Хиджәб ниндәй булырға тейеш? | "Ваҡыт!"\nХиджәб ниндәй булырға тейеш?\n09 Май 2014 Оставить комментарий\nАвтор: wakyt в Видео, МӨСЛИМӘ (ҡатын-ҡыҙҙар өсөн), Хиджәб\n(«Ваҡыт!» гәзите, №19 (26), 02.12.2011)\nАпай-һеңлеләребеҙҙең Раббыбыҙ әмеренә буйһоноп хиджәб кейеүҙәре оло ҡыуаныс. Аллаһ улар менән риза булһын һәм уларҙы тура юлдан яҙҙырмаһын, амин. Тик күңелде өйкәгән шундай бер нәмә бар: ҡайһы берәүҙәребеҙ хиджәб тип йөрөткән кейем Бөйөк Раббыбыҙ риза булырҙай, Ул һәм Уның пәйғәмбәре ﷺ ҡушҡан талаптарға яуап бирерҙәй хиджәбме һуң? Аяҡтарҙа джинсы салбар, өҫтә ялтыр туника, башта сағыу төҫтәрҙәге яулыҡ – ошомо хиджәб? Тәнгә ҡуша үрелеп үҫкәндәй һығып торған күлдәк – ошомо Аллаһтың гүзәл затҡа бойорған әмере? Беҙҙең бындай хәлебеҙҙе өммәтебеҙ әсәләре, яратҡан Пәйғәмбәребеҙҙең ﷺ ҡатындары, сәхәбәләр күрһә, ни тип әйтерҙәр ине? Мосолман ҡыҙы типме? ҮәЛлаһи, бындай кейемдә беҙҙе йәһил әҙәмдәрҙән һәм кафырҙарҙан ни бары яулыҡ ҡына айыра. Уларға яулыҡ ябындырып ебәр ни ҙә, һиңә ни – кейемдең бүтән өлөштәрендә бер ниндәй ҙә айырма юҡ, Аллаһ һаҡлаһын!\nЭй мөслимә! Исламдың биҙәге һәм йөҙөк ҡашы булған, динем тип янып торған арыҫландай улдар үҫтерер мосолман ҡыҙы! Башҡаларҙан һине өҫтөн итеп, Бөйөк Аллаһы Тәғәлә һиңә Үҙенең шундай ҙур хөрмәтен, ихтирамын күрһәткән – һине хиджәб кейергә ҡарар иттергән. Хиджәб – ул һине яман күҙҙәрҙән, яуыз һүҙҙәрҙән, насар уйлы кешеләрҙән һаҡлап тороусы ҡалҡан. Ул ғына ла түгел, хиджәб арҡалы һин динен онотҡан мосолманға дине тураһында иҫләтәһең, юлыңа осраған динһеҙҙе – Аллаһы Тәғәлә, икенсе дин кешеһен Ислам тураһында уйланырға мәжбүр итәһең һәм һине күргән мөьмин-мосолман ҡәрҙәшеңдең күңелендә ҙур шатлыҡ тойғолары уятаһың. Эйе, һин үҙеңдең бер ҡиәфәтең менән генә лә шундай изге эш атҡараһың –халыҡҡа дәғүәт эшләйһең. Был – Аллаһтың һиңә мәрхәмәте, маҡтауҙарҙың барыһы Уға булһын!\nХиджәб – ул оло яуаплылыҡ та. Гүйә, һин Исламдың байрағын күтәргәнһең һәм тирә-йүнгә динең тураһында бәйән итәһең. Аҙ ғына «ҡыйыш» баҫтыңмы, «Ә-ә, мосолмандар бына ниндәй!» — тип әйтергә әҙер торғандар күп кенә. Әммә бынан бер ҙә ҡурҡырға һәм хиджәбтән баш тартырға кәрәкмәй. Раббыһының ризалығына лайыҡ булырға теләгән һәр кемде Раббы Үҙе аралаясаҡ. Беҙҙең бурыс иһә – һәр төрлө осраҡта ла тик Ҡөрьән һәм Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙ ﷺ Сөннәтенә таянып эш итергә тырышыу.\nХиджәб кейгән ҡатын-ҡыҙ иңендә ҡәрҙәш апай-һеңлеләре өсөн дә яуаплылыҡ ята. Яңы Исламға килгән, яңы дин серҙәренә төшөнә башлаған һәм хиджәб кейергә хыялланғандар уны үҙҙәренә өлгө итеп аласаҡтар. Әгәр хиджәбтәге мөслимә ҡатын-ҡыҙ Шәриғәт ҡушҡанса дөрөҫ итеп кейенмәй икән, тимәк ул башҡаларҙы ла шулай дөрөҫ булмаған хиджәбтә йөрөргә мәжбүр итә. Матурыраҡ күренәйем, тип нәфсебеҙҙе тыңлап, ҡолаҡ остарын күрһәтеп, алҡаларыбыҙҙы яулыҡтан тышҡа сығарып һалып, хушбуй һөртөп тышҡа сығайыҡ әле – белеме булмаған бүтән ҡыҙҙар шулай тейеш икән тип уйлап, шулай эшләйәсәк тә. Ә ысынында хиджәб ниндәй булырға тейеш һуң?\n1-се ТАЛАП: тәндең бөтә өлөштәре лә (йөҙҙән һәм ҡул суҡтарынан башҡа) мотлаҡ ҡаплы булырға тейеш.\nАллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә: «Иманлы ҡатын-ҡыҙҙарға әйт: ярамағанға ҡарауҙан тыйылһындар, намыҫ һәм ғиффәттәрен һаҡлаһындар, күрһәтергә яраған зиннәттәрҙән (йөҙҙән һәм ҡул суҡтарынан) башҡаһын күрһәтмәһендәр, һәм яулыҡтары муйындарын, күкрәктәрен ҡаплап торһон. (…) Һәм аяҡтарында ниндәй биҙәктәр йәшеренгәнен белдереү өсөн аяҡтарын бәреп атламаһындар…» — ти («Нур» сүрәһе, 24:31).\nҺәм шулай уҡ Раббыбыҙҙың: «Эй пәйғәмбәр! Үҙ ҡатындарыңа, ҡыҙҙарыңа һәм иманлы кешеләрҙең ҡатын-ҡыҙҙарына әйт: өҫтәренә улар бөркәнсектәр ябынһын. Был уларҙы ҡолдарҙан һәм еңел холоҡло ҡатындарҙан айырып торор, һәм улар кәмһетелмәҫ. Аллаһ – Ярлыҡаусы, Шәфҡәтле!» — тигән һүҙҙәре лә бар (Ҡөрьән, «Фирҡәләр» сүрәһе, 33:59).\n2-се ТАЛАП: хиджәб биҙәүес булмаһын!\n«Нур» сүрәһендә Аллаһы Тәғәлә ҡатын-ҡыҙға үҙ матурлыҡтарын йәшерергә, сит-ятҡа күрһәтмәҫкә бойора. Бындағы «зиннәт» тигән ғәрәп һүҙе тура мәғәнәһендә «матурлыҡ» тигәнде аңлата һәм бөтә төр биҙәүестәргә лә һәм, шулай уҡ, ир-аттың иғтибарын йәлеп итерлек ылыҡтырғыс ҡупшы кейемгә лә ҡағыла. Һис һүҙһеҙ, Аллаһы Тәғәләнең гүзәл затҡа бер ылыҡтырғыс зиннәттәрҙе икенсе ылыҡтырғыс зиннәттәр менән ҡапларға ҡушыуы бөтөнләй мөмкин түгел.\nМосолман ҡатын-ҡыҙға махрам булмаған сит ир-аттар алдында нағышлы, ялтырауыҡлы, төрлө ҡиммәтле таштар һәм башҡа биҙәүестәр менән биҙәлгән кейемдәрҙә йөрөү ҡәтғи тыйыла. Бөйөк Хакимыбыҙ «Фирҡәләр» сүрәһенең 33-сө аятында: «Үҙ өйҙәрегеҙҙә тороғоҙ, әүәлге йәһилиәт (наҙанлыҡ) заманындағы кеүек биҙәкләнмәгеҙ, намаҙ уҡығыҙ, зәкәт түләгеҙ, Аллаһҡа һәм Уның рәсүленә буйһоноғоҙ…» — ти (Ҡөрьән, «Фирҡәләр» сүрәһе, 33:33).\nҠатын-ҡыҙҙың үҙ матурлығын һәм биҙәүестәрен күрһәтеп, бының менән сит-ят ирҙәрҙе үҙенә ылыҡтырыуы – иң ҙур һәм ауыр гонаһтарҙан һанала. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ﷺ был харам ҡылыҡ тураһында иҫкәртеп: «Өс төр кеше тураһында һорап тороу ҙа кәрәкмәй. Беренсеһе – мосолмандар йәмәғәтен ҡалдырған, үҙ имамына буйһонмаған һәм ошо хәлендә үлеп киткән кеше. Икенсеһе – үҙ хужаһынан ҡасҡан килеш үлгән ҡол. Өсөнсөһө – тормош иптәше уны бөтә нәмә менән тәьмин итеп тә, ире өйҙә юҡ саҡта биҙәнеп-төҙәнеп урамға сыҡҡан ҡатын», — тигән.\n3-сө ТАЛАП: кейемдән хушбуй еҫтәре сығырға тейеш түгел.\nҠатын-ҡыҙҙың урамға хушбуй һөртөп сығыуын тыйыусы сәхих хәҙистәр бик күп. Мәҫәлән, Аллаһ рәсүле ﷺ әйткән, тип хәбәр ителә: «Ниндәй ҙә булһа ҡатын-ҡыҙ хушбуй һөртөнөп тышҡа сыға һәм ирҙәр янынан, минең хушбуйымдың еҫен тойһондар, тип үтә икән, ысынында, ул ҡатын-ҡыҙ – зинасы (русса – прелюбодейка)».\n4-се ТАЛАП: кейем тар һәм тәнгә һылашып торған булмаһын.\nИмам Әхмәдтең «Мүснәд» китабында Усама ибн Зәйдтән (Аллаһ унан риза булһын) шундай хәҙис килтерелә: «Мөхәммәт пәйғәмбәр ﷺ үҙенә бүләк ителгән ҡалын киндер күлдәкте Усама ибн Зәйдҡа бирә, ә ул иһә был күлдәкте үҙенең ҡатынына бүләк итә. Бер ваҡыт Аллаһ рәсүле ﷺ Усама ибн Зейдтан: «Ни булды, ниңә һин теге күлдәкте кеймәйһең?» — тип ҡыҙыҡһына. «Йә Аллаһ рәсүле! Мин бит уны ҡатыныма бүләк иттем», — ти Усама. Был яуапты ишеткәс, Пәйғәмбәр ﷺ: «Бар, ҡатыныңа ул күлдәктең аҫтынан берәй нәмә кейергә ҡуш, юҡһа уның тән төҙөлөшө беленеп йөрөйҙөр тип ҡурҡам», — тип сәхәбәһен ҡайтарып ебәрә.\n5-се ТАЛАП: кейемегеҙ тығыҙ, үтә күренмәгән туҡыманан булһын.\nӘбү Һүрайра (Аллаһ унан риза булһын) һүҙҙәренән, Мөхәммәт пәйғәмбәр ﷺ әйткән, тип хәбәр ителә: «Мин әлегә тиклем Тамуҡ әһелдәренән ике төр кешеләрҙе күргәнем булманы: берәүҙәре – ҡулдарына һыйыр ҡойроғона оҡшаған ҡамсы тотоп башҡаларҙы туҡмаусылар; һәм икенселәре – үҙҙәре кейенгән дә һәм шул уҡ ваҡытта яланғас та булған ҡатын-ҡыҙҙар. Был ҡатын-ҡыҙҙар, ир-аттарҙы үҙҙәренә ылыҡтырыу өсөн, атлағанда эйелеп-бөгөләләр һәм башҡаларҙы ла шуға саҡыралар, ә үҙҙәренең баштары – сайҡалып барған дөйә үркәсе кеүек. Был ике төркөм Йәннәткә инмәҫ, хатта Йәннәттең бик алыҫ аранан һиҙелеп торған еҫен дә татымаҫ» (Мөслим хәҙистәр йыйынтығынан).\n6-сы ТАЛАП: кейемегеҙ ирҙәр кейеменә оҡшамаһын.\nИбн Ғәббәс (Аллаһ унан риза булһын) һүҙҙәренән: «Аллаһ рәсүле ﷺ ҡатындарға оҡшарға тырышҡан ирҙәрҙе һәм ирҙәргә оҡшарға тырышҡан ҡатындарҙы ләғнәтләне», — тиелә (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан). Салбар кейеүгә ҡарата иһә шәйх Абдурраззаҡ Әл-Ғафифи шулай тип фәтүә бирә: «Ҡатын-ҡыҙға салбарҙы тәнде тулыһынса ҡаплап торған оҙон күлдәк аҫтынан кейергә рөхсәт ителә. Сөнки был осраҡта салбар күренмәй, һәм ҡатын кеше ир-егеткә оҡшаған һымаҡ булмай».\n7-се ТАЛАП: кейем маһайыу ниәтенән кейелмәһен.\nМөхәммәт пәйғәмбәр ﷺ әйткән, тип хәбәр ителә: «Кем дә кем эрелек һәм маһайыу тыуҙырыусы кейем кейә икән, Аллаһы Тәғәлә уны Ҡиәмәт көнөндә шундай уҡ кейем кейҙереп Тамуҡ утында яндырыр». Был хәҙистә һүҙ кешенең башҡалар алдында өҫтөн булырға теләп кейгән кейеме тураһында бара. Кейгән ҡыйбатлы кейемең менән үҙеңдең байлығың һәм дан-шөһрәтең тураһында «ҡысҡырырға» һәм маҡтанырға ярамай. Был талап ҡатын-ҡыҙҙарға ғына түгел, ир-егеттәргә лә ҡағыла.\n8-се ТАЛАП: кейемегеҙ кафырҙар кейеменә оҡшамаһын.\nИбн Ғүмәр (Аллаһ унан риза булһын) һүҙҙәренән, Аллаһ рәсүле ﷺ әйткән, тип хәбәр ителә: «Кем икенсе халыҡҡа оҡшарға тырыша – ул шул халыҡтан» (Әбү Дауыт йыйынтығынан, сәхих хәҙис). Ә Ҡөрьәндә Бөйөк Аллаһ былай тигән: «Иманлыларға, Аллаһты һәм хаҡиҡәттән уларға төшөрөлгәнде иҫкә алғанда, күңелдәре буйһонор һәм Китап элек бирелгән кешеләр (йәһүдиҙәр һәм насраниҙар) кеүек булмаҫҡа ваҡыт етмәнеме һуң? Оҙаҡ ваҡыт үтеүҙән уларҙың (йәһүдиҙәрҙең һәм насраниҙарҙың) күңелдәре ҡатты, һәм уларҙың күбеһе боҙоҡ» («Тимер» сүрәһе, 57:16). Ибн Кәҫир был аятҡа шундай тәфсир килтерә: «Был һүҙҙәр менән Аллаһы Тәғәлә иман килтереүселәрҙе мөһим һәм ныҡ мөһим булмаған дәрәжәләге һорауҙарҙа ла йәһүди һәм насраниҙарға (христиандарға) оҡшауҙан тыйҙы». Ә шәйхүл-ислам Ибн Тәймийә иһә ошондай аңлатма бирә: «Был аятта ниндәй башланғыста булһа ла кафырҙарға оҡшарға тырышыуға ҡәтғи тыйыу һалынған».\nЯулыҡ ябынып, сәсте йәшереү – шул була ла инде «хиджәб», тип уйлап, белмәгәнлектән, башҡа яҡтарына Ислам күҙлегенән тыйылған әйберҙәр (мәҫәлән, йәйғорҙоң бар төҫөндә ялтырап торған күлдәк) кейеп урамға сығыусылар бар шул. Ошоноң кеүек осраҡтарҙа һәр мосолман үҙ ҡәрҙәшенә көҙгө һымаҡ булһын ине. Өндәшмәй ҡалырға түгел, ә – хаталанған апаймы ул, үҫмер ҡыҙмы – башҡалар алдында йөҙөнән алмай, үҙенә генә ипле һәм матур итеп әйтергә, аңлатырға кәрәк. Үҙ талаптарына яуап бирерлек хиджәб алырға мөмкинлектәре сиклеләр һәм шул сәбәпле Исламға килгәнгә тиклем кейгән кейемдәрендә йөрөргә мәжбүрҙәр ҙә була. Ә мохтажлыҡ кисергән дин ҡәрҙәшенә һәр мосолман хәленән килгәнсә ярҙам итергә бурыслы. Барыбыҙға ла дин талаптарына яуап биргән хиджәбтәр кейергә һәм Аллаһы Тәғәләнең ризалығына лайыҡ булырға яҙһын, ин шә Аллаһ!\nPrevious Нимә була Ислам? Next Аллаһ тураһында Ҡөрьән аяттары


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №19, 9 - 15 май, 2015 - Информационные страницы\n№19, 9 - 15 май, 2015\nР. Ҡоҙаяров шаһиттар күрһәтмәләре нигеҙендә комдивтың героик яҙмышын ғына түгел, ул ваҡыттағы ваҡиғалар һәм айырыуса Бөйөк Ватан һуғышы тарихының ҡайһы бер билдәһеҙ биттәренә лә асыҡлыҡ индереүгә өлгәшкән.\nМӘСКӘҮ СТУДЕНТТАРЫ МИЛЛИ КӨРӘШТӘ ЛӘ ҺЫНАТМАНЫ\nМәскәүҙә бындай турнир үткәреп, беҙ милли көрәштең быуаттар буйына формалашҡан йолаларын да һаҡлайбыҙ, уны үҫтерәбеҙ ҙә. Был сара юҡҡа ғына легендар командир Миңлеғәле Шайморатовҡа арналмай.\nБЕР ҺӘЙКӘЛ ТАРИХЫ\n1964 йылда колхоз рәйесе итеп Мәскәүҙең Тимирязев исемендәге ауыл хужалығы академияһын тамамлаған Хәмит Балдашов һайлана. Хужалыҡта талантлы белгес етәкселек иткән осорҙа колхоз иҡдисади, социаль яҡтан ныҡ үҫешә.\nГәзит биттәрендәге нәфрәт һәм үс менән һуғарылған мәҡәләләр башҡорт атлыларын дошманды аямайынса көрәшергә саҡыра. Уралдан йыраҡта булһа ла, яугирҙың үҙ өйөн, ауылын, туғандарын яҡлап һуғышыуын билдәләй.\nАтайға Беренсе Украина фронты яугирҙары исеменән 1945 йылда Мәскәү ҡалаһында үткән Еңеү парадында ҡатнашыу хоҡуғы бирелә. Һалдаттарҙы 4 аҙна буйы әҙерләйҙәр. Тәүлегенә 8-әр сәғәт строевой марш менән күнекмә яһайҙар.\nВЕТЕРАН ҺҮҘЕ АҠЫЛДЫҢ ҮҘЕ\nХәҙер йәштәр ҡайҙа эш хаҡы күберәк - шунда ынтыла. Бөтөн ерҙә лә ҙур эш хаҡы бирмәйҙәр, шуға күбеһе эшләмәй, эскегә һалыша. Насар ғәҙәттәрҙең барыһы ла - эшләмәүҙән.\nБәләкәй саҡта өлкәндәргә эйәреп, кис ултырырға йөрөй инек. Ниндәй генә хәбәр һөйләшмәй ине улар унда. Берәүҙәр башынан үткәнде бәйән итә, кемдәндер мәҙәк һөйләтәләр йәки йырлаталар.


Өфөнөң хеҙмәт баҙарындағы хәлдәр көндән-көн яҡшыра\n2 Апрель 2012, 13:14\nБер аҙнала Өфөнөң хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты тағы бер нисә пунктҡа төшөп, бөгөн ул 0,46-ға тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, Башҡортостандың баш ҡалаһында бер вакантлы урынға рәсми рәүештә берәүҙән дә кәм кеше дәғүә итә.\n«Башинформ» агентлығына Өфөнөң мәшғүллек хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, эшһеҙлек кимәле ҡалала 1,5 процентҡа тиң.\nБөгөн республиканың баш ҡалаһында 19400 самаһы буш эш урыны иҫәпләнә. Йыл башынан алып Өфөнөң эш биреүселәре хеҙмәт биржаһына 30200-ҙән ашыу вакансия тураһында мәғлүмәт биргән.\nМәшғүллек хеҙмәтенең ярҙамы менән 2012 йыл башынан алып 4700-ҙән ашыу кеше эшкә урынлашҡан. Әле Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгендә туғыҙ меңгә яҡын кеше иҫәптә тора. Уларҙың 8400-ҙән ашыуы — эшһеҙ.


Яҙмыш иронияһы йәки “Ҡороғор”ҙан “һөйөклөм”гә – бер аҙым («Алтыным, Отеллонан ҡас!»тың дауамы) » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Яҙмыш иронияһы йәки “Ҡороғор”ҙан “һөйөклөм”гә – бер аҙым («Алтыным, Отеллонан ҡас!»тың дауамы)\nЯҙмыш иронияһы йәки “Ҡороғор”ҙан “һөйөклөм”гә – бер аҙым («Алтыным, Отеллонан ҡас!»тың дауамы)\nҠыҙҙар! Мин ғашиҡ булдым! – Гөлнара* ғына шулайтып ишекте шар асып, шарылдап килеп инә. Уның баҫҡыстан шарт-шорт күтәрелгәнен ишетеп, яңылыш ишек менән стенаға ҡуша бәреп ҡуймаһын тип, алыҫҡараҡ шыла һалғайныҡ. Гөлнара утыҙ ике тешен емелдәтеп килеп инеү менән тар ғына ишек алдын елле кәүҙәһе менән тултырҙы ла ҡуйҙы, беҙҙе еле менән залға уҡ гөрөп сығарҙы. Нина Александровна менән Сабир ағайҙың кесе ҡыҙы йәше менән генә кесе, ә былай алтын холҡо менән дә, Хоҙай йәлләмәгән буй-һыны менән дә беҙҙән бер башҡа бейегерәк, ике-өс ҡосаҡҡа тегеләй ҙә, былай ҙа киңерәк ул. Ҡасандыр уның күҙ аҫтына күк ултыртҡан “йолҡош себеш” Айҙарын да, бәлки, иҫләйһегеҙҙер. Уның менән айырылышҡанына йыл ярым ваҡыт үтеп, Гөлнараның күҙ йәштәре кипкәненә лә шул сама барҙыр. Усҡа ғына ултыртып, “өф” итеп кенә йөрөтә торған хәләл ефетен ир ишараты кеше ҡарағыһыҙ итеп туҡмамаһа, Гөлнара-Дездемонабыҙ, йәберләүҙәргә түҙеп, һаман да шул Отеллоһы менән йәшәп ятыр ине әле. Элекке йылғы трагедияға оҡшаш хәлде ул үҙе яңыраҡ ҡына трагикомедия итеп күрһәтеп, көлөп иҫкә алғайны:\n– Бына һеҙ, ҡыҙҙар, минең иң яҡын әхирәттәрем, осамда миң булғанын беләһегеҙме? Әлбиттә, юҡ! Һеҙҙеке кеүек асыҡ-ярыҡ купальникта йөрөмәгәс, ҡайҙан белергә уны һеҙгә?! Шул шырпы башындай ғына миң ғаилә карабы өсөн мәрйен рифына әйләнер тип кем уйлаһын? Батырҙы карабыбыҙҙы, хәйерһеҙ! – Гөлнара, шаярып, усы менән янбашына шапылдата. Усы ла үҙе кеүек тос – тулҡын бар тәненә тарала. Уның ыңғайына бүлмә лә, беҙ ҙә һелкенгәндәй булабыҙ. Иптәшкә ауыҙ йырыуыбыҙ ысын күңелдән түгел, сөнки көнләшеүҙән енләнгән ирҙең ҡатынын ниндәй хәлгә еткергәнен үҙ күҙебеҙ менән күрҙек: ап-аҡ ҡына Гөлнарабыҙ вителот исемле картуфҡа әйләнгәйне, йәғни баштан-аяҡҡаса шәмәхә төҫөнә ингәйне. Ҡыҙын реанимацияға тиерлек алып барып еткергәне өсөн айыуҙай Сабир ағай Айҙар кейәүенең бер ботона баҫып, икенсеһен айырып ҡына алырға тейеш ине, әммә изге йәнле Гөлнара күпкән ирендәрен саҡ-саҡ ҡыбырлатып, зинһар, теймә, атай, башыңды төрмәлә серетерҙәр, тип ялбарҙы. Кәүҙәһенә ярашлы бас тауышлы Нина Александровна Гөлнараһы янында иртәле-кисле наҙлы гөрөлдәне, аша, бәпәйем, ашаған малда өмөт бар, тип өҙөлдө. Сабир ағай ҙа ҡыҙының карауаты эргәһендә, йыуан бармаҡтары менән эшләпәһен иҙә-иҙә, йыш тапанды. Һыҙланған ҡыҙсығына ярҙам итә алмай йәлләп ҡарағанында Айҙарҙы иҫенә төшөрөптөр, атай кеше тештәрен уҫал шығырлатты, оролары шашып уйнаҡланы. Дауаханала күңеле үтә нескәргән Гөлнара балалар тауышы менән: “Атаҡайым”, – тип ирендәрен бөрөштөрөп өндәшкән һайын, Сабир ағай тотош ерҙе киреһенә бороп әйләндерерҙәй ҡеүәт менән уға табан эйелде: “Эйе, ҡыҙыҡайым!” Кәүҙәләре генә түгел, күңелдәре лә киң, йомшаҡ ата-әсәнең кәбәндәй өлкән ҡыҙҙары ла ең һыҙғанып һеңлеһенә ярҙам итергә килеп еткәс, беҙгә травматология пациенты янында урын ҡалманы.\nЫшаныслы ҡулдарҙағы әхирәтебеҙҙең хәлен даими белешеп торҙоҡ. Бер көн Гөлнараның палатаһы тупһаһында бурҙаттай ҡыҙарған ир менән маңлайға-маңлай һуғыла яҙҙыҡ. Кем ул, тип аптырауыбыҙға, Гөлнара сәсрәне:\n– Ошо тел биҫтәһе арҡаһында Айҙар мине үлтерә яҙҙы ла һуң! Айҙар менән бергә эшләйҙәр. Йүнһеҙ! Айҙарҙың мине ныҡ ҡыҙғанғанын ҡыҙыҡ күреп, мәрәкәләргә уйлаған. Ирҙәр тәмәке көйрәтергә йыйылғас, Айҙарға кинәйәле ҡарап йылмайып, Гөлнараның миңе урынындамы, тип һораған. Айҙар тәүҙә, аңламай, ниндәй миңе, тип аптыраған. Был ҡороғор, тегендә инде, иң матур урынында – осаһының осонда, тигән. Барыһы ла хахылдап көлгән, мәрәкәләүҙәр киткән... Эсендә ҡорто шартлаған Айҙар әллә нимәләр уйлап, эштән оторо ҡарайып, ирендәрен сәйнәй-сәйнәй ҡайтып та инде, мине йыға һуғып, типкеләргә лә тотондо. Нимә генә тип кәмһетмәне лә, ниндәй генә алама ҡушаматтар таҡманы. “Һепертке” менән “һөйрәлсек” – иң йомшаҡтары. Көсләргә лә уйлағайны, көс-хәл менән бото араһына тибеп, ваннаға инеп бикләндем. Бәхетемдән, шарылдауымды ишетеп хафаланған күршеләр полиция саҡыртып, улар күҙе аларған Айҙарҙы үҙҙәре менән алып китте. Мине күргәс, телһеҙ ҡалып, береһе “фьюу-у” тип һыҙғырып уҡ ебәрҙе. “Тиҙ ярҙам”дың, атай-әсәйемдең килеүен төштәге кеүек кенә иҫләйем. Тере ҡалырыма ышанмағайным, ҡыҙҙар. Айҙар мине муйынымдан һыҡҡанда, йән еренә нисек типкәнмендер... Донъяны бутаған был ҡороғор минән ғәфү үтенергә килгән, имеш тә, эштең былай булып бөтөрөн ул күҙ алдына ла килтермәгән, йәнәһе лә, шаяртырға ғына уйлаған...\n– Гөлнара, ә беҙ ҙә белмәгән миңең тураһында ул ҡайҙан белгән? – әйтерһең дә, беҙҙең өсөн ошонан да мөһимерәк бер ни юҡ, уға яҡыныраҡ шылдыҡ.\n– Ышанырһығыҙмы-юҡмы, мин дә иң тәүҙә унан шул хаҡта һораным, – Гөлнара мендәренә йәтешләберәк ултырып, сытырая-сытырая йылмайырға маташты. – Мин ангина менән ауырығанда, “больничный”ға сыҡмай, эш араһында цехтың шәфҡәт туташынан антибиотиктар ҡаҙатып йөрөгәйнем бит. Шул бер көн ашығып, ишекте лә йүнләп япмай, ширма артына ла инмәй, укол яһатҡайным. Итәкте күтәреп, ыштанды төшөргән мәлдә ошо ҡороғор үтеп барышлай артты ялтыратҡанымды күргән дә ҡалған бит. Күр ҙә онот, ә ул күргәнен Айҙарға ана нисек итеп еткергән. Мәлғүн!\n– Ҡара һин аны! – беҙ бот сабып аптырайбыҙ. – Теләһә нимә һөйләп йөрөгән теленә телсә сыҡҡыры!\nТора-бара һүгеүебеҙҙе көлкөгә һабыштырҙыҡ:\n– Ул ир күргәс, бөтә мир күрҙе, тигән һүҙ инде, Гөлнара, даның бөтөн миргә таралды! Бер серең ҡалманы!\n– Сослоғо менән күҙенең үткерлеген дә әйт әле һин уның!\n– Эйе-эйе, ҡайҙа ҡарарға белгән!\nПалата тултырып көлгәнгә, дежур шәфҡәт туташы килеп беҙгә киҫәтеү яһай:\n– Ишегегеҙҙе ябып көлһәгеҙ ни була? Бер үҙегеҙ генә түгел бит! – һөҙөп ҡарап, ишекте шартлатып яба. Ләкин беҙ тупаҫлыҡҡа иғтибар ҙа итмәйбеҙ, уның ҡайғыһы юҡ, һаман өсәүләп миң ваҡиғаһын әүәләп көләбеҙ ҙә көләбеҙ. Күҙҙән йәштәр сыҡҡансы, ыңҡылдағансы көлдөк ул көндө. Ә әле килеп, Гөлнара ғашиҡ булыуы хаҡында һөйөнсөләп тора. Һәр нәмәнән сер яһарға яратҡан әхирәтебеҙҙең ишек төбөнән яр һалып ҡысҡырыуының тигенгә түгеллеген белеп, йәһәт кенә өҫтәл тирәләй ултырышабыҙ:\n– Шәберәк һөйлә: кем ул, нисә йәш, ҡайҙа эшләй?\nӘ Гөлнара бәхетле! Йөҙөнән нур сәселә, биллаһи! Ундай нурлы кешеләрҙе бик-бик һирәк осратырға мөмкин, һәм беҙ шул нурға сорналып, кинәнеп, мөхәббәтле кешене ике яҡтан тартҡыслайбыҙ:\n– Зарыҡтырма, һөйлә тиҙерәк!\n– Их, ҡыҙҙар, мин бит Айҙарҙы ла улай яратмағайным... – Гөлнара ултырғысты иҙә яҙып шығырлатып ултыра ла, ике ҡатлы эйәге менән итләс ҡулына таянып, хисле йылмайып уйға тала, ошо мәлдә ул беҙҙең менән түгел, әллә ҡайҙарҙа, күҙ күреме етмәҫ алыҫтарҙа. – Айҙар ҙа мине улай яратмағайны... Хәйер, бөтөнләй яратмағандыр ул мине... Яратһа, тырнаҡ менән дә сиртмәҫ ине.\nБеҙ уны туҡтатырға, һүҙенә ҡушылырға ҡыймайбыҙ, хыялыйҙар ише уға һоҡланып ҡарап тик ултырабыҙ. Ул да беҙҙең барлыҡты онотто шикелле. Яҡты уйҙарында ҡойондо:\n– Уның исеме иҫ киткес гүзәл... Руслан.\n– Иң мөһиме – һирәк! – “Яҙмыш иронияһы, йәки Еңел быу менән!” фильмынан цитатаны иҫкә төшөрөп, шырҡ-шырҡ килдек, ләкин Гөлнара беҙҙе ишетмәне:\n– Ҡотҡарыусылар исеме кеүек. Мине ҡотҡарыусы... Ҡыҙҙар, мин бит элек, һөйөүгә лайыҡ түгелмен, тип уйлай торғайным, шуға ла Айҙар миңә ҡарағас, уның күләгәһенә лә әйләнергә риза инем. Ә Руслан миңә шундай итеп һөйөп ҡарай, үҙемде бар яҡтан камил зат итеп тоям. Ул шундай һөйкөмлө, ҡыҙҙар... – иң йәшерен серҙәре менән бүлешергә әҙерләнеп, шыбырлауға күсә, – ике тапҡыр яҡын булдыҡ. Тағы ла иртәрәк бөтөрҙөм, ти ҙә, әллә уңайһыҙлана, әллә тантана итә, белмәҫһең – тауышында бар хис-тойғолар бер йомғаҡта. Ә мин уны ишетмәйем дә тиерлек. Дөрөҫөрәге, ишетәм, тик тауышы үтә тоноҡ яңғырай, әллә болоттар солғанышы аша кеүекме, әллә томандар ҡорғаны аша һымаҡмы... Мин уның ҡосағында иҫерекмен, һүҙҙәренең айышына төшөнмәйем. Ваҡыт ҡатып ҡала, ер әйләнеүҙән туҡтай, бар йыһан тына... Ул мәлдә шундай онотолам, рәхәтлек кенә ҡала йәнемдә. Миңә шундай рәхәт! Ундай ләззәттең бер мәле өсөн ул ирҙе мин айҙар, йылдар буйына көтөргә риза булыр инем... Ҡайғы-хәсрәттәр, һағыш юҡҡа сыға. Ул бар ҙа, мин бар. Уның ҡосағында мин бишектә бәүеләм, ҡыҙҙа-аар... Тағы ла иртәрәк бөтөрҙөм, тиһә иһә арабыҙҙа диуарҙар ҡалҡа башлағандай – айырым үткән йылдар, айырым үткән юлдар, әллә ниндәй кешеләр, эштәр, проблемалар, көндәлек мәшәҡәттәр зыр әйләнә... Ул ҡайтып китһә, танһыҡ еҫе генә ҡала. Еҫе эҙәрлекләй кеүек, ҡанды ҡыҙҙыра, һағышландыра, үҙәкте өҙә. Һәм мин илайым...\nГөлнара ысынлап тороп иларға тотондо. Бер килке шаңҡып ултырғас, икебеҙ ике яҡтан уны тынысландырырға ташландыҡ:\n– Иҫәркәй, нишләп илайһың?! Иларға түгел, ҡыуанырға кәрәк бит!\n– Ә мин ҡыуаныстан, ҡыҙҙар, – Гөлнара йәшле күҙҙәре менән алмаш-тилмәш беҙгә ҡарай. – Шатлыҡтан – мин ауырлы...\nБеҙҙең ҡыуанғанды күрһәгеҙ! Гөлнараны алып күккә сөйөр инек, ауырлыҡ категорияһы бер түгел. Домофон тауыш биргәс, Гөлнара ҡоштай ишеккә осто:\n– Русланым килгән минең арттан! Хәҙер атай-әсәйемә барабыҙ, фатихаларын алырға.\nИшек асылған ыңғайы, беҙҙең дә ауыҙ асылды, күҙ упайҙы. Унда теге донъяны бутаған, серле миңде күргән, дауаханала маңлайға маңлай һуғыла яҙған “тел биҫтәһе”, “мәлғүн”, “ҡороғор” тигәнебеҙ тора ине. Гөлнараның һөйөклө Русланы шул, имеш... Бына, исмаһам, яҙмыш иронияһы... Ҡасан яратышып өлгөргәндәрҙер, үҙҙәренә генә билдәле. Бәхетле һөйгәндәр артынан ишек ябылды, ә беҙ иҫебеҙҙе йыя алмай, ауыҙҙарыбыҙҙы асып тороп ҡалдыҡ.\nСығыу ваҡыты 9-09-2016, 12:19 | Ҡаранылар: 835\n«Алтыным, Отеллонан ҡас!»\nСабый күңелле шағирә\nГөлнара ФӘХРЕТДИНОВА: «Хыялдар маҡсатҡа илтә»


Төньяҡ Америкала урынлашҡан федератив дәүләт\nАмерика Ҡушма Штаттары (ингл. United States of America, USA) — Төньяҡ Америкала урынлашҡан дәүләт. Майҙаны буйынса донъяла дүртенсе (9 518 900 км²), халыҡ һаны буйынса өсөнсө (304 млн кеше) урында тора. Баш ҡалаһы — Вашингтон.\n7 ▼ 14 ▼ AT&T\n8 ▲ 16 ▲ Chevron\n10 ▲ 22 ▲ ConocoPhillips\n47 ▬ 152 ▼ PNC Financial Services (инг.)баш.\n49 ▼ 154 ▼ United Parcel Service\nРәсәйҙәге АҠШ илселеге сайты 2012 йылдың 15 октябрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Америка_Ҡушма_Штаттары&oldid=1140867 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 5 июнь 2022 в 11:48\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:48 5 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Ляхов усадьбаһында үҙгәрештәр\n31 Ғинуар 2019, 18:43\nБорис Ляховтың Спартак ауылындағы усадьбаһына быйыл 110 йыл булды.\nБорис Ляховтың Спартак ауылындағы усадьбаһына быйыл 110 йыл булды. Йорт ябай стилдә төҙөлгән: балконды тотоусы аҡ колонналар ике ҡатлы бинаның көньяҡ һәм төньяҡ яҡтарында урынлашҡан, тәҙрәләр – аркалар, бейек ишектәр, паркетлы иҙән. Подвалда аш һәм икмәк бешереү бүлмәләре, беренсе ҡатта ҡунаҡтар һәм ҡабул итеү бүлмәләре, зал, хеҙмәтселәр өсөн бүлмә, икенсе ҡатта йоҡо бүлмәләре урынлашҡан. Өй эргәһендә ярҙары плитә менән ҡаплатып алынған тәрән быуа ҡаҙылған. Парк зонаһы ла классик стилдә яһалған булған: газон, ағас-ҡыуаҡтар тигеҙләп ҡырҡылған һәм линияға ултыртылған.\nСиттәрәк кирбес заводы (бүтән биналар үҙҙәренең кирбестәренән төҙөлгән), электр станцияһы, водокачка, идара ителеүсе, нәҫел бейәһе һәм айғырҙары өсөн ат һарайы.\n1918 йыл башында революциянан һуң имение халыҡ байлығы тип иғлан ителә, ә өйҙә Петроградтан килгән йәтим балалар йорто асыла.\nБорис Ляховтың 1941 йылда Ҡырғыҙстан төрмәһендә судһыҙ атып үлтерелеүе мәғлүм. Быға тиклем Урта Азия аттар заводы мөдире булып эшләгән.\n1932 йылда йортта ауыл клубы урынлашҡан, подвалында “Спартаковец” совхоз газетаһы типографияһы урынлашҡан. Ә 1958 йылда яңыртҡандан һуң – совхоз конторы. Шуның менән бергә бинаның тышҡы күренешен һаҡлап, эске бүлмәләр урынлашыуын ғына үҙгәрткәндәр. Йыһаздарҙан трюмо һәм яҙыу өҫтәле ҡалған. Уның артында Борис Ляхов ҡына түгел, совхоз директоры ла эшләгән. 2008 йылдан бина буш тора. Йылылыҡһыҙ һәм утһыҙ. Бина ла, тирә-яғы ла ташландыҡ ҡиәфәттә. Ҡулдары тик тормағандар тәҙрәләрен емереп, әйберҙәрен ташыған.\nКапиталь ремонт бик күп аҡса талап иткән. Ә Спартак йәмғиәте һәм Спартак ауыл Советының ундай аҡсаһы булмай (һөҙөмтәлә Ляхов усадьбаһының бөтә биналары уларға күсә). Ауыл Советы хакимиәте бөтә кәрәкле документтарҙы рәсмиләштереп, колонналы уникаль ҡоролмаларҙы төҙөкләндереүгә ҡағыҙҙар тултырып, уның республиканың мәҙәни мираҫ объекты булыу-булмауын белеү өсөн БР Мәҙәниәт министрлығына запрос ебәргән. Ыңғай яуап килгән килеүен. Ләкин ярҙам булмай.\nӘле, һөйөнөскә, хәл бөтөнләй үҙгәргән. Усадьба биналарының береһендә инде байтаҡ йылдар почта, һаҡлыҡ банкы, күптән түгел унда Бекет ветлечебницаһының филиалы урынлашҡан (арендаға тапшырылған). Улар үҙ көстәре менән косметик ремонт яһаған.\nЭлекке идаралыҡ өйөнән сиркәү булдырғандар. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк – иғәнәгә. Уны тейешле ҡиәфәткә индергәнсе, эштәре күп әле. Ләкин бында үҙ теләге менән эшләүсе староста Любовь Семёнова һүҙҙәренә ҡарағанда, бында ғибәҙәт ҡылалар инде. Намаҙҙарҙы, мәрхүмдәр рухына уҡыуҙарҙы йәкшәмбе Бәләбәй ҡалаһының Изге Никольский храмынан килеп үткәрәләр. Хорҙы Приюттан саҡыралар.\nБындағы эштәрҙең барышын һөйләгәндә Любовь Николаевна ауыл халҡының һәм башҡаларҙың да индергән өлөшөнә баҫым яһаны. Сиркәү советы үтенесе буйынса изге эшкә битараф булмаған бик күп кеше ярҙамға килгән – ремонтмы ул, тирә-яҡты таҙартыу эштәреме. Мәҫәлән, Николай Денисов ут үткәргән, Абдуллино ҡалаһынан килгән бригада – йылы индергән. Әлеге ваҡытта Виталий Перфильев алтарҙы шымартыуҙы тамамлай.\n“Спартак-Агро” һәм “Пионерск” йәмғиәттәре ҙур ярҙам күрһәткән. Был хужалыҡ етәкселәре аңлаусан ҡараш күрһәткән. Ауыл Советы хакимиәте лә ситтә ҡалмай. Ул ойоштороу мәсьәләләрен хәл итеүҙә ярҙамлаша. Мәхәллә кешеләре аҡсаларына йылытыу системаһы кәрәк-яраҡтарын ҡайтарғандар. Сиркәүҙең үҙендә тәҙрәләрҙең бик күп булыуы күҙгә ташлана. Былар барыһы ла бүләк. Шулай, Людмила Трофимова хәйергә 7 ҙур сағыу тәре биргән; Василий Бабенко – Ҡазан Бөйөк Әсә тәреһен; Грециянан Евросоюз ағзалары – “Панагия” Изге Әсә иконаһын (1300 йылдан артыҡ).\nТерриторияны яҡтыртыу мәсьәләһе әлегә ҡалып килә, киске ғәйеттән һуң ҡараңғы була. Мәхәлләгә йөрөүселәр махсус хеҙмәттәр быны ла хәл итергә ярҙам итерҙәр, тип ышана.\nӘ төп йортто “Спартак-Агро” йәмғиәте һатып алған. Быға спартаклылар һөйөнөп бөтә алмай. Ауыл халҡы был үтенес менән хужалыҡ етәксеһе Рауил Аҡбәровҡа мөрәжәғәт иткән һәм ул уйҙарын хуплап ҡаршы алған. Тарихи бина яңы һулыш аласаҡ. Ремонт эштәре барышы менән ауыл биләмәһе башлығы Флүзә Ғәфүрова таныштырҙы. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, түбәне алыштырғандар, тәҙрә һәм ишектәр ҡуйылған, бинаның тышы һәм ҡалған урындары штукатурланған. Бөгөн 2 млн һумдан ашыу аҡса тотолған. Хужалыҡ етәкселәре бинаның эсен элекке ҡиәфәткә килтереп, быуаны таҙартып, территорияны төҙөкләндерергә ниәтләй. Шулай итеп, эштәре бик күп әле. Тимәк, мәҙәни мираҫ объекты һаҡланып ҡаласаҡ.\nСпартак мәктәбе уҡыусыһы Альберт Арыҫлановтың тикшереү эше (2016 йыл) файҙаланылған, етәксеһе Ольга Нәбиуллина.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Әмир Әминев\nӘмир Әминев (1953)\nӘмир Әминев 1953 йылда Ғафури районының Һабай ауылында тыуған. Ауылында башланғыс, унан Юлыҡ һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамамлағас 1-се һанлы интернат-мәктәптә (хәҙер Р. Ғарипов исемендәге Республика башҡорт гимназияһы) белем ала. Әрме хеҙмәтенән һуң Халыҡтар дуҫлығы орденлы М. Горький исемендәге Мәскәү Әҙәбиәт институтында (1975 — 80) уҡый. Институттан һуң Өфөгә ҡайта һәм ун һигеҙ йыл “Ағиҙел” журналы редакцияһында эшләй. 1998 — 2002 й ул — “Шоңҡар” журналының баш мөхәррире. Бөгөн Ә. Әминев — “Шоңҡар” журналының баш мөхәррире.\nӘҙиптең “Турат” исемле тәүге хикәйәһе 1975 йылда “Ағиҙел” журналында донъя күрә, ә “Ҡайын япрағы” тип аталған беренсе йыйынтығы 1981 йылда нәшер ителә. 1989 йылда Башҡортостан “Китап” нәшриәте уның икенсе китабын (“Йәшлек моңдары”) баҫты. “Сөңгөл” — яҙыусының өсөнсө йыйынтығы. 2003 й. яҙыусының “Ҡапҡа” исемле повестар һәм хикәйәләр йыйынтығы сыҡты.\nӘҫәрҙәренә материалдарҙы әҙип, нигеҙҙә, ауыл тормошонан ала. Йәштәрҙең эскерһеҙ мөхәббәте, шәхестең кешеләр, йәмғиәт алдында яуаплылығы, намыҫ һәм намыҫһыҙлыҡ, үткәндәргә, тирә-яҡ мөхиткә, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш — Ә. Әминев ижадының төп темалары. Ижадына шулай уҡ сюжет, композиция, форма өлкәһендә эҙләнеүҙәр ҙә хас.\nЯҙыусы тәржемә өлкәһендә лә уңышлы эшләй. Әйтәйек, Мәскәүҙә йәшәгән һәм урыҫса ижад иткән Талха Ғиниәтуллиндың прозаһын башҡорт уҡыусыһына башлап еткереүсе ул булды. Шулай уҡ әҙәби процеста әүҙем ҡатнаша — ҡәләмдәштәренең яңы әҫәрҙәренә, яңы китаптарына рецензиялар яҙа, матбуғатта бөгөнгө проза, уның күренекле әһелдәре хаҡында мәҡәләләр менән сығыш яһай.\nӘ. Әминев — Башҡортостан Яҙыусылар берлеге ағзаһы, уға Республикабыҙҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре исеме бирелгән.


Текст | Региональный диктант по башкирскому языку\nКешегә ғүмер итеү өсөн һыуҙан, һауанан, уттан, ерҙән ҡала иң кәрәкле шарттарҙың береһе – моң. Моң кешене елкендерә, илһамландыра, дәртләндерә, күңелгә ҡанат ҡуя, һағыш уята, сәләмәтлеккә ыңғай тәьҫир итә. Шуның өсөн кеше яратҡан йырын тыңлағанда, йөҙө балҡып, күҙ ҡараштары нурланып, хатта маңлай һырҙары яҙылып китә.\nӘгәр кеше үҙ мейеһендә, күңел донъяһында барған фекерҙәр сыуалышын күрә алһа, ике тапҡыр бик ныҡ ғәжәпләнер ине. Беренсе тапҡыр – уларҙың бихисап иҫәбенә, туҡтауһыҙ хәрәкәтенә, күҙ эйәрмәҫ тиҙлегенә, икенсе тапҡыр – кешенең күңеле моңға тулған мәлдә, уларҙың бер тәртипкә инеп, талғын ғына аға башлауына. Тап бына ошо арауыҡта, уй-кисерештәр бер йүнәлештә аҡҡан саҡта, кешенең күңеле ял итә, сәләмәтлегенә ыңғай йоғонто яһала. Шуның өсөн тәбиғәт моң-матурлыҡ яралтҡан донъяға. Таң һыҙылып атыуы, ҡояш ҡалҡыуы, көн тыуыуы, шишмәләрҙең сылтырап ағыуы, күҙ ҡамаштырырлыҡ төрлө сәскәләрҙең керпек ҡағып алыуы, мөғжизә өсөн яратылған күбәләктәрҙең леп-леп осоуҙары, ярыша-ярыша ҡоштар һайрауы, бихисап йондоҙҙарҙың баҙлауы... Кешелек донъяһы үҙе бар иткән моң-тойғоноң тәьҫире лә ғәжәйеп көслө. Улар – йыр, көй, рәсем-һүрәт, күңелдә ҡалған бәхетле минуттар, моңһоу айырылышыуҙарҙан һуң йылылыҡ бөркөп торған осрашыуҙар.\nМоң – тәбиғәттең иң ғәжәп мөғжизәләренең береһе. Ул беҙ күҙ алдына ла килтермәгән көскә эйә. Моң тәьҫирен донъя фәне яңы-яңы ғына өйрәнә башланы. Әммә фәнни күҙлектән яңы өйрәнеү кешелек донъяһының был хаҡиҡәтте ошоғаса белмәүе тигән һүҙ түгел.\nКешеләр моңдоң, зиһендәге барлыҡ күҙәнәктәргә үтеп инеп, бөтә булмышына тәьҫир итеүен яҡшы белгән һәм сәләмәтләндереү сараһы итеп тә файҙаланған. Үҙҙәре лә моңланған, йырлаған, йыр менән күңел асҡан, ҡайғы таратҡан, күңелдәрҙе берләштергән, йыр менән еңеүҙәр яулаған.\nМоң рухландырыусы, күңелдәрҙе берләштереүсе көскә эйә булыуы менән дә кешелек донъяһы йәшәйешенә ыңғай йоғонто яһай. Шуның өсөн гимндар, марштар ижад ителә.


Бер юлы ике Гран-при!\n13 Ноябрь 2018, 14:45\nРайоныбыҙҙың мәҙәни тормошонда ике ҙур еңеү: республиканың ике осонда барған бәйгеләрҙән таланттарыбыҙ бер юлы ике Гран-при алып ҡайтты.\nҒафури халыҡ театры артистары фестивалде ойоштороусылар менән.\nТуймазы ҡалаһында Башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың "Оҙон көй" төбәк-ара конкурсында билдәле ҡурайсыбыҙ һәм йырсыбыҙ Рәмил Ҡотдосов еңеүсе булды. Конкурста республика райондары һәм ҡалалары, шулай уҡ Силәбе, Татарстан һәм Ҡаҙағстандан 70-кә яҡын башҡарыусы сығыш яһаны.\nӘбйәлил районында РСФСР-ҙың һәм Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостан Театр эшмәкәрҙәре берлеге рәйесе Әхтәм Әбүшахманов призына Республика һәүәҫкәр театрҙар фестиваленән Ғафури халыҡ театры ла төп бүләк – Гран-при менән әйләнеп ҡайтты. Улар бәйгегә яҡташыбыҙ Салауат Әбүзәр пьесаһы буйынса ҡуйылған “Сәйнүк ҡайнап сыҡҡан арала” комедия-фарсын тәҡдим иткәйне.\nРайоныбыҙ данын лайыҡлы яҡлаған ижадсыларыбыҙҙы ҡотлайбыҙ, яңы табыштар, еңеүҙәр теләйбеҙ.


Бында киләсәк тәрбиәләнә\n5 Апрель 2019, 13:30\nБаймаҡ районының Темәс дөйөм белем биреү мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы Рәғиҙә Асаинова балаларға белем биреүҙә яңыса алымдар ҡуллана.\nУҡытыусы әйтеүенсә, хәҙерге көндә уҡыусыларҙа традицион алымдар менән генә дәрескә ҡыҙыҡһыныу уятыуы ҡыйын. Шунлыҡтан был йүнәлештә ул ныҡ эҙләнә, төрлө методикаға мөрәжәғәт итә.\n— Сингапур методикаһының нигеҙе — уҡыусыларҙы тормошта йәшәү серенә төшөндөрөү. Уҡыусылар йәмғиәтте үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерһен өсөн, уларҙы командала эшләү, хеҙмәттәшлек итеү, уйлай белеү, үҙ фекерен әйтә алыу, креатив уйлау серҙәренә төшөндөрөргә кәрәк. Ғәҙәттә, беҙҙең дәрестә бер-ике уҡыусы яуап бирә, ә ҡалғандары тик ултыра. Сингапур методикаһы буйынса уҡыусылар дүртәрләп төркөмгә бүленеп ултыра, йәғни балалар команда менән эшләй, һорауға яуап биргәндә барыһы ла үҙ фекерен әйтә, көслөрәк уҡыусылар ярҙам итә. Был дәрестә бер кем дә ситтә ҡалмай. Шулай уҡ был алым бер-береңә ихтирам менән ҡарау сифаттарын да тәрбиәләй. Сингапур методикаһы балаларға оҡшай: уларҙың дәрескә ҡыҙыҡһыныуы, белемдәре артты, — ти Рәғиҙә Риф ҡыҙы.\nБалаларға ҡыҙыҡлы дәрестәр биреү, ата-әсәләр менән ныҡлы бәйләнеш булдырыу, мәктәп тормошонда үткәрелгән сараларҙа тотош класс менән әүҙем ҡатнашыуҙан тыш, Рәғиҙә Асаинова 2007 йылдан алып директорҙың башланғыс кластар буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡара.\nСығышы менән таланттарға бай Сыңғыҙ ауылында донъяға килгән ҡыҙ бәләкәйҙән уҡытыусы булырға хыяллана. Ата-әсәһе лә – ғүмере буйы балаларға белем биргән хөрмәтле мәғариф ветерандары. Ә олатаһы Хөрмәт Байегетов — Таулыҡай ауылындағы иң абруйлы уҡытыусыларҙың береһе. Шуға күрәлер ҙә Рәғиҙә Асаинова, уҡытыусылар династияһына тоғро ҡалып, туғыҙынсы класты тамамлағас, документтарын Сибай педагогия училищеһына тапшырғандыр. Тап ошонда буласаҡ тормош иптәшен осрата һәм, диплом алғас та, Йылайыр егете Мансур Асаинов менән ғаилә ҡора.\nЙәштәр тәүҙә хеҙмәт юлын Йылайыр районының Надеждинск мәктәбендә башлай. Ситтән тороп Магнитогорск дәүләт педагогия университетын тамамлайҙар һәм 2004 йылдан Темәс урта мәктәбендә балаларға белем бирәләр.\n— Һөíәðемде бик яратам, көн дә дәрескә ашҡынып киләм, — тип һүҙен дауам итә әңгәмәсем. – Һәр бала үҙенсәлекле талантҡа эйә. Ошо һәләттәрен асыуға һәм үҫтереүгә ҙур иғтибар бүләм. Һөҙөмтәлә уҡыусыларым район, республика конкурстарында әүҙем ҡатнаша. Интернет аша ойошторолған төрлө бәйгеләрҙә һәр саҡ сығыш яһайбыҙ. Шулай уҡ улар спортта ла, йыр-бейеүҙә лә алдынғылыҡты бирмәй. Уларҙың күңелендә үҙ-үҙенә ышаныс, ихтыяр көсө тәрбиәләү айырыуса мөһим тигән фекерҙәмен.\nТалапсан һәм үҙ эшен яратҡан уҡытыусы Рәғиҙә Асаинова тормош иптәше Мансур Сөләймән улы менән өс балаға ғүмер биргән. Оло улдары Илсур Өфө авиация институтының магистратураһында уҡый, Зөлфиә — туғыҙынсы класта, ә бәләкәс Ғәзизгә әле дүрт кенә йәш.


2010 йылда 80 ил Өфө предприятиеларының сауҙа партнерҙары булды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n2010 йылда 80 ил Өфө предприятиеларының сауҙа партнерҙары булды\n10:16, 2 марта 2011 Иҡтисад\nӨфө хакимиәте башлығында үткән сираттағы оператив кәңәшмәлә Башҡортостандың баш ҡалаһының 2010 йылдағы тышҡы иҡтисади һәм төбәк-ара эшмәкәрлеге йомғаҡтары тураһындағы мәғлүмәт менән Өфө хакимиәтенең тышҡы иҡтисади бәйләнештәр бүлеге начальнигы Тимур Солтанов сығыш яһаны.\nУның әйтеүенсә, уҙған йылда Өфө предприятиеларының тышҡы сауҙа әйләнеше 1 млрд 358 млн АҠШ доллары тәшкил иткән. 2009 йыл менән сағыштырғанда экспорт 0,5 процентҡа артҡан, импорт 0,1 процентҡа кәмегән. Сауҙа балансының ыңғай сальдоһы һаҡлана: экспорт импорттан 4 тапҡырҙан ашыуыраҡҡа күберәк булып ҡала. Өфө предприятиелары менән сауҙа өлкәһендә 80 ил хеҙмәттәшлек итә.\nТауар әйләнешенең дөйөм күләмендә экспорт өлөшө 81 процент самаһы тәшкил иткән. Төп сауҙа партнерҙары — АҠШ, Һиндостан, Франция, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Нидерландтар. Экспорт күләменең яртыһынан ашыуы аҡсалата сағылышта элеккесә нефть эшкәртеү производствоһы продукцияһына һәм минераль продукттарға тура килә.\nИмпорт өлөшө тауар әйләнешенең яҡынса 19 процентын тәшкил иткән. Үзбәкстан, Ҡытай, Украина, АҠШ, Дания, Германия төп сауҙа партнерҙары булған. Импорттың тауар структураһында машина эшләү продукцияһы өҫтөнлөк иткән — дөйөм күләмдән 75 проценттан күберәген.\nМәҙәниәт өлкәһендә лә хеҙмәттәшлек дауам итә. Былтыр яҙғыһын Өфө делегацияһы Мармарис ҡалаһында (Төркиә) «Яҙ һәм диңгеҙ» халыҡ-ара фестивалендә булған. Ноябрҙә ҡала хакимиәте вәкилдәре Истанбулда Икенсе Евразия урындағы властар конгресында ҡатнашҡан. Йәйгеһен Өфө мәктәптәренең 6-8 класс уҡыусылары Галле ҡалаһында (Германия) булып ҡайтҡан, унда «Балалар ҡалаһы» халыҡ-ара проектында ҡатнашҡан. Шулай уҡ ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы ағза-илдәре фоторәссамдарының ижади лабораторияһында ҡатнашыусылар менән осрашыу үткән. Өфө Халыҡ-ара баш ҡалалар һәм ҙур ҡалалар Ассамблеяһы менән үткәрелгән «БДБ һәм ЕврАзЭС-тың иң яҡшы ҡалаһы» смотр-конкурсында ҡатнашҡан.\nТимур Солтанов мәғлүмәте буйынса, быйыл «Ашан» селтәре гипермаркеттары иҫәбен арттырыу, «Шишеджам» төрөк концерны эшмәкәрлеге өлкәһен киңәйтеү планлаштырыла. Өфөлә «OBI» халыҡ-ара сауҙа селтәренең төҙөлөш тауарҙары магазинын асыу перспективалары тикшерелә. «Быуындарҙы протезлау буйынса Америка госпиталдәре» компанияһы (АҠШ) менән эндопротезлау һәм реабилитациялау буйынса медицина үҙәге төҙөлөшө тураһында уңышлы һөйләшеүҙәр үткәрелгән. Был хаҡта Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр иттеләр.\nТеги: тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек


"Әгәр мин әлеге ваҡытта йәш булып, сит телде яҡшы белгән булһам, моғайын, Илья Кулаковҡа эшкә барған булыр инем, - тип уйланым мин Өфөнөң бер сәнәғәт предприятиеһы етәксеһе менән осрашҡандан һуң. - Бәлки, техник әҙәбиәтте тәржемә итергә алырҙар ине. XXI быуат технологияларына яҡыныраҡ булаһы килә".\nПредприятие, һүҙ уның тураһында барасаҡ, ябайҙан түгел. Ул Германияның билдәле бер машина эшләү фирмаһы менән берлектә булдырылған һәм Затонда производство майҙанында урынлашҡан. Тағы бер үҙенсәлек: берлектәге предприятие хеҙмәткәрҙәренең 70 процентын тиерлек 30 йәшкә тиклемге йәштәр тәшкил итә. Ә генераль менеджерға күптән түгел 28 йәш тулған. 2003 йылдан, Өфө дәүләт авиация техник университетының иҡтисад факультетын тамамлағандан һуң Илья Кулаков яңы предприятие башлығы итеп тәғәйенләнә. "Мөғжизә! - тип уйлар уҡыусы. - Шулай була микән?!"\nКемдәр Кулаковтарҙы белә, быға бер ҙә аптырамай. Ғаилә башлығы, Игорь Николаевич, Өфөлә предприятиены нулдән төҙөгән, ул ватан автомобиль сәнәғәтенең ышаныслы партнеры булды. Сильфондар, компенсаторҙар һәм башҡалар - "Өлкән Кулаков" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте 200 атама деталь сығара. Тәжрибәле бизнесмен 90-сы йылдар аҙағында уҡ автокомпоненттар етештереүҙә яңы технологиялар кәрәк буласағын аңлай. Бөтә донъя Евро-4 һәм Евро-5 халыҡ-ара яңы стандарттарға күсергә әҙерләнә бит. Шунлыҡтан улын Көнбайыш инвесторҙар менән хеҙмәттәшлеккә йүнәлеш бирә. Һәм улар Өфөлә бизнес үҫтереү перспективаһы менән ҡыҙыҡһына, өҫтәүенә Германия менән Башҡортостан араһында иҡтисади һәм дуҫлыҡ бәйләнештәре бар бит.\nӘле кесе Кулаковтың предприятиеһы үҫә барған немец технологиялары буйынса ауыр индустрия өсөн һығылмалы металл элементтары етештерә. Рәсәйҙә был берҙән-бер етештереүсе предприятие, уның менән "Witzenmann" хеҙмәттәшлек итә. Компания үҙ иҫәбенә Өфө белгестәрен уҡыта. Төп майҙансыҡ Баден-Вюртембург ерендә урынлашҡан. Шуға күрә Ильяға йылына бер нисә тапҡыр Германияла булырға тура килә.\n- Немец коллегалары менән инглиз телендә аралашабыҙ, - ти генераль менеджер. - Үҙем немецса аңлайым. Шунлыҡтан персоналдан инглиз телен белеү талап ителә.\nИлья Кулаков ҡулы аҫтында 80 кеше эшләй. Алда әйтелгәнсә, башлыса йәштәр. Инженерҙар составы - уртаса 50 йәш тирәһе.\n- Беҙҙең коллектив татыу - ти Илья. - Был ололарҙың тәжрибә һәм йәштәрҙең көс симбиозы. Кадрҙар - был беҙҙең төп өҫтөнлөк. Беҙҙә юғары эш хаҡы алалар, төплө белгестәр табыу еңелдән түгел.\nПредприятие хеҙмәткәрҙәре спорт менән шөғөлëәнә, бергә ял итергә ярата. Быйыл йәй, мәҫәлән, Башҡортостан йылғалары буйлап йөҙөргә планлаштырабыҙ. Коллективтың өстән бер өлөшөн ҡатын-ҡыҙҙар тәшкил итә. Анастасия Гарифанова иң ауыр йүнәлеште етәкләй: ул логистика бүлеге начальнигы.\n- Бындай белгес табырға әле! Ул башҡарған эште һәр кем башҡара алмай, - ти Илья.\nИлья Кулаков, Өфө дәүләт авиация техник университетынан тыш, еңелдән булмаған атай университетын үткән. Көндөҙгө бүлектә уҡыуына ҡарамаҫтан, производствола өсөнсө курстан эшләй башлай.\n- Яуаплылыҡ, төплөлөк, егәрлелек - был һыҙаттар Ильяға бала саҡтан хас, - ти өлкән Кулаковтың апаһы Ольга Севастиди. - Óл һәр саҡ ярҙам итә, бәләнән ҡотҡара. Илья ысын кеше, мин быға шат. Атаһына лайыҡ алмаш!\nИҡтисади көрсөккә ҡарамаҫтан, берлектәге Өфө предприятиеһы үҫеүен дауам итә һәм производствоны киңәйтеү буйынса пландар ҡора. Әле был предприятие ике мең квадрат метр майҙанды биләй, бер нисә йылдан һуң майҙанды туғыҙ квадрат метрға тиклем киңәйтеү планлаштырыла. Икенсе сиратын ағымдағы йыл аҙағында файҙаланыуға тапшырыу күҙаллана.\n- Финанстарға килгәндә, беҙҙә әлегә бөтәһе лә һәйбәт, беҙ немец банкылары менән эшләйбеҙ бит, - ти Илья Кулаков. - Ә туранан-тура етештереүгә килгәндә, беҙ бында көрсөк күренештәренә юлыҡтыҡ. Шулай итеп, автосәнәғәте өсөн продукцияға һорау 40 процентҡа төштө. Металлургия һәм башҡа тармаҡтар өсөн изделиеларға һорау элекке кимәлдә һаҡлана. Бынан тыш, партнерҙарҙың түләү һәләтлелеге һиҙелерлек кәмене. Көрсөктө юғалтыуһыҙ үткәрербеҙ, тип ышанам.\n- Социаль йүнәлешле бизнес, һеҙҙең өсөн нимә ул?\n- Мин бындай юғары төшөнсәләргә таянып эш итергә күнекмәгәнмен, әммә уйлауымса, беҙҙең предприятиены социаль яуаплы тип атап була. Һәр хәлдә, эш хаҡын кәметмәйбеҙ һәм уны тотҡарлау күҙәтелмәй. Өҫтәүенә беҙ яңы эш урындары булдырабыҙ. 2012 йылға штатты өс тапҡырға арттырыу планлаштырыла. Иң элек, беҙгә инглиз телен белгән юғары квалификациялы инженерҙар кәрәк.\n- Рәсәйҙә бәләкәй бизнес торошон нисек баһалайһығыҙ?\n- Үкенескә ҡаршы, ул әлегә башланғыс хәлдә. Германияла, мәҫәлән, бәләкәй һәм урта бизнес өлөшө 70 процент тәшкил итә. Европаның башҡа илдәрендә лә шулай уҡ. Миңә күп сәйәхәт итергә тура килде, шуға күрә сағыштыра алам.\n- Тағы ҡайҙа барыр инегеҙ?\n- Австралияла һәм Көньяҡ Америкала булманым.\n- Предприятиеның ниндәй ҡаҙанышы мөһим?\n- Күптән түгел ISO/TC 16949 халыҡ-ара сертификат алдыҡ. Рәсәйҙә 10-15 предприятие иҫәпләнә, уларҙа сифат менеджменты системаһы башлыса автомобиль сәнәғәтенә ҡараған талаптарға ярашлы итеп сертификацияланған. Был беҙҙең өсөн ҙур перспективалар аса. Тағы бер тапҡыр иҫкәртәм, беҙ "Witzenmann"дың стратегик партнеры булып торабыҙ. Европа менән хеҙмәттәшлек беҙгә өҫтөнлөк бирә, шул иҫәптән сифат һәм яңы технологиялар ҡулланыу яғынан.\nИлья Кулаков ваҡыты етеү менән халыҡ-ара холдинг йәки концерн башлығы булһа, аптырарлыҡ түгел. Бының өсөн унда á³òœ тәүшарттар бар. Ҙур кораблгә - ҙур йөҙөү, тиҙәр.


Мейтнерий — Башҡорт Википедияһы\nИнститут тяжёлых ионов[d]\nМейтнерий (лат. Meitnerium, Mt) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осоро, 9-сы төркөм химик элементы. Тәртип номеры — 109.\nУл тәбиғәттә юҡ, билдәле изотоптарҙың иң тотороҡлоһоноң массаһы 278 (уның атом массаһы 278,156 (5) а.б.м.).). Элек унниленний (Une) йәки eka-iridium тип аталған. Яһалма рәүештә синтезланған.\n4 Билдәле изотоптары\nМейтнерий элементының символы — Mt (Мейтнерий тип уҡыла).\nМейтнерий 1982 йылда Германияның Дармштадт ҡалаһы эргәһендәге Виксһаузен районында урынлашҡан Ауыр иондар институты тарафынан асыла. Был ошо реакция һөҙөмтәһендә мөмкин була:\n209Bi + 58Fe → 266Mt+n\nУны беренсе тапҡыр Питер Армбрустер һәм Готфрид Мюнзенберг етәкселегендәге Германия тикшеренеү төркөмө синтезлаған. Мейнтерий-266 изотобың бер генә атомы висмут-209 сәбенә тиҙ оса торған тимер-58 атомдары менән аттырған ваҡытытта күҙәтелә. Был процесс яңы элемент тыуҙырып ҡына ҡалмай, ул ҙур, синтезлау өсөн яңы атом ядроларын ҡулланыуҙың уңышлы тәжрибәһе була\nМейтнерий элек уннилений (Unnilennium) исеме менән билдәле булған, символы — Une. «Мейтнерий» (Мt) атамаһы австрия физигы Лизы Мейтнер хөрмәтенә ИЮПАК тарафынан 1994 йылда тәҡдим ителә. Рәсми рәүештә ул 1997 йылда ИЮПАК тарафынан ҡабул ителә. Мейтнерий һәм кюрийҙан башҡа бер генә элементҡа ла мифик булмаған ҡатын-ҡыҙ исемдәре ҡушылғаны булмаған (хәйер, кюрий атамаһы Мария Кюриҙың исеме иренең исеме (Пьер Кюри) менән ҡушып бирелгән).\n↑ факты мейтнерий Element(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мейтнерий&oldid=1055161 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:00 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Тырыш йәштәр өй туйлай\n21 Сентябрь 2018, 16:05\nҺөләймән ауылында Ғариповтар ғаиләһе хыялдарын тормошҡа ашыра.\nАлыҫтан күҙгә ташланып торған ике ҡатлы күркәм өй – Әй урамының матур бер биҙәге. Йорттоң архитектураһын оҫта хужалар үҙҙәре уйлап тап-ҡан.\n– Элек район үҙәгенә бар-ғанда ике ҡатлы матур өйҙәргә ҡарап һоҡлана һәм үҙебеҙ ҙә шундайҙы һалырға теләй инек, – ти Раушан. – Иң ҡатмарлыһы – төҙөлөштө башлау. Финанстар ҙа күп талап ителә. Аҡса эшләү өсөн йөҙәр баш ҡаҙ ҡараныҡ, гектары менән йәшелсәләр үҫтерҙек. Етештерелгән продукцияны районда, шулай уҡ Өфө ҡалаһы баҙар- ҙарында һаттыҡ. Өйҙө ике аҙна эсендә күтәрҙек, бер айҙа ҡыйы-ғын ябып ҡуйҙыҡ. Төҙөлөштө былтыр башлағайныҡ. Быйыл ҡышҡа тиклем күсергә теләйбеҙ.\nГөлфиә һәм Раушан Ғариповтарҙың ғаилә ҡороп йәшәүҙәренә 11 йыл. Улар Аслан һәм Әҙилә исемле ике бала тәрбиәләй. Ғаилә башлығы Свердловск өлкәһендә вахта ысулы менән эшләй, ә кәләше – мәктәптә ашнаҡсы. Йәштәр өйҙө үҙ көстәре менән һалған һәм ул бик иркен килеп сыҡҡан – 174 кв.м. Тәүге ҡатында йоҡо, ҡунаҡ бүлмәләре, ҡаҙанлыҡ, сан-узел һәм иркен кухня урынлашҡан. Икенсе ҡатта өс йоҡо бүлмәһе һәм уҡыу өсөн мөйөш бар. Арболит блоктан һалынған өйҙә иркен, уңайлы һәм яҡты. Йәштәрҙең хыялындағы өйҙә барлыҡ уңайлыҡтар ҡаралған: һыу, канализация, йылылыҡ. Әммә, Ғариповтарҙың әйтеүенсә, бәхет өйҙөң ҙурлығында түгел. Иң мөһиме, унда тыныслыҡ, һөйөү, үҙ-ара аңлашыу булырға тейеш.\nТөҙөлөшкә Раушандың ата-әсәһе – Рәшиҙә Мазһар ҡыҙы менән Айҙар Шәүкәт улы ҙур өлөш индергәндәр.\n–Ҡәйнәм менән ҡайнымдың ҡулдары алтын. Улар өйҙөң эсен биҙәү эштәре менән шөғөлләнә. Бына шулай, беҙҙең үҙ оҫталарыбыҙ бар, – тип уртаҡлаша хис-тойғолары менән Гөлфиә. – Улар беҙгә һәр яҡлап ярҙам итә. Ғаилә ҡороуы-быҙҙың 10 йыллығына диңгеҙ буйына путевка бүләк иттеләр. Мин уларға бик рәхмәтлемен.\nХәҙер йәш ғаилә өйгә йылылыҡ үткәреү өҫтөндә эшләй. Раушан ауырлыҡтарҙан ҡурҡмай, барыһын да тиерлек үҙ ҡулдары менән башҡара. Гөлфиә – яҡшы хужабикә. Бергәләп улар маҡсаттарына ире-шәсәк.


Халыҡ театры - Табында » Табын\nХалыҡ театры - Табында\n21 апреля 2017 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nУрындағы ҡоролтай саҡырыуы буйынса Ғафури халыҡ театры артистары Табын ауылында Салауат Әбүзәровтың «Йәшлеккә ҡайтыу» исемле лирик комедияһы менән сығыш яһаны. Тиҫтә йылдар клуб сәхнәһендә үҙ телендә сығыш яһаған сәхнә оҫталарын күрмәгән, милли сәнғәткә һыуһаған мосолман ҡәрҙәштәребеҙ тамашаға теләп йыйылды. Йылы ҡаршылауға артистарыбыҙҙың да күңеле күтәрелеп киткән кеүек булды.\nЯҡташыбыҙ Салауат Әбүзәров бик ҡыҙыҡлы сюжеты менән оло йәштәге кешеләр күңелендәге уй-хистәрен, кисерештәрен асып бирә алған. Бәлки, кемдер ғүмер буйына күңелендә йөрөткән хыялын, серен, һөйөүен әйтә алмай был фани донъяны ҡалдырып китәлер. Ә Мансур (Рәмил Сәйфуллин) киренән йәшлеккә ҡайтып, хыялын тормошҡа ашырырға теләй. Ләкин уның заманы үткән: хәҙерге тормош талаптарына, яңы технологияларға, һөнәр атамаларына яраҡлаша алмай йонсой, буталып ҡала. «Йәшәргән» Мансур (Фәнзил Ғәлин) персонаждың бөтә кисерештәрен, уй-тойғоларын, күңелендәге яңылыҡтар менән элекке тормош алышын, геройҙың бәрелеп-һуғылыуҙарын бик оҫта сағылдыра алды.\nМансурҙың тормош юлдашы Әҡлимә ханым (Рима Зәйнуллина) мосолман ҡатын-ҡыҙҙарына ғына хас тыйнаҡлыҡ, тоғролок сифаттарын тамашасыларға асып бирҙе.\nМансур «юғалып» торған ваҡытта, уның ҡорҙашы, күрше Зиннәтулла (Айрат Баймөхәмәтов) ғүмер буйына Әҡлимәгә ҡарата йөрәгендә йөрөткән хис-тойғоһон асып бирергә батырсылыҡ итә. Героиняға тураһын ғына әйтеп бирә алмаһа ла, бөтә телмәре, ҡылыҡтары, үҙен әле йәш, шәп итеп күрһәтергә тырышыуы менән мөхәббәтенең көслөлөгөн, тойғоларының ҡайнарлығын тамашасыларға аңлата алды. Ләкин Әҡлимә һуңға тиклем үҙенең Мансурын эҙләне, көттө.\nШулай уҡ күрше ҡыҙы Ләлә (Гөлфирә Бәширова) һәм уға ғашиҡ ҡала егете Илдар ҙа (Наил Вәлиев), ролдәре төп булмауға ҡарамаҫтан, ошо тарихта ҡатнашҡан персонаждарҙың күнел кисерештәрен, хәл-торошон, үҙ-ара мөнәсәбәтен тулыһынса асыуға иреште.\nСәхнә оҫталары тамашасыны артистар менән бергә борсолорға ла, көлөргә лә, ҡайғырырға ла мәжбүр итте. Ҡыҫҡаһы, зал геройҙар менән бергә йәшәне. Спектакль аҙағында ғүмер көҙөнә бергә еткән Әҡлимә менән Мансурҙың, йәш пар Ләлә менән Илдарҙың бергә ҡалыуҙарына, 3иннәтулланың күршеләренең бәхетенә риза булыуына шатланып ултырҙыҡ.\nСәхнәлә үҙенең мөғжизәләре менән тамашасыларҙы әсир итеүсе Фәйрүзә Рәхмәтуллинаның уйнауы ла иҫтә ҡалырлыҡ булды.\nМузыкаль яҡтан комедияны Радик Иҫәнғәлин биҙәне. Һағышлы ла, күңелле лә йырҙар, дәртле бейеүҙәр ҙә булды.\nӘлбиттә, әҫәрҙе әҙерләп, сәхнәгә сығарыусы Зәйтүнә Зәйнешеваның хеҙмәте бик ҙур. Коллективты туплап, ойоштороп, тамашасы хөкөмөнә сығарыу - маҡтауға лайыҡлы.\nТабын ауылы мосолмандарына ошондай күңелле кисә бүләк иткәндәре өсөн Ғафури халыҡ театры артистарына ҙур рәхмәт әйтеп, киләсәккә ижади бейеклектәр, иҫәнлек-һаулыҡ теләп таралышты ауыл халҡы. Яңы осрашыуҙар көтәбеҙ,тине улар.\nХалыҡ-ара театр көнөндә Ғафури халыҡ театры Красноусол тамашасыһын яңы премьера – Салауат Әбүзәрҙең "Йәшлеккә ҡайтыу” тигән комедияһы менән шатландырҙы. Тамашаға ижадташ дуҫтары менән автор үҙе килеүе лә спектаклдең мәртәбәһен күтәреп ебәрҙе, тамашасылар ҙа зал тулып килгәйне.\nТалантлы шағир С.Әбүзәрҙең бына тигән драматург та икәнен күрһәтте спектакль. Иң мөһиме - әҫәр бар, унда автор - әйтергә, ә тамашасы ишетергә теләгән фекер бар.\nҒафури халыҡ театры режиссеры Зәйтүнә Зәйнешеваның иһә инде нисәнсе мәртәбә үҙебеҙҙең йәш һәм өмөтлө авторҙарыбыҙ әҫәрҙәренә мөрәжәғәт итеп, уларға сәхнәлә тәүге "сирҡаныс”, үҙенә күрә фатиха биреүе – батырлыҡҡа тиң.


Өфөлә «Ҡағыҙға – икенсе ғүмер!» экоакцияһы дауам итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Ҡағыҙға – икенсе ғүмер!» экоакцияһы дауам итә\n12:49, 12 марта 2012 Иҡтисад\nӨфөнөң Киров районында бөгөн «Ҡағыҙға – икенсе ғүмер!» экологик акцияһының сираттағы этабы старт алды. 20-гә яҡын мәктәп акцияла ҡатнашыуы тураһында белдергән.\n«Башинформ» агентлығына «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһының инженер-экологы Альбина Шәмсетдинованың хәбәр итеүенсә, махсус экомобиль бөгөн 3-сө гимназияға һәм 5-се лицейға барасаҡ. Экомобиль хәрәкәтенең графигы менән Башҡортостан Республикаһының ЭкоПорталында танышырға мөмкин.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Ҡағыҙға — икенсе ғүмер!» тәбиғәтте һаҡлау акцияһының ойоштороусыһы булып Өфө хакимиәте ярҙамында Башҡортостандың «Тәбиғәт» дәүләт унитар предприятиеһы сығыш яһай. Акция баш ҡалабыҙҙа былтыр ноябрь айында башланғайны. Бөгөнгө көндә ул Өфөнөң Октябрь, Ленин, Дим һәм Совет райондарында үткән. Бында уҡыусылар көсө менән 56 тоннанан ашыу макулатура йыйылған.\nКиров районында акция тамамланғандан һуң эстафетаны Өфөнөң Орджоникидзе һәм Калинин райондары ҡабул итәсәк.\nАкцияны ойоштороусыларҙың фекеренсә, малайҙар һәм ҡыҙҙарҙа тирә-яҡ мөхит өсөн яуаплылыҡ тойғоһон формалаштырыу, йәштәргә икенсел сеймал – макулатураны рациональ файҙаланырға кәрәклеген иҫбатлау мөһим.\nОйоштороусылар, «Ҡағыҙға — икенсе ғүмер!» акцияһының төп маҡсаттарына мотлаҡ өлгәшәсәкбеҙ, тип ышана. Ә был маҡсаттар ошондайыраҡ: уҡыусыларҙы тыуған ҡаланы экологик таҙартыу буйынса практик эшмәкәрлеккә йәлеп итеү, макулатура йыйыу системаһын камиллаштырыу һәм ҡулланылған ҡағыҙҙы рациональ файҙаланыу.


БДУ-ла “Вуздың 100 йыллығына – 100 изге эш” акцияһы башланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБДУ-ла “Вуздың 100 йыллығына – 100 изге эш” акцияһы башланды\n14:29, 23 октября 2009 Йәмғиәт\nБашҡорт дәүләт университетында “Вуздың 100 йыллығына – 100 изге эш” акцияһы башланды. Уның сиктәрендә БДУ студенттары һәм уны тамамлаусылар ауыл мәктәптәренә сығып, уҡыусыларға юғары уҡыу йортоноң тарихы һәм бөгөнгөһө тураһында һөйләйҙәр. “Башинформ” агентлығына БДУ-ның матбуғат үҙәге етәксеһе Наталья Никерина хәбәр итеүенсә, бындай осрашыуҙар мәктәп уҡыусыларында ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.\nБынан тыш университеттың ижади коллективтары балалар йорттарында ла сығыш яһаясаҡ. Мәҫәлән, Хоҡуҡ институты студенттары Чесноковка балалар йортонда тәрбиәләнеүселәр өсөн концерт программаһы әҙерләй, ә буласаҡ философтар һәм социологтар Өфө ҡалаһының 9-сы һанлы балалар йортона барырға йыйына.\nҮткәреләсәк саралаҙың барыһы ла юғары уҡыу йортоноң 100 йыллығына арналған.\nБыл осор эсендә вуз тарафынан 113200 белгес әҙерләнгән. Бөгөн университетта 27 меңгә яҡын студент белем ала.


Бөгөн көндөҙгө сәғәт икеләр тирәһендә Өфөнөң Запотоцкий урамындағы ике ҡатлы ағас йортта янғын сыҡты\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы идаралығына хәүефле сигнал килеү менән, ваҡиға урынына ике янғын һүндереү бригадаһы ебәрелә. Ут сыҡҡан йортта йәшәүселәр бынан ике йыл элек яңы фатирҙарға күсенгән булған.\nБушап ҡалған бинаға асарбаҡтар эйәләшә. Был урамда йәшәүселәр күп тапҡырҙар район хакимиәтенән иҫке йорттарҙы һүтеүҙәрен үтенһә лә, мәсьәлә асыҡ ҡала. Күрше-тирә йорт ихатаһынан ауыр сумкалар күтәреп сығыусы ирҙәрҙе лә йыш күрә. Ташландыҡ йортта янғын икенсегә сыҡҡан.\nБәхеткә, һауа шарттары янғын таралыуына булышлыҡ итмәгән. Янғын тиҙ арала һүндерелә. Янғын сәбәптәре асыҡлана.


Әлдә водитель түгелмен, тип ҡуйҙы танышым...\n22 Декабрь 2019, 19:42\nАвтомобилистарға ҡағылған был биш закон 2020 йылда көсөнә инә. Һәр береһе уларҙың тормошон ҡатмарландырасаҡ. Шуларҙы ишетеп, "Әлдә водитель түгелмен", - ти ҡыуанған булды танышым. Тик... ғаилә бюджеты тигән нәмә лә бар. Шулай итеп:\nАвтомобилистарға ҡағылған был биш закон 2020 йылда көсөнә инә. Һәр береһе уларҙың тормошон ҡатмарландырасаҡ. Шуларҙы ишетеп, "Әлдә водитель түгелмен", - ти ҡыуанған булды танышым. Тик... ғаилә бюджеты тигән нәмә лә бар.\nТәүгеһе диагностика картаһының мотлаҡ булыуын талап итә, булмаһа, һине ике мең һумлыҡ штраф көтә. 1 ғинуарҙан унһыҙ ОСАГО рәсмиләштереү мөмкин булмаясаҡ, дөйөм штраф суммаһы 2800-гә барып баҫасаҡ.\nИкенсе закон техник күҙәтеүгә ҡағыла. 1 июлдән был процедураны үтмәйенсә диагностика картаһын алып булмай. Өҫтәүенә һәр автомобилде өс тапҡыр фотоға төшөрөүҙе һәм берҙәм базаға ебәреүҙе талап итәсәктәр.\nӨсөнсө закон - номерһыҙ йөрөүҙе ҡәтғи тыйыу. Элек яңы машинала, теркәү номерҙарынан тыш, бер аҙнанан күберәк ваҡыт йөрөү рөхсәт ителде.\nЯңы йылда водителдәргә үҙ иҫәбенә кузовҡа йәки автомобиль рамына өҫтәмә маркировка эшләргә тура киләсәк. Был идентификация номерҙары тутыҡҡан машиналарға ҡағыла.\nБишенсе үҙгәреш - утилләштереүгә хаҡ артыуы. Быныһы кеҫәгә айырыуса ныҡ һуғасаҡ, яҡынса 50-150 мең һум тирәһе булыуы көтөлә.\nШулай ҙа кәйефте төшөрөргә ярамай, сөнки был үҙгәрештәр юлдарҙа хәүефһеҙлек, тәртип мәсьәләләрен яйға һалыуға, енәйәтселекте кәметеүгә йүнәлтелгән. Тәьҫирле булырмы, быныһын ваҡыт күрһәтер.


Башҡортостанда ошондай үҙенсәлекле исем аҫтында тәүге ит фестивале үтә. Бөгөн сараға арналған матбуғат конференцияһы үтте.\nБашҡортостандың сауҙа-сәнәғәт палатаһынан белдереүҙәрәенсә, был фестиваль даими ойошторолған ит йәрминкәләренән айырмалы күберәк етештереүселәрҙе һәм һатып алыусыларҙы йәлеп итер тип көтөлә. Һәм сифатлы продукцияға иғтибарҙы арттырыуҙы маҡсат итеп ҡуя. Сара Яңы йыл алдынан, 26 декабрҙә Өфөнөң «Спорт һарайы» алдындағы майҙанда ойошторола.\nАзат Фазлыев, Башҡортостандың сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты вазифаһын башҡарыусы: «Бындай фестиваль ойоштороп беҙ бер нисә мәсьәләне ыңғай хәл итәсәкбеҙ. Был тәү сиратта республика етештереүселәренә үҙ тауары менән миллионлы ҡалаға сығыу мөмкинлеге бирә, шулай уҡ һатып алыусыларға ла төрлөлөгө менән айырылған экологик яҡтан таҙа ит продукциялары тәҡдим ителә».


Өфө депутаттары тарафынан тотонолған кеҫә телефондарын һатыу тәртибенә ҡағылған ҡағиҙәләр индерелеүе тәүге һөҙөмтәләрен күрһәтә башланы. "БАШвестЪ" ҡулланылған телефондарҙы һатыу ҡатмарлашасағы тураһында хәбәр иткәйне инде. Ҡабул итеү пункттарында хәҙер телефон хужаһынан паспорт йәки башҡа документ күрһәтәүен һорайҙар, һатыу - һатып алыу хаҡында килешеү төҙөлә, телефондың серия номеры у рланған "трубкалар" исемлеге буйынса тикшереү үтә, шулай уҡ\nһәр мобильник айына бер тапҡыр милиция ҡулына эләгә торған айырым исемлеккә индерелә.\n- Енәйәтселәр ни өсөн кеҫә телефондарын "яратып" өлгөрҙө Беренсе сиратта, уларҙы урамда үтеп барыусыларға ғына түгел , бер ниндәй проблемаһыҙ махсус магазиндарға ла тапшырыу мөмкин булған өсөн, - тине журналистар менән осрашыу ваҡытында ҡаланың криминаль милиция начальнигы Андрей Авдеев.\nБөгөн кеҫә телефондарын урлауға ҡаршы көрәшеүсе\nмилиционерҙар ҡулланыуҙа булған аппараттарҙы ҡабул итеүсе\nмагазиндарҙы тикшерә. Әлеге ваҡытта погонлы ҡунаҡтар баш\nҡалалағы ҡырҡтан ашыу магазиндың егерме бишендә булды.\n- Ун биш шикле телефон тартып алынды, Ҡала советы ҡарарын\nүтәмәгәү сәбәпле 13 протокол төҙөлдө, - ти Андрей Авдеев. - Бындай осраҡта ҡағиҙә боҙоусыларға штраф һалына, лицензиянан мәхрүм ителеү осраҡтары ла ихтимал.\nКриминаль милиция начальнигы Өфө ҡала советы тарафынан ҡабул ителгән ҡағиҙәләр кеҫә телефонына һунар итеүселәрҙе бер аҙ тыйылырға мәжбүр итергә тейеш, тип белдерҙе. Сөнки һуңғы арала уларҙың бурлығын эпидемия менән сағыштырырға мөмкин. Быйылғы йылдың 17 ноябренә алынған мәғлүмәттәр буйынса кәрәҙле телефон урлау һәм талап алыу осраҡтары Өфөлә ҡылынған енәйәттәрҙең дүрттән бер өлөшөн тәшкил итә. Ҡ аланың милиция бүлектәренә телефондарынан ҡолаҡ ҡағыуҙары ту раһында 6357 кеше ғариза яҙған.\nСтатистика буйынса, бөгөн тәртип һаҡсылары бындай енәйәттәрҙең ни бары 30 процентын асыҡлай. Әммә Андрей Авдеев тиҙҙән эштәр яҡшы яҡҡа үҙгәрәсәк тип ышана. Ул кеҫә\nтелефондарын урлатыусыларҙы мөмкин тиклем тиҙерәк\nмилицияға хәбәр итергә, шулай уҡ телефондарҙы муйынға аҫып йөрөмәҫкә, балаларға ҡыйбатлы моделдәр һатып алмаҫҡа, һәм, ғөмүмән, уяуыраҡ булырға саҡыра.


Фәнде нисек үҫтерергә? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Фәнде нисек үҫтерергә?\nФәнде нисек үҫтерергә? 08.02.2014 // Социаль мәсьәлә\nБөгөн — Рәсәй фәне көнө. Ошо уңайҙан гәзит уҡыусыларыбыҙға “Фәнде нисек үҫтерергә?” тигән һорау менән мөрәжәғәт иттек.\nМансур ӘЙҮПОВ, Башҡортостан Фәндәр академияһының вице-президенты:\n— Тәү сиратта фәндең йәмғиәттәге ролен үҙгәртеү мөһим. Ул әлеге көн талаптарына, халыҡтың ихтыяжына яуап бирергә тейеш. Өҫтәүенә, ғилми асыштарыбыҙҙы донъя кимәленә сығарыуҙы маҡсат итеп ҡуйыу зарур. Илдә был йәһәттән эш башланды. Мәҫәлән, Рәсәй Фәндәр академияһының структураһы үҙгәртелә, юғары уҡыу йорттарының эшмәкәрлегенә талаптар арта.\n— Беренсенән, шарттар булдырыу, финанс яҡтан тәьмин итеү мөһим. Икенсенән, кадрҙар әҙерләүгә иғтибарҙы көсәйтергә кәрәк. Кеше күңеленә фәнгә һөйөү, уның менән шөғөлләнеүгә этәргес мәктәптә үк һалына башлап, артабан урта һәм юғары уҡыу йорттарында ныҡлы үҫтерелергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта, әлбиттә, белем усаҡтары менән ғилми учреждениелар араһында тығыҙ бәйләнеш булдырыу мөһим.\nИнсур ҮТӘБАЕВ, Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбе директоры:\n— Фәнгә ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуҙы мәктәптән үк башларға кәрәк. Ошоно күҙ уңында тотоп, үҙебеҙҙең белем усағында төплө эш алып барабыҙ, түңәрәктәр асҡанбыҙ.\nШул уҡ ваҡытта, минеңсә, даими донъя күргән ғилми баҫмаларға финанс ярҙамы күрһәтеү мөһим, юғиһә илебеҙҙәге бындай журналдарҙың күбеһе, белеүемсә, йәмәғәт башланғысында сыға.\nӘлфиә ВӘЛИЕВА, уҡытыусы, Белорет районы:\n— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәсәй фәне финанслауҙың етерлек кимәлдә булмауы ғына түгел, ҡоролошоноң иҫкелеге, бюрократлыҡ арҡаһында ла үҫешә алмай. Беҙҙең ғалимдарҙың матди хәлен сит илдекеләрҙеке менән сағыштырып булмай.\nДанил ХИСМӘТУЛЛИН, БДУ студенты:\n— Минеңсә, йәш ғалимдарға аныҡ ярҙам күрһәтеү буйынса күп йылға иҫәпләнгән программа булдырыу яҡшы һөҙөмтә бирер ине. Шул уҡ ваҡытта өлкән быуын ғалимдарының социаль хәлен дә ҡайғыртыу мөһим.\nД. ТӘЛҒӘТОВА яҙып алды.


Байрам парады - матур традиция\n12 Ноябрь 2019, 11:10\nПолиция хеҙмәткәрҙәре кѳнѳ уңайынан ҡаланың Металлургтар майҙанында үткән тантаналы митинг - халыҡ күңеленә хуш килгән матур традицияларҙың береһе ул. Был юлы ла тәртип һағында фиҙаҡәр хеҙмәт итеүселәрҙең байрам парадын ҡарарға бихисап кеше йыйылды.\nПолиция хеҙмәткәрҙәре кѳнѳ уңайынан ҡаланың Металлургтар майҙанында үткән тантаналы митинг - халыҡ күңеленә хуш килгән матур традицияларҙың береһе ул. Был юлы ла тәртип һағында фиҙаҡәр хеҙмәт итеүселәрҙең байрам парадын ҡарарға бихисап кеше йыйылды. Ҡала Мәҙәниәт һарайының тынлы оркестры маршы аҫтында майҙанға килеп теҙелгән полиция хеҙмәткәрҙәрен, ветерандарҙы, уларҙың ғаилә ағзаларын Белорет районы буйынса эске эштәр бүлеге начальнигы Ришат Рәшит улы Баймырҙин тәбрикләне:\n- Ябай граждандар ѳсѳн полиция формаһындағы кеше кѳс, закон һәм ғәҙеллекте кәүҙәләндерә. Һѳнәребеҙгә ҡарата яуаплылыҡ, ҡанундарҙы теүәл үтәү, граждандарҙың хоҡуғын яҡлау, хәүефһеҙлеген тәьмин итеү - беҙҙән талап ителгән тѳп бурыстарҙан һанала. Үҙ эшебеҙҙе кәрәк ѳсѳн түгел, ә күңел һалып атҡарырға, кешеләргә намыҫлы хеҙмәт итергә тейешбеҙ, - тине ул сәләмләү һүҙендә.\nИҫтәлекле кѳндә тәртип һағында тиҫтәләгән йылдар фиҙаҡәрлек күрһәткән полиция хеҙмәткәрҙәре - Фәнил Ишмѳхәмәтов, Радик Мѳхәмәтгилдин, Рифат Таипов, Ринат Хәтиуллин, Артур Шәғәлин Башҡортостан Эске эштәр министрлығы бойороғона ярашлы миҙалдар менән бүләкләнһә, бәғзеләр сираттағы махсус дәрәжәләрен алып һѳйѳндѳ; яңы эш башлағандар иһә йѳмлә халыҡ алдында намыҫлы хеҙмәт итергә ант бирҙе. Митингыла ҡатнашыусылар шулай уҡ һѳнәри бурыстарын атҡарған ваҡытта фажиғәле һәләк булған полиция хеҙмәткәрҙәрен бер минутлыҡ тынлыҡ һәм һауаға атылған автоматтар шаңдауы менән иҫкә алды.\nТантаналы митинг полиция хеҙмәткәрҙәренең байрам парады менән тамамланды.


"Полиэф"тың производство майҙансыҡтары - бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n"Полиэф"тың производство майҙансыҡтары - бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа\n17:13, 26 июня 2009 Иҡтисад\nӨфө, 26 июнь, "Башинформ", .\nБөгөн БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев "Полиэф" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттарын урынлаштырырға планлаштырылған производство майҙансыҡтарында булды. Уны БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров һәм БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ринат Зәйнуллин оҙатып йөрөнө. Бөгөн бында БР Эшҡыуарлыҡ һәм сауҙа буйынса дәүләт комитеты, "Полиэф" асыҡ акционерҙар йәмғиәте һәм "Энергоресурс" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйырға планлаштыралар. Документҡа ҡул ҡуйыуҙың маҡсаты — Башҡортостанда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының иҡтисади эшмәкәрлеген әүҙемләштереү.\nБерлектәге проектты тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә республика өсөн яңы производство, өҫтәмә эш урындары барлыҡҡа киләсәк һәм һалымдар формаһында бюджетҡа өҫтәмә керем инәсәк.\nТеги: "Полиэф", майҙансыҡ, эшҡыуарлыҡ субъекттары


“Ҡыҙыл әтәс” аямай\n3 Апрель 2019, 14:43\nЙыл башынан республикала янғындарҙа 91 һәләкбулды, был үткән йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 22 осраҡҡа күберәк.\nКүптән түгел Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса Башҡортостан дәүләт комитеты рәйесе Фәрит Ғүмәров бына шундай күңелһеҙ статистика тураһында хәбәр итте.\nЯнғын күҙ асып йомған арала йылдар буйы йыйған мөлкәтеңде юҡҡа сығара, утта яҡын кешеләрең һәләк була – бындай фажиғәләр, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең районда ла йыш булып тора. Быйыл 12 янғын осрағы теркәлде, унда өс кеше һәләк булды.\n- Янғындарҙың төп сәбәбе булып элеккесә электр ҡорамалдарының төҙөк булмауы, мейестән файҙаланғанда ҡағиҙәләрҙе боҙоу, ут менән һаҡһыҙ эш итеү тора, - ти 62-се янғын часы етәксеһе Венер Арыҫланов. – Бынан сығып шундай һығымта яһарға мөмкин – янғындарға күбеһенсә кешеләрҙең битарафлығы арҡаһында юл ҡуйыла. Шунлыҡтан ябай хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен күҙәтеү кәрәкләге тураһында онотмағыҙ.\nИң элек йортта электр селтәре торошона иғтибар итегеҙ, ҡыҫҡа ялғаныш килеп сыҡмаһын өсөн унда көсөргәнеш тыуҙырмағыҙ. Өйҙән сығып киткәндә телевизор, көнкүреш электр приборҙарын,газ плитаһын һүндерергә онотмағыҙ. Тиҙ янып китеүсән материалдар менән эш иткәндә, тәмәкә тартҡанда һаҡ булығыҙ.\nӨлкәндәрҙең ғәмһеҙлек күрһәтеп, балаларҙың үҙҙәрен генә йорта ҡалдырып китеүе һәм уларҙың ут менән шаярыуы ҡот осҡос эҙемтәләргә килтерә – һуңғы өс йылда республикала 35 бала янып үлде, быйыл иһә биш бала янғын ҡорбаны булды. Бындай фажиғәләргә юл ҡуймау маҡсатында янғын сығыу тураһында хәбәр итеүсе яйланмалар булдырылды. Әгәр элек автономиялы датчиктар социаль яҡтан ауыр хәлдәге балалы ғаиләләргә, аҙ тәьмин ителгән күп балалы ғаиләләргә бушлай бирелһә, быйыл ғинуарҙан алып бындай ҡоролмалар балалары тыуған бөтә ғаиләләргә лә бирелә. Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәренә ярашлы, янғын датчиктары ҡуйыу һөҙөмтәһендә республикала 80 кешенең, шул иҫәптән 47 баланың ғүмере ҡотҡарылған.\n- Датчиктар ҡиммәт түгел, әммә улар һеҙҙең һәм яҡындарығыҙҙың ғүмерен һаҡлай ала. Шунлыҡтан уларҙы һәр йортта ҡуйһаң, һәйбәт булыр ине, - тип кәңәш бирҙе Венер Мөнир улы.\nКөндәр йылыныу менән ихаталарҙы, урамдарҙы сүп-сарҙан, ҡоро үләндән таҙартыу буйынса өмәләр башлана.\n- Сүп-сарҙы яндырыу ҡәтғи тыйыла! – тип иҫкәртә янғын часы етәксеһе В. М. Арыҫланов. - Әҙ генә ел иҫеү менән дә ҙур булмаған усаҡтан көслө янғын сығыуы ихтимал. Бурҙан ҡала, уттан ҡалмай, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит.\nЯнғын сыҡҡанда 01, 101 (кеҫә телефоны буйынса), 112 телефондары буйынса шылтыратығыҙ.


Ҡаһарман яугир ҙә, моңло шағир ҙа ул » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » Ҡаһарман яугир ҙә, моңло шағир ҙа ул\nҠаһарман яугир ҙә, моңло шағир ҙа ул 11.05.2018 // Башҡорт донъяһы\nСалауат Юлаев башҡорт халҡының аңына, хәтеренә, йөрәгенә батыр яугир һәм нескә күңелле шағир булып мәңгелеккә һеңгән. Ул ырыуҙаштарының ерҙәре батша чиновниктары, урыҫ байҙары, заводсылар тарафынан тартып алынып, уларҙың йәшәгән төбәктәренән ҡыуылып, йәберләнеп, яфа сигеп йәшәүҙәрен күреп-белеп, аңлап үҫә. Шуға ла мөмкинлек сығыу менән ғәҙел тормош шарттары вәғәҙә иткән рус казагы Емельян Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышына ҡушыла.\nУрыҫ, башҡорт, сыуаш, мишәр, мари, удмурт, сирмеш, татар һәм башҡа милләт вәкилдәре менән бергә йәберләүҙәргә юл ҡуйған батша власына ҡаршы сая алыша. Яугирҙәрен дәртләндереп, шиғри һүҙен дә әйтә:\nАлтын да биреп ҡараныҡ,\nАтын да биреп ҡараныҡ,\nТүрәнең тамағы туйманы,\nМеңәрләгән малды ҡыуҙылар,\nЙөҙәрләгән йәнде ҡыйҙылар,\nИл ағаһы ирҙәрҙең\nКүҙенә ҡурғаш ҡойҙолар.\nАҫыл да аҫыл ҡыҙҙарҙы\nҠол итеп ситкә ҡыуҙылар.\nҠан һауҙы инде күҙебеҙ,\nБөттө инде түҙемебеҙ!\nИр-батырға ҡуш булып,\nКазактарға иш булып,\nЯуға сығыр көн етте,\nИрек даулар көн етте!\nИрек даулап халҡыбыҙҙы көрәшкә күтәргән ҡаһарман яугир һәм хисле шағир Салауат Юлаев музейы республикабыҙҙың Салауат районы Малаяҙ ауылында урынлашҡан. Музейҙы ойоштороу тарихына күҙ һалайыҡ. 1965 йылда Әлкә һигеҙ йыллыҡ мәктәбенең тыуған яҡты өйрәнеү бүлмәһендә Салауат Юлаев тураһында мәғлүмәт туплай башлайҙар. Бер нисә стенд, экспозиция эшләнә. 1975 йылда ошо мәғлүмәттәрҙе, башҡа сығанаҡтарҙы файҙаланып, район үҙәге Малаяҙҙа Салауат Юлаевтың хәрби эшмәкәрлеген сағылдырған крайҙы өйрәнеү музейы ойошторола.\n1985 йылдың 21 ғинуарында Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының Министрҙар Советы 6-сы ҡарар ҡабул итә. Унда музейҙы айырым бинаға күсереү һәм уға Салауат Юлаев музейы статусы биреү ҡарала. 1987 йылдан ул – Башҡорт дәүләт берләштерелгән (хәҙер Башҡортостандың Милли музейы) музейы филиалы.\nСалауат Юлаев музейының хәҙерге бинаһы 1991 йылда архитекторҙар Александр Васильевич Клемент, Лев Васильевич Хихлуха проекты буйынса төҙөлә. Бина башҡорт тирмәһен хәтерләтә. Ике яҡтағы аркалары шаршау рәүешендә һине ҡунаҡсыл тирмәгә әйҙәй. Аркаларҙа ҡуйылған бронза скульптураларҙы билдәле оҫта Хәниф Мирзаһит улы Хәбибрахманов эшләгән. Улар символик исемдәр менән аталған: Көрәш, Өндәү, Азатлыҡ, Хушлашыу, Йыр, Хәтер.\nӘлбиттә, ирек һөйгән башҡорт халҡын Салауат Юлаев бер үҙе генә яуға күтәрмәгән. Петр III исемен алған Емельян Пугачев өндәмәләрен ишетеп, төрлө милләт кешеләре отрядтар ойоштороп, азатлыҡ өсөн көрәшкә ҡушыла. Уларҙың етәкселәренә полковник, баш полковник (бригадир) дәрәжәләре бирелә. Стәрлетамаҡта йәшәгән ғалим, тарих фәндәре кандидаты Салауат Таймасов иҫәпләүенсә, барлығы 276 яугир был юғары исемгә лайыҡ булһа, башҡорттарҙан 86 отряд етәксеһе Пугачев полковнигы дәрәжәһенә күтәрелә. Халыҡҡа киң билдәлеләре – Кинйә Арыҫланов, Ҡасҡын Һамаров, Ҡаранай Моратов, Баҙарғол Юнаев, Әбди Абдулов, Бузан Смаҡов, Батырҡай Ишкинин, Юлай Аҙналин, Һеләүһен Кинзин.\nМузейҙағы тарихи документтар араһында Салауат Юлаевҡа ҡағылышлы берәүһен иғтибар менән уҡыйбыҙ…\n“1774 йыл, 5 июнь – Петр III” – Е. И. Пугачевтың Салауат Юлаевҡа бригадир чины биреү тураһында указы.\nБеҙ, Петр Өсөнсө…\nҺәр кемгә мәғлүм һәм күренеп торһон: Шайтан-Күҙәй улысы старшинаһы улы Салауат Юлаев беҙгә полковник булып хеҙмәт итте. Мең дә ете йөҙ етмеш дүртенсе йылдың бишенсе июнендә хеҙмәте буйынса күрһәткән сәме һәм тырышлығы өсөн баш полковник итеп ҡуйылды… Шуға күрә… әлеге Юлаевты тәғәйен рәүештә танырға һәм ихтирам итергә бойорам…\nҮрҙә әйтелгәндәрҙе раҫлар өсөн үҙ ҡулыбыҙ менән имза һалдыҡ һәм үҙебеҙҙең дәүләт мисәте менән нығытыуҙы мөмкин күрҙек.\n1774 йылдың 5 июнендә бирелде. Петр III”.\n(Источниковедение отечественной истории. 1975. 246-247- се биттәр).\nСалауат Юлаев үҙе ҡул ҡуйған документтар ҙа уның полковник, баш полковник дәрәжәһендә булыуын раҫлай. Полковниктар Салауат Юлаев менән Ҡәнзәфәр Усаевтың пушкалар, башҡа һуғыш кәрәк-ярағы алыуы тураһында Югов заводы контораһына биргән билетты тәрән тулҡынланыу менән күҙҙән кисерәбеҙ…\n“… Император ғәзими хәҙрәттәре армияһы менән килеүсе баш полковник Салауат Юлай улы менән поход полковнигы Ҡәнзәфәр Усай улының Югов заводы контораһы директоры Иван Осокинға\nҒинуарҙың 19-сы көнөндә шул заводтан Трофим Ситников аша ике пушка, ҡырҡ йәҙрә һәм ҡырҡ ете картечь ебәрелгән ине, (улар) бында алынды, шул хаҡта ошо (билет аша) завод контораһына хәбәр итәбеҙ һәм белдерәбеҙ. Шуны раҫлап, ҡулыбыҙҙы ҡуябыҙ.\n1774 йыл ғинуарҙың 19-сы көнө.\nБаш полковник Салауат Юлай улы.\nПоход полковнигы Ҡәнзәфәр Усай улы.\nЕтәксе Адил Бигашев.\nПолктың поход писары Петр Лутохин”.\n(Башҡорт халҡының милли ҡаһарманы һәм шағиры Салауат Юлаев. Өфө. Китап, 2004, 248-249-сы биттәр).\nЭйе, Салауат Юлаев ҡорал йыя, ғәскәр туплай, көрәшә, шағир-импровизатор булараҡ, һуғыштың маҡсатын аңлатып, шиғри һүҙ менән яугирҙәренә өндәшә:\n…Аңлағыҙ ошо телмәрҙән:\nУл миңә хәбәр ебәргән,\nБығауын йолҡам, тигән ул;\nТышауын йолҡам, тигән ул;\nЕрһеҙ ҡалған башҡортҡа\nЕрен бирәм, тигән ул;\nҺыуһыҙ ҡалған башҡортҡа\nҺыуын бирәм, тигән ул;\nҠол булып килгән башҡортҡа\nИркен бирәм, тигән ул.\nБашҡорттар үҙ ерендә,\nҠош булып күккә менһендәр,\nБалыҡтай һыуҙа йөҙһөндәр,\nБоландай ерҙә елһендәр, –\nАна шулай тигән ул.\nЛегендар батыр һәм хисле шағирҙың ҡомартҡылар төйәген ойоштороуҙа Тархан Сәғит улы Заһиҙуллин (1927 – 1998), Әбүзәр Хәкимйән улы Сәйфуллин (1927 – 1996) ҙур тырышлыҡ һалған. Музей алты экспозиция залынан тора. Улар башҡорт халҡының һөйөклө улы, яугир һәм шағир Салауат Юлаевтың тулы биографияһын аса. Ҡаһарман батырыбыҙ 1754 йылда Ырымбур губернаһы Өфө провинцияһы Себер юлы Шайтан-Көҙәй улысы Тәкәй ауылында донъяға килә. Атаһы – йөҙ башы Юлай Аҙналин. 1765 йылда улыс старшинаһы итеп тәғәйенләнә. Архив документтарында Салауаттың әсәһе тураһында мәғлүмәттәр һаҡланмаған. Батырыбыҙ өс ҡатын ала. 1775 йылда ике улы, ике йәки өс ҡыҙы булғаны мәғлүм.\nЮлай улы Салауат 1773 – 1775 йылғы Емельян Пугачев етәкселек иткән азатлыҡ өсөн күтәрелгән ихтилалдың 28 ҡаты һуғышында ҡатнаша, шуларҙың ун берендә етәкселек итә. Ул алыш яланында бер ваҡытта ла ғәскәрен тар-мар итергә ирек бирмәй. Һуғыштан сыҡҡас, тиҙ арала яңынан ғәскәр туплай.\nМузейҙа полководецыбыҙҙың үҙ ҡулы менән яҙған бойороҡтарының күсермәләре, һуғыш панорамалары, ул саҡтағы Рәсәй армияһы һалдаты кейеме, Салауаттың эйәре һәм ҡылысы күсермәләре, һуғыш мәле сағылыш тапҡан картиналар, ул замандағы тирмә, башҡорт халҡының көнкүреш әйберҙәре, һауыт-һаба урын алған. Бында шулай уҡ һәр кемде шомландырған каторжандар өсөн эшләнгән йыуан тимер сылбыр бығау, ҡалыптар ҙа бар. Уларҙы күргәс, ҡурҡышыңдан йөрәк тибеше туҡтап ҡуя һымаҡ.\nӘ тәбиғәт бында бик күркәм, хозур! Шағирҙың тыуған төйәгенең матурлығын сағылдырған картиналар Салауат Юлаев музейына йәм өҫтәй. Каторга тормошо менән танышып нәфрәтләнгән күңелде тәбиғәт күренештәре үҙ урынына ултырта һәм ирекһеҙҙән моңло шағирыбыҙҙың шиғыры иҫкә төшә:\nЮлһыҙ ғына ерҙән юлдар ярып,\nҠайтып киләм, тауҙар артылып.\nЭй һағындым, йәнем, ер еләгем,\nКүҙ алдымдан китмәй балҡыуың.\nТаңдарымда миңә ҡояш балҡты,\nЮл күрһәтте йондоҙ төндәрҙә,\nКөнөн-төнөн еләм тынғы белмәй, –\nИҫән-һауҙар микән илдәрҙә?\nӘминәкәй көтөп ҡаршы алыр,\nРамазаным булыр ҡулында.\n– Һаумы, улым, һаумы, Рамазаным,\nЙәндәр аттым һин тип юлымда.\nЯҫҡыналар минең милләтемә,\nҺандалдарҙа яҙмыш – бөгөн дә.\nСалауаттың ғәскәренә туплар\nИрҙәр бармы икән был илдә?\nКүпме Салауаттар көн итәләр...\nКем ҡулдары икән йүгәндә?\nБатырҙарҙың намыҫтарын яҡлар\nИрҙәр бөткәнме ни был илдә?\nДуҫлыҡ әләмдәрен күтәрмәйем,\nДуҫлыҡ балталары – билемдә,\nАуырлығы – илем иңендә.\nАбынһа ла, ил ҡеүәтен раҫлар\nИрҙәр бар бит әле был илдә!\nҺөйләшмәйҙәр, моңланалар ғына\nБик боронғо булған ҡәүемдә.\nСалауаттың йөрәк телен яҡлап,\nИрҙәр һүҙен әйтер был илдә.\nАвтор: Фәнис ЯНЫШЕВ.\n“Башҡорт халҡы – ул бит бал ҡорто һымаҡ” 16.11.2018 // Башҡорт донъяһы\nУртаҡ ғәмәлдәрҙе тормошҡа ашырабыҙ. Тап ошо һүҙҙәр менән башланы сығышын Түбәнге Кама ҡалаһының...\nМәскәүҙәге милләттәштәребеҙҙең зиһен байлығы – Башҡортостанға бүләк. Мәскәү ҡалаларын матур тиҙәр,...\nТотош уҡырға 1201\nБашҡорт балы – халҡыбыҙ һағы 19.10.2018 // Башҡорт донъяһы\nМилли байлығыбыҙҙы үҙ мәнфәғәтебеҙҙә файҙалана беләбеҙме? Белеүебеҙсә, 2021 йылда беҙҙә ХLVII...\nТотош уҡырға 594


Өфөлә һуңғы арала иң ҙур шау - шыу тыуҙырыус ы суд процестарының береһе тамамланды. 29 июнь көнө, Башҡортостан Республикаһының Юғары суды Сибай ҡалаһы прокуроры Хәниф Ҡарасуриндың үлемендә ғәйепле булыусыларға хөкөм сығарҙы. 2003 йылдың декабрь айында 52 йәшлек прокурор үҙ фатирында үлтерелгәйне. Шунда уҡ\nҡорбандың хеҙмәт эшмәкәрлегенә бәйле заказ буйынса үлтереү версияһы тикшерелә башланы. Тиҙҙән был күҙаллауҙар раҫланды.\n... Ғәйеплеләр эскәмйәһендә - дүрт кеше: Сибай ҡалаһының\nэлеке ЮХХДИ начальнигы 48 йәшлек Нуриәхмәт Шаһиев, 25 йәшлек Евгений Левченко, 20 йәшлек Руслан Ҡәйепҡолов һәм 50 йәшлек Юрий Грачев - заказсы һәм башҡарыусылар.\n"БАШвестЪ" гәзитенә республиканың Юғары судында әйтеүҙәренсә, Сибайҙың төп "гаишнигы" прокурорға күптән үс һаҡлаған була. Шаһиев вазифаһын оятһыҙ рәүештә үҙ мәнфәғәттәрендә файҙалана. Прокурор был турала белә һәм бер нисә тапҡыр уны яуаплылыҡҡа тарттыра. ЮХХДИ начальнигы Ҡарасуринға янай, ике тапҡыр уның йортона ут төртә, һуңынан инде үлтереүсе яллап, законға принципиаль хеҙмәт итеүсегә бәйле проблеманы хәл итергә була.\nШаһиевтың эш уңышлы килеп сыҡҡан осраҡта вәғәҙә иткән ун\nмең долларына алданып, Евгений Левченко үлтереүҙе үҙ өҫтөн ә алырға ризалаша. 2003 йылдың 23 декабрендә сәғәт иртәнге етелә ул прокурорҙың ишек ҡыңғырауына баҫа. Ишекте хужаның һ еңлеһе - студентка ҡыҙ аса һәм ағаһын саҡыра. Ҡарасурин ишек\nянына килгәс, үлтереүсе уға тоҫҡап ике тапҡыр ата - күкрәге нә һәм башына. Үлемесле яраланған прокурор йығыла, ә үлтереүсе ҡаса.\nРуслан Ҡәйепҡоловҡа үҙенең кеше үлтерергә ялланыуы хаҡында Евгений һөйләп бирә һәм әҙерләнергә ярҙам иткән хәлдә иптәшенә аҡсаның яртыһын - биш мең доллар вәғәҙә итә. Руслан ризалаша. Эш буйынса ул енәйәт эшләргә булышыусы булараҡ үтә.\nКиллер пистолетты ағаһы Юрий Грачевтан һорап тора. Һуңғыһ ы ҡустыһына ҡорал ни өсөн кәрәк булғанлығын белмәй, әммә үҙенең "Байкалын" - хәрби патрондар менән атыуға яраҡлаштырылған газ пистолетын биреп торорға риза була.\nҒәйепләнеүселәрҙең береһе лә үҙенең ғәйебен танымай. Әммә , шуға ҡарамаҫтан, суд Шаһиев һәм компанияның ғәйебен раҫлаусы дәлилдәр етерлек тип тапты. Һөҙөмтәлә үлтереүгә ҡотортоу өсөн элекке гаишник ҡаты режимда 14, 5 йылға иркенә н мәхрүм ителде - дәүләт ғәйепләүсеһе заказ биреп үлтергән ө сөн 20 йыл һорағайны. Левченко рәшәткә артында 16 йыл, уның\nярҙамсыһы Ҡәйепҡолов 14 йыл үткәрәсәк. Улар икеһе лә ҡаты режимдағы колонияға ебәрелә. Прокурорҙың ғаиләһенә килтерелгән әхлаҡи зыянды ҡаплар өсөн был өсәүгә 125 меңдән 150 мең һумға тиклем аҡса түләү йөкмәтелде. Грачев, уның\nүлтереү әҙерләнеүе тураһында белмәүе сәбәпле, законһыҙ рәүештә ҡорал һаҡлауҙа ғына ғәйепләнде. Ул йыл ярымға хөкөм\nителде һәм тикшереү ваҡытында был ваҡытты рәшәткә артында ү ткәреү сәбәпле, зал судынан уҡ иреккә сығарылды.\nҒәйеплеләр хөкөм менән риза түгел һәм ошо сәбәпле РФ Юғары судына мөрәжәғәт итергә йыйына.\nЗаказ биреп үлтереү айырыуса ауыр енәйәттәргә ҡарай. Ҡыуанысҡа ҡаршы, улар беҙҙә һирәк осрай. БР Юғары судының енәйәт эштәре буйынса коллегия рәйесе Илдар Ҡанбәков әйтеүенсә, һуңғы ике йылда ошо юҫыҡтағы биш эш ҡаралған. Ғәҙәттә йә ҡатыны ирен, йә ире ҡатынын "заказға бирә". Һуңғы осраҡтарҙың береһендә, мәҫәлән, ғаилә башлығы ҡатынынан ошондай осраҡ менән ҡотолорға булған. Үлтереү алымын заказсы\nбашҡарыусының үҙенә һайларға тәҡдим иткән. Шарт итеп бары тик ҡатынының үлем алдынан яфаланмауын һәм йөҙөнә теймәүҙе һ ораған...


Кинйәбулатовса афоризмдар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Кинйәбулатовса афоризмдар\nКинйәбулатовса афоризмдар 23.03.2018 // Шәхестәр\nЯҡташым, замандашым, ҡәләмдәшем Ирек Кинйәбулатов менән 1962 йылда Башҡорт дәүләт университетына уҡырға кергән көндән башлап тиҫтәләрсә йыл аралашып йәшәнек. “Шоңҡар” әҙәби түңәрәгенең иң әүҙем ағзалары булдыҡ. Гәзит-журнал редакцияларына бергәләп юлдар һалдыҡ.\nИкебеҙ ҙә атайһыҙ үҫкән малайҙар. Бала саҡта тормоштоң әсеһен-сөсөһөн етерлек татыған үҫмерҙәрҙе Башҡорт дәүләт университеты, тәрән белем биреп, оло тормош юлына алып сыҡты. Ә инде нәшриәттә китаптарыбыҙ донъя күрә башлағас, уларҙы бер-беребеҙгә бүләк итештек. Китапханамда Иректең тиҫтәләгән китабы урын алған.\nҠулымда әле дуҫтың Татарстан китап нәшриәтендә 2008 йылда сыҡҡан “Урал ҡурайы” исемле шиғырҙар йыйынтығы. Автографта былай тип яҙған:\n“Тимерғәле дуҫ! Төп таянысым, төп ышанысым булғанға рәхмәт йөҙөнән. Ирек. 2.09./08”.\nКитаптың 124-се битен бөкләп (билдәләп) ҡуйғанмын. Унда – “Атай йыры” шиғыры. Әҫәрҙең йөрәк тибеше тип аталырлыҡ ошондай строфа шағирҙың үҙен бик тапҡыр күҙ алдына баҫтыра:\nДөрләмәһәм тормош уттарында,\nТөтөнөндә генә сәсәһәм,\nЕрҙә йәшәүемә көс килер ул,\nЯнар-янмай быҫҡып йәшәһәм.\nБөйөк Ватан һуғышында һәләк булған ҡаһарман атаһына улы Ирек, әйтерһең дә, уның фиҙакәрлеген, ватансылыҡ рухын ышаныслы дауам итергә вәғәҙә бирә. Һәм ул атай юлын бик лайыҡлы дауам итте: әҙәбиәттә лә, ил тормошонда ла янып-ялҡынланып, бөтәһенә өлгөрөп, саҡматаштай сатнатып йәшәне.\nИрек Кинйәбулатовтың шиғыр һәм поэмалары тематика буйынса ла, поэтик саралар йәһәтенән дә бик үҙенсәлекле. Унда бөтә нәмә – Кинйәбулатовса. Кинйәбулатовтың афоризмдары айырыуса шиғриәтле һәм тәрән мәғәнәгә эйә. Афоризмдарҙың һәр береһендә – Кинйәбулатовтың үҙ һыны, үҙ кешелек асылы. Һәр афоризм шағирҙың үҙен иҫкә төшөрә. Афоризмдарҙы иғтибар менән барлап сығыу кеше һәм үткер шағирҙы хәтерләү ҙә булыр.\nШағир Ирек Кинйәбулатов кешеләр менән осрашҡан саҡта ла, шиғырҙарында ла көтмәгәндә ҡыҙыҡлы һүҙҙәр таба торғайны. Бер ваҡыт шулай Хәйбулла районында халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбайҙың юбилейына арналған осрашыуҙарҙа йөрөгәнендә һүҙ араһында Ирек былай тип әйтеп ҡуйҙы: “Ҡәҙим Аралбайҙың ғаиләһе – үҙе бер филармония инде”.\nБер ҡараһаң, был һүҙ уйнатыу, иптәштәрсә шаярыу һымаҡ. Көтөлмәгәндә әйтелгән ошо һүҙҙән осрашыу йәнләнеп китте, шаулашып ҡул сабалар. Юбилей тантанаһында йылылыҡ, теремеклек, тәбиғилек бермә-бер артты.\nДиҡҡәт биреп уйлап ҡараһаң, был һүҙҙә ысынбарлыҡтың йөҙмә-йөҙ дөрөҫлөгө әйтеп бирелгән. Ҡәҙим – үҙе шәп йырсы. Ҡыҙҙары, кейәүҙәре, ейән-ейәнсәрҙәре араһында танылған йырсылар, ҡурайсылар, бейеүселәр, һүҙ оҫталары бар.\nҠәләмдәшебеҙҙең юбилей байрамында әйтелгән ошо бер һүҙ ике шағирҙың – Ирек Кинйәбулатов менән Ҡәҙим Аралбайҙың кешелек асылын, уларҙың үҙҙәренә генә хас һәләттәрен бер юлы сәпкә туп-тура теймәле үткерлек менән асып биргән. Ул һүҙ, артабан афоризмға әйләнеп, яҙыусылар, артистар араһына күсте. Әйтәйек, мин үҙем, йәштәшем Ҡәҙим Аралбайҙы күргән һайын, тауышын ишеткән һайын Иректең баяғы һүҙе иҫемә төшә. Ирекһеҙҙән йылмаяһың, күңелең ирәбәйеп китә. Ошо хәл кәйефте, зиһенде, уй-ҡарашты бәҫлерәк, күтәренкерәк итә.\nИрек Кинйәбулатовтың афоризм булып китәсәк йәнә бер ҡыҙыҡ һүҙе Ҡырмыҫҡалы районының Ҡарлыман ауылында тыуҙы һәм таралды.\nҠарлыман – фронтовик шағир, Ғ. Сәләм исемендәге премия лауреаты, РСФСР-ҙың, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Шәриф Бикҡолдоң тыуған ауылы. Унда уның йорт-музейы бар. Ҡарлыман йылғаһы аша һалынған Бикҡол күпере халыҡҡа хеҙмәт итә.\n2014 йылда шағирҙың тыуыуына 90 йыл тулыуҙы бик ололап үткәрҙеләр. Район мәҙәниәт һарайындағы тантананан һуң Өфөнән килгән делегацияны – яҙыусыларҙы һәм артистарҙы – Ҡарлыманға алып барҙылар. Бында ауыл зыяратында Шәриф Бикҡол ҡәберенә сәскә һалыу, яҙыусының йорт-музейен ҡарау, ауыл мәҙәниәт һарайында тантаналы сара үткәреү ҡаралғайны. Шул иҫтәлекле көндәге ваҡиғалар араһында Ҡарлыман күперен асыу айырыуса иҫтә ҡалды.\nҠарлыман йылғаһы ауыл араһынан бер тегеләй, бер былай бормаланып, көнсығыш остан башланып, көнбайышҡа ағып ята. Уның ярҙарын бер ҙур, бер нисә вағыраҡ күпер тоташтыра. Бер яҡ урамдан икенсе яҡҡа сығып йөрөү, мал-тыуарҙы көтөүгә ҡыуыу һәм ҡаршы алыу, мәсеткә йөрөүҙе ауырлаштыра. Айырыуса яҙғы ташҡын мәлендә мал-тыуарҙың зыян күреүе, һыуға батыуы йонсота халыҡты. Ошо хәлдәрҙән ҡотҡарыу маҡсатында мәсеткә яҡын урында яңы аҫылмалы тимер күпер төҙөлгән. Өфө ҡунаҡтары ошо күперҙе асыуҙа ҡатнашты. Район хакимиәте башлығы Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов, ал таҫманы киҫеп, былай тине:\n– Ошо күперҙе беҙ данлыҡлы райондашыбыҙ, ҡаһарман яугир Шәриф Сәғәҙәтулла улы Бикҡоловтың тыуыуына 90 йыл тулыу көнөнә арнап эшләттек. Хөрмәтле ҡунаҡтар, рәхим итеп, зыңғырлатып атлап теге яҡ ярға сығайыҡ. Күпер нәҡ йәйәүлеләр өсөн тәғәйенләп ҡоролған.\nҠаршы яҡҡа аяҡ баҫҡас, шул аңлашылды: ысынбарлыҡта был яңы күпер йылғаның аръяғындағы Яңы Ауыл урамын (халыҡ телендә “Мәтәш” осо) Оло Ҡарлыман ауылы менән тоташтыра. Яҙғы ташҡын ваҡытында, һыуға батмай-суммайынса, ҙур ауыл менән Мәтәш араһында халыҡ тегеләй-былай кәрәк йомош менән иркен йөрөй ала. Өҫкә-башҡа ҡупшы кейенеп ҡунаҡ-күремгә, мәсеткә бара.\nРайон башлығы һүҙен былай тип тамамланы:\n– Хөрмәтле ҡунаҡтар! Күпергә исем бирәйек. Кем ниндәй исем әйтер?\nҠунаҡтар шымып ҡалды. Шул саҡ Ирек Кинйәбулатов тауыш бирҙе:\n– Бикҡол күпере булһын! Күпергә аяҡ баҫҡан һәр кеше беҙҙең ҡәҙерле ағайыбыҙҙы иҫкә төшөрөр.\nБөтә делегация Иректең һүҙен күтәреп алды:\n– Афарин! Булһын, әйҙә, Бикҡол күпере! Йәшәһен Биҡҡол күпере!\nБыл хәбәр ауыл араһына “һә” тигәнсә таралды. Ҡаһарман фронтовик ауылдаш хаҡындағы һағышлы хистәрҙе баҫа төштө, ғорурлыҡ, шатлыҡ кинәнестәре менән елкендерҙе.\nШундай һорау тыуа: “Бикҡол күпере” атамаһын ни өсөн Кинйәбулатовтың яңы афоризмы тип әйтә алабыҙ? Әгәр “Шәриф Бикҡол күпере” тип әйтелгән осраҡта ул афоризм булып китә алмаҫ ине. Ни өсөн тигәндә – оҙонораҡ һәм әйтер өсөн ҡулайһыҙыраҡ булыр ине. Шуғалыр Ирек Кинйәбулатов “Шәриф” һүҙен әйтмәйенсә “Бикҡол күпере” тип кенә алыуҙы кәрәкле тапҡан. “Бикҡол күпере” йыр һымаҡ көйлө, тел осонан үҙенән-үҙе ысҡынып тора, шунда уҡ хәтерҙә ҡала. Йыр кеүек алсаҡ, йыр көйө һымаҡ һөйкөмлө, һәр саҡ ыҡсым һәм күркәм Шәриф Бикҡол кеүек. Был исем Шәриф ағайҙың һөйөклө ҡатыны Рәйсә еңгәбеҙгә лә, яратҡан ҡыҙына ла ныҡ оҡшаны. Кинйәбулатов был осраҡта ла, ижади һиҙгерлек күрһәтеп, иң кәрәкле һүҙҙең тап өҫтөнә баҫты. Был афоризм да оҙон ғүмерле булыр, моғайын.\nЯратҡан шағирҙарыбыҙҙың кешелек һәм әҙәби һәләт асылдарын һәр саҡ хәтерләтеп торор. Ирек Кинйәбулатовтың Шәриф Бикҡол иҫтәлегенә арнап яҙылған “Аҫыл ирҙәр ерҙән киткәндә” исемле шиғыры ла бар. Шиғырҙың Кинйәбулатовса яңғырауы ошо строфаға төйнәлгән:\nТағы етемһерәп ҡалдыҡ инде,\nҺинең йәшәлмәгән йылдарҙа.\nҠапыл киләсәккә уҙып киттең\nОҙаҡ телдән төшмәҫ йырҙарҙа.\nКинйәбулатовса афоризмдар уның шиғырҙарында ла йыш осрай. Уларҙың һәр береһе хатта шиғырҙы шиғыр иткән образлылыҡ сараһына әүерелә.\nАрнау шиғырҙарында ошо поэтик мәл көслө. Улар Кинйәбулатов поэзияһында ҙур урын биләй. Әйтергә кәрәк, арнауҙар, прототиплы шиғыр һәм поэмалар шағирҙы ярайһы сетерекле хәлгә ҡуя. Бер юлы ике поэтик бурысты хәл итергә кәрәк. Беренсенән, шәхестең төп кешелек һыҙатын, реаль хеҙмәтен тормошта булғанынса күҙ алдына баҫтырыу. Икенсенән, дөйөмләштереүгә өлгәшеү. Ошоларҙы иҫәпкә алһаң, арнауҙар әҙәби мәргәнлеккә һынау ул. Бының сағыу өлгөһө – “Фәйзи Ғәскәров” шиғыры. Унда ни бары ике строфа, әммә ниндәй поэтик эффект!\nУл бөтәһен көрәш менән алды,\nҠаты көрәш менән яуланы.\nБейеүҙәрҙе ут-ялҡындан һыҡты,\nҮҙенән дә шулай дауланы.\nБыл эшенең үлмәҫ киләсәген\nНисек белде икән Ғәскәров?\nДонъя буйлап йөрәктәрҙе яулай\nБашҡорттарҙың бейеү ғәскәре.\n“Башҡорттарҙың бейеү ғәскәре…” Күпме мәғәнә, күпме хис-тойғо, ниндәй мәргән образлылыҡ һыйған бер һөйләмгә: бейеүҙәрҙә халыҡтың данлы хәрби традицияларының сағылышына ишара ла, ансамблгә хас ярһыу темперамент та, яңынан-яңы ҡитғаларҙың һөйөүен яулап алыуҙар ҙа. Ошо бейеүҙәрҙе ижад иткән, ошо ансамблде ойошторған, “бейеүҙәрҙе ут-ялҡындан һыҡҡан” Ғәскәровҡа меңәр күңелдәрҙән “рәхмәт ғәскәре” яумауы мөмкинме һуң?! “Башҡорттарҙың бейеү ғәскәре” – онотолмай торған йәнле, хәрәкәтсел образ. Бына ниндәй ул Кинйәбулатовтың сираттағы афоризмы! Зәйнәб Биишеваға арналған “Йөрәктәге һәйкәлдәр” поэмаһында Кинйәбулатовтың тағы бер афоризмы ялтлап китә:\n…Ә ул күктән төшмәгәйне,\nИл инәһе илдә үҫте.\nЙөрәгендә ниҙәр булһа –\nЕрҙән күсте, илдән күсте.\nЗәйнәб Биишева – “Ил инәһе”. Ҡайһылай метафора! Уйҙарҙы яҡтыртып ташларлыҡ образ. Ул образ да, халыҡ теленә тиҙ үк күсеп, йыш ҡабатланған һүҙгә әйләнде.\nКинйәбулатовтың оҙон ғүмерле ғәжәп тормошсан афоризмдары бик күп. Шулар араһында “Бәрәңге сәскәһе” лә балҡып йәшәй.\nБәрәңгеләр күкрәп сәскә атһа,\nӨмөт сәскәләре шыттылар.\nШуның менән генә үткәрелде\nЯҙҙы, көҙҙө, һалҡын ҡышты ла.\n“Бәрәңге сәскәләре” – “өмөт сәскәләре”. Һиҫкәндерерлек афоризм. Ошо һүҙ-образға шундай ябай ҙа, шундай оло ла мәғәнәгә эйә күренеш һыйған: кеше яҙмышының, халыҡ яҙмышының хәтәр мәлдәре һәм шуны һәр саҡ иҫтә тотҡан изге хәтер. Тарих хәтерен тергеҙеп, ерҙә йәшәүгә ҡыуанырға өндәй замандашын шағир.\nБер шиғырында Ирек Кинйәбулатов Рәми Ғариповты “Боҙватҡыс” тип атағайны. Һәр саҡ хәтерҙә йөрөй ул образ. Был афоризм да Рәми Ғариповтың төп шәхес сифаттарын һәм ул йәшәгән дәүер ысынбарлығын афористик тапҡырлыҡ менән әйтеп бирә. Шағирға арналған йыйнаҡ ҡына шиғырҙа үҙенә бик тәрән йөкмәтке һыйҙырған ошондай строфа бар:\nИсеме бит хәҙер телдән төшмәй,\nКүптәр ятҡа һөйләй һүҙҙәрен.\nУл халыҡтың ғына түгел, гүйә,\nХаҡлыҡтың да асты күҙҙәрен.\nКинйәбулатов арнау шиғырҙарында башҡорт донъяһының данлы шәхестәрен, шанлы тарихын, шағирлыҡ талантының бөтә мөмкинлектәрен ижадҡа егеп, милли шиғриәтебеҙ донъяһында балҡытты. Башҡорт шиғриәтенең бай ҡаҙнаһында сағыу шәхес һәм ҡабатланмаҫ талант эйәһе Ирек Кинйәбулатовтың шиғри афоризмдары ла оло рухи байлығыбыҙ булып йәшәй һәм йәшәйәсәк.\nяҙыусы, филология фәндәре докторы, профессор.\nМ. Өмөтбаев, З. Биишева исемендәге премиялар лауреаты.\nТотош уҡырға 2471\nТотош уҡырға 348


БУРАНЛЫ ҠЫШ КИЛЕР УЛ\n6 Сентябрь 2019, 15:26\nЙәйге эҫелек һүрелеп, һалҡындар башланды. Торлаҡ-коммуналь предприятелар хеҙмәткәрҙәренә көн дә “эҫе”, сөнки күп ҡатлы йорттарҙы ҡышҡа әҙерлек эштәренең ҡыҙған мәле. Ҡалалаштарҙың һалҡын миҙгелдәге йәшәйеше һәм хәүефһеҙлеге тап ошо осорҙа башҡарылған хеҙмәттәргә ныҡлы бәйләнгән.\nСибай ҡалаһының 297 күп ҡатлы йортон “Мәғлүмәт иҫәп-касса үҙәге” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хеҙмәтләндерә. Торлаҡ-коммуналь хеҙмәт баҙарында 15 йылдан ашыу тотороҡло эшләгән йәмғиәттең был юҫыҡта тәжрибәһе бик ҙур. Планға ярашлы уҙғарылған ремонттарҙан тыш, торлаҡ йорттарҙы техник-тикшереүселәр ҡарап сыҡҡандан һуң асыҡланған етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү, йорттарҙа йәшәүселәрҙең ғаризалары буйынса эштәр көн дә еренә еткереп башҡарылып тора.\nКүп фатирлы йорттарҙы йылылыҡ менән тәьмин итеүсе селтәр-ҙәрҙе ҡышҡа әҙерләүгә айырым иғтибар йүнәлтелә. Әлеге мәлдә йорттарҙа гидропомывка һәм опрессовка бара, йәғни, ныҡлы баҫым аҫтында инженер селтәрҙәренең ныҡлығы һәм уларҙың һалҡында тейешле кимәлдә йылыта алыу һәләте тикшерелә. Бөгөнгө көнгә “ИРКЦ” йәмғиәтенә ҡараған 248 күп ҡатлы йорт гидродинамик һынауҙарҙы уңышлы үткән. Ҡышҡа әҙерлек саралары сиктәрендә 9,3 саҡрым йорт эсендәге йылылыҡ, эҫе һәм һыуыҡ һыу торбалары ремонтланған.\n—Башҡалар ял иткәндә үҙебеҙҙең эшләгәнгә күптән күнеккәнбеҙ. Шулай тиһәм дә, беҙҙә бер ваҡытта ла тынғылыҡ юҡ, йәй көнө айырыуса ваҡыт етмәй. Инженер селтәрҙәрен ҡышҡа әҙерлектән тыш, биләмәләрҙе төҙөкләндереү, подъездарҙы, йорттарға ингән урындарҙы, нигеҙҙәрҙе ремонтлау, ҡыйыҡтарҙы, ишектәрҙе, тәҙрәләрҙе алмаштырыу, башҡа төр мөлкәтте төҙөкләндереү кеүек эштәр атҡарабыҙ,—ти идара итеү ойошмаһының производство-техник бүлеге начальнигы А.Н.Осипов.—Шулай уҡ ташсы-мейесселәр бригадаһы участкалар буйлап йөрөп фатирҙарҙың вентиляция каналдарын таҙарта, төҙөклөктәрен тикшерә.\nБыйыл йәмғиәт етәкселеге торлаҡ йорттарҙың блок араһындағы ярыҡтарын яңыса нығытыу ысулдарын тикшереп ҡарау яҡлы. Быға ҡәҙәр ундай ярыҡтарға монтаж күпереге тултырып, ул кипкәндән һуң йөйҙәрен штукатурлағандар. Ә хәҙер уларҙы күпертелгән полиэтилендан яһалған махсус тығыҙайтыусы әйбер—вилатерм менән ябалар һәм юғары һығылмалы, һауа температураһы йоғонтоһона бирешмәгән герметик менән ҡаплайҙар. Ошолай иткәндә эшкә сарыф ителгән ваҡыт та, сығымдар ҙа аҙая. Бер үк урынға ике тапҡыр автовышка йүнәлтеү йортта йәшәүселәрҙең кеҫәләренә һуға торғайны, ни тиһәң дә махсус транспортты файҙаланыу бик ҡиммәткә төшә.\nЙәмғиәт эшселәре ҡышҡы миҙгелгә йылытыу селтәрҙәрен әҙерләү буйынса эштәрҙе сентябрь урталарына тамамлап ҡуйырға иҫәп тота.


Рөстәм Хәмитов Ирандың Рәсәйҙәге илсеһе Мехди Санаи менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ирандың Рәсәйҙәге илсеһе Мехди Санаи менән осрашты\n12:13, 8 октября 2015 Сәйәсәт\nРөстәм Хәмитов Ирандың Рәсәйҙәге илсеһе Мехди Санаи менән осрашты Фото: Олег Яровиков\n7 октябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов менән Иран Ислам Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм Тулы хоҡуҡлы вәкиле Мехди Санаиҙың осрашыуы булды. Яҡтар сәнәғәт, сауҙа-иҡтисади, фәнни, мәҙәни хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.\n– Бөгөн илдәрҙә эшҡыуарлыҡты үҫтереү йәһәтенән бәйләнеш булдырыу беҙҙең өсөн бик мөһим. Әлбиттә, яҡын арала үҙ-ара эш итеү буйынса һөйләшеүҙәр алып барыу өсөн Башҡортостан делегацияһын Иранға ебәреү күҙаллана. Нефть сығарыу, нефть химияһы, нефть эшкәртеү өлкәһендә үҙ-ара эш итергә мөмкин. Бынан тыш, беҙ машиналар эшләү комплексының Иран предприятиелары менән хеҙмәттәшлеген күҙ уңында тотабыҙ. Быйыл беҙҙең делегация Иранға барыр, тип ышанабыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Киләһе йылда беҙ килешеүҙәрҙе ғәмәлгә ашыра, йөкмәтелгән бурыстарҙы үтәй, бизнес мөнәсәбәттәрен үҫтерә башларға тейеш.\n– Төрлө йүнәлештәрҙә, шул иҫәптән мәғариф, юғары уҡыу йорттары менән эшләү, иҡтисад, сәнәғәт өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү өсөн ҙур мөмкинлектәребеҙ бар. Башҡортостандың иҡтисади ҡеүәте яҡшы, беҙ тап шуға иғтибар иттек, – тип билдәләне Мехди Санаи. – «Башнефть» компанияһы менән һөйләшеүҙәр ҙә ыңғай һөҙөмтәләрен бирер, тип ышанабыҙ.\nРеспублика Башлығы һүҙҙәренсә, «Башнефт»тең Иран менән хеҙмәттәшлеге мәсьәләһе компания етәкселеге менән осрашыуҙа тикшереләсәк.\nШуны билдәләп үтергә кәрәк: 2014 йылда Иран Башҡортостандың тышҡы сауҙа партнерҙары араһында 80-се урын биләне. Үҙ-ара тауар әйләнеше 281,9 мең доллар тәшкил иткән. Республиканан Иранға ташлы тоҡомдарҙы һәм грунтты быраулау ҡорамалдары оҙатыла. Башҡортостанға органик химик берләшмәләр (бутилен) һәм быраулау ҡорамалдары килтерелә.


Максим Забелин коронавирустың яңы тулҡыны тураһында: «Беҙ сирҙең таралыуына әҙер булырға тейешбеҙ» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:08, 12 апреля 2021 Йәмғиәт\nБашҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин бөгөн республика хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә Рәсәйҙә коронавирус инфекцияһының өсөнсө тулҡыны янауы тураһында әйтте. Уның фекеренсә, бының булыуы ихтимал.\n«Беҙ сирлеләрҙең күбәйеүенә һәм вакцинация күләмен арттырырға тейешбеҙ, — тип белдерҙе министр. — Тиҙҙән, эксперттар һығымтаһы буйынса, Рәсәй граждандарының ауырыуҙың көсәйеүе күҙәтелгән илдәргә сығыуын сикләү тураһында ҡарарҙар ҡабул ителер, моғайын. Тәү сиратта, Төркиәгә һәм Европа илдәренә».\n12 апрелгә 177 мең кеше «Гам-КОВИД-Вак» вакцинаһының — беренсе, 108 меңдән ашыуы ике компонентын да эшләткән. Прививка яһатҡандарҙың 40 проценттан күберәге – 60 йәштән өлкәндәр, тип белдерҙе министр.\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығына Роспотребнадзорҙағы коллегалары менән берлектә коронавирус инфекцияһының таралыуына юл ҡуймау өсөн өҫтәмә саралар тураһында тәҡдимдәр әҙерләргә ҡушты. Ул республикала битлек режимының ғәмәлдә булыуын һәм 65 йәштән өлкәндәр өсөн изоляция режимының һаҡланыуын иҫкә төшөрҙө.\nКоронавирус инфекцияһына ҡаршы көрәш буйынса оперштаб хәбәр итеүенсә, һуңғы тәүлектә Башҡортостанда COVID-19 йоҡтороуҙың 102 осрағы асыҡланған. Диагнозы раҫланған ауырыуҙарҙың дөйөм һаны – 33 601. Стационарҙа 194 пациент дауалана, етәүһенең хәле ауыр.


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Адаптив система\n| Инеү | RSS Шаршамбы, 16.01.2019, 22:37\nЯуаптар һаны: 1148\nДәрес ниндәй булырға тейеш? Дәрес – белем алыуҙың төп формаһы. Ошо ваҡыт эсендә уҡытыусы программа материалын өлөшләтә үҙләштереүҙе тормошҡа ашыра. "Башҡорт теле” дәреслеге менән эшләүсе уҡытыусы дәрестең төрөн, маҡсатын, структураһын, унда матди һәм психологик шарттар булдырыуҙы аныҡ билдәләргә тейеш. Ул, дәрестең маҡсатын һәм уны тормошҡа ашырыу юлдарын билдәләп, бала эшмәкәр шәхес булып үҫһен өсөн унда ниндәй психологик сифаттар үҫтереү кәрәклеген күҙаллай, тел белеме биреүҙе күҙ уңында тота, шулай уҡ әхлаҡи тәрбиәләүҙе лә иҫтә сығармай һәм дәрескә алынған маҡсаттарҙы ниндәй эш төрҙәре, алымдары менән тормошҡа ашырыуҙы хәл итә.\nДәрестә ниндәй материал өйрәнелеүе, уны үҙләштереүгә нисә сәғәт бүленеүе һәм башҡа үҙенсәлектәр иҫәпкә алынып, уның төрө билдәләнә: яңы тема өйрәнеү дәресе, уҡыу мәсьәләһе ҡуйыу дәресе, моделләү дәресе, үтелгәнде нығытыу, йәғни ғәмәли эштәр башҡарыу дәресе, белем тикшереү эштәре үткәреү дәресе.\nМәктәптәрҙә башҡорт телен өйрәтеүҙә күп кенә яңы технологиялар ҡулланыла. Шулар араһында традицион системанан башлап, ғалимдар Л. В. Занков, Эльконин - Давыдов, Л.Ф. Климанова системалары бик уңышлы тип һанала. Шул бөтә технологияларға адаптив системаны бер рәттән индереү башҡорт телен уҡытыуҙың сифатын үҫтереүгә ҙур мөмкинселектәр бирә. Был система нигеҙендә уҡыусыларҙың дәрестә парҙар менән эшләүе мотлаҡ. Адаптив системаны ҡулланыу (АСО, авторы - А.С. Границкая) балаларҙы башҡорт телендә күберәк аралашырға, уҡырға өйрәтергә, һүҙлек эшен, уҡыу һәм яҙыу күнекмәләрен әүҙемләштерергә, коммуникатив маҡсатҡа тиҙерәк ирешергә мөмкинлек тыуҙыра. Уҡыусылар дәрестә үҙаллы эшләргә, фекер йөрөтөргә, һөйләргә, иптәшеңде иғтибар менән тыңларға һәм баһа бирергә тиҙ арала өйрәнә, шулай уҡ балаларҙа дуҫлыҡ, бер-береһенә ихтирам тойғолары ла тәрбиәләнә.\nПарҙар менән эшләү төркөмдәр менән эшләүҙән айырыла, уларҙы бутарға ярамай. Төркөмдәр менән эштә бер уҡыусы һөйләй, ә ҡалғандары тыңлай. Парҙар менән эш барышында бер уҡыусы һөйләй, бер уҡыусы тыңлай – статистик пар, ике уҡыусы һөйләй, ике уҡыусы тыңлай – вариацион, динамик парҙар. Динамик парҙарҙан айырмалы рәүештә вариацион парҙарҙың эше уҡыусының тәүҙә башҡарған эше үҙенә әйләнеп ҡайтҡансы дауам итә. АСО системаһы уҡыусыға материалды аҙ ваҡыт эсендә юғары кимәлдә үҙләштерергә ярҙам итә. Уҡыусы, беренсенән, уҡытыусыны тыңлай һәм яңы белем үҙләштерә, икенсенән, был алған белемен практик рәүештә ҡуллана, өсөнсөнән, эргәһендә ултырған иптәшенең эшен тикшерә һәм баһалай, дүртенсенән үҙенең эшенең дөрөҫ башҡарылыуын таҡтанан тикшерә. Тимәк, бер үк материал уҡыусы тарафынан дүрт тапҡыр ҡабатлана һәм нығытыла.\nШулай итеп, уҡыусы дәрестә парҙар менән эшләп, пассив уҡыусынан актив эшмәкәргә әүерелә, шул уҡ ваҡытта уҡытыусының да синыф менән аралашыу мөмкинлеге арта.Тик ошо йүнәлештә эшләгәндә генә дәреслектә бирелгән текстар тәрбиәүи көскә эйә була ала, балаларҙы ижади эшләргә өйрәтеп була. Улар уҡыусыларҙы яуызлыҡҡа, яманлыҡҡа ҡаршы көрәшергә, шул уҡ- ваҡытта донъя матурлығын аңларға өйрәтеү, ғөмүмән, ыңғай сифаттар тәрбиәләү өсөн ярҙам итәләр.\nЮғарыла күреүебеҙсә, уҡытыу процесы белем биреү, шәхес тәрбиәләү, үҙаллы белем алыуға өйрәтеүҙең ҡаҡшамаҫ берҙәмлеген тәшкил итә. Йәғни уҡыусы уҡырға, укытыусы белем биреү менән етәкселек итергә, уҡыусыны үҙаллы белем алырға өйрәтергә һәм шәхес итеп тәрбиәләргә тейеш.


Стәрлетамаҡтан 11 йәшлек Лиана Гәрәеваға ҡатмарлы операциянан һуң реабилитациялауға аҡса кәрәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡтан 11 йәшлек Лиана Гәрәеваға ҡатмарлы операциянан һуң реабилитациялауға аҡса кәрәк\n13:27, 20 ноября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nСтәрлетамаҡтан 11 йәшлек Лиана Гәрәеваға вайымһыҙ булмаған кешеләрҙең ярҙамы кәрәк. Уҡыу алдынғыһы, спортсы, ярыштарҙа ҡала намыҫын яҡлаған ҡыҙ быйыл май айында ҡапыл аҡһай башлай. Уның тубығы шешә. Магнит-резонанслы томография ҡыҙҙа онкология сиренең булыуын күрһәтә, һуңғараҡ гистология ошо диагнозды раҫлай. Ауырыу 4-се стадияға еткән, үпкәлә метастаздар барлыҡҡа килгән.\nЛәкин түҙемле ҡыҙ бирешмәй, сирҙе еңәсәгенә ышана.\n20 июлдән Лиана әсәһе менән Мәскәүҙә дауалана.\n14 химия терапияһы ыңғай һөҙөмтә бирҙе. Ҡыҙҙың үпкәһенә ике операция яһалды, метастаздар алып ташланды. Табиптар аяғын һаҡлап ҡалырға вәғәҙәләй, эндопротезға заказ бирелгән. Алда тағы 12 «химия» һәм операция.\nОктябрҙә дауаханала уҡытыусылар инглиз теленән олимпиада үткәрҙе, унда Стәрлетамаҡтан бишенсе класс уҡыусыһы беренсе урын яуланы һәм ноутбук менән бүләкләнде.\nХәҙер ҡыҙ тиҙерәк һауығыу тураһында ғына хыяллана.\n«Мин протез менән йөрөргә өйрәнермен, реабилитация үтеп, бер йылдан ҡәҙимге тормошҡа ҡайтырмын тип ышанам», — ти Лиана.\nУға операциянан һуң ҡатмарлы реабилитациялауға ярҙам кәрәк. Ҡыҙҙың әсәһе — балалар баҡсаһында тәрбиәсе, атаһы — водитель, шуға күрә ата-әсәһе, ғаиләнең яҡындары битараф булмаған кешеләрҙән ярҙам һорай.\n4406664985503403 — әсәһе, Гәрәева Гөлшат Миҙхәт ҡыҙының картаһы, «Уралсиб» банкы;\n408 17810 5 06007883395 — әсәнең Һаҡлыҡ банкындағы иҫәбе, БИК 048073601.