Хәбәрҙәр: Ҡояш беҙҙең менән ни ҡәҙәр гүзәл һөйләшә...\nҠояш беҙҙең менән ни ҡәҙәр гүзәл һөйләшә...\nМин – яҡтылыҡ һәм йылы биреүсе Ҡояш. Ергә иң яҡын йондоҙмон. Диаметрым Ер диаметрынан 109 тапҡыр артыҡ һәм оҙонлоғо 1 392 000 км, ә дәүмәлем ер дәүмәленән 1 301 000 тапҡыр ҙур. Ер һәм Ҡояш араһы 150 миллион км. Был ғәләмәт ҙур арауыҡ, шуға күрә һеҙ мине ҙур булмаған дүңгәләк рәүешендә күрәһегеҙ. Был нисбәттәрҙе аңлар өсөн, Ерҙе әстерхан сәтләүеге рәүешендә күҙ алдына килтерегеҙ, ул сағында мин диаметры 5-6 метрлыҡ ҙур шар кеүек буласаҡмын – ике ҡатлы йорт кеүек булам инде. Был масштабта беҙҙең ара 600 метрға тиң буласаҡ!\nҒәләмәт ҙур утлы шар мин. Үҙәгемдәге температура 13 500 000 оС. Һыуҙың ҡайнау температураһы - 100 ºС булһа, минең үҙәгемдәге ҡайнау температураһы унан 135 мең тапҡыр күберәк. Мин Ер өҫтөнә күтәрелһәм, яҡтылығым төнгө ҡараңғылыҡты ҡыуып ебәрә. Кешеләргә, хайуандарға, бөтә барлыҡҡа мин йылы бирәм. Ҡояш йылыһы һәм яҡтылығы булмаһа, иген башаҡтары тулышмай, йәшелсәләр, емеш-еләк өлгөрмәй.\nЕр саҡ ҡына миңә яҡыныраҡ булһа, ул һыуһыҙ сүллеккә әйләнер, ә саҡ ҡына алыҫыраҡ булһа, боҙ менән ҡапланыр ине. Әммә Ер минән күпме кәрәк, шундай алыҫлыҡта – Бөйөк һәм Хаҡ Тәғәләбеҙ уны шулай урынлаштырған. «Күрмәйһеңме ни, Аллаһ төндө көнгә һәм көндө төнгә керетеп аралаштыра. Ҡояшты, Айҙы үҙ тәртибенсә йөрөтә. Быларҙың һәр береһе (Аллаһ тарафынан) билгеләнгән бер ваҡытҡа ҡәҙәр шул тәртиптә хәрәкәт итәсәк…» (Лоҡман, 29).\nЙондоҙҙар ҙа кешеләр кеүек: тыуалар, йәшәйҙәр һәм үләләр. Йыһанды йыш ҡына «һауаһыҙ киңлек» тип йөрөтәләр, бушлыҡ рәүешендә күҙ алдына килтерәләр. Асылда, йондоҙло күктә, болоттар рәүешендә ойошоп, йөҙҙәрсә яҡтылыҡ йылы дәүмәлендәге ғәләмәт ҙур йыһан туҙаны һәм газдарынан торған массалар күсеп йөрөй. Ғалимдар фекеренсә, гравитация көсө тәьҫире арҡаһында, болоттарҙы барлыҡҡа килтергән матдәнең бер өлөшө тығыҙлана, дәүмәле бәләкәсәйә һәм бер үк ваҡытта йылына. Матдә эсендә йәҙрә реакцияһы башлана, һәм яңы йондоҙ тыуа. Моғайын, Аллаһ ихтыяры менән 5 млрд. йыл элек Ҡояш тип аталған йондоҙ, йәғни мин, шулай тыуғанмындыр.\nҺеҙ төнгө күккә бағаһығыҙ һәм бәрхәт ерлектә ялтлап ятҡан гәүһәрҙәр шикелле иҫәпһеҙ-һанһыҙ йондоҙҙарҙы күрәһегеҙ. Аҫтан ҡарағанда, барса йондоҙҙар ҙа бер дәүмәлдә кеүек. Әммә улар араһында массаһы Ҡояш массаһының яртыһынан артмаған «кәрләләр» һәм Орион йондоҙлоғондағы Бетельгейзе йондоҙо ише Ҡояштан 1000 тапҡыр ҙур ғәләмәт ҙур гиганттар ҙа бар. Әгәр Ҡояш та шул дәүмәлдә булһа, Юпитерға ҡәҙәр Ҡояш системаһындағы бөтә планеталарҙы ла йотор ине.\nЙондоҙҙар, өйкөм-өйкөм йыйылып, галактикалар барлыҡҡа килтерә. Мин, Ҡояш - Ҡош Юлы галактикаһындағы 200 миллиард йондоҙҙоң береһе – ҙур океан төбөндәге ҡом бөртөгө генә кеүекмен. Хаҡ Тәғәләбеҙ беҙҙеке ише ифрат күп галактикалар барлыҡҡа килтергән. Йәғни, минең оло тойолған дәүмәлем Йыһан масштабында бер туҙан бөртөгө кеүек кенә.\nРаббыбыҙ беҙҙе Үҙенең һоҡланғыс Ижад емештәре һәм Ҡеүәте хаҡында уйланырға саҡыра: «Ул, ҡоро ерҙә һәм диңгеҙҙә юлығыҙҙы турылау өсөн, йондоҙҙарҙы яралтты. Хаҡтыр, мәғлүмәтле халыҡ өсөн аяттарҙы тәфсилләп аңлаттыҡ.» (Әнғәм, 97).\nҺеҙгә нисә йәш икәнен мин белмәйем, ә минеке – яҡынса 5 миллиард, тимәк, ғүмер юлымдың яртыһы уҙған. Раббым әмере буйынса, 5 миллиард йыл буйы мин яҡтылыҡ һәм йылылыҡ таратам.\nКүккә баҡһағыҙ, мин бер урында ғына торам һымаҡ. Ә бит мин секундына 250 километр тиҙлек менән Ер һәм башҡа планеталар менән бергә сикһеҙ ҡараңғы йыһан киңлегендә сәйәхәт итәм. «Ҡояш та (Илаһи бер ҡөҙрәттең дәлиле булараҡ) үҙенә (Аллаһ тарафынан) билгеләнгән ваҡытҡа саҡлы әйләнеп йөрөр. Был эштәр сикһеҙ Ҡөҙрәт эйәһе, (һәр нимәне) дөрөҫө менән белеп тороусы (Аллаһ) әмерелер.» (Йәсин, 38).\nБеҙ миллиондарса йыл хәрәкәт итһәк тә, һис ҡасан юлыбыҙ бер үк нөктә аша үткәне юҡ. Галактикабыҙҙың ғәжәйеп был сәйәхәте ваҡытында һеҙ Ер менән бергә көн эсендә минең тирәләй, йәғни Ҡояш тирәләй, 2 000 000 км арауыҡты үтәһегеҙ, әммә быға иғтибар ҙа итмәйһегеҙ. Шуға өҫтәп, Ерҙең дә үҙ күсәре тирәләй сәғәтенә 1 666 км. тиҙлек менән әйләнеүен онотмағыҙ һәм иҫ китмәле Илаһи Ҡөҙрәт тураһында уйланығыҙ! Ниндәй теүәл иҫәп! Ниндәй камил программа!\nБөтә был йыһан ҡанундары Аллаһу Сүбхәнәһү үә Тәғәлә тарафынан булдырылған. Ә аҡылы булған әҙәмгә, Ғаләмдәр Раббыһы әмер иткәнсә, Илаһи Ҡеүәт, Бөйөклөк тураһында уйланырға ғына ҡала: «Аллаһ бер-береһенә ярашҡан ете ҡат Күкте бар итте. Ғаләмдәр Раббыһының бар итеү ғәмәлендә һеҙ һис бер кәмселек күрмәҫһегеҙ. Унан һуң тағы ҡат-ҡат ҡарағыҙ, ҡарашығыҙ (Күк төҙөлөшөндә етешһеҙлек таба алмайынса), хәлдән тайып, меҫкен хәлдә кире ҡайтыр.» (Мүлк (Хакимиәт), 3-4).\n1400 йыл элек тапшырылған Изге Ҡөрьәндең мөрәжәғәте Ҡиәмәткә ҡәҙәр йәшәйәсәк бөтә кешеләргә, ғалимдарға, быуындарға төбәлгән!\nЙыһанда булғандың һәммәһен үҙ эсенә алған Изге Ҡөрьән ни ҡәҙәр бөйөк! Буласаҡ бөтә асыштар үҙендә тупланған Изге Ҡөрьәндең тиңе юҡ! Кешелек ғилемен үҙенең артынан эйәрткән Илаһи хәҡиҡәттәр һаҡлағысы ниндәй ҙур хикмәткә эйә! Кешелек аҙашып киткән һайын, тап Ҡөрьән компас һымаҡ хәҡиҡәт юлын күрһәтә!\nИзге Ҡөрьән төшөрөлә башлағанға ҡәҙәр, яһилиәт заманы халҡы йондоҙҙарҙы ем-ем итеп торған баҙлауыҡ итеп күрҙе. Ниндәйҙер эш башлар алдынан, улар йондоҙҙарға ҡарап күрәҙәлек ҡылды һәм шунан ғына ҡарар ҡабул итте. Урта быуаттарҙа Европа христиандары, Ер шары әйләнмәй, ә мин, Ҡояш, Ер тирәләй әйләнәм, тип иҫәпләне. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың хаҡты ишетмәгән ҡолаҡтары Ҡөрьәндең ғилемгә илтеүсе ғәжәйеп тауышын ишетергә ҡадир түгел ине.\nАллаһ ихтыяры менән, Ерҙә мин Уның шәфҡәте һәм изгелеге кәүҙәләнеше булып торам. Раббым, түҙемлек күрһәтеп, хаҡты күрер өсөн ваҡыт биреп, Үҙен инҡар иткән дәһриҙәргә лә ризыҡ биргән кеүек, мин, Ҡояш, дәһриҙәргә лә, мосолмандарға ла, гонаһкәрҙәргә лә, изге күңеллеләргә лә һис айырмай йылымды өләшәм.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөрьәнде «Уҡы!» тигән әмере менән башаланы. Ул Йыһанды, тирә-йүндәге хәлдәрҙе күҙәтеп уҡыуығыҙҙы теләй. Бөйөк мәғрифәт эйәһе Мәүләнә Йәләлетдин Руми мине шәфҡәт һәм йомартлыҡ үрнәге итеп күреп әйткән: «Ҡояш кеүек шәфҡәтле һәм игелекле булығыҙ.»\nАллаһ Тәғәлә әмер бирә: «Ҡояш менән ант итәм.» Аллаһ Үҙе минең менән ант иткән яҡтылыҡ сығанағы мин.\nМине күҙәткән, иртәнге тәүге нурҙарымды күргән һайын, Ғаләмдәр Раббыһының Ҡөҙрәте һәм Бөйөклөгө хаҡында уйланығыҙ.


Чехов китап фестивале — Башҡорт Википедияһы\nЧехов китап фестивале\nЧехов китап фестивале — Антон Павлович Чеховҡа арналған, йыл һайын май айында үткәрелә торған әҙәби байрам (фестиваль).\n2007 − хәҙерге ваҡыт\nVIII фестиваль афишаһы\nXIX фестиваль афишаһы\nX фестиваль афишаһы\nФестиваль 2007 йылдан башлап йыл һайын май айының икенсе декадаһында өс көн дауамында үтә. Фестиваль матбуғат һәм киң элемтә саралары буйынса Федераль агентлыҡ, Ростов өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығы (2007—2009 йылдар) һәм Таганрог ҡала хакимиәте булышлығында ойошторола. Фестивалдең төп ойоштороусылары — «Пушкин китапханаһы» фонды (Мәскәү) һәм Таганрог Мәҙәниәт идаралығы. Фестивалдең партнерҙары — Таганрог һәм Ростов өлкәһенең төрлө мәҙәниәт һәм белем биреү ойошмалары. Йыл һайын фестиваль сиктәрендә тыуған ил баҫмаларының яңы сыҡҡан китаптарынан күргәҙмә ойошторола. Форум ябылғас, китаптар ҡалаға бүләк итеп бирелә, был бик матур йолаға әйләнеп киткән. Фестивалдең иң мөһим ваҡиғаларының береһе — «Чехов һәләте» Бөтә Рәсәй китап премияһы лауреаттарын бүләкләү тантанаһы.\n2011 йылда «Чехов һәләте» премияһының «Ғәҙәти булмаған һөйләүсе» номинацияһында Владимир яҙыусыһы Анатолий Гаврилов лауреат була. «Шәфҡәт күрһәтеүсе» номинацияһында Киров меценаты Валерий Крепостнов бүләкләнә, ул ҡаланың үҙәк китапханаһында Герцен кабинетын тергеҙеү буйынса эше өсөн премия ала.\n2013 йылда фестиваль етенсе тапҡыр үтә, уның төп ойоштороусыһы булып «Пушкин китапханаһы» фонды, ә мәғлүмәт спонсоры булып «Российская газета» сығыш яһай.\n2015 йылда X Халыҡ-ара Чехов китап фестиваленең 40 майҙансығында 50-гә яҡын сара үтте, 15 ойошма, компания, фирма фестивалдең яңы партнерҙары булып китте.\n2016 йылда Александр Солженицындың ҡатыны — Солженицына Наталия Дмитриевна фестивалдең махсус ҡунағы була. Шул уҡ йылдың көҙөндә Севастополдә ваҡиғалар буйлап туризм өлкәһендә Милли премия регион конкурсына йомғаҡ яһала. Унда Көньяҡ федераль округтағы ете региондан 38 проект тәҡдим ителә. Чехов китап фестивале «Мәҙәниәт өлкәһендә иң яҡшы туристик ваҡиға» номинацияһында икенсе урынды («Шолохов яҙы» фестиваленән ҡала) ала.\nШуныһы ҡыҙыҡлы, был фестиваль үткән 10 йыл дауамында Таганрог ҡалаһы бүләккә 20 мең тирәһе китап ала, шуларҙың 12,5 меңе Таганрогтағы А. П. Чехов исемендәге үҙәк ҡала халыҡ өсөн асыҡ китапханала һаҡлана.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Чехов_китап_фестивале&oldid=685357 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 май 2017 в 18:19\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:19 6 май 2017 үҙгәртелгән.


Хәбәрҙәр: ЮНИСЕФ: Йәмән конфликтының төп ҡорбандары- балалар.\nЮНИСЕФ: Йәмән конфликтының төп ҡорбандары- балалар.\nЙәмән балалары- илдәге гуманитар көрсөктөң төп ҡорбандары, улар кисергән ыҙаның төп сәбәбе- аслыҡ. ЮНИСЕФ вәкилдәре шундай доклад менән сығыш яһаны. БМО-ның Аҙыҡ-түлек һәм Ауыл хужалығы ойошмаһы фекеренсә, 14 миллионлы ил халҡының яртыһына аслыҡ янай. Халыҡ ябай ғына медицина ярҙамына ла мохтаж:\n-Яғыулыҡ етешмәүе, конфликттың дауам итеүе, дауаханаларға авиаһөжүмдәр, конфликтта ҡатнашыусы яҡтарҙың һөжүмдәре, хеҙмәткәрҙәрҙең ҡасырға мәжбүр булыуы арҡаһында, аслыҡ эҙемтәләре менән көрәшкән 192 медицина үҙәге эшен туҡтатты,-ти ЮНИСЕФ вәкиле Мөхәммәт ас-Саади.\nКүсенергә мәжбүр булған 2 миллион кешенең ҡап яртыһы- балалар. Йылға яҡын барған конфликтта бәлиғ булмаған 750 бала һәләк булған. Граждандар һуғышы һәм авиаһөжүмдәр ҡорбандарының дөйөм һаны 3 000 самаһы.


«Рәсәйҙә йыр һәр ваҡыт»\nБыйыл үткән славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көндәре берҙәм йыр марафоны менән билдәләнде.\nЯл көнөндә ил халҡы төрлө йырҙар башҡарыу өсөн майҙандарға ағылды. Фестиваль бер үк ваҡытта Рәсәйҙең барлыҡ ҙур ҡалаларында ла старт алды. Башҡортостанда төп байрам тантанаһы баш ҡаланың Сергей Аксаков исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында ойошторолдо. Ике сәғәтлек концерт программаһында совет йылдарындағы билдәле йырҙар, шулай уҡ төрлө быуын вәкилдәренең фольклор сығыштары яңғыраны.


Өфөлә 186 лифтты алмаштырҙылар\n22 Декабрь 2010, 17:07\nӨфөлә торлаҡ йорттарҙы капиталь ремонтлау адреслы программаһы барышында 2010 йылда 186 лифт алмаштырылған. Был турала шишәмбе көндө ҡала хакимиәте башлығында үткән оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең Ҡала тормошон тәьмин итеү идаралығы начальнигы Андрей Федосов хәбәр итте.\n— Лифт ҡорамалдарын күпләп алмаштырыу быйыл капремонттың төп үҙенсәлеге булды, - тине ул. – Бығаса ҡалала бындай күләмдә лифттар алмаштырылмай торғайны. Сағыштырыу өсөн, адреслы программалар барышында һуңғы өс йылда алмаштырылған лифттарҙың дөйөм иҫәбе 387 берәмек тәшкил итте.\nАндрей Федосов әйтеүенсә, 2010 йылда торлаҡ фондын реформалаштырыуҙа энергияны һаҡсыл ҡулланыусы ҡорамалдарға баҫым яһалған. Шулай итеп, 26 торлаҡ йортта автоматлаштырылған идара системаһы менән 33 йылылыҡ счетчигы ҡулланыуға тапшырылған, һигеҙ йортта сарҙаҡ түбәләре йылытылған, 68 подъезда хәрәкәт датчиктары менән яҡтыртҡыстар һәм энергияны һаҡлаусы лампалар ҡуйылған.\nЛифттарға килгәндә, Андрей Федосов билдәләүенсә, ағымдағы йылдың октябрендә уларҙың хәүефһеҙлеге тураһында яңы техник регламент көсөнә инде, уға ярашлы Ростехнадзор лифттарҙы ҡабул итеүҙән ситләтелде. Лифт ҡорамалдарына тулыһынса техник тикшереүҙе аккредитация үткән бойондороҡһоҙ ойошма йәки лаборатория үткәрә.\nТеги:торлаҡ-коммуналь хужалыҡурындағы власть


10 Апрель 2019, 17:25\nҺәр ауылда тиерлек емерелеп-һүтелеп, кәрәкле ерҙәрен ташығандан ҡалған элекке фермаларҙың нигеҙ таштары бар. Ошо өнһөҙ, харабалай таш өйөмдәре әйтерһең дә үткәндәрҙә ҡалған хеҙмәт кешеһенә ҡойолған һәйкәл. Күпме ҡул көсө, хеҙмәт шаһиты булған был урындарға ҡасандыр әсәһен йә атаһын көтөп тилмергән балаларҙың ҡараштары һеңгән. Әллә мәңге өйҙә тормаҫ ата-әсәһенә рәнйегән сабый үпкәләре төшөп шулай ер йөҙөнән юҡҡа сыҡтыңмы һин, тип тә ҡуям.\nКөтә инек шул, ферма болдорондағы киң рамһыҙ тәҙрә уйымында, мотор тауышына ауыҙ эсенән генә көйләп ултырған ҡыҙ, кисәгеләй генә иҫтә, ошо уҡ көйгә һикереп төшөп бейеп тә алыр ине бит.\nҠыштар үтеп яҙҙар етеү менән, йәйләүгә тип йыйынған әсәйҙәргә ҡушылып беҙ, балалар, мәж килдек. Айына бер генә ауылға ҡайтыу мөмкинлеге тыуҙырған түрә ағай-ҙарға, эстән генә рәхмәттәр уҡый-уҡый, бортлы йөк машинаһында ауылға ҡайтыуҙар! Эх, шул саҡтарҙа һауынсы апайҙарҙың һағышлы моңло йырҙары! Үҙәктәрҙе өҙөрлөк!\nШаулай урман, шаулай урман,\nҺағындыра тыуған яғым,\nЙөк машинаһында йырлап ҡайтҡан һауынсыларға яла ла яғылды, халыҡ араһында «эскәнгә йырлайҙар» тиеп һөйләрҙәр ине. Астың хәлен ҡасан туҡ аңлаһын инде! Уларса уйлаһаҡ, был хеҙмәттә ауылдың эсергә яратҡандары ғына эшләй килеп сыға...Юғары белем менән юғары урын ғына тәрбиәле итмәй бит әле кешене. Заманалар, ана, ҡалай үҙгәреп, бар ауылға ябырылды эшһеҙлек һәм эскелек. Элекке тәртип, эшһөйәр кешеләр тик иҫтәлектәрҙә генә.\nӘ бит ул йылдарҙа мәктәптә үк тракторсы, һауыу операторы һөнәрҙәрен үҙләштереп танытма бирелә ине, фермаларҙа практика үттеләр. Бер кем дә ситкә китеүҙе хыял итмәне, үҙ икмәген, хатта шунда уҡ иш-парын табып ғаиләһен булдырҙы.\nҺағыныу миндә генә түгелдер, бик күптәрҙә йәшәйҙер был һағыныу. Ни тиклем ауыр эш булмаһын, халыҡта иртәгәһе көнгә ышаныс булды, хөкүмәт эшләгәнгә ашын да, техникаһын да бүлде, хәленә керә белде.\nЙылдар үтеп, инде ауыл менән оҙон-оҙон юлдар ғына бәйләһә лә, бала сағым эҙҙәрен һаҡлаған, хәҙер инде тик кесерткән, алабута баҫҡан элекке ферма тупһаларын яҙҙар етһә лә, көҙҙәр ишек сиртһә лә күҙ алдынан ысҡындыра алмайым. Айы-рылғыһыҙ бала саҡ әхирәтем кеүек ул. Иртә таңдан ауыл өҫтөндә геүләп ишетелгән мотор тауышы ла, һалҡын көҙҙә борлап ҡалҡҡан силос еҫе лә, ҡырмыҫҡалай килеп үҙ сәғәтендә бер тарафҡа ағылған халыҡ та юҡ хәҙер. Һәр кемдең үҙ көйө, үҙ ғәме. Уҡыу буйынса һылтыҡлай башлаһаң элек уҡытыусылар ҙа, ана, көтөүсе бул, һауынсыға бар тип теләһә, хәҙер килеп һәр ҡайһыбыҙҙы юғары белемле булырға, тик юғарыла ғына Кешелек, тип өйрәтәләр...\nҠулдарыма һурып тигәндәй нигеҙ ташын алам. Ҡасандыр балалары ауыҙынан өҙөп малын, мөлкәтен биреп, бар көсөн йәлләмәй төҙөгән ата-олатайҙар хеҙмәте, еңел табышҡа әйләнеп, кемдеңдер кеҫәһенә ҡиммәтле ҡағыҙ рәүешендә инеп ятты. Исмаһам, берәй һауынсы йә көтөүсегә өлөш сыҡһа ла йән әсемәҫ ине лә. Таш өнһөҙ. Әсе тир, хәләл көс һеңгән һалҡын таш киҫәге йөҙҙәре лә һырҙар менән тулған. Тик ниңәлер ошо ғорур тәбиғәт байлығы бер ҡасан да ыуалып юғалмай, үткәндәрҙә ҡалған хеҙмәт кешеһенә һәйкәл булып мәңге ҡалыр кеүек...


Әллә теләй, әллә юҡ » Архив газеты "Йәшлек"\nӘллә теләй, әллә юҡ Яңылыҡтар\nРәсәй – бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инмәгән иң мөһим, ҙур илдәрҙең береһе.\nБилдәле булыуынса, ул был ойошмаға инеү өсөн 16 йыл буйына даими тырышты. 2004 йылда Рәсәй Европа Союзы менән сауҙа итеү тураһында килешеү ҙә төҙөгәйне. Алдан күҙаллауҙар буйынса, был килешеү глобаль ойошмаға инеүгә нигеҙ булырға тейеш ине.\nӘммә хәҙер Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы етәкселеге: «Рәсәйҙең беҙгә ҡушылырға ниәте юҡ», – тип хафалана башлаған. Илебеҙ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин былтыр Рәсәй, Ҡаҙағстан һәм Белоруссия сауҙа ойошмаһына тик бергәләп һәм таможня союзы ғына булараҡ инәсәк, тип хәбәр итте. Ойошманың Генераль директоры Паскаль Лами әйтеүенсә, Путиндың был теләге ойошманың уставына бөтөнләй тап килмәй, өҫтәмә документтар ҡабул итеүҙе талап итә.\nТап ошо хәл, Мәскәү Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инергә теләмәй, теләһә ниндәй сәбәптәр табып, эште һуҙа килә, тип уйларға нигеҙ бирә. Шулай ҙа Рәсәй яғы глобаль ойошмаға инмәүе хаҡында ҡәтғи белдереү яһамаған әле. Күрәһең, финанс көрсөгө заманында Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеү әллә ни отошло түгелдер.\nЯбай халыҡ үлтерелгән\nГвинеяла, хәрби башлыҡтың – капитан Муссу Дадис Камараның вазифаһынан бушатылыуын талап итеп, меңәрләгән кеше демонстрацияға сыҡҡан.\nХалыҡты таратырға тырышыусы Гвинея хунтаһы күп уйлап тормаған – хәрби көс ҡулланған. Ҡоралланмаған халыҡҡа ҡаршы сыҡҡан хәрбиҙәр кәмендә 157 кешене үлтергән, меңдән ашыу кеше яраланған. Һалдаттар кешеләргә һайлап та тормай атҡан, ҡасырға маташҡандарҙы тотоп, штыктар менән сәнскеләгән. Күпме кешенең үлтерелеүе аныҡ ҡына билдәле лә түгел.\nЕтмәһә, Камара кешеләрҙең үлеме өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алырға йыйынмай ҙа. Хәрбиҙәрҙе етәкләүсе был әҙәм президентлыҡҡа кандидат та булырға ниәтләнә. Тап ошо факт илдәге халыҡты сығырынан сығарған да инде. Гвинеяла президент һайлауҙарын киләһе йылдың ғинуарында үткәреү планлаштырыла.\nЯбай халыҡтың сәбәпһеҙгә үлтерелеү факты буйынса енәйәт эше ҡуҙғатырға йыйыналар. Бик күп ил вәкилдәре Гвинея етәкселеген ғәйепләп сығыш яһай. Франция Гвинея хунтаһы менән хеҙмәттәшлек итеүен бөтөнләй туҡтатҡан.\nӘзербайжандың Конституцияһы буйынса, илдә бер үк кеше ике мөҙҙәттән дә ашыу президент вазифаһын биләй алмай.\nИлдең әлеге Президенты Илһам Алиев былтыр икенсе тапҡыр ил башлығы итеп һайланды. Быға тиклем Әзербайжанды уның атаһы етәкләй ине.\nЯңыраҡ Әзербайжанда Конституцияға үҙгәрештәр индереү буйынса референдум үтте. Һайлаусыларҙың 90 проценттан ашыуы тәҡдим ителгән төҙәтмәләрҙе индереү өсөн тауыш биргән. Тимәк, хәҙер президент итеп бер үк кешене ике тапҡырҙан артығыраҡ та һайлап була.\nДөйөм алғанда, референдумдан һуң Конституцияға кәмендә 41 үҙгәреш индереләсәк, уларҙың бөтәһе лә тиерлек илдең башлығына ҡағыла. Мәҫәлән, Президентты теләгән бер ваҡытта фотоға төшөрөргә, һөйләгән һүҙҙәрен яҙҙыртырға ярамаясаҡ.\nОппозиция вәкилдәре бындай үҙгәрештәрҙе тыныс ҡына ҡабул итергә йыйынмай. Улар ил менән бер үк династия вәкилдәре идара итеүе менән риза түгел. Төп Законға үҙгәрештәрҙе Илһам Алиев етәкләгән партияның тәҡдим итеүе лә билдәле.\nБахилалар бушлай тейешле\nКемерово халҡы, дауахана һәм поликлиникаларға барғанда бахилалар һатып алыуға ҡаршылыҡ белдереп, прокуратураға мөрәжәғәт иткән.\nҺөҙөмтәлә, ҡаланың хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре медицина хеҙмәте күрһәтеү урындарын тикшергән һәм бахилаларҙың ысынлап та бушҡа бирелмәүен асыҡлаған.\nЗакон буйынса, Рәсәйҙә медицина ярҙамы бушлай күрһәтелә, ә бахилаларҙы һатыу законды боҙоуға килтерә. Шуға ла хәҙер Кемерово ҡалаһындағы бөтә дауаханаларҙа ла был полиэтилен тапочкалар бушлай таратыла. Прокуратура медицина учреждениеларын ныҡлы тикшереп тора. Тик шуныһы: тотош Рәсәйҙә бахилалар бушлай таратылһын өсөн нимә эшләргә кәрәк икән һуң?\nТабипты һайлау мөмкинлеге буласаҡ


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №41, 14 - 20 октябрь, 2017 - Информационные страницы\n№41, 14 - 20 октябрь, 2017\nИЗГЕ ЭШ ЭШЛӘНДЕ!\nРеспублика көнө алдынан баш ҡаланың Дим районында яңы белем усағы - 161-се лицей асылды. Йыйылыусыларҙы оло ваҡиға айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡотланы.\n- Һеҙ бассейны, спорт залдары булған, иркен класлы, иркен коридорлы һоҡланғыс мәктәпле булдығыҙ. Унда шаярырға, йүгерергә була. Бер һүҙ менән әйткәндә, хөрмәтле уҡыусылар, һеҙ матур бүләк алдығыҙ, - тине төбәк етәксеһе, уҡыусыларға мөрәжәғәт итеп. - Мәктәп төҙөлөшө - иң изге эш. Вәғәҙәләрендә торған төҙөүселәргә рәхмәт, уларҙың тырышлығы арҡаһында быйыл мәктәп үҙ ишектәрен асты, бик мөһим һәм яҡшы эш башҡарылды.\nҠӘЙНӘ МЕНӘН ТЕЩА АРАҺЫНДА АЙЫРМА БАРМЫ?\nКейәүҙәр ҙә ҡәйнәләренә бар яҡлап та ихтирам күрһәтә, уларҙың абруйын аша атламай. Шуға ла "теща" менән "ҡәйнә" араһындағы ҙур айырманы ла күрә белергә кәрәктер\nУНДА САЛАУАТТЫ ҘУРЛАЙҘАР, УНДА САЛАУАТ РУХЫ МЕНӘН ЙӘШӘЙҘӘР!\nВалерий руханиҙың әйтеүенсә, Салауат хатта урындағы Изге Георгий сиркәүен реконструкциялауҙа ҡатнашҡан. Иң күп иғәнә индергән кеше ул. Әлбиттә, һорау тыуа: һөргөндәге кешенең ҡайҙан ундай аҡсаһы булған?\nШӘХЕС АЗАТЛЫҒЫ ТУРАҺЫНДА ҺҮҘ, ЙӘКИ ИМӘНДЕ НИСЕК БӨГӘЛӘР?\nТирмә булғас, ул мотлаҡ ҡаты ағастан: имәндән, сағандан, йыланан, дардарҙан бөгөп эшләнергә тейеш, тинек. Монгол тирмәләре һымаҡ, терәүҙәр ҡуйыуға, кирәмде "һындырыу"ға юл ҡуймаясағыбыҙҙы күңелдәребеҙгә һеңдерҙек.\nсит илдәргә барып...\nШӘРИҒӘТ ҠАНУНДАРЫ ЛА МӨХӘББӘТЛЕ ҒАИЛӘ ЯҒЫНДА\nЯратҡан кешене артыҡ идеаллаштырмай ғына, балаларыңа булған мөхәббәтте иң алғы планға ҡуйып, бер-береңде балаларыңдың атаһы йә әсәһе итеп яратыу ғаиләне һаҡлап алып ҡалыуҙың төп ысулы булалыр.\nҠУРАЙСЫЛАР ЯҢЫСА ЯРЫША\nКөҙ миҙгеле төрлө мәҙәни сараларға айырыуса бай булмаҡсы. Шуларҙың береһе 27 октябрҙә Конгресс-холл сәхнәһендә үтәсәк һәм "Ҡурай battle" тип аталасаҡ. Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, сараның ҡуйыусы режиссеры Альмира Әғзәм ҡыҙы СӘФӘРҒОЛОВА менән ошо турала әңгәмәләшәбеҙ.


Өфөлә Шаляпин конкурсы тамамланды, бүләктәр еңеүселәрҙе көтә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n11:00, 25 сентября 2018 Мәҙәниәт\nФедор Шаляпин исемендәге II Халыҡ-ара вокалсылар конкурсының конкус тыңлауҙары тамамланды Башҡорт опера һәм балет театрында икенсе турға үткән16 йәш (35 йәшкәсә) артист баш дирижер Артем Макаров идаралығында театрҙың симфоник оркестры менән сығыш яһаны.\nИкенсе тур ғәҙәттәғесә сағыуыраҡ була һәм тулы зал йыя. Йырсыларҙың һәр ҡайһыһы икешәр ария башҡарҙы, күбереһенсә берәүһе сит ил репертуарынан, икенсеһе рус классикаһынан булды.\nСәхнәне бөйөк рус йырсыһының портреты биҙәне. Ул гүйә яңы опера быуына фатиха бирҙе. Хәйер, бөтә йәш йырсылар ҙа – күп тапҡыр халыҡ-ара конкурстар титулдарына лайыҡ булған сыныҡҡан көрәшселәр Өфө тамашаһы алдына үҙенең бөтә һөнәри һәм сәхнә оҫталығы менән килеп баҫты. Вокалсыларҙы Өфөнән, Башҡортостандың халыҡ артисы һәм Мариин театры солисы Асҡар Абдразаҡов рәйеслегендә жюри баһаланы.\nИкенсе турға Өфөнән Регина Звегинцева шунда уҡ драматик төҫ бирҙе, сығышы Чайковскийҙың «Орлеан ҡыҙы» операһынан Ионанның «Да, час настал!» арияһы менән башлап. Регина – Гнесиндар исемендәге Дәүләт музыка колледжын һәм З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын (профессор Фәрзәнә Сәғитова класы) тамамлаусы. Икенсе турҙы Өфө егете – ете йыл элек Өфө дәүләт сәнғәт институтында Татаьяна Мамедова класын тамамлаған һәм Өфө тамашаһына спектаклдәрҙә ҙур булмаған ролдәре буйынса таныш Башҡорт операһының 31 йәшлек солисы Рим Рәхимов дауам итте.\nБыйылғы Шаляпин конкурсы географик төрлөлөгө менән бай. Ҡаҙағстандан ике сағыу тауышлы йырсы Астананан Гүлдана Алдасова һәм Наргиз Сатмухамбетова сығыш яһаны. Билдәләп үтергә кәрәк, «Риголетто»нан Джильда арияһы өсөн алҡыштарға лайыҡ булған Наргиз Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Астана-опера солисы Әлфиә Кәримованың уҡыусыһы.\nМәскәүҙән Александр Алиев – Екатеринбург операһы, Галина Вишневскаяның опера йырлау үҙәге солисы финалда «Батша кәләше» операһынан Грязнойҙың арияһы менән хәтерҙә ҡалды.\nБолгария йырсыһы – Мария Жекова (София) шунда уҡ тамашасыларҙы Бизенең Хабанераһында Кармен образы өсөн тәғәйенләнгән сағыу сиған кейемендә сығып арбаны. Испаниянан төрки тамырҙары менән йырсы Данил Сәйфуллин (Барселона) сығыш яһаны.\nБеренсе бүлекте Монголияның бик оҫта вәкиле — Эрдэнээ Очирсайхан (Улан-Батор) тамамланы, «Севильский цирюльник»тан Фигаро каватинаһын башҡарып бөткәндә ҡул хәрәкәте менән һаҡсыл йырлауы өсөн ғәфү үтенгән кеүек тойолдо, моғайын, һыуыҡ тейеү сәбәпле.\nИкенсе бүлекте Бородиндың Кенәз Игорь операһынан кенәз арияһы менән Өфө егете, бас-баритон, Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Йәмил Абделмәнов класы буйынса Өфө дәүләт сәнғәт институты ассистент-стажеры Дамир Тайыпов асып ебәрҙе.\nБер-бер артлы Өфөнөң ике теноры, Башҡорт операһы артистары Салауат Кейекбаев (Салауат Асҡаров класын тамамлаусы) һәм Иҙел Аралбаев (профессор Миләүшә Мортазина класын тамамлаусы) лайыҡлы сығыш яһанылар.\nИҙел Аралбаев башҡорт операһы репертуарында иң билдәле – Заһир Исмәғилевтең «Салауат Юлаев» операһынан Салауаттың өсөнсө арияһын йырланы, тауыш драматизмын актерлыҡ алымы менән нығытып.\nРәсәйҙең төрлө ҡалалары вәкилдәре — Михаил Меньшиков (Мәскәү), Алим Апшев (Нальчик), Евгений Севастьянов (Красноярск) һәм Үзбәкстандан — Каюм Шодияров (Сәмәрҡән) бөтөн бер йондоҙлоҡ булып сығыш яһаны.\nТүбәнге Новгород театры солисы Михаил Меньшиков тамаша күңелен Чайковскийҙың «Евгений Онегин» операһынан Ленскийҙың арияһы менән яуланы. Красноярск театры солисы Евгений Севастьянов Римский-Корсаковтың «Садко» операһынан Варяж ҡунағы арияларында тауышының бөтә матурлығын күрһәтте.\nТыңлауҙың икенсе турын Грузия вәкиле, Ҙур театр артисы Годердзи Джанелидзе Бородиндың «Кенәз Игор»ҙан күренекле Кончак арияһын башҡарып тамамланы. Уның йырлауын 2017 йылда Елена Образцова конкурсында еңеүе тураһында ишетеп белгән күптәр тыңлаһы килде. Йырсы был юлы ла өмөттө өҙмәне, тамашасыларҙың йөрәген үҙенең көслө тауышы һәм харизмаһы менән яулап.\nТеатр фойеһында вокалсылар – тамашасы һөйөүе бүләге өсөн тауыш биреү барҙы.\n2018 йылда Шаляпин конкурсында бөтәһе 31 йәш йырсы ҡатнашты. Конкурс һөҙөмтәләре 25 сентябрҙә киске сәғәт 6-сы яртыла Греция залында иғлан ителә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, төп бүләк 350 мең һум тәшкил итә.\nТеги: Шаляпин конкурсы


Ҡоторған һеләүһен йөрөй | yuldashfm.ru\nҠоторған һеләүһен йөрөй\n- 11.02.19 -\nБашҡортостанда бер кешегә ҡоторған һеләүһен ташланған. Ваҡиға ошо көндәрҙә Баҡалы районында була. Нуғайбәк ауылында йәшәүсе бер ир балыҡтан ҡайтып барған, Ивановка ауылы янында уға һеләүһен ташланған, бер ҡулын, елкәһен яралаған. Бәхеткә ҡотолоп ҡалған.\nОшо ауылдар ҡараған Яңы Урсай ауыл биләмәһе башлығы Рәмил Ҡәҙерғолов һөйләй.\n- Ферма янында иптәшемә һеләүһен һөжүм итә. Был хәл төш ваҡытында була. Һеләүһен уның ҡулы менән елкәһен тешләй. Иптәшем фермаға ҡасып ҡотола, баш инженерға мөрәжәғәт итә. Инженер һунарсы була. Һеләүһенде атып алалар. Ә зыян күргән ир дауаханаға оҙатыла. Өс көндән өйөнә ҡайтарыла. Әле ул табиптар күҙәтеүе аҫтында.\nҺеләүһенде экспертизаға алып барғандар, уның ҡотороу сире менән зарарланыуы асыҡланған. Республика ветеринария идаралығынан бүлек етәксеһе Линар Йыһаншин.\n- Әтеп үтергә кәрәк, бөтә йыртҡыс йылы тәнле хайуандар ҡотороу сире менән ауырый. Бындай хәлдәр күптән асыҡланғаны юҡ ине. Әлеге көндә беренсе осраҡ теркәлде. Был биләмәлә карантин иғлан ителде.\nОтв. Карантин индерелгән биләмәлә малдарға вакцина эшләнә. Мал-тыуар менән сауҙа итеү, ситкә сығарыу тыйыла.


Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Юлий Гусман менән эшлекле осрашыу\n30 майҙа Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Граждандар башланғыстары комитеты ағзаһы Юлий Гусман менән осрашты. Өфөлә ул «Граждандар башланғыстары» милли премияһының төбәк этабы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһында ҡатнаша.\nОсрашыу барышында яҡтар республиканың ижтимағи-сәйәси үҫешен, мәҙәни проекттарға, ижтимағи башланғыстарға булышлыҡ итеү мәсьәләләрен тикшерҙе.\nГраждандар башланғыстары комитеты – ул илде яңыса ҡороу һәм демократик институттарҙы нығытыу идеяһы тирәләй берләшкән белгестәр берләшмәһе. Уны ойоштороу тәҡдиме менән 2012 йылда Алексей Кудрин етәкселегендә Рәсәй сәйәсмәндәре, иҡтисадсылары, фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәре төркөмө сығыш яһаны.\n2017 йылдан Комитет эшмәкәрлегенә Кудриндың граждандар башланғыстарын үҫтереү фонды булышлыҡ итә. Фонд Комитеттың ғилми-тикшеренеү, мәғлүмәт-аналитика һәм консультация эшенең ойоштороусыһы һәм администраторы булып тора.


Буласаҡ һөнәр – тимер юлы транспорты хеҙмәткәре | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n06 мая 2019 — 14:30 ГТРК «Башкортостан»\nӨфө балалар тимер юлында 5 йыл дауамында малай һәм ҡыҙҙар тепловоз машинисы, тимер юл монтеры, вагондар тикшереүсе, контролер-ревизор, станция буйынса дежурный,проводник кеүек һөнәрҙәр хеҙмәте менән таныша. Киләсәктә күптәре эш урыны итеп тимер юлы транспортын һайлаған. Әле 4-се һәм 5-се курс тәрбиәләнеүселәренең балалар тимер юлында практик эше башланды. 9-се класс уҡыусыһы Елена Өфө балалар тимер юлы түңәрәктәрендә 5 йыл шөғөлләнә. Быйыл ул һуңғы курсты тамамланы һәм йәй көндәре тимер юлында практика үтергә әҙерләнә. Елена быйыл юллама буйынса артабан Өфө тимер юлы техникумына уҡырға инергә йыйына. Түңәрәктә шөғөлләнеүселәр хәҙер заманса технологияларға таянып тимер юлы хеҙмәтенең нескәлектәрен өйрәнә. 3д макеттар, компьютер ярҙамында тренажер комплекстары ҡулланыла. Заман уҡыу матриалдары белем сифатын яҡшырта, дәрестәрҙә тимер юлы һөнәрҙәре хаҡында киң мәғлүмәт туплайҙар. Диктор-информатор поездың ҡуҙғалыуы хаҡында иғлан итә. Тап юл подстанцияһы кабинетында поездар хәрәкәте башлана. Йәш магистраль хеҙмәткәрҙәренең Өфө балалар тимер юлы миҙгеле асылыуы менән практик эштәре башланды. Тәжрибәле етәкселәренең ярҙамы менән тепловоз машинисы, тимер юл монтеры, вагондар тикшереүсе, контролер-ревизор, станция буйынса дежурный,проводник, диктор һәм экскурсовод һөнәрҙәрен үҙләштерәләр. Советтар Союзы геройы Василий ДоброрЕз исемендәге Өфө балалар тимер юлы 1953 йылдың 10 майында хәрәкәт итә башлай. Ғөмүмән, Рәсәйҙә ошондай 26 балалар тимер юлы иҫәпләнә. Өфө балалар тимер юлында йыл һайын 400-гә яҡын уҡыусы түңәрәктәрҙә шөғөлләнә.


Башҡортостанҙа һайлауҙарға әҙерлек бара\n13-сө март – берҙәм һайлау көндәрендә Республикала депутаттар һайлау буйынса 791 кампания үтәсәк. Төрлө кимәлдәге вәкәләтле органдарға тауыш биреү 7 мең 378 округта ойошторола. Бынан тыш бер мандатлы Отрада һәм Иглин һайлау округтарынан дәүләт йыйылышы-Ҡоролтайға депутаттар һайланасаҡ.\nБөгөн Республиканың үҙәк һайлау комиссияһында эфирға сығасаҡ ваҡыт һәм газета биттәрендә һайлауҙарҙа ҡатнашыусы партиялар һәм кандидаттар тураһында мәғлүмәт баҫтырыу ваҡыттары һәм күләмен билдәләү буйынса йәрәбә үтте.\nЙәрәбә тартыу тәртибе мөмкин тиклем асыҡ итеп ойошторолған. Бында радио эфирҙары, телевизион тапшырыуҙар ҙа керә. Һәр партия һәм кандидат өсөн ваҡыт бер үк. Башҡортостан "Юлдаш" телевидениеһы, "Юлдаш" радиоһы, республиканың өс баҫмаһы һәм урындағы матбуғатта кандидаттар өсөн агитация алып барыу өсөн бушлай ваҡыт һәм урын бирелә.\nРеспубликаның үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Нәүфәл Янбухтин әйтеүенсә, алда торған һайлауҙарға әҙерлек планға ярашлы бара.


17 сентября 2015 — 15:44\nАмериканың Юта штатында туҡтауһыҙ яуған ямғырҙар сәбәпле ҡайһы бер ҡалаларҙы һыу баҫҡан. 15 кеше һәләк булған. Хәбәрһеҙ юғалыусылар бар. Шаһиттар әйтеүенсә, яҡындағы каньондан ҡалаға табан аҡҡан көслө ағым машиналарҙы ағыҙып алып киткән.\nГрецияның Лесбос утрауында теркәлеүгә сиратҡа баҫҡан ҡасаҡтарҙан ҙур сират барлыҡҡа килгән. Улар оҙаҡ көтөүгә ризаһыҙлыҡ белдереп тәртипһеҙлектәр ойоштора башлаған. Һуңғы алты айҙа ғына Европа берлегенә 500 мең мигрант килгән.\nБөгөн төндә Чилиҙа ер тетрәгән. Рихтер шкалаһы буйынса уның көсө 8 магнитуданан ашып киткән. Гаваи биләмәһенә хәҙер цунами ҡурҡынысы янай. Уның тулҡыны Рәсәйгә тиклем килеп етеүе ихтимал тип иҫкәртә белгестәр.


«Ауыл биләмәләренең тотороҡло үҫеше» федераль программаһы Башҡортостанда әүҙем тормошҡа ашырыла\nӘлеге ваҡытта 14 ауылға илтеүсе юлдарға асфальт түшәлә. Барлығы 58 километрҙа юл эшләнеләсәк. Федераль программа ғәмәлгә ашырыла башлағандан алып Республиканың 55 ауыл -ҡасабаларына юл төҙөлгән.\nКузьминовка ауылында йәшәүселәр оҙаҡ йылдар дауамында юлһыҙ интеккән. Бигерәк тә ҡойма ямғырҙар яуып үткәндән һуң ауылдан ҡалаға барыу өсөн мең бәлә аша үтергә кәрәк булған. Юлда хатта элеваторға ашлыҡ илтеүсе камаздар ҙа батҡан. Уларҙы һөйрәп сығарырға К-700 тракторҙары йәлеп ителгән. Һөҙөмтәлә транспорт бәйләнеше бөтөнләй өҙөлгән саҡтар ҙа булғылаған. Кузьминовка ауылына илтеүсе юл был төбәктә йәшәүсе халыҡтың йәшәү кимәлен күпкә яҡшыртасаҡ ти белгестәр.\n5 километр 600 метр юлда Башкиравтодорҙың 30- лап техникаһы эшләй. Юл өҫтө барлыҡ өлөштә лә тигеҙләнеп бөткән,ҡырсынташ һибелә, юл ситтәре тигеҙләнелә. Юлсылар объектты графиктан алда тапшырырға иҫәп тота.\nКузьминовка менән Суртан ауылы араһында түшәләсәк асфальт юл заман технологиялары буйынса эшләнелә. Республиканың 11 районында федераль маҡсатлы программа уңышлы эшләүе ауылдарҙа йәшәүселәрҙе уңайлы һәм хәүефһеҙ юл менән тәьмин итеү мөмкинлеге бирә.\nКузьминовка ауылына инеү юлы-дүртенсе категория юлдар иҫәбенә ҡарай. Һыу үткүелдәре өсөн тимер-бетон биш торба ҡуйыла, электр селтәрҙәре күсерелә.Юл киңлеге ун метр, ә асфальт -бетон юл түшәме ете метр буласаҡ. Федераль программаға ингән юл төҙөлөшөн октябрь аҙаҡтарына тамамлау күҙаллана.


Башҡорт Ҡоролтайы мәғариф тураһында ҡанунға тәҡдимдәр әҙерләгән\nБөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы мәғариф тураһында федераль ҡанунға үҙгәрештәр буйынса тәҡдимдәр әҙерләгән. Мәғариф министрлығы менән берлектәге кәңәшмәлә Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға мөрәжәғәт әҙерләү тураһында ҡарар ителде. Үҙ сиратында республика парламенты Дәүләт Думаһына ҡанундар сығарыу башланғысын еткерергә тейеш.\nМәғариф стандарттарын барыһы ла тикшерә хәҙер. Ҡараштар ҙа бер төрлө түгел. Берәүҙәр, мәғариф системаһы хан заманғы стандарттар менән эшләй, үҙгрештәр кәрәк тиһә, икенселәре, мәктәптәрҙең матди-техник базаһы быға әҙер түгел, урта быуын уҡытыусылар өсөн дә яңылыҡтар ауыр буласаҡ тип белдерә.\nЯңы уҡыу йылынан башланғыс кластарҙа ла яңы мәғариф стандарты индерелә. Уға ярашлы балаларҙың төрлө яҡлы үҫешенә ҙур иғтибар бүленергә тейеш. Мәҫәлән уҡыусылар беренсе кластан компьютер, заманса технологияларҙы өйрәнәсәк, мәҙәниәт, сәнғәт буйынса дәрестәр аласаҡ, рухи тәрбиәгә лә баҫым яһала. Ошондай класттар Республиканың бер нисә мәктәбендә әле тәжрибә рәүешендә ойошторолған.


Тотороҡло иҡтисад үҫешенә сығыу юлы оҙайлы\n19 Март 2009, 17:36\nБөгөн БР Дәүләт Йыйылышы Йортонда үткәрелгән "Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдағы сәнәғәт, агросәнәғәт комплексы, төҙөлөш, транспорт, элемтә һәм социаль өлкәләге эш һөҙөмтәләре һәм 2009 йылға бурыстар тураһында" көн тәртибе менән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең киңәйтелгән ултырышында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов сығыш яһаны. Түбәндә ҡыҫҡаса уның сығышын бирәбеҙ:\n"Ултырышта ҡатнашыусы хөрмәтле иптәштәр!\n2008 йылда бөтә донъя көрсөгөнөң кире йоғонтоһона ҡарамаҫтан, республикабыҙҙағы социаль-иҡтисади хәлгә бынан алдағы осорҙа өлгәшелгән ыңғай тенденцияларҙың һаҡланыуы һәм көсәйеүе хас булды. Социаль-иҡтисади үҫеш кимәле буйынcа республикабыҙ ил төбәктәре араһында алдынғы позицияны ышаныслы һаҡлай. Тәғәйен һөҙөмтәләр Хөкүмәт отчетында биреләсәк.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, донъя финанс көрсөгө Рәсәй иҡтисадының бөгөнгө торошон билдәләй. Ул күп кенә проблемаларҙы яҡтыртты. Иң элек, конкуренция мөхитенең йомшаҡ булыуы, производство фондтарының туҙыуы, технология һәм хеҙмәт етештереүсәнлеге кимәленең түбән булыуы. Килеп тыуған хәл байтаҡ етди ҡыйынлыҡтар тыуҙыра, һәм беҙҙән хәл иткес, ҡыйыу саралар күреү талап ителә. Ғөмүмән, алда - элекке тотороҡло үҫеш һыҙығына сығыу юлы оҙайлы, хатта бер нисә йылға һуҙылыуы ихтимал.\nРеспублика Хөкүмәте, министрлыҡтар һәм ведомстволар, предприятиелар һәм ойошмалар етәкселәре, муниципаль һәм ҡала берәмектәре башлыҡтары алдында был ҡатмарлы хәлдә үҙ-ара бәйле өс төп бурыс тора: беренсеһе - иҡтисадыбыҙҙың тотороҡлолоғон тәьмин итеү; икенсеһе - социаль йөкләмәләрҙең үтәлешен тәьмин итеү; өсөнсөһө - яңы социаль-иҡтисади үҫеш моделен булдырыу.\nМортаза Рәхимов, беренсе сиратта, урындағы тауар етештереүселәрҙе яҡлауға, республика сауҙа селтәрҙәренә уларҙы үткәреүҙе тәьмин итеүгә, ауыл хужалығы йәрминкәләре үткәреүҙе дауам итеүгә, республиканың дәүләт һәм муниципаль заказдарына урында етештерелгән продукцияны сығарыуҙы артабан киңәйтеүгә иғтибар бирергә саҡырҙы.\nКөрсөккә ҡаршы көрәште халыҡтың тормош кимәлен насарайтыу иҫәбенә алып барыуға юл ҡуйырға ярамай. Бөгөн был йүнәлештәге эш, кешелек капиталына инвестициялар - ул киләсәк үҫеш капиталын тәьмин итеү. Эшһеҙлеккә ҡаршы көрәштә йәмәғәт эштәренә төп өмөт бағларға ярамай. Хәҙерге шарттарҙа төрлө белем биреү программалары, кадрҙарҙы ҡайтанан әҙерләү киңерәк файҙаланылырға тейеш.\nКөрсөк шарттарында халыҡты өҫтәмә эш урыны менән тәьмин итеүсе, ғаиләгә өҫтәмә табыш һәм бюджетҡа керем биреүсе бәләкәй бизнесты һаҡларға һәм яҡларға кәрәк. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫешен тотҡарлаусы барьерҙар мотлаҡ бөтөрөлөргә тейеш.\nДөйөм алғанда, бөтә власть тармаҡтарының ойошоп эшләүе, министрлыҡтар, ведомстволар, предприятиелар, ойошмалар етәкселәренең компетентлы позицияһы үтә лә мөһим. Ҡануниәтселәр Советының күптән түгел үткәрелгән ултырышында ил Президенты Дмитрий Анатольевич Медведев "...көрсөк йомшаҡ, компетентһыҙ етәкселәрҙең яуапһыҙлығын асыҡланы. Бындай етәкселәрҙән арынырға кәрәк" тип айырып билдәләне.\nУҙған йылдарҙа республикала етди нигеҙ, ныҡлы базис булдырылды, был беҙгә хәҙерге ҡатмарлы хәлде ышаныслы контролдә тоторға ярҙам итә. Былтырғы йылға йомғаҡ яһау, хәлде объектив баһалау һәм тәрән анализлау, стратегик һәм тактик бурыстар ҡуйыу хәлдең тотороҡлолоғон нығытыуға, республиканың социаль-иҡтисади үҫеш потенциалын арттырыуға булышлыҡ итер, тип ышанам.\nБеҙ бөтә ҡаршылыҡтарҙы намыҫ менән йырып сығырға һәм Башҡортостандың тотороҡло үҫешен, лайыҡлы тормош кимәлен тәьмин итергә бурыслыбыҙ, тине Президент.\nТеги:киңәйтелгән ултырышпрезидент сығышы


Шишмә шәкәр заводы сеймал ҡабул итеү шарттарын әүәлгесә ҡалдырҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nШишмә шәкәр заводы сеймал ҡабул итеү шарттарын әүәлгесә ҡалдырҙы\n11:20, 6 апреля 2012 Иҡтисад\nТатлы тамыраҙыҡ ҡабул итеү шарттары быйыл әүәлгесә ҡала, тип хәбәр итте сөгөлдөрсөләрҙең зональ кәңәшмәһендә «Шишмә шәкәр заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Эльмир Асаев. 60/40 иҫәбенән бирем варианты ғәмәлдә буласаҡ, сөгөлдөр ташыуға бәйле бөтә транспорт сығымдарын предприятие үҙ өҫтөнә ала. Шул уҡ ваҡытта предприятиела буласаҡ уңыш иҫәбенә яҙғы баҫыу эштәрен үткәреүгә аванслау программаһы ҡаралмаған, тип аңлаттылар республика аграр ведомствоһының матбуғат хеҙмәтендә.\nХәтерегеҙгә төшөрәйек: былтыр 57,4 мең гектарҙан республика сөгөлдөрсөләре 1,4 млн тонна тамыраҙыҡ йыйып алды. Уртаса уңыш гектарынан 247 центнерҙы тәшкил итте. Шәкәр заводтарына эшкәртеүгә таҙа ауырлыҡта 1,2 млн тонна тамыраҙыҡ ебәрелгән. Сөгөлдөрҙәге шәкәр миҡдары 16,3 процентты тәшкил иткән.\nТөбәктә йыйылған сөгөлдөрҙән дөйөм алғанда 155 мең тонна шәкәр эшләп сығарылған. Шуларҙың 51,6 мең тоннаһы «Шишмә шәкәр заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештерелгән. Республика буйынса уртаса алғанда сөгөлдөрҙәге шәкәр миҡдары 13,2 процентҡа тиң булған.


Баш ҡалала «Китап» нәшриәте фирма магазинының яңы һатыу залы асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «Китап» нәшриәте фирма магазинының яңы һатыу залы асылды\n15:45, 24 марта 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 24 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә Октябрь проспекты, 2 адресы буйынса Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте фирма магазинының яңы һатыу залы асылды. Ассортиментта нәфис, балалар, уҡыу-уҡытыу әҙәбиәте, сағыу фотоальбомдар, календарҙар, плакаттар, музыкаль дисктар, сувенирҙар һәм канцелярия тауарҙары бар.\nБашҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов китап һөйөүселәрҙе яңы залдың асылыуы менән ҡотлап, ҡыҙыҡлы ижади осрашыуҙар, исем туйҙары үткәрелеүен теләне. Сарала Яҙыусылар союзы рәйесе Наил Ғәйетбаев, Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай, шағир, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ирек Кинйәбулатов, билдәле яҙыусы Камил Йыһаншин ҡатнашты.\n«Беҙ халыҡҡа уңайлы хаҡтар буйынса төрлө китаптар тәҡдим итәбеҙ. Яңы сауҙа залы асылғас, һатып алыусыларҙың да һаны артыр, тип ышанабыҙ», — тип билдәләне нәшриәт директоры Илһам Йәндәүләтов.\nТантанала нәшриәттең яңыртылған сайты менән таныштырыу сараһы ла булды. Яңыртыу нигеҙендә — яңы китап уҡыусыларҙы йәлеп итеү өсөн заманса дизайн, уңайлы навигация, интернет-магазин.\n«Китап» нәшриәте магазины иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 8-гә тиклем эшләй. Белешмә өсөн телефон: (347) 246-09-55.


Ағинәйҙәр – беҙҙең ҡалҡан » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Комиссии » По вопросам семьи, материнства, отцовства и детств » Ағинәйҙәр – беҙҙең ҡалҡан\nавтор: 147258951 | Просмотров: 1163\nОшо уйҙарымды Әбйәлил районында ун өс райондың вәкилдәре ҡатнашлығында үткән ағинәйҙәр ҡоро раҫланы. Тәү ҡарамаҡҡа ғына милли кейемдәге ағинәйҙәр яландағы аллы-гөллө наҙлы сәскәләр кеүек, аҡ яулыҡ ябынғанға, ахыры, яҡлауһыҙ күгәрсендәр кеүек күренә. Әммә тейеп ҡара ҡәҙерлеләренә, ғәзиздәренә, рухи байлығыбыҙға - батыр йөрәкле арыҫланға әйләнәләр, илде һаҡлар ҡалҡанға әүреләләр. Үҙҙәре көслө: бил нәҙек булһа ла, арҡа ныҡ, әле генә күбәләктәй осалар, күҙ асып йомғансы ергә һеңдерә баҫырлыҡ ғәйрәт менән тулалар. Улар үҙҙәренең матурлығын, ҡеүәтен бар тулылығында белмәйҙер ҙә, бәлки, ә ситтән был яҡшы күренә, тойола: яҡты уйҙар менән йәшәгәнгәлер сәскә-ҡалҡан ағинәйҙәр нур бөркә; күмәкләгәндең яу ҡайтарғанын белгәнгә, изге ниәттәрҙе тормошҡа ашырыр өсөн улар елле йоҙроҡҡа уҡмаша. Шулай берләшеп, әллә күпме маҡтауға лайыҡ эштәр башҡаралар.\n- Беҙҙә халыҡ берҙәм, эште башлау ғына көс, күтәреп алалар, - ти Әбйәлил районының ағинәйҙәрен етәкләгән Роза Таһирова. – Ағинәйҙәр хәрәкәтенә лә бик әүҙем, дәррәү ҡушылдыҡ. Төрлө йүнәлештәр буйынса эшләйбеҙ: боронғо кәсептәрҙе, йолаларҙы тергеҙеү, буйҙаҡтар мәсьәләһен хәл итеү, сәләмәт тормош өсөн көрәш… Хәрәкәттең уртаһында күпселектә уҡытыусылар, медицина, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре ҡайнай, әммә башҡа һөнәр эйәләре лә ситтә ҡалмай. Ағинәйҙәр - тирә-әйләнәгә, киләсәккә битараф булмаған кешеләр ул.\nЫсынлап та, ҡорҙағы сығыштарҙан шул билдәле булды: властарҙан ярҙам һорап, инәлеп йөрөмәгән, ә үҙҙәре ярҙамға ашыҡҡан ағинәйҙәр башҡарған эштәрҙе һанап та бөтөрлөк түгел. Мәктәп уҡыусылары менән осрашыуҙар, яңғыҙ йәшәгән ололарҙың тормошон еңеләйтеү, зыяраттарҙы ипкә килтереү, шишмәләрҙе таҙартыу кеүек эштәр менән бер рәттән,үҙҙәрен дә онотмайҙар - сәләмәтлек клубтарын да булдырғандар, йома сәйҙәре лә ойошторалар, ҡул эштәре менән дә булалар. Ошо йәһәттән барыһына ла Ләлә Ғүмәрова етәкләгән Амангилде ауылы ағинәйҙәрен өлгө итеп күрһәтергә мөмкин. Юҡҡа ғына ҡунаҡтарҙы ҡаршылау бурысы ошо талантлы, булдыҡлы, белдекле ағинәйҙәргә йөкмәтелмәгәйне. Был бурысты лайыҡлы үтәне улар, ҡунаҡтар һоҡланыуҙан «аһ» итте. Ҡул эштәре күргәҙмәһе, табын, йыр-моң – барыһы ла үҙебеҙсә, башҡортса! Ҡунаҡ ҡаршылағанда тула баҫыу серҙәрен дә асты Амангилде ағинәйҙәре. Тула баҫыу тураһында һәр кем ишетеп белһә лә, күптәр уны тәүгегә күрҙе, шуға ла тамаша ҡылыусылар өсөн оҫталыҡ класы хас та яңы планетаны асыуға тиң ине. Ана ҡалай баҫалар икән, тип аптырашҡандар бер нәмәне лә күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышты: «Өйрәнергә кәрәк!». Башҡорт һуҡма шәлен тергеҙеүселәрҙең береһе Ғәшүрә Әбүбәкированан шәхси консультация алыусылар ҙа байтаҡ ине. Хатта ҡыҙығып, күргәҙмәгә ҡуйылған дебет шәлен, кейеҙен һатып алдылар:\n- Йөҙ йыл үтһә лә туҙмай бит улар!\nҠунаҡтарҙың күңелен күрергә тырышҡан Рысҡужа ауылы ағинәйҙәре («Ҡыҙылым» фольклор төркөмө ағзалары) саранан үҙҙәре лә оло ҡәнәғәтлек тойғоһо кисерҙе.\n- Рухташтарҙы, фекерҙәштәрҙе күреп, аралашып, ҡыуаныштыҡ, - тиеште улар. – Үҙ ҡаҙаныңда ғына ҡайнап ятмаҫҡа, тәжрибә уртаҡлашырға бындай саралар бик кәрәк ул.\nСараны ойоштороусы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ҡарамағындағы “Ағинәй” йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе, «Киске Өфө» гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Янбаева әйтеүенсә, бындай ҡорҙар киләсәктә лә үткәреләсәк:\n- Ағинәйҙәр, аҡһаҡалдар ҡорҙары бөгөн генә уйлап сығарылған хәрәкәт түгел, –тине Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы сараны асып. – Милләтте тап ошо кешеләрҙең аҡылы, әүҙемлеге, энтузиазмы йәшәтә лә инде. Һуңғы йылдарҙа тормошобоҙға, рухыбыҙға, милләт бишеге булған ауылдарыбыҙға ҡара яуҙай ябырылған заман ҡасафаттарына ла ошо ағинәй-аҡһаҡалдар аҡылы ҡаршы тора. Шуға ла беҙ улар хәрәкәтен рәсмиләштереп, Бөтә донъя башҡорттары Башҡарма комитеты, район һәм ҡала ҡоролтайҙары ҡарамағындағы йәмәғәт ойошмаһы статусы бирергә булдыҡ. Һуңғы ваҡытта Рәсәй кимәлендә лә ошондай йәмәғәт ойошмалары ойоштороу зарурлығы күтәрелә, Рәсәй Президенты Владимир Путин әленән-әле йәмәғәт институттарын тергеҙеү тураһында телгә ала. Беҙҙең Ағинәйҙәр ҡорҙары ошо йәмәғәт институтының сағыу, башҡа бер төбәктә лә булмаған бер өлгөһө инде. Ағинәйлек – башҡорт ҡатын-ҡыҙының йәшәү рәүеше. Ағинәйлек – ҡартлыҡ түгел, ә рухиәт билдәһе. Быны беҙҙең ағинәйҙәр араһында йәштәрҙең байтаҡ булыуы ла раҫлай. Тимәк, өлкән ағинәйҙәребеҙ үҙҙәренән һуң килгән быуын тураһында ла ҡайғырта, уларға үҙ тәжрибәһен тапшыра, артынан әйҙәй. Был йәһәттән, әлбиттә, Әбйәлил, Баймаҡ райондары ағинәйҙәр хәрәкәтен билдәләп үтке килә. Сибай ҡалаһында, Учалы, Йылайыр, Хәйбулла, Белорет райондарында ағинәйҙәр матур эшләп китте. Ейәнсура, Күгәрсен, Бөрйән, Асҡындар ҙа эш башлап тора. Күрһендәр, өйрәнһендәр, тип, Ғафури, Ишембай һәм башҡа райондарҙың вәкилдәрен махсус рәүештә саҡырҙыҡ. Бына нисек нур һибеп ултыраһығыҙ, һеҙҙең эргәлә һәр кем күңел кинәнесе кисерә бөгөн. Һеҙ беҙгә тағы бер тапҡыр шуны раҫланығыҙ: ағинәйҙең йөҙө нурлы, кейгән кейеме матур, үҙе сәләмәт, үҙе йырлай, бейей, бар эштәргә маһир, бар йолаларҙы теүәл итеп әйтеп бирә. Ағинәй мотлаҡ бәхетле кеше һәм ул үҙенең бәхетен, күңел бөтөнлөгөн башҡаларға ла йоҡтора йөрөй. Ағинәйҙәр битараф түгел, улар ауылдарҙағы бар хәлде күҙ менән ҡаш араһында тота, урындағы власть әйткәнен көтөп тормай, проблемаларҙы хәл итеү өсөн ең һыҙғана. Бына ошо була инде беҙ өлгәшергә теләгән үҙидаралыҡ. Ауылдарыбыҙҙы һаҡлап ҡалыуҙың башҡа юлы юҡ бөгөн...\nТөп йүнәлештәрҙе билдәләгәс, “Ағинәйҙәр хәрәкәте яҙыусы, шағирә, йәмәғәт эшмәкәре Гүзәл Ситдиҡованан башланды, тиһәң дә була”, тип, Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы һүҙҙе уға бирҙе.\n- Һеҙҙе күрҙем дә, сәскәләр донъяһымы ни, тип һоҡландым, күңелегеҙ матурлығы йөҙөгөҙгә сыҡҡан! – Гүзәл Рамазан ҡыҙы ҡорҙа ҡатнашыусыларҙы байҡап сыҡты, әйтерһең дә, һәр береһен ҡарашы менән һөйҙө. – Эште доғанан, имандан башланыҡ, тип әйтеүегеҙ ҡыуандырҙы. Бар изге нәмә тәүфиҡтан, мөхәббәттән башлана...\nЗамандан артта ҡалмай, Интернет менән ҡулланырға өйрәнергә саҡырған Гүзәл апайҙың, әйткәндәй, «Бәйләнештә» сайтында «Башҡорт ҡатын-ҡыҙы» тигән төркөмө бар. Егәрле кеше Әбйәлилдән ҡайтыу менән «Ағинәйҙәр ҡоро» тигән төркөмсә лә асып ҡуйҙы. Икенсе шәптекәй - Бөрйән районынан Көнһылыу Ҡотлобаева унда комментарий ҙа яҙырға өлгөрҙө: «Киске Өфө»лә һәм ошо төркөмдә эш тәжрибәләрен баҫтырһағыҙ ине. Был ҡорҙа ҡатнаша алмаған, бигерәк тә ошондай эштәр башланғыс алмаған төбәктәр өсөн мәғлүмәт булыр, ойотҡо ла булыр ине нәх баҫҡан күңелдәргә». Хаҡ һүҙҙәр! Ҡорҙа ҡатнашҡан РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева ла ағинәйҙәр хәрәкәтен хуплап, өлгөрҙәрҙе маҡтап, Әбйәлил районындағы ағинәйҙәр офистарына компьютерҙар бүләк итергә вәғәҙә итте: «Мәғлүмәтлеләр донъя менән идара итә». Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы үҙ һүҙен тота белә, тимәк ошо арала Әбйәлил ағинәйҙәре иҫәбенә Интернет селтәре менән ҡулланыусылар һаны артасаҡ.\nГөрләп үткән ағинәйҙәр ҡоронда шулай уҡ Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Румил Аҙнабаев та ҡатнашты. “Һәр район-ҡалала ғына түгел, ә һәр ауылда ла ҡоролтайҙарҙың тәүге ойошмаларын төҙөү маҡсатын алға алғанбыҙ, – тип һөйләп китте Румил Тәлғәт улы. – Гүзәл заттарыбыҙҙың әүҙемлеген, өлгөрлөгөн иҫтә тотоп, иң тәүҙә ағинәйҙәрҙе бер ҡорға тупламаҡсы булдыҡ. Хәҙер иһә ағинәйҙәргә “Ир-егеттәрҙе лә әүҙемләшергә ярҙам итегеҙ, үҙ артығыҙҙан эйәртегеҙ”, тип өндәшәбеҙ. Бына шулай үҙидаралыҡҡа киләйек. Ауылдарыбыҙ яҙмышын үҙебеҙҙең ҡулға алайыҡ...”\nИлһамланып, дәртләнеп, үҙ-ара танышып, ҡыуаныста таралышты ағинәйҙәр. Йөрәктәренә һалынған осҡондарҙы түкмәй-сәсмәй алып ҡайтып, мотлаҡ ауылдарына нур итеп таратырҙар әле улар.\nРайхана Йәһүҙина, Ишембай районы, Кинйәкәй ауылы:\n- Ағинәйҙәр клубын «Йәш беҙҙең күңелдәр» тип атаныҡ (етәксебеҙ Рәзидә Ғафарова). Йәш саҡтан тормош уртаһында ҡайнап йәшәп, аҙаҡ пенсияға сыҡҡас, бер кемгә лә кәрәкмәйем, тигән ауыр уйҙар баҫмаһын, ауырлыҡтарға бирешмәү өсөн ағинәйҙәр хәрәкәтенә ҡушылыу кәрәк, тип уйлайым. Мин үҙем хаҡлы ялда булһам да, йәмәғәт эшендә ҡатнашырға яратам. Йәмғиәткә файҙалы кеше булыу – күңел талабы, изге эштәр башҡарыуҙан оло ҡәнәғәтлек тойғоһон алаһың.\nФәриҙә Айытбаева, Бөрйән районы, Иҫке Собханғол ауылы:\n- Беҙҙең ағинәйҙәр клубында «Һаулыҡ», «Иман нуры», «Экология», «Фольклор» тигән төркөмдәр бар. Һәр кем ағинәй исемен ала алмай, бының өсөн мотлаҡ абруйлы, рухлы булыр кәрәк. Бер нимә менән дә ҡыҙыҡһынмай, күңелһеҙ һоро тормош менән генә быҫҡып йәшәп ятыу – беҙҙең өсөн түгел.\nАсия Ғәйнуллина, Сибай ҡалаһы:\n- Быуындар бәйләнешен өҙмәй дауам итеү, телебеҙҙе һаҡлау маҡсатында Сибай телевидениеһында «Мәктәп яңылыҡтары» һәм «Ағинәйҙә - ҡунаҡта» тигән тапшырыуҙар ойошторҙоҡ. Ҡайҙа сығыш яһаһалар ҙа ағинәйемдең һәр береһе янында өс һылыуҡайы йүгереп-бейеп тора - Сибай ҡалаһының Халыҡ ижады үҙәгендә «Ете ҡыҙ» матурлыҡ студияһын асҡанбыҙ. Үҙебеҙгә алмаш әҙерләүгә бик ҙур иғтибар бүләбеҙ.\nАйһылыу Йомағужина, Белорет районы, Үткәл ауылы:\n- Арыу ғына эшләп киттек. Арабыҙҙа ололар ҙа бар, әммә күбебеҙ – йәштәр. Иң тәүҙә зыяраттарҙы ипкә килтерҙек, ташландыҡ стадионды кәртәләтеп, буяныҡ. Ағинәйҙәр тураһында гел ишетеп, эх, уларҙы күрергә, тәжрибәләрен өйрәнергә ине, тигән хыялым бар ине, шөкөр, шул теләгем бөгөн ҡабул булды. Ойоштороусыларға, беҙҙе ҡолас йәйеп ҡаршы алған әбйәлилдәргә барыһы исеменән дә ҙур рәхмәт!\nЛәлә Ғүмәрова, Әбйәлил районы, Амангилде ауылы:\n- Ауырлыҡтарға һылтанмай, милли матбуғатты күтәреү кәрәк! Беҙ ошо юҫыҡта һынатманыҡ, тип уйлайым: «Йәшлек», «Киске Өфө» һәм башҡа баҫмаларға яҙылдыҡ. Үҙемдең ағинәйҙәргә рәхмәт: йортта мәшәҡәттәре тулып ятһа ла, эшем бар, тип тормайҙар, бар сараларҙа ла әүҙем, ихлас ҡатнашалар. Хәҙер беҙгә аҡһаҡалдарҙы эйәртер кәрәк – улар ҙа беҙҙең янда булһа, эшләүе күпкә еңелерәк, күңеллерәк буласаҡ.\nРысҡужа ауылы ағинәйҙәре Зөһрә Мәһәҙиева, Сәбилә Ҡорбанғәлина, Айгөл Һибәтова, Гүзәл Яҡупова, Зильда Моталова, Фәрүәз Ҡаһарманова, Айһылыу Хәсәнова.\n«Әсәйемдән өйрәнгән эште намыҫ итеп тотондом», - ти оҫтабикә Ғәшүрә Зәйнулла ҡыҙы Әбүбәкирова.\n“Йәшлек” гәзитенн алынды.


«Туймазыбыяла» предприятиеһында эш хаҡы буйынса бурыстарға бәйле хәлде тикшереү өсөн комиссия булдырыласаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n«Туймазыбыяла» предприятиеһында эш хаҡы буйынса бурыстарға бәйле хәлде тикшереү өсөн комиссия булдырыласаҡ\n11:10, 4 сентября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Туймазыбыяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә эш хаҡын түләү буйынса бурыстарға бәйле мәсьәләне хәл итеү буйынса махсус комиссия булдырырға ниәтләй. Уның составына производствола эшләүселәр, финансистар, БР Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте вәкилдәре инәсәк. Был хаҡта республика етәксеһе Туймазыға эш сәфәре сиктәрендә предприятие эшселәре менән осрашыу барышында хәбәр итте.\nПредприятиела эш хаҡы буйынса бурыстар 66 миллион һум тәшкил итә. Һуңғы тапҡыр хеҙмәт хаҡы ағымдағы йылдың майында түләнгән. Шул уҡ ваҡытта эш хаҡы күптән инде тулыһынса түләнмәй – эшселәр ике-өс мең һум ала. Һуңғы ваҡытта предприятиенан байтаҡ кешеләр эштән ҡыуылған.\n— Был мәсьәләне тикшерәбеҙ, уның ҡатмарлы булыуын аңлайбыҙ. Әлегә бер ни ҙә вәғәҙә итә алмайым. Предприятиела ҡорамалдарҙың, технологияларҙың иҫкергән булыуы аңлашыла. Республиканың Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы мәсьәләне хәл итеү юлдарын эҙләй. Инвесторҙар йәлеп итергә уйлағайныҡ, әлегә был килеп сыҡмай. Төбәктә бер нисә бындай предприятие бар, был мәсьәләне хәл итеү өҫтөндә эшләйбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты.\nРеспублика етәксеһе һүҙҙәренсә, был хәлде тикшереү өсөн махсус комиссия булдырыласаҡ һәм алдағы аҙнала уҡ уның вәкилдәре Туймазыға киләсәк.


Республикала етештерелгән продукция ни өсөн сауҙа селтәрҙәрендә һирәк осрай?\nБашҡортостан эшҡыуарҙары, тауарҙарҙы ҙур магазин кәштәләренә сығарғанда бик ҙур кәртәләр булыуына зарлана. Был миллионлаған һумлыҡ штрафтар, төрлө комиссиялар һәм түләүҙәр... Һөҙөмтәлә бәләкәй шәхси предприятиелар үҫешә алмай.\nБыл кондитер цехында бар тәмлекәстәр ҙә тәбиғи ризыҡтарҙан бешерелә. Торттарҙың ҡамырына бер ниндәй ҙә химия ҡушылмай, уны биҙәгәндә лә туҡып күбекләндерелгән ҡаймаҡ ҡулланыла.\nБешерелгән ризыҡты һатып аҡса эшләү һәр етештереүсенең маҡсаты. Ләкин күптәр өсөн тап ошо этапта проблемалар башлана ла инде. Бигерәк тә федераль селтәрҙәргә сығырға теләүселәр өсөн. Валерий Мачнев кондитер цехын бер нисә йыл элек аса. Эшҡыуар Рәсәйҙең федераль селтәрҙәренең береһе менән килешеү төҙөй. Унда эләгеү өсөн 300 мең һум аҡса түләй. Һуңғараҡ был сумманы йыл һайын түләп торорға кәрәклеге асыҡлана.\nВалерий Мачнев, шәхси эшҡыуар: «Федераль селтәрҙәр аҙыҡ-түлекте кәштәгә ҡуйғанда 50 процент өҫтәмә хаҡ өҫтәй. Бынан тыш, ниндәйҙер реклама өсөн 7 процент һәм башҡа түлүҙәр ҡушыла. Һөҙөмтәлә кәштәгә продукция ҡуйыусы эшҡыуарҙар федераль селтәрҙең коммуналь түләүҙәрен дә, реклама хаҡын да ҡаплай. Килешеүҙә уларҙың вазифаһы ике юлда яҙылһа, беҙҙең бурыстар бер нисә битлеккә һуҙыла».\nҠыҙғанысҡа, тәбиғи ризыҡтарҙан бешерелгән әйберҙәрҙең һаҡланыу ваҡыты оҙаҡ түгел. Был тәмлекәстәр биш көндән ашарға яраҡһыҙ буласаҡ. Тап ошо проблеманың нигеҙе булып тора ла инде. Күп магазиндар табыш артынан ҡыуып, аҙыҡ-түлекте, шул иҫәптән кондитер изделиеларҙы сит ил һәм өлкәләрҙең ҙур ойошмаларынан һатып ала. Хаҡы арзан, һаҡланыу ваҡыты ла оҙаҡ... Ләкин уларҙың составында, әлбиттә, тәбиғи бер нәмә лә юҡ.\nБыл цехта көнөнә 500-600 торт бешерелә. Иң мөһиме, ашнаҡсылар эштәрен күңелен биреп башҡара. Ә бар нәмә автоматлаштырылған заманда, бындай продукцияны табыуы ауыр.\nТәмле торттарға, печеньеларға ихтыяж ҙур. Ләкин уларҙы алмаштырырлыҡ әйберҙәр булғанға, ҙур селтәрҙәр был аҙыҡ-түлекте лә, уларҙы етештереүсе ойошмаларҙы күрмәй ҙә.\nВиталий Черевков, Башҡортостан сауҙа ассоциацияһы рәйесе: «Федераль селтәрҙәргә ҡарата пылесос тигән йәмһеҙ термин бар. Икенсе төрлө әйткәндә, республикаға төрлө төбәктән арзан һәм сифатһыҙ тауарҙар индереп, улар беҙҙең республикаға бер ниндәй ҙа табыш килтермәй. Һөҙөмтәлә, үҙебеҙҙең етештереүселәр килемһеҙ ҡала».\nПроблеманы хәл итеү юлдары ла юҡ түгел... Бының өсөн халыҡ республикала етештерелгән сифатлы аҙыҡ-түлеккә өҫтөнлөк бирергә тейеш. Икенсе төрлө әйткәндә, конкуренция тыуҙырырға кәрәк. Ә баҙар иҡтисады ҡаты ҡағиҙәләр буйынса эшләй. Көн һайын республикала, федераль селтәрҙәрҙең баҫымынан ике-өс бәләкәй эшҡыуарлыҡ предприятиеһы ябыла.


Ишембай районында тәбиғәт ҡомартҡыһы тип танылған шихандарҙы һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән акция үтте\nБер төркөм активистар, араларында депутаттар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм урындағы халыҡ Торатауға менде. Акцияла ҡатнашыусылар изге тауҙар сеймал сығанағы түгел, ә туризм үҙәге булараҡ хеҙмәт итергә тейеш тигән ҡарашта.\nАкция тураһында белеп ҡалғас та тау итәгендә тиҫтәләгән кеше йыйылды. Уларҙың күпселеге урындағы халыҡ. Ишембайҙар тауҙарҙы һаҡлап ҡалыу мәсьәләһен тәүгеләрҙән булып күтәреп сыға. Ошонда уҡ шихандарҙы сеймал итеп ҡулланыуға ҡаршы ҡултамғалар йыйылды.\nРеспублика Хөкүмәте шихандар ҡалырға тейеш тигән етди ҡарар ҡабул итте. Ләкин Торатау тирәләй болоттар ҡуйырыуын дауам итә. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға мөрәжәғәтендә Рөстәм Хәмитов төбәктә туризмды үҫтереү кәрәклеге тураһында белдергәйне. Был күҙлектән шихандар туристар йәлеп итеү өсөн бик яҡшы мөмкинлек.\nӨҫтәүенә шихандар Республика халҡының да яратҡан ял итеү урыны. Халыҡ бында балалары менән килергә ярата. Ә инде тауҙарҙың геология һәм археология ҡомартҡыһы булыуын иҫәпкә алғанда, уларҙың юҡҡа сығыуы ни тиклем ҙур юғалтыу буласағы аңлашыла.\nЛәкин содалар еңел генә бирешергә уйламай күрәһең. Улар Ғүмәр эргәһендәге альтернатив сеймал сығанағы кальций содаһы етештереү өсөн бармай тип белдерә. Был сәбәпле уникаль геология ҡомартҡыһына юҡҡа сығыу хәүефе янай. Ләкин халыҡ та изге тауҙы эшкәртеүгә юл асырға йыйынмай.


“Тырышһаң, барыһын да булдырырһың!” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Тубырсыҡ » “Тырышһаң, барыһын да булдырырһың!”\n“Тырышһаң, барыһын да булдырырһың!” 23.02.2016 // Тубырсыҡ\nУҡыуы ла, тәртибе лә хөртәйеп китте Ғайсарҙың. Уҡытыусылар ғына түгел, әсәһе лә йыш дәғүә белдерә башланы.\n– Ни ҡустыңды ҡарашмайһың, ни мәктәптән яҡшы һүҙ ишетелгәне юҡ... – тине Сара апай. – Их, атайың тиҙерәк ҡайтһын ине...\nЭйе, ғаилә башлығы өйҙә бик һирәк була. Себерҙә эшләй ул. “Саҡ ҡына түҙегеҙ, башҡа бармаясаҡмын. Ауылда үҙ эшемде асам”, – ти ҙә ул.\n...Бөгөн дә “икеле” эләктерҙе Ғайсар. Класс етәксеһенән бының өсөн йәнә тиргәлде.\n– Өйгә эште эшләп өлгөрмәнем, – тип аҡланырға тырышты Ғайсар.\n– Бәлки, класташ малайҙарың менән хоккейға йөрөрһөң? – тип тәҡдим итте уҡытыусы. – Күреп торорһоң: дәрес әҙерләргә лә, башҡаһына ла өлгөрә башлаясаҡһың.\n– Юҡ... – тип мыҫҡыллы йылмайҙы малай. – Улар бит уйнай белмәй. Ярыштан еңелеп ҡайттылар. Оятҡа ҡалып йөрөмәм инде...\nБер көндө малайҙың атаһы ҡайтып төштө.\n– Башҡа ҡырға йөрөмәйем, – тип шатланып белдерҙе ул. – Ғайсар, һин бер-ике йыл элек каратэ түңәрәгенә йөрөргә теләй инең. Шатлан: хыялың тормошҡа ашасаҡ. Мин, элекке спортсы булараҡ, клубтың спорт залында күнекмәләр уҙғара башлаясаҡмын. Барыһы ла һөйләшелде.\n– Ур-ра! – тип ҡысҡырып ебәрҙе Ғайсар. – Әлбиттә, йөрөйәсәкмен, атай! Көслө буласаҡмын. Ҡайһы берәүҙәр кеүек сәкән һуҡҡансы...\nАтаһы, ысынлап та, спорт залында ауыл балаларын, өлкәндәрҙе каратэ үҙенсәлектәренә өйрәтә башланы. Тырышып шөғөлләнде Ғайсар. Әммә, нисек кенә теләмәһен, башҡаларҙы тиҙ генә хайран ҡалдыра алманы. Арый, хәлдән тая... Ә хоккейға йөрөгән класташтары, киреһенсә, хәрәкәттәрҙе йәһәт кенә отоп ала.\n– Күрҙеңме, улым, спорт менән шөғөлләнгән кеше һәр яҡлап та көслө була, барыһына ла тиҙ өйрәнә, – тип тыныс ҡына аңлатты атаһы. – Шулай ҙа һин бирешергә тейеш түгел. Тырышһаң, барыһын да булдырырһың. Мин һиңә ышанам.\nАтайҙың өмөтөн аҡламау мөмкин түгел! Ғайсар тағы ла ныҡышыбыраҡ шөғөлләнә башланы. Бер ыңғайҙан уҡыуы ла һиҙелерлек алға китте. Ә бер көн малай физкультура уҡытыусыһының ишеген шаҡыны:\n– Мине хоккейға алмаҫһығыҙмы икән?


Трогонтерий мамонты — Башҡорт Википедияһы\n47°06′42″ с. ш. 39°25′25″ в. д.\nУрта плейстоцен дәүерендә даланы иңләп йәшәгән был йән эйәләре — ер йөҙөнән юҡҡа сыҡҡан төрҙәрҙең береһе. Дала мамонты өҫкө плейстоцен дәүерендә барлыҡҡа килгән. Төр булараҡ, Көньяҡ мамонттан (Mammuthus meridionalis) айырылып сыҡҡан. Унан, 750 −500 мең йыл элек, урта плейстоцен дәүерендә Көньяҡ мамонты даланан ҡыҫырыҡлап сығарған. Дала мамонтының баш һөлдәһе ҡыҫҡараҡ, һуҡҡы тештәре оҙон булған. Бейеклеге 4,7 м тирәһе һәм ауырлыҡтары 10 тоннаға тиклем булған. Томшоҡлолар отрядынан иң дәү (эре) төр. Аҙау музейындағы мамонт һөлдәһенең яурынына тиклемге бейеклеге 4,5 м. Ата мамонттарҙың һуҡҡы тештәре 5 м оҙонлоҡҡа еткән. Тик осондағы бөгөлөшө Йөнтәҫ мамонттыҡынан (Mammuthus primigenius) кәмерәк булған. Инә мамонттарҙың һуҡҡы тештәре нәҙегерәк булған һәм осо ныҡ бөгөлөп тормаған. Был төрҙөң ареалы Көнбайыш Себерҙе,, Ҡаҙаҡстанды, Ростов өлкәһен, Ставрополь һәм һәм Краснодар крайҙарын алып торған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Трогонтерий_мамонты&oldid=817906 ҡабул ителгән


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕР ЭСКЕСЕ ЛӘ БАЛАҺЫ НӘФРӘТЕНӘН ҠОТОЛА АЛМАЙ - 2014 - Мәҡәләләр\nГәзит биттәрендә айыҡ тормошта йәшәгән, бер ҡасан да алкоголь ҡулланмаған, эскелеккә ҡаршы көрәш алып барған кешеләр менән әңгәмәләр йыш баҫыла. Ләкин ҡасандыр эскелек һаҙлығына батып, тормош мәғәнәһен юғалтып, үлемдән саҡ тороп ҡалып, бөгөнгө көндә айыҡ йәшәү өсөн һәр көнөн көрәшеп үткәргәндәр тураһында һирәк ишетәбеҙ. Был зәхмәттең ни тиклем ҡурҡыныс булыуын, алкоголдең кешене ниндәй сүрәткә индереүен шәхси өлгөһөндә белгән, татыған кешенең әрнеү, һағыш менән тулы, үҙ-үҙенә булған нәфрәт, яҡындарынан ғәфү үтенеү теләге менән һуғарылған һөйләгәндәрен тыңлау күптәргә ғибрәт булыр. Һүҙҙе үҙен ҒӘЛИМӘ тип яҙыуҙы һораған апайға бирәбеҙ.\n- Бөгөнгө көндә алкоголгә ҡағылған һәр бер мәғлүмәттән минең күңелдә нәфрәт уяна, йөрәгем нығыраҡ тибә башлай, ҡолағымды ҡаплап, мейемде тимер ҡоршау менән уратып алып, бар донъянан бикләнгем килә. Мине һыра, араҡы һәм башҡа төрлө алкоголь эсемлектәрҙе рекламалаған һәр һүҙ, һәр яҙыу сығырымдан сығара. Һыра эшләп сығарыусы һәм уны төрлө ысулдар менән йәмғиәткә - олоһона һәм йәшенә, ир-егеткә һәм ҡатын-ҡыҙға, үҫмерҙәргә һәм хатта балаларға - таратҡан кешеләрҙең барыһын да бер рәткә теҙеп атып йыҡҡым килә. Подъезда йәки урамда һыра эсеүсе йәштәрҙе күрһәм, уларҙы ниндәй киләсәк көтәсәген һөйләп аңлатҡым, йәмғиәттең был проблемаға булған битарафлығынан ҡысҡырып илағым килә.\nНи өсөн? Ни өсөн быларҙың барыһы ла миңә ныҡ тәьҫир итә? Сөнки мин үҙем - элекке эскесе. Элекке эскеселәрҙең булыуына ышанмайым, шуға күрә үҙемде һәм алкоголдән баш тартҡандарҙы "һауығырға тырышыусы эскеселәр" тип йөрөтәм. Беҙ ғүмеребеҙҙең ахырынаса ошо зәхмәттән йүнәлергә тырышып йәшәйәсәкбеҙ, ошо ҡурҡыныс афәттең эҙемтәләренән ҡотолорға ынтыласаҡбыҙ.\nБерәү ҙә эскесе булып тыумай. Мин дә бәхетле ғаиләлә, атай-әсәй наҙына төрөнөп буй еткерҙем, белем алдым, тормош ҡорҙом, өс балаға ғүмер бирҙем. Ләкин араҡы арҡаһында бәхетле тормошома үҙем төкөрөп, ғүмерлек йөрәк яраһы алдым. Әгәр ҙә беҙ үҙебеҙҙең киләсәгебеҙҙе күрә алһаҡ икән! Әгәр ҙә әле бына кемгәлер үпкәләү тойғоһонан йәки ниндәйҙер кәмселек комплексынан һыра шешәһе артына йәшеренеүсе ҡыҙ йылдар үткәс үҙенең бысраҡ иҙәндә, буш шешәләр араһында, ҡоҫҡолоҡ һәм бәүеленә буталып ятыуын күрһә икән! Әгәр ҙә компаниянан айырылмаҫ өсөн генә рюмка күтәргән, дуҫтарының күңелен ҡырмаҫ өсөн генә һыра эскән йәки байрамдарҙа ғына ҡырын тейәгән егет егерме-утыҙ йылдан үҙенең эскелек элмәгендә эленеп тороуын күрһә икән! Әгәр ҙә урта йәштәрҙәге, юғары белемле, ҙур ғына урын биләп эшләүсе ханым киләсәккә барып ҡайтыу мөмкинлеге алып, үҙенең "мәҙәни" эсеүенән ниндәй хәлгә төшөүен күрһә икән! Уларҙың барыһы ла алкоголдән тағундан (чума) ҡасҡан ише ҡасырҙар ине. Ләкин бындай мөмкинлек юҡ. Берәү ҙә үҙенең киләсәген һәм унда уны нимә көткәнлеген белә алмай...\nҺәм ул эсә. Башта аҙна аҙағында - эшендә, тора-бара стрестан йәки ниндәйҙер күңелһеҙ хәлде онотоу маҡсатынан- өйҙә, айына бер - ҡунаҡта эсә. Артабан байрамдар һаны арта, эсеү өсөн сәбәптәр ҙә табылып ҡына тора. Мин дә ошо юлды үттем. Ҡупшылап, "мәҙәни эсеү" тип йөрөтөлгән осорҙан сүп-сар һауытында эсеп бөтөлмәгән һыра эҙләүгә тиклем барып еттем. Башта барыһын да контролдә тотҡан һымаҡ инем, ләкин нисек итеп араҡы ҡолона әйләнгәнемде һиҙмәй ҙә ҡалғанмын. Был ваҡытҡа инде алкоголдән айырылыуҙан ныҡ ҡурҡтым. Унһыҙ йәшәп була икәнлегенә ышанманым. Әҙме-күпме спирты булған шыйыҡсаны эсмәгән көндәр миңә буш һәм мәғәнәһеҙ тойола ине. Кемдеңдер мине ошондай хәлдә күреүенән тартыныу тойғоһо, оялыу бөтөнләй булманы, сөнки араҡы менән тупаҫланған мейегә барыбер ине. Ә кемдән оялырға? Үҙең кеүек үк эскеселәрҙәнме ни? Урамда осраған таныштарҙан ҡасырға, улар күҙенә салынмаҫҡа тырыштым. Әгәр ҙә ҡасып ҡалыу мөмкинлеге булмаһа, алдан уҡ агрессив төҫ алып, уларҙы урап үттем йәки меҫкен ҡиәфәт менән ҡаршыларына сыҡтым. Дөрөҫөн әйткәндә, тора-бара минең менән осрашырға теләүселәр ҙә ҡалманы. Мине күреү менән үҙҙәре үк урамдың икенсе яғына сығырҙар ине. Уларҙы ғәйепләмәйем һәм бер һүҙ ҙә әйтмәйем. Һәм ғүмерем бөткәнсе әйтмәйәсәкмен...\nЭскелек - шешкән йөҙ, һаҫыҡ еҫтәр, эт йәшәмәҫ шарттарҙа көн күреү һәм башҡа "матур"лыҡтар менән үрелеп килеүсе һәм кешене бик тиҙ ялмап алыусы ҡот осҡос ауырыу икәнлеге хаҡында уйлап та ҡараманым. Ә уйларға кәрәк ине. Ҡулыма беренсе рюмканы алған саҡта уҡ. Ләкин тәүҙә барыһы ла һәйбәт кеүек ине. Дуҫтар менән йыйылып, ниндәйҙер байрамды билдәләгәндең икенсе көнөндә үҙебеҙҙең ҡайһы бер мәлдәрҙе иҫләмәҫлек хәлгә еткәнсе эсеүебеҙҙе һөйләп көлә инек. Шунда уҡ үҙебеҙҙең эскеселәр рәтенә баҫҡанлығыбыҙҙы аңларға кәрәк булған да бит. Эйе, ул ваҡытта ҡойма төбөндә аунап ятмай инек әле. Ләкин барыһы ла алда булған. Шуға күрә, кем дә кем үҙенең тормошонда ошондай бер-ике ваҡиғаны иҫләй, тимәк ул - эскесе. Әлбиттә, ошо урында бик күптәр минең һүҙҙәргә йә көлөп ҡарар, йә асыуланыр. Берәү ҙә бындай осраҡтарҙы киләсәген ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған хәл-ваҡиға итеп ҡарамай. Үҙенең әлеге ваҡытта уҡ ауырыу икәнлеген танырға теләмәй. Ул үҙен "Барыһы ла эсә лә инде", тип йыуата, "Кәрәк булһа, шунда уҡ алкоголдән баш тартасаҡмын" тип ышандыра, "Минең менән барыһы ла һәйбәт буласаҡ" тип өмөтләнә. Ләкин күптәр, бик күптәр, был тоҙаҡтан ысҡына алмай һәм яҡындарының ҡайғыһына, оятына әйләнә. Яҡындары эскән атаһына, әсәһенә, балаһына ҡул һелтәмәй, үҙҙәренең тормошон ҡорбан итеп, уларҙы аяҡҡа баҫтырырға, кеше ҡиәфәтенә ҡайтарырға, эскелектән арындырырға тырыша. Тәүҙә улар уның алдаған һүҙҙәренә ышана, йәлләй, хәлен еңеләйтергә тырыша, ләкин ваҡыт үтеү менән был тойғолар нәфрәткә әйләнә.\nБыл бигерәк тә атай-әсәй һәм балалар миҫалында асыҡ күренә. Әлегә тиклем бер эскесе лә балаһының нәфрәтенән ҡасып ҡотолғаны юҡ. Ләкин эскесе һәр ваҡыт үҙенә аҡлау таба. Ул һәр дөрөҫлөккә күҙ йомоп ҡарай, балаһының, яҡындарының күңел һыҙланыуҙарына төкөрөп бирә. Шуға ла илау-һыҡтау, ниндәйҙер ҡурҡытыуҙар ярҙамында кешене эскелектән биҙҙереп була, тип уйлау хата. Мейеһе асылып торған бик һирәк минуттарҙа ул барыһын да аңлағандай, ләкин ышанмағыҙ, әгәр ҙә үҙенең теләге булмаһа, ул араҡынан баш тартмаясаҡ...\nЭскесегә генә хас билдәләр бар\n-Эсә башлауҙан һуң бер-нисә йыл үтеүгә, ҡул ҡалтырауы килә. Унан һуң биттең шешмәкләнеүе үҙенең урынын ала. Һыранан имәнес ҡорһаҡ барлыҡҡа килә. Тәндән ҡоҫҡолоҡ еҫе аңҡый башлай. Былар - ҡотолғоһоҙ билдәләр. -Алкоголь көтә белә. Тағы ла күпмелер ваҡыт үтеүгә, нервылар системаһы ҡаҡшай. Йоҡо менән бәйле проблемалар килеп тыуа. Шулай уҡ ваҡыты-ваҡыты менән контролдә тотоп булмаған агрессия өйәнәгенән йәки, киреһенсә, идара итә алмаҫлыҡ илаусанлыҡтан яфа сигеү башлана.\n-Көндән-көн үҙ-үҙеңә ҡул һалыу тураһындағы уйҙар мейеңде йышыраҡ быраулай. Эргәңдәге эскесе дуҫтарыңдың көн дә береһенең үлемен күреп,ваҡыты менән төшөнкөлөккә бирелеү, ҡасан да булһа үҙеңдең дә ошондай уҡ имәнес хәлдә үлереңде аңлауҙан ҡурҡыу тойғоһо барлыҡҡа килә, ләкин сираттағы рюмка уны тиҙ үк юйып ташлай. -Ваҡыт үтә тора, эскелек һаҙлығының төбөнә тәгәрәүҙе дауам итәһең. Берҙән-бер көндө бөтөнләй ят кешеләр урам буйлап мәғәнәһеҙ һөйләнеп йөрөүеңдән ҡурҡып ҡаса. Ләкин был мәғәнәһеҙлекте иҫләмәгәс, оялыу тойғоһо булмай. -Был ваҡытҡа эсеүеңде бер кемдән дә йәшермәй башлайһың. Ҡайҙа ҡоялар - һин шунда, кем менән эсеүең дә мөһим түгел, бары тик ауыҙға спирты булған шыйыҡлыҡты ғына ҡойорға. Унан һуң инде үҙеңдең ниндәй хәлдә булыуың да, өҫ-башыңдың бысраҡ булыуы ла, урамда балаларҙың ҡурҡып ҡасыуы ла һиңә барыбер була башлай.\n-Тора-бара бер көнөң дә рюмкаһыҙ үтмәй. Тәүҙә сәғәтенә бер рюмка, унан рюмка тулыр-тулмаҫ һалып ауыҙға ҡояһың. Күберәк эсергә теләк бар, ләкин организм түҙмәй- әҙ генә эсһәң дә "һүнә" башлайһың. Күҙҙәр ябыҡ булһа ла, һин йоҡламайһың, ләкин башыңды күтәреп, артабан эсергә йәки тороп китергә хәлеңдән килмәй. Ошондай ҡиәфәттә бер аҙ ултырғас, күҙ асыла һәм алда ултырған араҡы ауыҙға оҙатыла. Унан тағы ла 10-15 минутҡа "һүнәһең". "Йоҡо" ваҡытында ауыҙҙан ағып ултырған шайыҡ та, ваҡыты-ваҡыты менән иҙәнгә йәйелгән бәүел дә һине борсомай, сөнки уларҙы күрмәйһең. Күрерлек, аңларлыҡ хәлдә түгелһең. Был хәл көндән-көн, йылдан-йыл ҡабатлана. Был - эскесенең тормошо. Был - минең дә тормошом булды. -Ләкин ҡайһы берҙә барыһын да аптырауға һалып, эсеүҙән шып туҡтайһың. Оҙайлы эсеүҙән арына башлағас, башҡа бер ҡасан да эсмәйәсәкмен, тип уйлайһың. Минең баштан да үтте былар. Эскән ваҡыттағы ҡылыҡтарым өсөн ныҡ оят була ине. Күпмелер ваҡыт эсмәй торам. Был көндәр ғаиләм өсөн бәхетле ваҡыт булды, сөнки өйҙө таҙартам, айныҡмын, тәмле итеп аштар бешерәм, мейестә тәмлекәстәр өлгөртәм. Ләкин күп тә үтмәй, ныҡ итеп эскем килә башлай. Һәр көн, һәр минут араҡы тураһында ғына уйлайым. Бер көн, ике көн был теләкте еңергә тырышып йәшәйем, тик араҡы көслөрәк булып сыға һәм мин тағы ла шешә ҡосаҡлап аунайым.\n-Ошондай мәхшәр тормоштан бер көн килеп тотлоға башланым. Унан беренсе эпилепсик өйәнәк тотто. Ҡурҡышымдан кодировка эшләттем. Был "тегеү" ни бары дүрт айға ғына етте - тағы ла эстем. Өйҙәге әйберҙәрҙе сығарып һатып бөттөм. Бахмурҙан баш сатнағанда күршеләрҙән аҡса һоранып йөрөнөм. Эсеп бөтөлмәгән һыра эҙләп урамдағы берәҙәктәр менән сүп һауыттарын ҡутарҙым. Мине белгәндәр ерәнеп баштарын борҙо, ләкин ул ваҡытта миңә барыбер ине.\nҠайһы бер яҡындарым минән баш тартты, ә ҡайһылары был хаҡта хыялланды, ләкин ташлап китергә ҡыйманы. Шулай булһа ла, ошо уйҙары өсөн генә лә мин уларҙы хыянатсылар тип йөрөттөм. Ләкин әле генә мин уларҙың үҙҙәрен минән ҡотҡарырға теләүҙәрен аңланым. Көндән-көн, йылдан-йыл мин уларҙың тормошон бөтөргәнмен, аяуһыҙлыҡ һәм иҫәпселлек менән "үлтергәнмен". Минең эсеүем өсөн үҙем түгел, ә улар түләне. Үҙемдең эсеүем менән мин уларҙың тормошон тамуҡҡа әйләндергәнмен, һаулыҡтарын ҡаҡшатҡанмын, рухи яҡтан һындырғанмын. Улар ҙа минең менән бергә ауырыуға әйләнгән.\nАуырыу аяҡтан йыҡмаһа, был мәхшәр тағы күпме дауам итер ине - белмәйем. Берҙән-бер көндө дауаханала күҙемде астым. Эскелек үҙенекен эшләне - өс ай үҫемлек хәлендә ҡыбырлай ҙа, ашай ҙа, һөйләшә лә алмай яттым. Ләкин эскелектән сөрөшкән мейем генә, нисектер, уйлау ҡеүәһен юғалтмағайны. Ошо ваҡытта тормошомдо уйлап, үҙемә булған нәфрәт тойғоһонан үлер хәлгә еттем. Балаларымдың күҙ йәшенең һәр бөртөгө өсөн иң ҡаты язаға дусар булырға әҙер инем. Тормошта иң мөһиме - һаулыҡ, тибеҙ. Ләкин минең кеүек эскелекте үҙ иткәндәргә ҡаты сир был зихмәттән ҡотолоу өсөн берҙән-бер юлдыр ул, сөнки үлем менән йәшәү араһында ҡалғанда ғына яҡты донъяның матурлығын аңларға мөмкин. Миңә эскелектән ҡотолорға нәҡ ауырыу ярҙам итте. Дауаханала уҙғарған өс айым миңә аяҡҡа баҫырға, тормошомдо яңы биттән башларға мөмкинлек бирҙе.\nҒүмерлеккә эскелектән ҡотолоу өсөн һуҙылған рюмканан баш тартыу ғына етмәй, ә тәү сиратта, эске сифаттарың өҫтөндә эшләү талап ителә. Үҙеңдең әлеге ваҡыттағы торошоң хаҡындағы дөрөҫлөктө аңлау, ҡабул итеү һәм уны ҡаты тәнҡитләү генә был ауырыуҙан йүнәлеү өсөн юл аса. Ләкин нәҡ ошо дөрөҫлөктө аңларға тырышыуҙан ҡурҡа һәр эскесе. Кеше буш урында эскесегә әйләнмәй - уның бушаҡ эске үҙәге ошондай хәлгә төшөрә, рухи яҡтан йомшаҡ булыуы эт тормошона алып килә. Шуға күрә, кемдер үҙен ҡулға алып, тормошон яйға һалырға көс таба, кемдер үлеменә табан тәгәрәүен дауам итә. Мин тәүгеләр рәтендә. Артабанғы тормошом күрһәткән ҡара көндәрем өсөн яҡындарымдан ярлыҡау алыу, уларҙың ғәфү итеүен һорауға ҡоролған ғүмер буласаҡ.\nБыл һүҙҙәрҙән һуң нимәлер өҫтәү кәрәкмәйҙер, тип уйлайым. Һәр кем һығымтаны үҙе эшләр. Ләкин Ғәлимә апайҙың һөйләгәндәренән ғибрәт алып, үҙен эскелектән һаҡлап ҡалыу мөмкинлеген тапҡандар артһа, тимәк, ул йөрәк яраларын ҡуҙғатып, бушҡа хәбәр һөйләмәгән.\nСәлимә АРЫҪЛАНОВА тыңланы.\nЯҙылған: 24.11.14 | Ҡаралған: 1396


Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль бюджет — презентация на Slide-Share.ru 🎓\nПрезентация на тему: Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль бюджет\n
Больше презентаций на Slide-Share.ru
\nСкачать (22497 Кб)\nПервый слайд презентации: Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһы Мәҫкәү ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nСоветтар Союзы һәм Рәсәй Федерацияһының урындағы һуғыштарында ҡатнашҡан Учалы районы яугирҙарына бағышланған " Хәтерҙең эҫе нөктәләре" проект – тикшеренеү эштәре район конкурсына - 2019 « Ҡаһарманлыҡ урыны – Афғанстан ере» Темаһы : Ысын ир аҫылы Фәрүәз Заһиҙуллин Башҡарҙы: Мәҫкәү урта мәктәбенең 8-се класс уҡыусыһы Заһиҙуллин Фәнүр Фәрит улы Етәксеһе: “ Ғаилә ҡиммәттәре” уҡытыусыһы Мәүлитова Зилдә Әхмәҙиә ҡыҙы\nСлайд 2: Инеш\nАфған һуғышында илебеҙ 14 мең һалдат һәм офицерын юғалтты, илен һаҡларға киткән егеттәрҙең күбеһе ҡайтманы. Беҙҙең һалдаттар Тыуған иле алдындағы бурысын намыҫлы үтәп, Советтар Союзы яугирының намыҫына тап төшөрмәне.. 1988 йылдың майында совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыу башлана, ул 1989 йылдың 15 февралендә тамамлана. Афған һуғышы беҙҙең республикабыҙ өсөн дә эҙһеҙ үтмәй. Унда Башҡортостандан туғыҙ мең ярымдан ашыу кеше ҡатнаша. Шуларҙан 343-ө яу яланынан әйләнеп ҡайтмай. Мәҡәләмдең геройы ла – Афған һуғышы яраһын алған һәм Тыуған иленә артабан да намыҫлы хеҙмәт иткән, Мәҫкәү ауылының ысын ир аҫылы булған Фәрүәз Заһиҙуллин тураһында.\nСлайд 3: Тикшеренеү эшенең актуаллеге Хәрби хеҙмәтен Афған ерҙәрендә, ут эсендә үткәргән меңәрләгән егеттәребеҙҙең береһе Тикшеренеү маҡсаты Яугир – интернационалистың тормош юлдарын өйрәнеү, артабан уның яҙмышы нисек хәл ителгән, ҡыҙыҡһыныу\nТикшеренеү мәсьәләһе Хәҙерге йәштәрҙең Афған һуғышы тураһында ҡыҙыҡһынмауы һәм һуғышта булған яугирҙәрҙе белмәүе Тикшеренеү эшенең гипотезаһы Әгәр мәктәптә Афғанстан һуғышы яугирҙәре тураһында материалдар йыйып эш алып барһаң, уҡыусылар Афғанстан һуғышы тураһында ҡыҙыҡһынасаҡтар һәм үҙенең яугир – интернационалистары тураһында күп беләсәктәр, яҡташтары менән ғорурланасаҡтар.\nСлайд 4: I бүлек. Тыуған илде һаҡлау – ул профессия\nМин был тикшеренеү эшемдә Мәҫкәү ауылында йәшәгән һәм уға тоғро хеҙмәт иткән Фәрүәз Заһиҙуллин тураһында һөйләмәксемен. Ни өсөн тиерҙәр, бәлки. Сөнки, ул хәрби хеҙмәтен Афған ерҙәрендә, ут эсендә үткәргән меңәрләгән егеттәребеҙҙең береһе. Ул минең иң яҡын бабайым була.\nСлайд 5: Фәрүәз Сәлмән улының биографияһы\nФәрүәз Сәлмән улы Заһиҙуллин, Учалы районы Мәҫкәү ауылында 1967 йылдың 15 майында күп балалы ғаиләлә тыуа. Өләсәйем менән олатайым һәр балаһына яҡты ғүмер һәм яҡшы тәрбиә биреп донъя ҡуялар. Ул ваҡытта ете балаһы ла үҙаллы тормош юлына аяҡ баҫҡан булалар. Олатайымдың нәҫелен дауам итеп, алты малайы үҫә.\nСлайд 6: Мәҫкәү ауылы\nОлатайымдың алты малайы ла шофер һәм тракторсы эшен һайланылар. Оло улы Сөләймән бабайым ғына ситтә йәшәне. Ул, ҡаты ауырыу сәбәпле, өс балаһын ҡалдырып, бик иртә китте. Ә ҡалған биш малайы ауылында ҡалып, ғаилә ҡороп, тырышып эшләнеләр. Бөгөнгө көндә ауылда ике малайы ғына көн итә. Дүрт малайы ауыр эштәрендә алған ауырыуҙарынан яфаланып донъя ҡуйҙылар. Шуларҙың береһе - Афған ерендә хеҙмәт иткән бабайым Фәрүәз Сәлмән улы бөгөн эргәбеҙҙә юҡ. 1967 й. 15 май – 2017 й. 13 апрель\nФәрүәз Сәлмән улы 1974 йылда Мәҫкәү башланғыс мәктәбенә уҡырға бара. Уның тәүге уҡытыусыһы Бүләкова Тәслимә Хәйбулла ҡыҙы була. Кластарында бөтәһе 27 бала уҡый. Ул тәүге уҡытыусыһына яҡшы белем һәм тәрбиә биргәне өсөн гел рәхмәтле була.\n1982 йылда, Мәҫкәү һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамамлап, Наурыҙ урта мәктәбенә уҡырға бара. Фәрүәз Сәлмән улын класташтары тырышлығы, эшсәнлеге һәм ярҙамсыллығы өсөн ихтирам итәләр.\nН аурыҙ урта мәктәбе\nФәрүәз бабайым мәктәптә уҡыған сағында тракторист йә шофер һөнәренә эйә булырға хыяллана. Һәм ул һөнәрҙәрҙе үҙләштерә лә. 1985 йылда Совет Армияһы сафына алына.\nСлайд 12: Афғанстанда хеҙмәт иткән йылдары\nҮзбәкстанда хәрби хеҙмәт алымдарын дүрт ай буйы үҙләштерә. 1985 йылдың октябрь айында интернациональ бурысын үтәргә Афғанстандың Ҡабул ҡалаһына ебәрелә. Фәрүәз Сәлмән улы, башҡорт егеттәренә хас булғанса, хәрби бурысын намыҫ менән үтәй. Тәүҙә сержант, элемтәсе, һуңынан Р-409 радиореле станцияһы начальнигы бурысы йөкмәтелә уға.\nФәрүәз бабайым ысын һуғышты күрә: дуҫтарының үлеме, цинк табуттары бик оҙаҡ йылдар күҙ алдынан китмәй ҡаңғырта. Көтөлмәгән хәл бабайым хеҙмәт иткән часты ла урап үтмәй – бер төндө дошмандар баҫып инә. Ул бысаҡ яраһын ала һәм Тыуған илгә оҙатыла.\nҺауыҡҡандан һуң Фәрүәз Сәлмән улы 1986 йылдың октябрь айында Төркмәнстанға Ашхабад ҡалаһына ебәрелә. Фәрүәз бабайым өҫтөндә был юлы Афғанстанға китәсәк һалдаттарҙы һуғышҡа әҙерләү эше ята.\nСлайд 15: 1987 йылда Фәрүәз Сәлмән улы әрменән өлкән сержант званиеһы менән ҡайтып төшә\nСлайд 16: Фәрүәз Сәлмән улы – герой, наградалары\nАуылына ҡайтҡас, тыңғыһыҙ һәм эшһеҙ ултыра алмаған егет Силәбе өлкәһе Үрге Урал ҡалаһына водителдәр курсына уҡырға керә. Уҡып бөткәс, 1988 йылда шунда уҡ Үрге Урал ҡалаһында эшкә ҡала.\n1989 йылда ул «Байрамғол» совхозына эшкә ҡайта. Ул водитель-машинист эшен үҙләштерә. Тыуған совхозында тыныс хеҙмәт юлы үтә. Үҙенә ҡушылған эште еренә еткереп башҡара ул. 1991 йылда автогаражда водитель булып эшләй.\nСлайд 21: II бүлек. Законға хеҙмәт итеү – Тыуған илгә хеҙмәт итеү\nБала сағынан ауылына хеҙмәт итеп үҫкән егеткә законға хеҙмәт итеүе лә бер ни тормай. 1994 йылда Учалы эске эштәр бүлегенә эшкә саҡырыла. Яҡшы эше өсөн 2000 йылда Наурыҙ ауылы советына милицияның ышаныслы участковый инспекторы итеп ҡайтарыла.\nСлайд 22: Милицияны ң участка инспекторы – өлкән лейтенант Фәрүәз Заһиҙуллин, наградалары\n2001 йылдың көҙөндә Фәрүәз Сәлмән улы Заһиҙуллинды, участка инспекторы булараҡ, өс айға Чечня Республикаһына командировкаға ебәрәләр. Яҙмыш тағы берҙе уны Тыуған иле алдында булған бурысын үтәргә ҡуша.\nНаурыҙ ауыл биләмәһендә милиция участка инспекторы булып 13 йыл эшләгәс, бабайыма тағы бер бәхет йылмайҙы. РФ Эске Эштәр Министрлығының матди-техник базаһын нығытыу буйынса федераль программа сиктәрендә Башҡортостанға 153 өр-яңы ВАЗ 21214 («Нива») автомобиле ҡайтарылды. Учалы эске эштәр бүлегенә биш дана эләкте. Барыһы ла милицияның участка инспекторҙарына беркетелде, шул иҫәптән өлкән лейтенант Фәрүәз Заһиҙуллин яңы “Нива”ға “атланыу” бәхетенә иреште. Был машинаһында көн дә Наурыҙ ауылы биләмәһенә ҡараған ауылдарға, Учалы ҡалаһына эшкә йөрөнө. Ауылының тәртибе өсөн көйҙө, тыныслыҡ һәм тынлыҡ булдырҙы.\nСлайд 31: Фәрүәз Заһиҙуллинды хәрби-патриотик айлығы ваҡытында тыуған мәктәбе уҡыусылар менән осрашыуға саҡырып торҙо. Ул Тыуған алдында үтәгән бурыстары тураһында һәр ваҡыт ғорурланып һөйләне\nСлайд 33: 1992 йылда Фәрүәз Заһиҙуллиндың класташы Зилдә Әхмәҙиә ҡыҙы Мәүлитова уның тураһында мәҡәлә баҫып сығарҙы. Был да, бәлки, уның артабанғы тормошонда этәргес көс булып торғандыр\nСлайд 34: 2013 йылдың ноябрь айынан Фәрүәз Сәлмән улы Заһиҙуллин, полиция майоры исемен алып, хаҡлы ялға китә\nСлайд 35: Афғанстандан Совет ғәскәрен сығарыуға 25 йыл тулыуға арнап башҡорт һәм урыҫ телендә «Учалинцы - в Афганистане. Время выбрало нас…» китабы сыға\nСлайд 36: Тыуған ил һаҡлаусыһының ғаиләһе\nЗаһиҙуллин Фәрүәз Сәлмән улы яҡшы ғаилә башлығы ине. Ҡатыны Гөлнур Мулләхмәт ҡыҙы менән өс балаға ғүмер бирәләр. Гөлнур Мулләхмәт ҡыҙы оҙаҡ йылдар ауылында һатыусы булып хеҙмәт итә. Аталары кеуек физик яҡтан сыҙамлы, утҡа-һыуға кисергә әҙер торған ике улы ла әрме һурпаһын татыйҙар. Икеһе лә хәҙер ғаиләлеләр.\nСлайд 37: Фәрүәз Сәлмән улының ҡыҙы Илвина Магнит ҡалаһында уҡый, ул медицина өлкәһен һайлаған\nСлайд 38: Оло улы Илмир Межозерный ҡасабаһында шахтер булып эшләй\nСлайд 39: Кесе улы Илдар Фәрүәз улы, аҫыл егеттәребеҙҙең береһе, полицияға эшкә бара - атаһының юлын һайлай. Армияла сынығыу алған, бер нимәнән дә ҡурҡмаған егетте патруль-пост хеҙмәтенә беркетәләр\nӘммә ғаилә башлығына киләсәктә лә балаларының ҡаҙаныштарын күреп йәшәргә Хоҙай насип итмәй, уйламаған ерҙә яҡындарын тәрән ҡайғыға һалып, Фәрүәз Сәлмән улы 2017 йылдың 13 апрелендә мәрхүм була. 50 йәшен туйларға бер айға яҡын ғына ваҡыт ҡала, яҡты донъя менән йөрәк сиренән бик иртә хушлаша.\nСлайд 41: Ф әрүәз Сәлмән улының йорто\nСлайд 42: Йомғаҡлау\nШулай итеп, Фәрүәз Сәлмән улы Заһиҙуллин 50 йыл ғүмере эсендә генә «Ватанға хеҙмәт итеү» мәктәбен үтте. Ул үҙе һайлаған яҙмыш менән ҡәнәғәтләнеп йәшәне, сөнки ундай тормош мәктәбе күптәргә эләкмәй. Ул Тыуған иленә 25 йыл хеҙмәт итте. Ә был йылдар күҙ асып йомғансы ғына үтеп тә китте. Ҙур рәхмәт, һиңә, Фәрүәз Сәлмән улы! Тыныс йоҡла, Фәрүәз Сәлмән улы, беҙ һине бер ҡасан да онотмаҫбыҙ, һин - ысын Ир аҫылы!\nПоследний слайд презентации: Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль бюджет: Ҡулланылған әҙәбиәт\n« Учалинцы в Афганистане» Время выбрало нас…» А.Сафина, Б.Кагарманова. г.Уфа, 2014. Гәзиттән алынған мәҡәләләр. Ғаилә архивынан материалдар


Башҡортостанда коррупциянан яҡлау буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил барлыҡҡа килеүе мөмкин\nБыл турала бөгөн Республика башлығы прокуратура көнөнә арналған тантанала белдерҙе. Был вазифаны биләүсе власть органдары һәм хоҡуҡ һағында тороусылар менән берлектә эшләйәсәк. Рәстәм Хәмитов әйтеүенсә, был тәңгәлдә эште камиллаштырыу мөһим, сөнки былтыр ғына хоҡуҡ һаҡлау органдары 800- ҙән ашыу коррупция, йөҙҙән ашыу ришүәт биреү осрағын асыҡлаған. Тантанала прокуратура хеҙмәткәрҙәренә башҡа бурыстар ҙа билдәләнде. Байрам айҡанлы бөгөн Башҡортостан прокуратураһында музей ҙа ишектәрен асты.\nФорма үҙгәрә, маҡсаттар шул килеш ҡала. 293 йыл элек Петр беренсенең указы буйынса барлыҡҡа килгән прокуратура системаһы бөгөн дә закондар үтәлешен күҙәтеүсе, хоҡуҡ һағында тороусы төп хеҙмәт булып һанала. Башҡортостан прокуратураһының музейында ошо өс быуатлыҡ бай тарихты сағылдырған экспонаттарҙы күрергә мөмкин. Оҙайлы йылдар был системала эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан Рим Солтанбәков фекеренсә, тарих йәштәр өсөн һабаҡ.\nМузейҙа тарихи ҡомартҡылар прокуратура архивынан да, шәхси һандыҡтарҙан да йыйылған. Был эш йылдан ашыу дауам иткән.\nЭлекке фотоһүрәтттәр, документтар, кейем өлгөләре. Музейҙа Башҡортостан прокуратураһының тарихын һәм бөгөнгөһөн сағылдырған йөҙҙәрсә экспонат тупланған. Шуларҙың береһе ошо баҫыу машинкаһы. Борон компьтерҙар булмаған заманда документтарҙы төндәр буйы ошондай машинкаларҙа баҫа инек, ти хоҡуҡ һағында тороусылар.\nХәҙер шарттар башҡа, заман уңайлыҡтары эште еңеләйтә, тик хоҡуҡ һағында тороусыларға тынысланырға ирек юҡ. Прокуратура хеҙмәткәрҙәре иҡтисади һәм социаль өлкәлә хоҡуҡ боҙоуҙар, енәйәтселек, коррупцияға һәм экстремизмға ҡаршы көрәш кеүек мөһим йүнәлештәр буйынса эш алып бара. Бигерәк тә бюрократик кәртәләрҙе емереү, торлаҡ-коммуранль системала тәртип урынлаштыру, етемдәргә торлаҡ биреү эшен яҡшыртыуҙа системаның эше баһалап бөткөһөҙ, тине Рөстәм Хәмитов. Башҡортостандың прокуратураһы илдә иң һөҙөмтәле эшләгәндәрҙән һанала, шул уҡ ваҡытта хәл итәһе проблемалар ҙа юҡ түгел.\nБашҡортостан прокурорҙары былтыр 178 мең закон боҙоу осрағын асыҡланған. Был тәңгәлдә хоҡуҡ һағында торусыларҙың эш хаҡы буйынса бурыстарҙың ғына 400 миллион һумын түләтеүгә ярҙам итеүен атап үтеү ҙә етә. Тантанала уңышлы эшләгән 100-ҙән ашыу хеҙмәткәрҙәргә юғары наградалар, рәхмәт хаттары ла тапшырылды. Бүләкләнеүселәр араһында республиканың холоҡ төҙәтеү учреждениелары буйынса прокуроры урынбаҫары Азат Зөлҡәрнәев та бар.\nПрокуратура системаһы алдында киләсәктә лә мөһим бурыстар тора. Эшта камиллаштырыу өсөн Республикала коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил дә эшләй башлауы ҡарала. Ҡайһы бер төбәкәтәрҙә был вазифа булдырыған да инде. Ул власть һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары менән берлектә эшләйәсәк.


Еңеүҙең 74 –се яҙы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЕңеүҙең 74 –се яҙы\n07 мая 2019 — 16:02 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн Өфөнөң Октябрь проспектында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 74 йыллығы уңайынан хәрбиҙәр парадының генераль репетицияһы үтә. Был ваҡытта Октябрь проспектында Шәфиев урамынан алып Кольская урамы менән киҫелешенә тиклем киске 9-сы яртынан 11-гә ҡәҙәр транспорт хәрәкәте сикләнә. Быға тиклем 5 майҙа ла репетиция үткәйне. Сарала Өфө территориаль гарнизоны, Башҡортостан Республикаһында федераль башҡарма власть органдарының территориаль органдары һәм ойошмаларҙың хәрби хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты. 9 майҙағы Еңеү парадын һәм “Үлемһеҙ полк” акцияһын “Башҡортостан 24” телеканалында ҡараға мөмкин буласаҡ. Тура трансляция сәғәт унда башлана.


Берҙәм тырышлыҡ менән\n20 Ноябрь 2019, 11:33\nАуыл кешеләре урындағы инициативаларҙы хуплау программаһында ҡатнашыу өсөн проекттар тәҡдим итә\nБашҡортостан Республикаһында - 4,5 меңдән ашыу, беҙҙең Әлшәй районында – йөҙҙән ашыу ауыл иҫәпләнә. Һәм уларҙың барыһында ла иҫкергән йорт түбәләре, һыу һурҙырғыс башнялары, насар юлдар һәм башҡа көнкүреш проблемалары бар. Урындағы бюджетта аҡса барыһына ла етмәй. Әммә халыҡ ауылды төҙөкләндереүҙең көнүҙәк проблемаларын бергәләп хәл итергә өйрәнә.\nПрограмма ярҙам итә\nУрындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы – инициативалы бюджетлау моделдәренең береһе. Башҡортостанға был программа 2014 йылда индерелде. Ул ваҡытта унда Урал аъяғының ете районы ҡатнашты. Был эш уңышлы башҡарылғандан һуң 2016 йылда программа бөтә республикаға таратылды.\nШул уҡ йылда программаға беҙҙең районда йәшәүселәр ҙә ҡушылды. Бөгөн күптәр уның ярҙамын бер нисә тапҡыр һынап ҡараны ла инде. Мәҫәлән, Ҡармыш ауыл биләмәһе халҡы өс йыл рәттән урындағы инициативаларҙы хуплау программаһына ҡушылып, һыу һурҙырғыс башняны алмаштырҙы һәм Дим ауылында һыу үткәргес селтәрен капиталь ремонтланылар, Сурайҙа зыярат ҡоймаһын яңырттылар. Казанка ауыл биләмәһендә йәшәүселәр ҙә уларҙан ҡалышмай. Проектарҙың һайлап алыу конкурсында өс тапҡыр еңеп, улар Үрнәктә юлдарға таш түшәне, Фәндә япмаларҙы һәм һыу үткәргес колонкалар ҡойоларын ремонтланы һәм хатта ошо программа ярҙамы менән тәгәрмәсле трактор ҙа һатып алдылар. Программала ике тапҡыр ҡатнашҡан Ҡыҙыл ауыл биләмәһендә йшәүселәр ҙә проблемаларын ошо программа ярҙамында хәл иткән – зыярат рәшәткәләрен һәм Тавричанкала Гагарин урамында юлды ремонтлағандар.\nУрындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ҡатнашыу юлы ябай. Бөтә көнкүреш проблемалары араһынан кешеләр иң көнүҙәк булғанын һайлап ала. Ҡайһы ваҡыт бының өсөн ауыл халҡы менән генә түгел, ә урындағы власть вәкилдәре ҡатнашлығында ла бер нисә йыйылыш үткәрергә кәрәк. Халыҡ, муниципаль бюджет һәм бағыусылар яғынан финанс ярҙамы күрһәтеү, проектҡа йәлеп ителгәндәр өлөшө, яңы эш урындары булдырыу ҙур әһәмиәткә эйә. Балалар һүрәттәре конкурстары, флешмобтар һәм башҡа саралар ҙа өҫтәмә бал килтерә ала, улар проблеманы хәл итеүҙең халыҡ өсөн ни тиклем мөһим булыуын күрһәтергә тейеш.\nПроблемалар күп, ә субсидиялар суммаһы сикләнгән булғанлыҡтан, ул бер миллион һумдан артмай, бөтә проекттар ҙа еңеү яулай алмай. Шунлыҡтан республика ҡаҙнаһынан аҡса алыр өсөн был программала ҡатнашыуға етди ҡарарға кәрәк. Һәм шуны ла онотмағыҙ, проблемаларҙы хәл итеүҙә инициатива күрһәтеү һәм ауыл халҡының булдыҡлылығы, һис шикһеҙ, ҙур ярҙам буласаҡ! Ҡыҫҡаһы, бөтә халыҡ менән эшкә тотоноу зарур.\nЫҫлаҡтар программаға ҡушылырға риза!\nОшо көндәрҙә Ыҫлаҡ ауылында 2020 йылға урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ҡатнашыу буйынса тәүге йомғаҡлау йыйылышы уҙҙы.Иң тәүҙә, район хакимиәте башлығы урынбаҫары Ильяс Кашапов, ауыл биләмәһе башлығы Марс Мөхтәсимовтың мәғлүмәтен тыңлағандан һуң, ауыл халҡы бер тауыштан программала ҡатнашыу өсөн тауыш бирҙе. Артабан көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшереү барышында, шуны билдәләп үтергә кәрәк, проблемалар араһында стадион төҙөү, яҡтыртылған саңғы юлын төҙөкләндереү кеүек идеялар ҙа булды, тәүге планға шулай ҙа балалар баҡсаһын ремонтлау мәсьәләһе сығарылды.\nБөгөн егерме бала (киләһе йылдарҙа ла был һан кәмемәйәсәк) йөрөгән Ыҫлаҡ балалар баҡсаһы 1967 йылда төҙөлгән. Бинаға күптән ремонт талап ителә, уның түбәһен, тәҙрәләрен, ҡоймаларын яңыртырға кәрәк. Проектты урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһында ҡатнашыуға тәҡдим итеүҙә халыҡ уртаҡ фекер белдерҙе. Шунда уҡ күпме аҡса йыйылырға тейешлеге билдәләнде, ул һәр йорттан 300 һум тәшкил итәсәк. Проектты әҙерләү һәм уның үтәлешенә контроллек итеү өсөн ауыл активистары араһынан инициатива төркөмө һайланды.\nУрындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы еңеүселәре\nНиикифар ауыл Советы – “Никифар ауылының Дуҫлыҡ урамында автомобиль юлдарын ремонтлау”\nҠармыш ауыл Советы – “Дим ауылында һыу үткәргес селтәрен ремонтлау һәм һыу һурҙырғыс башня һатып алыу һәм монтажлау”\nҠыҙыл – “Тавричанка ауылында зыярат ихатаһын капиталь ремонтлау”\nНиғмәтулла – “Ниғмәтулла ауылында һыу үткәргес селтәрен (һыу һурҙырғыс башнялар араһында) ремонтлау һәм һыу һурҙырғыс башня һатып алыу һәм монтажлау”\nКазанка – “Үрнәк ауылында автомобиль юлдарын ремонтлау”\nРаевка – “Туҡталыш павильондарын төҙөкләндереү”\nИбрай – “Шишмә ауылында балалар майҙансығы булдырыу”\nӘбдрәшит – “Ҡырым ауылында һыу һурҙырғыс башняны капиталь ремонтлау”\nҠармыш – “Сурай ауылында зыярат ихатаһын капиталь ремонтлау”\nҠыҙыл – “Тавричанка ауылының Гагарин урамында автомобиль юлын ремонтлау”\nЗеленый Клин – “Зеленый Клин ауылында һыу үткәргес селтәрен капиталь ремонтлау”\nКазанка – “Ҡорамалдары менән тәгәрмәсле трактор һатып алыу”\nҠыпсаҡ-Асҡар – “Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылында һыу үткәргес селтәрен һәм һыу һурҙырғыс башняны капиталь ремонтлау”\nҠармыш – “Дим ауылында һыу үткәргес селтәрҙәрен капиталь ремонтлау”\nКазанка – “Фән ауылының Мәктәп урамында һыу үткәргес селтәрҙәрҙе төҙөкләндереү, япмаларҙы һәм һыу үткәргес колонкалар ҡойоларын капиталь ремонтлау”\nШафран ауыл Советы – “Чайкино ауылында һыу үткәргес селтәрҙәрҙе капиталь ремонтлау”


Бөрйән – мөғжизәләр иле\nБөрйән районының Әбделмәмбәт, Байназар, Тимер, Иҫке Монасип ауылдарында ҡәләмдәшем, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Тәнзилә Дәүләтбирҙина менән әҙәби осрашыуҙарҙа йөрөп ҡайттыҡ. Бөрйәндәр яҡташ шағирәләрен юбилейы уңайынан ололап тәбрикләне, «Көҙгө алмалар» тип исемләнгән китабы сығыуы һөйөнөсөн уртаҡлашты. Ҡайҙа ла беҙҙе уның: «Мин Бөрйәндән булған өсөн генә шиғыр яҙа алам, яҡташтар!» – шиғыр юлдары яҙылған яҙыу ҡаршыланы.\nҠунаҡ ҡабул итеүгә килгәндә, бөрйәндәр йоланы бик теүәл атҡара: сәк-сәк, буҙа, ҡымыҙ, йыр-бейеү, яҡты йөҙ күңелде аса, туғандарса аралашыуға көйләй. Бынан биш йыл элек төрки донъяһы вәкилдәре – төрөк Арслан Байыр, ҡарәсәй Нөрлө Гербеков, балҡар Аскер Додуев, Зәйтүнә һәм Сабир Шәриповтар, Фәрзәнә Аҡбулатова, Әхәт Сәлихов, Рәшиҙә Ишембәтова менән шағирәнең 50 йәшлек юбилейы уңайынан сәфәр иҫкә төштө. Ҡунаҡтарҙы Бөрйәндең тәбиғәте, ихлас кешеләре, Шүлгән мәмерйәһе әсир итте. Беҙҙең сәфәр район үҙәгендә үткән сәскә байрамына тап килгәйне. Ул ваҡытта ла район мәҙәниәт идаралығы мөдире Клара Мөнир ҡыҙы Теләүбаева ошо байрамдарҙың уртаһында ойоштороп йөрөнө. Был юлы ла ул сәфәребеҙҙең һуңынан аҙағынаса яныбыҙҙа булды. Бөтә осрашыуҙарҙа ла һүҙ ижад, матбуғат хаҡында барҙы. «Башҡортостан ҡыҙы»н Бөрйәндә яраталар, ихлас алдыралар. 2020 йылға яҙылыу барғанда, журнал уҡыусылар менән күҙгә-күҙ ҡарап йәнле аралашыуҙар бик тә мөһим. Был юлы ла баҫмабыҙҙы күпләп алдырған Бөрйәндәге осрашыуҙар һөҙөмтәһен бирер, тип ышанам.\nБеҙгә Бөрйән ижадсылары Айһылыу Ғарифуллина менән Таңһылыу Баһауетдинова ла ҡушылды.\nБыл ауылдың әллә нисәмә исеме бар – Игелек, Үҙән, Ҡыпсаҡ. Бында ҡыпсаҡтар йәшәй. Бабсаҡ бей вариҫтары. Әбделмәмбәт урта мәктәбе директоры Инсур Рәмил улы Үтәбаев быға хәтлем дә матбуғатҡа яҙҙырыу ваҡытында баш мөхәррирҙәрҙе, редакция хеҙмәткәрҙәрен саҡырып осрашыуҙар ойоштора ине. Бына тағы юл төштө. Унда Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара хикәйәләр конкурсында еңеүсе булған Миңнур Мөхәмәтйән ҡыҙы Ҡасимова эшләй. Ошо белем усағында филология фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре Ғәҙилә Бүләкова уҡыған. Был мәктәптә билдәле фольклорсы, ғалим, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы Әхмәт Сөләймәновтың фольклор, йәнә лә тыуған яҡты өйрәнеү бүлмәләре бар. Был мәктәп робот техникаһы буйынса республикала Өфө, Стәрлетамаҡ ҡалаларынан һуң өсөнсө урында килә. Осрашыу «Биләмәбеҙ булһын зауыҡлы!» тигән конференция рәүешендә үтте. Тәүҙә ҡунаҡтар асыҡ дәрестәргә инде. Айһылыу Ғарифуллина 2-се, 3-сө кластарҙағы «Беҙ – бөрйәндәр, бергә бер йәндәр» (уҡытыусылары Д.К. Дауытова), район үҙәк китапханасылары 4-се кластарҙағы «Китапмы, интернетмы?» (уҡытыусылары Л.Г. Сәйфетдинова), Клара Теләүбаева 5-се класта ҡыпсаҡ фольклоры (уҡытыусылары З.М. Ибәтуллина), Таңһылыу Баһауетдинова 7-се класта «Ғүмер бит ул ҡиммәт бүләк» (уҡытыусылары Г.Х. Ғәбиҙуллина) тип аталған дәрестә ҡатнашты. 10-сы кластар Тәнзилә Дәүләтбирҙина менән «Мин – Бөрйәндән» (уҡытыусылары Ш.Ю. Ғәликәев) темаһына һабаҡ алды. 11-се кластағы «Тойорға бәхетте ошонда!» тигән дәрестә мин ҡатнаштым (уҡытыусылары Ә.С. Хәйбуллина). Ике шиғырҙы тәрәндән аңларға, анализ яһарға, әҙәби сараларҙы күрергә өйрәнде уҡыусылар.\nАртабан ҡунаҡтар өлкән класс уҡыусылары менән осрашты. Һәр сығышты балалар йотлоғоп тыңланы. Уҡыусылар Миңнур Ҡасимованың «Йәшел ҡалҡан булып ҡалҡайыҡ» шиғырынан өҙөк уҡыны. Ҡунаҡтарға балалар лазер менән ҡырҡыу станогында исемдәрен яҙып үҙҙәре яһаған ағас ҡумталар бүләк итте.\nБыйыл мәктәпкә капиталь ремонт башланған. Ауыл хакимиәте менән берлектә «Урындағы инициативаларҙы бойомға ашырыу» республика программаһында ҡатнашып, аҡсаны төрлө яҡтан йыйғандар. Йәғни, бер өлөшө – эшҡыуарҙарҙан, бер өлөшө – халыҡтан, бер өлөшө – ауыл хакимиәтенән, бер өлөшө республика бюджетынан төшкән. Әлеге ваҡытта пластик тәҙрәләр ҡуйылып, ремонт эштәре барһа ла, етәкселек был осрашыуҙан баш тартмаған һәм дөрөҫ тә эшләгән.\nӘбделмәмбәт ауылы мәҙәниәт йортондағы сараға төрлө ауылдарҙан – Ҡолғана, Килдеғолдан килгән әүҙем апайҙар көтә ине.\nТәнзилә Дәүләтбирҙинаға яҡташтары мәрйендән эшләнгән селтәр бүләк итте.\n«Ҡыпсаҡ (Әбделмәмбәт) – бөйөк уҡытыусым Марат Муллағоловтың һуңғы төйәге. Иҫке Монасипта һәләтле балалар менән эше бик емешле булды – уның уҡыусылары Рәсүл Сәғитов (журналист, яҙыусы), Земфира Аҡбутина (шағирә, уҡытыусы), Рәғиҙә Истәкова (ғалимә, уҡытыусы) һ.б. мул уңыштар ҡаҙана, остаздарын онотмай, уға бик рәхмәтле. Минең осрашыуҙарым мәлендә лә уның изге рухы һөйөнәлер», – тине шағирә.\nАйһылыу Ғарифуллина бер-беребеҙгә уҡыған доғаның ҡөҙрәте хаҡында һөйләне. «Таң» гәзите тураһында ла асыҡтан-асыҡ һөйләшеү ҡоролдо. «Башҡортостан ҡыҙы»н алдырыуҙары, яратыуҙары хаҡында һөйләнеләр. «Шәхсән мин журналды үҙем генә яҙылып ҡалмайым, тағы бер-ике кешегә, ауыл күләмендәге бәйгеләрҙә еңеүселәргә, яҡындарымдың тыуған көндәренә, Ололар көнөнә яҙҙыртам. Һеҙҙең баҫманы таратыуҙа бәләкәй генә өлөшөбөҙ бар», – тине Килдеғол ауылынан эшҡыуар, биш бала әсәһе, ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Сажидә Билалова. Ул ҡобайыр рәүешендә өндәү яҙып килтергән.\n– Бер тигәс тә ни яҡшы?\n– «Башҡортостан ҡыҙы» тигән\nЖурналды белһәң яҡшы.\n– Ике тигәс тә ни яҡшы?\n– Икеләнмәйсә шул журналды\nАлдырып уҡыһаң яҡшы!\n– Өс тигәс тә ни яҡшы?\n– Өлөшләтә шул журналды\nҺөйләп йөрөһәң яҡшы!\n– Дүрт тигәс тә ни яҡшы?\n– Дәртле, дарманлы егеттәр ҙә\nЖурнал уҡыһа, шул яҡшы!\n– Биш тигәс тә ни яҡшы?\n– Был журналда кемдәр яҙа –\nШуны ла белһәң яҡшы.\n– Алты, ете, һигеҙ тигәс тә\n– Алтмышта ла, етмештә лә,\nЖурнал уҡыһаң, шул яҡшы!\n– Туғыҙ тигәс тә ни яҡшы?\n– Тура юлдан журнал менән\nБергә атлаһаң яҡшы!\n– Ун тигәс тә ни яҡшы?\n– Уйын уйнап көлгән саҡта ла,\nУртың сәйнәп көйгән саҡта ла\n«Башҡортостан ҡыҙы» менән\nБергә булһаң, шул яҡшы!\n«Мин һәр ваҡыт атайым менән әсәйемде ҡыуандырырырға тырыштым. 50 йәшем тулғас, М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәһендә ижад кисәһе үткәрҙем. Улар өсөн. Әсәйем Өфөгә килергә ҡуш ҡуллап риза булды, атайым ғына ыңһырҙаны. Аяғы ныҡ ауырта ине. «Атай, был кисәне һеҙгә арнайым. Һеҙҙең өсөн генә үткәрәм», – тигәс, ул дәртләнеп китте. Әсәйем ҡәнәғәт сағында, йылмая биреберәк иренен ҡымтый торғайны. Шул кисәнән фотоларҙы ҡарайым да, маҡсатыма ирешкәнемде аңлайым.\n...Кисә ахырында алып барыусылар микрофон тотоп залға, тамашасылар араһына төштө. Атайым менән әсәйемдең һүҙ әйтерен көттөләр. Был ни мөғжизә! Атайым, аяғының һыҙлауын онотоп, сәхнәгә ынтылды. Әсәйем дә ҡанатланып килеп менде.\nИке йыл элек атайымды, өс йыл элек әсәйемде юғалттым. Хәҙер инде уларҙың рухтарын ҡыуандырам, тип йәшәйем. Шуға ла тыуған яғымда әҙәби осрашыуҙар үткәрергә булдым. Байназар атайымдың атаһының – Хафиз олатайымдың тыуған ере. Унда борон бик хәлле, уҡымышлы Зариповтар донъя көткән. Әммә репрессия тамырҙарына балта сапҡан. Мөғжизә менән иҫән ҡалған туғандарым төрлө ергә һибелгән. Әлеге мәлдә беҙ, бер-беребеҙҙе эҙләп табып, бер туғандай берләшеп, татыу йәшәйбеҙ», – тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Тәнзилә Дәүләтбирҙина. Байназар мәҙәниәт йорто гөрләп торҙо.\nБайназар – Башҡортостандағы иң ҙур ауылдарҙың береһе. Төҙөк, матур ул. Ҡап уртаһынан Ағиҙел аға. Ҡатын-ҡыҙҙар менән фото төшөргә булғас, «Башҡортостан ҡыҙы» ҡулдарыбыҙҙа булһын, тип үҙҙәре тәҡдим итте.\n«Ошо Тимер ауылында тыуғанмын. Тимер атайымдың әсәһе – Мәрйенбикә өләсәйем менән бәйле. Ул – минең тыуған ауылым, әммә ике аҙна ғына йәшәгәндән һуң район үҙәгенә күсенгәнбеҙ. Тимерҙә туғандарым бик күп. Осрашыуҙар мәлендә уҡытыусыларҙың, уҡыусыларҙың ижадымды, үҙемде ихтирам итеүҙәренә, үҙ күреүҙәренә инандым; еңгәләремдең бүләген, күстәнәсен алып һөйөндөм», – тине шағирә.\nДәүләтбирҙиндар тәүҙә мәктәптә йәшәгән. Ул бик боронғо булған. Аҙаҡ өй һалып сыҡҡандар. Атаһын партия эше буйынса икенсе урынға тәҡдим иткәс, өйҙәрен Уразбай тигән ағайға һатып, күсеп киткәндәр. Тәнзилә Сәлих ҡыҙы бында ике генә аҙна йәшәһә лә, Тимер ауылы биографияһына инеп ҡалған. «3 августа тыуғанмын, был көн ныҡ ямғырлы була. Арба менән төндә алып ҡайталар. Битемә ямғыр тамсылары яғылып ҡала. Иртәгәһенә тамсылар ҡара төрткөгә әйләнгән ине», – тип һөйләй аҙаҡ апайҙары. Шул төрткөләр – һипкелдәр шағирәнең битендә һаман да һаҡлана икән.\n«Марат Муллағолов тигән бик шәп уҡытыусыбыҙ булды. 4-селә уҡығанда эксперименталь класс эшләне. 28 бала инек. Беҙҙән шиғыр, инша яҙҙыра башланы. Көндәлек тултыра инек. Ҡояш нисек ҡалҡты? Күләгәләр ниндәй төҫтә – барыһын да теҙеп яҙыуыбыҙ образлы фекерләргә, сағыштырырға өйрәткән. «Күләгәләр» тигән нәҫерем 1976 йылда «Таң» гәзитендә баҫылып сыҡҡайны. Дәрестәрҙән һуң шиғыр яҙған 4-5 баланы Марат ағай, һәр береһен айырым кластарға индереп, шатырҙатып бикләп сығып китә ине. Алдыңда – ҡағыҙ, ҡәләм. Шиғыр яҙырға тейешһең. Урамда малай-ҡыҙҙар уйнай. Ҡар бәрешәләр, тәҙрәнән ҡарайҙар. Үсекләп көләләр. Улар менән шаярып китәһең. Коридорҙан тауыш ишетелһә, йүгереп барып берәй нәмә яҙа башлаған булаһың инде. Көсләп тә яҙырға тура килде. Ижад менән шөғөлләнергә теләһәгеҙ, талант ҡына етмәй. Китап яҙғанда төндәр буйы ултырырға тура килде. Йоҡламайһың, эшеңдән ҡайтаһың да тағы ултыраһың. Нимәгә тотонһаң да, көс түгергә кәрәк. Шунһыҙ уңыш килмәй. Һәләтем бар тип, күкрәк киреп йөрөргә түгел. Каратэ менән шөғөлләнгәндә лә шуға инандым. 38 йәшемдә уртансы улым Марат менән каратэға йөрөргә булдыҡ. Зәңгәр билбауға тиклем баҫҡысты үттем. Өйрәнер алдынан туғандарыбыҙға, үҙемә зыян килтерерҙәй мәлдә генә ҡуллана алам, тип һүҙ бирҙек. Урман хужалығы министрлығына күскәс, ташларға тура килде. Иң кәрәге – рух көсө. Рухығыҙ көслө булһа, һеҙ бер нәмәнән дә ҡурҡмаясаҡһығыҙ. Иң мөһиме – дуҫтарығыҙ булһын. Ярашырға, бер-берегеҙҙе аңларға тырышығыҙ. Китаптар уҡығыҙ», – тигән кәңәштәрен бирҙе шағирә уҡыусыларға.\nТимер – икенсе исеме Бире – Тимер исемле егеттең бире ҡыҙы менән никахлашыуынан таралған заттан барлыҡҡа килгән ауыл, имеш. Легенда шулай ти. Легенда – уйҙырма ла булыуы ихтимал. Ә бына үҙебеҙгә төбәлгән ҡыҙ һәм малайҙарҙың һәр ҡайһыһы шул хәтлем һылыу булыуҙарына инандыҡ. Уҡытыусылар бер иш кенә күлдәктән кейенеп ҡаршы алды. Үҙешмәкәрлектә ҡатнашып йөрөйҙәр икән. Һәр береһенең билдәре өҙөлөп тороуы, йөҙҙәре нурлы булыуы ла беҙҙең иғтибарҙан ситтә ҡалманы.\nИҫкеһе булғас, тимәк, яңыһы ла бар. Яңы Монасип (Мишәр) ауылынан елдереп үткәндә ошондай риүәйәт ишеттем.\nДин таратып йөрөгән бер хәҙрәтте ауылда яратып бөтмәгәндәр ҙә өйөн-мөлкәтен яндырырға булғандар. Хәҙрәткә был хаҡта кемдер хәбәр итеп өлгөргән. Ул үҙәндә йәшенеп ятҡан. Төндә бының өйөн үртәгәндәр. Хәҙрәт кешеләр малдарын ҡыуырға сығыр алдынан йәһәт кенә намаҙлығын алған да, бара һалып, күмер өҫтөндә намаҙ ҡылырға ултырған. «Бына бит дин кешеһе янған ерҙән дә тере ҡалған», – тип, дингә ихлас бирелеп киткәндәр, ти, шунан.\nБиш йыл элек бер төркөм яҙыусылар менән автобуста йылға уртаһында батып ултырыуыбыҙ иҫкә төштө. Арала Сабир ағай Шәрипов та бар ине. Машинанан сыҡмай көтөргә ҡушҡас: «Эх, зерә ҡармаҡтарымды алмағанмын, түбәгә менеп ултырып, балыҡсылар инем», – тип көлдөргәйне. Был юлы, машинаның «ҡолаҡ»тарын төшөрөп, күперҙән елдереп үттек. Күптәр шулай итә. Нәҙек кенә күпер нисек күтәрәлер? Икенсе йыл яңыһы һалынасаҡ, тип һөйөнсөләне шағирә.\n«Иҫке Монасип миңә һулар һауам кеүек кәрәк. Иҫ белгәндән шунда йәшәгәс, кешеләре менән аралашҡас, ауылым үҙенә тартып тик тора. Ғәзиз ағайғынам, атайым, әсәйем дә шунда ерләнде. Мәҙәниәт йорто сәхнәһенән халҡыма, тыуған яғыма рәхмәт һүҙҙәремде еткергәндә улар ҙа шатлыҡтан яҡты нурға ҡойоноп ятҡандыр, тием.\nБыл юлы мин атайымдың нәҫелен барланым. Уның менән, уҡытыусым Марат Муллағолов менән бәйле ауылдарҙа һынау тоттом – 40 йыллыҡ ижадыма йомғаҡ яһаным. Алла бирһә, бик һуңлатмай ғына әсәйемдең затын юллап йөрөргә иҫәбем. Килдеғолға (Һарағыға), Нәбигә (Ҡуянға) әсәкәйемдең туғандары араһына барырға ниәт итәм. Беҙҙе былай ҙа Һарағыға ихлас саҡырып ҡалдылар. Туған-ырыуың менән берҙәм булыу, уларға таянып йәшәү, ҡайһы саҡ таяныс булыу – иң ҙур бәхет. Быны олоғайған һайын нығыраҡ аңлайһың. Бөрйәнемә юлым бөткөлһөҙ төшөп торһон!» – тигән теләген еткерә Тәнзилә Дәүләтбирҙина.\nБында шағирәгә һәр һуҡмаҡ, һәр таш таныш. Һулышы иркенәйеп, йөҙҙәре яҡтырып китте уның. Ата йортона килеп ингәндә ҡаршылар ағаһы менән еңгәһе бар. Уҡытыусылары уны күреп ҡосаҡлап алырға ҡолас йәйеп килә. Донъя ошо саҡта бөтөн. Тыуған ерҙең йылыһы уға ҡеүәт бирә. Ә шағирә иһә шиғырҙары менән сарсаған күңелдәрҙе һуғара.