Tuesday 25th September 2012 – The National Assembly of Seychelles\nHome » Verbatim » Verbatim - Third Term 2012 » Tuesday 25th September 2012\nBonzour tou Manm, bonzour Minis avek son delegasyon, bonzour tou bann dimoun dan lakour ki pe ekout nou. Nou pe rekomans nou travay pou dernyen trimes sa lannen e ozordi nou annan parey labitid plizyer size lo nou Order Paper e nou pou komans avek bann kestyon pou Minis Litilizasyon Later ek Lakaz, Minis Lionnet e mon a komans avek premye kestyon Onorab Melval Dugasse.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, bonzour Minis, bonzour tou koleg Onorab e en bonzour spesyal zabitan Anse Etoile. Eski Minis I kapab enform zabitan Anse Etoile si mon Minister I annan plan pou adres sa size aksesibilite plis later pou zabitan Anse Etoile dan bann lannen ki pe vini. Mersi.\nBonzour Mr Speaker, bonzour Manm Onorab, bonzour tou dimoun ki alekout. Mr Speaker pli gran kontrent ki Gouvernman I fer fas avek ozordi ki delay distribisyon later avek nou sitwayen I konstrent bidzeter. Presi zeneral Minister se pou pa allocate later avan ki bann enfrastriktir neseser I ganny enstale. Sa polisi I an plas baze lo bann leson ki’n ganny tire lo bann proze Land Bank ki’n ganny antreprann dan lepase. Avek bann topografi ase challenging e malgre bann letid ase detaye serten azisteman pandan lenplimantasyon proze lo aliman semen paregzanp I touzour arive, malgre sa an prenan kont demann pou later Minister I allocate serten bann kare malgre labsans sa bann lenfrastriktir kot bann sit ki pa difisil.\nSours finansyel pou devlopman bann proze Land Bank ziska aprezan I atraver bidze kapital Gouvernman. Pou fer fas avek limitasyon resours finansyel Minister pe eksplor posibilite antreprann serten bann proze lenfrastriktir atraver bann Public Private Partnership kot sekter prive I ava kapab partisip dan finansman lenfrasriktir e apre kouver zot fre e ganny en poursantaz profi rezonnab atraver lavant later dapre polisi Gouvernman. Byento Minister pou prezant avek Gouvernman propozisyon e mekanizm pou sa proze. Enn fwa aprouve Minister I ava lans en notis pou expression of interest sorti kot bann devloper prive pou sa partenarya. Bann scheme parey I ava ede met later lo marse pou bann group aplikan ki annan mwayen pey enpe plis set a dir cost price pou devlop estate. Sa lapros I ava ede redwir presyon lo bann later ki Gouvernman I vann lo subsidies rate. Gouvernman a donk kapab konsantre lo resours finansyel limite ki I annan lo group aplikan ki mwen fortinen. Mersi Mr Speaker.\nMersi Minis. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble konbyen zabitan Anse Etoile ki annan ki pe esper en bout later. E parmi konbyen ou krwar ki pou ganny asiste dan sa prosen lannen. Eski I annan okenn proze ki pe al ganny met an aplikasyon.\nMersi Mr Speaker. Lo nou database laplikasyon later ozordi pou Anse Etoile I annan 485 aplikan ki pa ankor ganny asiste. Bann proze ki’n ganny idantifye pou distrik Anse Etoile I annan 4 morso later. I annan Quincy Vilage, lo parcel H9308 – I en later avek en siperfisi 198 mil 65 met kare. I annan proze La Gogue lo H7572 – lo 19 mil 356 met kare. I annan lot proze La Gogue anler H537 – lo 485 mil met kare. Sa konsept e design I preski fini finalize, nou pou resevwar 27 kare later from sa proze. Apre nou annan en lot proze La Gogue ki nou’n e-mark pou en mixed Land Bank housing development lo H10051 ki en propriyete 22 mil met kare ki ankor konsept pa ankor ganny fer.\nEn lot gran proze ki zabitan Anse Etoile e osi lezot dimoun lo en baz nasyonal pou annan loportinite ganny later pou devlopman rezidansyel pou lo zil Aurore. Dan plan preliminer pou devlopman sa zil I anvizaze 580 kare later pou rezerve pou proze rezidansyel e sa I aplik pou bann dimoun ki fer laplikasyon later. Bann later pou ganny konstrir 1 ou 2 unit rezidansyel pou ganny ofer selman avek bann aplikan ki napa propriyete an rezistre lo zot non anlinny avek polisi Gouvernman pou ed maksimanm fanmiy e distribye later avek bann ki napa. Mersi Mr Speaker.\nMersi. Bonzour Mr Speaker, bonzour Minis e bonzour tou Manm Onorab. Bonzour spesyal bann ki alekout e bann zabitan Larivyer Anglez. Mr Speaker eski Minis I kapab dir avek sa Lasanble si ler I pe fer plis later aksesib dan distrik Anse Etoile si son Minister pou konsider bann distrik ki balizaz ek sa distrik dan sa polisi 40/60. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Parey polisi alokasyon later Gouvernman, bann later Land Bank, Minister I allocate 60/40. 40 poursan I retenir par Minister, prensipalman pou allocate avek bann distrik ki dezormen dan zot distrik napa posibilite pou ed zot bann aplikan akoz zot topogrfi eksetera. So distrik Larivyer Angle parey lezot distrik ki napa later pou ganny asiste avek bann kare Anse Etoile oubyen Ile Aurore ouswa lezot distrik dan lefitir. Mersi Mr Speaker.\nHON MARIA PAYET/MARIE\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, Minis, ou delegasyon e tou Manm Lasanble. Anlinny avek size aksesibilite benefis plis later pou zabitan Anse Etoile e lezot distrik dan pei, eski Minis I kapab enform nou Lasanble si son Minister I annan plan ankouraz aplikan ki apply later ek Land Bank pou konsider aste oubyen devlop later zeritye pou sa ki annan e ki bann aplikan ki napa ditou later I a kapab benfisye. Mersi.\nMr Speaker sa zafer zeritye tou I en issue ki pe preokip mon Minister, mon krwar ti annan en Mosyon ki ti ganny table dan Lasanble pa tro lontan pase, I annan serten travay ki deza pe komans fer, I annan en komite pou ganny met an plas pou regard sa sitiasyon.\nWi I annan bokou later ozordi ki bann heirs property e sa bann later si nou kapab devlop zot en mannyer ki dimoun I kapab pran zot loan I pou rezourd bokou problenm ki nou annan ozordi. Mersi bokou Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis e bonzour tou Manm Onorab. Mr Speaker eski Minis I kapab dir avek sa Lasanble si bann zabitan Anse Etoile I annan akse avek bann kriter kler lo lafason ki later I ganny donnen dan distrik Anse Etoile e si zot kapab verifye ki pozisyon zot ete lo lalis bann ki pe esper later. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker I annan serten polisi kler ki Gouvernman I etablir pou alokasyon later. Enn bann kriter se ki ou pa ownership okenn propriyete anvi limitasyon teren, I enportan ki nou ed sa bann ki napa. Lo baz priyorite sa I ganny etablir par lotorite distrik a le moman ki I annan en proze pou alokasyon. Mersi Mr Speaker.\nOnorab Pierre kestyon 77.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab enform sa Lasanble konbyen dimoun ki’n deza komans pey zot kontribisyon anba home saving scheme pou en lakaz e ki ankor pe espere. Mersi Mr Speakser.\nMr Speaker depi lentrodiksyon sa scheme an 2010 en total 4430 aplikan in enroll lo la swa pou lasitans avek en lakaz anba progranm Gouvernman pou Special Housing ou lasistans avek en loan. 3749 aplikan I ankor pe espere pou ganny asiste. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker Minis in dir nou dan 4430 I annan 3749 ki ankor pe espere. Eski Minis I kapab donn sa Lasanble en leksplikasyon kler as to akoz sa sif 3749 I ankor sitan o pou le moman. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker mon krwar sitiasyon lozman Sesel I kler, I annan en kantite aplikan, I annan en pti git supply. Mon pa vwar li I alarman, mon ankouraze pou vwar sitan dimoun lo en scheme parey pe save, pou enn zot priyorite lavi pou le fitir. Gouvernman I annan son plan devlopman lakaz, I annan son bann fasilite loan ki I met an plas e an mezir ki letan I ale nou ava kapab asiste sa bann aplikan ler I posib. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis, bonzour Mr Speaker, e a tous. Eski Minis I kapab dir avek sa Lasanble konbyen dimoun anba sa scheme ki’n fini desot 10 poursan. E kan ki son Minister pe deside pou asiste sa bann dimoun. Mersi.\nMr Speaker dapre lenformasyon ki mon annan, I annan 73 dimoun ki’n deza kontribye zot 10 poursan lo zot home saving scheme. Minister I ava asiste zot kan mwayen I permet pou asiste zot. Sa ki nou ti dir an entrodiksyon sa scheme pou loan se ki en dimoun I bezwen kontribye 10 poursan minimum avan I ganny asiste. I annan en serten issue avek loan ki nou a koz lo la apre, me sa ki enportan se ki sa dimoun son kontribisyon I en savings. Nou bezwen ankouraz dimoun save akoz ler I save I annan mwens larzan pou li repeye apre – I deza annan en komansman pou li etablir son nouvo lakaz. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, Minis ek ou delegasyon, bonzour tou Manm Lasanble. Mr Speaker eski Minis I kapab enform sa Lasanble si letan en dimoun I fer en laplikasyon pou en lakaz oubyen en morso later, eski I antre otomatikman lo sa scheme ouswa I reste en swa pou sa dimoun, pou sa aplikan.\nE dezyenmman eski Minis I kapab enform sa Lasanble konbyen Gouvernman I anmase anyel atraver en tel scheme, e si sa I ganny konsidere koman en kriter priyoriter ler I annan alokasyon lakaz ki ganny fer. Mersi.\nMersi mr Speaker. Ler en dimoun I apply later ek lakaz, non I pa mandatwar pou antre dan sa scheme me selman si I oule ganny asiste wi I en kriter lasistans ki ou’n deza pe kontribye lo home savings scheme.\nTotal ki nou’n anmase depi kontribisyon home savings scheme I R35.181 milyon. An 2010 ti R6.5 milyon. An 2011 R17 milyon e ozordi 2012 ziska Out I R11.5 milyon. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 78, Onorab Pierre.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab dir avek sa Lasanble si bann lokater flats Dolphin Court pou vin propriyeter sa bann flats alavenir? Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker pozisyon Minister lo sa size I ki sa bann unit Dolphin Court pa pou ganny vann avek zot bann lokater. Rezon prensipal pou sa se laz sa batiman. Si HFC I vann sa bann flat son nivo depresiasyon pou ase o e bann dimoun ki aste pou vwar zot pe bezwen envestir konsiderableman dan bann lannen ki pe vini, vi ki en blok flat I bezwen ganny trete koman en Condominium – Gouvernman I osi santi ki I pou difisil pou bann dimoun rod loan e kordin bann gran travay reparasyon. Mersi Mr Speakser.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab alors dir avek sa Lasanble ki pou arive avek bann dimoun ki pe reste dan sa flat ki’n deza pey en kantite larzan an relasyon avek sa bann flat e ki ti ganny dir poudir en zour sa bann flat pou vin pou zot. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker mon pa okouran ki sa bann dimoun in ganny dir sa bann flat pou vin pou zot. Desizyon Minister mon krwar I kler. Kimannyer nou tret bann dimoun ki pe lwe lakaz Gouvernman ozordi, I annan en keksoz ki nou apel beneficial occupancy, se ki ler sa bann dimoun I bouze pou al dan en lozman pli permanan en poursantaz zot larzan ki zot in peye atraver zot rent I ganny kontribye atraver zot nouvo lakaz a kondisyon ki zot napa aryeraz. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, boznour Minis ek ou delegasyon e bonzour tou Manm Lasanble. Mr Speaker MLUH ti deza annan en plan pou redevelop flat Dolphin Court. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble si sa plan I ankor valid? Mersi.\nMr Speaker wi nou annan en plan pou redevelop Dolphin Court. Dolphin Court son ranplasman, son bann lenfrastriktir otour li I rann li koman en sit ideal pou son redevlopman letan sa proze in ariv alafen son life span e nepli ekonomikman viab pou mentenir. Mersi Mr Speaker.\nOnorab Marie Meggy.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou koleg Onorab. Bonzour Minis, bonzour zabitan Anse Aux Pins ki pe ekoute. Eski Minis I kapab dir nou lekel ki responsab pou maintain sa flat Dolphin Court limenm e konbyen lokater I annan ladan?\nMr Speaker parey I leka dan bann lakaz ki HFC I lwe, HFC ki mentenir. I annan 21 lokater, I annan 21 flats Dolphin Court. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis, bonzour tou dimoun ki alekout. Eski etan donnen ki sa bann zabitan dan sa flat Dolphin Court in ganny dir ki zot pa pou ganny sa bann lakaz. Eski ou Minister pe konsider allocate zot en flat pou zot ganny en rezidan permanan? Mersi.\nMr Speaker, wi byensir sa bann lokater I ava ganny konsidere avek en relokasyon baze lo priyorite ki Lotorite Distrik I set e kan sa I arive I pou tou depan lo distrik. Sa bann flat I la deza, so si sa group lokater I bouze en nouvo group I kapab kontinnyen antre koman en transitory home pou lefitir osi ganny allocate avek en lakaz permanan. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 79, Onorab Jacqueline.\nBonzour Mr Speaker. Bonzour Minis avek ou delegasyon. Bonzour koleg Onorab. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble plan son Minister pou konstrir bann bedsitters pou bann zenn koup ki deza pe komans peye pou zot ganny en lakaz?\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, polisi Minister pou bedsitter i bann alokasyon pou en peryod enterim. Pou group dimoun ki annan bezwen irzan, an atandan ki zot ganny asiste avek en landrwa ki zot pou envestir koman en akomodasyon pli lon term. Pou sa rezon, laplipar bann bedsitter oubyen one bedroom ki Gouvernman i donnen i lo tenancy agreement. Pou le moman, Gouvernman i annan 461 unit dan son stok. Akoz demann pou lakaz i ziska prezan plis ki lakaz ki pare pou pas avek bann aplikan, i annan serten lokater dan bann bedsitter ki zot bezwen I pa pou sa kalite lozman, me mank lot opsyon i fer ki zot bezwen reste dan bedsitter tanporerman.\nPou bann zenn koup, Minister pa konsider alokasyon en bedsitter koman en plan lon term. En kontribisyon dan Home Saving Scheme i annan en bi pli lon term. I devret en kontribisyon anver en apartman ouswa lakaz permanan. Donk Minister i konsider en zenn koup ki ganny lwe en bedsitter koman ankor annan nesesite pou kontribye dan Home Saving Scheme akoz i pankor ariv lo son bi final an sa ki konsern son sitiasyon lozman. Gouvernman i anvi plito konsantre son zefor dan konstrir lakaz ki i kapab vann avek dimoun, dan plas bann ki i lwe. Minister ti a swete ki bann lezot akter, sekter prive, parastatal, Fon Pansyon, Sekirite Sosyal i partisip plis dan sekter ki lwe e ed marse avek stok pou bezwen enterim. Malgre sa pozisyon, Minister i realize ki i annan en group ki anba son manda ki i devret fer provizyon pou asiste avek bedsitter. An partikilye sa group i bann pansyoner ki pa reste avek fanmiy ouswa zanfan, akoz i kler zot bezwen an term kantite lasanm pa pou sanze. Byensir, sa i osi depan lo sipor pou sa bann dimoun aze si zot pe reste tousel.\nLer Minister i analiz son database lakaz, i vwar i annan apepre 10 poursan ki zot bezwen i en bedsitter. Minister osi in sey analiz reveni sa group aplikan e 80 poursan dan sa 10 poursan, zot income i below R8 mil. Donk i vedir ki sa group demann pou osi vwar li difisil pou soutenir lokasyon dan sekter prive. Baze lo sa bann sif, Minister pou bezwen fer en survey lo lokater ki dan son stok egzistan, bedsitter ou one bedroom pou etablir ki kantite adisyonnel sa fasilite i bezwen konstrir, ouswa ankouraz devloper prive pou met lo marse. Sa i a fer Minister vin ek en stratezi lo ki poursantaz son resours i devret konsider met dan sa kalite fasilite. Sa i en desizyon stratezik ki i bezwen konsidere kisisa ki sekter prive osi pe fer. Avek resours limite, i pou en fot pou Minister envestir dan sekter ki pou kourt term ouswa ki pou ganny ranpli par sekter prive. Mersi Mr Speaker.\nMinis, an vi ki ou Minister pe ankouraz otan dimoun, enkli zenn pou komans ed zot lekor par komans fer en kontribisyon pou zot ganny en lakaz HFC, be apre laplikasyon, zenn koup ki pe esper zot lakaz pou komans en fanmiy, akoz zot pa pe ganny menm konsiderasyon parey en lot fanmiy?\nMr Speaker, Onorab, parey mon’n anonse nou annan 461 unit anba nou stok one bedroom ouswa bedsitter. Sa bann zenn i kapab ganny konsidere i en keksoz ki zot bezwen ganny priyoritize par zot lotorite distrik a moman ki aparopriye. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, Minis ek son delegasyon, koleg Onorab e tou dimoun ki a lekout bonzour. Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble si son Minister pe kree bann mwayen konkret pou angaz sekter prive pou konstrir bann bedsitters pou koup ki deza pe komans peye pou zot ganny en lakaz? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, wi i annan en plan daksyon ki nou pe met an mars pou angaz sekter prive, nou annan serten bout later ki nou’n idantifye zis pou sa purpose. Lo Perseverance par egzanp nou annan serten morso i’n ganny e-mark pou kapab met dan lanmen sekter prive pou zot kapab fer bann devlopman pou adres sa bann rental pool parey nou dir, bann lakaz lwe. Akoz nou realize ki ozordi, en rezon akoz pri lakaz lo sekter prive pa abordab pou nou sitwayen, set akoz i annan en mank supply. So wi, nou pou facilitate bann later ki nou annan pou kapab fer bann devlopman parey. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble si sa letid lo bedsitter ki son Minister ti pe fer dan bann distrik in terminen oubyen i ankor ongoing e ki pozisyon Gouvernman vizavi sa kalite lozman? Mersi.\nMr Speaker wi, sa legzersis i ankor ongoing, nou’n deza etablir nou bann stok bedsitter, nou’n deza komans etablir bann dimoun ki ladan, i en travay ki pe kontinnyen e tousala pe ganny fer pou nou kapab annan en pli bon plan stratezi kimannyer nou bouz devan. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble si Gouvernman i annan koman en polisi bann time limit ki en fanmiy ki ganny allocated en bedsitter, eski zot annan en time limit ki sa fanmiy i kapab reste dan sa bedsitter e eski zot polisi i se ki pou donn priyorite sa dimoun ki zot in donn li en bedsitter e zot in donn li sa time limit pou reste dan sa bedsitter? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, non nou napa en time limit pou en dimoun kapab reste dan en bedsitter, me selman mon Minister an se moman pe travay avek lotorite distrik, kimannyer nou kapab bouz sa bann dimoun ki fanmiy in deza gran dan bedsitter, dan en akomodasyon pli apropriye pou zot grander fanmiy. Sa travay i ongoing, i pa en polisi me i ongoing an konsiltasyon avek lotorite distrik, prenan kont lezot demann, lezot presyon ki annan lo nivo distrik. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 80, dan labsans Onorab Souris se Onorab Bresson ki pe demann kestyon. Onorab.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, Minis ek son delegasyon, lezot Manm Onorab e bann dimoun a lekout. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble kwa ki pe ganny fer pou akseler survey later dan distrik Beau Vallon pou benefis zabitan, vi ki demann pou later o nivo distrik pe kontinnyen ogmante? Mersi.\nMr Speaker, malgre i annan serten defayans dan lefikasite divizyon survey, problenm prensipal dan nou demars pou asiste nou frer ek ser avek zot prop kare later, parey mon’n fer resorti pli boner i relye avek nou konstrent bidzeter pou servi sa bann kare later ek bann lenfrastriktir neseser. Wi ozordi i annan serten backlog avek divizyon survey, malgre ki plizyer mezir in ganny met an plas pou adres sa sitiasyon. En bann tel mezir se alokasyon louvraz ek bann surveyor prive. Sa i mekanizm ki nou’n met an plas depi 2010, in ed en kantite pou ki nou delivre sa servis bokou pli vit. Ziska milye lannen, Minister ti pe batch sa bann ka e apre tender zot an group louvraz pou bann arpanter prive fer kotasyon. Minister in realize ki sa sistenm batch bann ka i fer ki louvraz ki antre premye i esper en kantite letan, parfwa ziska 2 mwan, avan group louvraz pou tender i vin sifizan. Pou adres sa sitiasyon, Minister in fek entrodwir en nouvo lapros kot bann arpanter i tender lo en rate, alor bann louvraz i kapab donnen dan bann pli pti kontra anmezir ki louvraz i antre. Nou ekspekte ki sa i ava ede fer bann ka survey ki pas avek bann arpanter prive mars pli vit. Minister i osi pe fer bann demars pou recruit 2 arpanter etranze lo baz kontra pou ede degas sa sitiasyon. Kontak in deza fini ganny fer avek nou afilyasyon enternasyonal, Regional Centre for Maping and Resource Development ki baze Kenya pou ed nou ek sa rekritman. Mersi Mr Speaker.\nOnorab, okenn siplemanter? Onorab Fideria.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou kanmarad Onorab, spesyalman mon bann dimoun Les Mamelles, the beautiful people of Les Mamelles. Bonzour Minis. Minis, eski ou kapab enform sa Lasanble, konbyen ki bann arpanter prive pe kout Gouvernman e si ou Minister i annan en plan pou travay lo en nouvo scheme ou package pou atir bann zenn pou zwenn sa profesyon arpanter. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, nou Bidze anyel pou outsource survey i apepre R2 milyon. Nou depans apepre R2 milyon avek sekter prive pou fer survey later par lannen. Resaman Mr Speaker, Minister in travay lo bann scheme of service pou nou bann teknisyen, bann technical group dan nou Minister e nou pe vwar resaman osi ki i annan en kantite survey technician, pa qualified surveyor, land surveyor, me bann survey technician, bann manrmay ki al lo teren e ki pran bann mezir eksetera ki get dan lenstriman, nou vwar en kantite zot pe kit sekter prive pou retourn dan Minister. So sa i en devlopman ankourazan. Nou osi pe train serten surveyor, nou annan en garson ki pou kit nou Zanvye ki pou al fer son letid a letranze pou li kapab vin en qualified land surveyor. So mon krwar le fitir i optimistic. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, malgre tou sa bann kontrent ki Minis in met devan nou, etan donnen ki Beau Vallon napa okenn devlopman flat ki pe ganny fer, eski Minis i konsider bann tel distrik koman bann priyorite pou alokasyon later e eski Minis i konsider bann dimoun ki vreman kapab pey zot later e fer zot lakaz koman bann dimoun ki pou ganny allocate later dan distrik parey Beau Vallon? Mersi.\nMersi Mr Speaker. Lo nou lalis laplikasyon later pou Beau Vallon ozordi i annan 423 aplikan ki pa ankor ganny asiste. Nou annan detrwa proze ki nou’n idantifye dan Beau Vallon ki pou kapab adres enpe sa sitiasyon, nou annan Pascal Village, Creve Coeur faz 2 ki pou donn nou anviron 20 kare e sa i lo propriyete V18607, nou osi annan en lot proze Pascal Village ki nou pa ankor konsevwar konsept e sa i V17878 e nou annan en propriyete Mare Anglaise, H9256 ki osi konsept pankor ganny fer ki osi pou donn nou detrwa kare. Wi, nou ankouraze ki nou allocate later avek bann dimoun ki annan posibilite pou devlope. Dan lepase, petet pa neseserman ki sa in ganny fer, ki ozordi nou vwar i annan en kantite later dan distrik ki pa ankor ganny devlope. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, eski Minis i kapab donn sa Lasanble en lide ki kantite later, pandan sa dernyen 10an dizon, ki zot in met a dispozisyon zabitan Beau Vallon? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, 80 zabitan Beau Vallon in ganny asiste ek en kare later pandan sa dernyen 10an. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker, bonzour. Bonzour tou koleg Onorab, bonzour Minis ek ou delgasyon. Bonzour tou zabitan Mont Fleuri. Eski Minis i kapab enform zabitan Mont Fleuri kan eski sa dezyenm faz proze redevlopman Corgat Estate i ekspekte konplete? Mersi.\nMr Speaker, redevlopman sa bann Housing Estate lepok kolonyal i reste koman en priyorite pou nou Gouvernman. Proze redevlopman Corgat Estate ti komanse an 2005, me an vi difikilte lo relokasyon bann tenants ki deza lo sa sit e bann konstren enpoze par reform ekonomik, selman 13 unit in ganny konplete lo sa proze. Lannen pase, Minister ti rankontre bann zabitan Corgat Estate e etal en plan redevlopman 5an pou sa estate. Kontra pou demar sa plan ki konpri 20 premye unit ti ganny donnen le 20 Fevriye 2012 avek en dirasyon 12 mwan. In annan serten retar avek relokasyon zabitan dan en vye blok ki sipoze ganny demolir. Dapre schedule proze orizinal, kontrakter ti sipoze demolir sa batiman an Mars e bann dimoun ki ladan in fek ganny plas pou bouze resaman. Akoz sa, i pou annan en retar 4 a 5 mwan pou konplet sa faz an antye, ki vedir realizasyon konplet sa faz pou an Zen/Zilyet 2013. Progranm travay pou larestan redevlopman pou pran ankor 4 faz e dapre sa plan aktyel, devlopman total Corgat Estate pou konplete an 2016. Mon oule refer sorti a sa pwen Mr Speaker ki resaman, apre son vizit dan Corgat Estate, Prezidan Michel in eksprim son swe pou akseler lenplimantasyon e realizasyon sa proze. Mon Minister pe travay lo en plan pou realiz sa, klerman sa I pou vedir nesesite pou relocate en pki gro group fanmiy lo Zil Perseverance pou kapab donn plas kontrakter pou rebatir. Lotorite distrik e zabitan Corgat Estate i ava ganny met okouran sa nouvo plan letan ki in fini ganny konsevwar. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, mon annan 2 kestyon siplemanter. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble konbyen nouvo lakaz dezyenm faz sa proze pou anmennen e si i sifi pou reponn demann ki i annan dan Corgat Estate?\nMr Speaker, proze total Corgat Estate pou konpri 191 unit e sa pou 116 2 lasanm an term of flat, 19 2 lasanm an term maisonnette e 56 3 lasanm dan konpozisyon flat. Sa proze Corgat Estate i pa pou adres sitiasyon total zabitan Corgat Estate an vi ki nou deza annan preski menm kantite nonm unit lo teren e bann fanmiy dan Corgat Estate deza ki annan detrwa fanmiy pe reste ek kanmarad. So, non i pa pou adres totalman issue Corgat Estate me distrik Mont Fleuri pou bezwen konsider serten sa bann aplikan dan bann lezot proze nasyonal, oubyen dan bann lezot proze ki annan Mont Fleuri. Mersi Mr Speaker.\nOk, ou ti annan en dezyenm siplemanter?\nMr Speaker, mon dezyenm kestyon. An vi presyon lakaz dan distrik Mont Fleuri, eski Minis i kapab konfirm ek sa Lasanble si bann zabitan Mont Fleuri an deor Corgat Estate pou osi benefisye ek proze lakaz tel ki Perseverance? Mersi.\nMr Speaker wi, mon krwar larepons pou sa kestyon i kler, zabitan Mont Fleuri i en zabitan Sesel e i pou ganny konsidere dan bann proze nasyonal ki egziste, parey tou lezot distrik i ganny konsidere. Fodre nou remarke ki proze redevlopman Corgat Estate, parey i leka dan tou proze redevlopman, parey Les Mamelles i prensipalman pou adres sitiasyon bann dimoun Corgat Estate, so napa dimoun an deor Mont Fleuri, ouswa andeor Corgat Estate ki pou ganny asiste dan redevlopman Corgat Estate. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, Minis ek ou delegasyon, Manm Lasanble, zabitan Plaisance, Bonzour. Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble konbyen sa proze redevlopman Corgat Estate pou koute e si tou finansman i sorti kot Gouvernman? Mersi.\nMr Speaker, kou total pou redevlopman Corgat Estate i ganny estimen ozordi a R120 milyon. R20 milyon i deza ganny finanse par Gouvernman Sesel avek sa faz 2, larestan nou annan en komitman avek Gouvernman Sinwan pou finansman total proze redevlopman Corgat Estate. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble konbyen pou kout son Minister pou re-allocate sa bann dimoun pou al Perseverance. E petet kote son Minister pou kapab trouv sa sonm larzan ki zot pe re-allocate sa bann dimoun Perseverance, ou’n nonmen dan ou larepons pli boner. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, parey nou okouran i annan en proze ki pe deza arive lo Perseverance, i annan en Bidze kapital ki ganny allocate par sa. Relokasyon dimoun Corgat Estate i ti pou senpleman manz en pti pe dan bann unit ki ti pou available otherwise pou allocate avek lezot dimoun dan lezot distrik. Dan tou proze relokasyon sa i ganny fer. Les Mamelles par egzanp, Roche Caiman ti ganny built prensipalman pou sa purpose, pou allow ki Les Mamelles i kapab ganny redevlope. So i en Bidze ki deza ganny planifye dan proze Zil Perseverance me zis Minister i bezwen pran en desizyon konbyen younit par sak alikasyon ki nou pou donnen pou Corgat Estate pou nou kapab akseler devlopman laba. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, gro kestyon ki pe ganny demande an relasyon avek Corgat Estate i se ki eski tou sa bann zabitan ki pe reste Corgat Estate la, ki pou bezwen deplase letan konstriksyon pe ganny fer, eski se zot, bann ki anvi, vreman anvi retournen, eski se zot ki pou ganny priyorite pou retourn dan sa bann nouvo lakaz nef ki pou’n ganny fer Corgat Estate? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, parey i leka ankor, dan tou relokasyon, wi sa dimoun i annan en swa dan le fitir pou li deside si i oule retourn kot i ti ete ouswa si i oule reste kot in ale. Dan mazorite ka, nou vwar ki zot reste kot zot in ale, me selman swa i pou zot, sa i ava ganny deside avek lotorite distrik a moman ki lakaz i pare pou allocate. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, etan donnen ki i annan, par leksperyans, dimoun i deside reste dan landrwa kot zot in ganny relocated. Eski sa pou annan en lenpakt lo alokasyon bann lezot distrik ki osi merit deblok bann ka lakaz ki zot annan dan zot distrik e si bann dimoun i deside reste, eski dimoun dan lezot distrik pou ganny sa opsyon pou al Corgat Estate pou osi deservi pa zis bann zabitan Corgat Estate, me dimoun dan lezot distrik ki pe osi atann en lakaz? Mersi.\nMr Speaker, parey mon’n enformen, nou pe konstrir 191 lakaz ki pa pou ase pou adres demann lakaz dan Corgat Estate. Plan Minister ozordi, parey nou ete la plan 5an, nou pou bezwen 23 lakaz lo Perseverance pou ede pou kapab fer ki nou pou akseler li, nou bezwen en pti pe plis, me mon pa krwar sa kantite lakaz ki nou pran Perseverance i pou sitan signifikan ki pou afekte bann lezot distrik en kantite. I en plan, i en proze Gouvernman, i en priyorite Gouvernman ki nou bezwen vwar resours pou nou adrese. Mon krwar lezot distrik, bann proze ki vini a kapab benefisye zot dan le fitir. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis i kapab enform nou Lasanble si bann zabitan Corgat Estate ek Mont Fleuri ek lezot zone dan Mont Fleuri, sirtou bann ki pou ganny allocate lakaz 2015/2016, si son Minister i pare pou donn permisyon pou zot kapab extend en pti bout zot lakaz, sirtou pou bann ki annan bann fanmiy ki annan en bon pe manm fanmiy dan en lakaz? Mersi Mr Speaker, mersi Minis.\nMr Speaker, mon krwar Corgat Estate lamazorite dimoun in deza fer bann extension ki nou term i legal pou lemoman pou adres zot sitiasyon prezan, Minister pa pe pran aksyon sever ek sa bann dimoun, me selman nou pa pou ankouraz zot pou fer anymore extension akoz dan 3/4an sa bann lakaz pou ganny demoli, i pou en lenvestisman ki parey nou dir pou al dan drenaz. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis i kapab eksplik sa Lasanble akoz i pou pran redevlopman Corgat Estate, i pou pran 4an pou konplete? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, i pou pran 4an pou konplet redevlopman Corgat Estate akoz sa teren i pa en teren vid, i en teren ki annan dimoun lo la. Demen Gouvernman ti kapab deside fer li pli vit, bouz plis dimoun dan Corgat Estate ki pou afekte alokasyon lezot distrik. So, nou bezwen vwar en keksoz ki soutenab, ki pran kont popilasyon Seselwa an antye. Parey mon’n dir, Prezidan Michel in demann nou pou nou akseler sa progranm e by fer sa, definitivman nou bezwen pran serten unit an plis dan Perseverance e mon krwar nou bezwen annan en plan ki realis, napa en sans ki nou dir nou pou fer dan 2an apre nou pran 5an. Nou bezwen etablir en keksoz ki realis e donn nou dimoun bon e korek lenformasyon. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 82, Onorab Esther.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, Minis ek ou delegasyon, tou koleg Onorab e tou dimoun a lekout, bonzour. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble si son Minister in komans travay lo okenn proze pou arpant e anrezistre tou later lo Praslin dan nouvo rezis?\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, en rezis later i donn 2 lenformasyon enportan, 1, definir sa kare later fizikman atraver son nimero later. 2, rikord lekel met sa later e okenn lezot parti ki annan lentere lo sa later e finalman okenn drwa ouswa lobligasyon ki sa later i servi. Alor en rezis lateri ganny lenformasyon sorti kot 2 prosesis. En prosesis survey pou definir sa kare e prosesis transfer lavant ki definir met, lentere ek drwa, avek lobligasyon sak kare. Sa i 2 prosesis ki Gouvernman anba 2 diferan lakt me ki endispansab pou kanmarad.\nDiferans ant vye rezis later avek nouvo rezis later i baze fondamantalman lo kimannyer en kare later i ganny definir dan rikord rezis e kimannyer sa demarkasyon i fizikman rikorde lo teren. Dan letan lontan, vi ki teknolozi ti annan limitasyon, bann later ti ganny dekrir an servan referans avek bann keksoz fizik, bann mark ou striktir ki arpanter ti mete, ouswa referans avek propriyete lezot dimoun. Sa bann referans ti donk depan lo bann mark ouswa keksoz ki egziste fizikman a en moman letan. Akoz sa, bann relasyon ant later bann diferan propriyeter ti tant pou annan en relasyon komen lo en lantandi rezyonnal selman. Sa fason demarkasyon i kor demarkasyon, i fer ki avek letan bann mark ek pwen referans i kapab sanze ouswa perdi. Bann propriyeter i sanze e alor bann lezot rikord ki ti pe depan lo relasyon avek deskripsyon en serten propriyeter i perdi son relevans. Sa sistenm i alor inefikas, pa presi, koz konfizyon e difikilte pou desifre e enterpret lenformasyon e avek letan, koz lenformasyon pou perdi. Akoz sa bann limitasyon dan demarkasyon sa kare, bann rikord transfer propriyeter ek lezot drwa ouswa lobligasyon ki sa later i servi i osi ganny konpromi. Par kont, dan nouvo sistenm survey, bann kare later i ganny definir par en co-ordinates. Sa fason nimerik i fer ki enn fwa sa arpanter in al lo teren e pran bann mezir pou donn taso en valer inik, co-ordinates i an rezilta kree kare later avek en nimero referans inik, sa rikord nimerik i anrezistre lo son plan later, sa lenformasyon pa pou zanmen perdi, menm si taso i ganny tire, ouswa perdi fizikman, arpanter pou annan rikord nimerik pou kapab vin remet taso dan son pozisyon presi.\nAn plis ki sa, nasyonalman divizyon servis i servi en sistenm fix cadace, ki vedir tou kare i marye lo en sel sistenm co-ordinates e bann kare ki baliz avek kanmarad, zot balizaz i marye ekzakteman. Sa sistenm survey i sistenm ki donn maksimonm presizyon. Avek sa demarkasyon presi ki pa depan lo bann keksoz ki ganny afekte avek letan, later i kapab ganny tranzakte dan en fason presi san kree konfizyon ek dout lo ki porsyon ki’n ganny tranzakte. Bann rikord tranzaksyon parey lavant, drwa, lipotek, garanti i alor pli fasil pou atribye e zere avek en kare menm letan divizyon later pe ganny fer.\nLer i annan 2 sistenm rikord, i annan risk kot i kapab overlapping ant le 2 sistenm. I alor enportan, pou evantyelman konverti tou lo en sel rezis e sa se nouvo rezis later avek demarkasyon ki baze lo nouvo sistenm survey. A sa pwen, fodre azoute menm si survey i konplete i pa vedir ki otomatikman ou later i ganny transfer lo nouvo rezis. Fodre sa propriyeter i fer en demann an ekrir atraver biro survey pou demann Rezistra pou transfer sa later lo nivo rezis kot biro lanrezistreman later.\nSitiasyon lo Praslin ozordi i konm swivan:- Total siperfisi zil i 3800 ektar, 3163 ektar in deza ganny arpante. Sa balans 16 poursan pa ankor pas dan prosesis adjudication, setadir prosesis teknik ek legal pou transfer sorti lo vye sistenm demarkasyon pou vin lo nouvo sistenm survey. Dan sa 3163 ektar ki’n fini arpante, nou estimen ki zis 30 a 35 poursan ki’n transfer lo nouvo rezis. I donk enportan pou bann dimoun ki’n fini arpant zot later ganny sansibilize pou al fer sa dezyenm letap. Lenplimantasyon en tel proze pou anrezistre en tel siperfizi lo nouvo rezis i pou enkli prosedir swivan:-\nStaz 1, ki staz preparasyon, deklarasyon par Minis, seksyon later ki pou kouver par sa arbitrasyon oubyen adjudication. Preparasyon bann index maps, etablir sifizaman pwen kontrol lo teren ki pou fer meziraz ek demarkasyon fizik.\nStaz 2, lanons demann pou bann dimoun ki annan title ek lentere pou soumet zot claim, en peryod 2 mwan normalman i ganny donnen pou soumet bann claim.\nStaz 3, determinasyon bann claim ki’n ganny soumet ek bann rikord ki arpanter ki pe antreprann proze in dekouver dan biro lanrezistreman. Sa determinasyon i fer par bann adjudication officer ek bann arpanter avek bann dokiman rikord ki’n anmase dan staz 2.\nStaz 4, bann arpanter i apre sa komans mont lo teren pou fer bann demarkasyon fizik bann balizaz. Sa prosesis i enn ase long akoz i enkli deba e diskisyon avan tonm dakor lo en solisyon. Arpanter i apre sa arpant sa bann balizaz ki demarke anba prosedir Land Surveyor Act, staz 5. Sa seksyon ki konplete apre staz 5 i ganny pibliye, en notifikasyon pou piblik enspekte sa lenformasyon ki dir 3 mwan. Nenport dimoun ki annan lobzeksyon ki demarkasyon ek ownership ki’n pibliye i devret a sa pwen met son lobzeksyon devan. Adjudication officer i apre ekout bann lobzeksyon e rann zizman dapre prosedir lalwa.\nApre staz 7, bann kare later ki’n arpante i ganny egzaminen e ganny aprouve anba Land Survey Act, divizyon survey i apre anvoy sa bann rikord kot biro lanrezistreman later pou ganny met lo nouvo rezis. En notis final i ganny mete pou enform piblik ki sa prosedir arbitrasyon pou sa seksyon later in finalize e konplete. I posib konteste sa dan Lakour Siprenm pandan 3 mwan apre sa notice final, me selman lo bann pwen prosedir ek bann pwen legal. Pou realiz en tel proze Minister pou bezwen mobiliz en resours finansyel e imen, planifye son lenplimantasyon pou li pa enterfer avek lezot aktivite divizyon survey. Pou ganny resours imen pou sa proze, ou bezwen swa ofer sekter prive bann kontra oubyen anploy bann tim a plen tan. In estimen sa proze pou Praslin ek La Digue i a kout anviron R10 milyon. Minister i konsider sa koman en proze kapital e pou fer demann pou larzan dan Bidze kapital 2013. Depandan lo kantite resours, en tel proze i kapab pran 4 a 5an.\nMr Speaker, mon oule refer sorti ki adjucation of land lo Praslin ek La Digue i plan daksyon mon Minister pou sa prosen 3an e nou ekspekte ki sa i a demare 2013. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Minis eski ou kapab dir avek sa Lasanble si i annan okenn provizyon ki pe ganny fer pou rod led finansyel e teknik avek bann lorganizasyon enternasyonal pou akseler sa proze? Mersi.\nMr Speaker non, pou lemoman nou pa pe rod led avek lorganizasyon enternasyonal pou finansman. Nou santi ki R10 milyon etale lo en peryod 5an i soutenab pou Gouvernman mentenir, me selman nou annan en afilyasyon avek Regional Centre for Maping and Resource Development Kenya ki Minister i afilye avek, ki donn nou serten lasistans teknik pou nou kapab enplimant en tel proze. Mersi Mr Speaker.\nBonzour Mr Speaker, bonzour Minis e bonzour tou dimoun. Mr Speaker, eski Minis i kapab enform sa Lasanble ek bann zabitan lo zil ki benefis en tel proze pou annan pou sa bann zabitan e eski en proze parey i kapab fer lefet ki sa pou akseler en pti pe bann dimoun ki anvi fer zot lakaz e annan zot prop later osi? Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, mon krwar dan larepons mon kestyon orizinal mon’n donn en lalis benefis akoz en nouvo rezis, pli annord, rikord i pli azour, i pli fasil pou monitor eksetera, eksetera, eksetera. Non, i pa pou vreman ed ou anplis pou ou kapab benefisye en loan, sa i tou depan lo sitiasyon ou later, si i en propriyete zeritye, si i annord, si i annan serten restriksyon lo la. I pa pou vreman sanz sa, me selman dimoun pou kapab pli byen tranzakte e pou pli byen kapab konnen lekel zot balizaz, kote zot balizaz i ete. Savedir balizaz pa pou ganny fer referans avek later madanm entel, i pou ganny fer referans avek en idantite nimerik ki nenport ki zour, si ou taso i perdi, en surveyor i kapab retourn lo later e plas sa taso dapre kot i devret ete. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, bonzour Minis, bonzour tou dimoun. Mr Speaker, mon ti a kontan demann Minis, oubyen Minis i kapab dir Lasanble ki prosedir en endividi oubyen prive i kapab fer dan lenstans pou li kapab transfer son later lo nouvo rezis, anatandan ki Gouvernman pe met an plas bann lezot prosedir. Konmsi ki en dimoun prive i kapab fer pou lemoman pou ki son later i kapab ganny transfer dan nouvo rezis? Mersi.\nMr Speaker, prosedir se ki en dimoun i bezwen fer son later ganny survey, parey i annan bokou ka zabitan Praslin ki’n deza ganny fer, sel keksoz ki zot pa’n fer se sa dezyenm letap kot en adjudication officer i fer en demann, i ekrir en let direkter survey ki annan manda pou Survey Act e fer en demann avek direkter survey pou ki sa i kapab ganny transfer lo nouvo rezis. E la i annan en adjudication officer, normalman en arpanter ki regard bann lenformasyon ki available e fer sir poudir sa propriyeter i limenm li e i ekrir divizyon lanrezistreman later pou fer transfer from vye rezis to nouvo rezis. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 83. Onorab Dugasse.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble ki mezir son Minister pe pran pou clear sa backlog housing loan anvi ki I annan bokou kliyan ki pe esper pou plis ki 1 an? Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mon krwar I enportan refer sorti serten sif ase sirprenan an repondan sa kestyon. Depi son kreasyon an 2003 HFC in aprouv en total R709 milyon atraver son bann diferan scheme ki I ofer. 7647 fanmiy I ozordi pe ankor servis en loan avek HFC ki reprezant en total R420 milyon. Sa I prensipalman akoz HFC I sel lenstitisyon ki pe ofer en loan lo bann term favorab ki bann dimoun mwen fortinen I kapab soutenir. Alor HFC I ganny inonde avek en kantite laplikasyon. Anvi sa kantite demann e son portfolio loan ki’n deza akimile, HFC an se moman pa pe kapab soutenir nouvo langazman. Aktyelman HFC pe fer fas avek en sitiasyon kot bann labank in prêt li larzan pou finans bann loan ki in donn e fer monte zot lentere. HFC pe malgre sa kontinnyen sarz son kliyan 6 poursan lentere tandis ki pou sa dernyen 3 mwan li I pe pey 8 poursan avek sa bann labank. Dan en lot mo HFC pe sibvansyonn sa 2 poursan ki an plis.\nPou adres sa problenm Mr Speaker HFC avek Minister Finans pe travay lo en formil kot I kapab ganny akse ek kredi pli bon marse pou li kapab kontinnyen avek son loperasyon e donn bann nouvo loan. Parey Prezidan Michel ti anonse dan son diskour Leta Lanasyon pli boner sa lannen, HFC pe osi pas anba en restriktirasyon kot son loperasyon pou separ an 2. HFC pou kontinnyen sa lenstitisyon ki donn loan e PMC pou ganny entrodwir pou zer bann housing estate Gouvernman. Dan sa 2 aktivite set a dir restriktirasyon ek nouvo sours kredi pou finansman HFC I ganny idantifye, la HFC pou kriy tou bann aplikan ki lo son backlog pou vin fer zot bann prosedir. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble si an se moman HFC I annan en backlog lo disbursment loan ki’n fini ganny aprouve e si akoz sa fakter kliyan pa pe repey zot loan ki pe afekte bann nouvo kliyan pou ganny asiste avek loan. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. HFC pou le moman tou bann request pou disbursement ki’n ganny fer disi Out, savedir Out avan in fini ganny klersi. Bann disbursement ki pa ankor ganny klersi se bann ki an Septanm so nou annan en dele 2 ou 3 semenn pou adrese. Me sa I pa vreman en issue pa kapab servis sa bann loan, I en issue vizit, eksetera, ekstera bann formalite ki bezwen ganny fer avan ki HFC I disburse larzan.\nWi definitivman si nou tou nou ti pran nou responsabilite pou nou pey nou langazman a ler nou ti pou kapab ed en lot nou frer oubyen nou ser pli vit. So sa issue aryeraz I egziste. HFC I annan en responsabilite sosyal. I annan dimoun ki malerezman pa pe onor zot langazman me sa ki kler se ki HFC pe pran en nouvo lapros, I pe pli ferm anver bann dimoun ki pa pe onor zot langazman ozordi. I annan serten ka menm ki’n ariv lo ka re-posession. Mersi Mr Speaker.\nBonzour Mr Speaker, bonzour Minis e koleg Onorab e tou dimoun alekout. Mr Speaker eski Minis I kapab dir sa Lasanble si son Minister I annan plan pou reviz sonm ki donnen ki konsern second housing loan ki currently mon krwar I R150 mil.\nE dezyenmman housing loan ki osi R500 mil etan donnen – nou konpran ki I annan bann difikilte me si dan lavenir I annan plan pou reviz sa bann sonm ki monn mansyonnen. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Pou lenformasyon Onorab second housing loan I R200 mil ozordi. Non nou napa plan aktyel pou reviz sa, me avek nouvo lapwentman board HFC ki’n antre an plas la I en keksoz ki board I ava diskite e fer en propozisyon avek Gouvernman.\nMon krwar wi I annan en nesesite pou nou revize, R200 mil ozordi ou pa kapab konstrir en lakaz me mon krwar problenm prensipal e ki Gouvernman I pe rod fason pou tackle se pri konstriksyon lo marse lokal. Si nou pa adres sa I pou difisil pou nou sitwayen kapab konstri zot lakaz. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker pli boner Minis ti dir ki I annan 73 dimoun ki’n fini kontribye zot 10 poursan anba sa scheme. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble akoz ki sa bann kliyan ki zot loan in fini ganny aprouve ki’n fini pey 10 poursan I pa ankor kapab ganny asiste avek HFC e si zot pou ganny asiste, kan ki zot pou ganny asiste. Mersi.\nMr Speaker parey monn dir dan mon repons kestyon orizinal, HFC pa dan en pozisyon pou li antre dan en nouvo langazman a sa moman letan. Nou pe travay avek Minister Finans pou etablir bann sours kredi pli bonmarse, ok – me sa bann dimoun nou devret ankouraz zot. Zot in kontribye 10 poursan, zot pe kontinnyen pe kontribye letan zot pran zot loan avek HFC I vedir ki zot pe borrow mwens prensipal savedir zot pou pey mwens lentere e I dan zot lavantaz. Annou get sa home saving scheme koman en saving scheme pou benefis sa dimoun ki pe save. So sa bann dimoun ki lo la, avek rikord ki mon annan avek HFC 73 ki’n fini kontribye, 10 ladan I pou housing assistance e larestan I pou housing loan. Sa bann dimoun byensir kan HFC I posib pou li komans disburse nouvo larzan zot ava en priyorite pou zot ganny zot larzan. Mersi bokou Mr Speaker.\nMersi mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab dir avek sa Lasanble oubyen enform sa Lasanble si I okouran ki I annan dimoun ki pe ganny loans anba bann ka spesifik oubyen eksepsyonnel petet apre ki en rapor in ganny fer par son DA. Sa I nimero enn.\nDezyenmman, eski Minis I kapab enform sa Lasanble ek tou dimoun ki pe esper en loan an zeneral, kan eski I santi sa sitiasyon pou amelyore e ki pou arive avek bann dimoun ki’n ganny demande pou zot fer zot plan, zot in soumet zot laplikasyon pou loan, zot ankor pe espere e zot plan pe ekspire. Eski sa bann dimoun pou ganny demande pou repeye pou zot re-submit zot plan apre ki in ekspire. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Minister, nou polisi alokasyon lakaz ouswa ed en dimoun avek en loan I osi baze lo en kriter priyorite. Si nou assess en sitiasyon e nou vwar ki son sitiasyon aktyel ozordi I deplorab e ki I bezwen lasistans imedya pou li kapab redevlop son landrwa, met li dan konfor, malgre ki I pa ankor kontribye son 10 poursan, wi sa Gouvernman pou toutlan ede. Mon krwar I enportan ki nou kontinnyen fer sa akoz sitiasyon lozman en dimoun I enportan.\nSi pou mwan met en time frame lo la, mon pa ti a kontan komite mon lekor me mon swete ki by lafen lannen ouswa boner lannen prosen sitiasyon I ava retourn normal.\nLo konsernan bann plan ki’n ekspire I annan en prosedir anba Town And Country Planning Act ki sa dimoun I kapab renouvle son plan apre 2an I kapab fer renouvle, I kapab fer en dezyenm renouvle mon krwar letan plan in ganny 5an ki I bezwen soumet en nouvo plan. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab eksplik avek bann zabitan ki pe arive avek bann dimoun ki pe esper disbursement deyzenm porsyon zot loan. Akoz zot in fini fer en langazman finansyel anver konstriksyon zot prop lakaz. Si I kapab eksplik bann zabitan ki pe arive avek bann dimoun ki pe esper en dezyenm oubyen trawzyenm porsyon zot loan.\nEski Minis I annan en polisi kler oubyen si I kapab definer klerman lekel ki bann dimoun ki benefisye avek loan atraver HFC, si I annan en kategori dimoun ki benefisye avek loan atraver HFC. E si I annan en serten kategori ki pe ganny ankouraze pou al direkteman avek labank komersyal. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Disbursement loan ki HFC I deza annan en langazman parey monn dir, tou bann request ki’n antre Out oubyen pli boner in fini ganny disbursed. Bann request ki’n antre Septanm HFC pe travay lo la kimannyer I pou ganny disburse tre byento. So basically nou annan en delo 2 oubyen 3 semenn dan disbursement ki pa ideal me rezonnab.\nHFC wi I annan serten barenm. Pa tou dimoun ki kapab al kot HFC pou kapab kalifye pou en loan. Mon ava rekonfirm mon sif me a sa ki mon panse I R15 mil I total income ki dimoun I kapab kalifye avek HFC. So si ou ganny above sa sonm ou bezwen al avek en labank konmersyal. Mersi Mr Speaker.\nBon avek sa nou’n ariv lafen Question Time. Nou a remersi Minis e ekskiz li parmi nou. Nou a demann bann Parliamentary Reporter pou fer antre Minis Meriton. Bon, Minister pou pran a drwat. Pa ou’n demande pou ou PS vin ek ou? Ou a pran a drwat, PS a pran gos.\nOk. Avan nou komanse, nou a komans avek Statement, me avan nou komans Statement mon oule fer PS konnen ki bowing pa vedir bat lizye ek Speaker. Ok. Mon ava re-sirkil avek tou bann Manm, nou bann Minis, bann PS the correct procedure bowing to the Chair ki nou’n deza fer e nou a refer li ankor.\nBon, avek nou la nou annan Statement par Minis pou Zafer Sosyal, Devlopman Kominoter e Sport, Minis Meriton ki pe vin fer en Statement lo Indian Ocean Island Games. Mon envit Minis pou fer son Statement.\n“Reini ansanm dan en sel lespri. Nou pare pou demontre avek dignite, kapasite e lafors sportif nou Losean, dan lanmitye e dan lespri fair play. Nou zil, nou zwe.” Sa i ekstre lim zwe wityenm edisyon Zwe de Zil ki ti fer Sesel, Soley Laviktwar. Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm Onorab.\nMr Speaker, Sesel ti organiz wityenm edisyon Zwe de Zil Losean Endyen ant le 5 e le 14 Out 2011. Ti en plezir e en loner pou nou organiz sa Zwe ki’n ganny kree par mouvman sportif larezyon pou devlop lanmitye e konpreansyon ant pep Zil Losean Endyen dan lideal olenpizm. Savedir rasanble dimoun dan lanmitye e dan respe atraver sport.\nDezyenmman, son lobzektiv se pou kontribye anver korperasyon rezyonnal atraver sport dan larezyon, spesyalman atraver lorganizasyon Zwe de Zil avek partisipasyon sportif ek zenn, san okenn diskriminasyon. Sa bann prensip ti byen prezan, e byen vivan pandan wityenm edisyon Zwe de Zil. Lanbyans ki ti annan pandan Zwe i montre ki lepep Losean Endyen i byen solider e ki lespri fraternal e amikal i ini nou koman en pep, pep Losean Endyen.\nLorganizasyon striktirel Zwe de Zil. Mr Speaker, pei ki organiz Zwe de Zil i bezwen respekte bann kondisyon e lareg ki ganny enpoze par sart Zwe de Zil. Dan Lartik 1 sa sart i dir:- Sart Zwe de Zil i kontyen bann prensip, lareg e lartik fondamantal. Sart i etablir bann kondisyon pou lorganizasyon e fonksyonnman konsey enternasyonal Zwe ek relasyon ant son bann manm. Sart i ofi fikse bann kondisyon pou lorganizasyon Zwe de Zil Losean Endyen. Pli lwen dan sart, dan lartik 2 i mansyonnen ki pei ki organiz Zwe de Zil i bezwen met an plas en komite lorganizasyon ki nou apel li COJI e sa lorganizasyon i bezwen annan en stati legal. An dot mo, lorganizasyon Zwe de Zil i ganny antreprann non pa par Minister Sport sa pei, me par lasosiasyon apele COJI. Pou ki Sesel i reste anlinny avek sart Zwe, nou ti donn COJI son stati legal. Nou ti anrezistre sa lasosiasyon pou organiz Zwe de Zil avek Biro Lanrezistreman, avek Registrar General e nou ti ganny nou sertifika lanrezistreman nimero A431030 le 18 Novanm 2009. Nou ti met an plas 2 striktir COJI ki enportan pou lorganizasyon Zwe. Sa ti son biro avek komisarya Zwe.\nMr Speaker, i enportan pou mwan sitie prezantasyon mon rapor ozordi. Ler nou ti pe anmas fon, mon ti donn langazman pou rann kont lo reveni e depans ki Zwe nou’n antreprann, apre ki kont i ganny odite. Lartik 12 sart Zwe i dir ki COJI i devret liquidate 12 mwan, savedir 1an apre klotir Zwe. Dan nou ka, Zwe ti fermen le 14 Out 2011 e le 14 Out sa lannen i fer egzakteman 1an. Rezon prensipal akoz sart i donn COJI 1an pou ferm son kont se pou asire ki i annan ase letan pou ki tou peyman i ganny fer. Si i annan okenn difikilte konsernan peyman ki leve, bann parti konsernen i ava annan ase letan pou regle peyman avan ki kont i fermen. Dan nou ka, nou napa okenn difikilte me selman nou’n respekte sa dele letan ki sart ti demande.\nParey ou okouran Mr Speaker, nou pa ti ganny en slot dan dernyen sesyon le 22, avan ki Lasanble ti al dan recess. Me avek ou led, nou’n kapab fer li ozordi dan premye sesyon trwazyenm trimes.\nPrensip pou lorganizasyon Zwe. Sesel ti adopte serten paramet e prensip pou swiv pou permet li organiz en Zwe avek kalite, menm ki pei ti pe pas atraver bann moman spesyal. Bann prensip ki nou ti adopte sete premyerman, swazir disiplin sportif baze lo lenfrastriktir sportif ki nou annan e ki pa pou bezwen en gro lenvestisman pou son renovasyon. Dezyenm, disponibilite Zil Perseverance pou vilaz Zwe. Trwazyenm, swazir en serten nonm disiplin e partisipan pou ganny en popilasyon ki pou manyab e dapre kapasite vilaz Zwe. Katriyenmman, retir lanfaz lo Gouvernman koman kontribiter finansyel prensipal e mobiliz lanasyon Seselwa pou asiste e kontribye dan preparasyon e lorganizasyon Zwe.\nFonksyonnman biro Zwe. Anlinny avek sart Zwe, biro ti ganny met an plas e son bann manm ti enkli dimoun sorti dan sekter prive, dan kominote sport, osi byen ki serten fonksyonner. Ti annan 9 manm lo biro Zwe. An tenan kont son bann prensip pou lorganizasyon Zwe ki mon’n mansyonnen pli boner, biro Zwe ti fer en travay refleksyon lo bann loriantasyon stratezik ki nou ti bezwen fer pou sa Zwe. Biro ti donn gidans komisarya Zwe lo bann gran linny. Biro ti konsider bann propozisyon sorti kot meeting CIJ ki merit ganny aplike dan lorganizasyon Zwe e donn desizyon lo bann keksoz ki Komisarya i met a son latansyon. Travay biro in enn kot ti annan en regar permanan lo tou sa ki ti pe ganny fer e pou kapab ed komiser Zeneral ek son lekip dan komisarya dan lenplimantasyon zot responsabilite.\nFonksyonnman Komisarya Zwe. Komisarya Zwe, anba direksyon komiser ti kordin travay 16 sou-komisyon. Akreditasyon, restorasyon, sekirite, lenfrastriktir, medikal, dekorasyon, seremoni, protokol acceuil, pres kominikasyon, fund raising, teknik sportiv, enpresyon edisyon, ebergement, transpor, animasyon e espace jeune. Sak sou-komite ti annan en Chairperson avek en serten kantite manm. Ti annan apepre 250 Seselwa ki’n devoue zot letan pou fer fonksyonnen sa bann sou-komite. Sa 2 striktir, biro e komisarya, avek bann Seselwa konpetan ki’n ede in fonksyon tre byen pou asir sikse Zwe e fer lafyerte Sesel.\nKonteks finansman pou Zwe de Zil. Mon oule elabor en pe lo konteks finansman pou sa wityenm Zwe de Zil. Depi ki Sesel ti ganny swazir an 2005 pou organiz wityenm edisyon Zwe de Zil, bokou keksoz ti arive, osi byen o nivo nasyonal ki enternasyonal, ki ti boulvers lavi ekonomik, sosyal, kiltirel tou pei. Nou tou nou a rapel lenpakt e sitiasyon ekonomik ki pei ti pas ladan depi 2008 e i ti demann nou pou re-evalye nou pozisyon konsernan Zwe de Zil. Nou ti pas en bon pe letan pou nou konsider bann senaryo e opsyon posib pou esey met lorganizasyon Zwe dan sa nouvo konteks lekonomi nasyonal.\nKreasyon Fund Raising Committee. Sa re-evalyasyon Mr Speaker, sa re-evalyasyon nou sitiasyon ti donn nou en nouvo lapros travay. Le 2 Zilyet 2009, mon ti fer en deklarasyon kot mon ti konfirm lorganizasyon Zwe de Zil isi Sesel an 2011. Mon ti osi met devan serten prensip travay, an konsideran konteks ekonomik nasyonal. Se sa bann prensip ki mon’n mansyonnen pli boner. Lapros pou finansman lorganizasyon Zwe ti enn alor kot lanfaz ti ganny tire lo Gouvernman koman pwen santral pou finansman e kot mobilizasyon resours, atraver partisipasyon diferan sekter popilasyon Sesel, bann zanmi Sesel isi e a letranze, bann rezo asosyativ, diplomatik e biznes ki nou annan kontak avek a letranze ti ganny inisye. Sa lapros ti ganny apresye par kominote sportif e sivil lokal. An konsekans, nou ti met an plas en Fund Raising Committee, en komite ki ti pe osi travay dan kad National Major Games Trust Fund ki ti ede dan mobilizasyon fon pou Zwe de Zil.\nMobilizasyon resours. Komite Fund Raising ti lans en brosir ki ti apel Sponsorship Guide, dan ki ti eksplike tou bann laspe sponsorship pou sa Zwe. 7 kategori ti ganny etablir. Sa se Friends anba R50 mil, Associate, depi R50 mil ziska R199 mil, bronz depi R200 mil ziska R499, larzan depi R500 mil ziska R999 mil, lor depi R1 milyon ziska R2.9 milyon, platinum depi R3 milyon ziska R4.9 milyon e dianman, R5 milyon e par lao. Sa travay fund raising in mars byen e in permet nou anmas fon neseser pou permet bon lorganizasyon Zwe.\nBann sponsors ti tonm dan sa bann kategori swivan. Pou dianman nou ti annan 3, platinum 5, lor 5, larzan 4, bronz 18, associate 35 e friends 139. Zot ti sorti o nivo nasyonal, biznes e zanmi spor Sesel, rezyonnal, lasistans par egzanp avek Larenyon, avek COE, enternasyonal, bann pei zanmi, rezo diplomatik Sesel a letranze, bann lorganizasyon ki Sesel i annan kontak avek.\nFinansman pou lorganizasyon Zwe. Mr Speaker, nou ti anmas en total R43 milyon 546 mil 994 an Roupi, Dolar Ameriken, Ero ek Liv Sterlen. Sa ti R33 milyon 52 mil 123 koman sponsorship direk e R10 milyon 494 mil 371 koman bann peyman kontribisyon sorti kot bann lekip ki’n partisip dan Zwe de Zil.\nDepans pou Zwe. Nou’n depans en total R40 milyon 623 mil 208 pou lorganizasyon Zwe. Sa i konm swivan. Akreditasyon, R95 mil 741. Protokol R414 mil 541. Animasyon R191 mil 490. Seremoni R6 milyon 215 mil 766. Piblisite ek marketing, R337 mil 270. Transpor R4 milyon 346 mil 775. Sekirite, R383 mil 280. Medikal, R551 mil 95. Medya, piblikasyon R188 mil 56. Administrasyon e lezot, R1 494 mil 913. Pou lorganizasyon sportif, nou’n depans R9 milyon 650 mil 193. Pou vilaz Zwe, nou’n depans anba materyo ek lekipman R6 milyon 52 mil 31 e restorasyon R10 milyon 702 mil 57. Balans dan kont konmela i reste nou R2 milyon 923 mil 286 dan kont Zwe. Tou kont i avek labank Nouvobanq. Parallel avek depans pou lorganizasyon Zwe, finanse par COJI, Gouvernman Sesel in osi asiste parey ti anonse, pou renovasyon bann lenfrastriktir sportif e sa bann proze i ariv en montan R23 milyon 570 mil 935 e 52 sou.\nMr Speaker, apard donasyon, i osi annan reveni ki nou ti anmase atraver lavant tiket kot serten levennman sportiv e lotri kot ti annan 3 loto. Sa 2 aktivite, malgre zot osi form parti fund raising, zot ti ganny zere par NSC pou rezon pratik. NSC i annan sa labitid vann tiket kot bann match e seksyon marketing i annan lekspertiz pou organiz lotri. Kot lavant tiket i konsernen, NSC ti anmas en sonm R649 mil e 786. Sa larzan ti kolekte kot foutbol, Stad Linite ek Stad Lanmitye, basketball e volleyball Palais des Sports, basketball Victoria Gym, bokse kot NSC Hall e lev pwa kot Sant Konferans Enternasyonal. An se ki konsern lotri, NSC ti anmas en sonm R1 milyon 172 mil ek 580. Alors, sonm total ki ti anmase avek sa 2 aktivite i R1 milyon 822 mil 366. Sa larzan ti pou ganny transfer dan kont IOIG koman parti reveni me vi ki Zwe Lafrik an Mozanbik ti fer pre avek Zwe de Zil, sa larzan ti ganny servi koman parti depans pou sa Zwe.\nMr Speaker, vi ki serten depans pou Zwe Lafrik, parey tiket avyon, fre akomodasyon ti bezwen ganny peye tout swit, Minister Finans ti donn nou lotorizasyon pou ki sa sonm R1 milyon, 822 mil e 366 i ganny servi pou siplemant depans pou sa Zwe ki an tou ti ariv R3 milyon 135 mil 906. Depans NSC pou peryod le 1 Septanm 2010 ziska le 31 Out 2011 in ganny odite par biro Oditer Zeneral e sa in osi enkli depans pou Zwe Lafrik, an kontan sa reveni larzan tiket e lotri ki mon fek mansyonnen. Avek COJI ki’n fermen, sa balans R2 milyon 923 mil 286 ki reste dan kont Zwe ki mon’n mansyonnen pli boner, pou ganny transfer dan sa kont Major Games Trust Fund. Sa Major Games Trust Fund ti ganny kree an 2008 pou asiste Minister Spor dan finansman, lorganizasyon oubyen partisipasyon dan bann gran Zwe. Sa kont i Nouvobanq.\nAsset Zwe. Avek lorganizasyon Zwe, COJI ti akeir serten lekipman e materyel. Sa ti enkli lekipman sportif, lekipman pou vilaz, lili, matla, dra. Lekipman pou lakwizin, lasyet, tas, ver. Apre Zwe, nou’n fer en levanter tou sa bann lekipman ek materyel e nou’n pran aksyon neseser pou asire ki nou dispoz sa bann asset dan en fason organize e kontrole. Pou tou lekipman vilaz, savedir ebergement avek restorasyon, parey zot in swiv, ansanm avek Minister Finans, nou’n organiz lavant alankan. Sa legzersis ti ganny fer par en oksyonner swazir par Minister Finans. A leksepsyon enn de pti keksoz, sa legzersis in konplete. Enn de materyo in ganny donnen koman donasyon a serten lenstitisyon saritab, oubyen dan ka emergency. Parey zot okouran, bann keksoz parey lili ek matla in ganny vann a en pri redwir. Malgre sa, nou’n kolekte en sonm R1 milyon 14 mil 537 ek 20 sou avek sa lavant. Sa larzan i dan kont Minister Finans e apre sa osi pou ganny transfer dan kont Major Games Trust Fund. Pou bann lekipman sportif, atraver NSC, COJI in transfer sa bann lekipman avek bann federasyon respektiv. Sa i fer ki bann federasyon in resevwar en stok lekipman byen nef ki konplemant sa ki zot deza annan. Nou ekspekte ki bann federasyon a konserv byen sa bann assets e a fer zot fonksyonnen e devlop zot disiplin sportif.\nRevi lorganizasyon Zwe. Nou tou nou’n resanti sa bann gran moman lazwa dan peryod avan, pandan e apre Zwe. Aksyon lie ek Zwe in pas Mae, Praslin, La Digue avek Silhouette. Zot a rapel larive laflanm Zwe ki ti komans son parkour Silhouette, apre fer letour La Digue, Praslin e tou distrik Mahe. Sa senbol ti komans met lanbyans e ti donn nou deza en apersi sikse pou zwe, par sa lantouzyazm popiler ki i ti pe kree.\nZil Perseverance ti pwen santral Zwe de Zil 2011 kot vilaz Zwe ti sitie. Landrwa pou apepre 2000 atlet ek zofisye e serten lezot ankadrer reste. Ti osi annan landrwa kot mann zenn CJSOI sorti dan larezyon, en swasantenn zot ti pe reste pou zot aktivite Camps des jeunes de la CJSOI. I ti osi en vilaz ki ti fodre fer fonksyonnen avek bann servis e aminite pou konfor, trankilite, rekreasyon, sekirite, sirkilasyon, restorasyon, lapropte, swen medikal, deplasman tou bann zabitan. Diferan komite dan komisarya Zwe, responsab pou zot domenn respektiv ti antre e organiz sa ki ti fodre pou asire ki sak zabitan vilaz Zwe de Zil Perseverance ti santi li konmsi i kot limenm.\nEbergement. Nou ti asire ki sakenn i annan son lili avek sa ki neseser, asir housekeeping, lapropte eksetera.\nRestorasyon. 6600 repa par zour. Gadyak, dezennen, dinen, an kontan repa ki ti bezwen ganny delivre lo sit konpetisyon pou bann atlet ki ti bezwen manze pli boner ou plitar ki loperasyon lakwizin.\nMedikal, kontrol dopaz. Servis medikal ti 24 lo 24. Ti annan 22 kontrol dopaz. Rezilta ki ti sorti laboratwar Sid Afrik i montre ki tou le 22 tes ti negativ.\nTranspor. Nou ti bezwen asir deplasman tou partisipan pou training, konpetisyon, enkli deplasman pou Praslin e osi pou bann spektater e osi bann ki oule al fer en pti vizit touristik.\nSekirite kontrol. Nou ti bezwen asir kontrol e sekirite lo vilaz 24 lo 24.\nAnimasyon. Nou ti annan en progranm animasyon pou lwazir e entertainment pou bann zabitan apre konpetisyon.\nProtokol. Nou ti asir lakey e lorganizasyon protokoler, osi byen dan vilaz ki lo sit konpetisyon.\nDekorasyon. Nou ti bezwen fer ki vilaz i vin en landrwa kouler e lanbyans tropikal. Dekorasyon pou Zwe dan lavil e lezot landrwa ti ganny byen apresye par Seselwa e bann partisipan a letranze. Tou sa travay ti enn ki nou plizyer santenn volonter ti fer avek lanmour e devouman.\nKonpetisyon sportif ti deroul byen dan bann sit. Ti vreman en gran plezir pou nou kapab anmenn serten match foutbol Praslin dan nouvo stad Amitie. I fer premye fwa ki match foutbol enternasyonal i deroul lo Praslin. I fer plezir bokou fan lo Praslin avek La Digue. Komite teknik sportif e tou bann federasyon konsernen ti met an plas en lorganizasyon tre efikas e tre o nivo. Bann problenm teknik ti ganny rezourd rapidman. Sa in fer ki bann konpetisyon in deroul avek minimon lenteripsyon.\nPerformans lekip Sesel. Nou tou nou’n swiv partisipasyon lekip Sesel dan sa 12 disiplin sportif ki ti dan Zwe. Nou’n apresye kouraz, disiplin, lespri konbativite nou bann atlet e zot lanvi pou fer zot mye pou zot spor e pou Sesel. Rezilta zot performans in enn ki’n fer lafyerte nou tou dan Sesel. In enn ki’n donn nou pei son meyer performans dan nou partisipasyon dan tou Zwe de Zil ziska prezan. Wi, en dezyenm plas lo tablo meday, avek 57 meday lor, selman en meday lor mwens ki Larenyon, en powerhouse sport dan larezyon. Leksplwa nou bann atlet in anmenn bokou lazwa e lafyerte nasyonal e in fer briye zimaz sportif Seselwa dan larezyon.\nBenefis Zwe de Zil. En laspe enportan apre lorganizasyon enportan koman Zwe de Zil i ki lenpak e kontribisyon sa aktivite in anmennen pou nou pei. Kimannyer in fer avanse lakoz sportif Seselwa? Mon kapab dir ki lorganizasyon Zwe de Zil 2011 in anmenn en kontribisyon pozitiv pou pei e pou devlopman spor dan pei. Nou rezo lenfrastriktir sportif in ganny renove e anbelir. Nou annan bann sit an bonn eta ki pou kapab servi nou pou en bon pe letan ankor.\nStok lekipman sportif in amelyore e ogmante e sa i a permet bann federasyon pli byen kapab elev nivo konpetisyon e ranforsi zot devlopman. Nou devlopman kapasite imen dan spor in avanse. Plis dimoun in ganny konesans dan lorganizasyon en gran levennman. Plis konesans teknik dan lorganizasyon, konpetisyon, dan management konpetisyon e dan zesyon konfli. Parmi tou delegasyon ki’n vin Sesel e tou bann ki’n vin koman spektater, en kantite in retournen e en kantite ankor pou sirman retournen. Zimaz sportif Sesel koman en pei in ganny en pli gran apresiasyon e exposure.\nMobilizasyon nasyonal pou Zwe. Sikse Zwe de Zil 2011 in ariv akoz Seselwa in ralye e mobilize pou sa gran levennman rezyonnal. Nou’n met ansanm nou zefor pou sikse nou proze komen akoz nou oule en Zwe pour Sesel e par Sesel. Zwe de Zil, apard en levennman sportif i en gran randevou lazenes. En randevou lanmitye e tolerans en lafet sportif e kiltirel. Nou popilasyon in anmenn sa dimansyon imen e konvivyal pou sa Zwe. Nou salye zot tou pou sa. Nou oule osi remersi Bondye ki’n toultan beni nou e sirtou pandan sa peryod le 5 ziska le 14 Out. Zot a mazinen, zour louvertir, ki kantite lapli ki ti annan bomaten. Prezidan i telefonn mwan e demann mwan: “Eski nou pou kapab fer louvertir tanto?” Mon dir Prezidan, “annou priye”. E dernyen gout lapli ti tonbe 5.55. Nou’n ganny nou en zoli louvertir e lapli ti rekomans tonbe nenk minwi diswar. Mon ti a kontan osi salye Prezidan, Vis Prezidan e mon bann koleg pou finansman e sipor pou nou kapab organiz en tel levennman. Mon ti a kontan salye osi sa preski 1800 volonter ki’n ede dan diferan sekter lorganizasyon Zwe. Sa milye e milye spektater ki ti se zot, bann ki’n vini e siport nou bann atlet, ki’n met lanbyans e fer rezonnen lazwa de viv Seselwa. Mon oule remersi tou medya ki ti donn nou sa pti detay e lenformasyon lo deroulman Zwe dan en fason regilye e satisfezan. Nou osi salye tou bann sponsor ki’n kontribye, depi sa bann pli pti zanfan ki ti anmenn zot larzan dan zot bibron ziska sa biznesmenn ki ti donn nou sa pli gro tyek. Sak sou in ganny byen depanse e sak sou in kontribye ver la reisit nou Zwe. Mon ti a kontan osi remersi tou lenstitisyon e lorganizasyon ki’n fer bann laranzman spesyal pou bon deroulman sa levennman. Mon pa bliy mon bann kolaborater lo COJI. Tou bann manm lo COJI, komisarya Zwe, tou bann Chairman e manm bann sou-komisyon, tou travayer NSC, mon Minister e lezot lorganizasyon, ki zot osi zot in debrouye, zot in tape pou nou reisir. Nou pei ti ralye deryer Zwe de Zil 2011, nou’n montre nou lespri patriotik, nou’n reponn lapel nou pei.\nKonklizyon. Pou konklir, mon ti a kontan remersi ankor enn fwa tou dimoun ki’n kontribye e ede, e devoue zot letan pou reisit wityenm Zwe de Zil. Ti en plezir pou mwan e mon lekip an antye, tou dimoun, san leksepsyon pou etre o servis la nasyon Seselwa dan preparasyon e lorganizasyon wityenm edisyon Zwe de Zil. Sa gran travay ki nou’n fer in fer nou fyer pou nou reisit e fer avanse limaz sportif Seselwa. Sa Zwe ti spesyal. Tou Seselwa ti ralye deryer nou slogan: “Nou Zil, nou Zwe.” Sa Zwe ti nou moman. En moman kot tou Seselwa nou’n montre nou abilite e sirpas nou prop lekspektasyon. Nou’n demontre ki ler nou ini, ler nou anvi e ler nou determinen, nou kapab sirmont nenport ki baryer e atenn nenport ki rezilta.\nMr Speaker, dan kominote Zwe de Zil Losean Endyen, i annan 7 pei manm. Komor, Madagascar, Maldive, Moris, Mayot, Larenyon avek Sesel. Si sak pei i organiz en edisyon Zwe a son tour, savedir tou le 4an, randevou isi an 2039 ler Sesel pou organiz Zwe de Zil pou la trwazyenm fwa. Mersi Mr Speaker.\nBon, esperon nou tou nou la 2039. Nou pou pran bann kestyon parey tradisyon apre break. So, nou pou break la e nou pou rezwenn 11.15.\nBon, nou ava pran enpe kestyon. Lo mon lalis mon napa personn, mon pa konnen si I annan dimoun ki enterese… Bon, nou ava komans avek Onorab Rose.\nMersi Mr Speaker, Mr Speaker, mon krwar Minis in donn en bon pe detay lo kont lorganizasyon zwe Losean Endyen ki ti fer Sesel. Mon ti ava kontan si Minis I eksplik nou en pti pe ki pe arive aprezan avek zesyon bann atlet apre Zwe de Zil, sirtou bann atlet ki’n fer tre byen e dekouver nouvo talan ki’n ganny vwar atraver Zwe de Zil e ki pe arive avek zesyon sa bann atlet pou fer sir ki nou pa perform zis a sa Zwe de Zil ki ti fer Sesel me dan bann konpetisyon ki vini e ki I annan en bon progranm formasyon pou bann nouvo atlet ki pe monte e ki osi annan petet dan sa major games fund, trust fund ki’n ganny etabli ki I annan ase sipor finansyel pou bann atlet ki fer eksepsyonnelman byen. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker what next? Avek Zwe de Zil I annan nouvo talan ki’n ganny dekouver, I osi annan lezot talan ki’n ganny dekouver an deor Zwe de Zil ki zisteman I tonm dan kad en nouvo sik sportif ki NSC avek bann partner in komans diskit lo la pou kapab pran nou bann atlet e pran spor Sesel anmenn li lo en lot nivo, en nivo plis kalite. Ansanm avek komite Olenpik I annan serten demars ki kapab ganny fer pou gete ki bann manrmay ki’n fer byen I kapab ganny serten scholarship Olympic Solidarity. Zot ava kapab swiv serten letid e osi zot spor aletranze, I kapab amelyor zot performans.\nLo nivo lokal, parey monn dir taler I annan serten lekipman ki serten federasyon in gannyen pou kapab servi pou benefis bann zenn, anmenmtan byen sir resours finansyel I enportan me selman zis mon ti ava kontan fer resorti ki major games trust fund I pou bann major games. Zwe de Zil, zwe CJSOI, Zwe Olenpik, Zwe Commonwealth, Zwe La Francophonie e sa pti larzan ki nou pe al met labank anviron R4 milyon I pa pou ase. Se pou sa rezon ki nou bezwen kontinnyelman travay avek sekter prive pou nou kapab ganny en bon pe milyon ankor pou nou kapab reponn bann bezwen pou devlopman spor. Me Zwe de Zil, nou rezilta dan Zwe de Zil, nou kapasite lorganizasyon in montre sekter prive e sekter prive pe reponn lapel dan en fason pozitiv pou kapab zwenn nou pou travay pou devlopman spor.\nDeza la, nou pe travay avek serten gran konpannyen pou nou kapab pa zis rod sponsorship pou en levennman me lo en peryod letan. Monn deza diskite avek serten envestiser ki pare pou pran en federasyon, pou 5an e I a permet nou kapab ganny resours finansyel pou kapab meet bann depans. Me de lot kote I annan osi devlopman konpetans nou bann leaders, nou bann coach, nou bann zofisye federasyon pou fer sir ki atlet Sesel I ganny a son laporte bann dernyen devlopman dan lemonn siantifik sportif ki kapab osi servi sa akoz ozordi en diferans ant en meday lor avek en meday larzan se bann pti detay e bann pti detay, bann pti teknik ki ou bezwen kapab konnen e servi. An plis ki sa, nou bezwen kontinnyen enstil disiplin avek perseverans dan bann zenn atlet. Bann zenn par ler I ganny soule par – bann manrmay ki al deor, soule par bann lavi glamorous dan lezot pei. Napa personn, zot fanmiy ki annan sa soutyen malgre ki laba I annan serten lankadreman disiplin strik e nou bezwen kotinnyelman ganny sa gidans, ganny sa sipor, ganny sa konsey pou zot kapab fer byen. Me I dan plan mon Minister, NSC, Komite Olenpik pou kapab travay pou ki nou anmenn spor pa zis dan eliminatwar Zwe Olenpik oubyen bann lezot Zwe, me pou nou kapab al pli lwen, al dan bann staz en kar final, demi final, e menm travay pou ganny en meday evantyelman pou Sesel. E sa I annan en kestyon exposure to competition. En dimoun I kapab bon teknikman me ler I annan en lafoul ki ou ladan I annan serten moman sikolozik ki ou’n bezwen pare dan ou lespri pou ou kapab lager avek nenport oponan. I kapab ou oponan I pli gro ki ou, so, I annan en preparasyon fizik ki ou pou gannyen, fizik e sikolozik e tou. So, exposure a bann konpetisyon enternasyonnal I osi enportan dan tou sa bann keksoz. So, en lapros konpreansiv e konpleks ki nou bezwen pran ki enplik Gouvernman, I enplik NSC, I enplik komite Olenpik, I enplik bann atlet e bann federasyon zot menm e byen sir sekter prive pou nou kapab al pli lwen ki zis bann staz eliminatwar dan bann gran zwe enternasyonnal. Me I lo nou plan pou kapab attain sa bann rezilta. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis e bonzour tou dimoun. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble lo ki kantite sa laspe volontarya in kapab retire lo bidze finansyel Zwe de Zil e eski Minis osi – son Minister I kapab konmans pans lo – fer demann avek bann lorganizasyon prive ouswa group lorganizasyon pou konmans adopte bann diferan sports a lavenir. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, parey monn mansyonnen taler nou annan nou anviron 1800 volonter ki ti ed nou pou bon deroulman Zwe de Zil. Nou pa’n pey person, mazinen si nou ti pou bezwen pey sa bann dimoun ki kou adisyonnel I ti pou mete lo Zwe de Zil. Nou fyer ki nou’n kapab asize eksplik bann dimoun zot pe fer sa pou lanmour pou zot spor, pou lanmour pou Sesel e tou dimoun in konpran. Nou ti pey zis bann dimoun ki nou’n demann en servis avek zot me bann volonter nou pan pey en sou. Me par kont pou bann volonter nou’n organiz bann sware apre Zwe de Zil kot tou dimoun ti kapab vini, sosyalize ansanm avek kanmarad atraver tou le 16 sou-komisyon e dan bann 12 disiplin dimoun ti kapab apresye bann moman ki nou’n pas ladan atraver Zwe de Zil. Wi, travay adopsyon oubyen parenaz, oubyen travay an partenarya avek NSC avek bann sekter prive I en keksoz ki anler lo azanda devlopman spor, lo azanda finansman spor dan pei akoz san finansman ozordi nou pa pou kapab vreman achieve rezilta si nou anvi ki nou bann atlet I sorti lo nivo larezyon, sorti lo nivo Zwe de Zil e al pli lwen lo nivo kontinan avek enternasyonnal. So, sa I en keksoz ki nou pe travay lo la e nou santi ki nou kapab port fri dousman, dousman. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, mon ti ava kontan demann Minis apre Zwe de Zil ki plan son Minister pou anmenn lezot parti bann gran zwe ki ganny fer dan Sesel, lo Praslin. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Ou vwar, Praslinois avek Diguois in konmans ganny gou aprezan, zot pe demann plis. Mr Speaker, o fir e a mezir ki bann loportinite I vin kot nou, nou pou kapab byen sir dan kou ki permet nou kapab otan ki posib organiz serten aktivite lo Praslin. Nou bezwen fer sir osi ki nou bann lenfrastriktir I a permet kapab eberz serten dimoun akoz pou nou anvoy bann lekip pou zwe foutbol Praslin nou ti bezwen fer de, trwa voyaz e nou ti bezwen fer bann laranzman spesyal avek bann lotel, blok serten booking e nou oule touris vin isi, byensir sa bann partisipan I osi dan en sans bann touris. Me selman I bezwen annan bon planifikasyon byen davans pou nou kapab fer sir ki nou kapab permet ki bann aktivite I pran plas Praslin e osi La Digue evantyelman. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis, bonzour tou delegasyon, Koleg Manm bonzour. Mr Speaker mon ti ava kontan demann Minis eski I annan okenn depans finansyer ki’n ganny fer kot I konsern lasirans ki kouver bann atlet an ka domaz oubyen aksidan fizik pandan Zwe. Mersi.\nWi Mr Speaker, kestyon lasirans pou nou bann atlet I en keksoz ki nou fer, I en koutim e tou bann atlet I ganny kouver, mersi.\nMersi Mr Speaker, bonzour Minis ek ou delegasyon. Mr Speaker, eski Minis I kapab donn nou en pti pe detay lo ki bann prosedir ki ti ganny servi ler zot in tender out bann diferan kontra vi ki in involve bann gro, gro sonm larzan pou serten depans ki’n ganny fer. Eski sa in ganny fer atraver sistenm procurement ouswa en sistenm direct biding, so, donn nou en pti pe leksplikasyon lo la.\nE dezyenmman mon ti ava kontan demann Minis an vi ki nou annan bann lezot Zwe ki pe vini lo en baz grass root ki Gouvernman atraver son Minister pe fer pou ensure ki serten lantrennman I ganny anmennen lo nivo lekol kot nou kapab detekte serten talan byen boner ki ler come next Indian Ocean Game at least nou annan en pool zenn ki nou kapab travay avek, form zot pou ki nou ganny bann atlet lo sa nivo elit pou bann prosen Zwe. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, wi, dan procurement of goods and services pandan Zwe de Zil ti annan serten laspe ki ti enplik gro sonm e nou ti travay an etrwat kolaborasyon avek Minister Finans pou tender out apre al kot zot pou deside lekel ki ganny swazir anlinny avek lalwa ki nou’n etablir anba Procurement Act.\nKot I konsern grass roots, wi, I zisteman en travay ki nou’n konmanse swivan sinyantir en Memorandum of Understanding ki nou’n fer avek Minister Ledikasyon. I annan en komite physical education and school sports ki pe travay pou kapab priyoritiz bann sports ki nou pou anmenn dan lekol, anmenn serten konpetisyon e permet ki nou organiz nou dan en fason ki nou kapab detekte bann talan byen boner ki nou kapab servi apre. Ou konnen tou le zan le 29 Zen I annan konpetisyon atletik lekol ki anmenn tou bann lekol lo nivo nasyonnal. Be, si nou progranm – I travay byen nou pou kapab annan en konpetisyon dan lezot disiplin, lezot letan pandan lannen pou nou kapab detekte bann talan apre donn zot bann federasyon oubyen NSC travay avek pou nou kapab fine tune zot performans pou kapab met zot a la oter e anmenn zot lo nivo rezyonnal e enternasyonnal. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis I kapab enform nou ki’n arive ouswa ki pe arive avek bann personnel ouswa bann travayer ki ti travay dan Sekretarya Zwe de Zil.\nE dezyenmman si I kapab enform nou Lasanble lekel bann lorganizasyon saritab ki’n benefisye avek bann lekipman Zwe de Zil. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Bann dimoun ki ti man, ki ti fer marse sekretarya zwe ti sorti enpe dan Minister, enpe dan lezot lorganizasyon ti ganny segonde pou kapab ed nou e apre Zwe de Zil zot in retourn dan zot bann lezot lorganizasyon, oubyen zot in retourn fer zot travay labitid ki zot ti fer dan Minister.\nKot I konsern bann lorganizasyon ki’n benefisye avek lili, matla, dra eksetera nou annan enpe National Youth Council, NSC, prizon e bann lekol. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker baze lo sa ki Sesel in retire dan sa Zwe de Zil, mon konnen Minis in eksplik enn de keksoz me mon ti ava kontan demann Minis en kestyon dan en pli gran lanpler. Eski son Minister in realize ki petet I annan sa nesesite pou fer en pli gran plan lo devlopman sports dan Sesel e lo ki fason Sesel pou mentenir nivo son bann lenfrastriktir ki I annan ozordi. Si wi, eski Minis I kapab donn nou enpe bann detay lo sa plan.\nDezyenm keksoz, eski Minis I kapab enform nou si bann atlet ki’n fer Sesel fyer dan sa Zwe de Zil ki’n pase in ganny serten rekonpans, petet rekonpans finansyel.\nTrwazyenmman, eski Minis I kapab dir nou si in koz lo kontrol dopaz, eski Minis I kapab dir nou ki Sesel I anvizaze fer limenm li pou fer sir ki I annan bon kontrol dopaz dan bann sports ki ganny fer isi, e katriyenman….\nNon, Onorab, enough, Minister. I fer ou 3 siplemanter.\nMr Speaker mon ava pran tou le 3?\nMon ava pran tou le 3?\nPran tou le 3, yes.\nMr Speaker, plan monn dir ki apre Zwe de Zil NSC in komans en prosesis konsiltasyon avek tou bann partner ki annan pou fer dan spor e la nou’n ariv staz ki nou’n deza travay lo en proze polisi e plan stratezik pou devlopman spor dan Sesel pou zisteman anmenn spor Sesel lo en lot nivo. Pa zis satisfe avek 57 meday lor dan Zwe de Zil Losean Endyen me al pli lwen. Deza lo nivo Lafrik Sesel I en lafors ki bann lezot pei I bezwen fer fas avek, bann lezot pei I per, zot pe vin isi pou vin gete kimannyer en ti pti Sesel dan weight lifting I kapab fer byen, kimannyer en ti pti Sesel dan badminton I kapab fer byen e nou nou bezwen prezan anmenn sa lo lot nivo akoz zot pe etidye ki manyer nou fer pou bat nou. So, enn nou bann lobzektiv se kapab priyoritize, gete kote nou lafors I ete, devlop sa e anmenn li lo pli o posib. Lo en nivo personnel e osi organizasyonnel lo nivo pei e monn dir taler sa I enplik en kantite zefor, en kantite resours depi building, dimoun, larzan, sa mantalite anvi fer pli byen e disiplin parmi bann atlet pou nou kapab reisir. Plan pe ganny finalize e mon ava kapab prezant li avek Lasanble pou kapab ganny scrutiny parey labitid.\nMr Speaker, dezyenm kestyon, atlet, wi ti annan zoli rekonpans finansyel Onorab. Nou ti donn pou sak meday lor, meday larzan, meday bronz ti annan en sonm ki nou ti mete. Mon krwar meday lor ti 15 mil, meday larzan ti 10 mil e meday bronz ti 7 mil. So, en bon pe larzan, I annan bann dimoun ki’n sorti avek en bon pti larzan, ou kapab konmans fer menm en fondasyon pou en lakaz. So, Mr Speaker, nou’n kapab fer en zefor spesyal e la mon bezwen remersi sekter prive ki an grann parti ti vin devan letan mon ti demann zot pou kapab kontribye anver sa scheme reward pou bann atlet.\nDopaz, Mr Speaker, Sesel I ganny renonmen pou son stance viz a vi dopaz dan spor. Sesel I ganny reprezante par mwan menm lo komite WADA, World Anti-Doping Agency e Sesel I en manm board kot nou kapab zwe nou rol leadership dan zone 7 pou kapab fer sir ki bann lezot pei I comply, ki bann lezot pei I annan bann zofisye ki’n ganny formen pou fer sir ki nou otan ki posib anmenn sports ver lazenes, ver lamas e ki nou retir okenn dopaz dan sports. Parey tou pei nou annan defi, nou pe kontinnyelman travay e perfeksyonn nou sistenm pou nou kapab fer sir ki nou bann lobzektiv I ganny attain. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis I kapab enform sa Lasanble sa finansman ki in mansyonnen ki Gouvernman ti mete pou repar bann lenfrastriktir si ti sorti dan Capital Budget Gouvernman oubyen ti en loan. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, bann zafer loan kot I konsern ek Minister Finans la pa tro marse konmela. Me selman Minister nou ti negosye avek Minister Finans, nou ti’n pran langazman ki pou lorganizasyon zwe pa donn nou en sou, me selman kot I konsern reabilitasyon bann sit sportif avek preparasyon atlet silvouple ou pran sa. Diskisyon ti dir, par ler PS li ki ti chair bann negosyasyon, I call mwan I dir mwan nou’n ganny sa mon dir ok be aksepte sanmenm e nou’n kapab ganny sa 23 milyon e nou vreman ti annan plis. Annefe bidze ki nou ti’n demande ti’n ariv 40 milyon me apre ler nou’n travay nou’n vwar nou’n kapab mannye avek 23 milyon pou nou kapab rehabilitate tou nou bann sit sportif e ozordi nou annan nou en stok sit ki’n renove, ki parey monn dir taler I kapab ganny servi, si nou byen servi li pou en kantite letan ankor. So, I ti dan bidze kapital Gouvernman, non I pa ti en loan. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis avek ou delegasyon. Minis avan tou mersi pou ekout swe zabitan Praslin pou fer provizyon pou anmenn en parti sa zwe lo nou zil. Mon kestyon se ki eski ou kapab donn sa Lasanble en apersi lo konbyen ti koute pou anmenn parti sa zwe Praslin e eski ou kapab donn nou enpe detay lo kwa ki ganny kategorize konman major games anba sa trust fund. Mersi.\nMr Speaker mon annan bidze global pou transpor, I R4 milyon 346 mil 775. I ti enkli ladan transpor pou tou kategori partisipan dapre sard zwe e osi pou match foutbol lo Praslin. Mon napa detay selman mon kapab fer ou ganny sa apre. Mersi Mr Speaker.\nBon nou’n ariv a lafen bann kestyon pou Minis lo son statement. Setou kestyon ki nou annan, wi. Non Onorab. Non, non I ok, nou’n arive alafen e nou ava remersi Minis e eskiz li parmi nou avek son delegasyon. Mersi bokou Minister.\nOnorab Rose, mon krwar nou ava konmans pran ou Mosyon. Ou pou kapab entrodwir li dan sa 25 minit? Nou ava pran li apre deba nou ava pran apre lunch. Ok Onorab.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, komansman nou trwazyenm term nou annan devan nou en Supplementary Estimate, en Mosyon pou en Supplementary Estimate savedir en Mosyon pou aprouv en sonm R133 milyon 392 mil 555 e 78 sou koman larzan aplis ki Gouvernman pe demann nou pou aprouve e depans anplis pou lannen 2012 sa fiscal year ki nou ladan. Mon pe demann nou Lasanble pou aprouv sa Mosyon, mon kapab pas an detay Mr Speaker, bann diferan depans ki Gouvernman in soumet devan nou Lasanble Nasyonal. E mon kapab si oule eksplike ki sa bann depans ki devan nou, ki Gouvernman pe demann nou pou aprouve I annan 3 lakoz prensipal akoz Gouvernman in santi ki I bezwen depans sa sonm over and above bidze 2012 ki nou ti aprouve lannen pase.\nPremyerman Mr Speaker, nou tou nou ava rapel ki in annan restriktirasyon across the board dan Gouvernman e dan diferan lorganizasyon e sa in fer ki in annan lapwentman 6 nouvo Minis e 4 nouvo Minister separe e in annan diferan mouvman bann personnel dimoun ki’n ganny promosyon oubyen ki’n ganny posted an diferan landrwa. In annan lapwentman nouvo Anbasader ki’n ganny poste, in annan kreasyon 2 nouvo Lanbasad. Letan mon pas dan bann headings nou ava vwar me tousala I an rezilta restriktirasyon ki ti arive an Mars sa lannen. E parey nou konnen ler I annan en restriktirasyon efektivman I annan depans ki pa ti’n prevwar. In osi annan pandan lannen Mr Speaker en sanzman dan exchange rate ki’n monte apre ki’n desann e ler in annan sa sanzman dan exchange rate parey nou konnen nou kontinnyelman annan depans ki pe ganny fer lo exchange rate an roupi avek dolar oubyen ero oubyen lezot currency lo en baz toulezour. So, nou pa kapab espere ler exchange rate I desann pou fer serten depans. I annan depans ki ganny fer lo en baz toulezour e nou konnen ki Gouvernman I pli gran konsomater dan nou pei alors in annan pa mal depans ki’n ganny fer an rezilta the fluctuation in the exchange rate ki ti’n monte a en lepok e in redesann. Apre in annan mid-year review ki Minister Finans in met an plas e ki en konponan ki nou isi dan sa Lasanble pou en bon pe letan nou ti’n demann Minister Finans, mon rapel 2, 3 lannen pase nou ti eksprim nou santiman anver Gouvernman ki okenn Supplementary Estimate, okenn depans anplis ti ava preferableman ganny fer apre en mid-year review. Savedir, ver milye lannen basically Gouvernman revwar son larzan ki I annan, si I annan ase larzan, si I bezwen revwar e avek sa 2 eleman prensipal the exchange rate e restriktirasyon nou Gouvernman mon santi ki Gouvernman in reponn lapel Lasanble e demann nou Lasanble pou vreman asize e fer li apre en mid-year review ki a mon avi mon santi ki in ganny fer e ki in ganny fer avek due consideration pou tou sa bann sanzman ki’n arive pandan 2012. Mr Speaker, a note ki sa is the only Supplementary Estimate ki pe ganny prezante devan nou Lasanble Nasyonal pou lannen 2012 ki pou mwan I en sinny progre. Ler reform ti ganny anonse nou Vis Prezidan ti dir nou, ki sa letan ti Minis Finans, I ti dir nou I pou arive en lepok kot nou pou vwar greater fiscal discipline kot nou pou vwar poudir tou sa bann lalwa ki nou ti pase sa lepok, tou sa bann demann ki nou ti pe fer ki to ase difisil la pe ganny met an plas e alors nou satisfe ki I sel Supplementary Estimate ki pe ganny met devan nou Lasanble pou lannen 2012.\nAnba bann headings Mr Speaker, mon pou soulev bann headings ki en pti pe plis ki vo lapenn eksplike si oule, I annan departman anba Ministries and Departments e anba Wages and Salaries, restriktirasyon I annan en pe ki pe ganny fer dan Departman Ladefans, ki pe rod en sonm en pe plis ki R4.8 milyon e sa se rekritman nouvo personnel e osi en Scheme of Service pou Departman Airforce. Parey nou konnen ti annan en lepok me apre in reganny fer Departman Airforce dan Department of Defense e la I annan en kantite lanfaz ki pe ganny fer on the air wing of the Department of Defense e sa I rezon akoz zot pe demann sa larzan an plis. E sa servis si oule pe ganny met an pratik sa lannen.\nDepartman Legal Affairs I annan Second Deputy of Registrar for the Registration Division e I annan en nouvo Scheme of Service osi ki’n ganny entrodwir dan AG’s Office. Parey nou konnen isi dan sa Lasanble nou annan pa mal issues avek AG’s office sirtou ler bann Bills I vin devan nou e nou konnen pandan sa lannen zot in fer ase zefor pou rekrit nouvo dimoun, pou rekrit nouvo Avoka me osi pou zot kapab retenir nouvo Legal Personnel dan AG’s office ki annan pa mal problenm avek dimoun antre apre sorti. Zisteman par the nature of the job ki private sector I poach sa bann dimoun, oubyen bann dimoun I santi ki I annan bokou plis rannman dan private sector alors I annan nouvo scheme of service dan AG’s Office ki pe ganny met an plas.\nI osi annan Ministry of Foreign Affairs ki pe demann R1.7 milyon pou pey nouvo Lanbasader. I annan nouvo Lanbasader ki’n ganny poste Letiopi, parey nou konnen I en nouvo Lanbasad e I annan alors nouvo Anbasader. E I annan osi Anbasader Potter ki’n ganny poste New York menm si Anbasader Jumeau I annan en lot fonksyon. So, I annan anba Ministry of Foreign Affairs nouvo saler ki pe ganny kree pou zot.\nMr Speaker, anba goods and services, President’s Office pe demann R1.8 milyon an rezilta restriktirasyon. In annan 6 nouvo Minis e 4 nouvo Minister alors ler ou annan 4 nouvo Minister ou bezwen an prensip 4 nouvo sekretarya ki ganny kree avek tou zot personnel, nouvo dimoun e dan en sekretarya en Minis I annan serten dimoun ki ganny apwente. I osi annan lofis ki bezwen ganny kree akoz I annan lespas pou sa bann nouvo Minis. I annan transpor, prensipalman I annan transpor ki bezwen ganny procure pou sa bann Minis. Parey nou konnen en Minis I bezwen annan en transpor e avek tousala I osi annan the cost of insurance ki bezwen servi pou pey sa bann transpor. So, nou annan larzan ki pe ganny demande pou bann sekretarya bann Minister.\nI osi annan en sonm R3.5 milyon anba goods and services pou Foreign Affairs, sa I enn bann pli gro sonm. Goods and services for Ministry of Foreign Affairs ankor enn fwa pou letablisman bann lofis bann, nouvo Lanbasad ki’n ganny kree. Apre in annan lenpakt dan exchange rate pou pey sa bann lofis, pou etabli sa bann lofis e osi lezot lofis ki an operasyon letan I annan en lenpakt dan en exchange rate zot bezwen kontinnyen run lofis, zot bezwen kontinnyen pey servis ki sa bann Lanbasad I bezwen alors Ministry of Foreign Affairs pe demann nou 3.5 milyon anba goods and services.\nI osi annan 2.3 milyon ki Lasanble Nasyonal in demande. Sa I pou sipor bann komite parey nou konnen in annan 2 nouvo komite ki’n ganny kree dan Lasanble Nasyonal me I annan en katite travay ki bann komite dan Lasanble Nasyonal pe fer e mon krwar manm piblik I kapab apresye sa kantite travay ki bann komite dan Lasanble Nasyonal pe fer. I annan bann sesyon ki bann komite I fer avek bann zofisye Gouvernman, I annan bann vizit ki zot fer alors sa osi I demann resours. Nou osi nou’n ganny afekte par exchange rate e par bann misyon ki Lasanble I bezwen fer overseas. Apre parey nou konnen ler ti annan dernyen bidze ti napa vreman en bidze pou lofis, ti annan enpe me pa bokou, pou lofis of the Leader of the Opposition akoz at that point ti napa en leader Lopozisyon. Alors sa diferans ki Lider Lopozisyon pa ti gannyen dan son bidze e ki konstitisyonnelman I bezwen, in ganny mete dan sa Supplementary Estimate.\nMr Speaker, I annan Ministry of Home Affairs & Transport pe demann plizyer sonm larzan premyerman pou lapolis 5.7 milyon sa I prensipalman pou peyman bann Gurkhas ki pe travay avek seksyon lapolis. I annan 2.8 milyon ki Departman Lapolis in osi demande pou letablisman Life Guards Support lo lans Beau Vallon ki ti la me osi Anse Royale, Port Launay e Perseverance over and above pou Praslin ki ti deza dan bidze 2012. Alors sa I pou kreasyon plis servis life guard lo lans. E I annan osi demann pou 3.9 milyon pou The Management of Prison, sirtou lo Marie Louise ki monn ganny en konpran ki transportation cost of goods e osi bann prizonnyen lo Marie Louise I ase eleve. So, sa sonm pe ganny demanded.\nMinister Lasante pe demann en sonm R27 milyon pou basically drugs, food supplies, laboratory supplies ek bann lezot demann ki sa Minister in met devan Gouvernman e Electoral Commission, Electoral reform I pe ganny R887 mil.\nMr Speaker mon ava zis note a pasan ki in annan serten depans ki pa ti’n prevwar ki Gouvernman pe met devan nou. I annan depans lo by-election Anse Au Pins ki’n arive 1.3 milyon, it is a cost of democracy, I kantite demonkrasi I koute 1.3 milyon ki nou pe ganny demande pou aprouve. In annan increase dan Ministry of Foreign Affairs e President’s Office on overseas travel ki pa ti’n prevwar o konmansman 2012 ki’n bezwen ganny fer. E wi in annan bann demars ki Sesel in fer sirtou dan negosiasyon SADC ek Madagascar e Sesel pe pey enpe sa bann demars e sa pe ariv nou 7.5 milyon.\nMr Speaker, National Day Celebrations pe demann laprouvasyon R1.8 milyon over and above alokasyon ki I ti gannyen an 2012 e sa I larzan ki zot ti’n deza depanse e zot pe demann nou pou aprouv en sonm ki ti’n deza depanse. E i osi annan bann regulatory bodies ki ganny sibvansyonnen ki pe demann enpe, serten sonm larzan, I annan FIU ki pe demann en sonm R650 mil pou legal fees pou bann legal battles ki zot annan. I annan NDEA e I osi annan Planning Authority ki pe restriktire e pe revwar li ki pe demann R437 mil.\nI osi annan Air Seychelles ki pe demann en sonm apepre R17 milyon as redundancy costs and working capital e sa I bann det ki Air Seychelles ti inccur ler ti annan the merging of Air Seychelles pli boner sa lannen. E sa I bann depans pirman lo kote Air Seychelles.\nBenefits to approve program, sa I bann benefits to Social Security Fund. R18 milyon, in annan en logmantasyon dan bann home carers e in annan osi en logmantasyon dan travel concession ki bann dimoun ki servi bis SPTC pa pey bis ki’n ganny soumet devan Gouvernman. A note Mr Speaker ki I napa en logmantasyon dan larzan Welfare. Monn ganny dir ki Welfare Agency limenm, welfare benefit i annan ase larzan to last until the end of the year menm si in annan en logmantasyon pou welfare an zeneral dan pei.\nE in annan R1.7 milyon ki Gouvernman pe demande as subscription to international organization, monn ganny dir ki nou dwa lorganizasyon Afritac enpe larzan an 2011, 2012 ki nou pey $50 mil par lannen e sa I en lorganizasyon ki Sesel ti bezwen form parti ler I ti antre anba MF program, so, I enn bann lobligasyon enternasyonnal ki nou bezwen onore.\nAn gro Mr Speaker avek bann lezot pti detay sa sonm I ariv en pe plis ki R133 milyon Mr Speaker sa sonm I ariv R133 milyon e mon pe demann Lasanble Nasyonal pou aprouv sa sonm ki pou last ziska lafen lannen kot nou ekspekte vwar en nouvo bidze pou 2013. Mersi.\nOk, bon nou ava adjourn ziska 2er kan deba I ava kontinnyen lo sa Mosyon.\nNou ava kontinnyen avek deba. Parey zot in vwar bomaten in annan lentrodiksyon lo Mosyon par Onorab Rose. Nou’n zwenn apremidi pou diskit kimannyer nou pou al an avan vi ki nou annan Bills semenn prosen e in annan en serten lagreman ki mon mazinen Leaders in enform zot. So, mon ava envit Onorab Leader of the Opposition pou li fer son remark.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker monn ekout atantivman bann detay ki’n ganny donnen par prezantater mosyon an relasyon avek sa Mosyon, Leader Zafer Gouvernman dan Lasanble Nasyonal Onorab Rose, mon santi ki pou annan en kantite querries dan sa bann detay ki in donnen. Alor mon ti pe sizere ki The House I pran en rezolisyon pou nou, nou vot lo sa Mosyon pou ki Minis I a kapab vin prezant son Bill semenn prosenn, pou ki letan Minis I vini I ava annan en full, proper – I ava annan en fruitful debate dan prezans Minis antan ki li I ava dan en pli bon pozisyon pou li kapab reponn nou bann querries. So mon ti a kontan nou pran, The House I pran sa direksyon.\nBasically I annan en proposal ki the actual debate I ganny deffered until next week dan prezans Minis. I kapab gany fer, napa narnyen ki anpes sa arive. Me avan ki nou pran en desizyon lo la petet mon ti a ganny response Loter Mosyon.\nHON MARIE-ANTOINTTE ROSE\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon totalman dakor avek sa lapros ki nou’n adopte koman en Lasanble, mon krwar I fit and proper ki ler nou annan en Supplementary, ler nou annan en Appropriation Bill dan sa ka en Supplementary Estimate nou vot lo the Motion koman en rezolisyon me nou allow proper debate ler Minis I vin prezant the final speech as a Bill. I ed nou bann Manm osi kapab demann Minis bann kestyon direk pou li kapab reponn dan son prezans olye ki nou fer en deba dan son labsans e apre sa I pou fors nou si ou oule fer en lot deba dan son prezans pou nou kapab demann li serten kestyon an sa ki konsern Appropriation Bill. So mon krwar sa I en departure from lafason ki nou’n abitye fer dan lepase me it is a right step in the right direction e mon totalman dakor avek sa direksyon ki nou’n pran e mon dakor ki nou vot lo Supplementary Appropriation as a resolution e nou allow debate on the Bill. Mersi.\nPou nou kapab pran Bill next week I pou neseser ki parey Konstitisyon I demande, nou pran en rezolisyon lo sa Mosyon. Donk mon ava dir tou bann ki anfaver lev zot lanmen? Okenn ki kont? Bon sa Mosyon in pase. Malerezman nou napa okenn lezot biznes lo Order Paper ozordi therefore nou pou adjourn ziska Mardi prosen kot nou ava ganny loportinite pou nou diskit an detay Supplementary Estimate. Mersi.