«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИСЕМ ЭҘЛӘП ЕВРОПА-АЗИЯНЫ ГИҘМӘ - 2020 - Мәҡәләләр\nИСЕМ ЭҘЛӘП ЕВРОПА-АЗИЯНЫ ГИҘМӘ\nБала тыуа... Кескәй йән эйәһе ғаиләгә шатлыҡ-ҡыуаныстар алып килә. Өйҙә йәм, ырыҫ, ҡот арта. Йәш сабый үҙе менән бергә ғаиләгә яңы хәстәрҙәр ҙә килтерә. Уларҙың иң тәүгеһе - балаға исем ҡушыу.\nЭйе, был бик ҙур, изге һәм яуаплы бурыс, сөнки исем ата-әсәнең үҙ сабыйына биргән иң беренсе, иң ҡиммәтле, ғүмер буйы йөрөтә торған ҡәҙерле бүләге. Ә бала үҙе - Аллаһы Тәғәлә тарафынан бирелгән бүләк. Ата-әсә балаһының бәхетле, тәүфиҡлы, һөймәлекле, эшһөйәр булыуын теләй. Ошо теләк сабыйға ҡушҡан исемдәрҙә сағылырға тейеш. Исем иң элек кешегә мөрәжәғәт итеү, өндәшеү өсөн кәрәк.\nБашҡорттар борон-борондан балаға ғәрәп, фарсы сығанаҡлы исемдәр ҡушҡан. Һәр исем матур яңғырашлы һәм мәғәнәле булған. Тыуған Ҡәҙер (Дыуан районы) ауылында күршебеҙҙә Ахун бабай менән Мәрзиә әбейҙең ғаиләһендә 9 бала үҫте. Уларҙың исемдәре ошондай мәғәнәле булды: Рәҡифә (теләк, хыял), Вәриҡа (йәшел япраҡ), Хужа (баш кеше), Фатима (Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең ҡыҙы), Ғәлиәскәр (оло, ҙур), Самат (мәңгелек), Әхтәмйән (йомарт), Әнисә (яҡын дуҫ), Рәйсә (башлыҡ). Беҙ ғаиләлә өс бала үҫтек. Беҙгә Мөслимә (мосолман ҡыҙы), Әбүбәкер (саф, тоғро, намыҫлы), Зөлхизә (ай атамаһы) тип ҡушҡандар. Арҡауылда Хужа бабай уландарына Рәшит (тура юлдан барыусы), Сәғит (бәхетле), Сабит (һүҙендә тороусы), Мәжит (данлы, маҡтаулы), Ғәбит (хеҙмәт һөйөүсе) тигән исемдәр ҡушҡан. Был исемдәрҙә беҙҙең милләтебеҙ, телебеҙ, йәшәү рәүешебеҙ, тарихыбыҙ сағыла. Исемдәре есемдәренә тап килеп тора. Хатта исемгә ҡарап милләтте лә билдәләп була. Юғарылағы исемдәр шәхестең башҡортлоғона ишара яһай. Исеме мәғәнәле булһа, бала оялып, уңайһыҙланып йөрөмәй, ә үҙен-үҙе ғорур тота. Төрлө йолалар, ғөрөф-ғәҙәттәр милли булған кеүек, исем дә милли күренеш. Балаға исем ҡушыу йәһәтенән беҙ рус иптәштәрҙән фәһем алырға тейешбеҙ. Улар балаһына сит-яттарҙың исемен ҡушмай. Ата-бабалары ҡуша килгән исемдәргә тоғролар. Мәҫәлән, Михаил, Сергей, Евгений, Юрий, Полина, Ксения, Татьяна, Любовь, Антонина.\nМосолман ғаиләһендә ир бала тыуһа, Аллаһы Тәғәләнең күркәм, уны ололай торған 99 исеменең береһен ҡуша ала, мәҫәлән, Рәхим, Ғәзим, Шәкүр, Жәлил, Кәрим, Вәкил, Хәмит һ.б. Беҙ, уҡытыусылар, бала исеменә битараф түгелбеҙ. Дәрестә балаға һәр саҡ исеме менән өндәшәбеҙ. Милли исемдәребеҙ балаға иркәләп, яратып өндәшеү өсөн дә ҡулай. Бөгөн милләтен хөрмәт иткән ата-әсәләр балаға милли яңғырашлы исемдәр ҡуша киләләр. Мәҫәлән, Арҡауыл мәктәбе уҡыусылары араһында борон-борондан ата-бабалар ҡуша килгән исемдәр күп. Хантимер, Арыҫлан, Данияр, Таһир, Самат, Ильяс, Мораҙым, Әлфиә, Миләүшә, Лилиә, Зөлфиә, Илһөйәр, Батыр, Наҙгөл. Рәхмәт уларҙың ата-әсәләренә, милләткә хыянат итмәй, күркәм исемдәр ҡушҡандар. Милләтеңә балалар тыуҙырып, матур исемдәр ҡушыу - һөйөнөслө хәл. Һуңғы ваҡытта Версал, Ванцет, Славик, Юрик, Эдгар, Дунай, Аэлита, Элеонора, Амалия, Снежана, Ральвина, Королиналарҙың ишәйеп китеүе эсте бошора, миллилекте юғалта.\nБала тыуғас та йәш әсәгә ололар исем һайлауҙа кәңәш бирергә тейеш. Йәш әсә сабыйына "яңыса исем" ҡушам тип хаталанып ҡуймаһын ине. Исем эҙләп Европа-Азияны гиҙергә ярамай, урыҫлашыу ҙа милләтте күркәм итмәй. Һәр милләт үҙ исеме менән матур. Замана үҙгәрә, асылыбыҙға ҡайтабыҙ, йолаларыбыҙҙы тергеҙәбеҙ. Йәш ғаиләләргә исемдәрҙе халыҡ ижадынан, әҙәби әҫәрҙәрҙән һайларға мөмкин. Алтынай, Шәүрә, Нәркәс, Зөһрә, Таһир, Юлай, Зөләйха, Салауат, Сәлимә, Мәрйәм... Ниндәй аһәңле, матур яңғырашлы исемдәр! Баланы иркәләү өсөн дә яғымлы.\nМосолман балаһына исемде мулла аҙанлап ҡуша. Балаға милли исем ҡушырға кәңәш бирергә хоҡуҡлы улар. Мәғрифәтле муллалар сит-ят исемдәрҙе аҙанламай, хаҡ хөкөм итә.\nЗАГС бүлегендә тыуыу тураһында таныҡлыҡ бирәләр. Уларҙа "Башҡорт исемдәре" китабы булырға тейеш. Таныҡлыҡ биреүсе үҙенең кәңәшен дә бирә бара. Мәҫәлән, Рухтин ауыл советы (Дыуан) Ҡәҙер ауылының башҡорт балаларына тик үҙ исемдәрен яҙып ҡына метрика бирә. Анжеликаны Әминә тип төҙәтәләр, афарин, шәп эшләйҙәр. Фекерлегә фәһем бар уйланырға. Бала үҫә, шәхес булып формалаша. Уҡырға, эшкә сығып китә. Анжелика исемле башҡорттан һораясаҡтар: "Ҡайһы яҡтанһың, атайың менән әсәйең кемдәр?" Ошондай һорауҙарҙы күп ишеткән бар. Халыҡ был тәңгәлдә бик яңылыша, һаташа тиер инем мин. Кеше олоғая, ҡартая ла бит әле. Фердинант, Робинзон, Рональд, Фрунзе исемле башҡорт бабайҙарының исемен ишетеү ҡолаҡҡа ятмай, аяныс хәл.\nМилләтебеҙгә лайыҡлы балалар үҫтерәйек, йәмәғәт! Бала үҙенә үҙе исем ҡуша алмай, балаларығыҙҙы матур милли исемдәр ҡушып һөйөндөрөгөҙ, ата-әсәләр!\nпедагогия хеҙмәте ветераны.\nЯҙылған: 20.01.20 | Ҡаралған: 116


Последние публикации на сайте » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Последние публикации на сайте\nКонкурстар / Йәшлек гүзәле // Вчера, 07:00\nМахсус бит / Тормош юлдары ҡатмарлы // Вчера, 06:00\nIII Евразия халыҡ- ара гуманитар форумы асылды\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 22-09-2018, 11:46\nБөгөн Өфөлә ЮНЕСКО эштәре буйынса Рәсәй комитеты эгидаһы аҫтында мәҙәниәт һәм халыҡ ижады мәсьәләләре буйынса III Евразия халыҡ- ара гуманитар форумы асылды. Ул 48- се Бөтә донъя фольклор фестивалдәрен ойоштороу һәм традицион сәнғәт халыҡ - ара советы ( СИОФФ) конгресы сиктәрендә үтә. Мәртәбәле сарала 60 илдән вәкилдәр, ғалимдар, белгестәр, эксперттар ҡатнаша. Конференцияла ЮНЕСКО - ның һәм СИОФФ - тың мәҙәниәт һәм халыҡ ижады өлкәһендә алып барылған эштәрен бойомға ашырыу, Рәсәй һәм сит илдәр тәжрибәһен өйрәнеү мәсьәләләре ҡараласаҡ. Евразия гуманитар форумының резолюцияһы - Өфө халыҡ - ара декларацияһы ҡабул ителәсәк....\n2019 йылда ил халҡы нисек ял итә?\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 21-09-2018, 06:30\nРФ Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы киләһе йылға байрам һәм ял көндәрен раҫланы:\n-Яңы йыл байрамдары – 2018 йылдың 30 декабре – 2019 йылдың 8 ғинуары;\n-Ватанды һаҡлаусылар көнө - 23-24 февраль;\n-Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө - 8-10 март:\n-Май байрамдары - 1-5 һәм 9-12 май:\n-Рәсәй көнө - 12 июнь:\n-Халыҡтар берҙәмлеге көнө – 2-4 ноябрь.\nБынан тыш, Башҡортостанда байрамдар:\n-Ураҙа байрамы - 4 июнь,\n-Ҡорбан байрамы - 11 август,\n-Республика көнө - 11 октябрь....\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 20-09-2018, 11:06\n20 сентябрҙә иртәнге сәғәт 7-лә Ҡырмыҫҡалы районының Олокүл ауылында бер ҡатлы дүрт фатирлы йортта көнкүреш газы шартлаған.\nФажиғә Төҙөүселәр урамында булған. Янғын һүндереүселәр барып еткәс, ике фатирҙың емерелеүен асыҡлаған. Зыян күргән кешеләр Ҡырмыҫҡалы районы үҙәк дауаханаһына оҙатылған.\nҺәләк булған ике кешенең – 87 йәшлек ирҙең һәм 74 йәшлек ҡатындың кәүҙәләре табылған. Йортта һигеҙ кеше йәшәгән. Янғын булмаған. Әле ваҡытлыса урынлаштырыу пункты ойошторолған. Урында психологтар һәм кинологтар эшләй. Хәл контроль аҫтына алынған. Өйөмдәрҙе таҙартыу буйынса эштәр башҡарыла.\nБашҡортостанда уртаса эш хаҡы 32 мең һумдан ашҡан\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 20-09-2018, 11:00\nБашҡортостанстат белдереүенсә, йыл башынан алып ете ай дауамында республиканың ойошма-предприятиеларында уртаса эш хаҡы 32 206 һум тәшкил иткән, июлдә ул 32 292 һум булған.\nБылтырғы ғинуар-июл айына ҡарағанда быйылғы эш хаҡы 9,7 процентҡа артҡан....\nАртҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 1404 Алға


Сәйәсәт » Страница 28 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Страница 28\nНовости / Сәйәсәт // 2-10-2010, 13:09\n«Росстат» етәксеһе Александр Суринов вәғәҙәләүенсә, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа барлыҡ мәғлүмәттең конфеденциаллеге һаҡланасаҡ. Халыҡ тыныс булырға тейеш – улар хаҡындағы мәғлүмәтте таратмаясаҡтар. Был ил ҡануниәтендә закон менән нығытылған....\nһыуҙы кем болғата?\nНовости / Сәйәсәт // 2-10-2010, 13:07\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу көндәре яҡынлашҡан һайын был саранан «тамаша» яһарға теләүселәрҙең әүҙемләшеүе ишетелә. Хөсөт таратыу маҡсатында һәр ерҙә бысраҡ технологияһын ҡулланып ҡалырға ынтылыусылар табылып тора. Иңебеҙгә иң ҡуйып йәшәгән ҡәрҙәштәр, ана, республика кимәлендә йыйылыш үткәрҙек, тип яу һала. Йәнәһе, «башҡортлаштырыуға ҡаршы сара күрмәй хәлдәре юҡ»....\nНовости / Сәйәсәт // 2-10-2010, 13:02\nҺуғыштан һуңғы йылдарҙа һөнәри байрамдар хәҙерге кеүек бихисап түгел ине. Халыҡ-ара ололар көнөн билдәләгәндәрен дә хәтерләмәйем. Хәйер, октябрь айында ғына рәсми рәүештә ун бер һөнәр кешеләре үҙ көндәрен билдәләйәсәк. Ә алда – ноябрь, Милиция хеҙмәткәрҙәре көнө. Байрамһыҙ ҙа бөгөн, ҡайһы гәзитте генә алма, милицияға ҡағылышлы хәбәргә төртөләһең, телевизор тоҡандырһаң, унда милиционерҙар йә һуғышып, йә хәмер һемереп йөрөй. Шулай ҙа күңелде йылытҡан хәлдәр ҙә булғылай. Онотҡанда бер ауыл участковыйы Анискин тураһындағы иҫке фильмды күрһәтеп алалар. Михаил Жаровтың ғәжәп оҫталығы менән һынландырылған образда кешеләр күңелендәген уҡый алған, хәҙер инде һағынып һөйләргә генә ҡалған аҡыл эйәһен күрәбеҙ....\nНовости / Сәйәсәт // 18-09-2010, 14:33\nБашҡортостан район һәм ҡалаларына Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡулланыласаҡ документация, бланкылар, башҡа кәрәк-яраҡ оҙатылды. «Башҡортостанстат» тарафынан ебәрелгән йөктөң дөйөм ауырлығы 70 тоннаға етә, шуның 40 тоннаһы – иҫәп алғанда тултырыласаҡ ҡағыҙҙар. Алдан хәбәр итеүебеҙсә, переписчиктар (республикала 10 меңдән ашыу иҫәп алыусы эшләйәсәк) күк төҫлө портфель, шундай уҡ шарф аласаҡ, өҫтәп фонарь, һыҙғыртҡыс та бирелә....\nАлтын һатып бөләйек тә, һалам һатып көләйек\nНовости / Сәйәсәт // 18-09-2010, 14:26\nБыл юлы көндәлек донъя мәшәҡәттәренән алыҫыраҡ тойолған, әммә һәр аңлы кешенең йөрәген тырнап торған мәсьәләләр хаҡында фекерләшеп алайыҡ әле.\n«Бер алманы бишкә бүләйек…» – тип йырлағанығыҙ барҙыр. Шул бишәүҙең береһе Рәсәй өлөшөнә тейеш тә бит, ләкин илебеҙҙең һонолған ҡулы йыш ҡына буш ҡала. Ни сәбәпле? СССР тип йөрөтөлгән ифрат ҙур ил тарҡалғас та, Рәсәй бөтә ҡоро ерҙең алтынан бер өлөшөн биләп ятҡан, бихисап матди байлыҡҡа хужа булған дәүләт булып ҡала. Дөрөҫ, әлегә биләгән ере буйынса. Иҡтисади, финанс, хәрби ҡеүәте йәһәтенән Рәсәй, әлбиттә, объектив сәбәптәр арҡаһында, АҠШ, Ҡытай, Бөйөк Британия, Алман, Япония кеүек донъя лидерҙары менән тиңләшә алмай.\nНовости / Сәйәсәт // 11-09-2010, 11:13\nРәсәйҙә халыҡ иҫәбен алыуға бер айҙан саҡ ҡына артығыраҡ ваҡыт ҡалды. Төпкөл райондарҙа сара әле үк бара. Әйтергә кәрәк, был акцияла биреләсәк һорауҙарҙың «ҡытыршы» тип йөрөтөлгәндәре лә билдәләнгән. Үткән перепистә асыҡланыуынса, милләте, килем сығанағы тураһындағы һорауҙарға халыҡ теләр-теләмәҫ кенә яуап бирә икән. Тағы бер ҡат иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: һеҙҙән берәү ҙә ғаиләгеҙгә күпме аҡса ингәнен һорамаясаҡ. Ә ҡайһы халыҡ вәкиле булыуығыҙҙы иҫәп алыусыға тик үҙегеҙ генә әйтә алаһығыҙ (ғаиләгеҙҙең башҡа ағзалары түгел)....\nӘһәмиәтле сараға үҙ өлөшөңдө индер\nНовости / Сәйәсәт // 4-09-2010, 12:51\nХалыҡ иҫәбен алыу, илдә йәшәүселәрҙең белем кимәлен асыҡлау, үлем-тыуымды билдәләү, йәшәү сығанаҡтарын барлау сараһына айҙан саҡ ҡына ашыуыраҡ ваҡыт ҡалды. «Йәшлек»те уҡыусылар араһында был мөһим акциянан ситтә тороп ҡалыусылар булмаҫ, моғайын. Шулай бит, дуҫтар?...\nБүләккә – таҫмалар\nНовости / Сәйәсәт // 28-08-2010, 16:23\nБаш ҡаланың Орджоникидзе районына 2010 йылда Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек эштәрен алып барыу өсөн төрлө мәғлүмәт-аңлатыу материалдары килтереп еткерелде. Кешеләргә таратыу өсөн иҫәп алыу кампанияһы логотибы төшөрөлгән таҫмалар алынды.\nҮткән аҙнала районда “Бүләккә – таҫмалар” тип аталған сара уҙҙы. Был акцияның төп маҡсаты – октябрь айында үтәсәк мөһим кампания тураһында халыҡҡа мәғлүмәт еткереү....\nМөһим дәүләт сараһы\nСаҡмағош районында Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек әүҙем бара. Әлбиттә, был мөһим сараны ойошҡанлыҡ менән үткәреү өсөн етди әҙерлек талап ителә. Бында был уңайҙан төҙөлгән махсус комиссия ултырыштарында ҡабул ителгән ҡарарҙы үтәү барышы даими тикшереп торола һәм аныҡ саралар күрелә. Әҙерлек барышында урындағы Саҡмағош телевидениеһынан Шәжәрә байрамынан репортаждар күрһәтелгән. Ауыл биләмәһе хакимиәте, мәҙәниәт, мәғариф учреждениеларында Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу тураһындағы материалдар урынлаштырылған....\nНовости / Сәйәсәт // 28-08-2010, 16:20\nБыйыл октябрҙең 14-нән 25-енә тиклем Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу акцияһы үтәсәген барыбыҙ ҙа белә. Статистиктар был мөһим сараға әҙерлекте тамамлау өҫтөндә. Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса территориаль органы («Башҡортостанстат») белгестәре иҫәп алыусыларҙы, йәғни переписчиктарҙы уҡытыуға етди тотондо. Улар ғына түгел, ә акция тураһында мәғлүмәтте халыҡҡа еткереүҙә ҙур роль уйнаған журналистар ҙа семинарға саҡырылды. «Башҡортостанстат» етәксеһе Әкрәм Ғәниев белдереүенсә, иҫәп алыуҙа ҡулланыласаҡ бланкылар, портфель, кенәгәләр һ.б. кәрәкле атрибутика тулыһынса тиерлек килеп еткән....\nАртҡа 1 ... 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 Алға


Өфөлә башҡорт шәле республика күргәҙмәһе үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә башҡорт шәле республика күргәҙмәһе үтәсәк\n17:23, 9 ноября 2009 Йәмғиәт\n14 ноябрь Ҡала мәҙәниәт һарайында башҡорт шәле республика күргәҙмәһе (йәрминкәһе) үткәреләсәк. Республика халыҡ ижады үҙәге ойошторған сара БР Президенты Мортаза Рәхимовтың “Халыҡ кәсептәре әйберҙәрен етештереүҙең өҫтәмә саралары тураһында” ҡарарына ярашлы икенсе тапҡыр үткәрелә.\nРеспублика халыҡ ижады үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, күргәҙмәлә республиканың төрлө төбәктәренән иң яҡшы шәл бәйләүселәр ҡатнашасаҡ. Сара сиктәрендә башҡорт шәлен бәйләү оҫталары араһында ижади конкурс, мамыҡтан бәйләнгән әйберҙәрҙе һатыу ойоштороласаҡ.\nМамыҡ шәл бәйләү – башҡорт ҡатын–ҡыҙҙарының боронғо кәсебе. Еңел һәм йылы шәлдәр бәйләү оҫталығы элек-электән әсәһенән ҡыҙына күсә килгән. Бөгөн дә ҡышҡы сатлама һыуыҡтарҙы шәлһеҙ күҙ алдына килтереп булмай.


Форум йәштәрҙе тупланы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Форум йәштәрҙе тупланы\nФорум йәштәрҙе тупланы 02.09.2018 // Йәмғиәт\n“Йәш гвардия”ның төбәк бүлексәһе ойошторған “Мин – гражданин” республика белем биреү форумы адына ҡуйған маҡсатҡа иреште, тип әйһәк тә хата булмаҫ. Дүрт кѳнгә һуҙылған сара меңәрләгән йәштәрҙе туплап, уларҙың тормошона күп яңылыҡтар индерҙе, дуҫтар, теләктәштәрен табыуға булышлыҡ итте.\n“Өфө-Арена” һарайы майҙанында уҙған сарала республикабыҙҙың тѳрлѳ район-ҡалаларынан килгән “Йәш гвардия”ның ағзалары, ирекмәндәр, йәштәр ҡатнашты. Әйткәндәй, форумда уларҙың иң әүҙемдәренә бүләктәр тапшырылды. Боҙ һарайының эсендә йәш дизайнерҙар конкурсы үтте, һүрәт күргәҙмәһе ойошторолдо.\nФорумдың тѳп темаларының береһе ирекмәнлек булһа ла, унда нисек уңышҡа ѳлгәшеү буйынса сығыштар ҙа булды. Бестселлерҙар авторы Лариса Парфентьева үҙенең һәм кешеләр яҙмышы аша нисек билдәле булып китеү серҙәре менән уртаҡлашты. “Перспектива24” күсемһеҙ милек агентылығы етәксеһе Рим Хәсәнов та ошо йүнәлештә файҙалы кәңәштәр бирҙе.\n- Ауырлыҡтар беҙҙе һәр саҡ кѳслѳрәк итә. Был тормошта туҡтауһыҙ эҙләнергә һәм үҙеңде табырға кәрәк, - ти Рим Наил улы.\nЭшҡыуар Антон Бритва “Мотивация һәм лидерлыҡ“ темаһына сығыш яһап, спорт ѳлкәһендә уңышҡа ѳлгәшкәндәр миҫалында йәштәрҙе камиллыҡҡа саҡырҙы. Артем Шаронов та үҙенең ҡасандыр ошолай ябай студент булыуын билдәләп, эшҡыуарлыҡҡа тотоноп киткән юлы хаҡында һѳйләне, кәңәштәр бирҙе. Ул хәҙер “ГенОм” молекуляр медицина үҙәге хужаһы.\nФото: Автор фотолары\nПенсионер таштарҙы “терелтә” 12.12.2018 // Йәмғиәт\nКушнаренко ауылы эргәһендәге Ағиҙел йылғаһы ярында ҡаяларҙың “терелгәнен” күреп, һоҡланыуҙан хайран...


Бөгөн - Бөтә донъя СПИД-ҡа ҡаршы көрәш көнө\n1 Декабрь 2019, 12:00\nБеҙҙең районда 100 кеше иҫәптә тора, шуларҙың береһе бала. 2019 йылда 8 кеше вафат булды, 18 кеше иҫәпкә алынды. Был һандар ВИЧ-инфекция йылдан-йыл артыуы, шуның менән бергә үлем осраҡтары күбәйеүе тураһында һөйләй.Үҙәк район дауаханаһы табип-эпидемиологы Р. Дәүләтбәкованың мәҡәләһен сайтта уҡығыҙ.\nНимә ул ВИЧ, ВИЧ-инфекция һәм СПИД\nВИЧ – кешенең иммунодефициты вирусы, уны йоҡторған осраҡта организм төрлө инфекцияларға һәм шештәргә ҡаршы көрәшеү һәләтен юғалта. Ә СПИД (йоҡторолған иммунодефицит синдромы) – ВИЧ-инфекция фонында СПИД-индикатор сирҙәрҙең үҫешеүе. Ҡайһы саҡта сир үҙен һиҙҙерә башлағансы оҙаҡ ваҡыт, хатта тиҫтәләп йылдар үтә.\nВИЧ-инфекцияның таралыуы күп осраҡта кешеләрҙең был сир уларҙы урап үтер, тип хаталаныуы арҡаһында килеп сыға. Ысынында бөгөн ВИЧ-инфекцияға бәйле хәл-торош һәр кемгә, шул иҫәптән һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ҡағыла. Хәҙерге ваҡытта ул хәүеф төркөмдәре сиктәренән сығып, бөтә халыҡ араһында тарала башланы.\nКүп йылдар элек Америка ҡалаларында табиптар үҙҙәренә мөрәжәғәт иткән ауырыуҙарға дөрөҫ диагноз ҡуя алмай башлай. Табиптар уларҙы дауалай, әммә дарыуҙар ярҙам итмәй һәм кешеләр үлә. 1983 йылда Франция профессоры Люк Монтанье был кешеләрҙең ауырыуының сәбәбе вирус булыуын асыҡлай һәм уны ВИЧ – кешенең иммунодефициты вирусы тип атай. Профессор нәҡ ошо вирус кеше организмын ниндәй ҙә булһа ауырыу алдында көсһөҙ итеүен иҫбатлай.\nКеше организмы бик ҡатмарлы, унда һәр орган, һәр күҙәнәк билдәле бер функциялар үтәй. Бөтә органдарҙың һәм системаларҙың төрлө зарарлы микробтарҙан һаҡланыуы мөһим. Бының өсөн кешелә уникаль һаҡлау системаһы – иммунитет бар.Нәҡ улар микробтарға ҡаршы көрәшә һәм уларҙы зарарһыҙландыра. ВИЧ бик мәкерле вирус. Кеше ҡанына эләккәс, ул һаҡлаусы төп күҙәнәктәргә – лимфоциттарға һөжүм итә һәм уларҙы юҡ итә. Иммунитет көсһөҙләнә һәм организмды һаҡлай алмай. Кеше өсөн бөтә ауырыуҙар, хатта ябай тымау ҙа хәүефлегә әүерелә.\nСәләмәт кеше организмына был вирус ВИЧ инфекциялы кешенән генә йоғорға мөмкин. Рәсәйҙә ВИЧ-инфекция эпидемияһы донъяла иң йәштәрҙең береһе – осраҡтарҙың 90 проценты 15-50 йәшлек кешеләргә тура килә.\nБалаға ВИЧ тураһында нимә һөйләргә\nБыл ауырыуҙан вакцина, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юҡ һәм уның булдырылыуы әлегә бик алыҫ, шуға күрә беҙҙең балалар ҙурайып, төп “хәүеф төрөкөмө”нә ингән осорҙа ВИЧ проблемаһы тағы ла көнүҙәгерәк буласаҡ. Шуға күрә, ҡәҙерле ата-әсәләр, балаларығыҙ менән был темаға һөйләшегеҙ, уларҙың был хәүефле, даулап булмаған, мәкерле вирус тураһында белеүе мөһим. Улар белергә тейшле төп нәмәләр:\n– ВИЧ иммун системаһын емерә;\n– көнкүрештә ул йоҡмай. ВИЧ инфекциялы кешеләр менән аралашыу тулыһынса хәүефһеҙ;\n–вирус ҡан аша – наркомандарҙағы дөйөм шприц, инфекциялы ҡорал менән татуировка яһатыу, һаҡланыуһыҙ енси бәйләнештәр аша һәм әсәнән балаға – ауырлы булғанда, бала тапҡанда, имеҙгәндә күсә;\n– кешелә ВИЧ булыу-булмауын тышҡы билдәләрҙән белеп булмай. Бының өсөн ҡанға махсус анализ кәрәк;\n– енси мөнәсәбәттәр осоронда ВИЧ-тан һаҡланыуҙың берҙән-бер ысулы презерватив ҡулланыу.\nҠайһы бер ата-әсәләр балалар менән бындай темаларға һөйләшеү кәрәкмәй, тип уйлай. Әммә улар барыбер телевизорҙанмы, иптәштәренәнме был хаҡта ишетәсәк. Әгәр был теманы балаларығыҙ менән тикшермәһәгеҙ, һеҙҙең өсөн быны ниндәйҙер сит кеше эшләйәсәк.\nЕйәнсура районы буйынса статистика\nӘлеге ваҡытта беҙҙең 100 кеше иҫәптә тора, шуларҙың береһе бала. 2019 йылда 8 кеше вафат булды, 18 кеше иҫәпкә алынды. Был һандар ВИЧ-инфекция йылдан-йыл артыуы, шуның менән бергә үлем осраҡтары күбәйеүе тураһында һөйләй.\nБашҡа кеше ҡаны булған предметтарға тейергә ярамай, айырыуса ҡулдарыңда яра булғанда. Урамда табылған шприцтар айырыуса хәүефле.\nҺәр кешенең үҙ теш щеткаһы, маникюр ҡайсыһы, ҡырынғысы булырға тейеш. Был гигиена ҡағиҙәләрен һәр кем үтәүе мөһим.\nҠолаҡтарҙы тиштереү, присинг тик косметологта ғына һәм бер тапҡыр ҡулланылыусы инструмент менән генә эшләнергә тейеш.\nВИЧ-инфекциялы кешеләр менән дуҫлашыу, бергә уҡыу, бассейнға йөрөү бөтөнләй хәүефһеҙ.\nҺеҙҙең һәм балаларығыҙҙың һаулығы тик һеҙҙең ҡулда. Үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ!


2 000 һумлыҡ яңы купюрала Өфө һәм Салауат Юлаев һәйкәле һүрәтләнеүе ихтимал\nБыл турала Красноярскийҙың дизайн студияларының береһе тәҡдим индерҙе. Әле компания федераль конкурска ғариза бирергә әҙерләнә. Тәүге тапҡыр ил граждандарына яңы банкноталағы рәсемде үҙҙәренә һайлау хоҡуғы ла бирелә. Быйыл йәй үҙәк телеканалдарҙың береһендә тауыш биреү үткәрелә. Ә улар тәҡдим иткән 200 һумлыҡ банкнотала Воркута ҡалаһы төшөрөлгән. 200 һәм 2000 һумлыҡ аҡсалар 2017 йылдан әйләнешкә инергә тейеш, тип хәбәр итте үҙәк банк рәйесе Эльвира Нәбиуллина.


Башҡортостанда меңгә яҡын кеше исемен алмаштырған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда меңгә яҡын кеше исемен алмаштырған\n15:57, 18 августа 2011 Йәмғиәт\nТыуғанда бирелгән исеменә риза булмаған граждандар уны алмаштырыу мөмкинлегенән файҙалана. 2011 йылдың тәүге яртыһында республиканың 960 кешеһе исемен алмаштырған. Кешеләр башлыса матур яңғырамаған исемдәрҙән ҡотолорға тырыша, шулай уҡ тыуыу тураһында таныҡлыҡ тултырғанда ебәрелгән хаталарҙы төҙәтеүселәр ҙә бар.\nБылтыр беренсе ярты йыллыҡта ЗАГС-ҡа ошо сәбәпле 628 кеше мөрәжәғәт иткән. Стәрлетамаҡ күрһәткестәре тотороҡлоҡ күрһәтә. Былтырғы кеүек үк, быйыл да бында 77 кеше исемен алмаштырған, тип хәбәр иттеләр БР Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығында.


Өфө йәштәре эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә ынтыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфө йәштәре эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә ынтыла\n12:56, 16 апреля 2010 Иҡтисад\n«Буласаҡ эшҡыуар» проекты сиктәрендә Өфөлә «Яңы эш башлаған эшҡыуарҙарға дәүләт ярҙамы. Коммерция күсемһеҙ милке» темаһына түңәрәк өҫтәл үтте. Унда эш асыу өсөн дәүләт субсидиялары алыу (старт-ап) мәсьәләләре тикшерелде һәм коммерция милке менән бәйле проблемалар күтәрелде.\nСарала Өфөнөң Муниципаль милек менән идара итеү комитеты, БР Бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам һәм үҫеш фонды, күсемһеҙ милек агентлыҡтары, йәш эшҡыуарҙар һәм урта уҡыу йорттары студенттары ҡатнашты.\n«Башинформ» агентлығына түңәрәк өҫтәлдең координаторы Эллина Гәрәйеваның хәбәр итеүенсә, «Буласаҡ эшҡыуар» проекты популярлыҡ яулай.\n— Проектты уҙған йылда Өфөнөң Орджоникидзе районы хакимиәте әҙерләне, — ти Гәрәйева. – Әлеге мәлдә 20 кеше ҡатнаша. Даими тренингылар һәм семинарҙар ойошторабыҙ, унда ҡатнашыусылар билдәле эшҡыуарҙар менән аралаша, үҙ эшеңде алып барыуҙың һәм дәүләт структуралары менән хеҙмәттәшлек итеүҙең байтаҡ нюанстары менән таныша ала. Шулай уҡ ҡыҙыҡһындырған һорауҙарын ҡунаҡтарға биреү мөмкинлеге лә бар.\nӘгәр элек бындай саралар баш ҡаланың Орджоникидзе районы халҡы өсөн ойошторолһа, хәҙер аудитория киңәйә. Проект йомғаҡтары буйынса буласаҡ эшҡыуарҙар үҙҙәрен бизнес-идеяларын тәҡдим итәсәк.


Ҡырым татарҙары театры сәхнәһендә М.Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрының гастролдәре бара // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n13:52, 16 сентября 2021 Мәҙәниәт\nҠырым татарҙары академия музыкаль-драма театры сәхнәһендә М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының гастролдәре бара. Өфө театры «Ҙур гастролдәр» төбәк-ара программаһында ҡатнаша.\nСәхнәлә сәләмләү һүҙе менән театр директоры Иршат Фәйзуллин сығыш яһаны.\n14-15 сентябрҙә Симферополь тамашасылары «Һөйәркә» (Туфан Миңнуллин, режиссер Айрат Абушахманов), «Мөхәббәт ҡоштары...» (Илшат Йомағолов, режиссер Фирғәт Ғарипов) спетаклдәрен ҡараны. 16 сентябрҙә Илсур Ҡаҙаҡбаев ҡуйған спектаклдәр: «MOUSE STORY» (Дюла Урбандың әкиәте буйынса) һәм «Һөйәһеңме — һөймәйһеңме» (Флорид Бүләков) трагикомедияһы күрһәтелә.\n«Ҙур гастролдәр» программаһы илдең бәләкәй һәм ҙур ҡалаларында йәшәгән тамашасыларға ватан һәм сит ил сәнғәтенең иң яҡшы өлгөләре менән танышыу мөмкинлеген бирә.


6 Июнь 2019, 16:03\nФәниә БИКМӨХӘМӘТОВА фотоһында: “Көнгәк”те биш йыл алдырам, яратып уҡыйым.”\n(Һуғышҡа китеп һәләк булған 24 ауылдашыма, иҫән һау ҡайтҡандарына арнала.)\nШаулап үҫә буйсан ике ҡайын\nБер ташландыҡ ҡәбер өҫтөндә,\nҠәбер буралары сереп бөткән,\nЛәхеттәре күптән ишелгән.\nХәсән бабайымдың ҡәбере ул,\nҠуйышҡайным уны үҙем дә.\nОҙаҡ ҡына ятып донъя ҡуйҙы\n56-сы йылдың көҙөндә.\nКүрше булғас һәр саҡ инә инем\nХәл белергә хәсрәт көнөндә.\nҺуңғы көндәр бигерәк ауыр булды,\nЙыйырсыҡтар баҫты йөҙөн дә.\nТән һыҙлауҙан түгел, йән әрнеүҙән,\nХәтерләйем, һәр саҡ һаташты.\n“Ғәббәс, Ғәббәс, Миңлеәхмәт!\nБалаларым, һеҙ ҡайҙаһығыҙ?” - тип,\nУлҡайҙарын эҙләп маташты.\nИкеһе лә юҡ бит инде улар\nАта бәхиллеген алырға.\nЯҙмағайны хатта ата ҡәберенә\nБер ус тупраҡ ҡына һалырға.\nИкеһе лә яуҙа ауҙы\nЕгет кенә көйө, йәп-йәшләй.\nҠотдос ағай - 43-сө йылда,\nМиңлеәхмәт ағай - 45-тә.\n...Шаулап үҫә буйсан ике ҡайын,\nБер ташландыҡ ҡәбер өҫтөндә.\nҺағынып саҡырып китә яңғыҙ кәкүк,\nҺандуғастар һайрай кисен дә.\nКем ултыртты һеҙҙе, аҡ ҡайындар?\nТашланымы елдәр алыҫтан?\nҠарт атайҙың ике улы булып\nҮҫкәнһегеҙ шулай ярышлап.\nБаҫып торам ҡәбер эргәһендә\nҠолағыма сағыла бер тауыш:\n“Ҡотдос, Ҡотдос, Миңлеәхмәт,\nбалаларым, һеҙ ҡайҙаһығыҙ?” -\nҠәбер аша килә был һағыш.\n“Һуң беҙ бында бит, атай, тигән кеүек\nШаулап ҡуя шул саҡ ҡайындар.\nӘйтерһең дә, ата ҡәберенә\nБаш эйергә килгән уландар.\nХәл белергә килгән уландар.\nРамаҙан ИГБАЕВ.(Үҙгәртмәйенсә бирелде).


"Ҡиммәтле ваҡытты үткәрмәгеҙ"\n18 Ғинуар , 17:14\nҠоҙғон-Әхмәр ауылында йәшәүсе 66 йәшлек Әлфиә Дәүләтова һаулығына бер ҡасан да зарланмай, сәләмәт тормош рәүеше алып бара.\nӘүҙем, ауылда ойошторолған һәр сара уртаһында ҡайнап йәшәгән ханым 45 йыл китапханасы булып эшләп, хаҡлы ялға сыға.\n2020 йылдың көҙөндә Әлфиә Айса ҡыҙы ҡапыл үҙен насар һиҙә. “Ул йылды октябрь айы йылы, көләс булды, ысын мәғәнәһендә алтын көҙ ине. Бер көндө әллә нисек хәлем бөтөп, үҙемде насар һиҙҙем. Эргәләге йылғала балаҫ юҡ-бар йыуып йөрөгәйнем, әллә һыуыҡ үткәрҙем инде тип уйлап ҡуйҙым да артыҡ иғтибар итмәнем. Шунан арҡам ныҡ итеп ауырта башланы, ятҡы килеп кенә торҙо. Тән температураһын үлсәнем, 37-не күрһәтә ине, аҙаҡ төштө.\nҠыҙым медицина туташы булып эшләй, ҡаланан килеп система ҡуйып китте, дарыуҙар ҡалдырҙы. Арҡам ауыртыуы бөтмәгәс, ауылда йәшәүсе бер туған һеңлем Байрамбикә тоҙ һалды, әммә хәлем яҡшырманы.\nҠыҙым ҡалаға үҙҙәренә алып ҡайтты, фатирҙары 4-се ҡатта урынлашҡан, тыным ҡыҫылып саҡ менеп еттем. Шунан “Ашығыс ярҙам” саҡырттыҡ. Флюорография уң яҡ үпкәмдең 10 проценты зарарланыуын күрһәткән. Ул ваҡытта дауахананың йоғошло ауырыуҙар бүлеге ауырыуҙар менән тулы ине.\nГоспиталь астылар, мине беренсе ҡатҡа урынлаштырҙылар. Арҡамдың ауыртыуы көсәйгәндән-көсәйҙе, тын алыуы ауырлашты. Компьютер томографияһы инфекцияның үпкәмдең икенсе яғына ла күскәнен күрһәтте.\nТабиптар үҙ бурыстарына етди ҡарап, эштәрен намыҫ менән башҡарҙылар. Баш табип Гөлнара Абдуллина менән дауалаусы табип Эрнест Вәлиуллинға рәхмәтем сикһеҙ. Медицина туташтары ла эргәбеҙҙә йүгереп йөрөнөләр. Ул ваҡытта үҙемде томан эсендә кеүек тойҙом, шуға күрә аҡ халатлы фәрештәләрҙең исем-шәрифтәре лә иҫтә ҡалмаған.\nМиңә көн һайын система ҡуйҙылар, тын алыуы ауырлашҡас, төрлө дарыуҙар, уколдар менән дауаланылар. Ауыр хәлдә булғандарҙы өҫкө ҡатта дауалайҙар ине, палатала ятҡан бер ҡатындың ире вафат булыуын ишетеү күңелгә шом һалып ебәрҙе. Әммә кәйефемде төшөрмәҫкә тырыштым.\nБишенсе көнөнә Байрамбикә һеңлем дә госпиталгә эләкте. Уның сатурацияһы түбән булғас, кислородҡа тоташтырҙылар.\nАлтынсы көнөнә хәлем арыулана башланы. Госпиталдә 11 көн дауаланғас, өйгә ҡайтарҙылар”, - тип “ҡара” көндәрҙе иҫенә төшөрҙө әңгәмәсем.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, коронавирус инфекцияһын үткәреүселәр уның эҙемтәһенең организм өсөн бик насар булыуын, төрлө өҙлөгөүҙәргә килтереүен билдәләй. “Коронавирус организмдың ҡайһы ере сибек, шул ергә йоғонто яһай, тиҙәр. Минең умыртҡа һөйәгемдә бүҫерем бар ине, шунда тәьҫир иткән. Арҡам һыҙлауы әле лә яфалай. Дауахананан ҡайтҡан көндәре тирләп яфаландым, эске кейемдәрҙе көнөнә 4-5 тапҡыр алмаштыра инем. Бынан тыш, шәкәр кимәле күтәрелде, йөрәк тә йыш ҡына үҙен белдертеп ҡуя. Физик көс талап иткән эштәрҙе лә башҡарып булмай”, - тип борсолоуын белдерҙе Әлфиә Айса ҡыҙы.\nКөслө рухлы, "тажлы" зәхмәткә бирешмәгән ханым һаулығын нығытыу өсөн барыһын да эшләргә тырыша: ныҡ көсөргәнеш талап итмәгән физик күнекмәләр башҡара, скандинав таяҡтарында көн һайын 3-4 километр ара үтә, саф һауала йыш булырға тырыша, файҙалы үләндәр эсә.\n“Иң яҡшыһы, әлбиттә, сирләмәү. Мин ауырығанда вакцина юҡ ине әле. Ни тиклем һаҡланһам да, яуыз зәхмәт әллә ҡайҙан килеп эләкте. Аллаға шөкөр, еңеп сығып барам. Күптән түгел вакцина яһаттым. Беҙҙең ауылда бөтәһе лә тиерлек прививка эшләтте инде, бында ауылыбыҙҙың фельдшеры Әлфиә Ғәлинаның тырышлығы ҙур. Әммә, таныштарым араһында вакцина ҡаҙатмағандар ҙа бар әле. “Был бәлә мине урап үтер, миңә теймәҫ”, тип уйлап яңылышмағыҙ. Үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы ҡайғыртығыҙ, мотлаҡ вакцина эшләтегеҙ”, - тигән теләктәрен белдерҙе Әлфиә Дәүләтова.\nРезеда Абдуллина фотоһы.


Рөстәм Хәмитов Ысыҡкүлдә күсмә цивилизация үҙәген асыу тантанаһында ҡатнашты\nРеспублика рәсми делегацияһы эш сәфәре менән Ҡырғыҙстанда булды. Унда Башҡортостан вәкилдәре "Алтай цивилизацияһы" халыҡ-ара форумында ҡатнашты.\nБашҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов менән Ҡырғыҙстан Президенты Алмазбек Атамбаев алтай күсмә тормошона арналған экспозиция менән танышты. Ил музейҙарының иң ҡыҙыҡлы экспонаттары һәм инсталляциялары урын алған күргәҙмә алтай халыҡтарының тарихи һәм мәҙәни бәйләнештәрен сағылдыра. Бында барлығы 500 экспонат - яңырыу осоронан алып хәҙерге көнгә тиклемге биҙәү сәнғәте өлгөләре урын алған. Үҙәк биләмәһендә шулай уҡ алтай халыҡтарының милли йолаларын һәм көнкүрешен сағылдырған 30 тирмә ҡоролған. Башҡорт тирмәһе янында ҡунаҡтарҙы урындағы башҡорт диаспораһы вәкилдәре ҡаршы алды. Тулыраҡ мәғлүмәт беҙҙең алдағы сығарылыштарҙа.


11 Июнь 2019, 14:45\nӨФӨ, 2019 йыл, 11 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. 7 июндә Екатеринбургта Урал федераль округының Әҙәби премияһы лауреаттарына һәм номинаттарына билдәләр, дипломдар тапшырыу тантанаһы уҙҙы.\nБүләкләү тантанаһында сығыш яһап, беренсе урынбаҫар Борис Кириллов Әҙәби конкурс лауреаттарын, номинаттарын һәм ҡатнашыусыларын Рәсәй Президентының тулы хоҡуҡлы вәкиле Николай Цуканов исеменән ҡотланы. Быйыл Президенттың тулы хоҡуҡлы вәкиле башланғысы менән йомғаҡлау сараһы Екатеринбургта Беренсе Урал мәҙәни форумы барышында уҙҙы, тип билдәләне ул.\n«Проза» номинацияһында лауреат исеменә Өфө яҙыусыһы Камил Йыһаншин лайыҡ булды. Ул «Ҡононоң кире ҡайтыуы» тигән повестар йыйынтығы өсөн диплом һәм алтын билдә менән бүләкләнде.\nКонкурс һигеҙенсе тапҡыр ойошторолдо, ләкин Башҡортостан вәкиле тәүге тапҡыр билдәләнде.


Әбйәлил районының Ишбулды ауылында бер юлы ике йорт, мунса, һарай янған\nРайондың янғын һүндереү хеҙмәтенең диспетчер пультына ут сығыу хаҡындағы хәбәр киске сәғәт алтынсы яртылар тирәһендә килә, ҡаза урынына өс төркөм юллана. Ауыл халҡы әйтеүенсә, янғын тәүҙә өйҙәрҙең береһендә сыға. Йорт хужаһының эскелек менән мауығыуын, өйҙә тәмәке тартыуын һәм хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен һанға һуҡмауын да билдәләйҙәр.\nХужа янғын мәлендә лә эскән була, әммә уны йорттан сығарып өлгөрәләр. Ә ҡыҙыл әтәсте туҡтатып булмай, ут күрше йортҡа, һарай-мунсаға күсә. Көндөң дауыллап тороуы ла ялҡындың тиҙ таралыуына килтерә. Күрше өйҙә йәшәгән 82 йәшлек тыл ветераны Гөлнур Хәлисова был мәлдә өйҙә булмай, ҡайтыуына ғүмер буйы йыйған мөлкәтенән көл-күмер генә тороп ҡала.


Санитар нормаларға ярашлы Өфөнөң Дим биҫтәһендә тағы ун балалар баҡсаһы һәм дүрт мәктәп етмәй - Bash.News\nСанитар нормаларға ярашлы Өфөнөң Дим биҫтәһендә тағы ун балалар баҡсаһы һәм дүрт мәктәп етмәй https://bash.news/news/89091_sanitar_normalara_yarashly_fn_dim_bitend_tay_un_balalar_basay_m_drt_mktp_etmj\n30 ғин 2019, 23:39\nДим биҫтәһендә йәшәгән Ибраһимовтар улдарын алыҫ урынлашҡан балалар баҡсаһына йөрөтә. Байтаҡ ваҡыт йәйәү атларға кәрәк. Ә Асҡарға рәхәтерәк булыр ти, йәш әсә. Йыл аҙағына уларҙың йорто эргәһендә яңы балалар баҡсаһы барлыҡҡа киләсәк.\nЕлена Ибраһимова: “Беҙ Грозненская урамында күптән йәшәйбеҙ. Күршеләрҙән эргәлә генә баҡса төҙөлөүен белеп ҡалдыҡ. Уңайлы буласаҡ”.\nӘле бинаға нигеҙ һалынған.Төҙөүселәр каркас өсөн арматураларҙан ҡоролмалар әҙерләй.\nРинат Ниғмәтуллин, участка бригадиры: “Июнгә тиклем монолитты тамамларбыҙ , тип уйлайым.Артабан кирбес һалыусылар килә”.\nДим районында 13 мәктәпкәсә учреждениела 4 мең 600 сабый тәрбиәләнә. Санитар нормаларға ярашлы, тағы ун баҡса кәрәк. Яңыһына 240 бала йөрөйәсәк. Объект Башҡортостандың 100 йыллығына һалына.\n100 йыллыҡҡа төҙөлөүсе тағы бер мәғариф учреждениеһы - "Яркий" биҫтәһендәге мәктәп. Бер мең уҡыусыға иҫәпләнгән белем усағы былтыр июлдә һалына башланған. Объектта йөҙгә яҡын төҙөүсе эшләй. Әле кирбес һалыу эше бара. Шулай уҡ инженер селтәрҙәре һуҙыла.\nМәктәп өс өлөштән торасаҡ. Береһендә башланғыс, икенсеһенддә өлкән синыфтар белем аласаҡ. Өс спорт залы була. Шулай уҡ янында футбол, волейбол һәм баскетбол майҙандары төҙөлә..\nИрек Усманов, Өфөнөң Дим районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге етәксеһе: “Әле Дим биҫтәһендә 8 мәктәп. 4 мең балаға икенсе сменала уҡырға тура килә. Тағы дүрт яңы белем усағы талап ителә”.\nТөҙөлөш өсөн федераль ҡаҙнанан 800, ә республика бюджетынан мәктәпте йыһазландырыуға 113 миллион һум аҡса бүленгән.


Назир Сабитов | Әбйәлил - Абзелил - Part 79\nЗаписей (929), комментариев (0)\nҮҙенең бер хәҙисендә пәйғәмбәребеҙ: «Шәғбән айының 15-се кисен ғибәҙәт менән үткәрегеҙ, — тип нәсихәт бирә, — көндөҙ ураҙа тотоғоҙ. Был кистә Аллаһы Тәғәлә ҡояш сыҡҡансы донъяға рәхмәт күҙе менән ҡарар һәм: «Тәүбә итеп, гонаһтарын ғәфү итеүемде һораусылар юҡмы? Булһа, гонаһтарын ғәфү итәм. Ризыҡ һорап йөрөгәндәр юҡмы? Булһа, ризыҡ бирәм. Ҡайғы-хәсрәттәргә тарып, сәләмәтлектәре юғалып, яфа сигеп ятҡандар юҡмы? Булһа, тәндәренә тынғылыҡ, ауырыуҙарына шифа бирәм. Ниндәй генә теләктәре бар — һораһындар — бөтә теләктәрен үтәйем», — тиер. Был мөрәжәғәт таңға тиклем дауам итер», — тигән.\nИсламға тиклем үк төрлө халыҡтарҙа был кис — Бәра’әт кисе — гонаһтарҙан арыныу, тәүбә итеү, ураҙа тотоу, мәрхүмдәрҙе хәтергә алыу менән үтә торған була. Ислам дине лә уны ҡәҙерле, изге кисәләрҙең береһе — гонаһтарҙан арыныу кисе булараҡ ҡабул итә. Шәғбан айының 14-нән 15-енә ҡарай был кистә япраҡтарына Ерҙә йәшәгәндәрҙән һәр кемдең исем-шәрифтәре яҙылған тормош ағасы тетрәнеп, япраҡтары ҡойолор ҙа, исемдәре ошо япраҡтарҙа булғандар йыл дауамында фани донъянан күсеп китер. Ә йәшәп ҡалғандарҙың яҙмышы фәрештәләр ихтыярына тапшырылыр йәки бөтә булмыштарҙың, бөтә мәхлүктәрҙең йыйыр ризығы, бәндәләрҙең байлыҡ йәки ярлылыҡ хәлдәре, тормоштағы төрлө дәрәжәләре, был донъяға тыуасаҡ һәм үләсәк бәндәләр — бөтәһе лә был кистә билдәләнеп ҡуйыла, ти.\nтулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nЙома намаҙы хөтбәләре\nЙома намаҙында ике хөтбә уҡылыр. Беренсе хөтбә — фарыз булған хөтбә. Икенсе хөтбә иһә — сөннәттер. Хөтбәне уҡыусы кеше (хатыйб) йома намаҙының элек сөннәтен мөнбәргә яҡын бер ерҙә, мөнбәрҙең ҡаршыһында уҡыр. Уҡып бөтөргәс әкрен генә мөнбәргә сығыр, йөҙө менән йәмәғәткә туп-туры ултырыр. Мәзин икенсе аҙанды әйтер.\nХатыйбтың мөнбәргә сыҡҡанда уҡыясаҡ доғалары тураһында пәйғәмбәребеҙҙән (ғәләйһис-сәләм) килгән риүәйәттәр юҡ. Ләкин хатыйбтың мөңбәргә матур кейем менән сығыуы, һәм мөнбәргә сыҡҡанда ҡайһы бер доғаларҙы уҡыуы урынлы һанала.\nХөтбәлә доғаларҙы уҡыу мәжбүри һаналмай. Хатыйб, бер ниндәй доға уҡымайса ла, бары тик «Бисмилләһ» тип кенә әйтеп мөнбәргә сыға һәм үҙе теләгән доғаларҙы уҡый ала.\nМәзин аҙан әйтеп бөтөрөүгә уҡыласаҡ беренсе хөтбә: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nЛәғнәткә осраған Фирғәүен йәки Ҡөрьән-Кәримдә бәйән ителгән 3000 йыллыҡ мөғжизә.\nБоронғо донъя тарихы менән ҡыҙыҡһыныусылар Мысырҙа үҙен Аллаһ тип иғлан иткән Фирғәүен яҙмышы тураһында беләләрҙер. Ҡөрьән-Кәримдә «Юныс» сүрәһендә был хаҡта махсус мәғлүмәт бар — 3000 йыл элек булып уҙған дәһшәтле ваҡиғаларҙың ауазы булып торған мәғлүмәт... Бөйөк Британиялағы музейҙарҙың береһендә һаҡланған бер дәлил кешеләрҙе тетрәндермәй ҡалмай!!\nЛондондағы мәшһүр Бритиш музейын тамаша ҡылғандарҙы хайран ҡалдыра торған һәм иғтибарҙы йәлеп итеп торған бер күргәҙмә бар. Ул — быяла аҫтында һаҡланған сәждә хәлендәге бер кеше жәсәде (тәне). Шуныһы хайран ҡалдыра: был жәсәд бүлектәге башҡа жәсәдтәрҙән киҫкен айырылып тора: мумияланмаған, дарыуланмаған, шуға күрә бөтөн ағзалары үҙ хәлендә һаҡланған. Хатта жәсәдтең һарғайған сәстәре һәм һаҡалдары ла ап-асыҡ күренә. Жәсәдтәрҙең бер нисә аҙнанан боҙола башлауы — мәғлүм хәҡиҡәт. Әммә нимә ғәжәп: 3000 йыл үтеүгә ҡарамаҫтан, был жәсәд серемәгән, боҙолмаған. Хатта мумияланған жәсәдтәр ҙә мәғлүм ваҡыт үткәс боҙола башлай — быны фән иҫбатлай. Ә был жәсәдтең боҙолмауының сере нимәлә һуң?\nБыл серҙе беҙгә йәнә мөҡәддәс китабыбыҙ — Ҡөрьән-Кәрим аяттары — асып бирә. Шул ыңғайҙан Ҡөрьәнебеҙҙең мөҡәддәс мөғжизә икәне йәнә бер ҡат иҫбатлана.\nБашҡорт ҡашҡалары (Башҡорт, ҡаҙаҡ яуҙарынан бер иҫтәлек. Әхмәтша Солтановтың иҫке ҡулъяҙмаһынан алынды. Ваҡиға 1750 йылдарҙа бара.)\nХәҙерге Тамъян-Ҡатай кантоны Науырҙа ауылы башҡорттарының төп аталары Айбағыш, Көнбағыш исемле ике бер туған булған. Айбағыштан Килдеш исемле атҡыс-мәргән тыуып, заманында уға тиң булмаған. Көнбағыштан Ҡушкилде тыуып, ул да атҡыс булған. Ҡушкилденән Ҡарас исемле бер улан ҡалған. Ҡарас та атаһы һымаҡ, уҡ-һаҙаҡҡа бирелеп, йәштән батырлыҡ, атҡыслыҡ исеме алып, һәр ваҡыт Килдеш батыр менән бергә яу сабып, яу ҡайтарып йөрөгән. Әүәл атҡыстар йыйылышып майҙан тотҡанда Килдеш менән Ҡарастың алдына һис кем сыға алмаған.\nАвтор: Назир Сабитов в Мөнәжәттәр һәм йырҙар, таҡмаҡтар\nСовет осоронда сыҡҡан таҡмаҡтар\nТөртмә һәм шаян йыр-таҡмаҡтар\nАбзыҡайым, атың ҡасҡан, Баҫыу ҡапҡаһын асҡан.\nКисә күңелең бойоҡ ине, Бөгөн күңелең кем асҡан?\nАгроном кабинетта, Күрһәң икән бер йөҙөн.\nКүккә сойоп, болот итеп, Яуҙырһаң икән үҙен.\nАгроном көлә микән, Колхозға килә микән?\nАрыш менән бәрәңгене. Айыра белә микән?\n30-сы йылдарҙағы Сталин режимының ҡәһәрле золомо осоронда Ислам дине әһелдәрен, шул иҫәптән ул заманда халҡыбыҙ өсөн ғалим да, табиб та, тура юлдан алып барыусы ла, аңыбыҙ етмәҫ ысулдар менән беҙҙе ҡурсалаусы ла булған изге әүлиәләрҙе лә ҡырыу башҡорт өсөн ҙур фажиғә булды. Был фажиғәнең ни тиклем тәрәнлеген төшөнөр көндәребеҙ алда әле. Уларҙың ысын мәғәнәһендә бөйөк кешеләр булғанлығын, Аллаға шөкөр, ана шул ҡанлы йылдар осорон мөғжизә менән имен-аман үтә алған бик һирәктәренең тормошо миҫалында күрә алабыҙ. Шуныһы үкенесле, ынйы бөртөктәреләй сүпләп, һәр береһен ҡәҙерләп кенә тарихыбыҙға алтын хәрефтәр менән яҙып, энциклопедиябыҙға теркәп ҡуйыу эшен дәүләт кимәлендә ойоштороп, улан-ейәндәребеҙгә улар хаҡында ғорурланып һөйләй торған урынға, беҙ был донъяның бөтмәҫ ваҡ-төйәк мәшәҡәттәре менән көн үткәрәбеҙ, ә башҡа милләттәр тик ятмай, данлы тарихыбыҙҙы урлай, шәхестәребеҙҙе үҙләштерә. Шәмиғол хәлфә менән дә ҡыҙыҡһынып, йәһәннәм аръяғындағы американдар бынан 5-6 йыл элек үк килеп, әүлиәнең ейәнен күреп, ҡәберен фото һәм видеоға төшөрөп китә. Кемдәр улар, уның тураһында ҡайҙан белгәндәр? Бер кем дә, бер нәмә лә әйтә алманы. Ниәттәре изге булғандыр, тип ышанайыҡ.\nӘбйәлил, Баймаҡ изгеләре\nХөсәйен әүлиәгә халыҡ элек-электән күп йөрөгән. Совет власы заманында ла юл өҙөлмәгән. Әүлиәнең хикмәтле һуҡмағы булған. “Ауҡа йылғаға төшкәнен – тәһәрәт алырға, ә өҫкә менгәнен – намаҙ уҡырға барған һуҡмағы”, тип аңлаталар ине. Ул һуҡмаҡ яҙлы-көҙлө ныҡ беленә. Тирә-йүндәге үләндәр һарғайһа ла, һуҡмаҡ юлындағы үләндәр йәшел көйө ҡала. Шунан, тирә-яҡта ҡылған үҫә, ә һуҡмаҡ тирәләй генә еләк япраҡтары.\nЭлек тапма ауырыуы ныҡ көслө ине бит. Әүлиә зыяратына килеп, аят-доғалар уҡып, Хоҙайҙан һорап, шул ауырыуҙарҙан ҡотолғандар. Шуларҙың араһында минең әсәйем дә бар. Хөсәйен ауылына барып етмәҫ элек тау битләүендә, юлдан йөҙ-йөҙ илле метр тирәһе ерҙә ул әүлиә ҡәбере.\nМәхмүттән Ҡалмаҡ ауылына барған осонда, Түбә башында ике әүлиә ҡәбере бар. Бер йәй ныҡ ҡоролоҡ булғас, кемдер: “Әүлиә зыяраты аяҡ аҫтында тапалып ята. Кәртәләгеҙ”, – ти. Кәртәләп ҡуялар, шунан ямғыр яуҙы, тиҙәр.\nАлтындан баһалы, ожмах ниғмәттәренән ҡәҙерле булған нәмә-тәрбиәле балалыр. Ата үә әсә өсөн тәрбиәле бала дәрәжәһендә олуғ байлыҡ һис булмаҫ. Тәрбиәле бала донъяла йәнгә үә әхирәттә йөҙгә аҡлыҡ килтерер. Тәрбиәле бала донъя байлығына ла бирелмәҫ,үә бер мәмләкәт батшалығы менән дә алмаштырылмаҫ; уны һәр кем яратыр үә маҡтап һөйләр, ниндәй йомош һораһа ла, бирерҙәр. Тәрбиәһеҙ баланы бер кеше лә яратмаҫ, йомош бирмәҫтәр, бәлки хурларҙар үә кәмһетерҙәр. Тәбиәле бала бөтмәҫ үә төкәнмәҫ хазина булһа ла, тәрбиәле булмаҡ та бик еңелдер. Тәрбиәле бала булырға һәр баланың ҡулынан килер, көсө етер. ,,Атам-әсәм шатланһын, кешеләр миңә рәхмәт әйтеп, мине яратһындар һәм мине үрнәк итеп һөйләһендәр,”-тигән балаларҙың барыһы ла тәрбиәле бала була алырҙар. Тәрбиәле бала бик билгеле булыр. Эшләгән эштәре тәрбиәһен күрһәтеп, белдереп торор. Тәрбиәле балаларҙың ни рәүешле булғандарын ошо урында һеҙгә белдерәбеҙ, уҡып аңларһығыҙ һәм рәхәтләнеп, үә күңелләнеп, тәрбиәле балаларҙың ғәҙәттәре менән ғәҙәтләнерһегеҙ. Тәрбиәле балаларҙың ғәҙәт үә холоҡтары ошо рәүештә булыр: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nҺеҙҙең иғтибарға Ишғәли Нурғәлиев яҙған “Ҡарабаш турғай” яҙмышнәмә әҫәренән өҙөк\nИманым — үҙем!\nҠөрьәндер — һүҙем!\nМинең уйлауымса, һәр сабыйҙың иң ышаныслы, иң яҡын кешеһе була. Минең дә балалыҡ йылдарымда шундай шәхес өләсәйем булғандыр. Юҡ, өләсәй татлы телле лә, йомарт та түгел ине, шулай ҙа сабый сағымда уҡ аңлағанмын, күрәһең: өләсәй булмаһа, минең өсөн яҡты донъяның ишеге ябылырға торалыр кеүек... Һәм ғүмерем буйына ҡолағым төбөндә уның һүҙҙәрен ишетеп йәшәйем. Мин белгәндә олатай исем өсөн генә ғаилә башлығы ине. Әлбиттә, ваҡытыңда бөтә йорт хужалығы уның ҡаты ҡулдарында була. Әммә бер һыйыр ғына ҡалғас, йорт дилбегәһе өләсәй ҡулына күсә. Бар мөлкәтен колхозға биргән өсөн өләсәй олатайҙы үҙенең беренсе дошманы итеп күрҙе, уға аҡланыу өсөн һүҙ ҡатырға ла ирек бирмәне.\nСуфыйҙар хаҡында мәғлүмәтте филология фәндәре докторы Мирас Иҙелбаевтың “Боронғо һәм урта быуаттар көнсығыш суфыйсылығы һәм башҡорт ерлеге” тип аталған ошо эшенән уҡып танышығыҙ.\nБоронғо һәм урта быуаттар көнсығыш суфыйсылығы һәм башҡорт ерлеге\nБоронғо, урта быуаттар дөйөм төрки әҙәбиәтенең бер йүнәлеше суфыйсылыҡ донъяһы һәм тәғлимәте менән тығыҙ бәйле. Суфыйсылыҡ (тасаууыф) — боронғо күренеш, ул ислам дине менән бер үк дәүерҙә тиерлек барлыҡҡа килгән, шуға күрәлер ҙә мосолман донъяһына Яҡын Көнсығыштан тарала башлаған. Суфыйсылыҡтың әҙәбиәткә мөнәсәбәтен аныҡ күҙ алдына баҫтырыу өсөн уның асылына төшөнөргә кәрәк. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n« Сюда 1 ... 77 78 79 80 81 ... 93 Туда »\nПдф (pdf) китаптар (36)\nҒибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр (62)\nҺорауҙар һәм яуаптар (16)\nНисек ураҙа тоторға? - 19 453 views\nСАЙТТЫҢ ЙӨКМӘТКЕҺЕ - 12 383 views\nнамаҙ ваҡыты, июнь—июль айына: - 11 812 views\nМөжәүир хәҙрәт доғаһы - 8 626 views\nДоғалар - 8 350 views\nДоға. Аманат итеп ҡалдырам - 7 872 views\nНамаҙ уҡыу тәртибе - 7 732 views\nҠөръән уҡыу тәртибе - 7 031 views\nТаҡмаҡтар - 6 636 views\nТәрәуих намаҙы - 6 441 views\nУраҙаға ниәт һәм уның боҙолоу сәбәптәре - 5 871 views\nТәһәрәт алыу тәртибе - 5 669 views\nҠорбан салыу тәртибе - 5 668 views\nКОНТАКТЫ - 5 528 views\nАллаһ Тәғәләнен араҡы эсеүселәргә язаһы - 5 405 views\nЙәсин - 5 062 views\nНамаҙ - 4 923 views\nАВТОР ТУРАҺЫНДА - 4 895 views\nБалалар һәм бүреләр Бөрйәндә - 4 819 views\nҺынамыштар, ышаныуҙар - 4 780 views\nҠәҙер кисе - 4 764 views\nЙәсин - 4 746 views\nСАЙТҠА ЯРҘАМ (САҘАҠА) - 4 634 views\nФитыр саҙаҡаһы - 4 514 views\nӨйгә (нигеҙгә) мәжлестә доға ҡылыу - 4 461 views\nОБ АВТОРЕ - 4 255 views\nПәйғәмбәребеҙ доғаларынан - 4 198 views\nМөнәжәттәр - 4 114 views\nФәхретдинов Ризаитдин. Нәсихәттәр - 4 093 views\nРәжәб айы - 4 082 views\n«Йәсин» сүрәсенең фазыйләттәре - 4 043 views\nСират күпере - 4 040 views\nИслам и башкиры - 4 029 views\nҠәберҙәге ҡаты һорау - 4 012 views\nМәрхүм (үлгән) кешегә ғәмәлебеҙ - 3 974 views\nкәләш алам - 3 957 views\nАуыҙ асыу доғаһы - 3 814 views\nФатиха - 3 781 views\nВетеран Ирғәлин Мөждәбә Ғабдулхаҡ улы - 3 715 views\nБашҡорттарҙа Ислам дине йолалары - 3 678 views\nҠорбан - 3 673 views\nМүлк (Тәбәрәк) сүрәһе - 3 652 views\nБәраәт кисәһе намаҙы - 3 636 views\nҒәшүрә көнө - 3 604 views\nТигеҙ ғүмер бирһен Хоҙай - 3 592 views\nАуырығанда уҡыла торған доғалар - 3 590 views\nТамуҡ - 3 552 views\nРамаҙан айы - 3 521 views\nТал Ҡусҡарҙа мәсет асыу тантанаһы. Мэхмэт хәҙрәт - 3 501 views\nӨшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт - 3 481 views\nУраҙа - 3 476 views\nҠатын-ҡыҙҙарҙын намаҙы һәм ураҙаһы - 3 465 views\nҡатын-ҡыҙҙар намаҙы - 3 430 views\nБалалар бүреләргә ҡаршы - 3 427 views\nӘкиәт «Ҡамыр батыр» - 3 418 views\nАҡъял батыр (әкиәт) - 3 404 views\nҠәҙер кисәһе көнө - 3 388 views\nТәһәрәт - 3 359 views\nЙәндең һуңғы әсенеүе - 3 357 views\nҠөръән бағышлау - 3 354 views\nЯулыҡ хаҡында - 3 320 views\nЙәсин сүрәһе тәфсире - 3 283 views\nМөнәжәттәр - 3 279 views\nҠөръән ҡушҡанса йәшәү - 3 267 views\nТәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ - 3 258 views\nҠатын-ҡыҙҙарыбыҙға ҡаты яза! - 3 255 views\nАллаһ Тәғәлә алдында бурысыбыҙ - 3 247 views\nТәсбих тартыу һәм намаҙ - 3 242 views\nДоға ҡылыу тәртибе - 3 185 views\nЯҙмыш — һикәлтәле юл - 3 175 views\nНәҙер ҡорбаны - 3 152 views\nдеревня Таштимерово - 3 148 views\nҠәберҙәге тормош - 3 142 views\nДоға - 3 131 views\nӨс хат - 3 098 views\nМәүлид кисәһенең өҫтөнлөктәре - 3 095 views\nЙома мөнәжәте - 3 093 views\nХәҙистәр - 3 090 views\nКешегә соҡор ҡаҙыма, үҙең төшөрһөң - 3 089 views\nМуллағыҙ указноймы? - 3 076 views\nАзан - 3 047 views\nБашҡортса әкиәт «Ҡараса батыр» - 3 044 views\nШәүүәл айы - 3 004 views\nКолхоз деревни Таштимерово - 2 991 views\nРамаҙан аҙағы һәм Ҡәҙер кисе - 2 983 views\nБәра’әт кисе - 2 950 views\nМәйетте йыуыу һәм кәфенләү - 2 938 views\nДоғалар һәм кеше тормошо - 2 907 views\nҠорбан малы - 2 902 views\nСуфыйҙар хаҡында - 2 894 views\nПәйғәмбәребеҙ ауырыуҙар хаҡында - 2 876 views\nУраҙа һәм һаулыҡ - 2 876 views\nТаҡмаҡтар - 2 874 views\nТәһлил - 2 860 views\nВәғәҙ һөйләү тәртибе - 2 849 views\nМөнәжәттәр (Көйлө мөнәжәттәр) - 2 832 views\nСалауат (маҡтау) - 2 829 views\nТәрәуих намаҙын уҡыуҙың хасийәттәре - 2 813 views\nЗыяратта өмә - 2 782 views\nТәҡдир үә ризыҡ - 2 720 views\n«Бисмилләһи» хикмәте - 2 702 views\n«Доға и Хәбиб» - 2 688 views\nШәмиғол хәлфә - 2 679 views\nАш-һыу мәжлестәрендә - 2 655 views\nМөжәүир хәҙрәттең мөғжизәләре - 2 648 views\nБалаға ҡорбан - 2 644 views\nМәрхүмдәр өсөн доға-истиғфар - 2 636 views\nРизаитдин Фәхретдинов нәсихәттәре - 2 630 views\nДоға ҡылыу әҙәбе - 2 622 views\nӘйтер һүҙем бар, Төштәр - 2 609 views\nРәхмәт ауылы - 2 605 views\nҠәберҙән ҡубарылыу - 2 589 views\nБуҙа - 2 588 views\nУраҙа ниәте - 2 588 views\nСөннәт ғәмәлдәр - 2 585 views\nБәраәт кисе - 2 583 views\nҒибрәтле һабаҡтар - 2 581 views\nКем ул Иблис? - 2 576 views\nБәраәт кисәһе - 2 573 views\nҠөрйән уҡыусылар ярышы — Тупаҡ ауылы - 2 518 views\nӘбйәлил районы, Яҡтыкүл ял итеү зонаһы - 2 510 views\nӘйтер һүҙем бар, Тере тамсы (Әсхәл Әхмәт-Хужа) - 2 494 views\nӘйтер һүҙем бар, Башҡортома - 2 487 views\nУраҙа айының фазиләттәре - 2 485 views\n«Орнамент» Әбйәлил, Ишкилде ауылы оҫталары күреп үрә - 2 479 views\nҠөрйән викторинаһы - 2 470 views\nЙома намаҙы хөтбәләре - 2 447 views\nгармунсы дуҫ, нәфис фильм - 2 413 views\nИшкилде ауылында мәсет асыу байрамы - 2 385 views\nҒәйет алдынан - 2 383 views\nХәҙистәрҙә ахырызаман билдәләре - 2 382 views\nАҡ ҡарсыға (Яйыҡ) - 2 364 views\nТәһәжжүд намаҙы - 2 362 views\nҠорбан байрамы 24 сентябрь 2015 йыл - 2 354 views\nҒәйет көнөнең сауаплы ғәмәлдәре - 2 352 views\nӘкиәт «Боғар хан улдары» - 2 350 views\nАрғаяш башҡорттары тарихынан - 2 350 views\nМусульмане Абзелиловского района в Магнитогорске - 2 343 views\nБашҡорт алтыны - 2 327 views\nМечеть деревни Таштимерово - 2 314 views\nУҡы һин намаҙынды - 2 314 views\nнәфис фильм Етегән - 2 309 views\nМөхәммәтәнүәр әүлиә - 2 303 views\nМөнәжәт - 2 302 views\nҠаһым түрә - 2 300 views\nҺөйәнтөҙ фәжиғәһе - 2 299 views\nБашҡорттар - 2 298 views\nБалаҡарға - 2 298 views\nНамаҙҙағы хаталарҙы төҙәтеү - 2 296 views\nРабиғүл әүүәл һәм мәүлид - 2 293 views\nКүҙҙәрҙе дауалау - 2 293 views\n28 май — пограничниктәр көнө - 2 290 views\nЕр һәм йыр улы - 2 286 views\nСура 114, Ан-Нас (Люди), Ән-Нәс сүрәһе (Кешеләр) - 2 279 views\nӘйтер һүҙем бар, Хафаланыу - 2 276 views\nМәрхүмдәргә ҡылынған әжер-сауап - 2 271 views\nҠатындың иренә ҡарата бурыстары - 2 266 views\nРамаҙан айының фазиләттәре - 2 256 views\nӘбйәлилдә, Озерный ауылында яңы мәсет - 2 240 views\nЗәйнулла ишан шәжәрәһе - 2 238 views\nЗәкәт бирҙеңме? - 2 234 views\nТәүбә намаҙы - 2 232 views\nЭттәргә һәм йыртҡыс хайуандарға ҡаршы доғалар - 2 220 views\nҠарас сәсән - 2 215 views\nЗәйнулла ишан һәм үәххабиттәр - 2 211 views\nБәрәкәт теләү доғаһы - 2 202 views\nӘкиәт «Арпа батыр» - 2 194 views\nӨләсәй - 2 191 views\nИстихәрә намаҙы - 2 190 views\nЯҡты донъянан бер ҙә туйманым - 2 175 views\nҒәшүрә көнө намаҙы - 2 173 views\nШөкөр итеү - 2 166 views\nӘбйәлил сәсәне - 2 165 views\nҠорбан ғәйете вәғәзе - 2 164 views\nҒөсөл - 2 144 views\n«Әл-Ҡадр» сүрәһе - 2 126 views\nИфтар - 2 121 views\nИншаъ Аллаһ (Аллаһ теләһә) - 2 119 views\nТаштимер ауылы - 2 117 views\nСәхәр ашау - 2 110 views\nӘкиәт «Ҡаһарман батыр» - 2 110 views\n“Әғүүҙү бисмиллә” — нең фәзыләте - 2 101 views\nАуырыу кешенең намаҙы - 2 100 views\nШәүүәл айы ураҙаһы - 2 097 views\nОткрытие мечети в деревне Абзелилово - 2 094 views\nӘкиәт «Алтын сабаҡ» - 2 088 views\nТәһәрәттең фаҙыйләттәре - 2 086 views\nӘкиәт «Батыр һалдат» - 2 085 views\nПәйғәмбәребеҙ мөғжизәләренән - 2 081 views\nБашҡорт - 2 063 views\nИманлы халыҡ – киләсәкле - 2 061 views\nМөхәммәд ғәләйһиссәләм юлы - 2 056 views\nУраҙа — Ҡөрьән айы - 2 055 views\n“Намаҙ” мөнәжәте - 2 045 views\nӘбйәлил, Баймаҡ изгеләре - 2 045 views\nУҙған ғүмер - 2 033 views\nМосолмандарҙын осрашыуы һәм сәләмләшеүе - 2 024 views\nБелем - 2 004 views\nТәрбиәле бала - 1 964 views\nӘбйәлил районында — грэпплинг - 1 941 views


Генераль килешеү буйынса һатылған автомобилдәргә бәйле мутлашыуҙар күбәйә | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 14539\n07 сентября 2015 — 15:08\nГенераль килешеү буйынса һатылған автомобилдәргә бәйле мутлашыуҙар күбәйә\nКүп осраҡта машинаны һатып алыусы уны үҙ иҫәбенә күсермәй, һөҙөмтәлә фото һәм видеокамералар аша теркәлгән штрафтар элекке хужаһына килә. Ишембай ҡалаһында йәшәүсе Оксана Иванова ла күптән һатылған автомобиле өсөн 44 мең һумлыҡ штраф квитанцияларын алған. Үҙе юғары кваллификациялы юрист булып та мәсьәләнең осона сыға алмағас ул Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһына мөрәжәғәт итә. Оксана тимер аты менән аварияға эләккәндән һуң уны килешеү буйынса һатып ебәрә. Хәйер документ маҙаһы менән Өфөгә барырға тура килмәне тип ҡыуанып та ҡуя, әммә бер ни тиклем ваҡыттан уға штрафтар менән хаттар килә башлай. Һатып алыусыларға шылтыратыу һөҙөмтә бирмәй, автомобиль күптән генераль килешеү буйынса икенсе кешеләргә һатылған. Иҫәптән төшөрөү өсөн уға башта йыйылған бөтә сумманы түләргә тура килә, процедура үткәнсе штрафтар тағы артып 44 мең һумға барып етә. Бөтә проблема 3 йыл элек ғәмәлгә ингән транспортты теркәүҙең ябайлаштырылған системаһында һәм халыҡтың яуапһыҙ ҡарашыда тиҙәр юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге инспекцияһында. Килешеү буйынса һатып алынған автомобиль дөйөм базаға инмәй. Яңы хужа транспортты иҫәпкә ҡуймаһа бөтә штраф һәм һалымдар автомобиль кемдең исемендә, шуға килә. Оксананың һатылған автомобиле әле кемдең ҡулында икәне һаман дә билдәһеҙ, уны хатта полиция ла таба алмай, ә бына штрафтар килеүен дауам итә. автомобиль һатыу-һатып алыуҙың ябайлаштырылған системаһы илдә 3 йыл тирәһе эшләп килә, был ваҡыт эсендә закондың камилһәҙләғә менән файҙаланыусылар бермә артҡан. Күңелһеҙ хәлгә ҡалмаҫ өсөн белгестәр транспортты теркәү процедураһын элеккесә башҡарырға кәңәш итә.\nМәктәптәрҙә COVID-19 менән ауырыу осраҡтары арта\n«Спутник М» вакцинаһын килтереү көтөлә\nСтудент көнөндә күмәк саралар үткәрелмәй\nӨфө мәктәптәрендә йәнә эвакуация\nХәйерле иртә, Республика! - 24.01.22 Рәсәйҙәге яңы ҡанундар\nБиатлонисты из Башкирии в составе российской сборной заняли 2-е место на этапе Кубка мира в Италии\n6:2! В Уфе победой завершился матч ХК «Толпар» против «Кузнецких Медведей»\n«24 мәктәптә 36 класс өйҙән уҡыуға күсерелде, — тип билдәләне ведомство вәкиле. — Сирлеләрҙең күбеһе Өфөлә. Роспотребнадзор менән эшләйбеҙ һәм балаларҙы өйҙән уҡыуға күсерәбеҙ. Балалар баҡсаларына килгәндә, хәл тыныс». Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һүҙҙәренсә, республика халҡына үҫмерҙәрҙе...\nМилли иммунобиология компанияһы («Нацимбио») республикабыҙға вакцинаны оҙатҡан, әле ул юлда. «Бөгөн-иртәгә уны алырбыҙ, тип көтәбеҙ», — тине Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры. Максим Забелин белдереүенсә, 24 ғинуарға республикала 2 311 857 кеше вакцинаның тәүге, 2 170 837-һе икенсе...\nБашҡортостанда быйыл 25 ғинуарҙа Студенттар көнө уңайынан күмәк кеше ҡатнашҡан саралар уҙғарылмай. Барыһына коронавирусла инфекцияға бәйле хәл сәбәпсе. «Коронавирус инфекцияһына бәйле хәлдең ҡатмарлы булыуын иҫәпкә алып, беҙ күмәк саралар ойошторорға ярамай тигән ҡарар ҡабул иттек....\n“Сценарий” үткән йыл аҙағында теркәлгән осраҡтарҙы ҡабатлай. Хәүефле хәбәрҙе Өфө үҙәгендәге мәктәптәр ҙә, Черниковка биҫтәһендәгеләр ҙә алған. Ғәҙәттә тыш ваҡиға урындарында кинологтар эшләй, бүлмәләр эттәр ярҙамында тикшерелә. Балалар һәм ололаррезерв бүлмәләргә күсерелгән. Билдәһеҙ кеше йәнә...


Илен һөймәҫ кенә телен һөймәҫ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Илен һөймәҫ кенә телен һөймәҫ\nУчалы районы мәктәптәрендә Халыҡ-ара туған тел көнөн тантаналы билдәләү матур йолаға әүерелгән. Илсе мәктәбендә тел һағында торған матбуғат хеҙмәткәрҙәре – яҡташ журналистар, телевидение хеҙмәткәрҙәре, Ҡунаҡбай мәктәбендә туған телебеҙҙе фәнни нигеҙҙә өйрәнеүгә күп көс һалған телсе-ғалимдарыбыҙ, Мулдаҡай мәктәбендә сәнғәт әһелдәре, Наурыҙ мәктәбендә тел уҡытыусылары династиялары менән осрашыуҙар был сараларҙа ҡатнашҡан һәр кемдең күңелендә яҡты хәтирәләр ҡалдырҙы.\nБыйылғы уҡыу йылында Халыҡ-ара туған тел көнө күренекле яҡташыбыҙ, ғалим-фольклорсы Марат Минһажетдиновтың 85 йыллығына арналды. Хөрмәтле яҡташыбыҙҙың исемен мәңгеләштереп, Учалы районында Минһажетдинов исемендәге премия булдырылған, ҡаланың яңы урамдарының береһе лә уның исемен йөрөтә.\nБайрамда уҡыусылар араһында “М. Минһажетдиновтың тормошон, хеҙмәт юлын иң яҡшы белгән уҡыусы” тип аталған викторина еңеүселәре асыҡланды. “М. Минһажетдинов уҡыуҙары” конкурсының еңеүселәре сығыш яһап, күренекле шәхесебеҙҙең хеҙмәт юлына байҡау яһаны. Туғандары ғалимдың шәжәрәһе менән таныштырҙы. Күренекле яҡташыбыҙҙың уҡыусыларының береһе – филология фәндәре кандидаты Рәүеф Шаһиев Марат Хәләф улының тормошона һәм хеҙмәттәренә арналған китаптар менән таныштырҙы.\nУчалы ауылы башҡорт гимназияһының “Бөҙрәкәй” өлгөлө балалар театры “Мәүзиә инәй әкиәттәре” циклынан өҙөктәр сәхнәләштереп күрһәтте. Озерный урта мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы З. Ғибаҙуллинаның ҡыҙы Руфина менән әйтеше туған телебеҙҙең быуындан быуынға күсә барған ҡиммәтле хазинабыҙ булыуын тағы бер тапҡыр иҫбатланы. “Йөрәк һүҙе” республика шиғри конкурсында еңеүселәр – йәш шағир Фәнил Бүләков менән уның ҡыҙы Иманғол урта мәктәбенең 4-се класс уҡыусыһы Азалинаның сығышы тыңлаусыларҙың йөрәгенә үтеп инде.\nБөгөнгө ҡатмарлы заманда ошондай туған тел байрамдары, һәр баланың күңелендә туғанлыҡ хисен нығытып, тамырҙарын барлап үҫергә йүнәлеш бирә.\nАвтор: Зилә ШӘРӘФЕТДИНОВА М. Минһажетдинов исемендәге премия лауреаты Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы


Атайыбыҙ — таянысыбыҙ\n13 Апрель , 15:51\nҠәҙерле атайыбыҙ Фидай Вәлиәхмәт улы Исхаҡов 1929 йылдың 2 мартында Ғафури районы Ҡауарҙы ауылында донъяға килә\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында бөтә ауырлыҡтарҙы еңеп сыҡҡан балалар — тыл ветерандары үкенескә ҡаршы бик һирәгәйә бара. Аллаға шөкөр, бәхеткә атайыбыҙ иҫән-һау, беҙҙең янда. Ошо матур, яҡты, тыныс көндәр өсөн, рәхмәт атай!\nҠәҙерле атайыбыҙ Фидай Вәлиәхмәт улы Исхаҡов 1929 йылдың 2 мартында Ғафури районы Ҡауарҙы ауылында донъяға килә. Ғаиләлә иң өлкәне булараҡ йорт эштәрен башҡарыу кесе йәштән үк уның иңенә төшә. Алты ғына йәшендә әсәйһеҙ тороп ҡала. Атаһы Герман, аҙаҡ Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Исхаковтарҙың етем ҡалған ике улдарын (атайымдың энеһе булған) ярай әле еңгәләре үҙ ҡанаты аҫтына ала. Донъялар етешһеҙ булһа ла малайҙарға ел-ямғыр тейҙермәй аяҡҡа баҫтыра. Яҡын кешебеҙҙең бала һәм үҫмер сағы илебеҙ кисергән михнәтле ваҡиғалар менән бергә үрелә.\nҠулдарына ҡорал тота алырҙай ир-егеттәр һуғышҡа китеп бөткәс, тылдағы бөтә ауыр эште ҡатын-ҡыҙҙар, ҡарт-ҡоролар һәм бала-саға атҡара. Күпме михнәт, мохтажлыҡ, хәсрәттәр кисереп, күп ҡорбандар менән Бөйөк Еңеү көнөн яҡынайтыуға ҙур өлөш индереүсе улар. Онотолоп уйнар, ғәмһеҙ бала саҡтарында үҙ иңендә иҫ киткес ауырлыҡтар күтәргән атайыбыҙ иртәнән кискә тиклем колхоз эшенәнә егелә. Ул бесән дә әҙерләй, утынын да ҡырҡа, башҡа хужалыҡ мәшәҡәттәренә лә өлгөрә.\nКүрше Архангел районы Убалар ауылында урман хужалығы асылғас, шунда саҡырыла. Һис бер ваҡытта ла зарланып тормаҫ, егәрле ир-уҙаман үҙ вазифаһына һәр ваҡыт үтә яуаплы ҡараны һәм гел алдынғылар рәтендә йөрөнө. Фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн бихисап Маҡтау ҡаҡыҙҙары, миҙалдары быға дәлил. Ҡышҡы ыжғыр бурандарҙа, сатлама һыуыҡтарҙа урман бысырға йөрөгәндәрен хәтерләп, ул былай ти:\n— Башта землянкала йәшәнек. Ул ваҡыттарҙа ҡыш та һыуыҡ, ҡар ҙа күп ине. Өҫтә бишмәт, киндер ыштан, сабата.Тәүҙә ағас төбөн көрәйбеҙ һуңынан ҡул бысҡыһы менән ҡырҡабыҙ, “Бөтәһе лә фронт өсөн, бөтәһе лә еңеү өсөн!”, тигән ялҡынлы лозунг аҫтында эшләнек беҙ. Ысын күңелдән Еңеүгә өмөт бағланыҡ, ышандыҡ. Йөрәктә уйылып ҡалған юғалтыуҙар, көс етмәҫлек ауыр хеҙмәт, аслыҡ һәм яланғаслыҡ – быларҙың барыһында онотоу мөмкин түгел. Иң мөһиме ерҙә тыныслыҡ булһын, табындарҙан ризыҡ өҙөлмәһен. Үткәндәрҙе, тарихты онотмағыҙ,улар һеҙгә һәр саҡ фәһем булып торһон!, — тип йыш хәтерләп ала ул алыҫта ҡалған дәшһәтле йылдарҙы.\nТормош иптәше итеп ул Ҡырмыҫҡалы районы һылыуы Сәбилә Нуретдин ҡыҙын һайлай. Ул ваҡыттағы йола буйынса ауылға ҡунаҡҡа килгән әсәйебеҙҙе атайыбыҙ урлап алып ҡайта. Ҡәҙерлеләребеҙ бик матур ғүмер кисерҙе. Беҙгә — ете балаға юғары белем, лайыҡлы тәрбиә бирҙеләр. Шуға уларға сикһеҙ рәхмәтлебеҙ.\n94 йәшлек тыл ветераны Фидай Вәлиәхмәт улы ауылыбыҙҙың иң өлкән, абруйлы кешеһе! Бөгөнгө көндә лә һынатмай, башҡаларға үрнәк күрһәтеп йәшәргә тырыша. Беҙгә яҡшы өлгө, терәк булып, өгөт-нәсихәттәрен, кәңәштәрен биреп матур итеп донъя көтә. Киләсәктә ҡәҙерле атайыбыҙға балалар, ейән-ейәнсәрҙәр шатлығы, бәхетле көндәр, рух ныҡлығы, сәләмәтлек, оҙон ғүмер насип булһын.


Башҡалала ял майҙансыҡтары яңыртыла | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЙәй – төҙөлөштәр һәм биләмәләрҙе матурлыу мәле. Пандемия ваҡытында ла Өфөлә парктарҙы, скверҙарҙы реконструкциялайҙар. Башҡалала буласаҡ матур урындар тураһында киләһе сюжетта.\n86 йәштә булыуына ҡармаҫтан Фауҡинур Шәрипова һәр йыл һайын йәшәгән йортоноң алдын матурлай. Үҙем көрәк тота алғансы, үҫентеләрҙе ултыртасаҡмын, ти ул. Әле биләмә хуш еҫле сәскәләргә күмелеп ултыра, ағастары ла бар.\nӘ был ишек алды ҡырмыҫҡа иләүен хәтерләтә. Комунналь хеҙмәттәр махсус техника ярҙамында Черниковка биҫтәһендәге йорттарҙың биләмәһен тәртипкә килтерә. “Башҡорт ихаталары” программаһы сиктәрендә бында оҙаҡламай фонарҙар, эскәмйәләр барлыҡҡа киләсәк, юлға асфальт та һалына. Иң мөһиме – урындағы халыҡ күптән көтөп алған балалар майҙансығы ла\nПандемия сәбәпле эштәр һуңғараҡ башланған, әммә ваҡытында тамамларға вәғәҙәләйҙәр. Өфөлә йәмғеһе ошондай 35 объектты тапшырырға планлаштыралар.\n“Беренсе май” паркында ла реконструкция эштәре тулы ҡеүәттә бара. Өфөлөләрҙең яратҡан ял урынын 30 йыл эсендә бер-нисә тапҡыр төҙөклөндөргәндәр. Әммә был тиклем ҙур үҙгәрештәрҙе кисергән юҡ ине. Эшселәр иҫке уйын майҙансыҡтарын алмаштыра, аллеяларға яңы ағастар ултырта. Парктағы күлде лә таҙартҡандар, уның тирәләй амфитеатр буласаҡ. Ҡараңғыла яҡты булһын өсөн фонарҙар урынлаштыралар. Әйткәндәй, парктың көньяҡ өлөшө ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн асыҡ.\nРеконструкция эштәрен йыл аҙағына тамамларға планлаштыралар. Иң мөһиме – аҙаҡ уны тәртиптә тотоу. Төбәк башылғы Радий Хәбиров әйтеүе буйынса, пандемия осоронда ла ҡаланың парктары, скверҙары таҙа булырға тейеш. Шәмбе өмөләре ғәҙәттәгесә уҙғарыласаҡ. Тик санитария нормаларын һәм хәүефһеҙлек сараларын үтәү мөһим.


Аҡыллы видеокүҙәтеүҙең системаһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n27 февраля 2020 — 14:01 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә интеллектуаль видеокүҙәтеү системаһы ойошторола. Был турала Хөкүмәттә беренсе тапҡыр үткән “цифралы сәғәт” кәңәшмәһендә хәбәр ителде. Республика башлығы Радий Хәбиров әйтеүенсә, цифралы иҡтисадты үҫтереү өсөн бөтә административ ресурстарҙы берләштерергә кәрәк. Күптән түгел Башҡортостан башлығы Мәғлүмәт-коммуникация технологиялары үҙәгендә булды һәм кешеләрҙе йөҙөнән танып белеүсе аҡыллы камераларҙың эше менән танышты. Әлегә Өфөлә уларҙың һаны меңдән ашыу, йыл аҙағына тиклем тағы ла ике меңгә артыр, тип көтөлә. Уларҙың күбеһе “Башҡорт ихаталарында” һәм “аҡыллы” туҡталыштарҙа урынлаштырылған.\nДәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин әйтеүенсә, төп проблема — бәйләнеш каналдарын ҡуртымға алыу сығымдары. Шуға ул үҙаллы магистраль төҙөргә һәм интеллектуаль күҙәтеү системаһын ҡала хакимиәте балансына күсерергә тәҡдим итте.


Презентация для самообразования по башкирскому языку\nИнфоурок / Другое / Презентации / Презентация для самообразования по башкирскому языку\n«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә яңы технологияларҙы ҡулланыу»\n. АКТУАЛЛЕГЕ - уҡыусыларҙы тормош менән таныштырып, унда үҙ урынын табырға өйрәтеү; - һәр көн һайын арта барған фәнни мәғлүмәтте еткереү; -әҙәбиәт һәм сәнғәтебеҙ үҫеше аша уҡыусыларҙың танып белеү һәләтлектәрен үҫтереү.\nМАҠСАТЫ -башҡорт теленә һөйөү тәрбиәләү; -дәрестәрҙе ылыҡтырғыс, юғары сифатлы итеп үткәреү; -уҡыусыларҙың ҡыҙыҡһыныуын арттырыу.\nИКЕ ЭТАПТЫ ҮҘ ЭСЕНӘ АЛА -Төп этапта башҡорт телендә уҡырға һәм яҙырға, аралашырға өйрәтеү, баланың шәхесен төрлө яҡлап үҫтереү, ижади һәләттәрен асыу. - Аҙаҡҡы этапта башҡорт телен тәрәнерәк өйрәнеү, киләсәктә олимпиадаларҙа юғары һөҙөмтәләргә ирешеү, рухи яҡтан бай, әхлаҡлы граждандар тәрбиәләү.\nБЫЛ ШАРТТАРҘЫ ҮТӘҮ ӨСӨН ИҢ ТӨП ПРОБЛЕМАЛАР -ата-әсәләрҙең башҡорт теленә етди ҡарамауы; -балаларыбыҙҙың үҙ телендә һөйләшмәүе; - ҡайһыларҙың үҙ телендә һөйләшергә белеп тә, оялыуы; - телмәр компетентлығының һүлпән булыуы.\nЗАМАНСА ТЕХНОЛОГИЯЛАР НИНДӘЙ МӨМКИНСЕЛЕКТӘР БИРӘ? 1.Уҡытыусыға таҡтаға яҙып тороуҙың кәрәге юҡ. 2. Тема аңлатыуға ваҡыттың күберәк ҡалыуы. 3. Дәрестәр сағыуыраҡ, ҡыҙығыраҡ, мәғлүмәттең күп булыуы.\nУҠЫУСЫЛАРҒА НИМӘЛӘР БИРӘ? 1 . Балаларҙың иғтибарын үҫтерә. 2 . Ҡыҙыҡһыныу арта. 3. Үҙҙәренең проект эштәрен яҡлауға әҙерлек алып барыла.\nЯҢЫ МАТЕРИАЛ АҢЛАТҠАНДА - яҙыусылар, шағирҙар тураһында фоторәсемдәр, видеофильмдар, видеороликтар ҡарау, - әҙиптәр үҙҙәре уҡыған әҫәрҙәрҙе тыңлау, - әҙәби әҫәр мотивтары буйынса төшөрөлгән спектакль, кинофильмдар күрһәтеү.\n- Бәләкәй текстар менән эш. -Төрлө тестар башҡарыу. -Балаларҙың һөйләү телмәрен үҫтереү мәлендә аудиояҙмалар ҡулланыу.\nI ЭТАП I.Әҙерлек – ойоштороу. - Тикшеренеү өлкәһен билдәләү; - Теманы асыҡлау; - Психологик, педагогик һәм методик әҙәбиәтте барлау; - Педагогтарҙың һәм тәжрибәле уҡытыусыларҙың эш тәжрибәләрен өйрәнеү; - Тикшеренеү эшенең маҡсатын һәм бурыстарын асыҡлау, фараз итеүҙе билдәләү; - Эксперимент үткәреү; - Төп йүнәлештәрҙе билдәләү. - Компьютерҙы, интернетты яҡшы кимәлдә өйрәнеү.\n2.\t- Күнегеүҙәр системаһын туплау; - Дәрестәрҙә заманса технологиялар аша ватансылыҡ тойғоһон тәрбиәләү; - Һөҙөмтәләрҙе асыҡлау өсөн анкета һорауҙары әҙерләү; - Теоретик материалдарҙы туплауҙы дауам итеү.\nII ЭТАП 3.\t- Педагогик тема буйынса мәктәптә асыҡ дәрестәр биреү; - Һөҙөмтәләрҙе асыҡлау өсөн диагностикалар һәм анкета һорауҙарына яуаптар алыу; - Теоретик материалдарҙы туплауҙы дауам итеү; 4.\t- Теоретик һәм практик материалдарҙы бер системаға килтереү; - Күнегеүҙәрҙе камиллаштырыу.\nIII ЭТАП Йомғаҡлау.\nГалимуллина Римма Камиловна\nНомер материала: ДБ-226098\nСочинения на башкирском языке "Пою мою Республику"\nПрезентация по Парикмахерскому делу "Укладка волос"\nПрезентация по Парикмахерскому делу "Строение и функции волос.Средства ухода за волосами.История прически"\nПрезентация по башкирскому языку на тему ,,Гата Сулейманов"\nПрезентация по Парикмахерскому делу "Мелирование на косичку"\nТематический план по татарскому языку 7 класс ( русскоговорящие гр.)


А. Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры 87- се ижад миҙгелен аса - Культурный мир Башкортостана\nА. Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры 87- се ижад миҙгелен аса\nСибай театры театр һөйөүсе тамашасыларға 18, 19, 21 сентябрь көнө "Әүлиә" спектаклен тәҡдим итәсәк. Ә инде 20 сентябрҙә "Театр төнө" үткәрелә.\nСибай театры Лира Яҡшыбаеваның “Мөжәүир хәҙрәт” әҫәре буйынса “Әүлиә” исемле спектакленең әҙерләүе тураһында хәбәр иткәйнек инде. Спектаклде сәхнәгә күренекле режиссер, театрҙың художество етәксеһе Дамир Ғәлимов сығара.\nМөжәүир хәҙрәттең илаһи ҡөҙрәтен, алдан күреү һәләтен,ҡәрәмәттәрен үҙ күҙҙәре менән күреп белеүсе замандаштары уны үҙе иҫән сағында уҡ башҡорттоң бөйөк әүлиәһе тип нарыҡлай. Ул бағымсы булараҡ та, үҙенә мөрәжәғәт итеүсе меңәрләгән кешене һауыҡтырып, фиҙаҡәр хеҙмәте менән халыҡ һөйөүен яҡлай.\nМөжәүир хәҙрәт1876 йылда Баймаҡ районының Манһыр ауылында донъяға килә. Уға ун йәштәр самаһы булғанда ауылға килгән күренекле Зәйнулла ишан уның “өлөшлө” бала булғанын һиҙемләй, шуға күрә уның атаһына был балаға ғилем бирергә кәрәклеген аңғарта. Ғәиләләренең аҡсаһыҙлығы, етешһеҙлеге арҡаһында Мөжәүиргә даны сыҡҡан Троицк мәҙрәсәһендә белем алыу насип булмай, шуға күрә Муллаҡай ауылына юллана. Унда ул данлыҡлы Ғабдулла Сәйеди хәҙрәттең һабаҡтарын ала. Уҡып сыҡҡас, ғүмер буйы тыуған ауылында йәшәй. 1967 йылда 91 йәшендә баҡыйлыҡҡа күсә.\nХалыҡ араһында изге хәҙрәт менән ҡыҙыҡһыныу йылдан-йыл арта. Шуға күрәлер ҙә яҙыусы Лира Яҡшыбаеваның уның тураһында китап сығарыуы, халыҡтың был китапты яратып ҡабул итеүе күренекле шәхесебеҙ Мөжәүир хәҙрәткә мәҙхиә булып яңғыраны. Был китапты йәше-ҡарты, төрлө һөнөр вәкилдәре ҙур ҡыҙыҡһыныу менән уҡып, кешеләр төрлө яҡтарҙан шылтыратып, авторға ҙур рәхмәттәрен еткерә.\nЮғарынан кәрәмәт бирелгән, уйы изгелектә, күңеле яҡшылыҡта булған һайлам зат изгеһе Мөжәүир хәҙрәткә Аллаһы Тәғәләнең барлығын берлеген танымаған дәһриҙәр яла яғып, уны төрмәгә ябалар, яманатын таратып, унан кешеләрҙе биҙҙерергә тырышалар. Әммә уларҙың уйҙары тормошҡа ашмай, бер төркөм хаҡ юлдан, диненән яҙлыҡҡан әҙәмдәрҙең һүҙе-һүҙ булмай. Үҙенең яҡты йөҙө, эскерһеҙлеге, милләт айырмауы, ихласлығы менән меңәрләгән кешеләргә ярҙам ҡулын һуҙыусы яҡташыбыҙ, илаһи көс эйәһе Мөжәүир хәҙрәт халыҡ хәтерендә тик яҡты хәтирәләр ҡалдырып, уның күңелендә мәңге йәшәй.


Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! *\nҺуңғы ваҡыт Рәсәй юристары Ассоциацияһы эшмәкәрлеге тураһында бик күп ишетергә тура килә. 2011 йылда Республикала беренселәрҙән булып Сибай ҡалаһында урындағы бүлек үҙ эшен башлап ебәрә. Быйыл яҙҙан алып уның менән юридик фәндәр кандидаты, енәйәт хоҡуғы һәм процесы кафедраһы мөдире Гүзәл Зиннур ҡыҙы Йәрмөхәмәтова етәкселек итә.\nСибай бүлеге төбәктең тормошонда әүҙем ҡатнаша. Ассоциация хоҡуҡи яҡтан халыҡтың белемен камиллаштырыу йүнәлешендә эшләй. Ҡаланың хоҡуҡ һаҡлау системаһы вәкилдәре, юристар менән берлектә йыш ҡына граждандарҙы ҡабул итеү, юридик ярҙам күрһәтеү ойоштора. Берекмә янында булдырылған йәш юристар Советы ла (етәксеһе С.К.Бадамшин) хоҡуҡи эшмәкәрлек алып бара. Әйткәндәй, был ойошма йәштәргә тәжрибә туплау өсөн яҡшы ерлек булып тора. Бынан тыш, Сибай институтында «Юридик клиника» (етәксеһе Г.З.Баскакова) уңышлы ғына эшләп килә. Улар көн һайын граждандарҙы бушлай ҡабул итеү кабинеты ойошторған. Юридик ярҙамға мохтаж һәр кем бында мөрәжәғәт итә ала.\nСибай юристары берлеге тарафынан йыш ҡына төрлө хәйриә акциялары үткәрелә. Мәҫәлән, «Изге йөрәк» тип аталған мәрхәмәтлек сараһы һөҙөмтәһендә «Ышаныс» балалар приюты тәрбиәләнеүселәренә ҙур ғына байрам ойошторғандар.\nРәсәй юристары Ассоциацияһы Сибай бүлегенең эше ҡалала ғына түгел, республика, хатта Рәсәй кимәлендә лә юғары баһалана. Уҙып барған йыл һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостанда эшләп килгән 35 юридик ойошма араһынан Сибай бүлеге иң яҡшыһы тип табылған. Күптән түгел беҙҙең яҡташтар Өфө ҡалаһында үткән «Йыл юрисы» сараһында ҡатнашып дипломға лайыҡ булды. Еңеүсе булараҡ улар Мәскәү ҡалаһында уҙғарылған «Йыл юрисы» байрамында ҡатнашыу хоҡуғы алды.\n—Беҙҙең өсөн был иң ҙур баһаларҙың береһе. Тимәк, эшебеҙҙең һөҙөмтәһе бар. Еңеүебеҙ киләсәктә лә тырышып эшләргә дәрт һәм сәм уятты. Алдағы көндәрҙә лә һынатмай, халыҡ өсөн эшләйәсәкбеҙ,—ти Гүзәл Зиннур ҡыҙы Йәрмөхәмәтова.\nҺүрәттә: Г.З. Йәрмөхәмәтова Рәсәй юристары Ассоциацияһының Башҡортостан бүлеге рәйесе А.Г.Назаров менән.


Баш ҡалала Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһына ингән илдәрҙең йәштәр инновацион форумына әҙерлек планға ярашлы бара\nКүләмле сара быйыл 7 октябрҙән алып 10-ына тиклем үтәсәк. Унда Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Ҡытай, Тажикстан һәм Үзбәкстандан йәш ғалимдарҙың ҡатнашыуы көтөлә. Бөгөн форумды ойоштороу комитеты ултырышында әҙерлек кимәле тикшерелде.\nӨс көнгә һуҙыласаҡ форумда йәштәр иҡтисад үҫешендә фән һәм инновацияларҙың роле тураһында фекер алышасаҡ. Саҡырылған ҡунаҡтар баш ҡаланың юғары уҡыу йорттары һәм студенттарҙың алдынғы технологиялары һәм асыштары менән таныша аласаҡ. Сараға йәш ғалимдар башланғысын финанс яҡтан ярҙам итә алырлыҡ инвесторҙарҙың да килеүе көтөлә. Улар иң яҡшы проекттарҙы үҙҙәре һайлап аласаҡ.


Ни өсөн иртән һыу эсеү файҙалы?\n11 Ғинуар 2021, 18:15\nИртән тороу менән ас ҡарынға һыу эсеү – Японияла бик популяр булған ритуал. Һеҙ ҙә был файҙалы ғәҙәткә өйрәнеп алығыҙ. Иртән эскән һыу организмдағы барлыҡ процестарға ла ыңғай йоғонто яһай. Был ғәмәлде көн һайын башҡарыу – ашҡаҙан-эсәк тракты эшен көйгә һала, тирене нормаға килтерә һәм нервы системаһын тынысландыра.\nКүптәр һыу эсергә кәрәк, был файҙалы тигәнде ишеткәне бар. Ниндәй тылсымлы тәьҫире бар һуң был ғәмәлдең?\nОшо яҙманы уҡып сығығыҙ һәм һеҙ ҙә көн һайын иртән һыу эсә башлағыҙ. Сәләмәтлек һәм тәрбиәле тышҡы ҡиәфәт еңел генә биреләсәк: ни бары бер стакан һыу тормошоғоҙҙо яҡшы яҡҡа үҙгәртәсәк. Ни өсөн тиһегеҙме?\n- Иртән ас ҡарынға эселгән һыу дауалау ысулы кеүек файҙаланыла. Ул шәкәр диабеты, һимереү, гормональ баланс боҙолоуо, артрит, аритмия, мигрень, бөйөр сирҙәренән ҡотолоу мөмкинлеге бирә. Был исемлекте оҙаҡ дауам итергә була – билдәле булыуынса, барлыҡ эске органдарҙың сәләмәтлеге ашҡаҙан-эсәк трактының дөрөҫ эшмәкәрлегенә бәйле. Ашҡаҙан менән эсәклек һау икән, башҡа сирҙәр ҙә сигенә. Иртән эскән бер стакан һыу эсәктәрҙе таҙарта, ашҡаҙан аҫты биҙе һәм ашҡаҙан эшен нормаға килтерә.\n- Таҙа, йылы бер стакан һыуҙы уяныу менән эсергә кәрәк. Бынан һуң иртәнге бәҙрәф ритуалын үтәргә һәм тағы бер стакан һыу эсергә кәрәк. Ошонан һуң ғына иртәнге аш ашарға була. Ашҡаҙан таҙартылды, эсәктәргә һыу инде. Көн дауамында сафлыҡ һәм күңел күтәренкелеге тоясаҡһығыҙ. Көн дауамында йәнә ике стакан йылы һыу эсеү файҙалы. Быны ашар алдынан 30 минут алда эшләгә кәрәк. Сәй менән ҡәһүәне лә аш алдынан эсергә кәңәш итәләр. Ғәҙәттәге кеүек быны ашағандан һуң эшләһәң, ашҡаҙанда өҫтәмә шыйыҡса йыйыла һәм эшкәртелмәгән аҙыҡ күләме арта.\n- Иртән һыу эсә башлаған кешеләр шешенеүҙән ҡурҡа. Әгәр һин көнөнә организм өсөн кәрәкле һыу күләме эсәһең икән, нимә буласаҡ? Тик файҙа ғына! Шешенеү иһә дөрөҫ булмаған туҡланыу һәм рационда тоҙҙың күп булыуы арҡаһында барлыҡа килә. Шулай булғас ҡурҡмайынса һыу эсегеҙ һәм организмығыҙҙы нығытығыҙ!


Песня «Онотмайым, ҡояшым мин һине (Лиана Хәбибуллина менән)» исполнителя Ильгиз Абдрахманов. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Онотмайым, ҡояшым мин һине (Лиана Хәбибуллина менән)»\nҠаршылайһың бер һин ҡыҙыл таңды,\nИкенсенең ҡосағында инде, ҡосағында.\nҺыйпап тулҡын, гүйә сәстәреңде,\nҮбеп һөйә ул һинең тәнеңде, үбеп һөйә.\nКүрһәм һине төштәремдә, тирләп мин уянам төндә,\nҺығыла күңел, йөрәк һыҡтанды.\nБәхетлеләрҙән, бәхетле, булдыҡ һинең менән йәнем,\nОнотмайым, ҡояшым мин һине,\nОнотмайым, ҡояшым мин һине.\nТалғын йөҙгән наҙлы керпектәрең,\nҠояш нурындай йылы ҡулдарың.\nИрендәрең, ҡара төн, күҙҙәрен,\nИҫемдә уйылдылар, һөйгәнем.


15 Ноябрь 2018, 18:00\nРеспубликала Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы “Үлем менән ҡайҙа сауҙа итәләр, хәбәр ит” акцияһының 2-се этабы старт ала.\nРеспубликала Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы “Үлем менән ҡайҙа сауҙа итәләр, хәбәр ит” акцияһының 2-се этабы старт ала. Наркотиктарҙың һаҡлау һәм һатыу урындарын, наркопритондарҙы белеүсе һәр кем ошо хаҡта 12 ноябрҙән 23 ноябргә тиклем тәүлектең ниндәй ваҡыты булһа ла конфиденциаль рәүештә хәбәр итә ала.\nҺәр шылтыратыу, һәр хәбәр мөһим – был акцияның төп принцибы. Наркотиктар әйләнеше буйынса контроль хеҙмәткәрҙәренә әйтер һүҙҙәрегеҙ булһа, Башҡортостандың Эске эштәр министрлығында булдырылған ышаныс телефонына - 8(347)279-32-92 номерына шылтыратып, наркотиктарҙы таратыу һәм ҡулланыу осраҡтары хаҡында хәбәр итә алаһығыҙ. БР Эске эштәр министрлығының Ейәнсура районы буйынса бүлегенә 02 йәки 2-15-15 телефонына шылтыратығыҙ.


Константин Толкачев: «Ғаилә йәмғиәтебеҙ нигеҙе булды һәм булып ҡала» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nКонстантин Толкачев: «Ғаилә йәмғиәтебеҙ нигеҙе булды һәм булып ҡала»\n10:32, 31 января 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республикала 2012 йылды Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы тип иғлан итеү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы.\n— Ғаиләгә, әсәлеккә, атайлыҡҡа һәм балалыҡҡа дәүләт ярҙамы күрһәтеү Башҡортостанда социаль сәйәсәттең төп өҫтөнлөктәренең береһе булды һәм булып ҡала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәктең Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев. – Был өлкәгә ҡағылған мәсьәләләр буйынса ҙур ғына закондар сығарыу базаһы булдырылған. Төбәктәр араһында тәүгеләрҙән булып республикала «Башҡортостан Республикаһында ғаиләне, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты һаҡлау тураһында»ғы закон ҡабул ителде. Шулай уҡ «Башҡортостан Республикаһында күп балалы ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тураһында», «Башҡортостан Республикаһында йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы тураһында», «Тәрбиәгә алған ата-әсәләрҙең хеҙмәтенә түләү һәм тәрбиәгә алған ғаиләгә күрһәтелгән социаль ярҙам саралары тураһында», «Башҡортостан Республикаһында патронат тәрбиә тураһында», «Башҡортостан Республикаһында балаға айлыҡ пособие тураһында» закондар, башҡа норматив хоҡуҡи акктар ғәмәлдә.\nРеспублика парламенты спикеры фекеренсә, башҡа төбәктәр менән сағыштырмаса яҡшыраҡ демографик хәл бындай сәйәсәттең һөҙөмтәһе булып тора. 2000 йылдан башлап тыуым арта, республикала уртаса ғүмер оҙонлоғо 2010 йылда 69,7 йәшкә тиклем артты.\n— Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан ҡала республикабыҙ тыуым буйынса өсөнсө урында тора, — тип билдәләне Константин Толкачев. – Был уңыштарҙы үҫтереү зарур. Ғаилә йәмғиәтебеҙ нигеҙе булды һәм булып ҡала, шуға күрә республика етәкселеге был өлкәгә айырыуса иғтибар бүлә. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов ғаилә именлеген хәстәрләүҙең, әсәлекте һәм балалыҡты яҡлауҙың дәүләт сәйәсәтенең төп йүнәлештәре булыуы хаҡында бер генә тапҡыр әйтмәне. Республика парламенты эшмәкәрлегендә был һис шикһеҙ өҫтөнлөк булып тора. Һәр ата-әсә үҙенең балаһына бәхетле бала саҡ бүләк иткеһе килә һәм дәүләт был йәһәттән граждандарына ярҙам итергә бурыслы.


Өфөлә Халыҡ-ара ғаилә көнөнә арналған саралар үтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Халыҡ-ара ғаилә көнөнә арналған саралар үтә\n16:29, 12 мая 2012 Йәмғиәт\n15 майҙа билдәләнгән Халыҡ-ара ғаилә көнөнә ҡарата Өфөлә бер нисә сара үткәреләсәк. Уларҙың төп маҡсаты – ғаилә ҡиммәттәрен пропагандалау, күп балалы, шулай уҡ ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләргә ярҙам итеү.\nШулай итеп, Өфө хакимиәтенең рәсми сайтында әйтелеүенсә, бөгөн көндөҙгө 3-тә «Химик» мәҙәниәт һарайында баш ҡаланың халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәктәрендә иҫәптә торған ғаиләләр өсөн байрам сараһы башланды.\nУның сиктәрендә мәҙәниәт һарайының фойеһында балалар һәм ата-әсәләр өсөн конкурс һәм уйындар үткәреләсәк, артабан ижади коллективтар менән әҙерләнгән концерт тәҡдим ителәсәк. Байрамға 300 ғаилә саҡырылған.\nӨфөлә йәнә ике һәм унан күберәк инвалид бала тәрбиәләгән 62 ғаиләгә бүләктәр йыйылмаһы тапшырыу буйынса социаль акция үткәреләсәк.\nКомсомол урамы, 79 адресы буйынса урынлашҡан «Ғаилә» психологик-медик-социаль оҙата барыу үҙәгендә лә Ғаилә көнө билдәләнәсәк.\n15 майҙа иртәнге 9-ҙан киске 6-ға тиклем етем балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу мәсьәләләре буйынса ҡыҙыу линия эшләй. Граждандарҙың һорауҙарына опека һәм попечителлек органдары белгестәре яуап бирәсәк. Телефоны: 241-43-90.\nБынан тыш, теләге булғандар индивидуаль психологик һәм юридик консультациялар ала аласаҡ.\nЕтем балаларҙы ғаиләгә урынлаштырыу системаһында эшләгән белгестәр өсөн «Ғаилә менән эшләүҙең арт-терапевтик алымдары» семинары үткәрелә.\nҒаиләләргә тәрбиәгә алынған балалар төркөмдәре менән дәрестәр ҙә ойоштороласаҡ.\nРеспублика вуздарында белем алған буласаҡ социаль педагогтар өсөн Үҙәк буйлап танышыу экскурсияһы һәм «Ғаиләлә балаларға ҡарата көс ҡулланыуҙы иҫкәртеү», «Шәхесте үҫтереүҙең мөһим факторы булараҡ әсәйгә эмоциональ бәйлелек» темаларына практик дәрестәр үткәреү ҙа ҡаралған.\nҒаиләләр йәнә «Әсәй, атай, мин – спорт һөйөүсе ғаилә» эстафетаһында ҡатнаша аласаҡ. Үҙенсәлекле Асыҡ ишектәр көнө «Минең ғаиләм» һүрәттәр конкурсына йомғаҡ яһау менән тамамланасаҡ.\nСара Өфөнөң Опека һәм попечителлек идаралығы менән берлектә әҙерләнгән.


Ҡорбан байрамында республикала ниндәй һауа торошо көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:25, 29 июля 2020 Йәмғиәт\nҠорбан байрамында республикала ниндәй һауа торошо көтөлә Фото: Олег Яровиков\n«Ел көнбайыштан, көньяҡ-көнбайыштан талғын, көндөҙ киҫкен. Һауа температураһы төндә 12-17 градус, көнсығышта +7-гә тиклем, көндөҙ 23-28 градус, көньяҡта +33-кә ҡәҙәр», — тип хәбәр ителә Башгидрометүҙәктең рәсми сайтында.\nӨфөлә аяҙлы-болотло була. Термометр бағанаһы төндә +18, +20 градусты күрһәтһә, көндөҙ +29 градусҡаса йылыта.\nТеги: һауа торошо, Ҡорбан байрамы


Ир менән ҡатын дуҫ була аламы?\n29 Ғинуар 2019, 19:00\nИр-ат һәм ҡатын-ҡыҙ ике усаҡҡа тиң. Мөнәсәбәттәрендә Аллаһҡа урын бар икән, улар дөрләр ялҡынға берләшә. Әгәр ҙә Аллаһҡа урын булмаһа, ир һәм ҡатын бер-береһен өҙгөләр сиккә етә.\nБорон-борондан ир һәм ҡатын араһындағы дуҫлыҡ инҡар ителгән. Ул осор әхлағына ярашлы, ғаилә усағын һаҡлаусы гүзәл зат менән мал табыусы көслө зат вәкиле ғаилә шарттарында ғына бергә була ала. Ләкин стереотиптарының үҙгәреүе уларҙың мөнәсәбәттәренә лә ҙур йоғонто яһай. Ҡатындар ҙа, ирҙәр менән бер рәттән, эшләй, ижад итә, карьера яһай. Ғилми тел менән әйткәндә, улар бергә-бергә социализация процесын үтә.\nҒөмүмән, нимә ул - дуҫлыҡ? Тәү сиратта бер енес араһындағы дуҫлыҡтың ниндәй төшөнсәләргә нигеҙләнеүен иҫебеҙгә төшөрәйек.\n- Дөйөм ҡыҙыҡһыныуҙар. Кешеләргә бер үк кино, музыка оҡшай, улар бер үк спорт секцияһына йөрөй, әҙәби яңылыҡтар менән әүҙем бүлешә.\n- Бер-береһенең машинаһына, фатирына, абруйлы эшенә көнләшеп ҡарамай.\n- Даими аралаша: йыш шылтырата, осраша, байрамдар менән ҡотлай.\nШулай итеп, ир-уҙаман һәм гүзәл зат дуҫ була аламы? Был тәңгәлдә бәхәстәр һәм фекерҙәр уртаҡлығы бихисап. Башлыса ир-егеттәр әлеге һорауға «юҡ» тиһә, ҡатын-ҡыҙҙар ыңғай яуап бирә. Бөгөнгө һөйләшеүебеҙҙең маҡсаты - ошо мәсьәләгә асыҡлыҡ индерергә тырышыу. Ир менән ҡатын араһында мөхәббәт, нәфрәт, битарафлыҡ кеүек хис-тойғоларҙың булыуы ихтимал, ә бына… дуҫлыҡҡа урын ҡаламы?\n«Шоңҡар» журналының әүҙем уҡыусылары бына нисек яуап бирҙе:\nАлина, ғилми хеҙмәткәр:\n- Ир һәм ҡатын араһында дуҫлыҡтың булыуы мөмкин, тик… формаль рәүештә. Бындай мөнәсәбәттәрҙә «дуҫтарҙың» береһе булһа ла икенсеһенә ҡарата мөхәббәт тойғоһо кисерә. Йәғни, һөйгәненә яҡын булыр өсөн ҡыҙ йәки егет дуҫ булырға мәжбүр. Шул уҡ ваҡытта ул хистәрен белдермәҫкә лә тейеш булып сыға - «дуҫлыҡтың» шарты шулай. Сер сиселгән, һөйөү һүҙҙәре әйтелгән осраҡта йыш ҡына бындай дуҫлыҡ күҙгә күренеп юҡҡа сыға.\nМин дә кисерҙем бындай дуҫлыҡты. Ике-өс йыл элек бер коллегам менән аралаша башланым. Өйләнгән, ике балаһы ла бар. Ни әйтһәң дә – аңлай, ни һораһаң да – ярҙам итә. Беҙ ысын дуҫтарға әйләндек. Кабинетыма инһә, оҙон-оҙаҡ һөйләшеп тә һүҙҙәр бөтмәй. Бер заман был миңә кәнфит-маҙар ташый башламаһынмы. Тәүҙә аптыраным, яңылышамдыр, тип уйланым. Ләкин ҡатын-ҡыҙ аңлай бит инде ундай ым-ҡараштарҙы. Ул хатта минең эргәмдә икенсе төрлө тын ала башланы кеүек. «Хистәрен белдермәһә генә ярар ине», тип шыпыртын ғына теләнеп йөрөүем бушҡа булды. Аулаҡта ғына: «Һине көнө-төнө уйлайым», - тип әйтте лә… дуҫлығыбыҙҙың тамырына балта сапты ла ҡуйҙы.\nХәҙер шул йылдарға, шул ваҡиғаға уйҙарым менән әйләнеп ҡайтам да, «Миңә был һүҙҙәрҙе әйтмәһә лә була ине», - тип уйлайым. Нимә үҙгәрҙе һуң уның һүҙҙәренән? Ҡабалан рәүештә икенсе бүлеккә күсергә тура килде. Ул да, бер аҙ ҡаңғырып йөрөнө-йөрөнө лә, башҡа ҡалаға олаҡты.\nБер йыл элек ниндәйҙер ғилми конференцияла осраштыҡ элекке дуҫ менән. Нисектер олпатланып, олоғайып киткән кеүек. Яй ғына баҫып, үҙ мәртәбәһен белеп кенә килде ул минең яныма. Ике ҡулын биреп тороп һаулыҡ һорашты. «Хәлдәр нисек, кейәүгә сыҡтыңмы?» кеүегерәк һорауҙар биреп торҙо. Кейәүҙә булмауымды белгәс, ауыҙын ҡыйшайта биреберәк йылмайҙы ла, ауыҙ эсенән ниҙер мығырлап ҡуйҙы. «Шул кәрәк һиңә», - тинеме, әллә: «Дөрөҫ, ҡабаланма», - тиеүе булдымы, аңғарманым. Һуңынан ишеттем – ҡатыны бишенсе сабыйын көтә, ике улы, ике ҡыҙы бар. Тимәк, һәүетемсә генә йәшәп яталар, насар торһалар, ҡатыны ул сама бала тапмаҫ ине, тип уйлайым.\nШулай тамамланды беҙҙең дуҫлыҡ. Интеллектуаль кимәл, ҡараштар буйынса тап килә инек беҙ. Дуҫлыҡ өсөн бик яҡшы ерлек. Ә ул өйләнгән, ике балаһы булған көйө, тотто ла миңә хистәрен белдерҙе. Уның, кемдеңдер ире статусын йөрөткән кешенең, ниндәй тойғолар кисереп йөрөүе кемгә кәрәк ине һуң ул ваҡытта? Дуҫтар булып ҡалыу осрағында бер-беребеҙ менән аралашыу мөмкинлеге ҡалыр ине, исмаһам.\n…Тимәк, ир һәм ҡатын араһында дуҫлыҡ бар. Формаль яҡтан…\n- Ир һәм ҡатын араһындағы дуҫлыҡҡа ысын күңелдән ышанам. Минең шундай үҙемдең ике-өс дуҫым бар. Улар менән үҫмер саҡтан уҡ дуҫбыҙ. Үҙегеҙ күҙ алдына килтерегеҙ – ауыл еренән ҙур ҡалаға килгән кисәге мәктәп балалары. Бер үк кисерештәр, бер үк хәстәрҙәр, бер үк проблемалар…\nТехникумда уҡығанда уларҙан да яҡыныраҡ, уларҙан да ышаныслыраҡ кешеләрем булманы. Бергә дәрестәребеҙҙе әҙерләнек, күмәкләшеп дөйөм кухняла ашарға бешерә инек. Диплом алғас, бөтәбеҙ ҙә бер заводҡа эшкә урынлаштыҡ, бер үк дөйөм ятаҡта йәшәнек. Унда ла бергә киноға йөрөнөк, кистәрен тансы-маҙарҙарға йүгерә инек.\nДуҫтарым бер-бер артлы өйләнде, балалары тыуҙы. Яҙмышым шулай булғандыр, кейәүгә сыҡманым. Был осраҡта ла мине дуҫтарым ярҙамдарынан, хәстәрҙәренән ташламаны. Элек яныма үҙҙәре генә килеп йөрөр булһа, хәҙер улар ҡатындары, балалары менән күмәкләшеп ҡунаҡҡа килделәр. Бергә-бергә юбилейҙар үткәреү, балаларының туйҙарын ойоштороу…\nШулай итеп йылдар ғына түгел, ғүмер үткән дә киткән. Ә беҙ… һаман дуҫтар. Ҡатындарына рәхмәт, бер ҡасан да ирҙәрен көнләшеп, ғауға ҡуптарып йөрөмәнеләр.\nИр һәм ҡатын араһында дуҫлыҡ бар ул, иптәштәр. Был мөнәсәбәт тәү сиратта яҡынлыҡ төшөнсәһе менән бәйле. Интеллектуаль, рухи, мораль яҡынлыҡ. Юғиһә, бөгөнгө йәштәр дуҫлыҡты бөтөнләй икенселәй аңлай. Хәҙер бит күптәр «кемгә ҡаршы дуҫлашабыҙ» принцибы менән йәшәй. Мөхәббәт тә, ниңәлер, тик физик яҡынлыҡ синонимы булараҡ ҡына яңғырай. Үкенесле. Ә беҙ бит заманында бер-беребеҙгә «иптәш» (товарищ) тип өндәшкән кешеләр… Теге йәки был енес вәкиле булыр алдынан беҙ тәү сиратта кешеләр бит әле. Шул хаҡта онотмаһын ине йәштәр.\n- Дуҫтарым араһында ҡатын-ҡыҙҙар ҙа бар. Тик улар мине… гүзәл зат булараҡ ымһындырмай. Ә бына интеллектуаль, рухи яҡтан тап килә – фекерҙәш, уйҙаш һ.б. Ҡапма-ҡаршы енес вәкиле булараҡ шуларҙы әйтә алам: әгәр ҙә мин дә ҡатын-ҡыҙға ҡарата физик ылығыу бар икән, мин уның менән дуҫ була алмаясаҡмын. Эйе, гүзәл заттар ир дуҫтарын яратҡан осраҡта ла, хистәрен белдермәйенсә мөнәсәбәттәрҙе һаҡлай ала. Ә мин уны, был «дуҫты», нисек яуларға икән, тип баш ватасаҡмын.\nКурсташ ҡыҙ менән шундайыраҡ хәл булды. Мин «яратам» тигән һайын миңә дуҫ булып ҡалыуыбыҙҙы үтенде. Ҡыҙыҡ шул ҡатын-ҡыҙ халҡы. Уның менән йәнем-тәнем менән бергә булырға теләйем, ә ул миңә… дуҫ ҡына, имеш. Юлдарыбыҙ студент йылдарында уҡ айырылды. Ул минең менән аралашыуҙан ҡаса башланы, шылтыратһам, телефонын алманы.\nӘ бына атайым менән әсәйем йәш саҡтарында тәүҙә дуҫ булғандар. Артабан уларҙың дуҫлығы мөхәббәткә үк булмаһа ла, улар һүҙҙәренсә, тәрән ихтирам тойғоһона әүерелгән. Атайым әсәйемдән ипле, хәстәрлекле хужабикә сығасағын күҙаллап, уға тәҡдим яһаған, әсәйем, атайымда ныҡлы терәк күреп, кейәүгә сығырға ризалашҡан. Хәҙер улар бер-береһен ярты һүҙҙән, күҙ ҡарашынан уҡ аңлап торған әбей менән бабай. Йылдар үтеү менән, олоғайғас, мөхәббәт килдеме икән уларҙың тормошона, юҡмы, белмәйем, ләкин мин шуны әйтә алам – был донъяла, тимәк, мөхәббәттән дә юғарыраҡ мөнәсәбәттәр бар. Сөнки мөхәббәт – ул бары тик ялҡынлы хис кенә. Ғашиҡтарҙың өйләнешкәндән һуң бәхетле һәм татыу йәшәрҙәренә тулы ышаныс юҡ. Ысынлап та бер бөтөндөң яртыһы булғандар дуҫлыҡты -ихтирамға, ихтирамды - мөхәббәткә, ә мөхәббәтте икенсе бер, мин әле аңламаған илаһи тойғоға тиклем үҫтерә ала.\nАлина Вәлинурова, педагог-психолог:\n- Ысынлап та, енес-ара дуҫлыҡ, йыш булмаһа ла, осраштырғылай. Ҡатын-ҡыҙҙар ирҙәр менән дуҫтарса ғына аралашыу процесында көслө заттың логикаһын аңларға тырыша, уларҙың тәбиғәтенә төшөнә барған кеүек була. Ир-дуҫы ярҙамында ҡатын-ҡыҙҙар теге йәки был күлдәктең килешеү-килешмәүен, ирен буяғыстың тура килеү-килмәүен белә ала. Гүзәл зат өсөн дуҫ ир ағай ролен үтәй – уның янында тыныс һәм уңайлы. Уға бар проблемаларыңды, кисереш-тетрәнеүҙәреңде һөйләй һәм борсоған һорауҙарға икенсе енес күҙлегенән яуаптар ишетергә мөмкин.\nИрҙәр иһә ҡатын-ҡыҙ дуҫтарынан нимә өмөт итә һуң? Эйе, ҡатын-ҡыҙ тәбиғәтендә әсәлек рухы ята – барыһын да аңлау, тыңлау, ишетеү һәм… ғәфү итеү. Дуҫына ир кеше ҡатынының һуңғы арала оторо шашып китеүен, бәйеленән аҙыуын һөйләй ала.\nЭйе, енес-ара дуҫлыҡ һирәк осрай. Парһыҙ ир һәм ҡатындарға икенсе енес менән дуҫлашыу уңайлыраҡ. Бер кем дә һине дуҫыңдан көнләшмәй, үпкәләмәй, тигән кеүек…\nЛәкин ир - ир, ә ҡатын – ҡатын-ҡыҙ енесенә тоғро булып ҡала. Ә улар араһындағы мөнәсәбәттәрҙә һәр ваҡыт сексуаль подтекст һаҡланып килә. Бер генә яңылыш аҙым – һәм һеҙ дуҫ түгел, ә ни бары … бер төнлөк һөйәрҙәр генә. Дуҫлыҡ, әлбиттә, мөхәббәткә әүерелә ала, ә бына мөхәббәт дуҫлыҡҡа… Ундай осраҡтар ҙа була – хис-тойғолар һүрелгәндән һуң да кешеләр бер-береһенә ҡарата һаман да йылы мөнәсәбәт һаҡлай ала, тик… был бик һирәк күренеш.\nИр һәм ҡатын ике планетаға тиң. Икеһенең ике төрлө кисерештәре, йәшәү рәүеше. Хоҙай Тәғәлә беҙҙе бушҡа ғына ике енескә мөхәббәтте һәм дуҫлыҡты икеһен ике мөнәсәбәт булараҡ айырмағандыр.. Тимәк, ир һәм ҡатын араһында мөхәббәт тә, дуҫлыҡ та булыуы мөмкин, бик мөмкин…\nИр һәм ҡатын-ҡыҙ араһындағы дуҫлыҡ – һәр ваҡыт тиерлек оло бәхәстәр тыуҙырған социаль күренеш. Бөгөнгө көн күҙлегенән уны инҡар итеү йәки дәлилләү урынһыҙ. Иң мөһиме – ир һәм ҡатын араһында мөхәббәткә, нәфрәткә генә түгел, дуҫлыҡҡа ла урын бар…\nЛәйлә САБИТОВА әҙерләне.


Республика — Башҡорт Википедияһы\nРеспублика (лат. res publica, шулай уҡ ислам дәүләттәрендә` йөмһүриәт) — юғары власть органдары билдәле мөҙҙәткә һайланып ҡуйыла торған дәүләт төҙөлөшө; шундай идара итеү формаһы булған ил, дәүләт; юғары хөкүмәт органдары билдәле ваҡытҡа һайлап ҡуйылған дәүләт идара формаһы һәм шундай идараһы булған ил.\n2 Терминдың сығышы\n4 Республикалар төрө\nЙөмһүриәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙөмһүриәт (ғәр. الجمهرية) — әл-джүмһүриәт, башҡортса йөмһүриәт тип әйтелә, һүҙ республика мәғәнәһендә ҡулланыла. Мосолман һәм төрки илдәрҙә юғары власть органдары билдәле срокка һайланып ҡуйыла торған дәүләт төҙөлөшө; идара итеү формаһы шундай булған ил, дәүләт; юғары хөкүмәт органдары билдәле ваҡытҡа һайлап ҡуйылған дәүләт идара формаһы һәм шундай идараһы булған ил.\nОктябрь революцияһынан һуң Башҡортостан автономияһы иғлан ителгәс, уны күпмелер ваҡыт Башҡортостан Йөмһүриәте тип атап йөрөтәләр.\nТерминдың сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nУрта быуат Төньяҡ Италияла ҡайһы бер ҡала-дәүләттәр идара итеү формаһы буйынса йә коммуна, йә синьориялар булып тора. Урта быуаттарҙа гуманистик ғалимдар, тарихсылар, йылъяҙмасылар, шул иҫәптән Джованни Виллани, был дәүләттәрҙең тәбиғәте һәм уларҙың идара итеүҙең башҡа формаларынан, шул иҫәптән сикләнгән монархиянан айырмалары тураһында уйлана башлай.\nУрта быуат авторҙары ирекле граждандарҙы тасуирлау өсөн Libertas Populi — ирекле кешеләр терминын ҡуллана. XV быуатта боронғо римлеләрҙең хеҙмәттәренә ҡыҙыҡһыныуҙың яңырыуы терминологияның үҙгәреүенә булышлыҡ итә: әленән-әле авторҙар классик терминологияны ҡулланыуға өҫтөнлөк бирә. Монархияға ҡарамаған дәүләттәрҙе тасуирлау өсөн авторҙар, шул иҫәптән Леонардо Бруни, «республика» (лат. res publica) латин фразаһын ҡулланыуға индерә.\nХәҙерге ваҡытта «республика» термины йышыраҡ үҙ власын тәхеткә вариҫлыҡ итеү йәки илаһи хоҡуҡ кеүек башҡа нигеҙҙә түгел, ә халыҡтан алған идара итеү формаһын аңлата. Күпселек контекстарҙа был төшөнсә республиканың төп билдәләмәһе булып ҡала.\nБөгөнгө көндә донъяның күпселек илдәрен республикалар тәшкил итә. Республика идара итеүҙең заманса формаһы һәм демократия синонимы тип иҫәпләнһә лә, тарихи яҡтан власть мираҫ итеп алынған монархиялы идара итеү формаһы булған дәүләт субъекттары күберәк булыуына нигеҙләнгән яңылыш фекер.\nЭлек республиканың формалары бик күп төрлө булған, шуға күрә уларҙың барыһын да бер килешле билдәләмә менән аңлатыу бик ауыр. Нисек кенә булмаһын, республика ҡоролошон ойошҡан власть булмаған ҡәбилә тормошондағы тәүтормош анархик дәүләтенән теүәл айырырға кәрәк, сөнки ойоштролған власть булмаған осраҡта, дәүләт тә булмай. Мәҙәниәттең башланғыс стадияһында барлыҡҡа килгән һәм дәүләттәр тип аталырға мөмкин булған ижтимағи тормош монархия һәм республика элементтарының тулы ҡатнашмаһын кәүҙәләндерә. Мәҫәлән, Илиадала һәм Одиссеяла һүрәтләнгән дәүләттәр, Мысырҙан сыҡҡандан һуң тәүге быуаттарҙағы боронғо иврит дәүләте, рим тарихи йәшәйешенең тәүге быуаттарында шундай һәм башҡалар. Ғәҙәттә бындай дәүләттәр монархия тип һанала, әммә ысынбарлыҡта халыҡ йыйылышының ҡеүәте һәм уның дәүләт башлығын һайлауға йоғонтоһо шул тиклем ҙур, ә монархтың роле шул тиклем сикләнгән булғанға күрә, бындай номенклатура бөтөнләй ирекле булып күренә. Боронғо Көнсығышта бындай хәл ителмәгән дәүләт формаларынан монархиялар барлыҡҡа килә, мәҫәлән, иртә Грецияла һәм Римда — республикалар (ҡара: «Афина демократияһы» һәм «Рим Республикаһы»).\nБоронғо республикалар (грек һәм рим) ике төрлө була, улар бер-береһенән шул тиклем айырылып тора, шуға күрә хатта дәүләттәрҙең беренсе фәнни классификацияһын төҙөүсе Аристотель уларҙы өсөнсө монархия менән бер рәттән айырым үҙ аллы дәүләт формалары итеп билдәләй. Был ике форма — аристократия һәм демократия; улар эргәһендә олигархия, Аристотель фекеренсә — аристократияның дегенерация формаһы, үҙаллы әһәмиәткә эйә була. Дәүләт хоҡуғы буйынса рим яҙыусылары (Полибий) шулай уҡ республика менән монархия араһында сик ҡуймайҙар, ә төҙәтелгән Аристотель классификацияһын ҡулланған, ә ябай телдә республика һүҙе дәүләт тигәнде аңлатҡан.\nДемократик республикаларҙа суверенитет халыҡтыҡы була, йәғни гражданлыҡ хоҡуғына эйә булған бөтә ирекле ир-ат граждандарыныҡы; юғары закондар сығарыу һәм контролдә тотоусы власть дәүләттең бөтә мөһим чиновниктарын һайлаған бөтә халыҡ йыйылышы ҡулында була; асылда, бындай шарттарҙа власты халыҡты үҙ артынан эйәртә белгән иң оҫта ораторҙар (демагогтар) тормошҡа ашыра. Аристократияла һәм олигархияла власть өҫтөнлөклө ҡатлам ҡулында була. Демократик республикаларҙың да, аристократик республикаларҙың да камил саф формалары булмаған; грек һәм рим республикалары тарихында ҡаты көрәш алып барған дәүләттәр була; башта аристократия өҫтөнлөк итә, унда демократик элемент ҙур әһәмиәткә эйә була башлай. Антиклыҡтың республика системаһы ҡоролошона, атап әйткәндә, хәҙерге заман республикаларынан ҡырҡа айырылып торған түбәндәге өс һыҙат хас:\nБөтә боронғо республикалар ҡоллоҡҡа ҡоролған; сәйәси һәм граждан хоҡуҡтарға тик ирекле граждандар эйә була. Ҡолдар менән иреклеләр араһындағы позицияны сит ил кешеләре биләй, улар ғәҙәттә бик түбән хәлдә булалар.\nДәүләт мәнфәғәттәре шәхестең хоҡуҡтарынан юғары булған. Хатта иң ирекле һәм демократик грек полистарында ла шәхси азатлыҡ сикле була, дәүләттең кеше шәхесенә дәғүәләре бик ҙур була; халыҡ йыйылышы ағзаһы булараҡ, шәхес хаким булған, әммә үҙе бер ниндәй ҙә айырылғыһыҙ хоҡуҡтар менән файҙаланмаған.\nБоронғо республикаларҙа дәүләт эштәре бөтә граждандар йыйылышында хәл ителгән.\nБоронғо республикалар үлгәндән һуң Европаның цивилизациялы өлөшөндә ҡәтғи монархия режимы урынлаштырыла, әммә Урта быуаттарҙа байтаҡ республикалар, мәҫәлән, Швейцария общиналары, Германияның ирекле ҡалалары (Һамбург, Бремен, Любек), шулай уҡ Новгород барлыҡҡа килә; улар иҫәбенә итальян дәүләттәрен (Венеция һәм Генуя) индереп була, унда аристократия хакимлыҡ итә. Тик ҡайһы бер швейцария общиналары йәки кантондары ([Цюрих һәм башҡалар] демократик республикалар була. Был республикаларҙан әлегә тиклем Швейцария конфедерацияһында берләшкән Швейцария кантондары ғына үҙҙәренең республика ҡоролошон һаҡлап ҡалған һәм бер бәләкәй генә ил [Сан-Марино](301 йылдан). XIV быуатта нигеҙ һалынған Дубровник ҡала-дәүләте 1808 йылға тиклем суверенитетты һаҡлап ҡала.\nУрта быуаттарҙа хәҙерге Рәсәй территорияһында Новгород Республикаһы, Псков Республикаһы һәм Вятка ере булған, унда төп власть вече булған, һәм был ерҙәр Мәскәүгә ҡушылғанға тиклем вече йәшәү рәүеше булған.\nЯңы заманда күп кенә яңы республикалар барлыҡҡа килгән; улар, тәүге нәүбәттә, Америкалағы инглиз колониялары була, унда инглиз хакимлығы осоронда республика ҡоролошо һаҡланып килә, XVIII быуатта Англиянан айырылып, Америка Ҡушма Штаттарының ирекле республика берлеген ойоштора. Бөйөк революциянан һуң Франция беренсе тапҡыр республикаға әйләнә, шунан һуң күпмелер ваҡытҡа идара итеүҙең монархия формаһы тергеҙелә. Наполеон осоронда еңеүселәр Европаның бик күп боронғо республикаларын, шул иҫәптән Венеция, Генуя, Нидерландты юҡ итә. Ахырҙа улар монархияға әүерелә йәки күрше монархиялар тарафынан йотола.\nпарижда Француз Республикаһының аллегорияһы\nЕвропанан ситтә наполеон һуғыштары Латин Америкаһы дәүләттәренә бойондороҡһоҙлоҡ алырға мөмкинлек биргәнлектән, республикаларҙың тағы бер төркөмө ойошторола.\nРеспубликалар төрө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРеспубликалар төрө дәүләт власы нисек тормошҡа ашырылыуға ҡарап, дәүләттәге хоҡуҡи мөнәсәбәттәр субъекттарының ҡайһыһына (президент йәки парламентҡа) күберәк власть бирелеүгә ҡарап биләләнә. Был принциптан сығып, өс республика төрөн айырып йөрөтәләр:\nПарламент республикаһы, унда иң күп власть — парламентта. Парламент хөкүмәтте булдыра, һайлауҙарҙа еңгән партия вәкиле премьер-министр итеп тәғәйенләнә.\nПрезидент республикаһында президент власть тармаҡтары араһында мөнәсәбәттәрҙе көйләй, хәрби көстәр башлығы (верховный главнокомандующий), илде халыҡ-ара сәйәсәттә кәүҙәләндерә, хөкүмәтте булдыра, парламентҡа закон проекттарын тәҡдим итә.\nҠатнаш республика (ярым президент республикаһы) — көслө президент власы менән парламент контроле аҫтында эшләүсе хөкүмәт бер үк ваҡытта йәшәй. Төрлө илдәрҙә ярым президент республикаһы төрлөсә. Төп үҙенсәлеге—хөкүмәттең президент һәм парламент алдында яуаплы булыуы.\nБынан тыш тағы ошондай республикалар була:\nСовет республикаһы — был республикала идара итеүҙең нигеҙен һайланған дәүләт органдары— Советтар тәшкил итә. Республика демократик үҙәкләштереү принцибына таяна, властарҙы бүлеү инҡар ителә. Советтарҙың эшмәкәрлеге парламент сессияларында бара, уларҙың даими эшләгән органдары- президиумдар һәм башҡарма комитеттар. Депутаттар, әгәр башҡарма комитеттар һәм президиумға инмәһә, үҙ эшенән азат ителмәй. Был типтағы республика башта 1917 йылда Совет Рәсәйендә тыуа, һуңыраҡ тағы бер нисә социалистик илдә булдырыла. Коммунистик режимдар ҡолатылғас, совет республикалары урынына ғәҙәттәге республикалар булдырыла.\nХалыҡ республикаһы — ҡайһы бер илдәрҙә дәүләт исеме.\n1917—1920 йылдарҙа был термин элекке Рәсәй империяһы һәм Австро-Венгрия биләмәләрендә бер аҙ ваҡыт йәшәп өлгөргән республикалар (мәҫәлән, Белоруссия, Украинала һ.б.).\n1920 йылдарҙа Советтар Союзы яҡлы Монгол Халыҡ Республикаһы , Тува Халыҡ Республикаһы. 1920—1924 йылдарҙа Урта Азияла Бохара һәм Хорезм Халыҡ Республикалары була.\n1945 йылдан һуң «Халыҡ республика»һы исеме Көнсығыш Европалағы дәүләттәргә бирелә.\nДемократи́к респу́блика — идара итеүҙең республика формаһы, йәки «йәмғиәт эше» (лат. res publica).Был дәүләттә бөтә граждандар ҙа тигеҙ хоҡуҡлы, улар дәүләт органдарына һайлай һәм һайлана ала .\nАристократия республикаһы — был республикаһы формаһы булғанда дәүләт власы бер һайлауҙарҙан икенсе һайлауҙарға тиклем аҙсылыҡ ҡулында була. Аристократия- «иң яҡшылар власы» (олигархия (иң байҙар), хәрбиҙәр, теократии (руханиҙар), философтар власы (иң аҡыллы һәм лайыҡ кешеләр—Платон буйынса)..\nИслам республикаһы — Яҡын Көнсығышта таралған теократия йәки уға яҡын торған дәүләт ҡоролошо формаһы (мәҫәлән, Иранда дәүләтте мосолмандарҙың башлығы етәкләй). Ислам дәүләтендә закондар шәриғәт ҡанундарына нигеҙләнә (Иран, Афғанстан, Комор Утрауҙары, Мавритания , Пакистан).. XX быуатта республика идеялары Яҡын Көнсығышта киң тарала. 1979 йылда Иранда ресволюция һөҙөмтәһендә монархия ҡолатылды һәм унда ислам республикаһы булдырылды.\nФедератив республика — республика идара итеү ысулы индерелгән федерация. Федератив республикала федераль үҙәк менән республикаларҙағы дәүләт органдары араһында вәкәләттәр бүленгән.\nВе́че (славян һүҙее; Ҡалып:Lang-cu2 — совет) —Рустәге халыҡ йыйылышы. Унда дөйөм эштәр, ижтимағи, сәйәси һәм мәҙәни эштәргә ҡағылышлы мәсьәләләр ҡаралған. Туранан-тура демократияның тарихи формаһы, бигерәк тә Новгород һәм Псков республикаларында оҙаҡ һаҡланған.\nРим республикаһы — ҡара: Боронғо Рим\n↑ Русско-башкирский словарь юридических терминов (Р. Г. Азнагулов, 1994)\n↑ Башҡорт теленең һүҙлеге. 1-се том. — Мәскәү, 1993, 434-се бит\n↑ 1976 йылғы Конститутция буйынса Албания "Халыҡ Социалистик Республикаһы пролетар диктатураһы дәүләте " тип күрһәтелә\nВодовозов В. В. Республика // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nWilliam R. Everdell, «From State to Freestate: The Meaning of the Word Republic from Jean Bodin to John Adams» Архивная копия от 24 март 2019 на Wayback Machine (7th ISECS, Budapest, 7/31/87) in Valley Forge Journal, June, 1991\nBNE: XX526814 · BNF: 133186466 · GND: 4177823-6 · LCCN: sh85112978, sh2002006575\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Республика&oldid=1100959 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:27 8 декабрь 2021 үҙгәртелгән.