнө бер аҙ тоҙло һыуҙа ҡабартҡас, һалҡын һыу менән йыуып, иләктән үткәрергә. Ҡамырҙы – аҡ он алып, һөткә эретелгән аҡ май, бер аҙ шәкәр ҡомо, йомортҡа ҡушып болғатырға һәм тигеҙ итеп уҡлау менән йәйергә. Табаны үҫемлек майы менән һөртөп, төбөнә ҡамыр йәйелә, эслек: дөгөгә ҡушылған йөҙөм, ҡураға, ҡара емеш (тосо алынып) турала, әстерхан сәтләүеге менән арахис ҡатнашмаһы бергә бутап һалына.\nТышлыҡ ябып, ҡырҙарын матур итеп биҙәйһең. Урта өлөшөндә бер аҙ тишек ҡалдырыла. Бешеп сыҡҡас, бер ике-өс аш ҡалағы менән шыйығайтылған бал һалына. Тышлыҡты йомортҡа һарыһына эретелгән аҡ май һалып, еңелсә генә ҡанат менән һөртөп сыҡҡас, бәлеш матурланып китә.\nМәкте бәлеш өҫтөнә һибергә, йә ҡамырға ҡушып баҫырға була.\nҠәҙер кисәһе – был төндө теләктәр теләп, тиҫбе тартып, Ҡөръән сүрәләрен уҡығанда Хоҙай Тәғәлә барлыҡ гонаһтарҙы бөтөрөр, сауаплы булырһың (207).\nМәҙхиә, нәсихәт, васыятнамә\nҠан-ҡәрҙәштәргә теләктәр (302)\nХоҙайым рәхмәте булһын,\nБыл өй нур менән тулһын.\nЙәннәт ниғмәттәре булһын!\nДәхи алдығыҙҙа булһын\nБарса ҡәрҙәштәр менән.\nҺигеҙ йәннәт насип булһын,\nБаҡый иман насип булһын!\nДәүләт менән , әй, ҡәрҙәштәр,\nЯҡты ғүмерегеҙ үтһен\nХоҙай рәхмәте менән!\nБарыбыҙҙы беҙҙәрҙе ҙурлағаны өсөн\nХоҙай Тәғәлә ҙурлаһын үҙҙәрен.\nХат башына яҙған һүҙҙәр (259)\nҺеҙгә яҙам сәләм хатын.\nФәрештәләр мәрхәмәте –\nҺағынам бит ғәләмәти.\nҠаҙанғолға мәҙхиә (17)\nҠаҙанғолом – тыуған ауылым,\nҺиндә булдым мин һәр саҡ.\nУйнаһам да, илаһам да,\nҺиндә үтте бала саҡ.\nТөрлө телдә һайрайҙар.\nӘ кис ҡорон һылыу ҡыҙҙар\nТөрлө телдә йырлайҙар.\nАй нурында ел тибрәлтә\nДимдең көмөш тулҡынын.\nЯрҙарында тыңлап торһаң,\nИшетерһең ҡурай моңон.\nҠыҙҙар тауы урынлашҡан.\nЯуға киткән саҡта халҡым,\nТауға менеп хушлашҡан.\nЯҙҙар килде ауылыма\nҠыр ҡаҙҙары ҡайттылар.\nҠыҙҙар тауын уранылар,\nДим һыуын һуланылар.\nЯу сигенән һалдаттар ҙа\nҠыҙҙар тауын күреү менән\nШунда менеп баҫҡандар.\nҠыҙҙар тауы булғанғамы\nҠуйғандар унда һәйкәл ташы.\nКүҙ йәштәрен һөртә-һөртә\nСыҡҡан һымаҡ әсә ҡаршы.\nИзге шишмәнән һыу эсәмен,\nЕр аҫтының һыуы тип.\nАҡ теләктәр теләйем мин,\nИзгелеккә булһын тип.\nУрмандарға кергән саҡта\nАҡ ҡайындар шаулаша.\nТөрлө сәскәләр нурынан\nМинең күҙҙәр ҡамаша.\nКүк йөҙөндә моңло тауыш\nӘллә ҡайҙан ишетелә.\nКөҙ еткәнен белдерепме –\nҠыр ҡаҙҙары киткәнгәме –\nШик тыуҙы күңелемә.\nБөрсөк-бөрсөк тамсы булып,\nЙәш тулды күҙҙәремә.\nҮҙәк өҙгөс ҡош моңдары\nОҙон микән юлдары.\nБиргән Хоҙай шундай яҙмыш –\nҮтә ғүмер йылдары.\nКиләм әле оло юлдан,\nБәхетлемен тим үҙемде\nДәүләкәнгә барған саҡта,\nҠаҙанғол артта ҡала.\nБыл яҡтарҙа халҡым йәшәй,\nБәхетлеҙер һәр бала.\nҠаҙанғолға ҡайтҡан саҡта,\nВаҡ ҡайынлыҡты үтәм.\nАуылымды һағынып ҡайтам\nКүрмәгән кеүек күптән.\nҮҙ яғыма күп ҡалманы –\nАйғыр ял тауын күрәм.\nГөлғәйшә тауҙарын ураһам,\nҠаҙанғолға кергән саҡта,\nЯҡшы кешеләр йәшәй –\nШуныһын да белегеҙ.\nЯҡты йөҙлө уҡытыусым\nҺөнәренә көс һалды.\nТәжрибәле булғанғамы –\nҮҙ “Әлифба”һын баҫты.\nБашҡорттарым күп уҡыған,\nУл китаптан белем алған\nКүргәнең юҡтыр Ҡаҙанғолдо,\nБәлки, килеп күрерһең.\nӘкиәттәге кеүек бында\nҺабантуйҙа көс һынарһың,\nӘй, дуҫҡайым, кил әле,\nВаҡытыңды бүл әле.\nҠымыҙ эсеп ял итерһең,\nҠаҙанғолдо күр әле.\nБашҡорт атлы бәндәләргә өндәмә, васыятнамә! (125)\nБерҙәм булыу, берҙәм булыу –\nБерҙәмлеккә ни етә?\nТарҡау булған – таралырҙар,\nШул бит баштарға етә.\nАҡһаҡалдар һүҙҙәре лә –\nБулғандыр бит аманат.\nДошмандарҙың күҙҙәре лә –\nШул бит булыр яманат.\nБатыр булыр, батыр данлар,\nБатыр – илдең терәге.\nДәүләт ерҙе алып ҡалыр –\nШул бит беҙгә кәрәге.


Совет йылдарынан матур традиция булып һаҡланған агитбригадалар эшен әле булһа Баймаҡ районы дауам итә\nХалыҡ ижады үҙәге артистары йылдар дауамында баҫыуҙарҙа тырышып эшләгән ауыл хеҙмәтсәндәрен ауыр эштәренән арындырып матур ял минуттары бүләк итә.\nОшондай матур традиция хәҙер тик Баймаҡ районында ғына һаҡланып ҡалған. Агитбригада эше ауыл эшсәндәрен дәртләндереп, артабан тейешле уңыш алырға күңел күтәренкелеге өҫтәү маҡсатында йылда уҙғарылып килә.\nКрәҫтиән фермер хужалыҡтарында ураҡ эштәре дауам итә. Былар барыһы ла көндө-төнгә ялғап, фиҙаҡәр, берҙәм һәм тырыш эшләүҙең һөҙөмтәһе. Төбәктең «Килдеғошов» хужалығында арышты уралар, «Мырҙаҡаев»та ужым бойҙайының уңышы йыйыла. Арыштың гектар ҡеүәте район буйынса уртаса 24 центнер, бойҙай әле мәлгә уртаса 16 центнерҙан тура килә.\nХеҙмәтсәндәр быйыл юғары уңыш алырына өмөтләнә. Техникалар төҙөк, һауа торошо ла уңай икән бер ниндәй ҙә ҡытлыҡ юҡ тип һөйөнә эшсәндәр. Йылдан йыл уңыш артыуын да билдәләй улар.\nБар хужалыҡтарҙа ла үҫтерелгәнде йыйып алып келәттәргә һалыу, эштәре менән мәшғүлдәр. Урып-йыйыу эштәре ауыл хеҙмәтсәндәре өсөн иң ауыр, иң мәшәҡәтле, әммә шул уҡ ваҡытта иң күңелле осор. Баҫыуҙарҙа тир түккән уңғандарға еңеллек һәм, әлбиттә, уңыштар теләйбеҙ.


Рөстәм Хәмитов «Салауат йыйыны–2012» байрамында ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:26, 18 июня 2012 Сәйәсәт\nБайрамдарға бөтә республиканан ҡунаҡтар килде. Һәр муниципалитет үҙенең тирмәһен ҡорҙо. Шулай уҡ бихисап шәжәрәләр тәҡдим ителде. Төбәк башлығы ауыл советтарының тирмәләрен ҡарап сыҡты. Атап әйткәндә, Арҡауыл, «Айыҡ ауыл-2011» республика конкурсында еңеүсе Көҫәпәй ауылдары тирмәләрендә булды.\nАуыл халҡын һәм байрам ҡунаҡтарын сәләмләп, Рөстәм Хәмитов Салауат районының республикалағы ҙур әһәмиәткә эйә булған муниципалитеттарҙың береһе булыуын билдәләне.\n— Был Салауат Юлаевтың, танылған шағирҙар, музыканттар, яҙыусыларҙың тыуған ере, уларҙың барыһын да һанап бөтөп булмай, — тине ул. – Был таланттарға, хеҙмәтсәндәргә бай ер, улар ауыр шарттарҙа ла бик яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшә. Быйыл сәсеү эштәре, урып-йыйыу эштәренә әҙерлек саралары уңышлы үтте, һәм был беҙҙе ҡыуандыра. Башҡортостан Хөкүмәте үҙ яғынан, республика Президенты булараҡ мин ауыл халҡына һәр яҡлап ярҙам күрһәтәбеҙ. Ауыл биләмәләре башҡарған оло хеҙмәтте компенсациялау тураһында уйлайбыҙ. Беҙҙең өсөн ауыл хужалығы абсолют өҫтөнлөк булып тора.\nБынан һуң Рөстәм Хәмитов Рәшит Аҡбашевҡа һәм Риф Вәхитовҡа «Салауат районының почетлы гражданы» танытмаларын тапшырҙы.\n«Салауат васыяты» исемле театрлаштырылған тамаша байрамда ҡатнашыусыларҙың күңеленә айырыуса хуш килде. Башҡорт батырының тормошон сағылдырған музыкаль композицияла 200-ҙән ашыу кеше ҡатнашты.\nБилдәләп үтәйек, Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыуға арналған «Салауат йыйыны» тәүге тапҡыр 2004 йылда Салауат районында үтте. Шул ваҡыттан алып байрам йола буйынса батырҙың тыуған ерендә генә түгел, республиканың башҡа төбәктәрендә лә үткәрелә. Шулай итеп, бындай сара Балтас, Саҡмағош, Ишембай һәм башҡа райондарҙа үтте.\nБайрам программаһында волейбол һәм футбол матчтары, гер спорты, еңел атлетика һәм армрестлинг буйынса ярыштар булды. Малайҙар һәм үҫмерҙәр үҙҙәрен «Йүрүҙән бөркөтө» конкурсында (уҡ атыу, һөңгө ташлау) һынап ҡараны. Шулай уҡ йыйында ат сабыштары, милли көрәш ойошторолдо. Конкурстарҙа еңеүселәргә ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.\nТеги: бр президенты,байрамдар,һабантуй


22 июнь... Күпме яҡты хыялдарҙы селпәрәмә килтергән, күпме күҙ йәштәре түктергән көндәрҙең береһе...\nБыл көндәрҙе үҙ күҙҙәре менән күргән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары арабыҙҙа ҡалманы ла инде, ә шулай ҙа хәтер йәшәй. Һуғыш осоро балалары, тыл хеҙмәтсәндәре әле булһа был көндәрҙе күҙ йәштәре аша иҫкә ала.\nХәтер көнөндә Маҡар ауылының Ағинәйҙәр һәм ветерандар ойошмаһы вәкилдәре мәҙәниәт йортонда йыйылышып, һуғыш осоро тураһында һөйләште, һәйкәлдәргә сәскәләр һалды.\nЙылдар үткән һайын тарих төпкәрәк күсә, тик һандыҡ төптәрендә һарғайып һаҡланған һалдат хаттары, һуғыш яланында ятып ҡалғандарҙың ҡара ҡағыҙҙары ғына беҙгә был көндәрҙе оноторға мөмкин түгеллеген иҫкә төшөрөп тора.\nАвтор:Маҡар ауылы мәҙәниәт йорто


Йәш ҡәләм оҫталары ярышты | Йәншишмә\nЙәш ҡәләм оҫталары ярышты\nНаписал в 10 мая 2018, 16:51\nЯңыраҡ Белореттағы Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында 2-се төбәк-ара «Илһам» балалар ижады конкурс-фестивале уҙҙы. Был сараны икенсе йыл рәттән Мәүлит Ямалетдинов етәкселегендәге «Өлкәр» һәләтле балаларҙы күтәрмәләү хәйриә фонды «Ҡуңыр буға» төбәк йәмәғәт ойошмаһы менән берлектә ойоштора.\nБыйылғы бәйгелә Учалы, Әбйәлил һәм Бөрйән райондарынан ике тиҫтәнән ашыу уҡыусы ҡатнашты. Нәҫер, хикәйәләр ижад итеү буйынса Бөрйәндән Ҡәҙриә Ҡасимова, Учалынан Зөмәрә Фазылова һәм Лидиә Киловалар еңеүсе исеменә лайыҡ булды. Шиғриәт секцияһында йәнә Бөрйәндән Айгөл Сөләймәнова, Учалынан Аделина Хамматова, Әбйәлилдән Илнара Бәшәроваларҙың яҙғандары жюри ағзаларын ғына түгел, балалары менән фестивалгә килгән ата-әсәләрҙе лә, уҡытыусыларҙы ла һоҡландырҙы.\nКонкурста ҡатнашыусы бөтә уҡыусыларға ла «Өлкәр» һәләтле балаларҙы күтәрмәләү хәйриә фондының дипломдары менән ҡиммәтле бүләктәре тапшырылды.\n« Биреле утар\nДан музейын күрҙек »


Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының яңы составына нисә партия үтер?\n9 Август 2018, 16:41\nӨФӨ, 2018 йыл, 9 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Станислав Шахов/. 9 сентябрҙә Башҡортостан халҡы республика парламентының яңы составын һайлау өсөн һайлау участкаларына бара. Барлығы 110 кешене һайларға кәрәк. Яртыһын — партия исемлектәре, икенсе яртыһы бер мандатлы округтар буйынса.\nҺайлау участкаһына килгәндәргә икешәр бюллетень бирелә — береһендә партиялар күрһәтелгән, икенсеһендә кандидаттарҙың фамилияһы яҙылған.\nЭксперттар фаразы буйынса Дәүләт Йыйылышына нисә партия үтер, күпме кеше ҡатнашыр һәм был һайлауҙар тағы ла нимәһе менән ҡыҙыҡлы — ошо хаҡта «Башҡортостан парламентына һайлауҙың өс төп интригаһы» махсус проектында уҡығыҙ.\nТеги:һайлау-2018башҡортостан дәүләт йыйылышыпарламентмахсус проект


«Салауат Юлаев» хоккей клубының генераль менеджеры Леонид Вайсфельд көйәрмәндәр алдында ғәфү үтенде // Спорт | новости башинформ.рф\n«Салауат Юлаев» хоккей клубының генераль менеджеры Леонид Вайсфельд көйәрмәндәр алдында ғәфү үтенде\n15:00, 23 ноября 2017 Спорт\n«Салауат Юлаев» хоккей клубының генераль менеджеры Леонид Вайсфельд көйәрмәндәр алдында ғәфү үтенде Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2017 йыл, 23 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\nКөйәрмәндәр һәм хоккей менән айырыуса ҡыҙыҡһынмаған өфөләр ҙә «Какая боль…» тип йырланы. «Салауат Юлаев»тың үҙ боҙонда «Аҡ Барыҫ»ҡа ҡаршы принципиаль уйында үкенесле еңелеүе тарихҡа инде, әммә Өфө клубындағы эштәрҙең торошо тураһында һөйләшеүҙәр бөтә көйәрмәндәрҙә лә ҡурҡыу тойғоһон уята.\nЮбилей миҙгелендә тәүге «йәшел дерби»ҙан һуң «юлаевсылар» сисенеү бүлмәһендә ғәфү үтенеүҙән тыш башҡа һүҙҙәр тапманы. Һуңынан «Салауат Юлаев» хоккей клубының генераль менеджеры һүҙ тотто.\n«Команда исеменән көйәрмәндәр алдында ғәфү үтенәһем килә. Әлбиттә, был юл ҡуйғыһыҙ һөҙөмтә, унан да бигерәк өйҙә, алдан әҙерләнеп. Бындай һөҙөмтәгә аҡланыу юҡ. Тикшерәсәкбеҙ, эшләйәсәкбеҙ», — тип Леонид Вайсфельдтың һүҙҙәрен килтерә Башҡортостан клубының матбуғат хеҙмәте.\n22 ноябрҙә «Салауат Юлаев» 0:5 иҫәбе менән «Аҡ Барыҫ»ҡа еңелде. Был Ҡазан командаһының Өфө клубындағы иң ҙур еңеүе.\nТеги: КХЛ, Салауат Юлаев, йәшел дерби


Бәхетле ғүмер ҡышы » Табын\nБәхетле ғүмер ҡышы\n05 декабря 2017 йыл | Йәмғиәт\nРәсәй Федерацияһы Президенты 2012 йылдың 31 майында 90 һәм унан өлкәнерәк йәштәге Бөйөк Ватан һуғышы һәм тыл ветерандарына Рәсәй Президентының Ҡотлауын тапшырыу хаҡындағы ҡарарға ҡул ҡуйғайны.\nУға ярашлы, бына 5 йыл инде 90 йәшен тултырған һәм өлкәнерәк йәштәге һуғыш һәм тыл ветерандарына Ҡотлауҙар тапшырыла килә. Районыбыҙҙан дүрт тиҫтәнән ашыу кеше бындай Ҡотлауҙарҙы алды ла инде.\nКрасноусолда йәшәүсе 90 йәшен билдәләгән ил инәһе, тыл ветераны Камила Закир ҡыҙы Шириязданова өсөн 1 декабрь икеләтә иҫтәлекле булды. Беренсенән, бер быуатҡа торошло олпат юбилейын – ғүмер байрамын билдәләһә, икенсенән, РФ Президенты Ҡотлауын алыуы айырыу-са ҡыуаныслы булды. Район ветерандар советы рәйесе Эльвира Әнүәр ҡыҙы Мөлөкова һәм уның урынбаҫары Руфина Николаевна Сухорукова тап ошо көндө Камила Закир ҡыҙы янында булып, Президент Ҡотлауын һәм шәхсән иҫтәлекле бүләктәрен тапшырҙылар.\nКамила Шириязданова Үтәк ауылында тыуып үҫә. Сахалин ауылынан Мөхәмәт Шәрифулла улы Шириязданов менән ғаилә ҡороп, 9 балаға ғүмер бирәләр. Әммә уларҙың алтауһы ғына (4 ул, 2 ҡыҙ) үҫеп буй еткерә. Артабан ғаилә Ҡурғашлы ауылына күсенеп килеп, ошонда ғүмер итә.\nКамила әбейгә оло ҡайғылар ҙа күрергә тура килә, ирен, ике улын һәм ике ҡыҙын юғалта. Ғаиләһендә балалары ишле тип тормай, етем ҡалған ике һеңлеһен ҡарап үҫтерә. Шулай уҡ ағаһы гүр эйәһе булғас, уның улы Хәмзәне ҡыр типмәй, алты балаһы янына етенсе итеп һыйындыра. Бөтөн ауырлыҡты үҙ иңендә татып үҫкән быуын вәкиле булған ил инәһе бөгөн өлкән улы Ренат һәм килене Зәйтүнә (Красноусол башҡорт гимназия-интернатының элекке химия уҡытыусыһы, хәҙер хаҡлы ялда) Ширияздановтар тәрбиәһендә барыһына ла ҡәнәғәт, рәхмәтле булып, бәхетле ҡартлығын кисереп ғүмер итә. Камила әбейҙең аң-зиһене теүәл, бынамын тигән итеп, яҡындарына бик ауырлыҡ һалмай, үҙ-үҙен тәрбиәләп йәшәй, олпат йәштә булыуына ҡарамаҫтан, күҙлекһеҙ уҡый. Улдарының кесеһе Радик, килене Фәнүзә менән Ишембай ҡалаһында йәшәй. Бәхете, шатлығы йөҙөнә сыҡҡан әсә 8 ейән-ейәнсәргә, 2 бүләсәргә өләсәй ҙә.\nИҫтәлекле ғүмер байрамы көнөндә Камила Закир ҡыҙын ҡотларға Ренат улы йортона кесе улы, килене, ҡатыны менән тәрбиәләп үҫтергән энекәше Хәмзә Кинйәбаев һәм башҡа туғандары ла килде. Юбилейығыҙ мөбәрәк булһын, хөрмәтле ил инәһе!


Дәүләкәндә "Етегән йондоҙ" балҡыны | yuldashfm.ru\nДәүләкәндә "Етегән йондоҙ" балҡыны\n- 01.04.15 -\n“Юлдаш” радиоһына - 15 йыл. 15 йыл дауамында каналда хит йырҙар парады бара. Проекттың авторы һәм алып барыусы Азат Фазлиәхмәтов. Хиттар парадының “Чүмеч йолдыз” исеме менән радиотыңлаусылар араһында танылыу яулауына 10 йыл. Ул “Музыкаль мозаика” исеме аҫтында башланғайны. Ике йылға бер тапҡыр нәтижә яһап, йомғаҡлау концерттарын үткәреү күркәм йолаға әйләнде. Йырсыларҙы бүләкләү тантанаһы беренсе тапҡыр 2008 йылда Ишембай ҡалаһында башланды. 2010 йылда ул Туймазыла, 2012-лә башҡалабыҙ Өфөлә үтте.\n4 апрелдә йомғаҡлау концерты һәм хит-парадтың юбилейы Дәүләкән ҡалаһында уҙғарылды. Тамашала 14 башҡарыусы еңеүсе дипломы һәм кубоктар менән бүләкләнде. Быйыл беренсе тапҡыр “Йыл композиторы” һәм “Йыл асышы” номинациялары ла ҡаралғайны. Концертты Азат Фазлиәхмәтов менән Рания Билалова алып барҙы. 3 сәғәттән ашыу дауам иткән тамаша бер миҙгел булып гөрләп үтте. Дәүләкән тамашасылары һәр йырсыны йылы һәм ихлас ҡаршы алып, алҡыштарға һәм сәскә гөлләмәләренә күмде. Улар концерт тамамланғас та яратҡан йырсылары менән айырылышырға теләмәне. “Бындай тамашаның беҙҙә күптән булғаны юҡ ине. Һеҙҙе тағы ла ошондай шоу программа менән үҙебеҙҙә көтәбеҙ”, - тип оҙатып ҡалды артистарҙы Дәүләкән халҡы.\nОшо көндәрҙә генә хеҙмәттәшебеҙ Азат Фазлиәхмәтовтың икенсе китабы донъя күрҙе. Яҡташтары тәүгеләрҙән булып нәшриәттән сыҡҡан китапты күреү бәхетенә иреште. “Юлдаш” радиоһы концертында асыштар ҙа булды. “Ашҡаҙар” радиоһы журналисы Зөмәйрә Сафина беренсе тапҡыр үҙенең йырлау оҫталығын күрһәтте. “Саҡырма әле, кәкүк” йыры тамашасыларҙың күңеленә хуш килде.\nЙомғаҡлау концертында еңеүсе исеменә лайыҡ булған артистар исемлеге:\nГөлназ һәм Илшат Мөхәмәтдиновтар\nМиләүшә Исламова – “Йыл асышы - 2015”\nЗарема Әйүпова – “Йыл композиторы - 2015”\nДиана Шакирова фотоһүрәттәре


Беҙҙең телерадиокомпания иғлан иткән “Алтын бишек” бәйгеһе тамамланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБеҙҙең телерадиокомпания иғлан иткән “Алтын бишек” бәйгеһе тамамланды\n11 октября 2016 — 15:44 ГТРК «Башкортостан»\nБеҙҙең телерадиокомпания иғлан иткән “Алтын бишек” бәйгеһе тамамланды. -Дәүләкән районы Иҫке Яппар, Миәкә районы Сафар һәм Баймаҡ районының Мерәҫ ауылдары финалға сыҡты. Шулай итеп, бөгөн Хәйерле иртә, республика” тапшырыуында республиканың иң матур ауылы исеме иғлан ителде.\nРәсәй-Башҡортостан телеканалы „Алтын бишек„ конкурсын июнь айында иғлан итткәйне. Дүрт ай дауамында хәбәрселәр республиканың төрлө тарафтарына юлланып репортаждар әҙерләне.\nБәйгелә ҡатнашыу теләге менән йөҙгә яҡын ғариза ҡабул ителде. Әлбиттә, Башҡортостаныбыҙҙың һәр ауылы “алтын бишек”кә тиңләрлек.\nИң-иңдәрҙе тамашасылар ярҙамында смс-тауыш биреү менән һайланды. Финалға өс ауыл үтте.\nБер аҙна буйына “Алтын бишек” бәйгеһенең еңеүсеһе исемен билдәләү өсөн смс-хәбәрҙәр туҡтамай килде. “Хәйерле иртә, республика” тапшырыуы барышында ла тауыштар ҡабул ителде. Уларҙы тамашасылар үҙҙәренең экрандарында күреп барҙы.\nБөгөн “Хәйерле иртә, республика” тапшырыуының алып барыусылары еңеүсенең исемен атаны.\nРеспубликала алтынға бәрәбәр ауылдар бихисап. Урындағы халыҡ тырышып донъя көтә, боронғо кәсептәрҙе тергеҙә, балалар үҫтерә. Рәсәй-Башҡортостан каналы еңеүсе ауылға файҙалы һәм кәрәкле бүләк әҙерләгән.


Халыҡ көнүҙәк проблемаларҙы күтәрә\n6 Март 2019, 12:03\nУҙған аҙнала Яңы Мишәр, Йонос, Кесе Ыҡтамаҡ, Ҡорғат ауыл биләмәләрендә граждандар сходы булды.\nҠорғат ауыл биләмәһендә.\nЯңы Мишәр ауыл биләмәһе өсөн ауылдарҙы төҙөкләндереү мәсьәләһе көнүҙәк булды һәм булып ҡала. Былтыр бында 1550 метр оҙонлоҡта юлды ремонтлағандар. Урамдарҙы яҡтыртыу өсөн ремонт башҡарылған һәм лампалар алмаштырылған. Ясин ауылы зыяратында ерләү кәрәк-ярағын һаҡлау өсөн келәт төҙөлгән. Юлдар ситен һәм сүплектәрҙең тирә-яғын таҙартыу буйынса шәмбе өмәләре ойошторолған. Ауыл мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре ҙур эш башҡара. Уҙған йыл эшмәкәрлек йомғаҡтары буйынса улар районда III урын алған. Сараларҙы ойоштороуҙа пенсионерҙар Сажиҙә Ханова, Рәйфә Сәхәүетдинова, Рая Ғарипова, Наилә Хәйретдинова, Гөлшат Әхмәҙиева һәр ваҡыт ярҙамға килә.\nПроблемалар ҙа етерлек: фермер-ҙарға эшкәртеү өсөн ерҙәр етмәй, район үҙәгенә тиклем юлдар насар.\n2019 йылда Яңы Мишәрҙә Гөршишмә урамы юлын ремонтларға, Яңы Мишәр мәктәбе территорияһын кәртәләү өсөн “Урындағы башланғыс-тарҙы хуплау” программаһында ҡатнашырға, контейнерҙар алыу һәм уларҙы урынлаштырыу өсөн майҙансыҡтар булдырырға, урамдарҙы яҡтыртыу өсөн өҫтәмә лампалар алырға йыйыналар.\n– Беҙ был эштәрҙе халыҡтың ярҙамынан башҡа атҡарып сыға алмаҫ инек. Шуға күрә Ғәбделйән Ғай- синға, Илгиз Хажиевҡа, Фаиз Муллабаевҡа, Радим Шаһиевҡа, шәхси эшҡыуарҙар Руслан Мөхәмәтйә- новҡа, Марсель Ғәлләмовҡа ҙур рәхмәт белдерәм, – тине ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Баймөхәмәт Ғүмәров.\nЙыйылышта граждандар дарыухана пункты асыу тураһында һорау күтәрҙе. Был мәсьәлә былтыр башҡа ауыл биләмәләрендә лә күтәрелгән. Үҙәк район дауаханаһы вәкиленең әйтеүенсә, оҙаҡламай фельдшерҙар элекке кеүек дарыу һата башлаясаҡ. Әлеге мәлдә лицензия алыу эштәре бара.\nЯңы Мишәр ауыл клубы авария хәлендә ине. Район мәҙәниәт бүлеге начальнигы Хәнифйән Әхмәтйәнов өс йылда клубтарҙы капиталь ремонтлау буйынса күп эштәр баш- ҡарылыуы тураһында белдерҙе. “Беҙ һеҙҙең проблеманы беләбеҙ. Бөгөн документтар әҙерләнә. Киләһе йылда ремонт эшләрбеҙ тип өмөтләнәбеҙ”, – тине ул, халыҡҡа мөрәжәғәт итеп.\nМәғарифҡа бәйле һорауҙар ҙа яңғыраны. Ул компьютер техникаһының етешмәүенә һәм Көршәле ауылынан балаларҙы ташыуға ҡағылышлы булды.\nАуыл биләмәһе хакимиәте башлығы Рәүф Ниғмәтуллиндың әйтеүенсә, отчет осоронда Йонос ауыл биләмәһендә ярҙы нығытыу буйынса эш башланған. Тайыш һәм Әбдрәхим ауылдарында мәсет төҙөлә башланған.\nБыл ауыл биләмәһендә йәшәүселәрҙең һорауҙары күп ине. Уларҙы граждандарҙың айырым категорияларына коммуналь хеҙмәттәргә түләүгә сығымдарҙы компенсациялау өсөн айлыҡ аҡсаның аҙ бүленеүе борсой. Һаулыҡ һаҡлау өлкәһенән һорауҙар тештәрҙе дауалаған өсөн түләүгә, Өфө табиптарының килеүе тураһында хәбәр ителмәүенә, эндокринологтың, Айыпта фельдшерҙың булмауына бәйле ине.\nТимерәк ауылы халҡын да борсоған һорау-ҙар күп. Улар юлдар һәм һыу менән тәьмин итеү торошоноң насарлығы, зыяратты кәртәләү кәрәклеге тураһында белдерҙе.\nТәҡдимдәр ҙә яңғыраны. Бер граждан электр сымдарының торошон тикшереү өсөн үлсәүсе ебәрергә тәҡдим итте.\nРайон хакимиәте башлығы Әнис Әсәҙуллин йыйылышҡа йомғаҡ яһап, күтәрелгән мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн бер айҙан йәнә киләсәген һәм Йоноста граждандарҙы ҡабул итәсәген белдерҙе.\nКесе Ыҡтамаҡ ауыл биләмәһендә халыҡ йыллыҡ эшкә йомғаҡ менән танышыу, киләсәккә пландар төҙөү, борсоған һорауҙарға яуап алыу өсөн мәҙәниәт йортона йыйылды.\nКесе Ыҡтамаҡ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Степан Гуштюктың йыл дауамында башҡарылған эштәр тураһында доклады тәғәйен һандар менән нығытылып барҙы һәм алдағы осорға билдәләнгән бурыстар исемлегенән торҙо. Кесе Ыҡтамаҡ халҡын клубты ремонтлау, телефон һәм интернет үткәреү, түләүле медицина хеҙмәттәре мәсьәләләре ҡыҙыҡһындырҙы, дауаханаларҙа ятып дауаланыу өсөн урындарҙы арттырырға һоранылар. Хужалары булып та, ташландыҡ хәлгә килгән, шуның менән ауылдың йәмен ебәргән участкалар тураһында ла һүҙ сыҡты. Хоҡуҡ һағы һәм пенсия менән тәьмин итеү тураһында һорауҙар яңғыраны.\nҠорғатта осрашыуҙы асып, ауыл биләмә-һе хакимиәте башлығы Илнур Кашапов уҙған йылда башҡарылған эштәр менән таныштыр-ҙы. Артабан йыйылыш диалог формаһында дауам итте. Ауыл халҡы район етәкселегенә йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу, мәшғүллек тураһында һорауҙар бирҙе. Ҡорғаттарҙы йәмәғәт транспортының булмауы борсой. Улар район үҙәгендә “Эконом” магазины эргәһендә туҡталыш эшләргә һораны, йәштәрҙе йәлеп итеү өсөн ял базаһы төҙөргә тәҡдим иттеләр.\nСход һуңында район хакимиәте башлығының финанс мәсьәләләре буйынса урынбаҫары Айҙар Әхмәтшин ауыл халҡына асыҡтан-асыҡ һөйләшкәндәре, күтәргән һорауҙары өсөн рәхмәт белдерҙе һәм уларҙы борсоған мәсьәләләр ҡараласағын, мөмкин тиклем хәл ителәсәген белдерҙе. Ул эшкә урынлашырға теләгәндәр өсөн Кесе Ыҡтамаҡ ауылындағы кирбес заводында эш урындары булыуы тураһында белдерҙе. Ә бөгөнгө көндә ҡорғаттар өсөн иң ҡыуаныслыһы – күпер төҙөлөүе.


Республика һаулыҡ һаҡлау министрының элекке урынбаҫары Рәлиҙә Шакирова мәрхүм булды » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Республика һаулыҡ һаҡлау министрының элекке урынбаҫары Рәлиҙә Шакирова мәрхүм булды\n31.07.2019 Республика һаулыҡ һаҡлау министрының элекке урынбаҫары Рәлиҙә Шакирова мәрхүм булды\nЙәмәғәтселегебеҙ ауыр юғалтыу кисерҙе. Бөгөн республика һаулыҡ һаҡлау министрының элекке урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, йәмәғәт эшмәкәре Рәлиҙә Шакирова 62-се йәшендә ҡаты сирҙән донъя ҡуйҙы.\nИртәгә, 1 августа, сәғәт 10-да Республика клиник дауаханаһының «Медик» мәҙәниәт һарайында мәрхүм менән бәхилләшеү уҙасаҡ. Адресы: Өфө, Достоевский урамы, 132.\nРәлиҙә Муса ҡыҙы Шакирова (Ғәйфуллина) 1957 йылдың 5 ноябрендә Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районы Малай ауылында тыуған. 1980 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын педиатр табибы һөнәре буйынса тамамлаған.\n1980-1981 йылдарҙа — Өфө ҡалаһы 13-сө дауаханаһының балалар бүлексәһендә педиатрия буйынса табип-интерн.\n1981-1986 йылдарҙа — Өфөнөң 36-сы поликлиникаһында балалар табибы. 1986-2007 йылдарҙа — 2-се Республика клиник дауаханаһының Психоневрология һәм эпилептология балалар үҙәге табибы. 2008-2015 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары.\n2006 йылда уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы» тигән маҡтаулы исем бирелде. Шулай уҡ «Юғары категориялы табип-педиатр», «Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы», «Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы» тигән исемдәргә эйә. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың, Башҡортостан Хөкүмәтенең маҡтау грамоталары, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының «Ҡотҡарыу өсөн берҙәмлек» миҙалы, Украина Чернобыль союзының «Кешелеклелек һәм миһырбанлыҡ» ордены, Республика перинаталь үҙәгенең «Хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.\n80-дән ашыу ғилми мәҡәлә, 26 фәнни йыйынтыҡ авторы һәм авторҙашы. Уның етәкселегендә табиптар һәм һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусылар өсөн 24 уҡыу ҡулланмаһы әҙерләнгән. Башҡорт һәм рус телдәрендә ата-әсәләр өсөн «Сәләмәт бала» ҡулланмаһы авторҙашы. Ул республиканың бала табыу бүлексәләрендә яңы тыуған сабыйға бүләк йыйылмаһы менән бергә тапшырыла.\n"Йәшлек"тәр "Башинформ" агентлығының баш мөхәррир урынбаҫары Алик Фәйез улы Шакировтың ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Доға ҡабул ителгән урындар һәм мәлдәр\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Мәскәү онкологтарына күренеп ҡалығыҙ\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Альцгеймер ауырыуы нимәне аңлата?\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Аферистар йәнә банк карталарына һөжүм итә!\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Эремсекле запеканка\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Жәлил Кейекбаевҡа һәйкәл ниндәй булыр?\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Бик тәмле кетчуп\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы ЭКО ярҙамында донъя килгән ҡыҙ үҙе әсәй булған!\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы “Танцы” проектында Өфөнән бер пар ҡатнашасаҡ\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Баҡалы районының Ҡамай ауылында ҡотороу карантины иғлан ителде\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы "Титаник"тан нимә ҡалған?\n22.08.2019 - Яңылыҡтар таҫмаһы Өфөлә Рәсәй флагы көнөнә арналған саралар уҙа\n22.08.19 Доға ҡабул ителгән урындар һәм мәлдәр\n22.08.19 Мәскәү онкологтарына күренеп ҡалығыҙ\n22.08.19 Альцгеймер ауырыуы нимәне аңлата?\n22.08.19 Аферистар йәнә банк карталарына һөжүм итә!\n22.08.19 Эремсекле запеканка\n22.08.19 Жәлил Кейекбаевҡа һәйкәл ниндәй булыр?\n22.08.19 Бик тәмле кетчуп\n22.08.19 ЭКО ярҙамында донъя килгән ҡыҙ үҙе әсәй булған!\n22.08.19 “Танцы” проектында Өфөнән бер пар ҡатнашасаҡ\n22.08.19 Баҡалы районының Ҡамай ауылында ҡотороу карантины иғлан ителде


Район хужалыҡтарында уңыш йыйыу тамамланып килә\n28 Сентябрь 2018, 12:06\nМәсетле мәғлүмәт-консультация үҙәге биргән мәғлүмәттәр буйынса, 27 сентябргә “Йондоҙ”, “Батыр”, “Восток-1” йәмғиәттәре һәм “Үҙәк” МТС-ы иген культураларын йыйып алыуҙы тамамлаған.\nДөйөм алғанда, район буйынса иген культуралары 21442 гектарҙан һуғып алынған (барлығы 22578 гектарҙан йыйып алырға кәрәк), был план майҙанының 95 процентын тәшкил итә. Уңыш гектарынан 7-нән алып 19,5 центнерға тиклем тирбәлә. 1633 тонна иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар орлоғо һалынған, шул иҫәптән: арыш – 903, арпа – 190, бойҙай – 430, борсаҡ – 100, кәрешкә – 10 тонна.\nКрәҫтиән (фермер) хужалыҡтары игенселәре эре ауыл хужалығы предприятиеларынан ҡалышмай. Мәләкәҫ ауылынан фермер Вадик Бәҙретдиновтың баҫыуҙарында бойҙай һәм арпаны йыйып алыу буйынса эштәр тамамлан-ған. Улар тарафынан бураларға 2500 ц бойҙай һәм 1600 ц арпа һалынған. Алда – люцернаны орлоҡҡа һәм ҡарабой- ҙайҙы йыйып алыу.\nФермерҙың һөрөнтө ерҙәренең дөйөм майҙаны 900 гектарҙан ашыу, шуларҙың 662 гектары – иген культуралары. Беҙ килгән көндө “Лида” комбайнында Илшат Фазлыев, пресс-йыйғыста Фазылйән Хөсәйенов эшләй ине. Улар-ҙың икеһе лә инде 30 йылдан ашыу ауыл хужалығында хеҙмәт итә һәм үҙҙәрен икенсе өлкәлә күҙ алдына килтерә алмай. Уңышты “КамАЗ”да Илмир Ғилметдинов һәм “ЗИЛ” автомобилендә КФХ башлығы Вадик Вәис улы үҙе та- шый.


Ғаилә һәм балалар – иң изге ҡиммәттәр\nКонгресс барышында Өфө бала хоҡуҡтарын яҡлау үҙәгенә әйләнде.\nӨфөнөң “Торатау” конгресс-холында “Бала саҡ-2019” векторы” Бөтә Рәсәй конгресы үтте. Ул үҙ эсенә ике ҙур сараны – Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең XVI съезын һәм III Республика ата-әсәләр форумын берләштерҙе. “Рәсәйҙә демография: киләсәк – балаларҙа. Киләсәк балалар менән” тигән дөйөм саҡырыу аҫтында ойошторолған конгреста Рәсәйҙең 85 төбәгенән 300-ҙән ашыу делегат ҡатнашты.\nУлар ғаиләлә үҫергә тейеш\nКонгресс башланырҙан бер көн алда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Анна Кузнецова “Беҙҙең өйҙөң йәме” проектында ҡатнашты. Каринэ Хәбирова тәҡдим иткән был проектты балалар табибы Леонид Рошаль, СССР-ҙың халыҡ артисы Лев Лещенко һәм опера йырсылары, Башҡортостандың халыҡ артистары ағалы-ҡустылы Абдразаҡовтар, телевидение алып барыусыһы Инна Чурикова хуплап сыҡты. “Беҙҙең өйҙөң йәме” телевидение проектының идеяһы – балалар, сабыйҙар йорттарында тәрбиәләнгәндәргә ата-әсәһен табыуҙа, ғаиләгә урынлаштырыуҙа ярҙам күрһәтеү.\nБыл көндө Өфөләге сабыйҙар йортонан ике бала ата-әсәле булды. Уларҙы Пермь крайынан Череневтар ғаиләһе үҙ ҡосағына һыйындырҙы.\nӘлеге көнгә тиклем “Беҙҙең өйҙөң йәме” проекты ярҙамында 12 бала ғаиләле булған. Дүрт ай эсендә 61 тапшырыу төшөрөлгән.\nИғтибар үҙәгендә – ғаилә ҡиммәттәре\nКонгресты тантаналы асыу барышында әһәмиәтле сарала ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров, Рәсәй Президенты ҡарамағындағы бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Анна Кузнецова тәбрикләне. Шулай уҡ Рәсәй Президенты Владимир Путиндың, Федерация Советы Рәйесе Валентина Матвиенконың һәм Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министры Вероника Скворцованың ҡотлау сәләме еткерелде.\n“Бала саҡ-2019” векторы” Бөтә Рәсәй конгресын асыу тантанаһындағы сығышында Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров республикабыҙҙа демография сәйәсәтен тормошҡа ашырыу юлдары, бала хоҡуҡтарын яҡлау буйынса алып барылған эштәр, ғөмүмән, бала саҡты нисек бәхетле итеү тураһындағы уйҙары менән бүлеште.\n– Конгресс беҙгә, Рәсәй субъекттары вәкилдәренә, был тәңгәлдәге тәжрибә менән уртаҡлашыу мөмкинлеге биреүе менән әһәмиәтле. Бөгөн беҙҙең өсөн нимәләр мөһим? Дөрөҫөн әйткәндә, миңә ҡайһы берҙә замана балалары йәл кеүек. Юҡ, мин уларҙы кәм тимәйем, киреһенсә, йәш быуын беҙгә ҡарағанда яҡшыраҡ, үҫешкәнерәк, ҡыҙығыраҡ. Әммә улар өҫтөнә мәғлүмәт ағымы ябырыла, һәм ул – агрессив ағым. Балалар виртуаль донъяла йәшәй, һөҙөмтәлә ғаиләне бөтөн иткән ҡиммәттәр юғала. Бөгөн балаларыбыҙҙың күңелен аулау бара, – тип билдәләне төбәк етәксеһе.\nШулай уҡ Радий Фәрит улы бала мәнфәғәттәрен яҡлауға арналған мөһим сарала белем биреү барышындағы көсөргәнешлекте кәметеү, йәш быуындың сәләмәтлеге, мәктәп туҡланыуы, тыуымды арттырыу, һаулыҡ йәһәтенән үҙенсәлекле балаларҙың көнитмеше тураһында ла һөҙөмтәле һөйләшеүгә саҡырҙы һәм Башҡортостанда был йәһәттән алып барылған эштәргә, яңы башланғыстарға туҡталды. Мәҫәлән, республика мәктәптәренең биш көнлөк уҡытыуға күсерелеүе, уҡыуҙан азат шәмбе иҫәбенә балаларҙың сәләмәтлеген нығытыуға, ижади һәләттәрен үҫтереүгә, ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауға йүнәлтелгән саралар ойошторола башлауын конгреста ҡатнашыусылар хуплап ҡаршы алды.\n“Йыл проекты” – Башҡортостандан!\n“Бала саҡ-2019” векторы” Бөтә Рәсәй конгресы барышында Рәсәй Президенты ҡарамағындағы бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Анна Кузнецова башланғысы менән ойошторолған бала саҡты яҡлау өлкәһендәге иң яҡшы төбәк социаль практикалары билдәләнде. Башланғысты Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәре күтәреп алды, һәм улар төрлө номинациялар буйынса проекттар тәҡдим итте.\nКонгресс барышында Анна Кузнецова еңеүселәргә дипломдар тапшырҙы. Проекттар араһында күп балалы, студент, инвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләрҙе социаль яҡлауға, аборттар һанын кәметеүгә, ауыр хәлдә ҡалған балаларға һәм әсәләргә ярҙам күрһәтеүгә йүнәлтелгән проекттар күп ине. Ә “Бала саҡ-2019” векторы” башланғысының төп еңеүсеһе, йәғни “Йыл проекты” тип Башҡортостандың “Ғаилә” район-ара үҙәге тәҡдим иткән “Үҫмер” социаль ҡунаҡханаһы һәм “Йорт йылыһы” балалар һәм ата-әсәләр клубы эшмәкәрлеге табылды. Миләүшә Мырҙағәлина етәкселегендәге был проект ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләргә иртә осорҙа ярҙам күрһәтеүҙе маҡсат итеп ҡуя.\nШулай уҡ Рәсәй Президенты ҡарамағындағы бала хоҡуҡтары буйынса вәкил социаль йәһәттән Башҡортостандың төрлө төбәктәрендә йәшәгән әүҙем ғаиләләргә Рәхмәт хаттары тапшырҙы. Мәҫәлән, Яңауыл ҡалаһынан Раяновтар ғаиләһе “Алдынғы ҡарашлы ата-әсәләр” клубы ойошторған, бында төрлө ҡыҙыҡлы осрашыуҙар үтә. Иҫке Балтас ауылынан Шәймөхәмәтовтар ғаиләһе патронат тәрбиәгә бала алыу буйынса тәжрибә майҙансығына тәүгеләрҙән булып ҡушылған.\nЙәнле аралашыуға бер нәмә лә етмәй\nПленар өлөштән һуң Бала хоҡуҡтары буйынса вәкилдәрҙең XVI съезы һәм III Республика ата-әсәләр форумы үҙ эшен майҙансыҡтарға бүленеп дауам итте.\nБашҡортостанда өсөнсө тапҡыр үткәрелеп, матур йолаға әйләнә барған ата-әсәләр форумында ҡатнашыусылар биш көнлөк уҡыуға күскәндән һуң тематик шәмбеләрҙе ойоштороу тураһында фекер алышты. Ғаилә туристик походтар, экологик, мәҙәни шәмбеләр уҙғарыу тураһында тәҡдимдәр яңғыраны. Этно-шәмбе тураһындағы идея ла күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу уятты. Уның барышында мәктәптәр араһында һабантуй кеүек милли байрамдар үткәрергә, төрлө кәсептәр буйынса оҫталыҡ дәрестәре күрһәтергә мөмкин, тине ата-әсәләр.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров бөтә был башланғыстарҙы хуплауын белдерҙе. Республика мәктәптәрендәге был яңылыҡҡа Анна Кузнецова ла юғары баһа бирҙе. “Бөгөн йәмғиәттә ата-әсәнең балаһы менән ваҡыт уҙғарыуы айырым ихтыяжға әйләнде. Был йәһәттән һеҙҙең тәжрибә бик мөһим”, – тине ул.\nӘсәлек таланттар асырға һәләтле\nСара барышында “Торатау” конгресс-холында төрлө күргәҙмәләр эшләне. Мәҫәлән, “Әсәлек таланттар аса” тип аталған картиналар күргәҙмәһенә төрлө һөнәр эйәһе булған әсәләрҙең ижади эштәре ҡуйылған ине. Уларҙың күбеһе рәсем төшөрөү менән йә йөклө саҡта, йә сабыйы тыуғас шөғөлләнә башлаған. Был ҡыҙыҡлы проектты республикабыҙ етәксеһенең хәләл ефете Каринэ Хәбирова ойошторҙо. Ул, әсәлек хисен татығас, ошо шөғөл менән мауығып киткән һәм байтаҡ фекерҙәштәр тапҡан.\nОйоштороу комитеты 164 ғариза һәм 612 ижади эш ҡабул иткән. Һайлап алынғандан һуң уларҙың 212-һе конгресс делегаттары иғтибарына тәҡдим ителгән. Бында Каринэ Хәбированың да ике картинаһын күрергә мөмкин булды.\nҒөмүмән, “Бала саҡ-2019” векторы” Бөтә Рәсәй конгресы йәнле аралашыуға, ҡыҙыҡлы фекер алышыуҙарға ҡоролдо, ул күптәрҙе яңы башланғыстарға дәртләндерҙе һәм тормошта иң мөһим ҡиммәттәр – ғаилә именлеге һәм балаларыбыҙҙың һау-сәләмәт, бәхетле булыуы икәненә тағы бер тапҡыр инандырҙы.


Йылдағыса Белем көнө уңайынан радио хеҙмәткәрҙәре Салауат Юлаев майҙанында ҙур байрам ойошторҙо.\n«Юлдаш» каналы алып барыусыларының Салауат Юлаев майҙаны уртаһында һыуыҡ һыуға ҡойоноуҙарына ҡарау байрамдың үҙе бер биҙәге ине. Был Бөтә Донъя мәрхәмәт флешмобы сиктәрендә үтте. Эстафетаны бөгөн иртән «Сәләм» тапшырыуы хеҙмәткәрҙәре тапшырғайны.\nБашҡорт эстрадаһы йондоҙҙары сығышы майҙанға килеүселәрҙе битараф ҡалдырманы. Сара йәйге каникулдарҙан һуң белемгә һыуһап килгән студенттар, дуҫтар осрашыуына әйләнде. Байрамда йыр-моң күңелле уйындарға үрелеп барҙы. Еңеүселәргә бағыусылар әҙерләгән бүләктәр тапшырылды.\nЮлдаштарҙың тағы бер яңылығы - бөгөндән яңы «Юлдаш плюс» радиоһы үҙ эшен башланы. Был юлы ул ФМ йышлыҡтарҙа түгел, ә Интернет селтәрендә. Был радиоканал даирәһен тағы ла киңәйтергә булышлыҡ итәсәк, тигән һүҙ.\n«Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналының тормоштағы һәр күренешкә, һәр ваҡиғаға үҙ ҡарашы бар. «Беҙ бергә» акцияһы - быға асыҡ миҫал. Белем көнө айҡанлы оло байрам ойоштороп, «Юлдаш» каналы тыңлаусыларға тоғролоғон тағы ла бер ҡабат иҫбатланы.


Ни өсөн инвесторҙар Башҡортостанды һайлай? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 мая 2018 — 16:39 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда 6 мең һыйыр малына иҫәпләнгән эре комплекс барлыҡҡа килеүе ихтимал. Республика башлығының “Эконива” компаниялар төркөмө етәксеһе Штефан Дюрр менән осрашыуында ошо турала һүҙ барҙы. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, Башҡортостан Рәсәйҙең алдынғы төбәктәренең береһе. Ауыл хужалығында етештерелгән тауар күләме генә 170 миллиард һумға етә. Өлгәшелгән уңыштарҙа туҡтарға йыйынмайбыҙ, ауыл хужалығын үҫтереүҙә яңы алымдар ҡулланған инвесторҙар эҙләйбеҙ, тине республика башлығы. Штефан Дюрр билдәләүенсә, “Эконива” Рәсәйҙең бер-нисә төбәгендә уңышлы эшләй. Киләсәктә ул Рәсәйҙә һөт етештереүсе буйынса алдынғы урындарға сығырға ниәтләй. “Эконива” Рәсәй һәм Германияның берлектәге компаниялар төркөмө. Ул 1994-се йылда ойошторолған.


Республика кардиология үҙәгендә артерия протездарын беркетеү әмәлите башҡарылды - Bash.News\nРеспублика кардиология үҙәгендә артерия протездарын беркетеү әмәлите башҡарылды\nРеспублика кардиология үҙәгендә артерия протездарын беркетеү әмәлите башҡарылды https://bash.news/news/102384_respublika_kardiologiya_gend_arteriya_protezdaryn_berkete_mlite_basharyldy\n06 авг 2019, 23:45\nЙөрәк-ҡан тамырҙары хирургияһында яңы алым. Был Волга буйы федераль округында беренсе операция. Оҫталыҡ дәрестәрендә башҡа төбәктәрҙән килгән кардиохирургтар ҙа ҡатнашты. Хирургиялағы яңы ысул өҫтөнлектәрен БСТ каналы хәбәрсеһе Гүзәл Борханова өйрәнде.\nМониторҙа – кеше организмындағы иң ҙур ҡан тамыры. Пациенттың ғүмере өсөн киңәйгән аорта хәүефле. Ул көтмәгәндә шартларға мөмкин. Әмәлиәт барышында иң яуаплы мәл – эндопротезды аортаға беркетеү. Ҡатмарлы осраҡта киңәйгән ҡан тамыры быны эшләргә ҡамасаулай, ә яңы ысул ярҙамында аневризма муйынсаһында манипуляция башҡарылды.\nТимур Хафизов, Республика кардиология үҙәгенең рентген хирургияһы ысулы менән диагностикалау һәм дауалау бүлеге мөдире: “Аневризманың муйынсаһы бәләкәй булыуы арҡаһында, әмәлиәттән һуң протездың түбән күсеп, ҡатмарлыҡтар тыуҙырыуы ихтимал. Уға юл ҡуймаҫ өсөн беҙ эндопротезды дүрт ерҙән беркеттек”.\nӘмәлиәт барышында янбаш һөйәге янындағы сат аша бәләкәй уйымдан аневризмаға стендграфт урынлаштырылды. Протез ҡорһаҡ аортаһына дүрт ерҙән беркетелде. Операция дөйөм наркозһыҙ башҡарылды. Стенграфт ҡуйыу, классик операциянан күпкә хәүефһеҙрерәк, ти, белгестәр.\nБыл әмәлиәт Волга буйы федераль округында тәүге тапҡыр яһалды. Тәжрибә уртаҡлашырға күрше өлкәләрҙән дә кардиохирургтар саҡырылды. Кардиология үҙәге был өлкәлә эшләгән фекерҙәштәрҙе бергә тупланы, яңы ысул уларҙың эшендә бик кәрәкле.\nАлексей Барышников, Силәбе өлкә клиник дауаханаһының ҡан тамырҙары хирургияһы бүлеге мөдире вазифаһын башҡарыусы: “Бындай оҫталыҡҡа күптән өйрәнге килә ине. Күпселек осраҡта ауырыуҙарға ярҙам итергә тип өҙгөләнәһең. Был ысул беҙҙең эштә бик мөһим”.\nАлтмыштан йәштән өҫтә булған пациенттарға -эндопротез урынлаштырыу ғүмер оҙонлоғон арттырасаҡ һәм әмәлиәттән һуң тайпылыштарҙы иҫәпкә алып, тиҙ аяҡҡа баҫырға ярҙам итәсәк.\nИрина Николаева, Республика кардиология үҙәге баш табибы: “Бөгөнгө көндә стенграфтар ҡуйыу иң мөһим эш. Уларҙы урынлаштырыу механизмы камиллаштырылырға тейеш. Был ысул пациенттың ғүмерен оҙайтыуға булышлыҡ итә”.\nКардиоүҙәктә ике әмәлиәт тә яңы технология буйынса башҡарылды. Ошоға тиклем бындай операцияларҙы федераль үҙәктәрҙә генә эшләгәндәр. Хәҙер иһә республикала йәшәүселәр донъя кимәлендәге медицина ярҙамын үҙ ерендә алыу мөмкинлегенә эйә.


Нефтекамск. Официальный сайт администрации городского округа - Башҡортостанда вакансиялар һаны артҡан - Яңылыҡтар - Новости\nБашҡортостанда вакансиялар һаны артҡан\nБашҡортостанда мәшғүллек хеҙмәтендә эш биреүселәр тәҡдим иткән вакансияларҙың иҫәбе артҡан. Мәҫәлән: йыл башында республиканың вакансиялар банкында 32,3 меңдән ашыу эш урыны иҫәпләнһә, бөгөн – 35,3 меңдән күберәк.\nРәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны төбәктә уҙған аҙнала бер аҙға кәмеп, 24,2 мең кеше тәшкил итте. Теркәлгән эшһеҙлек кимәле республикала 1,2 процентҡа тиң.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, Башҡортостанда Халыҡ-ара хеҙмәтте ойоштороу методикаһы буйынса дөйөм эшһеҙҙәр һаны 115 мең кешенән арта. Бер йыл элек республикала 122 меңдән ашыу эшһеҙ иҫәпләнгән.\nБыл Федераль дәүләт статистикаһы хеҙмәте уҙғарған 2016 йылдың ноябре – 2017 йылдың ғинуары өсөн һуңғы уртаса эш көсөн тикшереү һөҙөмтәләре.\nБашҡортостандың мәшғүл халыҡ иҫәбе әлегә 1,892 миллион кешенән күберәк.


Йылы һәм уңайлы\nИглин районының Оло Тәләк ауылындағы «Теремок» балалар баҡсаһы САНПИНдың барлыҡ нормаларына ла яуап бирә. Балалар учреждениеһы бинаһының тәҙрәләре һәм ҡаҙанлығы алыштырылған. Был эштәр республика һәм район бюджеты ярҙамында атҡарылып сыҡҡан.\nЛюбовь Спирина, Оло Тәләк балалар баҡсаһы мөдире: «Элек балалар баҡсаһында һыуыҡ ине. Иҫке тәҙрәләр былтыр алыштырылды. Быйыл район хакимиәте ярҙамында автономлы ҡаҙанлыҡ ҡуйылды. Балар баҡсаһында тейешле температураны хеҙмәткәрҙәр үҙҙәре көйләй ала. Ата-әсәләр баҡсалағы ыңғай үҙгәрештәрҙән бик ҡәнәғәт».


Йортонан, һуңынан ғаиләһенән ҡолаҡ ҡаҡҡан\nБаш ҡалала йәшәүсе ир ағастан торлаҡ төҙөтәм, тип мутлашыусылар тоҙағына эләгә. Миллион ярым һум самаһы аҡсаһыҙ, өйһөҙ тороп ҡалған ирҙе һуңынан ғаиләһе лә ташлап китә. Ә мутлашыусы мәкерле шөғөлө менән кәсеп итеүен һаман да туҡтатмай. Уның «ҡармағына» хәҙер тиҫтәләп кеше эләккән. Бер төркөм алданыусылар ғәҙеллек эҙләп беҙҙең хәбәрселәргә мөрәжәғәт итте.\nТөҙөүсе Иглин районындағы Аҡбирҙе ауылындағы ағас эшкәртеү цехына һәр клиентын алып килгән. Йәнәһе лә, буласаҡ йорттоң бүрәнәләрен күрһәткән. Ысынында иһә, был алым кешелә ышаныс яулауҙың бер өлөшө генә булған. Ҡыҙыу эш барышын күргән кеше, һис икеләнмәйенсә тейешле суммаһын да тапшырған.\nТөҙөүсенең офисы тупһаһын йыш тапай башлаған Биккининдар ғаиләһе алданыусыларҙың байтаҡ булыуын асыҡлай. Хәҙер улар Айрат Ғибәҙәтовты күмәкләп эҙәрлекләй. Сөнки башҡа сара юҡ, ти улар. Хоҡуҡ һаҡсылары, яҙған ғариза буйынса эште тиҙләтергә ашыҡмай.\nАлександр мутлашыусыға миллион ярым һумын тотторған. Аҡсаһыҙ ҙа йортһоҙ ҙа тороп ҡалған ирҙән ҡатыны ла сығып киткән.\nТөҙөүсе фирманы ысынлап та, тиҙ генә табырлыҡ түгел. Ойошма өс юридик адрес буйынса теркәлгән. Ләкин береһендә лә тейешле кешеләрҙе осратмаҫһың.\nШулай ҙа иғландар сайттарында йорттар төҙөп бирәм тигән реклама һаман да тора бирә. Беҙҙең шылтыратыуға ла төҙөүсе урманда ағас сығарыу меән мәшғүлмен, тип яуапланы.\nЛәкин ағас эшкәртеү цехы ғына бер ҙә эшләгәнгә оҡшамаған. Хеҙмәткәрҙәр юҡ, ә урман ташыусы техника күптән инде урынынан ҡуҙғалмаған. Тимәк, йорт төҙөтәм тип кәкре ҡайынға терәлеп ҡалыусылар тағы ла булмаҫ, тимә.


Һаумыһығыҙ, хөрмәтле Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы янында эшләгән “Игебай мәктәбе” клубы ағзалары булған йәш дуҫтарым! Һеҙҙе тағы ла мин — клубтың етәксеһе Иҙелбаева Айгөл апайығыҙ сәләмләйем.\nДәресебеҙҙе башларҙан алда шиғриәт тураһында һөйләшеп алайыҡ әле. Һәр кемдә лә шағирлыҡ тәбиғәте йәшәй, тиҙәр. Шағирлыҡ — Хоҙайҙан бирелгән күркәм һәләт ул. Уны күңелдәрендә йөрөтөүселәр нескә хисле була, һүҙҙе тәрән тоя, уны хатта йәнләндереп ебәрә. Шиғри һүҙ һәр заманда ла юғары баһаланған: кеше күңеленә үтеп ингән, батырлыҡтарға дәртләндергән, бәхет күгенә күтәргән, йәки, киреһенсә. Һәр хәлдә, битараф ҡалдыра алмайҙыр, тип уйлайым мин. Матур яҙыр өсөн матур әҙәбиәтте лә күп уҡырға, телде шымартырға кәрәк. Китап уҡыуҙың мөһимлеге тураһында мин һәр дәрестә лә әйтә киләм, быныһында ла ҡабатлайым. Доға ҡабатлағандан иҫкермәй, тиҙәр бит.\nШиғриәткә әйләнеп килһәк, тыуған еребеҙҙең гүзәллеге, беҙҙе яратҡан кешеләребеҙҙең уратып алыуы, тормошта бәхет, мөхәббәт тигән төшөнсәләрҙең йәшәүе һәм ошо хозурлыҡты күрә белеүебеҙ күңелдәребеҙҙе хискә, шиғри моңға этәрә, әйҙәй. Ә “Игебай мәктәбе” клубында тап шундай матурлыҡҡа ғашиҡ ҡәләм тирбәтергә яратыусылар тупланған да инде. Беҙҙең онлайн дәрестәрҙә һеҙҙең ижад емештәрегеҙҙе тикшереп, анализ яһарға өйрәнербеҙ, кескәй әҙәбиәт һөйөүселәрем.\n2-се дәрестә өйгә эш ирекле темаға һәм теләгән жанрҙа ижад итеү ине. Каникулда зиһендәрҙе эшкә егеүе еңелдән түгел – аңлашыла. Шулай булыуға ҡарамаҫтан Гөлсибәр Йәрмөхәмәтова Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаевҡа арналған “Бөйөк шағир” исемле бик матур, төҙөк, эстәлекле шиғыр яҙған. Бөгөнгө дәрестә беҙ ошо шиғырҙы тикшереү өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ ҙә инде.\n“Улым, һиңә әйтәм, киленем, һин тыңла” тигәндәй, был үҙегеҙҙең шиғырҙы тикшереү өсөн дә файҙалы булыр, тип уйлайым.\nӘйҙәгеҙ, ҡылыҡһырлау эшенә тотонайыҡ.\nАуыр заман, ҡыйынлыҡтар,\nТормоштоң зарлы мәле.\nТик бирешмәҫ беҙҙең халыҡ,\nБеҙ — баймаҡтар бит әле!\nШул яҡтарҙа тыуып үҫкән,\nБеҙҙең данлы Абдулхаҡ.\nҺәр бер шиғыр — үҙе тарих,\nҺәр бер әйткән һүҙе хаҡ.\nКүпте күргән, күпте белгән,\nСаф күңелле, һүҙгә бай.\nҮҙ яҡтарын янып һөйгән,\nСая рухлы Игебай.\nЭй, башҡортом, белеүеңсә,\nҒорурланып әйт әле,\nБөйөк шағир әйтеүенсә,\nАфарин, Гөлсибәр! Бик матур шиғыр юлдары килеп сыҡҡан, шулай бит, шиғриәт һөйөүсе дуҫтарым? Әгәр саҡ ҡына зиһенде эшкә еккәндә, барыбыҙҙың да ҡулдан килә. Тәбиғәт йырсыһы, Ватанын сикһеҙ һөйгән, халҡының яҙмышы өсөн әрнеп борсолған, ғүмере буйы тыуған яғы тип янған, күк Ирәндеген юҡһынған, тәбиғәтен ҡурсырға тырышҡан нескә күңелле, оло йәнле бөйөк шағирыбыҙ Абдулхаҡ Игебаев үҙенә ошондай шиғыр арналыуын белһә, ниндәй ҡыуаныр ине! Әле лә рухы шатланалыр, моғайын.\nӘйҙәгеҙ, иң элек шиғырҙың исеменә иғтибар итәйек. Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев бөйөкмө? Әлбиттә! Әммә был исем бер аҙ тапалғаныраҡ бит әле. Шиғыр юлдарына диҡҡәт ҡылайыҡ әле — ҡайһыныһы атама өсөн матур яңғырай икән? Мин, мәҫәлән, “Сая рухлы Игебай” тип алыр инем. Сөнки әҫәр шағир тураһында булғас, атамаһында уҡ уның исеме тороуы отошлораҡ.\nҒәҙәттә, шиғыр дүртъюллыҡтарҙан ҡорола. Ләкин 5, 6 һәм унан да күберәк юлдарҙан торған шиғырҙар ҙа осрай (әйткәндәй, бишъюллыҡтар Абдулхаҡ Игебаев ижадына хас). Ҡобайырҙа иһә уның сиге юҡ кимәлендә – 24 юлға тиклем барып етеүе лә ихтимал. Ана шул бер бөтөнлөктө тәшкил иткән шиғыр юлдары строфа тип атала, ә йырҙа улар куплет тип йөрөтөлә. Шулай итеп, Гөлсибәрҙең ижад емеше 4 юллыҡ строфанан ғибарәт. Аңлашылды, шулай бит?\nШиғырҙы нимә шиғыр итә?\n1) ижектәр һаны\n1. ИЖЕКТӘР ҺАНЫ\nШиғырҙа ижектәр һаны төрлөсә булыуы ихтимал. Ҡобайырҙарҙа, мәҫәлән, ете ижекле шиғырҙар йыш осрай:\nА-там ке-йәү бул-ған ер, (7)\nӘ-сәм ки-лен бул-ған ер, (7)\nКен-де-гем-де киҫ-кән ер, (7)\nТәм-ле һы-уын эс-кән ер. (7)\nАлыҫ йөрөйһө түгел, үҙемдең бала саҡта яҙған әсәй тураһындағы бер шиғырым бишәр ижектән тора:\nДонъ-я йәм-лә-нә (5)\nЙыл-май-һаң ү-ҙең. (5)\nШат-ла-на, йыр-лай, (5)\nТир-бә-лә кү-ңел. (5)\nГөлсибәрҙең шиғыры иһә һигеҙгә – ете ижекле строфа менән яҙылған. Йәғни, беренсе юлда – һигеҙ ижек:\nА-уыр за-ман, ҡы-йын-лыҡ-тар,\nә икенсе юлда – ете:\nТор-мош-тоң зар-лы мә-ле.\nБыл строфа классик өлгө һанала, шиғырға үҙенә күрә аһәң өҫтәй, моң бирә. Әммә, әгәр ҙә шиғыр ошо строфа менән башлана икән, уны аҙаҡҡаса шулай итеп алып барып еткереү зарур. Шиғырҙың мәғәнәһен көсәйтеү өсөн генә тайпылыштар рөхсәт ителә. Яҙыша башлаған саҡта баштан уҡ ошо ҡағиҙәгә буйһонһағыҙ, аҙаҡ интуитив рәүештә үҙегеҙ ошо ҡалып эсендә ижад итерһегеҙ.\nИжектәр һаны тураһында киләсәктә тағы һөйләшербеҙ, әлегә артабан киттек.\nБилдәле тәртиптә килгән һүҙҙәрҙә өндәрҙең оҡшаш булыуы рифма тип аталыуын барыбыҙ ҙа яҡшы аңлайбыҙ, шулай бит? Рифмаларҙың да төрҙәре шул тиклем күп. Хатта рифмаһыҙ шиғырҙар ҙа була икән. Былар хаҡында бер дәрестә генә үтеп бөтөү мөмкин дә түгел.\nГөлсибәрҙең рифмаларына иғтибар итәйек.\nМәле – әле\nАбдулхаҡ — һүҙе хаҡ\nһүҙгә бай — Игебай\nәле – әле\nТәүге һәм дүртенсе рифма һуҙынҡы өндәр менән тамамлана, шуға күрә улар асыҡ рифма:\n2-се һәм өсөнсөһө – ябыҡ рифма (Абдулхаҡ — һүҙе хаҡ,\nһүҙгә бай — Игебай), улар тартынҡы өнгә тамамлана.\nГөлсибәрҙең был шиғырында тағы бер үҙенсәлек күҙгә ташлана – унда тавтологик рифма бар. Нимә ул тавтология? Бер үк һүҙҙәрҙең ҡабатланыуы ул. Ана шул 4-се строфалағы рифма тап шул тавтологик рифма була ла инде. Ғәҙәттә, бындай рифма төрө синоним таба алмағандан түгел, ә шиғырҙы көсәйтеү өсөн ҡулланыла. Был йәһәттән Гөлсибәр үҙенең маҡсатына ирешкән: ул Абдулхаҡ Игебаевтың киң билдәле “Беҙ – баймаҡтар бит әле!” тигән юлдарын үҙенең шиғырында тағы ла рухлыраҡ, пафослыраҡ итеп бирергә ынтылған, афарин!\nШиғри юлдарҙа баҫымлы һәм баҫымһыҙ ижектәрҙең сиратлашып килеүе ритмик быуынды хасил итә. Интонацион паузаға тиклемге ҡабатланып торған шиғри быуын ошондай тамға менән айырып ҡуйыла — //. Әгәр ритмдар дөрөҫ ҡуйылһа, шиғыр моңло яңғырай.\nГөлсибәрҙең шиғыры миҫалында быуындарҙы ҡарайыҡ.\nШул яҡтарҙа // тыуып үҫкән,\nБеҙҙең данлы // Абдулхаҡ.\nҺәр бер шиғыр // үҙе тарих,\nҺәр бер әйткән // һүҙе хаҡ.\nБыл шиғырҙың бер юлы ике быуынға бүленә, шуға күрә ул ике быуынлы строфа тип атала. Бынан тыш өс, дүрт, хатта аралаш быуынлы рифмалар ҙа була.\nИке быуынлы строфанан торған Гөлсибәрҙең тексында ритмика баштан аҙаҡҡаса һаҡлана, шуға күрә уҡыған саҡта тел “абынмай”, киреһенсә, йырлап ебәргән кеүек. «Беҙ — баймаҡтар бит әле!» тигән юлда әҙерәк ритмика тайпылып китә, әммә быны хата тип ҡабул итеү кәрәкмәй — сөнки ул Абдулхаҡ Игебаевтың билдәле шиғырынан алынған.\nӘгәр үрҙә әйтелгән талаптар үтәлеп, шиғырҙың мәғәнәһе булмаһа, уңышҡа ирешеп булмай шул, дуҫтар. Шиғыр нимә тураһындалыр һөйләргә тейеш! Тормоштоң юғары яҡтарын, һоҡланыуҙы, ғорурлыҡты, яратыуҙы йәки әсенеүҙе хис-тойғо һәм көслө фекер менән әйтеп биреү бер ҙә еңел түгел.\nСер итеп кенә әйтәм: күпме йылдар шиғыр яҙһам да, үҙемдең бөтә шиғырҙарымды ла шәп тип әйтә алмайым. Яҙған бер ижад емеше шедевр була алмай шул, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Араларында иң яҡшылары бөртөклө генә була. Тик: “Минән шағирә сыҡмай!” — тип ҡул һелтәп тә ҡуймайым — барыбер ҙә камиллыҡҡа ынтылырға кәрәк. Шиғыр яҙыу – оҙайлы хеҙмәт ул, тиҙ генә сыймаҡланым да, шиғыр әҙер, тип әйтә торған эш түгел. Яҙған саҡта ул шәп булып күренһә лә, ваҡыт үткән һайын ҡабаттан алып ҡараһаң, етешһеҙлектәре шундуҡ күҙгә ташлана. Шулай ҙа, дуҫтар, беҙ һеҙҙең менән алдыбыҙға алғандан баш тарта торғандарҙан түгел, эйеме? Сөнки\nКүңелдәргә шиғыр кәрәк:\nШиғыр ул – тылсым!\nШиғыр һеҙҙең йәнегеҙҙе\nШулай итеп, һеҙгә өйгә эш – әле бына Гөлсибәрҙең шиғырын нисек тикшерһәк, үҙегеҙҙең бер шиғырығыҙҙы ана шулай итеп тикшереп ҡарағыҙ!\nФотоға төшөрөп миңә хәбәр итеп һалырға ла онотмағыҙ! Ә Гөлсибәргә шәп шиғыры өсөн «5» ҡуябыҙ! Афарин! Һиңә илһамлы ижад ҡомары теләйбеҙ, матур-матур шиғырҙар менән гел шулай ҡыуандырып тор!\nҺау булығыҙ! Һеҙҙән хәбәрҙәр көтөп — Айгөл апайығыҙ Иҙелбаева.


Дуҫлыҡ еңде » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Дуҫлыҡ еңде\nДуҫлыҡ еңде 17.01.2012 // Спорт һәм туризм\n– Раевкалағы заманса спорт комплексы күптәрҙе көнләштерерлек, бында спорттың бөтә төрө буйынса ла күнекмәләр алып барырға мөмкин, ысынлап та, шөғөлләнеү өсөн һәр йәһәттән дә уңайлы шарттар булдырылған. Командаларҙың етди әҙерлеге йөҙҙәрендә сағыла, көслөләрҙең, етеҙҙәрҙең, отҡорҙарҙың алдынғылыҡты бирмәйәсәге көн кеүек асыҡ. Ә мин дуҫлыҡтың еңеүен теләйем, – тине министр һәм, иҫке Яңы йыл һәм Матбуғат байрамы менән ҡотлап, иң изге теләктәрен еткерҙе.\nӘлшәй районының хакимиәт башлығы Дамир Мостафиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, бында иллегә яҡын спорт төрө киң йәйелдерелгән. Ауыл хужалығы һәм иҡтисад тармағында, мәғариф һәм мәҙәниәт өлкәһендә тәүге унау иҫәбендә булған шикелле, улар спортта ла һынатмай. Маҡсаттары – йәштәрҙе үҙҙәренең өлгөһөндә тәрбиәләү, балалар күңелендә бәләкәйҙән спортҡа һөйөү уятыу.\nВолейбол уйынында гәзиттәр ("Башҡортостан", "Кызыл таң", "Йәшлек", "Йәншишмә", "Альшеевские вести"), журналдар ("Ағиҙел", "Шоңҡар", "Башҡортостан уҡытыусыһы"), район хакимиәте белгестәре һәм йәштәр айырым командалар булып көс һынашты. Әлшәйҙәрҙең йыйылма командаһы менән "Башҡортостан" дәүләт телерадиокомпанияһы хеҙмәткәрҙәре араһындағы хоккей көсөргәнешле барҙы. Шулай уҡ шашка, шорт-трек, дартс, өҫтәл теннисын да ҡыҙыҡһынып ҡараныҡ. Әлбиттә, иң-иңдәр бүләкләнде, кис халыҡ боҙҙа шыуырға килде.\nБеҙҙә йыш ҡына республика сараларын баш ҡалала уҙғарыу ғәҙәткә ингән. Гәзит уҡыусылар өсөн дә журналистарҙың ҡышҡы олимпиадаһының Өфөлә түгел, ә Әлшәйҙә үтеүе кемгәлер сәйерҙер. Башҡортостандың Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков белдереүенсә, беренсенән, Әлшәйҙә спорт яҡшы үҫешкән һәм был тәңгәлдә төрлө уйындар киң йәйелдерелгән, уны журналистарға күрһәтеү һәр йәһәттән дә отошло, икенсенән, сарала хәбәрселәр үҙ-ара аралаша, фекер алыша.\nРайон етәкселегенең спортҡа ҙур әһәмиәт биреүенә шаһит булдыҡ. Йылдан-йыл спорт төрҙәрен арттырыу йүнәлешендә күп эштәрҙең ғәмәлгә ашыуы шатлыҡлы. Ысынлап та, олоһо ла, кесеһе лә төрлө уйындарға теләп ҡушыла. Шуныһы ла иғтибарға лайыҡ: белем усаҡтарында физкультура дәрестәре, ҡайһы миҙгел булыуына ҡарамаҫтан, тышта саф һауала үтә.


Рухи аҙыҡ, зауыҡ артынан » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Рухи аҙыҡ, зауыҡ артынан\nРухи аҙыҡ, зауыҡ артынан 11.04.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nНефтекама дәүләт филармонияһының Өфөгә концерт менән килеүе тураһында “Юлдаш” радиоһынан ишетеп ҡалдым. Уларҙың сығышы һәр саҡ яңылыҡ алып килеүен иҫәпкә алып, барлыҡ эшемде ҡалдырып, тамашаға йүгерҙем.\nФилармония директоры Рәйес Исмәғилев, һәр ваҡыттағыса, элекке ябайлығын һаҡлап, тамашасыны ишек төбөндә үҙе ҡаршылап тора. Эйе, оҙаҡ йылдар Өфөлә яуаплы вазифаларҙа эшләгән Рәйес Абдрахман улына бында һәр кем таныш, яҡын кеүек тойола.\nКонцерттарҙы ҡалдырмай тиерлек йөрөгән танышым менән осрашып һөйләшеп торғанда ул: “Гел бер үк кешеләр концертҡа йөрөй ине. Бөгөн иһә таныш булмаған тамашасы күпселекте тәшкил итә, төрлө милләт вәкилдәре бар”, – тине.\nЫсынлап та, уның һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бар. Нефтекама дәүләт филармонияһының “Ҡәрҙәштәр” башҡорт, “Ҡайтауаз” татар, “У Сем” марий эстрада төркөмдәренең, “Түңгәүер” бейеү ансамбленең сығыштары бергә ҡушылһа, үҙе бер ҙур көс булып, оло тамашаға әйләнә. Был юлы ҡунаҡтар “Йырҙарым – йылдар ауазы” исемле бай концерт программаһын алып килгән.\nБеренсе бүлек “Йөрәк балҡышы” композицияһы менән башланды. Артабан да йыр-бейеү сығыштары композициялар менән аралаштырып алып барылды. Улар араһында “Салауат Юлаев”, ҡурайға бағышланғандары бер кемде лә битараф ҡалдырмағандыр. Сараны матур итеп һүҙ оҫталары Розалия Иҙелбаева менән Илгиз Миңләхмәтов алып барҙы.\nКонцерт дуэттарға ла, яңғыҙ башҡарылған йырҙарға ла бай булды. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Раян Алтыншинды Өфө тамашасыһы бигерәк тә ярата: һәр сығышынан һуң уны сәскәгә күмделәр. Сүриә Ғималова ла көслө, моңло тауышы менән күңелдәрҙе тирбәлтте. Филармония йәш йырсыларҙы йәлеп итеү буйынса ла әүҙем эш алып бара. Ирина Халиҡова, Иҙел Исҡужин, Розалия Иҙелбаева, Азат Ҡарасурин, Руфина Йәнбирҙина, Лиана Ғәлина кеүек йәштәр бында үҙ урынын уңышлы тапҡан. Илгиз Миңләхмәтов рус телендә йырҙар бүләк итте. Илнур Мөфтәхов татар йырҙарын башҡарҙы.\nФилармония солистары башҡарыуында “Һандуғас” попуррийы бигерәк тә уңышлы килеп сыҡты. Концертта донъя классикаһы булған Ж. Бизеның “Куплеты Эскамильо”, “Кармен” операһынан өҙөк, Лучи Далоның “Памяти Карузо” кеүек әҫәрҙәр ҙә яңғыраны.\nҺәр ижади төркөмдөң үҙенең яратып башҡарған бейеүҙәре була. “Түңгәүер” бейеү ансамбле сәхнәгә сығарған “Турат”, “Нәркәс” башҡорт бейеүен, лирик хореографик күренешен, “Ҡалтасы марийҙары”, “Эй, йәнем” һәм башҡа бейеүҙәрҙе кинәнеп ҡараныҡ. Шулай уҡ “Зилалай”, “Өс татар”, “Елән” һәм башҡа бейеүҙәр ҙә алҡыштарға күмелде.\nКонцертты әҙерләүселәр режиссураға ныҡ иғтибар иткән. Һәр шиғыр, йыр бейеү менән оҙатыла килде. Йырҙар башҡарылған мәлдә акробатик элементтар ҙа ҡулланылды. Экранда иһә теманы яҡтыртҡан ҡабатланмаҫ фотоһүрәттәр, видеояҙмалар күрһәтелде. Филармонияла костюмдарға ла ныҡ иғтибар бирелә, һәм был артистарҙың һәр сығышына яңы кейем тәғәйенләнеүендә лә сағыла.\nҒөмүмән, тамашасы ике бүлектән торған сарала йөкмәткеле сығыштар ҡарап, рухи аҙыҡ, зауыҡ алып ҡайтты.


Хасково һәм Безразличный менән Бушлай - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nХасково һәм Безразличный менән Бушлай\nМөхәббәт - ул көрәш аяуһыҙ булды\nСоциаль селтәрҙәрҙә һәм башҡа сайттарҙа Инеү хаҡы бушлай танышырға һәм Теркәү теркәлгән варианты ҡулланылған, сөнки Тап теләгән ир-егеттәр ир-Егеттәр, ҡатын ҡыҙ, тиҙ арала Ҡалаға болгар булып һайланаШулай ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс һөйләшеүҙәр Башында һәр беренсе шишәмбеһендә вторникот. Шулай итеп, һеҙ шулай уҡ Ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙың Төп аңламаусанлыҡ аңлап поведения-тәртиптә Стереотип был ир-егет һәм Ҡатын-ҡыҙ. Әгәр юҡ, ауыҙ һайлай һәм Үҙгәртә алаһығыҙ, ләкин был мөнәсәбәт Урынлаштырыу хәҙер еңел, элек ҡарағанда. Проблемалары, кешеләрҙең бер йәш ҡыҙ Менән йәш зарлана ул, - был Мөнәсәбәттәр больно, уны күрһәтеү.\nКлэри, йәғни иҫбатлап айырмалы рәүештә, Бөтә нәмә тәртиптән башлана ул Шунда уҡ, нимә эшләгеҙ ҙә, тынысланығыҙ.\nҺин ни эшләй ала. Биш еңеүсе. Был мөмкин булһын өсөн аңлатып, Ир-аттар һәм ҡатын-кыҙҙар, Улар яратып өсөн көрәш стратегияһын Эшләй, төрлө. Шул, кем еңелә көтә, ҡатын-Ҡыҙҙың роле, ҡатын-ҡыҙҙың холоҡ-Фиғелен булдырыусы дәртләндереү, мужской стиль. Һуғыш араһында профессиональ бәйләнештәрҙе бар, Эсендә янған факел һәм һыуытыу деконструкция. Әммә был мөмкин түгел, артыҡ Ҡурҡыныс булыуын беренсе булып ир-Егеттәрҙе ҡарата алам. Ҡатын-ҡыҙ булырға тейеш тураһында Уйлай, ни ир-атта булыуы Яҡшы, сөнки, әгәр ул хатта Комментарий еңеп, киләһе дүрт ир-Егет түгел ул, ни күҙе Яҡшы ҡатын-ҡыҙ, ир-аттың күҙе. Бөтә ҡатын-ҡыҙ-ир-атты Был, уларға бында ҡыҙыҡ, бында Улар булыуын теләйем. Тышҡы ҡиәфәте тураһында ғына һүҙ Бара, ә һеҙ иң тәүҙә Хәл, кем фекер йөрөтә. Ләкин этикет юҡ,коммуникатив аҡыл юҡ. Ҡатын-ҡыҙ матур форма, әлбиттә, Мөмкинлеге булыуы ҙур ҡыуаныс. Әгәр һеҙҙе кеше булыуын теләп Ҡарай, әммә үткер, үҙ һүҙле, Ни тиклем хужа булып ҡалдымы. Опроса3 алыу һөҙөмтәләре түбәндәгесә булды. комментарий.\nНанкин булараҡ, Был етди мөнәсәбәттә.\nکی طرح, داخلہ مفت ہے اور غیر رجسٹرڈ.\nбушлай таныша видео онлайн балалар өсөн танышыу видео видеочить танышты бушлай ҡыҙы менән 18 йыл видеочить таныш булмаған теркәлгән онлайн видео чат видеочивать һәм башҡа бушлай теркәү онлайн видео сайтында танышырға видеочивать пар эротическое шунда таныштыҡ. интим танышты видео


Инфоурок / Другое / Научные работы / МАН "Башҡорт әҙәбиәтендә тыуған йорт образы" 7 класс\nӨфө ҡалаһы округы хәкимиәтенең мәғариф идаралығы\nӨфө ҡалаһы округы Совет районының 94-се лицейы муниципаль\nБюджет дөйөм биреү учрежденияһы\nБашҡорт әҙәбиәтендә тыуған йорт образы\nТыуған йорт бик күп кешелек культуралары өсөн фундаменталь образ булып тора. Йортло булыу, нигеҙ ҡороу, тыуған йортоңдо юғалтыу, атай йортонан сығып китеү һәм уға кире әйләнеп ҡайтыу, юл буйындағы яңғыҙ йорт – былар бөтәһе лә поэзияла киң сағылыш тапҡан мотивтар.\nЙорт ул кеше тормошоноң башланған һәм тамамланған урыны. Ул быға тиклем йәшәгән быуындар тураһында хәтирәләр һаҡлай.\nКүп мәғәнәлелек – образдағы төп үҙенсәлектәрҙең береһе. Тыуған йорт образы ла үҙенең күп мәғәнәлеккә эйә булыуы менән иғтибарҙы йәлеп итә.\nҺәр бер шағир ижадында тыуған йорт образы ниндәйҙер символик мәғәнәгә эйә. Сөнки бала саҡҡа, тыуған нигеҙгә бәйле һәр бер яҙыусының күңелендә үҙенә генә хас хәтирәләр йәшәй.\nШағирҙар ижадын байҡағанда йорт образының төрлө йөкмәткегә эйә булғанлығын күрергә мөмкин. Башҡорт шиғриәтендә тыуған йорт образы, уның нидәй мәғәнәгә эйә булыуын, был образдың динамикаһын, ваҡыт, арауыҡ категориялары, башҡа образдар менән бәйләнешен өйрәнеү хәҙерге көндә актуаль мәсьәлә булып ҡала.\nМинең эшемдең маҡсаты башҡорт шағирҙары ижадында йорт образының ниндәй символик мәғәнәгә һәм йөкмәткегә эйә булыуын асыҡлау.\nБыл маҡсатҡа ярышлы рәүештә түбәндәге бурыстар билдәләнде:\nТыуған йорт образының башҡа образдар менән бәйләнештәрен билдәләү.\nТыуған йорт образының башҡорт шиғриәтендә динамикаһын күрһәтеү.\nЭшем инештән, бер бүлектән, йомғаҡлауҙан һәм библиографиянан тора.\nТыуған йорт, ер, нигеҙ образдарының тарихи ерлеге\nБашҡорт әҙәбиәтендә тарихи-мифологик дәүерҙәрҙән бирле һаҡланып килгән, халыҡ тормошон, уның фәлсәфәһен сағылдырған образ симводар бик күп. “Йорт –нигеҙ” образы иһә, ана шундай архетип образдар рәтенә керә.\nБоронғо кеше аңында йорт төшөнсәһе төп урынды алып тора. Ул кешенең холоҡ-фиғеленә, менталитетына йоғонто яһаған, уратып алған донъя менән бәйләнешен билдәләгән.\n“Өй-ҡаралты, кәртә-ҡура, нигеҙ- тупһа ҡотона ышаныу башҡорттарҙа көслө булған. Быны өй ҡото, өй ҡотлау, нигеҙ ҡото, тупһа ҡото, ҡотло урын кеүек һүҙбәйләнештәр ҙә иҫбатлай. Икенсенән, элегерәк берәй өйҙә кеше йыш ауырыһа, үлем-ҡаза йышайһа, мал-тыуар әленән-әле тәләфләнһә, өй хужаһы нигеҙ алыштырған. Бында ла ҡотһоҙ нигеҙ, ҡотһоҙ өй яманлыҡтарына ышаныу сағыла. Нигеҙ, өй ҡотло булһын өсөн, ҡотло урын һайлауҙан тыш, нигеҙгә, өрлөк башына көмөш тәңкә, йөн һалыу йолаһы әле лә бар.\nЫшаныуҙар буйынса, көмөш тәңкә, йөн (төн) ҡот тота икән: “Төклө аяғың менән! Ҡотло аяғың менән!” тигән килен ҡаршылағанда әйтелә торған синоним һөйләмдәр килен төшөргәндә йәки йортҡа мал ингәндә әйтелгәндә ырыҫ, ҡот, бәхет мәғәнәһендә ҡулланыла.\n“Ҡотло, бәхетле нигеҙ ҡороу өсөн Дим башҡорттары Нигеҙ бутҡаһы тигән йола үткәрер булған. Был йола шунан ғибәрәт: яңы өйгә нигеҙ һалған кешегә ауылдаштары төрлө ризыҡ-тәғәм килтергән. Әүәлге, исеме күрһәткәнсә, был ризыҡ тик бутҡа булыуы ихтимал. Башҡорт традицияһында бик боронғо ҡарға бутҡаһы йолаһы булыуын иҫкә алһаҡ, нигеҙ бутҡаһы ла, уның семантикаһы ла халҡыбыҙ тарихының төпкөлөнә барып тоташа.\nНигеҙ ҡороусыға килтерелгән ризыҡты бергәләп, күмәкләп ашау мотлаҡ булған. Ашағандан һуң, уҡый белгәне – доға уҡыған, белмәгәне ҡот, бәхет теләгән; ҡалған бутҡаны, башҡа ризыҡты нигеҙгә һалғандар, шунан ғына нигеҙ ҡора башлағандар. Нигеҙ ташына килтерелгән ашамлыҡ ҡалдығын һалыу йолаһы бәғзе ерҙе лә һаҡлаған”\nЯңы өй һалып ингәс, өй ҡотлау йолаһы үткәрелә. Был йоланың тамырҙары ла бик боронғо осорҙарға барып тоташа. Ҡотлаусылар ғәҙәттә ҡот тота торған бүләктәр – яҫтыҡ, мендәр, кейеҙ, балаҫ, таҫтамал, янсыҡ, йәғни төклө һәм көмөш (тәңкә, ҡалаҡ, һауыт) әйберҙәр бүләк иткәндәр.Өй ҡотлаусылар мотлаҡ “Өйөгөҙ ҡотло булһын, нигеҙегеҙ ҡотло булһын” тигән һүҙҙәрҙе лә әйтергә тейеш. Бында инде “төклө” әйбер, көмөш тәңкә, ҡалаҡ менән бер рәттән, өйҙө ҡотайтыу өсөн дә унда- бында йөн төйөнсөктәре, ҡаҙ, өйрәк ҡанаты, мамығы эленеп ҡуйылған.\nЙорт образы фольклор әҫәрҙәрендә лә йыш осрай. Күп осраҡта өй персонаждар йәшәгән һәм төрлө ваҡиғалар барған урын булараҡ сығыш яһай. Ул күберәк әкиәттәрҙә осрай һәм һөйләнелгән хәл-ваҡиғаларҙың, күренештәрҙең ысынбарлыҡта булыу эффектын тыуҙырыуҙа мөһим роль уйнай. Мәҫәлән:\nБорон- борон заманда бар ине, ти, бер ауыл. Ул ауылдың бер яҡ осонда ғына, башҡа өйҙәрҙән айырым, тәҙрәһе ҡарындыҡ, башы һалам менән ябылған бер тупалаҡ ҡына өй бар ине, ти (“Умыс” әкиәте).\nСәфәр, Зөләйхаһы менән хушлашып, бер үҙе генә юлға китә. Бик оҙаҡ барғандан һуң, бер йәшел өйгә инә, бөтә булған нәмәләрҙе ҡарап сыға. Бер яҡ ситтә бер йәшел таяҡ, йәшел сәкмән, йәшел эшләпә, йәшел сабата элеүле торған була (“Сәфәр”әкиәте).\nЙыш ҡына әкиәт геройы, бәхет эҙләп, йыраҡ юлға сыға һәм, төрлө ауырлыҡтарҙы еңеп, кире тыуған йортона әйләнеп ҡайта. Тимәк, йорт һәм юл образдарының бәйләнеше халыҡ ижадынан уҡ килә.\n“Батырҙар тураһындағы әкиәттәрҙә егет тәүҙә ике-өс башлы дейеү урлап алып килгән, баҡыр йортта көн иткән ҡыҙҙы ҡотҡара, уның менә ирле-ҡатынлы булып бер аҙ торғас, юлын дауам итә. Алты башлы дейеүҙе алышта еңеп, көмөш йорттағы ҡыҙ менән туй яһап, байтаҡ ваҡыт тора.Шунан туғыҙ башлы дейеүҙе юҡ итеп, алтын йорттағы иҫ китерлек һылыуҙы яҡын итә. Һуңынан егет баҡыр, көмөш һарайлы ҡыҙҙарҙы иптәштәренә йәиһә ағаларына ҡатын итеп бирә, үҙенә алтын һарайлы һылыуҙы ала.Күккә тейеп торған баҡыр,көмөш, алтын йорттар ҡороп ебәрәләр, донъяны шаулатып туй яһайҙар, бергәләп бөтмәҫ байлыҡтарына күмелеп йәшәйҙәр”.\nҠайһы бер башҡорт халыҡ эпостарында тыуған ерҙе, йорт-илде һағыныу мотивы үҙәккә ҡуйыла. Халыҡ аҡылынса алтын-көмөш яуған ерҙән тыуған-үҫкән ил артыҡ. Борон кендек ҡаның аҡҡан, ҡанбабалар ғүмер иткән ерҙә түл йәйеп, байман табып йәшәү, ырыуыңдың, ил-йортоңдоң именлеген һаҡлау хуш күрелгән, изге йола һаналған. Урал батыр мәңге үлмәҫ төҫ алһын өсөн Йәншишмә һыуын йәнтөйәгенә һибә. Халыҡ торлаҡ ҡороп, бер- береһенә йөрөшөп, бергә уйнап, көлөшөп, именлектә көн итә.\n“Аҡбуҙат”, “Заятүләк менән Һыуһылыу” эпостарында ла батырҙар үҙ тыуған илен, йорт – ерен һыу аҫты донъяһына, алтын һарайҙарға алмаштырмай, һыуһылыуҙарға өйләнеп, мал эйәртеп ергә ҡайта. Әлбиттә, ҡыҙҙарҙың егеттәрҙе үҙ илдәрендә ҡалдырырға ла уйы юҡ түгел. Нәркәс Һәүбәнгә былай ти:\nЕгет, һүҙең һүҙ булһын,\nҺиңә антым бирмәйем,\nҠан – яу асмай арала\nМамыҡ түшәп йәшәйем,\nИлем аралап йөрөрһөң,\nБар һарайҙы күрерһең.\nҺарай ҡыҙҙары йырлап – йырлап ҡунаҡ итһә лә, Һәүбән сит мөхиттә толҡа тапмай, бойоға, Аҡбуҙат менән Уралына, йорт – иленә ҡайта. Һуңынан Нәркәс тә буй бирә, һөйгәне менән тиң ғүмер һөрөргә риза була.\n“Заятүләк менән Һыуһылыу” эпосында ла Заятүләк, Асылыкүл төбөндә сихри донъяла сибәрлектә тиңдәше юҡ һөйгән Һыуһылыуы менән бер мохтажһыҙ байманлыҡта йәшәүенә ҡарамаҫтан, тыуған илен, ер тормошон һағына. Кейәүенең һарғайып һағыуының күреп, һыу батшаһы: Заятүләк, һин ер улы, ерһеҙ йәшәй алмаҫһың. Һин – бөгөндән үк үҙ иркеңдә, бында көсләп тотмайым. Балҡантауыңа ҡайтып донъя көтөгөҙ. Һыуһылыу һинең менән барыр: ир ҡатын артынан йөрөмәй, ҡатын ир артынан йөрөй. өйөрөмдән Аҡбуҙ толпарҙы ал. Донъя ҡороп ебәреү өсөн мал бирәм”, ти. Заятүләк Аҡбуҙ толпарға атланып, Һыуһылыуҙы алдына ултыртып, һыу батшаһы менән хушлашып, күлдән\nсығып китә, Балҡантауға юл тота.\nКеше ҡайҙа ғына бармаһын, ҡайҙа ғына йөрөмәһен, тыуған тупраҡ, йорт ил һәр ваҡыт үҙенә тарта, уның туҙаны ла ҡәҙерле, әреме лә хуш еҫле.\n“Иҙеүкәй менән Мораҙым” эпосында йорт образына ҡағылышлы ошондай юлдар бар:\nУрал- атым тыуған йорт,\nУрал- атым үҫкән йорт,\nЙылҡыһы мал тулған йорт;\nЯйыҡ, Иҙел батырҙар,\nБары шунда булған йорт\nУларҙан тыуған балалар\nҮҙ ырыуын йәйгән йорт\nҠыпсаҡ, Ҡатай, Тамъяндар,\nЕт ырыуын йыйған йорт.\nАңлашылыуынса, башҡорт эпостарында йорт образы ил, халыҡ, тыуған ер, дәүләт мәғәнәһендә килә\nЭпостарҙа урын алған тыуған ерҙе, тыуған йортто һағыныу мотивы бәйеттәрҙә лә үҫтерелә. Мәҫәлән:\nҠәләм алам ҡулыма,\nЯҙам сәләм өйөмә.\nБыл хеҙмәтте бөтөрөп,\nҠайтҡым килде өйөмә.\n(“Сәлмән еҙнәмдең бәйете ошолор”).\nФольклор әҫәрҙәрен төпсөү борон борондан башҡорт халҡымдың тыуған йортҡа булған ҡарашын, уның рухи донъяһын тоҫмалларға мөмкинлек бирә.\nУрын төшөнсәһе булараҡ, йорт образы халыҡ ижадында әһәмиәтле роль уйнай. Ул күп осраҡта персонаждарҙың йәшәү урыны булып тора. Ваҡиғалар ҙа йыш ҡына өй эсендә бара. Был инде йорт образының боронғо дәүерҙә үк кешенең тормош-көнкүренешендә үҙәк урынды алып тороуын күрһәтә.\nБөгөнгө башҡорт шиғриәтендә таралған тыуған ерҙе, тыуған йортто һағыныу мотивы ла ауыҙ-тел ижадына барып тоташа. Тыуған ер, тыуған йорт кешене һәр ваҡыт үҙенә тарта. Боронғолар аматынса, алтын-көмөш яуған ерҙән тыуып-үҫкән ил артыҡ. Ай, ҡояш кеүек, донъяла тыуған нигеҙ ҙә бер генә.\nБашҡорт әҙәбиәтендә тыуған йорт образы күп кенә шағирҙар ижадында сағылыш тапҡан. Сөнки бер генә шағир ҙа үҙенең тәү аяҡ баҫҡан еренә, ғәзиз йортона битараф түгел. Ҡарап үтелгән шиғырҙар беҙҙе ҡыҙыҡлы һығымталарға алып килде.\nТыуған илде йорт тип атау халыҡ ижадынан баш ала. Сөнки “Иҙеүкәй менән Мораҙым” эпосын да уҡ Уралды йорт тип әйткән юлдар бар.\nТыуған йорт һәм юл образдарының бәйләнеше лә башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижадынан юл ала. Әкиәт батырҙары һәр ваҡыт бәхет эҙләп юға сыға. Бөгөнгө башҡорт шиғриәтендә лә лирик герой, донъя күрер, илгә хеҙмәт итер өсөн, оло юлға сыға. Әкиәт геройы ҡабат тыуған йортона әйләнеп ҡайтҡан кеүек, лирик герой ҙа, һағыныуы сиктән ашҡан саҡта, күңеленә йыуаныс, йәненә тыныслыҡ табыр өсөн тыуған усағына әйләнеп ҡайта. Йәғни юл һәр ваҡыт түңәрәктең әйләнеү траекторияһы кеүек тыуған яҡҡа кире борола.\nБашҡорт әҙәбиәте тарихы. 6 томда. 6-сы том/Төҙ.Байымов Р.Н., Бикбаев Р.Т., Хөсәйенов Ғ.Б., - Өфө: Китап, 1996\nБикбаев Р.Шағир һүҙе – шағир намыҫы. - Өфө: Китап, 1997\nӘхмәтйәнов К.Ә. Әҙәбиәт теорияһы.- Үҙгәрешле 3-сө баҫмаһы. - Өфө: Китап, 2003\nБашҡорт әҙәбиәте тарихы. 6 томда.5-се том/ Төҙ. Байымов Р.Н., Бикбаев Р.Т., Хөсәйенов Ғ.Б. - Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1993\nБәҙретдинов В.Хәҙерге башҡорт поэзияһында гражданлыҡ лирикаһы// Ватандаш.- 2007\nХисаметдинова Ф.Ғ. Башҡорт мифологияһы: Белешмә - һүҙлек. - Өфө: Ғилем, 2002\nБәҙретдинов С. Эпостарҙа һәм риүәйәттәрҙә ғаилә ҡороу рәүеше// Ватандаш.- 2007\nХисаметдинова Ф. Башҡорт мифологияһында ҡот // Ватандаш. – 2002\nНомер материала: ДБ-216793