Рамаҙан айында мәжлес мәсьәләһе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Рамаҙан айында мәжлес мәсьәләһе\n« «Әл-Ҡадр» сүрәһе\nСуфыйсылыҡ хаҡында ғалимдар әйткәне »\nРамаҙан айында мәжлес мәсьәләһе\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙы * Башкорт катын-кызы төркөмөндә 15 июнь көнө Рамаҙан айында көндөҙ мәжлес үткәреү буйынса һорау сығып, шуға ошо комментарийҙәр яҙылды. Бында миндә үҙ фекеремде әйтеп китәм.\nҺорау: Алла бирһә, Изге Рамаҙан айында балаға исем ҡушырға, Ҡорбан салырға ине. Көндөҙ ҡунаҡ саҡырырға яраймы икән, әллә ауыҙ асырға ғына саҡырырға яраймы? Туғандарҙын балалары бәләкәй, кискә арып, мыжый башларҙар инде.\nАсия: Аллаһы Тәғәлә бөтә донъя халҡына ураҙа тоторға әмер биргәндә, үҙегеҙ ураҙа тотмаған хәлдә лә нисек итеп көндөҙ ҡунаҡ саҡырып, ашап эсеп ултырмаҡ кәрәк. Килешкән эш түгел инде. Аллаһҡа ҡаршы сығып нисек сауап алырға. Ауыҙ асыуға саҡырһағыҙ икеләтә сауап алырһығыҙ: 1) ураҙа тотҡан кешене ауыҙ астырып һыйлап; 2) ҡорбан салып, ҡорбан итен ашатып.\nГульшат: Асия, мулалар үҙҙәре шулай тип әйткәс ярайҙыр инде элегерәк әбейҙәр әйтә торғандар ине, Алла ҡушмаған эш булмаҫ тип. Ярамаһа муллалар улай әйтмәҫтәр ине инде.\nЗәйтүнә: Асия. Ҡушылам. Рамазан айын хөрмәт итеп, унда ҡуйылған бурыстарын өҫтөн ҡуйыу яҡшы булыр. Был айҙа шундай матур дингә ярашлы эштәр ниәтләгәнһеҙ икән, бар ҡағиҙәләрен үтәргә кәрәк. Балаларға ла фәһем күрһәтеү кәрәк. (әле сәғәт унда улар йоҡламай, көндөҙ ял иттереп алһындар).\nФилюзә: Күргәнем бар, мулланын исем ҡушып, хатта никах уҡып ҡайтып киткәнен. Күңелгә нык ҡыйын булып ҡала, hүҙ йыҡмай киләләр инде тип уйлайым.\nГузәл Ситдыҡова Филюзәгә: Филюзә, ысын динле мулла ашар өсөн йөрөмәй бит ул ундай йолаларға. Беҙҙең дә ейәнебеҙгә исемде ураҙа ваҡытында ҡуштырырға тура килде. Хәҙрәт килеп, исем ҡушып, оҙаҡ ҡына һөйләшеп ултырып, балаларыбыҙҡа нәсихәттәр биреп ҡайтып китте, Аллаһы Тәғәләнең рәхмәттәре булһын.\nМурат Лукманов: Әлеге ваҡытта беҙҙә ҡояш һуң байый. Дөрөҫөн әйткәндә, оло кешегә ул ваҡытта әллә ҡайҙа барып ауыҙ асып йөрөүе еңел түгел. Ләкин, Ҡөръән ашына әйтһәләр, кеше баш тарта алмай, теләмәһә лә барырға мәжбүр була. Хәлһеҙ кешене ыҙалатып сауап алып булмай. Шуға күрә, бигерәк тә ололарҙы, сирлеләрҙе, йәш балалы ғаиләләрҙе ифтарға көсләп саҡырмаҫҡа тәҡдим итәм. Кемделер ашатып ярҙам итәбеҙ, тип уйлаһаҡ, әле ундай мохтажлыҡ та күҙәтелмәй. Һис юғында, өйөнә алып барып бирә алабыҙ. Һөйҙөрөгөҙ, нәфрәт уятмағыҙ, еңеләйтегеҙ, ауырайтмағыҙ, тигән. Дин талабын да онотмайыҡ. Йөрөй алғандар менән бергәләшеп, күңелле итеп ауыҙ асыуҙар, әлбиттә, бик яҡшы. Был ифтарға ҡағылды.\nИсем ҡушыу, никах, өй туйлау, мәрхүмдәрҙе иҫкә алыуға килгәндә, мин көндөҙ үткәреү яғындамын. Беҙ төнгә ҡалдырғандан ғына ураҙа тотмаған ҡәрҙәштәребеҙ көндөҙөн ашамай-эсмәй йөрөмәйҙәр бит. Тәмәкеһенә, ғәйбәтенә, хатта хәмеренә лә ҡайһы берәүҙәр юлын асып ҡуя. Ошо ваҡытта бер мәжлес үткәреп, Рамаҙан айы тураһында матур нәсихәт әйтһәң, тәрбиә бирә алһаң, халыҡтың ғилеме артып, күңеле нурланып ҡала. Ҡайһы берәүҙәр хатта ураҙа тоторға теләк белдерә.\nЗәйтүнә: Мурат хәзрәт, яуабығыҙҙың был темаға ҡағылышлыһына ҡарата өлөшөндә мәсьәләне тәрәнерәк ебәрһәк...... Никах, ҡорбан ашын көндөҙ үткәргәндә ураҙа тотоусы ҡунаҡтар ҙа булһа? Унан мәжлес муллаһыҙ булмай-ураҙалағы мулланың (йәш кеше булмаһа) уларҙы өгөтләй торған оҙон вәғәҙәр һөйләгәндән һуң, хәле аңлашыламы? Улар тәмле итеп аш-һыу бешерелгән еҫтәрҙе еҫкәп ҡайтып китәләрме? Халыҡты, ураҙа тотмағандарын да, был изге айҙы хөрмәтләргә, уның тәртибен һаҡларға өйрәтергә тейеш түгелбеҙме? Был ураҙа тотмағандарҙың, тәмәке тартҡандарҙың һ.б. хоҡуғын яҡлау (аҡлау) кеүек булмай микән?\nМурат Лукманов: Өгөт-нәсихәтте ғөмүмән артыҡ оҙаҡҡа һуҙырға кәрәкмәй. Оҫталыҡ ҡыҫҡалыҡта, тапҡырлыҡта, хикмәттә. Өҫтәл артында ураҙа тотоусыларҙың булыуы бик яҡшы. Тере миҫал, үрнәк була. Беҙҙең төп юлыбыҙ күркәм рәүештә халыҡты яҡшылыҡҡа өндәү, яманлыҡтан тыйыу. Әлеге ваҡытта халыҡтың эсендә (унан ситтә түгел) ошо хәрәкәтте, аңлатыу эшен алып барһаҡ бик һөҙөмтәле булыр, иншәә Аллаһ.\nКүп кенә йылдар һынап киләм, көндөҙ мәжлес ҡорорға ярамай тигәндәр, ғәҙәттә кискә ҡалдырмай, икенсе айға тип кисектерә, унан, бөтөнләй һыуынып, ситләшкәндәр ҙә бар. Был Ҡөръән айы ла бит, үҙебеҙ генә ләззәтләнеп йөрөмәйек әле, исмаһам шулай халыҡты аяттар тыңларға күнектерәйек. Юғиһә, мәжлес үткәрергә яраймы, тип һорайҙар ҙа, юҡ тигән яуап ишеткәндән һуң, сабыйҙарын шайтан һыуы менән йыуа башлағандары ла осрап тора. Уныһына беҙҙән рөхсәт тә һорап тормайҙар. Ошо мәжлестәрҙә тәрбиәләһәк, киләсәктә урамда ла улай булмаҫ.\nМурат Лукманов: Әгәр муллаға аш артында ултырыу ауыр тойолһа, өҫтәлгә ризыҡ ҡуйҙыртмайынса ғына аят уҡып, нәсихәт һөйләп алһын...\nШулай ҙа, һәр имам шундай эшмәкәрлек алып барһын, тик шулай ғына эшләргә кәрәк, тип ныҡышмайым. Тәрбиә ҡылыуҙың ошо мөмкинселеге лә бар, уны инҡар итергә кәрәкмәй һәм һүҙе үткән кеше уны ҡулланһын. Башҡалар иһә, шикләнеп ҡарамаһын.\nӘссәләмүғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһү мосолман ҡәрҙәштәр. Аллаһ Тәғәлә: “Кем ошо Рамаҙан айында ураҙа тотмай, шул киләһе ураҙаға тиклем Аллаһ ҡарғышында булыр” тип, әйтә. Беҙ, динле кешеләр был турала беләбеҙ, ә, башҡалар был хаҡта белмәй бит әле. Уларҙын динебеҙ хаҡындағы белемен үҙебеҙҙең алған белем менән бер тигеҙ күрергә тейеш түгелбеҙ. Халыҡтын наҙанлығы — совет осоро атеизмы идеологияһы һөҙөмтәһе. Динебеҙ тураһыда мәғлүмәт етерлек тип әйтһәктә, әлегә бик һирәктәр генә ҡыҙыҡһына һәм үтәй Аллаһ Тәғәләнең ҡушҡандарын. Пәйғәмбәрбеҙ ғәләйһиссәләм дингә көсләп саҡырмағыҙ, ә, өгөт-нәсихәттәр менән эш итегеҙ тип әйтә бит. Ҡайһы бер хәҙрәттәр мәжлестәргә рамаҙан айында көндөҙ (ураҙа ваҡытында) йөрөмәгеҙ тип әйтәләр. Был фекерҙе яңылышыу тип уйлайым. Беҙҙен халыҡ үҙен мосолман тип йөрөтһәлә, Аллаһ Тәғәләне таныуҙы һәм ҡушҡандарын үтәү хаҡында, тыйылғандарынан тыйылыу тураһында бер нәмә лә белмәй. Уларға был хаҡты еткереү бер-нисә йыллыҡ ҡына эш түгел. Һәр кем бирелгән тәҡдиренән һәм самаһынан уҙып иманға килмәҫ. Бер генә быуындағы халыҡтың барыһын да дингә килтереп булмаҫ. Совет осоронда дингә ҡаршы тәрбиәләнгән, бер Ленинды Аллаһ итеп күргән һәм уларҙаң тыуып-үҫкән быуындар ҡапыл ғына дингә килеүҙәре бигерәк икелле. Сабыр булыр кәрәк, өгөт-нәсихәттәрҙә булып, әкрен генә ҡабаланмай Аллаһ Тәғәлә ҡушҡандарын үтәргә саҡырырға кәрәк. Пәйғәмбәрҙәр тарихынан ҡарағыҙ, нисәмә йылдар улар сабыр итеп өгөт-нәсихәттә булған, Мөхәммәд пәйғәмбәрбеҙгә Ҡөрьән Кәрим аяттары нисәмә йыл ингән?\nӘле беҙҙең арала нисә процент мосолман бар, дин ҡәғиҙәләрен үтәгәндәре? Бер-ике процент түгелме? Бәлки аҙыраҡтыр. Арабыҙҙа ҡалған 98-99 процент, үҙҙәрен мосолман тип һанаған кешеләрҙең саҡырыуына (мәжлесенә) бармайым тип әйтергәме? Бөгөнгө көндә, беҙ, ураҙа айында көндөҙ аяттар уҡып, мәжлестәр үткәрмәгеҙ тип ҡапыл ғына тыя алмайбыҙ. Тыйыр өсөн уларҙың дин белемле булыуы ғибәрәт. Әле халыҡтың уйлағаны: ҡояш байығас, аят (Ҡөрьән Кәрим) уҡырға ярамай тигән уйҙа һәм башҡа шөбһәлә. Ифтар – ауыҙ астырып, мәжлес үткәреүҙең сауаптары хаҡында белмәйҙәр. Төнгө ғибәҙҙәтәрҙең иң сауаплы икәне бик һирәктәргә мәғлүм. Бар йоланы ла ҡояш байығансы эшләп ҡалырға тигән уйҙа. Бына шуға тәҡәберләнеп, (саҡырылған ергә бар тигән) ҡарышып, саҡырған кешене хөрмәт итмәй, мәжлестәрендә динебеҙ хаҡында вәғәздәр һөйләмәһәк (бигерәктә Рамаҙан айы хаҡында был айҙа) беҙ ниндәй имам булабыҙ? Тәҡҡәбер булһан, иртәгә кем һине тыңлар? Кем мәсеткә барыр? Кешеләрҙең күңелендә насар тәҫирәт ҡалдырып, шул арҡала динебеҙҙе түбәнәйтәбеҙ түгелме?\nБына әле аҫтағы яҙыуҙарҙа: бер мулла, аҫылған кешенең йыназаһына бармаған, шул арҡала мәрхүмдең улы ла йәне көйөп эсеп алып, аҫылынған. Шул ҡылығы менән дин “ғилеме” кешеһе нимәгә өлгәште? Уның хаҡы бар инеме кешенең нисек үлгәненә ҡарап, хөкөм сығарырға? Әллә Аллаһ Тәғәлә тиңләшергә теләйме? Русса әйтмешләй: “Не судите, да сами не судимы будете” тигәнде иҫегеҙгә төшөрәм. Беҙҙең хаҡыбыҙ юҡ мәрхүмдең нисек үлгәнең тикшерергә, әгәр мәйет йыуылып кәфенләнмәһә һәм уға йыназа уҡылмаһа был ҙур гонаһ һәм ул ошонда йәшәүсе халыҡтың өҫтөнә төшә, ә халыҡҡа кем баш – имам-хатыйб. Ул фарыз ғәмәлде үтәмәне. Фарыз — шәриғәт буйынса мотлаҡ үтәлергә тейешле ғәмәл. Фарыз ғәмәл икәненә инанмаған кеше иһә иманһыҙ булыр. Әйе, беҙҙең шәриғәт (фикх) китаптарында әйтелгән: үҙҙәрен үлтергән кешеләргә (аҫылынған, атылған, һыуға үҙ теләге менән батҡан, эсеп үлгәндәр һәм башҡаһы) йыназа уҡымағыҙ тип. Тик, бында халҡындың исмаһам 50 проценты диндәме (Аллаһ Тәғәләне танығаны, намаҙ уҡыусы, ураҙа тотоусы һәм башҡаһы)? Халҡына өйрәт, еткер диненде, мәсеттәренде тултыр, шунан хөкөм сығарырһын. Халыҡтың әлегә эскелекте хуп күреүе лә шул атеизм пропагандаһы һөҙөмтәһе. Мин үҙемдең сайтҡа “Аллаһ Тәғәләнең араҡы эсеүселәргә язаһы” тигән мәҡәләне фәһем өсөн ҡуйҙым. Дөрөҫ, беҙ (мосолмандар) араҡы эскән ерҙәргә аяҡ баҫырға тейеш түгел. Уларҙы хуплап ултырһаҡ, диндән сығабыҙ түгелме? Тик, бына эскән туғандарыбыҙҙың хәлен белешмәйенсә (мәжлестән тыш), йәки хәмерҙән тыйылмаған ата-әсәне ташлап уларҙың фатихаһын ала алабыҙмы? Туғанлыҡ ептәрен өҙгән һәм ата-әсәнең фатихаһын алмаған кеше йәннәткә инмәҫ тип әйтелә бит. Кем генә булыуҙарына ҡарамаҫтан уларҙы ҡәҙерләү беҙгә мотлаҡ. Шул уҡ мосолман ҡатындын ире хәмер менән дуҫ булыуы ла был ҡатын-ҡыҙҙын иренә ҡарата бурысынан азат итмәй. Тәҡдире Аллаһынан һәм йәннәте иренән түгелме? Эскелеккә һалышҡан кеше ярҙам һорай икән, кем уны беҙгә ебәрҙе? Аллаһ Тәғәлә түгелме? Динебеҙ Ҡөрьән Кәримгә һәм хәҙистәргә таянып ҡоролған, ләкин шул Ҡөрьән аяттарын һәм хәҙистәрен һәр бер ғалим ғүмер буйы өйрәнеп, үҙ фекеренән сығып, нигеҙләп нәсихәттәр яҙған. Һәр ғалимдың фекере үҙенсә, аңлатмаһыла үҙе аңлағанса. Динебеҙҙә фекерҙәр төрлөсә, ләкин ғалимдар бер уртаҡ төшөнсәгә килеп нисек ғәмәл-ғибәҙәттәрҙе үтәргә ошо хәҙистәр һәм Ҡөрьән Ҡәримдән алған. Шуға ла ҡаршылыҡтар бар икән аңлатмаларҙа ҡурҡынысы юҡ. Дин хөкөмдәрелә ошо барыһыла намаҙ уҡып, ураҙа тотоп, көслө хаҡ мосолмандар заманында яҙылған. Әлегә динебеҙ яңы баш ҡалҡыта һәм бер нәмәлә белмәгәндәрҙе упҡынға ташлайыҡмы? Күберәк белемгә ынтылайыҡ. Хәҙистәр пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләм әйткәненән һәм тормошонан алынған. Ә, инде пәйғәмбәрбеҙ ғәләйһиссәләм тура Джәбрәил фәрештә аша Ҡөрьән Кәрим аяттарын Аллаһ Тәғәләнәң алған. Мәҙһәбтәрҙә (эйәреү юлдары) төрлөсә. Ҡөрьән Кәрим шундай мәғлүмәт (мөғжизә), бер ҡасан да уның төбөнә төшөп етмәҫһегеҙ! Һәм, бер ғалимда тулыһынса Ҡөрьәнде белдем тип әймәҫ – “биш-алты һүҙҙән торған аятына” ғына тиҫтәсә томдар, китабтар, аңлатмалар яҙыла.\nКем, хәҙерге мәлдә үҙ белдеге менән хәҙистә шулай яҙылған тип, фәтүә сығарып, ҡысҡырып йөрөй – меҫкен. Наҙанлыҡта булмағыҙ, ул хәҙистәрҙе боронғо ғалимдар беҙгә аңлатып китаптар яҙған, шул еткән. Ғилем алғанда ла, кемдән алырға, ҡайҙан уҡырға, ҡайһы ғалимдын яҙмаларын өйрәнергә белер кәрәк. Беҙ Әбү Хәнифә мәҙһәбенән икәнде лә онотмағыҙ. Икенселәрҙекен тикшереп буталмағыҙ. Шәриғәттә бәйән ителмәгән, аңлатылмаған ғәмәлдәрҙең хөкөмдәрен күп тикшереп гонаһлы булмағыҙ тип әйтелә.\nҮҙемдә, тәүге дингә килгән йылдарҙа ни эшләп ул былай, теге тегеләй яҙа, йә эшләй тип, дөрөҫ түгел тип, уйлай торғайным. Яйлап, белем ала килә, остаздар менән аралаша килә ғилем дә арта һәм уның дауамлы булыуы хәйерле. Шуға ла ҡәтғи рәүештә мәжлестәрҙе ураҙа айында үткәрергә ярамай тигән һүҙ ваҡытһыҙ, иң башта халҡына ислам белемен еткер, төшөндөр, аңлат. Бына быйыл минең иң яҡын кешем, ҡатыным, был Рамаҙан айында ураҙаны тәүге тапҡыр тота, минең әллә нисә йыл имам хатыйб булыуыма ҡарамаҫтан. Иң яҡын кешегә шуны еткереү күпме ваҡыт алды. Инша Аллаһ, тулы бер айға ураҙаһын тултырыр. Ә башҡа кешегә шуны бер-ике вәғәз менән еткерә аламмы? Юҡ! Әлеге ҡатынымды холҡон белеп, уны ҡурҡытып, йә икенсе юл менән күндерә алмаҫ инем. Ул минә ҡарышып ураҙа тотмаҫ ине. Халҡыбыҙҙы ла бер юлы пятилеткалар менән дингә күндереп булмаҫ. Уларҙың күңеленә – дин, муллалар һәм абыстайҙар өсөн генә бирелгән ғибәҙәт тип, ялған фекер һалынған. Ошо динебеҙҙең асылына төшөнөү өсөн бер-ике генә быуын етмәҫ. Халыҡ менән яҡшы мөғәлләмдә булып, һауаланмай, кешеләрҙе ҡәҙерләйек, улар араһында татыулыҡ урынлаштырайыҡ. Әлеге ауылдаштарыбыҙ киләсәктә, мин был муллаға, был мәсеткә барам, тегенеһе шуға, шул ергә барам, тип йөрөмәһен ине. “Аҡ инәйҙәребеҙҙә” бисмиллаға килеп, динебеҙҙе күтәрһендәр ине. Сәхнәлә генә кәмит күрһәтеүҙе ғәҙәт итеп алдылар бит. Әлеге ваҡыттарҙа улар үҙ ара ике-өскә бүленеп, бер-береһенә ҡаршы сығып, талашып, ниндәй мәсхәрәлә йөрөйҙәр. Аллаһ Тәғәләне асыуы һәм ҡарғышылыр уларға. Ағинәй тигән исемгә ҡара тап төшөрәләр. Халҡыбыҙға динебеҙҙе пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм өйрәткәнсә өгөт-нәсихәттә көсләмәй еткерәйек. Ҡапыл ғына, улар белмәгән эштәрҙән тыйыу юлы менән түгел, был кире һөҙөмтә бирәсәк. Һәр кем үҙен был донъяла камил аҡылы, дөрөҫ һәм көслө тип һанай, шуға ла уларға көсләп аҡыл тағыу – бушҡа тырышыу.\nБына, социал селтәрҙәрҙә ҡайһы берәүҙәр: однокласниктә, йә контакта страница асҡас, ни эшләп йөҙҙәрен йәшерәләр? Фото юҡ, ни эшләп? Пәйғәмбәр тип, һеҙҙе бер кемдә һанамаҫ һәм өйөр-өйөр булып артығыҙҙан эйәрмәҫ. Ә инде ФСБ-ға барыһы ла мәғлүм: кем ҡайҙан, ҡайһы айфондан, йәки компьютерҙән, йәки интернеттең ҡайһы мөйөшөнә ингәнегеҙҙе. Исемдәрегеҙҙе лә үҙ телебеҙҙә ҡуйығыҙ. Муслим такой-то, Ахмад такой – тип диндең шейхтары, оло ғалимдар итеп хис итеү кәрәкмәй. Йәки ошо исем аҫтында “Артемчик Шотландский” тип мосолман дине таратыу буламы? Был исемдәр аҫтында беҙҙең башҡорттар. Ни эшләп үҙ исемегеҙ менән эш итмәҫкә? Аҫтыртын ғына дин еткерәбеҙ тип маташыумы? Пәйғәмбәребеҙ дингә өндәгәндә йөҙөн йәшергәнме? Исемен үҙгәртеп йөрөгәнме? Был үҙ фотонды страницаға ҡуйыу тураһында мәсьәлә ҡатын-ҡыҙҙарға ҡағылмай. Әҙәп мәсьәләһе һәм сихыр, күҙ тейеүе хаҡ. Аҙағы – ауырыуға һалынып, тиҙ ҡартайып, был донъянан китеү ҡурҡынысы. Минең страницаға комментарий яҙыр алдынан сәләм бирегеҙ мосолмандар! Нишләп минең комментарийҙы юйҙын тип аҡмаҡланмағыҙ, минең страница минеке, һеҙҙең кеҫәгеҙ түгел.\nҠөрьәндән һәм хәҙистәрҙән фәтүә сығармағыҙ. Бындай фәтүәләрҙе динебеҙҙә хәҙерге мәлдә мөфтийҙәр сығарырға ҡурҡалар. Тәрән аҡыл эйәһе булып ҡыланмағыҙ, мәҫәлән: ҡасан Рамаҙан айы ураҙаһын тота башларға — башҡаларҙан айырылып, ай күренгәнен көтөп. Пәйғәмбәребеҙҙең яҡын дуҫы, бер сәхәбә “үҙ ғәрәптәренә” Ҡөрьәндән һәм хәҙистәрҙән толкование (төпкөл аңлатма) сығарырға тыйған, яңылышмаһындар өсөн, ә бында ултырыусылар урыҫ теле менән аҡыл өйрәтергә маташа. Бына шуға ла белемгә ынтылығыҙ, тегендә-бында яҙылған тип тырышмағыҙ. Евангелие китабыла Аллаһынан, тик халыҡ тырыша торғас уны үҙгәртеп яҙҙы — Аллаһ Тәғәләнән яҙҙы. Яҙғандарҙы иң башта һәйбәтләп уҡығыҙ, ҡысҡырыр алдынан. Муллалар талайҙар тип ҡысҡырыусылар бар. Яҙам, — мохтаж, ярлы, фәҡир һәм башҡа кешегә саҙаҡа таратығыҙ тип, былары муллалар талай тип оран һалалар. Уларға мәрхәмәтлек йөҙөнән фәҡиргә саҙаҡа биреү үтә ҡыйын ғәмәл – уларға ошо донъяны һәм байлыҡты кем бирҙе икән.\nБына яңыраҡ бер хәҙистә:”Аллаһы Тәғәлә үҙенең бер бәндәһенә изгелек теләһә, уға кешеләрҙең ихтияжын юнәлтә, кешеләр уға үҙҙәренең төрлө мәсьәләләре менән мөрәжәғәт итерҙәр”, тип әйтелә. Ошо әйтелгәндәндәрҙән сығып, беҙ динле кешеләр үҙебеҙҙә ғилем бар икән, шуны 100 процент менән халыҡҡа аңлайышлы һәм тулы еткерергә бурыслыбыҙ. Халыҡтан өҫтөн булып үҙҙебеҙҙе әллә кемгә ҡуймайыҡ, бәлки эргәләге кеше беҙҙән дә камиллы һәм иманлылыр. Аллаһ Тәғәләнең иң яҡын һөйөклө кешеһелер. Үҙ хәлебеҙҙе, үҙ динебеҙҙе ҡайғыртайыҡ, кеше динен тикшермәйек, бер кем дә хаталаныуҙан һаҡланмаған, иманы ла ни хәлдә булыуын белмәйбеҙ, бәлки, беҙҙекенән өҫтөндөр. Аллаһ Тәғәлә барыбыҙғала ризығын биргән шикелле, бәрәкәт үә иманынан да яҙырмаһын. Аллаһү Әкбәр.\nБыл мулла рөхсәт бирә тип уйламағыҙ әлеге ураҙа айҙарында, самаһын белеп эш итегеҙ, динебеҙҙе хуплау һәм уны күтәреү иң оло үә сауаплы ғәмәлдер. Тик Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтендә булырһығыҙ. Ин ша Аллаһ. 2017 йыл.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.06.2017 в 03:40, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Башҡортостанда 4 меңдән ашыу ир-егет декретҡа киткән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 4 меңдән ашыу ир-егет декретҡа киткән\n10:00, 24 ноября 2017 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 4 меңдән ашыу ир-егет декретҡа киткән Фото: Ксения Калинина\nӨФӨ, 2017 йыл, 24 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\n2017 йылда Башҡортостанда 4,2 меңдән ашыу ир-егет бала тәрбиәләү буйынса отпуск алған. Был хаҡта республика Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә һылтанып, ТАСС хәбәр итә.\nРәсәйҙә әсәйҙәр урынына бала тәрбиәләү буйынса отпуск алған атайҙар һаны арта. 2016 йылда эшһеҙ булараҡ иҫәптә торған 4 279 көслө затҡа бала тәрбиәләү буйынса пособие түләнгән. 2017 йылдың тәүге 10 айында ошондай 4 261 ир-егет теркәлгән.\nВедомствола иҫәпләүҙәренсә, был тенденция социаль һәм коммерция яғынан ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙ ролдәренең яҡынайыуы менән аңлатыла. Айлыҡ пособиеның минималь күләме беренсе балаға — яҡынса 3,5 мең, артабанғылары өсөн 7 мең һумдан ашыу тәшкил итә.\nТеги: декрет отпускы


“ОЗНА” Благовещен арматура заводы өсөн ҡаҙанлыҡ эшләне // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n“ОЗНА” Благовещен арматура заводы өсөн ҡаҙанлыҡ эшләне\n15:12, 22 октября 2009 Иҡтисад\n«ОЗНА» компанияһы Благовещен арматура заводы өсөн ҡаҙанлыҡ әҙерләне. 1,3 МВт ҡеүәтле заманса «ОЗНА-Гелиос» ҡаҙанлығы Благовещен арматура заводының яңы производство майҙансыҡтарын йылылыҡ менән тәьмин итәсәк. Ҡаҙанлыҡта универсаль ҡатнаш горелка файҙаланылған, «Сименс» фирмаһы микропроцессор контроллерҙары нигеҙендә автоматлаштырылған идара итеү эштең ышаныслылығын һәм хәүефһеҙлек системаһын тәьмин итәсәк.\n"ОЗНА" яңы объектта эш башлау һәм юлға һалыу эштәрен үҙенә ала, тип хәбәр иттеләр компанияның матбуғат хеҙмәтендә. Ҡаҙанлыҡ ҡулланыусыларға файҙаланыуға тулыһынса әҙер итеп тапшырыласаҡ.


Һыуынмаһын ошо йылылыҡ! » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n«Башҡортостан ҡыҙы», йыллыҡ йомғаҡтарҙы барлап, «Милли биҙәк», «Әсә йөрәге», «Өйөм йәме гөл генә» бәйгеләренең еңеүселәрен бүләкләне.\nӘхирәттәр! Йыл дауамында барған бәйгебеҙ аҙағына етте. Һеҙҙән бихисап эштәр алып ҡыуандыҡ, ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың күңел байлығына, зауығына, ижади ҡомарына һоҡландыҡ. Уҡыусыларыбыҙҙың йөрәк түрендә ятҡан хыялдарын тормошҡа ашырырға, һәләттәрен асырға, һөнәри оҫталыҡтарын үҫтерергә лә булышлыҡ иттек шикелле. Һәр эш үҙенсәлекле һәм маҡтауға лайыҡ. Бәйге еңеүселәре һәм ҡатнашыусыларға «Башҡортостан ҡыҙы»ның йылды йомғаҡлау тантанаһында иҫтәлекле бүләктәр һәм Маҡтау хаттары тапшырылды.\n1-се урынға сыҡҡан Благовещен ҡалаһынан Дилбәр Әхмәтова теген машинаһы алып һөйөндө.\n2-се урынға лайыҡ Ғафури районы Сәйетбаба ауылы һылыуы Рәйлә Сабитова мультибешергесле булды.\n3-сө урынды алған Шишмә районы Алкино ҡасабаһынан Анжела Ғәзизоваға үтек эләкте.\nБынан тыш, Сәбилә Зәйнуллина, Әминә Кашапова, Гүзәл Намаҙбаева, Зөлфиә Краснова, Тәскирә Даянова, Зөбәйҙә Һөйөндөкова, Флүрә Кейекбаева, Айгөл Вилданова, Зилә Сәфиуллина, Әлфиә менән Гөлфиә Хамматовалар, Гөлнәзирә Буранҡаева, Алһыу Фәтхетдинова, Фәниә Әбсәләмова, Наҙгөл һәм Гөлйөҙөм Ҡотләхмәтовалар, «Нуриман китапхана-клуб системаһы»ның «Аҡ тирмә» клубы, Гөлсинә Дауытова, Филиә Ғәлиуллиналар журналыбыҙҙың дуҫтары – билдәле дәүләт эшмәкәрҙәре, эшҡыуарҙарҙың махсус бүләктәренә лайыҡ булды.\n«Өйөм йәме гөл генә» бәйгеһендә ҡатнашыусы гүзәлдәребеҙҙең егәрлелеге, бөтмөрлөгө, сәскәләр тураһындағы белеме таң ҡалдырҙы. Матурлыҡ яратыусы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың кемеһендер айырып ҡарау мөмкин дә булмағандыр. Шуға ла уларға урындар бирмәнек, ә иң-иңдәрен махсус бүләктәр менән билдәләп үтергә булдыҡ. Бына улар: Хәйбулла районы Бүребай ауылынан Фәриҙә Әлбәкова, Межгорье ҡалаһынан Ләлә Ғәбделхаҡова, Өфөнән Альбина Фәйзуллина, Бөрйән районы Исламбай ауылынан Таңсулпан Ғәбиҙуллина, Сибайҙан Гөлдәр Ҡадаева, Мәләүез ҡалаһынан Наилә Әйүпова, Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Лилиә Ишморатова. Тормош һуҡмаҡтарығыҙ һәр саҡ гөл-сәскәгә күмелеп барһын!\nБарығыҙҙы ла ҡотлайбыҙ! Киләһе бәйгеләрҙә лә көтөп ҡалабыҙ. Яңы йыл ижади һәләтегеҙҙе үҫтереүгә, хыялдарығыҙҙы тормошҡа ашырыуға булышлыҡ итһен!\nТеги: Милли биҙәк Әсә йөрәге Өйөм йәме гөл генә


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠИТҒАЛАРҘЫ ҺОҠЛАНДЫРЫР ҠУРАЙ МОҢО - 2017 - Мәҡәләләр\nЗамандаштарыбыҙ араһында шундай йәштәребеҙ бар, уларҙың һөнәре нисәү икән, тип уйларға мәжбүр булаһың ирекһеҙҙән. Бөгөнгө әңгәмәсебеҙ бына тап шундай уҙамандар рәтенән. Әле генә Октябрьский ҡалаһында үткән Ғата Сөләймәнов исемендәге Республика Ҡурай байрамында Гран-при яулаусы һәләтле ҡурайсы, "Мираҫ" йыр һәм бейеү фольклор ансамбле солисы Юнир Һағынбаев беҙҙең һорауҙарға яуап бирә.\nЮнир, һинең быға тиклем дә төрлө бәйгеләрҙә Гран-при яулауыңды беләбеҙ, ҡурайсы өсөн ниндәй конкурс иң абруйлыһы иҫәпләнә?\n- Ҡурай бәйгеләрендә икенсе тап-ҡыр Гран-при алдым, уның беренсеһе 2013 йылда Күмертау ҡалаһында Зыя Хәлилов хәтеренә арналған башҡорт халыҡ уйын ҡоралдары фестивалендә булды. Йыр буйынса "Оҙон көй" башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларының төбәк-ара конкурсында һәм "Башҡорт йыры" телевизион конкурсында Гран-приға эйә булдым. Йыр - күңел өсөн, ә ҡурай - ул минең һөнәрем. Ошо йүнәлештә 9 йыл белем алғанмын, шуға ла хеҙмәтемдең емештәрен татырға тейешмен, тип иҫәпләйем. Ҡурай республикала яҡшы үҫешкән һәм бәйгеләрҙең дә һәр береһе мәртәбәле. Уларҙың береһенә лә етди әҙерлекһеҙ барып булмай. Октябрьскийҙағы Ҡурай байрамы ла, Йылайырҙа үткән Ишмулла Дилмөхәмәтов исемендәге конкурс та, Хәйбулла районындағы Йомабай Иҫәнбаев иcемендәге бәйге лә, Өфөлә үткән Әҙеһәм Исҡужин исемендәге конкурс та ошондайҙар рәтенән. Әле атап үтелгән конкурстарҙа мотлаҡ шарт та бар - ҡурайсы алдан билдәләнгән исемлектәге 100 көйҙө белеп барырға тейеш. Шуға ла көсһөҙҙәр килмәй уларға, һәр кем еңеү яуларға килә.\nҠурай - ул милли уйын ҡоралыбыҙ ғына түгел, ул башҡорт рухының бер сағылышы, ә һинең өсөн ҡурай нимә?\n- Кеше киләсәккә үткәне аша баға. Ҡурай башҡорт халҡының үткәнен киләсәге менән бәйләй. Ул миңә дәрт-дарман, көс бирә, алға ынтылыш уята. Минең яҙмышыма әүерелгән инде ул. Әлеге мәлдә "Мираҫ" йыр һәм бейеү фольклор ансамблендә эшләп йөрөйөм, шулай уҡ йәштәргә ҡурай серҙәрен төшөндөрөү эшен дә дауам итергә ниәтем бар. Былтыр ансамбль менән Англияға барғайныҡ, быйыл Венгрияға йыйынабыҙ. Мин ҡурай моңоноң бөтөн донъяны хайран итеүен күреп йөрөйөм. Ябай ғына көпшәнән нисек шундай моң сыға һуң, тип аптырайҙар. Былтыр Англияға сәфәр ваҡытында ҡала мэры менән осрашыуҙа уға ҡурай эшләп бүләк иттек. Йомабай Иҫәнбаев Парижда саҡта ошолай ҡурай эшләп, уйнап күрһәткәс, бер ханым уға алтын балдағын бүләк итә. Миңә алтын бүләк итмәһәләр ҙә, алтынға тиң һүҙҙәр әйтелде. Күпме заман үткән, ә ябай ғына үлән ҡурай һаман ҡитғаларҙы һоҡландыра.\nКиләһе бейеклек тураһында ла хыялланаһыңдыр, моғайын?\n- Әлбиттә, камиллыҡтың сиктәре юҡ. Уҡытыусым, остазым Нурғәле Мирғәле улы Ҡайыҡбирҙин беҙҙе гел дәртләндереп тора. Ул үҙе бөтөн ғүмерен профессиональ ҡурайсылар әҙерләүгә бағышланы - был да үҙенә күрә фиҙаҡәрлек. Уҡытыусыбыҙ 50 йәште үткәс кенә бәйгеләрҙә ҡатнаша башланы, ҡайһы саҡта уның менән бергә ярышырға ла тура килә. Былтыр Йомабай Иҫәнбаев исемендәге бәйгелә уның уҡыусылары Рәмил Ҡотдосов - беренсе, мин - икенсе, Динар Абдуллин өсөнсө урын яуланыҡ. Үксәгә баҫып киләһегеҙ, афарин, тип торған остазыбыҙ, мине аңлап, һәр эшемә фатихаһын биргән, терәк булған ғаиләм булғанда киләсәккә уй-хыялдар ҡороп йәшәмәйенсә булмай. Улдарым Байрас менән Ғайсарҙы ла рухлы егеттәр итеп тәрбиәләргә тырышабыҙ кәләшем Эльвира менән. Шуға, барыһы ла алда әле, тип иҫәпләйем.\nЯҙылған: 10.07.17 | Ҡаралған: 756


Яҡшы әсәй булайыҡ!\n29 Ноябрь 2016, 17:03\nӘсәйҙәр көнө сиктәрендә район-ҡаланың белем биреү учреждениеларында саралар дауам итә. “Көлһылыу” 21-се балалар баҡсаһында “Ниндәй әсәйһең, һин...” темаһына район-ҡаланың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, мәғариф идаралыҡтары, балиғ булмағандар эше һәм уларҙың хоҡуғын яҡлау буйынса комиссия, опека һәм попечителдәр, эске эштәр бүлектәре белгестәре ҡатнашлығында “түңәрәк өҫтәл” ултырышы үтте.\nУлтырышты мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы педагогтары алып барҙы. “Түңәрәк өҫтәл”дә ҡатнашҡандар иң беренсе балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре башҡарыуыуында әсәйҙәр тураһында шиғыр, йыр тыңланы. Әсәй тигән юғары исеме йөрөткән кеше ниндәй булырға тейешлеге тураһында социаль реклама ҡараны. Район-ҡаланың ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы рәйесе Жанна Ғәйетҡолова гүзәл заттарҙың йәмғиәттә тотҡан урыны, бала тәрбиәләүҙә әсәйҙәр роле , әсәлекте, балалыҡты һаҡлауға йүнәлтелгән саралар тураһында сығыш яһаны. Ҡатын-ҡыҙ иңенә,тәү сиратта, әсәй булыу бурысы йөкмәтелгән. Уны уңышлы атҡарып сығыу өсөн иң яҡшы сифаттарға эйә булырға кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Лайыҡлы алмаш, Тыуған илдең файҙалы ул һәм ҡыҙҙары итеп үҫтереү өсөн, иң беренсе, үҙ өлгөбөҙҙә балаларҙа эшкә, кешеләргә, тирә-яҡ мөхиткә, Ватанға һөйөү тәрбиәләү мөһимлеген билдәләне.\nБалиғ булмағандар эше һәм уларҙың хоҡуғын яҡлау буйынса сектор рәйесе урынбаҫары Эльвира Фәйзуллина имен булмаған ғаиләләрҙә үҫкән балаларҙың яҙмышы, йәш быуынға рухи-әхлаҡи тәрбиә биреүҙә әсәйҙәр өлөшө, ҡатын-ҡыҙ, балалар алкоголизмы, ғаиләлә көс ҡулланыу мәсьәләләрен күтәрҙе.\nОпека һәм попечителдәр бүлеге начальнигы Айгөл Айҙарбәкова социаль йәтимлекте иҫкәртеү буйынса бүлек алып барған эшмәкәрлек менән таныштырҙы. Ҡартайғас балаларыңдың ҡәҙер-хөрмәтен күрергә теләһәң, улар бәләкәй сағында һөйөүеңде йәлләмә - был сығыш яһаусының төп фекере булды.\nҠатын-ҡыҙҙың ғаиләлә, йәмғиәттә роле баһалап бөткөһөҙ. Күп әсәйҙәр бала тәрбиәләү менән бер үк ваҡытта һөнәри эшмәкәрлеген дә уңышлы алып бара. Балалар баҡсаһы педагог-психологы Галина Белецкая арығанлыҡтан, көсөргәнештән һаҡланыу гимнастикаһын тәҡдим итте.\nӨлгөлө әсәй, алдынғы ҡарашлы педагог Галина Ширяева бала тәрбиәләү тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Бала өсөн әсәй иң яҡын, кәрәкле кеше булыуын фәһемле хикәйәт һәм үҙенең тормошонан миҫал менән раҫланы.\nСара һуңында Жанна Николаевна аҙ килемле, күп балалы, ауыр тормош хәлендәге ғаиләләргә ярҙам йөҙөнән ойошторолған “Дармарка”, “Йөрәктәрҙе үҙ ҡулыбыҙ менән йылытайыҡ” тип аталған хәйриә акцияларында әүҙем ҡатнашҡандарҙы ойошманың рәхмәт хаттары менән бүләкләне. “Түңәрәк өҫтәл” ултырышын балалар баҡсаһы педагогтары һәм тәрбиәләнеүселәре сығышы менән тамамланды.


Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы — Башҡорт Википедияһы\nХәйруллин Вәғиз Нурулла улы\nХәйруллин Вәғиз Нурулла улы (14 декабрь 1929 йыл — 10 июль 1999 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре. 1959—1990 йылдарҙа Дүртөйлө районы «Шишмә» колхозы рәйесе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Ленин (1986), Октябрь Революцияһы (1976), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.\nВәғиз Нурулла улы Хәйруллин 1929 йылдың 14 декабрендә БАССР-ҙың Бөрө кантоны (хәҙерге БР-ның Дүртөйлө районы) Һикәлекүл ауылында тыуған — 10.7.1999 йылдың 10 июлендә Дүртөйлө районы Шишмә ауылында вафат булған, тыуған ерендә ерләнгән. Ауыл хужалығының билдәле хеҙмәткәре.\n1945 йылдан башлап Дүртөйлө районындағы «Трактор» колхозында,\n1953 йылдан — «Шишмә» колхозында эшләй: 1956 йылдан умартасылыҡ бригадаһы бригадиры,\n1959—1990 йылдарҙа - «Шишмә» колхозы рәйесе. Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы етәкселегендә «Шишмә» колхозы үҫемлекселек һәм малсылыҡта ҙур күрһәткестәргә өлгәште: 1984—86 йылдарҙа бөртөклө орлоҡ культуралары уңышы гектарынан 35,3 центнер бирҙе, бер һыйырҙан уртаса йыллыҡ һөт һауыу — 3496 кг тәшкил итте.\nБашҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981)\nЛенин ордены (1986)\nОктябрь Революцияһы ордены (1976)\nХеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)\nХәйруллин Вәғиз Нурулла улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9./2-statya/898-khajrullin-vagiz-nurullinovich.html Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хәйруллин_Вәғиз_Нурулла_улы&oldid=957697 ҡабул ителгән\nДүртөйлө районында тыуғандар\nБашҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:40 1 июль 2020 үҙгәртелгән.


Тормош оло иләк бит ул, иләй арымай-талмай\n25 Апрель 2018, 18:43\nБыл һүҙҙәрҙе оло тормош юлын үткән 93 йәшлек Нурия инәй Йомағолованан ишеттем. Яҙмышы шул осор быуын келәренән бер нимәһе менән дә айырлмай һымаҡ.\nБыл һүҙҙәрҙе оло тормош юлын үткән 93 йәшлек Нурия инәй Йомағолованан ишеттем. Яҙмышы шул осор быуын келәренән бер нимәһе менән дә айырлмай һымаҡ. Ҡыҙға 6 йәш булғанда яҡындары Ғафури районынан Федоровка тарафына күсеп килә. Атаһы мул һыулы Ашҡаҙар йылғаһы буйында урынлашҡан Яңы Яуыш ауылында көтөүсе булып урынлаша.\n1941 йылдың 21 июнендә 16 йәшлек ҡыҙ атаһы менән йомош буйынса Ғафури районы Мораҡ ауылына килә. Иртәнге 10-дар тирәһендә халыҡты мәктәп алдына йыйылырға өндәп, һыбайлы сабып уҙа. Бында һуғыш башланыуы тураһында ҡот осҡос хәбәр ишетәләр. Ҡатын- ҡыҙ, бала-саға илай, ирҙәр күңелһеҙ генә тәмәке көйрәтеп, төркөм-төркөм гәпләшә.\nҠайтыр юл Стәрлетамаҡ аша үтә: ҡайҙа ҡарама күҙ йәштәре, дошманға нәфрәт ишетелә, ә агитаторҙар үҙ сығышында һуғыштың тиҙ арала тамамланып, Совет һалдаттарының Гитлерҙы еңәсәге тураһында һөйләй.\nБер нисә көндән ауылдан йәше еткән ир-егеттәрҙе фронтҡа ала башлайҙар. Гармун уйнап, күрше ауыл осона еткәнсе оҙаталар, иҫән-һау ҡайтыуҙарын теләп хушлашалар.\n1942 йылдың 15 мартында Нурияның атаһы Рафиҡов Хөрмәтуллаға ла повестка тапшыралар. Ҡатыны Ғизениса 6 бала менән ҡала.\nҒаиләлә иң оло бала 16 йәшлек Нуриянана башҡа тағы 5 сабый. Әммә ауылдаштарының уң ҡулына әүерелә ошондай балалар һәм үҫмерҙәр.\nБала саҡтың ғүмерҙәре ҡыҫҡа...\nКолхозда ал-ял белмәй, арып йығылғансы эшләй был йылдарҙа олоһо ла, кесеһе лә. Һабан һөрә, иген сәсә, ура, утай, мал аҙығы әҙерләй, утын хәстәрләй, ашлыҡ тарта, кәрәк икән келәт алдында эшләй. Йәшәргә генә тырышмай, дошманды еңеү өсөн тылдағыларҙың тырышлығы ла кәрәклеген аңлай. Оҙон төндәр ҡул эштәре, фронттан килгән хаттарҙы уҡыу, төрлө тарих, һуғыш менән бәйле ваҡиғаларҙы һөйләп уҙа. Ә иртән - тағы эшкә. 1944 йылда йәше еткәндәрҙе Белоретҡа урман ҡырҡырға ебәрәләр. Исемлек буйынса тирә-яҡ ауылдарҙан 25 ҡыҙ юлға сыға. Был яҡтарҙың ҡырыҫ тәбиғәте, һалҡын ҡышы, урғып аҡҡан йылғаһы ла һындыра алмай ҡыҙҙарҙың рухын. Илайҙар, әммә йәштәрен күрһәтмәйҙәр, өшөйҙәр, туңалар - хатта ҡыйын икәнлеген белдереп яҙмайҙар, ашау наҡыҫ, кейем кибеп өлгөрмәй, барак иҙәндәге һыу боҙға әүерелә - фронттағыларға икеләтә ауыр икәнлеген аңлап бирешмәйҙәр. Ҡолас етмәҫ ағастарҙы мәңге күрмәҫ хәлгә етеп 10 айҙан һуң ҡайтыр юлға сыға улар. Ара ла йыраҡ, етмәһә, юлда ҡасҡындарҙың күп ваҡыты, хәүефле мәл. Уларға ҡаршы үҫмер ҡыҙҙар нисек ҡаршы тора алһын!? Шунлыҡтан, көндөҙ атлап, кис етһә, ауыл ситендәге ҡәберлектәрҙә ҡуна ҡыҙҙар.\nНиһайәт, 1945 йылдың апрелендә ауылдарына имен-аман етәләр, яралананған атаһы ла тыуған нигеҙгә әйләнеп ҡайтып 5 көн үткәс, һуғыш тамамлана.\nОялмайым үткән ғүмеремә...\nҺуғышҡа киткәндәрҙең күбеһе әйләнеп ҡайта алмай, бер ғаиләнән киткән һалдаттарҙың күбеһе батырҙарса һәләк була.\n1950 йылда һуғыштың беренсе көндәрендә үк алынып, 2 Дан ордены, иҫәпһеҙ миҙалдар менән ҡайтҡан Әбделғата Ибеләмин улы менән тормош ҡора улар. Тәненең һәр күҙәнәгенә дары еҫе һеңгән уҙаман ҡатынынан уңа - уларҙың ғаиләһендә 10 бала донъяға килә. Әйтеүе генә анһат - уныһында ун төрлө холоҡ, хыял, теләк. Мәктәптә тырышып уҡыйҙар, аталарының ҡарашы, әсәйҙәренең өндәшмәй күҙ һирпеп алыуы ла тәрбиә ысулы була. Икеһе лә колхозда эшләй, һуғыш ветераны ғүмерен малсылыҡ менән бәйләй, хаҡлы ялға сыҡҡас умартасы була. 40 йыл бергә йәшәп өлгөрә Йомағоловтар. Һуғышта алған яралар, ҡарлы-боҙло окопта үткән йылдар, күңел кисерештәре эҙһеҙ үтмәгәндер - 1990 йылда һуғыш ветераны ҡатының тыуған көнөндә мәңгелек донъяға күсә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ун балаһының берәүһен юғалтыу ҡайғыһын кисерә Нурия инәй.\nБөгөн ул 20 ейән-ейәнсәрле, 12 бүләле өләсәй. Иң оло балаһына- 67, кинйәһе лә 50-не ҡыуа. 3 йыл элек Нурия инәйгә фронтовиктың тол ҡатыны булараҡ, Еңеү көнө алдынан торлаҡҡа Сертификат тапшырыла.\nҺҮРӘТТӘ: 93 йәшлек Нурия инәй Йомағолова.


Хәрби яҙмаларҙа – Матросов яҙмышы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Хәрби яҙмаларҙа – Матросов яҙмышы\nХәрби яҙмаларҙа – Матросов яҙмышы 11.05.2018 // Яңылыҡтар\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа Башҡортостан закондары һәм норматив хоҡуҡ акттары йыйылмаһының 23-сө томы нәшерләүгә әҙерләнә. Унда 1943 йылғы документтар ингән. Китапты әҙерләү буйынса мөхәрририәт коллегияһына Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев етәкселек итә. Уның составына шулай уҡ республикалағы танылған тарихсылар, юристар инә.\n– Сираттағы томға 200-ҙән ашыу норматив хоҡуҡ акты индерелде. Уларҙа һуғыштың иң ҡатмарлы йылында республика халҡының героик хеҙмәте сағыла, – тине Константин Толкачев. – Документтар замандаштарыбыҙҙың күпселеге бөтөнләй белмәгән байтаҡ мәғлүмәт менән таныштыра. Мәҫәлән, Бәләбәйҙә һәм Бөрөлә ил кимәлендәге дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре иҫәбенән репрессияланған сәйәси тотҡондар, Ишембай госпиталендә иһә Польшанан хәрби әсирҙәр булған.\n23-сө том мәғлүмәттәре халыҡ хужалығындағы ауыр хәлде, ҡоролоҡто, аслыҡты, эпидемияны сағылдыра. 1943 йылдың сентябрендә республика буйынса 29 мең бала, өҫтөнә кейергә кейеме булмау сәбәпле, мәктәпкә бармаған. Шул уҡ ваҡытта 1943 йылда БАССР-ҙа фронт һәм тыл ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн сәнәғәттә өр-яңы йүнәлештәр үҫеш ала, нефть ятҡылыҡтары тикшерелә.\nТомға шулай уҡ Советтар Союзы Геройы Александр Матросовтың яҙмышы менән бәйле документтар индерелгән. Улар киң йәмәғәтселеккә бик ҡыҙыҡлы булыр, моғайын.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТУҒАН ТЕЛЕҢДӘ ҺӨЙЛӘШ! - 2015 - Мәҡәләләр\nУҡытыусылар менән йыш осрашам. Байтаҡ һорауҙарға яуап бирергә тырышам. Үҙ фекерҙәремде дөрөҫләр йәки нигеҙләр өсөн ғалимдарҙың хеҙмәттәрен аҡтарам. Шундай һорауҙарҙың береһен рус мәктәптәрендә, дәүләт теле булараҡ, башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытҡан уҡытыусы бирҙе: "Ни өсөн ғаиләһендә башҡортса һөйләшмәгән башҡорт балаһы туған телен рус балаларына ҡарағанда ауырыраҡ үҙләштерә?"\n- Кешенең бөтөн булмышы ҡан (ген) аша күсә, формалаша, үҫә. Ә үҫер өсөн төп шарт - туған тел, сөнки әсә ҡарынында ҡан аша бар булған булмыш артабан әсә теле аша үҫеш ала.Ә туған телендә үҫеш ала алмай икән, баланың быуындан-быуынға күсә килгән һәләте туған теле менән бергә тәрән йоҡоға тала, тәбиғи, донъяуи төшөнсәләрҙе аңлау, танып-белеү һәләте аптыранып-аҙашып ҡала. Ә эргәһендә ултырған рус балаһы донъяны үҙ туған телендә танып белә, төшөнсәләр зиһененә үҙ туған телендә һеңә, сөнки уның әсә ҡарынында ваҡытта уҡ бар ҡиммәттәр ҡанына әсә телендә һалынған һәм артабан ошо уҡ туған телендә үҫеш алған. Уға инде башҡорт телен һәм башҡа телдәрҙе өйрәнеү өсөн төшөнсәләрҙе танып белеү түгел, ә фәҡәт һүҙҙәрҙең тәржемәһе генә кәрәк була.\nХөрмәтле туғандар! Әйҙәгеҙ әле, үҙ-ара туған телебеҙҙә аралашайыҡ! Ни эшләп үҙ-ара нигеҙҙә рус телендә бара ул һөйләшеү? Русса яҡшы беләм, тип күкрәк һуғыумы был, үҙеңде башҡортса һөйләшеүселәрҙән өҫтөн ҡуйыумы? Ҡасанға тиклем былай дауам итер? Донъяла барған аңға тәьҫир итеү көрәшендә иң рухһыҙ милләт итеп күрһәтмәйек әле үҙебеҙҙе. Тағы бер тапҡыр ҡабатлауҙы урынлы һанайым: ғалимдар фекеренсә, 100 мең кеше үҙ-ара үҙ туған телендә һөйләшһә, ғаиләһендә аралашһа, ул милләт һаҡлана - Ер йөҙөнән милләт булараҡ юғалмай. Башҡортто милләт булараҡ һаҡлауға һәр беребеҙ өлөш индерәйек. Әйҙәгеҙ, беҙ, ошо маҡсат менән аралашыусылар, тотонайыҡ был изге эшкә! Үткәнебеҙ - риза, бөгөнгөбөҙ - өмөтлө, киләсәгебеҙ рәхмәтле булыр.\nЯҙылған: 07.08.15 | Ҡаралған: 880


"Таҙ" (әкиәт) // Фольклорный архив Башкирского государственного университета\nНазвание: Таҙ (Плешивый).\nМесто записи: БАССР, Салаватский район, д. Махмутово.\nГод записи: 1951 г.\nИсточник публикации: том № 3 фольклорного архива кафедры башкирской литературы. Материалы фольклорных экспедиций по различным районам Башкирии, собранные в разные годы; л. 12-18.\nЗаписано 10 декабря 1951 года Каримовой Аклимой от Каримова Минниахмета, 1904 года рождения, малограмотный.\nСалауат районы, Арҡауыл ауыл совете, Мәхмүт ауылында йәшәүсе Кәримов Миңнеәхмәттән 1951 йылдың 10 декабрендә ҡыҙы Кәримова Әҡлимә яҙып алған. Кәримов М. 1904 йылғы, аҙ белемле.\nБорон-борон заманда бер илдә бер батша булған. Аның өс ҡыҙы, бер улы (таҙ) булған, ти. Шул уҡ ваҡытта икенсе бер батшалыҡта ҡыҙ батша йәшәгән. Батша үҙенең улына ҡыҙ батшаны алып биреү тураһында хыялланған. Ләкин ул был теләген үтәй ашай үлеп киткән, ти.\nБатша үлгәс, аның өс ҡыҙы ла кейәүгә киткән, таҙ үҙенең апаларын кем алып киткәнен дә белмәй, ти. Таҙ, атаһы үлгәс тә, ҡыҙ батшаны үҙенә алыу тураһындағы уйынан кире китмәгән, аны алыу өсөн ҡарсыға түшле, ҡуян ҡолаҡлы, ялбыр ялды, оҙон ҡолаҡто, сәғәтенә 80 км. юл ала торған атын менеп, ҡыҙ батша янына киткән, ти. Бик оҙаҡ барғандан һуң йыраҡта бер ҡала күренгән һәм таҙ шунда киткән. Ҡалаға килеп еткәс, ҡала ситендәге бер ҙур ғына йорт янына килеп туҡтаған, ти. Өйҙөң тәҙрәһен асып бер ҡыҙ ҡарап ултыра икән. Таҙ аның янына килеп:\n-\tЭй, һылыу ҡыҙ, миңә эсергә һыу бир әле, — тигән, ти. Ҡыҙ һыу алып биргән һәм аның кем булыуы, ҡайҙа барыуы тураһында һорашҡан, ти. Таҙ үҙен батша улы булыуын һәм атаһы үлгәс апаларының кейәүгә китеүе, үҙенең ҡыҙ батша янына китеп барыуы тураһында һөйләгәс, ул был ҡыҙҙы үҙенең оло апаһы икәнлеген белгән һәм улар ҡосаҡлашып йылап алғандар, ти. Ҡыҙ таҙҙы өйөнә алып кергән, атын келәткә биктәгән, ти. Ашатҡан-эсергән ваҡытта, таҙ еҙнәһенең ҡайҙа эшләүен һәм әштән ҡасан ҡайтыуын һорашҡан. Апаһы кейәүенең ҡояш менән эш итеүен, ҡояш сыҡҡас эшкә китеүен, ҡояш батһа әштән ҡайтыуын әйткән, ти.\nҠояш байыған. Кейәүе эштән ҡайтыр ваҡыт еткәс, таҙҙы апаһы йәшереп ҡуйған, ти. Кейәүе эштән ҡайтҡан һәм:\n— Уф, уф, әҙәм еҫе сыға, ҡайҙа ул? Сығар, ашайым, — тигән, ти. Ҡатыны түҙә алмаған, һуңынан:\n— Әгәр ҙә ул әҙәм минең энем булһа ни эшләтер инең? — тигән, ти. Шунан кейәүенең аны ашамай, ҡунаҡ итәсәген белдергәс, таҙҙы йәшергән урынынан сығарған, ти. Таҙҙы бик ныҡ ҡунаҡ иткәндәр. Иртә менән таҙ юлға сығырға булғас, апаһы аңа ашъяулыҡ биргән, ти: Әгәр ашарыңа бөтһә, шуны алдыңа йәй, бөтә нәмә алдыңда булыр, — тигән, ти. Юлға сығыр алдынан таҙ апаһы менән еҙнәһенә ҡурай биргән, ти.\n— Көн һайын иртә менән шул ҡурайҙы өрөп ҡарағыҙ, әгәр ҙә мин тере булһам, һөт тамыр, үлгән булһам, ҡан тамыр, — тигән, ти. һәм апалары менән һаубуллашып, атына менеп, юлға сығып киткән, ти. Ул ай киткән, йыл киткән, бара торғас бер ҡалаға барып еткән. Барып еткәс тә ул, ҡала ситендәге бер ҙур йорт янына туҡтап, тәҙрәнән ҡарап ултырған бер ҡыҙҙан һыу һорап эскән, ти. Был ҡыҙға ла үҙенең башынан үткәндәрен һәм ҡыҙ батша янына китеп барыуҙарын һөйләгән. Был ҡыҙ таҙҙың уртансы апаһы булып сыҡҡан, ти. Апаһы таҙҙың атын келәткә бикләп ҡуйған, үҙен бик ныҡ ҡунаҡ иткән, ти. Ул еҙнәһенең ай менән эш итеүен һәм ай тыуһа эшкә китеүен, ай байығас эштән ҡайтыуын белгән, ти. Ай байыған. Уртансы апаһы кейәүенең эштән ҡайтыр ваҡыты еткәс, таҙҙы йәшереп ҡуйған, ти. Кейәүе эштән ҡайтҡан һәм:\n— Уф, уф, әҙәм еҫе бер сыға. Ҡайҙа ул? Сығар, хәҙер ашайым, — тигән, ти. Уртансы апаһы бер аҙҙан һуң:\n— Әгәр ҙә минең энем килгән булһа ни эшләр инең? — тип һораған. Кейәүе уға теймәй, ҡунаҡ итеүен белдергән, таҙҙы йәшергән урынынан сығарған, ти. Таҙҙы ҡунаҡ иткәндәр. Иртә менән таҙ юлға сығырға йыйына башлағас, апаһы таҙға көҙгө биргән, ти.\n— Бына һиңә көҙгө. Көҙгөнө яныңа һалып ҡуйһаң, бөтә ер көҙгә кеүек ялтырап торор, яҡты булыр, — тигән, ти. Таҙ юлға сығыр алдынан:\n— Әгәр ҙә мин үлгән булһам, мин утырған ерҙән стенаға ҡан яуыр, тере булһам, шул көйөнсә торор, көн һайын ҡарап тороғоҙ, — тип һаубуллашып сығып киткән, ти.\nАй киткән, йыл киткән, бик оҙаҡ барғандан һуң бер ҡалаға барып еткән һәм ҡала ситендәге бер йорт янына туҡтап, тәҙрәнән ҡарап ултырған бер ҡыҙҙан һыу һорап алып эскән, ти. Һөйләшә, һораша торғас, таҙ ҡыҙҙы үҙенең кесе апаһы икәнен белгән, ти. Улар бер-береһен тапҡанға ҡыуанып, йылашып, өйгә кергәндәр, ти. Ашатҡан, эсергән һәм апаһы кейәүенең ел менән эш итеүен һөйләгән. Ел сыҡһа, эшкә китеүен, ел баҫылһа, эштән ҡайтыуын әйткән.\nБына бер ваҡыт ел баҫылды, ти. Апаһы таҙҙы йәшереп ҡуйған, ти. Кейәүе ҡайтҡан һәм башҡа кейәүҙәр кеүек үк эшләгән.\nТаҙҙы йәшергән урынынан сығарып, ҡунаҡ иткәндәр, ти. Таҙ китәргә әҙерләнә башлағас, апаһы:\n— Бына был гөлдө ҡуйһаң, унан музыка тауышы сығыр, — тип әйткән, ти. Таҙ еҙнәһе менән апаһына:\n— Көн һайын кис менән йондоҙҙо сығып иҫәпләгеҙ. Әгәр ҙә мин тере булһам, йондоҙҙар һаны йоп булыр, үлгән булһам, таҡ булыр. Шунан һуң эҙләп сығырһығыҙ, — тип әйткән дә, хушлашып юлға сыҡҡан, ти. Бик оҙаҡ ваҡыт барғандан һуң, ҡыҙ батша батшалығына барып еткән һәм ҡаланың ситендәге өйгә кергән. Аңда ҡарт менән ҡарсыҡ ҡына торған. Аларға таҙ үҙенең ҡыҙ батшаға килеүен әйткән. Ул ҡартты ҡыҙ батшаға яусы итеп ебәргән. Ҡарт ҡыҙ батша янына килгән һәм бөтә булған хәл-әхүәл тураһында һөйләгән, ти. Ҡыҙ батша таҙҙың үҙен килергә ҡушып, ҡартты ҡайтарып ебәргән.\nИртә менән таҙ үҙенең атын менеп, ҡыҙ батшаға килгән, ти. Ҡыҙ батша таҙҙы бик мыҫҡыл итеп ҡаршы алған, ти. Һәм аның атын бер келәткә бикләтеп, үҙен төрмәгә яптырған, ти. Таҙ төрмәгә барып керһә, бер нәмә лә күренмәй, ҡараңғы, анда-бында ыңғырашыу тауышы ишетелә, ти. Таҙ кеҫәһенән көҙгөнө алып һалған икән, төрмә эсе яп-яҡты булып киткән, бөтә ер көҙгө кеүек ялтырап тора, ти. Шунан һуң ғына ул бик күп кешенең асҡа үлгәнен, күбеһенең хәлһеҙ, үлергә ятыуын күргән, ти. Ул көҙгө янына гөлдө ҡуйған, ти. Бына төрлө музыка уйнай башлаған һәм тауышына бөтә үлгән кешеләр терелеп, тороп ултырғандар, ти. Улар терелгәс, таҙ ашъяулыҡты йәйеп ебәргән, ти. Бөтәһе лә бергә ултырып, ашай-эсә, һөйләшә башлағандар, ти. Бындағы бөтә халыҡ таҙ кеүек килеп, уларҙы ҡыҙ батша илдәренә ҡайтармай, аҙыҡ бирмәй, төрмәгә яптырып ҡуйғанын белгән, ти.\nТөрмә эсендәге тауышҡа, төрмә ҡарауылсылары аптырағандар һәм төрмәне асып ҡарағандар, ти. Был ваҡытта төрмә эсе яп-яҡты, ялтырап тора, кешеләр бөтәһе лә тере, ашап-эсеп, уйнап-көлөп йөрөйҙәр, музыкалары уйнап тора, ти. Ҡарауылсылар бик ныҡ ғәжәпләнгәндәр һәм ҡыҙ батшаға барып әйткәндәр, ти. Ҡыҙ батша таҙҙы үҙенең янына килтерергә ҡушҡан, ти. Ләкин таҙ бармаған.\n— Ҡыҙ батша үҙе килһен, мин халыҡтан айырылмайым, — тигән, ти.\nҠыҙ батша үҙе килгән һәм төрмәләге был күренеште күреп хайран ҡалған һәм таҙҙы үҙенең янына алып китергә булған. Ләкин таҙ риза булмай, ҡыҙ батшаға бер шарт ҡуйған.\n— Әгәр ҙә төрмәләге булған бөтә халыҡты иреккә сығарһаң, мин Һинең яныңа барам, — тигән, ти. Ҡыҙ батша ауырһынып булһа ла, бөтә халыҡты иреккә сығарған, ти. Шунан һуң таҙ ҡыҙ батшаға киткән, ти. Анда барғас та өҫтәлгә көҙгөнө ҡуйған, гөлдө ҡуйған икән, шунда ук бүлмә көҙгө кеүек ялтырап киткән, музыкалар уйнай башлаған, ти, Ашъяулыҡты йәйгән икән, йәнеңә ниндәй аҙыҡ кәрәк, барыһы ла бар, ти.\nТаҙ йорт тирәһендә йөрөгәндә ҡыҙ батшаның 12 келәте барлығын һәм был келәттәрҙең барыһы ла йоҙаҡ менән бикле булыуын күргән. Ул был келәт эсендә ни нәмә булыуын белергә тырышҡан һәм өйгә кереп ҡыҙ батшанан 12 келәттең дә асҡысын алған. Ҡыҙ батша таҙға 11 келәтте генә асып ҡарарға, ун икенсе келәтте асырға рөхсәт итмәгән.\n— Әгәр ҙә ул келәтте асһаң, һин дә, мин дә һәләк булырбыҙ, асма, — тигән, ти. Таҙ ун икенсе келәтте асмаҫҡа һүҙ биреп, асҡыстарҙы алып сығып киткән, ти. Ул 11 келәтте асып ҡараған, был келәттәрҙең һәр береһе алтын-көмөш менән тулған икән. Таҙ ун икенсе келәтте лә асып ҡараһы килгән, уның эсендә нәмә бар икәнен белергә тырышҡан һәм ул, теләһә ни булһын тип, келәтте асҡан, ти. Асһа, анда бер дейеү пәрейе ситлектә көйгә ултыра, ти. Ишек асылып, ишек алдындағы таҙҙы күргәс дейеү пәрейе бик ныҡ итеп көрһөнгән, ти, ләкин сипте өҙә алмаған. Ул хәҙер таҙға һыу һорап ялына башлаған, ти. Таҙ уға һыу алып килеп өс мәртәбә эсергән икән, дейеү пәрейе сипте өҙөп, туп-тура өйгә кереп киткән һәм ҡыҙ батшаны алып урманға киткән, ти. Таҙ өйгә керһә, ҡатыны юҡ, ти. Ул уҡ-һаҙағын алып һунарға киткән, ти. Юлда бер асҡа үлергә ятҡан этте осрата һәм аны йәлдәп, ашатып, үҙе менән бергә алып киткән, ти. Бер аҙ барғас бер үрҙәк (өйрәк) осрата, аны ла үҙе менән бергә алып киткән, ти. Бер аҙҙан һуң урман эсендә бер күл күренгән, ти. Ул, шунда туҡтап, ҡармаҡ һалып, хәл йыймаҡ булған, ти. Ҡармаҡ һалһа, аның ҡармағына бер ғәжәп итерлек, матур балыҡ эләккән, ти. Ул балыҡ кеше кеүек телгә килгән, ти:\n— Һин ебәр мине! Мин һиңә ҡасан да бер ваҡыт кәрәк булырмын, — тигән, ти.\nТаҙ балыҡты ебәргән дә, үҙе өйөнә кире ҡайтҡан, ти. Бер-ике көндән һуң ул, ҡатынын дейеү пәрейе ҡулынан алыу өсөн, юлға сыҡҡан, ти. Бер аҙ барғандан һуң ул дейеүҙең йортона барып еткән, дейеү үҙе өйҙә булмаған. Шунан файҙаланып, таҙ ҡатынын алып ҡаса. Алар өйҙәренә килеп етер сакта ғына дейеү арттарынан килеп етеп, ҡыҙ батшаны алған һәм таҙға;\n— Икенсе мәртәбә бараһы булма, яҡшы булмаҫ, — тип, ҡыҙ батшаны алып киткән, ти. Дейеүҙең был һүҙенә ҡарамай, таҙ тағы ла киткән, ти. Анда ла дейеү өйҙә булмаған, ул тағы ҡатынын алып ҡасҡан һәм өйҙәренә килеп етер саҡта дейеү уларҙы ҡыуып етә һәм таҙҙы үлтерә, ҡыҙ батшаны алып китә.\nТаҙҙың апалары һәм еҙнәләре көн һайын, таҙ әйткәнсә, ҡурайҙы өрөп ҡаранылар — һәр ваҡыт ҡан тамды, ти; йондоҙ һанаһалар — һәр ваҡыт таҡ сыға, ти; таҙҙың ултырған еренән генә стенаға ҡан яуған, ти. Улар аптырашып, бергә йыйылып, кеше терелтә торған һыуҙы алып, таҙҙы әҙләп киткәндәр, ти. Бик оҙаҡ килгәндән һуң, таҙҙың һөйәктәрен генә килеп тапҡандар, ти. Таҙҙың һөйәген бергә йыйып, кеше терелтә торған һыу менән йыуғандар икән, таҙ терелгән дә, апаларын күргәс:\n— 0, о, о! Бик оҙаҡ йоҡлап киткәнмен дә, — тигән, ти. Аңа ҡаршы апалары:\n— Әйе, әйе, бик оҙаҡ йоҡланың. Әгәр ҙә беҙ килмәгән булһаҡ, Мәңге йоҡлар инең. Беҙ килеп кенә һине йоҡоңдан уяттыҡ. һин нисек бындай хәлгә ҡалдың? — тигәндәр, ти. Таҙ үҙенең башынан үткәндәрен һөйләп биргән, ти. Шунан һуң апалары таҙға ҡыҙҙы нисек итеп алыу юлын үрәткәндәр, ти:\n— Урманда, юл сатында бер ҙур, кәкере үҫкән имән булыр, шул имән башында бер һандыҡ булыр, шуны алып ватырһың, уның эсенән бер ҡуян сығып сабыр, аны этеңде ебәреп тоттор, эт тотҡас, ул үрҙәк булып һауаға осор, уның артынан үрҙәгеңде осор, ул ҡыуып етһә, ул йомортҡаға әйләнеп һыуға төшөр. Бына шул һыу әсенән йомортҡаны алып һытып, аның эсендәге энәнең күҙен һындырғас ҡына дейеү пәрейе үлер, уның йәне шул энә эсендә, — тигәндәр, ти. Үҙҙәре ҡайтып киткәндәр, ти.. Таҙ апалары өйрәткәнсә эшләгән, ти. Йомортҡаны һыуҙан нисек алыу тураһында ҡайғырып, таҙ яр буйына килгән, ти. Таҙҙың яр буйында аптырағанын күреп, алтын балыҡ килгән, ти һәм ул, таҙҙың ниндәй сәбәп менән килгәнлеген белеп, йомортҡаны һыу төбөнән алып бирергә һүҙ биреп, һыу төбөнә киткән, ти. Ул бөтә балыҡтарға ла йомортҡаны эҙләргә ҡушҡан, алар йомортҡаны табып, таҙға килтереп биргән, ти. Таҙ йомортҡаны һытҡан, аның эсенән энәне алып, күҙен һындырған, ти. Шунан һуң ул дейеү йортона киткән. Анда барһа, дейеү өйҙә булған һәм:\n— Инде мин ҡартайҙым,.. — тип әйтеүе булған, үлгән дә ҡуйған, ти.\nТаҙ ҡыҙ батшаны алып ҡайтҡан. Бөтә туғандарын туйға саҡырғандар, ти. Шул ваҡыттан башлап ҡыҙ батша менән таҙ бергә тора башлағандар, ти. Улар телһеҙҙәрҙе телле, күҙһеҙҙәрҙе күҙле иткәндәр һәм халыҡ араһында ҙур авторитет ҡаҙанып әле лә бергә йәшәйҙәр, ти.\n"Таҙ" (әкиәт) [Электронный документ] // Фольклорный архив Башкирского государственного университета: электронное научное издание / под ред. Б. В. Орехова, А. А. Галлямова. [20112018]. Дата обновления: 11.02.2014. URL: http://lcph.bashedu.ru/editions/efolk.php?go=folk_id.185&w=%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD%EF%BF%BD (дата обращения: 25.09.2018).


Социум // Конкурстар\nЕңеүселәр икенсе булмай!\nБыл ваҡиғаны беҙ барыбыҙ ҙа көтөп алдыҡ. Ҡатнашыусылар - башлап яҙыусы журналистар тулҡынланды, уларға ҡушылып уҡыусылар борсолдо, ә яңыларҙың һәләттәрен профессиональ ҡәләм оҫталары баһаланы. Еңеүселәрҙең исемдәре сер итеп тотолдо. Сер шаршауы Рәсәй матбуғаты көнөн байрам иткәндә асылды. Тап ошо тантаналы сарала иң һәләтле йәш журналистарҙы - "Яңы һүҙ" республика конкурсында еңеүселәрҙе наградларға ҡарар ителде.\nХәтерегеҙгә төшөрөп үтәйек, "Яңы һүҙ" йәш журналистар конкурсы БР Президенты матбуғат хеҙмәте һәм Башҡортостан Журналистар союзы ярҙамында республиканың төп гәзит һәм журнал редакциялары тарафынан ойошторолдо. Конкурста башлап яҙыусы журналистар ғына түгел, шулай уҡ филология, гуманитар, иҡтисад факультеттары студенттары, мәктәп уҡыусылары һәм профессиональ журналист булырға, абруйлы баҫмаларҙа эшләргә ынтылыусылар ҙа ҡатнашты. Ҡатнашыусылар араһында Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Октябрьский, Нефтекама, Бөрө ҡалаларынан һәм республика райондарынан кешеләр булды. Конкурста ҡатнашыусыларҙың бөтә эштәре лә беҙҙең гәзит сайтында "Яңы һүҙ" конкурсы битендә баҫылды.\nАбруйлы жюри составына республиканың төп гәзит- журналдары редакторҙары, БР Президентының матбуғат хеҙмәте, республика Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡ, Башҡортостан Журналистар союзы етәкселәре инде. Ләкин кемдең еңеүсе булырын жюри ағзалары ғына хәл итмәне. Хөрмәтле уҡыусылар, конкурс нәтижәһенә һеҙ үҙегеҙ ҙә йоғонто яһай алдығыҙ. Бының өсөн интернет-тауыш биреүҙә ҡатнашырға - оҡшаған автор өсөн үҙ тауышығыҙҙы бирергә кәрәк ине. Уҡыусылар симпатияһы призына эйә булыусыны беҙ шулай билдәләнек.\nӘ хәҙер һөҙөмтәләргә күсәйек. Нисек кенә күңелһеҙ булмаһын, беренсе урынды бер кемгә лә бирмәҫкә ҡарар иттеләр. Күрәһең, бының менән талапсан судьялар ҡатнашыусыларға үҫешеү, профессиональ күнекмәләрен камиллаштырыу стимулы ҡалдырырға булғандарҙыр. Уның ҡарауы, икенсе урынды бер юлы ике конкурсант: Гүзәл Ғирфанова менән Гөлназ Бәхтиева яуланы. Ике ҡыҙ ҙа башлап яҙыусы журналистар яҡшы яҙа алыуын иҫбатланы, бик яҡшы ижади һәләтлелек күрһәтте. Уларға икенсе урын бирелеүгә ҡарамаҫтан, был ҡыҙҙарҙы еңеүсе тип иҫәпләргә мөмкин.\nӨфө ҡыҙы Гүзәл Ғирфанова башҡорт филологияһы һәм журналистикаһы факультетының өсөнсө курсында уҡый һәм "Неделя" гәзитендә эшләп тә йөрөй. Үҙенең 19 йәшендә ул күп нәмәгә өлгәшкән. Конкурсҡа ул төрлө темаға бер нисә материал бирҙе. Гүзәл татуировкалар, гастарбайтерҙар, башҡорт мәҙәниәте тураһында яҙҙы. Уның һәр мәҡәләһе хәлдең айышына төшөнөп яҙылған, шуға күрә лә ижади һәләте юғары баһа алды.\nНефтекаманан журналист Гөлназ Бәхтиева "Интеграл-информ" гәзитендә эшләй. Уның конкурсҡа тапшырған "Әйләндерелгән кеҫәләр өсөн кем яуап бирер?", "Үткәндәр өсөн үкенмәй, киләсәккә ышанып йәшәйем...", "Билдәле бер йәшәү урыны булған асарбаҡ" материалдары ихласлығы менән айырылып тора. Күренеп тора, ул үҙ баҫмалары геройҙары менән бергә борсола, уны социаль проблемалар борсой, һәм ул битараф булмаған кешеләр өсөн яҙа.\n- Конкурс тураһында мин "Башинформ" агентлығы сайтынан белдем, - тип һөйләй Гөлназ. - Ҡатнашырға ҡарар иттем, ләкин еңеп сығырмын тип уйламағайным. Йомғаҡ яһауҙарын бик оҙаҡ көтөргә тура килде, шуға күрә онотоп та бара инем инде. Президент Хакимиәтенән шылтыратҡас, башта хатта ышанмай торҙом, шаярталарҙыр, тип уйланым. Ғөмүмән әйткәндә, конкурста еңеү эшкә стимул бирә. Хәҙер мин журналистика минең төп шөғөлөм булыуын аңланым.\nӘйткәндәй, ике еңеүсегә лә "Комсомольская правда" редакцияһы махсус приздар һәм дипломдар тапшырҙы. Гәзит коллективы Гүзәл Ғирфанова менән Гөлназ Бәхтиеваның талантын лайыҡлы баһаланы.\nӨсөнсө урынды өс конкурсант үҙ-ара бүлеште: төрлө темаға бер нисә материал яҙған "Известия-Башкортостан" гәзите хәбәрсеһе Лилиә Ғәбдрәфиҡова, барыһына ла аҙыҡ-түлек баҙарындағы хәлде аңлатҡан Нефтекаманан "Красное знамя" гәзитенең бүлек мөдире Альберт Миңлеғәлиев, шулай уҡ тиндең нисек һумды һаҡлауы тураһында һөйләүсе "Октябрьский вестник" гәзитенең махсус хәбәрсеһе Олеся Фәтҡуллина.\nУҡыусылар симпатияһы призы кемгә эләкте һуң? Интернет менән файҙаланыусылар өсөн был, моғайын, төп һорау булғандыр. Шулай, www.bashvest.ru сайты уҡыусыларының тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса приз Ишембай ҡалаһының "Подметки+" гәзите хәбәрсеһе Елена Егороваға бирелде. Алҡышлап ҡул сабыуҙар!\nБашҡа төрлө махсус наградалар ҙа булды. National Business журналы коллективы Нефтекаманан Альберт Миңлеғәлиевтың материалдарын оҡшатҡан. "МедиаКорСеть" мәғлүмәт таҫмаһы Өфө студенты Андрей Савельевҡа һәм music-news.ru сайты хәбәрсеһе Лилиә Раяноваға бүләк тапшырҙы. Андрейға хатта эш тә тәҡдим иттеләр.\nЖюриҙың дөйөм ҡарары менән "Яңы һүҙ" конкурсында иң йәш ҡатнашыусы" махсус номинацияһы ла булдырылды. Өфөнөң 82-се гимназияһы уҡыусыһы Карина Ғәҙелшина, Ишембайҙың 1- се гимназияһы уҡыусыһы Мария Дятлова һәм Өфөнөң 5-се лицейынан Лидия Тедикова дипломдар алды.\nБөтә редакция исеменән йәш журналистарҙың беренсе "Яңы һүҙ" конкурсы еңеүселәрен ихлас күңелдән ҡотлайым, барыһына ла ижади уңыштар һәм профессиональ күнекмәләренең камиллашыуын теләйем. Ә награда алмаған ҡатнашыусыларға үҙ өҫтөндә, үҙ стиле өҫтөндә эшләүҙәрен һәм бейеклеккә ынтылыуҙарын теләйем.


Радий Хәбиров: «Йылдам үҫеш биләмәһе статусы – ул ышаныс кредиты, беҙ уны аҡларға тейеш» - Правительство Республики Башкортостан\n18 февралдә республиканың министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре ҡатнашлығындағы аҙналыҡ оператив кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров «Сочи-2019» Рәсәй инвестиция форумында ҡатнашҡан республика делегацияһы эшенә йомғаҡ яһаны.\nВице-премьер – Хөкүмәт Аппараты Етәксеһе Илшат Тажетдинов әйтеүенсә, Сочи форумында Башҡортостан быйыл беренсе тапҡыр мәғлүмәти стенд тәҡдим итте. Презентация майҙансығына ил Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев килде, ул республиканың инвестиция проекттарын сағылдырған интерактив карта һәм «СибайПлитПром» ойошмаһы тәҡдим иткән ОСП етештереүсе завод проекты менән танышты.\nТөбәккә инвестиция йәлеп итеү буйынса ярайһы күләмле эш башҡарылды. Форумда төҙөлгән килешеүҙәр һөҙөмтәһендә Башҡортостандың инвестиция портфеле 40 млрд һумдан ашыу суммаға тулыланды. Тағы ла энергетика, металлургия, урман эшкәртеү, ауыл хужалығы, медицина йүнәлештәрендә республика менән хеҙмәттәшлеккә әҙер булыуҙарын белдергән байтаҡ инвесторҙар менән осрашыу-аралашыуҙар үтте. Төҙөлгән һәр бер килешеүҙе тормошҡа ашырыу буйынса аныҡ срок һәм яуаплы башҡарыусылары раҫланған юл карталары төҙөләсәк.\nБынан тыш Башҡортостандың өс ҡалаһы – Нефтекама, Белорет һәм Благовещенск – йылдам үҫеш биләмәһе статусы аласаҡ. Был хаҡта форумда Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев белдерҙе.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республика делегацияһы эшен юғары баһаланы, күләмле сараға әҙерлек эштәрендә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла рәхмәт белдерҙе.\n–Форум уңышы – ҙур әҙерлек эше һөҙөмтәһе. Беҙ республикаға инвесторҙар йәлеп итеү маҡсатында киләсәктә лә ошондай форумдарҙа әүҙем ҡатнашасаҡбыҙ, – тине Радий Хәбиров. – Сочи форумын, беренсе сиратта, аграр йүнәлешле тип баһалаһаҡ, Петербург форумында сәнәғәт проекттары, фәнни инвестиция һәм инновацияларға иҫәп тотоп эшләргә тейешбеҙ.\nТөбәк етәксе шулай уҡ «Йылдам үҫеш биләмәһе» статусын аласа аласаҡ ҡала башлыҡтарына мөрәжәғәт итте.\n–Ил Хөкүмәте рәйесе 14 ҡала исемен атаны, шуларҙың өсәүһе – Башҡортостандан. Был – ышаныс кредиты, беҙ уны аҡларға тейешбеҙ, –тине төбәк етәксеһе. – Форумда мин башҡа субъекттарҙың етәкселәре менән аралаштым, уларҙа йылдам үҫеш биләмәләренең нисек эшләүен һораштым. Яуап бер – әгәр ҙә урындағы муниципаль берәмек етәксеһе эшләй икән, һөҙөмтә бар. Беҙ мотлаҡ үҙебеҙҙең яҡтан һеҙгә ярҙам итәсәкбеҙ. Иң мөһиме һеҙҙең әүҙемлек.


Өфөнөң Донской урамындағы 38-се йорт емерек хәлдә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөнөң Донской урамындағы 38-се йорт емерек хәлдә\n30 марта 2021 — 12:08 ГТРК «Башкортостан»\nУл 27 йыл ремонт күрмәгән. Урындағы халыҡ ялыуҙар менән мөрәжәғәт итә башлағас ремонт эштәрен 2031-се йылға билдәләйҙәр. Әммә йортта йәшәүселәр быға риза түгел. 12 ҡатлы йорт 90-сы йылдара төҙөлгән. Шунан бирле бында бер тапҡыр ҙа ремонт эшләнмәгән.Халыҡ идара итеүсе ойошма һәм торлаҡ-файҙаланыу идаралығы менән уртаҡ тел таба алмай. Бөтә мөрәжәғәттәр иғтибарһыҙ ҡала, башҡарылған эштәр бары смета, ҡағыҙҙа ғына, ғәмәлдә подъездарҙа бер сөй ҙә ҡағылғаны юҡ, ти йортта йәшәүселәр. Ысынлап та, подъезд эсе ташландыҡ хәлдә. Урындағы халыҡ үҙ аҡсаһына тимер ишек, ҡыйыҡ япмаһын алмаштырған. Әммә хәл бының менән генә яҡшырмаған. Йортҡа капиталь ремонт талап ителә. Лифттар ысын мәғәнәһендә ҡойолоп килә. Улар комиссия тарафынан 2013 йылда уҡ авария хәлендә тип танылған. Йорттоң хужалары төбәк операторына ла мөрәжәғәт иткән. Уларҙың яуабы ҡәнәғәтләндерерлек түгел. Ремонт 8 йылдан ғына көтөлә.Йорт подъездарҙы ремонтлау буйынса 2021 йылға тәғәйен республика программаһына ла инмәгән. Ҡала хакимиәте мәғлүмәттәренә ярашлы, пандемия сәбәпле быйыл программа кыҫҡартылған. Был йортҡа ремонт эшләү финанслауға бәйле. Донской урамындағы 40-сы йортта ла шул уҡ хәл. Күрше йорттар үҙ ваҡытында нефть эшкәртеү заводы хеҙмәткәрҙәре өсөн төҙөлгән, һуңынан улар ҡалаға тапшырылған. Күптән түгел йорттарҙы берләштергән урам төҙөкләнлерелгән. Әммә йортҡа ҡағылышлы мөрәжәғәттәр иғтибарһыҙ ҡала. Капиталь ремонт талап ителгән йортта йәшәүселәр үҙ маҡсаттарына ирешмәй, туҡтарға уйламай.


"Республика даны өсөн". Беренсе этап тамам\n29 Август 2019, 14:47\nБашҡортостанда “Берҙәм Рәсәй” партияһы ойошторған “Республика даны өсөн” фестиваль-конкурсының тәүге этабы тамамланды\nБашҡортостанда “Берҙәм Рәсәй” партияһы ойошторған “Республика даны өсөн” фестиваль-конкурсының тәүге этабы тамамланды.\nБыйыл конкурс ике форматта ойошторолдо. Тәүгеһенә ярашлы, ойошмаларҙа, предприятиеларҙа, республика учреждениеларында рухи-әхлаҡи һәм гражданлыҡ-патриотик тәрбиә биреүҙең иң яҡшы өлгөләре асыҡланды. Икенсеһе халыҡ һөйөүенә лайыҡлы кешеләр өсөн тауыш биреү булараҡ үтә.\nБилдәле булыуынса, бәйге ике этапта үтә. Беренсеһендә урындарҙа иң-иңдәр билдәләнәсәк. Икенсе этапта улар республика кимәлендә көс һынашасаҡ. Республика финалы 28 октябрҙә ойошторола.\nСентябргә тиклем дауам иткән беренсе этапта урындарҙа иң-иңдәр билдәләнде. Ауыл биләмәләрендә аноним һорашыуҙар үткәрелде. Мәҫәлән, Һүрәм ауыл биләмәһендә интернет-тауыш биреү ошолайыраҡ һөҙөмтә күрһәтте.\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының урындағы бүлексәһе секретары биргән мәғлүмәттәр буйынса, Ейәнсура районынан Мортаза Рәхимов – дәүләт эшмәкәре; Роберт Яҡшыбаев – фән; Марат Кәримов, Мәрйәм Бураҡаева, Марат Түләбаев – яҙыусы, журналист; Хәмиҙулла Тажмөхәмәтов – ауыл хужалығы; Ғүмәр Ҡыуатов – һаулыҡ һаҡлау; Мәғфирә Ғәлиева – мәҙәниәт; Хәйҙәр Ғайсин меценат номицияларында күрһәтелде.


Ауылдарҙа — яңы һулыш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Ауылдарҙа — яңы һулыш\nАуылдарҙа — яңы һулыш 03.12.2013 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ейәнсура һәм Күгәрсен райондарына эш сәфәре барышында социаль объекттар төҙөлөшө менән танышты, сәнәғәт һәм ауыл хужалығы предприятиеларын ҡарап сыҡты, халыҡ менән осрашты.\nИҫәнғол ауылында Рөстәм Хәмитов 140 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһының төҙөлөш майҙансығында булды. Мәктәпкәсә учреждение республика инвестиция программаһына ярашлы һалына. Ошо маҡсатҡа 23 миллион һум аҡса бүленгән. Баҡса киләһе йыл сафҡа инәсәк.\nРеспублика Президенты балалар баҡсаһына өҫтәмә урындар мәсьәләһе менән ҡыҙыҡһынды. Муниципаль хакимиәт вәкилдәре әйтеүенсә, объект файҙаланыуға тапшырылыу менән урын проблемаһы тулыһынса хәл ителәсәк.\nРеспублика башлығы шулай уҡ Ишемғол ауылындағы дөйөм белем биреү мәктәбен ҡарап сыҡты. Бина 44 йыл элек һалынған. Рөстәм Хәмитов кластарҙа, спорт залында булды, уҡыусылар менән аралашты. Уҡытыусылар коллективы менән һөйләшеүҙә Президент Финанс министрлығы вәкилдәре ҡатнашлығында мәктәпте капиталь төҙөкләндереү мәсьәләһен ҡарарға вәғәҙә итте. Демография темаһы ла күтәрелде. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, республикала халыҡ һаны арта, шулай ҙа үлем кимәле лә юғары. Уны кәметеү сараһын күрергә кәрәк.\nЕйәнсура районындағы Хоҙайбәндә ауылында төбәк етәксеһе “Маяҡ” ауыл хужалығы предприятиеһын ҡараны. Әле бында 30 кеше эшләй. Киләсәктә етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү, продукцияның үҙҡиммәтен түбәнәйтеү маҡсатында етештереүҙе автоматлаштырыу ҡарала. Президент мал аҙығы һәм техника менән тәьмин ителеш хаҡында һорашты. Фермерҙар әйтеүенсә, был йәһәттән ҡытлыҡ юҡ. Һарыҡсылыҡты Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығындағы иң ҡулай йүнәлештәрҙең береһе тип атаны.\nЕйәнсура районындағы “Ҡарабәрҙе” крәҫтиән (фермер) хужалығы миҫалында агротуризм үҫеше ҡаралды. Хужалыҡ 2009 йылда ойошторолған. Үҫемлекселек, малсылыҡ кеүек йүнәлештәрҙән тыш, бында ауыл туризмын үҫтереү йәһәтенән планға ярашлы, системалы эш бара. Предприятие 206 гектар ерҙе ҡуртымға алған. Үҙенең заманса ауыл хужалығы техникаһы ла бар. Агротуризмды үҫтереү маҡсатында ике коттедж һалынған, эргәлә генә балыҡлы быуа урынлашҡан. Инвестицияның дөйөм күләме 17 миллион һум самаһы тәшкил итә. Дүрт саҡрымлыҡ газ үткәргес һалыу күҙаллана.\nТөбәк башлығы республикала йәнлек тиреһе эшкәртеү менән шөғөлләнгән тәүге фермала ла булды. Күгәрсен районының Мәҡсүт ауылы янында урынлашҡан хужалыҡта 17 меңдән ашыу йәнлек аҫрала. Киләһе йыл Даниянан 2 400 шәшке һатып алыу күҙаллана. Хужалар әйтеүенсә, предприятиеның киләсәге өмөтлө. Бер нисә йылдан йәнлек фермаһы илдәге иң ҙур предприятиеларҙың береһенә әүерелер, моғайын. Тиҙҙән “Октябрь” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә аҡ төлкө тиреһе эшкәртеү өсөн Финляндиянан яңы ҡорамалдар килтереләсәк.\nКүгәрсен районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Президенты Мораҡ ауылындағы Йәштәр биҫтәһендә булды. Бында етемдәр һәм ҡарауһыҙ ҡалған балалар өсөн торлаҡ төҙөлә. Ошо уҡ көндө һигеҙ кеше Рөстәм Хәмитовтың ҡулынан фатир асҡысы алды. Төбәк етәксеһе уларға бәхет, именлек теләне һәм республика етәкселеге ҡарауһыҙ балаларға артабан да бөтә яҡлап ярҙам күрһәтәсәген билдәләне.\nЯңы Хвалын утарындағы яңыртылған мәҙәниәт йорто ла сәфәр программаһына ингән ине. Яңыртылған бинала фельдшер-акушерлыҡ пункты һәм китапхана урынлашҡан. Мәҙәниәт йортонда шулай уҡ үҙешмәкәр коллективтар өсөн зал һәм бүлмәләр бар.\nҺатлыҡ ауылында Рөстәм Хәмитов Йылға аръяғы урамына асфальт түшәү үтенесе менән мөрәжәғәт иткән урындағы халыҡ менән аралашты. 2,3 саҡрымлыҡ участкала ремонт эштәре тулыһынса тамамланған. Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров әйтеүенсә, киләһе йәйгә 6,6 километрлыҡ участкаға асфальт түшәү күҙаллана.


Багдасаровтар йорто (Таганрог) — Башҡорт Википедияһы\n47°12′43″ с. ш. 38°56′10″ в. д.\nБагдасаровтар йорто (Таганрог)\nҠала Таганрог, Тургенев тыҡрығы, 7\nНигеҙләүсе Мелкон һәм Григорий Багдасаровтар\nБагдасаровтар йорто— Таганрог төҙөлөшөнөң тарихи объекты. Ул XIX быуат аҙағында төҙөлгән һәм бер туған Багдасаровтарҙың йорто булған. Адресы: Таганрог ҡалаһы , Тургенев тыҡрығы, 7.\nXIX быуатта был участокта хаҡы 1000 һум тәшкил иткән ҙур булмаған архитектура ҡоролмаһы төҙөлә. Ул сауҙагәр ҡатын Софья Луцкая милке була. Унан һуң, ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында, йорт емерелә һәм уның урынында 1898 йылда Тургенев тыҡрығында бер туған Мелкон һәм Григорий Багдасаровтар йорт һалып сыға. Йортто төҙөү уларға 3000 һумға төшә. Ваҡыт үтеү менән, Октябрь революцияһы ваҡытында йорттоң хаҡы арта һәм 24 мең һум тәшкил итә .\nӨй бер нисә ҡаттан тора, юғары ҡаты арендаға бирелә. XX быуат башында йорт хужаһы сәүҙәгәр Иван Васильевич Кафери була. Уның колбаса заводы, сусҡа майын иретеү кәсепханаһы, үҙе йәшәгән ике йорто була. Шуның өҫтәүенә ул Тургенев тыҡрығындағы йортто һатып ала. Заманында ул үҙ эшен бисквит һатыуҙан башлап ебәрә. Элек үҙе йәшәгән Александров урамындағы ике йортон ул ҡуртымға биреп табыш ала. Ҡатыны Анастасия Васильевна менән никахта уның өс балаһы тыуа, уларҙың исеме Василий, Иван һәм Параскева. Бина өлөшләтә торлаҡ фатирҙары итеп файҙаланыла.\nЙортта Валентина Абрамова Говберг (сиған романстарын һәм рус халыҡ йырҙарын оҫта башҡарыусы) үҙенең апаһы Елена Абрамовна менән йәшәй. Елена Абрамовна Таганрог ҡалаһының танылған адвокаты Яков Борисович Светта кейәүҙә була. Свет йәһүд закондары присяжный поверенныйының ярҙамсыһы булып эшләй.\n1920-се йылдарҙа уң яҡтағы ишек алды флигелендә Федор Васильевич Орешко менән уның ҡатыны Раиса Константиновна йәшәй. Ваҡыт үтеү менән уларҙың ҡыҙҙары Ольга һәм Вера тыуа. Федор Васильевич ҡала прокуратураһы бухгалтеры була һәм эштәрен бик дөрөҫ итеп алып барыуы менән таныла. Ваҡыт үтеү менән ҡыҙы Вера сәғәт төҙәтеү оҫтаһы була, ә Ольга тарих һәм сәнғәт менән ҡыҙыҡһына. Уның тормошо бик ҡатмарлы— ул Сталин репрессияһына эләгә. Орешколар ғаиләһе хужаһыҙ хайуандар тураһында хәстәрлек күреүселәр булып ҡала халҡы иҫендә һаҡланып ҡалған.\n1930-сы йылдарҙа был йортта фатирҙа скрипкасы Михаил Стешенко йәшәй. Уның уйынын «Луч» кинотеатры тамашасылары сеанс башланырҙан алда тыңлаған. Шулай уҡ фатирҙа скрипкасы Бейнцман да йәшәй, ул Молл оркестрында уйнаған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Багдасаровтар_йорто_(Таганрог)&oldid=683937 ҡабул ителгән


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БОРОНОРАҠ ЯҢЫ ЙЫЛДЫ МАРТ АЙЫНДА БАЙРАМ ИТКӘНДӘР - 2021 - Мәҡәләләр\nЯңы йыл менән! Яңы бәхет менән! Ошо ябай ғына һүҙҙәр беҙгә бала саҡтан уҡ таныш, һәм инде улар бик тә алыҫ ҡалған йылдар төпкөлөнән мәктәптәрҙәге, ауыл клубтарындағы шыршы байрамдарына ғына хас булған хис-кисерештәрҙе хәтеребеҙҙә яңыртҡандай була. "Йәшел шыршым, һин минең, их, нуры урмандың, һин биҙәге Яңы йылда беҙҙең урамдың!" - тип, ниндәй генә башҡорт балаһы йырламаны икән шул замандарҙа?\nЯңы йыл килеүен ҡаршылау - әлегә тиклем килеп еткән иң боронғо йолаларҙың береһе, шуға күрә уны кешелектең тарихи байрамдары рәтенә индереп була. Был байрам нисек барлыҡҡа килгән һуң? Бының өсөн боронғо ҡәүемдәрҙең ваҡыт төшөнсәһен аңлай башлауы тәү шарт булып торған. Билдәле булыуынса, тәү кешеләр аңында ваҡыт төшөнсәһе көн менән төн, миҙгелдәр алышыныуын, тәбиғәттә йыл һайын ҡабатланып торған үҙгәрештәрҙе күҙәтеү нигеҙендә формалашҡан. Аңдары үҫешә барған кешеләр үткән ваҡытты иҫәпләү өсөн бик ҡулай булған үлсәм - йыл төшөнсәһен булдыра. Иң ҡыҙығы ла шулдыр - әле фән-ғилем тигәнебеҙ хаҡында бер ни белмәгән боронғо бабаларыбыҙ ваҡыт үлсәмдәрен бер-бер артлы таба тороп, улар аша ваҡыт тип аталған ысынбарлыҡтың хәҡиҡәткә ярашлы сағылышын аңдарына һеңдерә алған.\nЙыһанда, шул иҫәптән кешеләр төйәк иткән Ер шарында, мәңгелек, туҡтауһыҙ хәрәкәт-әйләнеш бара. Барса нәмә ҡабатлана: тыуа, үҫешә, йәшәй һәм икенсе бер идеаль (рухи) йәиһә матди халәткә күсә. Хатта миллион йылдар буйына йыһан океанын гиҙгән йондоҙҙар ҙа, үҙ ваҡыты үткәс, тарҡалып, йыһандың астрономдар "ҡара тишек" тип атаған бер даирәһенә һурылып алына икән. Ерҙәге тормош та шулай - ул тотош хәрәкәттән, үҙгәрештәрҙән, йәшәйеш тип аталған рәүештән ахыр сиктә беҙгә бигүк билдәле булмаған икенсе бер халәткә күсеп китеүҙән ғибәрәт. Был - Бөйөк Йыһан ҡануны, уны бер генә әҙәм балаһы ла үҙгәртә алмаясаҡ. Йыһан туҡтауһыҙ әйләнә, ваҡыт тигәнең дә ошо әйләнештең бер сағылышылыр ул. Архаик замандарҙа һәр яңы йыл ерҙәге барса тереклектең яңырыу осоро - яҙ миҙгеле етеү менән башланған, һәм был мәңгелек күктең, тәбиғәттең кисектергеһеҙ ҡануны рәүешендә ҡабул ителгән. Кешеләр аңында яҙ башы - яңы йыл башы - яҙғы ерҙең сираттағы йәнләнеше, яңырышы рәүешендә сағылыш тапҡан. Тап шуның өсөн дә боронғо халыҡтар яңы йыл башын март айында байрам иткән.\nИң боронғо яҙма сығанаҡтарҙан булған Муса бәйғәмбәр закондарында (б.э. тиклем 2 мең йыл әүәл) Яңы йылды "авив" (башаҡ) айынан һанай башлау тураһында әйтелә, был март-апрель тирәләренә тура килә. Төркиҙәрҙә Яңы йылды яҙ килеү менән байрам итеү йолаһы хәҙергә тиклем һаҡланып ҡалып, Наурыҙ исемен йөрөтә. Моғайын, төркисә "навруз" һүҙе яҡынса "нав арз"дан алынып, "яңы дөгө", "яңы ризыҡ" ("арз" - ғәрәпсә дөгөнө, йәғни ер ризығын белдерә) мәғәнәһендә ҡулланылған. Әйткәндәй, беҙҙең "Иҫке ауыҙға - яңы аш", тигән әйтемебеҙ ҙә бик боронғонан ҡалғанға оҡшай, яҙ көнө үлән-фәлән, йәйен - еләк-емеште ауыҙ иткәндә шулай тибеҙ бит.\nӘйтегеҙ әле, боронғо кеше яҙ килеү менән нимәгә шатланырға тейеш? Әлбиттә, ҡояшҡа, йылыға. Тимәк, Наурыҙ байрамында ата-бабаларыбыҙ бер-береһен яңы Ҡояш, яңы Ырыҫ, яңы Ҡот (русса: новый Год) һәм, әлбиттә, яңы Йыл менән ҡотлаған-тәбрикләгән. Тарих төпкөлөндә тәүге арийҙар булып танылған башғарт ҡанбабаларыбыҙға ҡан-ҡәрҙәш остготтарҙың илаһы ла юҡҡа ғына Гот тип аталмағандыр ул.\nӘйткәндәй, үтә лә боронғо ҡәүемдәрҙең тәү теленән, меңәр йылдар үтеп киткән хәлдә лә, байтаҡ ҡына халыҡтар телдәрендә бер үк тамырлы һүҙҙәр һаҡланып ҡалған. Шуларҙың береһе - архаик "yahr" (яр) һүҙ тамыры. Ул әлеге телдәрҙә төрлөсә яңғырай, әммә тамырында бер үк мәғәнә ята. Немец, инглиз һәм башҡорт телдәрендә лә бар ул. Немецса "Jahr", инглизсә "Year" һүҙҙәре йыл төшөнсәһен аңлата. Баҡтиһәң, ошо уҡ мәғәнәләге башҡорт һүҙе лә бар икән: "йарынға" ("йәренгә") - киләһе, алдағы йылға тигәнде аңлата бит. Нисек кенә булмаһын, ошо боронғо һүҙ иң башта яҡтылыҡты, йылылыҡты, эҫелекте белдергән. Славяндарҙың ҡояш аллаһы - Ярилло, яркий - сағыу, яровая пшеница - яҙғы бойҙай, жара - эҫелек, жар-птица - нурлы ҡош. Хатта беҙҙең "йәр", "яратам" тигән һүҙҙәребеҙ ҙә ошо ерлектә тыуғандыр ул - һөйгән йәре әҙәм балаһына йән йылыһын бирә бит!\nЯңы йылдың яҙ байрамы булыуҙан туҡтауы Рим императоры Юлий Цезарь менән бәйле. Б.э. тиклем 45 йылда ул хәҙер юлиан календары тип аталған йыл иҫәпләү системаһын индерә. Тап шул ваҡыттан башлап Рим империяһында "календа"лар байрамы, йәғни Яңы йыл 1 ғинуарҙа билдәләнә башлай. "Ғинуар" атамаһы римлылар табынған ике йөҙлө илаһ Янустың исеменән алынған: уның йөҙөнөң бер яғы уҙған йылға ҡараһа, икенсеһе алдағы йылға төбәлгән була. Яңы йылда бер-береңде ҡотлап, бүләктәр биреү ҙә бик боронғо күренеш икән. Шул уҡ Рим граждандары бер-береһенә Яңы йылда Янус илаһтың һүрәте төшөрөлгән тимер аҡсалар, башҡа бүләктәр тапшырған. Яңы йыл төнөндә ҡолдар хужалары менән бергә күңел асҡан, ашаған-эскән. Ә иң ҡиммәтле бүләктәр императорға тәғәйенләнгән. Император Калигула Яңы йылдың тәүге көнөндә үҙ һарайы алдындағы майҙанда римлыларҙан бүләктәр ҡабул иткән, кемдең ниндәй бүләк килтергәне махсус исемлеккә теркәп ҡуйылған.\nУрта быуаттарҙа Англияла ла Яңы йыл 1 мартта байрам ителгән. 1752 йылдың Яңы йыл башын 1 марттан түгел, ә 1 ғинуарҙан башлап иҫәпләү тураһында Англия парламенты махсус ҡарар ҡабул иткәс, ҡатын-ҡыҙҙар зыҡ ҡупҡан. Бер төркөм ҡатын-ҡыҙ парламент спикерына килеп, парламенттың ҡатын-ҡыҙҙарҙы бер юлы бер нисә тиҫтә көнгә ҡартайтырға хоҡуғы юҡ, тип белдергән. Спикер ҙа аптырап ҡалмаған: "Һеҙҙең әйткәнегеҙ бер ни ҙә түгел, бары ҡатын-ҡыҙ логикаһының классик өлгөһө генә", - тип яуаплаған, имеш. Ул замандарҙан инглиз телендә "pin money" (булавка өсөн аҡса) тигән термин тороп ҡалған, сөнки Яңы йылда ирҙәр тарафынан бүләк ителгән булавка ҡатын-ҡыҙ өсөн бик шәп бүләк, тип иҫәпләнгән. Ә Англия королеваһы Елизавета I үҙенә һәр Яңы йылда бүләк ителгән, ҡиммәтле аҫылташтар менән биҙәлгән сигелгән бирсәткәләрҙән тотош бер коллекция туплаған.\nРәсәйҙә шулай уҡ төрлө дәүерҙәрҙә йыл хисабын алып барыу һәм Яңы йыл башын билдәләү төрлөсә булған. Боронғо Рустә Яңы йыл, башҡа халыҡтарҙағы кеүек, 1 марттан башланған, ә йыл иҫәбе донъя яратылған ваҡыттан башлап алып барылған. XIV быуатта Мәскәү сиркәү соборы, грек календарына ярашлы, Яңы йыл башын 1 сентябргә күсерергә ҡарар итһә лә, был ҡарар бөйөк кенәз Иоанн Васильевич Өсөнсөнөң ҡәтғи талабы буйынса 1492 йылдан ғына сиркәү һәм граждандар йылын иҫәпләүгә нигеҙ булып китә. 1 сентябрь бер үк ваҡытта яһаҡ, пошлиналар һәм башҡа түләүҙәрҙе ҡабул итеү көнө, тип һанала. Был көндә батша Кремлгә килгән, унда сиркәүҙең юғары вазифалы руханиҙары менән тантаналы сараларҙа ҡатнашҡан, бында килгән һәр кем батшаға яҡлау һәм ғәҙеллек һорап мөрәжәғәт итә алған.\nРәсәйҙә 1 сентябрҙә Яңы йылды ҡаршылау һуңғы тапҡыр 1698 йылда булған. 1699 йылда Европала оҙайлы сәйәхәттә йөрөп ҡайтҡан Петр I йыл башын 1 ғинуарҙан башлап иҫәпләүҙе, йыл хисабын донъя башынан түгел, Христос тыуғандан алып барыуҙы талап иткән указ ҡабул итә. "Рәсәйҙә Яңы йылды төрлөсә иҫәпләү булғанлыҡтан, ошо числонан кешеләрҙең башын ҡатырыуҙы туҡтатырға һәм бар ерҙә лә Яңы йылды 1 ғинуарҙан алып иҫәпләй башларға. Ошо изге башланғыс һәм күңел асыу хөрмәтенә бер-береңде, эштә уңыштар һәм ғаилә именлеге теләп, Яңы йыл менән ҡотларға. Яңы йыл хөрмәтенә шыршылар ҡуйырға, балаларға уйындар ҡорорға, тауҙан санала шыуыу ойошторорға. Ә ололарға эскелек һәм танау емереү менән булмаҫҡа - бының өсөн башҡа көндәр ҙә етерлек", тиелә батша указында. Эйе, Петр батшаның был талаптарын беҙ бөгөн дә еренә еткереп үтәһәк, оҙайлы Яңы йыл байрамыбыҙ күңелле һәм ипле генә үтер ҙә китер ине...\nЯҙылған: 24.12.21 | Ҡаралған: 130


Баҡсасылар өсөн еңел генә кәңәштәр\nКишер сәстегеҙме? Үҫентеләре күренгәнсе уға йыш һыу ҡойоғоҙ! Үҫентеләре күрендеме? Ул саҡта (ныҡ ҡоро көндәрҙе иҫәпкә алмағанда) 12-15 көндауамында һыу ҡоймағыҙ. Был кишерҙең тамырына тәрәнерәк һуҙылырға ярҙам итә.Күберәк кәңәштәр сайтта\nКишер сәстегеҙме? Үҫентеләре күренгәнсе уға йыш һыу ҡойоғоҙ! Үҫентеләре күрендеме? Ул саҡта (ныҡ ҡоро көндәрҙе иҫәпкә алмағанда) 12-15 көндауамында һыу ҡоймағыҙ. Был кишерҙең тамырына тәрәнерәк һуҙылырға ярҙам итә.\nГәрсисте борсаҡ янына сәсһәгеҙ, уңышты ике тапҡырға күберәк алырһығыҙ!\nУкроп ҡояшлы урынды ярата. Ҡояшта үҫкәндә уның еҫе көслөрәк була. Укроп үҫкән тупраҡҡа көл һәм избес һибергә ярамай.\nТыква һутлы булһын тиһәгеҙ, һабағын тупраҡ менән күмегеҙ, тамыр йәйһен.\nҠабаҡ культуралары үҫентеләрен (ҡыяр, патиссон, ҡабаҡ, тыква) ошолай үҫтереү мөмкинлеге бар: кәҫте шаҡмаҡлап ҡырҡығыҙ (10*12 см), тамыры менән аҫҡа ҡаратып әйләндереп һалығыҙ ҙа, тишеп, эсенә орлоҡ төшөрөгөҙ.\nФасоль, борсаҡ, һуған, һарымһаҡ кеүек культураларҙы кесерткән төнәтмәһе менән туҡландырығыҙ.\nҮҫентене көн дә башынан 1-2 минут һыйпап торһаң, буйға үҫмәй. Ҡағылған саҡта этилен бүленеп сыға. Ә был, үҙ сиратында, был буйға үҫтермәй.\nКесерткән ауырыуҙарҙан сыныҡтыра. Шуға ла түтәлдәр араһына кесерткән һалып сығырға кәрәк.\nГәрсистән эшләнгән сидерат тупраҡты фосфор һәм сера менән туҡландыра, медведка менән прволкалы бөжәктәрҙән таҙарта.\nҺуғанды лауҙған йылда гәрсис үҫкән урынға ултыртыр кәрәк. Һәйбәтерәк үҫер.\nРепеллент үҫемлектәр - улар люпин, чистотел, настурция, календула, бархатцы, һуған, калуфер, пижма, әсе әрем.\nЕр еләгенә ылыҫы үҫемлектәрҙән мульча йәйелә. Был еләк тәмен яҡшырта, серетмәй, бөжәктәрҙән һаҡлай.\nҠапыл һыуытҡандан һуң үҫемлектәргә һуған ҡабығы төнәтмәһен һиптертер кәрәк. 10 литр һыуға ярты литрлыҡ банка менән һуған ҡабығы һалына. Ҡайнап сыҡҡас, 12 сәғәт төнәтелә. Һиптерер алдынан 2/10 кимәлдә һыу менән болғатыла.\nУңышты мул алыр өсөн һеркәләндереүсе бөжәктәрҙе "эйәләтер" кәрәк. Бының өсөн алһыу һәм аҡ туҡранбаш (клевер), һоло, , Для этого высеивают розовый и белый клевер, овсяницу, бажат (мятлик) сәселә.\nБөжәктәрҙе шулай уҡ аҡ гәрсен сәскәһе менән кишер сәскәһе лә ылыҡтыра.\nРемонтант сортлы еләктең йәйҙең икенсе яртыһында ла еләк биреүен теләһәгеҙ, яҙғы сәскә һабағын һындырығыҙ.\nҠыяр өсөн яҡшы күрше ролен укроп үтәй.\nКартуф һәм томатты фитофтороздан янында үҫкән сөгөлдөр һаҡлай.\nЯңы ултыртылған кәбеҫтә янына кесерткән һабағын ҡаҙап сыҡҡанда, ул тиҙерәк үҫә.\nКәбеҫтә күбәләгенән янына сәселгән бархатцы, укроп, кориандр, сельдерей, календула, ҡаҙап сығылған әрем һабағы ярҙам итә.\nКартуф ояһына саҡ ҡына һибелгән көл, уны проволочниктан һаҡлай.\nҺарымһаҡ һәйбәт үҫһен өсөн июндең тәүге яртыһында тоҙ иҙмәһен ҡояң (2 аш ҡалағын 10 литр һыу менән бутап), унан ябай һыу һибәң.\nҠыяр һыу ярата. Быны ул сәскә атҡанда һәм уңыш биргәндә онотмағыҙ. Әммә ул сәскә ата башлағанда һирәгәйтегеҙ, һуңынан күберәк ҡоя башлағыҙ. Уңышты тиҙерәк ала башларһығыҙ.\nЭҫе көндәрҙә ҡыярға һыу ҡойоп ҡына ҡалмағыҙ, һиптертегеҙ ҙә. Ҡыяр һеркәһе 30 градустан һыуығыраҡ булһа, "үлә". Теплицаға һыулы мискә ултыртып ҡуйығыҙ.\nҺауа температураһы үҙгәреүсән булһа, ҡыярҙың тәме үҙгәрә. Сквознякты ла ул яратмай.\nМай башында борос һабағанда бер нисә борос күреп ҡалһағыҙ, шул уҡ ваҡытта ул сәскә атыуынан туҡтаһа,\nбыл боростарҙы өҙөгөҙ. Ул саҡта борос ҡабаттан сәскә ата башлар. Төбөн йомшартып тороу ҙа мул уңыш бирер.


“Реаль эштәр” — халыҡтың ышанысы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » “Реаль эштәр” — халыҡтың ышанысы\nПрограмма тормошто йәнләндереүгә ҙур өлөш индерә\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” программаһы нигеҙендә бихисап проекттар, төҙөкләндереү, йәшелләндереү эштәре, башҡа байтаҡ хеҙмәт тормошҡа ашырылды. Был башланғыс халыҡтың уң ҡулына әйләнде тиерлек. Программа ярҙамында күптән түгел генә башҡарылған ҡайһы бер эштәргә күҙ һалайыҡ.\nСтәрлетамаҡ районында балалар баҡсаларына сират юҡ\nЗаливной ауылында халыҡ балалар баҡсаһын асыу тантанаһына йыйылды. “Берҙәм Рәсәй”ҙең “Реаль эштәр” проекты һөҙөмтәһендә бында баҡсаның ҡыйығын яңыртҡандар. Урындағы халыҡты ҡотлап, ауыл Советы башлығы Денис Чиликин барыһына ла проектты тормошҡа ашырыуҙа ярҙам күрһәткән өсөн рәхмәт әйтте. Уҡыусылар байрамға сағыу концерт менән йәм өҫтәне.\nНаумовка ауылындағы балалар баҡсаһында тәҙрәләрҙе алмаштырыу буйынса эш тамамланыу айҡанлы байрам ойошторҙолар. Ауыл халҡы дөйөм йыйылышта ошондай башланғысты тәҡдим иткәйне. Проектты финанслауҙа бағыусылар ҙа ҡатнашты. Эште тиҙ арала тамамлауға ата-әсәләр ярҙам итте. Улар бинаны ремонттан һуң тәртипкә килтерҙе, буяны. Эштә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла рәхмәт хаттары тапшырылды.\nНаумовкалағы ихаталарҙың береһенә асфальт түшәлде. Ҡыуаныслы хәл уңайынан халыҡ байрамға сыҡты. Концерт булды, яңы асфальтҡа балалар һүрәт төшөрҙө.\nӘйткәндәй, быйыл районда партияның “Ҡала мөхите” һәм “Реаль эштәр” проекттары нигеҙендә 15 объект төҙөкләндерелде. Ихаталар, мәктәптәр, балалар баҡсалары, һәйкәлдәр һәм скверҙар яңыртылды.\nНефтекама ҡалаһын төҙөкләндереүгә — 46 миллион һум\nНефтекаманың 55 йыллығы айҡанлы мәҙәниәт һәм ял паркындағы аллеяла ағас ултырттылар. Объект “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Ҡала мөхите” проекты һөҙөмтәһендә яңыртылды. Быйыл Нефтекаманы төҙөкләндереүгә федераль һәм төбәк ҡаҙнаһынан 46 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелде.\nСарала ҡала хакимиәте башлығы, партияның урындағы сәйәси советы ағзаһы Рәшит Дәүләтов, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, ҡала Советы депутаттары, “Октава” үҫмерҙәр клубтары берекмәһендә тәрбиәләнеүселәр, ирекмәндәр ҡатнашты. Аллеяла 70 тирәк барлыҡҡа килде. Ағас ултыртыу артабан да дауам итәсәк.\nҠариҙел халҡы кистәрен теннис ҡына уйнай\nБыйыл “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” проекты нигеҙендә Ҡариҙелдә 12 объект төҙөкләндерелде. Ошо эшкә 2 миллион һумдан ашыу аҡса тотонолдо.\nКирҙә ауыл мәҙәниәт йортона теннис өҫтәле һатып алдылар. Хәҙер кистәрен ауыл халҡы теннис уйнай. Клуб өсөн сәхнә кейемдәре лә тегелә.\nМерәсем ауылында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына һәйкәлде яңыртырға ниәтләйҙәр. Ошо маҡсатҡа республика бюджетынан 140 мең һум бүленгән. Яңы стела әҙер, уны урынға килтерергә генә кәрәк. Әле иһә иҫке мемориал һүтелә, яңыһына нигеҙ һалына.\nИҫке Аҡбүләк ауылы халҡы балалар өсөн уйын комплексы кәрәк тигән фекергә килгән. Шуға күрә партия проектынан алынған аҡсаға майҙансыҡ өсөн ҡорамалдар һатып алған. Әле бында карусель, эскәмйәләр, кескәй тау ҡоролған. Тиҙҙән биләмәне ҡоймалау күҙаллана. Балалар эштең тамамланғанын түҙемһеҙлек менән көтә.\nКүмертау ҡалаһына — стационар автоҡаласыҡ\nН. Антошкин исемендәге 1-се гимназиялағы өсөнсө класс уҡыусылары өсөн стационар автоҡаласыҡ биләмәһендә юл ҡағиҙәләре буйынса дәрес үткәрҙеләр. “Берҙәм Рәсәй” партияһының Реаль эштәр көндәре нигеҙендә уҙғарылған сарала партия активы һәм йәштәр ҡатнашты.\nЙәшәйеш именлеге нигеҙҙәре һәм юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге кабинетында уҙғарылған дәрестә заманса интерактив ҡорамалдар, электрон уҡыу программалары, магнитлы юл тамғалары элементтары менән магнит-маркерлы таҡта ҡулланылды. Был йыһаздарҙың барыһы ла быйыл “Реаль эштәр” проекты ярҙамында һатып алынған.\nБалалар урамда, автомобиль һәм йәйәүлеләр юлында тыуған төрлө юл ваҡиғаларын тикшерҙе. Ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай практик дәрестәр уҡыусыларға ҙур ярҙам күрһәтә.\nСтационар автоҡаласыҡты төҙөүҙә һәм яңы уҡыу кабинетын асыуҙа “Реаль эштәр” һәм “Имен юлдар” проекттары, Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаровтың ярҙамы бик ҙур булды.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһы тағы ла йәмләнә\nОшо көндәрҙә ҡалала “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Ҡала мөхите” проектын тормошҡа ашырыуға ярашлы төҙөкләндереү эштәре тамамланыуға арналған ихата байрамы үтте. Черняховский урамындағы 5-се һәм 7-се йорттар ихатаһын яңыртыуға 2 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Партияның урындағы бүлексәһендә әйтеүҙәренсә, был эштә урындағы халыҡ та әүҙем ҡатнашҡан.\nФедераль проекттың төп маҡсаттарының береһе — граждандарҙы ихаталарҙы төҙөкләндереүгә йәлеп итеү. Черняховский урамындағы йорттарҙа йәшәгәндәр биләмәне төҙөкләндереү программаһына индерһендәр өсөн мөмкин булғандың барыһын эшләне. Ремонттың тамамланыуын улар йыр-бейеү, төрлө бәйгеләр менән билдәләне.\nБыйыл Стәрлетамаҡ ҡалаһы партия проектын тормошҡа ашырыуға 80 миллион һумға яҡын аҡса алды. Ул 36 ихатаны, Хоҙайбирҙин урамындағы йәйәүлеләр зонаһын төҙөкләндереүгә тотонолдо.\nАвтор: Л. ИҪӘНҒОЛОВА\nГөлназ Шафиҡова ҡайҙа эшләйәсәк? 14.12.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостандың Мәғарифты үҫтереү институтына әүәлге министр Гөлназ Шафиҡова етәкселек итәсәк....\nРәсәй терәге Өфөгә йыйылды 14.12.2018 // Сәйәсәт\nБөгөн Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ буйынса “Рәсәй терәге” дөйөм...\nБаҡырын алғас, соҡорон иплә 14.12.2018 // Сәйәсәт\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының республика штабы Сибайҙағы ғәҙәттән тыш хәлде яйға һалыу өсөн...\nТоратауға кил әле, балын тәмләп кит әле... 14.12.2018 // Сәйәсәт\n“Торатау” геопаркын ойоштороу ошо төбәктә агротуризмды һәм умартасылыҡты үҫтереүгә яңы этәргес...\nБеҙҙең һаулыҡты кем ҡайғыртасаҡ? 14.12.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров үҙенең Указы менән Максим...\n“Бәйләнештә” Хәбиров һәр саҡ бәйләнештә! 14.12.2018 // Сәйәсәт\nГраждандар үҙҙәрен борсоған мәсьәләләрҙе күтәрә....\nВласҡа һүҙ әйтмә! 13.12.2018 // Сәйәсәт\nДәүләт Думаһы депутаттары граждандарҙың ғүмеренә һәм һаулығына ҡурҡыныс тыуҙырған, йәмәғәт тәртибен...\nАлтын урталыҡты һайланыҡ 13.12.2018 // Сәйәсәт\n“Шихандар буйынса ҡарар ҡабул ителде һәм мин уның менән тулыһынса килешәм, – тине Башҡортостан...\nЛира Иғтисамоваға ышаныс күрһәтелде 13.12.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Лира Иғтисамованы республиканың...\nБашҡорт телендә һөйләшәм... 13.12.2018 // Сәйәсәт\n“Аҫылташ” алдынғы башҡорт йәштәре бренды хаҡында йыш яҙабыҙ. Ул — йәштәр форумы....


“Ғалимдар мәктәбе”, тиҙәр уны » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Ғалимдар мәктәбе”, тиҙәр уны\n“Ғалимдар мәктәбе”, тиҙәр уны 10.02.2012 // Әҙәбиәт\nБаймаҡ районының Ҡолсора мәктәбе ғалимдар үҫтереүсе белем усағы булараҡ мәғлүм тиһәң дә яҙыҡ булмаҫ. Унда Башҡорт дәүләт университеты ректоры, химия фәндәре докторы Әхәт Мостафин, педагогия фәндәре кандидаты Зиннәт Аллаяров, физика-математика фәндәре докторы Йыһанур Фәйзуллин, медицина фәндәре докторы Рәшит Дәүләтшин кеүек фән эшмәкәрҙәре уҡыған.\nҠолсора уҡытыусылары бөгөн дә йәш быуында ғилемгә ынтылыш уятыуға барлыҡ тырышлығын һала. Уҡыусылар, йыл һайын Бәләкәй фән академияһының ғилми-тикшеренеү проекттары конкурсында ҡатнашып, призлы урындар яулай, республика кимәлендә лә сығыш яһай. Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләре буйынса йылдан-йыл үҫеш күҙәтелә. Йәштәр нигеҙҙә Сибай ҡалаһындағы юғары уҡыу йорттарын һайлай, һуңғы йылдарҙа Өфөлә белем алыусылар ҙа арта. Мәскәү, Дағстан Республикаһының ҡайһы бер юғары уҡыу йорттарында ғилем эстәүсе егеттәр ҙә бар.\n– Уҡыу алдынғыларын дәртләндерергә тырышабыҙ. 2003 йылдан алып исемле стипендиялар тапшырыу йолаһы йәшәй: ғалимдар Йыһанур Фәйзуллин – математиканы һәйбәт белеүсегә, Зиннәт Аллаяров – олимпиада йәки фәнни проекттар конкурсында еңеүсегә, Әхәт Мостафин – мәктәпте уңышлы тамамлаусыға, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Әбйәлил районы хакимиәте башлығы Рим Сыңғыҙов спорт ярыштарында призлы урын алыусы балаларға өс мең һумлыҡ премия тапшыра, – ти мәктәп директоры Ғәйфулла Мөхәмәтҡужин.\nБылтыр белем усағы 15 уҡыусыны оло тормош юлына сығарған, унауһы юғары уҡыу йортона ингән. Быйыл 11 кеше мәктәпте тамамлай, улар урынына йәнә шунса бала I класҡа киләсәк. 166 балаға 23 педагог белем бирә.\nУҡыусыларҙы фән һөйөүсән, тәртипле итеп үҫтерергә ынтылыусы уҡытыусылар үҙҙәре лә һәр саҡ белемен арттырыу, заман менән йәнәш атлау яғында. “Республикалағы барлыҡ коллегаларыбыҙ “Башҡортостан” гәзитенең акцияһына ҡушылған мәлдә беҙҙең дә ситтә ҡалғыбыҙ килмәй”, – тип хәбәр иттеләр редакциябыҙға.\nДиректор урынбаҫары Рина Баязитова баҫмабыҙҙың уҡытыу эшендә ҙур ярҙамсы булыуын билдәләне. “География фәне киң тармаҡлы. Дәрестә, илдәр һәм ҡитғаларҙан тыш, сәйәсәт, иҡтисад тураһында ла төплө, аңлайышлы итеп һөйләргә кәрәк. Был йәһәттән “Башҡортостан” гәзите миңә кәңәшсе”, – тине ул.\nМатематика уҡытыусыһы Нәғимә Һамарбаева баҫмалағы мәҡәләләрҙе класс сәғәттәрендә файҙаланыуын әйтте. “Электән яратып уҡыйым “Башҡортостан”ды. Еңел-елпе түгел, төплө итеп яҙаһығыҙ. Башҡа хеҙмәттәштәремә лә, гәзитте эшегеҙҙә ҡулланығыҙ, унда дәрестә һөйләр өсөн әҙер материал күп, тип аңлатам”, – тине мөғәллимә.\n– Һуңғы бер-ике йылда мәктәпкә дүрт йәш уҡытыусы ҡайтты. Акцияға уларҙы ла йәлеп иттек. “Башҡортостан”ды киләсәктә лә йәше-ҡарты яратып уҡыһын, – тигән теләктә оҙатты беҙҙе Ғәйфулла Ғәйнулла улы.


11 бала - 11 донъя!\n14 Декабрь 2017, 12:49\nҠыштың тәүге көндәре булыуға ҡарамаҫтан, тыш та һыуыҡ ҡына. Бына кәрәкле автобус һуңлап ҡына килеп туҡтау менән барыһы ла урын алып ҡалыу өсөн алға ынтылды (сөнки билеттар урынһыҙ)...\n... Шәмбе. Баймаҡ автовокзалы.\n– Балалар ялға ҡайтҡан саҡта беҙ юлда йөрөмәһәк тә була бит инде, әллә нишләп йөрөйбөҙ ул?!. – тип өндәште бер инәй.\n– Әллә нишләп йөрөйһөгөҙ шул! Беҙ студент саҡта: “Был әбей-һәбей нишләп йөрөй икән!” – тип һуҡрана торғайныҡ, хәҙер үҙебеҙ ҙә әбей булып барабыҙ инде, – тип көлдө бер ҡатын.\nҠыштың тәүге көндәре булыуға ҡарамаҫтан, тыш та һыуыҡ ҡына. Бына кәрәкле автобус һуңлап ҡына килеп туҡтау менән барыһы ла урын алып ҡалыу өсөн алға ынтылды (сөнки билеттар урынһыҙ). Ябылмаҫҡа тырышҡан ишекте лә туҡмап ябып ҡуҙғалып киткәс, һәммәһенең дә күңелдәре күтәрелде – йәштәр ҡолаҡтарына ҡолаҡсындарын тыҡты, оло йәштәгеләр донъя хәленә күсте. Ә минең уйҙарым берсә студент мәлендәге поездан автобусҡа күсеп ултырып тыуған яҡҡа ҡайтҡан күңелле саҡтарға, берсә ниәтләнеп юлға сыҡҡан маҡсатым тирәһендә өйөрөлдө. Тыуған ауылыма түгел, ә дан ғаиләләрҙең береһен яҙырға тип Икенсе Этҡол ауылына юлланыуым. Инерҙән алда сығырыңды уйла, тиһәләр ҙә, ҡайтыу яғына автобус булмаһа ла, көндөң буранларға тороуына ла ҡарамаҫтан, “йән биргәнгә – йүн биргән” тип китеп барыуым...\nКинәт автобустың туҡтауына барыһының да зиһене ишектә күренгән тумалаҡ ҡатынға йүнәлде.\n– Һеҙ Байымғамы? Ә миңә Беренсе Этҡолға кәрәк! – тине лә ул кире боролоп төшөп тә китте. Бер секунд тынлыҡтан һуң дәррәү көлөүҙән автобус осоп китерҙәй булды.\n– Автобустың тышына “Байым” тип ҙур хәреф менән яҙылған да инде! Күрмәй микән? – тип водителебеҙ йүгереп төшөп ишекте саҡ-саҡ япҡандан һуң, юлыбыҙ ары дауам итте. “Тумалаҡ”тың йөҙө айҙай балҡып йылмайып тороп ҡалды.\n– Онотоп булмай!.. – тигән уфтаныулы йөрәк ауазына тәрән уйға батҡан еремдән һиҫкәнеп киттем. Ике ҡыҙ егеттәре менән ташлашыуҙары, дөрөҫөрәге, үҙҙәре ташлауҙары хаҡында һөйләшә икән. “Их, ҡыҙҙар! Тәүге һөйөүегеҙҙең ҡәҙерен белегеҙ!” – тип әйтерҙәй булып йөрәгем һыҙлап киткәйне генә, “Икенсе Этҡол” тигән яҙыу артынса күңелле генә булып бер-бер артлы төтөндәре үргә күтәрелгән, ҡолас етмәҫлек булып йәйрәп ятҡан ауыл күренде...\nКӨМӨШ ТУЙҒА – КӨМӨШ БАЛДАҠ\nБөгөнгө көндә лә 11 бала тәрбиәләгән ғаиләләр бар икән, рәхмәт яуғыры!.. Икенсе Этҡол ауылынан Зөлфиә һәм Вәкил Боҫҡоновтарға ҡарап нисек һоҡланмаҫһың да, нисек тел шартлатмаҫһың!\n– Мин сығышым менән Ишей ауылынан булһам да, атай-әсәйем миңә өс йәш булғанда Икенсе Этҡолға күсеп килгән, – тип һөйләй Зөлфиә. – Вәкил менән беҙ бер класта уҡыныҡ. Беҙҙең өйләнешеүебеҙ ҙә ҡыҙыҡ килеп сыҡты: 1992 йылдың 27 ноябрендә никах уҡыттыҡ, ә 28 ноябрендә һөйөклөм әрме хеҙмәтенә юлланды. Мин ҡайны-ҡәйнә йортонда уны көтөп ҡалдым. Ул ике йылдан хеҙмәт итеп ҡайтып төшөүенә 1 йәшлек Илсиә исемле өлкән ҡыҙым менән ҡаршы алдыҡ.\n...Шулай итеп һөйөклөһөн әрменән көтөп алып, ғаилә матур итеп йәшәп алып китә. Ғаиләлә береһенән-береһе матур Илгиз, Вилиә, Гөлфиә, Таңгөл, Заһиҙә, Зөмәрә, Нәфисә, Заур, Нәргизә, Камил исемле бәпестәр донъяға килә. Ҙур ғаиләне ҡарау өсөн ғаилә башлығы тәүҙә “Урал” колхозында, унан урман хужалығында, 2 йыл Себерҙә, хәҙер инде 2014 йылдан алып “Баймаҡ ҡойоу-механика заводы”нда иретеп йәбештереүсе-токарь булып эшләй. Тынғыһыҙ ғаилә йылҡы, һыйыр, һарыҡ көтә, ҡош-ҡорт үрсетә, баҡса үҫтерә.\n2007 йылда өлгөр йорт хужабикәһе Зөлфиә “Әсәлек даны” миҙалы ала. 2016 йылда ғаиләгә “Газель” машинаһының аҡсаһы бирелә.\n– Иртәнсәк етенсе яртынан тороп ут яғам да балаларҙы уята башлайым, – ти Зөлфиә. – Беребеҙ кейенә, беребеҙ сәй эсә, беребеҙ сәс үрә. Өйҙән 8 кеше йәйәүләп сығып китәбеҙ: дүртәүһе – мәктәпкә, дүртәүһе – балалар баҡсаһына. Мәктәп, баҡса алыҫ ҡына, балалар яй атлай. Уларҙы урынлаштырып ҡайтам да мал ҡарарға сығам. Төшкө аш йүнәтеүгә мәктәптәгеләр ҡайтып тамаҡтарына ашай ҙа түңәрәктәргә йүгерә, сәғәт һигеҙһеҙ ҡайтып инмәй. 5-тәрҙә балалар баҡсаһына барырға ваҡыт етә. Шулай итеп, таң ата ла кис була. Вәкил, ҡышҡы һыуыҡтар төшкәс, Вилиә ҡыҙым менән Баймаҡта фатирҙа ятып эшләйҙәр, уҡыйҙар. Вилиә визажист, парикмахерға белем ала.\nӨлкән ҡыҙыбыҙ Илсиә менән улыбыҙ Илгиз Себерҙә. Ҡалған бәләкәстәр үҙебеҙ менән йәшәй. Өйҙөң тарлығы ла балалар өсөн уңайһыҙыраҡ. Шуға күрә йәшәү шарттарын яҡшыртыу буйынса сиратта торабыҙ, Баймаҡтан ҙурыраҡ йорт алыуыбыҙҙы түҙемһеҙлек менән көтәбеҙ. Балаларҙың һәр береһенең үҙ бүлмәһе булһын, дәрестәрҙән һуң теләгән түңәрәктәрендә шөғөлләнә алһындар, тип тырышабыҙ. Балаларыбыҙ һау, бәхетле булһындар! – ти әсә кеше.\n– Һеҙ нисә бала табырға уйлағайнығыҙ? – тип ҡыҙыҡһынып һорайым. Зөлфиә:\n– Минең хыялым – 2 ҡыҙ һәм 2 малай табыу ине. Тәүгеләре ҡыҙ һәм малай булды. Улым ҡусты һорағас, малай табырға уйлағайным, 6 ҡыҙ табып ташланым. Шулай ҙа 9-сыһы малай булды тәки. Балаларыбыҙ тағы бәпес һорағастар, бер ҡыҙ һәм бер малай алып ҡайттыҡ. Тағы ла һорайҙар әле. Өлкән ҡыҙыбыҙҙың бәпесе Борхан тыуғайны, бәләкәстәрем: “Әйҙә уларҙың бәпесен үҙебеҙгә алайыҡ, улар үҙҙәренә яңынан алырҙар әле”, – тиҙәр. Үҙ-ара татыу булыуҙарына һөйөнәм, – тип йылмая ул. – Үҙәк Баймаҡ ҡала дауаханаһының бала табыу бүлегенә ысын күңелдән рәхмәтлемен – бәпес табырға барған һайын ихлас ҡаршы алып тора торғайнылар.\n– Балаларығыҙҙың исемдәре матур! Тик Заур тигән исем генә ятыраҡ төҫлө? – тигән һорауыма Вәкил:\n– Әрмелә саҡта Ингушетиянан Заур исемле шәп хеҙмәттәшем булды, уның исемен ҡуштыҡ.\n– Иң оҙағы Таңгөлдөң исемен уйланыҡ. Өс ай булып китте. Әсәйем: “Баланы улай оҙаҡ исемһеҙ йөрөтөргә ярамай!” – тиһә лә, исем бит ул иң мөһим әйбер, кешенең ғүмерлек яҙмышын хәл итә, тип Вәкил китапхананан Таңһылыу Күсимованың “Исемдәр донъяһында” китабын алып ҡайтты. Бер көндө таң менән килеп торҙо ла: “Ҡыҙыма исем таптым – Таңгөл!” – ти. Ысынлап та, таңда тыуғайны шул.\nЭшкә тилбер Зөлфиә ханымдың иң яратҡан ғәҙәттәренең береһе – бешеренеү икән. “Ике көн аша мейес тултырып 5 икмәк һалам. Ҡамыр аштарын йыш бешерергә тырышам, балалар ҙа мәктәпкә киткәндә: “Әсәй, шуны бешер әле!” – тип әйтеп китәләр ҙә ҡайтыуҙарына әҙерләп ҡуям”, – ти ул. Мин барғанда төшкә тиклем генә әллә күпме ризыҡ бешереп өлгөргән Зөлфиәгә ҡарап һоҡланмаҫлыҡ түгел шул. Ҡыҙыҡһынып ул тиклем баланы нисек мунса төшөрөүе серҙәрен дә яҙып алдым әле.\nБоҫҡоновтарҙы башланғыс класта уҡытҡан ауылдың ағинәйе, Хәмит сәсәндең ейәнсәре Сәлимә инәй Әлмөхәмәтова-Хәсәнованан уҡыусылары хаҡында һорашам. Ни тиһәң дә беренсе кластан алып бергә уҡыған кешеләрҙең ғаилә ҡороуы – һирәк күренеш.\n– Икеһе лә ипле ғаиләнән. Зөлфиә үҙе 12 балалы ғаиләлә үҫте, ата-әсәләре лә, туғандары ла килеп тороп эшлеклеләр. Балалар беренсегә килгәс ҡыҙҙар менән малайҙарҙы парлап ултыртырға кәрәк бит инде. Вәкил ҡыҙҙар янына ултырырға ояла, Зөлфиә барҙы ла үҙе уның янына ултырҙы. Өйрәнеп киттеләр, бергә матур уҡынылар. Ярыштар булһа, Зөлфиә Вәкил янында ярҙам итешеп йөрөнө, Вәкил дә уға иғтибар итә башланы. Зөлфиә егетен әрмегә оҙатып көтөп алды. Ата-әсәләре лә үҙ-ара татыу булды. Ауылдың йәмәғәт эштәрендә икеһе лә әүҙем ҡатнаша. Балалары ла итәғәтле, эшлекле. Аллаһы Тәғәләнең ҡушыуылыр инде – баштан уҡ бер-береһенә тартылып торҙолар. Бәхетле булһындар инде! – тип тамамланы һүҙен ағинәй.\nОяһында ни күрһә, осҡанда ла шул булыр, тигәндәй, Зөлфиә менән Вәкил Боҫҡоновтарҙың да, балаларының да Маҡтау ҡағыҙҙары, грамоталары бер һандыҡлыҡ йыйылған. Афарин, дан ғаилә! Әйткәндәй, ноябрь аҙағында ғына улар бергә йәшәй башлауына 25 йыл тулыуын – көмөш туйҙарын билдәләгән. Бер-береһенә көмөш балдаҡ бүләк итешкәндәр. Бәхеттәренә күҙҙәр генә теймәһен! Тормош һынауҙарына бирешмәй, илебеҙҙең демографияһын күтәреүгә тос өлөш индергән, бәләкәстәрен эшһөйәр, илһөйәр итеп үҫтергән Боҫҡоновтар ғаиләһенә һаулыҡта, именлектә балаларының шатлыҡ-һөйөнөстәренә генә төрөнөп оҙон-оҙаҡ йәшәргә насип булһын!\nБЫЛ ДОНЪЯЛА ӘЛДӘ ДУҪТАР БАР!\nИкенсе Этҡолға йыйыныуым тураһында урындағы “Йәнгүҙәй” әҙәби-ижад берекмәһе ағзаһы, әсе телле шағир Әкрәм ағай Ҡәйепҡолов һәм ауылдың абруйлы ир-уҙаманы Айбулат ағай Ғүмәровҡа алдан хәбәр итеп ҡуйғайным. Боҫҡоновтар менән һөйләшеп бөтөр-бөтмәҫтән: “Баймаҡҡа ҡайтмаҫҡа уйлайһыңмы әллә? Беҙ һине ҡайғыртып бөтә Этҡол буйлап машина эҙләйбеҙ!” – тип Әкрәм ағай елтерәтеп тау башында ултырған машинаға йүгертеп алып та китте. Рәхмәт инде, әлдә дуҫтар бар! Йөрәгемдең бер өлөшө татыу ғаилә янында тороп ҡалғандай тойолдо...\n...Буран юлды һеперә генә. Сәфәремдең шул тиклем уң булыуына һөйөнөп, юл буйына эстән генә йырлай-йырлай ҡайтып барам. Машинаның фары, төн ҡараңғылығын һәм өйөрөлөп яуған аҡ ҡар пәрҙәһен тишеп тигәндәй юлыбыҙҙы көслө яҡтыртҡан кеүек мин танышҡан ғаилә лә, заман ауырлығы алдында һис баҙап ҡалмай, киләсәккә яҡты уйлы бәләкәстәр үҫтереүе – шул тиклем һоҡланғыс! Тормош юлдарында аҙашмай, тейешле ылауыңа ултырып, һөйөүҙең ҡәҙерен белеп йәшәгәндә, йорт эсе бала тауыштары менән тулып торғанда йәшәүҙең мәғәнәһе тағы ла нығыраҡ аңлашылғандай миңә лә.


Ҡәберстанды икенсе төрлө зыярат тиҙәр.\nЗыярат - барып күреү мәғәнәһенә лә эйә.\nЗыярат ҡылыу -сауаплы ғәмәлҮҙгәртергә\nҠәберстанға зыярат ҡылыу динебеҙҙә рөхсәт ителә. Ҡәберстанға барыу үлемде хәтерләткән өсөн кәрәк тә инде. Сөнки бәндәләр донъялыҡта мәңге йәшәгәндәй тоя башлай үҙен. һөҙөмтәлә нәфсеһен дә тыймай, кешеләр менән күркәм мөнәсәбәттә булырға кәрәклекте лә онотоусан.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд, ғәләйһис-сәләм, шулай тигән: «Ҡәберҙәрҙе барып күрегеҙ, сөнки ҡәбер һеҙгә үлемде хәтерләтер».\nҠәберстанға ингәндә, ҡәберлектә ятҡан ҡәбер эйәләренең һәммәһенә лә сәләм бирәләр: «Ғэләйкүмүс-сәләмү йә әһләд-дийәр. Рахимәл-лаһүл мүстәҡди- миннә үәл мүстәъхиринә минкүм. Әңгүм ләнә сәләфүн үә нәхнү ләкүм халәф. Үә иннә ин шәәъ Аллаһү бикүм ләхиҡун. Нәсъәлүллаһәә ғәлә ләнә үә ләкүмүл ғәфийәһ».\nМәғәнәһе: Эй, был йорттарҙың әһелдәре! һеҙгә Аллаһ Тәғәләнең сәләмдәре булһын! Донъянан үткән һеҙгә лә, һеҙҙән һуң ҡалған беҙгә лә рәхмәт ҡылһа икән. һеҙ - беҙҙән әүәл (йәшәгән) кешеләр, беҙ - һеҙҙән һуң ҡалған кешеләр. Ин шәәъ Аллаһ, беҙ һеҙгә барып ҡушылырбыҙ. Үҙебеҙ өсөн дә, һеҙҙең өсөн дә Аллаһ Тәғәләнән сәләмәтлек үә ғәфиәт (ғәфү итеүҙе) һорайбыҙ.\nҠәберстанда булғаңда, «Ясин» сүрәһен уҡыу хәйерле һанала.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд, ғәләйһис-сәләм: «Кеше, ҡәберлеккә барып, «Ясин» сүрәһен уҡығанда, Аллаһ Тәғәлә ул көндә унда ятҡан мәйеттәрҙең ҡәбер ғазабын еңеләйтер һәм (шул сүрәне) уҡыусыға ҡәберлектә ятҡандарҙың һаны ҡәҙәр сауап бирер», - тигән.\nБынан тыш ҡәберстанда «Фатиха» сүрәһен - бер нисә тапҡыр, «Ихлас» сүрәһен өс мәртәбә уҡыуҙың да сауабы ҙур.\n«Эй, Мөхәммәд, мәрхүмдәребеҙгә бағышлап саҙаҡа бирәбеҙ, уларға бағышлап, хаж ғәмәлен үтәйбеҙ, доға ҡылабыҙ. Был изгелектәребеҙ уларға барып олғашамы икән?» - тип һорағандар пәйғәмбәребеҙҙән.\n«Эйе, олғаша!» - үҙегеҙгә берәй бүләк биргәндә нисек шатланаһығыҙ, һеҙҙең изгелектәрегеҙгә улар ҙа шулай шатлана», - тип яуап биргән Мөхәммәд, ғәләйһис-сәләм.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Зыярат_ҡылыу&oldid=22868»\nПоследний раз редактировалась 7 октябрь 2020 в 20:25\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:25 7 октябрь 2020 үҙгәртелгән.


Өфө йәштәрен «отошло» резюме яҙырға өйрәтәләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:50, 22 февраля 2018 Йәмғиәт\nӨфө йәштәрен «отошло» резюме яҙырға өйрәтәләр Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nОҫталыҡ дәресендә ҡатнашыу өсөн ғаризаны 25 февралгә саҡлы бирергә кәрәк. Сараға килергә теләһәгеҙ, cszm@mail.ru электрон почтаға хат ебәрегеҙ. Исем-фамилияғыҙҙы, атайығыҙҙың исемен, йәшегеҙҙе һәм телефонығыҙҙы, хат темаһында «оҫталыҡ дәресе» тип яҙығыҙ.\nҠайҙа: Өфө, Комсомол урамы, 12.\nҠасан: 26 февралдә көндөҙгө сәғәт 3-тә.\nТеги: оҫталыҡ дәресе, йәштәр


Килдеғол ауыл китапханаһында “Китапханалар төнө” | Бурзянская Централизованная библиотечная система Республики Башкортостан\nпн, 04/24/2017 - 11:58 | Администратор\nКилдеғол ауыл китапханаһында “Китапханалар төнө” акцияһы сиктәрендә “Ял итәйек, бергәләп” исемле сара ойошторолдо. Акцияны асыҡ тип иғлан иткәс, уҡыусылар араһында шашка ярышы ойошторолдо. Ярыш бик сәмле барҙы, башланғыс класс уҡыусылары айырым, өлкән кластар айырым көс һынаштылар. Башланғыс кластар араһында Усманова Нургизә -1-се урын, Көмөшбаева Розалия -2-се урын, Көмөшбаев Нургиз - 3-сө урын яуланылар. 5-9 кластар араһында Исхаков Нурислам-1се , Билалов Айназ – 2-се, Искужина Наҙгөл һәм Билалова Азалия-3-сө урынды бүлештеләр. Артабан 5-9 класс уҡыусылары араһында “Аҡыллылар һәм башлылар” интеллектуаль уйыны үткәрелде. Был уйында иң-иңдәр булып Азалия Билалова, Миләүшә Корманғолова, Минсаф Билаловтар табылды. Шулай уҡ китапханала “Китаплы кәнфиттәр” исемле акция ойошторолдо. Был акция китап уҡыусыларға китапхана эшен рекламалау маҡсатында эшләнде һәм ололарҙа ла, балаларҙа ла ҙур ҡыҙыҡһындырыу тыуҙырҙы. Кәнфиттәргә китапхананың эш сәғәте, адресы, яңы китаптар, күрһәткән хеҙмәттәре һ.б. тураһында яҙылған ҡағыҙ киҫәктәре йәбештерелде.\nӘ “Оҫталар-ауыл күрке” исемле китап кргәҙмәһенә Көмөшбаева Гөлсинә Таһир ҡыҙының, ҡыҙы Розалияның ҡул эштәре ҡуйылды. Китапханаға килеүселәр уларҙың матур-матур эштәрен ҡарап ҡыуандылар. Артабан ололар өсөн “Зифа Ҡадырова – халыҡ күңелендә” исемле күҙәтеү яһалды. “Көтөп уҙған ғүмер”, “Бәхеткә юл ҡайҙан?”, “Һинһеҙ килгән яҙҙар”, “Һағынырһың, мин булмам”, “Яҙмыш һынауы” китаптары менән танышты улар . “Еребеҙ берәү генә” экологик уйыны ла бик йәнле генә үтеп китте. Ике командала үҙҙәренең белемле икәндәрен күрһәтте. Акцияға килеүсе иң йәш китап уҡыусыбыҙ 2 йәшлек Көмөшбаева Зинира китап уҡырға ла, бейергә лә өлгөрҙө.\n“Китапхана төнө” акцияһы “Бейеү ул – бөйөк сәнғәт” исемле бейеү байрамы менән тамамланды. Балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре, уҡыусылар, йәштәр, ололар үҙ оҫталыҡтарын күрһәтеп, бүләк алып, таралыштылар.