Исми Әғҙам | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Доғалар һәм намаҙ > Исми Әғҙам\n« «Доға и Хәбиб»\nРиүәйәттер: пәйғәмбәребеҙ бер көн мәсжиддә (мәсеттә) мөбәрәк арҡаһын михрабҡа ҡуйып ултыра ине. Джәбраил ғәләйһиссәләм килде үә сәләм бирҙе, дәхи әйтте: «Йә Мөхәммәд (салләллаһү ғәләйһи үә сәлләм)! Тәңребеҙ һиңә сәләм ҡылыр».\nУнан һун Джәбраил ғәләйһиссәләм әйтте: «Йә Мөхәммәд ﷺ! һәр кем был доғаны уҡыһа, йә үҙе менән тотһа, гонаһы тауҙар һәм диңгеҙҙәр ҡәҙәрле булһа ла, Аллаһ Тәғәлә ярлыҡар был доға бәрәкәтендә һәм һәр кем был доғаны ғүмерендә бер мәртәбә уҡыһа йә күтәрһә, Аллаһү Тәғәлә уға ике хур ҡыҙын бирер. Был доғаны Рамаҙан айының ун бишенсе көн ауыҙ асҡанда уҡыһа бик күп сауап бирер, һәр төрлө хәжәт теләһә үтәлер, һәр кем был доғаны уҡыһа, йә күтәрһә, ҡиәмәттә ҡупҡан ваҡытта сират күперенән анһат кисәр. Йә, Мөхәммәд ﷺ! Һәр кем ошо доғаны паҡ иғтиҡаде менән күтәрһә, ҡиәмәттә ҡубарылған ваҡытта ожмахты үҙ ҡулы менән асыр, уның йөҙҙө айҙың ун дүртенсе көнө кеүек булыр. Мәхшәр көнөндә халыҡтар һорарҙар: «Кем был? Ҡайһы пәйғәмбәрҙер?» — тиерҙәр. Ғәйептән бер ауаз килер: «Пәйғәмбәр түгелдер, әммә был кем ул торор, ул Исми Әғҙам доғаһын уҡымыш ине, йә үҙе менән тотмош ине». Унан һуң пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм әйтте: «Йә ҡәрҙәшем, Джәбраил! Һин был доғаның мәдехене шул ҡәҙәр тинең, мин ғәжәпкә ҡалдым», — тине. Унан һуң Джәбраил ғәләйһиссәләм әйтте: «Йә, Мөхәммәд ﷺ! һәр кем был доғаны уҡыһа, йә күтәрһә намаҙға ялҡау булһа харис булыр (теләкле), һәр кем был доғаны уҡыһа йә күтәрһә дошмандары уға ҡурҡыныс булмаҫ.\nЙә, Мөхәммәд ﷺ! Һәр кем был доғаны бер йөклө ҡатынға яҙып эсерһә, Аллаһү Тәғәлә ул ҡатынға анһатлыҡ бирер. Был доғаны уҡыһа йәки күтәрһә (үҙе менән йөрөтһә) янар утҡа керһә, янмаҫ. Йә, Мөхәммәд ﷺ! Әгәр һинең өммәтеңдең ҡурҡыуы булмаҫ ине, был доғаның шәрехене үә сауабыны шул ҡәҙәрҙер ки, бының менән ғәмәл итәрҙәр, был доғаның сауабы шул ҡәҙәрҙер ки, барлыҡ ғәләм халҡы яҙыусы булһалар ҙа, был доғаның шәрехене яҙа алмайҙар. Был доғаны Исми Әғҙам тиерҙәр, әммә беҙ мөхтәсәр ҡылдыҡ тамамланыҡ.\nДоға Исми Әғҙам\nЙәә Жәмиилү йәә Аллааһ, йәә Ҡариибү йәә Аллаһ,\nйәә Мүжиибү йәә Аллаһ, йәә Нәжиибү йәә Аллаһ,\nйәә Хәбиибү йәә Аллааһ, йәә Раззәәҡу йәә Аллааһ,\nйәә Мәғруфү йәә Аллааһ, йәә Ғәҙыымү йәә Аллааһ,\nйәә Ләтыыфү йәә Аллааһ, йәә Хәннәәнү йәә Аллааһ,\nйәә Мәннәәнү йәә Аллааһ, йәә Дәййәәнү йәә Аллааһ,\nйәә Сүлтаанү йәә Аллааһ, йәә Сүбехәәнү йәә Аллааһ,\nйәә Мүстәғәәнү йәә Аллааһ, йәә Мүхсинү йәә Аллааһ,\nйәә Рахмәәнү йәә Аллааһ, йәә Рахиимү йәә Аллааһ,\nйәә Кәриимү йәә Аллааһ, йәә Мәжиибү йәә Аллааһ,\nйәә Хәмиидү йәә Аллааһ, йәә Хәкиимү йәә Аллааһ,\nйәә Мүҡтәдиру йәә Аллааһ, йәә Ғәлиимү йәә Аллааһ,\nйәә Ғафүүру йәә Аллааһ, йәә Ғаффәәру йәә Аллааһ,\nйәә Мүбдийү йәә Аллааһ, йәә Ҡадииру йәә Аллааһ,\nйәә Мүғиидү йәә Аллааһ, йәә Ҡадиимү йәә Аллааһ,\nйәә Раафиғү йәә Аллааһ, йәә Шәкүүру йәә Аллааһ,\nйәә Сабууру йәә Аллааһ, йәә Бәсыыру йәә Аллааһ,\nйәә Сәмииғү йәә Аллааһ, йәә Әүүәлү йәә Аллааһ,\nйәә Әәхыру йәә Аллааһ, йәә Ҙааһиру йәә Аллааһ,\nйәә Бәәтынү йәә Аллааһ, йәә Үәкиилү йәә Аллааһ,\nйәә Ҡуддүүсү йәә Аллааһ, йәә Сәләәмү йәә Аллааһ,\nйәә Мүъминү йәә Аллааһ, йәә Мүһәйминү йәә Аллааһ,\nйәә Ғәзиизү йәә Аллааһ, йәә Жәббәәру йәә Аллааһ,\nйәә Халлииҡу йәә Аллааһ, йәә Бәәри ү йәә Аллааһ,\nйәә Ғәлләәмү йәә Аллааһ, йәә Хәййү йәә Аллааһ,\nйәә Ҡаййүүмү йәә Аллааһ, йәә Ҡаабиҙу йәә Аллааһ,\nйәә Бәәситу йәә Аллааһ, йәә Мүғиззү йәә Аллааһ,\nйәә Мүҙиллү йәә Аллааһ, йәә Ҡаүиийү йәә Аллааһ,\nйәә Мәәниғү йәә Аллааһ, йәә Хәәфиҙу йәә Аллааһ,\nйәә Дәәфиғү йәә Аллааһ, Кәфиилү йәә Аллааһ,\nЖәлиилү йәә Аллааһ, йәә Джәмиилү йәә Аллааһ,\nйәә ҙәл Жәләәли үәл икраами йәә Аллааһ, йәә Кәмәәлү йәә Аллааһ,\nйәә Мүжиибәд-дәғүәәти йәә Аллааһ, йәә Мүңзиләл бәракәәти йәә Аллааһ,\nйәә Мүхиййәс-сәййиәәәти йәә Аллааһ, йәә Раафиғәд-дәражәәти йәә Аллааһ,\nйәә Ҡауиййү йәә Аллааһ, йәә Мүфәттихәл әбеүәәби йәә Аллааһ,\nйәә Дәәъимү йәә Аллааһ, йәә Фәрдү йәә Аллааһ,\nйәә Витру йәә Аллааһ, йәә Әхәдү йәә Аллааһ,\nйәә Самәдү йәә Аллааһ, йәә Мәхмүдү йәә Аллааһ,\nйәә Саадиҡал үәғди йәә Аллааһ, йәә Ғәлиййү йәә Аллааһ,\nйәә Шәәфи ү йәә Аллааһ, йәә Кәәфи йәә Аллааһ,\nйәә Ғәәфи ү йәә Аллааһ, йәә Мүстәғәәнү йәә Аллааһ,\nйәә Мүтәғәәли йәә Аллааһү, йәә Һәәди йәә Аллааһ,\nйәә Ҡаадиру йәә Аллааһ, йәә Фәәһиру йәә Аллааһ,\nЙәә Ҡаһһәәру йәә Аллааһ, йәә Фәттәәхү йәә Аллааһ,\nйәә Раббәс-сәмәәүәәти үәл-әрды йәә Аллааһ,\nйәә Мәәликәл Мүлки йәә Аллааһ,\nАллааһүммә иннии әсъәлүкә бихәҡҡы һәәҙиһил әсмәәәәъи күллиһәә ән тусаллимйә ғәләә Мүхәммәдин үә ғәләә әәли Мүхәммәд үәрхәм Мүхәммәдән үә ғәләә әәли Мүхәммәдин кәмәә салләәйтә үә сәлләмтә үә бәәрактә ғәләә Иберааһимә үә ғәләә әәли Иберааһимә фил ғәәләмиин.\nРаббәнәә иннәкә хәмиидүм мәжииде.\nБирахмәтикә йәә әрхәмәр-рахимиин. Әәмиин.\nИкенсе ҡыҫҡаҡ варианты ошо биттә: //nazir1965.com/do%D2%93alar/ismi-%D3%99%D2%93%D2%99am-do%D2%93a%D2%BBy.html#more-5536\nАллаһының бынан башҡа бик күп исемдәре бар, шуларҙың ҡайһы бер исемдәренең мәғәнәһе:\nЙәә Аллааһ — Унан башҡа Тәңре юҡтыр, ғибәҙәт ҡылырға тейешле зат Ул бер генә.\nМең мәртәбә йәә Аллааһү тиһә Хаҡ Тәғәлә ул бәндәне яҡындан ҡылыр.\nЙәә Рахмәәнү — миһербанлы, шәфҡәтле, мәрхәмәтле.\nФарыз намаҙҙан һуң йөҙ мәртәбә йәә Рахмәәнү тиһә, вайымһыҙлыҡтан үә онотоусылыҡтан һәм күңел ҡараңғылығынан пак була.\nЙәә Рахиимү — миһербанлы, шәфҡәтле, ҡыиәмәт көнөндә рәхмәт күләгәһенә алыусы.\nИртә намаҙынан һуң йөҙ мәртәбә йәә Рахиимү тиһә, бар кешеләргә рахимле үә миһербанлы була.\nЙәә Ҡуддүүсү — бар ғәйеп һәм кәмселектәрҙән пак.\nЙөҙ мәртәбә йәә Ҡуддүүсү тиһә, күңеле ҡараңғылыҡтан саф була.\nЙәә Мүъминү — бәндәләргә именлек, тыныслыҡ биреүсе.\nДаим уҡыһа, Хаҡ Тәғәлә йәшерен үә әшкәрә дошмандарынан имен ҡыла. Яҙып үҙе менән тотһа, хәүефтәрҙән имен була.\nЙәә Ғәзиизү —көслө, ҡеүәтле, еңелеүҙәргә дусар булмай торған зат.\nИртә намаҙынан һуң ҡырҡ мәртәбә йәә Ғәзиизү тиһә, Аллаһы Тәғәлә ул бәндәне һис кемгә мохтаж ҡылмаҫ.\nЙәә Сәлләәмү — бәндәләргә сәләмәтлек һәм эштәрендә уңышлыҡтар биреүсе.\nЙөҙ алтмыш мәртәбә ауырыуға йәә Сәлләәмү тип уҡыһа, Хаҡ Тәғәлә сәләмәтлек бирә.\nЙәә Мүһәйминү — бәндәләрҙе һәр ваҡыт үҙ химәйәһенә алыусы, яҡлаусы һәм һаҡлаусы.\nҒөсөл ҡойонғандан һуң йөҙ мәртәбә йәә Мүһәйминү тип әйтһә, күңеле раушан була.\nЙәә Жәббәәру — үҙ хөкөмөн бар ғәләмдәрҙә лә урынына еткереүсе, көслө һәм ҡеүәтле заттыр.\nБер кем был исемде һәр көн егерме бер мәртәбә әйтһә, Хаҡ Тәғәлә һәр залимдың яуызлығынан имен ҡыла.\nЙәә Мүтәкәббиру — һәр эштә өҫтөн булған заттыр.\nҠатынына жәмиғтән әүүәл (яҡынлыҡ ҡылыуҙан) ун мәртәбә йәә Мүтәкәббиру тиһә, Аллаһы Тәғәлә изге бала насип итә.\nЙәә Мүсәүвиру, йәә Бәәриъү, йәә Хәҡҡу- бөтөн нәмәләргә шәкел, һүрәт биреүсе зат.\nБала тыуҙырмаған ҡатын, ете көн ураҙа тотоп, ауыҙ асҡан ваҡытта, һәр кис был исемдәрҙе егерме берәр мәртәбә һыуға\nЙәә Жәлиилү — ололоҡ хужаһы,\nБыл исемде зәғфран менән яҙып эсһә, ярҙамсылары араһында оло мөхтәрәм һәм ғиззәтле була.\nЙәә Кәриимү — бик йомарт һәм бәндәләрҙе хөрмәт итеүсе.\nБыл исемде уҡырға ниәт ҡылһа, донъяла ла һәм әхирәттә лә ғәзиз була.\nЙәә Мужиибу — доға теләктәргә яуап биреүсе, ҡабул итеүсе.\nБыл исемде даим уҡыһа, доғаһы ҡабулдарҙан була.\nЙәә Хәкиимү — хикмәт эйәһе, һәр нәмәне урынына еткереп яһаусы.\nБыл исемде күп уҡыһа Хаҡ Тәғәлә уның тәненә һәм ҡәлебенә хикмәт нурын заһир ҡыла.\nЙәә Мәжиидү — данлыҡлы, шәрәфәтле зат.\nҠәрҙәштәр араһында ҡәҙере булмаһа иртә намаҙҙан һуң, туғыҙ мәртәбә уҡып үҙенә өрһә, ғәзиз була.\nЙәә Раҡыыбу — һәр нәмәне күҙәтеп, ҡарап тороусы.\nЕте мәртәбә үҙенә шулай уҡ ғаиләһенә йә малына уҡыһа, йәмғи афәттәрҙән имен була.\nЙәә Үәсиғү — ниғмәте күп һәр урынға етешле.\nЙә Үәсиғү тип күп уҡыһа, ризыҡ ишеге асыла.\nЙәә Үәдүдү — яҡшы бәндәләрҙе донъя һәм әхирәт дәрәжәләренә күтәреүсе.\nИке кеше араһында дошманлыҡ (үслек) булһа, ашаған нәмәгә бер мең дә бер мәртәбә уҡып ашатһа, дошманлығы булған кешенең дошманлығы бөтәр.\nЙәә Бәәғиҫү — кешеләрҙе тура юлға күндереү өсөн пәйғәмбәрҙәр ебәреүсе һәм бәндәләрҙе үлгәндән һуң ҡабат терелтеүсе.\nДаим уҡыһа, өмөт ителә, Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡыуы бөйөк була.\nЙәә Шәһиидү — бер нәмәне лә күҙ алдынан юғалтмай һәр нәмәгә гуаһ (шаһит) булып тора.\nБалаһы үҙенә мәрхәмәтле булмаһа, маңлайына шәһәдәт бармағын ҡуйып, йәә Шәһиидү тиһә мәрхәмәтле булыр.\nЙәә Үәкиилү — вәкәләтле, һәр изге эште һәм ғәмәлде тапшырырға лайыҡлы зат.\nУттан йә һыуҙан, йә ғайри нәмәнән ҡурҡһа был исемде күп уҡыһа, именлектә булыр.\nЙәә Мәтинү — бик ныҡ, бар көс менән дә еңә алмаҫлыҡ зат.\nҺөтө юҡ ҡатынға, ашай торған нәмәгә йәә Мәтинү тип яҙып ашатһаң, һөтө күп булыр.\nЙәә Хәҡҡу — барлығында шик булмаған, ысын зат.\nНәмәһен ҡараҡ алһа, нәмәһенең исемен һәм йәә Хәҡҡу тип ҡағыҙға яҙһын. Ҡасан ҡараңғы кис булһа, ҡағыҙҙы ҡулына алып, күккә ҡараһаң, юғалған нәмәң табылыр.\nЙәә Ҡаүиййү — бик көслө заттыр.\nЙәә Мубедиъү —башлап ебәреүсе, һәр нәмәне мәддәһеҙ, ҡоралһыҙ, үрнәкһеҙ иң әүүәл бар итеп, башлап ебәрүсе.\nҠорһаҡлы ҡатын, балаһы төшөүҙән, йә һуңғылығын һалыуҙан ҡурҡһа, йәә Мүбедиъү тип туҡһан туғыҙ мәртәбә, ҡатынының ҡорһағына шәһәдәт бармағын ҡуйып һыйпаһа, балаһы сәләмәт була.\nЙәә Хәмиидү — һәр мәхлүк тарафынан маҡталған, тәсбих әйтелгән зат.\nБыл исемде һауыт эсенә һалып һыу эсһә, боҙыҡ‘телле булһа, изгелектә була.\nЙәә Мүхиййү — терелтеүсе, йән һәм хәйәт биреүсе заттыр.\nЗәхмәтле кеше, ете көн йәә Мүхиййү тип, әғзәләренә уҡыһа, сихәт табыр. Сәхәр ваҡытында мең дә бер мәртәбә йәә Мүхиййү тип ғәдәт итһә, Хаҡ Тәғәлә мәғрифәте менән тергеҙер.\nЙәә Хәййү — һәр ваҡыт тере булған, үлемһеҙ зат,\nКүп әйтеүҙе ғәҙәт итһә, өмөт ителә, ул кеше оҙон ғүмерле була.\nЙәә Үәлиййү — хакимлыҡ итеүсе һәм яҡшы бәндәләрҙең дуҫы.\nКүп әйтһә өмөт ителә Аллаһы Тәғәләнең үәлийҙәренән була.\nЙәә Мүғиҙу — бар ғәләмде хәйәттән һуң юҡ иткән һәм терелткән заттыр.\nБыл исемде ҡырҡ туғыҙ мәртәбә уҡыуға даимсылыҡ ҡылһа, һәр кистә ғилем хасил була.\nЙәә Мүмитү — үлемде бар ҡылып йән алыусы.\nНәфесе үә дошманының һәләкәте өсөн күп әйтһә, йә ғайри өсөн, өмөт ителә, мораты хасил була.\nЙәә Ҡаййүумү — бар ғәләмде, ер-күктәрҙе, тәртип-низамда тотоусы зат.\nһәр көн ҡырҡ бер мәртәбә йәә Хәййү йәә Ҡаййүүмү ләө илләһә иллә әнтә тиһә, күңеле үлмәҫ, йәғни ғәфләт һәм ҡараңғылыҡ китеп, мәғрифәт килер.\nЙәә Үәжидү — һәр ваҡыт ул бар, биреүе менән байлығы кәмемәй.\nОшо исемде күп әйтһә, күңел байлығы хасил була. .\nЙәә Үәхидү — берҙән-бер, шәрике (иптәше) окшашы булмаған заттыр.\nКүп әйтһә бар халыҡ араһында изге сифатта була. Яңғыҙлыҡ хәлдә әйтһә, хәүефе китәр, ҡурҡмаҫ була.\nЙәә Самәдү — моңһыҙ. Аллаһы Тәғәлә бәндәнең ҡылған ғәмәленә мохтаж түгел. Бәндә, үҙ ғәмәле менән, һис Аллаһы Тәғәйәгә зарар ҡыла алмай.\nКүп әйтһә, хәжәттәре үтәлер, халыҡ уға мохтаж булыр. Сәхәр ваҡытында сәждәгә барып, йөҙ ҙә ун биш мәртәбә әйтһә, дошманға өҫтөн була.\nЙәә Мүҡаддәмү — теләгән бәндәһенә алдан урын биреүсе, алға сығарыусы.\nһәр көндө йөҙ мәртәбә уҡыһа, күңелендә Аллаһы Тәғәләгә мөхәббәттән ғайри нәмәне тотмаҫ.\nЙәә Әхәдү — Аллаһы Тәғәлә бер үҙе генә,яңғыҙ. Уның шәрике юҡ.\nЯңғыҙ ултырып мең мәртәбә йәә Әхәдү тиһә фәрештәләр Аллаһынан ярҙам өҫтәр.\nЙәә Ҡаадиру — һәр нәмәгә көсө еткән зат.\nДаим әйтһә, маҡсуде Аллаһынан хасил була. Тәһәрәт алған заманда һәр әғзәһен йыуғанда йәә Ҡаадиру тиһә, дошманынан өҫтөн була.\nЙәә Мүәххыру — гонаһтар өсөн шелтә һәм ғазап биреүҙә хөкөмөн кисектереүсе, ашыҡмаусы.\nһәр көн йөҙ мәртәбә уҡыһа, Аллаһы риза булып, рәхмәтен һалғай.\nЙәә Әәхыру — Уның ахыры, һуңы юҡ, бар мәхлүҡәт юҡҡа сыҡҡанда ла Үҙе ҡала.\nДошмандарын көйҙөрмәк өсөн күп әйтһә, маҡсуды хасил була.\nЙәә Үәли — бар ғәлемдәрҙе һәм булған бөтөн нәмәне үҙ- үҙенән идара итеүсе.\nЙәә Әүүәлү — әүүәле булмаған зат.\nБалаһы булмаһа, йә бер ғәйебе булһа, йә ғайри хәжәте булһа, йома көнө йәә Әүүәлү тип мең мәртәбә уҡыһа, маҡсаты хасил була.\nЙәә Бәәтынү — белә алмаҫлыҡ дәрәжәлә йәшерен булған.\nКөн дә өс мәртәбә әйтһә, хаҡлыҡ эштәрҙе белер үә һиҙәр.\nЙәә Мүтәғәәлии — бейектәрҙең иң бейеге.\nЙәә Мүтәғәәлии тиһә, үҙенең тиңдәштәренән өҫтөн үә тәүфиҡлы булыр. Яуыз фиғыллы ҡатын хәйес ваҡытында йәә Мүтәғәәлии тейеүҙе ғәдәт ҡылһа, яуыз фиғылы китәр.\nЙәә Бәрри — бәндәләрҙе бик һөйә уларға һәр ваҡыт мәрхәмәтле.\nКүп әйтһә Аллаһү Тәғәлә ихсәненә тейеш була. Бәләкәс балаға етмеш мәртәбә уҡып өрһә, йәмғи әфәттәрҙән имен була.\nЙәә Мүнғимү — төрлө ниғмәттәрҙе биреүсе.\nКүп әйтһә, өмөт ителә һәр инғәм була.\nЙәә Ғәәфи ү — гонаһтарҙы ғәфү итеүсе зат.\nЙәә Ғәәфи ү тип даим әйтһә Аллаһы Тәғәлә гонаһтарын ғәфү итер.\nЙәә Мәәликәл Мүлки — бөтөн байлыҡтың берҙән-бер хужаһы.\nЙәә Мәәликәл Мүлки йәҙәл жәләәли үәл икрам исемеңә Һәр кем даимсылыҡ итһә, тамам дәүләте етеш була.\nЙәә Тәүүәбү — тәүбәләрҙе ҡабул итеүсе зат.\nКүп әйтһә, күп гонаһлы булһа өмөт ителә, уға тәүбә кираматы бирелә.\nЙәә Мүнтәҡыымү — гонаһлы бәндәләренән ғәҙҙеллек менән үс алыусы, яза биреүсе.\nЙәә Рауфү — мәрхәмәте киң, бәндәләрҙе ҡыҙғаныусы зат.\nЙәә Рауфү исеменә даимлыҡ ҡылһа. Ха к Тәғәлә инғәме һәм әкрамы менән ул бәндәгә яҡындарҙан булыр.\nЙәә Раббү — һәр нәмәне тәрбиә итеүсе зат.\nКүп әйтһә Аллаһы Тәғәлә рәхмәтендә булыр.\nЙәә ҙәл жәләәли үәл икрам — бөйөклөк, йомартлыҡ һәм хөрмәт эйәһе.\nһәр кем был исемгә ихласлы булһа, йәмиғ мәхлүҡәттән хөрмәтле була.\nЙәә Жәмииғү — йыйыусы. Ҡиәмәт көнөндә бар мәхлүктәрҙы хөкөм итеү өсөн йыя.\nДаим әйтһә, нәмәһе юҡ булһа, ошо исем бәрәкәтендә юғалғаны заһир була.\nЙәә Мүғни — теләгән бәндәләрен бай итеүсе, байлыҡ менән һынаусы зат.\nБыл исемде уҡып ҡулына өрөп, зәхмәтле урынына һыйпаһа, зәхмәтенән азат була.\nЙәә Мәәниғү — Үҙе теләмәгән нәмәләрҙе тыйыусы зат.\nИр менән ҡатын араһында татыулыҡ булмаһа йәә Мәәниғү исемен күп уҡыһа, арала мөхәббәт хасил була.\nЙәә Үәһһәбү — бөтөн нәмәне биреүсе, бүләк итеүсе зат.\nЙәә Раззәәҡу — Үҙе бар иткән һәр мәхлүгенә ризыҡ биреүсе.\nЙәә Раззәәҡу исеменә даимлыҡ ҡылһа ризығына бәрәкәт килә.\nЙәә Мүҡситу — иң бөйөк ғәҙеллеккә эйә булған зат, һис ҡасан ғәҙелһеҙлек ҡылмаҫ.\nЙәә Ғаниййү — бик бай, Уның байлығы биреү менән кәмемәҫ.\nДаим әйтһә, сәләмәтлек сифатынан файҙа табыр. Хаҡ Тәғәлә рәхмәт ҡыла ,йәә Ғаниййү тип ҡулына өрөп зәхмәттән һыйпаһа, хәләс була.\nЙәә Муғтыы — һәр нәмәне (байлыҡты ла, сәләмәтлекте лә, тәүфиҡты ла һәм башҡаларҙы ла) биреүсе.\nДоғаһы ҡабул булмаһа, ошо исемде уҡый, доғаһы ҡабул була.\nЙәә Дәрру — бәндәләрҙе һынау өсөн ҡайғы-хәсрәт, бәлә-ҡазалар яратыусы зат.\nТүбән дәрәжәгә төшһә һәр йома кис йөҙ мәртәбә уҡыһа, бейек мәртәбәгә ирешә.\nЙәә Нәәфиғү — мәнфәғәт биреүсе, файҙа биреүсе зат.\nДүрт көн хәле еткәнсә йәә Нәәфиғү тип уҡыһа, зыяндан имен була.\nЙәә Һәәдийү — һидайәткә күндереүсе, туры юлды күрһәтеүсе.\nКүккә ҡарап йәә Һәәдиййү тип уҡыһа, ҡулына өрһә, күҙен һөртһә, мәғрифәт табыр.\nЙәә Бәәҡыы — мәңге, баҡый, һүнмәй, юҡҡа сыҡмай.\nДаим уҡыһа, шул кеше оҙон ғүмерле була,\nЙәә Рашидү — бәндәләрҙе тура юлдан алып барыусы,\nБер мөһим ваҡиға булып тәғбирене белмәһә, ахшам намаҙы менән йәсих намаҙы араһында мең дә бер мәртәбә уҡыһа, тәғбирене белер. Күңеле раушан булыр.\nЙәә Нүру — тулы нур эйәһе, бәндәләргә нур биреүсе.\n"Көръәндән сүрә нурҙы ете мәртәбә уҡып, мең мәртәбә йәә Нүру тиһә, уның күңеле мәғрифәтле, нурлы булыр.\nЙәә Бәдиғү — ғәжәйеп (миҫалы, оҡшашы булмаған) нәмәләрҙе яратыусы.\nМөшкөл эш булһа, етмеш мәртәбә йәә Бәдиғүс-сәмәәүәәти үәл арҙы тиһә, Хаҡ Тәғәлә ул мөшкөлдө ебәрер.\nЙәә Үәәрисү — бөтөн мираҫтың хужаһы һәм уны бәндәләргә йомартлыҡ менән биреүсе.\nБер кем зәхмәтле булһа, ошо исемде мең мәртәбә уҡыһа, зәхмәтенән хәләс була.\nЙәә Сабүру — сабырлыҡта тиңе булмаған зат.\nАуырыу йә бер шикләнеү булһа, өс мең мәртәбә уҡыһа хәләс була.\nЙәә Саадиҡаль — тоғролоҡло, һәр даим дөрөҫлөктө ҡылыусы зат.\nОшо исемгә даимлыҡ ҡылһа, телендә ялғанлыҡ булһа, раст һүҙле булыр.\nЙәә Сәттәру — күпселек гонаһтар өсөн яза бирмәй, ғәфү\nБыл исемде күп әйтһә, Аллаһы Тәғәлә гонаһтарын ярлыҡаусы.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 14.03.2018 в 00:09, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Кейптаунда ЮАР президенты Джейкоб Зума парламентта сығыш яһағанда уның вазифаһынан китеүен талап итеп акция үткән. Оппозиция ил башлығын 23 миллион доллар ҡаҙна аҡсаһын кире ҡайтарыуҙы талап итә.\nЕвропала электрошокерҙарға һорау арта. Халыҡ ошондай юл менән мигранттарҙан һаҡланырға уйлай. Чехияла электрошокерҙар эшләүсе ширҡәт Германиянан ҙур күләмлек заказ алған.\nПхеньяндың дәүләт телевидениеһы яһалма юлдашты орбитаға сығарыусы ракетаны осороу тураһында кадрҙар күрһәтте. Төнъяҡ Корея етәкселеге ул космосты тикшереү өсөн осоролдо тип белдерһә лә, айырым дәүләттәр Пхеньян БМО-ның именлек шураһы резолюцияһын боҙа тип иҫәпләй.\nПатриарх Кирилл Гаванаға килде. Куба етәксеһе Рауль Кастро уны аэропортта уҡ ҡаршы алды. Патриарх Рәсәй халҡы исеменән мөрәжәғәт итеп Куба халҡына бәхет теләне. Бөгөн Кирилл Рим папаһы Франциск менән осрашты.\n12 февраля Дим районында халыҡ дружинниктарына танытма тапшырҙылар\n12 февраля Башҡортостандан делегация Ижевск ҡалаһында 13-сө Бөтә Удмурт съезында ҡатнаша


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УЛ… АЯҠ АҪТЫНДА ҒЫНА - 2022 - Мәҡәләләр\nКуйбышев хәрби медицина факультетында уҡыған осорҙа сығышы Әбйәлил районынан булған бер курсташым ана шул сир менән ауырып китте. Йәйге каникул мәлендә ауылында йоҡтороп алып килгән тинеләр. Бик ауыр хәлдә округ госпиталенең реанимация бүлегендә дауаланып (хатта "яһалма бөйөр" аппараты ҡулландылар уға), көскә төҙәлеп китте. Был инфекциянан үлем осрағы йышлығын белгән булараҡ, беҙ, курсанттар (буласаҡ хәрби табиптар), хатта был иптәшебеҙҙе юғалтып ҡуйыуҙан ныҡ ҡына ҡурҡҡайныҡ та…\nСысҡан биҙгәге тип аталған әлеге йоғошло сир иң тәүҙә 1913 йылда Алыҫ Көнсығышта табылған. Был ауырыу, әлбиттә, электән, башҡа ерҙәрҙә лә булған инде, тик шул осор табиптар тарафынан ул айырым сир тип билдәләнгән. Һуңынан был инфекцияны Төньяҡ Ҡытайҙа, Урал, Волга буйында ла тапҡандар. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда, айырыуса, Урал аръяғы райондарында киң таралған тип һанала (башта иҫкә алған дуҫым йәшәгән Әбйәлил районы ла тап ана шул зонаға тап килә). Сысҡан биҙгәге (мышиная лихорадка) медицинала "Геморрагическая лихорадка с почечным синдромом" (ГЛПС) тип йөрөтөлә. Ҡан тамырҙары, бөйөр капиллярҙары стенкаһының күҙәнәктәренә зыян килтергән был сирҙең вирус этиологиялы (сәбәпле) булыуы 1940 йылдарҙа Совет ғалимдары тарафынан асылған. Ә 1976 йыл лаборатория шарттарында вирусты ҡыр сысҡанының үпкәһендә табалар. Был сир ҡыр сысҡанынан ғына түгел, башҡа төр кимереүселәр аша таралыуы ла мөмкин. Ауырыуҙы йоҡтороусылар ауыл ерендә күпкә күберәк (ни өсөндөр, ир кешеләр йышыраҡ ауырый). Инфекция йоҡтороу осраҡтарының иң көсәйгән сағы - йәй башында һәм көҙҙөң октябрь айҙарына тура килә, әммә өй шарттарында йыл әйләнәһенә лә булыуы мөмкин. Эпидемик миҙгелдең йәй башында кешеләр ҡырҙа эшләй башлауы һәм көҙ уңыш йыйыу осорона тап килгәнлеге аңлашылып тора. Шулай уҡ көндәр һыуына башлау менән, сысҡан-маҙар йылы урын эҙләп, кеше торлағына килеп оялаусан. Шуға күрәлер ҙә, көҙ урталарында бындай ауырыуҙың йышайыуы күҙәтелә. Сысҡандарҙың шайығы тейгән (әлеге кимерелгән аҙыҡ) ашамлыҡты ҡулланыу, уларҙың оло һәм кесе ярауы һеңгән туҙан менән һулау аша йоға был сир.\nКеше организмына вирус килеп эләккәс, инкубация осоро (йоҡторғандан алып, сирҙең беленә башлауына тиклем булған ваҡыт аралығы) бер аҙнанан 35 көнгә тиклем барыуы мөмкин. Кеше организмының иммун системаһы бында ҙур ғына роль уйнай. Иммунитеты көсһөҙ булғандар, әлбиттә, тиҙ генә бирешә һала. Ауырыу киҫкен рәүештә башлана (унан алда бер-ике көн тиҙ арыусанлыҡ, тән иттәре һыҙлауы, берәр градусҡа температура күтәрелеүе һымаҡ продромаль осор булыуы ла мөмкин). Тән температураһының кинәт кенә 38-40 градусҡа етеүе, шул уҡ ваҡытта өшөп ҡалтыраныу, баш, арҡа, бил ауыртыуҙар, күҙҙәрҙең күреүе насарайып көңгөртләнеүе, яҡтылыҡтан ҡурҡыу (светобоязнь), күҙ алдында "селтәр" булыуы һымаҡ симптомдар кешене ошо ҡурҡыныс сир хаҡында уйланыуға этәрергә тейеш. Уҡшытыу, йыш (хатта ҡан ҡатыш) ҡоҫтороуҙар, танау ҡанауы, эсәк буйына ҡан эләгеү сәбәпле оло ярауҙың дегет төҫөнә инеп ҡарайыуы лә күҙәтелә шул осорҙа. Сысҡан тейгән әйбер йә аҙыҡ менән контактта булған кешегә иң беренсе нәүбәттә бына ошо сир хаҡында иҫләү мотлаҡ. Ғәҙәттә, табиптар "Сысҡан-маҙар менән контактта булманығыҙмы?" йә иһә "Өйөгөҙҙә, баҡсағыҙҙа сысҡан бармы?" тигән һымағыраҡ һорауҙар биреүсән ул. Әммә, табипҡа ҡаралырға килгән ауырыу, шундай һорау бирелгәнен көтөп тә тормаҫтан, үҙенең бер-ике аҙна элек, әйтәйек, баҡса өйөн сысҡан ояһынан таҙартыуы йә иһә сысҡан тейгән аҙыҡты ашауы хаҡында әйтергә тартынмаҫҡа тейеш. Бит остары, муйын, күкрәк ситлегенең өҫкө өлөшө алһыуланып тороуы, күҙ алмалары ҡыҙарыуы ла бына ошо хаҡта уйланыуға этәрергә тейеш. Ә инде тәндә, айырыуса, ҡултыҡ аҫтарында ҡан һауған нөктәләрҙең күренә башлауы, бил ауыртыуҙар был сирҙең артабанғы көсәйә барыуына ишара. Башланғыс ошо осор бер нисә көнгә һуҙылыуы мөмкин. Шунан бер аҙ ғына ауырыуҙың хәле еңеләйеп ҡалған һымаҡ та булыуы ихтимал. Әммә, был сирҙең киләһе (олигурия) стадияһына күсеүе генә. Олигурия - һейҙек әҙәйеүе. Уның хатта бөтөнләйгә туҡталыуы (анурия) ла мөмкин. Бөйөр капиллярҙары стенкаһы зарарланыу сәбәпле һейҙек бүленеп сығыу процесы боҙолоуы - ифрат та етди симптом! Киләһе стадияһында (полиурия) һейҙектең күпләп бүленеп сыға башлауы күҙәтелә (тәүлегенә 5-8 литрға барып етеүе мөмкин). Күҙәнәктәрҙең эшмәкәрлеген сафта тотоусы һыу-электролит балансы боҙолоу, бөйөр капиллярҙарының емерелеүе сәбәпле, тәнгә кәрәкле матдәләр - аҡһымдар, азот, һәр төрлө микроэлементтар һейҙек менән сығарып ташлана. Шулай уҡ, ағзаларҙың ваҡ ҡан тамырҙары зарарланыуы йыш ҡына мейегә, йөрәккә, бөйөрҙәргә һәм башҡа органдарға ҡан һауыуға килтерә. Ошо стадияла сирленең хәле ифрат та ауырлаша. Ике-өс аҙнанан әкрен генә йүнәлеү процесы башлана. Әммә, башта иҫкәртеүебеҙсә, сирҙең һәр саҡ һауығыу менән тамамланмауы ла бар. Медицина теле менән әйткәндә, прогноз - ифрат та етди…\nГрипп, КОВИДтар менән бер рәттән, телевидениеның "бегущая строка"һында ла йыш ҡына "быйыл фәләнсә кеше сысҡан биҙгәге менән сирләгән" тип юҡҡа ғына яҙмайҙар бит. Дауаханаға бармай, өй шарттарында ауырығандарҙың үлем осрағы кимәле - 15 процентҡа барып етеүе хаҡында статистик мәғлүмәттәр бар. Шунлыҡтан, сирләп китеү менән мөмкин тиклем иртәрәк табип ярҙамына мөрәжәғәт итеү мотлаҡ. Бәйғәмбәребеҙҙән Аллаһ Тәғәләнең бер ауырыуҙы ла дауаһыҙ барлыҡҡа килтермәгәне (үлемдән башҡа) хаҡында риүәйәт бар. Тик әҙәм балаһы әмәлләү серҙәренең күптәрен белеп етмәй. Раббыбыҙ ихтыяры менән был сирҙе дауалау йәһәтенән бөгөнгө медицина һәүетемсә алға киткән. Бөйөр эшмәкәрлеге насарайған (йә бөтөнләйгә туҡталған) осраҡта стационар шарттарында гемодиализ ("яһалма бөйөр" аппараты ярҙамында ҡанды таҙартыу), һәр төрлө инфузион терапия (вена тамырына кәрәкле матдәләр ҡойоу) ысулдары ҡулланып, кешене тиҙерәк аяҡҡа баҫтырыу мөмкинлеге бар.\nБаҡсала, ауыл өйҙәрендә кимереүселәргә ҡаршы көрәш (дератизация), шәхси гигиена талаптарын үтәү (аҙыҡ-түлекте сысҡан инмәҫлек герметик һауыттарҙа һаҡлау, кимереүселәр йөрөгән урындарҙа дезинфекция үткәреү, улар тейгән ашамлыҡтарҙы ташлау йә иһә ҡайнар һыу менән сайыу һ.б.) бына ошо ҡурҡыныс ауырыуҙан ҡотолорға булышлыҡ итер. Был мәсьәләләр буйынса санитар-эпидемиология хеҙмәткәрҙәренә барып, консультация алыу хәйерле.\nЯҙылған: 21.01.22 | Ҡаралған: 333


Стоимость и срок доставки в Лучегорск (Приморский край): Автомобильный держатель AvtoGSM Car Holder 02\nул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107 ул. 4 мкр, 2А, 107


Сәсәндәрҙең аҫыл һүҙҙәре рухыбыҙҙы беҙҙең нығыта | Всемирный курултай башкир\nҒафури районы Яҡтыкүл ауылында шағир, сәсән-мәғрифәтсе Вәлиулла Ҡоломбәтовтың тыуыуына 135 йыл тулыуға арналған саралар үтте. Оҙайлы йылдарҙан һуң ғына исеме халҡына әйләнеп ҡайтҡан олуғ сәсән-мәғрифәтсенең Хәтер кисәһенә төрлө тарафтарҙан бик күп мәртәбәле ҡунаҡтар йыйылды.\nЯҡтыкүлдәр, ауылдың киләсәген билдәләүсе уҡыусы балалар сәсәндең ейән-тыуарҙарын, башҡа ҡунаҡтарҙы сәскә гөлләмәләре, шиғри шәлкемдәр менән ҙурлап ҡаршыланы. Артабан килгән ҡунаҡтар ауыл зыяратына юлланды. Еҙем-Ҡаран мәсете имамы Баян хәҙрәт сәсәндең рухына бағышлап Ҡөрьән уҡыны, сараға йыйылыусылар Вәлиулла сәсән рухы алдында баш эйеп, ҡәберенә сәскәләр һалды.\nВәлиулла Фәйзулла улы Ҡоломбәтов иҫтәлегенә ҡуйылған барельефты асыу тантанаһы Яҡтыкүлдең тап уртаһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар иҫтәлегенә урынлаштырылған обелиск янында барҙы. Еҙем-Ҡаран ауыл советы ауыл биләмәһе башлығы Айҙар Исмәғилев ҡунаҡтарҙы сәләмләгәндән һуң Баян хәҙрәт аят уҡып, юбилей сараларына фатиха бирҙе.\nРайон хакимиәте башлығы урынбаҫары Руслан Салауатов килгән ҡунаҡтарҙы, килеүселәрҙе ихлас сәләмләп, бөгөнгө сараның оло тәрбиәүи әһәмиәткә эйә булыуын билдәләне.\n– Вәлиулла сәсәндең ижады халҡыбыҙҙың рухи-мәҙәни тормошонда оло урын биләй һәм уның эшмәкәрлеге ҙур баһаға лайыҡ, – тине үҙенең сығышында ойоштороу комитеты рәйесе, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, филология фәндәре кандидаты, республиканың Милли архивы директоры урынбаҫары Ниязбай Сәлимов. – Халыҡ сәсәненең тыуыуына 110 йыл тулыу уңайынан “Табын” гәзитендә уның ижадына арналған мәҡәләләр бирелеп, райондың бер төркөм зыялылары тырышлығы менән 1991 йылдың июнендә Ибраһим ауылында Вәлиулла Ҡоломбәтов сәсән иҫтәлегенә район сәсәндәре бәйгеһе, ошо уҡ йылдың 30 июлендә Яҡтыкүлдә Хәтер кисәһе уҙғарҙыҡ. Һәм бына 25 йыл, сирек быуаттан һуң ғына бөгөнгө сараны ойоштороуға өлгәштек.\nНиязбай Булатбай улы сәсән иҫтәлегенә асыласаҡ барельефты эшләүҙә һәм уны урынлаштырыуҙа ярҙам итеүселәрҙең исем-шәрифтәрен атап үтте, уларға рәхмәт әйтте. Әйткәндәй, барельефтың авторы – яҡташыбыҙ, рәссам Илдар Шәйәхмәтов.\nТантанала шулай уҡ фольклорсы ғалим, филология фәндәре докторы, профессор, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Әхмәт Сөләймәнов, күренекле шағир Хәсән Назар, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Комиссия рәйесе Фәнзил Санъяров, Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директоры урынбаҫары, республиканың сәсәндәр үҙәге етәксеһе Нәфисә Тулыбаева, яҡташыбыҙ, шағирә-прозаик Гөлнур Яҡупова, Вәлиулла сәсәндең ейәне, мәғариф ветераны Ғаяз Әминев сығыш яһап, олуғ сәсәндең ижады, тормошо хаҡында ҡыҫҡаса һөйләп үттеләр, хәтирәләре менән уртаҡлаштылар. Баҡраҡ ауылы ағинәйе Юлиә Хәсәнова ҡунаҡтарға Кәрим Булаттың Вәлиулла сәсән Ҡоломбәтовҡа арнап яҙған “Сәсән” шиғырын уҡып ишеттерҙе.\nҺәм бына тулҡынландырғыс, тантаналы мәл етә: сәсән иҫтәлегенә ҡуйылған барельеф асыла. Уны асыу хоҡуғы ошо изге эште атҡарыуға күп көс һалған зыялылар – Ғаяз Нәғим улы Әминев, Ниязбай Булатбай улы Сәлимов һәм Салауат Сәмиғулла улы Ҡоломбәтовҡа бирелә.\n– Был барельеф тотош республика буйынса сәсән иҫтәлегенә ҡуйылған тәүге һәйкәл. Ғафуриҙарға афарин, – тине Әхмәт Мөхәмәтвәли улы.\nВәлиулла сәсәндең ейәндәре Нәғим Ғаяз улы менән Әнүәр Ғәфүр улы Ҡоломбәтовтар Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булыусылар иҫтәлегенә ҡуйылған обелискыға ла сәскәләр һалды.\nСара артабан Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йортонда дауам итте.\nКисә ҡурайсы Рәмил Ҡотдосов башҡарыуында аһәңле ҡурай моңо менән башланып китте. Тәүге һүҙ Ниязбай Булатбай улына бирелеп, ул сараға йыйылыусыларҙы сәсән, мәғрифәтсе Вәлиулла Фәйзулла улы Ҡоломбәтовтың тормош юлы һәм ижады менән таныштырҙы.\n– Абруйлы мөғәллим, фольклорсы, һүҙ оҫтаһы булған Вәлиулла сәсән сәскән рухиәт шытымһыҙ ҡалмаҫ. Сәсән һүҙе – аҡыл ҡаҙнаһы, тигән боронғолар. Аҡыл ҡаҙнаһы тулы булһа, рух ҡаҙнаһы, ил ҡаҙнаһы ла тулы булыр, – тип һүҙен дауам итте сығыш яһаусы. – Бөгөн районда сәсәнлекте үҫтереү өлгөрөп еткән мәсьәлә. Ғафуриҙар, шулай уҡ үҫеп килеүсе йәш быуын Вәлиулла сәсәнде, уның ижадын, уның хаҡындағы иҫтәлектәрҙе белергә тейеш. Район үҙәге Красноусолдағы яңы урамдарҙың береһенә Вәлиулла Ҡоломбәтов исемен биреү ҙә уның исемен мәңгеләштереү йәһәтенән дөрөҫ буласаҡ.\n– Вәлиулла сәсән халыҡ ижадын пропагандалаусы, халыҡ ижадының аҫыл ынйыларын һаҡлаусы ла, – тине фольклорсы ғалим Әхмәт Сөләймәнов – 1959 йылда сыҡҡан Башҡорт халыҡ ижады йыйынтығының 2-се томында бирелгән “Әбләй батыр”, “Аласабыр” әкиәттәрен Жәлил Кейекбаев Вәлиулла Фәйзулла улы һөйләүенән яҙып алған. Иң мөһиме, Вәлиулла сәсән башҡа сәсәндәрҙең ижадына иғтибарлы, уларҙы бөгөнгө көнгә еткереүе менән дә бөйөк. Салауат Юлаевтың шиғырҙарын теркәп барып, уның рухын һаҡлаған сәсән улы Вәлиулла Фәйзулла улы Ҡоломбәтов. 18 томлы “Башҡорт халыҡ ижады” йыйынтығының 2-се томында Вәлиулла сәсәндең ижадына ла ҙур урын бирелгән.\n– Вәлиулла сәсән үҙе вафат булғас, ҡыҙы Мөнирә атаһының ҡулъяҙмаларын Башҡортостан Фәндәр академияһына тапшыра. Бөгөн Рәсәй Фәндәр академияһының Өфөләге филиалы архивында һаҡланған был ҡулъяҙмаларҙы әҙәбиәтселәр тикшерә, өйрәнә. Бөгөнгө сара бик әһәмиәтле. Яҡтыкүл зыялылары үҙ сәсәндәрен хәтерләү, ҙурлауҙары менән үҙҙәренең бөйөклөгөн күрһәтте. Ә инде халыҡ сәсәне Вәлиулла Ҡоломбәтов тураһында нәшер ителгән китап республикала айырым сәсәнгә бағышланған беренсе китап булып тора. Был китаптың авторы Ниязбай Булатбай улын Шәһит Хоҙайбирҙин премияһын тәҡдим итергә һәм уны хупларға кәрәк, – тип кисәлә ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итте Әхмәт Мөхәмәтвәли улы.\nВәлиулла Ҡоломбәтовтың тыуыуына 135 йыл тулыуға арнап мәктәп уҡыусылары араһында ойошторолған сәсәндәр бәйгеһе еңеүселәре лә ҡатнашты Хәтер кисәһендә. Зөлхизә Зәйнуллина, Денис Шәмсетдинов, Еҙем-Ҡаран мәктәбенән Алһыу Ҡоломбәтова мәртәбәле ҡунаҡтар алдында ҡобайырҙар менән сығыш яһаны. Ниязбай Сәлимов уларҙың барыһына ла дипломдар тапшырҙы.\n– Уҡыусы балаларҙың сығышына һоҡланып, ғорурланып ултырҙым, – тип һүҙ башланы яҡташыбыҙ, шағирә, прозаик Гөлнур Яҡупова. – Башҡортостанға 19 яҙыусы биргән Ғафури ере таланттарға бай булыуына тағы ла бер тапҡыр инандыҡ. Ошо балалар араһынан һәләтле шағирҙар, оло ағай-апайҙарының юлын дауам итерлек лайыҡлы шәхестәр үҫеп сығырына ышанам. Районыбыҙҙа сәсәнлек традицияһының дауам итеүенә, күсәгилешлек булыуына һөйөнөп бөтә алмайым. Мәктәп уҡыусылары араһында йыл да үткәрелеп килгән “Өмөтлө ҡәләм” фестивале балаларҙың ижадҡа тартылыуын күрһәтә. Районда сәсәндәр мәктәбе асыу өсөн нигеҙ ҙә, мөмкинлектәр ҙә бар, – тип тамамланы ул үҙенең сығышын.\nШағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хәсән Назар, шағирә Тәнзилә Дәүләтбирҙина, шағир Кәрим Булат, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре Фәнил Ҡоҙаҡаев та сәхнәгә күтәрелеп, бөгөнгө сараның әһәмиәтен билдәләп, үҙ сәсәнен хөрмәтләгән ғафуриҙарға рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты вәкиле, республиканың Мәғарифты үҫтереү институты доценты Фәнзил Санъяров башҡорт телен, милли йолаларыбыҙҙы һаҡлау һәм үҫтереүгә тос өлөш индергәне өсөн Ғаяз Әминев һәм Салауат Ҡоломбәтовҡа Ҡоролтайҙың Рәхмәт хатын тапшырҙы.\n– Вәлиулла Ҡоломбәтов бик бәхетле сәсән. Сөнки уның вариҫтары, зыялы яҡташтары уның исемен халыҡҡа ҡайтарҙы, сәсәндең рухын ҙурланы, – тине республиканың сәсәндәр үҙәге етәксеһе Нәфисә Тулыбаева. – Бөгөн республикала сәсәнлекте үҫтереү йәһәтенән әүҙем эш бара. Ғафуриҙа ла сәсәндәр мәктәбе асырға ваҡыт. Барыбыҙ бер төптән булып эшләгәндә был эште атҡарып сығырбыҙ тип уйлайым.\nНәфисә Булат ҡыҙы Башҡортостан мәҙәниәтенә оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәт итеп, халҡыбыҙҙың быуаттар буйына тупланған хазинаһын һаҡлау, уны сәнғәттә ҡулланып халыҡҡа еткергәне өсөн Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йортоноң художество етәксеһе Рәүилә Килмөхәмәтоваға Республика халыҡ ижады үҙәгенең Рәхмәт хатын тапшырҙы һәм Ғафури сәсәндәрен 23 октябрҙә Өфөлә үтәсәк Бөтә Рәсәй сәсәндәр бәйгеһенә саҡырҙы.\nВәлиулла сәсәндең ейәндәре Ғаяз Әминов, Әнүәр Ҡоломбәтов олатайҙары хаҡында иҫтәлектәре менән уртаҡлашып, был сараны ойоштороусыларға рәхмәт әйтте.\nБашҡортостан телевидениеһы дикторы Гүзәл Кейекбаева, күҙ йәштәренә мансылып, Вәлиулла сәсәндең ҡыҙы Мөнирәгә арнап яҙған “Яҙғы елдәр” шиғырын йөрәккә үтеп инерлек итеп уҡығанда залда ултырған бер кем дә битараф ҡалмағандыр.\nЕҙем-Ҡаран мәҙәниәт йорто янында эшләп килгән “Ҡаран” халыҡ театры артистары, Баҡраҡ ауыл клубының “Зәйлекүл” фольклор ансамбле сығыштары менән үрелеп барған хәтер кисәһе бик йәнле, йәмле үтте.\nҮҙенең ул-ҡыҙҙарын ҙурлаған, хөрмәтләгән халыҡ үҙенең бөйөклөгөн күрһәтә, тигән бер аҡыл эйәһе. Еҙем-Ҡаранда үткән был саралар районыбыҙ зыялыларының исемдәре онотола барған күренекле шәхестәребеҙҙе иҫкә алып, уларҙың исемен мәңгеләштереп үҙҙәре лә оло рәхмәт, сауап алды.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сайты өсөн Мәрхәбә СОБХАНҒОЛОВА, Ғафури районы.\n« Мәсәғүттә төбәк-ара ҡоролтай советының тәүге ултырышы үтте\nМиәстәр мөнәжәт әйтеүҙә ярышты »


Нефаз автобустары Һамар транспорт паркын тулыландырҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nНефаз автобустары Һамар транспорт паркын тулыландырҙы\n10:53, 23 марта 2010 Иҡтисад\n«Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етештергән тәүге биш автобус Һамарҙың муниципаль транспорт паркын тулыландырҙы. Һамар хакимиәтенең мәғлүмәт һәм аналитика идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, дөйөм алғанда "Пассажиравтотранс" муниципаль предприятиеһына «НефАЗ» маркаһында 50 машина килтереләсәк.\nАвтобустарҙың иҙәне уртаса кимәлдә. Комфортлы салонда 100 кеше урынлаша ала. Һатып алынған автотранспорт яҡын арала ҡала маршруттарына сығарыласаҡ.\nҺуңғы өс йылда өлкәнең баш ҡалаһы урамдарына 43 яңы трамвай, 21 троллейбус һәм 66 заманса автобус сығарылған.\nТеги: транспорт, тышҡы бәйләнештәр, НефАЗ


Өлөштәренә төшкән бәхет | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Өлөштәренә төшкән бәхет\nӨлөштәренә төшкән бәхет\nҠамышлы ауылынан бер-ике саҡрым алыҫлыҡта ғына тимер юлы разъезында бер нисә йорт һәм барак бар. Уларҙың береһендә башҡа ауылдаштарынан бик айырылып тормаған ябай ғына ғаилә - Фәзилә һәм Әхийәр Мөхәмәтйәновтар йәшәй.\nБыл парҙың тормош ҡороуҙарына 50 йыл да булып киткән. Ошо йылдар эсендә матур итеп йәшәп, ғаиләлә ете бала тәрбиәләйҙәр. Хәҙер инде бәхетле олатай һәм өләсәй ҙә булған улар. Шулай уҡ 16 ейән-ейәнсәр һәм 3 бүлә-бүләсәрҙәренең үҫкәндәрен күреү үҙе бәхет бит ул!\nБер бөтөнгә әйләнгән Мөхәмәтйәновтар әле лә бер-береһенә булған ихтирамдарын юғалтмайынса, хөрмәт менән тыныс ҡына ғүмер кисерә. Нисек танышыуҙары, ғүмер юлы хаҡында улар яйлап ҡына тормош йомғағын һүтте. Әхийәр Шәрәфетдин улы тыумышы менән Түбәнге Төкөн ауылынан. Ул күп балалы ғаиләлә тыуып үҫә. 14 йәштән колхоз эштәренә йөрөй. Башҡа малайҙар кеүек ат башына менеп, бәрәңге күмеү, һалам, бесән тарттырыу кеүек эштәрҙә ҡатнаша. Ете класты тамамлағас, армияға тиклем фермала быҙауҙар ҙа ҡарай. Бала сағы ат өҫтөндә, малҡайҙар янында уҙһа ла, үҫмер мәлендә механизатор булыу хыялы тоҡана. “Ул саҡтарҙа һәр малай тиерлек тракторсы йә шофер булырға теләй ине. Мин дә мәктәпте тамамлағас тракторсыға уҡыным. Хаҡлы ялға тиклем колхозда механизатор булып эшләнем, барлығы дөйөм стажым - 38 йыл”, - тине Әхийәр ағай. Ә Фәзилә Рауил ҡыҙы Ағиҙел буйында урынлашҡан Йылға буйы (Набережный) ауылынан. Уларҙы димләп кенә таныштыралар. Һылыу, асыҡ йөҙлө Фәзиләне егет бер күреүҙән оҡшата. Шау-шыулы туйһыҙ үтһә лә, тормоштары уларҙың ҡотло була.\nТүбәнге Төкөн ауылына килен булып төшкәс тә ҡатын мәктәп интернатында туғыҙ йыл йыйыштырыусы була. Артабан хаҡлы ялға сыҡҡансы колхоз баҫыуында сөгөлдөр үҫтерә. Әйткәндәй, балалар күмәгәйгәс, Ҡамышлыла һатып алырға уңайлы өй килеп сыҡҡас, шунда күсенергә тура килә (артабан үҙ ғүмерҙәрендә ике йорт һалалар).\n“Холоҡтарыбыҙҙы белмәйенсә өйләнешһәк тә, аңлашып йәшәнек. Ишле ғаиләне икебеҙ ҙә теләй инек. Һәр сабыйыбыҙҙың донъяға килеүен ирем шатланып көтөп алды. Бигерәк бала йәнле бит ул. Ул иртә таңдан эңер төшкәнсе арығансы эшләһә лә, балалар менән аралашырға ваҡытын бүлә белде”, - тип һөйләне Фәзилә апай. Уның һүҙҙәрен Әхийәр ағай дауам итеп, ҡатыны тураһында: “Көндәр буйы эштә булһа ла, төндәрен йоҡо тигән нәмә уға аҙ эләгә торғайны. Ете балаға икмәк һалды, кер йыуҙы, уларға, шулай уҡ ауыл кешеләренә кейемдәр текте”, - тип йылы хәтирәләр менән бала үҫтергән саҡтарын иҫкә алды. Ишле ғаиләлә тәрбиәләнгән балалары ла эшкә әрһеҙ, донъя көтөүгә талымһыҙ булып үҫә.\nЭлек күп бала-саға тауышынан гөрләп торған өй әле тынып та ҡалған кеүек. Әммә хаҡлы ялдағы Мөхәмәтйәновтарҙың балалары өсөн күңелдәре лә тыныс, уңыштарына һөйөнөп, ҡайтып китеүҙәрен һағынып көтөп алалар. Араларында төрлө һөнәр эйәләре бар: крансы, тимер юлы хеҙмәткәре, парикмахер, шофер, иретеп-йәбештереүсе, йыһаздар яһаусы, мәктәп директоры. Һәр береһе үҙ урындарын табып, матур итеп тормош ҡороп, ата-әсәләрен шатландырып йәшәйҙәр.\nҒүмер буйы хәрәкәттә булған Фәзилә Рауил ҡыҙы әле лә бер ҙә тик торорға яратмай. Өйөндә гөлдәр үҫтерергә ярата. Уларҙы күңел биреп тәрбиәләгәс, күҙҙең яуын алып, гөрләп үҫәләр. Йөн иләп, ойоҡбаштар ҙа бәйләй. Ә ихатала һыйыр малын инде бөтөрөп, кәзә тоталар. Хайуанҡайҙарының ағынан төрлө ризыҡтар ҙа яһай хужабикә. Ғаилә башлығы ла тик тороуҙы үҙ итмәй. Ул мал ҡарай, ҡар көрәй, өйгә һыу, утын индерә...\nТиң йәшәп, тигеҙ ҡартайыу – Мөхәмәтйәновтарҙың өлөшөнә төшкән бәхет. Балаларына терәк һәм кәңәшсе булып, уларға тағы ла оҙаҡ йылдар йәшәргә яҙһын.


Иң Яҡшы Порно Уйындар Android Өсөн – Бушлай Онлайн Секс Уйындар Өсөн Android\nЯҡшы Уйын Өсөн Бөтә Уйынсыларға Һәм Android Өсөн Бушлай Ҡырағай Порно\nҠасан һеҙҙең йәки һеҙ бик күңелһеҙ булып китте тыуҙырып, бушлай түгел, ябай ауыл секс-көпшәгә ултырған һәм унда, порно онлайн видео ҡарай, улар бер яҡлы булып бик мөмкин. Наслаждайся яңы порно сайттар интерактив режимда уны ҡарауҙан баш тарта башлар һәм беҙҙең барыһы порно яҡшы уйын өсөн Android. Иң ҙур коллекцияһы яңы уйын сексуаль беҙҙә бар, һеҙҙең браузер туранан-тура эшләп булмағанда, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй ҡорамалдар ҡулланыла. Смартфон йәки планшеттар был мөмкин булмаһа, ул интернетҡа тоташыу хәҙерге заман һәм браузер әгәр сездә булһа, һеҙ кончать алмай, өлкәндәр өсөн наслаждаться уйын процессы., Һәм беҙҙең ҙур коллекция булып, ул бөтә булған проблемалар, улар һеҙгә килеп ала. Донъяла иң популяр ҡай һы был секс-тубал, ә өлкәндәр өсөн наслаждаться уйындар ғына башҡа була.\nБөтә уйындар, улар беҙгә был сайтта булған, html5 быуын ҡарай. Беҙҙең сайтта һеҙ ала был башҡа уйындар уйнай, һәм һеҙ бер нәмә лә ҡамасауламай ине. Беҙ бер ваҡытта ла һораған кешегә церебраль сайтта, һәм һеҙ ни кәрәк түгел скачивать ҡуйып, назойливый һәм рекламасы була алмайҙар, һеҙ мажараларға улар ҡамасаулай. Шулай уҡ ирекле һәм асыҡтан-асыҡ бөтәһенә, һәм тәжрибә булараҡ, һеҙ ала алаһығыҙ порнофильм. Әммә һеҙ был юлы ни булыр, кем ғәмәлдәреңде контролдә тота., Шулай уҡ беҙҙең сайты функцияларын йыһазландырылған берләшмәләре, башҡа уйынсы менән бәйләнеш бик яҡшы ваҡыт үткәрергә һәм һеҙҙең өсөн, үҙ причуды бүленгән, фантазияла кеше менән таныш һәм тәжрибә онлайн. Барыһы ла беҙҙә бар, һеҙҙең өсөн тәжрибә нимә потрясающий кәрәк, һәм беҙ барыһы бушлай тәҡдим итә.\nСекс Иң Яҡшы Коллекция-Уйыны Өсөн Android\nҠасан беҙ булдырған был сайт, беҙ белгән, күргән коллекция йыйыу өсөн, беҙ уның тураһында әйтә алам, был яҡшы, тип һеҙҙең интернет таба ала. Уйын ябай түгел, беҙ һайлау, ул, күрәһең, иң популяр уйыны һәм тиҙлеге юғары булды. Беҙ бөтә категория һы исемлеген төҙөй һәм, улар беҙҙең фанаттарса ярата, ә аҙаҡтан һәр бер категория беҙ яҡшы уйындар эзләй. Ул ниндәй категориялар сайтҡа булдыҡ беҙ, һәм һеҙ аңлайһы, тип шул иң популяр булып тора, ул шулай уҡ һеҙ бушлай күреп секс-тубал. Секс булып, беҙгә-малай өсөн барлыҡ уйындар инцест менән, ҡустылар һәм атай, әсәй унда үҙенә теләгән трахнуть, һеңлеһе һәм ҡыҙҙар., Беҙ бдсм у-уйындар, йәки һеҙҙән хатта был ханым властелин тәжрибә фемдом леско тирамлы булырға мөмкин. Пародийный беҙҙә күп уйын булды, ул бөтә булған билдәле һәм аниме цыпочки йәнһүрәттәре булһа, улар һеҙҙе теләгән һәр трахнуть. Порно из зонаһында һәм экстремаль һәм башҡа бик күп һынама беҙҙең фетиш булһа, йөклөлөк ваҡытында енси уйындарына индерелә, уйынды менән аяҡ, ХХХ-ролле уйындар менән контроль уйын аҡыл һәм көсләү менән хатта мажаралары.\nУйын наслаждайся был жанр бөтә енси һыныуы мөмкин һәм башҡа күп төрлө, уларҙың һәр береһе үҙ стиле бар, раят, фантазияларын төрлө яҡтан ҡәнәғәтләндереү өсөн һеҙҙең менән. Был секс-һеҙ сайттың симулятор һиҙә, тип үҙен трахаться, сөнки секс-һәм уйындар процесын тулыһынса контролдә тотоу тәьмин pov режимда бара. Күп персонаждарҙың үҙ-ара һәм енси тарихында rpg уйындар менән оҙатылып барҙы, шулай уҡ ҡайһы бер квест уйын-көлкө, һеҙ уларҙы үтәргә кәрәк, яңы кимәлгә күтәреү өсөн функцияның үҙен һәм разблокировать аватар., Хатта тексы менән булған уйын тарихы беҙҙең эротическое, ул наслаждайся был интерактив режимда мөмкин.\nУйындар Уйнап, Бушлай Һәм Ҡаршылыҡһыҙ Сексуаль\nИң яҡшы үҙенсәлеге шунда: android өсөн береһе порноигр яҡшы түгел икән, уларҙың бушлай, ә һеҙ уйнарға мөмкин булған уйындар теркәлгән. Аҙ булды, мәғлүмәтте шәхси беҙ һорап алмайбыҙ, әммә был үтә шифрлау платформала беҙҙең бар, - тип аңлатырға ла белмәйем хатта беҙҙең команда булып, кем һеҙ, һеҙгә беҙҙең сайттың әлегә. Бөтә был һеҙгә уйын уйнап, беләм, ҡасан да булһа кем белә, кем һеҙ, һеҙгә беҙҙең сайттың әлегә. Килә һәм наслаждайся!


Яҡшы тауар үҙен-үҙе маҡтай » Башкортостан кызы\nЯҡшы тауар үҙен-үҙе маҡтай\nҠаҙ үрсетеүсе Хәйруллиндар быға үҙ тәжрибәһендә инанған\nКүмәк хужалыҡтар бөтөрөлгәс, ҡулынан эше тартып алынған халыҡтың шаңҡып ҡалыуы, билсән баҫҡан баҫыуҙар, бушап ҡалған фермалар йылдар дауамында әсе ысынбарлыҡҡа әүерелде. Шулай ҙа шаңҡыу үтә, ауыл хужалығы яйлап терелә, яңыса һулыш ала бара кеүек. Был өлкәлә йәштәрҙең ҡыйыу аҙымдарына шаһит булыу бигерәк күңелле.\nИглин районына килеүемдең маҡсатын аңлатҡас, хакимиәттә йәнләнеп киттеләр. “Күп беҙҙә йәш эшҡыуарҙар, фермерҙар. Бына Хәбибрахмановтарҙың ғаилә фермаһы бар, Нафиҡовтарҙың, Ғәлимовтарҙың... Иң юғары сифатлы һөт ризыҡтары әҙерләүселәребеҙ ҙә бар. Ә бына Хәйруллиндар ҡош-ҡорт үрсетә...” Кәңәшләшеп, “Алтын ҡош” ойошмаһына юлландыҡ.\nБер нисә көн бик мәшәҡәтле булып тора әле, – тип ҡаршы алды беҙҙе Илшат Хәйруллин.\n– Бына, себештәрҙе һанар мәл етте. Хәҙер ҡайһыһын баҙарға оҙатырға,\nҡайһыһын ҡышҡылыҡҡа, тоҡом үрсетер өсөн ҡалдырырға, шуларҙы айырып, бүлеп йөрөйбөҙ. Эйе, бында эш ҡайнай. Ана, бер көтөү ҡаҙ, ҡыйғаҡлай-ҡыйғаҡлай,\n– Ҡаҙҙар һыуһыҙ тора алмай инде ул. Сәғәттәр буйына йөҙөргә әҙерҙәр, – ти Илшаттың әсәһе Заһира Ишмөхәмәт ҡыҙы.\n– Ҡоштарҙы йәшел үләндә туйғансы йөрөтөү, быуала ҡойондороу – мотлаҡ үтәлә торған көндәлек эш. Көнөнә ике килограмм үлән ашарға тейештәр бит, – тип ҡушыла уға килене Эльвира.\nОшо әңгәмәнән генә лә ҡош-ҡорт үрсетеүҙең ғаиләнең һәр ағзаһы ҡыҙыҡһынған, үҙ өлөшөн индергән дөйөм шөғөл икәнлеген аңлайһың.\nДаръяларҙы иңләп ағыр һәр ҙур йылға кескәй генә инештән юл алған кеүек, был ғаиләнең эше лә ябай ғына алыпһатарлыҡтан башлана. Яҙын инкубаторҙағы бәпкәләрҙе ауылдарға йөрөтөп һатып ҡарайҙар. Һораусы күп, хатта ҡошсоҡтарҙы барыһына ла еткереп булмай. Шул саҡ урынлы\nфекер тыуа: бәпкәләр етмәй икән, ниңә был “тауар”ҙы үҙебеҙгә етештермәҫкә? “Алтын ҡош” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте шулай барлыҡҡа килә.\nКүмәк хужалыҡтар бөтөрөлгәс, ҡулынан эше тартып алынған халыҡтың шаңҡып ҡалыуы, билсән баҫҡан баҫыуҙар, бушап ҡалған фермалар йылдар дауамында әсе ысынбарлыҡҡа әүерелде. "Инкубаторҙы ҡайҙа табабыҙ – шунда ҡуртымға алдыҡ, ғаилә менән бар эште күмәкләшеп башҡарҙыҡ. Тир түкмәй, бил бөкмәй булмай инде – йыш ҡына эш урынында йоҡлап ҡалырға ла тура килде”, – тип хәтерләй ғаилә хужаһы.\n500 баш ҡаҙҙан башлайҙар. Шишмә районында уларҙы үҫтерер өсөн бина арендалайҙар. Эш бешә, беренcе ҡоймаҡ төйөрһөҙ генә килеп сыға, ҡаҙҙары йөҙ көндә бик яҡшы үҫеп етә. Тәүге сирҡаныс алғас, ҡанаттары нығынғандай була, сәм дә арта. Икенсе йылда Марий-Элдан өс мең баш “Линда” тоҡомло ҡаҙ бәпкәһе алып ҡайталар. Үҫеп еткәс, яртыһын һаталар, ҡалған мең ярым ҡошто артабан үрсетергә ҡарар итәләр. Йомортҡаларҙан йәнә һары йомро йомғаҡтар баш ҡалҡыта... Шулай ҡошсолоҡ тигән тармаҡҡа ныҡлап ылығып киткәндәрен һиҙмәй ҙә ҡалалар. Тик әлегә ҡош-ҡортто үрсетеү өсөн үҙҙәренең фермаһы булмай. Йыш ҡына шулай тура килә: ҡаҙҙары – республиканың бер районында, ә инкубатор – башҡа төбәктә урынлашҡан. Бер нисә йыл шулай тейәнеп йөрөйҙәр әле.\n– Бына быйыл да бәпкә-себештәребеҙ Ҡырғыҙ-Миәкәлә донъяға килде, шунан уларҙы бында алып ҡайттыҡ, – тип һөйләй Илшат. Иглин районында төпләнеүебеҙгә дүрт йыл инде. Тәүҙә бына ошо Буденновский ауылында урынлашҡан буш торған фермаларҙы ҡуртымға алдыҡ. Колхоздар бөткәс, фермаларҙың ниндәй хәлдә булыуын, беҙҙе нисегерәк “көтөп” тороуын күҙ алдына килтерәһегеҙҙер инде. Шуныһын да билдәләп үтеү кәрәк: ҡуртым хаҡы ҡиммәт түгел ине. Заманында бик яҡшы итеп төҙөгәндәр был биналарҙы. Һыу үткәргестәр, электр сымдары артыҡ сығым талап итмәне. Ҡоштар – нескә заттар, уларҙы һалҡында тотоп булмай. Биналарҙы төҙөкләндерергә, тәҙрәишектәрен алмаштырырға, байтаҡ ямап-ҡоршарға тура килде, баштарын профнастил менән яҡшылап яптырҙыҡ. “Кешеләр өй башын да шифер менән яба, ә һеҙ ферманы ҡалай менән көпләйһегеҙ”, – тип шаяртып төрттөрөүселәр ҙә булды. Район хакимиәте беҙҙең хеҙмәтте күрҙе, баһаланы, тора-бара был биналарҙы һатып та алдыҡ.\nБыйылғы һандар шундай: йөҙ мең бәпкә һәм себеш һатылған, туғыҙ мең ҡаҙ, ике мең ярым күркә үҫтерелгән. Хакимиәт тағы ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер – бына Балтика ауылындағы ферманы ышаныстағы идаралыҡҡа бирергә йыйына. Алла бойорһа, уларҙы инкубаторҙар менән йыһазландырмаҡсы Хәйруллиндар.\nПятигорск ҡалаһына ике ҡоролма алыуға һорау ебәргәндәр ҙә инде. Эште бер тирәлә алып барыу хәлде күпкә еңеләйтәсәк. Ниәттәре хәтәр хәҙер – бер миҙгелдә 160 мең бәпкә-себеш сығарыу.\nҠош-ҡортто ашатыр өсөн емен дә үҙҙәре үҫтерә Хәйруллиндар. 300 гектар ергә люцерна, башҡа күп йыллыҡ үләндәр, ашлыҡ сәсәләр. Эшкәртергә эргәләге фермерҙар ярҙам итә, сәсеү-урыу өсөн техника ла биреп торалар. Бөртөклө үҫемлектәр туҡландырыу өсөн китһә, һаламы ҡош-ҡорттоң аҫтын ҡоро, таҙа тотоу өсөн тотонола.\nҠоштарҙы әле башлыса тере килеш һаталар “Алтын ҡош”та. Яҡшы тауар үҙен-үҙе маҡтай, тиҙәр бит, тирә-яҡ ауылдарҙан ғына түгел, күрше өлкәләрҙән дә килеп алалар. Һуйып-таҙартып һатҡанда, килеме бер нисә тапҡырға артығыраҡ булыр ине лә, бының өсөн бар талаптарға яуап биргән махсус урын кәрәк. Булыр уныһы ла, күңел етһә, ҡеүәт етә ул, йәш эшҡыуарҙың киләсәккә теләк-ниәттәре етерлек. Район, республика кимәлендә үткәрелгән ауыл хужалығы йәрминкәләрендә теләп ҡатнашалар, алып барған тауарҙары кире ҡайтҡаны юҡ әле. Киләсәктә үҙҙәре етештергән аҙыҡты фирма магазинында һатһалар, ниндәй яҡшы буласаҡ бит! Ҡоштоң ҡауырһыны, мамығы ла бик кәрәкле. Күпмелер кешегә эш урыны барлыҡҡа киләсәк...\n“Алтын ҡош”та бөгөн биш кеше даими эшләй. Ҡош-ҡортто ашатыу, көтөү, аҫтарын таҙартыу һәм башҡа мәшәҡәттәр улар ҡулында. Бынан тыш, яҙын, себештәр сыҡҡан ҡыҙыу осорҙа, иллешәр кешене ярҙамға саҡыралар. Эш хаҡын ваҡытында түләү – Илшат Ғәлимйән улының үҙенә ҡуйған төп талаптарҙың береһе. Донъя булғас, төрлө хәлгә тарый кеше, йөрөп эшләгәндәргә ғаиләһе янына ҡайтып килергә кәрәк, йә уйламағанда ғына башҡа төрлө мәшәҡәте сыға. Ауыр хәлгә ҡалғанда, кешелекле, кеселекле етәкселәре ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер икәнлеген белә егеттәр.\nЭйе, эргәңдәге кешеләрҙең иңен тойоу күңелде үҫтерә, ышанысты арттыра шул. Илшаттың тормош иптәше Эльвира, әсәһе Заһира Ишмөхәмәт ҡыҙы, уның тормош иптәше Радик Һибәт улы, ҡустыһы Радмир – татыу бер ғаилә булып, кәңәшләшеп алып бара эште. Заһира апай үҙе сирек быуат ҡошсолоҡ фабрикаһында эшләгән. Йылдар дауамында төрлө вазифаларҙа йыйған тәжрибәһе, эште төптән белеүе бөгөнгө эшмәкәрлекте алып барыуҙа айырыуса ҙур әһәмиәткә эйә. Ни тиклем күп белгәндәй булһаң да, көн һайын ниндәйҙер яңылыҡ асыла. Республикала ошо тармаҡта эшләгән белгестәр менән аралашалар, ветеринарҙар менән кәңәшләшәләр, ҡулдарына эләккән барлыҡ мәғлүмәтте ҡыҙыҡһынып уҡыйҙар. Ставрополгә, Мәскәү өлкәһенә барып та эштең нескәлектәрен өйрәнеп ҡайталар.\n“Ашҡа тоҙ һалмаһаң, уның тәме булмай. Быны бөтәбеҙ ҙә беләбеҙ. Әммә берәү, әйтәйек, Айҙан килеп төшкән дә быны белмәй икән, ти. Уға аш бешерергә өйрәтәбеҙ, әммә тоҙ һалыу тураһында әйтеп тороуҙы кәрәк һанамайбыҙ. Һөҙөмтәлә ул аш бешерә, тик, тоҙһоҙ булғас, ашын ашап булмай. Бына һәр эштең дә шулай тәү ҡарауға күренеп тормаған, әммә бик әһәмиәтле нескәлектәре була бит – шуларҙы өйрәнәһе лә өйрәнәһе әле”, – ти Илшат Ғәлимйән улы.\nЯнында үҙен аңлаған яҡындары булыуы ла ҙур таяныс уға. Көн һайын 72 саҡрым ерҙән (ферма уларҙың йортонан шундай алыҫлыҡта урынлашҡан) ҡайтып инеү менән, ике йәше менән барған улы Искәндәр йүгереп килә һала, көндән-көн арта барған һөнәрҙәрен күрһәтергә ашыға. Икенсе синыфта уҡыған ҡыҙы Динә тәүге сиректе тик бишлегә генә тамамлаған. Кәләше – Әбйәлил районы ҡыҙы Эльвира тәмле ашын әҙерләп көтә. Ул – теш табибы, әле өйҙә бәпес ҡарай. “Киленебеҙ ҙә уңған ғаиләнән, – ти Заһира апай. –Ҡоҙабыҙ Таңатар, ана, 80 йәшендә лә йүгереп йөрөй. Эштең тәмен, донъяның йәмен табып йәшәгәс, ауырыуҙың ни икәнен дә белмәй. Эшләгән, гел хәрәкәттә булған кеше сәләмәт тә, рухлы ла була ул”.\nГеройыма әле утыҙ ике йәш. БДУның тарих факультетында белем алған ул. Тарихты ярата, әле лә китаптар уҡый, ҡыҙыҡһына. Ике йыл Өфө районының Чесноковка балалар йортонда уҡытҡан.\n– Мәктәптән, аҡсаһы аҙ, тип киттеңме? – тип һорайым, шулай булыуында тамсы ла шикләнмәйенсә.\n– Юҡ, тарих та, балалар менән эшләү ҙә оҡшай миңә, – ти Илшат.\nТик... үҙемде ирекле ҡош итеп тойғом килде. Ике яҡҡа ла өлгөрөп булмай бит. Ҡаҙҙарҙың Римды нисек ҡотҡарғанын белмәйенсә лә үҫтереп булалыр инде ул ҡоштарҙы, шулай ҙа юғары белемгә эйә булыу был донъяла үҙ урыныңды табыу өсөн бик кәрәктер, тип уйлайым.\nУңышҡа өлгәшкән йәш эшҡыуар бөгөн үҙ эшен асып ебәрергә торған тиңдәштәренә ниндәй кәңәш-теләктәр еткерә, тиерһегеҙ. Илшат ышаныслы итеп былай ти:\n– Тәүәккәллә лә бил бәйлә, тиҙәрме әле? Оҙаҡ уйлап торма, көн талабын аңлап, үҙ йөрәгеңде тыңлаһаң, яңылышмаҫһың. Орсоҡ кеүек әйләнергә лә әҙер бул. Ҡатмарлыҡтар осрар, юғалып ҡалма. Күңел һалып эшләгәндә, кеше йырып сыға алмаҫтай эш юҡ ул.


Ҡыуыш — Башҡорт Википедияһы\nҠыуыш — күсмә тормош менән йәшәгән башҡорттарҙың ваҡытлыса торлағы. Волга буйы, Көнсығыш Европа (ике яҡлы ҡыйыҡлы), Көнбайыш Себер һәм Урал (конус формаһындағы) халыҡтарында таралған булған.\nҠыуыштыр йәки ике яҡлы ҡыйыҡлы йәки конус формаһында булған. Улар тура килгән ағастарҙан: ҡайындан, уҫаҡтан, ҡарағайҙан ҡоролған.\nИке яҡлы ҡыйыҡлы ҡыуыштың һөлдәһе (каркасы) өҫтө-өҫтөнә һалынып бәйләнгән 2—3 пар урҙанан, арҡыры һалынған горизонталь һәм вертикаль оҙон ботаҡтарҙан торған; конус формаһындағы ҡыуыш 3 йәки 4 йыуан (оҙонлоғо 4 метр тирәһе, бер яҡ осо уртаға ҡаратып бөгөлөп бәйләнгән) һәм 10—15 нәҙек урҙаларҙан эшләнгән. Ҡыуыштың ҡыйыҡ ролен ағас ҡайырыһы, туҙ, транса, үлән, кейеҙ үтәгән.\nҠыуыш ныҡлы булһын өсөн, уның аҫ яғын баҫрау һәм кәҫ менән тығыҙлап баҫтырғандар, бау йәки тал сыбығы менән бәйләгәндәр, ян-яғынан ҡоршап ҡуйғандар.\nТорлаҡҡа инер урынды кейеҙ шаршау, таҡта йәки рамға тарттырылып нығытылған туҙ менән ҡаплағандар. Ҡыуышта, күпселек осраҡта, ер иҙән ҡалдырылған, унда үлән, кейеҙ, балаҫ йәйгәндәр. Ҡайһы ваҡыт таҡта иҙән дә түшәгәндәр.\nИке яҡлы ҡыйыҡлы ҡыуыштар - Башҡортостандың төньяғында һәм көнбайышында, конус формаһындағылар Урал аръяғы, үҙәк һәм көньяҡ райондарҙа таралған булған.\nҺуңғараҡ Ҡыуыштарҙы бесән, ураҡ мәлендә төҙөгәндәр, шулай уҡ быҙауҙарҙы, бәрәстәрҙе ябып ҡуйыу өсөн дә, аҙыҡ-түлекте һаҡлау өсөн дә тотонғандар. Кешеләр уны томра ваҡытта эҫенән һаҡланыу өсөн дә ҡорғандар.\n* Шитова С. Н. Ҡыуыш // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡыуыш&oldid=656772 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:04 4 март 2017 үҙгәртелгән.


Сермән — Башҡорт Википедияһы\n53°52′32″ с. ш. 58°06′41″ в. д.\nСермән ауыл советы, Белорет районы, Тамьян-Ҡатай кантоны һәм Верхнеурал өйәҙе\nСермән (боронғо исемдәре Аҡкөсөк, Ҡормашты; рус. Серменево) — Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2018 кеше. Почта индексы — 453521, ОКАТО коды — 80211843001.\n4.1 Биографияһы ауылға бәйле шәхестәр\n6 Сермән балалар йорто\nРайон үҙәгенә тиклем (Белорет): 23 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Сермән): 5 км\nАуылға ҡасан нигеҙ һалынғаны тураһында аныҡ мәғлүмәт юҡ, шулай ҙа урындағы зыяратың ҡәбер ташына уйылған «1702 йылда Сермән ауылында Стәрлетамаҡ сауҙагәре Ғиләз ерләнгән» тигән яҙыу ниндәйҙер мәғлүмәт бирә һымаҡ. Әммә күрһәтелгән йылда Стәрлетамаҡ булмаған – был ҡала Ашҡаҙар пристане янында 1766 йылда ғына барлыҡҡа килә. Шуның өсөн, ташта уйылған яҙыуҙың дөрөҫ уҡылмауы йәки башҡа Стәрлетамаҡ тураһында әйтелеүе ихтимал.\n1795 йылда үткән V Рәүиз яҙмаларында ауылдың исеме Сермән тип бирелә, икенсе исеме Аҡкөсөк тип бирелә. Ул осорҙа ул Ҡатай башҡорттарының иң ҙур ауылы булып тора: 60 хужалыҡта 205 ир-ат, 200 ҡатын-ҡыҙ тора.\nАуыл ике өлөштән тора - бер яғы Сермән, икенсе, Белорет ҡалаһы яғына ҡараған осо - Аҡкөсөк тип аталған. ХХ быуат аҙағында ике ауыл киңәйә барып, ҡушылған. Был атамалар ҡайҙан килеп сыҡҡан һуң? Урындағы халыҡта йөрөгән риүәйәт буйынса, ауылға Аҡкөсөк исемле кеше нигеҙ һалған; ауылдың урынын уның атаһы Сермән һайлап алған, ти.\nАуылды нигеҙлеүсе кешенең исеме тарихи документтарҙа ла раҫлана – Аҡкөсөк Таһиров 1773 —1775 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында ҡатнашыусы булараҡ сығанаҡтарҙа иҫкә алына ( "Документы ставки Пугачева", "Крестьянская война 1773—1775 гг. на территории Башкирии" йыйынтыҡтары). Ауыл ошо кешенең хөрмәтенә аталыуы шулай уҡ уның ғәскәри төркөмөнә ингән Абузар Абдулғайыр тарафынан Кинйә Арыҫланов исеменә яҙған рапорттала ла әйтелә. Был рапоррта Аҡкөсөк ауылы телгә алына; был ауылда тороусы Батыр Бәпәйев менән Ураҙгилде Имәнғоловты карателдәр әсирлеккә алған, тип белдерелә.\nАуылды нигеҙләүсенең улы Хоҙайбирҙе Аҡкөсөков исеме лә билдәле.\nАуылдың өсөнсө исеме Ҡормашты булған.\nБәләкәй Башҡортостан осоронда Сермән Тамъян-Ҡатай кантонының үҙәге була. .\nАуылдың ситтән күренеше\nЗаһир Исмәғилев музейы\nБоронғо таш келәт\nАуыл эргәһенән үткән юлдағы аншлаг\nАбыҙбаев Ибраһим Хафиз улы (1901—1937) — Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары (1937).\nАҡкөсөк Таһиров — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Ҡатай улусы башҡорт старшинаһы.\nДауытов Шаһиәхмәт Мөхәмәтдин улы (1894—1937) — дәүләт эшмәкәре. 1927 й. алып Башҡорт АССР-ының социаль тәьминәт һәм игенселек буйынса халыҡ комиссары.\nИсмәғилев Заһир Ғариф улы — композитор, БАССР-ҙың (1963), РСФСР-ҙың (1968) һәм СССР-ҙың (1982) халыҡ артисы.\nИшмөхәмәтов Кинйәбай Хәйретдин улы (1894—1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының һаулыҡ һаҡлау буйынса халыҡ комиссары.\nҠаһирова (Сафина) Зоя Шири (Ширияздан) ҡыҙы (27.09.1935—02.2019), педагог, СССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, РСФСР һәм БАССР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы, 2003 йылда «Рәсәйҙең иң яҡшы кешеләре» тигән ике томлыҡ энциклопедияға индерелгән.\nМуллағәлләмов Марат Сабит улы (1930), партия, дәүләт һәм хужалыҡ органдары ветераны, йәмәғәт эшмәкәре. 1962 йылдан партия органдары хеҙмәткәре, 1965 йылдан — хеҙмәтсәндәр депутаттарының Стәрлетамаҡ ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1979—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары; 1997—2015 йылдарҙа Республика һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары советы рәйесе. Башҡорт АССР-ының 8—12 се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре (2000), өс Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1976, 1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары, «Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе (2010) кавалеры. Стәрлетамаҡ ҡалаһының почётлы гражданы.\nМулдашев Альберт Әкрәм улы (25.08.1954) — ботаник. Биология фәндәре кандидаты (1983). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған экологы (2005).\nМулдашев Эрнст Рифғәт улы — донъяға билдәле офтальмолог.\nТүләбаев Мөхәмәт Усман улы (1945 т.) — ҡурайсы. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986).\nХаррасов Мөхәмәт Хәдис улы (18.09.1948) — Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының ағза-корреспонденты (2002), физика-математика фәндәре докторы (1995), профессор (1996), Башҡортостан Республикаһының (1997) һәм Рәсәй Федерацияһының (2008) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары белем биреү хеҙмәткәре (2002), Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы (2003)\nЗөлфәр Хисмәтуллин (11.07.1923—6.04.1983), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1945) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973).\nБиографияһы ауылға бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСәғит Агиш (Агишев Сәғит Ишмөхәмәт улы) - Сермән педучилищеһында уҡытҡан\nАрыҫлан Мөбәрәков (Мөбәрәков Арыҫлан Ҡотләхмәт улы) - 1920-1927 йылдарҙа Сермән балалар йортонда тәрбиәләнгән\nСәғитов Тайфур Барый улы - Сермән мәктәбендә уҡыған.\nӘлибаев Сафуан Әфтәх улы - Сермән мәктәбендә уҡыған.\nМөхөтдин Тажи - Сермән балалар йортонда тәрбиәләнгән\nӘбүс - Сермән балалар йортонда тәрбиәләнгән\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Гүзәл Ситдиҡова (уңда) Сермән балалар йортонда\nСермән балалар йорто[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСермән балалар йорто 1919 йылда ата‑әсәһе революция (1917) йәки Граждандар һуғышы ваҡытында һәләк булған балалар өсөн хеҙмәт коммунаһы булараҡ асыла; 1930-сы йылдарҙа хеҙмәт колонияһы була. 1941 йылда Йырматау һәм Темәс балалар йорттарын ҡушалар. 2008 йылда Арыҫлан Мөбәрәков исеме бирелә. 1942 йылдан башлап 2 меңдән ашыу бала уҡып сыҡҡан (2015), улар араһында Арыҫлан Мөбәрәков, Мөхөтдин Тажи, Әбүс, йәш яҙыусы А. Баймөхәмәтов бар. Балалар йорто ихатаһында Мөбәрәковҡа һәйкәл ҡуйылған (2008).2016 йылда балалар йорто ябыла \n↑ Әхмәт-Зәки Вәлиди. «Башҡорттарҙың тарихы». Өфө: Китап, 2010.\n↑ Башҡортостан энциклопедияһы — Муллағәлләмов Марат Сабит улы 2020 йылдың 25 ноябрь көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 6 ноябрь 2020)\n↑ Сермән балалар йорто  2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған.\nСермән // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 11 февраль 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сермән&oldid=1057227 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:24 11 август 2021 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АУЫЛ ХӘЛДӘРЕ ШУЛАЙ! - 2019 - Мәҡәләләр\nАУЫЛ ХӘЛДӘРЕ ШУЛАЙ!\n2018 йыл һеҙҙең төбәк өсөн ниндәй ваҡиғалары, күренештәре менән иҫтә ҡаласаҡ?\nИлдар НАФИҠОВ, Әбйәлил районы хакимиәте башлығы: Әбйәлил районында әүҙем, ихлас халыҡ йәшәй. Уларҙы бөгөнгө көндәге проблемалар ғына түгел, ә иртәгәһе көндөң ниндәй булыуы ла борсой. Ғөмүмән, беҙҙә халыҡ бер көн менән генә йәшәмәй. Һуңғы ваҡытта район халҡы үҙҙәрен борсоған мәсьәләләрҙе бигерәк тә әүҙем күтәреп сыға. Беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, уларға тиҙ арала һәм объектив яуап биреп, билдәләнгән мәсьәләләрҙе хәл итергә тырышабыҙ. Үткән йылда бөтә өлкәләрҙә лә әбйәлилдәр уңышлы эшмәкәрлек алып барҙы, райондың ныҡлы киләсәге өсөн һәр кем үҙ өлөшөн индерҙе. Ауыл хужалығы киң үҫешкән төбәк булараҡ, Әбйәлилдә төп иғтибарҙың береһе нәҡ ошо өлкәгә йүнәлтелә. Әммә шәхси хужалыҡтар, йәғни ауыл халҡы ла, эш юҡ, тип ултырмай, күпләп мал аҫрап, етеш тормошта йәшәй.\nТөбәктең иҡтисады үҫешһен өсөн ситтән инвестициялар йәлеп итеү иң оптималь варианттарҙың береһе. Беҙҙең районда ла төрлө предприятие һәм ойошмалар тарафынан ошо йәһәттән әүҙем эшмәкәрлек алып барыла. Аныҡлап әйткәндә, районға быйыл 198 миллиондан ашыу инвестиция йәлеп ителгән. Ул аҡса фермалар, мәктәп һәм балалар баҡсаһы төҙөүгә, ял итеү йорттарының инфраструктураһын яҡшыртыуға, Асҡарҙа ҡаҙанлыҡ ҡуйыуға, Ҡыҙыл йылғаһы аша бер нисә күперҙе сафҡа индереүгә, район үҙәге мәҙәниәт йортон реконструкциялауға һәм башҡа әһәмиәтле объекттарға йүнәлтелде. Алдағы йылда районға ОО "Ласселсбергер", ООО "Цемикс" һәм башҡа эре инвесторҙар килеүе көтөлә. Улар тарафынан төҙөләсәк объекттарҙа кешеләргә эш урыны буласаҡ, эшмәкәрлектәренән район ҡаҙнаһына һалым киләсәк, ә был иһә социаль программаларҙың яҡшы эшләүенә булышлыҡ итәсәк. Әйткәндәй, Әбйәлил социаль программаларҙы тормошҡа ашырыу йәһәтенән алдынғылар рәтендә. Мәҫәлән, үткән йылда районда 30476 квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелде, шулай уҡ 15 етем бала үҙҙәренең йортонда Яңы йылды ҡаршылау мөмкинлеге алды. Был йәһәттән тағы ла райондың байтаҡ ҡына мәктәптәрендә, балалар баҡсаларында, клубтарҙа, "Ирәндек" балалар ял итеү лагерында ремонт эштәренең башҡарылыуын билдәләп үтергә кәрәк.\nРайон үҫһен өсөн йәштәрҙең тыуған ерендә ҡалып йәшәүе һәм эшләүе мөһим. Ләкин улар ситкә китмәһен өсөн яҡшы шарттар тыуҙырыу кәрәк. Иң актуаль мәсьәлә - уларҙың торлаҡлы булыуы. Ошоно күҙ уңында тотоп, районда төрлө программалар уңышлы эшләп килә. 2018 йылда өй һатып алыуға (төҙөүгә) 18942 мең һумлыҡ 18 сертификат тапшырылды. Йәштәрҙең районда ҡалыуы демографик хәлгә лә ыңғай йоғонто яһай. Былтыр Әбйәлилдә 600-ҙән ашыу сабый донъяға килде. Әбйәлилгә күберәк туристар йәлеп итеү мөһим. Бының өсөн беҙҙә бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Бигерәк тә "Яҡтыкүл", "Юбилейный" шифаханаларын яңы кимәлгә күтәреү ял итергә килергә теләүселәрҙең һанын арттырырға булышлыҡ итәсәген аңлап, улар тирәләй инфраструктураны яҡшыртыуҙы бурыс итеп ҡуйҙыҡ һәм тәғәйенләнгән эштәрҙең бер өлөшөн тамамланыҡ та инде. Шулай уҡ Әбйәлилдәге башҡа күлдәр тирәләй ҙә туристик әүҙемлекте арттырыу йәһәтенән эштәр алып барыла, сөнки туристарҙың төбәккә күп килеүе урындағы урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа үҫергә ярҙам итә. 2018 йылды позитив ноталарҙа яптыҡ һәм 2019 йылдың да Әбйәлил халҡы өсөн уңышлы булыуына ышанам. Бөтә райондаштарымды һәм республика халҡын Яңы йыл менән ҡотлайым. Ҡабан йылы шатлыҡтары менән килһен!\nРөстәм ШӘРИПОВ, Бөрйән районы хакимиәте башлығы: Беҙҙең район бай урманы, бейек тауҙары, Ағиҙел йылғаһы, мәмерйәләре, балы менән дан алған. Ысынлап та, райондың географик яҡтан урынлашыу урыны төбәктә туризмды, ауыл хужалығын һәм урмансылыҡты үҫтереүгә ҙур мөмкинлектәр бирә. Улар араһында өҫтөнлөклө урынды туризм алып тора. 2018 йылда Бөрйән районында 45 меңдән ашыу турист булып киткән, шул иҫәптән "Шүлгәнташ" мәмерйәһенә 41 мең кеше килгән. Ә Ағиҙел буйлап ағып төшөүселәр һанын аныҡ ҡына билдәләп тә булмай. Районда туристик йүнәлеш буйынса бер нисә шәхси эшҡыуар эшмәкәрлек алып бара. Улар аша ла, республиканың һәм илдең башҡа туристик агентлыҡтары аша ла Бөрйән ерен килеп күреүселәр һаны йылдан-йыл арта. 2020 йылда "Шүлгәнташ" мәмерйәһенең күсермәһен йәки музей-комплексын төҙөп бөтөү төбәккә килеүсе туристар һанын тағы ла арттырасаҡ, тип көтәбеҙ. Туризм эшҡыуарлыҡ һәм кәсепселеккә үҫергә мөмкинлек бирә. Шулай уҡ шәхси хужалыҡтар туристарға һөт, ит, ҡаймаҡ-май, йомортҡа, бал, икмәк һәм башҡа төрлө аҙыҡ-түлек һатып, аҡса эшләй.\nБеҙҙең район инвестициялар йәлеп итеү буйынса республикала беренсе урында килә. Мәҫәлән, былтыр инвестиция аҡсаһына "Башҡортостандың 100 йыллығына - 100 объект" проекты сиктәрендә беҙҙең районда дүрт объект төҙөлә башланы. Уларҙың береһе - Яңы Собханғол ауылындағы 108 урынлыҡ мәктәп һәм 90 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһын төҙөү тамамланды. Яңы йыл байрамдарынан һуң улар балаларҙы ҡабул итәсәк. Ағиҙел ҡасабаһында ла ошондай уҡ мәктәп-балалар баҡсаһы төҙөлә. "Шүлгәнташ" музей-комплексы ла ошо проектҡа индерелгән. Дүртенсе юбилей объекты - район мәҙәниәт һарайы. Уны реконструкциялау шулай уҡ ошо ҙур байрам уңайынан башҡарыла. Ғөмүмән, районда төҙөлөш эштәре әүҙем бара. Мәҫәлән, Әбделмәмбәт ауылында модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты сафҡа индерелде, Иҫке Собханғолда Ағиҙел йылғаһы яры яҡтыртылды, райондың байтаҡ ҡына мәҙәниәт усаҡтары төҙөкләндерелде, Яңы йыл алдынан ғына Монасип ауылында клуб, Әбделмәмбәттә модулле ФАП асылды. Районда әлегә тиклем йәйге миҙгелдә электр утының йыш һүнедерелеүе бөтә яҡлап та ауырлыҡтар тыуҙыра ине. Әле резервлы электр линияһын төҙөү буйынса проект эштәре тамамланыу өҫтөндә, алдағы йылдарҙа ул сафҡа индерелһә, был мәсьәлә район халҡын башҡаса борсомаҫ, тип ышанам.\nКиләсәк - йәштәр ҡулында. Уларҙың районда төпләнеп ҡалыуы, уҡыу йорттарын тамамлағас, кире Бөрйәнгә ҡайтыуы өсөн күп эштәр башҡарыла. Ләкин Бөрйәндең күпселек өлөшө ҡурсаулыҡ булғанлыҡтан, уларҙы ер участкалары менән тәьмин итеү ҙур ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Был мәсьәлә республика һәм хатта федераль кимәлгә сығып хәл итеүҙе көтә, сөнки ер бирелмәгәс, йәштәрҙе районда ҡалдырыу ауырға тура килә. Ә ауылдан китмәгән йәштәр, эш урындарының әҙ булыуына ҡарамаҫтан, тырышып донъя көтә, балалар үҫтерә. Әйткәндәй, беҙҙең район тыуым буйынса республикала беренсе урында килә. Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән йәштәр күп. Улар үҙҙәренең ғаиләһен генә килем менән тәьмин итмәй, ә эш урындары ла булдыра.Беҙҙә лә табиптар менән тәьмин итеү мәсьәләһе киҫкен тора. Бөгөнгө көндә районға 13 табип кәрәк. Был мәсьәләне хәл итеү өҫтөндә лә эшләйбеҙ. Яңыраҡ Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары менән осрашып, районға эшкә ҡайтырға саҡырҙыҡ. Уларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһен, төрлө субсидиялар бүлеүҙе күҙ уңында тотабыҙ.\nОшондай матур күрһәткестәр менән йылды йомғаҡлап, яңы йылға аяҡ баҫтыҡ. 2019 йыл да Бөрйән районы өсөн тик яҡшы ваҡиғалары менән килһен, тип теләйем.\nЯҙылған: 14.01.19 | Ҡаралған: 208


“Томан” тарала » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » “Томан” тарала\nБөйөк Ватан һуғышының күп ҡаһармандарының батырлығы, ваҡиғалар айышы билдәһеҙ ҡала бара, ләкин ҡайһы бер мәлдәр асыҡлана, халыҡ иғтибарына еткерелә тора. Был башҡорт халҡының легендар улы гвардия генерал-майоры Миңлеғәле Шайморатовтың яҙмышына ла ҡағыла.\nСССР Юғары Советы Прзидиумының 1944 йылғы Указы менән “Мәскәүҙе обороналаған өсөн” миҙалы раҫлана. Уның менән беренсе тапҡыр 1944 йылдың 20 июнендә 1 миллион 28 мең 600 кешене наградлайҙар. Исемлектә тәүгеләр рәтендә М. Шайморатов та бар. Был баһаға ул 1941 йылдың көҙөндә Мәскәү янындағы һуғышта күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн лайыҡ була. Ләкин наградлау тураһындағы ҡарар генерал рәсми рәүештә билдәһеҙ юғалғандар исемлегенә эләккәндән һуң ҡабул ителгән.\nОшо хәл үҙе үк генерал Шайморатов тирәһендә төрлө насар уйҙырмалар таратыуҙарын күрһәтеп тора. Бөйөк Ватан һуғышы миҙалдарының статусында шулай тип яҙылған: “Наградланыусы һәләк була ҡалғанда, миҙал танытмаһы менән бергә уның ғаиләһенә иҫтәлек итеп һаҡлау өсөн тапшырыла”. Ә ни өсөн уны ғаиләһенә тапшырмағандар һәм хатта хәбәр ҙә итмәгәндәр?\nМиңлеғәле Шайморатовтың – 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһын ойошторған һәм етәкселек иткән (артабан тап уның командалығы осоронда 16-сы гвардия дивизияһына әйләнгән) ҡаһармандың – үлеменән һуңғы хәрби легендаһы бик ҡатмарлы. Дәһшәтле яуҙарҙан һуң тиҫтәләрсә йыл үткәс тә халҡыбыҙҙы шул уҡ һорау борсой: ни өсөн генерал Шайморатовтың батырлығына ғәҙел баһа һаман да юҡ?\n1941 йылдың 20-21 октябрендә Мәскәү өлкәһе Можайск районында “Костриков” системаһы” батареялары (“Катюша”) һәм уларҙың транспортланыусы хәрби запасы ҡамауға эләгә. Уны дошман ҡулына ҡалдырыу һис тә ярамаған. Батареяны ҡотҡарыу өсөн Миңлеғәле Шайморатов етәкселегендәге 1-се махсус кавалерия полкын ебәрәләр. Был операцияны уңышлы башҡарып сыҡҡан өсөн Шайморатов 1941 йылдың 24 ноябрендә Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ орденына тәҡдим ителә. Ләкин наградлау тураһындағы мәғлүмәтте 151-се мотоуҡсылар бригадаһы (ул мәлдә полк ошо бригада составында була) штабында “юғалталар”. Шул арҡала ул бүләкләү тураһындағы әмергә эләкмәй ҡала.


22 апрелдән Рәсәйҙә «Георгий таҫмаһы» патриотик акцияһы старт алды\nБөгөн ил халҡының Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән ҡаһарманлығын данлаусы акция Өфөгә килеп етте. Сараны «Еңеү ирекмәндәре» Бөтә Рәсәй ойошмаһының Башҡортостан бүлексәһе вәкилдәре ойоштора.\n9 майға тиклем акция бөтә республиканы урап үтә. Георгий таҫмаларын таратыусы ирекмәндәр халыҡҡҡа уның тарихы һәм мәғәнәһе хаҡында һөйләй. Сара барышында шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары менән осрашыуҙар, шанлы һәм данлы йылдарға арналған викториналар, байрам концерттары ойоштороу ҡаралған.


Ысын космонавт дәрес үткәрҙе\n10 Апрель 2020, 16:55\nБөгөн дистанцион уҡыуҙа булған республика балалары өсөн асыҡ дәресте Рәсәй Федерацияһы геройы, һынаусы космонавт Сергей Ревин үткәрҙе.\nДәрес Космонавтар көнөнә арналды. Сергей Ревин уҡыусыларға үҙенең теләктәрен юлланы, уңыштар теләне һәм дәресте ул билдәле СССР һынаусы летчигы, ике тапҡыр Советтар Союзы геройы Владимир Джанибәковтың һүҙҙәре: «Шиклән һәм ышан! Бар закондың, утрауҙарҙың, Ер шарының асыҡ булыуына шиклән. Һиңә уларҙы асырға кәрәклегенә ышан».\nАсыҡ дәрестәр көн һайын иртәнге 10-да башлана һәм «БСТ», «Башҡортостан 24», «Вся Уфа», «ЮТВ» телеканалдарында күрһәтелә. Уны күренекле мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, актерҙар, спортсылар, йәмәғәт ойошмалары лидерҙары, сәйәси эшмәкәрҙәр, юғары уҡыу йорттары ректорҙары үткәрә.\n«Виктори» Башҡортостан Республикаһында мәғариф проекттарын үҫтереү һәм хуплау буйынса йәмәғәт комитеты автономиялы коммерция булмаған йәмғиәте ярҙамында дәрестәр үткәреүҙе Башҡортостан Республикаһы мәғариф һәм фән министрлығы һәм «Тамыр»студияһы ойошторҙо.


Туймазы районында хеҙмәт батырҙарын иҫкә алыу тантанаһы үтте\nҒүмерҙәрен фиҙаҡәр хеҙмәткә арнаған ил улдарының береһе, нефтсе Рәфғетдин Әйүповҡа тыуған яғында бюст асылды.\nРәфғетдин Әйүпов Туймазы районының Собханғол ауылында тыуып үҫә. Механизатор һөнәрен үҙләштергәс, хеҙмәт юлын совхозда башлай. Ҡыҙыл армия сафында хеҙмәт итә. Артабан Бөйөк Ватан һуғышына алына. Тыуған яҡтарына ул 1946 йылда ғына ҡайта һәм «Собханғол» станцияһына машинист булып эшкә төшә. Бөгөн уны Туймазы нефть үткәргесе идараһының берҙән-бер Социалистик Хеҙмәт Геройы тип беләләр.\nХеҙмәт батырын данлап шәхескә тыуған йортонда мемориаль таҡтаташ ҡуйылды, ҡәберлегенә сәскә гөлләмәләре һалынды. Рәфғетдин Әйүпов «Ҡыҙыл йондоҙ», Бөйөк Ватан һуғышы ордены кавалеры. Быйыл уның тыуыуына 100 йыл.\nТуймазы 12 Социалистик Хеҙмәт Геройын үҫтергән төбәк. Бөйөк Еңеүҙең етмеш йыллығына әҙерлек сиктәрендә Ҡандра ауылынан Социалистик Хеҙмәт Геройы, «Батырлыҡ даны» орденының тулы кавалеры Хәтмулла Солтановты ла иҫкә алдылар. Туймазы ҡалаһының мәҙәниәт һәм ял паркының батырҙар аллеяһында уға бюст ҡуйылған, Ҡандра ауылындағы урамдарҙың береһе шәхестең исемен йөрөтә.


Тәүгеһе һуңғыһы булмаһын\n11 Декабрь 2010, 18:02\nКисә Өфөнөң Завод урамында энергия һаҡлау йәһәтенән һөҙөмтәле аҙ ҡатлы йорт хужаларына тапшырылды. Был йорт Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фонды программаһын тормошҡа ашырыу барышында төҙөлгән.\nОшо айҡанлы Өфөгә Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалаштырыуға булышлыҡ итеү фондының генераль директоры Константин Цицин килде. Уның әйтеүенсә, Башҡортостандың баш ҡалаһында бындай йорттарҙы артабан да төҙөү мөмкинлеге бар. Беҙҙәге инженерлыҡ селтәрҙәре аҙ ҡатлы йорттарҙы төҙөүгә бик уңай.\nҡунаҡтар, төҙөүселәр йортто ҡарағанда энергияны экономиялаусы дүрт-биш ҡатлы йорттарҙы сафҡа индереү мөмкинлектәре тураһында һүҙ алып барҙы. Әлбиттә, беҙҙең сәнәғәт тармағы был йортто төҙөгәндә ҡулланған һәр нәмәне етештерә алмай. Шуға ла был йорт төҙөүселәр өсөн бик ҡиммәткә төшә.\nЯңы өс ҡатлы йортта – 33 фатир. Уларҙың дөйөм майҙаны 1234,8 квадрат метр тәшкил итә. Проектты тормошҡа ашырыу барышында авария хәлендәге 6 йортта йәшәүсе халыҡ яңы фатирҙарға күсерелгән.


Экология, хеҙмәт һәм финанс хоҡуҡтары кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Хоҡуҡ институты » Кафедралар » Экология, хеҙмәт һәм финанс хоҡуҡтары кафедраһы\nЭкология, хеҙмәт һәм финанс хоҡуҡтары кафедраһы\nҒәбитов Ринат Хәмит улы\nКафедраның тарихы 70-се йылдарҙың уртаһынан, дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы, теорияһы һәм аграр хоҡуҡ дисциплиналары кафедраһы бүленеүҙән башлана. Бүленгәнгә тиклем кафедраны профессор Ф.М.Раянов етәкләй. Был исем менән кафедра 80-се йылдарҙың урталарына тиклем эшләй. Кафедраның дисциплиналары исемлегенә колхоз һәм ер хоҡуҡтары индерелә. Колхоз хоҡуғы буйынса 70-се йылдарҙың аҙағына тиклем Ф.С.Абдула уҡыта, ә ер хоҡуғы буйынса лекцияларҙы кафедра мөдире үҙе уҡый.\nБыл кафедра дисциплиналары араһында хеҙмәт хоҡуғы курсы ла була. 80-се йылдар аҙағы-90-сы йылдар башына тиклем был курсты билдәле ғалимдар – юридик факультеттың ветерандары, доценттар Ф.З.Ҡолбарисов менән С.А.Калужный алып бара. Улар хеҙмәт хоҡуғы теорияһын үҫтереүгә ҙур өлөш индерәләр һәм юридик факультеттың тарихында юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдыралар.\n80-се йылдарҙа юридик факультетта, уҡыу пландары үҙгәреү сәбәпле, кафедраларҙа ҙур үҙгәрештәр була. Яңы уҡыу дисциплиналары, атап әйткәндә, ауыл хужалығы хоҡуғы һәм тәбиғәтте һаҡлау хоҡуғы индерелә. Колхоз хоҡуғы һәм ер хоҡуғы уҡыу пландарында айырып күрһәтелмәй, улар үрҙә күрһәтелгән дисциплиналар эсенә инеп китә. Тап ошо дисциплиналар – ауыл хужалығы хоҡуғы һәм тәбиғәтте һаҡлау хоҡуғы – яңы үҙ аллы кафедра ойошторолоуға булышлыҡ итә. Ауыл хужалығы хоҡуғы һәм тәбиғәтте һаҡлау хоҡуғы кафедраһы 90-сы йылдар башына тиклем эшләй.\nКафедра актив ғилми-тикшеренеү эштәре алып бара. Бигерәк тә Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы менән тығыҙ бәйләнеш булдырылған, сөнки ауыл хужалығына ҡағылышлы закондар сығарыуҙа юғары квалификациялы юристар етешмәй.\nӘйтергә кәрәк, ауыл хужалығы хоҡуғын өйрәнеү факультетта ижади нигеҙҙә ойошторолған. Был специальность студенттары республиканың төрлө региондарында ауыл хужалығы закондарының эффектлылығын асыҡлаған социологик тикшеренеүҙәргә ылыҡтырыла.\nҒилми-тикшеренеү эштәре шулай уҡ баҙар экономикаһы хоҡуҡтарының актуаль проблемаларын өйрәнеүгә йүнәлдерелгән.\nКафедраның төп тикшеренеү йүнәлештәре:\nБашҡортостан Республикаһы ер реформаһының Рәсәй Федерацияһында хоҡуҡтар менән тәьмин ителеше\nТирә-яҡ мөхитте һаҡлау хоҡуғы проблемалары, экология закондарын камиллаштырыу


“Юлдаш”та – яңы миҙгел! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Медиа » “Юлдаш”та – яңы миҙгел!\n– Ҡасан эфир тулҡындарында “Иртәнсәккәй тороп” егеттәренең тауышын ишетербеҙ? Филүс, Йәмил, Ғәзизһеҙ иртәләребеҙ моңһоҙ, – тигән тыңлаусыларыбыҙ хәбәре беҙҙең “Бәйләнештә” селтәренә көн дә ағыла. ҡабатланмаҫ “Иртәнсәккәй тороп” – “Юлдаш” радиоһының иң тыңлаулы проекттарының береһе. Алып барыусыларҙың юморы, һәр ситуациянан сыға белеүе, белемле булыуы, аудиторияны яҡшы тойоуы халыҡты йәлеп итә лә инде. Шуға ла ошондай хәбәрҙәрҙең йыш килеүенә бер ҙә аптырайһы түгел.\nҺәм бына, ниһайәт, “Беҙ бергә” тигән девизыбыҙға тоғролоҡ һаҡлап, “Юлдаш”тар эфирҙың яңы миҙгелен асты. Радиобыҙҙың төп йүнәлеше үҙгәреш кисермәне. Йәғни ул элеккесә мәғлүмәт һәм йыр-моң каналы булып ҡала. Шулай ҙа тапшырыуҙар теҙмәһендә яңылыҡтар байтаҡ. Эфирҙы, ғәҙәттәгесә, өс сәғәтлек “Иртәнсәккәй тороп” күңел асыу программаһы башлай. Төп маҡсаты – юлдаштарыбыҙҙы яңы көнгә, яҡшы кәйефкә көйләү. Тыңлаусыларыбыҙ яңы миҙгелдә лә ҡыҙыҡлы уйындарҙа ҡатнашып, бүләктәр ота ала. Уларҙы “Һүҙалыш”, “Серле ҡумта”, “Тиҫкәре”, “Боҙоҡ патефон”, “Белермән”, “Алмаш-тилмәш” исемле яңы уйындар көтә. Ҡайһы бер рубрикалар төшөп ҡалһа, “Йүгер, Гүзәл, йүгер”, “Нимә оҡшамай, Рафиҡ?”, “Йәштәргә нимә етмәй?” кеүек яңылары килде. “Китап донъяһы”, “Сәләмәт булайыҡ” айырым программа форматына күсеп, “Атайсал”, “Йәшәү йәме”, “Тормош сифаты”, “Иҡтисад һәм донъя”, “Иман” кеүек үҙ урындарын ышаныслы тотҡан тапшырыуҙар һыҙатына баҫты. Күптәрҙең радионы ил-донъя хәлдәре тураһында хәбәрҙар булыу өсөн тыңлауы сер түгел. Беҙҙең эфирҙа яңылыҡтар һәр сәғәт башында яңғырай, киске һигеҙҙә – йомғаҡлау сығарылышы.\nТыңлаусылар көндөҙгө сәғәт бер тулыр алдынан һәм киске туғыҙ тулыр алдынан ҡыҫҡа ғына, әммә файҙалы мәғлүмәткә эйә айлыҡ рубрикалар тәҡдим ителә һәм артабан шулай яңынан-яңы ҡыҙыҡлы теҙмәләр алмашынып торасаҡ. Көндөҙгө икенсе ун минутта – төшкө ял, йәнле аралашыу ваҡыты. Эш көндәрендә тыңлаусыларыбыҙҙы “Самауыр янында”, шәмбе – йәкшәмбелә “Ял итәйек бергәләп” тапшырыуҙарында көтәбеҙ.\n“Асыҡ студия” программаһы, һәр саҡтағыса, көнүҙәк ижтимағи-сәйәси һәм социаль мәсьәләләргә бәйле һөйләшеүгә ҡорола. Ул эш көндәрендә киске сәғәт 7-се 15 минутта тура эфирҙа бара.\nШулай уҡ эфирыбыҙҙы йырҙар менән байытыуға “Юлдаш та – яңы йыр” рубрикаһы үҙ өлөшөн индерә, дүшәмбе һәм йомала йыр премьералары сыға. Һәр шәмбелә “Сәхнәгә арналған ғүмер”, “Атайым тураһында һөйләгеҙ”, “Яҙмыштарҙа – ил тарихы”, “Ике йондоҙ” сығарылыштары сиратлап сыға килә. Йәмғиәттәге киҫкен проблемаларҙы күтәргән “Махсус репортаж” эфирға йәнә әйләнеп ҡайтты. Программа айына бер тапҡыр шәмбелә сыға. Бына шулай, тыңлаусыларыбыҙ менән бергәләп, моңло йырҙар, файҙалы мәғлүмәттәр аша эфир тулҡындарында үҙ юлыбыҙҙы ярабыҙ.\nСығыу ваҡыты 6-09-2017, 08:00 | Ҡаранылар: 291


Датцюк "Салауат Юлаев" командаһы менән шаярмаясаҡ\n"Салауат Юлаев" - "Динамо", 2 : 4 - өфөлөләрҙең был еңе леүе уларҙы плей - оффҡа эләгеү мөмкинселегенән тулыһынса мә хрүм итһә лә беҙҙең команда сағыу һәм ҡыҙыҡлы уйыны менән хә терҙә ҡалды. "Юлаевсылар" үҙҙәренең ихтирамға лайыҡ икәнлеге н тағы бер тапҡыр раҫланы.\n"Аҡлы - күклеләргә" аҙ ғына өмөт биреү ҙә матчтың яҙмышы н ҡурҡыныс аҫтына ҡуйыу тигәнде аңлата. Уйын башында уҡ Паап панендың хатаһынан һуң динамолар Афиногенов менән Харитонов Зубаревтың яңғыҙына ҡаршы сыҡты - Рәсәй йәштәр йыйылма коман даһының йәш капитаны юлаевсыларҙың фин ҡапҡасыһына бер нисек\nтә ярҙам итә алманы- Александр Харитонов үҙенең командаһын алға сығарҙы.\nЙони Пууруланың ҡапҡаһына киләһе шайба 18 - се минутта ин дерелде, беҙҙең һаҡсылар тағы бик насар уйын күрһәтте. "Дина мо" өсөн тәүге матчын үткәргән Александр Фролов Датцюктан бы на тигән пас алды һәм көс - хәл менән булһа ла шайбаны ҡапҡа ға индерҙе. Юлаевсылар был голға ҡаршы төшөп ҡараны, әммә ре фери Бокарев бер кемде лә тыңламаны. Ғөмүмән, был судья Өфө көйәрмәндәренең зитына тейә. Фан - хәрәкәт ветерандары әйтеү енсә, уның "Салауат Юлаевҡа" бик үк яҡшыларҙан булмаған мөнә сәбәте унлап йыл дауам итә инде. Бер матчтан һуң Өфө команда һы етәкселегенә Бокаревты асыуы ҡабарған көйәрмәндәрҙән ҡурс алап ҡалыу өсөн хатта ОМОН саҡырырға тура килеүе билдәле.\nИкенсе период иҫ китмәле башланды! Өфө хоккейсылары бик яҡ шы уйнаны һәм шунда уҡ өҫтөнлөк алды. Мәскәүҙән килгән журна лист Павел Стрижевский сәсен йолҡорҙай булды: "Был ни хәл! Ун өсөнсө урындағы команда чемионат алдынғыларының кәрәген б ирә!" Шайбаны Аншаков эләктергәс, иҫәп ҡыҫҡарҙы. Сергей яңғы ҙы Еременкоға ҡаршы сыҡты һәм "Салауат Юлаев" өсөн туғыҙынсы\nголын индерҙе. Был матчта Аншаковтың тағы өмөтлө мәлдәре бу лды, әммә уларҙы егет тормошҡа ашыра алманы. Игорь Григоренк о ла был юлы башҡаларҙан айырылып торманы - форвард үҙенең " патрондарын" "Авнгардҡа" ҡаршы матчта тотоноп бөткән, күрәһе ң.\nТерещенко индергән голдан һуң иҫәп 1 : 3 булды. Шул ваҡыт\nТерро Паапанен үҙенең обороналағы хатаһын төҙәтергә булды һ әм Еременконы алдап үтеп шайба ны ҡапҡаға индереүгә өлгәште:\n2 : 3. Фин һаҡсыһы суперлигала үҙенең иҫәбен асты.\nАртабан өфөлөләр тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ уйын күрһәтте. Хатта Бокарев та асыуын онотоп, "Динамоның" тупаҫ егеттәрен уйында н сығара башланы.\nӨсөнсө период уртаһында, "динамолар" өс кеше ҡалғас, матч\nиҫәбе үҙгәрә ала ине. Әммә өфөлөләргә оҫталыҡ етеңкерәмәне,\nЕременко ла ҡапҡаны шәп һаҡланы.\nМатчтан һуң тренерҙарҙың журналистар менән осрашыуы хужал арҙы маҡтауҙан башланды. Владимир Крикунов, "Динамо" хоккей клубының баш тренеры:\n- Егеттәргә уйын бик ҡатмарлы буласаҡ тип әйтә килһәм дә,\n"янғын башланмаҫ элек" аңламайҙар. Ярар ҙа өсәү ҡалған ваҡы тты яҡшы үткәрә алдылар. Шунан һуң ғына уяна башланылар.\nРафаил Ишмәтов, "Салауат Юлаев" командаһының баш трен еры:\n- Һөҙөмтәгә психологик яҡтан әҙерлек етмәүе йоғонто яһаны . Был ауырыу "Мәскәү" тип атала. Ундайҙы элек тә үткән бар и не. Икенсе етешһеҙлек - техник йыһазландырыу. Бишәүҙең өсәүг ә ҡаршы уйнауы көсһөҙ булды. Ошондай мәлдәрҙә тренерҙың сәст әреағара ла инде.\n- Рафаил Ғәзиз улы, ниңә Хлыстов уйнамай\n- Уның температураһы 37 - нән артыҡ.\n- Владимир Васильевич, Волков менән Цулыгинға ҡарашығыҙ м енән уртаҡлашығыҙ әле.\n- Ярайһы уҡ яҡшы тәьҫораттар. Цулыгинды мин бик яҡшы белә м. Ул "Аҡ Барста", "Нефтехимикта" ла уйнаны. Кәрәктәре булма һа, беҙ уларҙы алмаҫ инек.\n- Ә ниңә Волковты алып уның партнеры Николай Заварухинды ҡалдырҙығыҙ Уға башҡа хоккейсыларға өйрәнеүе ауыр бит.\n- Беҙ Заварухинды ла алырға уйлағайныҡ, тик башҡалар алда ныраҡ өлгөргән.\nАртабан уйынсылар менән аралашырға ла ваҡыт етте.\nАндрей Сидякин, "Салауат Юлаев" командаһы капитаны:\n- Бөгөн еңелеүебеҙ бик йәл - күп хата ебәрҙек һәм кәрәкле\nваҡытта шайбаны индерә алманыҡ. Минең капитан итеп һайланыу ыма килгәндә, был тренерҙың идеяһы, мин көтмәгәйнем, әммә би к шатмын. "Ҡара капитан тамғаһына" ышанмайым мин. Заварухин капитан булып та 30 мәрәй йыя алды.\nИгорь Волков, Өфө мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе, "ваҡытлыса дин амовец".\n- Игорь, яңы команда оҡшаймы\n- Мин барыһынан да риза. Тик әлегә яңы партнерҙар менән у йнап китә алмайым. Павел Датцюк - бик юғары кимәлдәге хоккей сы, уның ҡасан шайба биререн күҙаллауы ауыр. Өлкән иптәштәр ҡыйырһытмаймы Ундай нимә юҡ.\n- Рәсәйҙең киләһе чемпионатында үҙегеҙҙе Ишмәтов командаһ ында итеп күрәһегеҙме\n- Киләһе миҙгелгә мин "Салауат Юлаев" менән контракт төҙө гәнмен.\n- Һеҙ, ниһайәт, өйләндегеҙме, юҡмы Серегеҙҙе асығыҙсы.\n- Юҡ. Һәм яҡын арала йыйынмайым.\nЮғары техникалы хоккейсы һәм үтә шаян кеше Павел Датцюкты\nла урап үтә алманыҡ һәм "Салауат Юлаев" командаһы адресынг а берәй нимә тип шаяртыуын һораныҡ.\n- Мин һеҙҙең командағыҙ менән шаярмаясаҡмын Ул бөгөн бары\nяҡшы һүҙҙәргә генә лайыҡлы. Егеттәр бик тырышып һәм яҡшы уй наны. Ниңә мин шаярырға тейеш Ул бит ҡаршы яҡты ихтирам итм әү була.


Өфөлә «Башҡортостандың йәш киноһы» өсөнсө республика фестивале үтә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Башҡортостандың йәш киноһы» өсөнсө республика фестивале үтә\n9:30, 16 февраля 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 16 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n1-3 мартта Өфөлә «Башҡортостандың йәш киноһы» өсөнсө республика фестивале үтә. Был турала Башҡортостан Кинематографистар союзының Йәштәр үҙәге етәксеһе Гөлфиә Шәрипова хәбәр итте.\nФестиваль сиктәрендә Өфөнөң йәш кинематографистарының яңы картиналары күрһәтеләсәк, шулай уҡ «SKEY-FILM» кинокомпанияһы президенты, Рәсәй Кинопродюсерҙар гильдияһы ағзаһы Саркис Шакарян продюсерлыҡ буйынса оҫталыҡ дәресе уҙғарасаҡ.\nПрограммала «Родина» кинотеатрында «Мине дауалаусы дошман» (реж. Фәрзәнә Үтәрбаева), «Ҡәһүә һәм танышыу» (реж. Илназ Мостафин), «Перфоманс» (реж. Александр Марьин), «Ҡунаҡ» (реж. Руслан Тавабилов), «Йәшә, һалдат, йәшә» (реж. Кирстен Гайнет), «Ләйсән. Яҙғы ямғыр» (реж. Гөлназ Айытбаева) фильмдарын күрһәтеү күҙалланған.\nСараның ойоштороусылары: Башҡортостан Кинематографистар союзы һәм республиканың Кинематографистар союзының Йәштәр үҙәге.


Һаҡмар: Халыҡ мәнфәғәтен яҡлап\nӘленән-әле төрлө банктар асылыуға ҡарамаҫтан, халыҡ элеккесә Һаҡлыҡ банкына өҫтөнлөк бирә. Бында һаҡлыҡҡа аҡса һалыу, түләүҙәр ҡабул итеү, ҡиммәтле металл иҫәбен асыу, пластик карталар менән эшләүҙән тыш, төрлө йүнәлештәр буйынса аҡса күсерергә була. Бөгөн Баймаҡтағы өҫтәмә офис көнөнә генә яҡынса 550-600 кешене хеҙмәтләндерә.\nҠаланың төрлө урындарында ҡуйылған банкомат, инфокассаларҙың уңайлыҡтарын халыҡ баһалап өлгөрҙө инде. Улар Иҫән һәм Темәс ауылдарында бар. Киләсәктә башҡа ауылдарға ла банкоматтар ҡуйыу күҙ уңында тотола. Бөгөн улар аша кредиттарҙы ҡапларға, коммуналь хеҙмәт һәм юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙған өсөн штрафтарҙы түләргә, кеҫә телефондарына аҡса күсерергә мөмкин. Шулай уҡ йәш пенсионерҙарҙы ла пластик карталар аша хеҙмәтләндереү буйынса эш алып барыла. Магазиндарҙағы терминалдарҙан иҫәпләшеү уңайлығы бар. Ауылда йәшәүселәргә пластик картаһындағы аҡсаһын алыр өсөн Баймаҡҡа килеү кәрәкмәй, улар филиалдарҙа урынлашҡан терминалдарҙы файҙалана ала.\n– Халыҡ шулай уҡ мобиль банк, Һаҡлыҡ банкы-онлайн уңайлыҡтарын да киң ҡуллана, – тине өҫтәмә офис мөдире Гөлсинә Йосоп ҡыҙы Абайҙуллина. – Улар өйҙән сыҡмай ғына Интернет селтәре аша кредитты ҡаплау, аҡса күсереү мөмкинлектәрен бирә. Был сиратты бөтөрөү, хеҙмәт төрөн яҡшыртыу маҡсатында эшләнде.\nРәсәй Һаҡлыҡ банкы халыҡты хеҙмәтләндереүҙең төрлө юлдарын тәҡдим итә. Бөгөн өҫтәмә офиста электрон сират булдырылған. Халыҡ талондарҙа күрһәтелгән сират һаны һәм ваҡыты буйынса ҡабул ителә. Киләһе йылдың беренсе кварталында өҫтәмә офистың эшмәкәрлегендә тағы ла үҙгәрештәр көтөлә. Универсаль эш урындары булдырыласаҡ. Йәғни, белгестәрҙең һәр береһе халыҡты төрлө йүнәлеш буйынса хеҙмәтләндерәсәк. Клиенттарға һорауҙарын хәл итер өсөн кабинеттан кабинетҡа йөрөргә кәрәк булмаясаҡ.\nБөгөн халыҡты 17 белгес хеҙмәтләндерә. Улар араһында йәштәр ҙә, оҙайлы йылдар эшләгән тәжрибәле белгестәр ҙә бар. Һөнәри байрамдары уңайынан уларҙы ихлас ҡотлап, эштәрендә уңыштар, ғаилә именлеге теләйбеҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 09:02


Өфөнөң юғары уҡыу йорттары ғилми проекттар һайлап алыу конкурсында еңде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң юғары уҡыу йорттары ғилми проекттар һайлап алыу конкурсында еңде\n12:34, 12 января 2017 Йәмғиәт\nӨфөнөң юғары уҡыу йорттары ғилми проекттар һайлап алыу конкурсында еңде Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2017 йыл, 12 ғинуар./«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/. Өфө дәүләт авиация техник университеты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты ғилми проекттар һайлап алыу конкурсы еңеүселәре иҫәбенә инде. 2017 йылда уларға ярҙам күрһәтеләсәк. Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы вуздарҙың 440-тан ашыу ғилми проектына булышлыҡ итәсәк. Ошо маҡсаттарға 2,9 миллиард һум аҡса бүленгән.\nФедераль ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2500-ҙән ашыу ғаризанан Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағындағы Фән буйынса совет һәм Милли технологик башланғыстарҙың Проект офисы ҡатнашлығында Министрлыҡ комиссияһы 125 ойошманың 444 проектын һайлап алған.\nПроекттар киң йүнәлештәр буйынса юғары һөҙөмтәләргә өлгәшеүгә йүнәлтелгән, улар араһында физик һәм химик процестарҙы өйрәнеү, инновацион программа тәьминәтен булдырыу, биоинженерия, робот техникаһы менән «нейро» идара итеү буйынса проекттар бар.\nӨфө дәүләт авиация техник университеты алты проектын ғәмәлгә ашырыу өсөн ярҙам аласаҡ. Улар иҫәбендә: компьютер моделләү ысулдары менән супрамолекулаларҙың физик-химик үҙенсәлектәрен һәм күләмле наноструктуралы материалдарҙы өйрәнеү һәм фаразлау; гибридлы көс ҡулайламалары булған автономлы объекттар өсөн перспективалы электромеханика үҙгәрткестәрен тикшереү, әҙерләү һәм индереү; бүленгән дифференциаль алым нигеҙендә төрлө составлы нефть-газ ятҡылыҡтары коллекторҙарында фильтр аша үтеү процесын математик һәм компьютер моделләү; шыйыҡ һәм газ хәлендәге углеводородтарҙы сығарыу, ташыу, эшкәртеү һәм ҡулланыу процестарын көсәйтеү өсөн илебеҙҙәге нефть-химия сеймалынан реагенттар, реактивтар һәм материалдар эшләүҙең ғилми нигеҙҙәрен уйлап табыу; үтә ваҡ ярмалы мартенлы ҡорос төҙөлөшө һәм үҙенсәлектәре; газ турбиналы двигатель деталдәре өсөн юғары талығыу сифаттары хас булған үтә ваҡ ярмалы титан иретмәләре.\nӨфө дәүләт нефть техник университеты «In situ гетероген катализаторының регенерациялау мөмкинлеге булған ациклик углеводородтарҙың сикһеҙ берләшмәләр менән өҙлөкһөҙ реакцияға инеү технологияһын булдырыу» проекты менән еңеү яуланы.\nТулы исемлек Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының рәсми сайтында бирелгән.\nТеги: Рәсәйҙең мәғариф һәм фән министрлығы, конкурстар, вуздар, проекттар


Нефтекаманың икенсе мәсете ҡала эшҡыуарҙары ярҙамында төҙөләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nНефтекаманың икенсе мәсете ҡала эшҡыуарҙары ярҙамында төҙөләсәк\n16:04, 13 августа 2010 Йәмғиәт\nНефтекама эшҡыуарҙары ҡалалағы икенсе мәсет төҙөлөшөндә ярҙам итергә ҡарар иткән. Урындағы дин әһелдәре уның төҙөлөшөн бер нисә йыл дауамында урынынан ҡуҙғата алмай ыҙалана.\nМәсет төҙөлөшө 2003 йылда башлана. Ҡала мосолмандарының күбеһе ул йылда Дзержинский урамында буласаҡ бина фундаментына нигеҙ ташы һалыныуын хәтерләйҙер. Әммә бик тиҙ арала был объект оҙаҡ төҙөлөүсе биналар рәтен тулыландыра – 2004 йылда финанслау булмағанға күрә мәсет төҙөлөшө туҡтатыла. Был дини ҡоролманың, башҡалар кеүек, халыҡтан йыйылған иғәнәгә төҙөлөүенә бәйле. Әммә хәйергә аҡса йыйған йома намаҙҙарына һәм ҡалалағы башҡа төрлө мосолман сараларына йөрөгәндәрҙең күбеһе – оло йәштәге кешеләр, һәм уларҙың ғына аҡсаһына мәсет төҙөү мөмкин түгел.\nХәҙер иһә, ҡала эшҡыуарҙары ярҙам итергә булғас, Нефтекама мосолмандар ойошмаһы имам-хатибы Тәфкил Ғәлимшиндың мәсет төҙөлөшөнөң йылдам темп менән алып барыласағына өмөтө ҙур.


Сүп үләне лә – хазина! » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nНи эшләптер һаулыҡ ҡәҙерен уны юғалтҡас ҡына аңлайбыҙ. Иң сәйере – дауаланыу өсөн күп ваҡыт, сығым талап ителгәнен, ә ауырыуҙы иҫкәртеү, булдырмау сараларының иҫ киткес ябай икәнен һәйбәт беләбеҙ. Шул артыҡ ябай ғәмәлдәргә нисек әһәмиәт биреп өйрәнергә һуң? Бер тин аҡса түкмәй генә нисек организмды нығындырырға һәм сырхауҙарға ҡаршы торорға?\nҺаулыҡты һаҡлау һәм нығытыу саралары – аяҡ аҫтында ғына, бары үрелеп ал да файҙалан! Үҫемлектәр – ҡәҙерен белгән кеше өсөн сикһеҙ хазина. Бөгөн күптәрҙе хафаға һалған яман шеш кеүек насар ауырыуҙарҙы булдырмау өсөн шифалы үлән сәйҙәрен даими эсер кәрәк. Ике-өс аҙна һайын уларҙың төрөн алмаштырыу зарур. Үләндең үҙ ереңдә үҫкәне – иң файҙалыһы. Себер үләндәре белгесе Лидия Сурина: «Мәҫәлән, Төмән өлкәһендә үҫкән боланутта (кипрей, иван-чай) С витамины лимонға ҡарағанда алты тапҡырға күберәк булһа, унан да төньяҡтараҡ ятҡан Салехардтағы шул уҡ үләндә ул инде егерме тапҡырға артығыраҡ», – тип яҙа. Тимәк, үҫемлек ни тиклем төньяҡтараҡ үҫһә, витаминды ла шул ҡәҙәрем күберәк туплай. Әйткәндәй, боланут беҙҙә лә күпләп үҫә. Уның сәскәле сағындағы япраҡтарын сәй итеп эсһәң, иммунитет күтәрелә, йәшәү көсө арта, ауырыуҙарҙы иҫкәртеү сараһы булараҡ та файҙаһы сикһеҙ.\nБеҙҙең яҡтарҙа халыҡ йод етмәү арҡаһында ҡалҡан биҙҙәре (щитовидка) ауырыуҙарына дусар. Ә организмына йод етмәгән кеше тиҙ ҡыҙыусан, төшөнкөлөккә бирелеүсән, йыш эсе боша, башы ауырта, гемоглобины түбәнәйә, хәтере насарая, әйләнгән һайын һыуыҡ үткәрә. Был бәләнән ҡотолоу юлы ла – ҡул һуҙымында. Иң күп йод сөгөлдөр япрағында һәм баҡсалағы сүп үләнендә – йондоҙҡайҙа (звездчатка средняя, мокрец) икән. Уларҙы төрлө йәшел салаттар, өйрәләр әҙерләгәндә ҡушырға тәҡдим ителә. Йондоҙҡайҙы артроз, артрит, гастриттан һаҡлаусы ҡалҡан тип тә йөрөтәләр.\nКальцийға дефицит та төбәгебеҙҙә йыш күҙәтелә, ә кальций кремний булғанда ғына үҙләштерелә. Быуын һыҙламаһын, һөйәк муртламаһын, теш боҙолмаһын тиһәгеҙ, алдан уҡ сараһын күреү фарыз. Был осраҡта ябай аҡтамыр ярҙамға килер. Ошо үләнде бесәйҙәр ҙә, эттәр ҙә эҙләп йөрөп ашай, шифаһы көслө уның. Аҡтамырҙа тәндә кальций йыуылыуына ҡаршы тороусы кремний күп, ул шулай уҡ ишетеү, күреү һәләтен көсәйтә, ашҡаҙанды дауалай. Бер услам аҡтамырҙы һыуҙа ун минут тирәһе ҡайнатығыҙ ҙа үләнен алып ташлағыҙ. Ҡайнатмаһын бутҡа, аш бешереүгә тотоноғоҙ – шул ғына.\nРәсәй халҡының 80 проценты селен етмәүҙән яфалана. Ә селенлы үҫемлектәр Башҡортостанда быуа быуырлыҡ. Улар – энәлек, һарымһаҡ, календула, аҡ сәскә, күк мәтрүшкә, үгәй инә үләне, турғай еләге, сөйәл үләне...\nҠанды таҙартҡан, яман шеш булдырмауҙы хәстәрләгән, матдәләр алмашыныуын яйлаған, организмдан артыҡ тоҙҙо ҡыуған тағы бер үҫемлек – урам тулып үҫкән бәпкә үләне. Уның япрағын да, тамырын да ҡулланалар. Был үлән бигерәк тә бөйөр һәм бәүел юлдары ауырыуҙарын һәйбәт дауалай. Һәр ихата эсен биҙәгән ҡаҙ үләнен дә сәскә атҡан сағында киптереп ҡалығыҙ. Ул күрем килгәндәге ауыртыуҙарҙан, балтырҙағы тартышыуҙарҙан ҡотолорға ярҙам итә, бауыр һәм эсәктәрҙең эшмәкәрлеген яйға һала, организмды нығыта.\nЙәй көнө беҙ түтәлдәрҙән утап өлгөрә алмаған алабута ла күп сырхауҙарҙан шифа. Был үләндең йәш япрағын салаттарға ҡушырға, ваҡлап, йомортҡа һәм әҙ генә һоло көрпәһе ҡушып кәтлиттәр әүәләргә була. Алабута ашҡаҙан-эсәк юлдары, үпкә, бауыр ауырыуҙарын дауалай, быуын һыҙлағанда ярҙам итә. Ә иң ҡиммәт сифаты – унда калий күп, сәй итеп бешереп даими эскәндә, йөрәккә янаған миокард инфарктын иҫкәртә, ябыҡтыра.\nТағы ла бәпембә менән юл япрағын да йыймай үпкәләтмәгеҙ. Уларҙың япрағы ла, тамыры ла шифалы. Бәпембә тамырын ҡайнатып эскәндә ҡан таҙара. Ә организмда йәшенеп йәшәгән төрлө инфекцияларҙы ҡыуып сығарып, шул уҡ ваҡытта холестерин алмашыныуын да яйға һалырға теләһәгеҙ, юл япрағынан сәй бешерегеҙ.\nЯман шешкә ҡаршы тағы бер көслө сара хаҡында әйтмәү яҙыҡ булыр, ул – һырғанаҡ (һарығат) япраҡтары. Уны киптереп сәйгә ҡушалар йә айырым ҡайнатып эсәләр.\nБашҡортостаныбыҙҙа үҫкән барса шифалы һәм ағыулы үҫемлекте лә тиерлек төрлө сиргә ҡаршы файҙаланып була. Анығыраҡ мәғлүмәттәрҙе махсус китаптарҙан, сайттарҙан эҙләгеҙ. Үләндәр менән дауаланыу алдынан табип менән кәңәшләшергә лә онотмағыҙ! Һәр кемдең һаулығы – үҙ ҡулында, ауырыуҙарҙы булдырмау өсөн алдан хәстәрен күрегеҙ, дуҫтар! Үҙегеҙҙе һәм тормошто яратып йәшәгеҙ!\nГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА әҙерләне.\nТеги: Һаулыҡ - ҙур байлыҡ


Берләштерә лә, дуҫлаштыра ла » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм cәнғәт » Берләштерә лә, дуҫлаштыра ла\nБерләштерә лә, дуҫлаштыра ла 22.12.2017 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт\n“Бәйләнештә” социаль селтәренең “Сибай 24” төркөмөндә Виктор Тюрин яҡташтарын башҡорт теленә өйрәтә башланы. Уның башҡорттарға, милли мәҙәниәтебеҙгә булған ихтирамын электән беләм. “Атайсал” гәзитендә эшләгән сағымда үҙенең хеҙмәткәрҙәрен әүҙем рәүештә баҫмаға яҙҙыра ине. Ун дана ғына түгел, хатта 50-шәр итеп...\n– Виктор, тел уҡытыусыһының йәки ҡоролтай вәкиленең түгел, ә рус кешеһенең ошондай изге эште башлап ебәреүе ҡыҙыҡһыныу уята. Был уй ҡасан һәм нисек барлыҡҡа килде?\n– Ҡала Советы депутаты һәм Башҡортостан гражданы булараҡ, урындағы халыҡтың туған теле яҙмышы мине лә битараф ҡалдырманы. Мөмкинлеккә ҡарап, уны ҡурсалау, һаҡлау сараһын күреүҙе ҡайғыртырға булдым. Был йәһәттән урамда баннерҙар ҡуйыуҙы тәҡдим иткәйнем, әммә ул күп сығым һәм эшләтеүгә оҙайлы ваҡыт талап итә. Һәм әлегә ошо ҡаланың “Сибай 24” мәғлүмәт порталында (унда барлығы 26 483 кеше яҙылған) эште алып барырға булдым.\nҺүҙҙәрҙе, әлбиттә, һүҙлектән алам. Ҡайһы ваҡыт хаталар ҙа ебәрәм. Шунда уҡ төҙәтмә индерәләр. Был иһә проектты тағы ла йәнләндереп ебәрә. Ул башҡорттарға кәрәктер тип уйламайым, ҡалала былай ҙа башлыса үҙ телен яҡшы белгән һәм башҡортса аралашҡан халыҡ йәшәй. Ә бына урындағы халыҡтың телен белеү барыһын да берләштерә һәм дуҫлаштыра тигән фекерҙәмен. Хәҙер уның аудиовариантын да сығарырға әҙерләнәбеҙ.\n– Проект донъя күрә башлағас та рус телле сибайҙарҙан ыңғай фекер-аңлатмалар күп булды...\n– Эйе, күп яҙалар, ҡыҙыҡһыналар. “Улыбыҙ телде өйрәнһен тип, башҡорт балалар баҡсаһына биргәйнек. Әммә беҙҙең өмөт аҡланманы. Баҡсала күп дәрестәр русса үткәрелә һәм кескәйҙәр русса аралаша булып сыҡты. Хәҙер инде һеҙҙең проект беҙгә ярҙамға килер тип уйлайбыҙ”, – тип яҙа Оксана Толаева, мәҫәлән.\n– Минең һорауҙарыма ла башҡортса яуап бирәһегеҙ, афарин!\n– Әлбиттә, башҡортса камил һөйләшәм, тип әйтә алмайым. Үҙ ваҡытында беҙгә мәктәптә башҡорт теле дәресе инмәне. Әммә күп һүҙҙәрҙе беләм, тип маҡтана алам. Башҡорт йырҙарын да башҡарам.\n– Һоҡланғыс! Сибай институты директоры урынбаҫары Семен Николаевич Черновтың да, мәҫәлән, тап-таҙа, бай итеп башҡортса һөйләшеүе беҙҙе күптән таң ҡалдыра. Әле бына һеҙҙең менән аралашып ҡыуанып ултырам. Ошо урында шағирә Гөлназ Ҡотоеваның шиғыр юлдарын телгә алғым килә:\nБашҡорт телем минең, аҫылым,\nБалҡып ҡына китер асылым,—\nБашҡортсалап берәү өндәшһә,\n– Виктор, үҙегеҙ тураһында бер кәлимә һүҙ әйтегеҙсе?\n– 1971 йылда Сибай ҡалаһында тыуғанмын. Хеҙмәт юлымды 17 йәштә төҙөлөш идаралығында балта оҫтаһы булып башланым. Ә 1990 йылда Ленинградтағы юғары мәҙәниәт мәктәбенә уҡырға индем. Әйткәндәй, был уҡыу йортон ваҡытында А. Мөбәрәков исемендәге драма театрының әлеге директоры, режиссер Дамир Ғәлимов та тамамлағайны. Ә мин социаль-мәҙәни өлкәлә идара тигән бүлекте тамамланым. Сибайға ҡайтҡас, төрлө урындарҙа етәксе вазифаларын башҡарҙым. Торлаҡ-эксплуатация идаралығы начальнигы, “Полигон” муниципаль предприятиеһы директоры булдым. Әлеге ваҡытта Сибай сәнғәт колледжында директор урынбаҫары булып эшләйем.\nДуҫтарым менән сәләмәт тормош алып барабыҙ. Спорт менән шөғөлләнәм, балыҡҡа йөрөйөм.\n– Тимәк, һеҙ хәҙер үҙегеҙҙең мөхитегеҙҙә, үҙ урынығыҙҙа. Һәм был, мәҙәниәт өлкәһендә күп идеяларығыҙҙы тормошҡа ашырырға ярҙам да итеп, илһамландыралыр ҙа...\n– Музыка миңә бәләкәйҙән яҡын. Шулай булһа ла, сәхнәгә сығырға, үҙемде күрһәтергә ашыҡманым. 2014 йылда ғына ҡала буйынса сараларҙа ҡатнаша башланым. Шулай уҡ мәрхәмәтлек концерттарын ойоштороуҙы маҡсат итеп ҡуйғайным. Шулай итеп, В. Высоцкий, В. Цой иҫтәлегенә ойошторолған тамашаларҙан йыйылған аҡса ярҙамға мохтаж, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә тапшырылды, уларға Яңы йыл бүләктәре алынды.\nӘле ҡалала тәүге шансон фестивален үткәрергә әҙерләнәбеҙ. Автор, режиссер, алып барыусы булараҡ ҡына ҡатнашмайым, бер нисә йыр ҙа әҙерләйем.\nСибай ҡалаһы минең өсөн үтә ҡәҙерле. Һәр ваҡыт уның патриоты булып ҡалам, һәр башҡарылған эшем яҡташтарым өсөн. Киләсәктә “Бергә” исемле проектты тормошҡа ашырырға хыялланам. Ул да булһа, Сибайҙағы бөтә коллективтарҙы берләштереп, концерттар, фестивалдәр ойоштороу. Ике шәп коллектив — “Миләш” вокаль халыҡ һәм “Уралочка” ансамблдәре менән ошо эште башлап ебәргәндә, бик шәп булыр ине.\n– Афарин, Виктор! Һеҙгә артабан да уңыштар теләйем. Ихлас яуаптарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!\nГитарала уйнап йырлаусыларҙы, көйҙәр ижад итеүселәрҙе һәм шиғыр яҙыусыларҙы ғына берләштермәй был...\nӨфөлә – "Тере тупраҡ" 17.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт\nӘле Өфөнөң Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә – Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге...\n– Әнүәр апа “Ауылға ҡайтырға сығам” тип телеграмма һуҡҡан! Ошо хәбәрҙе ишетеү менән тыныс ҡына...


Ейәнсура районынын Маяҡ хужалығында үрсетелгән «Волгоград» тоҡомло һарыҡтарҙы Баймаҡ районы фермерҙары ла һатып алды\nТөбәктен Ярат ауылында йәшәүсе Рәүеф Мырҙабулатов дәүләт тарафынан бүленгән грант аҡсаһын тоҡомло мал үрсетеүгә һәм трактор алыуға тотонған.\nЭшен булмаһа һарыҡ ал, ти мәрәкәләһә лә Рәүеф Мырҙабулатов был эшенә ихласлап тотонған. Ошоға тиклем йылҡылар аҫраған, әле баш малы бар. Ә һарыҡтарға килгәндә, улар Волгоград тоҡомло малдар. Был тармаҡ менән бөгөн ейәнсура районынын Маяҡ хужалығы унышлы шөғөлләнә. Йөнө файҙһалы, ите тәмле тигән бренд был малдарға күптән йәбешкән һәм ул ғәмәлдә лә шулай. Киләсәктә һарыҡсылыҡ иармағын үрсетеп унан яҡшы табыш алырға уйлаған Ярат фермеры малдарҙы Ейәнсуранан барып алып ҡайта.\nҠорбан байрамына ҡарай һарыҡ һораусылар күп булһа ла бәрәс кенә көйө алынған бәрәндәр әле һатыуға бармай. Киреһенсә, грант аҡсаһынын шарты буйынса артым булырға тейеш, тик кәмемәһен. Сифатлы йөн тигәндән ябай һарыҡтыҡы ул ун һумдан, ә был тоҡомдарҙыҡы йөҙ‐ йөҙ егрме һумдан ҡабул ителә. Ул кейеҙ басыуҙа, юрған эшләүҙә кин ҡулланыла. Юғары сифатлы тәбиғи йөндө киләсәктә ауыл ҡатын ҡыҙҙарынын да һатып алырға уйы бар. Ә итенә килгәндә һарыҡтын ҡайһы берҙәре туҡһан кг ит бирәсәк. Унын өлгөһө Ейәнсура районында бар.\nКиләсәктә был тармаҡ үсешеп китһә, Мырҙабулатовтарҙын үҙәре өсөн генә түгел, ә яҡынджары, ауылдаштары өснө дә өр яны мөмкинлектәр асылыр моғайын. Ул да булһа эш урындары, ит продукцияһы, йөн етештереү производстволары . Үҙе тырышҡан һәм дәүләт ярҙамын маҡсатҡа ярашлы файҙаланған кешеләр ҡайҙа ла унышҡа ирешә.