«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №18, 5 - 11 май 2018 - Информационные страницы\n№18, 5 - 11 май 2018\nНИНДӘЙ ҺУҒЫШ ЙЫЛДАРЫ\nАҠСА ТОТОНА БЕЛМӘЙБЕҘ, СӨНКИ ЭШ ХАҠЫБЫҘ ҘА, ПЕНСИЯБЫҘ ҘА КӨНДӘЛЕК ИХТЫЯЖДАН АРТЫП ҠАЛМАЙ\nИлдә ғәҙәти хәлгә әйләнгән коррупция шарттарында халыҡтың былай ҙа ҙур булмаған эш хаҡынан өҙөп-йолҡоп йыйылған аҡсаһы киләсәктә уның үҙенә тейеренә ышаныс та әллә ни юҡ. Бөгөн пенсияның тупланма өлөшө менән нимә килеп сыҡты һүң?\nКҮҢЕЛДӘРГӘ БЕР ҠЫЛ ТАРТЫЛҺЫН, ИЛЕМ, ХАЛҠЫМ ТИГӘН ИЗГЕ ҠЫЛ\nегерме йылдан артыҡ капитализм төҙөйбөҙ, ошо осорҙа әллә күпме матур һүҙҙәр һөйләнде, вәғәҙәләр бирелде, ә алға китеш юҡ. Белгестәр, үҙгәртеп ҡороу осоронда илебеҙҙең иҡтисады ярты быуатҡа артҡа ташланды, тип хәбәр итә...\nМиңлеғәли Шайморатов 1943 йылдың 23 февралендә уны күрә алмаусы хәрби командирҙың күрәләтә үлемгә барырға биргән бойороғон үтәп, немецтарҙың төп көсөн үҙ яғына ылыҡтырып, меңәрләгән һалдат һәм офицерҙы ҡотҡарған.\nКЕШЕ КЕШЕГӘ ТАБЫНМАҺЫН, УЛ ХЕҘМӘТЕ ӨСӨН ХАЛЫҠ ҺӨЙӨҮЕН ЯУЛАЙ АЛА, ӘММӘ БӨЙӨК БУЛА АЛМАЙ\nХалҡыбыҙҙың шундай әҙиптәре бар, улар менән һәр осрашыу - тарихи мәл. Шундай шәхестәребеҙҙең береһе - Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Сөләймән улы Мусин. Уның редакцияға ҡунаҡҡа килеүен оло ваҡиғалай ҡабул итеп, йылы ғына диалог үткәреп, аҡһаҡал менән бер табында сәй эсеп, тирәләп ултырып фотоға төшөп ҡалдыҡ. Һөйләшеүҙе гәзит уҡыусыларыбыҙ менән дә бүлешәбеҙ.\nяугир менән әңгәмә\n"ХӘҠИҠӘТ ЯҠЛАУҺЫҘ ҠАЛЫУҘАН ҠУРҠАМ..."\nЕңеү көнө яҡынлашһа, килеп хәл беләләр ҙә, икенсе байрамға ҡәҙәр оноталар. Хатта коммуналь түләүҙәр артһа, сәбәбен белешеп шылтыратһам да: "Һеҙ һаман үлмәнегеҙме ни әле?" - тип һорайҙар. Ни өсөндөр барыһына ла минең үлемем кәрәк.


Нисек йәшәйһең, студент?\n28 Апрель 2020, 23:49\nФакультет һәм университет минең өсөн ҡанаттарым асылып, нығынған ояға әүерелде. Бәләкәс кенә баланан ул ысын мәғәнәһендә шәхес тәрбиәләне.\nВәкилова Диана, 4 курс студенты:\nӨфө ҡалаһында тыуғанмын. Фатима Хәмид ҡыҙы Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһында уҡыуымды тамамлағас, юғары белем алыр өсөн ҡайҙа уҡырға инергә тигән һорау менән борсолманым, сөнки мин мәктәп йылдарынан уҡ Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына уҡырға инергә теләнем, һәм әлеге ваҡытта ошо факультеттың 4 курс студенткаһымын. Бәләкәстән ижад, сәнғәт менән ҡыҙыҡһынып үҫкәс, факультет миңә ныҡ яҡын булды. Беренсе көндәрҙән үк мин университет, факультет үткәргән барлыҡ сараларҙа ҡатнашам, студент тормошонда ҡайнап йәшәйем. Уҡыуҙа ла алдынғымын, быйыл уҡыуымды ҡыҙыл дипломға тамамлайым тигән өмөттәмен.\nУниверситетта эшләп килгән берекмәләрҙә, түңәрәктәрҙә шөғөлләнәм. Әлеге ваҡытта «Шоңҡар» әҙәби берекмәһенең старостаһы, «Profcom TV» студенттар телевидениеһы хәбәрсеһе, «Осҡон» халыҡ театры старостаһы һәм актрисаһы, факультеттың профбюро рәйесе вазифаһын башҡарам, социаль сектор буйынса яуаплымын. 2018 йылда Мостай Кәрим исемендәге фонд грантына лайыҡ булдым.\nБеҙҙең факультет студенттарын республика кимәлендәге сараларҙа ла ҡатнашырға йыш саҡыралар. Мәҫәлән, беҙҙең студенттар Башҡортостан Республикаһы Башлығы менән һөйләшеүҙә колл-үҙәк хеҙмәткәрҙәре, «Йөрәк һүҙе» шиғри бәйгеһендә, «Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант», «Евразия йөрәге» фестивалендә ойоштороусылар, «Телдәр фестивале»ндә ҡатнашыусылар булдылар. Шулай уҡ студенттар факультет етәкселеге менән бергә төрлө билдәле шәхестәр менән осрашыуҙар ойоштора, хәтер кисәләре үткәрә. «Осҡон» халыҡ театры, мәҫәлән, Наил Ғәйетбай әҫәре буйынса спектакль ҡуйып, авторҙың үҙе менән осрашыу уҙғарҙы. «Шоңҡар» әҙәби берекмәһе лә шағир, яҙыусылар, ижад кешеләре менән осрашыуҙар үткәрә, быйыл берекмә ағзаларының «Минең уйҙар киң йыһанды буйлай» тигән йыйынтығы донъя күрҙе.\nСтуденттар, сараларҙа ҡатнашыу менән бер рәттән, уҡыу менән бәйле конференция, олимпиадаларҙа ҡатнашалар. Мәҡәләләр, китаптар, йыйынтыҡтар сығаралар. Мәҫәлән, Таулы Алтай Республикаһында йыл да үткән Бөтә Рәсәй төрки телдәр һәм әҙәбиәттәр олимпиадаһында ҡатнашып, призлы урынға лайыҡ булдыҡ.\nӘйтергә кәрәк, шулай итеп үҙҙәрен бар яҡтан тәрбиәләп, төрлө өлкәлә һынап ҡараған студенттар эшкә лә тиҙ һәм еңел урынлашалар, сөнки факультет тәрән белем бирә, уҡытыусылар составында тик билдәле, төрлө дәрәжәләргә, премияларға лайыҡ булған ысын мәғәнәһендә шәхестәр, ысын уҡытыусылар эшләй. Беҙҙең студенттар радио, телевидение, редакцияларҙа, хакимиәттәрҙә, мәктәптәрҙә эшләйҙәр.\nФакультет һәм университет минең өсөн ҡанаттарым асылып, нығынған ояға әүерелде. Бәләкәс кенә баланан ул ысын мәғәнәһендә шәхес тәрбиәләне. Барлыҡ минең уңыштарым тыуған факультетыма бәйле, ул миңә ошо бейеклектәргә менергә форсат бирҙе. Киләһе йылдарҙа факультетыма уңыштар теләп ҡалам.


Ишембайҙа – хоккей майҙансығы\n14 Сентябрь 2018, 13:54\nБерҙәм Рәсәй” сәйәси партияһы проекты буйынса Ишембайҙа хоккей майҙансығы асылды\nИшембай ауылы биләмәһе ауылдарында спорт уйындары өсөн махсус майҙан ҡоролмалары юҡ ине. Үткән аҙнала унда хоккей майҙансығы эшләнеп, сафҡа инде.\nЯңы объектты асыу тантанаһында район хакимиәте вәкилдәре, ҡунаҡтар ҡатнашты. Ҡатау-Тамаҡ ҡалаһынан “Металпромсталь” йәмғиәтендә эшләүсе Валерий Анатольевич Мурзаев ошо майҙансыҡты төҙөп бирҙе. Төҙөлөш өсөн “Берҙәм Рәсәй” партияһы 230 мең һум аҡса бүлгән. Валерий Анатольевичтың быға тиклем ошондай майҙан төҙөү тәжрибәһе булған. Ҡатау-Тамаҡтың тирә-яғында 3 – 4 хоккей майҙаны төҙөгән. Төҙөүҙә уға урындағы ауыл халҡы Әлтәф Мөхәмәтдинов, Ралим Ғәҙелшин улы Рөстәм һәм ағаһы Фәнил менән ярҙам иткән. Шулай итеп, бер ай эсендә спорт уйындары өсөн урын әҙер булды. Майҙан йәйен футбол, башҡа уйындар өсөн уңайлы. Әле бында кейенеү-сисенеү өсөн бина ҡуйыласаҡ, тирә-яғын яҡтыртыу һәм скважина эшләтәсәктәр.\nИшембай ауылы биләмәһе башлығы Зилә Радмил ҡыҙы Шәйәхмәтова ауылдаштары исеменән ҙур рәхмәтен белдерҙе. Сарала шулай уҡ буласаҡ депутат Рифат Рузил улы Ғарипов та ҡатнашты. Ул үҙ сиратында хоккейсыларға кейем, коньки, клюшкалар, шайбалар алып бирәсәген вәғәҙә итте.\nТантанала “Берҙәм Рәсәй” партияһының урындағы етәксеһе Сергей Дмитриевич Гусев әйтеүенсә, партияның реаль эштәр, ҡала мөхите, балалар спорты, бәләкәй ҡала мәҙәниәте программаларын бойомға ашырыу маҡсатында районға 10 млн. һум бүленгән.\nБыл спорт ҡоролмаһы ауылды йәмләп торһон, киләсәктә буш тормаһын, ә илебеҙгә данлыҡлы чемпиондар үҫһен, халыҡ мәнфәғәтендә файҙаланылһын, тигән теләктәрен дә белдерҙеләр тантанаға йыйылыусылар.


Иглин районында Советтар союзы геройҙарына таҡтаташ асылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 сентября 2015 — 17:10\nИглин районы Ҡалтыман ауылында Советтар союзы геройҙары Иван Силантьев һәм Александр Вакульскийға арнап ике таҡтаташ асылды. Иван Силантьев ошо ауылда тыуып үҫкән. 1942-се йылда һуғышҡа алынған. Танкист булып хеҙмәт иткән. Ҡалтыман ауылында уның быуынын дауам итеүселәр бихисап. Ул ауылдаштарының ғына түгел, райондаштарының да ғорурлығы. Галина Шаталова үҙ нәҫеленең шәжәрә ағасын төҙөгөн. Бынан тыш, ул атаһы тураһында архивтарҙа ултырып, газета-журналдарҙан тулы мәғлүмәт туплаған. Районда ике Советтар союзы геройына мемориаль таҡтаташ асылды. Бында уҡыған һәр кем яҡташтары өсөн ғорурлыҡ тойғоһы кисерҙе. Киләсәктә уҡыусылар үҙ илдәренең патриоты булыуҙа шик юҡ ти уҡытыусылар. Иван Силантьевтың бүләсәһе райондашы Михаил Юрьевтың Советтар союзы геройына арнап яҙылған шиғырын уҡый. Ҡасандыр уның олатаһы ла ошо мәктәптә белем алған. Шуға ла герой олатайыма таҡтаташ асыу икеләтә ҡыуаныслы һәм тулҡынландырғыс, ти Силантьевтың бүләсәләре Валерия Рузанова менән Светлана Мугвина. Әлбиттә, Ҡалтыман ауылы мәктәбендә бер юлы ике мемориаль таҡтаташ асылыуы уҡытыусылар өсөн дә иҫтәлекле ваҡиға. Иван Силантьевҡа ла, Александр Вакульскийға Советтар союзы геройы исемен алып һуғыштан әйләнеп ҡайтырға насип була.


“Урындыҡта әсәйем ята. Биттәре ҡара янған. Тамағы шешкән, һөйләшә алмай. Ымлап ҡына мине саҡыра. Баш осона килгәйнем, ипләп кенә ҡулдары менән битемде һыйпай. Бәхилләшеүе шул булғандыр инде. Шунан оҙаҡ ятманы, үлде әсәйем...” – Асия апайға был турала һөйләүе еңелдән түгел икәнен аңлап торам.Һуғыш башланғанда өс йәш кенә булып, уның бөтә ауырлыҡтарын үҙе кисергән Асия апай Ҡарабаева яҙмышы тураһында тулы мәҡәләне сайтта уҡығыҙ.\nТормош иптәшемдең иң оло апаһы Асия бәләкәй сағын әллә ни һөйләргә яратмай. Һуғыш башланғанда өс йәш кенә була уға, шуға ла бик еңелдән тура килмәгән: яҙға сыҡҡас, ашлыҡ ашап әсәһе үлгән; аслыҡ-яланғаслыҡ; туғандарының үлемен күреү, – һанай киткән күп инде...\n“Урындыҡта әсәйем ята. Биттәре ҡара янған. Тамағы шешкән, һөйләшә алмай. Ымлап ҡына мине саҡыра. Баш осона килгәйнем, ипләп кенә ҡулдары менән битемде һыйпай. Бәхилләшеүе шул булғандыр инде. Шунан оҙаҡ ятманы, үлде әсәйем...” – Аңлап торам, был турала һөйләүе еңелдән түгел уға. Ғаиләләрендә ете бала: Фәрхетдин (ете йәштәр тирәһендә бер ғаилә менән еләк ашарға сыға ла юҡ була, эҙләйҙәр – тапмайҙар), Камил, Сабира, Клара, Асия, Нәсимә, Вәхит (тыуғанда үлә) булып, Асия һәм Нәсимә апай ғына ҡала, башҡалары йәшләй үлеп бөтә.\nЯңғыҙ донъя көтөүе ҡыйын, балаларға әсәй кәрәк, 1944 йылда атаһы Әһлетдин (ҡайным) ире һуғышта үлеп ҡалған, бер балалы Зарифа Әхмәтбаҡый ҡыҙын, минең бейемемде, алып ҡайта. Әйтеп үтергә кәрәк, ҡайным, бала сағында аяғын ауырттырып, бер аяғына аҡһап ҡала, шуға күрә һуғышҡа алмайҙар. Үгәй әсәйҙең (Асия апай уны апай тип йөрөтә) Дамир тигән улы була. Улар бик дуҫлашып китәләр, килешеп уйнайҙар. “Аталары һуғышта үлгән балаларҙы детдомға урынлаштыр. Дамирҙы бир. Унда ашаталар, балаң туҡ йөрөр”, – тип мәктәп уҡытыусыһы бейемгә кәңәш бирә. Шулай апаһы Ҡырғыҙға туғандарына ашарға һорарғамы китә, Дамирҙы нисек алып киткәндәрен дә күрмәй ҡала. “Мин Дамир ҡалһын, мин барам детдомға тип үкереп илайымсы. Атайым булған балаларынан бер мин ҡалғанға, әсәйемдең төҫө тип мине ебәргеһе килмәгәндер инде...” – баласаҡ хәтирәләре бигерәк ауыр.\nАтаһы ла үлә яҙа һуғыш осоронда. “Һуғыш бөтһә лә шул тиклем аслыҡ булды, яланғаслыҡ үҙәккә үтте. Хатта тауҙа үлән бөттө.\nСамаҙының үрендә урыҫ ауылы була торғайны. Участка тип йөрөттөләр, Конный дворҙары булды, бер бай ере булдымы икән. Улар мул йәшәне, картуф сәсә торғайнылар. Шунда ашарға эҙләп барҙыҡ. Бер өйҙән эй тәмле икмәк еҫе сыға инде. Ингәйнем, өҫтәлдә ҡабарып бешкән икмәк ята. Хужабикә яҫтыҡ әпкилһәң – бирәм, ти. Ҡайтып, яҫтыҡ алып килдем инде.\nАтайым ята, мин янында ултырам. Илайым. Алҡам бар ине, пар алҡаға ярты ярым икмәккә алыштырҙым. Шәбәй тием атайға. Атайым: “Ҡыҙым, шәбәйһәм, мин һиңә тағы ла матурыраҡтан алып бирермен,” – тигән була, бахыр. Шәбәйеп китте шунан”, – атаһының тере ҡалыуына ярҙам итә алыуына ҡыуана ул.\nБала сағы ауырлыҡтар менән үтһә лә, мәктәптә уҡый ала. Мәктәпте 54-се йылда тамамлай. 1955 йылдың декабрендә Ҡарабаев Рәшит Ғайса улы менән тормош ҡоралар. Еҙнәй (ауыр тупрағы еңел булһын) менән 52 йыл бер йәшәйҙәр. Икеһе лә колхозда хеҙмәт итәләр: еҙнәй тракторсы, комбайнер, аҙаҡтан гараж мөдире була, ә апай һарыҡ, быҙау, хатта тауыҡ та ҡарай.\nШөкөр, хәҙер алты балаһының ҡәҙер-хөрмәтендә йәшәй Асия апай. Янында иң оло ҡыҙы Алсу иптәшкә. Айһылыу менән Разифа йәш саҡтарында Үзбәкстанға эшкә барып, хәҙер шунда төпләнеп ҡалғандар. Уларҙан килә Ринаты ауылда тамыр йәйгән. Илфат менән Илшаты Өфөлә йәшәй. Һәр береһенең үҙ ғаиләһе, улар ҙа ейән-ейәнсәр һөйөргә өлгөргәндәр. 17 ейән-ейәнсәр, 16 бүлә-бүләсәре бар Асия апайҙың.\n“Ҡайтып, өйҙәге эштәрҙе һыпырып эшләп китәләр. Ике йыл элек 80 йәшемде бик ҙурлап уҙғарҙылар. Әсәй кешегә нимә кәрәк? Балалар һау булһа – шул еткән. Хатта ҡыуанып йәшәйем.”, – бала саҡта тормош ауырлыҡтарын етерлек кисергән Асия апай хәҙерге тормошҡа һоҡланып бөтә алмай. Әхирәттәре Рәшиҙә һәм Вәсилә менән ҡатышып йәшәйҙәр. Йыл да “Ейәнсура таңдары”на, “Башҡортостан ҡыҙы”на яҙылмайынса ҡалмай. Һаулыҡ-сәләмәтлектә, балаларығыҙҙың шатлыҡтарын уртаҡлашып, тағы ла оҙаҡ йылдар йәшәргә яҙһын, Асия апай!


Кеше китә - эше ҡала\n21 Декабрь 2016, 21:06\nБына йыл буйы барған Кино йылы ла әкрен генә аҙағына яҡынлаша. Районыбыҙҙа ла төрлө саралар үткәрелде, гәзит биттәрендә бик күптәр тураһында матур иҫтәлектәр донъя күрҙе.\n1935 йылда Игенйылға ауылында Хөсниямал менән Хөрмәтулла Мәҡсүтовтар ғаиләһендә бер малай тыуа, уға Фәнир тип исем ҡушалар. Ләкин сабыйҙың балалыҡ йылдары Бөйөк Ватан һуғышы осорона тура килә. Ул осор балаларына төшкән бөтә ауырлыҡтарҙы үҙ башынан үткәрергә тура килә Фәнир ағайға. Етемлек әсеһен дә, аслыҡ, яланғаслыҡ та, кәмһетелеүҙәр ҙә үтә буйға бәләкәй генә, ябыҡ ҡына малай башынан. Кесе һеңлеһе Рәйхана менән ултырып илаған ваҡыттары әҙ булмай. Ләкин йәшәргә булған теләк, барлыҡ ҡыйынлыҡтарҙы ла еңергә көс бирә. Фәнир ағайға ла 4 класс белем менән генә ҡәнәғәтләнергә ҡала. Малайлыҡтан өлкәндәр йөгөн күтәрә ул.\nБашҡа йәштәр менән бергә колхоз эштәренә йөрөй. Алсаҡ, йылмайып ҡына йөрөгән ябай ғына ауыл егете баянда ла уйнай. Етәкселек уны клубҡа мөдир итеп тәғәйенләй. Шуға ла инде уға "мөдир” тигән ҡушамат мәңгелеккә йәбешеп ҡала.\nКлубта концерттар ойошторола, спектаклдәр ҡуйыла. Атаһының туғаны Мансур ағай кәңәше менән Фәнир ағай Бәләбәй ҡалаһына киномеханиктар курсына уҡырға юллана. Йәш егет өсөн был шатлыҡтың иң ҙуры була. Уҡып ҡайтҡан егет башкөллө эшкә сума, үҙ эшенең оҫтаһына, фанатына әйләнә.\nБәхеткә, ауылда, районда беренселәрҙән булып, мәҙәниәт йорто төҙөлә. Заманса тамаша залы ғына түгел, ҡала кинотеатрҙарында ғына булған киноаппаратура ла урынлаштырыла. Шул ваҡыттарҙа иң ныҡ һөйөнгәне Фәнир ағай булғандыр, моғайын. Ул эшен шул саҡлы яратып башҡара: көндөҙ балалар өсөн сеанстар, кистәрен өлкәндәр өсөн кинолар күрһәтелә. Кино алдынан лекциялар уҡыла, документаль фильмдар күрһәтелә. Халыҡ эркелеп киноға йөрөй. Ҙур экран, йомшаҡ креслолар, йылы, һәр кемде йылы һүҙ, яҡты йөҙ менән ҡаршы алған Фәнир ағай, кассир булып эшләгән Бикә апай кешеләрҙе кистәрен клубҡа йөрөргә мәжбүр итә. Улар үҙ эштәренә шул тиклем мөкиббән инеләр. Кешеләр әле лә уларҙы хайран ҡалып иҫкә ала.\nБеҙҙең ауыл кешеләре ҡала кинотеатрҙарында күрһәтелгән фильмдар ҡарап йәшәне. Нисек тиһегеҙме? "Красноусол” шифаханаһының кинозалында ҡуйылған киноларҙың бөткәнен Фәнир ағай мотоциклы, һуңыраҡ машинаһы менән көтөп тора ла, алып ҡайта, күрһәтә, иртән тағын илтеп ҡуя. Элек һинд киноларын яратып ҡарай ине бит халыҡ. Улар 2 сериялы. Ундай ваҡыттарҙа шифахананан бер серияһын алып ҡайта, урынлаштыра, ҡатыны фильмды күрһәтә, ә ул фильмдың икенсе серияһын алырға китә. Ул йылына бер-ике тапҡыр ғына түгел, ә йыл әйләнәһенә ҡабатлана: ҡойма ямғырҙарҙа ла, сатлама һыуыҡтарҙа ла. Шулай йөрөр өсөн үҙ эшеңде нисек яратырға кәрәк икән?!\nУл һәр ваҡыт үҙ эшен яратып, күңел йылыһын биреп башҡарҙы. Күптәрҙә киноға мөхәббәт тәрбиәләүҙә уның да өлөшө бар. Кинолар күрһәтелмәй башлағас та, ул видеомагнитофондан фильмдар күрһәтеп йөрөнө әле.\nФәнир ағай яҡшы киномеханик ҡына түгел, матурлыҡты, яңылыҡты, техниканы яратыусы кеше лә ине. Ауылда беренселәрҙән булып инвалид мотоколяскаһынан машина йыйып алды, уны яратып "Шайтан” тип йөрөтә ине, һуңынан беренсе булып трактор эшләне. Үҙе яһаған транспорт сараһында утын да, бесән дә ташынылар. Төҫлө телевизорҙар сыҡҡас, беренсе булып улар алды, күптәр спектаклдәр, фигуралы шыуыуҙы ҡарарға йөрөй ине. Беренсе видеомагнитофон, беренсе камера… Ул видеокамераға кемдәрҙең туйҙары, юбилейҙары, һабантуйҙар, ауылдағы төрлө саралар төшмәне икән? Уҡыған булһа, унан бик яҡшы кинорежиссер, йәки кинооператор сыҡҡан булыр ине. Был эште лә ул ҙур оҫталыҡ менән, ижади башҡарҙы. Хеҙмәтенә күрә - хөрмәте тигәндәй, Фәнир Мәҡсүтовҡа 1974 йылда РСФСР Дәүләт Кино коллегияһы һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре Үҙәк Комитеты ҡарары менән "Социалистик ярыш еңеүсеһе” тигән исем бирелә.\nДиафильмдар яһау, фотоға төшөрөү, техника йыйыу… Бына ниндәй һәләт биргән булған Хоҙай Тәғәлә уға.\nАктерлыҡ һәләте лә булған унда. Стәрлетамаҡ ҡала Мәҙәниәт һарайы янындағы Башҡорт театр студияһында уҡып, таныҡлыҡ алыуға ирешеүе ошо хаҡта һөйләй. Алыштырғыһыҙ Ҡыш бабай булып, Яңы йыл төнөндә ауылдаштарын байрам менән ҡотлап йөрөй торғайны.\nКешегә тупаҫ һүҙ әйтмәҫ, эсеп-иҫереп йөрөмәҫ Фәнир ағай ҡатыны Бикә апай менән тырышып донъя көттөләр. Һәр ваҡыт етеш йәшәнеләр. Йорттарында – таҙалыҡ, баҡсаларында – йәшелсә-емеш, өй эсендә, тирә-яҡта гөлдәр донъяһы.\nУлар бер ҡыҙ, ике ул үҫтерҙеләр. Төп нигеҙҙә улы Флүр ғаиләһе менән йәшәй. Фәнир ағай менән Бикә апай икеһе лә был яҡты донъяла юҡтар инде. Ләкин ауыл халҡы уларҙы матур хәтирәләр менән иҫкә ала, күптәр гөрләп киноға йөрөгән саҡтарын һағынып хәтерләй. Клубҡа барған кешеләр тамаша залында эленеп торған экранға ҡараған һайын, Фәнир ағайҙы ла иҫкә төшөрмәй ҡалмайҙыр. "Беҙҙе лә онотмағыҙ”, - тигәндәй эленеп тора ул.


Башҡортостанда түңәрәктәр, секциялар һәм үҙәктәр үҙ эшен башлай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 сентября 2020 — 12:54 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда бөгөн йәштәр клубтары, түңәрәктәр, секциялар һәм үҙәктәр үҙ эшен башлай. Республика башлығы Радий Хәбиров коронавирус таралыу хәүефенә бәйле «Юғары әҙерлек» режимын индереү тураһында указға үҙгәрештәр индерҙе. Рәсәй футбол Премьер-лигаһы, Континенталь хоккей лигаһы һәм Рәсәй чемпионаттарының башҡа уйындарын санитар-эпидемиологик талаптарҙы теүәл үтәгәндә генә уҙғарырға рөхсәт ителә. Төп шарт –трибуна тамашасылар менән 50 процентҡа ғына тулы булырға тейеш. 18 йәше тулған спортсылар өсөн Рәсәй Федерацияһы Спорт министрлығының төбәк-ара, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара ярыштарҙың берҙәм календар планына индерелгән рәсми физкультура һәм спорт саралары үткәрелә башлай.


Дәүләкән районында яҙыусы һәм тәржемәсе Әхиәр Хәкимовтың 90 йыллығына арналған саралар үтте // В Давлекановском районе Башкортостана прошли мероприятия, посвященные 90-летию известного башкирского писателя, переводчика, литературоведа Ахияра Хакимова. | Всемирный курултай башкир\nДәүләкән районында яҙыусы һәм тәржемәсе Әхиәр Хәкимовтың 90 йыллығына арналған саралар үтте.\nРайондың Мәҙәниәт клубында Әхиәр Хәкимов исемендәге премия тапшырылды. Премияны район администрацияһы ойошторҙо һәм биш йылға бер тапҡыр төрлө номинация буйынса бирелә: әҙәби критика, тәржемә, Әхиәр Хәкимовтың ижадын таратыу. 2019 йылда премия шағирә һәм журналист, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы Лариса Абдуллина, “Дим” әҙәби ойошмаһы рәйесе Миңзәлә Халиҡова, Әхиәр Хәкимовтың һуғыш тураһында прозаһын өйрәнеүсе Рәиф Әмиров һәм Виктория Шәүәлиеваға тапшырылды.\nРайон администрацияһы әйтеүенсә, ошо көндәрҙә беренсе Әхиәр уҡыуҙарына йомғаҡ яһалды. Конкурста 30-ҙан ашыу уҡыусы ҡатнашты.\nСаралар Әхиәр Хәкимовтың музей-өйөндә тамамланды.\n« Ҡыйғы районының иң айыҡ ауылы — Мәсәк! // Самое трезвое село Кигинского района — Мэсэк!\nИлсеғол ауылы — Миәкә районы йөҙөгө // »


«Мәңгелек урман» һағында » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » «Мәңгелек урман» һағында\n«Мәңгелек урман» һағында15.09.2017\nУрман өлкәһендәге структур үҙгәрештәр артынан ситтән күҙәтеп өлгөрөүе лә ҡатмарлы инде... Быйыл Яңы йылдан «Учалы лесничествоһы» ҡаҙна учреждениеһының вәкәләттәренең һәм штаттарының бер өлөшө «Лесничестволар идаралығы» дәүләт ҡаҙна предприятиеһына күсерелеп (Учалы бүлегендә 10 хеҙмәткәр, етәкселәре - Ришат Игликов), ул үҙе «Учалы урман хужалығы» дәүләт автоном учреждениеһына әйләндерелде. Коллективта 38 кеше, директор - Айбулат Байғарин.\nФотола: Ямалетдинов Илнур Илдар улы төп сығышы менән ҡара урмандар араһындағы Ҡолош ауылынан, тап урмансы һөнәрен һайлауына аптырайһы юҡ. Әлеге ваҡытта Илтабан участка лесничествоһы начальнигы. «Яуаплы, белемле, эшһөйәр», - тип маҡтай уны етәкселәре.\n«Лесничестволар идаралығы» бүлегенә башлыса урман хужалығын алып барыу, контроль һәм надзор эштәре йөкмәтелһә, «Учалы урман хужалығы» урмандарҙы һаҡлау һәм тергеҙеү менән шөғөлләнә. «Биләүҙәге бала ҡырҡҡа үҙгәрә» тигәндәй, ойоштороу үҙгәрештәре алда ла күп булыр әле (бер ра-йоныбыҙҙа урман менән туранан-тура 4 структур подразделение эш итә!), иң мөһиме - исемдәре нисек кенә үҙгәрмәһен, «йәшел байлығыбыҙҙы» хәстәрләүселәр, урманда тәртип һаҡлаусы һәм уның киләсәген ҡайғыртыусылар бар әле.\nАйбулат Алик улы хаҡлы ғорурлыҡ менән быйыл башҡарған эштәре тураһында бәйән итте:\n- 140 гектарҙа ағас ултыртып, урман культуралары буйынса планды 100 процентҡа башҡарҙыҡ. Ҡалған йүнәлештәрҙә лә дәүләт йөкләмәләре үтәлә килә. Шул иҫәптән 40 гектарҙа алдан булдырылған культура майҙандары тулыландырылды (һәләк булған үҫентеләр урынына яңылары ултыртыла), питомникта 1,2 гектарҙа сәсеү башҡарылды. Ғөмүмән, сәсмәлек сығанағы булған питомникта хәлдәр яҡшы - быйыл кәртәләп алдыҡ, бөгөнгө көндә берәр миллион 1 һәм 2 йыллыҡ ҡарағай үҫентеләре йәйрәп үҫә, ваҡыты һәм форсаты еткәс, урманға күсереп ултыртыласаҡтар. 501 гектарҙа урман культуралары тәрбиәләнде, 74 килограмм ылыҫлы тоҡом ағастары орлоғо әҙерләнде.\n- 2014 йылдың «боҙ ямғыры» эҙемтәләре тамам бөтөрөлдөмө?\n- Юҡ әле, ифрат ҙур зыян кил-гәйне бит! Үткән 3 йылда 12 мең гектарҙан ашыу майҙан белгестәр тарафынан ентекләп тикшертелде, 9 меңдән ашыу гектарҙа санитар-сәләмәтләндереү саралары баш-ҡарылды. Бөгөнгө көндө 8 мең самаһы гектар майҙанды тикшертеү, талап ителгән өлөштә санитар-сәләмәтләндереү саралары үткәреү бурысы тора. Алдағы интервьюла әйткәйнек инде - быйыл ямғырҙар саманан тыш күп булып, ошо сәбәпле ағастарҙың ҡаҡшап, төрлө ауырыуҙарға нығыраҡ бирешә башлауҙары ла ихтимал. Был йәһәттән дә даими күҙәтеү алып барабыҙ.\n- Ә миҙгел еүеш торғас, янғындар күп сыҡмағандыр инде?\n- 2 урман янғыны теркәлде, ләкин майҙандары байтаҡ булды. Беренсе осраҡта 19,2, икенсеһендә 47 гектар зыян күрҙе. Ут бәләләрен иҫкәртеү өсөн байтаҡ эш башҡарылды: 120 километр минераллашҡан һыҙаттар һөрөлдө, 165 километрҙа элеккеләре яңыртылды, 25 аншлаг ҡуйылды һ.б. БР Хөкүмәте ҡарары менән 25 августан алып урман фондында янғынға ҡаршы айырым режим иғлан ителеүен иҫкә алыу ҙа урынлы булыр. Әлеге яуым-төшөм ваҡытлыса ғына икән, көҙгө ямғырҙар даими яуа башлағансы урмандарҙа айырыуса һаҡ булыу зарур - ҡоро үлән йәһәт кибә лә, тоҡанырға әҙер генә тора бит ул. Айырым режим осоронда ҡағиҙәләрҙе күҙәтмәгән өсөн штраф күләмдәре ҡырҡа артыуын да онотмайыҡ.\n- Урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы алдынғы хеҙмәт-кәрҙәрҙән кемдәрҙе айырыуса бил-дәләрһегеҙ?\n- Кирәбе участка лесничествоһы начальнигы, БР-ҙың атҡаҙанған урман хужалығы хеҙмәткәре Алмас Ғөмөрҙаҡов, Илтабан участка лес-ничествоһы начальнигы Илнур Ямалетдинов, Урал аръяғы участка лесничествоһы мастеры Азат Мө-хәмәтйәнов, инженер Юлай Ғәлин һәм башҡаларҙың хеҙмәте бигерәк тә маҡтауға лайыҡ.\nУрмансы булып эшләүе бер ваҡытта ла еңел булмаған. Бөгөн урман ҡуртымсылар ҡулына күскәс, икеләтә ауырға тура килә. Ошондай ҡатмарлы осорҙа... Тотош уҡырға\nХәүефле осор башлана\nКүпселек янғындар кешеләрҙең һаҡһыҙлығы арҡаһында килеп сыға. Уларҙың күбеһе урман фонды һәм уға сиктәш ерҙәрҙә, юл, күл, йылға буйҙарында сыға. Ағас... Тотош уҡырға\nХалыҡҡа ағас биреү тәңгәлендә һорауҙар күбәйеп киткәс, «Учалы лесничествоһы» дәүләт ҡаҙна учреждениеһы директоры Айбулат Алик улы Байғарин урындағы... Тотош уҡырға\n18-19 октябрь боҙло ямғыр яуғайны. Бер тәүлек эсендә 28 миллиметр яуым-төшөм теркәлә, был иһә айлыҡ нормаға бәрәбәр. Бар бәлә электр сымдары өҙөлөү... Тотош уҡырға\n«Учалы лесничествоһы» дәүләт ҡаҙна учреждениеһынан хәбәр итеүҙәренсә, 2013 йылда биләмәләрендә 2 урман янғыны осрағы теркәлә, 5 гектар майҙан утҡа... Тотош уҡырға


"Башнефть" компанияһының эш һөҙөмтәләре\n"Башнефть" компанияһының эш һөҙөмтәләре Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән корпорация идараһы рәйесе Александр Корсик араһында үткән осрашыуҙа тикшерелде.\nУҙған йыл йомғаҡтары буйынса предприятие төбәк бюджетын 7,3 миллиард һум дивидент менән тулыландырған. Былтырғы менән сағыштырғанда, был ике миллиард һумға күберәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, республика "Башнефть" компанияһының 25 процент һәм йәнә бер акцияһына эйә. Шулай уҡ ул Башҡортостан менән социаль яҡлау өлкәһендә тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Атап әйткәндә, "Салауат Юлаев" клубын финанслау өсөн быйыл ике миллиард ярым һум йүнәлтеү ҡарала. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, предприятие төбәк үҫешенә тос өлөш индерә.


28 Август 2018, 22:05\nЙәш ҡатындың иркәләүҙәрен хәтерләп, Кәрим йылмайып ҡуйҙы. Ярата белә, сибәр шайтан, ете йыл йәшәп ҡатынынан эләкмәгән наҙҙы унан күрә.\nКәрим өйҙән сыҡҡас та һағайып тирә-яҡҡа күҙ ташланы. Кеше-фәлән күренмәгәс, шәп-шәп атлап ҡапҡаға ыңғайланы. Ҡапҡаны шығырҙатмаҫҡа тырышып япҡас, йәнә яҡ-яғын ҡармап сыҡты ла, урлашҡан еренән тиҙерәк алыҫайырға ынтылған уғрылай йүгерә-атлай урам буйлап китте. Ҡапыл эргәләге ихатанан эт ләңкелдәне, ҡаршылағы йорт тәҙрәһендәге ҡорған шылды. Кәримгә бөтә йорттарҙағы барса халыҡ уны ғына күҙәтә, тикшерә кеүек тойолдо. Ҡурҡҡанға ҡуш күренә шул. Киңерәк урамға сыҡҡас ҡына иркен тын алып ҡуйҙы. Бәй, бая ҡайһылайтып күк күкрәй ине, улар бер-береһенең ҡосағынан айырыла алмай ишелешеп ятҡанда өй һелкенеп ҡуйғандай итте хатта, ялт та йолт йәшен уйнаны, ә урамда күләүектәр ҙә юҡ. Аяҙ көндә йәшен ата тигәндәре шул булалыр, ахыры. Кәрим күк йөҙөнә күҙ һалды. Болоттар һаман таралмаған әле, шуғалырмы, көн дә болоҡһоп тора. Ҡояш күренмәһә лә йәйге көн оҙон, эңер төшөргә байтаҡ ваҡыт бар әле.\nЙәш ҡатындың иркәләүҙәрен хәтерләп, Кәрим йылмайып ҡуйҙы. Ярата белә, сибәр шайтан, ете йыл йәшәп ҡатынынан эләкмәгән наҙҙы унан күрә. Осрашыуҙарына ла ике ай ғына үткән икән, ә ярты ғүмере уның менән йәшәлгән кеүек. Тик бына бөгөн иҫте китәрҙе бит әле: йортоңдо тиҙерәк һалып бөт, шунда бергә йәшәрбеҙ, тип һалды. Аңламаҫһың ҡатын-ҡыҙ затын. Ара-тирә осрашып, танһығың ҡанғансы һөйөшөүгә ни етә, ә уларға мотлаҡ бергә булырға, ғаилә ҡорорға кәрәк. Йортоңдо тиҙерәк һал, имеш, ул бер ҡайғыһыҙ буйҙаҡ та, миллионер ҙа түгел. Өй, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр шул, өйһәң генә өйөлә ул. Ә Кәримдең инде ике айға яҡын, ошо сибәркәй менән бәйләнгәне бирле, унда эшләү түгел, йүнләп барғаны ла юҡ. Былтыр көҙҙән бураһын күтәреп, ҡыйығын ябып ҡуйғайнылар, шул көйө тора. Аҡсаһы ла артып бармай, унан бигерәк, теләге һүрелеңкерәне. Ҡатыны менән аралары боҙолоп тора шул. Бер-береһен шул тиклем яратышып өйләнгәйнеләр ҙә бит, хәҙер быны матур төштәй хәтерләргә генә ҡалды. Аралары алыҫлаша барған кеүек, ниндәйҙер боҙ һалҡынлығы барлыҡҡа килде. Элек бер-береһен һүҙһеҙ аңлаған ғашиҡтар тип кем әйтер уларҙы. Әүәл, Кәримдең берәй нәмә тураһында уйлауы була, ҡатыны шунда уҡ шул хаҡта һүҙ башлап иҫен китәрә ине. Үҙе лә ҡатынының уй-теләктәрен аңлап, бер бөтөн булып йәшәгәндәр икән. Нәмәнән башланды һуң талаш-тартыш? Эштән һуң еҙнәһенән бензин бысҡыһы алып тороп, төҙөлөп ятҡан йортона барып байтаҡ эш ҡыйратты. Өй мөйөштәрен тигеҙләп бысты, төҙөлөшкә яраҡһыҙ ағасты утынға тураҡланы. Бысҡыны алып барып өйҙәренә ҡайтҡанда бик һуң ине инде. “Төн уртаһында ниндәй эш булһын, ҡыҙҙар артынан йөрөйһөң инде!” Шундай һүҙҙәр менән ҡаршы алды ҡатыны. Ас кешенең асыуы яман. Ҡыл өҙөрлөк тә хәле ҡалмаған Кәрим унан яманыраҡ итеп яуап бирҙе. Китте талаш-тартыш. Тора-бара бындай талаш йәнә бер нисә тапҡыр ҡабатланды. Икеһе лә һүҙ күтәрмәй, әммә тыйыла ла белмәй. Һуңғы аҙна-ун тирәһе генә тынлыҡ хөкөм һөрә өйҙә. Әммә был үле тынлыҡ, бер-береһен күрмәйҙәр ҙә, һөйләшмәйҙәр ҙә. Их, бер бөтөн булып татыу йәшәүгә ни етә лә һуң? Теге ваҡыт, ул бензин бысҡыһы менән төҙөлөштә йөрөгәндә улдарының теше һыҙлауҙан кис буйы туҡтамай илап, ул ҡайтыр алдынан ғына йоҡлап киткәнен аҙаҡ ҡына белде лә бит. Бер-береңде башта тыңлап өйрәнергә кәрәк шул, күңелдәрҙе ауыр һүҙҙәр менән яралағас, һуң булып киткеләй. Өйҙә тыныслыҡ булмағас, төҙөлөшкә лә ҡулы бармай, осраҡлы рәүештә танышҡан ҡатын менән йыуана. Үҙенең йәшен менән уйнауын, был хәлдең аҙағы бик күңелһеҙ бөтәсәген дә һиҙенә лә ул…\nРайон үҙәге тигән исеме генә бар инде был оло ауылдың, бер сәғәттә йәйәүләп тә теләһә ҡайһы мөйөшөнә барып етәһең. Тыҡрыҡтан боролоп, бер аҙ барғас та яңы урамға килеп сыҡты. Элегерәк һабантуйҙар үткән майҙанда бер-береһе менән ярышып йорттар ҡалҡа. Уларҙың урамында көҙҙән генә Рәфил менән икеһенең йорто ҡуҡырайып ултыра ине, хәҙер ике тиҫтәләп йорт бураһы, мунса, гараж күренә.Бында ни эше, ни ашы юҡ тип тормай халыҡ, ауылдарҙан ошонда ағылыуын дауам итә. Ҡырҡ бәлә менән урын һатып алып, йорт һалып инергә тырышып ятҡан көндәре. Район үҙәгенә тоҙ һипкәндәр, тиерһең. Ауылдарҙа мәктәптәрҙе, клубтарҙы, китапханаларҙы ябыуҙы бер “мода”ға әйләндереп алғас, күсенеүселәр һаны оторо артты.\nКәрим йорт тирәһен иғтибар менән ҡарап сыҡты. Бура эсендә ятҡан бер нисә арыуыраҡ таҡтанан елдәр иҫеүен, унда-бында араҡы, һыра шешәләре ятыуын һанамағанда, әллә ни үҙгәреш тойолмай. Әллә ҡасандан бирле аяҡ та баҫмаған йорт өсөн ҡаза түгел быныһы. Йортон уратып йөрөгән ир ҡапыл нигеҙ тирәләй һалынған яҫы таштарҙың байтаҡҡа кәмегәнен күреп ҡалды. Бәй, аҫҡы имән бүрәнәләр урта һанда ғына ташҡа терәлеп тора бит. Ярай әле мөйөштәргә икешәр ҡат бетон плитәләр һалырға башы еткән. Юғиһә, йорто шундай бейек итеп ҡоролған нигеҙҙән шауҙырап төшөргә лә мөмкин бит. Үҙе юҡтың күҙе юҡ, һай әттәгенәһе, ни ҡылырға һуң?\n– Көнө-төнө төҙөйһөң, әй, йортоңдо, ниңә әҙерәк ял итмәйһең? – тип төрттөрөүен белә һаман был Рәфил. Бәләкәйҙән әсе телле булды, һаман шул ғәҙәтен ҡуймай.\n– Нәмә, төҙөй торғас емерелә башланымы ни йортоң, күберәк сап теге ҡырҡ ир ҡалдығына, бүрәнәләрен дә йыйып ала алмаҫһың…\n– Уйнап һөйләһәң дә ауыҙыңды үлсәп ас, уның тураһында тағы берәй әйтеп кенә ҡара! – Йөрәкһенгән Кәрим дуҫын этәп ебәрҙе лә сүкәйеп ултырҙы.\n– Ҡайһы арала өлгөрҙөң ул? – тип ғәжәпләнде Кәрим асыуын онотоп.\n– Ике ай тырышабыҙ инде атай менән, икәү ҡулалмаш төҙөрбөҙ, тигәйнек тә, һин “күңеллерәк эш” менән булышаң шул, – Рәфил һаман төртмә телен тыймай.\n– Атай ишараты хәҙер аҡылға ултырған, ғәйебен юйыр өсөн йүгереп йөрөй, әсәйҙең дә, минең дә күҙгә генә ҡарап тора. Тик һуң инде, күңел ҡатҡан, күргем дә килмәй, бынау өйҙө генә һалышып бөтһә әйләнеп тә ҡарамаясаҡмын, – Рәфил асырғанып тағы нимәлер һөйләргә иткәйне, кеҫә телефоны шылтыраны. – Эштә юғалтҡандар, барып әйләнәм, – тип ашығып китеп барҙы.\nКәрим дуҫы күҙҙән юғалғансы ҡарап ҡарап ҡалды. Әле ҡасан ғына бәләкәй малайҙар инеләр бит, уйнауҙан башҡа бер ҡайғылары юҡ ине. Күп булһа биш йәштәрҙә Рәфилдең атаһының эштән ҡайтыуын икәүләп көтөп алалар ине. Урам осонда Бәкер ағайҙың күренеүе була, Рәфил “Атай, атай!” тип ҡаршыһына йүгерә. Кәрим дә “Атай, атай”! ти ҙә унан ҡалышмаҫҡа тырыша. Баһадир кәүҙәле Бәкер ағай алыҫтан уҡ ҡосаҡтарын йәйеп көтөп тора ла икеһен ике ҡулына күтәреп ала. Кәрим, бына мин ниндәй бейектә, тип маһайып ҡараштары менән әсәһен эҙләй. Тик әсәһе урамда йәки баҡсала эш менән булашып йөрөһә, был тамашаны күреп күҙ тирәләрен һөрткөләй башлай. Эй, ҡыҙыҡ та инде өлкәндәр, ҡыуаныр саҡта ла илап торалар. Фермала эшләгәс, Бәкер ағайҙан тир, тиреҫ еҫтәре сыға. Әммә был еҫ Кәримгә һурғыс кәнфит кеүек татлы тойола. Ирис кәнфите һәр ваҡыт Бәкер ағаһының түш кеҫәһендә ята. Атаһы күтәреп алыу менән Рәмиз унан ике ирис килтереп сығара ла береһен Кәримгә һона. Башта кеҫәлә бер генә ирис була торғайны. Кәрим илар сиккә етеп дуҫының тәмләп кәнфит һурғанын күҙәтә ине, тора-бара улар икәүгә әйләнде. Бәкер ағайҙың тупаҫ, көрәктәй ҙур ҡулы башына ҡағылғанда уның кескәй йөрәге шундай ҙур ҡыуаныс менән тула. Ҡайһылай рәхәт атайлы булыуы!\nӘ Рәфил, эт, гел шуны хәтергә төшөрә. Атаһы яһап биргән машина, мылтыҡ менән уйнатмай, ярышта еңелһә йәки бәхәс уның файҙаһына тамамланмаһа, “Ә һинең атайың юҡ, белдеңме?” тип ҡысҡыра ла ҡаса. Был йән өшөткөс хәбәр Кәримде сығырынан сығарыуын, үҙ-үҙен белештермәҫ хәлгә еткереүен яҡшы белә, тик туҡмалғыһы килмәй. Бәкер ағай ҡаланан тәмлекәс алып ҡайтһынмы, шашка уйнарға өйрәтһенме, урманға барғанда юлдарын ҡуян ҡыйып үтһенме – ниңә бөтә ҡыҙыҡлы хәл шул атайлы кешегә генә тәтей икән? Улар былай ҙа бәхетле бит. Бына шуныһына төшөнә алмай ыҙаланы Кәрим.\nӘллә икенселә, әллә өсөнсөлә уҡығанда Рәфилгә лә ҡара көндәр килде.\nАтаһы бер мәрйәгә әүрәп сығып киткән, тинеләр. Бытылдаҡ, шаян дуҫы өндәшмәҫ, ҡырағай малайға әүерелде лә ҡуйҙы. Уҡытыусылар менән әрләшә, уйнарға ла сығарып булмай. Атайһыҙ йәшәп ҡара әле, күп көлдөң минән , тип башта ҡыуанған Кәрим дә дуҫын йәлләп бошона башланы.\nТик атаһы ҡайтманы. Күп тә үтмәй әсәһе Рәфилде алып район үҙәгенә күсенде, бер аҙҙан Кәримдәр ҙә ауылдарын ҡалдырып, ошонда төпләнделәр. Бына бит нисек тиҙ үтә ғүмер, хәҙер үҙҙәре ғаилә ҡороп, донъя көтәләр. Атайһыҙ йәшәргә лә өйрәнделәр. Хәйер, Кәримдең һаман атаһын хәтергә алмаған көнө лә юҡ, буғай. Ошо йортто күтәреп башын япҡансы, их, атайым иҫән булһа икән, бүрәнә күтәрешмәһә лә бер мөйөштә өйрәтеп ултырһа ла ниндәй бәхет булыр ине, тигән уй башынан китмәне. Ялланған оҫталарға аҡса еткерә алмағанда ла, төҙөлөш материалдары артынан сабып хәлдән тайғанда ла гел уны уйланы. Тик атай кире кире ҡайтырлыҡ ерҙә түгел ине шул, Кәрим бер йәшлек сағында уҡ һыуға батып үлгәйне.\nКәрим Рәфилдең яңы йортона йүнәлде. Өйө әллә ҡайҙан балҡып тора шул, тәҙрә ҡапҡастарын да семәрләп эшләргә өлгөргәндәр, нигеҙен дә нығытып цементҡа ултырҡандар. Ҡайҙа баҡһаң да оҫта ҡулы һиҙелә.\n– Тыуған яҡты, улымды бер күрәйем дә үлермен тип уйлағайным, бында эш күп булғас, ашыҡмаҫҡа булдым, – тип мәрәкәләне Бәкер ҡарт. Уның Кәримде эргәһенән бер ҙә ебәргеһе килмәй, буғай, ихлас ҡына хәбәрен һөйләүен дауам итте. – Йәш саҡта ғүмер нисек тә үтә ул, ҡустым, ҡартайғас ҡыйын. Барыһына ла түҙеп була, тик балаңдың нәфрәтенә, әсе һүҙҙәренә түҙеп йәшәүе иң аяныслыһы икән. Ғәйептең башы үҙеңдә булғас ҡалайтаһың. Мөхәббәттең ғүмере өс йылдан артмайҙыр ул, ҡустым, тик ата-әсәңә, балаңа булған мөхәббәт мәңгелек. Ә балаһын ташлап киткән уның мөхәббәтенән мәхрүм ҡала. Әле һин йәш, ҡустым, быны васыят итеп әйтәм…\nКәрим үҙҙәренең урамына боролоу менән улын күреп ҡалды. Һай, шилма малай, өйгә ҡасан ҡайтһа ла уны ҡаршыларға тырыша улы. Ана бит, ауыҙын йырып, әллә ҡайҙан ҡаршы йүгереп килә. Һуң бит инде, йәйге оҙон көн дә тамамланып килә.\nӨйҙә, ысынлап та, тәмле билмән еҫе таралған. Ҡатыны кухняла булаша.\n– Атай, әйҙә шәшке уйнайыҡ.\nКәримдең ихласлап уйнарға теләге юҡ ине, шуға күрә тиҙ генә фигураларын отттороп бөтөрөргә тырышты.\nҺай был хәйләһеҙ, бер гонаһһыҙ ҡараш! Бөгөнгө көсөргәнешле ауыр уй-тойғолар, хәл-ваҡиғалар һә тигәнсе күҙ алдынан үтте. Ошо саф ҡарашты күрмәйенсә артабан нисек йәшәр һуң? Аралар боҙолһа, ошо бала һатыулашыу ҡорбаны буласаҡ, араларға кәртәләр ятыр бит. Уның хаҡына барыһын да яңынан башлап ҡарарғамы? Кәримдең хәле бөттө, ике күҙенән субырлап йәштәре тамды.\nУлы кухняға йүгерҙе:\nҠатынының тауышында һалҡынлыҡ һиҙелмәй, ҡараштарында ла ятһыныу тойғоһо тойолмай. Кәримдең өҫтөнән ауыр йөк төшкәндәй булды.\n“Ғәфү ит мине, һинең алда, юҡ, һеҙҙең алда ғәйебем ҙур, кисерә алырһыңмы икән?”\n“Бала хаҡы бар, Кәрим, уны етем иткем килмәй, үҙем дә гонаһһыҙ түгелмен”.\n“Өйҙөң нигеҙен нығыта башлайым иртәгәнән, таштары төшөп, емерелә башлаған әтеү”.\nКәрим берсә иркәләнеп ниҙер һөйләнгән улына, берсә уны йылмайып тыңлаған ҡатынына ҡараны. Тамағына килеп тығылған төйөрҙө көскә йотоп ебәрҙе лә тәҙрә аша тышҡа төбәлде. Ҡояш ҡыҙарып офоҡ артына инеп бара. Тимәк, көндәр аяҙға тарта, тимәк, йорт нигеҙен нығытыу өсөн ҡулай мәл етә.


Ч йыл рулетка - Видео чат №1 - ҡыҙ менән танышырға видео онлайн\nМин әүҙем һәм күңелле. Спорт менән шөғөлләнә, мин машина йөрөтә.\nМин әүҙем һәм күңелле\nСпорт менән шөғөлләнә, мин машина йөрөтәБала ҙурайып, үҙ аллы, айырым һәм уңышлы йәшәмәйбеҙ. Мин үҙем йәш күренә йыл төр эргәһе һәм мин шундай уҡ хистәр.\nМөхәббәт уның бөтә тормош минең формаһы.\nМин белә, аңлай һәм ярата, үҙе кеүек яҡшы мөнәсәбәттә. Изге ниәттә булыуҙарына ышана әкиәт сөнки мин теләйем, мин ир-егеттәр өсөн етди мөнәсәбәт менән осрашып, бергәләп сәйәхәт, шатлыҡ романтичный, хәстәрлекле, ихлас һәм бик аралашыусан. Яҡшы юмор...\nАльтернатива ч - видеочивать бушлай. Тере ч осрашыу өсөн\nЧ Альтернатива - уңайлы ысул менән донъя бөтә кеше менән аралашып, уларҙың видеочат шөғөлләнәБыл аласыз настроить эҙләү һәм үҙ илдәре менән бәйләнештәр буйынса һеҙгә ярҙам ч отфильтровывать. Мәҫәлән, бәлки, һеҙҙең һәр берегеҙ илде рәсәй нөктәләрен эҙләргә, йәки башҡа теләсә донъя. Донъя ч яңы дуҫ булып, уларға альтернатива була ала. Видеочить тулыһынса бушлай һәм аноним. Стартҡа баҫҡандарҙы һәм һәм үҙ-ара һөйләшә башланы. Видео камеры түбәндәге экрандағы тапшырыуҙарҙың береһе өҫкө һул,...\nҠатын-ҡыҙ белем һәм мөлкәт һин психик\nТире ни тиклем ҡараңғы\nҺиндостан ҡатын - ҡыҙҙары-донъялағы иң матур ҡалаларҙың береһе\nЯңғыҙ ир-аттар был күптәрҙең раҫлауынса, һин ул ҡатынды яратам, улар һеҙҙең менән танышырға теләр инем.\nӘммә был гүзәллек эсендә, матурлыҡтан тыш, башҡа матурлыҡ, илдә ҡатын-ҡыҙ өсөн хас? Һин ниндәй менталитеты, тип ир көтә һине, һине нисек эшләргә кәрәк тип никах һәм үзгәртеп өйә.\nБарыһы да, нимә белеү һеҙгә кәрәк, һеҙгә киләһе етәкселеге таба. Һиндостан - илдә иң ҡы...\n"Video Dating India - Make-up with girls Indian boys only for chat\nИнтернет-чат иң яҡшы ысулдарҙың береһе булған яңы\nфон һәм мәнфәғәттәрен\nИнтернет-чат иң яҡшы ысулдарҙың береһе булған яңы кешеләр менән таныштым."Видео-таныштырыу"азия һиндостан сайттары булып тора, унда улар менән аралашыуҙан һәм осраҡлы таныш кеше ҡаршы ала, ваҡытты бергә үткәреү өсөн бик яҡшыЯҡшы сайтығыҙ булған, бынан тыш, уны якларға һеҙҙең конфиденциальности мөмкинлек бирер тип, сат аноним булып ҡала. Бында осраҡлы миллион ҡулланыусыға Интернет тоташтырылған, шуға күрә...\nменән осрашыу Лимерикта. Башҡа сайтында танышырға бурысы лимерикта\nvideo call dengan line di kota Yawatahama (Ehime, Jepang)\nчатрулетка теркәү бушлай булғас ч плюс рулетка менән ҡыҙы 18 интим танышты видео видеочивать ч рулетка видео танышты бушлай таныша таныштырҙы онлайн секс видео видеочить бушлай йылдың 18 чатта теркәлергә онлайн без рулетка өлкәндәр өсөн бушлай таныша теркәлгән


Һыйыр (Үгеҙ) йылы килә\n11 Декабрь 2020, 12:00\nЙылды нисек ҡаршылайһың, шулай оҙатырһың, тиҙәр. Шулай итергә тырышабыҙ ҙа ул, беҙ теләгәнсә килеп сыҡмай ҙа ҡуя. Бигерәк тә үтеп барған йылды әйтәбеҙ. Шулай ҙа төшөнкөлөккә бирелмәйек, йәмәғәт. Ҡыйынлыҡтар ваҡытлыса ғына икәнен онотмайыҡ.\nБыйыл корпоративтар тыйыла, күмәк кеше йыйылған ерҙәргә лә рөхсәт юҡ. Ярай, Яңы йыл бит ғаилә байрамы, өйөбөҙҙө матур итеп биҙәп, үҙебеҙҙең, балаларҙың, яҡын дуҫтар, туғандарҙың күңелен күрерлек барыбер ҙә әҙерләнергә кәрәк булыр. Йыл хужаһына ярарға, уға оҡшарға тырышаң. Юғиһә, асыуланыр, һыйыр тулаһа, аттан да яман тулай, тигәнде иҫтә тотайыҡ. Үгеҙҙең мөгөҙҙәренә эләгергә яҙмаһын.\nКөнсығыш календары буйынса, Һыйыр (Үгеҙ) йылы 2021 йылдың 12 февралендә башланып, 2022 йылдың 31 ғинуарына тиклем хакимлыҡ итә.\nӘлеге мәлдә беҙ, ҡасан ғына үтә инде был Сысҡан йылы, тип, яңы йылды көтәбеҙ. Тамам ҡурҡытты бит, етмәһә, кәбисә йылы ла тип ебәрәбеҙ. Һыйыр йылына өмөттәр бағлайбыҙ, көтәбеҙ. Һәм шулай булыр ҙа, күңелде киң тотайыҡ. Һыйыр малы бит Сысҡан һымаҡ ҡайҙа тәмлекәй, ҡайҙа ҡыҙыҡлыраҡ нәмәләрҙе, ығы-зығы эҙләп, тегендә-бында йырғаланып йөрөмәй. Һыйыр - тыныс холоҡло, төптән уйлап эш итеүсән. Эшһөйәр. Ығы-зығыларҙы үҙһенмәй.\nҠытай календары аҡ металл Үгеҙ йылы тип нарыҡлай йылды. Беҙ уны Һыйыр йылы тибеҙ. Боронғо фалнамә китабында шулай тип яҙылған: «Һыйыр йылында ҡыш ҡаты һалҡын булыр. Ул йыл тыуған балалар шат, һөйкөмлө, уйнап-көлөүсән, кешеләргә мәрхәмәтле булырҙар. Мәнфәғәттәрҙе һаҡлаусы булырҙар», тиелгән. Шулай була күрһен!\nМеталл - ныҡ, ышаныслы, бирешмәҫ. Үҙ һүҙенә тоғро, түҙемле, ышаныслы, әҙәпле, эшсән кешеләрҙе Йыл хужаһы бик яратыр, уларҙы хуплап, ярҙам итеп торор. Киреһенсә булғандар Үгеҙ мөгөҙөнә эләгеүҙәре ихтимал. Шулай уҡ Хужа ғаиләлеләргә ихлас ярҙамлашыр.


Константин Толкачев «Китаптар - балаларға» акцияһында ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКонстантин Толкачев «Китаптар - балаларға» акцияһында ҡатнашты\n17:30, 17 апреля 2013 Йәмғиәт\nБР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев «Китаптар — балаларға» акцияһында ҡатнашты. Башҡортостан парламенты спикеры шәхси китапханаһынан ойоштороусыларға утыҙҙан ашыу китап тапшырҙы.\nУлар араһында хәҙерге матур әҙәбиәт, донъя, Рәсәй һәм Башҡортостан классиктырының әҫәрҙәре, илебеҙ һәм республикабыҙ тарихы буйынса китаптар һәм башҡа баҫмалар бар. Константин Толкачев фекеренсә, китап уҡырға яратыу ғүмер буйына һаҡланасаҡ белем, эрудиция һәм белемгә ынтылыш нигеҙе булып тора.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Китаптар — балаларға» проектының төп бурысы – балалар йорттарының, интернаттарҙың, дауаханаларҙың һәм ауыл мәктәптәренең китапханаларын тулыландырыу. Телгән һәр кеше Дәүләт Йыйылышы китапханаһына төрлө китаптар килтереп, акцияла ҡатнаша ала. Баҫмалар акцияны ойоштороусыларға — «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһенә тапшырыласаҡ.


15 Июня , 12:32\nЗәк-Ишмәт фермеры Әнүәр Усманов хаҡында белмәгән кеше һирәк.\nЗәктәр ерле юҡҡа ғына "Әл дә Әнүәребеҙ бар" тип өҙгөләнеп тормай, ауыл тотҡаһы - ул. 40 -тан ашыу кешегә эш биргән (уртаса эш хаҡы 19 мең һум), яңы фермалар, иген келәттәре төҙөгән, яңы техника, малдар һатып алып торған ауылдаштары. Ә күпме былай ғына ярҙам итә? Әле, ППМИға тип, 90 меңен сығарған да һалған, мәҫәлән.\nШуға ла бөгөн мал аҙығы әҙерләү буйынса семинар тап уның хужалығында үткәндер. Яңы төҙөлгән фидлотты ҡарап сыҡтыҡ (хаҡы - 8 миллион һум), туҡ ҡараштары менән ҡарап торған малдарҙы күрҙек, яңы ғына сабылған сенаж еҫен еҫкәп баштар әйләнде - онотолған был еҫ. Күп фермалар тирәһендә хәҙер бер еҫ тә юҡ.\nТулыраҡ - киләһе һанда.


Изге ғәмәлдәрҙән туҡылған ғүмер » Башҡортостан гәзите\n31-10-2015, 01:06 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nИх, йәшлек, кемдең генә күңел ҡылдарын тирбәлтмәнең дә ниндәй генә хәтирәләр бүләк итмәнең һин беҙгә?! Бигерәк тә шул тау аҡтарырҙай дәртле, илһамлы саҡта тапҡан дуҫтар, таныштар йөрәк түрендә иң йылы, яҡты иҫтәлек булып һаҡлана. Улар – туғаныңдай яҡын, ярты һүҙҙән, бер ҡараштан аңлаған, ихластан-ихлас кешеләр. Тимербай ҙа – шундай йәшлек дуҫтарымдың береһе.\nУның халҡы өсөн янып йәшәүенән бар тирә-яҡҡа нур, ышаныс тарала төҫлө. Тыуған ауылы Ҡалдарға берегеп, һәр һулышын кескәй ватанының именлегенә арнаған Тимербай Түләков һөнәри белемде Мораҡ училищеһында ала. Артабан хеҙмәт юлын М. Горький исемендәге колхозда дауам итә. Уның намыҫлы эше, һәр мәсьәләгә яуаплы ҡарашта булыуы Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Маҡтау грамотаһы менән билдәләнә, шулай уҡ “Иж-Комби” машинаһын сиратһыҙ алыу хоҡуғы, ялға юлламалар бирелә.\nТимербай халыҡтың тормошона битараф түгел, ауыл Советы депутаты сифатында йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнай ул. Тирә-яҡты төҙөкләндереүҙә, “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!”, шәжәрә байрамдарын, мәҙәни сараларҙы үткәреүҙә матди ярҙам күрһәтеү кеүек изге ғәмәлдәр ҙә уға ят түгел. Түләбай ауылында Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҡташтар һәм тыуған яҡтарына Еңеү менән ҡайтыусыларға арналған һәйкәл асыуҙа ла Тимербай дуҫымдың өлөшө бик ҙур. Был мөһим эште ниәтләгәс, халыҡтан аҡса йыйыу, төҙөлөш кәрәк-ярағын алып ҡайтыу мәшәҡәттәрен ул улы Илнур менән бергә ихлас атҡарып сыҡты. Ир-уҙамандың булдыҡлылығы, Ватанына тоғролоғо тәү сиратта уның эштәрендә сағылыуына асыҡ миҫал был.\nӘле лә Тимербай Әхмәҙулла улы тормош һынауҙарына бирешмәй, балаларының игелегендә, халҡының сикһеҙ рәхмәтендә, халыҡ мәнфәғәте өсөн көсөн дә, ваҡытын да йәлләмәй донъя көтә.\nАвтор: Рәмил ИШКИНИН.


Зөһрә Рәхмәтуллина: «Беҙ туған телдәрҙе өйрәнеүҙе ойоштороуҙа бик яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәштек» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЗөһрә Рәхмәтуллина: «Беҙ туған телдәрҙе өйрәнеүҙе ойоштороуҙа бик яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәштек»\n10:54, 3 марта 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 1836 дөйөм белем биреү учреждениеһынан һәм 832 филиалдан 40 проценттан ашыуы милли мәктәптәр булып тора. Урыҫ милләтенән булмаған уҡыусыларҙың 73,3 проценты туған телендә уҡытыла йәки үҙ туған телен предмет булараҡ өйрәнә. Милли составы төрлө булған учреждениеларҙа параллель кластар сиктәрендә бер нисә туған тел уҡытыла. Был мәғлүмәттәрҙе БР Мәғариф министрлығы коллегияһы ултырышында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Зөһрә Рәхмәтуллина килтерҙе.\nМәктәп стандарттарының яңы быуынын индереүгә күсеү темаһын күтәреп, ул, бында төбәк һәм этно-мәҙәни үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алырға, туған тел әсбаптарының йөкмәткеһен һәм уларҙы уҡытыу методикаһын ҡайтанан ҡарарға кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nВице-премьер фекеренсә, был эшкә республиканың ғилми учреждениелары, педагогик профилдәге юғары уҡыу йорттары, БР Мәғарифты үҫтереү институты әүҙемерәк ҡушылырға тейеш.\nШул уҡ ваҡытта, Зөһрә Рәхмәтуллина, бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер ата-әсәләр туған тел әһәмиәтен, уның тәрбиәүи потенциалын аңлап етмәй, тип билдәләне.\n— Былтырғы уҡыу йылында беҙ айырым мәктәп етәкселәренең ата-әсәләрҙән туған телде өйрәнеүҙән баш тартыуы тураһында ғаризалар йыйып алыу факттары менән осраштыҡ, — тине ул. — Шул уҡ ваҡытта ата-әсәләрҙән Мәғариф министрлығына туған телде өйрәнеүҙә уларҙың хоҡуҡтарын сикләүҙәре тураһында мөрәжәғәттәр йышайҙы. Ил етәкселеге мәғариф берләшмәһе алдына белемле генә түгел, рухи яҡтан үҫешкән, толерантлы шәхес тәрбиәләү бурысы ҡуя. Беҙ туған телдәрҙе өйрәнеүҙе ойоштороуҙа бик яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәштек һәм планканы төшөрөгә тейеш түгелбеҙ.


Республикала инвалид балалар һаны артҡан // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:12, 23 мая 2019 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 10 079 баланы тикшергәндән һуң 2 112-һе инвалид тип танылған. Өҫтәүенә уларҙың һаны 687 кешегә – 4,3% артҡан.\nРеспубликаның һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Максим Забелин һүҙҙәренсә, бәлиғ булмағандарҙың инвалидлыҡ сирҙәре араһында тыумыштан аномалиялар, нервы системаһы ауырыуҙары, психик ҡаҡшау, эндокрин системаһы сирҙәре күберәк.\nЧиновник «Һаулыҡ һаҡлау сәғәте» кәңәшмәһендәге докладында ҡыҙҙарҙың 61,1% һәм малайҙарҙың 38,9% беренсел инвалидлыҡ теркәлеүен дә билдәләне.\n«Һаулыҡ һаҡлау министрлығында балалар үлеме осраҡтарын асыҡлау өсөн махсус комиссия ойошторолған, — тине Забелин. — Эш 17 йәшкә тиклем биш этапҡа бүленгән».\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, республикала сабыйҙарҙың үлеме артҡан – 1000 сабыйға 6,6 бала. Артымды тәү сиратта тыуым кимәленең кәмеүе һәм үлемдең тыуымдан юғары булыуы менән бәйләйҙәр.\nШуны билдәләп үтәйек: «Һаулыҡ һаҡлау» милли проектында «Балалар һаулығын үҫтереү» федераль проекты бар. 2024 йылға тиклем төбәктәр балаларға медицина яраҙмы күрһәткәндә уңайлы шарттар булдырырға, сабыйҙар үлемен 4,7-гә тиклем (100 иҫән-һау тыуған балаға) кәметергә тейеш.\nТеги: инвалидлыҡ, һаулыҡ һаҡлау, милли проект, статистика


Биккузхина аыхылыу фнни-ззлнеу зше | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\nУҡыусыларҙың фәнни – эҙләнеү эштәре конкурсы\nӘбйәлилем – тыуған төйәгем ”\nӘбйәлил районының методик үҙәге\nАйһылыу Йәғәфәрова әкиәттәренең тылсым көсө\nБикҡужина Айһылыу Әмин ҡыҙы\nАсҡар гимназияһының 5 класс уҡыусыһы\nШәрәфетдинова Айгөл Сабирйән ҡыҙы\nТикшереү эшенең тезисы\nҒилми эштең темаһы: «Айһылыу Йәғәфәрова әкиәттәренең тылсым көсө»\nАвторы: Бикҡужина Айһылыу Әмин ҡыҙы.\nМәктәп: Т. Кусимов исемендәге Асҡар гимназияһы\nҒилми етәксеһе: Шәрәфетдинова Айгөл Сабирйән ҡыҙы\nЙүнәлеше: башҡорт теле һәм әҙәбиәте\nТикшеренеү эшенең маҡсаты һәм бурыстары:\n-Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы Йәғәфәрованың тормошон, ижад юлын, бигерәк тә әкиәттәрен өйрәнеү;\n-Әкиәттәренең тәрбиәүи әһәмиәтен, тылсым көсөн билдәләү;\n-Ижадына ҡарата тиҫтерҙәремдең ҡараштарын асыҡлау;\nАйһылыу Йәғәфәрова – яҡташ яҙыусы. Әкиәттәре аша изгелеккә, яҡшылыҡҡа ынтылабыҙ.\nТикшеренеү эшенең гипотезаһы:\nҮҙебеҙҙең данлыҡлы яҡташ яҙыусының әҫәрҙәренә ҡарата иғтибарҙы күберәк биреү аша, ижадына һөйөү, ҡыҙыҡһыныу, ихтирам булдырыу.\nДәрестәрҙә, ижади түңәрәк ултырыштарында, яҙыусы менән осрашыу аша Айһылыу Йәғәфәрованың тормош юлына, ижадына байҡау яһау. Уҡыусылар араһында уның әкиәттәренә ҡарата фекерҙәрен асыҡлау, һорауҙар үткәреү;\nҺығымта: Айһылыу Йәғәфәрованың әкиәттәре аша тормошта изгелеккә, уңыштарға, тик яҡшы сифаттарға өлгәшергә була. Уларҙың тылсым көсөнә беҙҙең ышанысыбыҙ арта ғына.\nАйһылыу Йәғәфәрова – киң билдәле яҙыусы, әкиәттәр оҫтаһы.\nАйһылыу Йәғәфәрова әкиәттәренең тылсым көсө.\nКиң билдәле әҙибә, һоҡланғыс шәхес, балаларҙың һәм ололарҙың яратҡан яҙыусыһы, оҫта әкиәтсе Айһылыу Йәғәфәрованың: «Минең әкиәттәремдә тылсым көсө шундай ҡөҙрәткә эйә, һәр ваҡыт изгелек өҫкә сыға, уларҙың һәр береһенең нигеҙенә тәрбиәүи мәғәнә һалырға тырышам », - тигән һүҙҙәренә тап булдым. Ғилми – тикшеренеү эшемдең исемен, уның әйткән һүҙҙәренән алып, темаһын билдәләнем..\nНи өсөн мин был темаға мөрәжәғәт иттем һуң?\nБеренсенән, Айһылыу Йәғәфәрова – минең яҡташым. Ул Әбйәлил районының гүзәл ҡосағында урынлашҡан Әхмәт ауылында тыуған, әлеге мәлдә Красная Башкирия ҡасабаһында йәшәй.\nИкенсенән, исеме әҙәбиәт һөйөүселәргә яҡшы таныш, ололар һәм балалар өсөн дә ижад иткән яҡташыбыҙға быйыл 65 йәш тулды.\nӨсөнсөнән, минең үҙемдең дә һәм класташтарымдың да Айһылыу Йәғәфәрова - яратҡан яҙыусыһы. Беҙ уның ижадын, айырыуса әкиәттәрен яратып уҡыйбыҙ, өйрәнәбеҙ һәм уның кеүек әкиәт яҙыу оҫталығы серҙәренә төшөнгөбөҙ килә.\nҮҙемдең алдыма ошондай маҡсаттар һәм бурыстар ҡуйҙым:\nАйһылыу Шәйхетдин ҡыҙы Йәғәфәрованың тормошон, ижад юлын өйрәнеү;\nҮҙе менән үткәрелгән осрашыуҙар, газета-журналдар аша уның эшмәкәрлеген мөмкин тиклем күберәк белергә ынтылыу;\nУның ижадына ҡарата тиҫтерҙәремдең ҡараштарын асыҡлау;\nНиндәй тикшеренеү алымдары маҡсатыма ирешергә ярҙам итте?\nДәрестәрҙә, ижади түңәрәк ултырыштарында Айһылыу Йәғәфәрованың тормош юлын, ижадын өйрәндек.\nГимназияла уның менән осрашыу үткәреп, беренсе тапҡыр әкиәт яҙыусыны күрҙек.\nКласташтарым, башҡа тиҫтерҙәрем араһында уның ижадына ҡарата һорау-яуап ойошторҙом.\n«Сәнскеле күлдәк», «Һайыҫҡан - почтальон», «Алтын тараҡ», «Һандуғас моңо», «Муйынса», «Тирмәкәй», «А.С.Пушкин әкиәттәре» буйынса тәржемәләре кеүек ижад емештәренә байҡау яһаным.\nТикшеренеү эше барышында мин ниндәй яңылыҡтар астым?\n- Айһылыу Йәғәфәрова ғүмере буйы ауылда балалар баҡсаһында ябай тәрбиәсе булып эшләп, баш ҡаланан – Өфөнән ситтә ижад итһә лә, ике тиҫтәгә яҡын китаптар сығара алған.\n- Сабый күңелле әҙибәнең әкиәттәре яҙылыуға яратҡан тәрбиәсе эше этәргес көс булған икән... Эшкә китеп барышлай ҙа, йә эштә саҡта ла шунда уҡ уйлап сығара алған ул әкиәттәрҙе. “Балалар баҡсаһында эшләмәй тороп, мин кескәйҙәр өсөн әҫәрҙәр ижад итә алмаҫ инем ”, - ти ул.\n- Уның күп кенә әкиәттәре халыҡ ижады традицияларына таянып, шул уҡ ваҡытта заманса яраҡлаштырылып яҙылған. Яңы образдар, яңы геройҙар индергән ул. «Ҡар яуамы?» әкиәтенән – Тайыштабан, «Нәҙекәйбил»дән- Нәҙекәйбил тигән бал ҡорто, «Ҡыҙылтүш»тән – Һарытүш менән Ҡыҙылтүш дуҫлығы, «Умырзая»нан – иркәләүсе Ҡояш, яңы тыуған Ҡуян, Ҡырмыҫҡа, Күбәләк, Умырзая, «Бәләкәй ҡайын»дан уңған Урман докторы Тумыртҡа һ.б. геройҙар беҙгә бигерәк тә оҡшай. Беҙҙең класс коллективы яратҡан яҙыусыбыҙҙың берәй әкиәтен сәхнәләштереү өҫтөндә эшләмәксе.\n- Әкиәттәренең һәр һөйләменә тиерлек һүрәт төшөрөп булыуын асыҡланыҡ. Уҡытыусы иғлан иткән һүрәттәр бәйгеһендә ихласлыҡ менән ҡатнаштыҡ. Класташтарым менән уның « Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар», «Тыңлауһыҙ сысҡан балаһы», « Сәнскеле күлдәк», « Һарысәс” әкиәттәренә иллюстрациялар төшөрҙөк.\n- Тиҫтерҙәремдән һорау алыуҙы ойоштороп, Айһылыу Йәғәфәрованың әкиәттәренең бик уҡымлы, тәрән мәғәнәле, тәрбиәүи йәһәттән ҙур көскә эйә икәнлеген билдәләнек. Яҡташыбыҙҙың әкиәттәре нимәгә өйрәтә һуң, тигән һорауға уларҙың яуаптары түбәндәгеләр булды:\n- Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар, әгәр берәйһе менән дуҫлашһаң, уның ҡәҙерен белергә, тоғро булырға, хәтерен ҡалдырмаҫҡа кәрәк;\n- Ауырлыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа, һәр саҡ алға барырға, ярты юлда туҡтап ҡалмаҫҡа саҡыра;\n- Әкиәттәрендә дөрөҫлөк, тырышлыҡтың еңеп сығыуы оҡшай;\n- Был донъя изгелек менән яуызлыҡтан тороуы, әммә яҡшылыҡтың һәр ваҡыт күберәк булыуы һәм уның еңеп сығыуы тураһында белдек;\n- Әкиәттәре беҙгә тәбиғәтте һаҡларға, тәләфләмәҫкә саҡыра;\n- Әкиәт геройҙары аша беҙ берҙәм, татыу, изге күңелле, тыңлаусан, яуаплы булырға, бөхтәлеккә һәм башҡа ыңғай сифаттарға өйрәнәбеҙ;\nШулай итеп, Айһылыу Йәғәфәрованың әкиәттәре аша үҙебеҙ өсөн күп яңылыҡтар, аҡыллы кәңәштәр, фәһемле өлгөләр алырға була тип һығымта яһаныҡ беҙ класташтарым менән.\n- Төрлө халыҡ әкиәттәрен, шиғырҙарын үҙебеҙҙең телдә кескәй уҡыусыларға еткереүсе лә икән Айһылыу апайыбыҙ! Бығаса тәржемәселәребеҙ баҙнат итмәгән бөйөк рус яҙыусыһы А.С.Пушкиндың әкиәттәрен башҡортсаға ауҙарған да ҡуйған ул! Бының өсөн Айһылыу Йәғәфәроваға 10 йыл эшләү кәрәк булған. Был әкиәттәрҙе беҙ класс менән өҙөктәрен уҡып, уларҙың шул тиклем еңел, шыма уҡылыуын билдәләнек. Әйтерһең, Пушкин үҙе башҡортса яҙған. Ә беҙ уның алтын балығының башҡортса һөйләшеүенә эй ҡыуандыҡ!\nӘ тәржемә эшенә нисек ылығып киткән һуң талантлы яҙыусы? Бының осраҡлы булмауын мин газетала үҙе биргән ҡыҙыҡлы мәғлүмәттән яуап алдым. « Бала саҡта Мөхәррәм ағайым Пушкиндың «Салтан батша хаҡында әкиәт»ен алып ҡайтты. Уҡыйым-уҡыйым, урыҫса булғас ни, бер ни ҙә аңламайым. Һүрәттәрен һыйпай-һыйпай: «Пушкин ағай, һин нишләп башҡорт түгел, башҡортса яҙһаң, аңлар инек», - тип илап ултырғанымды хәтерләйем. Мәктәптә урыҫ теленән Мария Осиповна уҡытты. Етенсе класта инем, буғай. Урыҫса аҙ-маҙ һупалайбыҙ. Әлеге лә баяғы Александр Пушкиндың « Алтын балыҡ тураһында әкиәт»ен үтәбеҙ. «Балалар, ә һеҙ Алтын балыҡтан нимә һорар инегеҙ?» - ти уҡытыусы. Кемдер ебәк күлдәк, яулыҡ һорарға теләй. Заманы ла шундай бит, кейемгә ҡытлыҡ. Малайҙар велосипед хаҡында хыяллана. Мин исемлектә иң аҙаҡ торам, сират иң һуңынан етте. «Пушкин әкиәттәренең башҡортса булыуын теләр инем», - тип яуапланым. Шул тиклем уҡығым килгәнен үҙем генә беләм”. Был хыялын тормошҡа ашырып, бөгөнгө көндә минең кеүек күпме тиҫтерҙәремде үҙебеҙҙең телдә уҡыу бәхетенә ирештергән ул Айһылыу Йәғәфәрова!\nМинең был хеҙмәтем – әлегә тәүгеһе генә әле. Әммә мин һоҡланғыс әкиәтсенең әҫәрҙәрен бынан һуң да өйрәнәсәкмен тигән фекерҙәмен. Айһылыу Йәғәфәрованың әкиәттәрендә тылсым көсө көслө булып, һәр саҡ изгелек еңгән кеүек, беҙҙең дә тормошта шулай булһа ине тип, барыһына ла яҡшылыҡ ҡына теләйем мин.\nӘкиәттәренән тыш йәшәй алмаған әкиәт оҫтаһы, бала күңелле Айһылыу Йәғәфәрова бына шундай үҙенең әкиәт иле тормошонда һәр ваҡыт беҙҙең менән бергә ҡалып йәшәһә ине...\nР. Ураҡсина – «Әкиәт илендә ҡалам», «Ағиҙел» журналы, №8, 1998й.\nФ. Шәмсетдинова – «Мин әкиәтһеҙ йәшәй алмайым...», «Осҡон» гәзите, 17.09.1998й.\nТөрлө йылдарҙа сыҡҡан китаптары.\n← Бикеева а.с. Вступление к серии статей мы устали Бикоба нагаы →


Элвин Грей тураһында фильм төшөргәндәр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЭлвин Грей тураһында фильм төшөргәндәр\n13:08, 5 марта 2019 Мәҙәниәт\nФото: фильмдан скриншот\nЭлвин Грей тураһында фильм төшөргәндәр Фото: фильмдан скриншот\nӨФӨ, 2019 йыл, 5 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nИнтернет киңлектәрендә «Элвин Грей: Хыялға юл» документаль фильмын ҡарарға мөмкин. Ул башҡорт һәм татар эстрадаһы йондоҙо Радик Юлъяҡшинға бағышланған.\n«Бер ҡасан да минең турала фильм төшөрөрҙәр тип уйламағайным... Командамдан көтөлмәгән бүләк. Күңелемә үтеп инде. «Хыялға юл» — һеҙҙең менән бергә барған юл ул», — тип яҙған артист үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәһендә.\n40 минутлыҡ фильмды Ранил Ғилметдинов төшөргән. Фильм авторҙары тәүҙә Өфөнөң күренекле шәхестәре — Владимир Спиваковты, Земфираны, Юрий Шевчукты атай һәм улар рәтенә Элвин Грейҙың да исемен индерә: «Башҡортостандың баш ҡалаһы музыка донъяһына тиҫтәләрсә һәләтле башҡарыусыны бүләк итте. Уларҙың береһе — ябай Черниковка малайы».\nФильмға башҡарыусының популяр йырҙары, шулай уҡ уның ижад хаҡында монологтары ингән. Кадр артындағы тауыш Радик Юлъяҡшиндың биографияһы менән таныштыра.\nТеги: кино, Элвин Грей, Радик Юлъяҡшин


Өфөлә «Медицина-2011» махсус күргәҙмә-форумы үтәсәк\n7 Сентябрь 2011, 14:25\n4-6 октябрҙә Өфөнөң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында «Медицина-2011» ХХ Халыҡ-ара махсус күргәҙмә-форумы үтәсәк. Уны ойоштороусылар —Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, "БашЭКСПО" күргәҙмә үҙәге, "Медтехника" дәүләт унитар предприятиеһы. Илдең һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә инновацион технологияларҙы ҡулланылышҡа индереү һәм тәжрибә уртаҡлашыу форум маҡсаты булып тора.\n«Башинформ» агентлығына төбәктең Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, медицина форумы сиктәрендә Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың алдынғы белгестәре ҡатнашлығындағы фәнни-ғәмәли конференциялар планлаштырылған. Был ҙур сара барышында сарала ҡатнашыусылар көнүҙәк проблемаларҙы тикшерәсәк.\nБынан тыш, 100-гә яҡын етештереүсе фирма күргәҙмәлә диагностик приборҙар, лаборатория ҡорамалдары, инструменттар һәм фармацевтика продукцияһын тәҡдим итәсәк.


Октябрьский ҡалаһында йәшәүселәр төҙөкләндереләсәк объектты үҙҙәре һайлай - Bash.News\nОктябрьский ҡалаһында йәшәүселәр төҙөкләндереләсәк объектты үҙҙәре һайлай\nОктябрьский ҡалаһында йәшәүселәр төҙөкләндереләсәк объектты үҙҙәре һайлай https://bash.news/news/98397_oktyabrskij_alaynda_jshselr_tklnderelsk_obektty_re_ajlaj\n"Уңайлы ҡала мөхите". Был милли проектта ҡатнашыу Октябрьский ҡалаһында йәшәүселәр өсөн киң мөмкинлектәр аса. Граждандар интернет тауыш биреү буйынса төҙөкләндереләсәк объектты үҙҙәре һайлай. Һуңынан күпселек тауыш йыйған проектҡа ярашлы эш башлана.\n60-сы йылдарҙа геофизик ойошмаһы йәштәре тарафынан төҙөлгән сквер тиҙҙән танымаҫлыҡ булып үҙгәртеп ҡороласаҡ. Бында ҡала халҡының барлыҡ теләктәре иҫәпкә алынған. Ял итеү эскәмйәләре, спорт һөйөүселәргә йәйәүлеләрҙән айырым велосипед юлдары, бала-сағаға заманса уйын майҙансыҡтары.\nИлмир Сәлмәнов, баш инженер: “Скверҙа капиталь ремонт башҡарыуҙа 10 берәмек техника, 40 хеҙмәткәр йәлеп ителгән. Ағастар тәртипкә килтерелә, брусчатка түшәлә, эштәр 10 июлгә тамамланасаҡ”.\nИртә таңдан алып ҡояш байығансы, ҡала үҙәгендә урынлашҡан скверҙа эш туҡтауһыҙ бара. Төҙөкләндереүсе ойошма йәйге аяҙ көндәрҙең минутын да әрәм итмәй, мөмкин тиклем һөҙөмтәле ҡулланырға тырыша.\nВенер Хәбибрахманов, төҙөлөш участкаһы мастеры: “Ун көн дауамында ямғырҙар грунт ташырға ҡамасауланы. Беҙ ул мәлдәрҙә ваҡ эштәр башҡарҙыҡ. Ауырлыҡтарҙы бер нәмәгә ҡарамай еңеп сығырбыҙ тип уйлайым”.\nБерҙәм тауыш биреү көнөдә ҡала халҡы капиталь ремонт үткәреләһе объекттарҙы үҙҙәре һайлаған. Геофизиктар паркын төҙөкләндереү проекты тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса икенсе урынға сыҡҡан. Йәмәғәт биләмәһе ҡаланың тарихи үҙәгендә урынлашҡан. Был скверҙа капиталь ремонт үткәреү ҡала халҡының тормошон уңайлыҡтар менән тәьмин итер тип көтөлә.\nШамил Фәррәхшин, Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары: “Бында ремонт июль баштарына тамамланасаҡ. Яҡтыртыу ҡорамалдары ла тулыһынса ҡайтартылды. Ҡойма ямғырҙар эштәрҙе бер ни тиклем тотҡарлауға ҡарамай,подрядсы ойошма тырышып эшләй”.\nГеофизиктар скверын төҙөкләндереүгә ҡаҙнанан 12 миллион һум аҡса йүнәлтелгән. Был сквер капиталь ремонт үткәндән һуң ҡаланың иң күркәм урынына әйләнәсәк,ти, төҙөүселәр.\n"Уңайлы мөхит" проекты Октябрьский халҡына ошо скверҙа капиталь ремонт үткәреү мөмкинлеге биргән. Июль баштарына ҡала кешеләре был скверҙа ял итә, спорт менән шөғөлләнә аласаҡ.\n22:59, 09 июл\n00:18, 09 июл


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙЫРЛЫ ДОНЪЯ - НУРЛЫ ДОНЪЯ - 2021 - Мәҡәләләр\nБер-беребеҙгә хәүефләнеп, шикләнеңкерәп ҡарап йөрөгән мәлдә, сибайҙарҙы йоҡоһонан уятҡандай, билдәле йырсы Айгөл Әсәҙуллинаның соло-концерты гөрләп уҙҙы. Әбйәлилдән килеп еткән ата-әсәһенә, туғандарына, күрше-тирәһенә рәхмәт, яратҡан йырсыларына ышаныслы терәк булып, уны ҡотлауҙарға, гөл-сәскәгә күмделәр. Сибай концерт-театр берекмәһе етәкселеге, ижадташ коллегалары тамашаны юғары сәнғәт кимәленә күтәрҙе. Һүҙҙе ошо нурлы сараның төп геройы Айгөлгә бирәйек. Ни тиһәң дә, концертты йылы килеш ҡарап ҡына баһа биреп була, хис-тойғоларҙың ташҡан мәле лә тамаша залында көслөрәк була. Икмәк тәмен бешереүсе ашаусыға ҡарағанда яҡшыраҡ белә.\n- Йырсы булыу хыялы бала сағымдан оҙатып йөрөй. Тәү тапҡыр атайым менән сәхнәгә сығыуым хәтеремә ныҡ уйылып ҡалған. Йырҙың беренсе куплетын йырланым да һүҙҙәрен оноттом. "Әй, ҡалған яғын оноттом", - тигәс, әллә көлөп, әллә йәлләп, дәррәү ҡул саптылар. Тауышым көслө булғас, атайым киләсәгемде шул саҡта уҡ күҙаллағандыр инде. Ул - Ҡыш бабай, ә мин һәр йылдың башланғысы - Яңы йыл образында сыға торғайныҡ. Ижад юлым шулайтып атайым менән бергә йөрөп башланды. Әсәйем дә йырлай минең. Тауышы көслө түгел, әммә бик моңло. Атайымдың бер туған апайҙары ла бынамын тигән йырсылар. Миңә лә тыумыштан һалынғандыр инде ул һәләт. Бала саҡтан уҡ башҡа һөнәрҙе күҙ алдына ла килтермәнем. Бишенсе класҡа, имтихандарҙы һәйбәт тапшырып, Өфөләге Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге гимназияға вокал һәм фортепьяно класына уҡырға индем һәм ете йылым музыкаль мәктәптә үтте. Тәнзилә Үҙәнбаева класында халыҡ йырҙарын өйрәндем. Фортепиано буйынса ла гел "биш"кә өлгәшә инем. Музыка уҡытыусыһы һөнәрен һайларға ла булыр ине, әммә йыр үҙенә тартты. Бигерәк тә Лилиә Ишемйәрованың башҡарыуындағы йырҙар оҡшай торғайны. Уны тыңлап йөрөй торғас, тауышым уныҡына оҡшай башланы хатта. Әле миңә Римма Амангилдинаның тауышы оҡшай. Яҡташым булараҡ та үҙ күрәм, үҙен сәхнәлә тотоуы, баҫалҡылығы һоҡландыра. Уның менән концерттарҙа, төрлө сараларҙа осрашып аралашып торабыҙ. Фәнил ағайым да, еңгәй ҙә бейеүселәр. Әртистәр заты инде беҙ!\nӨфөнән һуң Сибай музыка училищеһының өсөнсө курсына Мусин Джон Әхмәт улы класына алдылар. Уҡыуҙы ҡыҙыл диплом менән тамамлап, 2002 йылдың авгусында Сибай филармонияһына эшкә килдем. Биш йылдан Стәрлетамаҡ филармонияһына саҡырҙылар. Унда ла шул сама эшләгәндән һуң, Өфөгә "Мираҫ" ансамбленә күстем. Күңелем кире Сибайға тартыла башланы һәм эшемде тәүге ижад йортомда дауам итәм. Ижадымдың сәскә атҡан мәлендә билдәле композитор Салауат Низаметдинов иғтибар итте, тауышымды оҡшатҡас, уның менән хеҙмәттәшлек башланғайны, тик ул арабыҙҙан баҡыйлыҡҡа күсте.\n"Башҡорт йыры" проекты йәштәргә популярлыҡ яулауға, телевидение аша эфирға сығыуға, ҙур аудиторияға күренеүгә ныҡ ярҙам итә. Рита Өмөтбаеваға был йүнәлештә ҙур эштәр башҡарыуы өсөн һәйкәл ҡуйырлыҡ. Экранға сыҡҡас, ижадҡа ҡарата мөнәсәбәт үҙгәрә, үҙ-үҙеңә ситтән ҡарап, етешһеҙ яҡтарың күренә. Шул проектта ҡатнашҡандан һуң мин, мәҫәлән, ябыға башланым. Был тышҡы яҡтан, ә бит уның күҙгә күренмәгән күңел торошо ла бар: халыҡ йырҙарына мөнәсәбәт үҙгәрә, халыҡ йырын йырламаған йырсы йырсы түгел, тигән аксиоманы тулыһынса аңлайһың. Соло-концертымда тауышыма тура килгән "Баяс" тигән халыҡ йырын, сәхрәләрҙә йырлағандай, бер ниндәй музыкаль оҙатыуһыҙ башҡарам.\nБыл минең тәүге соло-концертым. Ошоға тиклем ашыҡманым, сөнки ниндәйҙер етди әҙерлек булырға тейешен аңлайым. Минең турала тамашасы әҙме-күпме белергә тейеш бит. Ун йылдан ашыу сәхнәлә булыуым, ижад итеүем быға этәргес бирә, халыҡ алдына ижад юлым башланғандан алып башҡарған йырҙарым менән сыҡҡым килә. Йыр һайлағанда һүҙҙәре оҡшаһа, мин уға сат йәбешәм, шул көндә үк һүҙҙәрен дә ятлайым, көйөн дә өйрәнәм. Әгәр йыр йөрәгемә ятмаһа, һүҙҙәре лә батмай, көйө лә һеңмәй репертуарымдан төшөп ҡала. Үҙеңә оҡшаһа, халыҡҡа еткереүе лә еңел бит ул.\nТырышам, үҙемде ялҡау тимәҫ инем, эшсән мин. Мәҫәлән, бешеренергә яратам, балаҡайҙарым тәмле ашаһын, матур кейенһен, тип тырышам. Мәҙәниәт өлкәһендә хеҙмәт иткәс, бөтәһенә лә өлгөрөргә тейешмен, тип иҫәпләйем. Бөтә ғүмерем, бөтә тормошом - йыр булғас, хыялым тормошҡа ашты, тиһәм дә була. Икенсе өлкәлә лә эшләй алыр инем, әммә йыр иле ебәрмәй мине. Һәр бер кешенең үҙенә генә хас һәләте була. Минеке - сәхнә һәм йыр! Концертым "Айгөл иле", тип аталыуы ла бушҡа түгел: булмышымды, яҙмышымды, тормошомдо сағылдыра, мин нисекмен, шуны йырҙар аша күрһәтә. Әҙерлек күптән башланғайны ла, төрлө сикләүҙәр арҡаһында кисектерелә килде. Аллаһҡа шөкөр, мөҙҙәте етте, шуға күрә бер ҙә ҡаушамай, әҙерлек менән сығам тамашасым алдына. Донъялар имен тоһон, тыуған яҡтарҙа ла күрһәтербеҙ, тигән өмөттәмен. Халыҡтың һөйөүен яулар өсөн күп эшләргә кәрәк икәнен яҡшы аңлайым. Тамашасылар ихласлыҡты бик нескә тоя, фонограммаға ҡушылып, ауыҙ асып ябыу кәрәкмәй уға. Ундай концертты радионан тыңлап, йә телевизорҙан ҡарап була. Концерттың музыкаль етәксеһе Рәмил Париж улы Туйсин әйтмешләй: "Тик тере тауыш булырға тейеш, халыҡты ла, үҙеңде лә алдама".\nЯҙылған: 10.12.21 | Ҡаралған: 223


Ветерандар сафҡа теҙелде\nСыуаҡ бер көн...\nБыл бит Еңеү көнө!\nНурға сумды бөтә ер йөҙө.\nҺәм шул көндө\nҺалмаҡ ҡына атлап\nВетерандар сафҡа теҙелде.\nЙыйылдылар улар иҫләр өсөн\nАуырлығын үткән һуғыштың.\nСөнки улар бар ғүмерен биреп\nТыныс тормош өсөн алышты.\nХәҙер улар һирәк кенә ҡалған --\nБармаҡ менән генә һанарлыҡ.\nҺәр ветеран лайыҡ бит ул\nТарих биттәрендә ҡалырлыҡ.\nҠартайғандар... Ләкин һаман ныҡтар,\nБирешмәйҙәр тормош еленә.\nСөнки улар һөрөп сығарғандар\nДошмандарҙы илдең сигенән.\nБыл бит Еңеү көнө.\nВетерандар сафҡа теҙелде...\nУлар һаман сафта атлар һымаҡ\nТыныслығын һаҡлап илемдең.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 20:54 Комментариев нет:\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 20:52 Комментариев нет:\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының төбәк бүлексәһе Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 67 йыллығын байрам итеүгә арналған саралар барышында 8-9 майҙа “Полкташыңа шылтырат” республика акцияһы үткәрә.\nБыл көндәрҙә Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, тыл хеҙмәтсәндәренә, хәрби бәрелештәрҙә ҡатнашыусыларға һәм инвалидтарына донъяның төрлө тарафтарында йәшәгән полкташтарына, яҡындарына һәм туғандарына бушлай шылтыратыу мөмкинлеге бирелә. Акцияла ҡатнашыусылар 8-9 майҙа телефон номерҙары менән “Билайн” кәрәҙле бәйләнеш салонына (Баймаҡ ҡалаһы, С.Юлаев проспекты, 17) йәки 9 майҙа тантаналы сара барышында ҡаланың үҙәк майҙанына ҡуйыласаҡ күсмә пунктҡа мөрәжәғәт итә ала.\nАкция “Вымпелком” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең “Билайн” сауҙа маркаһы ярҙамы менән республикабыҙҙың 13 ҡалаһында, шул иҫәптән Баймаҡта ла ойошторола.\nЕңеү байрамы айҡанлы Башҡортостан Сауҙа Ассоциацияһы Башҡортостан Республикаһының сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты менән берлектә “Хәтер” тип аталған акция иғлан итте.\nУға ярашлы, республика буйынса 8-9 майҙа магазиндарҙа һәм халыҡҡа көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү предприятиеларында ветерандарға һәм уларға тиңләштерелгән кешеләргә бөтә тауарҙарға һәм хеҙмәттәргә ташлама эшләнәсәк. Акцияла ҡатнашыусы предприятиеларҙың тышҡы яғына акция үтеүе тураһындағы берҙәм өлгөләге плакат эленә. Шулай уҡ эстәге мәғлүмәт стендтарында конкрет предприятие тарафынан бирелгән ташлама күләме, ташламалы тауарҙар һәм хеҙмәттәр тураһында мәғлүмәт ҡуйыла.\nБеҙҙең ҡала һәм район ветерандары өсөн 8-9 май көндәрендә “Дарья”, “Виктория”, “Ольга”, “Любава”, “Орфей”, “Идея”, “Баймаҡ” ҡулланыусылар йәмғиәтенең, Баймаҡ икмәк заводының барлыҡ магазиндары, “Диниә” бөҙрәханаһы ташлама менән эшләйәсәк. Тик үҙегеҙ менән ветеран таныҡлығығыҙҙы алырға онотмағыҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 20:51 Комментариев нет:\nЛьготалы кредит кәрәкме?\nБәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтың өҫтөнлөклө йүнәлештәрен үҫтереүҙе дәртләндереү маҡсатында БР Хөкүмәтенең 2010 йылдың 8 февралендәге 35-се ҡарары менән минималь ставка, йәғни йылына 8 процент менән кредит биреү өсөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын һайлап алыу тәртибе раҫланды.\nБәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын конкурс комиссияһы тарафынан асыҡ конкурста еңеүсе кредит ойошмалары – “Акибанк” акционер коммерция ипотека банкы һәм “Башкомснаббанк” акционер коммерция банкы кредитлаясаҡ.\nКредит 3 айҙан 3 йылға тиклем түбәндәге маҡсаттарҙа бирелә:\nминималь ставка, йәғни йылына 8 процент менән кредит биреү өсөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын һайлап алыу тәртибендә ҡаралған эшмәкәрлек төрҙәрен үҫтереү өсөн файҙаланылған ҡорамалдар һатып алыу, алып барыу һәм монтажлау өсөн;\nминималь ставка, йәғни йылына 8 процент менән кредит биреү өсөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын һайлап алыу тәртибендә ҡаралған эшмәкәрлек төрҙәрен үҫтереү өсөн файҙаланылған ҡорамалдарҙы урынлаштырыу өсөн производство биналарын реконструкциялау.\nКредит суммаһы – 5 миллион һумға тиклем. Документтарҙы 2012 йылдың 11 майына сәғәт 12-гә тиклем тапшырырға кәрәк.\nБелешмәләр өсөн телефон: 3-17-46, 3-10-15.\nЭлектрон адрес: sektorTiP@yandex.ru, 303econ@rambler.ru.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 20:49 Комментариев нет:\n«Илебеҙ һуғыш утын күрмәһен»\nАҡ һаҡаллы, сабыр ҡарашлы, һәр кемде мөләйем сәләмләгән был олатайҙы Баймаҡ вокзалында йыш осратырға була. Ул—Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Йыһанур Әхмәт улы Маннапов. Йәшлеген аяуһыҙ яу һынаған, иптәштәрен юғалтыу ҡайғыһын кисергән аҡһаҡал вокзалға ауылдаштарын осратып һөйләшеү өсөн сыға. Ғүмере ергә бәйле кеше олоғайғас ҡала еренә күсенһә лә, тыуған ауылын, тупрағын һағына.\nЙыһанур Әхмәт улы 1926 йылдың 8 апрелендә Түбәнге Иҙрис ауылында донъяға килә. Тиҫтерҙәре менән бер рәттән оло теләк менән мәктәптә уҡый, киләсәккә ҙур өмөттәр бағлап йәшәй. Әммә бар яҡты хыялдарҙы һуғыш ғәрәсәте селпәрәмә килтерә. Үҫмер колхозда төрлө эштә эшләй. Тырыш егет һынатмай, тырышып хеҙмәт итә. Йәшлегенә ҡарамаҫтан, һуғышҡа ашҡына. Теләге—бар ауылды илатҡан, “ҡара ҡағыҙ” алып һығылып төшкән апай-еңгәйҙәр өсөн фашистан үс алыу була.\n1943 йылдың ноябрендә Ҡыҙыл Армия сафына алына. Һуғышҡа ашҡынған егеткә тәүҙә снайперҙар мәктәбендә уҡырға тура килә. Артабан Йыһанур Әхмәт улы Беренсе, Икенсе Прибалтика, Ленинград фронтында немец илбаҫарҙарына ҡаршы аяуһыҙ һуғыша. Ул артиллерист булып 907-се артполкта хеҙмәт итә. Үлем янында ғына йөрөһә лә, илде фашистарҙан тиҙерәк азат итеү теләге менән янғанға ҡурҡыуҙы белмәй. Шуға күрә лә йәш һалдат “Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.\n“Еңеүҙе Кеннигсберг ҡалаһында ҡаршыланым. Беҙҙең йөрәктәге шатлыҡты, күңел ашҡыныуҙарын һүҙ менән һөйләп килештерерлек түгел. Нисәмә йылдар буйы халҡыңды ыҙалатҡан, уны ас-яланғас ҡалдырған, иптәштәремде йәшләй гүр эйәһе иткән дошманды еңеү донъялағы иң оло бәхетем булғандыр”, – тип хәтерләй хөрмәтле ветеран.\nЙыһанур Әхмәт улы тыуған яҡтарына 1952 йылда ғына әйләнеп ҡайта. Ғүмер буйы балта оҫтаһы булып эшләп, бихисап кешеләрҙе ҡыуандыра ул. Артабан 17 йыл Ирәндек буйында мал көтә. Исеме Почет таҡтаһынан төшмәй. Батыр яугир тыныс тормошта ла һынатмай, иң яуаплы, талапсан, аҡыллы, алмаштырғыһыҙ хеҙмәткәр булып таныла. Тормош иптәше менән 5 ул, 5 ҡыҙға ғүмер бүләк итә. Хәҙерге ваҡытта уларҙың һәр береһе тормошта үҙ урынын табып, кәрәкле һөнәр эйәләре булып, бик матур, етеш донъя көтә. Ветеран үҙе өлкән улы, килене менән бик татыу, һоҡланғыс ғүмер итә.\nЙыһанур Әхмәт улы намаҙҙарын ҡалдырмай, әҙәм балаһына иман, әҙәп юлдаш булыуын теләй. Ейән-ейәнсәрҙәрен, бүлә-бүләсәрҙәрен һөйөп бәхетле йәшәгән ветерандың күкрәген бихисап яу һәм хеҙмәт наг-радалары биҙәй. Ул сәйәсәт менән танышып бара, ил, республика киләсәге өсөн яна.\nХөрмәтле ветеранға ысын күңелдән ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, тик бәхет нурҙарына сорналып йәшәүен теләйбеҙ. Ватанын һаҡлаған аҡһаҡалдың: “Илебеҙ башҡа бер ҡасан да һуғыш утын күрмәһен” тигән изге теләге тормошҡа ашһын.\nБерлинды алған герой\n10 апрелдә Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһарманы, полк командиры, гвардия полковнигы, бихисап наградалар кавалеры, данлыҡлы яҡташыбыҙ Исхаҡ Иҙрис улы Ғүмәровтың тыуыуына 100 йыл тулды. Берлинды штурмлауҙа хәл иткес роль уйнаған һәм Гитлерҙың империя канцелярияһын алған башҡорт командирының хәрби юлы һоҡланғыс һәм ул беҙҙә ҙур ғорурлыҡ тойғоһо уята. Башҡорт полководецының батырлыҡтары тураһында күп яҙылһа ла, тормош юлы тулыһынса өйрәнеп бөтөлмәгән. Быны түбәндәге бер факт та дәлилләй.\nБөйөк Еңеүҙең 67 йыллығын билдәләүгә һанаулы көндәр ҡалғас, И.Ғүмәровтың хәрби юлына бәйле яңы мәғлүмәттәр асыҡланды. Яҡта-шыбыҙ, бөгөн Өфөлә йәшәүсе журналист-эҙәрмән Рима Нурый ҡыҙы Буранбаева оҙаҡ йылдар алып барған тикшереү-эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһен-дә Исхаҡ Иҙрис улының һуғышта күрһәткән батырлыҡтары, оҫта етәкселек иткәне өсөн бер түгел, өс (!) Ленин орденына лайыҡ булғанлығын иҫбатлай. Архивта быны раҫлаусы тейешле документтар ҙа табыла.\nИсхаҡ Ғүмәров был юғары наградаға иң тәүҙә 1942 йылда, аҙаҡ 1945 йылдың 21 ғинуарында һәм 18 майында тәҡдим ителә. Наградаға тәҡ-дим ителгән документтарҙа яҡташыбыҙ оҫта командир, ҡурҡыу белмәҫ ҡаһарман яугир булараҡ билдәләнә.\nШуныһы ла мәғлүм: Берлинды алғандан һуң Исхаҡ Иҙрис улы илдең иң юғары наградаһына – Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим ителә. Әммә ни сәбәптәндер Ғүмәровҡа был исем дә, өс Ленин ордены ла бирелмәй ҡала. Үкенесле, әлбиттә... Ә бит Гитлерҙың империя кан-целярияһын башҡа бер милләт вәкиле лә түгел, ә тап башҡорт егете, Баймаҡ ҡаһарманы Исхаҡ Ғүмәров ҡына ала! Нәҡ уның батырлығы, оҫта етәкселек итеүе һөҙөмтәһендә Берлинда Бөйөк Еңеүҙең тәүге байрағы ҡаҙала.\nБелеүебеҙсә, генерал Миңлеғәле Шайморатовҡа Рәсәй Геройы исемен биреү буйынса акция киң йәйелдерелгәйне. Ә бит Исхаҡ Ғүмәров үҙенең хәрби батырлыҡтары менән унан бер ҙә ҡайтыш түгел, ул да ошондай баһаға күптән лайыҡ. Тимәк, Исхаҡ Иҙрис улының хәрби юлын һәм ҡаҙаныштарын төптәнерәк өйрәнеп, уға бирелгән наградаларҙы юллап алыу буйынса эш башларға күптән ваҡыт. Был изге эшкә власть органдары, республика йәмәғәтселеге, баймаҡтар әүҙем ҡушылыр, тип өмөтләнәйек. Сөнки Исхаҡ Ғүмәров – Баймаҡ ҡына түгел, ә бөтә Рәсәй Геройы!\nҠартатайҙар ейәндәрен һөйһөн\nБөйөк Ватан һуғышы бөтөүгә 67 йыл үтһә лә, һаман да үҙәктәрҙе өҙә. Минең улдарым ҡартатай наҙынан, аҡыллы һүҙҙәренән, кәңәштәренән мәхрүм булды, ҡартатайһыҙ үҫтеләр. Сөнки уларҙың ҡартаталарын ҡәһәрле һуғыш урланы.\nҠайным – иптәшемдең атаһы Әхмәтсафа Мөхәмәтйән улы Юнысбаев – 1924 йылда Баймаҡ районы Шәмсел ауылында донъяға килә. Ул бик иртә етем ҡала һәм хеҙмәт юлын 12 йәшендә генә ат көтөүсеһе булып башлай. 1942 йылда 18 йәшлек кенә егет үҙ теләге менән фронтҡа китә. Һуғыш яланында 1943 йылда ул Коммунистар партияһы сафына инә. Ленинград йүнәлешендә һуғышҡан, Литва, Эстония, Латвияның бик күп ауыл-ҡалаларын немец фашистарынан азат итеүҙә ҡатнашҡан. Фронтта күрһәткән батырлыҡтары өсөн Әхмәтсафа Мөхәмәтйән улы Юнысбаев күп орден-миҙалдар менән наградлана һәм 1946 йылда ғына тыуған яғына әйләнеп ҡайта.\nҺуғыштан һуң ҡайным тыуған ауылында көтөүсе, тракторсы, комбайнсы, агроном булып эшләй, сиҙәм ерҙәрҙе күтәреүҙә әүҙем ҡатнаша. Ҡайҙа ғына, ниндәй генә вазифала эшләмәһен, Әхмәтсафа Мөхәмәтйән улы юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә. Ул тырыш хеҙмәте өсөн бик күп орден-миҙалдар менән бүләкләнә, күп тапҡыр депутат итеп һайлана.\nӘхмәтсафа Мөхәмәтйән улы ҡәйнәм менән 11 бала тәрбиәләгәндәр. Балаларын эшһөйәр, намыҫлы, кешелекле итеп үҫтергәндәр. Хәмиҙә һәм Әхмәтсафа Юнысбаевтарҙың нәҫелен хәҙерге көндә 40 ейәне, 29 ейәнсәре дауам итә.\nӘ минең атайым – Ирғәле Шаһиғәле улы Ҡотлоғәлләмов – 1914 йылда Иҫке Сибай ауылында тыуа. Өс йәштә әсәйҙән, ете йәштә атайҙан етем ҡала. Етемлектең бөтә ауырлығын үҙ елкәһендә татыған атайым, армиянан ҡайтҡас, Ғәле ауылынан Рәхимә Ғилман ҡыҙы Карасоваға (1921 йылғы) өйләнә. Йәш ғаилә башлығы шофер булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та Ирғәле Шаһиғәле улы һуғышҡа китә, ул Алыҫ Көнсығышта булған. 1943 йылда Курск дуғаһындағы алышта ҡатнаша. Ҡаты һуғыштарҙа атайымдың аяғы яралана. Госпиталдә бик оҙаҡ ята, аяғын ҡырҡтыра. 1944 йылда тыуған яғына әйләнеп ҡайта.\nАтайым иҫәп-хисапҡа бик шәп була. Һуғыштан һуң Баймаҡта инвалидтарҙы бухгалтерлыҡҡа уҡыталар. Атайым да уҡып, совхозда хисапсы, бухгалтер, аҙаҡ кассир булып эшләй. Хатта хаҡлы ялға сыҡҡас та совхозда ҡарауылсы булған. Атайым ул үҫтергән, өй һалған, өйөн уратып ағас үҫтергән. Рәхимә һәм Ирғәле Ҡотлоғәлләмовтар 9 балаға: 5 ул, 4 ҡыҙға ғүмер биргәндәр, намыҫлы, эшлекле, ғәҙел итеп тәрбиәләгәндәр. Атайымдың ғорурлығы булып 13 ейәне, 17 ейәнсәре үҫә.\nҠайным Әхмәтсафа Мөхәмәтйән улы менән атайым Ирғәле Шаһиғәле улы икеһе лә бик иртә, 67 йәшендә генә мәрхүм булды (ауыр тупраҡтары еңел булһын). Әгәр ҡәһәрле һуғыш булмаһа, алған яралары ыҙалатмаһа, бәлки, уларға ла ейәндәрен күрергә насип булыр ине. Минең балаларым ҡартаталарын тик фотоларҙан, хәтирәләрҙән генә беләләр. Бала тәрбиәләүҙә ғаиләлә өлкән быуындың булмауы ныҡ һиҙелә. Ҡартатайлы малайҙарҙың таяныр кешеләре булыуына, йор һүҙле, аҡыллы булып үҫеүенә ҡыуанырға ғына ҡала.\nТыныс тормоштоң ҡәҙерен белеп\nҺуғыш малайҙары... Үҫмер генә мәлендә атайҙары, ҡартатайҙары урынына баҫып, көн-төн бил бөккән, әсәһе, апай-һеңлеләрен йыуатҡан, көн һайын ҡулына ҡорал алырға хыялланған йәш егеттәр. Илебеҙҙең аяҙ таңы атыуында уларҙың да өлөшө бик ҙур.\nӘбүзәр Әбүбәкер улы Ишморатов 1927 йылда Һәмән ауылында донъяға килә. Алты класты тамамлағас, туған колхозында эш башлай. Тиҙҙән алһыу таңдар, яҡты хыялдарҙы ҡара һөрөм ҡаплай. Бар илде ҡан илатып Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Әле быуыны нығынып та етмәгән үҫмер Әбүзәргә тиҫтерҙәре менән бер рәттән ауыр эшкә тотонорға, атайҙарының хеҙмәт урынын алырға тура килә. Ауылдың ҡото китә, көн дә һәр ғаиләне яуҙағыларҙың иҫән-һаулығы борсой. Ҡайғылы йөҙлө почтальондарҙы күрмәҫ өсөн һәр кем әллә ниҙәр эшләргә әҙер була. Тик Һәмән ауылына ла ил күргәнде кисерергә тура килә.\nУҡсылар полкының минометсыһы Әбүзәр Ишморатов та, күкрәген наградалар менән биҙәп, 1951 йылда тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. Ул тыныс тормошта ла үҙен тик яҡшы яҡтан күрһәтә: шофер булып та, башҡа эштәрҙә лә тик маҡтау һүҙҙәренә лайыҡ була.\nТыныслыҡтың ҡәҙерен белгән ир уҙаманы тормош юлдашы Мәҙинә Вәлиулла ҡыҙы менән ун баланы тәрбиәләп, оло тормошҡа аяҡ баҫтыралар. Уларҙың һәр береһе ата-әсәһен ҡыуандырып, матур тормош ҡорған.\nХөрмәтле ветеран хәҙерге ваҡытта Хөкүмәт биргән сертификатҡа торлаҡ алып, хәләл ефете менән Баймаҡ ҡалаһында йәшәй. Әлбиттә, тормоштоң ауырлығын күп кисергән оло кешеләрҙең һаулығы ла бик ҡаҡшаған. Шулай ҙа улар балаларының, ейән-ейәнсәрҙәренең ихтирам-хөрмәтенә төрөнөп, киләсәккә яҡты өмөттәр бағлап, хыялдар менән бәхетле йәшәй. Бына ошондай көслө, ҡаҡшамаҫ рухлы, эшһөйәр кешеләрҙән үрнәк алырға, улар өлгөһөндә йәш быуынды тәрбиәләргә бурыслыбыҙ. Әбүзәр Ишморатовҡа тағы бик күп Еңеү таңдарын күрергә яҙһын.\n94 йәштә лә шәп әле ул!\nБыйыл Бөйөк Ватан һуғышының тамамланыуына 67 йыл тула. Был көндә һуғыш һәм тыл ветерандары үҙҙәренең ниндәй ауырлыҡтарға дусар булғанын иҫкә аласаҡ, күҙ йәштәренә лә ирек ҡуйыласаҡ. Ул саҡтағы ауырлыҡтар, ҡайғылар онотоламы ни? Яуҙа ирҙәрен, атайҙарын, ағайҙарын юғалтыу юшҡыны бер ҡасан да күңелдән юйылмаясаҡ. Был дәһшәтле осорҙа тырышып эшләгәне өсөн 1946 йылда “Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Кәримә Ирғәлина тураһында һүҙем.\nКәримә Сәхәулла ҡыҙы Әпек ауылында тыуған. 16 йәше менән барғанда Ғәле ауылы эргәһендә юл эшендә йөрөгәндә ата-әсәһе ситтән килгән егеткә кейәүгә бирә. Йәше тулмағас, ауыл Советы ЗАГС-ҡа ҡуймай. Шулай ҙа йәшәп китәләр. Улдары тыуа. Уға Нуриман тип исем ҡушалар. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1943 йылда ирен һуғышҡа алып китәләр.\n1948 йылда Ғәйзулла Ирғәлин яу юлынан ҡайтҡас, Кәримәгә өйләнә, улы Нуриманды матур итеп үҫтерәләр. Ғәйзулла ағай “Сталин” колхозында трактор йөрөтә, илдең емерек урындарын төҙәтеүҙә лә ҡатнаша, ә Кәримә ашнаҡсы булып эшләй. Улы һәм килене вафат булыу сәбәпле, уларға ейәндәре Азатты үҫтерергә тура килә. Тәүҙә Ирғәлиндар Күлйортауҙа йәшәй, аҙаҡ Баймаҡҡа күсеп килә. Азатты 2-се мәктәпкә уҡырға бирәләр. Бында малай Рауил Хәсәновтан ҡурайҙа уйнарға өйрәнә һәм был һөнәре ғүмерлек юлдашына әүерелә. 8-се класты тамамлағас, Өфөгә уҡырға ебәрәләр. Кәримә ейәнен уҡытып кеше итер өсөн тоҡлап йөн иләй. Ғәйзулла Ирғәлин 1990 йылда 83 йәшендә вафат булды. 42 йыл бергә ғүмер итеп ҡалдылар. Азат ғаиләһе менән ҡайтҡанда бергәләшеп ҡәберен тәрбиәләп торалар.\nӘлеге ваҡытта Азат Биксурин Өфөлә йәшәй, ғаиләһендә ике ҡыҙы үҫә. “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булыуы хаҡында гәзиттәрҙә яҙҙылар. Азат концерт менән Баймаҡҡа ла ҡайтып сығыш яһай. Өләсәһенең хәлен белеп тора, ейәнсәрҙәре лә уны бик ярата. Кәримә уларҙы ла ҡарашты, үҫтереште. Белем алырға насип булмаһа ла, аят-сүрәләр уҡый белә, йыш ҡына өйөнән аяттар уҡырға алып китәләр.\nКәримә Ирғәлинаға ныҡлы һаулыҡ, бәхетле ҡартлыҡ, ейәндәр ҡыуанысы теләйем.\nБАШҠА ҺУҒЫШ ҒӘРӘСӘТЕН КҮРЕРГӘ ЯҘМАҺЫН!\nБөйөк Еңеүҙең 67 йыллығын билдәләү көнө яҡынлашҡанда минең ҡулыма ауылдашым Йәнтүрин Сәлих олатайҙың көндәлектәре килеп эләкте.\nУларҙы бер алып, бер һалып, ветерандың күргән-кисергәндәрен бер епкә теҙергә, күҙ алдына килтерергә тырыштым. 17 йәшлек үҫмер егеттең кисерештәрен һеҙгә лә еткерергә булдым, хөрмәтле гәзит уҡыусылар.\n1926 йылда Билал ауылында тыуған Сәлих олатайға башҡалар кеүек ата-әсә наҙы татып, иркәләнеп үҫергә насип булмай. Ашарға ашы, кейергә кейеме булмаған ғаиләлә ике малай тәрбиәләнә. Ата-әсәләре оло булғанға күрә, башҡа ғаиләләр кеүек мал-тыуар ҙа аҫрай алмайҙар.\nТуғыҙ йәшендә Билал ете йыллыҡ мәктәбенә уҡырға бара, 1942 йылда тамамлай. Ас-яланғас булһа ла, бик яҡшы уҡый, бигерәк тә уға теүәл фәндәр еңел бирелә. Артабан Темәс педагогия техникумына уҡырға инә, ләкин уҡыуын тамамлай алмай, уны 17 йәше тулған көндә армия сафына алалар. Алты ай пехота часында учебкала булғас, уларҙы авиация полкына ебәрәләр. Моғайын, иң ҡурҡыныс һуғыштарҙың береһе – һауа һуғышылыр. Сәлих олатай быны бик яҡшы аңлай. Ул бомбардировщикта һауа уҡсыһы сифатында хеҙмәт итә башлай.\nҺуғыштың ҡот осҡос нәмә икәнен уны үҙ күҙе менән күргән кеше генә беләлер. Был турала бына нимәләр яҙа ветеран.\nБыл хәл 1945 йылда була. Ике самолет хәрби задание үтәргә һауаға күтәрелә. Самолеттың береһендә Сәлих олатай ҙа була. Улар дошман тылына үтеп, кәрәкле объекттарҙы фотоға төшөрөргә тейеш була. Ләкин көтмәгәндә дошман самолеттары килеп сыға һәм һөжүм итә башлай. Уларҙың самолеты ныҡ ҡына зыян күрә. Ҡанаттары теткеләнгән самолетты көскә аэродромға алып ҡайтып еткерәләр. Бәхеткә күрә летчик та, Сәлих олатай ҙа тере ҡала.\nБер аҙҙан уны 15570-се хәрби часта ҡоралландырыу буйынса мастер итеп ҡуялар. Ул механик ярҙамсыһы булып йөрөй. Сәлих олатай шул көндәр тураһында бына нимәләр яҙа: «Дивизияла 120, полкта 60-лап самолет булыр. Шул самолеттарҙы беҙ хеҙмәтләндерәбеҙ. Пехотаның ярҙамсылары – штурмовиктар. Төнөн яңынан-яңы аэродромға күсәбеҙ. Көндөҙ, ҡараңғы төшкәнсе, самолеттарға бомба тейәйбеҙ, ҡайһы берҙә төндә лә эшләргә тура килә. Иртә менән самолет моторҙары тауышы ишетелә башлай. Улар хәрби осоуҙарға әҙерләнә. Бомбардировщиктар һауаға күтәрелеү менән истребителдәр әҙер тора: улар бомбардировщиктарҙы һаҡлап бара. Ҡайһы саҡта һауала көслө һуғыш башлана. Шул ваҡытта баяғы истребителдәр яуға инә лә инде. Ә бомбардировщиктар ҡайһы берҙә бомбаларҙы тейешле урынға ташлай алмай, кире аэродромға ҡайта. Улар бомба менән ҡайтырға тейеш түгел: ҡайҙа булһа ла ташлап китергә тейеш, сөнки самолеттың үҙенең шартлап ҡуйыуы бар. Шундай аяныслы бер хәл булды: беҙҙең самолет заданиены үтәп бөтә алмай, сөнки дошман самолеттары һөжүм итә. Самолет яна башлай. Уның янып барғанын күреп бөтәбеҙ ҙә нимә эшләргә белмәй түҙемһеҙләнеп торабыҙ. Беҙ уға ярҙамға ташланырға әҙербеҙ. Самолет аэродромға табан килә. Бына ул ултырҙы. Летчик менән уҡсының кабинанан сығып килеүен күрәбеҙ. Бөтәбеҙ ҙә шатланып: «Әһә, имен-һауҙар!» тип ҡысҡырып ебәрҙек. Ләкин… көслө шартлау! Күҙ асып йомғансы самолет та, иптәштәребеҙ ҙә күккә осто. Баҡтиһәң, был самолеттың бер бомбаһы ҡалған булған, шуға ла шартлаған икән. Бындай хәлдәр бик күп булды инде. Хоҙай ундай көндәрҙе ҡабат күрһәтмәһен! Балаларыбыҙ имен булһын.\nОшондай бер хәл дә иҫемдә: һуғыш бөткән көндөң иртәгәһе – 10 май ине. Пушкаларҙы самолеттарҙан алып, таҙартып торған ваҡытта күр-шеләге иптәштәрҙең пушкалары һүтеп-йыйыу эше башланыу менән атылып китте, минең алда торған бер иптәшемде үлтерә атып ҡуйҙы. Көбәктә бер снаряд ҡалғанлығы асыҡланды. Һуғыш ғәрәсәтенән имен-һау сыҡҡан йән дуҫым, шулай һуғыш бөтөп ҡыуанып йөрөгәндә әрәм булды. Бөгөн булһа йән әсей».\nЕр менән күк араһында бер туҡтауһыҙ орудиелар шартлаған, снарядтар ярылып торған ерҙәрҙе аша осоп сығып, дошман нығытмаларын, уның көстәрен тар-мар итеүҙә Сәлих олатайҙарҙың часы ҡатнашлығында дошманға һөжүм итеү көндән-көн йышая.\nҺуғыш ветераны Сәлих Йәнтүринға Еңеү көнө килеп еткәнгә тиклем 32 тапҡыр һуғышҡа инеп сығырға тура килә. Һуғыш осоронда уның иң ғәзиз кешеләре – ата-әсә-һенең вафат булып ҡалыуҙары тураһындағы хәбәрҙе бик ауыр кисерә. Донъяла үҙен бер кемгә лә кәрәкмәгән кеше итеп хис итә. «Һуғыш тамамланды!», «Еңеү!» тигән һүҙҙәр уны үҙен ҡулға алырға, яҡты өмөттәр менән йәшәргә көс бирә.\nҺуғышты уларҙың часы Балтик буйы илдәрен дошмандан азат итеп, Кеннигсбергта тамамлай. 1945 йылдың 9 майынан һуң күптәрҙе демобилизациялап тыуған яҡтарына ҡайтаралар, ә Сәлих олатай ул исемлеккә инмәй әле. Улар һуғыш осоронда ҡатнашҡан 500 ИЛ-2 самолетын иҫәптән сығарып, Дербент ҡалаһы эргәһендә Каспий диңгеҙе буйында яндыра. Шунан һуң яңы сығарылған ИЛ-10 исемле самолеттарҙы ҡабул итеп алалар. Ләкин уларға был самолетта осорға насип булмай, егеттәрҙе икенсе һөнәргә өйрәтә башлайҙар. Сәлих олатайға механик һөнәрен үҙләштереү еңел бирелә, бер ниндәй ҡыйынлыҡһыҙ икенсе эш башлай.\nНиндәй генә эшкә тотонһа ла, алсаҡ башҡорт егетен командирҙар һәр саҡ өлгө итеп ҡуя, иптәштәре лә ихтирам итә.\n«Мин үҙемдең Башҡортостандан, башҡорт милләтенән булыуым менән һәр саҡ ғорурланып йәшәнем. Сөнки башҡорттарҙы һәр ваҡыт яҡшы һуғышсы, өлгөлө һалдат тип беләләр ине», – тигән юлдарҙы уның көндәлегендә йыш осратырға мөмкин.\nСәлих олатай тыуған ауылына 1951 йылда ғына ҡайта һәм 7 йыл элек башлаған уҡыуын дауам итеү маҡсатынан Темәс педучилищеһының 2-се курсына уҡырға килә. 4-се курсты тамамлар алдынан педучилище Белорет ҡалаһына күсерелә, шунлыҡтан уҡыуын тамамлай алмай, яратҡан эшендә эшләргә насип булмай. Артабан Сәлих олатай Өфөгә барып өс ай дауамында элемтәселәр курсында уҡып ҡайта. Ошо һөнәрҙе үҙләштергәс, Билал почта бүлексәһендә элемтә бүлеге начальнигы булып хаҡлы ялға сыҡҡансы намыҫ менән эшләй. Улар тормош иптәше Нәфисә инәй менән 10 бала тәрбиәләп үҫтерә.\nКөндәлек 1989 йылға тиклем яҙылып, «Бөгөнгө матур тыныс көндәрҙә йәшәүҙең ҡәҙерен беләйек. Бөгөн, 15 февраль, Данил улым Аф-ғанда хеҙмәт итеп (бер йыл) унан сыҡты. Улыма ла һуғыш ғәрәсәтен күрергә яҙған икән. Башҡа бер ваҡытта ла һуғыш булмаһын!» – тигән һүҙҙәр менән тамамланған.\nМин бөгөн мәрхүм һуғыш ветеранының көндәлектәрен уҡып, ошо урында нөктә ҡуям. Тыныс йоҡла, ветеран! Беҙ, йәш быуын, һеҙ яулаған тыныс тормошта йәшәүебеҙ менән алдығыҙҙа мәңге бурыслы!\nТемәс ауылында йәшәгән Тәлғәт Шәрип улы Ниғмәтуллинды белмә-гән кеше һирәктер. Күкрәген “Батырлыҡ өсөн”, “Японияны еңгән өсөн”, II дәрәжәләге Ватан ордены биҙәгән ветеран Бөйөк Ватан һуғышына 1944 йылда оҙатыла. Ул Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт итә.\n“Яныңда ғына снарядтар ярылыуына, бомбалар шартлауына ла, аслы-туҡлы йөрөүгә лә, һалҡын, еүеш окопҡа ла һалдат тиҙ күнегә. Тик яңы ғына һинең менән әңгәмә ҡороп, тыныс тормош тураһында хыялланған иптәштәреңде юғалтыуы – иң ҡыйыны. Сөнки йәш ғүмерҙең өҙөлөүен кисереүе ауыр. Шулай ҙа Ватан өсөн көрәш, илеңде ирекле итеү өсөн йәнең-тәнеңде аямау – иң изге бурыс. Элек-электән беҙҙең ата-бабалар тыуған төйәгенә дошмандарҙы индермәгән бит”, – ти Тәлғәт Шәрип улы.\nБатыр яугир тыуған яҡтарына 1950 йылда әйләнеп ҡайта. Тәүҙә ул Күгәрсен районында колхозда тырышып эшләй. Артабан Темәс ауылына йәшәргә күсә. Бында тынғыһыҙ ветеран леспромхозға шофер булып эшкә урынлаша. Тәлғәт Шәрип улы был хеҙмәтендә лә юғары ҡаҙаныштарға өлгәшә. Һәр саҡ машинаһын төҙөк йөрөткән, бар эшен ваҡытында башҡарған ветеран хеҙмәт наградаларына, Почет грамоталарына лайыҡ була.\nТыныс тормоштоң, ғүмеренең һәр секундының ҡәҙерен белеп йәшәгән Тәлғәт Шәрип улы йәш быуынға ғына түгел, ә киләсәккә лә үрнәк ул. Уның тиңһеҙ батыр тормош юлы бер ҡасан да онотолмаҫ.\n«Их, һағындыра шул ағайҙарым!..»\nБына һуғыш тамамланыуға 67 йыл да тулды. Ә миңә ул кисәгеләй һымаҡ булып тойола. Ауыр һуғыш яландарынан ҡайта алмаған, күпме яралар алып тыуған төйәгенә ҡайтып та, һалдат гимнастеркаларын сисмәйенсә, колхоз-совхоз яландарына эшкә сығып, арымай-талмай хеҙмәт итеп вафат булған һуғыш ветерандарына шиғри шәлкемдәремде бағышлайым. Шулай уҡ ветеран ағайҙарым – Мәхмүтйән Ғәлин, Ибраһим, Нурислам һәм Шәрифйән Бейешевтар, Мөхәмәтғәле Ишмөхәмәтовтарға ла арнала ул.\nЯҙҙар еткән һайын түҙалмайым,\nҠоштар ҡайтҡан һайын талпынам.\nЯуға киткән юлығыҙға ҡарап\nМин, ағайҙарым, һеҙҙе һағынам.\nОноталмайым һаман беҙ, балалар,\nҠоштаҡ тауына хәтлем оҙатып барғанды,\nОноталмайым һеҙҙе оҙатып та\nИлай-илай ҡайтып барғанды.\nНисә йылдар үтте,\nКүпме һыуҙар аҡты\nУл ғәрәсәт ҡупҡан ваҡытҡа.\nҠайтҡаны ла инде ләхеттә.\nЯтһалар ҙа инде ләхеттә.\nҺеҙһеҙ ҡыйын беҙгә, юҡһынабыҙ,\nРәхәт йәшәһәк тә бәхеттә.\n1942 – 1943 йылдар. Ул ваҡытта беҙ 11 – 12 йәшлек кенә малайҙар инек. Яҙғы һыуҙар ташҡан мәлдә 18 йәшлек кенә ағайҙар беҙҙең өй эргәһенә сборға йыйылды. Унда улар:\nҠыҙҙар тауы, Ҡыҙҙар тауы,\nҠыҙҙар тауы аҡланда.\nИнде ни хәлдәр итәйем\nҠар һыуҙары аҡҡанда, – тип йырлашып китте. Апайҙар, еңгәйҙәр, инәйҙәр менән Ҡаштаҡ тауына тиклем илай-илай оҙатып барғаныбыҙ һаман да хәтерҙә. Һуғыш яланынан килгән хаттарҙы уҡып, илашып ултыра торғайныҡ.


Гүзәл Ҡәҙермәтова Дим "Иммунопрепаратында" ("НПО "Микроген" федераль дәүләт унитар предприятиеһы) 1977 йылдан алып эшләй. Башҡорт дәүләт университетының биология ф акультетын тамамлаған. Уның ғаиләһе - эше, һәм цитомединдар цехының химигы бар ваҡытын тик уға арнай.\nҠәҙермәтова сифат контроле өсөн яуап бирә. Реактивтар, сеймал, контроль өсөн иретмә әҙерәү, дауалау препараттары: физик иретмә, глюкоза, хлорид кальцийы һәм башҡалар барыһы л а уның өҫтөндә.\n- Үҙемде башҡа профессияла күҙ алдына ла килтерә алмайым,\n- ти Гүзәл Хәсән ҡыҙы. - Минең тормошомда иң мөһиме - эш. Һ әм ул миңә бик оҡшай. Беҙҙә бер төрлөлөк тигән нимә юҡ. Һәр\nпрепараттар серияһын йөрәгең аша үткәрәһең бәләкәй бала тәрбиәләгән кеүек ҡарайһың, кәрәк булһа, төҙәтәһең. Бының ни тиклем яуаплылыҡ талап итеүен аңлайһығыҙҙыр.\nЛаборатория шарттарында сығарылған препараттарҙы линияға сығарыу өсөн һәр аҙымды үлсәргә кәрәк, сөнки төрлө проблемалар килеп сығыуы ихтимал. Химик Ҡәҙермәтова ошоноң м енән шөғөлләнә лә инде.\nТормошондағы әһәмиәтле берәй ваҡиға тураһында һөйләүҙе\nһорағас, ул цехтың АТФ, велазин, простокор сығара башлаған ваҡытын хәтеренә төшөрҙө. "Беҙгә документация һәм\nҡорамалдар алып килделәр, барыһы ла шул тиклем ҡыҙыҡ һәм ғәҙәттән тыш, хатта беҙ, тиле кеше кеүек, цехта төндәр буйын а\nултырып сыға торғайныҡ", - тип һөйләй Гүзәл Ҡәҙермәтова. Автоматик инфузион линия ебәрелеүен шатланып иҫенә төшөрә: " Әгәр элегерәк беҙ көнөнә йөҙ литр әҙерләһәк, хәҙер 800 литрлыҡ өс һауыт!" .\nХеҙмәттәштәре уның тураһында ҙур хөрмәт менән һөйләй - Ҡәҙермәтова бик әҙәпле, нескә кеше. "Уның ниндәй шиғырҙар яҙғанын белһәгеҙ! Нимә тураһында Тормош, кешеләр хаҡында..."\nҺеҙгә берәй ваҡыт инъекция өсөн дарыуҙы нисек эшләгәндәрен\nкүрергә тура килдеме Аҡса баҫыу йәки араҡы ҡойоуҙы\nтелевизорҙан йыш күрһәтәләр. Ә бына новокаиндың нисек итеп ампулаларға тулыуына шаһит булыусылар бик аҙ. Был бик таҙа производство һәм унда юл ябыҡ. Дөрөҫ, "БАШвестЪ" өсөн ташлама яһарға риза булдылар.\nШулай итеп, беҙ цитомединдар етештереү цехында. Бында эре\nһыйыр малы туҡымалары һәм органдарынан дарыу препараттары с ығаралар. Беренсе сиратта стериллек таң ҡалдыра. Цехта өс дәрәжә таҙалыҡ хөкөм һөрә. Ҡатын - ҡыҙҙар моделдәр кеүек һәр\nваҡыт кейем алмаштыра. Иртәнсәк эшкә килгәс хеҙмәткәр аҡ халат кейә, цехҡа ингәндән һуң уны йәшел костюмға алмаштыра,\nә ампулаларға ҡойоу һәм ябыу участкаһында зәңгәр комбинезон кейеп ала. Артабан ул йөҙөн битлек менән ҡаплай, ҡулдарын терһәккә тиклем һабын һәм спирт менән йыуа һәм стериль бирсәткәләр кейә. Участканан бер минутҡа ғына сыҡҡан хәлдә л әул барыһын да сисеп йыуыуға һала һәм кире әйләнгәндә өр - яңынан кейенә. Шуға күрә кер йыуыу машиналары өҙлөкһөҙ эшләп ултыра, уларҙа эш кейемдәре йыуыла һәм\nстерилләштерелә. Бынан тыш таҙа бинаға инеүсе кешене тамбурҙа һауа менән өрҙөрөп, барлыҡ ваҡ өлөшсәләрҙән таҙарталар. Производство менән танышҡанда мин өс тапҡыр аяҡ кейемен алмаштырҙым, ә иң мөһим этаптарҙы миңә бары тик быяла аша ғына күрһәттеләр.\n- Беҙ лираза ( элекке исеме лидаза), простокор кеүек препараттар етештерәбеҙ. Улар бик мөһим һәм беҙҙә ҙур һорау менән файҙалана, - тип һөйләй минең "гид" - химик Наталья\nИгнатьева. - Ампула производствоһында магнезия, новокаин, рибоксин, хлорид кальцийы, инфузион линияла - физик иретмә,\nглюкоза сығарыла. Сәғәтенә ике мең флакон үтеүен иҫәпкә\nалғанда, етештереү күләме тураһында үҙегеҙ һығымта яһағыҙ.\nБыл бүлмәлә бик күп буш ампулалар йыуыла, стерилләштерелә\nһәм тигеҙ генә рәттәр менән күрше бүлмәгә инеп "сума", унда\nбер ҡыҙ яңғыҙы ғына эшләй. 700 литрлыҡ һауыттар урынлашҡан икенсе бүлмәнән уға иретмә "килә". Бөгөн был магнезия. Шыйыҡлыҡ бер юлы һигеҙ ампулаға ҡойола, киләһе секундта һигеҙе лә ябыла һәм участканан "йөҙөп" сығып китә. Күҙҙәре\nгенә күренеп торған ҡыҙ процесты контролдә тота, препаратты ң иҫәбен тикшерә. Магнезия инеп кткән икенсе бүлмәлә хеҙмәтк әр ҡыҙ ябыҡ ампулаларҙы ҡабул итә һәм уларҙы кассеталарға урынлаштыра. Киләһе этап - тултырылған ампулаларҙы тикшереү.\nЯнып торған лампа ҡуйылған өҫтәл артында ҡатын - ҡыҙҙар һәр бер ампуланы утҡа ҡуйып тикшерә. Бында өс дәрәжә контроль үткәрелә. Башта әҙер флакондарҙы ут аҫтында, аҡ һәм ҡара\nэкрандарҙа тикшерәләр. Ағында ҡара өлөшсәләр, ҡараһында - төксәләр, быяла күренеүе мөмкин. Артабан флакондарҙы сифат бүлеге лаборанты тикшерә, һәм әгәр ҙә сит өлөшсә табылһа, бөтә партия яңынан ҡарала.\nҠаптарға һалынған һәм оҙатырға әҙерләнгән дарыуҙар үҙ ваҡыты етеүен тағы 14 көн көтә әле. Был ваҡыт эсендә препараттың стериллеге тикшерелә, унда бактериялар барлыҡҡа килеү ихтималлығы күҙәтелә. Әлегә ундай осраҡтар булғаны юҡ\nәле, ти Наталья Борисовна һәм шаҡып ҡуйыр өсөн ағас эҙләй. Бында эшләүсе ҡатын - ҡыҙҙар өйҙә лә таҙалыҡ йәһәтенән бик талапсан тиҙәр. Улар һәр ваҡыт бар нимәне ла таҙартыу менән мәшғүл. Эш хаҡы республика буйынса уртаса хеҙмәт хаҡынан\nюғарыраҡ, әлбиттә, әммә талаптары ла...\nАртабан барыһы ла ябайлаша. Ампулаларға келәймә һуғыу һәм\nҡаптарға тултырыу линияһына яҡынлашабыҙ. Бер яҡҡа картон һәм ҡағыҙ инә, икенсе яҡтан беҙ һатыуҙа күреп өйрәнгән дарыу ҡумталары сыға. Бөттө, экскурсия тамам. Дарыу артынан\nдарыуханаға рәхим итегеҙ.


29 Июнь , 09:45\nРеспубликабыҙ иң эре халыҡ-ара йолалар мәҙәниәте фестивален – бөтә донъя фольклориадаһын ҡабул итергә әҙерләнә. Фестиваль 3 июлдә башлана һәм 10 июлгә ҡәҙәр дауам итә. Сараға 43 илдән 500 меңдән ашыу кеше килеүе, сағыу сығыштарҙы 3 миллион тамашасы күҙәтеүе көтөлә. Фольклориада делегаттары араһында венгр коллективы Кечкемет та бар. Улар 8 июлдә Сибайға ла киләсәк. “Кечкемет” халыҡ бейеүҙәре коллективы фольклориадала Башҡортостан халҡына айырым сюрприз әҙерләгән. Улар бер нисә ай дауамында “Ҡарабай” башҡорт халыҡ йырын өйрәнгән. “Ҡарабай” – башҡорт халҡының ҡыҫҡа шаян көйө, уны егеттәр бейергә оялған ҡыҙҙарға ҡарата бағышлап йырлаған. Тулыраҡ сайтта.\nРеспубликабыҙ иң эре халыҡ-ара йолалар мәҙәниәте фестивален – бөтә донъя фольклориадаһын ҡабул итергә әҙерләнә. Фестиваль 3 июлдә башлана һәм 10 июлгә ҡәҙәр дауам итә. Сараға 43 илдән 500 меңдән ашыу кеше килеүе, сағыу сығыштарҙы 3 миллион тамашасы күҙәтеүе көтөлә. Фольклориада делегаттары араһында венгр коллективы Кечкемет та бар. Улар 8 июлдә Сибайға ла киләсәк.\n“Кечкемет” халыҡ бейеүҙәре коллективы фольклориадала Башҡортостан халҡына айырым сюрприз әҙерләгән. Улар бер нисә ай дауамында “Ҡарабай” башҡорт халыҡ йырын өйрәнгән. “Ҡарабай” – башҡорт халҡының ҡыҫҡа шаян көйө, уны егеттәр бейергә оялған ҡыҙҙарға ҡарата бағышлап йырлаған.\nБилдәле булыуынса, венгрҙарҙың тарихи тамырҙары башҡорт халҡы менән бәйле. Был күренеш ике телдең фонетикаһында һәм лексикаһында асыҡ сағыла. Шуға күрә лә туғандаш халыҡтар коллективына башҡортса йырҙы отоп алыу ҡыйын булмай.\nБөтә донъя фольклориадаһы дегегаттарының сағыу сығыштарын 8 июлдә Сибай ҡалаһының үҙәк майҙанында ҡарай алаһығыҙ.


Википедия:Википедияны файҙаланыу һеҙҙең өсөн хәүефле булыуы мөмкин — Башҡорт Википедияһы\nВикипедия:Википедияны файҙаланыу һеҙҙең өсөн хәүефле булыуы мөмкин\nҺеҙ Bикипедияла уҡыған мәғлүмәттәрҙең теүәл булмау йә һеҙҙе хаталандырыу, ә уларҙы файҙаланыу (айырым осраҡтарҙа хатта ябай ғына ҡарап сығыу ҙа) хәүефле һәм/йәки законһыҙ булыу ихтималлығын иҫтән сығармауығыҙ һорала.\nХәүеф ихтималлығынан баш тартыу һеҙ уҡыған биттә бирелгән мәғлүмәттәрҙе үҙ эшмәкәрлегендә ҡулланырға йә башҡа кешеләргә тапшырырға булған уҡыусылар өсөн хәүефле булыуы ихтималлығына бәйләнгән.\nАвторҙар, мөхәррирҙәр, бағыусылар, хакимдар (система операторҙары), хулигандар (вандалдар) һәм Википедияға ҡағылышы булған башҡа кешеләр Википедия биттәрендәге мәғлүмәттәрҙе файҙаланған кешеләр алдында бер ниндәй яуаплылыҡҡа эйә түгел.\nВикипедиянан алған бөтә мәғлүмәттәрҙең дөрөҫ һәм тикшерелгән булыуына ышаныу өсөн кәрәк булған бөтә сараларҙы күрегеҙ. Мәҡәлә аҙағындағы сығанаҡтарҙы тикшерегеҙ, мәҡәләнең йөкмәткеһе буйынса хәл ителмәгән бәхәстәрҙең юҡлығын асыҡлау өсөн мәҡәләнең фекер алышыу битен һәм үҙгәртеүҙәр тарихын уҡығыҙ. Мәғлүмәттәрҙе бойондороҡһоҙ сығанаҡтар ярҙамында ҡабаттан тикшерегеҙ. Әгәр һеҙҙә Википедиялағы мәҡәләнең йә теге йәки был мәғлүмәттәрҙе ҡулланыуҙың законлылығында, хәүефһеҙлегендә йәки этикаға ярашлылығында шик тыуһа, иҫегеҙҙә тотоғоҙ: Википедияға теләгән бер кеше теләгән бер мәғлүмәтте урынлаштыра ала һәм ул кешенең үҙе мәғлүмәтте тәҡдим иткән өлкәлә етерлек хәбәрҙар булмауы ихтимал.\nВикипедиялағы мәҡәләләрҙең күбеһе профессионалдар тарафынан тикшерелмәй; уҡыусылар хаталарҙы төҙәтә йә дөрөҫ булмаған мәғлүмәтте юйҙыра алһа ла, уларҙың быны эшләүе мотлаҡ түгел, шунлыҡтан мәғлүмәт ышаныслылыҡ йә ниндәй ҙә булһа маҡсаттарға яраҡлылыҡ йәһәтенән бер ниндәй гарантияһыҙ тәҡдим ителә.\nВикипедия бөтә зыянда ла ғәйепләнә алмай, сөнки ул ирекмәндәр берләшмәһе булып тора һәм төрлө мәғрифәти, мәҙәни һәм мәғлүмәти белемдәрҙең асыҡ онлайн сығанағын булдырыу маҡсатында ирекле эшләнә. Был мәғлүмәт һеҙгә түләүһеҙ бирелә, һәм шунлыҡтан был мәғлүмәтте файҙаланыуға йә үҙгәртеүгә ҡағылышлы һеҙҙең менән Википедия араһында, Creative Commons Attribution/Share-Alike лицензияһынан башҡа, бер килешеү ҙә юҡ.\nВикипедияла табылған бер мәғлүмәтте лә, уны бойондороҡһоҙ сығанаҡтарҙа тикшермәйенсә тороп, дөрөҫ тип ҡабул итмәгеҙ.\nВикипедия ҡағиҙәләре һәм күрһәтмәләре\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Википедияны_файҙаланыу_һеҙҙең_өсөн_хәүефле_булыуы_мөмкин&oldid=1094460 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:50 18 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.