Иглин районында «Башҡорт ихаталары» конкурсы әүҙем үтә - Bash.News\nИглин районында «Башҡорт ихаталары» конкурсы әүҙем үтә https://bash.news/news/102724_iglin_rajonynda_bashort_ixatalary_konkursy_em_t\nИглин районында «Башҡорт ихаталары» республика программаһын ғәмәлгә ашырыу дауам итә. Күптән түгел, район үҙәгендәге Горький һәм Почта урамдарына яңы асфальт һалынған, яҡтыртыу ҡоролмалары ҡуйылған, яңы эскәмйәләр һәм көнкүреш ҡалдыҡтары өсөн контейнерҙар урынлаштырылған. Йорт алдарында автомобилдәр өсөн дә өҫтәмә парковкалар булдырылған.\nЗаманса йыһазландырлыған уйын майҙансығында ла көнө буйына балалар тауышы тынмай. Уларҙың төрлө йәрәхәттәр алыуын иҫкәртеү маҡсатында биләмәгә хәүефһеҙ япма һалынған. Республика программаһы буйынса, йыл аҙағына тиклем Иглиндә тағы ла дүрт ихата яңы һулыш кисерәсәк.\nӘ был йорт алдарын киләһе йылда ремонтлау ҡаралған. Район хакимиәте вәкилдәре менән осрашыуҙа урындағы халыҡ беренсе сиратта башҡаралырға тейеш эштәрҙе атаны. Улар ихаталарҙы асфальтлауҙан тыш, яңы балалар баҡсаһы һәм парковкалар асыу мәсьәләһен күтәрҙе.


Мәсәғүт ҡыҙҙар прогимназияһы 1907 йылдың 23 сентябрендә Златоуст өйәҙе Мәсәғүт ауылында 4 класлы ҡыҙҙар прогимназияһы асыла. Башта ул Айыҡлыҡты ҡурсалаусы ойошмаға бирелгән попечительство трезвости халыҡ йортонда урынлаша, ә 1910 йылда ул 2 ҡатлы матур кирбес бинаға күсә. Начальницей Прогимназия етәксеһе начальница итеп Петербургтағы асылда университет белеме биргән Бестужев ҡатын-ҡыҙҙар курстарын тамамлаған арифметика һәм география уҡыыусыһы Анна Михайловна Вяткинаны тәғәйенләйҙәр. Асылғандан һуң, унда уҡыусылар һаны 147 булһа, 6 йылдан 182 уҡыусы ҡыҙ була. Һәр уҡыусынан йылына15 һум аҡса түләгән. Дини предметтар Закон божий, рус теле, рус тарихы, география, тәбиғәт белеме, арифметика, таҙа яҙыу, рәсем һ.б. уҡытылған. Мәсәғүт ҡыҙҙар прогимназияһы оҙаҡ эшләмәй. Рәсәйҙә тоҡанған революция ваҡиғалары менән бәйле, 1918 йылда большевиктар бөтә уҡытыусыларҙы ла Златоуст өйәҙенән ситкә күсеререү һәм прогимназияны ябыу тураһында бойороҡ бирә.\nБашҡорт АССР-ы — РСФСР составында тәүге милли-территориаль ҡоролоштарҙың береһе, яйлап күп тармаҡлы иҡтисади һәм мәҙәни үҙәккә әйләнә барҙы. Республиканың артабанғы ижтимағи-иҡтисади һәм мәҙәни үҫеше өсөн юғары квалификациялы кадрҙар кәрәк була. 1932 йылдан 1956 йылға тиклем БАССР-ҙа 5 уҡытыусылар институты эшләй, улар түбәндәге үҫеш этабын үтә: I этап: 1934—1940 йй. -уҡытыусылар институттарының барлыҡҡа килеүе һәм ойошторолоуы; II этап: 1940—1945 йй. — уҡытыусылар институттарының Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында аяҡҡа баҫыуы һәм үҫеше; III этап: 1946—1956 йй. — уңышлы эштәр башҡарып, педагогия институттары итеп үҙгәртелеүҙәре. Башҡорт АССР-ында уҡытыусылар институттарының бөтә типтары:\nМәсәғүт башҡорт педагогия техникумы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1929 йылда Мәсәғүт башҡорт педагогия техникумы асыла, был уҡыу йорто Башҡортостандың уҡытыусы кадрҙарына ҡытлыҡ кисергән ҡалаларҙан һәм тимер юлдарынан алыҫ урынлашҡан ауыл райондарына уҡытыусылар әҙерләп сығарырға тейеш була. Техникумда директорҙар Зиаи һәм Тимашев етәкләгән татыу һәм рухи береккән уҡытыусылар коллективы эшләй.\nМәсәғүт уҡытыусылар институты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1949 йылда ике бүлектән: рус теле һәм әҙәбиәте һәм физика-математика бүлектәре менән Мәсәғүт уҡытыусылар инмтитуты асыла. Директором института Министрлыҡ Мәсәғүт педагогия техникумы директоры итеп тәжрибәле һәм бик абруйлы педагог Әбушахмин Абдулла Вәлиулла улын тәғәйенләй. Директорҙың уҡыу-уҡытыу һәм фәнни эш буйынса урынбаҫары итеп Липин Василий Терентьевич ҡуйыла. Ситтән тороп уҡыу бүлеге буйынса директор урынбаҫары — Сидоров Андрей Георгиевич. 1951 йылда Мәсәғүт уҡытыусылар институтының тәүге сығарылышы 112 кешенән тора. Институт эшләгән дәүерендә, 1956 йылға тиклем, 695 уҡытыусы әҙерләп сығара. Институтта Николай Васильевич Троицкий етәкселегендә студенттарҙың нәфис һәүәҫкәр ижады ҙур үҫеш ала. 1956 йылда институт педучилище итеп үҙгәртелә. Мәсәғүт уҡытыусылар институты үҙ аллы типҡа ҡараған тинек. Уның тағы бер үҙенсәлеге иғтибарға лайыҡ — ул СССР-ҙа берҙән -бер ауыл уҡытыусылар институты була.\nУҡытыусылар институттарының әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nдиректоры Әбүшахмин Абдулла Вәлиулла улы\nМәсәғүт уҡытыусылар институтын тамамлаған билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мәсәғүт_уҡытыусылар_институты&oldid=1033667 ҡабул ителгән\n1949 йылда нигеҙләнгән фәнни институттар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:15 6 май 2021 үҙгәртелгән.


Материалы за Июль 2009 года » Страница 31 » Архив газеты "Йәшлек"\nБелмәгәндең беләге тыныс, белгәндең йөрәге тыныс.\nТабип булырға теләһәң Мәғәриф\nҠайҙа уҡырға барырға? Ниндәй һөнәр һайларға? Уҡыу йорттары ниндәй яңы һөнәрҙәр тәҡдим итә? Ниндәй уҡыу йорттарына конкурстан үтеүе еңелерәк? Уҡырға ингәндә кемдәргә ниндәй ташламалар ҡаралған? Бөтә уҡыу йорттарында ла БДИ һөҙөмтәләре ҡабул ителәме? Кемдәр БДИ тапшырмаған, улар ҡасан, ниндәй имтихан тапшырырға тейеш? Мәктәпте тамамлаусы һәр уҡыусыны бөгөн ошондай һорауҙар борсой. Дөрөҫ, быйылғы сығарылыш синыф уҡыусыларына уҡырға инеүе еңелерәк булыр, тип фаразларға мөмкин. Сөнки, билдәле булыуынса, мәктәпте тамамлаусылар һаны йылдан-йыл әҙәйә бара, ә уҡыу йорттарына ҡабул итеү планы шул килеш һаҡлана. Быйыл, мәҫәлән, Рәсәй мәктәптәрен 950 мең уҡыусы тамамлаһа, вуздарҙа бюджет урындары – 527 мең, тағы ла 700 мең кеше түләүле бүлектәргә уҡырға инә ала.\nЯңыраҡ ҡына үҙенә Тойота машинаһы һатып алған ир ҙур тиҙлек менән елдерә. Ҡапыл ул Тиҙлекте кәмет – 50 км тигән яҙыуҙы күреп ҡала. Бында тыйыусы тамға ҡуйырға тейештәр ине бит. Ул булмағас, тимәк, ниндәйҙер етди бер нәмә бар, – тип уйлай ҙа, тиҙлекте сәғәтенә 50 километрғаса кәметеп, юлын дауам итә. Артабан Тиҙлекте кәмет – 20 км тигән яҙыуҙы күреп ҡала. Был юлы ла тиҙлеген кәметә. Ярты сәғәттән Тиҙлекте кәмет – 10 км тигәне күҙенә салына. Донъяла барыһын да эттән-эткә һалып һүгеп, ул тағы ла яйлай. Бер сәғәттән уны шундай яҙыу ҡаршы ала: юл буйындағы Тиҙлекте кәмет! ресторанына рәхим итегеҙ!.\nКире ҡайтырға << 1 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 >> Киләһе бит


Мин эшемде яратам\nПочта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. *\nҺәр йәш кеше ҙур тормошҡа аяҡ баҫыр алдынан күңеленә яҡын һѳнәрҙе һайларға тейеш. Кемдер үҙенең буласаҡ профессияһын алдан уйлап, шул маҡсатына ирешергә тырыша, кемдер иптәштәренең фекеренә ҡолаҡ һала, ә ҡайһы берәүҙәр ата-әсәләрҙең теләген, кәңәшен тотоп эш итә. Йәш саҡта һайлаған һѳнәрең—киләсәгеңдең тотҡаһы икәнен оноторға ярамай. Мин үҙемдең яҙмышымды уҡытыусы һѳнәренә бағышланым.\nМәктәпте тамамлағас, документтарымды Сибай институтының педагогия факультетының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегенә тапшырҙым. Институтта тырышып уҡыным, тѳрлѳ сараларҙа ҡатнашып, әүҙем тормош алып барҙым. 5-се курста дәүләт практикаһын Сибай ҡала гимназияһында үттем. Үҙемде ысын уҡытыусы ролендә һынап ҡарау миңә бик оҡшаны. Миндә ошо мәктәптә эшләү хыялы тыуҙы һәм уй-ниәтем тормошҡа ашты!\nМин тәүге кѳндәрҙән үк үҙ эшемә башкѳллѳ бирелдем. Иң беренсе сиратта, гимназия директоры Варламова Ирина Ивановнаға рәхмәтлемен, сѳнки ул йәш белгестәргә ышаныс белдерә, методик кәңәштәр бирә. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы етәксеһе Вәлитова Фатима Хәбибнажар ҡыҙы, ниндәй генә һорау менән мѳрәжәғәт итһәң дә, һәр ваҡыт ярҙам итә, дѳрѳҫ йүнәлеш бирә. Ҡала күләмендә йәш белгестәргә бик кәрәкле «Йәш уҡытыусылар мәктәбе» эшләп килә. Уны ҡала мәғариф бүлеге методисы Моталлапова Айһылыу Мирсәйет ҡыҙы етәкләй. Кәңәшмәләрҙә ҡатнашыу, асыҡ дәрестәргә йѳрѳү, тәжрибә туплау—беҙҙең ѳсѳн бик файҙалы.\nМинеңсә, мәктәптә ижади кешеләр эшләргә тейеш. Сѳнки мәктәп—ул ижад даирәһе. Ѳҫтәүенә, ѳлкән вожатый булараҡ, балалар менән күп эштәр башҡарабыҙ: тѳрлѳ конкурстар, программалар, тәжрибәләр уйлап сығарабыҙ. Мәҫәлән, мәктәп лагерында ѳлкән кластарҙа уҡыған уҡыусылар үҙҙәрен вожатый ролендә һынап ҡараны. Уҡыусыларға был эш оҡшаны, балалар лагерға ҙур теләк менән йѳрѳнѳ, уҡытыусыларҙың эше лә еңеләйҙе.\nГимназияла «Лидерҙар мәктәбе» эшләп килә. Был «мәктәптә» гимназияның иң әүҙем уҡыусылары йыйылған. Улар бѳгѳн беҙҙе борсоған актуаль проблемалар тураһында бәхәсләшә, шуларҙан сығыу юлдарын асыҡлай, тѳрлѳ проекттар ѳҫтѳндә эшләй. Был «мәктәп» балаларҙа үҙ-үҙеңә ышаныс, донъяға ыңғай ҡараш һәм үҙаллылыҡ тәрбиәләй. «Лидерҙар мәктәбе»нең программаһын тѳҙѳүҙә миңә «XXI быуат лидеры» республика конкурсында, «Ѳсѳнсѳ мең йыллыҡ пионеры» фестивалендә ҡатнашыуым һәм «Беҙ—Башҡортостан киләсәге» республика лагерында вожатый булып эшләүем ныҡ ярҙам итте.\nӘлбиттә, мәктәптә эшләү ҙур сыҙамлыҡ, түҙемлек талап итә. Ләкин үҙ эшеңдең һѳҙѳмтәһен—уҡыусыларыңдың күҙҙәрендә осҡон, шатлыҡ күреү—уҡытыусы ѳсѳн иң ҙур бәхет ул!\nСибай ҡала гимназияһы уҡытыусыһы.


Халыҡтың мәңгелек мөхәббәтен яулаған йырсы ине » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Хәтер » Халыҡтың мәңгелек мөхәббәтен яулаған йырсы ине\n16.10.2010 Халыҡтың мәңгелек мөхәббәтен яулаған йырсы ине\nТиңдәшһеҙ йырсы Фәриҙә Ҡудашева башҡарған йырҙар – уның үҙенең дә, шул уҡ ваҡытта, ХХ быуаттың икенсе яртыһынан ХХI быуатҡа ялғанған халҡыбыҙ тормошоноң эске бер хиссиәтен билдәләгән күренеш булыу менән бергә, милләттең дә йөрәк моңо ул. Хатта яҙмыш моңо. Ут-һыуҙарҙы кискән йылдарҙа быуаттар буйы килгән йыр хазинаһын һаҡлап, уны йән шифаһы, дауаһы итеп кенә ҡалманы, ә халыҡтың, милләттең күңелен, рухын, зауығын ҡурсыны. Был моңдо берәм-бөртөкләп йыйған ер еләгендәй һайлап алынған яңы көйҙәр, заман ауаздары һәм аһәңдәре менән үҫтерҙе, байыҡтырҙы.\nФәриҙә Ҡудашева – халыҡтың мәңгелек мөхәббәте ул. Хоҙайҙан бирелгән ҡабатланмаҫ тауыш, даръялай моң менән генә түгел, ә алтмыш йылдан ашыу барған иҫ киткес хеҙмәт менән яуланған ҡаҙаныш был. Ике республика – Башҡортостан һәм Татарстан, башҡорт һәм татар халыҡтары ғына түгел, ә бөтә төрки донъя уны йыр бәйғәмбәре, алиһәһе итте.\nМине шиғыр юлына Фәриҙә Ҡудашеваның моңдары ла сихырлап әйҙәне. Йөрәккә бала саҡтан һеңде. Ғүмерем буйы һүнмәне, һүрелмәне. Өфөлә иһә Бәхти Ғайсин, Фәриҙә Ҡудашева – аҫыл заттар менән танышыу, яҡындан аралашырға насип булды. Бер туғанымдай, хатта әсәйемдәй күреп, Фәриҙә апайҙарҙың өйөндә уның ҡулдарынан алып сәй эсеүҙәр ҙә, хатта ул да күңелгә байрам ине.\nРәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостандың, Татарстандың халыҡ артисткаһы, Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Фәриҙә Ҡудашева яулаған маҡтаулы исемдең, дәрәжәнең, дандың иң ҙурыһы, иң юғарыһы – халыҡтың сикһеҙ мөхәббәте. Шуның менән дә Фәриҙә Ҡудашева, Мәғәфүр Хисмәтуллин – үҙе бер дәүер. Был оҫталыҡ һәм зауыҡ кимәленән үтеүселәр генә түгел, уға етеүселәр тиҙ булырмы әле тағы?! Ошо юғарылыҡты, ошо ҡаҙанышты алдағы йылдар ваҡлай йәки онота ғына күрмәһен ине.\nАрабыҙҙан илаһи моң эйәһе китте. Бөйөк йырсыбыҙҙың моңо ла, илһам ғүмере, яҡты иҫтәлеге лә беҙҙең хәтерҙәрҙә мәңге һаҡланыр. Һаҡланыр! Фәриҙәнең моңо үлемһеҙ!\nБулыр ҙа икән шул ҡәҙәр\nБыл донъяларҙа һағыш!\nФиҙакәр, моңло тауыш.\n«Сәлимәкәй», «Илсе Ғайса»...\nБашҡорт тыны еткән көй.\nТатар бәғеренән һарҡый\n«Һибелә сәсәк», «Әллүки»...\nМилләт мөлкәтлектән өҫтөн,\nМөлкәтле тик һәр милләт.\nКүтәрә йырҙы халыҡтың\nҮҙ аһәңендә көйләп.\nБулмаҫ ҡабат бындай тауыш!\nТанһыҡ ихлас йөрәктер.\nЙәндә сафлыҡ кәрәктер.\nРәхмәт, йырсы! Күңелдәрҙә\nИретеп, гүйә, боҙҙо,\nҺаҡлаштың ауыр йылдарҙа\nӘле лә бит ғәзиз илем\nҠайғыларһыҙ ил түгел.\nЫсын йырҙар, йырсыларҙа\nТаяныс таба күңел.\n... Һарыла йәнгә, һарыла\nФиҙакәр, моңло тауыш!\nХалыҡ йырсыһы Фәриҙә Ҡудашева апайға.\nКүрҙем инәйемдең эшен ташлап,\nТыңлауҙарын сабый мәлемдән.\nУның күҙ йәштәрен һөртөп алыу\nҺис тә килмәй ине хәлемдән.\nНиңә илағанын, нимә уйлағанын\nАңламай ҙа инем – бисара.\nЙыуатырға, туҡтатырға уны\nТабып булмай ине бер сара.\nТотош ауыл апайҙары бергә\nЙырлашалар ине ҡушылып.\nҺинең йырҙы ҡат-ҡат\nИлашалар ине ҡушылып.\nҮҫә төшкәс күрҙем, күрше ауыл\nШулай йырлап, шулай тыңлауын;\nПатефондар һине уйнағанда,\nТәҙрәләрҙең нисек сыңлауын.\nУнан күрҙем тирә-яҡта, илдә\nКөн дә көткәндәрен йырыңды.\nУтыҙ йәштән алып һикһәндә лә\nБирмәүеңде һаман һырыңды.\nНисә быуын һинең моңда үҫте,\nНисә быуын күңел күтәрҙе.\nИңгә төшкән күпме бәләләрҙе,\nҺинең моңоң тик шатлыҡтан түгел,\nУл яралған хәсрәт-ҡайғынан.\nУнда болот та бар, дауыл да бар,\nУнда түгел ҡояш, ай ғына.\nУл моң сыҡҡан халыҡ күңеленән,\nХалыҡ йөрәгенән һығылып.\nШуға халыҡ аяҡ үрә тыңлай,\nШуға тыңлай уны йығылып.\nСихри моңоң тыңлап уйға батам,\nҠуя һыуға, утҡа һалып та.\nҺинең күңел аша үтеп ҡайта\nХалыҡ моңо кире халыҡҡа.\nҺинең йырҙы, һинең моңдо\nЗаман менән заман ҡауышыр,\nКүсә барыр йөрәк тауышың.


Йозеф Мургаш — Башҡорт Википедияһы\nсловак уйлап табыусыһы, архитекторы, рәссамы, коллекционеры; рим-католик руханийы.\nЙозеф Мургаш (слов.Jozef Murgaš; ингл. Joseph Murgas; 1864 йылдың 17 феврале, Тайов, Австрия империяһы (хәҙер Словакияның Банскобистрицкий крайы) — 1929 йылдың 11 майы, Америка Ҡушма Штаттары, Пенсильвания, Уилкс-Барре) — словак уйлап табыусыһы, архитекторы, рәссамы, коллекционеры. Рим-католик руханийы.\nИң беренсе булып сымһыҙ телеграф файҙалана, киләсәктәге мобиль бәйләнешкә һәм мәғлүмәтте, кеше тауышын сым ҡулланмайса биреү асышына ҙур өлөш индерә. Радиотелеграфлауҙа йышлыҡ модуляцияһын тәүгеләрҙән булып ҡулланыусы.\n1.1 1904—1916 йылдарҙағы ҡайһы бер патенттары\n1880—1882 йылдарҙа Пресбургта (хәҙерге Братислава), Эстергомда (1882—1884) һәм 1888 йылға саҡлы Банска-Бистрицала теология өйрәнә. Йәш сағынан һүрәт төшөрөргә, тәбиғи фәндәргә һәм техникаға һәләтле була.\n1888 йылда руханилыҡ дәрәжәһенә лайыҡ булғас, викарий булып хеҙмәт итә. Уның һәләтенә иғтибар иткән рәссам Д. Скутецкий инициативаһы буйынса, Мургашты Будапешттағы живопись мәктәбенә ҡабул итәләр һәм ул унда 1889 йылдан 1890 йылға саҡлы белем ала. Артабан уҡыуын Мюнхенда (1890—1893) дауам итә. Словакияның күренекле кешеләренең портреттарын, сакраль фигуралар һәм пейзаждар төшөрә. Үҙе рухани булып хеҙмәт иткән костëлдарҙа алтарь полотноларын яҙа.\nЕпископат менән даими низағтар арҡаһында 1896 йылда Мургаш АҠШ-ҡа күсеп китә, унда Пенсильвания штатының Уилкс-Барре ҡалаһының словак мәхәлләһенә тәғәйенләнә. Живопись менән шөғөлләнергә мөмкинлеге булмағанлыҡтан, яңынан тәбиғи фәндәргә, башлыса, электротехникаға ылыға.\nУилкс-Баррела лабораторияға нигеҙ һала һәм унда радиотелеграфия өлкәһендә тәжрибәләр үткәрә. 1904 йылда сымһыҙ телеграф өсөн ҡорамалдарға үҙенең тәүге ике америка патентын ала.\nАртабан 1907—1916 йй. тағы ла 15 патентҡа эйә була. Тәүге ике патент алғас, ул Universal Aether Telegraph Co ойошторған һәм 1905 йылдың сентябрендә Мургаш аппаратында мәғлүмәтте алыу-тапшырыу буйынса халыҡ алдында һынауҙар уҙғарыла. Тест уңышлы үткә, әммә өс айҙан һуң антенна мачталарын өйөрмә ҡыйратҡас, уның компанияһы ябыла.\nРухани булараҡ, словак иммигранттары өсөн Уилкс-Баррела әле һаман да ҡулланышта булған яңы костёл, китапхана, зыярат, бер нисә мәктәп, спорт залы һәм майҙансыҡ төҙөү буйынса хәстәрлек күрә.\nБер нисә фәнни-популяр мәҡәләһен һәм шиғырҙарын үҙе сығарған гәзиттә баҫтыра.\nСловак эмиграцияһының милли хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша, матбуғат өсөн мәҡәләләр яҙа, Америкалағы Словак лигаһына нигеҙ һала, Чехословакия бойондороҡһоҙ дәүләтен булдырыуҙы әүҙем яҡлай, Чехословакия төҙөү өсөн Америка словактары булдырған фондҡа аҡса йыйыуҙы ойоштора, чехтар һәм словактарҙың берләштерелгән Чехосовакия дәүләте төҙөү тураһындағы Питтсбург килешеүенә (1918) ҡул ҡуя.\nБуш ваҡыты булғанда физика менән шөғөлләнеүен дауам итә, күп тәжрибәләр үткәрә. Шуның өсөн уны Радиорухани (Радиосвященник) тип йөрөткәндәр. Тикшеренеү эштәренә финанс етмәү сәбәпле, картиналарын һатып аҡса эшләй. Шулай уҡ үҫемлектәр, минералдар һәм бөжәктәр коллекцияһы йыйыу менән мауыға. Уның күбәләктәр коллекцияһында донъялағы 9000 төр туплана.\nБеренсе донъя һуғышы башланыу һәм АҠШ-та хосуси радиотелеграф станцияларын тыйыу Мургаштың был өлкәләге эшен тамам туҡтата.\nЧехословакия барлыҡҡа килгәс, ул 1920 йылда тыуған иленә ҡайта. Гимназияла электротехника фәнен уҡыта, ләкин Прагалағы Мәғариф министрлығы яғынан үҙенең тикшеренеү эштәрен хуплау һәм аңлау тапмағас, дүрт айҙан АҠШ-ҡа кире ҡайта.\n1925 йылда Ҡушма Штаттарҙа радио буйынса Федераль комиссия ағзаһы була.\nДүрт йыл үткәс, Уилкс-Баррела вафат була.\n1904—1916 йылдарҙағы ҡайһы бер патенттары Үҙгәртергә\nU.S. Patent 759 825 «Wireless-telegraph apparatus» (1904)\nU.S. Patent 860 051 «Constructing Antennas for Wireless Telegraphy» (1907).\nU.S. Patent 848 675 «Wave meter» (1907)\nU.S. Patent 848 676 «Electrical transformer» (1907)\nU.S. Patent 860 051 «Underground wireless telegraphy»\nU.S. Patent 876 383 «Apparatus for making electromagnetic waves» (1908)\nU.S. Patent 915 993 «Wireless telegraphy»(1909)\nU.S. Patent 917 103 «Making of sparkles frequency from power supply without interrupter»(1909)\nU.S. Patent 917 104 «Magnetic waves detector»(1909)\nU.S. Patent 930 780 «Magnetic detector» (1909)\nU.S. Patent 1 001 975 «Apparatus for making electrical oscillations» (1911)\nU.S. Patent 1 034 739 «Spinning reel for fishing rod» (1912)\nU.S. Patent 1 196 969 «The way and apparatus for making electrical alternating current oscillations» (1916)\nБратиславала (Словакия), Уилкс-Баррела (АҠШ) Йозеф Мургашҡа һәйкәлдәр ҡуйылған,\nСловакияла Подбрезовала (Брезно районы) урам һәм Банска Быстрицала электротехника мәктәбе уның исемен йөрөтә.\n1944 йылда АҠШ-та транспорт пароходы «Джозеф Мургаш» тип атала.\n1939 йылдың сентябрендә Йозеф Мургаштың вафатына 10 йыл тулыу айҡанлы беренсе коммеморатив марка баҫылып сыға.\nИкенсе почта маркаһын 1994 йылда Йозеф Мургаштың тыуыуына 130 йыл тулыу айҡанлы Словакия Республикаһының Транспорт, бәйләнеш һәм йәмәғәт эштәре министрлығы сығара.\nСловакияла телекоммуникациялар уңайлылыҡтары үҫешенә, телекоммуникациялар һәм телекоммуникация тармағы үҫешенә ярҙам иткән оригиналь теоретик өлөш индергән тикшеренеүселәрҙе дәртләндереү өсөн Йозеф Мургаш исемендәге йыл һайын тапшырылған премия булдырыла.\nJozef Murgaš (инг.)(инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Йозеф_Мургаш&oldid=693939 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 июнь 2017 в 06:57\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:57 6 июнь 2017 үҙгәртелгән.


Рәсәйҙең хәҙерге профессиональ белем биреү системаһы һынылыш дәүерен кисерә. Бәхәстәр осоро үтте, һәм бөгөн белем биреүҙең күп кимәлле системаһына күсеү тураһында РФ законы бойомға ашырыла, студенттарҙы уҡытыуҙың яңы йүнәлештәрен, ысулдарын һәм формаларын индереү буйынса саралар ғәмәлгә ашырыла.\n- Беҙ профессиональ белем биреүҙең Европа форматына күсәбеҙ. Күрһәтелгән факторҙар өсөнсө быуын стандарттарын эшкәртеүҙе күҙ уңында тота, был, үҙ сиратында, Рәсәйҙең алдынғы фәнни мәктәптәренең һәм төп педагогтарының көсөн берләштереүҙе талап итә, - тип иҫәпләй Аҡмулла исемендәге БДПУ ректоры Раил Әсәҙуллин.\nБелем биреүҙең күп кимәлле системаһына күсеү һәм өсөнсө быуын белем биреү стандарттарын индереү менән бәйле проблемаларҙы дөйөм тикшереүгә сығарырға ҡарар ителде. Ошо маҡсатта Аҡмулла исемендәге БДПУ базаһында был көндәрҙә Рәсәй Федерацияһының күп кенә педагогик юғары уҡыу йорттары вәкилдәренең Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһе үтте.\n- Семинарҙа Рәсәйҙең 25 иң ҙур педагогик вузы ректорҙары, Мәғариф буйынса федераль агентлыҡ вәкилдәре, төрлө белем биреү учреждениелары, педагогик академиялар, колледждар, училищелар, мәктәптәр һәм гимназиялар етәкселәре ҡатнашты, - тип һөйләй Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның уҡыу эштәре буйынса проректоры Максим Михайлов. - Семинар сиктәрендә беҙ белем биреү мөхитендәге иң актулаь проблемаларҙы тикшерҙек. Эш ултырыштар, семинарҙар, түңәрәк өҫтәлдәр, секция занятиелары формаһында алып барылды.\nСеминарҙың төп маҡсаттарының береһе булып педагогик вуздарҙың эш тәжрибәһен дөйөмләштереү, шулай уҡ педагогия фәне ҡаҙаныштарын ғәмәлгә индереү торҙо. Бындай кәңәшмәләр ҡатнашыусыларҙың барыһына ла кәрәк. Ҡағиҙә булараҡ, уларҙа мәғлүмәт алышыу үткәрелә, был дөйөм Рәсәй педагогик тәжрибәһен иҫәпкә алырға мөмкинлек бирә.\nӨсөнсө быуын стандарттарын эшкәртеү педагогтар йәмәғәтселегендә бик күп бәхәстәр тыуҙырҙы. Бының менән ваҡытлыса ғилми-тикшеренеү коллективы шөғөлләнә. Уның составына Мәскәү дәүләт педагогия университетының квалификациялы ғалимдары, шулай уҡ башҡа вуздар вәкилдәре инде.\n- Күп педагогик вуздар, абруйлы булыуға ҡарамаҫтан, был стандарттар өҫтөндә эшләүгә йәлеп ителмәне. Һөҙөмтәлә педагогик эшмәкәрлектең профессиональ стандарты проектында, беҙҙең ҡарашҡа, теоретик хаталар бар һәм тәҡдим ителгән стандартты тормошҡа ашырыу юлдары күрһәтелмәгән, - тип иҫәпләй Раил Әсәҙуллин.\nЫрымбур дәүләт педагогия университеты ректоры Виктор Болодурин да уның менән килешә:\n- Белем биреүҙең күп кимәлле системаһына күсеү айҡанлы бәхәстәр осоро тамамланды. 2009 йылдың сентябренә тиклем ваҡыт аҙ ҡалды. Был осорҙоң ниндәй буласағын ҡәтғи билдәләргә ваҡыт етте. Педагогик стандарттар айҡанлы беҙҙең ваҡытлыса ғилми-тикшеренеү коллективы менән килешмәүсәнлектәр барлыҡҡа килде. Ә бит быға кешеләрҙең киләсәге бәйле.\nӨсөнсө быуын стандарттары белем биреү сифатын яҡшыртыу өсөн булдырыла. Ошо маҡсатта әле Рәсәй мәғариф майҙанын яңыртыу алып барыла ла.\n- Бөгөн бөтә ғилми-методик берекмәләр ике кимәлле системаға иҫәпләнгән өсөнсө быуын белем биреү стандарттары программаһы өҫтөндә эшләй, - тип аңлата Максим Михайлов. - Киләһе йыл индереләсәк ике кимәлле белем биреүгә күсеү менән яңы стандарттар индереүҙе берләштереп, беҙ юғары профессиональ белем биреү сифатын юғалтмау ғына түгел, уны яҡшыртыуға һәм дәүләтебеҙгә кәрәкле белгестәр әҙерләүгә өлгәшәсәкбеҙ. Хәҙерге икенсе быуын стандарты дисциплиналарҙы ҡәтғи өс өлөшкә бүлә: федераль, милли-төбәк һәм вуз компоне нттары. Яңы стандарт юғары уҡыу йорттарына күберәк академик иреклек бирәсәк.\n- Өсөнсө быуын стандарттарын индерергә ваҡыт еткән. Белем биреүҙең күп кимәлле системаһына күсеү беҙҙең бер урында тапанмауыбыҙҙы, мәғариф системаһы үҫешеүен күрһәтә. Һәм хәҙер беҙҙең төп бурысыбыҙ - яңы системаға күскәндә етешһеҙлектәргә юл ҡуймау, - тип тәҡдим итә Голянская исемендәге Кузбасс өлкә педагогия институты ректоры вазифаһын башҡарыусы Светлана Моцарь.\nЯңы белем биреү стандарттары студенттарға үҙ-үҙҙәрен күрһәтеү өсөн күберәк мөмкинлектәр бирәсәк.\n- Мин, элекке методика яраҡһыҙ, тип әйтмәйем. Ул студенттың белем биреү процесын әүҙемләштереү өсөн яңыртыу, инновацион педагогик алымдар индереүҙе талап итә. Студент лекцияларға йөрөү һәм семинар занятиеларға әҙерләнеү генә түгел, шулай уҡ уҡытыуҙың интерактив сараларын файҙаланып, үҙ аллы эшләргә лә тейеш. Был еңел генә булмаясаҡ. Профессор-уҡытыусылар составы студенттарҙың әҙерлек сифатын яҡшыртыу йүнәлешендә инновацион методикалар индерһен өсөн, уларҙы дәртләндерерлек шарттар булдырырға кәрәк.\nРәсәй педагогик вуздары вәкилдәренең Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһендә профессиональ педагогик эшмәкәрлек стандарты проекты авторҙары ла ҡатнашты. Шуға күрә унда ҡатнашыусылар өсөнсө быуын стандарттары айҡанлы үҙ фекерҙәрен әйтә һәм килеп тыуған бөтә һорауҙарҙы асыҡ дискуссияла тикшерә алды.\n- Тәбиғи, РФ педагогик вуздары кәңәшмәһендә педагогик уҡыу йорттарының ғына проблемалары тикшерелмәне, - ти Раил Әсәҙуллин. - Педагогик вуз тураһында һүҙ ҡуҙғатҡанда ул белем биреүҙең бөтә системаһына ла ҡағыла бит. Коллегаларыбыҙ менән осрашыу Рәсәй педагогик вуздары фонында университетыбыҙҙың курсын сағыштырырға, һайлаған стратегия һәм тактикабыҙҙың дөрөҫлөгөн, шулай уҡ ҡарарҙарыбыҙҙың сифатын билдәләргә ярҙам итте.


Кем алған? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Кем алған?\nКем алған? 29.05.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБер генә уҡыу йылы менән иҫәпләнеүгә ҡарамаҫтан, уҡытыусы булып эшләгән осором һис кенә лә хәтерҙән сыҡмай. Билдәле, йәш мөғәллим менән ниндәй генә тәжрибә үткәреп ҡараманы уҡыусылар. Ултырғысҡа аҡбур һөртөү, хатта кнопка һалыу, эстән ишекте тартып тороу кеүек һәм бүтән төрлө сәйер ҡылыҡтарын бер нисек тә үпкәләп түгел, ә шаярыу итеп ҡабул ҡылдым. Хәйер, атай-әсәйемдең, бер ҡасан да балаларға үпкәләмә, тигән өгөт-нәсихәтен дә тотҡанмындыр. Әгәр ҙә шул ваҡытта мөнәсәбәтемде бүтәнсәгә үҙгәртһәм, әйтәйек, йөҙ йыртһам, өҫтәл һуҡһам, әлбиттә, хеҙмәтем бүтәнсәрәк йүнәлеш алған булыр ине. Ҡыҫҡаһы, төрлө саҡтар иҫтә, әммә ҡыҙ, малайҙар менән тиҙ уртаҡ тел таптым. Ә бына бер төйөндө сисеү әҙме-күпме ауырға төштө. Хәйер, баштан һөйләү отошлораҡ булыр.\nШахмат түңәрәгенең иң ҡыҙыу сәғәттәре барғанда, 4-се класта уҡыған бер малай, илай-илай яныма килеп, ниндәйҙер әйберенең юғалыуы тураһында еткерҙе. Башта аңламай бер булдым, быуылып-быуылып илағас, әйткәндәре яҡшы ишетелмәй. Ниһайәт, бер-беребеҙҙе аңлаштыҡ – бәләкәй генә магнитлы шахматы һыуға төшкән таштай юҡ булған. Ырымбур ҡалаһынан бер туған абзыйының тыуған көнөнә бүләге икән. Иламаҫлыҡ та түгел шул. Ҡәҙерләп кенә йөрөткән, бер кемгә лә бирмәгән, нисектер партаға һалып торған һәм килеүенә унан елдәр осҡан.\nКласта шалҡандай 11 малай. Уларҙы өлгөргән шалҡан менән сағыштырып, үҙемсә дәртләндерәм (был яҡтарҙа шалҡанды күп сәстеләр, ошо һүҙ телмәрҙә иркен ҡулланыла). Һәр береһе шахмат таҡтаһына теркәлгән. Маҡсаттары – нисек тә отолмаҫҡа! Әҙәм балаһының эсендә ни ятҡанын ҡайҙан беләһең инде? Тота килеп берәүгә, “бир әйберҙе” тиеү уны күрәләтә уғрылыҡта ғәйепләүгә тиң икәнен белгәс, әлегә өндәшмәйем. Минең дә ике күҙем фигураларҙа, шулай ҙа һирәк-һаяҡ һәр береһенә шикле ҡарашымды йүнәлтеп алам. Ә күңелемдән теге малай менән юғалған әйберҙе эҙләйем. Исмаһам, берәүһе үҙен “һатһасы”. Уны мин дә күрҙем, мәктәптән бер кем дә сығып әйләнмәне, ике усҡа һалғанда саҡ ҡына күренгән нәмә ошонда, унан бигерәк, арабыҙҙа бур бар. Сәғәт киске 5 тулырға ун минут ҡалғас, шахмат таҡталарын урынына һалырға ҡуштым.\n– Мансурҙың шахматы юғалған... – тинем дә тынып ҡалдым.\nКемдәрҙер ҡымшанып ҡуйҙы, икенселәр эргәһендәгеһенә ниҙер өндәште, бүтәндәр бер нөктәгә төбәлде.\n– Нисек уйлайһығыҙ, ҡайҙа булды икән? – тип һорайым.\n“Яңылыш алған булһағыҙ, сығарып һалығыҙ”, “Кем алғанын беләм, хәҙер тентейәсәкмен” тип тә ҡыҫмайым. Быны юрамал эшләмәйем.\n– Ә, бәлки, ул юлда уҡ төшөрөп ҡалдырғандыр, – тип ҡысҡырҙы бер саҡ юлбашсыбыҙ Юламан. Исеме есеменә тап килеп тора.\n– Юҡ, яңы ғына ошонда ине, – тип һүҙен бирмәй Мансур.\n“Бурлыҡ юлына баҫыу насар”, “уғрының урыны төрмәлә” тип күпме генә бүтәндәрҙең намыҫына тейергә маташманым, береһе лә таныманы. Хәйер, ошолай булырын белә инем инде.\nАлдымда береһенән-береһе шәп 11 малай. Кем икән? Береһенән дә күрге килмәһә лә, барыбер кемдер ҡулын тейҙергән, ҡырын эш ҡылған бит. Буҙлаусыны иҫәпкә алмағанда, ун кешегә ҙур шик менән ҡарап, үҙемә гонаһ алып торам хатта.\n– Мәктәптә берәү ҙә юҡ, күрше бүлмәгә сират буйынса берәмләп инеп сығаһығыҙ, – тип аңлатам. – Ҡурҡмағыҙ, һеҙҙе берәү ҙә күрмәйәсәк. Алған әйберҙе шул кеше парта аҫтына ҡалдырып китһен. Мин иң аҙаҡтан инәсәкмен. Йәнә бер ҡабатлайым, һеҙҙе берәү ҙә бурлыҡта ғәйепләмәйәсәк, тик шахматты шунда һалығыҙ...\nАлфавит буйынса ла, шахматты оҫта уйнауҙарына ҡарап та түгел, ә нисек етте, шул көйөнсә уныһы ла инде бүлмәгә бер ни булмағандай сыға торҙолар. Вәғәҙә – иман, береһен дә күҙәтмәйем дә, ҡарауылламайым да. Ғәжәп бит, әйбер шунда ята ине...\nӘлбиттә, “ҡулы оҙон” бер малайға нығыраҡ шикләнеп ҡарай инем ҡарауын. “Тотолмаған бур түгел” тигән шикелле, алғанын күрмәгәс, нисек ғәйеп ташлайһың? Юҡ, берәүҙе лә рәнйеткем килмәне. Иң мөһиме, Мансур әйберен ҡулына тотоп, шат йылмайып өйөнә ҡайтып китте.\nАвтор: Илдар АҠЪЮЛОВ әҙерләне.


Ғинуарҙа Силәбе өлкәһендә уҙған «Осҡон» башҡорт видеоһы фестивале һәүәҫкәр кино төшөрөүселәр араһында күп кенә яңы исемдәр асыҡланы\nУлар араһында Баймаҡ телевидениеһы видеоинженеры Илфат Абдуллин да бар. Фестивалдә ул «Ирәндек тауҙарында» исемле тәүге проекты менән ҡатнашҡан.\nФильмда ваҡиғалар Ирәндек тауының ҡуйы урмандарында аҙашҡан егеттең уй-кисерештәре тирәләй бара. Экран әҫәрендә Илфат Абдуллин бер юлы сценарий авторы, төп герой һәм режиссер сифатында сығыш яһай. Кино төшөрөү майҙаны итеп Ғәҙелша шарлауығы һайлана. Оператор булараҡ егеткә ҡустыһы Рифат ярҙам итә.\nИлфат Абдуллин, Баймаҡ телевидение студияһы видеоинженеры: «Фильм штативһыҙ төшөрөлдө. Минеңсә, был алым әҫәрҙең тәьҫир көсөн арттыра, тамашасы үҙен ваҡиғалар уртаһында тоя».\nЕгеттәрҙең ижади ынтылышын «Осҡон» башҡорт видеоһы фестивален ойоштороусылар ҙа тейешенсә баһалай. Фильмдың трейлерын күргәс улар, Илфат Абдуллинды Силәбегә саҡыра. Билдәле режиссерҙарҙың кәңәштәре авторға илһам ҡанттары ҡуя. Киләсәктә Илфат тулы метражлы фильм төшөрөү тураһында хыяллана.


Йәрмәкәй районында бәләкәй бизнес әүҙем үҫешә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙәрмәкәй районында бәләкәй бизнес әүҙем үҫешә\n17:54, 14 апреля 2014 Иҡтисад\nЙәрмәкәй районының әүҙем үҫешкән йүнәлештәренең береһе булып бәләкәй һәр урта эшҡыуарлыҡ тора. Бәләкәй эшҡыуарлыҡ үҫешендә ярҙам бында консультация һәм мәғлүмәт биреүҙә генә түгел, ә финанс тәьмин итеүҙә лә сағыла. Бына шулай, тик 2013 йылда ғына был өлкәгә ярҙам итеүгә һәм уны үҫтереүгә район бюджетынан 4 миллион һумдан ашыу йүнәлтелгән.\nБөгөн бәләкәй бизнес системаһында ике меңдән ашыу кеше мәшғүл. Техник тәьминәте һәм еңел машиналарҙы ремонтлау, ағас киҫеү, автотранспорт хеҙмәттәрен күрһәтеү, эсә торған һыуҙы ағыҙыу, «Ҡымыҙ» әсетеп әҙерләнгән эсемлекте һәм «Ҡаҙылыҡ» ат итенән тултырма етештереү кеүек эшҡыуарлыҡ төрҙәре үҫешә.\n10 000 муниципаль район халҡына 242 бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекты тура килә, уларҙа өҫтәмә 40 эш урыны булдырылған. Яңы эш урындары ошо көндәрҙә сафҡа индерелгән өс ҡатлы сауҙа комплексына күрә барлыҡҡа киләсәк. Район хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сауҙа үҙәгенең асылыуы хеҙмәт баҙарының хәлен етди яҡшыртасаҡ, сөнки өҫтәмә 15 эш урыны булдырыласаҡ. Бөгөн районда рәсми теркәлгән эшһеҙҙәрҙең иҫәбе – 87 кеше. Эшһеҙлек кимәле – 1,03 процент, ул уртаса республика кимәленән бик күпкә түбәнерәк. Район үҙәгендә сауҙа комплексын сафҡа индереү менән сауҙа объекттары майҙандарының тәьминәте 1000 кешегә 320 квадрат метрға тиклем артасаҡ.\nТеги: бәләкәй бизнес,сауҙа


Мәғрур Кирәлегә терәлеп... » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Мәғрур Кирәлегә терәлеп...\nҠоҙғон-Әхмәр халҡы юғарылыҡҡа ынтылып ғүмер итә\nБелорет районында шундай ауыл бар: халҡы егәрле лә, йыр-моңға ла һәләтле, һәр ир-уҙаманы гармунда уйнай, ихата һайын тиерлек йылҡы малы тоталар, үҙидаралыҡ ныҡ үҫешкән тигәнде ишетеп, шул төйәкте мотлаҡ барып күреү теләге тыуҙы. Командировкаға рус гәзитенән коллегам менән бергә юлландыҡ.\nТамырҙары – быуаттар төпкөлөндә\nҠоҙғон-Әхмәр Белорет ҡалаһынан ни бары алты-ете саҡрымда ғына урынлашҡан икән – ҡырсынташ түшәлгән юлдар буйлап тиҙ генә барып еттек. Ауылдың әүҙемселәре беҙҙе юл ситенә үк сығып ҡаршы алды. Иң тәүҙә атаҡлы яҡташыбыҙ, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғәли Хәмзин ерләнгән урынды инеп күрҙек. Бик ҡәҙерләп, ҡарап тота уның ҡәберен ауылдаштары. Яҡты иҫтәлегенә арнап, район кимәлендә ике йылға бер йырсылар конкурсы ла үткәрелә.\nЙәнтөйәген өйрәнеүгә күп көс һалған, уның тарихына арнап китап сығарған Фәрит Шәйәхмәтов ауылдың үткәнен шулай бәйән итте:\n– Аҡһаҡалдарыбыҙ һөйләүенсә, ата-бабабыҙ хәҙерге Белорет заводы урынында йәшәгән. Йәғни Ағиҙел йылғаһының уң яҡ яры буйында, иҫ киткес матур туғайҙа, беҙҙең менән Әзекәй-Күнтәй, Ҡаҙыш, Аҙналы-Мышы ауылдары халҡы бергә көн күргән. Ә инде һулда абҙаҡтар, байымдар йәшәгән.\nБыл ауылды Ҡатай тип атағандар. Ул, үҙ сиратында, Нуғай даруғаһына ҡараған. Бынан тыш, ошо ауылдың исеме ҙур бер биләмәгә бирелгән. Ул Ҡатай волосының үҙәге булып торған.\nXVIII быуат башында аҫаба башҡорт ерҙәрен күпләп тартып алыуҙар башлана. Ул ерҙәрҙә хәрби нығытмалар, заводтар төҙөлә, дворяндарға, сауҙагәрҙәргә, офицерҙарға, һалдаттарға һәм Үҙәк өйәҙҙәрҙән һәм Урта Волга буйынан күсеп килгәндәргә бушлай таратыла.\nБашҡорттар бер нисә тапҡыр баш күтәрә. Батша хөкүмәте был яуҙы аяуһыҙ баҫтыра. Йөҙәрләгән башҡорт ауылдары яндырыла, халҡын тотоп аталар, аҫалар, һөргөнгә ебәрәләр, йәберләйҙәр. Ҡараһаҡал етәкселегендәге яуҙан һуң, Ҡатай волосы үҙәге булған Ҡатай ауылы ла яндырыла. Төрлө араға бүленгән халҡы ян-яҡҡа ҡасып китергә мәжбүр була. Ҡатай ауылы кешеләре Ағиҙелдең уң яҡ яры буйлап өҫкә табан биш-алты саҡрымға күсеп барып ултыра.\nӘхмәр олатай, үҙенең улдарын, балаларын, яҡын туған-тыумасаһын алып, ошо ерҙәргә килеп урынлаша. Минең фаразлауҙар буйынса, Ҡоҙғон-Әхмәрҙең ауыл булып ойошоуына 270 йылдан ашыуыраҡ ваҡыт үткән.\nЭйе, бик матур ергә килеп урынлашҡан ата-бабалары: әллә ҡайҙан күренеп ултырған мөһабәт Кирәле, Малиновка тауҙары, сылтырап аҡҡан Боғанаҡ йылғаһы ауылға ҡабатланмаҫ йәм бирә. Йорттарҙың да төҙөк, ҡаралған булыуы шундуҡ күҙгә ташлана.\nЕргә эйелгән туҡ була\nАуыл балаларының күбеһе Белорет ҡалаһындағы лицей-интернатта йәшәп белем ала. Социаль объекттар аҙ булғас, айырыуса ҡатын-ҡыҙ өсөн эш урындары етешмәй. Шуға ҡарамаҫтан, ауыл халҡы үҙенең йүнселлеге, егәрлелеге менән айырылып тора. Һәр йортта ҡура тултырып мал, ҡош-ҡорт аҫрау өсөн бында бөтөн мөмкинлектәр бар, көтөүлектәр иркен, бесән күп. Белорет ҡалаһының яҡын булыуы иһә продукцияны аҡсаға әйләндереү өсөн бик ҡулай. Яҙ етеү менән Ҡоҙғон-Әхмәр халҡы тиҙәк һата башлай, һуңынан ҡымыҙлыҡ, еләк-емеш, бәшмәк өлгөрә. Көҙ картуфты, һуғым өсөн итте ауылдан уҡ килеп алып китә ҡала халҡы.\nКүп ауылдарҙа элекке ферма биналарының нигеҙҙәре генә һерәйеп ултыра. Ә Ҡоҙғон-Әхмәргә килеп инеү менән ситтәге төҙөк мал аҙбарҙары күҙгә ташланды.\nСоветтар осоронда Юл төҙөлөш идаралығының ярҙамсыл хужалығы урынлашҡан була бында. Унда һыйыр малы аҫрала. Заманалар үҙгәреп, колхоз-совхоз бөтөрөлгәс, ферма ҡулдан ҡулға күсә, һуңғараҡ бөтөнләй ташландыҡҡа әйләнә. 2007 йылда иһә бер туған Раян менән Илгиз Харуновтар крәҫтиән (фермер) хужалығы асып, шәхси ихаталарында эре мөгөҙлө мал аҫрай башлай. Бер аҙҙан әлеге ферма биналарын ҡуртымға алалар. Бөгөн уларҙың һәр береһе алтмыш бишәр баш мал тота.\nХаруновтар алты балалы ғаиләлә тыуып үҫә. Аталары Миндебай Әнәс улы ғүмере буйы комбайнер хеҙмәтен башҡара, социалистик ярыштар еңеүсеһе була. Әсәләре бик иртә яҡты донъя менән хушлаша. Балаларҙың барыһы ла кесе йәштән эшкә өйрәнеп, тырыш булып үҫә.\nИлгиз Миндебай улы ауылда башланғыс мәктәпте тамамлағас, Белореттағы мәктәп-интернатта уҡый. Һуңынан тракторист, водитель һөнәрҙәрен үҙләштерә. Ҡалала эш тәҡдим итһәләр ҙә, тыуған ауылына ереккән ир-уҙаман ситтә йәшәүҙе күҙ алдына ла килтермәй. 2000 йылда Исмаҡай ауылы һылыуы Юлиә менән ғаилә ҡороп, изге төйәгендә төпләнә. Ғаиләгә йәм өҫтәп, ҡыҙ һәм улдары донъяға килә. Хәҙер инде Эльвина, Белорет лицей-интернатын тамамлап, Өфө дәүләт авиация техник университетына уҡырға ингән, Шакир иһә – алтынсы класта, һәр эштә лә атаһының уң ҡулы ул.\nБөгөн Харуновтар күркәм йорт һалып, етеш, татыу ғүмер кисерә. Илгиз Миндебай улының хужалығында бөгөн өс берәмек техника бар, 125 гектар ергә күп йыллыҡ үлән сәсәләр. Биш кешегә эш урыны булдырылған.\nБерҙәмлектә – бәрәкәт, тип юҡҡа әйтмәгәндәр: килешеп, кәңәшләшеп башҡарғас, эштәре ырамлы Харуновтарҙың. Көн һайын “тимер ат”ты йүгәнләп, 250 литр һөттө Белорет ҡалаһы баҙарына алып барып һатыу, иҫәп-хисап мәшәҡәттәре – Юлиә Юлай ҡыҙы иңендә. Үҙҙәренең тәғәйен сауҙа майҙансыҡтары ла бар, ҡала кешеләре сифатлы продукцияны ихлас һатып ала.\nХужалыҡты үҫтереү өсөн Илгиз Миндебай улы ике йыл элек бер миллион ярым һумлыҡ дәүләт ярҙамы алыуға өлгәшкән. Ошо аҡсаға ферма бинаһын тулыһынса һатып алған. Йыл йомғаҡтары буйынса Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының “Иң яҡшы коллектив-фермер хужалығы” исемен дә яулаған. Мал һанын тағы ла арттырып, эшен киңәйтергә, йылҡы ла үрсетә башларға иҫәп тота бөгөн фермер.\nӘйткәндәй, Харуновтар ауылда үткәрелгән һәр сарала әүҙем ҡатнаша, матди яҡтан ярҙам да күрһәтә.\nАтҡа ҡарата һөйөү көсө\nАуылда һәр йорт аша тиерлек йылҡы малы аҫрала. Ат сабыштары ойоштороу ҙа йолаға ингән, район һабантуйында, башҡа кимәлдәге ярыштарҙа ла Ҡоҙғон-Әхмәр юртаҡтары беренселекте бирмәй. Ә ҡымыҙҙары – районда иң билдәлеһе.\nАйгиз Вәлиев бала саҡтан ат йәнле булып үҫә, ун йәшендә беренсе тапҡыр район һабантуйында атта сабышып, өсөнсө урын яулай. Ауылда башланғыс белем алып, унан Белорет мәктәп-интернатында уҡығас, моңло тауышлы егет Өфө сәнғәт училищеһына килә. Әммә атҡа булған һөйөүе көслөрәк булып сыға – кире ҡайта. Күрше ауыл һылыуы Динә менән ғаилә ҡороп, тыуған ерендә төпләнә.\nБөгөн Вәлиевтәрҙең шәхси хужалығында 15 баш йылҡы малы иҫәпләнә. Шуларҙың өсәүһе – сабыш аттары. Айгиз Вадим улы Себергә миҙгел эштәренә йөрөй, үҙе булмағанда хужалыҡтағы бөтөн мәшәҡәт ҡатынының, балаларының иңенә ята.\nСабыш аттарына айырым тәрбиә талап ителә икән.\n– Сифатлы бесән, шәкәр, йомортҡа ашатабыҙ. Шәкәр организмда глюкоза өсөн кәрәк, ә йомортҡа тын алыуҙы тәрәнәйтә, – тип аңлатты хужа.\nКүптән түгел, Айгиз Вәлиев Мәскәүҙең үҙәк ипподромында Рәсәй Президенты призына уҙғарылған ат сабышында еңеү яулаған. Сара 15-се тапҡыр уҙғарылһа ла, башҡорт милли колориты менән һуғарылған “Терра Башкирия” тигән ярыш тәүгә ойошторолған. Уның шарттары буйынса, жокейҙар саф башҡорт тоҡомло юртаҡтарҙа сабыша. Республиканан мәртәбәле сарала ҡатнашырға теләгән 60 кешенән заявка ҡабул ителә.\nШуларҙың туғыҙына ғына баш ҡалаға барыу бәхете йылмая. Башҡорт көйө аҫтында милли кейемдә сабыша улар. Ике саҡрым араны Айгиз Вәлиев беренсе булып үтә. Тиҙҙән ул Ҡырымда Башҡортостан данын яҡларға йыйына.\n“Етегән”, “Тальянҡай”, “Наза”...\nДәртлеләр, һәләтлеләр тигәндәре дөрөҫ булып сыҡты. Ауыл уртаһында урынлашҡан ике ҡатлы мәҙәниәт йорто алдында беҙҙе гармунсылар төркөмө һәм ағинәйҙәр ҡоро ағзалары бейеп-йырлап ҡаршы алды.\nУчреждениеның тышы лы, эсе лә бында егәрлеләр эшләгәне, халыҡ өҙөлмәгәне хаҡында һөйләп тора. Бинала яңы ғына ремонт уҙғарылған, буяу еҫе лә бөтмәгән әле. Тыштан ингән урынға ҙур хәрефтәр менән “Ғәли Хәмзин исемендәге мәҙәниәт йорто” тип яҙып ҡуйылған. Данлыҡлы яҡташтары исемен учреждениеға былтыр ноябрҙә биргәндәр.\nҠоҙғон-Әхмәрҙә һәр байрам, иҫтәлекле дата сағыу билдәләнә. Мөдир Наил Хәмзин етәкселегендә клуб хеҙмәткәрҙәре ауылдаштарының ялын, буш ваҡытын күңелле, файҙалы уҙғарыу өсөн барыһын да эшләй.\nМәҙәниәт йортонда, төрлө йәштәгеләрҙең ихтыяжын, ҡыҙыҡһыныуын иҫәпкә алып, бер нисә түңәрәк ойошторолған. Мәҫәлән, “Етегән” вокал төркөмөндә урта йәштәге ҡатын-ҡыҙ шөғөлләнә. Улар район кимәлендәге сараларҙа ла ҡатнашып, призлы урындар яулай.\n“Тальянҡай” 30 – 50 йәштәге ир-ат өсөн булдырылған. Былтыр коллектив “Уйна, гармун!” район конкурсында ҡатнашып, өсөнсө дәрәжә дипломға лайыҡ булған. “Беҙҙә өс тиҫтәләп кеше гармунда һыҙҙыра, һәр мәҙәни сара үҙәгендә – улар”, – ти ауылдаштары.\n“Наза” фольклор төркөмөнә 50 йәштән өлкәнерәк ҡатын-ҡыҙ йөрөй. Уны 1986 йылда ауыл китапханасыһы Әлфиә Дәүләтова ойошторған. Башҡорт йолаларын тергеҙеү, йәш быуынға түкмәй-сәсмәй еткереү маҡсатында ҙур эш башҡара коллектив. “Кәкүк сәйе”, “Нардуған”, “Һуғым ашы” кеүек әллә күпме йоланы шартына килтереп, боронғоса сәхнәләштерәләр, өлгөлө ғүмер кисергән парҙарҙың алтын туйҙарын, ветерандарҙың юбилейҙарын даими уҙғаралар. Ауылдың үткәнен өйрәнеүгә, оло быуын кешеләренән ата-бабалар, төбәктә булған тарихи хәл-ваҡиғалар тураһында мәғлүмәт йыйыуға ҙур иғтибар бирә “Наза”лар. Районда “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамының беренселәрҙән булып тап Ҡоҙғон-Әхмәрҙә уҙыуында фольклор төркөмө ағзаларының өлөшө баһалап бөткөһөҙ.\nБынан ике йыл элек йәштәр өсөн ойошторолған “Йәшлек” хореография түңәрәге лә емешле эшләй. “Инйәр хазиналары” фестивалендә улар гран-при яулаған, “Еҙ үксә” конкурсында өсөнсө урынға лайыҡ булған.\nӘ “Кирәл” драма түңәрәгенә сәнғәткә ғашиҡ төрлө йәштәге кешеләр йөрөй. Йылына бишәр тамаша әҙерләп, ауылдаштары хөкөмөнә сығара улар.\nБынан тыш, “Хазина” түңәрәгендә Ҡоҙғон-Әхмәр ҡатын-ҡыҙҙары ҡул эштәренә өйрәнә, бер-береһе менән тәжрибә уртаҡлаша. Клуб фойеһындағы күргәҙмәлә күҙҙең яуын алырлыҡ сигелгән, бәйләнгән әйберҙәр бер кемде лә битараф ҡалдырмай.\nКеше үҙен тулыһынса бәхетле итеп тойһон өсөн күңел бөтөнлөгө кәрәк. Бәләкәй генә ауыл халҡы ошоно аңлап, бына шулай бер-береһе менән аралашып, тәжрибә уртаҡлашып, күңел асып йәшәй.\nТыуған төйәккә ерегеп\nБелорет районында булғанда шуға иғтибар иттем: бында старосталар институты һөҙөмтәле эшләй. Хатта иң бәләкәй, төпкөл ауылдарҙа ла халыҡ тарафынан ихтирам яулаған абруйлы кешеләр ошо вазифаға һайлап ҡуйылған. Депутаттар менән бергә, эш хаҡы өсөн түгел, йөрәк ҡушыуы буйынса көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә һанап бөткөһөҙ эштәр башҡара улар. Тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында хатта район кимәлендә семинарҙар ҙа үткәрелә.\nҠоҙғон-Әхмәрҙең дә үҙ старостаһы бар. Эшлекле, заман менән бергә атлаған, үткер һүҙле Нажиә Вәлиеваны ауылда ғына түгел, районда ла яҡшы беләләр. Сермәндә тыуып үҫә ул. Мәктәптән һуң Белорет педагогия училищеһын тамамлағас, Ишле ауылында хеҙмәт юлын башлай. Ҡоҙғон-Әхмәр егете Зарифҡа кейәүгә сыҡҡас, Татлыға күсенәләр. Ситтән тороп юғары уҡыу йортон тамамлаған йәш белгескә урындағы мәктәптә тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү дәрестәре ышанып тапшырыла. Һөнәренә бар күңелен һала Нажиә Динислам ҡыҙы. Һөҙөмтә лә оҙаҡ көттөрмәй: уҡыусылары республика, хатта Рәсәй кимәлендәге олимпиадаларҙа еңеү яулай, Берҙәм дәүләт имтихандары буйынса юғары күрһәткестәргә өлгәшә. Үҙе районда “Йыл уҡытыусыһы” исемен яулай, Межгорьела ойошторолған “Ҡаланың иң яҡшы педагогы” конкурсында ла еңеүсе була. Өс тиҫтә йыл ғүмерен йәш быуынды тәрбиәләүгә бағышлаған Нажиә Вәлиеваның намыҫлы, тырыш хеҙмәте Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, Рәсәй мәғарифының почетлы хеҙмәткәре, “Хеҙмәт ветераны” исемдәре менән билдәләнә.\nТормоштоң ауыр һынау яуҙырған мәлдәрен дә лайыҡлы үтә Вәлиевтәр. Хәрби водитель булып эшләп йөрөгән Зариф Сәлимйән улы бер мәл ҡаты ауырып китә. Табиптар уға яман сир диагнозы ҡуйып, ауыл ерендә йәшәргә кәңәш итә. Йорт һатып алып, ғаилә башлығы Ҡоҙғон-Әхмәргә ҡайта. Ҡымыҙ, дарыу үләндәре эсеп, халыҡ медицинаһы буйынса дауалана. Нажиә Динислам ҡыҙы, ғаилә аҡсанан өҙөлмәһен өсөн, Межгорьела эшен дауам итә, ике араны һигеҙ йыл тапай ул. Улдары Юлай ҙа атаһын дауалауға бар тырышлығын һала. Шулай бергәләп еңеп сыға яман сирҙе Вәлиевтәр.\n2012 йылда хаҡлы ялға сыҡҡас, Нажиә Динислам ҡыҙы ла ауылға ҡайтып төпләнә. Ҡул ҡаушырып тик ултырырға күнекмәгән ханым, урында магазин бинаһы һатып алып, шәхси эшен асып ебәрә. Бөгөн Вәлиевтәр “Роснефть” компанияһында баш белгес булып эшләгән улдарының уңыштарына шатланып, өс ейән-ейәнсәр һөйөп, бәхетле ғүмер кисерә.\nКемдәр туҡһанда ла ярышҡа сыға?\n– Староста итеп һайлап ҡуйғастар, эште нисек башларға икән, тип аптырап ҡалдым, – ти Нажиә Вәлиева. – Ауыл әүҙемселәре менән йыйылып, маҡсаттарҙы билдәләнек. Беҙҙә башлыса урта һәм оло быуын вәкилдәре йәшәй. Уларҙың тормошон йәнләндереүҙе тәүге бурыс итеп алдыҡ: үҙ-үҙенә бикләнеп тик ултырмаһындар, тупланһындар, татыу, берҙәм булһындар өсөн тырыштыҡ. Кеше үҙенең башҡаларға кәрәкле икәнлеген тойһа, буш ваҡыты файҙалы, күңелле үтһә, яман уйҙарға, эскелеккә ваҡыты ҡалмай бит.\nҺәр нәмәне күтәреп алырға әҙер торған ауылдаштары яңы ойоштороусы менән тағы ла дәртләнеберәк йәшәй башлай. Мәҙәни сараларҙан тыш, спортҡа күп иғтибар бирелә ауылда. Мәҫәлән, йыл һайын 1 майҙа йүгереү буйынса уҙғарылған эстафетала өс йәшлек сабыйҙарҙан алып 90 йәшлек бабайҙарға тиклем ҡатнаша. Ҡыш ҡарҙа регби уйнау ҙа күптәрҙе йәлеп итә. Бының өсөн үҙҙәре туп та эшләп ала. Һәр урам айырым команда төҙөп, бер-береһе менән ихлас көс һынаша. Яңы йыл алдынан һындар эшләү буйынса ярыштарҙа ла ҙур ихласлыҡ күрһәтә ауыл халҡы. Уларҙың ҡарҙан, боҙҙан тыуҙырған мөғжизәләренә һоҡланмаған кеше юҡтыр.“Ауылпиада”ларҙы ла түҙемһеҙлек менән көтөп ала йәше-ҡарты.\n– Һәр сарала ҡатнашырға тырышам, ҡыш ярыштарға үҙемдең ағастан эшләнгән саңғыларымда сығам, – ти күптән түгел 90 йәшен тултырған уҙаман, ауылдың иң оло кешеләренең береһе Лут Нохов.\nХалыҡ күп йыйылған саралар тейешле кимәлдә уҙһын, тәртип булһын өсөн Нажиә Динислам ҡыҙы Өфөгә барып репродуктор һатып алған. Әйткәндәй, ул район һабантуйында уҙған ат сабыштарының оҫта комментаторы булараҡ та билдәле.\nСпорт ярыштары, әлбиттә, кешене сәмләндерә, берләштерә, коллективҡа туплай. Әммә, һүҙ юҡ, уларҙы көн һайын үткәреү мөмкин түгел.\n– Электән үк скандинав йөрөшө менән ҡыҙыҡһына инем, – ти Нажиә Вәлиева. – Тора-бара, ҡулыма ике таяҡ тотоп, йорт тирәләй көн дә шөғөлләнә башланым, урам буйлап йөрөргә тартындым. Шул ваҡытта, башҡаларҙы ла ошо спорт төрөнә ылыҡтырырға кәрәк, тигән уй килде башыма.\nИң тәүҙә ауылдаштарын йыйып, скандинав йөрөшөнөң ҡайҙа, нисек барлыҡҡа килгәнен, файҙаһын тәфсирләп һөйләп бирә ул. Махсус таяҡтар табыу мәсьәләһе килеп сыҡҡас, аптырап тормай – магазинындағы эш ҡоралдары өсөн тәғәйенләнгән һаптарҙы сығарып тоттора. Шулай башлана ла инде урындағы халыҡтың яңы спорт төрө менән дуҫлашыуы. Бөгөн урамда ҡулдарына ике таяҡ тотоп төркөм-төркөм булып йөрөүселәр ғәҙәти күренешкә әйләнгән. Араларында, мәҫәлән, 85 йәшлек Мөнирә Сәлимова ла бар. Ул был спорт төрө менән өсөнсө йыл мауыға.\n– Быуындарым һыҙлап йыш ауырый торғайным, – ти инәй. – Һуңғы йылдарҙа, Аллаға шөкөр, сир-сырхауҙарым бөттө.\nҠоҙғон-Әхмәр халҡы, әйткәнебеҙсә, килеп сыҡҡан мәсьәләләрҙе бергә кәңәшләшеп хәл итергә күнеккән. Ауылда башлыса оло йәштәгеләр көн иткәс, билдәле, йыш ҡына ауырып та китәләр. Был ваҡытта фельдшер Әлфиә Ғәлина тиҙ арала ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер. Шулай ҙа медпункттың торошо борсой халыҡты – ныҡ иҫке бинала урынлашҡан ул. Кисекмәҫтән капиталь ремонт талап ителә.\n– Яҙ ҡыйығынан һыу тамсылай башлағас, кәңәшләшеп һөйләшкәндән һуң, бина түбәһен ауылдың ир-аты йыйылышып ремонтлап ҡуйҙы. Киләһе йыл урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһында ҡатнашып, ошо проблеманы хәл итергә ине. Ауыл халҡы үҙ өлөшөн, һис шикһеҙ, индерәсәк, ситтә йәшәгәндәр ҙә, эшҡыуарҙар ҙа ситтә ҡалмаясаҡ. Район етәкселегенең, урындағы хакимиәттең был тәңгәлдә ярҙам ҡулы һуҙырына ышанабыҙ, – ти староста.\nҠоҙғон-Әхмәр халҡын газ мәсьәләһе лә борсой: “зәңгәр яғыулыҡ” ауылға өлөшләтә генә үткән.\n– Был мәсьәләнең ҙур сығым талап итеүен, уны республика һәм ил ҡаҙнаһының ярҙамынан тыш хәл итеп булмаясағын аңлайбыҙ. Әгәр яңы урамдарға газ үтһә, йәштәр ҙә ауылда күберәк ҡалыр ине, – ти Нажиә Динислам ҡыҙы.\nХеҙмәт йәшендәге кешеләрҙең күбеһе Белоретҡа йөрөп эшләй. Яҙын-көҙөн юлдар соҡор-саҡырға әйләнә.\n– Ошо алты-ете саҡрым араға асфальт түшәлһә, тормошобоҙ тағы ла ҡотайыр ине, – ти ауыл халҡы.\n– Беҙҙә өс йөҙ самаһы кеше йәшәй. Һәр ауыл, һис һүҙһеҙ, үҙе бәләкәй дәүләт кеүек: йолаларыбыҙ, ҡанундарыбыҙ, айырым маҡсаттарыбыҙ, бурыстарыбыҙ бар, – ти Нажиә Динислам ҡыҙы. – Депутаттар, йәмәғәт эштәрендә башлап йөрөүселәр менән бергәләп заман сиренә ҡаршы көрәшәбеҙ. Беҙҙең магазинда спиртлы эсемлектәр бөтөнләй һатылмай, уны йәшерен рәүештә таратырға тырышҡандарҙың өйҙәренә рейдтар үткәрәбеҙ. Һөҙөмтә бар: күптәр хаҡ юлға баҫа. Ауылыбыҙҙың Зилә Мөхәмәҙиева етәкселегендәге ағинәйҙәр ойошмаһы ла йәш быуынға дөрөҫ тәрбиә биреүҙә, ғаилә институтын нығытыуҙа баһалап бөткөһөҙ ҙур эш башҡара.\nӘйткәндәй, бөгөн староста тағы бер маҡсат менән яна: ауылда мәсет төҙөтөргә теләй ул. Вәлиевтәр ғибәҙәтхана йортоноң проектын эшләтеп алған да инде. Әле төҙөлөштөң урынын билдәләү, документтар туплау менән булалар. Ниәттәренең тормошҡа ашырына, изге эште ауылдаштарының да күтәреп алырына шик юҡ. “Берҙәмлектә – бәрәкәт” тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит.\nРайон: Белорет районы Ҡоҙғон-Әхмәр ауылы


7 Март 2020, 00:00\nСубырлап аҡҡан йәшемде һөртәм. Шул саҡ кемдер арттан килеп күҙҙәремде ҡаплай. Бында минең бер генә танышым да юҡ, кем һуң? Ҡулдарын тотоп ҡарайым: ҙур, көслө ир-егет ҡулы.Кинәт артыма әйләндем: йылмайып Ғәлинур баҫып тора. Элек оҙон итеп үҫтерергә яратҡан тулҡынлы һоро сәстәре ҡыҫҡа ғына итеп алынған. Моғайын, аварияға осрағас, дауаханала ҡырғандарҙыр. Яғымлы, тыныс һоро күҙҙәр, тигеҙ ап-аҡ тештәр…


ДОНЪЯ КҮРЕП, ХАЛЫҠТАРҘЫ БЕЛЕП...\n8 Сентябрь 2017, 17:06\nКүп кенә илдәр һәм халыҡтар хаҡындағы тарихты, мәғлүмәттәрҙе сәйәхәтселәр яҙып ҡалдырған. Беҙҙең хаҡта ла Ибн-Фаҙлан кеүек донъя гиҙеүселәрҙең яҙмалары бар. Һәм, минең уйлауымса, иң тоғро мәғлүмәттәр тап ана шул ситтән килгән күҙәтеүселәр тарафынан бирелә ул. Уларға кемгәлер ярарға йәки оҡшарға кәрәкмәй, күргәндәрен-кисергәндәрен, сағыштырыуҙарын ғына яҙалар. Мин дә быйыл аҙ ғына булһа ла сәйәхәт иттем, ят ерҙәр, ят халыҡтар менән аралаштым. Һәм, һөнәремә тоғро ҡалып, һәр күҙгә ташланғанды күҙәтергә, һорашырға, белергә тырыштым. Шул күргәндәрҙе үҙебеҙ менән сағыштырҙым һәм ҡай бер нәмәләргә шатландым да, эсем дә бошто. Абхазия һәм Абхазияға яҡын булған Адлер, Сочи кеүек Ҡара диңгеҙ ярына теҙелгән ҡалаларҙа күберәген абхаз һәм әрмән халҡы йәшәй икән (әлбиттә, үҙҙәре әйтеүенсә, тау халҡының тағы ла 12-15 төрө бар унда). Башлыса христиандар, мосолмандар 16 процент тирәһе генә. Әрмәндәр Әрмәнстандың әрмәндәре түгел, телдәре лә, ғәҙәт-йолалары ла башҡа. Абхаздар христиан динендәләр, сиркәүгә йөрөйҙәр, әммә Иисусҡа табынмайҙар. Сиркәүгә йөрөүселәр ҙә тик ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егеттәр, аңлауымса, бындайға бөтөнләй ваҡыт әрәм итмәй. Уларҙа дөйөм Алла төшөнсәһе бар, ә нығынған дини йүнәлеш юҡ. Һөйләшеп ултырғанда хатта христиан дине лә уларға яңылыш ҡына бирелгән кеүек. Беҙ туҡтаған хужалар Абхазия әрмәндәре булып сыҡты. Беҙҙәге кеүек үк кинйә улдарын башлы-күҙле итеп төп йортта алып ҡалған ғаилә. Йәштәрҙә бер-бер артлы өс ир бала үҫеп килә. Йәшәгән урындары диңгеҙҙән башланып ҡапыл үргә күтәрелгән бейек тау итәгендә. Асылда диңгеҙ ярында күҙ күреме арала тигеҙлек юҡ та. Ана шул тау итәгендә 8-10 сутый ғына ерҙәрҙе биләп, ҡарлуғас оялары шикелле итеп йорттар төҙөп бөткәндәр.\nКүп кенә илдәр һәм халыҡтар хаҡындағы тарихты, мәғлүмәттәрҙе сәйәхәтселәр яҙып ҡалдырған. Беҙҙең хаҡта ла Ибн-Фаҙлан кеүек донъя гиҙеүселәрҙең яҙмалары бар. Һәм, минең уйлауымса, иң тоғро мәғлүмәттәр тап ана шул ситтән килгән күҙәтеүселәр тарафынан бирелә ул. Уларға кемгәлер ярарға йәки оҡшарға кәрәкмәй, күргәндәрен-кисергәндәрен, сағыштырыуҙарын ғына яҙалар. Мин дә быйыл аҙ ғына булһа ла сәйәхәт иттем, ят ерҙәр, ят халыҡтар менән аралаштым. Һәм, һөнәремә тоғро ҡалып, һәр күҙгә ташланғанды күҙәтергә, һорашырға, белергә тырыштым. Шул күргәндәрҙе үҙебеҙ менән сағыштырҙым һәм ҡай бер нәмәләргә шатландым да, эсем дә бошто.\nАбхазия һәм Абхазияға яҡын булған Адлер, Сочи кеүек Ҡара диңгеҙ ярына теҙелгән ҡалаларҙа күберәген абхаз һәм әрмән халҡы йәшәй икән (әлбиттә, үҙҙәре әйтеүенсә, тау халҡының тағы ла 12-15 төрө бар унда). Башлыса христиандар, мосолмандар 16 процент тирәһе генә. Әрмәндәр Әрмәнстандың әрмәндәре түгел, телдәре лә, ғәҙәт-йолалары ла башҡа. Абхаздар христиан динендәләр, сиркәүгә йөрөйҙәр, әммә Иисусҡа табынмайҙар. Сиркәүгә йөрөүселәр ҙә тик ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егеттәр, аңлауымса, бындайға бөтөнләй ваҡыт әрәм итмәй. Уларҙа дөйөм Алла төшөнсәһе бар, ә нығынған дини йүнәлеш юҡ. Һөйләшеп ултырғанда хатта христиан дине лә уларға яңылыш ҡына бирелгән кеүек.\nБеҙ туҡтаған хужалар Абхазия әрмәндәре булып сыҡты. Беҙҙәге кеүек үк кинйә улдарын башлы-күҙле итеп төп йортта алып ҡалған ғаилә. Йәштәрҙә бер-бер артлы өс ир бала үҫеп килә. Йәшәгән урындары диңгеҙҙән башланып ҡапыл үргә күтәрелгән бейек тау итәгендә. Асылда диңгеҙ ярында күҙ күреме арала тигеҙлек юҡ та. Ана шул тау итәгендә 8-10 сутый ғына ерҙәрҙе биләп, ҡарлуғас оялары шикелле итеп йорттар төҙөп бөткәндәр. Тар ғына юлдар буйлап үргә үрмәләгәндә төҙ генә итеп баҫып та тороп булмай, ә ҡапҡаларҙы асып инһәң—ихата тип-тигеҙ итеп эшләнеп, ялпаҡ таш менән ябылған (замансараҡтарҙа асфальт). Бер кешелә лә бер ҡатлы ғына йорт юҡ. Йорттар таштан йәки нисектер иҙелмә ҡойоп блоклап, мотлаҡ, подваллы һәм ике-өс ҡатлы итеп төҙөлгән. Йорттан һәм урталағы йәйге ашау урыны булған веранданан тыш бөтә ер баҡса. Сәскәләрҙең ниндәйе, емеш ағастарының ҡандайы ғына юҡ. Виноградтарҙың төрлө сорты үрмәле гөл булып ҡоймаларҙы, өйҙө уралтҡан. Ә үҙҙәрендә ер насар. Быны хужабикә лә әйтте. Тупраҡтары ҡомло-балсыҡлы, тәмләп ҡараһаң тоҙло булып, үҫемлектәргә бармай икән. Баҡса үҫтереү өсөн ерҙе һатып алалар! Һатып алынған тупраҡта шундай ожмах баҡсаһы тота уңған хужабикә. Тупраҡ ҡәҙерлелер, күрәһең, эте бикле торған еренән килеп сығып, бер гөл көршәген ауҙарғайны, һепереп кенә ташлау урынына, бөртөгөнә тиклем йыйып, ярсыҡтарынан арындырыу өсөн ситке аша үткәреп алды. Быны күҙәтеп ултырған мин көләм. Хужа әйтә: «Һеҙҙәге ерҙәр беҙҙә булһа, шул ерҙәрҙән дүрт аяҡтан тормай эшләр, әллә нимәләр үҫтереп алыр инек»,—ти.\nХужабикә пенсиялағы апай, өйҙәренең бер ситендәге бүлмәләрҙә йәшәгән ял итеүселәрҙе ҡарай. Һигеҙ бүлмә тапшырыла. Был торлаҡтарға ихатанан айырым баҫҡыс буйлап күтәреләһең. Хужалар таңғы биштә тора, шул мәлдә бер-бер артлы ике машина тоҡандырыла, мин шуларҙың тауышына уянам. Хужабикә улы менән ирен оҙата ла, баҡсаһына һыу ҡоя башлай, ап-аҡ итеп керҙәр, постель йыуып элә. Мин дә иртә торам, әммә верандаға төшкәнемсә ул был эштәрен башҡарып бөткән була. Мине күреп ҡыуанып китә. Әллә ҡунаҡтарҙы шулай хөрмәтләүҙәре микән. Икәүләшеп өҫтәл артында ултырып алабыҙ, яйлап һөйләшеп. Ул сәй эсмәй инде. Fөмүмән, ул халыҡ сәй эсмәй икән. Минең сәғәттән ашыу бер үҙем аяҡ һоноп ултырып сәй эсеүемде ҡыҙыҡ күрәләр. «Башкирия за чай села»,—тиҙәр. Хужабикә кофе бешереп бирһә, ул бәләкәй генә сынаяҡты ике йотоуҙа эсәм дә ҡуям, уныһын да әселегенән сытырайып көсләп йотам, тегене үпкәләтмәйем тип. «Кофены улайтып эсмәйҙәр, ауыҙҙа тәмен татып ҡына, һурып ҡына йотоу кәрәк, ә һин ағыу эскән һымаҡ күҙ йомоп төп күтәрәһең»,—тип өйрәтә көлә-көлә.\nХужабикә иртәнән кискә тиклем аяғөҫтө. Көнө буйы эҫелә әлһерәп, әммә әкрен генә эшләп йөрөй. Йәшәүселәренең бүлмәләрен тәрбиәләй, көнөнә нисәлер тапҡыр баҡсаһына һыу һибә, өҙлөкһөҙ ашарға бешерә, ейәндәрен көтөшә. «Нишләп аҙыраҡ ятып тормайһығыҙ, һеҙ оло кеше лә инде»,—тиһәм: «Юҡ, ятҡан һайын шулай өйрәнелә, үҙеңде йәлләргә ярамай, ҡартайған һайын күберәк хәрәкәт итергә тейешбеҙ. 83 йәшлек әсәйем әлеге мәлдә тауҙарҙа йүгереп йөрөп кәзәләрен һауып ала, үҙ аллы донъя көтә»,—тип һөйләй. Диңгеҙгә такси менән төшөп-менеп йөрөгән ҡатындарҙан көлә. Диңгеҙ тигәндән, ерле халыҡ артыҡ һыу инеп бармай икән. Хужабикәнең 15 йылдан ашыу диңгеҙгә яҡын барғаны ла юҡ. Мин уны тәҙрәнән күрәм, шауын ишетәм—еткән, тип кенә ҡуя.\nИрҙәр иртәнән кискәсә эштә, тип әйттем бит инде. Өлкән хужа дәүләт автобустарында водитель, улы шәхси микроавтобусында туристарҙы төрлө ерҙәргә алып йөрөтә, үҙе гид ролен дә үтәй. Беҙҙе лә Абхазия тауҙарына алып барҙы. Мәмерйә, шарлауыҡ, тарлауыҡ, күл, тау, башня, ниндәйҙер ҡәлғәләр ҡалдыҡтарының барыһының да тарихтарын, легендаларын белә һәм бик мауыҡтырғыс итеп һөйләй. Ҡыҫҡаһы, теге яҡҡа ҡараһаң да нимәлер аңлата, был яҡҡа ҡараһаң да күҙең төшкәнгә ҡылыҡһырлама бирә. Русса теле шыма, үҙ телендә һәм тағы ла әллә нисә төрлө тау халҡы телдәрен белә. «Ул хәтле тарихты ҡайҙан өйрәндегеҙ, уҡынығыҙмы?»—тип һорайым. «Беҙҙә уларҙы барыһы ла белә, алты йәшлек улымдан һорағыҙ, күптәрен ул да белә. Ир баланан ололар нимәгә төртөп күрһәтһә лә, ул уның тарихын белергә тейеш»,—тип тә аптыратты.\nFаиләләге ирҙәр алһыҙ-ялһыҙ эштәләр, шуның араһында тағы ла бер кәсептәре бар. Баҡсаның төбөндә ултырған оло ағас мискәләрҙә виноград, әсе алма һәм тағы ла ниндәйҙер бер емештән (исемен хәтерләп ҡалмағанмын) шарап әсетәләр. Шул шараптың әсеү кимәленең бер өлөшөндә унан чача тигән көслө иҫерткес эсемлек ҡыуалар. Аңлауымса, беҙҙәге самогон кеүегерәк эшләнә ул, тик үҙенән емеш еҫе килә. Ана шул шарапты һәм чачаны һаталар. Хужабикә ҡараңғы төшкәс ҡайтып ингән ир-егеттәренә «шунса-шунса адресҡа заказдар бар» тип әйтә лә, улары йәһәт кенә таратып сыға. Бер аҙнала ла аҙ килем алманы улар был сауҙанан.\nFаиләлә өс ир бала үҫә, тигәйнем. Өлкәненә—6, икенсеһенә—4, кеселәре имсәк бала. Килен кеше бәләкәсенән бушай алмай, уныһы бик мыжыҡ күренә. Алты йәшлек малай мин торғанда инде урамдың түшәмен йыуып йөрөгән була. Һабынын күпертеп, щеткалап йыуа(!). Унан ситке кәртә эсендәге һунар эттәрен ашата, шуларҙы һыу менән ҡойондора, тарай. Ҡустыһын эйәртеп велосипедтарын этеп ҡайҙалыр барып киләләр. Бер шуларҙың артынан эйәреп менеп киләбеҙ. Ҡустыһы артта ҡала. «Сандалийымдың ҡайышы өҙөлгән, шуға яйлайым»,—тип аңлата ағаһына. Шунда тегенеһе килеп уның аяғын күтәртеп ҡарай ҙа: «Иртәгә сығып һатып алып бирермен»,— ти. Был хәбәрҙән беҙ, ҡалай мыҡты кеше, һатып әпирә имеш, тип һөйләшеп көлөшәбеҙ. «Аҡсаң бармы һуң, әпирергә?»—тиһәм: «Бар, өләсәй бирә»,—ти бик етди итеп. Һуңынан шуны өләсәһенә һөйләһәм, малайҙарға бәләкәстән аҡса биреп өйрәтәбеҙ, буласаҡ ир кеше уның хаҡын һәм сығымдарҙы белергә тейеш, ти.


Үҙебеҙҙә етештерелгән, тимәк, яҡшы\n20 Ғинуар 2020, 17:57\nҠаҙылыҡ тип әйтеү менән, уны тәмләп ҡарағы килә. Был милли ризыҡтан бер кем дә баш тартмай, тип уйлайым.Райондағы бар хужалыҡтарҙа барлығы 2 мең 700 баш йылҡы малы иҫәпләнә. Һарыш ауылында йәшәгән Таһир, Гөлсинә Ханнановтар ҙа ун биш йылдан ашыу йылҡысылыҡ менән шөғөлләнә.Улар етештергән ҡаҙылыҡты халыҡ баҙарҙа ла һатып ала, өйҙән дә алып китәләр. Байрам саралары алдынан бигерәк тә һорау менән файҙалана. Хатта Швейцарияға, Мәскәү, Себер яҡтарына күстәнәскә махсус алып китәләр. Үҙҙәренең клиенттары бар. Хужабикә ҡаҙылыҡ яһау буйынса кәңәштәре менән уртаҡлашты:\nҠаҙылыҡ тип әйтеү менән, уны тәмләп ҡарағы килә. Был милли ризыҡтан бер кем дә баш тартмай, тип уйлайым.\nРайондағы бар хужалыҡтарҙа барлығы 2 мең 700 баш йылҡы малы иҫәпләнә. Һарыш ауылында йәшәгән Таһир, Гөлсинә Ханнановтар ҙа ун биш йылдан ашыу йылҡысылыҡ менән шөғөлләнә.\nУлар етештергән ҡаҙылыҡты халыҡ баҙарҙа ла һатып ала, өйҙән дә алып китәләр. Байрам саралары алдынан бигерәк тә һорау менән файҙалана. Хатта Швейцарияға, Мәскәү, Себер яҡтарына күстәнәскә махсус алып китәләр. Үҙҙәренең клиенттары бар. Хужабикә ҡаҙылыҡ яһау буйынса кәңәштәре менән уртаҡлашты:\nЙәш ярымлыҡ, ике йәшлек тайҙың ҡаҙылыҡ итен ҡулланабыҙ. Уның ҡатламындағы нәҙек кенә ярыһын алмаһаң, ит ҡатыраҡ була. Ҡаҙылыҡ өсөн буйы менән турайбыҙ. Билдәмәнең итен генә ҡушабыҙ. Ҡабырға итен дә ҡушып ебәрерһәң дә ярай. Тоҙ, борос, һарымһаҡ һалып, кистән болғатып ҡуябыҙ. Аттың эсәген яҡшылап йыуабыҙ, эсәк өҙөлмәһен өсөн тоҙ ҡулланырға ярамай. Еҫен бөтөрөгә бер-ике ҡалаҡ аш һеркәһе өҫтәп, биҙрәлә сайҡатабыҙ. Тураған итте майы менән аралаштырып тығыҙ итеп тултырғас, баштарын ныҡлап бәйләргә кәрәк. Ғаиләбеҙ менән эшләйбеҙ. Баҙарҙа ҡаҙы менән һатыу иткән алыпһатарҙар ҙа беҙҙән һатып ала. “Үҙең медицина өлкәһендә эшләгәс, таҙа итеп йыуғаныңа ышанабыҙ, һеҙҙән рәхәтләнеп алып ашайбыҙ”, - тиҙәр.\nҠаҙылыҡ ҡайнап сыҡҡас та, утты яйлатырға, энә менән бер-нисә урындан тишеп сығырға кәрәк. Сәғәт ярым, ике сәғәт бешә. Һөҙөклө һурпаһында борсаҡ бутҡаһы бик тәмле сыға.\nХалҡыбыҙ элек-электән ит ризыҡтары яратҡан. Һуңғы ваҡытта сәләмәт туҡланыуға өҫтөнлөк бирәбеҙ, шуға ла күпселек халыҡ үҙебеҙҙә етештерелгәндәрен һайлай.


3 Сентябрь , 14:20\nШәхси фекер Лилия Тәүхитова: Урамға һыу торбаһы үткәреү бик тә ваҡытлы инде. Һыуһыҙ интегергә яҙмаһын. Быйылғы эҫе ҡоро йәйҙә Боһорман йылғаһы ҡороно. Ҡайһы берәүҙәрҙең ишек алдында үҙҙәре ҡаҙған ҡойоһо бар, барлыҡҡа, Эткөсөк ауылындағы апайым тәрәндән мәтеле һыу тартып сығара ла, мәҫәлән, тондороп эсә. Урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы ауыл халҡының проблемаларын хәл итеүҙә булышлыҡ итә, шуға ҡыуанабыҙ.\nАуыл ерендә халыҡ төрлө проблемаларҙы күтәреп, урындағы хакимиәт, эшҡыуарҙар менән тығыҙ бәйләнештә хеҙмәттәшлек итеп, бына нисә йыл рәттән республика Хөкүмәтенән ярҙам ала. Районда ла урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы буйынса байтаҡ эштәр башҡарыла. Боһорман ауылындағы Әхмәтзәки Вәлиди урамында 700 метр оҙонлоҡта үҙәкләштерелгән һыу торбалары үткәрелә башланы. Был эште “Газсантехмонтаж” йәмғиәте (етәксеһе Игорь Кичигин) атҡара. Беҙ уларҙы эштең ҡыҙыу мәлендә осраттыҡ. Эшселәр ике метр тәрәнлектә ер ҡаҙып, сифатлы полипропилен торбаларҙы һалыу менән мәшғүл. “Егеттәр эште йылдам башҡара”, - ти Әбет ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Фәнир Үмәрғәлин. Проект 786 мең һумға иҫәпләнгән, Лилиә Кутузованың крәҫтиән-фермер хужалығы, “Иҙел” агрофирмаһы матди ярҙам күрһәткән (йәмғеһе 44 мең һум), ауыл халҡы ла бер аҙ үҙ өлөшөн индергән.\nУрамға һыу торбаһы үткәреү бик тә ваҡытлы инде. Һыуһыҙ интегергә яҙмаһын. Быйылғы эҫе ҡоро йәйҙә Боһорман йылғаһы ҡороно. Ҡайһы берәүҙәрҙең ишек алдында үҙҙәре ҡаҙған ҡойоһо бар, барлыҡҡа, Эткөсөк ауылындағы апайым тәрәндән мәтеле һыу тартып сығара ла, мәҫәлән, тондороп эсә. Урындағы башланғыстарҙы хуплау программаһы ауыл халҡының проблемаларын хәл итеүҙә булышлыҡ итә, шуға ҡыуанабыҙ.


Республикала балалар өсөн Сәләмәтлек үҙәктәре барлыҡҡа киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала балалар өсөн Сәләмәтлек үҙәктәре барлыҡҡа киләсәк\n11:21, 15 марта 2010 Йәмғиәт\n2010 йылда сәләмәт йәшәү рәүешен формалаштырыуға йүнәлтелгән сараларҙы ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә Башҡортостанда балалар өсөн сәләмәтлек үҙәктәре ойоштороласаҡ. «Башинформ» агентлығына БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, федераль бюджеттан был маҡсатҡа 11,72 миллион һум аҡса бүлеү ҡаралған.\n2009 йылда республикала 55720 бала яҡты донъяға килгән — 2008 йылға ҡарағанда 9987-гә күберәк. Аборттар һаны кәмегән. Әгәр 2008 йылда бала табыу йәшендәге 1000 ҡатын-ҡыҙға 26,2% аборт тура килһә, 2009 йылда был һан 24,2 процентҡа төшкән. Күп осраҡта бындай тенденция 63 ғаилә планлаштырыу учреждениеһы эшмәкәрлеге арҡаһында күҙәтелә. Матбуғат хеҙмәтенән билдәләүҙәренсә, психолог консультацияһы һәр һигеҙенсе йөклө ҡатындың балаһын һаҡлап ҡалырға мөмкинлек бирә.\n2007 йылдан алып республикала «Хәүеф төркөмөндәге ауырлы ҡатындарҙың мониторингы» интернет-системаһы эшләп килә. Республиканың ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһында иҫәптә торған йөклө ҡатындарҙы интернет-программаға ылыҡтырыу 2009 йылда 97 процентҡа еткән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАҘЫМЫ, ӘЛЛӘ ҠАҘЫЛЫҠМЫ? - 2018 - Мәҡәләләр\nБылтыр телевидениенан ҡаҙы тураһында бер тапшырыу күрһәттеләр. Башҡорт ҡаҙыһы тураһында берәү һөйләй, өс егет уға ара-тирә ҡушыла, йөпләй. Алып барыусы үҙе "ҡаҙы" һүҙе урынына гел "ҡаҙылыҡ" ти. "Йылҡы ите" урынына "ат ите" тип һөйләй. Бынан алты-һигеҙ йыл элек ҡаҙы тураһында "Башҡортостан" гәзитендә яҙғайным инде. Доға ҡабатлағандан иҫкермәй, тигән шикелле, уға тағы туҡталмаҡсымын.\n2. Ҡабырғалы ҡаҙы - ҡабырғалағы ит өҫтөнә үҫкән майҙан яһала. Быныһына әҙерәк ит ҡушып, эсәккә тултыралар. Майы күберәк булған һайын яҡшыраҡ.\n3. Ял ҡаҙыһы. Йылҡының ялынан ҡырҡып алалар. Дөрөҫөрәге, елкәһендәге ит ҡырҡыла, тарамышынан айырып, эсәккә тултырмайынса ғына бешерәләр. Ҡаҙаҡтар ҙа ҡабырғалы ҡаҙыны эсәккә тултырмай, ҡабырға ите менән бергә бешерә. "Ҡаҙылыҡ" - диалект һүҙе. Ҡайһы яҡта уны хатта "тултырма" ла тиҙәр. Әммә күпселек башҡорттар "ҡаҙы" ти.\nТапшырыуҙа ыҫлау тураһында ла һүҙ барҙы. Ҡаҙыны ыҫлағандарын күргәнем юҡ, әммә ҡояш төшмәгән урында ҡаҡлағандарын күреп йөрөнөм. Әлбиттә, ыҫланған ҡаҙы ла була. Уны ағас сөрөгөнөң төтөнө менән эшкәртәләр. Теләһә ниндәй ағас менән түгел. Мәҫәлән, ерек яҡшы һанала. Кемгә нисек оҡшай инде.\nҠаҙы йылҡының йәшенә, нисек ашатыуға, ашамлыҡтың сифатына, хужаһының эшлеклелегенә лә бәйле. Йылҡыны һуймаҫтан алда уҡ ниндәйлеген әйтеүселәр була. Бәхәс тә тыуа. Һуғым һуйыу үҙе бер байрамға әйләнә. Һимеҙлеген ҡабырғаға үҫкән майҙың ҡалынлығы менән үлсәйҙәр (ҡорһаҡ тәңгәлендәге май). Бармаҡ менән! Бер иле ("илле" лә тиҙәр), ике иле, өс-дүрт һәм биш бармаҡ ҡалынлығына етһә, "биш иле" тип әйтмәйҙәр, ә "бер ая" тиҙәр. Бер илегә етмәһә, "сығанаҡ" ҡаҙыһы була. Йылҡы бик ныҡ һимерһә, һуйған ваҡытта арҡаһына һалғанда ҡабырғаһы майҙы күтәрә алмай һыныуы ла ихтимал (күргәнем бар). Ике йәшлек йылҡы 1-2 иле май бирә, 4-5 йәшлектәре - күберәк.\nҺуғым малын 40 көндән дә әҙ ашатмайҙар. Алдында яҡшы бесән, һоло, арпа, бойҙай, һәр саҡ һыу булырға тейеш. Киҫәкле тоҙ ҙа ятһын. Иркендә йөрөү ҙә файҙалы. Бәйләп ҡуйып та ашатырға мөмкин. 40 көндә үҙе ауырлыҡ иген ашаһа, йылҡы һимерә. Әгәр ҡаҙы булһын тиһәң, йыбанмай, төндә лә тороп аҙыҡ бирергә кәрәк. Айғырға ҡарағанда бейә малының ите тәмлерәк, ун йәште үткән йылҡы ите бик яҡшы булмай.\nСиҙәм үҙләштергән йылдарҙа урыҫ халҡы ла беҙҙең яҡта йылҡы итенең тәмен белеп ҡалды. Марущак исемле бер украин гел генә йылҡы һуя торғайны. Һуйырға башҡорттарҙы саҡыра. Бер башҡорт ял ҡаҙыһын тарамышы менән ҡырҡып алып: "Этим я сапоги шью", - тип ташлап ебәрә. Марущак күреп ҡала ла: "Я тоже сапоги шью", - тип барып ала. Был турала мәҙәк итеп һөйләйҙәр.\nКискеһен һуғым итенә йыйылалар. Әлбиттә, эс ҡаҙыһы бешерелә. Эсәктең йыуанлығы малдың йәшенә ҡарап төрлө була, ҡаҙы ла шуға бәйле бит инде. Кемдер бер ҡырҡым ашай ала, кемдер 2-3-тө. Минең ағай 12 ҡырҡым ашай ала ине! Ҡырҡымдың уртаса диаметры 4-5 сантиметр була, оҙонлоғо - 1,5 бармаҡ яҫылығында. Бына шулай ашанылар элек.\nАтай Монголияла хеҙмәт иткән осорҙа күргән аттар тураһында һөйләй торғайны. Ундағы халыҡ өйөрөндәге йылҡы малының һанын да белмәгән. Тик 1941 йылда һуғыш башланғас ҡына иҫәпләй башлағандар. Атайҙың әйтеүенсә, далала йөрөгән йылҡы бик көр (һимеҙ) булған. Һыу юҡлыҡтан үлеп ятҡан аттарҙың эсен ярып ҡараһаң, 3-4 иле майы була торғайны, тип һөйләй ине мәрхүмең.\nХәйбулла районы Аҡъяр ауылы.\nЯҙылған: 12.02.18 | Ҡаралған: 414


Башҡортостандың ете районында мал аҙығы культуралары йыйып алынған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың ете районында мал аҙығы культуралары йыйып алынған\n9:24, 6 августа 2012 Иҡтисад\nЕйәнсура һәм Хәйбулла райондары аграрийҙары ошо көндәрҙә күп йыллыҡ һәм бер йыллыҡ үләндәрҙе сабып алыуҙы тамамлаған. Шулай итеп, әлеге ваҡытта был эштәр Башҡортостандың ете районында тамамланған.\nБР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, мал аҙығы культуралары 908 мең гектар майҙанда сабып алынған, был планға ҡарата 82 процент тәшкил итә. Шулай уҡ 503 мең тонна бесән (70 процент), 1267 мең тонна сенаж (57 процент) һәм 102 мең тонна силос (6 процент) әҙерләнгән.\nӘлеге ваҡытта республикала уртаса алғанда бер шартлы мал башына иҫәптә 13,7 центнер мал аҙығы берәмеге әҙерләнгән. Бәләбәй, Борай, Краснокама һәм Яңауыл райондары хужалыҡтары ҡышҡылыҡҡа яҡшы запас туплаған.


Абруйлы ғалимдар фекеренсә, Башҡортостанда иҡтисади прогресс күҙәтелә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nАбруйлы ғалимдар фекеренсә, Башҡортостанда иҡтисади прогресс күҙәтелә\n11:32, 20 января 2011 Иҡтисад\nШаршамбы, 19 ғинуарҙа, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Иҡтисади үҫеш моделдәрен тикшереү үҙәге (СЕМI) етәксеһе Жак Сапир һәм Рәсәй Фәндәр академияһының Халыҡ хужалығын прогнозлау институты директоры, академик Виктор Ивантер менән осрашты. Бында республиканың иҡтисади үҫеше тураһында һүҙ алып барылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡунаҡтар Өфөлә аҡса-финанс проблемалары буйынса Рәсәй-Франция семинарын үткәрҙе. Унда глобаль проблемалар менән бер рәттән иҡтисадтың төбәк үҙенсәлектәре лә тикшерелде.\n— Беҙ республика Президенты Рөстәм Хәмитов менән йөкмәткеле әңгәмә ҡорҙоҡ, — тине Виктор Ивантер. – Уның үҙ алдына төбәкте үҫтереүгә һәм граждандарҙың именлегенә йүнәлтелгән конструктив бурыстар ҡуйыуы ҡыуандыра. Бында иҡтисади өлөш ҙур роль уйнай. Беҙ мөмкин тиклем быға булышлыҡ итәсәкбеҙ. Башҡортостандың үҫеш кимәле ярайһы уҡ юғары.\nВиктор Ивантер республикала сәнәғәт үҫеше күҙәтелеүен билдәләне.\n— Башҡортостанда двигателдәр эшләү тергеҙелә, нефть химияһы тармағы үҫешә. Быларҙың барыһы ла, һис шикһеҙ, шатландыра. Шулай ҙа иҡтисадты үҫтереүгә етди ҡарарға кәрәк. Хеҙмәткәрҙәрҙе лайыҡлы эш хаҡы менән тәьмин итеү тураһында ла оноторға ярамай, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды академик.


Әлшәй районы — Башҡорт Википедияһы\nӘлшәй районы (рус. Альшеевский район) — Башҡортостандың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Дим йылғаһының урта ағымында урынлашҡан район. 1935 ғинуарында ойошторолған. Майҙаны — 2415 км².\nӘлшәй районы районы\nрус. Альшеевский район\n25 ауыл биләмәһе 104 тораҡ пункт\nМостафин Дамир Радик улы\n80 202 000 000\nБиләмәһенә элекке (2008 йылға тиклемге) өс ҡасаба (Раевка, Аксён, Шафран) һәм 104 ауыл инә. Халҡы 44,2 мең кеше (2010), шул иҫәптән Район үҙәге Раевкала 18,3 мең кеше, Шафранда — 3,1, Аксёнда — 1,2 мең кеше йәшәй. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы 1 км²-ға 20 кеше. Күпселеге башҡорттар, татарҙар һәм урыҫтар.\nРайондың көньяҡ-көнбайыш өлөшө Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында ята, көньяҡ сите Дөйөм Һырттың төньяҡ армыттарына барып тоташа, ҡалған өлөшө Ағиҙел буйы убалы тигеҙлеге буйлап һуҙыла. Дим менән Сәрмәсән аҡҡан уйһыулыҡ Дим-Сәрмәсән дала коридоры тип атала. Карбонатлы һәм һелтеһеҙләнгән ҡара тупраҡлы ер күберәк. Ландшафт даланыҡына тартым. Урманлы ере 15 проценттан артмай. Климаты йылы, ҡоро. Дөйөм майҙаныдың 82 процентын ауыл хужалығы ерҙәре биләй, шуның 72,5 проценты ҡасандыр һөрөлгән майҙандар. Ерҙәр һыу, һыу менән ел эрозияһы һәм саң бурандарынан боҙола.\nҘур булмаған (Раевканы иҫәпләмәгәндә) Балҡан, Асҡар, Шафран, Каменка, Аксен, Черниговка нефть ятҡылыҡтары табылған. Төҙөлөш материалдары: эзбизташ (Әүрез, Шафран), ҡыҙыл балсыҡ (Гәйнәямаҡ, Ҡармыш, Иҙрис), ҡом (Иҫке Сәпәш), ҡом ҡатыш ҡырсынташ (Һарыш) ятҡылыҡтары бар. Дим йылғаһының туғайҙарында торф һаҙлыҡтары байтаҡ. Аксен лесничествоһында, Димдең туғайҙарында дарыу үҫәмлектәр һаҡлау буйынса заказниктар ойошторолған.\nӘлшәй районы — сәнәғәт һәм ауыл хужалығы районы. Нефть ятҡылыҡтарын «Аксаковнефть» НГДУ-һы үҙләштергән. Раевкала шәкәр, йәшелсә консервалау, ҡатнаш аҙыҡ, май заводтары, ит комбинаты, тирмән, ремонт-техник предприятиелары эшләгән. Төҙөлөш материалдары, асфальт-бетон етештереүсе район әһәмиәтендәге предприятиелар булған.\nБөртөклөләрҙән иген үҫтереү хужалығы үҫешкән, һыйыр малы, сусҡа, һарыҡ, ҡош-ҡорт үрсетәләр. Традицион тармаҡтар: ҡымыҙ эшләү өсөн йылҡысылыҡ, умартасылыҡ.\nРайонды Силәбе —Өфө — Һамар т. юлы һәм Шишмә — Дәүләкән — Ҡырғыҙ- Миәкә, Раевка — Стәрлетамаҡ автомоб. юлдары киҫеп үтә.\nРайонда 62 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 22 урта мәктәп, Аксен ауыл хужалығы техникумы, Раевка һәм Шафран ПУ-лары, 33 дөйөм китапхана, 43 клуб учреждениеһы, 6 дауахана бар, климат һәм ҡымыҙ менән дауалаусы А. П. Чехов исемендәге һәм «Шафран» шифаханалары эшләй.\nУрыҫ, башҡорт, татар телдәрендә «Альшеевские вести» гәзите сыға.\nМостафин Дамир Радик улы (18 сентябрь 1959 йыл) — 1993-1996 йылдарҙа Ташлы урта мәктәп директоры, 1996 йылда Ташлы ауыл советы хакимиәте Башлығы, 1998-2001 йылдарҙа — «Союз» крәҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһы рәйесе. 2001 йылда «Ташлы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры, 2001-2004 йылдарҙа — Әлшәй район Советы рәйесе урынбаҫары. 2004 йылда Әлшәй район Советы секретары, 2004-2005 йылдарҙа — Әлшәй районы хакимиәте башлығы, 2006-2020 йылдарҙа - Әлшәй районы муниципаль районы хакимиәте башлығы. Салауат Юлаев ордены кавалеры.\nАбдрахманов Хәниф Хажиғәле улы (25.12.1925—23.04.1999), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар полкының отделение командиры, сержант. Дан орденының тулы кавалеры. Үрнәк ауылынан.\nНурия Абдуллина (15.03.1957), үҙешмәкәр йырсы-композитор, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Баязит ауылынан.\nГоликов Владимир Дмитриевич (3.02.1939), ғалим-социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Аксёнов ауылынан.\nМуллағәлиева Земфира Мөхәррәм ҡыҙы (9.10.1947), шағир. Стәрлетамаҡ ҡалаһының Ғәли Ибраһимов исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2003). Хәнйәр ауылынан.\nМәсәлимов Урал Тимербулат улы (21.01.1959), график. 1994 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы (1992). Республика, төбәк, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы. Раевка ауылынан.\nСахно Зинаида Андреевна (18.09.1938—7.02.2008), театр рәссамы. 1977 йылдан СССР-ҙың Театр эшмәкәрҙәре, 1980 йылдан — Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1977). Николаевка ауылынан.\nРозалиә Солтангәрәева (28.03.1955), башҡорт фольклорсы-ғалимы, филология фәндәре докторы (2003). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2005). Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия лауреаты (1991). Яңы Сәпәш ауылынан.\nӘйүпов Хәмит Вәли улы (15.01.1914—26.03.1987), ғалим-ветеринар врач, юғары мәктәп эшмәкәре. 1964—1983 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында фәнни эштәр буйынса проректор, бер үк ваҡытта 1978—1985 йылдарҙа кафедра мөдире. Башҡорт АССР-ының 8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ветеринария фәндәре докторы (1969), профессор (1970). РСФСР‑ҙың (1974) һәм Башҡорт АССР‑ының (1964) атҡаҙанған фән эшмәкәре. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971). Гәйнәямаҡ ауылынан.\nӘхмәҙиев Әмир Муллағәли улы (16.12.1948), комсомол, партия, хужалыҡ, банк һәм дәүләт хеҙмәткәре, ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2001). Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1994) һәм мәғариф отличнигы. Раевка ауылынан(2010).\nЮнысова Гөлфиә Аҙнағол ҡыҙы (10.09.1948), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2015), журналист, шағир һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1978—1999 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, 1990—1995 йылдарҙа РСФСР-ҙың (артабан Рәсәй Федерацияһының) 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1974 йылдан СССР Яҙыусылар һәм 1979 йылдан СССР Журналистар союздары ағзаһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1984), Башҡорт АССР-ының (1989) һәм Рәсәй Федерацияһының (2005) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2006) һәм Миәкә районының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы (2000) лауреаты. Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2000).\nҮтәшева Ләйсән Альберт ҡыҙы (28 июнь 1985 йыл) — Рәсәйҙең билдәле спортсыһы, художестволы гимнастика буйынса атҡаҙанған спорт мастеры, Рәсәй йыйылма командалары составында донъя һәм 2 тапҡыр Европа чемпионы, күп тапҡыр Донъя кубогын яулаусы, художестволы гимнастика буйынса халыҡ-ара спорт комментаторы, Рәсәй телеканалдарында (НТВ, НТВ+, Россия-2, ТНТ һ.б.) төрлө йүнәлештәге тапшырыуҙар алып барыусы.\nӘлшәй районы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында\n↑ Әлшәй районы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында\nӘлшәй районы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 5 февраль 2021)\nАдминистрация Альшеевского района. Официальный сайт\n2007 йылдың 28 октябрь көнөндә [https://web.archive.org/web/20071028135455/http://www.bashedu.ru/bashkortostan/alsheevsk/alsheevsk.htm архивланған. Каталог-справочник «Официальный и деловой Башкортостан», 1998/99]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Әлшәй_районы&oldid=1128008 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 20 апрель 2022 в 16:49\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:49 20 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Большой этнографический диктант в СГИ\nВ период с 3 по 7 ноября 2021 года в онлайн-формате проходила ежегодная Международная просветительская акция «Большой этнографический диктант». Задания диктанта были оформлены в виде теста и включали в себя: 20 вопросов – общефедеральная часть, единая для всех участников; 10 вопросов – региональная часть, уникальная для каждого субъекта Российской Федерации.\nПедагоги, обучающиеся и родители ГБОУ СГИ приняли активное участие и получили электронные сертификаты.\n21 октябрь көнө беҙҙең гимназиябыҙҙа гимназистҡа бағышлау сараһы үтеп китте!\nЯңы килгән уҡыусылар үҙҙәренең һәләтен күрһәтеп үттеләр.\nБеҙҙең йыл һайын үтеп торған сара уҡыусыларға яңы белем биреп, киләсәккә юл күрһәтеп ебәрә. Сара ваҡытында уйын уйнап та үттеләр. 6а,6б һәм 10а,10б класс уҡыусылары сәхнә түренә сығып, әҙерләгән номерҙарын бик яҡшы итеп күрһәттеләр. Был кластарҙан башҡа ла яңы килгән уҡыусылар тасуири итеп шиғыр ятланылар. Һәр береһендә үҙенсә оригиналь уйланған сығыштар әҙерләнгән ине. Сара аҙағында бөтә яңы килгән уҡыусылар сәхәнәгә саҡырылдылар. Гел дә тырыш булырға, бер береһенә ярҙам итергә, гимназиябыҙҙың данын яҡлап һәр бер ерҙә гимназист булып ҡалырға ант бирҙеләр. Һуңынан гимназиябыҙҙың гимны яңғыраны.\nГимназисттарға алдағы уҡыҙарында уңыштар теләйбеҙ!\nГимназия-интернат уҡыусылары А.Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрының йыш ҡунағы. Ошо көндәрҙә иһә улар Т.Килмөхәмәтовтың "Йәнкиҫәк" драмаһына барып ҡайтты. Әйткәндәй, йәш тамашасылар билетты 1 сентябрҙән ғәмәлгә ингән "Пушкин картаһы" ярҙамында алды.\n“Йәнкиҫәк” пьесаһы әсә булыу бәхетен татыр өсөн намыҫын аша атлап, дыуамал аҙымға барған, кеше йәберләүҙәрен кисереп йәшәгән түҙемле, көслө ҡатындың ғүмер тарихын тасуирлай. Һуғыштан һуңғы осорҙа ир-егеттәрҙең аҙ булыуы арҡаһында килеп тыуған проблема-ысынбарлыҡ сәхнәлә киҫкен рәүештә сағылды.\nЙәштәрҙе хаталы аҙым яһауҙан киҫәткәндәй, әҫәр уйға һала, ҙур фәһем бирә. Шул уҡ ваҡытта донъяла иң ҙур бәхет - бала һөйөү бәхете лә алғы планға ҡуйыла.\n4-8 октябрҙә гимназияла башҡорт теле һәм әҙәбиәте аҙналығы үтте. Асыҡ дәрестәр күрһәтелде, викторина һорауҙарына отҡор гимназистар бик тиҙ яуаптар бирҙе. Ошо сараны йомғаҡлап, 7 октябрь "Башҡортостан -тыуған төйәгем" тигән нәфис һүҙ оҫталары бәйгеһе үткәрелде. Был саралар 11октябрь -Республика көнөнә лә арналды. Бәйгелә гимназиябыҙҙың һәләтле уҡыусылары үҙ -ара көс һынашты. Уҡыусыларҙы класс етәкселәре ныҡлы әҙерләгән. Сығыштарҙың оригиналь булыуын жюри ағзалары ла билдәләп үтте: 9а кл дуэт,6а кл "Өс таған " төркөмө ойошторған. Гран - при яулаусылар - 10 а кл Яхина Мәҙинә һәм 9б кл Таһирова Диана.\n8б класы дистанцион уҡыуҙа булыуға ҡарамаҫтан, видео төшөрөп ебәрҙе.\nОшо аҙналыҡты үткәреүҙә Сибай институты студенттары :Оморҙаҡова Гөлиә һәм Ҡаҙарбаева Гөлнара ҙур ярҙам күрһәтте, практиканттарҙың етәкселәре Кәримова Ә.Р., Ҡарасова З.Н.\nБөгөн Башҡортостанда милли кейем көнө билдәләнә. Ошо уңайҙан республикала төрлө саралар уҙғарыу ҡаралған. Сибай гимназия-интернаты уҡыусылары иһә йыл да был йәһәттән ситтә ҡалғаны юҡ. Бөгөн дә уҡыусылар, шул иҫәптән директорыбыҙ Роза Хаммат ҡыҙы Бикбова етәкселегендәге коллектив та әүҙем ҡушылды.


Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров менән осрашыу - Правительство Республики Башкортостан\n19 февралдә Республика Йортонда Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров һәм Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров осрашты. Улар төбәктең социаль-иҡтисади үҫеше һәм милли проекттарҙы тормошҡа ашырыуға бәйле һорауҙар буйынса фекер алышты.\nИгорь Комаров Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указын тормошҡа ашырыу буйынса Башҡортостанда ҙур эштәр атҡарылыуын билдәләп үтте. Ошо уҡ көндә Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә, федераль үҙәк тарафынан айырым иғтибарға алынырға тейешле актуаль һорауҙар ҡаралды.\nРадий Хәбиров билдәләүенсә, милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төбәк һәм федераль министрлыҡтарҙың эшен координациялау мөһим. Башҡортостан иһә финанс килешеүҙәр төҙөү һәм проекттарҙың паспорттарын булдырыу йәһәтенән Рәсәй Хөкүмәте тарафынан ҡуйылған талаптарҙың барыһын да ваҡытында үтәне.\n–Иң мөһиме, махсус финанслауҙы көтөп тормайынса, беҙ айырым милли проекттарҙы тормошҡа ашыра башланыҡ та инде. Әйтәйек, һаулыҡ һаҡлау тармағын алайыҡ. Беҙ бөгөн ФАП һәм участка дауаханаларына бәйле проблемалар, кадрҙар мәсьәләһе менән шөғөлләнәбеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Үҙебеҙҙең төбәккә бәйле ҡатмарлы мәсьәләләрҙе беләбеҙ, Хөкүмәт ҡуйған маҡсатлы күрһәткестәр менән танышбыҙ. Төбәк һәм федераль структураларҙың көндәлек эше һәм берҙәм хеҙмәттәшлеге һөҙөмтәһендә Ил Президенты ҡуйған бурыстарҙы үтәп сыға алырбыҙ тип ышанабыҙ.


Хәким Мортазин бигерәк ныҡ оялсан булған...\nБилдәле кешеләрҙең бала сағы\n24 Декабрь 2018, 15:04\nХәҙер инде егерме йылдан ашыу ул балаларға ла, ололарға ла байрам кәйефе өләшә\nЫсын Ҡыш бабайҙың Башҡортостандағы ярҙамсыһы кем тип уйлайһығыҙ, балалар? Ап-аҡ һаҡал-мыйыҡлы, ҡупшы тунлы, бүләк-күстәнәстәр тулы тоҡ аҫып Яңы йыл шыршыһында Башҡортостан балаларына байрам шатлығы өләшеүсенең исеме нисек икән? Баһадир һынлы, хатта ололар ҙа ысын Ҡыш бабай икән тип ҡабул иткән был ағайҙы белмәгән кеше юҡтыр. Ул – комик ролдәре менән тамашасыһының күңелен яулаған Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артисы Хәким Мортазин! Инде егерме йылдан ашыу ошо образда балаларға ғына түгел, ололарға ла байрам кәйефе бүләк итә.\n– Балаларығыҙ кескәй саҡтарында аталарының Ҡыш бабай булып сығыш яһап йөрөүен һиҙҙеләрме икән?\n– Хәҙер балаларыбыҙ (ҡатыны Айгөл Феликс ҡыҙы Әбдрәшитова, Башҡортостан телевидениеһында режиссер) – Динислам, Ихсан, Аҡйондоҙ – күптән “Ҡыш бабайға ышана торған” йәштән уҙған. Мин был образда эшләй башлағанда Динислам Ҡыш бабайҙың мөғжизәләренә ышаныу йәшенән үткән ине инде. Ә бәләкәй Ихсан менән Аҡйондоҙҙоң әкиәткә, бөтөн теләктәрҙе үтәй алған Ҡыш бабайға иң ныҡ ышанған мәле ине. Сабыйҙарым атайҙарының ап-аҡ һаҡаллы, күстәнәстәр тулы ҙу-у-ур тоҡ тотҡан йомарт ҡартҡа ҡатнашлығы бар тип күҙ алдына ла килтермәгәндер. Өйҙә быны ҡаты сер итеп һаҡланыҡ.\n– Улар үҙегеҙ ҡатнашҡан тамашаларға барғандарҙыр бит?\n– Бер ваҡыт театрҙа хеҙмәткәрҙәребеҙҙең балалары өсөн үткәрелгән шыршы байрамында Ихсан таныны бит! Ҡайтҡас: “Ул Ҡыш бабай булманы ла инде! Атайым булды!” – ти. Ышандырып ҡарайбыҙ – юҡ! Икенсе йылға тағы үҙебеҙҙең балаларҙы йыйғанда, башҡа кешене һораным: зинһар, был юлы Ҡыш бабай булып тор инде, юғиһә, улым шикләнә башланы, тим. ...Ә бер йылды Президент шыршыһы байрамында Ҡыш бабай булғанда (Аҡйондоҙға – ике, Ихсанға дүрт йәш тирәһе ине) ҡыҙым, аптырап, әсәһенән һораған: “Нишләп Ҡыш бабайҙың эсендә атайымдың тауышы ишетелә ул?” Шулайтып, ихлас ышанып йөрөгән балаларым күңелендә шик уятып ҡуйҙым. Шуға ла үҙебеҙҙең тамашаларҙа үҙем ҡатнашмаҫҡа тырыштым. Бала күңелен ҡыйғы килмәй бит!\n– Яңы йыл алдынан, төрлө ергә барып, бик күп балаларҙы ҡотларға тура киләлер?\n– Эйе, айырыуса балалар баҡсаларына күп саҡыралар. Балалар ҡыйыу бында! Һәр бер һүҙеңә сәпәкәй итеп, уйындар уйнап, шиғырҙар һөйләнеп бөткәс, сыр-сыу килеп бәләкәстәр, бөтөнөһө бергә һинең күҙенә ҡарай – йәнәһе, мин үҙемдең һөнәремде күрһәттем, ҡайҙа һуң һинең бүләгең? Бүләк-күстәнәстәрен алғас, ҡыйыуыраҡ балалар Ҡыш бабай күрмәгәндә генә уның ҡулынан тотоп, ипләп кенә кейеменән, һаҡал-мыйығынан тартып ҡарарға ла баҙнат итә.\nБеҙ бәләкәй саҡта үҙебеҙ ҙә шулай булдыҡ. Яңы йылды, Ҡыш бабайҙы ниндәйҙер мөғжизә һымаҡ, эй, көтә торғайныҡ.\n– Ҙурайғас артист булырмын тигән хыял бала саҡтан киләме?\n– 10-сы синыфты бөткәндә уҡытыусы булырға ине хыялым. Тарихҡа, әҙәбиәткә өҫтөнлөк бирә инем. Артист булырға тигән уйым, бәлки, булмағандыр ҙа, сөнки мин бәләкәйҙән бик ныҡ оялсан инем. Магазинға икмәк алырға ебәрһәләр, әгәр ҙә өс-дүрт кеше булһа, уларҙың сығып киткәнен көтөп, ишек төбөндә торам. Дәрестә дүрт юллыҡ шиғырҙы ла синыф алдына сығып уҡырға оялдым. Уйнағанда ла үҙемдең яҡын күргән дуҫтарым, электән дуҫлашып йөрөгән тиҫтерҙәрем менән генә уйнаным. Икенсе берәйһе килеп ҡушылһа, шунда уҡ уйындан сығам. Һыу буйында тирләп-бешеп ултырһам ултырам, балалар күп булғанда һыу инмәйем.\nБыл оялсанлыҡтан да бигерәк баҫалҡылыҡ булғандыр. Сөнки беҙҙең ғаиләләге алты бала өләсәйем (атайымдың әсәһе) ҡарамағында, уның тәрбиәһендә үҫте. Ул үҙе бик дини, уҡымышлы кеше ине. Шуға ла беҙҙе, атай наҙынан мәхрүм ҡалған балаларҙы, дин ҡанундары аша тәрбиәләргә тырышҡандыр: ололарҙы хөрмәт итергә, үҙеңде һәр ерҙә тәртипле тоторға. Мин туғыҙ айлыҡ саҡта атайым вафат булған. Әсәйем көнө буйы колхоз, йәмәғәт эшендә.\nМәктәптә драма түңәрәге эшләне. Түңәрәк етәксеһе Рима Мөрсәлимовна мине гел сығыш яһарға саҡыра торғайны. Ҡайҙа инде, ҡатнашыу түгел, унда барырға ла оялам.\nБер заман сығарылыш кисәһенә әҙерләнәбеҙ. Шул ваҡыт бүлмәгә синыфыбыҙ етәксеһе Ғизетдин Әхмәтғәле улы килеп инде. Ҡулында – район гәзите.\n– Балалар, һеҙгә, барығыҙға ла, ҡайҙа ла булһа уҡырға барырға кәрәк. Бына гәзиттә иғлан баҫылған. Баш ҡала театрынан комиссия килгән, сәнғәт институтына студенттар йыялар. Хәким, шунда барып ҡара әле”, – тип, нишләптер, миңә төбәп әйтте ул. Тәжрибәле уҡытыусының, бәлки, ниндәйҙер тойомлауы ла булғандыр. Комиссия ағзаларына райондан барлығы алты кеше барып күрендек. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова һайлап алыу комис-сияһы етәксеһе булып үҙе килгәйне. Һәм ул миңә шунда: “Хәким, башҡалар килмәһә, мин үпкәләмәйәсәкмен. Әммә һин беҙҙең уҡыу йортона мотлаҡ килергә тейешһең. Кәрәк булһа, үҙем ярҙам итәсәкмен,” – тине. Шулай булды ла. Ул әсәйҙәрсә мине үҙ ҡанаты аҫтына алды. Бәлки, ныҡ оялсан булғаным өсөндөр, ул курс алдында мине бер ваҡытта ла әрләмәне. Хәҙер уйлайым да, уның тәжрибәһенә, ысын педагог булыуына хайран ҡалам. Шул ваҡытта ул мине бөтөнләй йомолоп ҡуйыр тип уйлағандыр.\n– Оялсан малайҙың баш ҡалаға килеп, сәнғәт институтына уҡырға инеүен ишетеп, туғандарығыҙ аптырашҡандыр?\n– Сәнғәт институтында уҡып йөрөүемде ишеткәс, ауылда берәү ҙә ышанманы. 26 декабрҙә әсәйем килеп еткән. Гөлли Арыҫлан ҡыҙының кабинетында өсәүләп һөйләшеп ултырабыҙ. Әсәйем өсөнсө дәрәжә “Хеҙмәт Даны” ордены кавалеры, район, БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты булып йөрөгән, урыҫса ла (урыҫ мәктәбендә уҡыған), башҡортса ла сатнатып һөйләшкән бик үткер кеше. “Гөлли Арыҫлан ҡыҙы, тураһын әйтегеҙ, Хәкимдән эш сығырлыҡмы, юҡмы? Юҡ тиһәгеҙ, хәҙер үк алып ҡайтып китәм!” – тине. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы: “Юҡ, апай, улай тип әйтмәгеҙ. Хәкимдең һәләте бар. Уны яйлап асырға ғына кәрәк”, – тип, әсәйемде тынысландырҙы.\n– Юғары уҡыу йортонда уҡыу ауыл мәктәбенән килгән бала өсөн тәүҙәрәк ҡыйын да булғандыр?\n– Дөрөҫ кенә итеп әйтә лә белмәгәс, урыҫ телендә һөйләшергә оялдым. Семинарҙарҙа телде аңлаған уҡытыусыларға башҡортса һөйләйем. Урыҫ уҡытыусыларға яҙып әҙерләнәм. Ошолай йөрөй торғас, былай булмай, тип, үҙ өҫтөмдә эшләй башланым. Өфөнөң Ленин һәм Пушкин урамдары тоташҡан ерендә букинистик магазин була торғайны. Шунда йөрөп, урыҫ һәм Европа классикаһынан торған китаптар һатып алып, уҡый башланым. Йәмғеһе алты йәшниктән ашты улар. Телде өйрәнеү өсөн ҡысҡырып уҡып, нимә һөйләгәнеңде үҙең ишетергә кәрәклеген ҡайҙандыр белә инем. Бүлмәлә яңғыҙым ҡалғанда ҡысҡырып уҡыйым. Хаталар китһә, яңынан ҡабатлайым.\nҠайһы саҡта тауышың үҙеңә оҡшамай, шул сәбәпле кеше алдында нимәлер һөйләргә тартына башлайһың. Бындай мәлдәр булмаһын өсөн үҙ-үҙеңде уҡытырға, тәрбиәләргә кәрәк.\nЯбай ауыл егетенең ошондай ҙур уңыштарға өлгәшеүенең сере арымай-талмай үҙ өҫтөндә эшләүелер. Балаларҙы ла, өлкәндәрҙе лә берҙәй һоҡландырған, ҡыуандырған, мөғжизәләргә ышандырған Ҡыш бабай – Хәким Мортазинға ныҡлы һаулыҡ, ижади уңыштар, ғаилә бәхете теләйбеҙ!\nБашҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Хәким Фәрит улы Мортазин 1975 йылдың 14 мартында Ейәнсура районының Яңыбай ауылында тыуған. 1992 йылда – Яңыбай урта мәктәбен, ә 1996 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай. 1997 йылда Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына эшкә саҡырыла.


Хоккей | Йәншишмә\nВсе записи в категории 'Хоккей'\nКанаданан – бронза миҙал менән!\nНаписал в 11 января 2019, 10:04\nҺөйөнсө! Өс хоккейсыбыҙ – ҡапҡасы Даниил Тарасов, һаҡсы Марк Рубинчик һәм һөжүм итеүсе Павел Шэн Канадала йәштәр араһында уҙған донъя беренселегенән бронза миҙал яулап ҡайтты. Өсөнсө урын өсөн алышта беҙҙең Рәсәй командаһы Швейцариянан тиҫтерҙәрен 7:4 иҫәбенә ҡыйратты.\nРубрика: Хоккей\t| Комментировать\nАуыр һынауҙар көтә\nНаписал в 14 декабря 2018, 14:16\n«Салауат Юлаев» йәнә өс уйынын үткәрҙе. Әйтергә кәрәк: етди һынау тотто улар. Юғиһә, үҙ боҙобоҙҙа ла күп мәрәй юғалта башлағайныҡ бит.Тәүҙә алыш Ригала «Динамо» менән булды. Был уйында юлаевсылар әллә ни ҡыйынлыҡ кисермәне, беҙҙең хоккейсылар өҫтөнлөгө менән үтте ул. 4:2 иҫәбенә еңдек, голдарҙы Владислав Лукин, Пётр Хохряков һәм Йоонас Кемппайнен (2) индерҙе. <Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һаман …\nContinue reading ‘Ауыр һынауҙар көтә’ »\nНаписал в 7 декабря 2018, 09:39\n0:4, 1:2, 0:1… «Салауат Юлаев» тағы ла өс тапҡыр отолдо. Хатта көсһөҙ генә һаналған «Адмирал» (Владивосток) да беҙҙе еңеп ҡайтып китте. Һөжүм итеүселәребеҙ аптырата, өс уйында ни бары бер гол индерҙеләр. Өфөлә «Металлург»ҡа (Магнитогорск) ҡаршы тора алмағас (0:4), йәнә сит майҙанда «Авангард» менән уйнап та мәрәйһеҙ ҡалдыҡ. Әйткәндәй, Омск хоккейсылары менән алышта беҙҙең Линус Умарк …\nContinue reading ‘Командабыҙ аптырата’ »\nЛидерҙы туҡтатып булманы\nНаписал в 30 ноября 2018, 12:14\nЮлаевсылар «Динамо» (Минск) хоккейсыларын 6:1 иҫәбенә еңел генә ҡыйратып ҡайтарғайны ла ул. Голдарҙы Антон Бурдасов, Йоонас Кемппайнен, Теему Хартикайнен, Захар Арзамасцев, Дмитрий Кугрышев һәм Максим Майоров индергәйне. Ә бына «Автомобилист» менән бөтөнләй уйындары барманы. Екатеринбургта – 0:1, ә Өфөлә йәнә 0:2 иҫәбенә отолдоҡ. Был юлы ла лидерға ҡаршы тороп булманы инде. Беҙҙең команданың Юха Метсолаһы …\nContinue reading ‘Лидерҙы туҡтатып булманы’ »\nЮлаевсыларға әллә ни була ла ҡуя\nНаписал в 23 ноября 2018, 10:09\nОҙайлы ялдан һуң «Салауат Юлаев» өс уйын үткәреп өлгөрҙө. Үҙ боҙобоҙҙа «Адмирал» (Владивосток) менән алыштыҡ. Көсһөҙ генә команда булһалар ҙа, ҡунаҡтар ныҡ ҡаршылыҡ күрһәтте. Беҙҙекеләрҙе инде, һәр ваҡыттағыса, ҡапҡасыбыҙ Юха Метсола ҡотҡарҙы. Юлаевсыларҙан был уйында Максим Майоров менән Егор Дубровский һоҡландырҙы. Әйткәндәй, уларҙың икеһе лә – үҙебеҙҙең клуб тәрбиәләнеүселәре. Майоров – ике, ә Дубровский бер …\nContinue reading ‘Юлаевсыларға әллә ни була ла ҡуя’ »\nБатырға ла ял кәрәк\nНаписал в 9 ноября 2018, 10:55\nНиһайәт, оҙайлы ял етте! «Салауат Юлаев» ныҡ арыны, буғай. Рәттән өс еңелеү кисерҙе беҙҙең яратҡан командабыҙ. Киләһе уйын Өфөлә «Адмирал» (Владивосток) менән тик 16 ноябрҙә генә була. Әйҙә хәл йыйһындар, ә йәрәхәт алғандар төҙәлһен, дауаланһын. Юғиһә, мәрәйҙәр юғалта башланыҡ бит.\nОсновиндың тәүге голы\nНаписал в 2 ноября 2018, 09:23\n«Салауат Юлаев»ҡа үҙ боҙонда ике көн рәттән ике уйын үткәрергә тура килде. Бер ҙә еңелдән булманы, сөнки бынан алда ғына көслөләрҙән-көслө СКА (Санкт-Петербург) хәлдәрен алғайны бит. Шулай ҙа беҙҙең хоккейсылар һынатманы. Йәнә өс мәрәй яуланды. Үҙ дивизионында икенсе урынға күтәрелделәр.\nСКА-ны ла еңдек беҙ\nНаписал в 26 октября 2018, 10:16\n«Аҡ Барс», «Авангард», СКА… Юлаевсыларға тағы ла береһенән-береһе көслө командалар менән уйнарға тура килде. Ни эшләйһең, календарь шулай төҙөлгән. Өс мәрәй яуланылар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Ҡазанда 1:3 иҫәбенә отолоп ҡуйҙылар. Беҙҙекеләрҙән берҙән-бер голды Антон Бурдасов индерҙе. Ә бына Өфөлә «Авангард» (Омск), СКА (Санкт-Петербург) менән алышта кем еңере уйын аҙағына тиклем асыҡланманы. «Салауат Юлаев» күберәк һаҡланыу яғын …\nContinue reading ‘СКА-ны ла еңдек беҙ’ »\nҺынау артынан һынау\nНаписал в 19 октября 2018, 14:25\n«Авангард» менән алыш юлаевсыларҙың күп көсөн алды. Ярай әле киләһе уйын «Трактор» менән булды. Ә быйылғы хоккей миҙгелен силәбеләр насар башланы. Еңелеү артынан еңелеү кисерәләр. Өфөлә лә беҙҙең хоккейсылар уларҙы 5:0 иҫәбе менән ҡыйратып ҡайтарҙы. Теему Хартикайнен менән Владимир Жарков мәргәнлек күрһәтте: икешәр гол индерҙеләр. Артабан «Салауат Юлаев» ты сит майҙанда ҙур һынау көтә ине. …\nContinue reading ‘Һынау артынан һынау’ »\nМетсола рекорд ҡуя\nНаписал в 12 октября 2018, 10:53\nКүҙ генә теймәһен инде, һоҡландыра бит Юха Метсола! Ҡапҡаһын ныҡ бикле итеп тота белә. Ана, Өфөлә «Авангард» менән уйнағанда юлаевсыларҙы нисек ҡотҡарҙы ул! Ҡапҡаһына 64 тапҡыр һуҡтылар, шуның 62-һен кире ҡаҡты. Был КХЛ-дағы рекорд икән дә! Әйткәндәй, элеккеһе шулай уҡ беҙҙең икенсе ҡапҡасыбыҙ Андрей Кареевта булған, ул «Нефтехимик» өсөн уйнаған ваҡытта 61 тапҡыр һуҡҡан шайбаны …\nContinue reading ‘Метсола рекорд ҡуя’ »\nРубрикалар Выберите рубрику «Беҙ — бала саҡ иленән» (5) «Беҙ бәләкәй саҡтарҙа…» (7) «Йәншишмә» призына (2) «Йәншишмә» призына (4) «Йәншишмә» призына — 2017 (1) «Йәншишмә»гә — 85! (20) «Йәншишмә»гә — синыф менән!» (19) «Минең бәләкәй бизнесым» (22) «Минең өс айым» (101) «Тарих яҙабыҙ» (55) 2015 — Әҙәбиәт йылы (41) 2016 — Рәсәй киноһы йылы (28) 2017 — Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы (43) 2018 — Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы (3) 2018 — Ғаилә йылы (16) 2019 — Рәсәйҙә Театр йылы (6) «Ҡыҙыл китап» аманаты (94) Акция (107) Ата-әсәләр иғтибарына (5) Аудио (7) Аш-һыу серҙәре (34) Аҙна һайын – отош (3) Батырҙар беҙҙең арала (13) Башҡорт эшҡыуары (4) Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 яңы объект (6) Без рубрики (85) Беләһеңме? (17) Берҙәм дәүләт имтиханы (20) Беҙ — тимурсылар (4) Беҙ пионер саҡтарҙа (5) Беҙгә килгән хаттарҙан (539) Беҙҙе гәзит дуҫлаштырҙы (9) Беҙҙең мәктәптә (4) Беҙҙең Ҡар бабай (17) Борон-борон заманда… (3) Булған хәл (2) Был донъяла ниҙәр бар? (23) Былар ҡыҙыҡлы (15) Бәйгеләр (158) Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта (1) Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу (8) Герой-пионерҙар (33) Гәзитебеҙ — дуҫыбыҙ (41) Дәрестән репортаж (2) Еңеү — 72 (24) Замана дәрестәре (5) Ижади түңәрәктәрҙә (20) Илһам (223) Иман барҙа — әхлаҡ бар (21) Иғтибар! (45) Иң күп китап уҡыусы (6) Иҫеңдә тот! (1) Иҫтәлекле көндәр (37) Йолаларыбыҙ (7) Йәйге ял (75) Йәнһүрәттәр (4) Йәрминкәләр (5) Йәш рәссамдар ижады (1) Клиптар (19) Конкурстар (3) Күргәҙмәләр (6) Күренекле шәхестәр (6) Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы (111) Көләмәстәр (3) Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр (86) Матбуғат — 2019 (68) Мәктәбем ғорурлығы (40) Мәктәп сәхнәһе өсөн (5) Мәғариф яңылыҡтары (127) Мәҙәк һүрәт — тапҡыр яуап (2) Мәңгелек ут (72) Осрашыуҙар (67) Оҫталыҡ дәрестәре (4) Психолог кәңәше (3) Реквизиттар (1) Республика Башлығы стипендиаты (50) Светофор (20) Серле шаҡмаҡтар (37) Сит өлкәләрҙәге милләттәштәребеҙ (7) Слайд-шоу (161) Спорт (24) Сәйәсәткә сәйәхәт (12) Табип кәңәш бирә (6) Таныш булығыҙ (1) Тарих биттәренән (1) Театрҙарҙы беләһеңме? (1) Террорға — юҡ! (1) Тирмәкәй (221) Тыуған яғым — алтын бишек (9) Тәбиғәт мөйөшө (173) Тәжрибә (11) Тәрбиә мәктәбе (66) Төнгө урам (17) Төрлөһөнән (384) Урал батыр тоҡомдары, Һомайҙың нәҫелдәре (2) Уҡы, уйлан! (23) Уҡырға ҡайҙа барырға? (5) Уңайлы мөхит (1) Уңыш — 2017 (6) Фажиғә (1) Файҙалы кәңәштәр (7) Фильмдар (4) Фән серҙәре (8) Хеҙмәт сиреге (11) Хеҙмәткәрҙәр (1) Хоккей (94) Хәтер (22) Шәжәрә байрамдары (15) Шәфҡәт (9) Ышаныс телефондары (1) Эш бөткәс… (6) Юбилейҙар (25) Ял сәғәттәрендә (3) Яңы китап сыҡты (8) Яңылыҡтар (14) Ғаилә усағы (22) Ғаилә усағы (130) Ғәжәп хәлдәр (9) Ҡаҙаныштарыбыҙ (2) ҡыйыуҙар (4) Ҡыуаныслы хәбәрҙәр (7) Һаулығың — байлығың (17) Һаҡ булығыҙ! (20) Һеҙ табынған йондоҙҙар (16) Һеҙҙең өсөн әңгәмә (7) Һеҙҙә нисек? Беҙҙә шулай… (5) Һорағыҙ — яуап бирәбеҙ (2) Һынамыш (3) Һүрәттәрҙә — әҫәр геройҙары (6) Һөйөнсө (33) Һөнәр һайлағанда (13) Һөнәре барҙың — ҡәҙере бар (110) Әйтер һүҙем (8) Әсәм теле — сәсән теле (45) Өлкәндәр ижады (104)\nАрхив Выберите месяц Апрель 2019 Март 2019 Февраль 2019 Январь 2019 Декабрь 2018 Ноябрь 2018 Октябрь 2018 Сентябрь 2018 Август 2018 Июль 2018 Июнь 2018 Май 2018 Апрель 2018 Март 2018 Февраль 2018 Январь 2018 Декабрь 2017 Ноябрь 2017 Октябрь 2017 Сентябрь 2017 Август 2017 Июль 2017 Июнь 2017 Май 2017 Апрель 2017 Март 2017 Февраль 2017 Январь 2017 Декабрь 2016 Ноябрь 2016 Октябрь 2016 Сентябрь 2016 Август 2016 Июль 2016 Июнь 2016 Май 2016 Апрель 2016 Март 2016 Февраль 2016 Январь 2016 Декабрь 2015 Ноябрь 2015 Октябрь 2015 Сентябрь 2015 Август 2015 Июль 2015 Июнь 2015 Май 2015 Апрель 2015 Март 2015 Февраль 2015 Январь 2015


Материалы за 28.05.2009 » Архив газеты "Йәшлек"\n[b]Өс һөйләм менән[/b] Яңылыҡтар\nn Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов республиканың китапхана хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Унда: «Китапханалар ерҙә изге бурыс үтәй – улар ысын-ысындан белем ҡорамы, милли мәҙәниәт байлыҡтарын һаҡлаусы аң-белем үҙәктәре булды һәм булып ҡала.\nБөгөн дә китапхана – ҡала һәм ауылдарҙың мәҙәни, белем биреү һәм мәғлүмәт инфраструктураһының төп элементтарының береһе, Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индерә», – тигән һүҙҙәр бар.\n[b]КНДР БӘЙҘӘН ЫСҠЫНА[/b] Яңылыҡтар\nКНДР БӘЙҘӘН ЫСҠЫНА\nТөньяҡ Корея тағы ла бер яҡын араға осоусы ракетаһын уңышлы һынаны.\n25 майҙан алып һыналған ракета иҫәп буйынса алтынсыһы һәм, Төньяҡ Корея матбуғат сараларының мәғлүмәтенә ярашлы, уларҙың икеһенең сәбе Американың разведчик самолеттары була. Бөтә ракеталар ҙа КНДР-ҙың көнсығыш ярынан, Мусудан морононан, осорола. 25 майҙа КНДР үҙенең ядро ҡоралын һынағандан һуң, ракеталарына һынау осошо ойоштора.