Имран (Мәрйәмдең атаһы) сүрәһе 8 страница\nЭлектронная библиотека » Религиоведение » Имран (Мәрйәмдең атаһы) сүрәһе 8 страница\n20.Әгәр (кәферҙәр) һинең менән бәхәсләшә башлаһа, әйт:\n21.Аллаһтың аяттарын инҡар итеүҙәре арҡаһында, кәфер булғандарҙан, хаҡһыҙға пәйғәмбәрҙәрҙе үлтереүселәр һәм ғәҙеллеккә өндәүсе инсандарҙың йәндәрен ҡыйғандарҙы:\n— (Һеҙгә) бик тә хәтәр яза буласаҡ! — тип «һөйөндөр». (22)Быларҙың донъялағы эштәре лә, Әхирәттәгеләре лә бушҡа сыҡты. Уларға бер кем дә ярҙам итә алмаҫ. (23)(Рәсүлем) үҙҙәренә Китаптан бер өлөш бирелгән ҡәүемде күрмәнеңме әллә? Улар араһында ғәҙеллек урынлаштырыр өсөн, тура юлға саҡырыр өсөн, уларға Аллаһтың Китабы бирелде. Ләкин уларҙың бер өлөшө (Китапҡа) арҡа менән боролдо. (24)Бының сәбәбе шулдыр, улар йәнә лә әйттеләр:\n— Беҙгә мәңгелек ут бер ҡасан да ирешмәйәсәк, әгәр һанаулы көндәрҙә генә ирешмәһә инде, (беҙ йәһәннәмдә оҙаҡ ҡалмаясаҡбыҙ), — тинеләр. Дин мәсьәләһендә улар уйлап сығарған был нәмә (үҙҙәрен-үҙҙәре) алдау ғына. (25)Киләсәге шик уятмай торған бер Көндө уларҙы бер урынға йыйырбыҙ; уларға ғәҙелһеҙлек булмаясаҡ, ләкин уларға донъялағы ҡылғандарына күрә, тап-тамам түләү (яза) биреләсәк, бына шул ваҡытта уларҙың хәле нисегерәк булыр икән?\n26.(Рәсүлем) әйт һин:\n— Әй, мөлкәттәрҙең хужаһы-Аллаһ, Һин теләгән кешегә милекте бирәһең, кемдең милкен алырға теләһәң, унан алаһың. Теләгән кешеңдең ҡәҙерен арттыраһың, теләмәгәнеңде меҫкенлеккә төшөрәһең. Изгелек бары тик Һинең ихтыярыңдаҙыр. Шик юҡ, Һин барса нәмәгә ҡөҙрәтлеһең. — тип. (27)- Төндө көн менән, көндө төн менән аралаштыраһың. Үлекте терелтәһең, терене үлтерәһең (йәнһеҙҙән йәнлене сығараһың, йәнлене йәнһеҙ итәһең). Теләгән бәндәңә сикһеҙ мул ризыҡ бирәһең, -тип әйт.\n28.(Һуғыш ваҡытында) мөьминдәр мөьминдәрҙе ташлап, кәферҙәр менән дуҫ булмаһын. Шулай эшләгән кеше Аллаһтан бер ниндәй (ярҙам) күрмәҫ. Әгәр, улар тарафынан дәһшәт янаһа ғына (дуҫ булырға мәжбүрһегеҙ). Аллаһ (һеҙгә язаһынан) ҡурҡырға бойорҙо. Ниһайәт, (был донъянан китеп) Аллаһ хозурына барыу ҙа Аллаһ әмерендәҙер.\n30.Аңлы булығыҙ, ул Көндө (Ҡиәмәттә) донъяла изгелек ҡылған булһа ла, яманлыҡ ҡылған булһа ла, һәр кем үҙ әжерен табыр; кеше ҡылған яманлыҡтарынан йыраҡ арала торорға теләр. Аллаһ асылда һеҙҙе (Үҙенә ҡаршы килеүҙән) ҡурҡырға бойора. Аллаһ бәндәләренә сикһеҙ шәфҡәтлеҙер.\n31.(Рәсүлүллаһ) Һин әйт:\n33—34.Ысынлап та, Аллаһ Әҙәмде, Нухты, Ибраһимды һәм уларҙың тоҡомдарын, Ғимран ғаилаһен — барыһын да бер нәҫелдән булараҡ, халыҡтарға мәшһүр (өҫтөн) ҡылды. Аллаһ ысынлыҡта барыһын да ишетеүсе, мөкәммәл белеп тороусыҙыр.\n36.(Мәрйәмдең әсәһе) ҡыҙ тапҡас, әйтте, Аллаһ уның ҡыҙ табасағын белә ине:\n— Раббым, минең ҡыҙ балам булды, шөкөр. Ир бала ҡыҙ бала кеүек булмай инде ул (йәғни ир кеүек хеҙмәт итә алмаҫ). Мин уға Мәрйәм исеме ҡуштым. Был баланы һәм унан тыуған балаларҙы ҡыуылған шайтандан һаҡлар өсөн Һиңә тапшырҙым, — тине. (37)Шулай итеп, Раббы уны бик теләп ҡабул итте. Уны бер гүзәл үҫемлек кеүек тәрбиәләп үҫтерҙе. Зәкәрийәне уға тәрбиәсе итеп ҡуйҙы. Бала ята торған бүлмәгә ҡасан ғына керһә лә, Зәкәрийә шунда мул ризыҡҡа тап була ине:\n38.Шунда Зәкәрийә Раббыға доға ҡылды:\n39.Ул ғибәҙәт бүлмәһендә доға уҡып ултырғанда фәрештәләр әйтте:\n— Ысынлыҡта Аллаһ Һине Йәхйә исемле бер бала менән ҡыуандырасаҡ, ул (Йәхйә) нәфсеһенә хужа була белеүсе, Аллаһ әйткән һүҙҙең (Китаптың) тура икәнлеген иҫбатлаусы Пәйғәмбәр буласаҡ, — тинеләр. (40)(Зәкәрийә) әйтте:\n— Әй, Мәрйәм, шик юҡ, Аллаһ Һине һайланы, һине айырыуса саф итеп тәрбиәләп үҫтерҙе, һине донъялағы башҡа ҡатындарҙан өҫтөн ҡылды, — тинеләр. — (43)Ий, Мәрйәм, ысын күңелдән Раббыңа ғибәҙәт ҡыл, сәждә ҡылыусылар менән сәждә ҡыл, (намаҙ уҡы).\n44.(Мөхәммәд) былар (Хөннә, Зәкәрийә, Йәхйә, Мәрйәм ваҡиғалары) һиңә уахи булараҡ, йәшерен рәүештә төшөрөлә. Кем Мәрйәмде тәрбиәгә ала, тип ҡәләмдәрен һыуға ырғытҡанда һин улар янында түгел инең. Улар тартҡылашҡан ваҡытта ла һин шунда түгел инең.\n- Ий, Мәрйәм, Аллаһ Һиңә бер кәлимә әйтеп, Һине һөйөндерәсәк: исеме Ғайса. (ҡушаматы) Мәсих, (сифаты) Мәрйәм улыҙыр. Донъяла ла, Әхирәттә лә даны-шөһрәте ҙур булыр. (Ул) Аллаһтың бик яҡындарынандыр. (46)Бишегендә лә, үҫкәс тә ул кешеләргә (хикмәтле) һүҙ һөйләйәсәктер. Ул изгеләрҙән булыр.\n— Шулай! Аллаһ нимә теләһә, шуны башҡара ала. Ул берәй эшкә ниәт итһә: бул, тип әйтһә, Ул теләгән нәмә шунда уҡ була ла. (48)— (Аллаһ) уны яҙырға, уға хикмәттәр, Тәүрәтты, Инжилде өйрәтәсәк, - (тинеләр фәрештәләр). (49) - Уны Исраил улдарына пәйғәмбәр итеп күндерәсәк, — (тинеләр фәрештәләр). (Ғайса уларға әйтәсәк):\n— Дөрөҫө шулдыр, мин һеҙгә Раббыбыҙҙан аят (һөйөнсө) килтерҙем. Дөрөҫө шулдыр, мин һеҙгә балсыҡтан ҡош һыны яһармын, уға тыным менән өрөрмөн дә, Аллаһ ҡеүәте менән, ул йәнле ҡошҡа әүерелер. Аллаһ ярҙамы менән, мин тыумыштан һуҡырҙы күҙле итермен, ҡаты ауырыуҙарҙы сәләмәтләндерермен, үлектәрҙе тергеҙермен. Өйөгөҙҙә нимә ашағанығыҙ, нәмә йәшергәнегеҙ тураһында мин һеҙгә әйтермен. Әлбиттә, был ғәләмәттәрҙә һеҙҙең өсөн, әгәр ҙә һеҙ иман килтерһәгеҙ, ҡәтғи ғибрәттәр бар. (50)Минән элек индерелгән Тәүрәтты дөрөҫләүсе булараҡ һәм һеҙгә харам ителгән ҡайһы бер нәмәләрҙе хәләл итер өсөн (килдем). Һеҙгә Раббыбыҙҙан (пәйғәмбәрлегемде иҫбат итер өсөн) аят (хикмәт, мөғжизә) килтерҙем. Инде хәҙер Аллаһтың нәфрәтенән ҡурҡығыҙ, миңә итәғәт итегеҙ.(51) Шөбһә юҡ, Аллаһ минең дә Раббым, һеҙҙең дә Раббығыҙ. Шулай булғас, Уға ҡоллоҡ итегеҙ. Тура юл шул булыр.\n52.Ғайса уларҙың инанмағандарын аңлап алғас, әйтте:\n53.— Йә Раббыбыҙ, Һин индергәнгә (ул Китапҡа) инандыҡ, был пәйғәмбәреңә лә эйәрҙек. Инде беҙҙе шаһиттар менән рәттән теркәп ҡуй, - (тип). (54)Кәферҙәр мәкерле хәйлә ҡорҙолар (Ғайсаны йәшертен генә үлтерергә уйланылар), Аллаһ та уларға ҡаршы хәйлә ҡорҙо. Аллаһ (бөтөн хәйләкәрләрҙән дә) хәйләкәрерәктер.\n55.Шунда Аллаһ былай тине:\n— Ий, Ғайса, шөбһәһеҙ, (улар түгел) Мин Һиңә әжәл ебәрәсәкмен, һине Үҙ яныма күтәреп, һине кәферҙәрҙең зыянынан ҡотҡарып, һиңә эйәргәндәрҙе Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр кәфер итеүселәрҙән өҫтөн тотасаҡмын. Һуңғы ҡайтыуығыҙ ҙа Минең ихтыярымдаҙыр. Арағыҙҙа булған ҡаршылыҡтар-ғауғаларҙың хөкөмөн дә Мин бирәсәкмен. (56)Көфөрлөк итеүселәргә килгәндә, Мин уларҙы донъяла ла, Әхирәттә лә иң хәтәр яза менән ғазаплаясаҡмын. Уларға һис бер кем ярҙам итә алмаҫ.\n57.Иман килтереп, изгелектәр эшләгәндәргә килгәндә, (Аллаһ) уларҙың әжерен теүәл итеп бирәсәктер. Аллаһ залимдарҙы яратмаҫ. (58)Беҙ быларҙы һиңә аяттарҙан (хикмәт тулы Ҡөръәндән) уҡыйбыҙ.\n59.Ысынлап та, Ғайсаның хәле лә (атаһыҙ донъяға килеүе лә), Әҙәмдең яҙмышы ла бер Аллаһ хозурынандыр. (Аллаһ) уны (Әҙәмде) тупраҡтан яралтты. Һуңынан уға:\n60.Хәҡиҡәт - Раббынандыр. Шуға күрә, шикләнеүселәрҙән булма.\n61.Һиңә ғилем килгәс, һинең менән тартҡылашыусылар булһа, әйт:\n62.Бына был (хәбәр), әлбиттә, иң дөрөҫ булған ваҡиғаның хәбәреҙер. Аллаһтан башҡа (Илаһи ҡөҙрәткә эйә һәм) Тәңре булырҙай һис бер кем, һис бер нәмә юҡ. Аллаһ, ысынлап та, ҡөҙрәт һәм хикмәттәр хужаһыҙыр.\n63 . Әгәр (ысынлыҡтан, имандан) йөҙ сөйөрһәләр, хаҡтыр, Аллаһ ул боҙоҡлоҡ таратыусыларҙы белә.\n65.Әй, китап әһелдәре, Ибраһим хаҡында ни өсөн тартҡылашаһығыҙ? Тәүрәт тә, Инжил дә унан (Ибраһимдан) һуң индерелде. Шуға ла аҡылығыҙ етмәйме?\n66.Бына һеҙ дөрөҫлөктө белгән килеш һүҙ көрәштерәһегеҙ, белмәгәнегеҙ тураһында нимә өсөн тартҡылашаһығыҙ? Гәрсә, Аллаһ барыһын да белеп тора, һеҙ белмәйһегеҙ.\n67.Ибраһим йәһүд тә, христиан да түгел, ул фәҡәт Аллаһты бер тип таныған (ысын мосолман ине). Ул мөшриктәрҙән дә түгел. (68)Дөрөҫө шулдыр, Ибраһимды бик тә яҡын күреүселәр, һәр хәлдә, уға эйәргәндәр һәм шул Пәйғәмбәргә (Мөхәммәдкә) һәм (уға) эйәреп, иман килтергәндәр ине. Иман килтергәндәрҙең ярҙамсыһы — Аллаһ Тәғәлә.\n69.(Ий, мосолмандар) Китаплы халыҡтың бер өйөрө һеҙҙе юлдан яҙҙырырға, аҙҙырырға теләй. Бәлки, улар үҙҙәренән башҡаны аҙҙыра алмаҫтарын самаламайҙарҙыр ҙа.\n70.Әй, китап әһелдәре, үҙегеҙ (Тәүрәттә һәм Инжилдәге дөрөҫлөктө) күрә тороп, Аллаһтың аяттарын ни сәбәпле инҡар итәһегеҙ? (71) Әй, китап әһелдәре, ни өсөн һеҙ хаҡты ялған менән бутайһығыҙ, дөрөҫлөктө йәшерәһегеҙ? Бының шулай икәнен белеп тораһығыҙ бит.\n72.Китаплы халыҡтан бер төркөм әйтте:\n— Үҙҙәренә индерелгәнгә (Ҡөръәнгә) иман килтергәндәр алдында көндөҙөн ышанған булығыҙ, көн аҙағында кәфер (инҡар) итегеҙ. Бәлки улар диндәренән ҡайтырҙар? (73)Һәм динегеҙгә инанғандарҙан башҡаһына ышанмағыҙ, — тинеләр. (Рәсүлем, уларға) әйт:\n— Ысынлыҡта йомартлыҡ Аллаһ ҡулында. Ул теләгәненә әжер бирер. Аллаһтың рәхмәте киң, ысынлап та, ул бөтөн нәмәне белеп тороусы. (74)Ул кемгә теләһә, шуға рәхмәт индерер. Аллаһ — иң бөйөк изгелек эйәһе.\n75.Китап уҡығандар араһында шундайҙары бар: уларга һин бер батман алтын бирһәң, ул уны һиңә кәметмәйенсә ҡайтарыр. Шундайҙары ла бар, һин уға бер динар бирһәң — ҡайтармаҫ, артынан йөрөп, өҫтөндә тороп алғансыға саҡлы. Бының сәбәбе шулдыр, улар әйтә:\n76.Хаҡтыр, үҙенең вазифаларын (аманатын, вәғәҙәһен) боҙмайынса үтәгән кеше, гөнаһтарҙан һаҡланһа, шик юҡ, Аллаһ һаҡланғандарҙы һаҡлар.\n77.Ысынлап та, Аллаһҡа биргән һүҙен-антын донъя малына һатҡан кешеләргә Әхирәттә һиc бер насибы булмаҫ. Аллаһ Ҡиәмәт көнөндә улар менән һөйләшмәҫ, уларға ҡарамаҫ, уларҙы пакламаҫ-аҡламаҫ. Уларҙы хәтәр газап көтә.\n78.Китаплы халыҡ араһында шундай төркөмдәр бар, улар Китапта яҙылғандарҙы (Тәүрәтты, Инжилде) боҙоп уҡыйҙар, шуны дөрөҫ яҙыу, тип әйтәләр; гәрсә, ул һүҙҙәр был китаптарҙа яҙылмаған ине. Был — Аллаһтан ингән һүҙҙәр, тип әйтәләр; ул (өҫтәлгән һүҙҙәр) Аллаһтан түгел. Улар, дөрөҫлөктө белгән килеш, күҙ ҙә йоммайынса, ялған һөйләйҙәр. (79)Аллаһтан китап алып, аҡыл-зиһенгә эйә булып, пәйғәмбәрлекте ҡабул итеп, һуңынан:


Халыҡтың талабы урынлы » Башҡортостан гәзите\nХалыҡтың талабы урынлы\n12-07-2017, 09:39 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға\nАуыр йөк машиналарының күп йөрөүе, шул арҡала юлдарҙың үтеп булмаҫлыҡ хәлгә килеүе сәбәпле, Нуриман районындағы бер нисә ауыл халҡының ошо юлға кәртә ҡуйырлыҡ хәлгә етеүе тураһында беҙҙең гәзит яҙғайны инде. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ярҙамы менән мәсьәлә хәл ителде.\nАуыл халҡының күтәрелеп сығыуын Рөстәм Зәки улы: “Был – урындағы конфликт ҡына түгел, ә кешеләрҙең үҙ хоҡуҡтарын нығыраҡ даулай башлауы, властың яй ҡыланыуына мөнәсәбәте киҫкенерәк була барыуы”, – тип аңлатты. Халыҡтың талабын республика етәксеһе ғәҙел тип атаны, хәлде асыҡлау һәм халыҡҡа ярҙам итеү өсөн ул районға Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Ильяс Мөнировты ебәрҙе. Ҡыҙылъяр – Саруа юлын нисек ремонтлауҙарын ҡарап, вице-премьер уны ауыр машиналар өсөн ваҡытлыса ябып торорға һәм йөк контроле буйынса үлсәү пункттары ҡуйырға ҡарар итте.\n– Юлды йүнәтеп бөткәнсе ағас тейәгән йөк машиналары үтергә тейеш түгел, улар өсөн Ҡариҙел аша тағы бер юл бар, ә быныһын 1 авгусҡа тиклем өлгөртөргә тейешбеҙ, – тине Ильяс Яхъя улы.\nХөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары күрһәтмәһенә ярашлы, Вознесенский–Саруа, Ҡыҙылъяр – Яңы Субай юлдарында йөк транспорты хәрәкәтен сикләй торған билдәләр ҡуйылды. Объектта ике сменала эш бара, 45 берәмек техника йәлеп ителгән. Шулай уҡ 71 кешенән торған бригада эшләй. Республиканың Юл хужалығы идаралығына ошо юл япмаһының һәм бындағы күперҙең ниндәй ауырлыҡҡа иҫәпләнеүен асыҡларға ҡушылды. Юлдың әле ҡатмарлы булыуын иҫәпкә алып, халыҡтың ауылдарҙан сығып йөрөүен айырым транспорт хеҙмәтләндерәсәк.


Ҡояш алып килделәр » Башҡортостан гәзите\n31-05-2012, 03:46 // Тубырсыҡ // Баҫып сығарырға\nЙылмаяҡ май ҡояшы ҡалала йәшәгән һәр кемде, бигерәк тә кескәйҙәрҙе ауылға саҡыра башлай. Балаларыбыҙҙың күбеһе олатай-өләсәһе янына китеп өлгөргән, саф һауала рәхәтләнеп ял итә икән. Әлегә ҡалала ҡалған бәләкәстәр менән беҙ ҙә “йәмле йәйгә” — мажаралы бала саҡ иленә ҡайтып урағандай булдыҡ. Улар, һәр йылдағыса, редакциябыҙға иртә менән ҡояш эйәртеп килеп, “эшлекле” коридорҙы уйын майҙансығына әйләндерҙе. Быйыл I класты тамамлаған Ләйсән генә, “бала-саға”ға иҫе китмәйенсә, үҙ эше менән булды. Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһында тәүге уҡыу йылын тик яҡшы билдәләргә тамамланы ул. Башҡорт теле менән математиканан йыллыҡ контроль эшен — “бишле”гә, ә урыҫ теленән “дүртле”гә башҡарған. Айырыуса рәсем төшөрөү оҡшай икән Ләйсәнгә. “Ҙурайғас, рәссам булам!” — ти ул.\nБыйыл уҡырға барасаҡ Ирхан балалар баҡсаһындағы хушлашыу кисәһендә ятларға әҙерләгән шиғырын һөйләп, йөҙгә тиклем һанап күрһәтте. “Ниңә I класҡа тәрбиәселәрҙе лә алып бармайбыҙ икән?” — тип бошоноп та алды.\nИскәндәр ҙә мәктәпкә күптән әҙер. Тырыш, ҡыҙыҡһыныусан, үҙһүҙле малай дүрт йәшенән уҡырға, һанарға өйрәнгән. Ифрат аралашыусан да ул. Ата-әсәһен, ағаһын бик ныҡ ярата. Компьютерҙы һәйбәт белә икән. “Ағайым өйрәтте!” — ти ул ғорурлыҡ менән.\n“Өлкәндәр”ҙән айырмалы, өс йәшлек Камилла менән Ильястың мәшәҡәте башҡа. Тиҙ арала танышып алған “коридор хужалары” үҙ биләмәһен йүгереү, серләшеү, үпкәләшеп алыу урынына әүерелдерҙе. Ҡупшы һәм илгәҙәк Камилла Ильясҡа шиғыр һөйләп, йырлап, бейеп күрһәтте, сер итеп кенә әртис буласағы тураһында әйтте. “Ҡурай” телеканалын һүндертмәй ҡарай, театрға йөрөргә ярата икән. Башҡортса шундай матур, яғымлы итеп һөйләшеүе менән һоҡландырҙы Камилла. Ильяс иһә “Сәңгелдәк”те ҡалдырмай ҡарап бара икән. Ундағы бишек йырын йотлоғоп тыңлай, үҙе көйләп ҡарай. Машина яратыусы малай балалар баҡсаһында яңы дуҫтар тапҡан, кубиктан өй төҙөргә, әсәһе менән атаһының һүрәтен төшөрөргә өйрәнгән.\nТиктормаҫ бәләкәстәрҙе етәкләп, сәскәле паркка килдек. Һәр ваҡыттағыса, уларҙы теҙеп ҡуйып, йылмайтып фотоға төшөрөү уйыбыҙ, кескәй ҡулдарҙан ысҡынып киткән шарҙар менән бергә, һауаға осто. Әсәйҙәрһеҙ булмай шул. Күмәкләшеп фотоға төшөү барыбер күңеллерәк икән!


«Урал» волейбол клубы үҙенең көйәрмәндәре менән уйнай // Спорт | новости башинформ.рф\n9:30, 14 декабря 2017 Спорт\n«Урал» волейбол клубы үҙенең көйәрмәндәре менән уйнай Фото: «Урал» волейбол клубы\nӨФӨ, 2017 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\n«Уйын ваҡытында волейбол яратыусысылар команда уйынсылары һәм тренерҙары, шулай уҡ клуб етәкселеге менән аралаша, улар менән бер майҙансыҡта уйнай аласаҡ», — тип аңлаттылар «Урал» клубының матбуғат хеҙмәтенән.\nВолейболсылар менән ғәҙәттәге осрашыуға эләгеү өсөн ғариза ҡалдырырға кәрәк.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Урал» был миҙгелдәге 14 матчтан һуң турнир таблицаһының етенсе баҫҡысын биләй.\nТеги: волейбол, көйәрмәндәр менән уйын, Урал


Орхидея сәскәһен күсереп ултыртыу серҙәре » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Орхидея сәскәһен күсереп ултыртыу серҙәре\n29.09.2019 Орхидея сәскәһен күсереп ултыртыу серҙәре\nОрхидеяны һауытынан сығарып, ҙур һауытҡа күсерергә. Еңел генә сыҡмаһа, тамырҙары һынмаһын өсөн һауытын әҙ генә ҡырҡырға кәрәк. Үҫкән гөлдө һауыттан сығарыуы ауыр, сөнки тамырҙары көслө була. Ә бына ауырыуын һауыттан тиҙ генә бушатып була. Күпселектә һыуҙы артыҡ күп ҡойғанда сирләй.\nКүсергән ваҡытта бүлбеләрҙе таҙартырға һәм йыуырға. Сырмалып бөткәндәрен ипләп кенә ысҡындырырға. Тамырҙары еңел генә ысҡынмаһа, 15 – 20 минутҡа йылы һыуға тығып торорға.\nСерегән тамырҙарҙы ҡырҡып алырға. Аҙаҡ активлаштырылған күмерҙе ваҡлап, ҡырҡҡан тамырға һибергә. Һарғайған япраҡтарҙы ла алып ташларға. Сәскә ата торған олондо ла төбөнә 0,7 – 1 см еткермәй ҡырҡырға кәрәк. Ҡырҡып ташлаған урындарҙы эшкәрткәндән һуң, орхидеяны яңы һауытҡа ултыртырға. Иң яҡшы ашлама – ҡарағай ҡабығы. Ә дым һаҡланһын өсөн мүк өҫтәргә онотмағыҙ. Ағас күмере лә ҡушырға була. ашлама ни тиклем эре була, шул хәтлем тамырҙарға тын алыу яҡшыраҡ. Был экзотик гөл тупраҡта үҫмәй.\nҺауыт-һаба һайлаған ваҡытта тамырҙарҙың күләменә ҡарағыҙ. Сөнки тамырҙы төшөргән ваҡытта 1 – 2 см һауыт ситенә теймәҫкә тейеш.\nҺауыттың төбөнә эре ҡабыҡ, уның өҫтөнә әҙ-мәҙ ваҡтарын һалырға. Сәскәнең олонон ҡул менән тотоп тороп, тирә-яғын ҡабыҡ менән тултырырға. Тамырҙарҙы өҫтән еңелсә генә батырырға. Күсереп ултыртылған орхидея сәскәһен, тамырҙары нығынғанса, һалҡынса ергә ултыртырға. 1 аҙна һыу ҡоймаҫҡа ла була. Япраҡтарына ғына һыу һиптерергә мөмкин. Беренсе тапҡыр һыу ҡойған ваҡытта фитоспорин йә фунгицид ҡушырға кәрәк.


Хәрби врач Филипп Федорович Кургаев 1939 йылда Башҡорт\nмедицина университетын тамамлай, фин кампанияһында һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.\nБелорус яҙыусыһы, медицина хеҙмәте подполковнигы Александр Гусев Кургаев тураһында документаль повесть ижад итә, һуғыш башланғанда Белоруссияның немецтар баҫып алған Тарасово ауылында йәшерен госпиталь ойошторолоуы тураһында һөйләй. Нә ҡ шул ваҡытта 64 - се атышсылар дивизияһы ҡамалышта ҡала, яр алылар һәм ауырыуҙар күп була. Һәм командование ҡамауҙан сығырға хәл итә, ауыр яралы һалдаттарҙы ауылда врач Филипп Кургаев ҡарамағында ҡалдыра.\nЙәшерен госпиталь бер йыл тирәһе эшләй. Ауыл халҡы уға ҙур ярҙам күрһәтә: ғаиләһенең ауыҙынан өҙөп һуңғы киҫәк икмәктәр е инән бүлешәләр, үлем ҡурҡынысы аҫтында медиктарға ярҙам итәләр. Япма, мендәр тыштары бәйләү материалдарына китә.\nАуыл халҡы Минск баҙарында аҙыҡ - түлектәрен марляға, йодҡа\nалмаштыра. Медикаменттар урынына ларыу үләндәре файҙаланыла.\nОккупацияның тәүге көндәрендә үк Тарасово ауылында һәм Ратомки станцияһында Филипп Кургаев һәм "Красный пахарь" колхозы рәйесе Виктор Лощицкий етәкселегендә йәшерен төркөм барлыҡҡа килә. Улар яралыларҙы ҡотҡарыу өсөн мөмкин б улғанын да, булмағанын да эшләй. Ҡатмарлы операциялар талап ителгәндә, Кургаев урындағы халыҡ араһынан берәйһе менән крәҫтиән арбаһында ауырыуҙы ҡамалышта ҡалған Минск ҡалаһына операцияға оҙата.\n1942 йылдың апрелендә һатлыҡйән ошағы буйынса йәшерен госпиталь гестаповсылар тарафынан тар - мар ителә, ә врач Филипп Кургаев етенсе апрелдең таңында атып үлтерелә. Дошман тылында күрһәткән ҡыйыулығы өсөн Филипп Кургаев үҙе һ әләк булғандан һуң "Ҡыйыулыҡ өсөн" миҙалы менән наградлана.\nБашҡорт медицина университетында Филипп Кургаевтың иҫтәлеге һаҡлана, уның исеме мемориаль таҡтаға индерелгән.


Союз кураистов - Ҡурайҙы башҡорт ерлегенән айырһаң...\nСәнғәт һәм математика\nМинең өсөн математика һәм сәнғәт бер-береһенә ят күренеш түгел. Ҡурай буйынса остаздарым - Әҙһәм Исҡужин менән Кәрим Дияров ағайҙарым. Әҙһәм ағай заманында хәрби осоусылар училищеһын тамамлаған. Ә был училищеға уҡырға инер, унда уҡыр өсөн физика менән математика фәндәрен бик һәйбәт белергә кәрәк. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, Башҡорт дәүләт университетының физика-математика факультетына ситтән тороп уҡырға инергә әҙерләнеп йөрөгәнендә, Әҙһәм ағайҙың ҡурай уйнауына, йырлауына ғашиҡ атаҡлы ғалим-тюрколог, филология фәндәре докторы Жәлил Кейекбаев: "Әҙһәм, һинең урының унда түгел, ә филология факультетында", - тип, ағайҙы университеттың филология факультетына инергә күндергән. Кәрим ағай Дияров, иһә, Бөйөк Ватан һуғышына тиклем үк утыҙынсы йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлаған кеше, хаҡлы ялға сыҡҡансы физика, математика уҡытыусыһы булып эшләне. Әҙһәм ағай ҙа, Кәрим ағай ҙа икеһе лә бөйөк ижадсы, ҡурайсы, сәсән, йыраусы булдылар. Һәм тағы минең математиканан тәүге уҡытыусым, Баймаҡ районының Таулыҡай мәктәбендә оҙаҡ йылдар директор булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан Хөрмәт Халис улы Байегетов Баймаҡ сәсәндәре тураһында "Сәсәндәр иленә сәйәхәт" тигән китапҡа ингән. Университет тамамлағанда диплом эшемде физика-математика фәндәре докторы профессор Хәйрулла Хәбибулла улы Мортазин етәкселегендә яҙҙым. Хәйрулла ағай иҫ киткес оҫта йыраусы, өҫтәүенә, бына тигән бейеүсе лә. Уның улы Урал Мортазин математика факультетын тамамланы ла, сәнғәт юлы менән китте, ул бөгөн республикабыҙҙың танылған бейеүселәренең береһе. Ҡыҫҡаһы, мин сәнғәт менән математика араһында бер ниндәй ҙә айырма күрмәйем. Улай ғына ла түгел, билдәле булыуынса, Аристотель дәүерендә музыка математиканың бер өлөшө һаналған. Урта быуат математигы Әл-Фараби музыка тураһында трактат яҙған.\nҠурай - башҡорттоң иҫ киткес бай тарихын үҙенә туплаған, үҙенә һыйҙырған бөйөк ҡомартҡы. Ҡурайсы ул ҡурай моңо аша халҡының тарихын һөйләүсе. Ҡурайсы менән ҡурайҙа уйнаусы араһындағы айырманы элек-электән белгәндәр. Ҡурайсы ул, ҡабатлап әйтәм, иң беренсе нәүбәттә халҡының, көйҙәрҙең тарихын тәрәндән белеүсе, уларҙың төрлө ырыуҙарға хас варианттарын өйрәнеп, йөрәге аша үткәреп башҡарыусы. Ҡурайҙы һыҙғыртырға, унда көй уйнарға өйрәнеүе ҡыйын түгел. Ҡурайға бары тик ошондай кимәлдә генә мөнәсәбәте булған кеше ҡурайсы түгел, ҡурайҙа уйнаусы ғына.\nҠайһы берәүҙәр, ҡурай беҙҙең музыка ҡоралы, тип, сәхнәгә сығып уйнай, китаптар, энциклопедиялар, белешмәләр сығара ул. Әммә уны нисек кенә үҙләштереп маташмаһындар, ниндәй генә китаптар сығарылмаһын, барыбер ҙә ысынбарлыҡтан китеп булмай. Сөнки ҡурай үҙенең башҡорт ерлегенән башҡа ҡурай түгел. Ҡурайҙы ерлегенән айырһаң, ул биш тишекле һыбыҙғы ғына. "Ерлек" тигән һүҙ үҙенә бик тәрән мәғәнә һыйҙыра. Ерлек - ул беҙҙең тарих, көйҙәребеҙ, ул беҙҙең меңәр йылдар һуҙымында тарихыбыҙҙы, йырҙарыбыҙҙы хәҙергегә килтереп еткергән данлыҡлы ҡурайсылар. Беҙ уларҙың исемдәрен беләбеҙ. Башҡа халыҡтар иһә, был беҙҙең ҡурайсыбыҙ, тип бер кемде лә әйтә алмай, уларҙың ҡурайҙа уйнай торған көйҙәре лә юҡ. Мәҫәлән, Тәлғәт Муҡышев атлы ҡаҙаҡ егете беҙҙең Өфө сәнғәт институтының ҡурай класында уҡыны. Бик тырыш егет. Һәләтле. Ул күкрәккә һалып ҡурайҙа уйнарға ла өйрәнде. Хәҙер ул Алма-Ата консерваторияһында уҡыта. Ҡаҙаҡтың думбырала уйнай торған бихисап көйҙәре бар, ә ҡурайҙа уйнай торған көйҙәре юҡ. Тәлғәт төрлө Халыҡ-ара фестивалдәрҙә, конкурстарҙа ҡатнашып, башҡорт халыҡ көйҙәрен уйнап йөрөй икән. Бик хуп, тип әйтер инең, "Ҡарауанһарай" фольклор төркөмө егеттәре, мәҫәлән, уның Үзбәкстанда үткән фестивалдә ҡаҙаҡ халыҡ йыры тип иғлан иттереп, "Ҡаһым түрә"не башҡарыуына шаһит булған. Ҡаҙаҡ радиоһын тыңлаусылар уның, ҡаҙаҡ халыҡ көйө, тип иғлан иттереп, беҙҙең "Сыңрау торна"ны башҡарыуын ишеткән.\nҠыҫҡаһы, ҡурай беҙҙеке, тип ниндәй генә китаптар сығармаһындар, интернет тултырмаһындар, ҡурай беҙҙең ерлектән айырылһа, әйткәнемсә, биш тишекле һыбыҙғы ғына. Ҡурай тик башҡорттоҡо ғына. Ғөмүмән, халыҡ музыка ҡоралы ерлекһеҙ булмай. Халыҡ музыка ҡоралының үҙ репертуары, башҡарыу традициялары була. Ул быуындар аша тапшырыла. Ҡурайҙы, тота килеп, әйҙә, беҙҙеке лә булһын, тип кеҫәгә һалып алып булмай.\nҠурайыбыҙҙы һаҡлау үҙебеҙҙе, үҙ асылыбыҙҙы һаҡлауға тиң. Был йәһәттән ҡурайыбыҙҙы республикабыҙ символикаһына индереүҙәре ифрат аҡыллы, дөрөҫ аҙым булды, тип иҫәпләйем.\nКүрше өлкәлә йәшәүсе милләттәштәребеҙ ҡатнашлығында бик күп "Хазина" тапшырыуҙары әҙерләргә насип булды. Һарытау, Һамар, Ҡорған, Силәбе, Ырымбур өлкәләрендә лә булып, унда йәшәүсе күп кенә милләттәштәребеҙҙән һирәк осраған йырҙар, көйҙәр яҙып алдыҡ һәм эфирға сығарҙыҡ. Австрияның баш ҡалаһы Венала 20-се быуат башынан эшләп килгән фонограммархив бар. Германияның Берлин ҡалаһында ла ошо уҡ дәүерҙә барлыҡҡа килгән шундай уҡ архив эшләй. Ошо ике архивта булып, Беренсе донъя һуғышында әсирлектә булған башҡорт һалдаттары башҡарыуында яҙып алынған йырҙарҙың күсермәләрен алып ҡайтырға насип булды. Мәғлүм булыуынса, Әхмәтзәки Вәлидиҙең иң яҡын, иң тоғро дуҫтарының береһе, хәҙерге Ҡорған өлкәһе Әлмән районы Тәңрекүл ауылы башҡорто, арҙаҡлы ғалим Ғәлимйән Таған булған. Уның башҡарыуында 1931 йылда Венала Роберт Лах, Герберт Янски тигән ғалимдар яҙып алған башҡорт халыҡ йырҙарының алтыһының күсермәһен үҙебеҙгә алып ҡайтыу бәхете минең өлөшкә төштө. Мин был яҙмаларҙы, әлбиттә, архивҡа тапшырҙым. Шулай уҡ махсус "Хазина" тапшырыуы шул йырҙарға һәм Ғәлимйән Тағанға арналды.\n1925 йылда Парижда Сорбонна профессоры Перно Йомабай Иҫәнбаев башҡарыуында 4 көй яҙып алған. Интернет аша Париж милли китапханаһының аудиовидео яҙмалар департаменты каталогын таптым. Унда Йомабай Иҫәнбаев менән бергә булған ҡайһы бер кешеләрҙең яҙмалары теркәлгән, ә бына Йомабай ҡурайсынан яҙып алынған көйҙәр теркәлмәгән. Тимәк, улар фондҡа ла инмәгән һәм ҡайҙалыр шунда ятырға тейеш. Әгәр ҙә профессор быны ваҡытында эшләп өлгөрмәгән булһа, башҡаларҙың быға артыҡ иҫтәре китмәүе лә бик мөмкин. Шул яҙмаларҙы табыуҙы мин үҙемдең бурысым һанайым. Мин быны эшләп өлгөрмәһәм, башҡа кеше уны тапһа ине. Йомабай Иҫәнбаев мәшһүр ҡурайсы булған һәм уның көйҙәре беҙгә әйләнеп ҡайтырға тейеш.\nҠайһы ваҡыт минән фольклор буйынса эшләгән ғалимдарҙың хеҙмәттәренә ҡарата мөнәсәбәтемде белдереүемде һорайҙар. Әммә фольклор ғилеме тураһында һүҙ алып барыу минең тарафтан уңайһыҙ булыр. Сөнки был эш менән фән докторҙары, ғалимдар шөғөлләнә. Мин хатта фән кандидаты ла түгел. Шулай булғас, уларҙың эштәре хаҡында һүҙ әйтеү әрһеҙлек булыр тип уйлайым. Шулай ҙа, бер һүҙ башлағас, минең уларға ҙур теләгемде лә әйтеп үткем килә. Ғалимдарҙың яҙғандарын китаптарында, матбуғат биттәрендә уҡып барғас, ҡайһы бер фекерҙәремде әйтеү ҙә, бәлки, урынлы булыр.\nҒалимдар ҡомартҡыларыбыҙға ҡарата һаҡ булһындар ине. Беҙгә ул ҡомартҡыларыбыҙҙы атай-олатайҙарыбыҙ нисек тапшырған, улар беҙгә шулай килеп еткән. Киләсәккә лә улар шул рәүешле тапшырылырға тейеш. "Ҡомартҡы" һүҙенең төп мәғәнәүи асылы шуға ҡайтып ҡала.\nҺүҙ юҡ, ғалимдарыбыҙ был ҡомартҡыларыбыҙҙы өйрәнеп, ғилми хеҙмәттәр яҙһын, тик ҡомартҡыларға теймәһендәр. Үҙгәртмәһендәр. Ҡағылмаһындар. Арзан шөһрәт артынан ҡыуып "асыш"тар яһамаһындар. Был йәһәттән фольклорсы ғалимдар Мөхәмәтша Буранғоловтан өлгө алһын ине.\nҠөрьән - ғәрәпсә, "Урал батыр" - башҡортса...\nҮткән йыл ноябрь аҙағында "Урал батыр" эпосын башҡарыусыларҙың 4-се республика конкурсы үткәрелгән икән. Сибай ҡалаһында йәшәүсе күренекле сәсәниә Асия Ғәйнуллина һөйләүенсә, конкурста урыҫ, сыуаш, татар, мордва, инглиз һ.б. телдәрҙә уҡығандар эпосты, тимәк, ҡомартҡының был телдәрҙә тәржемәләре бар, тәржемәне ятлағандар.\n"Урал батыр" эпосын төрлө телдәргә тәржемә итеү, әлбиттә, иң беренсе нәүбәттә бөйөк ҡомартҡы тураһында башҡа халыҡтар ҙа белһен өсөн кәрәктер. Ғәйнислам Ибраһимов ҡомартҡыны төрөк теленә тәржемә итеп, Төркиәлә баҫтырып сығарғанын беләм, афарин Ғәйнислам! Тик шуныһын оноторға ярамай: "Урал батыр" үҙ теле менән генә бөйөк ҡомартҡы, ул үҙ теленән айырылғандан һуң бөйөк ҡомартҡы булыуҙан туҡтай. Мәҫәлән, Ҡөрьән ғәрәп телендә уҡылмаһа, нимә була инде ул? Ҡөръәнде уҡыусыларҙың, әйтәйек, халыҡ-ара конкурсында, уның төрлө телдәрҙә уҡылыуын күҙ алдына килтерә алаһығыҙмы? Әле әйтелгән 4-се республика конкурсында урыҫтар ҙа, сыуаштар ҙа һ.б. "Урал батыр" эпосын башҡорт телендә (республикабыҙҙа башҡорт теле дәүләт теле икәнен дә онотмайыҡ!) уҡыған хәлдә лә ул һис кенә лә үҙенең халыҡ-ара әһәмиәтен юғалтмаҫ ине. "Урал батыр" эпосын башҡарыусыларҙың конкурстары ниндәй генә кимәлдәрҙә үткәрелмәһен, ул фәҡәт үҙ телендә уҡылырға тейеш, тип һанайым.\nИр ирҙән быуаҙый...\n15 ғинуарҙа күренекле режиссер, иҫ киткес шәхес Әмир Абдразаҡов тураһында "Уҙаман" тапшырыуы ҡабатлап күрһәтелде. Мин ул тапшырыуҙы 2004 йылда эшләгәйнем. Иҫән булһа, уға шул көндө 80 йәш тулған булыр ине. Әмир ағайҙың бер һүҙе һәр ваҡыт ҡолағымда сыңлап тик тора. "Бер ваҡытта ла алдыма ваҡ маҡсаттар, ваҡ эштәр ҡуйманым!" тигәйне ул. Уның был һүҙҙәрендә ни тиклем тәрән мәғәнә ята. Ундай шәхестәрҙең әллә ниндәй данлыҡлы исемдәре лә булмауы бар. Бына мин, мәҫәлән, ғүмеремдең бәхетле осрағы тип Мөхәмәтйән Ҡаҙаҡбаев менән замандаш, дуҫ булыуымды һанайым. Уның йырҙарын хатта Кәмәлек буйҙарында ла ишеттем (Мөхәмәтйән ағай Кәмәлек буйҙарының һирәк йырҙарын белә!). Шулай уҡ мәшһүр йыраусы Сөләймән Абдуллин. Телевидениеға эшкә килгәс, минең иң беренсе тапшырыуым да Сөләймән ағайҙың ижадына арналды. Аҙаҡтан мин уның тураһында тағы ла ике тапшырыу эшләнем.\nХалҡыбыҙҙың "Ир ирҙән быуаҙый" тигән киң мәғәнәле һүҙе бар. Ир ирҙән рухи аҙыҡ ала, тигәнде аңлата был. Мин бала саҡтан Сөләймән ағайҙың моңона мөкиббән булып үҫтем, аҙағыраҡ уға бер ни ҡәҙәр "бурыс ҡайтарырға" насип булды. Мин дуҫым Рәдис Дүсәлин бүләк иткән магнитофон яҙмаһынан Ишембай районы Кинйәбулат ауылынан Ғәмбәрә Дүсәлина, Шәмсиҡәмәр Ғәлимова апайҙарҙың башҡарыуында "Ҡарат" йырын өйрәнеп алғайным. Шул йырҙы Сөләймән ағайға әҙерәк көйләп күрһәткәйнем, ул шундуҡ отоп та алды. Радиоға яҙҙырып йырлатҡайныҡ, йыр таралып та китте. Бөгөн "Ҡарат"ты кемдәр генә йырламай. "Өйҙөрәк буйы" йыры менән дә шулай булды.\nКүп мәғлүмәт тупланды. Ҡырҡ йылдан ашыу халыҡ йырҙары, көйҙәре яҙмаларын йыям. "Ҡурай һәм ҡурайсылар" тигән китап сығарҙым. Йыраусылар тураһында ла китап әҙерләйем. Ул китапҡа ҡушымта итеп йыр яҙмаларын да ҡуйырға иҫәп. Сөнки борон-борондан йырҙарҙы тыңлап өйрәнеү халыҡ сәнғәте мәктәбенең айырылғыһыҙ өлөшө булған. Минең музыкаль белемле уҡыусыларым (Роберт Юлдашев, Рәмил Туйсин һ.б.) бар. Ләкин мин уларға бер ваҡытта ла көйҙө нотанан өйрәтмәнем. Сөнки көйҙө күңелеңдән сығарып, күңелеңдән биреп өйрәтергә кәрәк. Сәсәндәрҙең дә әйткәндәрен уҡыусылары яҙып ултырмаған. Сәсәндәр, һынап ҡына, үҙҙәренән алырлыҡ лайыҡлы кешегә генә белгәнен һөйләп тапшырған. Мәҫәлән, Ғәбит, Хәмит сәсәндәр Мөхәмәтша Буранғоловҡа "Урал батыр" эпосын әйтеп, һүҙмә-һүҙ яҙҙырып ултырмағандыр. Сөнки улар меңәр юллыҡ шиғри текстарҙы туҡтамайынса, әҫәрләнеп, онотолоп һөйләгән саҡта Буранғолов нисек яҙып өлгөрһөн? Мөхәмәтша Буранғолов уларҙы үҙенең күңеленә һеңдереп ултыра ғына ала. Сөнки ул сәсән (Әбйәлил районы сәсәниәһе Гөлнур Мамлееваның, бөгөн сәсән дәрәжәһен ваҡлайҙар, тип көйөнгәне иҫкә төшә)! Уның кем икәнен белгәнгә күрә лә, ике сәсән уға ышанып ҡобайырҙы бәйән иткән.\nХалҡыбыҙ сәнғәте дәрәжәһе\nӨйөңдәге хәлеңде күршеңдән бел, тигән һүҙ бар. Халыҡ-ара фестивалдәрҙә донъя буйлап йөрөгәндә ҡомартҡыларыбыҙҙың ни тиклем бөйөк икәнен аңлай алдым. Оҙон көйҙөң нимә икәнен миңә япон профессоры Танимото аңлатты. Уның менән 1990 йылда Японияла Халыҡ-ара ойвакэ фестивалендә танышҡайным. 2000 йылда бөтә донъя фольклор фестиваленә, 2003 йылда "Евразия йыры" халыҡ-ара музыка фестиваленә лә саҡырҙы ул башҡорттарҙы. Танимото башҡорттоң оҙон көйөнә ғашиҡ. "Евразия халыҡтарының музыкаль мәҙәниәтендә иң юғары ҡаҙаныш - оҙон көй, оҙон көйҙөң эпицентры, үҙәге - башҡортта", - тине ул миңә.\n1998 йылда Башҡортостанға килгәнендә мин уны Мөхәмәтйән ағай Ҡаҙаҡбаевҡа алып барҙым. Ул Мөхәмәтйән ағайҙы тыңланы ла, иланы. Шул көндө ул ғүмеренең иң бәхетле көнө тип атаны. Ғүмере буйы эҙләгәнен ул Хәйбулла районының Һаҡмар Бүреһе ауылында тапты. Ә бит Танимото - бар донъяны урап сыҡҡан этномузыковед. Шулай итеп, Танимото миңә башҡорт халыҡ музыка сәнғәтенең дәрәжәһен нығыраҡ аңларға булышлыҡ итте.\n"Ирәндек моңдары" конкурсына ла алып барҙым Танимото әфәндене. Шунда бер журналист: "Танимото әфәнде, беҙ конкурста йәш сикләүе ҡуйғанбыҙ, сөнки йәштәрҙе үҫтерәбеҙ. Ә бына һеҙҙең ойвакэла йәш сикләүе бармы?" - тигән һорау бирҙе. Ул был һорауға тәрән ғәжәпләнде. "Халыҡ сәнғәтендә йәш сикләүе булырға тейешме һуң? Йәштәр өлкәндәр менән бергә ҡатнашып, уларҙан отоп алып ҡалмаһа, күсәгилешлелек ҡайҙан булһын?" - тине ул аптырап. Ул, ғөмүмән, был һорауҙы ҡабул итмәне.\nЛениндың, сәнғәттең бөтә төрҙәренән иң мөһиме - кино, тип әйткәне мәғлүм. Мин иһә халыҡ сәнғәте яҡлы. Халыҡ сәнғәтенән дә бөйөгөрәк сәнғәт юҡ донъяла, минеңсә. Киләсәгем дә, Алла бойорһа, халҡыбыҙ сәнғәтенән айырылғыһыҙ булыр, тип өмөтләнәм.\nИрәндек, Һаҡмар буйҙары элек-электән халҡыбыҙ сәнғәтенең ояһы һаналған. Шул төйәктә тыуып үҫкән Буранбай, Ғәбит, Хәмит сәсәндәр, уларҙың дауамы Әбүбәкер Хөсәйенов, Ғиниәт Ушанов, Әбдрәхим Исҡужин, Хәмит Әхмәтов, Йомабай Барлыбаев, Мөхәммәт Иҙрисов, Кәрим Дияров, Ғата Сөләймәнов, Әҙһәм Исҡужин кеүек ҡурайсылар, йыраусылар, бейеүселәр рухи ҡиммәттәрҙебеҙҙе һаҡлауҙы изге бурыс һанаған. Юҡҡа мыни Мөхәмәтша Буранғолов, Ғәбит сәсән үҙенең белгәнен беҙгә еткермәһә, уның менән башҡорт фольклорының 90 проценты ергә күмелер ине, тип яҙған.\nБөгөн, иншалла, был бөйөк шәхестәрҙең традицияларын дауам итеүселәр бар. Шуларҙың береһе-Юлай Ғәйнетдинов.\nСығанаҡ: "Киске Өфө" гәзите\nҮҙең тапмаған аҡсаның ҡәҙере юҡ


Шыршы ҡупшы кейенгән - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nНиндәй Яңы йыл инде ул шыршыһыҙ?! Урман һылыуҡайы байрамдың биҙәге. Бөгөн магазиндарҙа яһалма шыршыларҙың ниндәйе генә һатылмай. Ләкин халыҡ тәбиғи, урманда үҫкән шыршыға өҫтөнлөк бирә. Республиканың һалым һалыу хеҙмәте менән урман хужалығы министрлығы рөхсәтһеҙ һатыу осраҡтарын асыҡлау буйынса рейдҡа сыҡты. Шыршы Яңы йылдың төп биҙәге. Декабрь баштарында уҡ баҙарҙарҙа урман ҡупшыҡайҙары менән сауҙа итеү башлана. Хаҡтар ағастың төрөнә ҡарап билдәләнә. Ҡарағай 450 һумдан башланһа, шыршы 600 һумдан алып 40 менгә тиклем.Закон талаптарына ярашлы, шыршыларҙы тик махсус урындарҙа ғына һатып алырға кәрәк. Урман кодексы халыҡҡа уларҙы үҙ белдеге менән киҫеп һатыуҙы тыя. Ҡупшыҡайҙарҙы һатыу өсөн махсус документтар булырға тейеш. Филарет Ғәйнуллин был урында икенсе көн сауҙа итә. Шыршыларҙы ул Белорет районынан алып килгән.Ылыҫлы ағастарҙы урманға зыян килтермәй генә лә әҙерләргә мөмкин. Электр селтәрҙәре үткән урындар, баҫыуҙар ағастарҙан даими таҙартыла. Унан килгән табышты урман фондын һаҡлауға, сүп-сарҙан таҙартыуға тотонорға була, ти Баҡалы районынан килгән һатыусы.Әлбиттә, законға ҡаршы барыусылар ҙа табыла. Шуға күрә лә рөхсәтһеҙ шыршы ҡырҡыусыларҙы язаға тарттырыу саралары билдәләнгән..Ҡала баҙарында һәм башҡа урындарҙа, шулай уҡ ауылдарҙа ла шыршы менән сауҙа итеүселәрҙең документтары даими тикшерелә. Әлбиттә, магазинда яһалма шыршыларҙың ниндәйе генә һатылмай. Ә тәбиғи, урманда үҫкән шыршыға өҫтөнлөк биреүселәрҙе законһыҙ ҡырҡылған ағасты һатып алып енәйәтсе менән бегә закон боҙмаҫҡа саҡыраһы ҡала.\n24 декабря Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре\n25 декабря Өфөлә Берҙәм Рәсәй партияһының төбәк проекттары форумы асылды


«Миҙалым Германияла юғалды» » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Һеҙҙең хаттар » «Миҙалым Германияла юғалды»\n«Миҙалым Германияла юғалды»20.03.2014\nХәйерлегә булһын инде, быйыл, йәнә халыҡ-ара мөнәсәбәттәр киҫкенләшеп торған мәлдә, Беренсе Донъя һуғышы башланыуҙың йөҙ йыллығы билдәләнә. Рәсәй империяһының хәрби юғалтыуҙары 775-911 мең һалдат һәм офицер тәшкил итә. Күпме тыныс халыҡ ҡырылғандыр, аныҡ ҡына мәғлүмәттәр юҡ. Ә иң ҡурҡынысы - тап Донъя һуғышы илебеҙҙә революцияларға һәм граждандар һуғышына килтерә.\nТөбәгебеҙҙән байтаҡ кеше империалистик һуғышҡа ебәрелә. Шулар араһында Шөғәйеп Әбдрәхим улы Әбдрәхимов та була. Ул 1888 йылда Рафиҡ ауылында тыуа. Малай сағында ауыл әбейҙәренән уҡырға-яҙырға өйрәнһә,12 йәшендә Ҡаҙаҡҡолға урыҫса уҡырға бирәләр. Фәҡәт сағыштырмаса грамоталы булыуы, урыҫса икмәк-тоҙлоҡ һөйләшә белеүе лә тормоштоң ғәйәт ҡатмарлы һынауҙары аша иҫән үтергә, оло йәшкә етергә ярҙам иткәндер - Беренсе Донъя һуғышында ҡатнаша, хатта, әсирҙә була бит. Аҙағынан да яҙмыш баштан һыйпап тормай. Бөгөнгө көндә балаларынан Ғәлиә ҡыҙы ғына иҫән. Фәҡәт ул ауылдашы Зәйнетдин ағай Ғәйнетдинов аша атаһының хәтирә яҙмаларын мөхәрририәткә ебәрҙе. Иҫкәртеп китергә кәрәктер, боронғо яҙмаларҙың айырым урындарын хәҙер уҡып төшөнөрлөк түгел, шуға ла эҙмә-эҙлекле генә итеп бирә алмайбыҙ, өҙөктәр тәҡдим итәбеҙ.\n«1914 йылда һуғыш башланды. Беҙҙе, пехотаны, ике айҙан һуң алдылар. Казак тип, атлылар һуғыш башында китеп бөттө. Беҙ Троицкиҙа бер ай әҙерлек үткәс, Пермгә алып киттеләр, һуңынан - Варшаваға. Фронт Варшаванан 60-65 саҡрым ары ине. 1914 йылдың 17 декабрендә фронтҡа барып керҙем. 20 декабрҙән мине отделение командиры иттеләр. Исемлек алдым, 37 кеше булды. 2 ай торҙоҡ 1-се линияла, һөжүм итмәнек. Окоптан ятып атыштыҡ. 2 айҙан һуң корпусты Көнсығыш Пруссияға ебәрҙеләр».\nҺуңғы станцияла аҙыҡ-түлек күп һатылыуға ғәжәпләнә. Шулай инде, кем өсөндөр һуғыш, кем өсөн - аҡса эшләү өсөн уңайлы форсат… Ә беҙҙең башҡорт ифрат бер ҡатлы була шул!\n«35 тәңкә аҡсам бар. Ҡайһы бер иптәштәргә, һорағандарға өләшеп бирҙем. Мин үҙемә 5-6 көнлөк ризыҡ алдым. Иғтибар иттем - бер һалдат һатыулаша-һатыулаша ла, бер нәмә алмай китә. Сәбәбен һорағайным, аҡсам юҡ, ти. Мин әйтәм, ал нәмә кәрәк, үҙем түләрмен. Бер икмәк алды, ҡыуанып ары китте. Иптәштәре уны күрә лә аҡса ҡайҙан алдың, тип һораша. Теге әйтеп биргәс: «Друг, дай и нам», - тип күмәкләп килә башланылар. Береһен дә кире борманым. Уйлайым, нимәһен йәлләп торорға, әллә алған ризыҡты ашап өлгөрәм, әллә юҡ - яу ҡырына инәбеҙ бит. 10-15 тәңкәгә кеше һыйланым».\nЭйе, иҫән ҡалыу икеле була - Рәсәй ғәскәрҙәре һөжүмгә күсә. Германия сигенә еттек кенә тигәндә ҡамауға ҡалалар. Ярар ҙа ҡотҡаралар. Ошо көндәрҙә Шөғәйеп ағай тәүәккәлләп, 3-4 метр киңлегендәге тәрән йылға аша һикереп сығып, командирҙарына ниндәйҙер мөһим карталар килтерә ала. Йылғаның тәрәнлеген «… мылтыҡ та буйламай» тип яҙа. Белешмә өсөн: рус ғәскәрҙәре ҡоралланған Мосин винтовкаһының оҙонлоғо (штык менән) - 173 сантиметр.\n«Карталарҙы килтереп һалғас, бер офицер һораша: «Как фамилия, какая рота?» Ул батальон командиры булған икән. Тағы бер офицер килә шәп-шәп атлап. Әйтә: «Спасибо, ай-да молодец!» Ҡул ҡыҫа. 8 көн тигәндә миңә II дәрәжә көмөш миҙал килә. Ул миҙалды портмоне һәм аҡсаһы менән Германияла юғалттым».\nБелешмә өсөн: изге Георгий орденының отличие знагы - Георгий тәреһе («һалдат тәреһе») тип фаразларға урын бар. Фәҡәт был награда дәрәжәләргә бүленә, көмөштән яһала. Хәрби шарттарҙа башҡарылған ҡыйыулыҡ өсөн генә бирелә.\nТик күпмелер ваҡыттан, илдә барған революциялар йоғонтоһо аҫтында хәрби тәртип күҙгә күренеп юҡҡа сыға. Кем - баш, кем - түш икәнлеге билдәһеҙ. Һуғыш әллә бара, әллә тамамланған икәнлеген белмәгән, ғөмүмән, ҡан ҡойоштоң мәғәнәһен аңламаған һалдаттар күпләп тыуған яҡтарына тарала башлай.\n«1918 йылдың йәй айында немецтар ҡысҡыра башланылар: «Русские, нах һаус, капут!» - һуғыш бөттө, ҡайтып китегеҙ өйөгөҙгә!» Мин 2 хохол, 3 урыҫ менән бергә ҡастым. 14-се көнөнә тотолдоҡ. Бер ауылда тамаҡ ялғап ултыра инек. Өй хужаһы, оло йәштәрҙәге поляк, һеҙҙе эҙләйҙәр, ти. Беҙ, әйтмә, тип үтенеп ҡараныҡ. Әйткән. Дошмандар ҡайһыһы ишектән, ҡайһыһы тәҙрәнән килеп мылтыҡ күҙәнеләр. Алып киттеләр ылау менән. Бер ауылға алып барып таҡтанан эшләнгән төрмәгә ултырттылар, тирә-яғы ҡоршап алынған. Шунда ултырҙыҡ 40 көн. Тәүлегенә 300 грамм икмәк, бер ижау брюква (сөгөлдөргә оҡшаған) ашы, 100 грамм тюлень ите бирҙеләр. Ҡасып маташҡандарҙы аттылар. Һуңынан Гродно ҡалаһына алып киттеләр. Рус әрмеһе әсирҙәре унда күп ине. Күпмелер ваҡыттан 800-әр кеше тотолған казармаларҙан беҙҙекеләр сығырға ниәтләнгәйне, немец конвойы приклад менән төрткөләп кире керетте. Йәһәт жандармдар һәм кавалеристар уратып алды. Мин иптәшем - Әүҙән-Петровск заводынан Федулов Севастьян менән казарманың 2-се ҡатындағы тәҙрәнән ҡарап ултырабыҙ. Унлап атлы офицер һәм бер генерал йыйылыш үткәрергә килделәр. Генерал әйтә: «Хәҙер беҙ һеҙҙе тотмайбыҙ, ҡайтарабыҙ», - ти. Тәүге сиратта яҡындағыларҙы, һуңынан - Себер яғыныҡыларҙы. Бер юлы сығара алмайбыҙ, юғиһә, бөтә ҡаланы таларһығыҙ, ти. Юлға аҙыҡ-түлек бирәсәктәре тураһында ла хәбәр итте. Ике-өс көндән миңә лә ҡайтырға сират етте».\nҠайҙа йәйәү, ҡайҙа ат ылауында, ҡайҙа поезда, ҡыҙылдарҙың һәм аҡтарҙың бәрелештәре, шартлатылған күперҙәр аша мең бәлә менән башта Өфөгә, һуңынан Белоретҡа килеп етә. Етмәһә, яҡташ юлдашы Фәррәх Ишбаев ауырып китә, Шөғәйеп Әбдрәхим улы уны ла, уның әйберҙәрен дә сит тарафтарҙа ташлап китмәй, үҙе ыҙалап булһа ла, ярҙамлаша. Ярар ҙа, исмаһам, Белоретта ат менән килгән Азамат кейәүен тап итә. Тик өйҙә лә тыныс тормош көтмәй әле уны.\n«1918 йылдың 17 декабрендә өйгә ҡайтып индем. Сафура ҡаршы алды. 1919 йылдың башында йыйылыш үтте. Мине ауыл Советы рәйесе итеп һайланылар. 1929 йылда колхозға керҙем, шунда ғына был вазифанан ҡотолдом. Ауыр булды. Бер көн ҡыҙылдар килә, икенсе көн - аҡтар, ә өсөнсө көнөнә - дезертирҙар. 1921 йылда ҡурҡыныс йот, аслыҡ башланды. Китте уғрылыҡ - берәүҙең кәзәһен йә һарығын, һыйырын һуялар. Аҡтар бөткәс тә дезертирҙар менән оҙаҡ ҡаңғырҙыҡ. Уларға ҡаршы каратель отрядтары ойошторолдо. Бер саҡ Килмәккә бындай отряд Өфөнән килеп төштө. Төндә килә комиссар ике һалдаты менән. Килеп керҙе лә ултырҙы усаҡ алдына. Һинме рәйес, күпме дезертирың бар, ҡайҙа улар, тип таптыра башланы. Мин әйтәм, белмәйем. Был ырғып торҙо ла револьверын минең күкрәккә терәне. Мин әйтәм, исмаһам, һин мине өйҙә атма, сығарып ат... Атманы, артабан ҡайҙалыр сығып киттеләр. 1921 йылдың йотон иҫкә төшөрөү ҙә ҡурҡыныс. Халыҡ астан ҡырылды. Кеше ашау осраҡтары ла булды. Ярар ҙа сит илдән пособие килеп, ашхана ойоштороп ашатты беҙҙе Америка. Тик бына ярҙамды бүлеү мулла, мәзин һәм байҙарға тапшырылды. Улар ни, күберәген үҙенең янындағыларҙы хәстәрләне».\nШөғәйеп Әбдрәхим улы хаҡлы ялға сыҡҡанға ҡәҙәр 30 йыл һәм 6 ай ветфельдшер булып эшләй. Олоғайған көнөндә лә ихлас күңелдән йәшелсәлек менән шөғөлләнгән була. 1973 йылда әлиәхмәрҙә йәшәгәнендә баҡыйлыҡҡа китә.\nЯҙмаларҙы мөхәрририәткә килтергән Зәйнетдин Хәйретдин улы: «Шөғәйеп бабайҙы үҙем дә хәтерләйем, аҡыллы, олпат һәм яҡшы күңелле кеше ине», - тип иҫкә алып ҡуйҙы.\nБеребеҙгә лә ул күргәндәрҙе күрергә яҙмаһын тип теләйек.\nСәлиә Ғатауллина Хөснийәров Ғәлимйән Абдуллажан улы 1961 йылдың 15 апрелендә Учалы районының Кунакбай ауылында тыуған. 1978 йылда урта мәктәпте... Тотош уҡырға\nЭлекке заманда ерлегебеҙҙә әүлиәләрҙең йәшәгәнен иҫбатлаусы дәлилдәр бик күп. Мәҫәлән, күп райондарҙа Әүлиә тауы, Әүлиә шишмәһе тип йөрөтөлгән... Тотош уҡырға\nӘсәләр көтәләр улдарын…\nХафизов Булат Нәжип улы. “Әсә мөхәббәте ҡояштан ҡайнар, йондоҙҙарҙан бейек, диңгеҙҙәрҙән тәрән бит ул. Донъяла был мөхәббәт - теләкте тыйыр ҡөҙрәт... Тотош уҡырға\nУтлы ҡойон эсендә\nСәғәҙәтов Иршат Айрат улы. Дары еҫе түгел, икмәк еҫе Кинәндерһен гелән ер йөҙөн. Фәниә Чанышева. - Туй көнө лә яҡынлаша. Атайымдың йорт-ҡураһын... Тотош уҡырға


Берлинды ла алдыҡ беҙ!\nГерманияның баш ҡалаһында башҡорт аш-һыуын тәҡдим иткән «Пышка» кулинария селтәре асылды. Хәҙер халҡыбыҙҙың милли ризыҡтарынан немецтар ҙа ауыҙ итә ала. Халыҡ-ара баҙарға сыҡҡан бренд - йәғни, башҡорт ризыҡтарын Европа халҡы нисек ҡабул иткән?\nҒөбәҙиә, бауырһаҡ, тиҫтәләп төр бәлештәр. Башҡорт милли ризыҡтарының ниндәйе генә юҡ! Бынан тыш, башҡорт балынан да ауыҙ итергә мөмкин. Милли ризыҡтар ҙа бит Рәсимә Мусинаның етди күҙәтеүе аҫтында әҙерләнә. Ул аш-һыу бүлмәһендә бер генә деталде лә күҙ уңынан ысҡырдырмаҫҡа тырыша.\nРәсимә Мусина, «Пышка» сауҙа билдәһе хужабикәһе: «Беҙҙең ризыҡтар тәбиғи ризыҡтарҙан әҙерләнеү менән алдыра. Берлинда туҡмастың ғына ете тиҫтәләп төрө тәҡдим ителә. Уларҙың һәр береһен тиерлек үҙем бешереп, тәмләп ҡараным. Үҙемсә һығымта ла яһаным: беҙҙең туҡмасҡа етмәй. Ысынында бит беҙҙең продукцияла йомортҡа һәм он ғына, бер ниндәй ҙә ҡатнашмалар, буяуҙар юҡ».\nБерлин ҡалаһы үҙәгендә башҡорт мөйөшөнөң барлыҡҡа килеүенә Рәсимә Мусинаның ҡыҙы Зилә Шульце булышлыҡ итә. Яҡташыбыҙ Германияла егерме йылдан ашыу йәшәй. Европала тәүге «Пышка»ны ғаиләбеҙ тырышлығы ярҙамында асылды, ти ул.\nЗилә Шульце, «Пышка» сауҙа билдәһе хужабикәһе: «Был минең күптәнге хыялым. Берлинда үҙ маркабыҙҙы булдырыу теләге күңелемә ғүмере буйы тынғы бирмәне. Беренсенән, әлбиттә, тейешле урын эҙләү ваҡытты алды. Ниндәй генә ҡаршылыҡтар булыуға ҡарамаҫтан беҙ үҙ маҡсатыбыҙға ирештек».\nБерлинда «Пышка» асыу тантанаһына дуҫтары, яҡындары һәм Башҡортостандан яҡташтары йыйылды. Билдәле йырсы Зөлфирә Фәрхетдинованың ҡыҙы Далида Вәлиева ун дүрт йәшенән Германияла йәшәй. Тыуған яҡтан әллә нисәмә саҡрым юлдар айырһа ла, туған телдә аралашыуҙы, халыҡ йырҙарын онотмай.\nХалҡыбыҙҙың милли аш-һыуҙарынан һығылып торған, хатта сынаяҡ ҡуйырлыҡ та урын булмаған табын беҙҙең өсөн ғәҙәти күренеш. Ә немецтар башҡорттоң ҡунаҡсыллығынан хайран ҡалып, телһеҙ ҡалды. Уларҙың ғәжәпләнеүен беҙҙең телеканалға биргән интервьюнан тәржемәһеҙ ҙә аңлап була.\nҠунаҡтар ят ризыҡтан ауыҙ итһә, ә аш-һыу бүлмәһендә эш бер минутҡа ла тынмай. Әйткәндәй, Берлиндағы «Пышка»ға ашнаҡсылар махсус әҙерлек буйынса эшкә урынлашҡан. Ҡамырға милли биҙәктәрҙе һалыу уларға еңелдән бирелмәй. Берлинда беҙҙең ерлектәге селтәрҙе асыу еңел тойолһа, ысынында иһә Рәсәй эшҡыуарҙарына күптәр шат түгел. Урындағы муниципаль идаралыҡ ҡалала урыҫтарҙың ресторан асыуын белгәс йорттоң тулы фасадын төҙөкләндереүҙе талап итә.\nБерлиндың Бермантштрансен урамы тотош донъя аш-һыуҙарын бергә туплаған урын. Ғәрәп, төрөк, италия кухнялары. Конкурентлыҡ бар, тигән һүҙ. Шуға ҡарамаҫтан, «Пышка»ның асылыуының икенсе көнөндә лә халыҡ өҙөлмәне. Әле лә башҡорт селтәре етәкселеге Париж һәм Нью-Йорк ҡалаларына саҡырыу алған. Ҡыҫҡаһы, сит илдә башҡорт кухняһы асылыуы Америка Ҡушма Штаттары менән Европа союзы илдәренең санкцияларына, Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата Рәсәйҙең ҡәтғи яуабы булып та тора.


Рух байлығына ни етә?!\nҺәр кем тыуып үҫкән еренә, ата-әсәһе төйәк иткән ергә ашҡынып ҡайта. Мин дә шулар иҫәбендә. Әммә унда эш буйынса барыу, айырыуса яныңда башҡа тарафта буй еткергән коллегаларың булғанда, бөтөнләй икенсе төрлө хистәр уята икән. Юлдаштарыңды бәләкәй генә ғәзиз төйәгеңдең ер-һыуы менән таныштырыу, унда тәүге һулышын алған арҙаҡлы яҡташтарың хаҡында бәйән итеү ғорурлыҡ тойғоһо уятһа, әле унда ғүмер кисереүселәр үҙҙәрен нисек тотор, өмөт бағлап барғанда ышанысыңды аҡларҙармы тигән һорауҙар менән бергә тулҡынланыу ялмап ала.\nЭйе, беҙ Баймаҡ районының Таулыҡай, Сыңғыҙ ауылы тарафтарына мәҡәлә геройҙары эҙләп кенә түгел, ә гәзитебеҙҙең яҙмышы өсөн борсолоп, нисек тә уның тиражын арттырыу маҡсатында «Яҙылыусылар көнө» уҙғарыу ниәте менән барҙыҡ. Иң беренсе Ленин исемендәге ауыл хужалығы кооперативы рәйесе F.Б.Сәлимовҡа мөрәжәғәт иттек. Fәлим Булат улы бер нисә йылдар дауамында килгән хеҙмәттәшлекте өҙмәҫкә һүҙ биреп, хужалыҡ эшселәренә «Атайсал»ды яҙҙырып та ҡуйҙы. Етәксегә рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\nАртабан Сыңғыҙ ауылы клубына юл тоттоҡ. Бында «Йәнтөйәк» ансамбленең «эше» ҡыҙған мәл ине. Береһенән-береһе дәртле ағинәйҙәрҙе туплаған йырлы-моңло берекмә Темәс ауылында үтәсәк «Таҡмаҡ бәйгеһе-2016» республика фестиваленә әҙерләнә. Уларҙың сығышын ҡарарға һәм баһаларға Баймаҡ районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Г.Х.Йыһаншина килгән. Гөлназ Хәлиҙәр ҡыҙы «йәнтөйәк»тәрҙең номерын уңышлы тип тапты һәм республика турына ныҡлап әҙерләнергә ҡушты. Яҡшы баһа алған инәйҙәр ҡунаҡтарын оҙатҡандан һуң, күрше Таулыҡай ауылында үтәсәк сараға әҙерләнә башланы. Улар балалар алдында «Өләсәйем һандығы» күренешен сәхнәләштерергә, йәш быуынға өгөт-нәсихәттәрен, теләктәрен еткерергә йыйына икән. Ваҡыттары тығыҙ булыуға ҡарамаҫтан, беҙгә лә иғтибар бүлергә мөмкинлек таптылар.\n—Бәхетле кешенең ҡунағы бер көндә,—тип йылмайышты ағинәйҙәр.—Тәгәрмәстә әйләнгән тейен кеүек йүгерәбеҙ. Пенсияны ла бөгөн бирҙеләр. Әле аҡсабыҙҙы алдыҡ та, унда-бында бүлеп һалдыҡ. Түләүҙәребеҙ ҙә күп, кредиттар ҙа бар. Шулай ҙа зарланып ултырмайбыҙ, гәзит-журналға яҙылмай ҡалғаныбыҙ юҡ. «Атайсал»ды ла алдырырға тип һөйләшкәнбеҙ.\nЙөҙҙәренән нур балҡыған, йор һүҙле, ихлас, тәрән аҡыллы, шул уҡ ваҡытта сама менән шаян да була белгән 12 ағинәй дәррәү генә гәзитебеҙгә яҙылды. 2017 йыл башында 10 йыллығын билдәләйәсәк «Йәнтөйәк» ансамблендә шөғөлләнеүселәрҙең һәммәһе лә йылы һүҙгә, оло ихтирамға лайыҡ. Кемеһелер күмәк бала тәрбиәләп, һәр береһенә юғары белем биргән, кемеһелер йәшләй генә тормош юлдашын юғалтҡан, әммә бирешмәгән, берәүҙәре бала ҡайғылары кисергән, ләкин бөгөлмәгән. Яҙмыш еле ҡайһы яҡтан ғына алып килеп һуҡһа ла, һынмай, йығылмай алға атлаусы ҡатындар хаҡлы ялға сыҡҡансы һөнәрҙәре буйынса тырышып эшләгән, йәмғиәт эшендә әүҙем ҡатнашҡан. Ағинәй дәрәжәһенә еткәндә лә тормош хәстәре ташламай уларҙы. Ләкин нисек кенә булмаһын, инәйҙәр һәр көндән һөйөнөс табырға, үҙ-ара осрашыуҙан көс-дарман алырға күнеккән. Шулай әүҙем, дәртле булғанға уңыштары ла байтаҡ. Район конкурстарынан һис ҡалғандары юҡ. Мәҫәлән, Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына арналған сарала Гран-при яулағандар. Шәжәрәгә арналған таҡмаҡтар ярышында—өсөнсө, Рәсәй киноһы йылына бағышланған конкурста икенсе урын алғандар. Теҙә китһәң, ҡаҙаныштары байтаҡ ҡына. Киләсәктә лә эштәренең уң барыуын, һау-сәләмәт булыуҙарын теләп «йәнтөйәк»тәргә оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ!\nТәжрибәле директор Рауил Әхмәҙей улы Салихов етәкләгән Таулыҡай мәктәбе коллективында үҙ эшен яратҡан, бала йәнле педагогтар тупланған. Улар ата-әсәләр менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. Шуғалыр ҙа уҡыусылары әленән-әле еңеүҙәр яулай, уҡыуҙа ла, спортта ла, ижади йүнәлештә лә һынатмай. Данлыҡлы ауылдаштарына лайыҡлы алмаш үҫә бында.\nТотош коллектив менән «Атайсал» гәзитенә яҙылыусы Таулыҡай мәктәбе коллективына сикһеҙ рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Һәр ваҡыт беҙҙең менән ҡалығыҙ.\nҺүрәттә: Сыңғыҙ ауылының «Йәнтөйәк» ансамбле ағинәйҙәре һәм гармунсы, оҫта бейеүсе Әнүәр Солтангилдин.


Радий Хәбиров Силәбе өлкәһе башҡорттарына туған телде өйрәнеүҙә ярҙам күрһәтергә вәғәҙә бирҙе\n4 августа Өфөлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров һәм Силәбе өлкәһе губернаторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Алексей Текслер менән осрашты.\nРәсми булмаған шарттарҙа яҡтар социаль-иҡтисади һәм милли-мәҙәни өлкәләрҙә төбәк-ара хеҙмәттәшлекте нығытыу, сәнәғәт һәм туризм өлкәһендә берлектәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлектәрен тикшерҙе, тип хәбәр ителә республика Башлығының рәсми сайтында.\n«Силәбе өлкәһе – беҙҙең күршеләребеҙ, туғандарыбыҙ. Был төбәк ярайһы уҡ уңышлы үҫешә. Унда 150 меңдән ашыу башҡорт йәшәй, уларҙың үҙҙәрен яҡшы тойоуы, милли мәҙәниәте үҫешеүе, туған телен өйрәнеү мөмкинлеге булыуы беҙҙең өсөн бик мөһим. Бөтә ошо йүнәлештәр буйынса ярҙам күрһәтеүҙе тикшерҙек. Бынан тыш, үҙебеҙҙең яҡтан да матди һәм методик ярҙамды көсәйтербеҙ», – тип белдерҙе Радий Хәбиров.\n«Башҡортостан тураһында һөйләгәндә, һәр ваҡыт үҙенә бер төрлө хис-тойғо кисерәм. Рәсәйҙең энергетика министрының беренсе урынбаҫары, «Башнефть» компанияһының Директорҙар советы рәйесе булған саҡта бында күп тапҡыр килдем, шуға күрә республика тураһында ишетеп кенә белмәйем, – тине Алексей Текслер. – Биләмәләребеҙҙе етди иҡтисади, мәҙәни мөнәсәбәттәр бәйләй, ләкин үрләйһе үрҙәр бар әле, ошо йәһәттән пландарыбыҙ ҙур. Төбәктәребеҙҙе үҫтерәсәкбеҙ. Беҙҙең өлкә ҙур, күп милләтле. Әлбиттә, башҡорттар ошо биләмәлә йәшәгән халыҡтар араһында мөһим урынды биләй. Һис шикһеҙ, уларға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеүебеҙҙе дауам итербеҙ».\nТөбәк етәкселәре ғәмәлдәге хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәр сиктәрендә үҙ-ара килешеп эш итеүҙе киңәйтергә, тәү сиратта тауар әйләнешен арттырырға, сәнәғәт һәм туристик ҡеүәтте үҫтерергә һөйләшеп килеште.\nРадий Хәбиров менән Алексей Текслер Салауат Юлаев һәйкәле янына барҙы һәм республика халҡы менән аралашты. Улар иҫәбендә – Силәбенән Өфөгә күсеп килгән йәш ғаилә. Улар, икенсе ҡалала йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, күрше төбәктәге хәлде күҙәтеп барыуҙары тураһында әйтте һәм губернатор вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусыға Силәбе өлкәһендәге башҡорттарға булышлыҡ иткән өсөн рәхмәт белдерҙе.


Һыуыҡтар әлегә сигенергә уйламай, ахыры. Шуға күрә ҡайһы бер кәрәкле урындарығыҙҙы туңдырыуҙан ҡурҡһағыҙ, беҙҙең кәңәштәргә ҡолаҡ һалығыҙ, һәр хәлдә һыуыҡтың эҙемтәләренә ҡаршы нисек көрәшергә мөмкин булыуын хәтергә төшөрөү артыҡ б улмаҫ. Һорауҙар менән беҙ Рәсәй Ғәҙәттән тыш министрлығының БР буйынса төп идаралығы белгестәренә мөрәжәғәт иттек.\n- Һалҡын һауала органзм туңыуға юл ҡуймаҫ өсөн һаҡлау механизмын эшкә ҡуша. Тире аҫтында урынлашҡан ваҡ ҡан тамырҙары - капиллярҙар киңәйә һәм тирене һәм тире аҫты күҙәнәклектәрен йылыта. Нәҡ ошо арҡала һыуыҡта бит остары алһыулана, - тип һөйләй ведомствоның матбуғат хеҙмәткәре Рәфисә Шәйхисламова. - Әммә "эске мейес" туҡтауһыҙ эшләй алмай. Һыуыҡта оҙаҡ ваҡыт булырға тура килһә, иртәме - һуңмы кире реакция барлыҡҡа килә. Тамырҙар ҡапыл тарая башлай. Тиренең ҡан менән тәьмин ителеше боҙола һәм ҡул һәм аяҡ\nбармаҡтары, ҡолаҡтар, бит, танауҙың туңыуын көт тә тор...\nБыл процестың температуранан тыш һауа дымлығынан да тороуын билдәләргә кәрәк. Дымлылыҡ юғары булғанда ( беҙҙең республика өсөн был хас), тышта бик һалҡын булмаһа ла күңелһеҙлектәргә юлығырға мөмкин.\nТуңыу билдәләренә туҡталайыҡ.\nБеренсе сиратта, һиҙеү тойғоһоноң юғалыуына иғтибар бирергә кәрәк: яңы ғына бик ныҡ өшөй ине һәм ҡапыл - "туҡтан ы". Был бик хәүефле: туңыу процесы башланыуын аңлата. Көҙгөг ә ҡараһағыҙ, был урындың ағарыуын күрерһегеҙ.\nТуңыу осрағында ярҙам кисектергеһеҙ булырға тейеш. Башта йылы урынға инеү мотлаҡ. Йортоғоҙға ара алыҫ икән, тәүге осраған подъезд йәки магазинға инегеҙ. Тире һалҡында ни тиклем оҙағыраҡ ҡала, уны элекке хәленә ҡайтарыу шул тиклем ауырыраҡ буласаҡ.\nТуңған урынды иң яҡшыһы ҡоро сепрәк киҫәге менән ышҡырға кәрәк. Ҡайһы берәүҙәр кеүек был маҡсатта ҡар файҙаланырға уйлай күрмәгеҙ! Шулай уҡ туңған урынды йөн бейәләй йәки шарф\nменән артыҡ ныҡ ышҡырға ла ярамай, тирене йәрәхәтләүегеҙ ихтимал.\nЙортоғоҙға ҡайтып еткәс, йөҙөгөҙҙө араҡы менән ыуығыҙ. Әг әр ҡул йәки аяғығыҙ туңған икән, уны бүлм йылылығындағы һыуғ а тығып ултырырға кәрәк. Аҡрынлап йылы һыу өҫтәй - өҫтәй ыуырғ а кәңәш ителә. 30 - 40 минутта температура 37 - 38 градусҡа еткерелә.\nТире аҡрынлап ҡыҙара, һиҙеү тойғоһо ҡайта, ауырта, ҡыҙа, янған кеүек тойола башлай. Туңған урындың бер аҙ шешеүе һәм күгәреүе ихтимал. Әгәр ҙә тире аҡ көйө ҡала, ауыртыу бик көс лө икән, тимәк тәрәндәге туҡымалар зарарланған тигән һүҙ. Б ыл осраҡта мотлаҡ врачҡа мөрәжәғәт итеү ҡала. Хәйер, һәр осраҡт а ла белгес менән кәңәшләшеү артыҡ булмаҫ.\nӘгәр йылытыу процесы уңышлы үтһә, һыу процедураларынан һуң тирене ҡороторға кәрәк, уны араҡы йәки һыу ҡушылған спир т менән ыуырға ла мөмкин. Хәҙер аяҡ - ҡулығыҙҙы йылы итеп ур ап, тыныслыҡта ҡалдырығыҙ. Эҫе сәй йәки һөт эсеү ҡамасаулама ҫ. Һәм һис бер осраҡта ла алкоголле эсемлек эсергә ярамай, т ип өҫтәргә кәрәк. Ғөмүмән, һыуыҡта эсеү хәүефле: ул һиҙеү тойғоһон кәметә, һәм туңыуҙы һиҙмәй ҡалыу мөмкинселеген


"Ундай етәксе менән эшләргә теләмәйем"\nРеспублика йортондағы кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров “Роспотребнадзор”ҙың төбәк идаралығы етәксеһе Евгений Степановҡа уның менән башҡа эшләргә теләмәүен белдерҙе.\nҺәм был позицияһын күҙәтеү органының федераль етәкселегенә еткерәсәген әйтте. Радий Хәбиров республиканың Йәмәғәт хәүефһеҙлеге ведомство-ара советы секретарына санитар хеҙмәт үткәргән пландан тыш тикшереүҙәрҙең законлылығын ҡарау һәм һығымта биреү өсөн материалдарҙы төбәк прокуратураһына тапшырырға ҡушты.\nБындай ҡаты ҡарарҙың нигеҙе ниҙә?\n“Инвестиция сәғәте” тәртибендә үткәрелгән сираттағы кәңәшмәлә агросәнәғәт өлкәһе комплекстары проекттары ҡаралды. Атап әйткәндә, “Зуев” йәмғиәте Ҡариҙел районы биләмәһендә герефорд тоҡомло һыйыр малы үрсетергә, көтөүҙе үҙ аҙығы менән туҡландырырға планлаштыра. Унда әле үк 1500 баш мал, алты кәртә, өс ҡатнаш аҙыҡ мини-заводы һәм һуйыу цехы бар.\nБылтыр хужалыҡ Өфөлә республика етештереүселәре продукцияларын таратыу өсөн фирма магазин-кафеһы асҡан. Әлеге ултырыш ваҡытында “Зуев” йәмғиәте директоры Альберт Мөхәмәтйәров кафеға үткән аҙнала “Роспотребнадзор”ҙың төбәк идаралығынан тикшереү килгәне хаҡында әйтте.\n“Ведомство миллион һум самаһына баҫҡан етешһеҙлектәр табып, кафены ябырға ҡушты. Ә беҙҙең эшкә бер ваҡытта ла ялыу булғаны юҡ. Етешһеҙлектәр асылда ул тиклем әһәмиәтле түгел, төҙәтерлек”, – тип белдерҙе предприятие хужаһы.\nРадий Хәбировты санитар органдарҙың бындай көтөлмәгән пландан тыш тикшереүе һағайтты, һәм ул хужалыҡ вәкилдәре, профилле министрлыҡтар, хоҡуҡ һаҡлау, күҙәтеү органдары белгестәре ҡатнашлығында әлеге хәлде ныҡлы өйрәнеү, өлкәлә тәртип булдырыу йәһәтенән саралар ҡабул итеү маҡсатында кәңәшмә үткәрергә ҡушты.\n“Әйҙәгеҙ, был мәсьәләне аныҡ тикшерәйек. Беҙ бизнестың намыҫлы, конкуренцияға һәләтле эше өсөн яҡшы шарттар булдырырға тейешбеҙ”, – тине республика етәксеһе.\nКәңәшмә ойошторолдо. Унда Евгений Степанов кафены пландан тыш тикшереүҙең һәм ябырға ҡушыуға бәйле ҡарарҙың нигеҙен аныҡ аңлата алманы.\nРадий Хәбиров Рәсәй Президенты Владимир Путиндың үҙ Мөрәжәғәтнамәләрендә бәләкәй һәм урта бизнес предприятиеларын контроль органдары тарафынан тикшереүҙең ҡыҫҡартылырға тейешлеге хаҡында әйткән һүҙҙәрен хәтергә төшөрҙө. Былтыр дәүләт етәксеһе был йәһәттән 2019-2020 йылдарға ҡаралған законға ҡул ҡуйҙы. Документҡа ярашлы, ошо арауыҡта бәләкәй бизнес субъекттарын, шәхси эшҡыуарҙарҙы тикшереү алып барылмаҫҡа тейеш.\nРадий Хәбиров кәңәшмә барышында белдереүенсә, әлеге осраҡ беҙҙең эшҡыуарҙарҙың яҡланмағанлығын күрһәтә, уларға теләһә ҡайһы ваҡытта контролерҙар килеүе ихтимал. Етәксе һүҙҙәренсә, күҙәтеү органдарының бурысы яза биреү генә түгел, ә бәләкәй бизнесҡа етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә ярҙам итеү ҙә.\n“Мине һеҙҙең позицияғыҙ һәм һүҙҙәрегеҙ бик аптыратты, – тине Радий Хәбиров Евгений Степановҡа. – Мин был хәл тураһында етәкселегегеҙгә еткерәсәкмен һәм һеҙҙең менән эшләргә теләмәйем. Әлеге тикшереү барышына бәйле материалдарҙы төрлө яҡлап ҡарау, баһалау өсөн прокуратураға тапшырыуҙы һорайым”.


Республика банкирҙары Түбәнге Новгородта бөтә Рәсәй форумында ҡатнашасаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика банкирҙары Түбәнге Новгородта бөтә Рәсәй форумында ҡатнашасаҡ\n11:08, 17 августа 2012 Иҡтисад\nРеспублика банкирҙары профессиональ форумда ҡатнашыуға саҡырыла. Быйыл бөтә Рәсәй банктар форумы Түбәнге Новгородта 18-19 сентябрҙә үтә. Сараны ойоштороусы булып Рәсәй банктары ассоциацияһы сығыш яһай.\nӘлеге форум «Рәсәй төбәктәренең иҡтисади үҫешендә банктар роле артыуы (тенденциялар, тәжрибә, проблемалар)» темаһына үткәрелә.\nКредит биреү мәсьәләләренә, ссуда сифатына күҙәтеүҙә яңы тенденцияларға һәм уларҙың кредит биреү процесына йоғонто яһауына айырыуса иғтибар бүленәсәк.\nБанк хеҙмәткәрҙәренән тыш, форумда федераль һәм төбәк дәүләт власы органдары, министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, эксперттар, ғалимдар ҡатнашасаҡ.\nСара программаһы менән Башҡортостан Республикаһының Кредит ойошмалары ассоциацияһы сайтында танышырға була.


Башҡортостан Башлығының яңы матбуғат секретары тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n15:38, 4 апреля 2016 Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығының яңы матбуғат секретары тәғәйенләнде Фото: Башҡортостан юлдаш телевидениеһы сайты\nӨФӨ, 2016 йыл, 4 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\nФәнүр Йәғәфәров 1974 йылдың 8 июлендә Мәләүез районы Хәсән ауылында тыуған.\nБашҡорт дәүләт университетын, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлаған.\nХеҙмәт юлын 1994 йылда Башҡортостан телевидениеһы дикторы булып башлай.\n1994-2004 йылдарҙа — «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының мәғлүмәт программалары ижади берекмәһе мөхәррире, етәксеһе, мәғлүмәт программалары төп редакцияһының сәйәси күҙәтеүсеһе.\n2004-2008 йылдарҙа — «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы директоры урынбаҫары.\n2008-2010 йылдарҙа — «Башҡортостан» дәүләт телевидениеһының мәғлүмәт тапшырыуҙары хеҙмәте етәксеһе — директор урынбаҫары.\n2010-2016 йылдарҙа — «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы директорының радиотапшырыуҙар буйынса урынбаҫары.


Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан республика райондарында фашистарға ҡаршы көрәшеүсе ҡаһармандарға һәйкәлдәр, таҡтаташтар асыла\nЯугирҙар исеме, улар хаҡындағы тере хәтер бөгөн Өфө районының Дмитриевка ауылында ла махсус һәйкәл менән нығытылды.\nТантананы мәктәп уҡыусыларынан торған үлемһеҙ полк асты. Балалар Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы олатай-өләсәйҙәренең фотоһүрәттәрен тотоп митингҡа сыҡты. Һәйкәл асыу тантанаһын ауыл халҡы көтөп алған. Дмитриевка ауылы үҙәгенә йөҙҙән ашыу кеше йыйылды. Ветерандар, һуғыш осоро балалары һәйкәлгә ҡәнәфер сәскәләре һалды, дәһшәтле йылдарҙың михнәттәрен иҫкә алды.\nӘнүзә Бакирова, тыл ветераны: «Бынан да ҙурыраҡ шатлыҡ булманы.Еңеү көнөндә атайымдан хат алғас, йыйылышып ултырҙыҡ. Атайымдың әсәһенең күҙенән ҡан менән йәш аҡты. Хәҙер балаҡайҙарым һеҙҙе аяҡҡа баҫтырырға ҡалды тигәне яҡшы хәтеремдә. Минең яҡындарымдың берәүһе лә һуғыштан ҡайтманы».\nГөлдәр Хәсәнова, Дмитриевка ауылы урта мәктәбе уҡытыусыһы: «Был һәйкәл ошондай ҙур тантаналар уҙғарыу өсөн, һуғыш михнәттәрен халыҡ хәтерендә мәңгелләштереү маҡсатында асылды».\nТуҡтауһыҙ ямғыр яуғанлыҡтан, байрамдың концерт өлөшө ауыл клубында дауам итте. Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына бүләктәр тапшырылды. Мәктәп уҡыусылары, урындағы ижади коллективтар һуғыш йылдары йырҙарын башҡарҙы, шиғырҙар һөйләне.\nМарат Саҙрыев, Дмитриевка ауылы урта мәктәбе уҡыусыһы: «Олатайымдар һуғышта ҡатнашмаһа ла, мин ветерандарға бағышлап йыр башҡарам. Улар менән ғорурланам. Бөгөн ғорурлыҡ менән георгий таҫмаһын таҡтым. Ул Бөйөк Еңеү символы».


2020 йылда Өфөлә Һөнәри әҙерлек үҙәге асыла – мәғариф министры // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:08, 17 сентября 2019 Йәмғиәт\n2020 йылда Өфөлә Һөнәри әҙерлек үҙәге асыла – мәғариф министры Фото: Валерий Шахов | Видео: Мирон Доровских\nӨФӨ, 2019 йыл, 17 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Вероника Ниғмәтуллина/.\n2020 йылда Өфөлә уҡыусылар һәм мәктәп тамамлаусылар өсөн Һөнәри әҙерлек үҙәге асыла. Был хаҡта мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Айбулат Хажин «PROFфест» һөнәрҙәр фестиваленә арналған матбуғат конференцияһында һөйләне. 17-18 сентябрҙә Өфөлә Йәштәр өсөн һөнәри йүнәлеш фестивале уҙғарыла.\n«Һөнәри әҙерлек үҙәген 2020 йылда асыу күҙаллана. Беҙ «Мәғариф» милли проекты сиктәрендә 50 миллион һумлыҡ грант оттоҡ. Майҙансыҡты Тыныслыҡ урамы, 14-се йортта урынлашҡан бизнес үҙәгендә булдырыу ҡарала», — тине Айбулат Хажин.\nМәғариф министры һәм хеҙмәт, ғаилә, халыҡты социаль яҡлау министры Юрий Мельников һүҙҙәренсә, һөнәри әҙерлек үҙәге алтынсы-ун беренсе класс уҡыусылары өсөн көндәлек эш форматында эшләргә, балалар унда ҡыҙыҡлы уйын формаһында ниндәй һәләттәрен үҫтерергә кәрәклеген, ниндәй һөнәри мөхиткә ҡарағанын билдәләй алырға, эш биреүсе менән аралашырға өйрәнергә тейеш.\nАйбулат Хажин хәҙер инвесторҙар төбәктең кадрҙар потенциалына ҙур ҡыҙыҡһыныу белдереүен, республика биләмәһендә инвестициялар урынлаштырыу тураһында ҡарар ҡабул ителгән саҡта улар тәү сиратта шуның менән ҡыҙыҡһыныуын билдәләне.\nМәктәптәрҙә лә һөнәри йүнәлеш биреү эше алып барыла. Иртә һөнәри йүнәлеш биреү проекты сиктәрендә быйыл Өфө районының Миловка ауылында аграр университет һәм урта махсус уҡыу йорттары менән берлектә агрокласс асылды. Уҡыусылар бишенсе кластан алып һөнәр серҙәренә төшөнөргә тейеш.\n«Яңы һөнәрҙәр атласы» проектының да һөнәри йүнәлеш биреүҙә ярҙамы ҙур. Уның ярҙамында уҡыусыларҙың хәҙерге һөнәрҙәрҙән тыш, киләсәк һөнәрҙәре менән танышыу мөмкинлеге бар. 2019 йылдың аҙағына проект әҙер булырға тейеш. Унда 22 тармаҡ буйынса яңы һөнәрҙәр күрһәтелә, айырым блок эшҡыуарлыҡҡа арнала.\nТеги: мәғариф, фестиваль, «PROFфест», һөнәри әҙерлек үҙәге


Борон-борон заманда бер бай булған. Ул байҙың Көнһылыу исемле бик матур бер аҫырау ҡыҙы булған. Берҙән-бер көндө-бай Көнһылыуға мунса яғырға ҡушҡан. Көнһылыу мунсаны яғып баҫҡас, бай:\n— Икебеҙ инәбеҙ мунсаға,— тигән.\nҠыҙ риза булған. Мунсаға кергәс, Көнһылыу:\n— Мин мунсаның юшкәһен баҫмағанмын, баҫып инәйем әле,— тип, ишекте тыштан терәгән дә мөрйәнән эскә, мунса ташына һыу ҡойған. Бай шунда тонсоғоп үлгән. Көнһылыу бай йортон ташлап ҡаса. Ҡасып барғанда, бер һарыҡ көтөүенә осрай. Ул көтөүсегә:\n— Ағай, миңә ҡайҙа йәшәргә мөмкин? Бер байҙы үлтереп ҡастым,— ти.\n— Ай, туғаным, һиңә урман араһында, кешегә күренмәй генә йәшәргә мөмкин. Кеше араһында һине тоторҙар,— ти.\nКөнһылыу урманда йәшәй башлай. Ул үҙенең һылыулығы, матур йырлауы менән дан тотҡан була. Аҙығы, кейеме бөтә, ағас ҡыуышына инеп ултыра ла, үҙенең ауылдаштарын һағынып, моңло итеп йырлай.\nБер ауылдың бай малайы һунарға сыҡҡан саҡ була. Ул ҡыҙ йырлаған тауышты ишетә. Ағас ҡыуышы янына килә лә:\n— Һин әҙәм затымы әллә пәрей затымы? Әҙәм заты булһаң — сыҡ, булмаһаң, мин һине атам, — ти.\n— Мин сығыр инем, әҫтәмдә кейемем юҡ,— ти. Егет кейем алып килә, икәүләп ауылға ҡайталар.\nЕгет Ҡарағыҙ исемле ҡыҙға әйләнергә тейеш була. Аталары туйға китергә торғанда, егет:\n— Мин бармайым,— тип, бармай ҙа ҡуя.\nЕгет Көнһылыуҙы үҙенә кәләш итеп ала. Улар донъя көтә башлайҙар. Ҡарағыҙ — ҡала батшаһының ҡыҙы икән. Үҙен алмағанға егеткә асыуланып, уны егерме биш йыллыҡ хеҙмәткә ебәртә. Егет ғәскәри хеҙмәткә китә. Китер саҡта Көнһылыу иренә:\n— Беҙҙең игеҙ балабыҙ булыр, береһе — ул, икенсеһе— ҡыҙ,— тип ҡала.\nЕгет киткәс тә игеҙ балалары донъяға килә. Ҡарағыҙ үҙенең әсәһен кендексе әбей итеп ебәрә. Кендексе әбей килгәндә үк ике балаға ике йәшник эшләтеп алып килгән була. Килгәс, ике баланы ике йәшниккә һала ла бер кемгә лә белдермәй геиә һыуға ағыҙа. Балалар урынына ике эт балаһы һала: береһе — кәнтәй, икенсеһе — арҙан.\nЕгеттең аталары: «Балабыҙ бар»,— тип, егеткә хат яҙалар. Ә Ҡарағыҙ бөтә хат ташыусыларҙы үҙенә яллаған була, бер хат та уға теймәй китмәй. Был хат та уға килеп тейә. Хатты уҡый ҙа, уны йыртып: «Ике балабыҙ булды: береһе — кәнтәй, икенсеһе — арҙан, һин ҡайтҡансы нимә эшләтәйек?» — тип, икенсе хат яҙып һала.\nХатты алғас, егет: «Мин ҡайтҡансы бер нәмә лә эшләтмәгеҙ»,— тип, яуап яҙа.\nХат тағы ла Ҡарағыҙға килен эләгә. Ул егеттең хатын утҡа яға ла урынына: «Ҡапҡа алдына ҡапҡа эшләтегеҙ, үҙен шунда ергә күмегеҙ, ике көсөгөн ике яғына һалығыҙ, ингән кеше төкөрөп инһен»,— тип, икенсе хат яҙа.\nЕгеттең атаһы менән әсәһе хатты алғас, Көнһылыуҙы йәлләйҙәр, ләкин хатта әйтелгәндәрҙе эшләйҙәр. Ҡапҡа алдына тағы ла бер ҡапҡа эшләтеп, соҡор ҡаҙҙыртып, Көнһылыуҙы күмәләр, ике көсөктө ике яғына һалалар, һәр бер ингән кешегә төкөрөп инергә ҡушалар. Шундай яҙыу ҡуйылған була.\nАғыҙған ике баланы бер һунарсы алып үҫтерә. Айегет менән Айһылыу була былар. Балалар көндән-көн матурыраҡ булып үҫәләр. Тиҙҙән Айегет бабай менән һунарға йөрөй башлай.\nКөнһылыуҙы күмдергәс, Ҡарағыҙ егетте хеҙмәттән ҡайтарта ла уҙенә саҡыртып ала. Улар бергә тора башлайҙар. Егет һаман һунарға йөрөй. Бер ваҡыт ул һунарҙа Айегет менән осраша. Егет үҙе көнө буйы бер төлкө лә ала алмай йөрөгән була. Ә Айегет бик мәргән атыусы була. Айегетте осратҡас, егет:\n— һин миңә төлкө атып бир әле, ҡустым,— ти.\nАйегет атып бирә, ләкин хаҡ алмай. Рәхмәт булһа, шул етер, ти.\nЕгет ҡайта ла Ҡарағыҙға:\n— Миңә бөгөн Көнһылыуға оҡшаған бер егет төлкө атып бирҙе, әллә уның улымы икән? — ти.\n— Ни эшләп уның улы булһын, ул ике көсөк тапты лабаһа,— тип яуап ҡайтарҙы, ти.\nҮҙе әсәһенә югереп барып:\n— һин уларҙы һаман үлтермәгән икәнһең әле, барып үлтереп кил,— ти.\nҠарсыҡ бара, һунарсының өйөн эҙләп таба ла Айһылыуға:\n— Фәлән ерҙә ал сәскә бар. Ағайың шуны барып алып ҡайтһын, уны алһағыҙ, һеҙ бик яҡшы тормош көтөрһөгөҙ,—ти.\nАйһылыу менән Айегет бер-береһенең һүҙен тыңларға, береһе өсөн икенсеһе үлеп барырға һүҙ бирешкән булалар. Айегет ҡайтҡас, Айһылыу ал сәскә тураһында әйтә.\n— Улай булғас, барайым,— ти ҙә, ат менеп, сығып китә. Юлда уға һарыҡ көтөүсеһе осрай. Көтөүсе:\n— Унда барып сәскәне өҙөп ал да сап, таныш ереңә сыҡ та ултыр. Ату һине пәрейҙәр юҡ итерҙәр,— ти.\nАйегет тағы һунарға сыға, йәнә атаһы менән осрашалар. Атаһы бүре ата алмай йөрөгән була. Айегет тағы атып бирә. Атаһы ҡайтҡас, Ҡарағыҙға тағы ла барыһын да һөйләп бирә. Ҡарағыҙ, әсәһенә югереп барып, тағы асыулана. Әбей йәнә Айһылыуға бара ла:\n— Фәлән ерҙә гармун бар, үҙе төрлө көй уйнай, ти. Айегет шуны барып алһын,— ти. Айегет һунарҙан ҡайтҡас, ҡыҙ уға был хәбәрҙе һөйләп бирә. Айегет тағы китә. Юлда һарыҡ көтөүсеһенә осрай. Көтөүсе уға:\n— Гармуныңды алғас, тауышын сығарма, юғиһә үҙеңде үлтерерҙәр, таныш ереңә сығып ултыр,— ти.\nАйегет көтөүсе өйрәткән ергә бара, гармунды алайым тигәндә, яңылыш уның бер теленә баҫа. Гармун тауышын ишеткәс, дейеү пәрейҙәре уны ҡыуа башлай. Егет таныш ергә сыҡтым тигәндә генә дейеү пәрейҙәре атының ҡойроғон өҙөп алып ҡалалар.\nЕгет ҡайтып килә, бер таяҡлы кеше осрай. Теге кеше:\n— Алышайыҡ гармуныңды минең таяҡҡа,— ти.\nБыл таяҡ кеше ни ҡушһа, шуны эшләгән була. Егет гармунын таяҡҡа алыша.\nҠайтҡас, тағы һунарға сыға, атаһы менән тағы осраша. Уға айыу атып бирә. Атҡас, атаһы:\n— Алып барып ташлаш инде,— ти.\nАйегет айыуҙы алып барыша. Ҡапҡанан кергәндә «Төкөрөп үтегеҙ!» тигән яҙыуҙы күрә. Төкөрмәй уҙа.\nАтаһы Ҡарағыҙға был егеттең батырлығын, мәргәнлеген һөйләп бирә. Ҡарағыҙ тағы әсәһенә асыулана.\nҠарсыҡ тағы ла Айһылыуға килә:\n— Фәлән ерҙә бик матур ҡыҙ бар. Яҡшы уҡыған, ағайың шуны килтерһен,— ти.\nҠарсыҡ һәр бер ебәргәнендә егетте дейеүҙәр үлтерерҙәр, тип ышанған .була. Ҡыҙ ҡарсыҡтың һүҙҙәрен был юлы ла ағаһына әйтә лә ағаһы тағы китә. Барғанда атын һарыҡ көтөүсеһенең атына алыштырып ала.\n— Ҡыҙға тапҡыр ҡарама, ҡараһаң, тораташ булырһың! Тораташ булһаң, аяғыңдың баш бармағын ҡыбырҙат — кеше булырһың, ҡыҙҙы сәсенән тотоп алып атыңа мен дә сап,— ти.\nЕгет бара. Барғас, ҡыҙға ҡарамай түҙә алмай. Ҡарауы була, тораташ булып ҡата ла ҡуя. Ул ҡайһы аяғының баш бармағын ҡыбырҙатырға һорамаған була. Тәүҙә һул аяғының баш бармағын ҡыбырҙата — булмай, уң аяғыныҡын ҡыбырҙата — кешегә әйләнә. Шунан ҡыҙҙың сәсенән эләктереп ала ла саба. Ҡыҙ сыр итеп ҡысҡырып ебәрә. Уның тауышын ишеткәс, дейеү пәрейҙәре ҡыуа башлайҙар. Үҙ еренә сыҡтым тигәндә генә тағы атының ҡойроғон өҙөп ҡалалар. Сыҡҡас, ҡыҙ:\n— Һин миңә былай ыҙаланып килеп йөрөмәһәң дә мин һинеке булыр кнем,— ти ҙә егеттең кемдәр менән тороуы тураһында һорай. Егет:\n— Атайымдар менән,— ти. Ҡыҙ:\n— Юҡ, ул һинең үҙ атайың түгел, ә һине үҫтергән бер бабай, һин һунарҙа айыу, төлкө, бүре тотоп биргән кеше — һинең атайың, һин, уларға барғанда, ҡапҡа төбөндә ҡәберен күргән ҡатын — һинең әсәйең. һеҙ донъяға тыуғас та, Ҡарағыҙҙың әсәһе һеҙҙе һыуға ағыҙҙы, һеҙҙе әлеге бабай табып алып үҫтерҙе. Ә һеҙҙең урынға көсөктәр һалды,— ти.\nАйегет менән ҡыҙ иҫән-һау ҡайтып төшәләр. Айегеттең атаһы уларҙы ҡунаҡҡа саҡыра. Айегеттәр поезд менән барырға булалар. Теге ҡыҙ Айһылыу менән Айегеткә:\n— Поезға минән алда берегеҙ ҙә ултырмағыҙ. Унда.барғас, минән алда ашай башламағыҙ; ҡапҡа төбөндә күмелгән апайҙы ҡаҙып алырға ҡушығыҙ, шунан ашай башларбыҙ тиерһегеҙ,— ти.\nҠунаҡтарҙы алырға поезд килә. Поезд эсе быларҙы үлтерерлек итеп сихырланған була. Теге ҡыҙ инер алдынан баҡсалағы ал сәскәне ала ла, ингәс, сәскәне өрөп ебәрә. Өргәс, үлтерергә тейеш булған сихыр уттары осоп сыға. Баралар. Ҡунаҡтарға ашамлыҡ ултырталар. Теге ҡыҙ тағы ал сәскә менән тәрилкәләге аш өҫтәрен өрөп сыға, был аштарҙың да сихыры бөтә. Айһылыу менән Айегет ашамай ултырғас, Ҡарағыҙ:\n— Ниңә ашамайһығыҙ? — тип һорай. Улар:\n— Ҡапҡа төбөндәге апайҙы ҡаҙып алығыҙ, шунан ашарбыҙ,— тиҙәр.\nНи эшләһендәр, башта ҡарышып торған булһалар ҙа, Көн-һылыуҙың кәүҙәһен ҡаҙып алалар. Теге ҡыҙ ал сәскәне ете ҡат Көнһылыуға өрә, уның ете ҡат тиреһе төшә, йән керә, шунан ул элекке матур Көнһылыуға әйләнә.\nШул ерҙә теге ҡыҙ:\n— Айегет менән Айһылыу — һеҙҙең балаларығыҙ, уларҙы йәшниккә һалып һыуға ағыҙҙылар, улар урынына көсөк балалары һалдылар,— ти.\nЕгеттең атаһы Ҡарағыҙҙы ла, уның әсәһен дә язалап үлтертә. Яңынан туй үткәреп, үҙҙәре яҡшы итеп йәшәй башлайҙар.


Меңәрләгән кешене бергә йыйған социаль проект - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nМеңәрләгән кешене бергә йыйған социаль проект\nБыл тел мөхәббәттә аңлашыу, намаҙ уҡыу, доға ҡылыу теле. Ул Рәми, Аҡмулла, Салауат Юлаев, Арыҫлан Мөбәрәков, Әмир Абдразаҡов теле. Башҡорт теленән тоталь диктант яҙыусылар тыуған теле тураһында ошондай фекерҙә. Башҡорт телендә һөйләшәм, башҡорт телендә яҙам. Диктанттың девизы шулай аталды. Быйыл Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ғайса Хөсәйеновтың “Әсәм теле-сәсән теле” тексы алынды. Уны ҡурайсы, йырсы һәм театр актеры, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәсүл Ҡарабулатов уҡыны.Яҙма эштә йылдан-йыл күберәк кеше ҡатнаша. Уларҙың барыһын да туған телгә һөйөү, башҡорт мөхите берләштерә.Диктан ике аудиторияла яҙылды. Шулай уҡ килә алмаған кешеләр уны онлайн режимда яҙа алды. Башҡорт теленән төбәк диктанты 3-сө тапҡыр үткәрелә. Ул биш көн эсендә тикшерелеп, һөҙөмтәләре сайтҡа һалынасаҡ.\n24 апреля Синоптиктар май байрамдарына һауа торошон иғлан итте


Рөстәм Хәмитов дәүләт һәм туған телдәрҙе уҡытыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктә дәүләт һәм туған телдәрҙе уҡытыу мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, ғилми берләшмә вәкилдәре ҡатнашты.\nРәсәй мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте төбәктең дөйөм белем учреждениеларында уҙғарған тикшереү йомғаҡтары буйынса дәреслектәр һәм методик әсбаптар ҡулланыу, уҡытыу процесын нормаға һалыу, ҡайһы бер мәктәптәрҙең локаль акттары мәғариф тураһындағы федераль һәм республика ҡануниәте нормаларына тап килмәүе йәһәтенән ҡануниәт нормаларын боҙоу осраҡтарын асыҡлаған, тип билдәләнде кәңәшмәлә.\nБашҡортостанда дәүләт һәм республика халыҡтары телдәрен өйрәнеү өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. Квалификациялы педагогик һәм ғилми кадрҙар, яҡшы матди-техник база бар. Федераль һәм республика ҡануниәттәрен теүәл үтәп, туған телдәрҙе өйрәнеү йәһәтенән уҡыусыларҙың ихтыяждарын тәьмин итеү мәғариф менән идара итеү органдары һәм белем биреү ойошмалары эшмәкәрлегенең өҫтөнлөгө булырға тейеш. Бигерәк тә ғәмәлдәге хоҡуҡи даирә был эште лайыҡлы кимәлдә ойошторорға мөмкинлек бирә.


Түгелмәһен балаларҙың күҙ йәше! » Башкортостан кызы\nБешкән иген кеүек алтынһыу сәстәре уның ғорурлығы була. Әле үҙ матурлығын аңлап етмәгән ҡыҙсыҡ сәстең ҡатын-ҡыҙҙың бер күркәмлеге икәнен тойомлап, ҡалын толомдар үҫтерә. Әсәһе лә белә ҡыҙының сәстәрен ҡәҙерләүен – тыңламаһа, усы менән ҡайырып тота ла оло ҡайсы менән толом төбөнән үк киҫеп ала. Нисә тапҡыр ҡабатланғандыр был, тик ҡыҙҙың сәсе ике ай эсендә тигеҙләнеп үҫә лә йәнә ғорурлығына әйләнә. Әсәһе ярһыған саҡта бәргән сынаяҡтың ярсығы эләгеп, битендә ҡалған йәмһеҙ йөй генә улай тиҙ шымармаҫ. Болотһоҙ күктәй зәңгәр күҙҙәр төбөндәге упҡындай һағыш та тиҙ таралмаҫ – ул шул тиклем тәрән, таралырмы-юҡмы икәнен дә әйтеп булмай.\nӘсә менән ҡыҙ баш ҡалала бер бүлмәле фатирҙа, ҡарап тороуға, ҡәҙимге ғаилә кеүек көн итәләр. Әсә, ваҡытлыса булһа ла, төрлө эштә йөрөп, тормошто хәстәрләй. Ун дүрт йәшлек һылыу мәктәптә уҡый. Тик таш стеналар артында әсәнең йылдар дауамында\nбалаһын нисек йәнен имгәтеүен, даими тәне күгәргәнсе туҡмауын берәү ҙә белмәй. Ҡатын аҡсаһы бөткәндә төн уртаһында үҫмер ҡыҙын ҡаланың икенсе яҡ осондағы элекке һөйәренә ебәрә – аҡса алып ҡайтһын өсөн. Юлға аҡсаһы булмаған бала бер нисә сәғәт эсендә әйләнеп ҡайтырға тейеш була. Ауыр тормошҡа йәне көйһә лә, туҡмаҡ ҡыҙға эләгә. Бәхет вәғәҙә иткән сираттағы ир ташлап киткәс тә, язаны бисара бала күтәрә.\n... Ғаиләнең яҙмышы башҡа бәхетһеҙ ғаиләләрҙекенән күпкә фажиғәлерәк: әсә кеше йән ауырыуына дусар булып сыға – бөгөн ул психиатрия ауаханаһында. Ә ҡыҙ приютҡа урынлаштырылған. Ул көн дә әсәһен һағынып илай һәм ҡайтарыуҙарын үтенә...\nБыл әсәнең бәғерһеҙлеге йән ауырыуына бәйле булһа, һау-сәләмәт өлкәндәрҙең балаларға енәйәтсел шәфҡәтһеҙлеген нисек аңлатырға? Республикала\nбылтыр бәлиғ булмағандарға ҡарата 2304 енәйәт эше ҡылынған, был унан алдағы йыл менән сағыштырғанда 227 осраҡҡа, йәғни 10,9 процентҡа күберәк. Быларҙың яртыһын тиерлек балаларҙың сәләмәтлегенә зыян килтереү, ҡыйнау, үлтереү менән янау, уларҙы тәрбиәләү буйынса бурыстарын тейешенсә үтәмәү тәшкил итә. Бигерәк тә бәләкәй балаларға (58,9 процентҡа күберәк) һәм яңы тыуған сабыйҙарға (133,3 процентҡа) ҡарата эшләнгән енәйәттәрҙең артыуы хаҡындағы мәғлүмәттәр хафаға һала.\nӘ түбәндәге һандар иң һалҡын ҡанлы кешене лә шаңҡытыр – балаларҙы көсләүҙәр өс тапҡырға артҡан.\nӨфө ҡалаһының Октябрьский районында, Сипайлово биҫтәһендә, Архангел һәм Ҡариҙел райондарында был енәйәт төрөнөң артыуы теркәлгән.\nБашҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығының бәлиғ булмағандар эштәре буйынса бүлеге етәксеһе, полиция полковнигы Андрей Анатольевич\nШитов менән әңгәмәбеҙ шул турала.\n– Йән тетрәндерерлек был һандар йылдан-йыл хәлдең киҫкенләшеүе тураһында ғына түгел, балаларға ҡарата ҡылынған енәйәттәрҙе асыҡлау эшенең әүҙем һәм берҙәм алып барылыуы хаҡында дәлилләй.\nӘлбиттә, һуңғы егерме йылда ҡоролошобоҙҙоң ҡыйралыуы, беҙ баһалаған, ҡәҙерләгән мәңгелек ҡиммәттәрҙең ҡаҡшауы – барыһы ла тормошобоҙҙа сағылыш таба. Эшһеҙлек, башлыса ул тыуҙырған эскелек, шул арҡала барлыҡҡа килгән низағтар бындай ғаиләлә тәрбиәләнеүсе балаларҙа ла кире сағыла. Мин һуңғы йылдарҙа бигерәк тә ауылдарҙа уңышһыҙ ғаиләләрҙең артыуын билдәләп үтер инем. Сәбәбе – әлеге лә баяғы эш булмауы, колхоз-совхоздар тарҡалғас, бына ике тиҫтәнән ашыу инде байтаҡ ауыл кешеһенең бик ауырлыҡ менән көн итеүе. Һис шикһеҙ, ғүмер баҡый әхлаҡ бағанаһы булған ауылдың бөгөнгө хәле борсоуға һала. Бар яраштыра, юҡ талаштыра, тиҙәр – ауыр тормош касафаты ғаиләләге мөнәсәбәттәргә кире йоғонто яһай.\nҒөмүмән алғанда, был күренеш беҙҙең республикаға ғына түгел, бөтә илгә хас, тип әйтер инем.\nБылтыр беҙ 227 ата-әсәне балаларына ҡарата шәфҡәтһеҙ булғаны өсөн енәйәт яуаплылығына тарттырҙыҡ. Әлбиттә, бер осраҡта ла эш атаны йәки әсәне иркенән мәхрүм итеү менән тамамланманы, улар шартлы рәүештә генә хөкөм ителде. Ләкин, нисек булһа ла, ғаиләне һаҡлап ҡалыу, баланы ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм итмәү ниәтенән сығып ҡабул ителгән ҡарарҙар һәр ваҡытта ла, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, минеңсә, аҡланмай.\nШулай уҡ үткән йылда балаларын тәрбиәләүҙән ситләшкән 11686 ата-әсәнең административ яуаплылыҡҡа тарттырылыуын да әйтеп үткем килә. Сабыйҙарын ҡарамайынса, уларҙың ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған ата-әсәләрҙең битарафлығын енәйәтсел тип атар инем. Балаларға шәфҡәтһеҙ булыуға уларҙы имгәтеү, ҡыйнау ғына түгел, иң ябай шарттарҙы ла булдырмайынса, тейешенсә тәрбиәләмәү, табиптарға йөрөтмәйенсә, медицина хеҙмәтләндереүенән мәхрүм итеү ҙә инә бит.\nШуны ла билдәләр инем: элек ата-әсәләр, синыфташтары тарафынан йәберләнгән балалар ул турала бер кемгә лә һөйләмәйенсә, эстәренә йомолһа, хәҙер үҙҙәре үк килеп, беҙгә хәбәр итеүселәр бар. Был ошоғаса ябыҡ ҡабырсаҡ кеүек булған йәмғиәтебеҙҙең асыла барыуын, өлкәндәрҙең генә түгел, балаларҙың да хоҡуҡи аңы үҫеүен күрһәтә.\n– Ике йыл самаһы элек Башҡортостан Республикаһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар хаҡындағы кодексына көнкүрештә низағ сығарыусыларға ҡарата айырым статья индерелгәйне. Шул турала һөйләп үтһәгеҙсе.\n– 2011 йылдың июнендә был Кодексҡа “Ғаилә-көнкүреш низағы” хаҡында статья өҫтәлде. Ул ғаилә ағзаларын мыҫҡыллау, уларҙы яман һүҙҙәр менән әрләү, тауыш ҡуптарыу өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырыуҙы күҙ уңында тота. Бындай статьяның әле к∆п төбәктәрҙә ҡабул ителмәүен әйтеп үтер инем.\n– Ул нимәнән ғибәрәт икән?\n– Тауыш ҡуптарыусыға ҡарата штраф һалыуҙан. Әлбиттә, штрафтар былай ҙа ҡалын булмаған ғаилә кеҫәһен йоҡарта, тиерһегеҙ. Ләкин, тәжрибәнән күренеүенсә, был сара барыбер һөҙөмтәһен бирә. Полиция участкаһы инспекторының килеүе үҙе үк янъялсыны урынына ултырта, бындай низағтар ҡуптарыуын дауам итһә, эштең ҙурға китәсәген – яуаплылыҡтың ҡатыраҡ булыуын белеп тора, ғаилә ағзаларына үҙҙәрен яҡлаулы тойорға булышлыҡ итә.\n– Ғаиләлә мөхиттең сәләмәт булмауы арҡаһында йыш ҡына балалар өйҙән ҡаса, хатта үҙҙәренә ҡул һала.\n– Эйе. Тик мин ҡул һалыу осраҡтары хаҡында һөйләү күберәк медицина өлкәһендәге белгестәргә ҡағыла, тиер инем, сөнки ғаилә ағзаларының күңел торошона ҡағылышлы проблемалар менән улар шөғөлләнә. Үткән йылда өйҙәренән ҡасыусы балалар беҙҙә 1549 булды. Уларҙың күбеһе уңышһыҙ ғаиләләрҙән. Балалар йорттарынан, социаль приюттарҙан ҡасыусылар ҙа юҡ түгел. Эҙләп табып, ҡайтарып тороуға ҡарамаҫтан, ҡат-ҡат, хатта унар тапҡыр ҡасыусылар бар...\n– Республикала балаларҙың төнгө ваҡытта өлкәндәр оҙатыуынан башҡа йөрөүен тыйыу хаҡында Закон ҡабул ителгәйне. Халыҡ телендә “Балалар өсөн комендант сәғәте” тип аталған ошо Законға туҡталып үтһәгеҙ ине.\n– Балалар һәм үҫмерҙәрҙе төнгө хәүеф-хәтәрҙән ҡурсалау, улар араһында берәҙәклекте, хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү маҡсатында 2010 йылдың июлендә “Башҡортостан Республикаһында бала хоҡуҡтарының төп гарантиялары хаҡында”ғы Законға үҙгәрештәр индерелгәйне. Ул үҙгәрештәр ун ете йәшкә тиклемге балаларҙың төнгө ваҡытта 22 сәғәттән 6 сәғәткәсә (1 майҙан 30 сентябргә тиклемге осорҙа – 24 сәғәттән 6 сәғәткә ҡәҙәр) өлкәндәрҙән башҡа йөрөүен тыйыуҙы күҙҙә тота. “Төнгө урам – балалар өсөн түгел”, – күпселек ата-әсәләр шулай тип, Законды хуплап ҡабул итте, уның балалар һаулығын, ғүмерен, әхлаҡи именлеген һаҡлау өсөн мөһим булыуын аңланы. Закон үҙ көсөнә ингән мәлдән балалар һәм үҫмерҙәр араһында енәйәтселек кимәленең 27, 4 процентҡа кәмеүе лә уның һөҙөмтәлелеге хаҡында һөйләй.\n– Андрей Анатольевич, журналыбыҙҙы уҡыусы ата-әсәләргә нимәләр теләр инегеҙ икән?\n– Моғайын, был һүҙҙәр бик тапалған кеүек, үтә ҡәҙимге яңғырар. Нисек кенә ҡатмарлы йәшәһәгеҙ ҙә, тормош ауырлыҡтарынан көслөрәк булырға тырышығыҙ, тиер инем. Балаларығыҙға ҙурыраҡ иғтибар бүлегеҙ, ниндәй уйҙар менән йәшәүҙәрен аңларға, ҡыҙыҡһыныуҙарына төшөнөргә ынтылығыҙ, дуҫтарының кем икәнлеген белеп тороғоҙ, улар урамға тартылмаһын өсөн, алдарына бәләкәй һәм ҙур маҡсаттар ҡуйырға ярҙамлашығыҙ, тип әйткем килә. Һалған һөйөүегеҙ, түккән ваҡытығыҙ, көсөгөҙ мотлаҡ әйләнеп ҡайтасаҡ – уларҙың һеҙҙе ҡыуандырыр яҡты киләсәге булып.\nАльмира КИРЄЕВА әңгәмәләште.


Башҡортостандың 100 аҫыл исеме\nБашҡортостан йөмһүриәтенең 100 йыллығына арнап БСТ телеканалы үткәргән акцияға йомғаҡ яһалды. 2016 йылдың ноябренән бөтә Башҡортостан халҡы 1917 – 2017 йылдарҙа халҡыбыҙ тормошонда һиҙелерлек эҙ ҡалдырған шәхестәрҙе барлап, уларҙы тауыш биреү өсөн оҙон исемлеккә индерҙе. Улар араһында иң күп интернет-тауыш йыйғандарҙан 200 шәхестең исемлеге төҙөлдө. 21 кешенән торған абруйлы комиссия шуларҙан йөҙҙө һайлап алды. Киләсәктә был шәхестәр тураһында телевизион фильмдар төшөрөү ҡарала. Бына ул исемдәр:


Республикала ҡышты яҡшы сығыу өсөн йылылыҡ торбалары алмаштырыла\nӨфөнөң Дим биҫтәһенең Ухтомский урамында ямғырҙарға ҡарамаҫтан эш ҡыҙыу бара. Урамда районды йылылыҡ менән тәьмин итеүсе торбалар үтә. Уларҙың оҙонлоғо ике километҙан ашыу. Торбаларҙы алмаштырыуҙа заманса технология ҡулланыла. Әгәр элек йылылыҡ селтәрҙәре 10 йылдан сафтан сыҡһа, хәҙер 25 йылға тиклем хеҙмәт итәсәк. Әйткәндәй, Дим биҫтәһендә күләмле ремонт һуңғы тапҡыр 2004-се йылда эшләнгән.


”Ауыл көтә улдарын “\n5 Май , 09:22\nНаурыҙ гөрләп торҙо\nБеҙҙең Наурыҙ ауылы, Башҡортостандың башҡа бик күп ауылдары кеүек,ғәҙәти генә тормош алып барған төҫлө.Халҡы ла башҡаларҙан айырылып тормай, һәүетемсә генә көн күргәндәй.Был тәү ҡарашҡа ғына шулай.Ә ғәмәлдә Наурыҙ – ул Наурыҙ!Иҫ киткес матур тәбиғәт ауыл халҡының холоҡ-фиғеленә йоғонто яһаймы, әллә беҙ белмәгән ниндәйҙер башҡа сәбәптәнме – дәртле, йырлы-моңло, уйлап табыусан , кескәй генә һөйөнөстән дә тауҙай шатлыҡ, оло байрам яһай белгән кешеләр йәшәй бында.\nБыйыл 14-се тапҡыр үткәрелгән ”Ауыл көтә улдарын “ байрамы – үрҙә әйтелгәндәргә аныҡ миҫал.\n1 майҙа үтәсәк был байрамға әҙерлек эштәре бер ай алда башланды.Бөйөк Еңеүҙең 77 йыллығына Хәтер Галереяһын асыу күҙалланғас, әҙерлек эштәре бермә-бер артты, ауылдаштарға яуаплылыҡ та өҫтәне.\nӨмә менән тирә-йүнде таҙартыу,ағартыу, буяу эштәре башҡарылды.Хәтер Галереяһының нигеҙен бетонлап нығытыу, иретеп йәбешетереү эштәрен башҡарыуҙа башҡаланан ялға ҡайтҡан Фәрмүт ағай Наурузов, үҙ һөнәренең оҫтаһы Ринат Ғариповтың роле баһалап бөткөһөҙ булды.Уларға Закир Ғарипов, Рәмил Хәкимов, Сарим Мөжәүиров, Вадим Ямалетдинов, Айгиз Саҙрыев, Илһам Сөләймәновтар ихлас ярҙам итте.Бөтә был эштәрҙе ойоштороусы, дәртләндереүсе, рухландырыусы, өмәләрҙе башлап йөрөүсе – әлбиттә, уңған, егәрле хакимиәт башлығы Гөлсинә Ибраһим ҡыҙы Фәттәхова.\nШулай итеп, күмәк көс, дәррәү әҙерлек менән ”Ауыл көтә улдарын “ байрамы ла килеп етте!\nИртүк халыҡ ауыл мәҙәниәт йортона йыйылды.\nШатлығынан нурҙар сәсә һәр йорт,\nБәхет сиртә күңел ҡылдарын!\n”Хуш килдегеҙ!“ – тиеп ҡаршы ала\nАуылыбыҙ ғәзиз улдарын! –\nтип сәләмләне уларҙы ағинәйҙәрҙең ”Наурыҙ йәшмәләре “ төркөмө.\nГөлнур Заһирова менән ошо юлдарҙың авторының ауылға арналған шиғырҙарҙы һөйләүе аҫтында тыуған ауылдың һоҡланып туйғыһыҙ гүзәл тәбиғәт күренештәренән торған слайд-шоу күрһәтелде.\nБына тантананың иң тулҡынландырғыс мәле етте.Быйыл ” Наурыҙ ауылының арҙаҡлы улы “ исеменә үҙ һөнәре буйынса ҙур уңыштарға өлгәшкән, маҡтауға лайыҡ эштәре, изге ғәмәлдәре менән ауылдың бәҫен күтәргән, мәртәбәһен арттырған, Наурыҙҙы сит тарафтарҙа ла танытҡан Мөхәмәҙиев Әхмәҙей Әүхәҙи улы һәм Уразбахтин Айбулат Алек улы лайыҡ булды.\n”Наурыҙ ауылының тоғро улы “ исеме ауылда тыуып-үҫкән, шунда йорт нигеҙе ҡороп,сәләмәт йәшәү рәүеше менән башҡаларға өлгө булған Фәнис Вәис улы һәм Өлфәт Фуат улы Ҡаһармановтарға бирелде.\nБер уңайҙан Әхмәҙей Мөхәмәҙиев актив йәмәғәтсе Гөлнур Заһироваға йәш быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләүгә тос өлөш индергән өсөн ”Хәрби туғанлыҡ “ ойошмаһы Межозерный бүлегенең Маҡтау грамотаһын тапшырып китте.\nТантаналы өлөш эш урындарын билдәләү менән тамамланды.Халыҡтың бер төркөмө зыяратты тәртипкә килтерһә, икенсеһе ”Йәшел ауыл“ акцияһына ҡушылып, ағас ултыртты, өсөнсө төркөм ауылдың икенсе осонда, ауылдан сыҡҡан ерҙә стела урынлаштырыу менән мәшғүл булды.\nӘ был ваҡытта Яйыҡ ярында бер төркөм ҡатын-ҡыҙҙар аш-һыу яраштырҙы.Төшкө ашҡа йыйылғандарҙы мул табын әҙерләп һыйлаған Гөлсирә Иркәбаева, Гүзәл Моратова, Юлиә Маннанова, Зилә Хәкимова, Зилә Ғүмәроваларға рәхмәттән башҡа һүҙ юҡ!\nЭш бөткәс, уйнарға ярай, тигәндәй, көндөң икенсе яртыһы уйындарға арналды.Был байрамда төп уйын булып, әлбиттә, бура һуғыу тора.Оло ғына ағайҙарҙың да бәхәсләшә -хәрәмләшә йүгереп уйнап йөрөүҙәре үҙе бер тамаша!Ә инде хурлыҡлы рәүештә ”дығырҙаҡ”ҡа һалынғанды йыл буйына һөйләйәсәктәр әле!\nҠатын-ҡыҙҙар, бала-сағалар ҙа ситтән ҡарап ҡына тормайҙар. Ана, ”Өйрәк атыш “ уйынында сыр-сыу киләләр.\nБыл күренеш ирекһеҙҙән һәр кемде ғәмһеҙ бала саҡҡа алып ҡайта, күңелдәрҙе иләҫ-миләҫ килтереп, һағышландырып та ҡуя.\nОшо байрамды уйлап сығарыусыларҙың ҡуйған маҡсаты ла шунан ғибәрәт бит: ауыл өсөн файҙалы эштәр башҡарып, ”хөзөр“гә сығып, баласаҡ уйындарын уйнап, бер көнгә булһа ла, үткәндәргә ҡайтып әйләнеү.\nТәьҫораттарға бай көндөң кисендә наурыҙҙар мәҙәниәт йортонда бик матур йөкмәткеле концерт ҡаранылар.Һәүәҫкәр әртистәрҙең сығышы халыҡ күңеленә хуш килде, хисләндерҙе, моңландырҙы, дәртләндерҙе.\nЙәшмәлә аунап үҫкәнгә\nШулай итеп,матур йолаға әйләнгән ”Ауыл көтә улдарын “ байрамы шаулап-гөрләп, күңелдәргә киләһе йылға етерлек көс-дәрт, илһам биреп, йөрәктәргә ҡуҙ өҫтәп үтеп китте.\nБайрамды үткәреүҙә ярҙам иткән ”Байрамғол “ агрофирмаһына, ауылдаштарға оло рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ.\nКиләсәктә лә бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ!\nМиңнур Байғарина, Наурыҙ ауылы.


Дон йылғаһы фестивале — Башҡорт Википедияһы\nДон йылғаһы фестивале\nДон йылғаһы фестивале =\nДондағы Ростов ҡалаһы янындағы Дон йылғаһы яр буйында фестиваль ойошторғандар\nДон йылғаһы фестивале — Дон йылғаһы хөрмәтенә Дондағы Ростов ҡалаһында, йылға буйында йыл һайын ойошторолған сара. Байрам үҙ эсенә төрлө конкурстар, балыҡ һурпаһы (уха) дегустациялау һәм төрлө күңел асыуҙы ала. 2016 йылда, байрамдың 6-сы тапҡыр үткәрелгән сағында, «Көньяҡ ҡапҡаһы» часовняһына нигеҙ һалына. Байрамға ул йылда ун меңгә яҡын кеше килә.\n2016 йылда Дон йылғаһы фестивале Ростов яр буйында үткәрелә. Байрам уңайынан йыр һәм бейеү йәрминкә майҙаны, уха менән һыйлау урыны ойошторола. Туризмды әүҙем үҫтереүсе ҡала халҡы иҫтәлекле «Байков Андрей Матвеевичкә 185 йәш» миҙалына лайыҡ була. Байрам ваҡытында «Южные Ворота» тетрапилонына нигеҙ ташы һалына. Билдәләнгән ваҡытта Дон ярын нығытыу сиктәрендә бында часовня төҙөләсәк.\nЧасовняның иң беренсе һалынған ташы Дондағы Ростов ҡалаһының реставрацияланыусы Пресвятая Богородица Раштыуаһы Кафедраль соборынан килтерелгән кирбес була. Соборҙың руханийы часовня урынында молебен үткәргән тантанала часовняға беренсе кирбес һалына. Композицияның авторы ниәте буйынса, дүрт юл киҫешкән урындың символы булып арка торасаҡ. Часовня Дондағы Ростовтың символы булып торасаҡ һәм Яр буйының йәйәүлеләр юлының дауамы булып торасаҡ.\n2016 йылда фестиваль Рәсәй киноһы йылына бағышлана. Бының өсөн махсус майҙансыҡ — «Донливуд» — төҙөлә, унда декорациялар ҡуйыла һәм гримерҙар, операторҙар эшкә саҡырыла. Теләгән кешеләргә кастинг ойошторола һәм уларҙы уңышлы үткәндәренә роль бирелә, йә булмаһа режиссерлыҡ эше тапшырыла. Фестивалдә ижади коллективтар сығыш яһай, төрлө конкурстар үткәрелә. Байрам ваҡытында Дондағы Ростовта ҡала музейы асылыуы тураһында хәбәр була.\n↑ В Ростове-на-Дону прошел фестиваль реки Дон\n↑ Ростовчане и гости города широко отметили праздник реки Дон\nФестиваль реки Дон-2016\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дон_йылғаһы_фестивале&oldid=681622 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:36 26 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Республикала бюджет нигеҙендә ҡабул итеү сифаты буйынса илдә иң яҡшылар иҫәбенә ингән вуздар билдәле булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала бюджет нигеҙендә ҡабул итеү сифаты буйынса илдә иң яҡшылар иҫәбенә ингән вуздар билдәле булды\n9:56, 14 сентября 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nБашҡортостандың юғары уҡыу йорттары «Социаль навигатор» проекты сиктәрендә баһаланды. Рәсәй вуздарының уҡырға ингән абитуриенттарҙың әҙерлек кимәле буйынса рейтингын Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы, Йәмәғәт палатаһы ярҙамында «Социаль навигатор» проекты менән хеҙмәттәшлектә Юғары иҡтисад мәктәбе милли тикшеренеү университетының эшсе төркөмө төҙөгән.\nИлдең 425 уҡыу йорто баһаланған. Башҡортостан вуздары араһында бюджет нигеҙендә уҡырға инеүселәрҙең Берҙәм дәүләт имтиханының уртаса балының иң юғары күрһәткесе Башҡорт дәүләт медицина университетында — 75,5 балл.\nИкенсе урында — Өфө дәүләт нефть техник университеты (73,1). Быйыл әлеге уҡыу йортона олимпиадаларҙа еңеү яулаған 13 кеше уҡырға ингән.\nБылтырғы менән сағыштырғанда, Өфө дәүләт авиация техник университетында БДИ-ның уртаса балы 2,1 балға артҡан, һөҙөмтәлә 66,3 балл. Шулай уҡ быйыл ошо вуз — бюджет урындарына ҡабул ителгән абитуриенттар һаны буйынса төбәктә лидер (1392).\nБашҡорт дәүләт университетында — 67,2, М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-да 64,9 балл.\nТулыраҡ мәғлүмәт Юғары иҡтисад мәктәбе милли тикшеренеү университетының сайтында бирелгән.


Кеше ҡаҙаныштарының сиктәре бармы Беҙҙең ваҡытта ағас ултыртҡан, йорт һалған һәм ул үҫтергәндәрҙе үҙ бурысын үтәне тип әйтеп буламы икән\nРөстәм Шәйхетдиновтың биографияһын уҡығандан һуң май айында был кешегә саҡ 29 йәш тулыуына ҡыйынлыҡ менән генә ышанаһың. Уның тормошонан алынған ҡайһы бер факттар: 1993 йылда бөгөнгө сәнғәт академияһы эргәһендәге музыка мәктәбен,\n1998 йылда - Гнесиндар исемендәге музыка академияһын, 2001\nйылда Магнитогорск дәүләт консерваторияһында аспирантураны тик "бик яҡшы" билдәләренә генә тамамлай. Франция, Швейцария, Италия, Болгарияла үткән халыҡ - ара пианистар конкурсында лауреат исеменә лайыҡ була. Сәнғәт фәндәре кандидаты, фортепиано әҫәрҙәрен башҡарыу һәм педагогика проблемалары буйынса 18 хеҙмәт авторы. 2003 йылдың декабрь а йынан - Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының махсус фортепиано кафедраһы мөдире. "Өфө - фортепиано" Халыҡ - ара фестивален ойоштороусы һәм артистик директоры. Өфөләге "Элта" фортепиано педагогтары берләшмәһе бүлеге рәйесе. Уҡыусылары араһында - 16 бөтә Рәсәй һәм халыҡ - ара конкурс лауреаттары. Халыҡ - ара, бөтә Рәәй, зональ һәм республика конкурстарының жюри ағзаһы. Фортепиано әҫәрҙәрен башҡарыуҙы үҫтереүгә һәм башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен популярлаштырыуға индергән\nөлөшө, сәнғәт фәне һәм педагогика өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн уға әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Шәйхзада\nБабич исемендәге дәүләт премияһы лауреаты исеме бирелде.\nБындай ҡаҙаныштарға өлгәшкән кеше менән аралашыуы ни тиклем ҡатмарлы буласағын күҙ алдыма килтереп, уның менән осрашыуға китеп барам һәм ҡиәфәте менән кино актерҙарын\nхәтерләткән, "аҡылһыҙ генийға" бер ҙә оҡшамаған шат күңелле\nйәш кешегә тап булам.\n- Музыканттар ғәҙәттә үҙ уйҙарына сумған кеше булып күҙ алдына килә. Һеҙҙең имидж бер ҙә ундай түгел...\n- Миңә ҡалһа, хәҙер үҙ - үҙеңә йомолоп ҡына музыка эшмәкәрләгендә уңыштарға өлгәшеп булмай. Музыканттар барыһын да: уҡытырға ла, уйнарға ла, халыҡ менән аралаша ла белергә тейеш. Шунһыҙ булмай. Мин уҡыусыларымдың да үҙҙәрен төрлө сифатта асыуын теләйем. Диссертация менән шөғөлләнгәндә яҙыусы музыканттарҙың бик аҙ булыуына иғтибар иттем. Ә мин бының менән теләп шөғөлләнәм. Бәлки беҙ\nниндәйҙер фәлсәфәүи һыҙаттарҙы юғалтабыҙҙыр, әммә 25 йәштә кеше иҫ китерлек тәрәнлектә уйға батырға тейеш түгелде р, тип уйлайым.\n- Һеҙ кафедра мөдирҙәре араһында иң йәшелер, моғайын\n- Эйе. Мин 22 йәштә уҡыта башланым. Студенттарым йыш ҡына\nүҙемдән өлкән булыу сәбәпле ҡыҙыҡ хәлдәр ҙә була торғайны. Хәҙер ҙә күп кенә студенттар минән олпатыраҡ күренә. Ниндәйҙер конкурсҡа барһаҡ, мәҫәлән, беҙҙе йыш ҡына бутайҙар . Кафедра мөдире вазифаһы тәғәйенләнмәй, ә һайлана, быны ла оноторға ярамай. Сал сәсле профессорҙарыбыҙҙың күбеһе\nминең кандидатураны яҡлап сығыуы минең өсөн ҙур ҡыуаныс.\nБыйылғы йыл эсендә фән өлкәһендә, башҡарыу оҫталығында, ш ул уҡ конкурстарҙа күп кенә уңыштарға өлгәшелде. Кафедраның ете уҡыусыһы халыҡ - ара конкурста еңеп сыҡты. Был етди күрһәткес.\n- Июнь айында Италияла Пианелло ҡалаһында үткән Халыҡ - ара пианистар конкурсында һеҙҙең уҡыусығыҙ Руслан Воротников беренсе премия алды.\n- Бында Руслан тураһында ентеклерәк һөйләп үтергә кәрәкте р, сөнки уның яҙмышы үҙенсәлекле. Ул Өфө сәнғәт училищеһында уҡыған сағында башҡаларҙан бер нимә менән дә айырылманы. Академияға уҡырға ингәс, беҙ эшкә етди тотондоҡ һәм Руслан бер йыл эсендә генә өс ҙур конкурста еңеүгә өлгәште: Болгарияла үткән "Өмөттәр. Таланттар. Оҫталар", Санкт - Петербургта - М. В. Юдина исемендәге Халыҡ - ара конкурс һәм\nбына Италияла ойошторолған конкурс - унда Руслан бик яҡшы сығыш яһаны һәм беренсе премияға лайыҡ булды.\n- Ә һеҙ үҙегеҙ конкурстарҙа ярышыусы сифатында ҡатнашаһығыҙмы\n- Юҡ тип әйтерлек, сөнки күп конкурстарҙа жюри ағзаһы бул ып торам. Үткән йылда БР йәш музыканттар конкурсында, В. Тиманова исемендәге конкурста жюри рәйесе булдым, быға өҫтәп К. Н. Игумнов, Ростроповичтар һ. б. исемендәге бөтә Рәсәй конкурстары... Дөрөҫ, сентябрь айында Болгарияла үткән һуңғы конкурста аҙыраҡ "һелкенеп" алдым. Унда "Уҡытыусы һәм уҡыусы" номинацияһы ҡуйылған ине. Уҡыусым Искәндәр Ғафаров м енән беренсе премия алып ҡайттыҡ.\n- Ә "Мәҙәниәт паркы" тапшырыуына нисек барып эләктегеҙ\n- Ел ыңғай булғандыр. Мин телевидениела йыш ҡына булам (төрлө интервью һ. б. ). Һәм был тапшырыуҙы алып барыусы тураһында һорау ҡуйылғас, нисектер мине иҫтәренә төшөргәндәр . Дөрөҫөн әйткәндә, тапшырыуҙы алып барыу роялдә уйнау йәки студенттарҙы уҡытыуға ҡарағанда еңелерәк. Ул минең өсөн ниндәйҙер кимәлдә ял, эш урынын алмаштырыу. Музыкант ул сапер кеүек, сәхнәлә бер генә сығыш яһарға мөмкин, ә телевидениела барыһын да яңынан төшөрөргә, дубль эшләргә була. Әлегә беҙ тамашасылар менән сентябргә тиклем хушлаштыҡ, ял итәбеҙ. Әйтергә кәрәк, тамашасылар программа тураһында ыңғай фекерҙә. Күптән түгел Учалыла булғайным, унд а миңә "Башҡортостан мәҙәниәте" дәресен алып барыусы педагогтар мөрәжәғәт итте: " Мәҙәниәттең заманса йүнәлештәре\nтураһында бөтөнләй мәғлүмәт юҡ. Һәм беҙ һеҙҙең тапшырыуҙы яҙып алып уҡыусыларға күрһәтәбеҙ", - тиҙәр. Тимәк был проекттан практик файҙа ла бар.\n- Һеҙҙең буш ваҡытығыҙ бөтөнләй юҡ ахыры. Шулай ҙа буш минуттарығыҙ килеп сыҡһа нимә менән шөғөлләнәһегеҙ\n- Һәр семестр һайын үҙемә вәғәҙә бирәм:" Булды, икенсе яр ты йылда аҙыраҡ эшләйбеҙ!" Сөнки, дөрөҫөн әйтәм, физик яҡтан ауыр. Һәм хатта күп кенә тәҡдимдәрҙән баш тартырға мәжбүрмен . Бына, алда шул тиклем яҡшы йәй тора ине. ... Дәүләт\nимтихандары үтте. Италияға барып ҡайттыҡ. Русландың беренсе\nпремия алыуы ҡыуаныслы, әлбиттә, әммә был көндәрҙә миңә 32 камера ансамблен һәм 96 пианисты тыңларға тура килде, ә был,\nризалашығыҙ, еңел түгел. Шунан һуң академияла ҡабул итеү имтихандары, артабан Бабич премияһын тапшырыу үҙе үк бик тулҡынландырғыс сара, бынан тыш һабантуйҙарға барыу, интервью... Хәҙер Руслан менән К. Н. Игумнов исемендәге\nконкурсҡа әҙерләнәбеҙ. Беренсе сентябрҙә уҡыусылар менән Болгарияға конкурсҡа осабыҙ, әле яңы программа өҫтөндә эшләйбеҙ. Бынан тыш көтмәгәндә Кореяла үтәсәк концерттарға саҡырыу алдым һәм 14 августа унда осорға тейешмен. Халыҡ - ара фестиваль үтәсәк. Мин уйнаясаҡ залдар беҙҙең Спорт һарайы кеүек, өс мең урынлыҡ, океан ярында урынлашҡан. Бик матур, әммә бик яуаплы ла.


Халыҡтар дуҫлығы, милли бейеүҙәр, илаһилыҡ һәм сихрилек!\nҠәҙерле дуҫтар! «Байыҡ» проектын ойоштороусылар Һеҙҙе ҙур Бейеү Байрамына саҡыра. 13 декабрь Ҡала мәҙәниәт һарайында чечен, черкес, ҡалмыҡ, бүрәт, ҡырғыҙ, татар бейеүселәре менән бер рәттән «Байыҡ» бейеү телевизион конкурсы еңеүселәре, «Мираҫ» бейеү ансамбле, Сибай, Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Учалы филармонияһы бейеүселәре сығыш яһай.\nБер сәхнәлә, бер мәлдә генә төрлө милләт бейеүҙәре. Рәхим итегеҙ! 13-се декабрь, 19 сәғәт, Ҡала мәҙәниәт һарайы.


Был һүҙҙәр нәҡ социаль хеҙмәткәрҙәргә ҡарата әйтелгән кеүек. Ысынлап та, улар оло йәштәгеләрҙе бағып ҡына ҡалмай, ә тормоштарына нур һәм ҡот ѳҫтәй.\nТарихҡа күҙ һалғанда, Сибай ҡалаһында ѳйҙә социаль ярҙам күрәтеү бүлегенең асылыуы 1989 йылдарға ҡайтып ҡала. Һуңғы йылдарҙа был ѳлкә етди иғтибарға алынып, ҡалала Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү комплекслы үҙәге асылды һәм бар уңайлыҡтар булдырылды. Альбина Рафаэль ҡыҙы Харисова етәкләгән бүлектә барлығы 33 кеше эшләй. Уларҙың икәүһе белгес, ә ҡалғандары социаль хеҙмәткәр йѳгѳн тарта.\n—Беҙҙең хеҙмәткәрҙәр оло йәштәгеләргә бар яҡлап ярҙам күрһәтә. Йәғни, социаль хеҙмәткәрҙәр ололарҙы донъя менән тоташтырыусы звено ролен үтәй,—ти Альбина Рафаэль ҡыҙы бүлек эшмәкәрлеге менән таныштырып.\nАлдынғы хеҙмәткәрҙәрҙең береһе Айгѳл Мотаева изге, шул уҡ ваҡытта оло яуаплылыҡ талап иткән эшкә бынан биш йыл элек килә.\n—Унан алдағы йылдарҙа һатыусы булып эшләй торғайным. Ѳлкәндәр менән йыш аралашырға тура килде. Шуға күрә, был хеҙмәтте ҡабул иткәндә әллә ни ауырлыҡ тойманым,—ти әңгәмәсем.\nӘлеге мәлдә ѳлгѳр ҡатын 9 кешене хеҙмәтләндерә. Аныҡ ҡына участка билдәләнмәгән, шуға күрә уға «тимер атында» ҡаланың бер осонан икенсе осона елдереү бер ни тормай. Хатта, оло йәштәгеләрҙе дауаханаға йәки халыҡты социаль яҡлау идаралығына алып барыуҙы изге эше тип һанай.\n89 йәшлек Анисия Дәүләтбаева ла (һүрәттә) уның эшенән ҡәнәғәт.\n—Үҙемдең ҡыҙым кеүек күрәм. График буйынса аҙнаһына ике тапҡыр билдәләнһә лә, кѳн һайын килеп ѳйѳмдѳ йыйыштыра, йомоштарымды теүәлләй,—ти ҡыуанысы менән уртаҡлашып Анисия Еремеевна.\nѲйҙә социаль ярҙам күрһәтеү бүлегенә барлығы 288 оло йәштәге кешеләр беркетелгән. Тимәк, был ѳс йѳҙгә яҡын йортҡа ҡыуаныс һәм шатлыҡ бүләк итеү, тигән һүҙ.


Юлдар, юлдар, ҡайҙа илтә…\n22 Октябрь 2020, 18:00\nИртәгә - Автомобиль һәм ҡала транспорты хеҙмәткәрҙәре көнө. Әлеге санитар-эпидемиология хәле хәүеф тыуҙырғанда водителдәргә айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк. Һәр транспортта битлек режимын күҙәтеү мотлаҡ, быға бәйле пассажирҙарҙың да аңлап ҡабул итеүе ҡиммәт.\nВодителдәрҙе һәр саҡ юлдар саҡыра - тик улар хәүефһеҙ булһын. Әлбиттә, "Хәүефһеҙ юлдар" милли проекты буйынса бик ҙур эш башҡарыла. Водителдәр, ҡар-ямғыр, эҫе-һалҡын, боҙлауыҡ-буран тип тормай, һәр саҡ юлда. Уларҙың хеҙмәте еңелдән түгел, тимер атты тыңлатыу ғына аҙ, ҡайҙалыр ситтә бәләгә тарымаҫ өсөн, уның һәр һулышын аңларға, нескәлектәрен белергә кәрәк. Пассажирҙы ваҡытында кәрәкле урынға алып барып еткереү мотлаҡ булһа, ул кеше ғүмере, һаулығы өсөн дә яуаплы. Юлда ҡатмарлы осраҡта ҡайһы саҡ тик руль хужаһының оҫталығы, белеме, иғтибарлылығы фажиғәнән ҡотҡарып ҡала ала. “Башавтортранс” филиалы Мәләүез автотранспорт предприятиеһында оҙаҡ йылдар үҙ һөнәренә тоғро ҡалған тәжрибәле хеҙмәткәрҙәр эшләй, шулай уҡ быуындан быуынға күсә килеп, хеҙмәт династиялары барлыҡҡа килтергән ғаиләләр ҙә бар.\nЗөфәр Наҙарғолов та - предприятиела инде 36 йыл. Ул - етәкселектең хөрмәтен яулаған, үҙ эшен яратҡан оҫта белгес. Яуаплы, намыҫлы, абруйлы водителгә иң ауыр маршруттарҙы ла ышанып тапшыралар. Һәр ваҡыт итәғәтле, ипле Зөфәр улын пассажирҙар ҙа ярата. Коллективта абруй ҡаҙанған, йәштәргә остаз, һөнәри серҙәре менән ихлас уртаҡлаша. Тырыш хеҙмәте Башҡортостан Республикаһы, предприятие Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары менән даими билдәләнә.


Хәбәрҙәр: Иран: матур ҡатын-ҡыҙҙарға Instagram битендә урын юҡ.\nИран: матур ҡатын-ҡыҙҙарға Instagram битендә урын юҡ.\nИранда, Instagram битен “әҙәпһеҙ маҡсаттар өсөн” ҡулланған өсөн, 8 кеше ҡулға алынған. Һүҙ был ҡушымтала хиджабһыҙ ҡатын-ҡыҙ моделдәре фотоларын биреү хаҡында бара, ә Ислам республикаһында был тыйылған.\nҠулға алыуҙар ике йылға һуҙылған, модель бизнесы рәттәренә йәшерен агенттар индерелгән “Үрмәкүс II” операцияһы сиктәрендә үткәрелгән.\nТаһрандың компьютер енәйәттәре суды вәкиле белдереүенсә, был ҡулға алыуҙарҙан тыш йәнә 21 кешегә ҡарата енәйәт эше асылған. Әхлаҡ һағында тороусылар, фотографтар, визажистар, моделдәрҙе лә индереп, Instagram битендә ҡыҙҙарҙың фотоларын урынлаштырған 170 кешене асыҡлаған.\nБынан тыш Ирандың Ислам революцияһы корпусы һағы Американың билдәле фотомоделе Ким Кардашьянды фотолар ярҙамында Иран ҡатын-ҡыҙҙарына ислам принциптарына ҡаршы килгән йәшәү рәүешен тағып юлдан яҙҙырыу маҡсатын ҡуйған йәшерен агент тип иғлан итте.