Әсә бәхете (Хикәйә)\n4 Декабрь 2019, 19:30\nТуң ерҙә алыҫлаша барған итек шаҡылдауы әрнеү-шаңдау булып оҙаҡ яңғыраны. Нисәмә йылдар йөрәкте өйкәгән үҙ-ара мөнәсәбәт бына шулай көтмәгәндә хәл ителде. Һәм Сәйҙә, ниһайәт, тәүге тапҡыр тынысланып еңел һулап ҡуйҙы.\n…Барыһы ла бынан ун дүрт йыл элек башланды. Күршеләрендә генә йәшәгән Тәғзимә апай, оҙаҡ ауырығандан һуң, ҡыштың сатлама бер һыуыҡ төнөндә яман шеш ауырыуынан донъя ҡуйҙы. Уның тормош иптәше, электән үк эсергә яратҡан Ғәлиулла ағай, ҡайғы һылтауы менән бөтөнләй айыҡманы. Улдары Юлай оҙон аҡса артынан Себер тарафтарына китеп олағыу сәбәпле, әсәһен ерләшергә ҡайта алманы. Хәйер, уға был хаҡта хәбәр итеүсе лә булмағандыр, сөнки бер кем дә аныҡ ҡына адресын белмәй ине. Ҡыҙҙары Гөлнараның мәктәпте тамамлап, медучилищела уҡып йөрөгән сағы.\nКүрше булараҡ, ерләү мәшәҡәттәре тулыһынса Зөлфәт менән Сәйҙәнең өҫтөнә төштө лә ҡуйҙы. Аҡсаға ҡытлыҡ кисергән туғандары илашып оҙатыуҙа ғына ҡатнашты. Иҫерек атаһы менән бер өйҙә ҡалмаҫ өсөн, Гөлнара уларҙа ҡунырға рөхсәт һораны. Сәйҙә, әлбиттә, ҡыҙҙы йәлләп уның теләгенә ҡаршы килмәне. Ҡабат уҡырға киткәнендә лә ярҙам иттеләр. Артабан Гөлнараның каникул ваҡыттарын күберәк күршеләрендә үткәреүе ғәҙәти күренешкә әйләнде. Ғәлиулла ағайҙың айыҡ көндәре һирәк булғанға күрә, ҡыҙы ҡайтҡан араларҙа ул уны күрмәне тиерлек.\nУҡып бөтөп, күрше ауылға эшкә урынлашҡас та, ялдарында төп өйө итеп Сәйҙәләргә ҡайтты. Бер көндө “кәңәш тоҡсайы” тип ҡушамат тағылған Дилбәр исемле ҡарсыҡ ҡатынды ҡарауыллап тороп йәнәшә атланы.\n- Ҡыҙым, Гөлнараға ярҙам итеүегеҙ сауаплы эш, ләкин өйөңә бик йыш юлатма. Йәш булһа ла, күҙе-ҡашы уйнап тора, бәлә булмағайы.\n- Юҡҡа борсолаһығыҙ, Дилбәр апай, – тине Сәйҙә. – Зөлфәт уны һылыуы кеүек күрә.\n- Һине яратып, яҡын күреп кенә әйтеүем. Ир-ат ҡатын-ҡыҙ үргән ауға йыш эләгеүсән, ҡалғанын үҙең ҡара, – тине әбей ҡоро ғына.\nБыл һүҙҙәрҙе ысынға алмаһа ла, Сәйҙәнең күңелендә юшҡын ҡалды. Бынан ары ул Гөлнара ингән ваҡыттарҙа һалҡынлыҡ күрһәтте. Зөлфәт тә, ҡыҙ йорттарына килеп инеү менән, һылтау табып сығып китеү яғын ҡараны. Тиҙҙән был сәйер ҡылыҡҡа яуап табылды.\nЯмғырҙар йышайыу сәбәпле, картуф алырға һуңлап киттеләр. Шуға күрә лә ял көнөнөң матур тороуынан файҙаланып, иртә менән картуф яланына килделәр. Зөлфәт ҡаҙа барҙы, ә Сәйҙә менән Гөлнара картуфты биҙрәләп ташып, таратып һалды. Ярты баҡсаны үткәйнеләр, көтмәгәндә ҡыҙ эсен тотоп ергә сүгәләне.\n- Нимә булды, һылыу?\nГөлнара хафаланып Сәйҙәгә ҡараны, унан ҡарашын Зөлфәткә күсерҙе. Зөлфәт көрәген ташланы ла тоҡ артынан китте.\nҠыҙ башын аҫҡа эйҙе.\n- Мин ауырлы, апай.\nСәйҙә ағарынып китте. Дуҫлашып йөрөгән егете лә юҡ кеүек ине лә баһа. Әллә көсләнеләрме икән?.. Юҡ, юҡ булмаҫ.\n- Кем ул? – тип һораны Сәйҙә үҙ тауышын үҙе танымай.\n- Һорама, апай.\nӘйтергә теләмәүен күргәс, ҡатын был турала башҡаса һүҙ ҡуҙғатманы. Ләкин ауылда бындай хәлде йәшереп буламы ни? Табырға етәрәк Гөлнараның ҡапыл тигәндәй эсе ҡалҡып сығыуын күргән ҡатын-ҡыҙ араһында шыш-быш башланды. Тиҙҙән ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа күсеүсе ҡотһоҙ хәбәр Сәйҙәгә лә килеп ишетелде: буласаҡ баланың атаһы – Зөлфәт.\nКиске аштан һуң һауыт-һабаны йыуғас, ҡатын иренә табан боролоп:\n- Дөрөҫмө ошо хәбәр? – тип һораны. Тормош иптәшенең бер генә һүҙе бөтә имеш-мимештәрҙе туҡтатыр, ялған ғәйбәткә сик ҡуйыр, тигән өмөт йәшәй ине уның күңелендә. Әммә Зөлфәттең яуабы Сәйҙәнең бөтә ышанысын селпәрәмә килтерҙе.\n- Дөрөҫ, Сәйҙә. Минең яҡтан хата булды.\nЗөлфәт ҡарашын иҙәнгә төбәне. Ҡатын башына һуҡҡандай иҫәңгерәп, урындыҡҡа сүкте. Уның Зөлфәте? Гөлнара менән? Ҡасан? Нисек? Ни өсөн ул белмәгән? Ул устары менән йөҙөн ҡаплаған килеш байтаҡ бәүелеп ултырҙы. Ире ниндәй генә һүҙҙәр әйтһә лә, ҡатынының үҙен ғәфү итә алмауына төшөндө. Сәйҙә уны ҡыуманы. Тик ике арала күҙгә күренмәҫ быяла барлыҡҡа килде.\nЗөлфәт китмәне. Ҡатынының ғәфү итеүен һораны, тик уның ялбарыу һүҙҙәре һалҡын, нәфрәт тулы ҡарашҡа осрап, кире ҡаҡлыҡты. Сәйҙә бер һүҙ ҙә ишетергә теләмәне. Урамда уларҙы ғәйепләп йәки яманлап һүҙ йөрөтмәне. Кемдәрҙеңдер үҙен йәлләп башлаған йыуатыу хәбәрҙәрен дә ҡырҡа туҡтатты.\nГөлнараның ҡыҙы донъяға килгәс, Сәйҙә ире менән бөтөнләй һөйләшмәҫ булды, хатта Зөлфәттең бер-ике мәртәбә ҡыҙмаса ҡайтыуын да күрмәмешкә һалышты. Ошоғаса бер ҡыйыҡ аҫтында йәшәгән, бер-береһе өсөн йөрәктәрен ярып бирергә әҙер ике йән ят кешеләргә әүерелде.\n…Тәүге ике көндә Зөлфәт Гөлнараларҙың өйөнән сыҡманы. Сәйҙә, нисек кенә йөрәге әрнемәһен, һыр бирмәҫкә тырышты. Ире кис һуң ғына ҡайтып диванға ауҙы, ә иртәгеһен таң менән сығып китте.\nСәйҙә йоҡо бүлмәһенән иҙән таҡталарының шығырлауын, Зөлфәттең ауыр һулап ҡуйыуын тыңлап байтаҡ ятты. Күңелен бушлыҡ солғап алды. Ирекһеҙҙән күҙҙәрен йәш томаланы, ул мендәргә ҡапланып оҙаҡ иланы. Үҙенең әсә бәхетенән мәхрүм булыуын, ә Зөлфәттең үҙ балаһын һөйөргә теләүен аңлай ине. Артабан нисек йәшәргә? Ул үҙен Зөлфәттең тормошонда артыҡ итеп тойҙо.\nСәйҙә күп илауҙан шешеп ҡыҙарған күҙҙәренә услап ҡар алып терәне. Көндәге күнегелгән хәрәкәт менән өй эштәрен башҡарҙы. Тамағына аш бармаһа ла, көсләп тигәндәй үҙен сәй эсергә мәжбүр итте. Унан кер йыуыу машинаһында йыйылған керҙәргә ҡарап торҙо ла, Зөлфәттең кейемдәрен айырып иҙәнгә ырғытты. Был ҡыланышынан үҙенә ҡыйын булып китте.\n- Булһын, – тине ул тамағындағы төйөрҙө йотоп. – Минең өсөн ул хәҙер сит кеше. – Ҡатындың йөрәге һыҙланы. Сәйҙә бер нисә йыл элек булған ваҡиғаны иҫләне.\n…Ҡыштың матур бер көнө ине. Ул, шатлығын тиҙерәк Зөлфәткә еткерергә теләп, атламай, оса ғына. Тормош ниндәй матур! Ҡояшта йым-йым килгән ҡар бөртөктәре донъяға сафлыҡ бөркә, атлаған һайын шығырлаған ҡар үҙенә генә хас көй сығарып йәнгә моң өләшә.\nСәйҙә әсә буласаҡ! Ошонан да ҙур бәхет бармы икән донъяла?! Ул Зөлфәттең ҡыуаныстан уны күтәреп алып, бүлмә буйлап өйрөлтәсәген, шашып биттәренән, күҙҙәренән үбәсәген алдан уҡ белеп тора, шуға ла ирекһеҙҙән йылмая ине.\nШул уҡ төндө күп ҡан юғалтыуҙан хәлһеҙләнгән Сәйҙәне “тиҙ ярҙам” машинаһы дауаханаға алып китте. Зөлфәткә баланы һаҡлап ҡалыу мөмкин түгел, әсәнең ғүмере ҡыл өҫтөндә, тинеләр. Бүтәнсә балаға уҙа алмаясағын раҫланылар.\n– Яҙмыш беҙгә шундай һынау биргән икән, тимәк бер-беребеҙ өсөн йәшәрбеҙ, – тип тынысландырырға тырышҡайны ул саҡ ҡатынын Зөлфәт… Бөтәһе лә һин уйлағанса килеп сыҡмай икән. Ул ирендәрен ҡымтып тешләне лә, иренең кейемдәрен ҡабаттан кер йыйыу машинаһына ташланы.\n…Йоҡларға йыйынған Сәйҙәне Зөлфәттең ишек шаҡыуы тертләтте. Ошо хәлдәрҙән һуң нисек уның янына инергә баҙнат итәлер?! Ул йән асыуы менән ишекте асып, уға нәфрәтле ҡарашын төбәне:\n- Нимә кәрәк һиңә?\nЗөлфәт уға тилмереп ҡараны.\n- Һинең менән һөйләшергә ине.\n- Һөйләшеүҙең хәҙер кәрәге юҡ. – Сәйҙә йоҡо бүлмәһенә йүнәлгән иренең юлына арҡыры төштө.\n- Зөлфәт ҡарашын ҡайҙа төбәргә белмәй, ҡулын ҡаушырҙы.\n- Сәйҙә… Тыңла мине… Үҙемде аҡламайым. Беҙҙең арала һөйөү хисе юҡ. Яңылыштым. Ғәфү ит.\nСәйҙә, ҡалтыраныуын һиҙҙермәҫкә тырышып, тәҙрә янына килде. Зөлфәт һөйләүен дауам итте:\n- Беләм, һиңә еңел түгел. Һуңғы ваҡытта ғәйбәт менән ауыл тулды. Беләһеңме, Гөлнара ҡаты ауырый. Табиптар баланан һуң өҙлөккән, тиҙәр. Уны дауаханаға һалалар, әммә баланы ҡалдырырға урын юҡ. Ярҙам ит, зинһар… Ун биш көнгә генә.\nСәйҙә ғәжәпләнеүҙән дуғаланған ҡашын яҙып иренә ҡараны.\n- Гөлнара ауырый тиһеңме?\n- Эйе. Ошоғаса баланы мин ҡараным, тик ҡулымдан килерҙәй түгел. Етмәһә, Ғәлиулла ағай иҫерек.\nСәйҙә Зөлфәткә бер һүҙ ҙә өндәшмәйенсә үҙ бүлмәһенә инеп китте.\nИртәгеһен ул күршеләренең өйөнә килде. Ярты бүлмәне биләгән урындыҡ өҫтөндә сәңгелдәк элеүле тора. Бер яҡ мөйөштә Гөлнара ята. Ул тағы ла нығыраҡ ябыҡҡан. Йонсоған күҙҙәре эскә батып һүрәнләнгән йәш әсә ҡаушауҙан, ҡурҡыуҙан ҡалтыранған тәнен ҡуҙғатып, хәлһеҙ генә урындыҡтан ҡалҡынды. Сәйҙә уны йыуатыуҙан тыйылды. Ул берсә ятһынып, берсә ҡыҙыҡһынып сәңгелдәккә яҡынлашты. Бала ҡул-аяҡтарын туҡтауһыҙ сәбәләндереп имергә эҙләй ине. Сәйҙәгә ошо кескәй генә яҡлаусыһыҙ йән эйәһе сикһеҙ йәл тойолдо. Баланың уның алдында ниндәй ғәйебе бар?\n- Исеме кем?\n…Гөлнараны дауахананан ике аҙнанан һуң да сығарманылар. Сәйҙә эшенә барып отпускыһын оҙайтыуҙарын һораны. Тәүге көндәрҙә бик ауырға тура килһә лә, ул аҡрынлап бала ҡарау серҙәренә төшөнә барҙы. Үҙен кеше һүҙенән аралап, бер кемдән дә кәңәш һораманы. Гөлназ илаһа, уның менән бергә иланы, йоҡлаған мәлендә эшен бөтөрөп ҡалырға тырышты. Ҡыҙға тамам эйәләшкән ҡатын уны ҡосағына ҡыҫып бәүелткәндә: “Ниңә мин һинең әсәйең түгел икән?” – тип бышылданы.\nЗөлфәт тә ҡатынында булған үҙгәреште күрмәй ҡалманы. Уның сабый янында булышыуын ҡырҙан ғына күҙәтте. Ярҙам кәрәк саҡта эргәһендә булды. Ләкин үҙ-ара һөйләшмәнеләр.\nТиҙҙән Гөлнара дауахананан ҡайтты һәм ҡыҙын алырға килде. Сәйҙә, ниндәйҙер өмөт менән хәлһеҙлеге йөҙөнә бәреп сыҡҡан йәш ҡатынға төбәлде.\n- Әле нығынып бөтмәгәнһең бит. Бала миндә ҡалһын.\nГөлнара тупаҫ тауыш менән:\n- Атаһы ҡарашыр, – тине. Шул саҡта ғына Сәйҙә Гөлнараның Зөлфәтте нисек тә булһа үҙе янында тоторға тырышыуын аңланы. Бына уның күршеһенең мәрхәмәтлек, изгелектәренә рәхмәте! Ләкин Зөлфәт башҡаса күршегә инмәҫ булды. Уның ҡарауы, Сәйҙә үҙенә урын таба алманы. Уға бер туҡтауһыҙ Гөлназ илай кеүек тойолдо. Көнөнә әллә нисә тапҡыр ишек алдына сығып тыңлап та ҡараны. Шәмбегә ҡараған төн яҡынлашыуға бала илауы айырым-асыҡ ишетелде. Сәйҙә йоҡлай алмай туҡтауһыҙ бүлмәнең иҙәнен тапаны. Ахырҙа түҙмәй ал яҡҡа сыҡты. Зөлфәт өнһөҙ ҡараш менән ҡатынын күҙәтте. Сәйҙәнең күңелендә ниндәй ҡойон уйнағанын аңлай ине ул. Ҡатын уңлы-һуллы бәргеләнде лә, шәп-шәп аҙымдар менән Гөлнараларҙың өйөнә табан атланы. Бала илап, ярһыуҙан ҡып-ҡыҙыл булып, тимгел таптар менән ҡапланғайны. Сәйҙә Гөлназды тынысландырырға тырышып, күкрәгенә ҡыҫып:\n- Гөлнара, бала ас бит?\nГөлнара һыңҡып илап ебәрҙе.\n- Мин яңғыҙым ғына яфаланырға тейешме ни?\nИкенсе бүлмәнән Ғәлиулла ағайҙың асыулы тауышы ишетелде.\n- Ә кем өсөн таптың һуң? Зөлфәтте Сәйҙәнән айыртып алыр өсөнмө?\n- Атай, ҡыҫылма! Һинән бер ни ҙә һорамайҙар бит.\nСәйҙә аптырап Гөлнараға ҡараны.\n- Ысынлап та, бары тик шуның өсөн генә таптыңмы?\nТағы ла аҙна-ун көндәй ваҡыт үтте. Бер көндө Зөлфәт иртәләп ҡайтты ла, Сәйҙәне алғы яҡҡа саҡырып сығарҙы.\n- Гөлнара баланы йәтимдәр йортона бирергә ниәтләй, – тине ул. –Эшкә сығам, ти.\nСәйҙә уға моңһоу ҡарашын төбәне. Ир үҙенең иң яҡын, иң ҡәҙерле кешеһенә күпме ғазаптар килтереүенә, әрнеү уттарында янырға мәжбүр итеүенә әсенде. Шундай саҡта ла Сәйҙәнең кешелекле булып ҡала белеүенә һоҡланды. Уны ҡосағына ҡыҫып йыуатҡыһы, ғәфү үтенгеһе килде.\nҺүҙһеҙ ҡараштарҙа тойғолар тәрәнлеген аңлатҡан һағыш ята ине.\nЗөлфәт менән Гөлнара араһында ниндәй һөйләшеү булғандыр – билдәһеҙ, ләкин улар ике аҙна эсендә йорт-йыһаздарын һатып, ауылдағы ғәйбәткә һуңғы нөктә ҡуйып, күсеп китте. Сәйҙә үҙе өсөн иң ҡәҙерле йәнгә әйләнгән сабыйҙы күкрәгенә ҡыҫып, артабанғы яҙмыштарын Зөлфәткә тапшырып, һуңғы мәртәбә үҙҙәренең өйөнә боролоп ҡараны ла, йәшле күҙҙәрен йүргәк араһына йәшерҙе.\n…Зөлфәт иртә менән урман эше буйынса сығып китте, Гөлназ әле мәктәптән ҡайтмаған. Ҡыйыуһыҙ ғына ишек ҡағыуға туҡмас йәйеп торған Сәйҙә:\n- Инегеҙ, асыҡ, – тип саҡырҙы. Үҙе инеүсене сәләмләргә тип боролдо ла, көтөлмәгән ҡунаҡты күреүҙән, уҡлауын төшөрөп ебәрҙе. Гөлнара! Гөлнара нимәнән һүҙ башларға белмәй, ә Сәйҙә осрашыуҙы яҡшыға-яманға юрарғамы тип, бер нисә минутҡа һүҙһеҙ ҡалдылар.\nАхыр, Сәйҙә үҙен ҡулға алды.\n- Уҙ әйҙә, – тине ул ҡоро ғына.\nҮҙе иҙәнгә төшкән уҡлауҙы эйелеп алды ла табаҡтағы һыуҙа сайҡатты. Ҡоро сепрәк менән ҡоротҡансы һөртөп, он менән һыпырҙы. Гөлнара аяҡ кейемдәрен сисеп, өҫтөн һалғас, тәҙрә янындағы ултырғысҡа яҡынланы.\n- Нисек йәшәйһегеҙ, Сәйҙә апай, – тине ул өй эсен күҙҙән үткәреп.\n- Аллаға шөкөр, зарланмайым. – Ҡатын ҡабаланып туҡмасын йәйеп бөттө лә ашъяулыҡҡа киптерергә һалды. Сәйгүнгә һыу тултырып газға ҡуйҙы. Үҙе эске ҡалтыраныу менән Гөлнараның сираттағы һорауын көттө.\n- Мин һеҙгә яуызлыҡ теләп килмәнем. – Тыныс ҡына әйтелгән әлеге һүҙҙәрҙән һуң Сәйҙәнең өҫтөнән ауыр йөк төшкәндәй булды. Ул, ниһайәт, күршеһенең йөҙөнә күтәрелеп ҡараны.\nҠыҙҙың биттәре түңәрәкләнеп, ҡулбаштары, кәүҙәһе тулыланып матурланған, һылыу ҡатынға әүерелгән. Күҙ ҡараштарының Гөлназдыҡына оҡшаш булыуына Сәйҙә тертләп ҡуйҙы.\n- Гөлназ мәктәптә, йәмғиәт эштәре буйынса йөрөй, – тине ул.\nГөлнара ҡарашын һыуытҡыс башындағы фотоһүрәткә күсерҙе. Ҡара диңгеҙгә барған саҡта өсәүләп төшкәйнеләр.\n- Ҡайһылай ҙурайған, – тине ул көнсөл тауыш менән. – Урамда күрһәм, танымаҫ инем.\nСәйҙә өндәшмәй генә өҫтәл әҙерләне, үҙе йәш ҡатындан күҙен алманы. Ниндәй маҡсат менән килгән? Гөлназ ҡайтһа, кем тип таныштырыр? Башында бер-бер артлы һорауҙар ҡайнаны. Ул Гөлнараны өҫтәл янына саҡырҙы.\n- Һеҙҙән һуң мин дә ауылды ташлап сығып киттем, – тип һүҙ башланы Гөлнара ҡайнар сәйгә өрә-өрә. – Ҡалала эшкә урынлаштым, кейәүгә сыҡтым. Улыма алты йәш була инде. Ирем һәйбәт, тик ғәрсел кеше. Гөлназ тураһында белмәй. Өс йыл элек атайым да донъя ҡуйҙы. Себерҙәге Юлай ағайым ҡайтып китте. Уның да үҙ ғаиләһе, үҙ тормошо. Ауылдағы өй буш тора хәҙер. Ә һеҙҙең йортто ҙурайтҡандар, ҡырҙан ғына ҡарап уҙҙым.\nГөлнараның һүҙҙәре элекке ваҡиғаларҙы хәтерләтте, күңелен һыҙлатты. Ул ваҡытта Зөлфәт ғаиләһен ауылдағы ғәйбәттән, мыҫҡыллы ҡараштан һаҡлап ҡалыр өсөн ҡабалан ғына өйөн һатты ла, яңы адресты иң яҡын кешеләренә генә әйтеп, ауылдан сығып киткәйнеләр шул.\n- Беҙҙең адресты кем бирҙе?\n- Журналда һине маҡтап яҙған мәҡәләне уҡыным. Унда райондың да, ауылдың да исеме яҙылған.\nЫсынлап та, бынан ике ай самаһы элек Уның хаҡында журналға яҙғайнылар. Урман хужалығында эшләүсе Сәйҙәгә күптәр шылтыратып ҡотлау һүҙҙәре еткерҙе.\n- Ошонан һуң үҙемә урын таба алмайым. Тәүәккәлләнем дә юлға сыҡтым. Иремә өй тураһындағы мәсьәлә менән үҙ ауылыма барам, тип ялғанланым.\n- Китәйем инде.\n- Гөлназды көтмәйһеңме ни?\n- Юҡ. Бәлки беҙгә осрашырға яҙмағандыр. Күрһәм, тыйыла алмам, илармын.\nГөлнара кейемен алды ла Сәйҙәгә табан боролдо.\n- Сәйҙә апай, мин үҙем ғаиләле булғас ҡына, һиңә ни тиклем ғазап килтергәнемде аңланым. Ғәфү ит мине, зинһар өсөн.\nУның күҙҙәрендә эркелгән йәштәргә ҡарап, Сәйҙә түҙмәне, ҡатынды ҡосаҡлап алды.\n- Гөлназ ҡыҙым өсөн рәхмәтлемен һиңә. Мин һине күптән кисергәнмен.\nГөлнара күҙ йәштәре аша күңелһеҙ генә йылмайҙы.\n- Борсолмағыҙ, нисек кенә йөрәгем әрнеһә лә, мин башҡаса һеҙҙең тыныслығығыҙҙы боҙоп йөрөмәйәсәкмен. Хуш, һау бул, Сәйҙә апай. Рәхмәт һиңә барыһы өсөн дә.\nСәйҙә Гөлнараны оҙата сыҡты ла, ул күҙҙән юғалғансы ҡарап торҙо.\n- Әсәй, ниңә урамға сығып көтөп тораһың? Һуңлабыраҡ ҡайтам, тип әйттем дә инде.\nГөлназ әсәһен ҡосаҡлап битенән үпте.\n- Киләһе аҙнала әҙәби кисә була. Миңә “Кеше тормошонда изгелектең әһәмиәте” темаһы эләкте.\nУл хәбәрен һөйләй-һөйләй әсәһен өй яғына ыңғайлатты. Сәйҙә ҡыҙының ҡыуаныслы-көйөнөслө һүҙҙәрен тыңлаған һайын, бөгөнгө көнгә тиклем оҙата килгән борсоулы уйҙарының аҡрынлап таралыуын, ҡурҡыу тойғоһоноң юғалыуын тойҙо. Гөлназ хаҡына ул Зөлфәтте кисерҙе, тыуған төйәген ташлап, бөтөнләй ят ергә килеп йәшәй башланы, барлыҡ туғандарынан, дуҫтарынан ваз кисте.\nДөрөҫ эшләнеме? Был һорау уны оҙаҡ яфаланы. Баланы әсәһенән айырып, үҙенә гонаһ ҡына алды түгелме?\nӘммә Сәйҙә бөтә һөйөүен, әсәлек наҙын Зөлфәттең икенсе ҡатындан тыуған балаһына бүләк итте. Бер ҡасан да иренә үткән ваҡиғалар тураһында һөйләмәне, үпкә һүҙҙәрен әйтмәне.\n“Әсәй!” тигән һүҙҙе ишетеү өсөн уға күпме хурлыҡ, кәмһетелеүҙәр аша үтергә тура килде. Бөгөн Сәйҙә үҙенең ошо бәхеткә лайыҡлы булыуына инанды.\nНиндәй бөйөк көс икән ул – Әсәлек.


2014 йылда республикала тулайым төбәк продукты яңы сикте үтте — 1,3 триллион һум // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n2014 йылда республикала тулайым төбәк продукты яңы сикте үтте — 1,3 триллион һум\n17:48, 12 марта 2015 Иҡтисад\n2014 йылда Башҡортостандың тулайым төбәк продукты 1 триллион 343,9 миллиард һум тәшкил иткән. Был 2013 йылғы кимәлдән 1,5 процентҡа юғарыраҡ, тип хәбәр иттеләр республиканың Иҡтисади үҫеш министрлығынан.\nБашҡортостанда йән башына тулайым төбәк продуктының күләме 330,1 мең һум тәшкил иткән. Рәсәйҙең 85 субъекты араһында республика ошо күрһәткес буйынса 26-сы урынды (2010 йылда — 37-се) биләй. Рәсәйҙә йән башына эске тулайым продукт күләме уртаса — 485,8 мең һум.\n2014 йылдың икенсе яртыһында АҠШ, Евросоюз Рәсәйгә ҡаршы санкциялар индереү сәбәпле нефткә хаҡтар төштө. «Республикала, Рәсәйҙәге кеүек үк, иҡтисад үҫеше кәмеүе күҙәтелә», — тип билдәләйҙәр министрлыҡта.\nТеги: тулайым төбәк продукты,бр иҡтисади үҫеш министрлығы


Урмия (күл) — Башҡорт Википедияһы\n37°39′43″ с. ш. 45°24′18″ в. д.HGЯO\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Урмия (мәғәнәләр).\nфарсы دریاچه ارومیه\nВосточный Азербайджан, Западный Азербайджан\nУрмия (әзерб. Urmiya gölü, перс. دریاچه ارومیه — Дарйаче-йе Орумийе) — Әрмән ҡалҡыулыҡтарында, төньяҡ-көнбайыш Иранда, Көнсығыш һәм Көнбайыш Әзербайжан араһында урынлашҡан ағымһыҙ тоҙло күл. Яҡын һәм Урта Көнсығыштағы иң ҙур күл.\n«Авеста» ул "тоҙло һыулы тәрән күл " кеүек билдәле, Чечашт («ялтыр-аҡ»), һәм шул исеме менән фарсы авторҙары XIV быуатта ла телгә ала. Истахри уны Бухайрат аш-Шурат тип атай — «ересь яҡлы кешеләрҙең күле» тип аңлатыла. Урта быуатта шулай уҡ Тоҙло күл тип йөрөтөлә; Ҡабудан (иран. Дарйача-йи Кабудан — «зәңгәр күл», урта әрм. Կապուտան [Ҡапутан]); Шахи (Шаху, таулы утрау буйынса) йәки Тала (Теля, ҡәлғә буйлап). Исеме әлеге мәлдә көнбайыш ярында урынлашҡан Урмия ҡалаһы хөрмәтенә бирелгән. 1926 йылда Реза Пехлеви шаһы хөрмәтенә Резайе́ тип үҙгәртелә; 1970-се йылдарҙа элекке исеме кире ҡайтарыла. Заманса исеме башҡа телдәре — әзерб. Urmiya gölü, әрм. Ուրմիա լիճ [Урмия лич], курд. Gola Urmiyê.\nГеографик характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКөнсығыш һәм Көнбайыш Әзербайжан араһында, тектоник уйһыулығында, Курдский тауҙары (1275. м) бейеклегендә урынлашҡан. Төньяҡтан көньяҡҡа табан һуҙылған; максималь оҙонлоғо — 140 км, киңлеге — яҡынса 40-55 км. Майҙаны төрлө юлдар менән 5200 — 6000 км². Уртаса тәрәнлеге — 5 метр, максималь — 16 метрға тиклем. Майҙаны — яҡынса 50 мең км². Был күрһәткестәр һыу өҫтәлеүе рәүешендә үҙгәрә, уртаса алғанда йылына 5 км³ һыу, 80 % — ҡа тиклем ямғырлы ҡышҡа һәм яҙғы айҙарға тура килә. Ҙур ҡушылдыҡтар — Зәрринә-Руд (Джагату) һәм Татаву көньяғында, Аджи-сәй — төньяҡ-көнсығышында. Күл ағымһыҙ булғанлығынан, бик тоҙло, тоҙлолоғо миҙгелгә ҡарай: яҙғыһын 80-150 ‰ тиклем, көҙҙөң һуңғы айҙарында — 260—280 ‰. Төп тоҙҙар — хлор, натрий һәм сульфат.\nКүлдә 102 утрау урынлашҡан, ҙур утрауҙарҙа — фисташка урмандары (Pistacia atlantica); көньяҡ өлөшөндә 50 ваҡ-төйәк утрауҙар. Күл туңмай, судносылыҡ бар. Ярында — тоҙло тупраҡтар, йылғалар тамағында — ҡамышлы һаҙлыҡтар; күбеһенсә кеше аяғы баҫмаған утрауҙар. Балыҡ юҡ, әммә һыу үҫемдәренең күплеге артемияларға ваҡ-төйәк ризыҡ булып тора. Яр ситтәрендә берғаҙан, фламинго, пеганка һәм ҡоштар оя ҡора, утрауҙы ваҡытлыса миграция территорияһы кеүек ҡулланалар. 1967 йылда милли парк барлыҡҡа килә, һәм уның эсенә күлдең ҙур өлөшө индерелә.\nКүл аша күпер төҙөү, 2005 йыл\n2008 йылдан алып ике өлөшкә дамба менән бүленә, унда Көнсығыш һәм Көнбайыш Әзербайжанды бәйләгән шоссе үтә. Дамба күперенең оҙонлоғо 1500 метрға тиклем һуҙыла, шуға ла күлдең циркуляцияһын боҙоп, тирә-яҡ мөхиткә насар йоғонто яһап тора.\n↑ [ Армянское нагорье] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәләБольшой советской энциклопедии.:\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Урмия_(күл)&oldid=687282 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:05 13 май 2017 үҙгәртелгән.


14 июнь — Башҡорт Википедияһы\n14 июнь Викимилектә\n14 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 165-се (кәбисә йылында 166-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 200 көн ҡала.\nБМО: Ҡан донорҙары көнө.\nЕр: Һыу көнө.\nҠәһүә бөртөктәре көнө.\nАҠШ: Флаг көнө.\nАфғанстан: Әсә көнө.\nЕр: Блогерҙар көнө.\nРәсәй: Миграция хеҙмәткәрҙәре көнө.\nБашҡортостан: Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре көнө.\n1783: Ҡәлғә-ҡала Севастополгә нигеҙ һалына.\n1834: АҠШ-та наждак ҡағыҙына патент алына.\n1922: Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитетының «Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы сиктәрен киңәйтеү тураһында»ғы декреты менән Оло Башҡортостан ойошторола. Уның рәсми баш ҡалаһы итеп Өфө иғлан ителә.\n1938: АҠШ-та хлорофиллға патент алына.\n1985: Люксембургта Европаның бер нисә дәүләте араһында паспорт-виза контролен бөтөрөүҙе күҙ уңында тотҡан «Шенген килешеүе»нә ҡул ҡуйыла.\n1994: Хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Молекулалар һәм кристалдар физикаһы институты асыла.\n2002: II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эш башлай.\n2002: Рәсәй Эске эштәр министрлығының Мәскәү университеты эш башлай.\nШаимова Маһинур Әйүп ҡыҙы (1905—25.11.1991), халыҡ йырсыһы. Бәйеттәр, мөнәжәттәр, сеңләүҙәр һәм башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусы. Бөтә Союз халыҡ ижады фестивалендә ҡатнашыусы. Сығышы менән хәҙерге Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Бикҡол ауылынан.\nПепеляев Пётр Кузьмич (1920—6.10.1955), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия артиллерия-миномёт полкының өлкән разведчигы, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.\nГагин Валерьян Константинович (1925—27.08.1999), рәссам. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1996 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1995). II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.\nПостнов Владимир Валентинович (1950—18.05.2014), ғалим-инженер-механик. 1972 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1980—1982 йылдарҙа «Искра» махсус конструкторлыҡ-технология бюроһының лаборатория мөдире, 1986–1987 йылдарҙа бүлек мөдире, 2007 йылдан мехатрон станок системалары кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (2006), профессор. (2007). СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1985). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nҒайсин Рамин Үзбәк улы (1960), ауыл хужалығы алдынғыһы. Әлшәй районы «Заря» хужалығының баш агрономы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Рәсәй агросәнәғәт комплексының почётлы хеҙмәткәре. Сығышы менән ошо райондың Әбдрәшит ауылынан.\nДүсәлинова Фәриҙә Мазһар ҡыҙы (1960), журналист, «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының юлдаш телевидениеһы комментаторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районынан.\nХужин Илвир Илдар улы (1990), спортсы, бобслейсы. Рәсәй йыйылма командаһы составында 2014 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарында (Сочи) ҡатнашыусы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры.\nВасильев Леонид Михайлович (1926—2.09.2015), ғалим-тел белгесе. 1958 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1974—1990 йылдарҙа дөйөм һәм сағыштырма-тарихи тел ғилеме кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (2002), филология фәндәре докторы (1972), профессор (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001), СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1970).\nДәүләтбаев Усман Йосоп улы (1926—11.08.2010), быраулаусы, хеҙмәт алдынғыһы. 1949 йылдан «Уралцветметразведка» тресының Баймаҡ геология разведка партияһы быраулаусыһы, 1954 йылдан — өлкән быраулау мастеры; 1958—1988 йылдарҙа «Башкиргеология» производство берекмәһенең Хәйбулла геология разведка партияһының өлкән быраулау мастеры. Ленин ордены кавалеры (1971), СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1980). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Баҡый ауылынан.\nҠандаров Фаил Барый улы (1931— ?), ғалим-табип-невролог, рефлексотерапевт. 1976—1980 һәм 1984—1991 йылдарҙа Өфөләге 1-се поликлиника табибы, энә-рефлекс терапияһы кабинеты мөдире; 1991 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 2003 йылдан — университеттың Традицион медицина фәнни-педагогик үҙәге директоры. Ҡытайҙың Анхой университетының почётлы профессоры (1991), IСMART-тың Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе буйынса Акупунктура һәм традицион медицина ассоциацияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы (1994), Германияның Тәбиғи фәндәр академияһы (Ганновер, Германия) һәм Рәсәйҙең «Инь һәм Ян» психопунктура һәм көнсығыш медицина академияһы академигы. Медицина фәндәре кандидаты (1995). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1991). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Сафар ауылынан.\nРоманова Тамара Константиновна (1946), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны. Табип-педиатр. 1974 йылдан Үрге Йәркәй үҙәк район дауаханаһы табибы, 1995 йылдан — Мотлаҡ медицина страховкаһының Башҡортостан республикаһы территориаль фондының Илеш филиалы эксперты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Ҡарағай ауылынан.\nХанов Айрат Миҙхәт улы (1966), ғалим-хирург-онколог. 1989 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1999 йылдан Өҫтәлмә һөнәри белем биреү институтының онкология, нур диагностикаһы һәм нур терапияһы кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта «Профилактик медицина» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2004). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Асҡын ауылынан.\nВолков-Кривуша Сергей Викторович (1897—21.10.1976), театр эшмәкәре. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. 1920-се йылдар башынан Хабаровск ҡалаһында Ҡыҙыл Армия эстрада бригадалары етәксеһе; 1927 йылдан Башҡортостан профсоюздар советы ҡарамағындағы төрлө ижади коллективтарҙың художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1938—1941 йылдарҙа Башҡортостан театр художество училищеһы уҡытыусыһы, 1945—1957 йылдарҙа республика халыҡ ижады йорто хеҙмәткәре. Башҡортостандың байтаҡ ижади коллективтарын, шул иҫәптән Өфө ҡалаһындағы «Синяя блуза» һәм «Шестерёнка», хәҙерге Рус драма театрын ойоштороусыларҙың береһе. 1937 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1964). Сығышы менән хәҙерге Санкт-Петербург ҡалаһынан.\nСәлишев Линир Ибраһим улы (1937—11.04.2014), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, 1978—1998 йылдарҙа Федоровка районы «Пугачёв» совхозының баш агрономы. Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған агрономы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1980).\nШокуров Иван Анимподистович (1937), ауыл хужалығы ветераны. 1963—1997 йылдарҙа Баҡалы районы «Дружба» колхозы бригадиры, «Новый мир» колхозының участка начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Октябрь Революцияһы (1986) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Александровка ауылынан.\nРябашев Владимир Михайлович (1947—2005), нефтсе. 1969 йылдан Татар АССР-ының Лениногорск быраулау эштәре идаралығы мастеры. Социалистик Хеҙмәт Геройы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районы Баҡалы ауылынан.\nСәлихов Фидрат Мөхәмәғәриф улы (1947), хеҙмәт ветераны. 1975 йылдан «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы, цех начальнигы урынбаҫары; 1980—2007 йылдарҙа материаль-техник тәьминәт һәм ҡорамалдар менән комплектлау бүлеге начальнигы. Рәсәйҙең почётлы нефтсеһе (1997) һәм Рәсәй Яғыулыҡ-энергетика министрлығының почётлы хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы Бикмәт ауылынан.\nШирғәзин Рәшит Зәки улы (1957), архивсы, Башҡортостан Республикаһының Милли архивы директоры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nШәмсиев Ринат Эдуард улы (1962), ғалим-хирург. 1992 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (1992), доцент (2006). Сығышы менән Дүртөйлө ҡалаһынан\nЕлгаштина Мария Николаевна (1873—10.11.1966), график, театр рәссамы. Башҡорт һынлы сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1934 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ рәссамы (1955) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1944). «Почёт Билдәһе» ордены (1955) кавалеры.\nМиңлеғолов Шәрип Хәби улы (1928—7.01.2003), хәрби хеҙмәткәр һәм йәмәғәт эшмәкәре, отставкалағы полковник. Венгрия (1956) һәм Чехословакиялағы (1968) ҡораллы конфликттарҙа ҡатнашыусы. 1976—1985 йылдарҙа ДОСААФ-тың Башҡортостан республика ойошмаһы рәйесе. Ҡыҙыл Байраҡ (1969), Александр Невский (1956), 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм ике Ҡыҙыл Йондоҙ (1968, 1975) ордены кавалеры.\nЙортбағышева Әлфиә Ҡорман ҡыҙы (1958), ветеран-педагог, Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы мәктәбенең башланғыс синыфтар уҡытыусыһы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (1986). Сығышы менән ошо ауылдан.\nРиф Арыҫлан (1968), композитор, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының «Юлдаш» мәғлүмәт-музыка каналының баш режиссёры, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2013).\nЯкушев Владимир Владимирович (1968), дәүләт эшмәкәре, иҡтисадсы-ғалим. 2020 йылдың 9 ноябренән Рәсәй Президентының Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2005). Почёт (2008) һәм IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2012) ордендары кавалеры. Сығышы менән Нефтекама ҡалаһынан.\nДьяков Владимир Анатольевич (1919—16.11.1995), ғалим-тарихсы. 1960—1995 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Славяноведение һәм балканистика институты ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре докторы (1966). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Йондоҙ һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районы Баҡалы ауылынан.\nМинскер Карл Самойлович (1929—25.05.2003), ғалим-химик, 1968—2003 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, кафедра мөдире. Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (1991), химия фәндәре докторы (1967), профессор (1969). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1987), Башҡорт АССР-ының (1977) һәм СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1973).\nЛиходед Виталий Алексеевич (1944), ғалим-провизор, 1984 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты, 1995 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, кафедра мөдире. Фармакология фәндәре докторы (1993), профессор (1993). СССР-ҙың уйлап табыусыһы. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Запорожье ҡалаһынан.\n14 июндә тыуғандар\n1820: князь Павел Вяземский, Рәсәй империяһының дәүләт эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1881—1882 йылдарҙа цензура хеҙмәте етәксеһе, Боронғо яҙмалар менән ҡыҙыҡһыныусылар йәмғиәтен ойоштороусы.\n1830: Николай Курочкин, Рәсәй империяһының сатирик шағиры, тәржемәсе һәм публицист.\n1835: Николай Рубинштейн, Рәсәй империяһы музыканты, пианист, педагог, Мәскәү консерваторияһын ойоштороусы.\n1910: Рудольф Кемпе, Германия дирижёры.\n1920: Кирилл Кондратьев, СССР һәм Рәсәй ғалимы, геофизик, СССР һәм Рәсәй Фәндәр академиялары академигы.\n1928: Эрнесто Че Гевара, Латин Америкаһы революционеры һәм Кубаның дәүләт эшмәкәре.\n1945: Йорг Иммендорф, Германия рәссамы-неоэкспрессионист, скульптор.\n1946: Дональд Трамп, Америка Ҡушма Штаттарының 45-се президенты.\n1949: Хәйҙәр Бигичев, йырсы, Татар АССР-ының халыҡ (1980), РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1986), Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984).\n1950: Семён Спивак, СССР һәм Рәсәйҙең театр режиссёры, педагог, Рәсәйҙең халыҡ артисы (2000).\n1990: Регина Тодоренко, Украинаның телетапшырыуҙар алып барыусыһы, йырсы, композитор.\n14 июндә вафат булғандар\n1864: Макс Вебер, Германия социологы, философ, тарихсы һәм сәйәси иҡтисадсы.\n1899: Хорхе Луис Борхес, Аргентина прозаигы, шағир һәм публицист.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=14_июнь&oldid=1142019 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:24 12 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Табын түрендә – ҡышҡы бәшмәктәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Табын түрендә – ҡышҡы бәшмәктәр\nХәйбулла эшҡыуары аҡ көләпә үҫтерә.\nТөбәк өсөн бер аҙ ятыраҡ күренгән шөғөлдө үҙ итеп, ҡыш тупырлатып бәшмәктәр һата Атингән уҙаманы тигән хәбәрҙе ишеткәс тә, уны үҫтереүсе менән яҡындан танышырға булдыҡ.\nЯңылышмағанбыҙ, Фәнил Мостафиндың шампиньондары көндөң һыуыҡлығына ҡарамай, йылы бүлмәлә, әйтерһең дә, ямғырҙан һуң ҡалҡҡандай, тупырлашып үҫә. Һоҡланғыс күренеш бер аҙ аптыратты ла, хайран да итте. Районда тәүгеләрҙән бәшмәкселек эшенә тотонорға йөрьәт иткән эшҡыуар үҙ эшенең оҫтаһы ғына түгел, һүҙгә лә маһир булып сыҡты. “Ни өсөн бәшмәк?” тигән һорауыма ул: “Ауылда башҡа ни эшләйһең? – тип йылмайҙы ла бер аҙҙан, – ятыраҡ шөғөл булһын, тинем, үҙемә лә был өлкә аҙыраҡ таныш”, – тип яуапланы.\nЮлиә менән Фәнил Мостафиндарға бер нисә йыл Шишмә районында эшләргә насип итә. Ул ҡошсолоҡ фермер хужалығының инкубация цехы мөдире була. Буш ваҡытында дуҫы Руслан менән бәшмәкселек тармағын да өйрәнә, бәләкәй генә урында уны үҫтереп тә ҡарайҙар. Йәшәү өсөн торлаҡтың булмауы, уны һатып алырға хәлдәренән килмәүен аңлаған йәштәр тыуған яғына ҡайтып төпләнергә ҡарар итә.\n– Ҡайттыҡ та бер аҙ юғалып ҡалдыҡ, – тип һүҙ башланы әңгәмәсем. – Эш юҡ, тик ятып та булмай. Үҙ эшебеҙҙе асып ҡарау теләге тыуғас, йәнә аптырашта ҡалдыҡ. Игенселеккә тотонорға сәсеү өсөн ерҙәре лә, техника ла юҡ, автосервис асҡы килмәй, магазин тотоу ҙа хәҙер килемле түгел. Шул саҡ күңел төбөндәге йөрөгән уй “ҡалҡып” сыҡты. Бәшмәк үҫтереп ҡарарға! Ни тиһәң дә, уны йыл әйләнәһенә үрсетеп була, икенсенән, эште нисек башларға икәнлеген дә беләм. Туғандарҙың береһе лә риза булманы, дөрөҫөрәге, ышанманы. Нисек инде Хәйбуллала бәшмәк үҫһен, тине улар. Тәүәккәлләнем шулай ҙа.\nТәүҙә эшҡыуар элекке колхоздың буш торған ашхана бинаһын ҡуртымға ала. Стеналары ғына һерәйеп ҡалған бинаны ремонтлап сығыуға ла байтаҡ сығым китә. Район хакимиәте 300 мең һумлыҡ субсидия бүлә. Буш торған ашхананың өс хужаһы барлығы асыҡлана, шунлыҡтан Фәнил Йәмил улы буш торған икенсе иҫке бинаны – элекке колхоз кәнсәһен артабан һатып алыу теләге менән йәнә ҡуртымға ала. Тишектәрҙән ел өрөп торған, тәҙрәһе һәм ишеге булмаған бина бер ай тигәндә, тейешенсә капиталь ремонттан һуң, әҙер була. Утын яғып йылытылған бүлмәлә бәшмәк үҫтереү өсөн махсус ағастан кәштә-стеллаждар эшләнелә. Түбәнән алып стенаға тиклем бар әйберҙәргә махсус дезинфекция үткәрелә.\nБәшмәк ҡояштан ҡурҡа, ҡорола кибә. Шунлыҡтан бүлмәлә махсус температура булыуы мотлаҡ. Аҡ көләпә өсөн махсус компост Яр Саллы ҡалаһынан “ТатГриб” компанияһынан ҡайтарылған.\nӘле шампиньондарҙың өлгөргән сағы: уңыш йыйғанда улар менән бик һаҡ эш итергә кәрәк. Шулай уҡ дымлылыҡтың кимәлен боҙорға ярамай, сөнки бындай төр бәшмәктәр бик нәзәкәтле, үҙенә айырым иғтибар талап итә. Йыйыуҙың да үҙ ҡағиҙәләре бар: махсус бирсәткәләр ярҙамында иң ҙурҙарын өрөлдөрөп алырға ла үткер бысаҡ ярҙамында аҫҡы өлөшөн ҡырҡырға. Бик һаҡ ҡына махсус кәрзиндәргә теҙеп барыу талап ителә.\nКүҙҙең яуын алыр эре һәм аҡ шампиньондар күрше Ырымбур өлкәһенең Орск һәм Гай ҡалаларына оҙатыла. Әлегә уларҙың бер килоһы 250 һум торһа, күмәртәләп һатҡанда эшҡыуар килограмын 200-әр һумдан тапшыра. Әйткәндәй, был бәшмәкте оҙаҡ һаҡлап булмай, ул тиҙ ҡарая. Шулай уҡ Хәйбулла бәшмәген Өфөнән һораусылар ҙа бар, әммә эшҡыуарҙың бәләкәй бүлмәлә генә үҫтергән аҡ көләпәләре барыһының да ихтыяжын әлегә ҡәнәғәтләндереп бөтмәй. Хатта районда йәшәүселәр ҙә экологик яҡтан таҙа, сифатлы һәм туҡлыҡлы аҙыҡты һатып алып өлгөрмәй ҡала, ул шунда уҡ бөтә.\n– Кешеләрҙең беҙ үҫтергән бәшмәккә ҡарата ҡыҙыҡһыныуы, ихтыяжы көндән-көн арта, шунлыҡтан был эште артабан да йәйелдерергә һәм киңәйтергә иҫәп бар. Кредит бурысына батһаҡ та, эште артабан алып китергә теләк ҙур, – ти Фәнил Мостафин.\nЙылына 40-50 тонна бәшмәк етештерергә хыяллана эшҡыуар. Бәшмәкселек тармағы Хәйбулла районында ғына түгел, тотош республика биләмәһендә лә киң үҫеш алмаған. Шунлыҡтан был кәсепте үҙ итеүселәр өсөн гранттар йәки банктан кредит алыу өсөн махсус программалар ҡаралмаған. Әлегә Атингән ауылында ҡыштың һыуығына ҡарамай, ҡоро һәм дымлы бүлмәлә тупырлашып аҡ көләпәләр үҫә...\nСифатлы ла, тәмле лә, туҡлыҡлы ла ризыҡты бөгөн бәшмәк яратыусылар ихлас һатып ала. Бәшмәкселек тармағын яйға һалыу, уны артабан үҫтереү өсөн иһә был эште башлаған эшҡыуар ярҙамға мохтаж. Теләктең булыуы ғына түгел, уның хупланыуы ла фарыз.


«Башинформ» агентлығы акционерҙар йәмғиәтенә әйләнде\n«Башинформ» асыҡ акционерҙар йәмғиәте «Башинформ» акционерҙар йәмғиәтенә үҙгәртелде. Башҡортостан Хөкүмәтендә тейешле бойороҡ ҡабул ителде.\n«Башинформ» агентлығының уставы яңы редакцияла раҫланды.\n19:52, 31 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан фермерҙарына үҙ продукцияһын алға ебәреүгә сығымдарҙың ярты өлөшөн ҡайтарасаҡтар\nАуыл хужалығы кооперативтарына үҙҙәре етештергән аҙыҡ-түлекте баҙарға сығарыуға аҡсалата сығымдарҙың яртыһын ҡайтарыуҙары ихтимал. Был турала «Известия» гәзите хәбәр итә Рәсәй Хөкүмәтенең ҡарар проектына һылтанып.\n16:36, 31 август 2017 Иҡтисад\nБаш ҡалала яңы уңыш ауыл хужалығы йәрминкәләре башлана\nШәмбе, 2 сентябрҙә, баш ҡалалағы өс майҙансыҡта ауыл хужалығы йәрминкәләре ойошторола, унда урындағы умартасыларҙың продукцияһын һәм бал һатып алырға мөмкин, шулай уҡ яңы уңыш ауыл хужалығы продукцияһы менән сауҙа итеү башлана, тип хәбәр иттеләр Өфө мэрияһында.\n16:10, 31 август 2017 Иҡтисад\nАрбитраж 2014 йылда «Башнефть» компанияһын үҙгәртеп ҡороуҙы активтарҙы сығарыу ысулы тип таныны\nБашҡортостандың Арбитраж суды 2014 йылда «Система-Инвест» һәм «Система» акционер финанс корпорацияһының элекке милекселәре үткәргән «Башнефть» компанияһын үҙгәртеп ҡороуҙы компаниянан активтарҙы законһыҙ сығарыу ысулы тип таныны.\n13:03, 31 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан – хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу пилот программаһында ҡатнашыусылар иҫәбендә\n2017 йылда Башҡортостан Рәсәй Федерацияһының пилот субъекттары иҫәбенә инеүе ихтимал, унда хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу һәм мәшғүлеккә булышлыҡ итеү төбәк программаһы бойомға ашырыла.\n11:49, 31 август 2017 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов республиканың газ һәм нефть тармағы хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрам менән ҡотланы\nРеспублика Башлығы Рөстәм Хәмитов «Газпром трансгаз Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте коллективын һөнәри байрам – Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотланы.\n7:43, 31 август 2017 Иҡтисад\nТөбәктә майҙандарҙың яртыһында иген сабылған\nБашҡортостанда майҙандарҙың яртыһында иген сабылған, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында. 1,9 миллион тонна ашлыҡ йыйып алынған.\n18:22, 30 август 2017 Иҡтисад\nӨфөлә яңы төҙөлгән өс мәктәп өс меңдән ашыу уҡыусыны ҡабул итергә әҙер\nӨфөлә уҡыу йылына өс яңы мәктәп: Киров районының Колгуев һәм Дим районының Көмөш шишмә биҫтәләрендә 160-сы һәм 161-се лицейҙар, шулай уҡ Октябрь районының Нуғай ҡасабаһында 147-се мәктәптең яңы бинаһы һалынған.\n16:34, 30 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда «Мәғлүмәт-аналитика үҙәге» ҡаҙна учреждениеһы барлыҡҡа килде\nБашҡортостанда республиканың «Мәғлүмәт-аналитика үҙәге» дәүләт ҡаҙна учреждениеһы булдырылды. Тейешле бойороҡто республика Хөкүмәте ҡабул иткән. Учреждение эшмәкәрлегенең төп маҡсаты – төбәктең һалым сәйәсәтен әҙерләү һәм уны тормошҡа ашырыу өлкәһендә федераль закондарҙа, Башҡортостан закондарында, Башҡортостан Хөкүмәтенең норматив хоҡуҡи акттарында ҡаралған республика вәкәләттәрен ғәмәлгә ашырыуҙы тәьмин итеү маҡсатында дәүләт функцияларын үтәү, шулай уҡ бюджеттың килемен арттырыу буйынса эште көсәйтеү, тип хәбәр иттеләр Министрҙар кабинетының матбуғат хеҙмәтендә.\n14:54, 30 август 2017 Иҡтисад\nРәсәй туроператорҙары эске туризмды үҫтереүгә 1 миллиард һум субсидия аласаҡ\nМәҙәниәт министрлығы менән берлектә Рәсәй транспорт ведомствоһы популяр Рәсәй курорттарына туристарҙы ташыуға яңы субсидиялау механизмын әҙерләй.\n9:34, 30 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликала II кварталдағы бер ай өсөн йәшәү минимумы дәүмәлен билдәләнеләр\nРеспубликала II кварталдағы бер ай өсөн кеше башына 8924 һум күләмендә уртаса йәшәү минимумы дәүмәлен билдәләнеләр. Тейешле ҡарарҙы Башҡортостан Хөкүмәте ҡабул итте.\n7:08, 30 август 2017 Иҡтисад\nТәүге ярты йыллыҡта Башҡортостандың тышҡы сауҙа әйләнеше 2,5 миллиард доллар самаһы тәшкил иткән\nТәүге ярты йыллыҡта Башҡортостандың тышҡы сауҙа әйләнеше 2,449 миллиард доллар самаһы тәшкил иткән. Был уҙған йылдағы ошо уҡ осорға ҡарағанда 20 процентҡа аҙыраҡ, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан таможняһында.\n17:29, 29 август 2017 Иҡтисад\nБаш ҡалала яңы уңыш ауыл хужалығы продукцияһын 2 сентябрҙән һатып алырға мөмкин\n2 сентябрҙә Өфөлә яңы уңыш ауыл хужалығы йәрминкәләре башлана. Ҡаланың Эшҡыуарлыҡ, ҡулланыусылар баҙары һәм туризм буйынса идаралыҡ начальнигы Ольга Завьялова мэрияла үткән оператив кәңәшмәлә ошо хаҡта хәбәр итте.\n13:33, 29 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликаның 8 районы иген сабыу буйынса экваторҙы үтте\nБашҡортостандың һигеҙ районы иген сабыу буйынса экваторҙы үтте. Урыу эштәре буйынса иң юғары тиҙлек ейәнсураларҙа, улар майҙандарҙың 54 процентында бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культураларҙы сабып, 53 процентта һуғып алған, тип хәбәр иттеләр төбәк аграр ведомствоһының матбуғат хеҙмәтендә.\n11:02, 29 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостандың 100 йыллығына республикала 100 яңы инвестиция проекты эшләй башлаясаҡ\nРеспубликаның Сауҙа–сәнәғәт палатаһы «Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына – 100 инвестиция проекты» акцияһын былтыр октябрҙә башлап ебәрҙе. Бөгөнгө көнгә унда ҡатнашыусыларҙың һаны 50-гә яҡынлашты.\n10:28, 29 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликала заманса ҡала мөхитен булдырыу программаһы ҡабул ителде\nБашҡортостан Хөкүмәте 28 августа президиум ултырышында «2018-2022 йылдарҙа заманса ҡала мөхитен булдырыу» программаһын ҡабул итте. Уға бер исемле федераль проект һәм күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонтты тормошҡа ашырыу инә.\n9:47, 29 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда «Бөрө алмаһы» фестивале 2 сентябрҙә үтә\nБөрөлә яҡшы йолаға әүерелгән алма фестивале 2 сентябрҙә үтә, тип хәбәр итте ойоштороусылар. «Тәмле ҡала» тигән ҙур йәрминкә әҙерләнә, унда алма, үҫентеләр, фермер һәм башҡа төрлө продукцияларҙы килтерәсәктәр, алманан бешерелгән бәлештәр күргәҙмәһе, декоратив әйберҙәр һәм сувенирҙар менән «Оҫталар аллеяһы» ойошторола.\n15:21, 28 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликала мәктәп уҡыусыларының һаны 13,5 меңгә артты\nБашҡортостанда ағымдағы уҡыу йылында парта артына 465 мең уҡыусы ултырасаҡ – ул былтырғыға ҡарағанда 13,5 меңгә күберәк. Беренсе кластарҙың иҫәбе – 52 мең.\n15:02, 28 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликала һөттөң төп өлөшөн урта фермерҙар бирә\nБашҡортостанда 2016 йылда 930 ферма 1,73 миллион тонна һөт етештергән, был илдә иң яҡшы һөҙөмтәләрҙең береһе. Ошо хаҡта «Һөт иле» фестивале сиктәрендә ойошторолған һәм һөт сәнәғәтенә арналған түңәрәк өҫтәлдә һөйләнеләр.\n9:40, 28 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов республика телевидениеһына интервьюла быйылғы йәй уңышының төрҙәрен баһаланы. «Бындай ямғырлы йәйҙе оло йәштәгеләр иҫләмәй.\n10:03, 24 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликаның Арбитраж суды «Роснефт»тең «Система» АФК-һына 170,6 миллиард һумлыҡ дәғүәһен өлөшләтә ҡәнәғәтләндерҙе\nБашҡортостандың Арбитраж суды Роснефттең «Система» АФК-һына 170,6 миллиард һумға дәғүәһен өлөшләтә ҡәнәғәтләндерҙе. Был турала ҡарарҙы судья Ирина Нурисламова сығарҙы.\n8:19, 24 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда ужым культураларын сәсә башланылар. Бөгөнгө көнгә пландан 10 процент – 66,5 мең гектар сәселгән. Күбеһенсә арыш (61,6 мең гектар), шулай уҡ бойҙай, тритикал һәм башҡа культуралар.\n11:45, 23 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәтендә тәүге ярты йыллыҡҡа төбәктең социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһайҙар\nӨфөлә Башҡортостан Хөкүмәтенең киңәйтелгән ултырышы асылды. Төбәк Министрҙар кабинеты тәүге ярты йыллыҡта республиканың социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһай.\n10:55, 23 август 2017 Иҡтисад\nРеспублика аграрийҙары уңыш йыйыуҙа юғары күрһәткестәргә өлгәште\nҺуңғы тәүлек эсендә Башҡортостанда бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культураларҙы йыйыу буйынса артым 54,6 мең гектар тәшкил итте, ул быйылғы ураҡ башынан иң юғары күрһәткес булды.\n9:57, 23 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте иген йыйыу комбайны, үҙ йөрөшлө сапҡыс операторҙары, ауыр йөк автомобиле, сөгөлдөр йыйыу комбайны водителдәре, туңға һөрөү механизаторҙары, шулай уҡ 2017 йылғы уңышты йыйыуҙа юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән Башҡорт дәүләт аграр университеты студенттары һәм ауыл хужалығы техникумы уҡыусылары араһында икенсе республика конкурсын уҙғарыу тураһында иғлан итте.\n8:00, 22 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш хаҡы буйынса бурыс мәсьәләләренә арналған эш кәңәшмәһен үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, муниципалитет вәкилдәре, профилле министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре ҡатнашты.\n7:19, 22 август 2017 Иҡтисад\nӘлеге ваҡытта уңыш буйынса алдынғылар рәтендә – республиканың Саҡмағош (гектарынан 37 центнер), Стәрлетамаҡ (34,5) һәм Мәләүез (31) райондары. Ошондай мәғлүмәттәрҙе Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән осрашыу барышында республиканың ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов килтерҙе.\n8:56, 21 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда урып йыйыу эштәренең тиҙлеге арта. Төбәктең Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, һуңғы тәүлектә бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы культуралар 32,5 мең гектарҙан йыйып алынған.\n11:19, 17 август 2017 Иҡтисад\n8:47, 17 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы президенты Филип МакКейб етәкселегендәге делегация менән осрашты.\n8:23, 17 август 2017 Иҡтисад\n6:34, 17 август 2017 Иҡтисад\n11:58, 16 август 2017 Иҡтисад\nРәсәй граждандары аҡсаларын һумда арттыра. Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәгенең һорау алыу һөҙөмтәләре шулай уҡ рәсәйҙәрҙең курстың үтә тиҙ төшөүен көтмәгәне, әммә котировкаларҙы иғтибарлы күҙәтеүе хаҡында һөйләй.\n9:29, 16 август 2017 Иҡтисад\n7:56, 16 август 2017 Иҡтисад\nӘлеге ваҡытта һәр һыйырҙан һөт һауып алыу буйынса Учалы районы – биш меңлек, Саҡмағош һәм Ауырғазы райондары дүрт меңлек сикте үткән.\n17:29, 15 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанға «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы ағзалары килә. Сәфәрҙең маҡсаты – 2021 йылда «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ конгресын һәм «АпиЭкспо» күргәҙмәһен уҙғарыуға Рәсәй Федерацияһының ғариза кампанияһы сиктәрендә Өфө инфраструктураһын тикшереү.\n6:52, 15 август 2017 Иҡтисад\n5:56, 15 август 2017 Иҡтисад\nӨфө хакимиәте аэропортҡа тиклем һуҙылған юлды (ҡалаға инеү юлын) ремонтлау өсөн 143 миллион һум түләргә әҙер. Тейешле ғариза дәүләт һатып алыуҙары сайтында урынлашҡан.\n8:52, 14 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан статистары 1 июлгә ҡарата тәғәйенләнгән уртаса пенсия күләмен атаны.\nСтатистика хеҙмәткәрҙәренең мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә уртаса пенсия 12 309 һум тәшкил итә.\n8:00, 14 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хеҙмәт министрлығының мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә уртаса эш хаҡы ағымдағы йылдың май айында 31 982,7 һум тәшкил итте. Эшкә яраҡлы халыҡ өсөн йәшәү минимумы 9 142 һумға тиң.\n7:10, 14 август 2017 Иҡтисад\n17:49, 11 август 2017 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов республиканың төҙөлөш комплексы хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырҙы\n7:05, 11 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хеҙмәт министрлығы 30-50 мең эш хаҡы менән яңы вакансиялар хаҡында хәбәр итте\nБашҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы 30 меңдән күберәк эш хаҡы менән яңы вакансияларҙы баҫтырҙы.\nӨфөлә эшләү өсөн «Салют-торг» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә эш тәжрибәһе бер йылдан кәм булмаған магазин директоры талап ителә.\n16:00, 10 август 2017 Иҡтисад\nӨфөлә «Башҡортостан – Рәсәйҙең бал төйәге» йәрминкәһе үтәсәк\nӨфө халҡын һәм ҡунаҡтарын 16 августа «Аҡбуҙат» ипподромы алдындағы майҙанда үтәсәк «Башҡортостан – Рәсәйҙең бал төйәге» ҙур республика бал йәрминкәһенә саҡыралар.\n12:34, 10 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан төҙөүселәре үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй\nКесе йома, 10 августа Башҡортостан төҙөүселәре үҙенең һөнәри байрамын билдәләй.\nКөндөң тәүге яртыһында тармаҡтың иң яҡшы вәкилдәренә дәүләт наградаларын тапшырыу тантанаһы үтә.\n8:21, 10 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда бушлай медицина ярҙамына бюджет ассигнованиелары күләме арттырылды\nБашҡортостанда 2018 йылға бушлай медицина ярҙамын алыуға бюджет ассигнованиелары күләме 821,87 миллион һумға арттырылды. Был турала кисә республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында хәбәр иттеләр.\n9:30, 9 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Хеҙмәт министрлығы республикала июль өсөн эшһеҙлек буйынса уртаса пособие күләмен атаны. Июнь айы менән сағыштырғанда ул бер аҙға артҡан һәм 4282 һумға еткән.\n8:35, 9 август 2017 Иҡтисад\nРеспублика халҡы өсөн газға хаҡтарҙың артыуы 3,9 проценттан уҙмаясаҡ – Тарифтар буйынса дәүләт комитеты\nБашҡортостанда ошо йылдың 1 июленән халыҡҡа һатылған тәбиғәт газына хаҡтарҙың артыуы 3,9 проценттан күберәк булмаясаҡ. Ошо хаҡта республиканың Тарифтар буйынса дәүләт комитетының коллегия ултырышында хәбәр иттеләр.\n7:15, 9 август 2017 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов республикалағы иң ҙур инвестиция проектының ғәмәлгә ашырылыу барышы менән танышты\nШишәмбе, 8 августа Благовар районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфө һәм Благовар селекция-гибрид үҙәктәренең эше менән танышты.\n6:45, 9 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда урып йыйыу эштәре башланды\nБашҡортостан баҫыуҙарында урып йыйыу эштәре башланды. Бөртөклө һәм ҡуҙаҡлы ужым культуралары менән бер үк ваҡытта яҙғы культураларҙы, атап әйткәндә, борсаҡ, арпа һәм һолоно йыйыу быйылғы йылдың үҙенсәлеге булып тора.\n6:13, 9 август 2017 Иҡтисад\nКисә «Йыл эшҡыуары» республика конкурсы башланып китте. Ул Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты булышлығында уҙғарыла.\n8:30, 8 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда ижтимағи башланғыстар менән эшләү буйынса иң уңышлы һәм әүҙем ҡалаларҙы атанылар\nБашҡортостан Финанс министрлығы ижтимағи башланғыстар программаһына йомғаҡ яһаны. РБК-Өфө ведомствоның матбуғат хеҙмәте биргән мәғлүмәттәренә һылтанып хәбәр итеүенсә, ҡалаларҙан йәмғеһе 111 ғариза килгән.\n7:00, 8 август 2017 Иҡтисад\nРеспубликала тәүгә лифттарҙы алмаштарыуҙа бүлеп түләү тәжрибәһе ҡулланылған\nБашҡортостанда тәүгә лифттарҙы алмаштырыу буйынса Свердловск өлкәһенең бүлеп түләү тәжрибәһе ҡулланылған.\nТөбәктең Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының коллегия ултырышында хәбәр итеүҙәренсә, 2017 йылға ҡыҫҡа ваҡытлы планға индерелгән 300 лифттан 200-ен өс йылға бүлеп түләү юлы менән алмаштыралар.\n15:44, 4 август 2017 Иҡтисад\nӨфө һөткә хаҡтар буйынса Башҡортостандың иң ҡиммәт ҡалаһы тип танылды\nБашҡортостандың баш ҡалаһы пастеризацияланған һөткә хаҡтар буйынса республиканың иң ҡиммәт ҡалаһы булып ҡала.\nБашҡортостанстат хеҙмәткәрҙәренең һайланма күҙәтеү мәғлүмәттәре буйынса, июлдә һөттөң бер литры өфөләргә 46,93 һумға барып баҫҡан.\n15:21, 4 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостанда 2017 йылдың тәүге алты айында күп фатирлы йорттарҙа капиталь ремонт уҙғарыуға иғәнәләрҙе йыйыу былтырғы күрһәткестәрҙән уҙып киткән һәм 90,9 процентҡа еткән.\n12:50, 4 август 2017 Иҡтисад\nБаш ҡалала «төҙөлөш» вакансиялары йәрминкәһе үтәсәк\nБашҡортостандың баш ҡалаһында 10 августа төҙөлөш өлкәһе предприятиеларының вакансиялар йәрминкәһе үтә. «Башинформ» агентлығына Өфө Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәгә килеүселәргә автоэлектрик, бетонсы, водитель, урам һепереүсе, инженер, ташсы, маляр, кран машинисы, шулай уҡ төҙөлөш эштәре монтажсыһы, эшсе, слесарь, токарь вакансиялары тәҡдим ителәсәк.\n10:10, 4 август 2017 Иҡтисад\nКүмертауҙың инвестиция мөмкинлектәре менән Удмуртияла таныштырҙылар\nУдмуртияның Сарапул ҡалаһында «Моноҡала — гөрләп йәшәү урыны» стратегик сессияһы үтте. бында Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән моноҡала вәкилдәре йыйылды.\n6:50, 4 август 2017 Иҡтисад\nӨфөлә Дәүләт хеҙмәт инспекцияһының ҡыҫылышынан һуң «Салют» шифаханаһы хеҙмәткәрҙәренә 2 миллион һум түләнгән\nБашҡортостанда Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы Өфөләге «Салют» йыл әйләнәһенә эшләгән шифахана-сәләмәтләндереү лагерында пландан тыш тикшереүҙе тамамланы.\n11:45, 3 август 2017 Иҡтисад\nТөбәктә миллионерҙар артҡан\nБашҡортостандың Һалым хеҙмәте идаралығы 2016 йылға декларация компанияһының йомғаҡтарын баҫып сығарҙы. Физик берәмектәрҙән бөтәһе 200 мең самаһы табыш тураһында отчет ҡабул ителгән.\n10:20, 3 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы йәш аграрийҙар өсөн дәртләндергес сараларын 500 мең һумғаса арттырырға тәҡдим итте\nРеспубликаның ауыл хужалығы предприятиеларына эшләргә киләсәк йәш белгестәргә бер тапҡыр түләнә торған пособие күләмен арттырыуҙары ихтимал. Ошондай тәҡдим менән Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ауыл хужалығы министрлығының киңәйтелгән кәңәшмәһе барышында сығыш яһаны.\n8:28, 3 август 2017 Иҡтисад\nБашҡортостан милкенә бушлай Ҡырымдағы шифахана тапшырылды\nШифахананы тапшырыу Ҡырым Республикаһының Министрҙар советы һәм Башҡортостан Хөкүмәте араһында 2017 йылдың 7 июлендәге «Шифахана-курорт эшмәкәрлеген үҫтереүҙе тәьмин итеү һәм Башҡортостан Республикаһы балаларының шифахана-курорт дауаланыуын һәм ялын ойоштороу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыуға йүнәлтелгән үҙ-ара эшмәкәрлек буйынса» меморандумды тормошҡа ашырыу сиктәрендә булды.\n14:51, 2 август 2017 Иҡтисад\nҠырмыҫҡалы районында Өфө-Ырымбур трассаһында бер йылға хәрәкәт сикләнде\nҠырмыҫҡалы районында Р-240 Өфө-Ырымбур федераль трассаһында хәрәкәт сикләнде.\nФедераль юл хеҙмәткәрҙәре Р-240 Өфө-Ырымбур автомобиль юлының 39+250 саҡрымында йәйәүлеләр өсөн ер өҫтө үткәүелен төҙөргә тотондо.\n11:16, 2 август 2017 Иҡтисад\nРөстәм Хәмитов Өфөнән Көнсығыш сығыу юлын төҙөү буйынса килешеүгә аңлатма бирҙе\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Өфөнән Көнсығыш сығыу юлын төҙөү буйынса килешеүгә ҡул ҡуйыуға аңлатма бирҙе.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, Истанбулда Башҡортостан концессия компанияһы һәм «Лимакмаращавтодороги» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Лимак төркөмө компанияһы (Төркиә) Өфөнән Көнсығыш сығыу юлын проектлау һәм төҙөү өсөн килешеүгә ҡул ҡуйҙы.\n9:27, 2 август 2017 Иҡтисад\nРеспублика ауыл хужалығы продукцияһын бүлеү үҙәген төҙөүҙә ярҙам итәсәк\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов Өфөлә ауыл хужалығы тауарҙарын һәм аҙыҡ-түлек бүлеү үҙәген төҙөүҙә дәүләт ярҙамын күрһәтеү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.\n11:58, 1 август 2017 Иҡтисад\nТөбәктә 250 мең эшләүсе пенсионер арттырылған күләмдә пенсия аласаҡ\n1 августан Рәсәйҙә эшләүсе пенсионерҙар пенсияға өҫтәмә аҡса аласаҡ. Өҫтәмә түләү күләме пенсионерҙың 2016 йылдағы эш хаҡы кимәленә бәйле. Иң күп өҫтәмә яҡынса 222 һум тәшкил итәсәк.\n10:46, 1 август 2017 Иҡтисад\nФедераль монополияға ҡаршы хеҙмәт эре мобиль операторҙарға ҡаршы эш ҡуҙғатты\nФедераль монополияға ҡаршы хеҙмәт милли роумингта элемтә хеҙмәттәрен күрһәткәндә юғары хаҡтар өсөн эре мобиль операторҙарға ҡарата эш ҡуҙғатты.\n«Известия» гәзите хәбәр итеүенсә, яҡын ваҡыт эсендә бөтә тейешле документтар ҙа әҙер буласаҡ.\n7:19, 1 август 2017 Иҡтисад


Яңылыҡтар 16.11.2011 // Йәмғиәт\nАлырҙан алда түләреңде уйла...\nКүмертау ҡала дауаханаһының баш табибы суд тарафынан "вазифаһынан файҙаланып мутлыҡ ҡылыуҙа" ғәйепле тип табылған.\n2010 йылдың ғинуарынан майға тиклем 44 йәшлек етәксе, документта рәсми теркәлгәнсә, бер үк ваҡытта табип-травматолог булып та эшләргә тейеш булған. Ғәмәлдә ул был вазифаһын үтәмәгән, әммә эш хаҡын даими ала барған. Бер ни-сә ай эсендә табип законһыҙ юл менән өҫтәмә рәүештә 17 мең һум аҡса эшләгән. Суд ҡарары буйынса ул ҡылған енәйәте өсөн ҡаҙнаға 150 мең һум штраф түләргә тейеш.\nЯңы йүнәлештәр көтә\nҠышҡы миҙгелдә Өфөнөң авиаташыуҙар баҙарында яңы авиакомпания барлыҡҡа килде. "РусЛайн"дың донъяның һигеҙ иленә 40 йүнәлеш буйынса даими һәм чартер рейстар менән пассажирҙар ташыуы билдәле.\n"Өфө" халыҡ-ара аэропорты аша авиакомпания транзит рейстар яһаясаҡ, ике маршрутты – "Краснодар – Өфө – Нижневартовск" һәм "Сорғот – Өфө – Краснодар" йүнәлештәрен хеҙмәтләндерәсәк.\nҠиммәтле ташты сит илгә сығарғандар\nРеспубликала ҡиммәтле таштар контрабандаһы менән шөғөлләнеүсе төркөм ҡулға алынған.\nЕнәйәтселәр файҙалы ҡаҙылмаларҙы йәшерен рәүештә Израилгә сығарған. Уларҙан 3 миллион һумға торошло 125 зөбәржәт тартып алынған.\nХәрбиҙәрҙең кейеме үҙгәрә\nРәсәйҙең Оборона министрлығында хәрбиҙәрҙе кейем-һалым менән тәьмин итеү ҡағиҙәләрен үҙгәртергә ниәтләйҙәр.\nӘле хәрбиҙәр форманы бушлай ала. Үҙгәрештәр ҡабул ителә ҡалһа, уларға өҫтәмә рәүештә аҡса бүленәсәк, хәрбиҙәр иһә кейемде үҙҙәре теләгән ательела тектерә аласаҡ. Был көндәлек һәм парад формаһына ҡағыла, ә ялан шарттарында ҡулланылған кейем әлегеләй бушлай биреләсәк.\nБөгөн Рәсәйҙә лейтенанттың уртаса эш хаҡы 19 мең һум самаһы тәшкил итә. Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған яңы закон буйынса, 2012 йылдың 1 ғинуарынан хәрбиҙәрҙең эш хаҡы арттырыласак. Миҫал өсөн, шул уҡ лейтенанттың эш хаҡы 50 мең һумға етәсәк. Кейем өсөн 10 мең һум өҫтәмә биреләсәк.\nБрейвик үҙ язаһын аласаҡ\nНорвегияның Осло ҡалаһының округ судында Андрес Брейвик эше буйынса беренсе асыҡ ултырыш булды.\n22 июлдә Ослола һәм Утейя утрауында теракттар ойошторған енәйәтсегә 2012 йылдың апрелендә хөкөм сығарасаҡтар. Судья фекеренсә, террорсының психик һаулығы ҡаҡшамаған, енәйәттәрҙе башҡарғанда уға бер кем дә ярҙам итмәгән. Ослолағы шартлау ваҡытында һигеҙ кешенең һәләк булыуы, утрауҙағы йәштәр лагерында енәйәтсенең 69 кешене атып үлтереүе билдәле. Брейвик үҙенең ғәйебен тулыһынса таныған.\nГ. БАЛТАБАЕВА, Л. НУРЕТДИНОВА әҙерләне. “Башинформ” агентлығы һәм үҙәк матбуғат мәғлүмәттәре файҙаланылды.


Һалҡын боҙға йән өрөүсе » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Һалҡын боҙға йән өрөүсе\nҺалҡын боҙға йән өрөүсе 28.12.2018 // Йәмғиәт\nУчалы оҫтаһы, һындар яһап, Башҡортостан данын яҡлай.\nИрек Әсфәндиәровты Учалыла күптәр белә. Бына инде байтаҡ йылдар мәҙәниәт һәм ял паркында уның Яңы йылға арнап боҙҙан эшләгән һындары Гран-приға лайыҡ була. “Фәрештә донъяны ҡотҡарыр”, “Ожмах бәүелсәге”, “Пегас”, “Балыҡтар” һәм башҡа ҡабатланмаҫ композициялары йыл һайын учалыларҙың һөйөүен яулай.\n– Бала саҡтан һүрәт төшөрөү менән мауыға инем, хеҙмәт дәресен көтөп ала торғайным, ағастан төрлө һындар эшләргә яраттым, – ти Ирек Юлай улы.\nИманғол ауылында IX класты тамамлағас, егет Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт училищеһының ҡулланма-биҙәү һәм халыҡ кәсептәре бүлегенә уҡырға инә. Бер дәресте лә ҡалдырмай, ихлас тырышып шөғөлләнә ул.\n2006 йылда ҡулына диплом алғас, Магнитогорск дәүләт университетының “Һынлы сәнғәт һәм дизайн” факультетында ситтән тороп уҡыуын дауам итә, бында ла һынатмай белем үҙләштерә егет. Бер үк ваҡытта Учалы художество мәктәбенә эшкә урынлаша һәм тиҫтә йылдан ашыу кескәйҙәрҙе сәнғәт серҙәренә төшөндөрә.\n– Буш ваҡытымда ағастан төрлө ҡош, хайуан һындары эшләргә яратам. Һорап килеүселәрҙе лә кире бороп сығармайым.\nЫсынлап та, алтын ҡуллы егеттең йортона йәнлектәр “ҡунаҡҡа килгән” тиерһең – үҙеңде әкиәт донъяһына эләккәндәй хис итәһең: бер мөйөштә жираф, эргәһендә ҡауҙы, өҫтәлдә сәтләүек “кимереп” ултырған тейен...\nӘ ҡыш Ирек боҙҙан төрлө һындар яһай. Был эш менән ул инде 13 йыл шөғөлләнә.\n– Яңы йыл алдынан район кимәлендә уҙғарылған конкурста көсөмдө һынап ҡарарға булдым. Башта бер ниндәй ҙә урын тәтемәне, балта менән генә маташтыра инем. Тора-бара оҫтарып алдым, интернеттан алған мәғлүмәт тә ярҙам итте, ҡорамалдар даирәһе лә киңәйҙе: бысҡы, лобзик менән тотона башланым.\nИрек Әсфәндиәров 2012 йылдан алып боҙҙан һындар яһау буйынса төрлө Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстарҙа ҡатнаша башлай. Тәүге тапҡыр Байкал күлендә ойошторолған ярышта көсөн һынап ҡарай ул. Интернеттан сара тураһында уҡығас, оҙаҡ уйлап тормай, “Гәлсәр нерпа” тип аталған боҙ скульптуралары яһау буйынса бөтә донъя чемпионатының һайлап алыу турына сығып китә. Илебеҙҙең төрлө төбәктәренән килгән өс-дүрт кешенән торған командалар сығыш яһай конкурста. Башҡортостан данын Ирек бер үҙе яҡлай. Әйткәндәй, бәйге шарттары буйынса, командаға исем кәрәк була – оҙаҡ уйлап тормай, уны егет “Ирәмәл” тип атай. Ярыш аҙна буйы бара, тәҡдим иткән “Ожмах күле” композицияһын жюри ағзалары ла, халыҡ та юғары баһалай.\nБынан һуң ҡанаттары үҫкән егет дәртләнеп әллә күпме конкурста ҡатнаша. Салехард, Новосибирск, Петрозаводск ҡалаларында үҙен һынап, тәжрибә туплай, оҫталығын арттыра.\nБылтыр Ирек үҙенең дуҫы һәм фекерҙәше, оҫта ҡуллы Илшат Билалов менән Яҡутстанға барып ҡайта. “Яҡут гәүһәрҙәре ” тип аталған бөтә донъя боҙ һәм ҡарҙан эшләнгән скульптуралар конкурсында Ҡытай, Монголия, Франция, Голландия, Эстония, Белоруссиянан һәм илебеҙҙең төрлө мөйөшөнән алтмыштан ашыу оҫта ҡатнаша. Конкурс шарттарына ярашлы, ике кешенән торған командалар өс көн эсендә боҙҙан “Яҡутстан йөрәге” темаһына композиция эшләргә тейеш була. Бының өсөн егеттәр иң тәүҙә интернет аша яҡуттарҙың тарихы, йола-традициялары менән таныша. “Халыҡтар берҙәмлеге” тип атай улар эштәрен.\n– Борон яҡуттар ағас һәм туҙҙан эшләнгән ҡыуыштарҙа йәшәгән, “уласа” тип йөрөткәндәр уны. Ат бәйләр өсөн һәр уласа эргәһендә бағана – серге ултыртыр булғандар. Бөгөн серге милли традицияларға нигеҙләнгән мәҙәниәт һәм архитектураның киң таралған элементына әйләнгән. Композицияны эшләгәндә беҙ тап уны файҙаланырға булдыҡ. Серге өҫтөндәге ҡояш, уның тирәләй ете ромб һындары аша республикала йәшәгән төп халыҡтарҙы күрһәтергә, ә бағананы уратып аҡҡан Лена йылғаһын кәүҙәләндереп, уның был ерҙәрҙең йәшәү сығанағы икәнлегенә ишара яһарға тырыштыҡ, – ти Ирек.\nЕгеттәрҙең эше барыһына ла, бигерәк тә яҡуттарға оҡшай. Ә быйыл декабрь башында боҙҙан һындар яһау буйынса халыҡ-ара конкурс йәнә Салехардта уҙғарыла. “Рәсәй-Ҡытай – бер юлда” тип атала сараның темаһы. Унда дүрт илдән иң көслө тип табылған 11 команда көс һынаша.\nБыл юлы үҙенә ярҙамсы итеп Ирек Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында эшләгән ике туған ағаһы Азат Әхмәтйәновты алып бара. Буш ваҡытында боҙ һындарын эшләргә яратҡан ағаһы, ял осоро булғас, шатланып риза була. Туғыҙ көн буйы егеттәр Ҡытай аждаһаһын һынландырыу өҫтөндә эшләй. Оҙонлоғо – биш, бейеклеге өс метр булған мөһабәт скульптура килеп сыға. Тырышлыҡтары бушҡа китмәй, призлы урын алмаһалар ҙа, баһалама ағзалары Башҡортостан оҫталарының эшен юғары баһалай. Был юлы ла әллә күпме дуҫ-фекерҙәш табып, донъя күреп, дәртләнеп ҡайта егеттәр.\n– Һеҙгә күп ерҙәрҙе күрергә, төрлө кешеләр менән аралашырға тура килә, ниндәй ваҡиға хәтерегеҙҙә уйылып ҡалды? – тип һорайым әңгәмәсемдән.\n– Байкалда уҙғарылған конкурстың һуңғы этабы ине, композицияларыбыҙҙы эшләп бөткәйнек инде, көтөлмәгән хәл булды. Байкал күле үҙенең “фиғелен” күрһәтте: ер тетрәнеме ул, нимә булғандыр, уныһын аңлап та бөтмәнек, күк күкрәгәндәй тауыш сыҡты ла аяҡ аҫтындағы боҙ шатырлап ярылды. Красноярск ҡалаһынан килгән команданың скульптураһы тулыһынса ишелеп төштө. Минең композициям аҫтында ла боҙ сатнап, ҡайһы бер элементтары һынды. Бына шундай күңелһеҙерәк хәлдәр ҙә була, ә, дөйөм алғанда, һәр ерҙә лә бик йылы ҡаршы алалар, яңы таныштар, яңы ҡалаларҙы күреү аң даирәһен киңәйтә, яңы эштәргә, идеяларға этәргес бирә, – ти Ирек Әсфәндиәров.\nФестиваль-конкурстар, ғәҙәттә, ҡырыҫ тәбиғәтле ерҙәрҙә уҙғарыла, аҙналар буйы асыҡ һауала, сатнама һыуыҡта, хатта кистәрен фонарь яҡтылығында ла боҙҙан мөғжизә тыуҙыра оҫталар. Билдәле, бындай шарттарҙа һаулыҡтары ныҡлы булған кешеләр генә эшләй ала. Ирек сәләмәт тормош яҡлы, спортты күптән үҙ иткән: буш ваҡыттарында тренажер залында, бассейнда шөғөлләнә. Һуңғы ваҡытта уҡ-ян менән дә ҡыҙыҡһына башлаған.\nЙәй айҙарын да буш уҙғармай егет, күптән түгел ул бетондан һындар яһау алымын үҙләштергән. Ҡаланың үҙәк урамындағы айыуҙарҙың, арыҫландарҙың, кеҫәрткенең, балалар китапханаһы алдындағы китап менән өкө һындары – Иректең тырышлығы һөҙөмтәһе.\n– Бетон менән эшләү еңелерәкме, әллә боҙ менәнме? – тип һорайым оҫтанан.\n– Бетонды ҡулланыу оҙағыраҡ ваҡыт талап итә, тәүҙә металдан каркас яһайһың, скульптураны эшләгәс, кибеүен көтәһең, шымартаһың, буяйһың – мәшәҡәте лә күберәк. Ә боҙ тиҙ ватылыусан, мурт булһа ла, киҫәктәрҙе бер-береһенә йәбештереүе бигүк ауырлыҡ тыуҙырмай: яҡшы итеп шымартаһың да араһына юғары баҫым аҫтында шприц йәки пипетка менән һыу ебәрәһең.\nКиләсәккә ниндәй пландар менән янғанын да ҡыҙыҡһындым әңгәмәсемдән.\n– Ҡалабыҙ тағы ла гүзәлерәк булһын өсөн, бетондан тематик композиция эшләү хыялым, бынан тыш, сит илдә уҙғарылған берәй конкурста ла көсөмдө һынап ҡарарға ине иҫәп, – тине Ирек.\nБына шундай егәрле, юғары маҡсаттар менән янған, оҫта ҡуллы егет йәшәй Учалыла. “Тырышҡандың даны сыға” тиҙәр, Иректең Башҡортостаныбыҙҙы тағы ла юғарыраҡ даирәләрҙә танытасағы алда әле.


Бүләктән шәп бүләк\n13 Сентябрь 2018, 15:59\nИнтернет селтәрен байҡағанда бауырһаҡ, сәк-сәк фотоларына юлыҡтым. Был милли аҙыҡтарҙан тыш төрлө күркәм ҡул эштәренең һүрәттәре лә бар ине.\nИнтернет селтәрен байҡағанда бауырһаҡ, сәк-сәк фотоларына юлыҡтым. Был милли аҙыҡтарҙан тыш төрлө күркәм ҡул эштәренең һүрәттәре лә бар ине. Миндә был матурлыҡтың хужаһы менән танышыу теләге тыуҙы. Көҙҙөң ҡояшлы беренсе көнөндә Бүләк Исмәғилева менән осраштыҡ. Матурлыҡты күрә белгән кешенең күңеле лә матур була, тиҙәр бит. Бүләк тә тап шундайҙарҙан булып сыҡты.\n- Исемең бик матур, үҙенсәлекле. Уны кем ҡушты? - тип ҡыҙыҡһындым.\n- Атайым да, мин дә 14 февралдә тыуғанбыҙ. Уға 50 йәше тулған көндө етенсе бала булып донъяға килгәнмен. «Юбилейыма матур бүләк булды», тип атайым миңә исем дә уйлап тапҡан, - ти ул.\nБүләк Исмәғилева - Ейәнсура районы ҡыҙы. Ул Самаҙы ауылында 9-сы класты тамамлаған. Уҡытыусы булыу теләге уны Салауат ҡалаһының педагогия колледжына алып килә. Ҡыҙ яратҡан һөнәре буйынса бына инде ун һигеҙ йыл эшләй һәм бик күп һөҙөмтәләргә ирешкән. 2016 йылда «Йыл уҡытыусыһы» ҡала конкурсында еңеүсе исемен яулаһа, шул уҡ йылды республика конкурсында ҡала исемен яҡлап, финалға сыға. Үткән йылда уға Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы исеме бирелә.\nТырыш хеҙмәткәр өйөндә лә уңған хужабикә. Тормош иптәше менән өс бала тәрбиәләйҙәр. Үҙенең яҡындарын тәм-том менән һыйлай, бөхтәлек ярата. Әсәһенең “Өйрәнгәнең - үҙеңә...”, тигән һүҙҙәрен онотмаған оҫтабикә тырышып донъя көтә.\n- Интернетта һин бешергән сәк-сәк, сәскә, ҡош теле һәм бауырһаҡтарҙың фотоларын күрҙем. Бәлки гәзит уҡыусылар менән был затлы ризыҡтарҙы бешереү серҙәрен дә уртаҡлашырһың?\n- Бауырһаҡ бешереү рецебы берәү булһа ла, һәр кемдең төрлөсә килеп сыға. Уның серҙәрен миңә Стәрлебаш районынан таныш апайым өйрәтте. Тәүҙә бешергәнен ҡарап ултырҙым, һуңғараҡ яйлап ҡына үҙем дә тәүәккәлләнем. Иң беренсе төрлө мәжлестәргә бешереп, күстәнәскә алып барҙым. Барыһы ла оҡшатып, яратып ашайҙар, рецебын һорайҙар. Һуңынан әле теге, әле был байрамдарға бешереп биреүемде һорай башланылар. Шулай башланып китте инде. Күстәнәстәр Башҡортостандан тыш, Ҡаҙан, Һамар, Санкт-Петербург ҡалаларына ла «китте». Күңелгә яҡын шөғөлдөң ғаилә ҡаҙнаһын тулыландырыуҙа ла өлөшө һиҙелерлек.\nЭше лә мәшәҡәтле уның. Күберәк бауырһаҡ һорайҙар, шуға ла журнал уҡыусыларға был тәмлекәсте бешерергә өйрәтәйек.\nБауырһаҡ өсөн 8 йомортҡаға ике ҡалаҡ һөт, бысаҡ осонда сода, бер семтем тоҙ ҡушып яҡшылап күперткәс, туҡмас ҡамырынан йомшағыраҡ итеп ҡамыр баҫаһың. Яңы ғына иләнгән ондо өҫтәлгә һалам да, ҡалаҡлап өҫтәйем. 4 стакан тирәһе китәлер. Ҡамырҙы арҡанан тир бәреп сыҡҡансы, оҙаҡ баҫырға кәрәк. Формаһын үҙегеҙгә оҡшағансы эшләргә мөмкин.\nУны суйын һауытта бешереү яҡшы. Һауытҡа бер литр тирәһе көнбағыш майы һалабыҙ. Ул ҡайнап сыҡҡас һыуытабыҙ. Йылы май эсенә әҙер бауырһаҡтарҙы төшөрәбеҙ. Даими болғатып торорға ла онотмағыҙ. Тишекле сүмескә һалһаң, әҙер бауырһаҡтың артыҡ майы ағып бөтә.\nКәңәшем шул, яңы бешерә башлағандарҙың киң таралған хатаһы - майҙа ҡыҙҙырғанда, бауырһаҡты иртә алалар, майҙа матур булып ятҡан бауырһаҡтың эсе бешмәһә, майҙан алғас, шиңә лә ҡуя. Уны ҡыҙарта биреп ҡыҙҙырырға кәрәк.\nБауырһаҡты шәкәр сиробы менән болғатам. Бер стакан шәкәргә 50 гр һыу һалып, шәкәре иреп бөткәнсе йылытҡас, бер ҡалаҡ бал ҡушып, 15-30 минут яй утта ҡайнатаһың. Әҙер булыу ваҡыты балға ҡарай, төрлө бал була. Ҡайнап сығыу менән сиропты өйөп һалынған бауырһаҡ өҫтөнә ҡойорға. Һуңынан бауырһаҡты ҡалаҡ менән бутарға ярамай. Сироп яҡшылап һеңһен өсөн һауытты баш түбән икенсе һауытҡа бушатырға кәрәк, - ти Бүләк.\nАш-һыу оҫтаһы бауырһаҡтан тыш сәк-сәкте лә телде йоторлоҡ итеп бешереүе менән танылған. Туғандары, таныштары уның туйға, төрлө табынға тәмлекәс әҙерләп биреүен үтенеп мөрәжәғәт итә икән.\nОҫта һәр ерҙә лә оҫта. Бүләк Сәмиғулла ҡыҙы атлас таҫмалар менән картиналар ҙа сигә, интерьер ҡурсаҡтары һәм мендәрҙәр яһай, тәҙрә пәрҙәләре, ламбрекендар һәм ҡыҙҙарына күлдәктәрҙе лә үҙе тегә икән. Ошо ҡул эштәре менән ҡалала һәм республикала үткән күргәҙмә-фестивалдәрҙә лә әүҙем ҡатнаша. Ул - ҡәләм оҫтаһы ла. «Шоңҡар», «Башҡортостан уҡытыусыһы» һәм башҡа республика баҫмаларында мәҡәләләре донъя күрә.\nБүләктең тағы ла хыялы бар - ҡурсаҡтар өсөн башҡорт милли кейемдәр тегеү. Нимәгә тотонһа ла, барыһы ла бик матур килеп сыға уның. Алтын ҡуллы, тиҙәр ундайҙарҙы. Ҡыҫҡаһы, ул ысын мәғәнәһендә матурлыҡ тыуҙырыусы.\nӘ ни өсөн тап бауырһаҡ бешерәһегеҙ, башҡа ризыҡ түгел, тигән һорауыма Бүләк былай тип яуап бирҙе:\n- Ҡайҙа ҡарама бургер, пицца, шауырма тәҡдим итәләр. Мин тап башҡорт милли ризыҡтарын популярлаштырыу маҡсатында был шөғөлгә тотондом. Һәр бала үҙ милләте йолаларында үҫһә, киләсәгебеҙ ҙә булыр, - тигән фекерен еткерҙе бауырһаҡ бешереү оҫтаһы.


«Яйыҡ» китапханаһы » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » «Яйыҡ» китапханаһы\nҺыу - йәшәйеш нигеҙе08.12.2017\nЕр йөҙөндәге барлыҡ йән эйәләре лә, үҫемлектәр ҙә һыуҙан тора: хайуандар һәм балыҡтар - 85, медузалар - 99, картуф - 76, алма - 85, помидор - 90, ҡыяр - 95, ҡарбуз 96 процент. Кешелә иһә һыу миҡдары 70-80 процент тәшкил итә.\nАта-бабаларыбыҙ уның тураһында күп белгән: йылға-күлдәргә, һыу сифатына ҡарап, исем ҡушҡандар. Мәҫәлән, һыуы аҡ һәм йомшаҡ булған, аҡбур тоҡомло тауҙар араһынан ағып, аҡ төҫкә әйләнгән өсөн бер йылғабыҙ Ағиҙел исемен алған, ҡаты тау тоҡомдары араһынан сыҡҡаны, ҡара һыулыһы - Ҡариҙел. Шулай уҡ Ҡыҙыл, Күгиҙел кеүек йылғаларға ла исем юҡҡа ғына бирелмәгән.\nВолга - иң ҙур йылғаларҙың береһе, уның элекке исемдәре күптән инде халыҡ хәтеренән юйылып бара. Борон ул Расай тип аталған. Ра - ҡояш, ә сай - йылға тигәнде аңлата. Волга исеме лә Булға, болғар халҡы исеменән алынған, тиҙәр. Йылға, һыу һүҙҙәре төрлө телдә төрлөсә яңғырай: йылға, һыу, су, сай, булаҡ, һапы, даръя, шишмә, инеш...\nҺау-сәләмәт килеш ҡартаяйыҡ24.11.2017\nГигиена, әлбиттә, төп шарт. Мәҫәлән, ашар алдынан ҡулды йыумау ҡурҡыныс йоғошло сиргә дусар итеүе билдәле. Шул уҡ ваҡытта, артыҡ таҙалыҡ та идеаль сәләмәтлек өсөн бигүк дөрөҫ юл була алмай икән. Ғалимдар тикшереүе күрһәтеүен-сә, ябай һабын урынына махсус антибактериаль таҙартҡыстар ҡулланған кешеләр йышыраҡ ауырый. Сөнки көслө антисептиктар тәндең тәбиғи бактериаль балансын боҙа, йәғни, файҙалы бактериялар үлеп, киреһенсә, зыянлы патогендар үрсей башлай.\nҠасан ғына, ауырға ҡалыуҙан һаҡлаусы контрацептивтар матдәләр алмашыныуын боҙа, кәүҙә ауырлығын арттыра, тигән фекер урын алғайны. Әле иһә гинекологтар, бындай препараттар ҡатын-ҡыҙҙың сәләмәтлеген нығыта, тип иҫбат итә. Атап әйткәндә, препараттар аналыҡтағы яман шеш хәүефен егерме процентҡа кәметә.\n«Төнгө бер йондоҙҙай юл яҡтыртып янып тора шағир йөрәге...»17.10.2017\nШыбыр тиргә батмай ғына,\nҺәлмәк кенә атланым.\nҮҙем дә белмәйем, нисек\nЯңылыш юлға баҫманым.\nБулһам да, тик ятманым.\nБашҡа бәлә алһам алдым,\nНиндәй хәлгә тарыһам да,\nҮҙемдә булған ғәйепте\nАҡыл һатып булышманым,\nҺүҙҙе бушҡа атманым.\nХәл ҡәҙәре дуҫтарымдың\nДонъя ҡыуып йәшәмәнем,\nУл ҡармаҡҡа ҡапманым.\nТормошта нисек йәшәүҙең\nБашҡа юлын тапманым.\nКөндөҙ йоҡлау кәрәкме?04.09.2017\nБер кемгә лә сер түгел, төшкө аштан һуң күбебеҙҙе йоҡо баҫа башлай. Әммә эш ваҡытында йоҡо тураһында уйлап булмай, нисек тә был хәлдән ҡотолоу сараһын күрәбеҙ: ҡаты сәй йәиһә ҡәһүә эсәбеҙ. Ә инде бик тә түҙеп булмаһа, төшкө тәнәфес ваҡытында өҫтәлгә башты ҡуйып, 10-15 минут ҡына серем итеп алырға ла тура килә. Әммә бының зыяны юҡ. Һуңғы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, төштән һуң 15-20 минут ҡына серем итеп алыу эшкә һәләтлелекте күтәрә. Көндөҙ йоҡо килеүҙе физиологтар кеше организмының тәүлек биологик ритмының тирбәлеүе менән аңлата. Әгәр ҙә беҙ тәүлек әйләнәһенә тән температураһын үлсәйбеҙ икән, ике тапҡыр уның минимумға төшөүен күрәбеҙ: төндә сәғәт 3 менән 5 араһында һәм көндөҙ сәғәт 1 менән 3 араһында. Ашауға ла, төнгө йоҡоға ла ҡарамай, тап ошо арауыҡта кешене ныҡ итеп йоҡо баҫа.\nТартыр үҫкән тупрағың07.02.2017\nСафиуллина Жөмәдиә Мөждәбә ҡыҙы 1952 йылдың 7 февралендә Рәсүл ауылында тыуған. Рәсүл, Иман-ғол мәктәптәрендә, һөнәрселек училищеһында белем ала. Магнитогорск ҡалаһындағы индустриаль-педагогия техникумын тамамлағас, үҙе уҡыған 45-се һөнәрселек училищеһында мастер булып эшләй. Артабан 15 йыл район элемтә үҙәгендә бухгалтер булып хеҙмәт итә. 1998 йылдан ҡала һәм райондың архив бүлегендә - архив белгесе, ә 2001 йылдан хаҡлы ялға сыҡҡансы архив мөдире булып эшләй. Тырыш һәм һөҙөмтәле хеҙмәте БР Почет грамотаһы менән билдәләнгән.\nХәҙерге ваҡытта Өфө ҡалаһында йәшәй. Үҙенең күптәнге хыялын тормошҡа ашырып тағы күңел күтәренкелеге менән шиғыр яҙыуын дауам итә. Шиғырҙары гәзитебеҙҙә лә бер-нисә тапҡыр доъя күрҙе. Ә 2014 йылда «Үкенеү ҡатыш һағыш» исемле китабы донъя күрҙе.\nХәмбәлиева Наилә Нәжип ҡыҙы 1966 йылдың 22 июнендә Учалы районының Наурыҙ ауылында доньяға килгән. Урта мәктәпте 1983 йылда тамамлай.\nПрофессиональ белемде Кушнаренко ауыл хужалығы техникумында ала. 1988 йылда, уҡыуҙы бөткәс, йүнәлтмә буйынса Яңы Байрамғол ауылына «Байрамғол» совхозының 7-се бүлексәһенә бухгалтер ярҙамсыһы итеп ебәрелә. 1989 йылда шул ауылдың егете Хәмбәлиев Нәғимгә тормошҡа сыға. 1992 йылда, «Байрамғол» совхозынан айырылып, «Яңы Байрамғол» совхозы барлыҡҡа килә. Наиләне совхоздың баш бухгалтеры итеп тәғәйенләйҙәр. 2000 йылға тиклем ошо вазифаны биләй. 1996-2000 йылдарҙа Башҡорт аграр университетында ситтән тороп экономист һөнәрен үҙләштерә.\n2005 йылдан Яңы Байрамғол ауыл Советында эшләй. Башта ер эштәре буйынса белгес, 2010 йылдан 2016 йылға тиклем (хаҡлы ялға сыҡҡансы) эштәр менән идара итеүсе булып хеҙмәт итә. Ситтән тороп юрист һөнәрен үҙләштерә. 2015 йылда шиғырҙар яҙа башлай. Быйыл «Башҡортостан ҡыҙы» иғлан иткән «Әсә йөрәге» шиғырҙар конкурсында беренсе урын яулай. Наилә Нәжип ҡыҙы - Учалы яҙыусылар ойошмаһының әүҙем ағзаһы. Ошо көндәрҙә уның «Асылымды таптым» тип аталған тәүге шиғырҙар йыйынтығы донъя күрҙе.\nӘҙәбиәт һөйөүселәр иғтибарына Наиләнең шиғырҙар шәлкемен тәҡдим итәбеҙ.\nУчалы яҙыусылар ойошмаһының яуаплы сәркәтибе.\nБыуаттарҙы быуаттарға ялғап,\nХалҡым булған көрәш юлында.\nЙырын һуҙған милләтемде данлап,\nУҡ-ҡылысы булған ҡулында.\nУралымдың мәғрүр ҡаялары\nСалауаттың рухын һаҡлайҙар.\nБатыр аманаты - васыяты\nБеҙҙең дәүерҙә лә хаҡ, тиҙәр.\nҠартатайым киткән һуғышҡа,\nБеҙҙе фашистарҙан ҡотҡарырға.\nЯу ҡырында ятып ҡалған,\nБерлин ҡалаһы янында.\nҠалды һинең исемең генә,\nИсемең юғалмаҫ ҡарт атайыбыҙ,\nМәңге онотмабыҙ һине беҙ.\nТуры килһә – һинең кеүек\nТик донъялар тыныс булһын,\nГитлер кеүек бәндә булмаһын.\nУндай бәндә килеп сыҡһа,\nБарып етербеҙ уға!\nҺин яулаған Еңеүҙе\nҺаҡлап ҡайттым Берлинда.\nИҫтәлек булып ҡалды,\nФронттан килгән хаттарың.\nҺаҡлана улар миндә,\nҠәҙерле матур урында.\nЕңеү көнө һине иҫкә төшөрөп,\nҒорурланып алып ҡарармын.\nИжад шишмәләре кипмәһен31.05.2016\n[b]Башҡорт нәфис әҙәбиәтен халыҡҡа яҡынайтыу һәм башлап яҙыусыларға ярҙам күрһәтеү маҡсатында ойошторолған Учалы яҙыусылар ойошмаһына 25 йыл. 1979 йылдың 16 ноябренән ВЛКСМ Өлкә Комитеты һәм Башҡортостан яҙыусылар берекмәһе тарафынан ойошторолоп, йәшәп килгән «Урал йәшмәләре» әҙәби берекмәһе нигеҙендә үҫеп сыҡты ул. Яҙыусы, журналист, эҙәрмән Рәүеф Хәй улы Насиров оҙаҡ йылдар был берекмәне етәкләне. Уның тәүге яуаплы сәркәтибе итеп яңы ғына Башҡорт дәүләт университетын тамамлап ҡайтҡан йәш шағирә Гүзәл Ғәлиева һайланды. Ул Өфөгә эшкә киткәс, был вазифа Байгилде Янбулатовҡа йөкмәтелде. «Урал йәшмәләре» Белорет, Бөрйән, Учалы райондарында йәшәгән һәм ижад иткән ҡәләм тирбәлтеүселәргә йүнәлеш биреүсе әҙәби берекмә вазифаһын үтәне.\nУчалы яҙыусылар ойошмаһы Учалы ҡалаһы Рәсәй партия комитетының, Учалы ҡала Советы башҡарма комитеты, «Ирәмәл» башҡорт халыҡ үҙәге идараһының юллауы буйынса 1991 йылдың 15 февралендә, Башҡортостан Яҙыусылар берлегенең идара ултырышы ҡабул иткән ҡарары нигеҙендә барлыҡҡа килде. Тәүге яуаплы сәркәтибе итеп шағир, прозаик, драматург, ҡурайсы һәм музыкант Мәүлит Ямалетдин һайланды (2005 йылдың 14 мартынан был эште яңынан дауам итте). Унан һуң төрлө йылдарҙа Шәүлиә Зөлҡәрнәева (1997), Фәрит Хәсәнов (1994-2010 йылдар араһында бер нисә тапҡыр), Ҡамса Мортазин (2008-2009), Эдгар Вильданов (1998-2013 йылдар араһында ике тапҡыр яуаплы сәркәтип). Уларҙың һәр ҡайһыһы үҙ эҙҙәрен ҡалдырҙы.\n25 йыл - тарих өсөн ҙур арауыҡ түгел. Ошо дәүерҙә Учалы яҙыусылар ойошмаһы тулы ҡанлы тормош менән йәшәй, төбәгебеҙ халҡының рухиәтен үҫтереүҙә тос өлөшөн индерә. Ойошмабыҙға ҡараған барлыҡ райондарҙа һәм ҡалаларҙа төрлө конференциялар, йыйылыштар, семинарҙар үткәрелә, секцияларҙа ҡулъяҙмалар тикшерелә. Уҡымлы, күңелдәргә зауыҡ бирерлек әҫәрҙәр сығып тора.\nОшо дәүерҙә танылған яҙыусылар: Мәүлит Ямалетдин, Спартак Ильясов, Шәүлиә Зөлҡәрнәева, Әсхәл Әхмәт-Хужа, Рамай Ҡаһиров, Эдгар Вилданов, Фәрит Хәсәнов, Рәүеф Шаһиев, Гөлшат Әхмәтҡужина, Айһылыу Йәғәфәрова (Әбйәлил), Гөлсирә Шафиҡова, Тәскирә Даянова (Мәсетле), Сәрүәр Ғәләүетдинов (Бөрйән), йәштәр - Мөнир Иҡсанов, Фәнил Бүләков һәм Зилә Ғәлләмова (Учалы), Зөһрә Үтәғолова, Зөлфирә Сөләймәнова һәм Фәрихә Вәлиуллина (Белорет), Мансур Һиҙиәтов, Исмәғил Ғимранов, Байгилде Янбулатов, Рәсих Лоҡманов, Минзәлә Шөғәйепова, Фәриҙә Ситдикова, Таңсулпан Ғүмәрова, Дилара Мәхмүтдинова, Сәлиә Ғатауллина, Шәһүрә Әхмәҙиева яҙыусылар ойошмаһының эшен йәнләндереүҙә ҙур әүҙемлек күрһәтәләр.\nБөгөн Учалы яҙыусылар ойошмаһы үҙ сафында 22 Башҡортостан һәм Рәсәйҙең яҙыусылар берлеге ағзаларын, бынан тыш, төбәгебеҙҙең әҙәби ижад менән шөғөлләнгән 82 шәхесен берләштерә.\nБеҙ бөгөнгө «Әҙәби бит»тә һуңғы йылда ғына ойошмабыҙға ағза итеп алынғандарҙың шиғри күстәнәстәренән гәзит уҡыусыларға ауыҙ иттерергә булдыҡ.[/b\nНаурыз ҡатын-ҡыҙҙарының "Яйыҡ" гәзитенә арнап яҙған таҡмаҡтары23.11.2015\nТабын ҡорҙоҡ, ҡунаҡсылыҡ\nНауырҙалар ауылы .\nБөгөн беҙгә килеп төштө\nБеҙҙекеләр көр күңелле\nТормошҡа ҡарай айыҡ.\nНиңә айыҡ ҡарамаһын\nУҡығандары – «Яйыҡ»!\nЙылға буйлап ағып килә\nАп-аҡ ҡына күперек.\nБулһа ине күберәк.\nШул тиклем аптырайым.\nҺеҙҙең каса – каса ни,\nВәт беҙҙең каса – каса!\nБашҡа гәзит баҫмамы ни,\nВәт беҙҙең «Яйыҡ» - баҫма!\nБЫЛ - ЙӘШМӘЛӘР ИЛЕ29.10.2015\nЙыйынтыҡта Наурыҙ ауылында тыуып, Яйыҡ һыуын һыулап үҫкән, күңелдәрендә Ҡарас сәсән рухын йөрөткән һүҙ оҫталарының ижад емештәре урын алған. Уларҙың тормош асылы, йәшәү мәғәнәһе тураһындағы уйҙар менән һуғарылған, йәнтөйәктәренә дан йырлаған шиғырҙары ауылдаштарына иҫтәлек-бүләк булһын.\nАртҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 Артабан


Владимир Путин Дәүләт Думаһына һайлау тәғәйенләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n15:25, 18 июня 2021 Сәйәсәт\nРәсәй Президенты Владимир Путин үҙенең указы менән һигеҙенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙы 19 сентябргә тәғәйенләне. Шулай итеп, ҙур парламент компанияһына рәсми старт бирелде. Өс айҙан илгә 450 федераль депутат һайларға кәрәк. Документ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.\nЯҡын арала Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы тауыш биреү тәртибен раҫлай. Ул бер нисә көн (өс көндән артыҡ түгел) булыр тип көтөлә, ете төбәктең традицион һәм электрон форматтарҙы файҙаланасағы билдәле.\nПартиялар ил президентының һайлау тәғәйенләү хаҡында указы рәсми баҫылып сыҡҡандан һуң 25 көн эсендә һайлау алды съездары үткәрергә һәм кандидаттар исемлектәрен раҫларға тейеш.\nДәүләт Думаһы депутаттарын һайлау менән бер үк ваҡытта төбәк кампаниялары ла уҙғарыла. Рәсәйҙең ун ике субъекты губернатор һайлай, тағы 39-ында закондар сығарыу йыйылышы депутатлығына кандидаттар өсөн тауыш биреү ойошторола.\n19 сентябрҙә Өфөлә ҡала советына ла депутаттар һайлана.


Юл төҙөгәндә һәм ремонтлағанда яңы материалдар һәм технологиялар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЮл төҙөгәндә һәм ремонтлағанда яңы материалдар һәм технологиялар\n12:19, 19 октября 2009 Иҡтисад\n«Башкиравтодор» дәүләт унитар предприятиеһы һөнәри байрамдары – уҙған йәкшәмбелә билдәләнгән Юл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан сираттағы мөһим объектты файҙаланыуға тапшырҙы. Был “Өфө — Ырымбур” автомобиль юлының Мәләүез ҡалаһын урап үтеүҙе тәьмин итеүсе участкаһы. Уның оҙонлоғо – 8,2 километр.\nЮлдың был участкаһын сафҡа индереү менән автомобиль транспортының Мәләүез ҡалаһын урап үтеүе тәьмин ителде, был ҡалалағы экологик шарттарҙы һиҙелерлек яҡшыртасаҡ. Магистраль төҙөү ихтыяжы, нигеҙҙә, еңел һәм йөк ташыусы автомобилдәр ағымының артыуы сәбәпле килеп тыуҙы. Трассаны төҙөй башлағандан алып 323 миллион һумдан ашыу аҡса үҙләштерелде, шул иҫәптән быйыл – 172 миллиондан ашыу.\nЮл һалыу эштәренең сифатын яҡшыртыу өсөн “Башкиравтодор” автомобиль юлдарындағы соҡор-саҡырҙы ремонтлағанда һыуыҡ асфальтбетон әҙерләү һәм һалыу буйынса “Матрекс” канада технологияһын үҙләштерҙе. Яңы юл-төҙөлөш материалы – полимерасфальтобетон да индерелде. Тәүге тапҡыр ул бер йыл элек Ташкисеү районында Ҡариҙел йылғаһы аша күперҙә һалынды.\nТеги: төҙөлөш, транспорт


"Бергә йәшәйек" » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » "Бергә йәшәйек"\n"Бергә йәшәйек" 07.12.2018 // Әҙәбиәт\nБай икәнеңде белгең килһә, күсенеп ҡара, тип белмәй әйтмәгәндәр икән! Йә, әллә нимә лә юҡ һымаҡ, оҙон көн үтте лә китте. Машинаға һуңғы ваҡ-төйәк әйберҙәрен тейәп ебәргәс, солан ишеген бикләп маташҡан Ураҙбай үҙ алдына һөйләнде. Күсенде тигәс тә, әллә ҡайҙа түгел инде, ҡаршы урамда ғына яңы йорт бөтөрҙөләр. Был көндө барыһы түҙемһеҙләнеп көтһә лә, Ураҙбайға тыуған тупһаһы менән хушлашыу еңел түгел ине. Атай йорто, йә, мине ташлап китәһеңме, кәрәгем ҡалманымы ни инде, тип үпкәләп ҡарағандай тойолдо.\nИшек тупһаһы һыуынмай…\nЙорттар ҙа кешеләр кеүек икән. Ураҙбай тыуған йортона текләп тора бирҙе. Ул бынан тиҫтә йыл самаһы баҡыйлыҡҡа күскән атаһының ҡартлығын хәтерләтте. Ана бит, уның яурыны кеүек, йорттоң бер мөйөшө лә аҙыраҡ сүгә төшкән. Ҡыйыҡтағы шифер ябыуы уның бүреге кеүек шаҡтай таушалған. Ҡарағай бүрәнәләрҙең ектәре хас өлкәндәрҙең маңлай һыры инде. Бала сағы, йәшлек йылдары иҫенә төштө. Өй әллә ни ҙур булмаһа ла, бында кем генә килмәне лә кем менән нисә яртыны төпләмәне. Йәшерәк сағында бигерәк егеттәрсә йәшәргә яратты шул.\nИртә өйләнде Ураҙбай. Университеттың көндөҙгө бүлегенә уҡырға ингәндә ике бала атаһы ине. Ауылы Өфөгә терәлеп торғас ни, ял һайын ҡайтып йөрөнө. Ул саҡтарҙы иҫенә төшөрә лә:\n– Кит, иҫәр, ни өсөн шулайтып йөрөнөм икән! – тип ҡуя. Йә, бер туҡтауһыҙ көтөүе менән кеше эйәрт тә ҡайт, эйәрт тә ҡайт.\n– Ярай, булғандыр инде, – тип кенә ҡуя сабыр холоҡло Нурбикәһе.\nҠатыны бигерәк ихлас, киң күңелле кеше шул. Уҡырға ингәндә лә ҡаршы торманы. Бер ваҡытта ла юҡ тип әйтмәҫ, ҡуй тимәҫ. Шуға ла дуҫ-ишенә ишеге һәр саҡ асыҡ булды. Төн уртаһында берәү генә түгел, әллә нисә дуҫын эйәртеп ҡайтһа ла, йәмрәйеп тормаҫ, һуҡранып һүҙ әйтмәҫ. Киреһенсә:\n– Аһ-аһ! Ниңә алдан аңғартманың? Шулай була тиме? Әҙерләнеп торған булыр инем, – ти ҙә тегеләй-былай йүгергеләй башлай. Йә, үҙенең ғаиләһе лә ҙур бит әле. Эреле-ваҡлы биш балаһы үҫә. Һыуытҡысында нимәһе бар, бөтәһен дә сығара. Әйтерһең, берәй ҡәҙерле ҡунағы килгән. Уларҙың артынан йыйыштыр, һауыт-һабаһын таҙарт… Аҙмы мәшәҡәте?\nДуҫ-иштәренә Ураҙбайҙың ишеген шаҡыр өсөн сәбәбе лә табылып торҙо.\n– Ҡалала йылы һыу юҡ.\n– Егеттәр ауыл мунсаһын һағынған.\n– Һинең икмәгеңде “ашап туйғыһыҙ”, – тип маҡтай дуҫтар.\nХатта бер бүлмәлә йәшәгән иптәштәренең тыуған көндәрен дә уларҙа уҙғарыу йолаға әүерелде:\n– Дөйөм ятаҡта шауларға ҡушмайҙар!\nДиплом алғас, бер төркөмдә уҡыған барлыҡ ҡыҙҙарҙы, егеттәрҙе алып ҡайтып зыҡ ҡуптылар. Ашап-эсеп, градусҡа еткәс, китте маҡтау, китте данлау.\n– Дан егет һин, Ураҙбай! Бергә йәшәйек! Бир биште, – тип ҡулын ҡыҫыпмы-ҡыҫтылар.\n– Шулай, шулай! – тип хупланы икенселәр.\n– Әйҙә шул хөрмәткә берҙе дөмбәҫләйек, – тип ҡулдағы рюмкаларҙы сәкәштерер инеләр унан.\n– Бергә йәшәйек, егеттәр!\nУниверситетты тамамлағас та, Ураҙбай ҡалала эшкә урынлашып, ауылдан йөрөп эшләне. Был мәлдә лә дуҫ-иштәрен йыш эйәртеп ҡайтты. Байрам иттеләр, мунса яғылды. Әлбиттә, китә Ураҙбайҙы данлау…\n– Ураҙбай, һин шәп кеше!\n– Еңгәй, афарин!\n– Әйҙә, уларҙың иҫәнлегенә берҙе!..\nВаҡыт үтә торҙо. Кемдер ғаилә ҡороп, икенсеһе башҡа яҡҡа китһә лә, ҡунаҡтар элекке кеүек гөрләшеп килмәһә лә, ишек тупһаһы һыуынманы. Оло юл өҫтө булғас, үткән-һүткәнгә инер өсөн сәбәбе табылып торҙо.\nҮҙегеҙҙе күреп сығайыҡ, тигәйнек.\nҺинең мунсаң шәп була ине. Ҡайнарлығы әле лә тәнде йылытып торған һымаҡ.\nУраҙбай йәнә мунсаһын тоҡандыра, кәләше йүгереп йөрөп өҫтәл әҙерләй:\n– Әйҙәгеҙ, ашап алайыҡ.\nНурбикәһенән уңды Ураҙбай. Үҙенә был хаҡта әйткәне юҡ-юҡлығын. Ҡайһы бер бисәләр кеүек, бер ҡасан да алдан сабыуыллап сыҡмаҫ. Әрләшә лә белмәй бит. Ҡайһы ваҡыт ҡыҙып китеп артығыраҡ ысҡындырған сағында ла сатырлап тоҡанмаҫ ғәжәп күндәм, сабыр йән ул.\n– Йә, шулаймы ни? – тип йылмайып тик торор.\nКомандировкаларға йыш йөрөлдө. Ауылда йәшәгәс, мәшәҡәт бөтәһе түгел. Ҡалала ғына ул, ишегеңде бикләйһең дә эшең бөтә. Ә бөтә мал-тыуарҙы ҡарау, бала-сағаһын тәрбиәләү Нурбикәһенең иңендә булды. Хатта балаларының үҫкәнен күрмәне, тигәндәй. Ысын күңелдән рәхмәт уҡый ул ҡатынына. Ҡатындарҙың да төрлөһө була. Ана ҡалалағы ағаһына барғайны бер мәл. Ашап-эсеп алғас, бисәһе “һауыт-һабаны үҙең йыуып ҡуй” тип сыҡты ла китте. Бер дуҫының ҡатыны, инде кеше килһә, тауыш сығара…\nУраҙбайҙың уйҙарын телефон тауышы бүлде. Ҡатыны шылтырата ине.\n– Ҡайҙа булдың ул?\n– Ҡайҙа тип ни өйҙә инде.\n– Ҡайт инде.\nҺуңғы арала өлкән улын өйләндереп, аҡса яғы таҡырыраҡ булғас, Ураҙбай өй туйы үткәрергә ашыҡмай ине. Әммә дуҫ-ише, туғандары уңайы сыҡҡан һайын был хаҡта йә төрттөрөп, йә кинәйәле генә итеп иҫенә төшөрә торҙо.\n– Үҙем йорт бөтөрҙөм тиһең. Алдашаһыңдыр ул?\n– Эй, Ураҙбайға ышанһаң, – тип өҫтәй икенсеһе. – Әллә нисә тапҡыр өйөн туйлағандыр инде. Һинең менән минең ишеләргә әйтеп торамы ни ул ваҡланып.\n– Үҙе кеүек дипломлылар менән дуҫлаша бит ул.\n–Ҡуйсәле, беҙҙең ише ҡара наҙанды кешегә һанап ҡул биргәненә рәхмәт әйт әле.\nӨй туйына барлыҡ туғандарын йыйырға тырышты. Бәй, шулай булмайса! Үҙҙәрен гелән генә саҡырып та булмай. Исмаһам, йыйылышып, бер күңел асып ултырырҙар. Юғиһә туйҙарына күбеһен саҡыра алманы. Аҙаҡ ҡайһылары үпкәләп бер булды, уңайы сыҡҡан һайын иҫенә төшөрҙө, икенселәре аралашыуҙан туҡтаны.\nБайрам хәтәр шәп үтте. Шешәләр асылған һайын туғандар ҙа, дуҫтар ҙа йомартлана барҙы. Ураҙбайҙы ла, ҡатынын да маҡтап бөтә алманылар.\n– Бына, исмаһам, туған йәнле кеше!\n– Шулай шул. Тағы ҡасан ошолайтып йыйылышып ултырыр инек әле.\n– Рәхмәт, Ураҙбай!\n– Нурбикә, малаҙис!\n– Йортоғоҙ һәр ваҡыт дуҫ-иштәрегеҙ, туғандарығыҙ менән тулы булһын.\nҺәр береһе ихлас теләген “Бергә йәшәйек!” тип тамамланы. Изге теләктәрен рюмка менән нығыта барҙылар. Унан зыҡ ҡубып бейенеләр, йырланылар.\n– Яҙын да бергә-бергә,\nКөҙөн дә бергә-бергә.\nБергә булғас, бергә булһын,\nАйырылмайыҡ ғүмергә, –\nтип йырлауҙары шар асыҡ тәҙрә аша барлыҡ күрше-тирәгә ишетелеп торҙо.\n“Иң яҡын дуҫтар”\nӨй туйынан һуң бер аҙна үттеме-юҡмы, Ураҙбайҙың эсе ауырта башланы. Ана баҫылыр, бына баҫылыр, тип ара-тирә дарыуҙар ҡапҡылап йөрөһә лә, ялҡынһыныу кәмемәне. Әле һыйырҙары быҙаулап, әле бейәһе ҡолонлауын көтөп, бер аҙ бушағас барырмын, тип һаман да дауаханаға барыуҙы һуҙып йөрөгән ирен ҡатыны ныҡышып тигәндәй алып китте:\n– Донъя эше мәңге бөтмәҫ. Һуң булып ҡуймаһын тим.\n– Әллә нимә булмаҫ әле, үтеп китер һымаҡ...\nАҙна буйы анализдар тапшырып, һөҙөмтә әҙер булғас, кисекмәҫтән операция кәрәк тип билдәләнеләр.\n– Ни өсөн ошоғаса килмәй йөрөнөң? – тип шелтәләп тә алды табип. – Ярай үтә аҙып китмәгән.\nОперация түләүле ине. Яңы йортҡа күскәс, әле тегенеһен, әле быныһын алып, йыйынтығы ла бөткән мәл. Эш хаҡы алырға иртәрәк.\nУраҙбай ҡаршыла ғына йәшәгән бер туған апаһына йүнәлде. “Уларҙың һәр ваҡыт запасы була торған. Икеһе лә эшләп йөрөйҙәр. Моғайын, бирер”, – тип уйланы ул. Теге аҙнала ғына еҙнәһе, атыбыҙҙы фәлән һумға, һыйырыбыҙҙы төгән һумға һаттыҡ, тип һөйләп сыҡҡайны. Йәшәй белгән кешегә аҡса үҙе килә инде. Йыбанмаҫҡа ғына кәрәк.\n– Эй, ҡустым, ҡайҙа инде ул беҙҙә аҡса, – тине апаһы еҙнәһенә, нимәлер ишаралағандай итеп. – Булһа, ауыҙыңды ла астырмаҫ инем дәһә. Бар ине лә ул, балаларҙан артамы ни! Ҡырҡ ҡустым барҙыр шул. Ҡуй инде, йәпһеҙ булды. – апаһы шулай һөйләнә-һөйләнә уны ҡапҡанан оҙатып ҡалды.\nУраҙбай ике туған ҡустыһына йүнәлде. Күптән Себерҙә вахта ысулы менән йөрөй. Бер ай эшләй ҙә йәнә бер ай ял итә. Үҙе харап бөтмөр кеше. Ялында ла тик кенә ята белмәй. Егәрле булғас ни, йәшәйеше лә иркен, мул. Теге аҙнала Себерҙән ҡайтты. Осраған һайын, ағай, ни эшләп беҙгә килмәйһең, тип үпкәләп бер була. Бергә ҡатышып йәшәйек, беҙ бит яҡын ғына туғандар, тип өҙөлөп-өҙөлөп саҡырғайны. Ана, өй туйына әйткәс, нисек ҡыуанды. Рәхмәт әйтеп бөтә алманы.\nҠустыһы ихатала утын яра ине. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашып, йомошон әйткәс, ул бер сама уйланып торҙо ла телгә килде:\n– Ағай, аҡса барлығын-бар ине лә ул, тик бына банкка һалғайным. Фәлән айҙа ғына алырға кәрәк, әтеү проценты юғала. Былай йәлләп тормаҫ инем.\nҠустыһы шулай тине лә, минең эш бар тигәндәй, йәнә балтаһын ҡулына алып, шартлатып утын яра башланы. Ни әйтергә лә белмәгән Ураҙбай ҡапҡа яғына ыңғайланы.\nБыл мәлдә ауыл өҫтөн ҡараңғылыҡ ҡаплағайны. Ул әкрен генә аҙымдар менән өйөнә ҡайтты.\nШул мәл Ғәзим дуҫы иҫенә төштө. “Ҡара әле, ниңә тәүҙә үк башҡа килмәгән, уның аҡсаһы гел була торған. Ғүмер буйы төшөмлө урында эшләй бит”, – тине ул ҡатынына, аҡса тапҡандай ҡыуанып. Йәштән бергә улар. Байрамдар, ҡыуаныстар уртаҡ булды. Ауылы ҡалаға яҡын булғас, уларҙы йыш ҡына ҡунаҡҡа алып ҡайтты.\nУл дуҫына шылтыратты. Уның йомошон ишеткәс, Ғәзим бер талай һүҙһеҙ торҙо ла телгә килде.\n– Ҡайһылай йәпһеҙ булды. Кисә һораһаң, тотторор ҙа сығарыр инем. Бына әле генә магазиндан ҡайтып торабыҙ, фатирҙағы йыһаздарҙы алмаштырҙыҡ, әтеү хан заманындағыһы ултыра ине.\nУраҙбай һөйләшеп бөткәс, телефонын өҫтәлгә һалды. Шул мәл унан һаман да ниндәйҙер тауыш килеүен ишетеп, телефонын кире ҡулына алды. Күрәһең, Ғәзим ҡатыны менән үҙ-ара һөйләшә. Унан: “Бынау Ураҙбай аҡса һорай ҙаһа. Кит, ниндәй бөтмәҫ теләнселәү икән. Ялан кеүек өй һалырға аҡсаһы бар, ә башҡаға юҡ. Үлә-бата донъя ҡыуалар. Теләнергә тиһәң, уны ҡуш. Ундай хәйерселәр менән аралашмауың мең артыҡ”... – тигән тауыш ишетелде.\nУраҙбай артабан телефонды тыңлай алманы. Асыуынан ҡаты ғына итеп нимәлер әйтергә теләгәйне лә тыйылып ҡалды. Үҙ ҡолағына үҙе ышанманы. Бына һиңә дуҫ! Нимә ти әле. Имеш, теләнсе... донъя ҡыуа... Ғәрлеге ни тора! Бүтәнсә кешенән аҡса һораһамы?!\n…Иртәгәһен ул банктан ҙур процентҡа булһа ла кредит барып алды. Ҡулына аҡса тотторған мөләйем ҡыҙ ҙа, ишек төбөндә оҙатып ҡалған һаҡсы ла Ураҙбайға был заманда иң яҡын дуҫ булып тойолдо...\nАвтор: Венер ИСХАҠОВ


Күмертауҙа 27 йәшлек спортсының үлемендә ғәйепләнеүселәрҙең барыһы ла ҡулға алынған\nӘле тикшереү бара. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, фажиғә 5 мартҡа ҡараған төндә урындағы кафеларҙың береһендә теркәлә. Ирҙәр араһында сыҡҡан ыҙғыш һөҙөмтәһендә бер кеше ауыр йәрәхәттәр ала. Өс көндән һуң 27 йәшлек Владислав Строин иҫенә килә алмай реанимацияла вафат була.\nРинат Вәлиев, Мәләүез район-ара тәфтиш бүлеге етәксеһе урынбаҫары: «Енәйәт эшен тикшереү дауам итә. Әлеге ваҡытта 27 йәшлек ирҙең үлемендә ғәйепләнеүсе өс кеше ҡулға алынған. Уларҙың береһе Күмертау район-ара суды ҡарары менән һаҡ аҫтында, ҡалған икәүһенең дә ғәйебе танылған. Әле уларҙы ла һаҡ аҫтына алыу мәсьәләһе ҡарала».


Башҡортостандың рәсми делегацияһы Ҡытай Халыҡ Республикаһына юлланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың рәсми делегацияһы Ҡытай Халыҡ Республикаһына юлланды\n16:21, 15 сентября 2015 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nШанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәре менән хеҙмәттәшлекте үҫтереү сиктәрендә 15 сентябрҙән 26-на тиклем Башҡортостан делегацияһының Ҡытай Халыҡ Республикаһына рәсми сәфәре ойошторола, тип хәбәр иттеләр «Өфө-2015» ШОС БРИКС офис-төркөмө» коммерцияға ҡарамаған автономлы ойошмаһының матбуғат хеҙмәте һәм киң коммуникациялар департаментында.\nДелегация составына Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов етәкселегендәге республика Хөкүмәте ағзалары, Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, Үҫеш корпорацияһы, «Өфө-2015» ШОС БРИКС офис-төркөмө, Башҡортостан предприятиелары вәкилдәре инә.\nСәфәр барышында Хубэй, Сычуань, Ляонин провинцияларында, шулай уҡ Пекин ҡалаһында Башҡортостандың инвестиция һәм сәнәғәт ҡеүәте презентацияларын һәм «ШОС һәм БРИКС илдәре төбәктәренең бәләкәй эшҡыуарлығы» исемле беренсе форум үткәреү күҙаллана. Эш программаһында провинцияларҙың халыҡ хөкүмәттәре етәкселеге һәм эшлекле даирә вәкилдәре менән осрашыуҙар ҡаралған.\nБашҡортостан делегацияһының рәсми визиты Евразия иҡтисади форумында һәм Сиань ҡалаһында ШОС илдәре тауарҙары күргәҙмәһендә ҡатнашыу менән тамамланасаҡ. Рәсәй экспозицияһы сиктәрендә ойошторолған Башҡортостан майҙансығында инвестиция, иҡтисади, сәнәғәт ҡеүәте күрһәтеләсәк.\n«Башҡортостан менән Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы илдәре араһында төбәк-ара сәйәси һәм эшлекле бәйләнештәрҙе үҫтереү — республика Хөкүмәте эшенең мөһим йүнәлештәренең береһе. Ҡытай Халыҡ Республикаһына сәфәребеҙ барышында провинцияларҙың халыҡ хөкүмәттәре һәм ҙур бизнес вәкилдәре менән һөйләшеүҙәр алып барасаҡбыҙ», — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов.


Фольклориада-2020 байрамына бөтә республика йәлеп ителәсәк – Башҡортостан Башлығы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nФольклориада-2020 байрамына бөтә республика йәлеп ителәсәк – Башҡортостан Башлығы\n11:06, 22 октября 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nИюлдә төбәктең «визит карточкаһына» әүерелгән ШОС һәм БРИКС саммиттары уҙғарылғандан һуң 2020 йылда Өфөлә Бөтә донъя фольклориадаһы ойошторола. Был байрамға бөтә республика йәлеп ителәсәк. Ошо хаҡта кисә ТАСС агентлығына биргән интервьюһында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов белдерҙе.\n«Беҙ төбәктә күләмле халыҡ-ара саралар үткәрергә теләйбеҙ. Яңы форматтар эҙләй торғас Фольклориада байрамын һайланыҡ. Киләһе фестивалдең ҡайҙа үтәсәген билдәләүсе совет материалдарыбыҙҙы ҡараны, вәкилдәрҙең сығышын тыңланы. Әлбиттә, уларҙы республикабыҙҙа үткән ШОС һәм БРИКС саммиттары ышандырҙы. Был беҙҙең «визит карточкабыҙ» ине. Совет фестивалде Башҡортостанда үткәреүҙе бер тауыштан хупланы», – тип һөйләне Рөстәм Хәмитов.\nСара асылғас, төрлө илдәрҙән килгән ҡунаҡтар республика буйлап тараласаҡ, барлыҡ ҡалаларҙа, муниципалитеттарҙа фестиваль саралары үтәсәк, тип билдәләне ул. Республика Башлығы ойоштороусыларҙан фестивалде һабантуйҙар мәленә тура килтереүҙе һорауҙарын һыҙыҡ өҫтөнә алды. «Ойоштороусылар ҡаршы килмәне», – тине Рөстәм Хәмитов.\nБашҡа халыҡ-ара форумдар хаҡында һөйләгәндә Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың 2018 йылда Евразия ҡатын-ҡыҙҙар форумын үткәреүгә ғариза биреүен билдәләне. 2019 йылдың йәйендә төбәк Халыҡ-ара балалар уйындарын уҙғарыуға дәғүә итә.\n«2021 йылда республикала донъя умартасылары форумын ойоштороу өсөн көрәшәбеҙ. Был сара «Апимондия» тип атала, унда 120-130 илдән 12 мең кеше ҡатнаша. Күләмле форум, күргәҙмә. Беҙ ошондай мөмкинлеккә эйә булырбыҙ, тип ышанам, – тине Рөстәм Хәмитов. – Быйыл август айында Башҡортостанға ойошманың элекке президенты Жиль Ратиа килде, ҡурсаулыҡтарға барҙы. «Быны донъяға күрһәтергә кәрәк», – тине ул, солоҡ умартасылығын күреп».\n«Кем башҡорт балын белмәй? Был беҙҙең бренд. Беҙ уны Рәсәйҙә беренсе һанлы бренд булараҡ нығытырға теләйбеҙ», – тип өҫтәне Башҡортостан Башлығы.\nТеги: бр башлығы,фольклориада


Өфөлә онкология сирҙәрен асыҡлау мөмкинлеге киңәйәсәк - Правительство Республики Башкортостан\nӨфөлә онкология сирҙәрен асыҡлау мөмкинлеге киңәйәсәк\nӨфөләге «ПЭТ-технологиялар» ядро медицинаһы үҙәгендә пациенттар һанын 2,5 тапҡырға арттыр тип күҙҙаллана. Онкология сирҙәрен асыҡларға ярҙам иткән икенсе ПЭТ-сканер эшләй башланы. 31 июлдә учреждение эшмәкәрлеге менән Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров танышты.\nХәҙер үҙәк йылына 12 000 ашыу пациентты ҡабул итә ала. Биш йыл эшләү осоронда медицина учреждениеһы табиптары 22 меңдән ашыу кешегә онкология ауырыуҙарын асыҡлауға һәм дауалауға ярҙам иткән.\nБыл хаҡта төбәк етәксеһенә ПЭТ-үҙәктең баш табибы Эмма Мөхәмәтханова бәйән итте. Белгес биләдәүенсә, ПЭТ/КТ — яман шеште диагностикалауҙа һөҙөмтәле һәм заманса алым. Ул сирҙе иртә стадияһында асыҡларға мөмкинлек бирә.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Сочиҙағы инвестиция форумында Башҡортостан Хөкүмәте һәм «МедИнвестГрупп» компаниялар төркөмө араһында килешеү төҙөлдө. Ул онкология ауырыуҙарын диагностикалау һәм дауалау йәһәтенән республика мөмкинлектәрен киңәйтеү өсөн бер- нисә проект тәҡдим итте. Икенсе ПЭТ-сканерҙы сафҡа индереү өсөн– 200 миллион һум инвестиция йәлеп ителгән. «МедИнвестГрупп» компаниялар төркөмө яман шешкә ҡаршы көрәшкә бөтәһе 1 миллиард һум аҡса түккән.\nБөгөн Ядро медицинаһы үҙәгендә Рәсәй өсөн үҙенсәлекле булған радиофармпрепараттар етештереү, сифат контроле системаһы эшләй. Улар күкрәк биҙе, ирҙәрҙең енси биҙе шешен, меланоманы асыҡларға мөмкинлек бирә. Өфөләге етештереү үҙәге көн һайын 70 дозаға тиклем дарыу әҙерләй.\nҮҙәктәге урынлашҡан кибер-бысаҡ – әлеге ваҡытта Рәсәйҙәге иң заманса ҡорамалдарҙың береһе. Был технология 25 йылдан ашыу ҡулланылһа ла, әлегә донъяла барлығы 250 берәмек кенә.\nРадий Хәбиров үҙәкте ҡарап сыҡҡандан һуң журналистарға биргән интервьюһында, яңы ПЭТ-сканерҙы сафҡа индереү онкология ауырыуҙарын дауалау өлкәһендә дәүләттең бизнес менән уңышлы хеҙмәттәшлеген сағылдырыусы күренеш, тип билдәләне:\nР.Хәбиров: Заманса ҡорамал табиптарға сирҙе асыҡтан-асыҡ күрергә, дауалау алымын, уның һөҙөмтәләрен билдәләргә мөмкинлек бирә. Бында мотлаҡ медицина страховкалау фонды квоталары аша дауалайҙар һәм үҙәккә дауаланыу өсөн йүнәлтмә алған пациенттар өсөн сығымдарҙы тулыһынса фонд түләй.\nРеспубликабыҙ ҙур, донъя стандарттары буйынса 1 миллион кешегә ошондай бер ҡорамал кәрәк, ә беҙҙә әлегә бөтәһе 2 ПЭТ-сканер. Коллегаларыбыҙ менән Стәрлетамаҡта республиканың көньяғында йәшәүселәр өсөн шундай уҡ ҡорамал ҡуйырға тип килештек. Ауыр сиргә дусар булған пациенттарыбыҙға дауаланыу өсөн уңайлы шарттар булдырырға тейешбеҙ.\nБынан тыш Республика онкология диспансеры эргәһендә социаль ятаҡ төҙөү мөһим. Был мәсьәләне шулай уҡ ҡарала, уны төҙөү өсөн ер участкаһы бүленә.


Башҡортостан менән Вьетнам араһында хеҙмәттәшлек нығый - Bash.News\nБашҡортостан менән Вьетнам араһында хеҙмәттәшлек нығый\nБашҡортостан менән Вьетнам араһында хеҙмәттәшлек нығый https://bash.news/news/98722_bashortostan_menn_vetnam_araynda_xemttshlek_nyyj\nНефть һәм газ сәнәғәте, машиналар төҙөү тармағы, ауыл хужалығы. Башҡортостан менән Вьетнам Социалистик Республикаһы ошо йүнәлештәрҙә хеҙмәттәшлекте нығытасаҡ. Радий Хәбиров хәүефһеҙлек мәсьәләләре өсөн яуаплы юғары вәкилдәр осрашыуына килгән Вьетнам йәмәғәт хәүефһеҙлеге министры То Лам менән осрашты.\nРеспублика етәксеһе сит ил вәкилдәренә Башҡортостанда етештерелгән "Ка" вертолеттары тураһында һөйләне. Әле был осоу техникаһы донъяның утыҙға яҡын илендә уңышлы файҙаланыла. Осрашыуҙа шулай уҡ ике яҡ өсөн дә тотороҡло үҫеште тәьмин итеү мөмкинлектәре, хәҙерге хәүефһеҙлек шарттары ҡаралды.\nТо Лам, Вьетнам Социалистик Республикаһының йәмәғәт хәүефһеҙлеге министры: “Башҡортостанға килеүебеҙгә, республика етәксеһе менән осрашыуға шатбыҙ. Әле беҙ Вьетнам менән Рәсәй, шул иҫәптән Башҡортостан араһында хеҙмәттәшлек йүнәлештәрен киңәйтеү мөмкинлектәрен ҡараныҡ. Ике ил араһында хәүефһеҙлек өлкәһендә хеҙмәттәшлек тә бай тарихлы. Беҙ илдәребеҙҙең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн был йүнәлештә лә хеҙмәттәшлекте артабан үҫтерергә тейешбеҙ”.


Республика Хөкүмәте яңы йәшәү минимумы дәүмәлен билдәләне // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:40, 10 декабря 2019 Иҡтисад\nРеспублика Хөкүмәте яңы йәшәү минимумы дәүмәлен билдәләне Фото: Карина Камаева\nӨФӨ, 2019 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nЙәшәү минимумы дәүмәле квартал һайын билдәләнә.\nЙәшәү минимумы — ҡулланыусылар кәрзине хаҡы. Ул кеше һаулығын һаҡлау һәм уның йәшәү эшмәкәрлеген тәьмин итеү өсөн кәрәк булған аҙыҡ-түлек, тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең минималь йыйылмаһын күҙ уңында тота. Айлыҡ түләүҙәр һәм йыйымдар ҙа йәшәү минимумына инә.