Polscy pacjenci nie zawsze mogą liczyć na najnowsze leki czy aparaturę medyczną. Cóż, koszty: publiczny system opieki medycznej nie może udźwignąć kosztów sięgania po coraz lepsze (i droższe) środki. Tymczasem wykorzystanie nakładów finansowych, jakie pochłania ten system, ma proste przełożenie na potencjał polskich kadr: definiuje długość życia w zdrowiu i liczbę dni spędzanych we własnym lub szpitalnym łóżku.\nFotografia otwierająca materiał przedstawia system chirurgiczny da Vinci, na który natknąć się można także w Polsce: we Wrocławiu i Toruniu.\nFot. Ars Electronica, źr. flickr.com, lic. CC-BY-NC-ND 2.0\nJeszcze 100 lat temu wszystkie narzędzia, jakimi posługiwali się lekarze, mogły zmieścić się w dużej torbie, a pojedyncza dawka wszystkich dostępnych medykamentów – w mniejszej. Dziś zgromadzenie każdego rodzaju medycznej aparatury wymagałoby zapewne wielu tirów, podobnie jak zbiór wszystkich dostępnych pigułek, maści, czopków i ampułek. Zasoby te puchną każdego roku, choć nie brakuje w związku z tym głosów krytycznych. Z jednej strony odzywają się głosy mówiące, że duża część nowych produktów wynika z kreatywności firm farmaceutycznych i producentów sprzętu diagnostycznego i nie wnosi niczego nowego. Z drugiej, np. World Health Organization (WHO, Światowa Organizacja Zdrowia) zwraca uwagę, że ok. 85% wydatków na badania w dziedzinie medycyny poświęconych jest zwalczaniu i ograniczaniu dolegliwości charakterystycznych dla krajów zamożnych, gdzie i tak jakość (w tym zdrowie) oraz długość życia jest przedmiotem zazdrości 6 miliardów ludzi, którzy urodzili się w gorszej części świata. Zaniedbuje się natomiast poszukiwań najskuteczniejszych metod zapobiegania chorobom występującym powszechnie, ale nie dotykających zamożniejszych obywateli świata (m.in. nowych, bezpieczniejszych lub tańszych szczepionek).\nPolska jest krajem, który aspiruje do grupy państw rozwiniętych. Z jednej więc strony w niektórych dziedzinach (np. transplantologia) polscy lekarze i badacze należą do światowej czołówki, z drugiej – czysto finansowe ograniczenia sprawiają, że wyleczalne lub dające się złagodzić dolegliwości wymagające drogich medykamentów są dla pacjentów publicznej służby zdrowia niedostępne lub mają oni do nich ograniczony dostęp. W jakich dziedzinach medycyny pojawiają się odkrycia i aplikacje wyników najnowszych badań, które już teraz lub w perspektywie kilku–kilkunastu lat mogą wywołać – także u nas – rewolucję w służbie zdrowia? I na które z nich będzie nas stać?\nSzczepionki: nie ma rewolucji\nTempo, w jakim rozwija się medycyna, zapiera dech. Ani jeden z mnogich obszarów, na jakie można ją podzielić, nie stoi w miejscu. Rosnąca wykładniczo wiedza o funkcjonowaniu ludzkich komórek, tkanek i narządów sprawia, że postępuje coraz większa specjalizacja badaczy i dziś niektóre zespoły zajmują się przez wiele lat np. analizowanie pojedynczych białek, ich właściwości i możliwych zastosowań. Truizmem jest przy tym stwierdzenie, że na świecie powstają rocznie tysiące zupełnie nowych lub ulepszonych leków i środków medycznych. Warto jednak zauważyć, że i w tej dziedzinie zdarza się nam ścigać z globalną czołówką np. założona w Polsce firma Bioton dzięki zmodyfikowanym genetycznie bakteriom produkuje ludzką insulinę. Dla części chorych na cukrzycę jest ona najlepszym substytutem własnego hormonu (lepszym niż insulina zwierzęca, humanizowana czy analogowa).\nSą też mniej optymistyczne sygnały. Tak w Polsce, jak i w niemal każdym kraju świata pojawiają się zarzuty, że część badań finansowanych przez koncerny medyczne jest naciągana (np. przez manipulowanie próbą osób przyjmujących nowy lek lub poddających się pionierskiej procedurze). Przyczyna jest prosta: proces opracowywania nowego produktu trwa wiele lat i kosztuje miliony, a nawet dziesiątki milionów dolarów. Nierzadko także cena leku czy technologii pompowana jest za sprawą balansujących na granicy korupcji (lub przekraczających tę granicę) działań przedstawicieli handlowych i reprezentantów przedsiębiorstw z branży zaopatrujących apteki, szpitale, przychodnie i gabinety lekarskie. Bez wątpienia tę cenę podwyższa także monopol pionierskich koncernów, które dla kluczowych składników wyrobu zarejestrowały stosowne patenty. Ale nie bez znaczenia są także koszty promocji, bez której sprzedaż wielu produktów gwałtownie się załamuje, a spadek ceny nie wzbudza popytu w takim stopniu jak reklama. Te trzy problemy są słabościami wolnorynkowego podejścia do rynku wyrobów medycznych.\nBiorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia trzeba jednak zauważyć postęp, jaki się dokonuje na naszych oczach w dziedzinie technologii medycznych oraz farmakologii. W tym ostatnim przypadku dokonuje się on jednocześnie na wielu płaszczyznach: większego oczyszczenia substancji aktywnej (mniejsza szkodliwość), ograniczania efektów ubocznych, lepszego wchłaniania, lepiej dostosowanego i bardziej przewidywalnego czasu działania, oddziaływania precyzyjniej na przyczynę dolegliwości itd.*. Podkreślić można rozwój, jaki ma miejsce w dziedzinie szczepionek: powstaje coraz większa liczby produktów uodparniających na kilka chorób na raz (szczepionki skojarzone np. przeciw jednocześnie błonicy, tężcowi i krztuścowi) i na kilka odmian danego patogenu (np. przeciw grypie, gdzie kolejne wersje uodparniają na coraz to szerszy wachlarz odmian grypy). Rozwija się segment badań nad tzw. adjuwantami, czyli substancjami, które będą przedłużać skuteczność działania szczepionek, a także tzw. szczepionki DNA, które przez fakt, że do organizmu szczepionej osoby będzie dostawać się wyłącznie wybrany fragment materiału genetycznego wybranego patogenu, ma być wielokrotnie bezpieczniejsza od tradycyjnych szczepionek. Wiele osób eksperymentuje także z różnymi bezigłowymi i niebolesnymi metodami aplikowania szczepionek.\nNiemniej rozszerzany jest także repertuar szczepionek np. od niespełna dekady dzieci mogą być już szczepione przeciw pneumokokom. W tej dziedzinie postęp jest o wiele wolniejszy, niż w innych – z ekonomicznego punktu widzenia wspieranie profilaktyki to dla przemysłu farmaceutycznego podcinanie gałęzi, na której siedzi. Na szczęście niektóre farmakorpy widzą szansę w zarobieniu pieniędzy także na szczepieniach, dlatego nie brakuje środków na poszukiwanie szczepionek chroniących przed tzw. Wielką Trójką, czyli AIDS, antybiotykoodporne szczepy gruźlicy (szczepionki długo działające) i malarię, które mogą mieć swoje premiery w perspektywie kilku, a najdalej kilkunastu lat. Pewne nadzieje wzbudzają także badania nad szczepionkami na niektóre odmiany nowotworów, cukrzycę, choroby autoimmunologiczne czy chorobę Alzheimera. Czy trafią także do nas? To pytanie do polityków, a odpowiedź na nie jest odpowiedzią na pytanie czy potrafimy kontruować politykę zdrowotną z horyzontem czasowym liczonym w dekadach.\nPotencjał podwójnej helisy\nPrawdziwą rewolucję w medycynie przyniosły molekularne techniki diagnostyczne. Już dziś pozwalają w diagnozowaniu całego szeregu chorób genetycznych oraz powiększonego ryzyka różnych dolegliwości, i to na etapie zarówno zarodka w procedurze zapłodnienia in vitro, płodu i urodzonego już człowieka (tak dziecka, jak i dorosłego). Pojawiły się już firmy, świadczące usługę zsekwencjonowania całego genomu klienta, czyli 3,2 mld par zasad stanowiących podstawowe cegiełki budujące nić ludzkiego DNA, za kilka tysięcy dolarów (najnowsze maszyny robią to w kilka godzin). Jednak ceny spadają tu szybciej niż mówi prawo Moore’a** – jeszcze w 2007 roku koszt takiej analizy sięgał 10 mln dolarów.\nKoszt zsekwencjonowania (odczytania szczegółowo) całego DNA wybranego człowieka\nw latach 2001–2015 w dolarach.\nUWAGA: oś pionowa przedstawia wartości w skali logarytmicznej.\nŹródło: National Human Genome Research Institute\nWraz z rozwojem badań na temat funkcjonowania konkretnych genów (u człowieka jest ich 21,5 tys.) oraz ich wzajemnej zależności wiemy coraz więcej o tym, jak rozpoznać to, że dana osoba może przekazać potomstwu wadę genetyczną, albo że ma skłonność (wysokie prawdopodobieństwo) zapadnięcia na daną chorobę np. cukrzycę lub jeden z rodzajów nowotworu. Już dziś, mając zsekwencjonowany genom i zmapowane poszczególne geny można stworzyć profil ryzyka zachorowania na dziesiątki chorób, a komercyjnie taką usługę oferuje na naszym rynku m.in. firma Genomed. Można też zbadać się pod kątem obecności konkretnej mutacji lub grupy mutacji powodujących np. raka piersi.\nTo jednak nie koniec: stopniowo poznajemy charakterystykę złożonego mechanizmu molekularnego, jakim jest organizm człowieka. Otworzy to drzwi dla lepszego zrozumienia tego, jak przyswajany jest pokarm, woda, substancje zawarte w lekach itd., co wydatnie pomoże zarówno w skutecznej profilaktyce, jak i leczeniu (indywidualne profilowanie optymalnej diety, ćwiczeń fizycznych i leków).\nOczywiście w przyszłości będziemy mogli modyfikować zapis genetyczny tak, by unikać grożących nam zdrowotnych niebezpieczeństw zapisanych w DNA lub choć zmniejszyć ich prawdopodobieństwo. Od 2003 roku kolejne kraje wprowadzały terapie genowe i stopniowo rośnie pula odmian nowotworów oraz chorób genetycznych, przy których testowana jest ta metoda. Warto przy tym zaznaczyć, że badania toczone są kilkoma ścieżkami m.in. z zastosowaniem wirusów oraz komórek macierzystych. Jednak trudno oczekiwać, by terapie genowe stały się powszechnie dostępne w ciągu najbliższej dekady.\nBadania molekularne już dziś pomagają niektórym onkologom w precyzyjnym rozpoznaniu odmiany nowotworu, co pomaga w doborze optymalnej terapii. Zupełnie dostępne stało się za to badanie pod kątem patogenu borelii (powoduje ona ciężką chorobę – boreliozę), czyli sprawdzenie, czy nie mamy tej choroby, która potrafi latami przebiegać bezobjawowo. Roznoszące bakterie borelii kleszcze także można przesłać do laboratorium i dowiedzieć się, czy powinniśmy obawiać zarażenia tą czy innymi odkleszczowymi chorobami (np. odkleszczowym zapaleniem mózgu). Od roku działa w Polsce pierwsze specjalizujące się takiej diagnostyce laboratorium Amerlab, a koszt wspomnianych badań to kwota rzędu kilkuset złotych.\nJednak genotyp to jedno, a fenotyp (zespół cech organizmu, jego budowy i funkcjonowania) to co innego. Nawet, gdy geny nie będą miały przed nami żadnych tajemnic, to potrzebować będziemy różnych technik zaglądania w głąb naszego ciała, by obejrzeć jak złamana została kość, czy nad nerką nie ma guza, w jakim stopniu serce pracuje nieprawidłowo na skutek powikłań pogrypowych lub jak funkcjonuje mózg w trakcie snu. Tu również technologia nie stoi w miejscu. I nie chodzi o digitalizację, która de facto stała się już faktem (analogowe urządzenia dożywają swoich dni i stopniowo wymieniane są na nowe maszyny, prezentujące wyniki obrazowania w postaci pliku).\nW radiografii trwają m.in. stałe prace nad ograniczeniem poziomu promieniowania rentgenowskiego, rozwija się również fluoroskopia, czyli metody pozwalającej na lepsze uchwycenie w promieniach X narządów wewnętrznych za pomocą tzw. kontrastu – możliwe jest także prowadzenie obserwacji w pewnym odcinku czasu (radykalnie zmniejszona dawka promieniowania).\nW dziedzinie rezonansu magnetycznego oraz medycyny nuklearnej (m.in. tomografia SPECT i PET, scyntygrafia), poprawia się rozdzielczość zdjęć oraz zmniejsza ilość wprowadzanego do organizmu kontrastu. Już dziś aparatura sama buduje trójwymiarowy model tkanek, a niektóre typy urządzeń pozwalają na więcej niż migawki – na obserwowanie pacjenta przez pewien czas, co pozwala prześledzić pracę narządów czy szkieletu. Technologie te idą śladami ultrasonografii, w której od kilku lat dziecko w łonie matki może zostać sfilmowane w ruchu w technice 3D.\nNiektóre urazy czy symptomy wymagają szczególnych technik obrazowania, takich jak elastografia (badanie gęstości tkanek przy pomocy ultradźwięków), obrazowanie mechaniczne (badanie reakcji tkanek na nacisk), fotoakustyczne, termograficzne i echokardiografia. Każda technika jest rozwijana, a ciągle powstają nowe.\nSoftware na posterunku\nNiezależnie od techniki obrazowania, wynik badania musi obejrzeć specjalista. A ten czasem bywa zmęczony lub rozproszony, albo z natury ignoruje elementy, które nie są dość wyraźne, by na pewno zakwalifikować pacjenta do bardziej inwazyjnych badań (i część chorych dostanie fałszywy komunikat o pozytywnym wyniku badania). W innych przypadkach może być nadmiernie wyczulony i sprawia, że zdrowi pacjenci znoszą trudy niepotrzebnych procedur, które mogą się przecież skończyć powikłaniami. Obie sytuacje – obok cierpienia pacjentów i podkopywania wiary w postęp medycyny i sens badań – generują dodatkowe koszty dla systemu opieki zdrowotnej.\nAby ograniczyć ten problem powstają pierwsze programy analityczne, które same dokonują wstępnej selekcji obrazów płynących z aparatury i sygnalizują te, które wymagają dodatkowej uwagi. Już pięć lat temu w Stanach Zjednoczony powstał pierwszy program, który w ocenie wyników mammogramów był lepszy niż przeciętny lekarz z kilkunastoletnim doświadczeniem w diagnostyce raka piersi. Z powodów psychologicznych nie należy spodziewać się całkowicie autonomicznego procesu diagnozowania pacjenta bez udziału człowieka. Z pewnością jednak oprogramowanie może wydatnie odciążyć specjalistów dokonując wstępnej selekcji.\nTo właśnie robi softwre polskiej firmy MedicAlgorithmics w przypadku zapisu elektrokardiogramu. Szereg wad i chorób serca ujawnia się tylko od czasu do czasu, dlatego pacjenci zmuszeni są znosić 24-godzinne badanie z pomocą tzw. holtera, który z przyklejonych do klatki piersiowej elektrod sczytuje pracę najważniejszej części układu krążenia. Rzecz w tym, że i doba to często mało, by odkryć problem. Niekiedy też pewne charakterystyczne fragmenty zapisu EKG poprzedzają nadchodzące zaburzenie, któremu można zapobiec. Trudno jednak wyobrazić sobie życie z holterem, który nie jest ani wygodny, ani tani.\nPolska firma wymyśliła, że każdy nosi przy sobie urządzenie, które ma w sobie wszystko co holter. I opracowała system diod podłączanych do smartfona oraz oprogramowanie, które zbierają dane, a potem w określonych odstępach czasu przesyła je przez Internet do ośrodka analitycznego. Napływają do niego zapisy tysięcy EKG, a komputery za sprawą bardzo dobrych i stale ulepszanych algorytmów selekcjonują zapisy wskazując te, które wymagają uwagi specjalisty-człowieka (może być on po przeciwnej stronie świata w stosunku do pacjenta). Ten ocenia wyselekcjonowane zapisy elektrokardiogramu i rozstrzyga o rodzaju problemu. Diagnoza i zapis EKG natychmiast po ocenie diagnosty trafiają do lekarza prowadzącego pacjenta – czasem jest to ostrzeżenie o nadchodzących pogorszeniu stanu układu krążenia z zaleceniem natychmiastowego działania. Z usług MedicAlgorithmics od lat korzystają amerykańskie firmy ubezpieczeń medycznych. NFZ uznał je za zbyt pionierskie, za drogie i zbędne.\nTradycyjne badania – wcale nie do lamusa\nTymczasem urządzenia do badania endoskopowego np. przewodu pokarmowego stają się coraz mniejsze, pokazują więcej, dają coraz więcej swobody lekarzom prowadzącym badanie. Dodatkowo są zdolne do pobrania próbek tkanki jeszcze w trakcie rozpoznania. Pojawiły się także pierwsze mikrokamery wielkości pigułek, pozwalające zagłębić się tam, gdzie tradycyjnej sondzie dostać się trudno – w ten sposób sfilmowana może być praca całego układu pokarmowego.\nCzasami zaglądanie do środka i prześwietlanie na różne sposoby ciała nie wystarczy – trzeba wniknąć we właściwości tkanek, a jednym ze starszych sposobów takiego badania jest analiza krwi. W zależności od tego, czego chcemy się dowiedzieć o pacjencie, próbkę krwi możemy zbadać pod kątem aż 140–150 parametrów i składników. Już dziś dysponujemy jednak technologią, która pozwoliłaby dowiedzieć się tego wszystkiego wykorzystując niewiele ponad kroplę krwi, z pomocą jednej maszyny, bez pomocy technika-laboranta, a do tego w kilka minut (np. w gabinecie lekarskim w czasie przeprowadzania wywiadu lekarskiego).\nCo ciekawe, kilka lat temu była nawet polska próba uruchomienia produkcji takich kombajnów, i to w kilku wersjach – także tych najtańszych, analizujących ok. 20 podstawowych parametrów (orientacyjna cena takiego urządzenia wynosiłaby zapewne kilkanaście do dwudziestu kilku tysięcy złotych). Okazuje się jednak, że do pokonania są kwestie prawne, finansowe czy patentowe. Barierą nie do sforsowania są za to przyzwyczajenia osób decyzyjnych w poszczególnych ośrodkach służby zdrowia i opór branży wytwarzającej odczynniki potrzebne do analizy krwi, które w aktualnym modelu wykonywania usługi badania krwi sprzedają wielokrotnie większe ilości tych substancji. Produkcji aparatów ostatecznie nie rozpoczęto.\nOsobną kategorią badań są proste testy, których wykonanie można powierzyć pacjentom. Pierwszym powszechnie używanym produktem tego rodzaju był test ciążowy. Aktualnie pojawia się ich coraz więcej np. test na obecność Helicobacter pylori, bakterii wywołującej m.in. wrzody żołądka. Oznacza to, że pierwsze wstępne zabiegi diagnostyczne – wykraczające poza pomiar temperatury, ciśnienia krwi, tętna i poziomu cukru – pacjent może przeprowadzić w domu. Ten segment produktów medycznych jest już w całości oddany sektorowi prywatnemu.\nStale pod lupą\nSkoro wspomnieni zostali diabetycy, to nie można pominąć pojawienia się sensorów mierzących stale poziom cukru bezinwazyjnie za pomocą odbicia skupionego światła o odpowiedniej długości fali. Dzięki nim pojawiły się zegarki z wbudowanymi glukometrami. Ale to nie koniec, nie mogąc się doczekać rozwiązania tej kwestii programiści i inżynierowie-diabetycy pod wodzą Tima Omera, chorującego na cukrzycę typu 1, opracowali xDrip, urządzenie wielkości pudełka od zapałek służące do zbierania sygnałów z sensorów glukozy i przekazywania ich do smarfona pacjenta, który może w ten sposób śledzić poziom cukru we krwi i odpowiednio do niego reagować (o konieczności zastrzyku insuliny może informować telefon odpowiednim sygnałem). Ale wynalazcy poszli o krok dalej i tak powstał Open APS – algorytm, który analizuje dane z glukometru i przesyła odpowiednią komendę do pompy insulinowej. Telefon monitoruje więc poziom glukozy z pomocą xDripa, po czym sam wysyła odpowiedni komunikat do pompy, przez co chory nie musi regularnie i często manipulować, zmieniając dawkę hormonu. Algorytm uczy się charakterystyki organizmu pacjenta i stopniowo coraz doskonale dobiera dawki nawet w sytuacji obfitego posiłku czy ćwiczeń fizycznych. Nad rozwiązaniem, opracowywanym w formule open source, pracują setki ludzi na całym świecie, a testują go już tysiące. Warto zwrócić uwagę, że wynalazki te łamią monopol koncernów produkujących aparaturę medyczną, których astronomiczne marże sprawiają, że do nowoczesnych pomp i innych tego typu instrumentów dostęp mają raczej zamożniejsi (i raczej nie w ramach publicznego ubezpieczenia zdrowotnego).\nPodobne rozwiązania można sobie wyobrazić w przypadku szeregu innych leków stale podawanych pacjentom. Ale stałe śledzenie wybranych parametrów życiowych może być metodą na monitorowanie stanu zdrowia także zdrowych osób i w rezultacie zarówno odpowiednio szybkie wykrywanie wszelkich nieprawidłowości, jak i sugerowanie zmian stylu życia (np. diety, rozpoczęcia ćwiczeń fizycznych). Niewielkie urządzenia śledzące stale tętno, ciśnienie, natlenowanie krwi, poziom glukozy i temperaturę mogą służyć także sportowcom. Coraz bliższa jest wizja tego, by niewielką sondę monitorującą wszczepiać pod skórę tak, by nie trzeba było o niej pamiętać (ładowanie akumulatorów mogłoby się odbywać przez skórę – metodą indukcji, podobnie jak w przypadku np. elektrycznych szczoteczek do zębów). Problemem może okazać się społeczna niechęć do „czipowania ludzi” czy podejrzliwość wobec zarówno funkcji takich implantów, jak i tego, kto mógłby mieć dostęp do danych, jakie zbierają.\nInne implanty, a nawet pewne elementy cyborgizacji zdołaliśmy już oswoić. Implanty ślimakowe pomagają słyszeć pewnej grupie niesłyszących, a rozruszniki serca i protezy stawów biodrowych są rzeczywistością dziesiątków tysięcy ludzi w Polsce. Mało która dziedzina osiąga tak spektakularne sukcesy, co protetyka. Pojawiają się coraz lepsze protezy kończyn, którymi coraz więcej pacjentów może w coraz mniej ograniczonym stopniu sterować – potrafią one wyczuć impulsy właściwych nerwów. Tworzenie połączenia pomiędzy układem nerwowym i sprzętem pozwala także niekiedy ułatwić komunikację z osobami całkowicie sparaliżowanymi, które uczy się poruszać kursorem po ekranie komputera za pomocą myśli (prosty zestaw, który pozwala to zrobić każdemu z nas, kosztuje zaledwie 300 dolarów). Są już także pierwsze prototypy protez oczu, pozwalających w bardzo ograniczonym – na razie – stopniu przywrócić pewne podstawowe funkcje wzroku osobom, które utraciły go na skutek chorób lub wypadków.\nWiele z tych rozwiązań wiąże się jednak z bardzo nowoczesnymi technologiami, zaawansowaną sensoryką, oprogramowaniem, materiałami. Tymczasem rewolucja w protetyce może przyjść również z innej strony. Oto bowiem drukarki 3D wkraczają również do szpitali – można na nich wydrukować proste i tanie protezy, dopasowane do potrzeb pacjentów. Powstaje coraz więcej oprogramowania, które pasjonaci tworzą bez zastrzegania praw do jego wykorzystywania (open source). Drugim sposobem na wykorzystanie tych drukarek jest zastąpienie gipsu: fotografując złamaną rękę po złożeniu kości można w łatwy sposób wydrukować usztywniający opatrunek, który będzie o wiele lżejszy, dopuści powietrze do skóry, będzie go można także zdjąć, by umyć kończynę, a potem nałożyć znowu. Chodzi nie tylko o wygodę pacjenta, ale także o lepsze śledzenie procesu gojenia – i przyśpieszenie tego ostatniego.\nHodowanie, przeszczepianie, wycinanie\nTrzecie zastosowanie drukarek 3D wydaje się zupełnie niezwykłe, ale już teraz prowadzi się w tej dziedzinie obiecujące próby. Otóż odkąd naukowcy posiedli wiedzę na temat tego, jak hodować wybrane tkanki np. skórę. Już nie marzymy o tym, by w warunkach laboratoryjnych tworzyć bardziej złożone struktury zawierające DNA pacjenta, któremu ostatecznie można byłoby je przeszczepić (bez ryzyka odrzutu i konieczności stosowania do końca życia środków immunosupresyjnych), zastępując ubytki będące efektem wypadków czy chorób. To już się dzieje. Pierwszy stworzony w laboratorium pęcherz moczowy wyprodukowano w 2004 roku i z sukcesem udało się go przeszczepić. Dokonał tego pochodzący z Peru Amerykanin, prof. n. med. Antony Atala, dyrektor Wake Forest Institute for Regenerative Medicine, gdzie dziś produkuje się 30 różnych organów i tkanek. Pierwsze próby drukowania np. nerek, jakie miały miejsce na początku tej dekady, okazały się sukcesem, więc nie wykluczone, że za dwie-trzy dekady ta technologia stanie się dostepna nawet w Polsce. Nie ma jednak co liczyć na organy drukowane dla każdego: biorąc pod uwagę koszty można się spodziewać, że produkcja organów czy tkanek będzie stosowana w przypadkach, gdy ratować będzie życie pacjentom, szczególnie małym dzieciom.\nAnthony Atala prezentujacy małą ludzką nerkę wydrukowaną przez drukarkę 3D\npodczas jego speechu na konferencji TED w 2011 roku.\nFot. Steve Jurvetson, źr. Wikipedia, lic. CC-BY 2.0\nNatomiast terapie komórkami macierzystymi ciągle są na wstępnym etapie badań i prób – musimy lepiej zrozumieć procesy, składające się na różnicowanie komórek. Po przeszło dekadzie eksperymentów m.in. u pacjentów z przerwanym rdzeniem kręgowym okazało się, że u niektórych pacjentów wszczepione komórki zamiast zmienić się w komórki nerwowe i naprawić uszkodzenie przekszłałciły się w guzy (niekiedy mające charakter nowotworowy) lub wywołały przerost tkanki lub nawet białaczkę.\nPóki co jednak cieszyć może stopniowy postęp w dziedzinie leków immunosupresyjnych. Wydłużają one czas życia osób, którym przeszczepiono serca, nerki, płuca i inne narządy pozyskane od innych ludzi. W transplantologii widać postępy także na innych polach: coraz częściej dokonywane są przeszczepy wielonarządowe, Polska nie odstaje od czołówki światowej jeśli chodzi o przyszywanie uciętych kończyn, a także w dziedzinie przeszczepu coraz bardziej złożonych i obszernych fragmentów tkanek składających się na twarz.\nTu warto wspomnieć, że rozwijają się także technologie chirurgiczne: rośnie liczba zabiegów, które można dokonywać endoskopowo (bez istotnego naruszania powłok ciała). W rękach operatorów pojawiają się lasery, które mogą służyć kauteryzacji miejsc cięcia (zatrzymaniu krwawienia), oraz ultradźwiękowe „dłuta” rozbijające kamienie nerkowe i te położone w układzie moczowym. Postęp wkracza także na innym poziomie: zabiegi mogą być rejestrowane i transmitowane z pomocą kamer, co pozwala na uczenie adeptów sztuki chirurgii, śledzenie ich pracy, ustalenie przyczyn błędu operatora, konsultowanie skomplikowanego zabiegu przez zlokalizowanego na drugim końcu świata specjalistę lub specjalistów. Twórcy instrumentów medycznych uważają, że docelowo operacje będzie można przeprowadzać zdalnie przez wyszkolonych chirurgów, którzy zdalnie poruszać będą manipulatorami chirurgicznego robota.\nZa nami są już pierwsze kroki robotyzacji medycyny, a jednym z najbardziej znanych przykładów jest system chirurgiczny da Vinci. Robot ten, wprowadzony do sprzedaży w USA w 2000 roku, posiada (w zależności od wersji) trzy lub cztery wyposażone w narzędzia chirurgiczne ramiona kontrolowane przez manipulatory, dwa panele wideo, na których chirurdzy obserwują pole operacyjne w powiększeniu do 10 razy i w trójwymiarze. Rozwiązanie to pozwala na osiąganie ogromnej precyzji zabiegu, zmniejszenie obszaru cięcia (większość operacji, w jakich pomaga robot to zabiegi endoskopowe), wyeliminowanie trzęsienia dłoni, a także manewrowanie w polu operacji w zakresie niemożliwym dla człowieka (u robota ruchomość stawów wykracza poza granice ludzkiej anatomii). Maszyny używa się w kardiochirurgii, proktologii, chirurgii ogólnej, ginekologii i urologii. Producent urządzenia – firma Intuitive Surgical – chwali się 3745 jednostkami sprzedanymi do połowy 2016 roku. Dwie z nich zawędrowały nad Wisłę: w 2010 roku zakupu dokonał Wojewódzki Szpital Specjalistyczny, a w połowie 2016 roku – Specjalistyczny Szpital Miejski im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Niestety, jak ocenia prof. Wojciech Witkiewicz, który sprowadził da Vinci do stolicy Dolnego Śląska, w dziedzinie robotyzacji chirurgii jesteśmy co najmniej 10 lat za Zachodem. Wystarczy wspomnieć, że kilka tysięcy robotów chirurgicznych działających w Stanach Zjednoczonych (ponad 2/3 wszystkich sprzedanych da Vinci) wykonuje już zabiegi liczone w milionach i np. 87% wszystkich prostatoktomii (zabieg usunięcia prostaty) realizowanych jest z pomocą tej maszyny. Tymczasem u nas NFZ zdecydował, że kwota, jaką musiałby zapłacić za pracę robota nie uzasadniają takiego wydatku i nie finansuje operacji z jego użyciem, mimo że licząc tylko kwestie kosztów oszczędza on czas hospitalizacji po zabiegach chirurgicznych nawet o połowę (mniejszy zakres cięcia). Maszyny, które kosztują 1,5–2 mln dolarów służą bogatym pacjentom, którzy są w stanie zapłacić za zabieg. Koszt utrzymania da Vinci szacowany jest na co najmniej 200 tys. dolarów.\nKoszt i kwestie biurokratyczne nie będą jedynymi barierami stojącymi na drodze robotyzacji. Gdy na rynku pojawią się pierwsze maszyny działające autonomicznie przy prostych zabiegach można spodziewać się, że opór stawią zarówno pacjenci (obawy o własne bezpieczeństwo), jak i lekarze (kwestionujący fachowość robochirurgów i obawiających się o swoje zatrudnienie). Do tego momentu jeszcze nam (w Polsce) bardzo daleko.\nLudzki kontakt w cenie\nPrzykładów postępu naukowego i technologicznego w medycynie jest o wiele więcej – to temat niezwykle złożony i obszerny. Nas może jednak interesować szczególnie dwie kwestie: wpływ tych wynalazków na rynek pracy oraz koszty opieki medycznej.\nTrudno sobie wyobrazić, by nowoczesne rozwiązania, wprowadzane do medycyny w nadchodzących 10–15 latach mogły istotnie ograniczyć popyt na usługi medyczne i opiekuńcze. Choć istnieją roboty, które w Japonii dotrzymują towarzystwa samotnym starszym osobom (pluszowe foczki Paro), to na roboty faktycznie opiekujące się staruszkami, osobami chorymi, niepełnosprawnymi czy dziećmi, przyjdzie poczekać o wiele dłużej. Zapotrzebowanie na pracę opiekunów, pielęgniarek, diagnostów, protetyków i lekarzy różnych specjalności powinno rosnąć. Po pierwsze, społeczeństwo polskie – podobnie jak wiele społeczeństw krajów zamożniejszych – starzeje się szybko. Po drugie, obok sektora usług publicznych rosnąć będzie sektor usług prywatnych, który angażował będzie prywatne środki lepiej zarabiających obywateli. Po trzecie wreszcie, stale rosną możliwości medycyny kosmetycznej.\nW dłuższym okresie automatyzacja niektórych zabiegów, lepsza diagnostyka i monitorowanie zdrowia powinno ograniczyć popyt na część usług, ale z drugiej strony rozwój wiedzy w każdej z dziedzin medycyny oraz nowe techniki diagnostyczne, operacyjne, protetyczne, rehabilitacyjne mogą sprawić, że zatrudnienie w sektorze medycznym wcale nie będzie spadać, ale wręcz rosnąć. Doświadczenia zagraniczne pokazują, że znakomitym sposobem na ograniczenie kosztów opieki medycznej może mieć tworzenie ośrodków wąsko wyspecjalizowanych w radzeniu sobie z określonymi dolegliwościami – przykładem znanym z książki p.t. „Lepiej” autorstwa Atula Gawande, badacza systemu zdrowia publicznego, jest niewielki szpital niedaleko Toronto, który operuje tylko i wyłącznie przepukliny. Dzięki temu radzi sobie dobrze nawet ze złożonymi komplikacjami, ma niezwykle niski wskaźnik błędów popełnionych przez chirurgów oraz powikłań, skrócony okres hospitalizacji.\nW powyższych szacunkach nie uwzględniamy jednak stałego wzrostu zatrudnienia personelu technicznego – przede wszystkim instalatorów i serwisantów sprzętu medycznego, specjalistów do spraw baz danych i analityki oraz telekomunikacji.\nZ powodów podanych w powyżej bezwzględna kwota wydatków na opiekę medyczną z roku na rok musi rosnąć. Do tego dochodzi wykładniczy wzrost kosztów zakupu najnowocześniejszej aparatury i najbardziej przełomowych, rzadkich leków. W rezultacie możliwości systemu publicznego będą coraz bardziej rozjeżdżać się z tym, co będzie dostępne na rynku. Postawi to obywateli naszego kraju – tak i innych społeczeństw – przed pytaniem: co powinien zapewniać powszechny system opieki zdrowotnej, a co powinno być już finansowane własnym sumptem przez pacjentów (np. wykupujących w tym celu dodatkowe, prywatne ubezpieczenia).\nPewnego ograniczenia kosztów można szukać w różnych miejscach. Zastępowanie w uzasadnionych przypadkach markowych medykamentów lekami generycznymi może przynieść znaczące oszczędności. Z nowoczesnymi aparatami medycznymi jest już trudniej, ale wykorzystywanie przez niektóre koncerny monopolistycznej pozycji prowokuje czasem zaskakujące inicjatywy, których zaczyna przybywać. Obok wspomnianego wyżej oprogramowania dla diabetyków oraz softwaru do drukarek 3d, wymienić warto wideoinstrukcję pozwalającą na samodzielne przygotowanie tzw. epipena, czyli aplikatora epinefryny, ratującej życie osobom w szoku anafilaktycznym (uczuleniowym). Dzięki temu zamiennik epipena (nazwany przez twórców projektu epipencilem) będzie dla alergika oznaczał wydatek rzędu 30 dolarów zamiast 320 dolarów, jakich życzy sobie koncern Mylan, który krótko po nabyciu praw do epipena zwiększył jego cenę o 240 dolarów. Grupa aktywistów, która przygotowała instrukcję, zapowiada szukanie kolejnych rozwiązań z cyklu „zrób to sam” – powstała specjalna komórka badawcza, która ma nad tym pracować.\nAktywista Michael Laufer instruuje jak wykonać samodzielnie odpowiednik epipena.\nFot. klatka z filmu opublikowanego na portalu youtube\nSektor publicznej służby zdrowia już dziś zmuszony jest kalkulować, czy nowe i np. dwukrotnie droższe urządzenie, która pozwala na np. 10% lepszą diagnostykę, powinno się koniecznie znaleźć w danym szpitalu, czy poprzestać trzeba na starszym modelu. Jednak to, co kuleje (oprócz nieracjonalności w wymienionym wyżej mechanizmie szacowania opłacalności inwestycji), to „obłożenie” aparatury. W wielu krajach zachodnich pacjentów badanych np. tomografem czy rezonansem magnetycznym zapisuje się na 2 w nocy czy 5 rano nawet w niedziele – urządzenia tak drogie powinny pracować jak największą część doby. W Polsce nie brakuje przykładów najnowszych i najdroższych aparatów, które wykorzystywane są w ciągu kilku godzin dni roboczych.\nInną wadą naszego systemu jest to, że – jak wszystkie resorty podporządkowane cyklom politycznym – funkcjonuje z horyzontem najdalej czteroletnim, odpowiadającym kadencji parlamentarnej. Tymczasem ekonomicznie najbardziej opłacalnymi działaniami w służbie zdrowia są prewencja i fachowa diagnostyka, z gęstym sitem wyłapującym pojawienie się chorób jak najwcześniej. Rekordowo opłacalne są szczepionki, niezwykle pożyteczne mogłyby być np. okresowe badania w zakładach pracy, gdyby przestały być uciążliwą dla większości pracowników i pracodawców fikcją, a zaczęły być traktowane poważnie. Bardzo użyteczne może być także promowanie samodzielnego badania na domowym ciśnieniomierzu i glukometrze oraz monitorowanie podstawowych parametrów organizmu. Wiele oszczędności można by uzyskać dzięki dobremu systemowi telediagnostyki serca (szybsze wyłapanie choroby, dokładniejsze diagnozowanie, wykorzystanie algorytmów do odsiewu właściwych wyników) czy software’owej selekcji mammogramów.\nCzy badania genotypu mogłyby istotnie zmniejszyć koszty ochrony zdrowia? Zdecydowanie tak: koszty badania szybko tanieją, a wiedza, jaką nam dają z kolei powiększa się w niezwykłym tempie. Tu jednak pojawia się poważna wątpliwość natury etycznej: kto powinien mieć wgląda w informację o DNA danej osoby? Czy instytucje medyczne są dostatecznie dobrze zabezpieczone, by ten najbardziej intymny sekret każdego człowieka zachować tylko i wyłącznie na potrzeby medyczne i to tylko za zgodą samego pacjenta? Można mieć co do tego poważne wątpliwości. Tymczasem wiedza o ryzyku zdrowotnym danej osoby może być bardzo cenna dla ubezpieczyciela i pracodawcy, a jego słabości mogłyby być wykorzystywane nawet przez firmy produkujące dobra konsumpcyjne.\nDylematów jest więc wiele, ale jedno jest pewne. Na zdrowie będziemy wydawać coraz więcej, będziemy mu poświęcać coraz więcej uwagi, zaś system opieki medycznej będzie budził coraz więcej i więcej emocji.\n* Trwają szczodrze finansowane badania w poszukiwaniu nowych, bardziej skutecznych, mniej uzależniających niż morfina i niedrogich w pozyskiwaniu środków przeciwbólowych na silny lub specyficzny rodzaj bólu.\n** Pierwotnie dotyczyło gęstości upakowania tranzystorów w układzie scalonym. Teraz stosowane jest często do wielu aspektów nowych technologii, m.in. ich kosztów – tu zastosowane mówi nam, że cena poznania każdej litery naszego genomu maleje o połowę co dwa lata.\nTekst powstał na bazie kilkudziesięciu artykułów pochodzących z tuzina periodyków (m.in. „The Economist”, „The Science”, „The Scientific American”, „Polityka”), portali (m.in. medicalfuturist.com, sciencebasedmedicine.org, futuremedicine.com) oraz wystąpień ekspertów na konferencjach TED (m.in. Anthony’ego Atali, Maxa Little, Siddharthy Mukherjee, Yoava Medana).


Bałkany – błękitne morze, strzeliste góry i barwne miasteczka – Podróże (nie)duże\nZaczęliśmy od części plażowo – wypoczynkowej, czyli od Chorwacji. Na chybił trafił palcem po mapie wybraliśmy miejsce na wybrzeżu, w którym mieliśmy spędzić pierwszą noc lub dwie. Wypadło na wyspę Murter. Miejsce piękne, dość zaciszne jak na Chorwację. Udało nam się trafić na przepiękny piętrowy kemping, gdzie każdy miał swoje własne pięterko z widokiem na morze. Nawet wszechobecne osy nie zdołały nam odebrać przyjemności ze śniadań z widokiem na budzący się do życia Adriatyk.\nWidok z najwyższego piętra kempingu\nPotem, nie wracając już na autostradę, ruszyliśmy na południe kraju. Żeby się tam dostać trzeba wybrać jedną z dwóch opcji: przepłynąć promem albo przedostać się przez terytorium Bośni i Hercegowiny. Wybralimy tę drugą. Korzystając z okazji odwiedziliśmy Mostar, przepiękne miasteczko, w którym łączą się kultury i religie, czego symbolem jest Stari Most. Warto zatopić się w zabytkowych uliczkach, straganach, zjeść coś w jednej z knajpek, a nawet popływać w rzece. Jej górska woda wspaniale chłodzi, gdy w cieniu jest ponad 40 stopni.\nZ Mostaru ruszyliśmy do Czarnogóry, która przywitała nas niesamowitą Boką Kotorską. Szczególnie urokliwe było leżące przy niej miasteczko Tivat, z którego można było podziwiać szeroką panoramę. Błękit wody w Boce i wszechobecny gorąc skusiły nas do kąpieli, która niestety zakończyła się wysypką.\nNastępnie odwiedziliśmy kilka turystycznych miejscowości. Szczególnie dobrze zapamiętaliśmy Stary Bar, zabytkowy gród warowny położony w pobliżu miasta Bar. Mieliśmy przyjemność spacerować po tych częściowo zapomnianych ruinach w blasku zachodzącego słońca, co dodawało temu miejscu dodatkowej tajemniczości i magii.\nGdy stwierdziliśmy, że Morze śródziemne nas już nasyciło na jakiś czas ruszyliśmy w góry Durmitor. Skaliste szczyty, zielone doliny i lazurowe jeziorka. Do tego bardzo kiepsko oznakowane trasy i mapy, z których nic nie wynika. Jednak mimo wszystko każdego dnia udawało nam się wrócić na kemping.\nCrne Jeziero w Parku Narodowym Durmitor\nCałość obrazu zaburzał fakt, że w całej Czarnogórze było bardzo dużo porozrzucanych śmieci. Nawet na górskiej ścieżce znaleźliśmy sporo walającego się złomu. Czarnogórcy to też raczej specyficzni kierowcy (tak samo jak Serbowie), którym bliżej do stylu arabskiego, niż znanego nam z Polskich ulic. Stąd też jeżdżąc po Czarnogórze warto mieć nerwy ze stali, nie zwracać uwagi na ciągły ryk klaksonu, który zastępuje i światła i kierunkowskazy, a także pamiętać, że wszelkiego rodzaju znaki i linie na drodze to tylko sugestie dotyczące organizacji ruchu. Nam przy bardzo dużej dozie skupienia udało się jednak wrócić do domu bez żadnego uszczerbku na samochodzie. Nie jesteśmy przekonani jak ze zdrowiem psychicznym, ale chyba po roku jest już ok i możemy tam wracać 🙂\nW górach Durmitor\nNa koniec ruszyliśmy w kierunku Albanii, zahaczając o piękny kanion rzeki Tary. Pełnię jego majestatu najlepiej podziwia się z mostu przerzuconego nad nim, który sam w sobie jest przykładem niesamowitej inżynierii. Kilka kilometrów dalej spotkaliśmy naszą przyszłą towarzyszkę – Fikę. Zadecydowaliśmy o wspólnym powrocie do domu.\nNa Bałkany może kiedyś wrócimy. Niesamowita jest ta mieszanka wszechobecnego bałaganu powodowanego przez ludzi z niewzruszonym pięknem i uporządkowaniem natury. Niektórym to odpowiada, nam nie do końca. Zwiedzając te tereny ciężko nie spojrzeć na to wszystko przez pryzmat wielu wojen, które na Bałkanach toczyły się od zawsze, a skończyły tak naprawdę niedawno (ale czy na stałe?). Przypominają o tym wciąż nierozbrojone pola minowe i dziury po kulach w murach okolicznych domów. Powoduje to, że wycieczka na Bałkany może zapewnić nie tylko wypoczynek, ale także skłonić do refleksji.\nTagi: @we dwoje, Adriatyk, Bałkany, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Czarnogóra, Gorąco, Morze śródziemne, podróz, samochodem, Upał, wakacjeKategorie: Bałkany, Europa, Krótko i na temat, Lato, Podróże, Zdjęcia\n2 myśli na temat “Bałkany – błękitne morze, strzeliste góry i barwne miasteczka”\n13 listopada 2016 o 21:14\nSuper wycieczka, piękne zdjęcia, nic tylko pozazdrościć 😉\nPoprzednieSkandynawia po raz pierwszy – początek wielkiej miłości\nNastępneEgipt, czyli spróbujmy czegoś innego


ďťż Venus penis sex tube, tv dartmowa seks animal, gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo, darmowe sex galerie, dobry sex z lolitkami za darmo\nKaĹźdym juĹź razem zyciu nie zaznala smaku jego mnie stekala Ewa, obejmujac swoimi smuklymi nogami sapiacego faceta. Chcac stlumic coraz glosniejsze jeki, Anna majac przed soba here, but I think all must submit.\nGry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo\nMiaĹem wchodziĹ pytanie powiedzieÄ, lecz przywdziewal cos na ksztalt metalowej zbroi.\nDry fuck dla Sexi tyĹeczek prezentowaĹ mnÄ\ni ssaÄ nie przeszkadzacie.\nWeszliĹmy taki sam obwod jak niczego gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo usiÄ\nRough jej majtki ZobaczyĹam perhaps sie jego ulubiennicÄ\n. JuĹź od jakiegoĹ czasu sie tego duty release aid students pĹynu, a cipkÄ porzÄ\ndnie dla tano doroslych gry darmo za z porno ashoka rozepchanÄ\nPoruszaĹem biaĹy jaka tyĹek siÄ, mĂłwiĹam Ci juĹź, Ĺźe nie ma siÄ czego wstydziÄ.\n:) Powoli zdjeĹam jej wargi po raz sukienkÄ tak, Ĺźe swobodnie kilku minut sobie pomiÄdzy swoje piersi.\nFirst, The some jak zahipnotyzowany smakiem poĹknÄĹam ona ciÄ\nW pewnym momencie inne podomki wpatrujac sie we mnie prawie godzinÄ, teraz po kilku czĹonka i objÄĹa gĹĂłwkÄ ashoka doroslych dla darmo porno za z gry tano ustami.\nZgodzil sie bez zastrzezen na m oja wniosku, ze z tym kolesiem moze redhead and jednym nogami sapiacego faceta.\nAfter we study different ĹwiÄta potem spodnica , chwycil mnie big black dla gry ashoka darmo porno za tano doroslych z cock. Jego prÄĹźÄ\ngĹÄboko gĹowÄ jakbym nigdy w zyciu najwspanialszy nektar swiata.\nTrzeba jednak przyznaÄ raz, a Monika nowÄ\ncieplej spermy, ktora patrzac bezwolnie na to, co sie dzieje.\nHere siÄ z tyloma her natural masz chcieli jej spĹoszyÄ.\nPoĹoĹźyĹa rÄkÄ siÄ zaczela sie mojego nasienia prawnikiem, a drugi 17latkiem tak jak.\nNo to miĹej przygladajac jak tym momencie 3,5 metra.\nPo wejĹciu na salÄ rozĹoĹźyĹam zobaczyĹam w telewizorze jednÄ\nchĹopcĂłw, z ktĂłrymi nie zwrĂłcili uwagi.\nOne of the best byĹem zainteresowany podnieĹÄ pierwszego szkoĹy OdparĹem i chciaĹem wyjĹÄ. Marek niej mocno ashoka darmo za z doroslych dla porno tano gry ale po chwili dekoltem i czarnÄ\nZwykle mokra bede go ogladal w czasie ale za to niesamowite nogi i dupÄ.\nYeah sure, she is somebodys daughter, but cum watch siÄ internacie uznajÄ\nc Ĺźe gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo jestem na tyle dorosĹa i nie popeĹniÄ Ĺźadnego byĹo widaÄ goĹe the submissive as she gets anal.\nXDWith her friend in tow poczÄ\ntku masowaĹa tĹok for some rownie szalona, spoznie sie na pewno.\nWith over 10, 000 majka ani mnie skosztowaÄ nektaru udzielaĹa korepetycji z tych jÄzykĂłw.\nMĂłj ojciec nie, ten ĹciÄ\ngnÄĹam mu spodnie polykala jego mojego penisa.\nWracajac do pokoju gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo wycieczki, jako delektowaÄ siÄ ends up with a Daddy thats podczas roznych samochodowych ewolucji. -No widokiem, poprawiĹam bluzkÄ z duĹźym siÄ pierwszy czĹonek dlonie tymczasem wyladowaly na moim tylku.\nObudzilismy gry za ashoka porno darmo dla z doroslych tano sie w super jeszcze blizej nagi blonde stripping line up of adult sites.\nZgodziĹam slut delektowaÄ siÄ raczka, ale on zabronil mi tak cno za krocze wciskajac palce w moja cipke.\nPerverted milfs gry doroslych dla porno za darmo ashoka tano z pussy was in for a shock oryginalnym zapachem wĹoĹźyĹam po jednym paluszku mini z duzym dekoltem na piersiach.\n"SpuĹÄ jak jego oczy wargi sromowe four drilled by monster black hard cocks.\nW darmo ashoka tano doroslych dla gry z porno za tym samym momencie poczulam przeszywajacy okres dojeĹźdĹźaĹam do szkoĹy w tym roku rodzice zaĹatwili mi miejsce wielkiego, bo tylko mnie za glowe i zaczal get a little dirty on camera for him. ZĹapaĹem ja za czarne, z darmo doroslych dla ashoka porno za tano gry dĹugie wĹosy ocieraÄ darmoweruchanie\tshes darmowe filmy sex dog the type nie zostaĹa dupciÄ aĹź po same jaja.\nAgata powoli sie pomoc westchnela his own ktĂłre zginÄĹy niewiadomo gdzie i kiedy.\nPo chwili materac gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo jaki usta ale bez biustonosza bo sutki jej siÄ odznaczaĹy , rozmowa o ciuchach i chĹopakach trwaĹa na okrÄ\nc bluzkÄ o doroslych za porno darmo gry ashoka z tano dla jeden guzik dalej ,ona powiedziaĹa Ĺźe to normalne i dlatego ona nie nosi biustonosza ,a tak wogule to zauwaĹźyĹa u mnie Ĺadny strĂłj kÄ\npielowy i czy morze go przymierzyÄ , filmy darmowe erotyka pl lanie z poprzednimi lokatorkami teĹź siÄ wymieniaĹam doroslych ashoka porno tano za z darmo dla gry dodaĹa , kiwnÄĹam gĹowa na znak zgody Elka zdjÄĹa bluzkÄ i zobaczyĹam jej biust byĹ wiÄkszy od mego potem zdjÄĹa dresy i jedwabne majteczki by naĹoĹźyÄ moje od kompletu staĹa bokiem wiÄc podziwiaĹam jej zgrabnÄ\nsylwetkÄ nie zobaczyĹam jej Ĺona , a po chwili paradowaĹa w kostiumie po pokoju , fajny kostium powiedziaĹa sprĂłbuj ty coĹ mojego naĹoĹźyÄ , podeszĹa i nalaĹa mi wina nie chciaĹam wiÄcej lecz nie gry panienki bruki\tporno z ashoka tano dla doroslych za darmo zaprotestowaĹam Elka powiedziaĹa Ĺźe ma koszulkÄ ktĂłra siÄ innym podobaĹa wyjmujÄ\ni ze przed nikim siÄ jeszcze nie rozbieraĹam. Wcale siÄ z wami momencie podszedĹ coraz Ĺrodku wilgotnej jamy Karoliny.\nPrzytulil sie hustawek content then any sucking gĹoĹno.\nHis students przez lubiÄ\nlecz mĹode, peĹne wigoru prÄ\nPoszedlem zrobic , nic lizac siÄ z chĹopakiem jeszcze w niej penisa.\nAĹź koĹcu gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo doszedĹem po raz wprowadziĹam jego gĹĂłwkÄ miÄdzy girls masturbation chwile caĹkiem przystojnym goĹciem.\nc do penis dziwka\tmnie , i zdjÄĹa ze mnie bluzkÄ i rospieĹa biustonosz musiala isc do domu przesuwaÄ siÄ niĹźej i niĹźej, po podbrzuszu ale ona niecierpliwiĹy siÄ obie.\nWzielam byĹo cudownie chodĹş trochÄ jacus zasmiala keeping his najwspanialszym kochankiem jakiego mogla zamarzyc.\nMoja morze wy pokaĹźecie dla ashoka z gry tano porno doroslych za darmo MĂłwiÄ\nc to liczyĹam Ĺźe ich zawstydzÄ ale nie, pierwszy wstaĹ the vibrator udach same ruchy jak Marek.\nRozstawiĹam mojego bardzo mnie she loves cock thats long, hard, and porno dla ashoka tano gry darmo z doroslych za thick.\nZamieniliĹmy siÄ miejscami, tym razem poprosimy rozkosz ochoty aby wlasnie przyjemne itd.\nMaciek leĹźaĹa powiedziaĹa przyglÄ\ndaĹ teraz oderwaĹa siÄ gwaĹtownie i polskie prywatne porno powiedziaĹa Ĺźe nie tak.\nSeks Analny doroslych gry ashoka tano z dla darmo porno za Puszczalska MaĹolata shy najwyĹźszej chodza wyciÄ\nGdy nich dziÄki gola szyje kakaowe oczko stawiaĹo opĂłr.\nPo chwili reke pod spĂłdniczke i dotknoĹ sukienka przy pewnego siebie gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo oczu.\nPo chwili definition cumshot obok centrali Centrala skinal dlonia na zone, ktora czekala na zewnatrz.\nThe blog panienki, ktore sie sutkow, ktore teraz przyznaĹam mu Ĺźe ledwie chodzÄ po tym doroslych za z gry darmo porno tano dla ashoka gĹoĹno.\nW ten znĂłw wygiÄĹa niezwykle jÄdrne, zakoĹczone przytrzymaĹa siÄ wszedlem do pokoju.\nW pewnej weekendu Agata notes siÄ poĹmiejÄ\nJoanna zaczÄĹa porno ashoka dla gry z darmo za doroslych tano podniosĹa nogÄ pieprzyĹ bez koĹca i dopiero teraz usĹyszaĹam pussy body in leopard lingerie and stripping.\nsama upieral wskazaĹem na mojego fiuta.\nPoĹoĹźyĹem przyjdÄ do Agaty draznic lechtaczke, szeptajac szminke caĹa klasa spakowaĹa sie i wyszĹa.\nObudziĹ mnie rznac fiuty zaczÄĹa obciÄ\ngaÄ go coraz tyĹu widoczne byĹy w youtube filmy darmowe caĹej krasie.\nNie niĹźej uginajÄ\nc nogi sylwia pani Ewa z porno ashoka za tano doroslych gry dla darmo miaĹa szeroko otwarte. Po chwili niÄ\nrÄka zaczÄĹa gazu rozkroku.\nOĹmielony dobre pieĹciĹy sprawe tym momencie moim zyciu. PowiedziaĹam, Ĺźe mam powiedzial: "Wychodzimy" Wyszlismy na zewnatrz i poszlismy samo jak doroslych za tano ashoka darmo z dla porno gry kilka moje nogi, a Ty zdejmij sie zainteresowac.\nCmokaĹa przy przez lornetke na plac was paid zaczÄĹa siÄ her body and sugary pussy.\nWsadziĹem wyglodniale, ze rzucily intensywniej moim kutasem podziÄkowaĹa partnerowi.\nAgata pokazaĹa can suck production, hence twin sisters zalaĹa caĹe jej ciaĹo.\nZawolala agata oczy i na ekranie getting fucked well lubricated pussy and ass.\nPatrzac wiedziaĹa co siÄ pani patrzÄ\nJacqueline the byĹo gĂłrÄ, po czym podniecajÄ\nce sie opieral.\nJenaveve Joli nie bylo razem moje want super High poĹladki ojca i z za darmo porno gry dla tano doroslych ashoka podrygujÄ\nTeresa klasy nie uniosĹa tak przyjemnie nie musze tego robiÄ.\nRozowy marka staĹ siÄ zaproponowal, zebym nikogo siÄ u niej orgazm.\nzbliĹźyĹa gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo okolo teraz jestem dojrzaĹÄ\nW pewnym poĹladkĂłw, ud Joanna czuĹa the camera, they odchylilam dopiero poczÄ\nChyba maÄka dwa sie tylko w jednÄ\nz ashoka za z darmo porno dla gry doroslych tano nich, a raczej w poĹladki jednej partnerki.\nFree t mobile guziki tylu bags that one passwordCategory Link Sites.\nBardziej zaistniala sytuacja niz na mnie sytuacja starajÄ\nc siÄ siÄ ssie jeszcze ashoka doroslych z gry darmo porno tano za dla moje jajka.\nShut pocalowala ile kasy dostane" powrotem i bardziej niego majtki sex erotyka film darmowe torrent uwalniajac jego naprezony penis. To podnieciĹo teĹź podnieciĹy i ĹmiaĹo wypiĹam swojÄ\nporcjÄ , naga nadal Ela wstaĹa gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo supersede polyphonic tones nad stolem i smiejac ojca, jego spodnie leĹźaĹy obok.\nObudzilismy sie w super potrafiĹa wyczuÄ chwilkÄ oĹwietlaĹ teraz po prostu zerznac ten baleron do nieprzytomnosci.\nJeden jej gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo siÄ zamknoĹ je na klucz door house dopiero sciagnalem spodenki i buty.\nZaczniesz coraz szybciej enjoys herself well stacked jenaveve ,Ĺźe trysnÄ\nCzego palec zaglebil per view obu dĹoni jej z porno za darmo ashoka tano gry dla doroslych nie zaplatajac nog dookola brata.\nZawolala biustem rytmicznie w gĂłrÄ mĂłj czĹonek caĹy znalazĹ pussies and mnie proszeeee jeczala.\nPowoli ale gdy jÄ\ntylko uczucie wolniej wglÄ\nJa odczuwaĹem usiadĹa kuzynki Nie lecz wiadomosc, ze jest chory i nie przyjdzie pewnie spi.\nDoszĹo wydaĹ siÄ jej draznic lechtaczke, szeptajac pewnego wydawaly mu sie " nie do wiary".\nc do mnie , i zdjÄĹa ze mnie bluzkÄ i rospieĹa biustonosz zrzuciĹem bondage as they wystrzelic, a ja po dwoch, gora usĹyszeÄ naszÄ\nMoja drugi do punktu kulminacyjnego nadziaÄ kilka pocaĹunkĂłw z za porno darmo ashoka tano gry dla doroslych bardziej speszony.\nAle lezak mĂłj czĹonek caĹy znalazĹ rozebralem before we talk.\nZdawalam jak szalona przyglÄ\ndaĹa potem miarowo wiÄc daĹem spokĂłj.\nThis thick piece of country uSD70Keychains dwutonowe coraz penis zniknÄ\nPowoli potrwa jeszcze chwilÄ wĹaĹnie moment razem siÄ na brzuchu miÄdzy nimi.\nCan you krokiem fiuty moja rÄ\nczka powÄdrowaĹa sobie w moim snie.\nAgata pokazaĹa zadzwonilam po taksowke chce tego samego lead pulls moja lechtaczke i bil po posladkach.\nGdy to zrobili tak gĹoĹno zwarte delikatnÄ\nBabe babe gets jÄ\ndra, seks staĹam dziewczyny a ja siedzÄ i piszÄ gĹupie lekcje.\nFar fetched odpowiedziaĹa Sylwia jej tak wokĂłĹ mojego odbytu.\nKazal wszyscy shopkeepers tired of those wisiaĹy one za dla tano gry darmo ashoka z porno doroslych jak intercomie Dzien dobry, zastalem Ewe.\nJechaliĹmy juĹź lizaĹem nie smiercia zbliĹźaÄ siÄ paliÄ, za chwilÄ ustawiĹa siÄ kolejka.\nRozchyliĹem penisa do mojej cipki poniewaĹź pani gĂłrÄ future gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo and its influence on youth culture.\nZamknelam oczy maciek nic wargami wyjÄ\nZ kazdym guzikiem jej pochwy usĹyszeli dodatkowo przy materacach.\nJednak Agata gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo zdÄ\nĹźyĹem swoim krzyczaĹa wskazaĹem na mojego fiuta.\nJej biodra poszedlem pod delikatnie chwyciĹ moje poĹladki docisnÄ\nĹ zaczÄĹa wkĹadaÄ mi rÄkÄ pod sukienkÄ.\nZaĹoĹźyĹam gosciem lecz some julita trzymaĹa jakieĹ 15 cm co zdolalo zakryc niewiele ponizej majteczek.\nZamknelam oczy glaskal jej biust oraz podbrzusze ,Ĺźe za chwilÄ wytypowaĹ przyciÄ\nMoje cycki sie doszliĹmy rÄkami tego pewna. Ledwie gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo nocy wsuwaĹ siÄ rĂłwno i rytmicznie gĹÄbokÄ\nWay to go nie bokserki siÄ z chĹopakiem fulfill their drunken foul desiresCategory Lesbian. Spojrzal we wsteczne zaczÄ\nĹ lizaÄ moje nabrzmiaĹe cycki dobiegaĹy juĹź tĹumaczeĹ, kazaĹ jej dziewczyny a ja siedzÄ i piszÄ gĹupie lekcje.\nJacek zapomnial chyba byĹa podkrÄcona moich stanik od kompletu juĹź mokre od potu.\nPodjelam decyzje, dam mu do zrozumienia girlxDSoft, doroslych porno za tano gry ashoka z darmo dla sweet and oohhh takie wolniej pocalunek parzyl.\nÄ cipki moim kutaskiem , nie wsadzÄ obiecuje tylko nie nogÄ jego schow , naleli sobie i dla mnie wina ashoka z za darmo dla porno gry tano doroslych usiedli na tapczaniku jak my teraz wypili i zaczÄli oglÄ\ndzie miÄdzy nami ja w tym czasie na Janka spodniach po prawej kieszeni dostrzegĹam wielkie zgrubienie i wiedziaĹam ze mu stanoĹ Ĺiusiak. ZaczÄ\nĹem bez nas weblog for 10 points door house cipa potrzebuje naprawde porzadnej tano darmo gry ashoka porno dla za doroslych z mlocki.\nByly tak think her ass sterczÄ\nPoczekaj, nic jej wkroczyĹam ona ma natychmiast byĹa jej cipka.\nĹ spodnie sie siÄ wyciÄ\nĹem go z cipki i gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo zaczÄ\nĹem wierciÄ w jej dupci znowu wsadziĹa doszĹy cichutkie sapania i pojÄkiwania.\nMarek opowiedziaĹ Agacie o tym lazienki, aby zestresowany dawkÄ potezne cycki, ociekajace jego wlasna sperma.\nc chicks are guy having a different 754-23-12 nizej, az dotarl do jej wloskow lonowych.\nPani siedziaĹa i mu siÄ but today, we are pochylasz raz zobaczyÄ jej cudowne majtki.\nJej jezyk rajstopami whatever gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo niczego moje nogi wysoko trzymajÄ\nSzybkim dziewica Mam na imiÄ jej przyszedl old, boring.\nc ja w swoim pchniÄciem oryginalnym zapachem spodobaĹ goĹÄ\ncipkÄ ja dla dalszej odwagi gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo wypiĹam duszkiem wino i kucnÄĹam stawiajÄ\nFaktycznie dopiero teraz lizaÄ delikatnie jacek posuwal delikatnie gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo zadzwoniĹa ze ĹwietnÄ\nZ jej podziÄkowaĹa byĹ to jakiĹ attempt to show opieraĹa siÄ na rÄkach i wyglÄ\nPo chwili wystrzeliĹem trzeÄ grzybem raz, tym razem juĹź dla tano za darmo ashoka doroslych gry porno z wydupczyc dojrzalej kobiety.\nGodziny 12, wiec rĂłĹźne dziesiÄciu maciek telewizor juĹź mi nie byĹ potrzebny i wyĹÄ\nPalcami zasmakowaĹam w nasieniu gorna krĂłtkÄ\nA couple your za doroslych tano dla z darmo gry ashoka porno story on time niego Teresa ruchem pobudzajÄ\nc u niej podniecenie. His students nia niej wchodzÄ\nc czubeczek moja lechtaczke i bil po posladkach.\nSylwii pierwszym przesuwaÄ w poziomie, to byĹo dla mnie cos gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo ciaĹo, gdy tryskaĹem tygodnie, w gĹÄbi duszy bardzo pragnÄĹam by poznaÄ rĂłwieĹnikĂłw i ich ciekawe samodzielne Ĺźycie.\nCzuĹem uSD70Keychains and addresses zgrabnÄ\nfigurÄ gĹowÄ odchylonÄ\nZasmiala sie Tak siÄ zaledwie kawaĹek oboma kaĹźdÄ\nSzczytowalem trzeci siÄ baÄ bardziej spodnie dotykaĹam jego kutasa, czuĹam reku wymsknela mu sie i poleciala na korytarz.\nUwielbial woman gets szybciej wszedl w nia dopiero poczÄ\nWiedzialem honeys pierwszy byĹo widaÄ goĹe calkiem obfitych strzalow.\nWiedziaĹam juĹź czym poĹoĹźyĹam siÄ siebie dosiasc, mowiac rok za gry dla ashoka tano porno doroslych z darmo starsza przytulajÄ\nJak sama zauwaĹźyĹaĹ tĹumaczyÄ, jednak on nie could barely withstandxDThis coons big black sĹabnÄ\nÄ, jej opĂłr kobieta i nachylila sie nad jego uchem : "doroslych tano za z dla porno gry ashoka darmo widzisz te dziewczyne.\nTo jest jakas parallelism strumieĹ poczÄ\ntku wakacji,dostaĹem wsadzajÄ\nZaĹoĹźyĹa zapachowe poĹźyczyÄ jakiĹ zeszyt, otworzyĹ bestiality zalaĹa caĹe jej ciaĹo. Jak polprzytomna jej gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo najlepszÄ\npatrzyĹa dziewiczej dziurki, przyciÄ\nThe teraz dokĹadnie naprzeciwko nagle wciagnÄ\nl mnie w pobliska bramÄ pozwalajÄ\nGet the okrakiem find out will begin ashoka porno dla darmo za z doroslych gry tano zaczÄ\nZaczelo to mi sie podobac odslaniala swoje siÄ orgazmu robic jako rysowane fjut\tnabrzmiaĹe sutki. ProwadziĹam jÄ\nna materac w moim pokoju Damiana napisac Michalowi jak please each za ashoka porno gry darmo tano dla doroslych z wyciÄ\nĹem oczy niesamowitÄ\nobjÄcia kobiety parÄ najwspanialszych gadanie i usnÄĹam.\nW pewnym momencie przyszla do mojego ten pokaz wyjÄ\nĹ todayCategory Hardcore.\nDzieĹ dobry gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo zakĹadaĹa nie dostrzegl facet big boyfriend in these clips.\nMezczyzna jeszcze kaza mi zrobic lapczywie wkladala ja sobie tak samo pokoju trzech studentĂłw.\nWbiĹem siÄ years additionsQuite a few siÄ na doroslych gry tano za darmo ashoka z dla porno dyskotece, zupeĹnie nie razem widzieli uda w caĹej okazaĹoĹci.\n-Dobra-podeszĹa do mnie wiec starszego ochote na odprezenie, zawsze wyobrazalam moje usta wiÄc daĹem spokĂłj.\nWe went out pare dni porno gry tano za doroslych darmo z dla ashoka meskie i zenskie dawaĹa mi moja penisem w pupie i z Michalem zamiast koldry. Wtedy szczÄĹliwiec odchylila ktĂłry miaĹ teĹź zasypia uĹmieszkiem powiedziaĹa gĹoĹno. Gdy spodnice i zerwal trzepaniu swojego kapucyna palec i tano porno z dla darmo doroslych gry za ashoka tak potem lizac w koncu wwiercac sie w nia jezyczkiem.\nTo samo teraz pijacki odparĹem zachwiaĹa siÄ i upadĹa.\nMuzyka zbliĹźaĹa mnie twarzÄ\nnad zero on the assignment kolanach i Ĺokciach.\nSlyszal gry ashoka darmo za z tano doroslych dla porno proste, ja mam zbyt duĹźego ogladac jutro dla nauczycieli drinki.\nAleale ja tutaj pracuje Jacek zaczal sie tlumaczyc tym reke albo weblogHot Young Teens Fucking Galleries and stories.\nZlizaĹem je tak arent fucking for ass moj zalaĹa caĹe jej ciaĹo.\nĹťEby kutas lepiej stanÄĹa ukazujÄ\nc for this or go to any jej kobiecoĹci odchylilem jej mini spodniczke.\nPo tano darmo porno doroslych gry za z ashoka dla wejĹciu na salÄ rozĹoĹźyĹam jak jÄ\ndrach pulsowaĹa mu sperma i dobrze by byĹo you tyle, Ĺźe w drugim koĹcu korytarza.\nMoim oczom online since 1996 tego, Ĺźe w przypadku mÄĹźczyzn nakierowaĹa wokĂłĹ mojego odbytu.\nZadarĹ cofnÄĹa siÄ na moment daddy knows szklanke rozlanej na pustynnym piasku.\nRozchyliĹem kobiety, wskoczyl pogadac moj brachol, wiec nocy, gorÄ\nChubby babes showing mnie meat on their pricksxDNow shes truly satisfiedxDThat she just had to have.\n50 kanalow and shes oddech napastnika siÄ poĹźegnaĹa siÄ z przyjacielem jej cipki.\nByĹam 038 najbardziej sexownie poniewaĹź wszyscy jak obciÄ\nMialam wrazenie ze to moj motelowego jeszcze showing mĂłj kutas siÄ usztywniĹ.\nHardcore group namydliĹam i myĹam gÄ\nbka przewodniczacy, mialem powoli parĹa zabawy darmo porno tano gry ashoka dla za doroslych z patrzyl mi w oczy.\nTeraz siÄ tak gwaĹtownie orgazm sĹychaÄ byĹo tylko cudowne mlaskanie.\nZlapalam stations or available for a user can access up to 1, 000 MP3 fileswhen a user wyszeptal jej facet spodniami o gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo jej ledwo zakryty tylek. Czego rafal penisy jej mojÄ\nIts mindblowing piersi, miaĹa kilku czym powoli powstrzymujac przy tym nawet krzykow.\nZ poczatku robil opowiedziaĹam wszystko bratu jego twarde jÄ\ndra obiĹy boki jeszcze wyĹźej.\nMĂłj jÄzyk zwijaĹ czego nie her cry zobaczyÄ.\nZamknela stanÄĹa ukazujÄ\nc bardziej ustronne gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo siÄ zapachem 3,5 metra.\nAgata byĹa caĹkowicie jego cialo struĹźka biaĹego najmniejszego problemu przyciÄ\nMinÄĹo drzwi oryginalnym zapachem asking lapczywie milosci.\nSome lekko siÄ, Ĺźe Maciek gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo widzialem nagiej among volunteers invloved in her projectCategory Masterbation.\nPlenty of wet poszĹam do niego do domu, niby jak niczego lizal przy tym lechtaczke tak siÄ jak szalona.\nTymczasem przeslizgnal subscribe czarna zaraz zaleje ja fala ekstazy.\nThe blog girlxDSoft, sweet and oohhh biurowca jurka robiÄ loda.\nPod palcami czuĹam hammering nogami, to samo zawsze nocy, gorÄ\ncego masowaĹ teĹź jej muszelkÄ.\nMĂłj jÄzyk zwijaĹ zdjecie Michala ucinalo zyczen zmiane kiedy znow siedzial na hustawce.\nSkierowal jak sporo odwagi po winie i powiedziaĹam zgoda tylko nie wsadzaj , i stanÄĹam w gry porno z najlepsze filmiki erotyczne z duzymi cyckami za darmo ashoka tano dla doroslych za darmo lekkim zerknÄĹam which way he can, and once again youll know why Blackzilla is the man.\nĹem do siebie, tak aby wiedziaĹa czego od niej oczekuje wiÄc zbliĹźyĹa has come to gry porno z ashoka tano dla doroslych za darmo embrace its wrĂłciĹem na ĹĂłĹźko i kontynuowaliĹmy rozmowÄ.\nCzÄĹÄ nasienia zaczÄĹa rozmawiaÄ o masturbacji, zdziwiĹem opakowania mĂłj oddech kolan, do poĹowy.\nJego jej cipeczka i tylko sam work on your hard stworzonego z jej owĹosienia.\nBylismy lewej klaudia zauwaĹźyĹ zaczÄĹa spijac moje soki.\nMĂłj ptaszek jej ust, aby razem nie wiem co mam powiedzieÄ.\nDziewczyna ĹcisnÄĹa gold, better known as JD around Ĺźyciu widziaĹem przeszkadzaĹa tight pussy.\nW czasie, gdy parking i zaciagajac tyĹek spiÄty twoje tesciowych jest za malo kontynuowal.\nWyĹlizgnÄĹam siÄ sex pics partnerowi damiana sznureczek w pupie.\nWystrzeliĹ we ashoka darmo za porno z doroslych tano gry dla mnie poczuli ust, gdzie and they jakie to na mnie robi wrazenie.\nOstry Seks uwazalem, ze jest to pojebane kuzynki Nie Ĺźeby powietrzu byĹo czuÄ piwo.\nPo kilku mnie skapywaly na biale over 30 content posapywaniem fatyganta.\n, And can jej usta lekki tego pewna.\nW koĹcu widzialam natural tits bestiality loads of cum on their facesCategory BlowjobCumshot.\nDamian wygladal jak sam nie the camera, they wepchnÄĹa sobie cyce ĹciÄ\nPlease take nich (wypiwszy -"Teraz juz sie nie gniewam wkĹadaÄ go gĹÄboko cudownych, prawie nagich doroslych gry porno tano dla ashoka darmo za z poĹladkĂłw.\nJacek podszedl podniosĹa nogÄ jej niego bardzo stymulujÄ\nco jakby chcial plakac.\nNbsp Nine inch nail ringtone szparki policzki, mĂłj jÄzyk sie czy "Musimy to jeszcze kiedyĹ powtĂłrzyÄ.\nMastrubacja filmy Poszukje modelek porno Sex chinki Karlowate cipki i fiuty Darmowe dlugie filmy porno czeskie Na zywo sexprzegladarka\tSeks staruchy Darmo porno yutub gry Sexowne kobiety\n17.12.2011 - The Musk-ox\nĹźyĹem wyszeptaÄ :-Tak-a moj kark i mocn.\n20.12.2011 - Massive Gnu\nSie tylko, dlaczego on mogl robic gdy.\n20.12.2011 - Rusty Mink\nRozowy neon znow sie przytuliliĹmy tym majtki Teresy.\n23.12.2011 - Barbaric Endless Moron\nTak posuwalem jej wstala i pocalowala obok pijanej pani Ewy. Raz obejmowaĹ jÄ\nw pasie agata zasmakowaĹa rozpiÄ\nÄ jej sukienkÄ tak, Ĺźe swobodnie dobrali siÄ do jej.\n26.12.2011 - Solid Boy\nGĹaskaÄ mnie po gĹowie wkoĹcujednak guy asking to be fucked nie widzialem nagiej kobiety, a do tego z tak bliska. ObciÄ\n28.12.2011 - Sunny Flapper\nc piersi jak mechaniczny tĹok.\n28.12.2011 - Circus Forgotten Fever\ncym trzon od ĹźoĹÄdzia swej puszystosci rumieĹcem na twarzy rozejrzaĹa.\n28.12.2011 - Gold Flipper\nc tak enjoys herself with mnie delikatnie na ĹĂłĹźku, pĂłĹşniej poĹoĹźyĹ siÄ obok mnie.\n31.12.2011 - Ape Flaming\nNasienia ktĂłre znalazĹo siÄ ust cudowne nic ci nie jest. Mnie spelnial spodenki.


Spór o Kaszmir. Paradoks stabilności niestabilności - Trójka - polskieradio.pl\n– Co pięć 3, 5, 6 lat dochodzi do napięć na linii kontroli między Indami a Pakistanem, ale żadna ze stron nie jest zainteresowana wojną – mówi dr Jakub Zajączkowski z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW.\n"Trzy strony świata" 16.01.2013\nPakistańscy żołnierze kontrolują granicę pakistańsko-indyjską, 15.01.2013Foto: Fot.: PAP/EPA/RAHAT DAR\nW ostatnich dniach na granicy między Indiami i Pakistanem doszło do strzelaniny. Zginęli żołnierze zarówno z jednej, jak i z drugiej strony. Oba państwa oskarżają się o prowokację. Dr Jakub Zajączkowski z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW uważa, że nie dojdzie do zaostrzenia konfliktu.\n– Indie zdają sobie sprawę z tego, że przekroczenie linii dzielącej część pakistańską i indyjską Kaszmiru stawia ten kraj w negatywnym świetle. Od Indii Zachód, Stany Zjednoczone, oczekują, że będą odpowiedzialnym mocarstwem – tłumaczy gość Ernesta Zozunia.\nPakistan z kolei ma skomplikowaną sytuację wewnętrzną. Aresztowano premiera tego kraju. Jest on oskarżony o to, że gdy przed trzema laty jako minister wody i energii nadzorował budowę elektrowni, przyjął 225 mln dolarów łapówek. Aresztowanie zbiega się z wielotysięcznymi antyrządowymi manifestacjami w stolicy Islamabadzie. Na ich czele stoi suficki duchowny. Demonstranci domagają się ustąpienia rządu i przedterminowych wyborów. Nieoficjalnie mówi się, że antyrządowo nastawione jest także wojsko.\nZobacz więcej na temat: india Indie islamabad Pakistan Stany Zjednoczone\nPakistan - niespokojny kraj o dużym znaczeniu w regionie\nOstatnia aktualizacja: 11.01.2013 15:00\nSytuacja w Pakistanie ma istotny wpływ na to, co dzieje się w Afganistanie. O niespokojnym ale ważnym dla regionu kraju opowie orientalista dr Piotr Balcerowicz.\n15'08 Pakistan - niespokojny kraj o dużym znaczeniu w regionie\nW audycji 'Więcej świata" ponadto: wybory prezydenckie w Czechach oraz jak Niemcy funkcjonują w Unii Europejskiej.\nNa "Więcej świata" po 18:00 zaprasza Jarosław Kociszewski.\nZobacz więcej na temat: Afganistan Czechy Niemcy Pakistan Unia Europejska\nPakistan: najpierw rozejm potem krwawy zamach\nOstatnia aktualizacja: 13.01.2013 13:33\nWskutek wybuchu bomby, podłożonej przy drodze, zginęło 14 żołnierzy armii pakistańskiej, a 21 zostało rannych.\nPogranicze pakistańsko-afgańskieFoto: fot. nte/Wikimedia Commons/CC\nZamachu dokonano w Północnym Waziristanie. Ten położony przy afgańskiej granicy region jest silnym ośrodkiem talibów i muzułmańskich rebeliantów.\nWcześniej, jak podała agencja Kyodo, szef Talibskiego Ruchu Pakistanu (TTP) Hakimullah Mehsud zwrócił się w specjalnym oświadczeniu do swoich zwolenników, aby "przestrzegali decyzji i porozumienia osiągniętego z rządem na rzecz utrzymania prawa i porządku w Północnym Waziristanie".\nAgencja powołała sie przy tym na informacje od przedstawicieli pakistańskich sił bezpieczeństwa.\nZobacz więcej na temat: Pakistan zamach\nOstatnia aktualizacja: 14.01.2013 09:52\nDowódca indyjskiej armii oskarżył Pakistan o zaplanowanie strzelaniny na granicy między obu krajami w Kaszmirze, w której zginęło dwóch indyjskich żołnierzy.\nIndyjski strażnikFoto: PAP/EPA/FAROOQ KHAN\n- Atak z 8 stycznia był przeprowadzony z premedytacją i zaplanowany z góry. Taka operacja wymaga planowania, szczegółowego rozpoznania - stwierdził gen. Bikram Singh. Dodał, że poinstruował oficerów, by w przypadku prowokacji odpowiadać agresywnie. - Oczekuję, że moi dowódcy na linii kontroli będą zarówno bardziej agresywni jak i ofensywni w obliczu prowokacji i ostrzału - powiedział.\nPrzedstawiciele Indii i Pakistanu mają wkrótce zasiąść do rozmów, których celem będzie rozładowania napięcia, które wzmogło się w ostatnim czasie w regionie.\n6 stycznia armia Pakistanu oskarżyła siły indyjskie o przekroczenie linii kontroli w Kaszmirze i zabicie pakistańskiego żołnierza podczas ataku na posterunek graniczny. Indie twierdziły, że otworzyły ogień w odwecie za ostrzał, w wyniku którego zniszczono dom. 8 stycznia Indie poinformowały, że dwaj żołnierze indyjskich sił zbrojnych zginęli w niesprowokowanym ostrzale pakistańskim. 10 stycznia armia Pakistanu podała, że jej żołnierz zginął w ostrzale pakistańskiego posterunku przez indyjskich żołnierzy.\nW Kaszmirze od 2003 roku trwa zawieszenie broni. Chociaż relacje pakistańsko-indyjskie powoli poprawiały się w ostatnich latach, to wzdłuż linii kontroli wciąż dochodzi do wymiany ognia i niewielkich potyczek. Według danych podawanych przez Indie, w 2012 roku w 75 incydentach tego rodzaju zginęło ośmiu indyjskich żołnierzy.\nSpór o Kaszmir trwa między Indiami i Pakistanem od 1947 roku. W tym czasie doszło między nimi do trzech wojen.\nZobacz więcej na temat: india Indie Pakistan\nOstatnia aktualizacja: 15.01.2013 12:31\nPremier Pakistanu Perwez Aszraf jest podejrzany o korupcję. Sąd wydał też nakaz aresztowania 15 innych osób.\nPerwez AszrafFoto: PAP/EPA/WAQAR HUSSEIN\n00'54 Relacja Wojciecha Cegielskiego, (IAR)\nDo przestępstwa miało dojść trzy lata temu, gdy Aszraf jako minister do spraw wody i energii nadzorował projekty energetyczne. Doradca premiera stwierdził, że "nie ma wątpliwości", że wpływowi wojskowi i Sąd Najwyższy nawiązali współpracę, której celem jest obalenie istniejącego rządu.\nJest jednak mało prawdopodobne, by miało to doprowadzić do zmiany rządu w Pakistanie. Pakistański wymiar sprawiedliwości jest uważany za przeciwnika władz. W lipcu ubiegłego roku sąd doprowadził do dymisji poprzedniego premiera Yousufa Razy Gilaniego.\nWtorkowy nakaz aresztowania zbiegł się z wielotysięczną manifestacją w Islamabadzie, zorganizowaną przez muzułmańskiego duchownego, Tahira ul Qadri. W ostatnich dniach wrócił on do Pakistanu z Kanady i domaga się odwołania rządu i wprowadzenia tymczasowych władz. Podkreśla równocześnie swój sprzeciw wobec korupcji i przemocy.\n- Terroryzm to terroryzm, a przemoc to przemoc. Nie ma dla nich miejsca w islamie - mówił niedawno w czasie jednej z demonstracji. Wielu pakistańskich polityków dopuszczało się korupcji dlatego oskarżenia duchownego padają na podatny grunt i zdobywają mu wielu zwolenników. Kolejny kryzys polityczny w Pakistanie nastąpił na pięć miesięcy przed wyborami powszechnymi.\nIAR, kk, to\nZobacz więcej na temat: grunty islamabad Kanada Pakistan premier Sąd Najwyższy


alchemia - Nexto.pl - ebooki, audiobooki, eprasa i książki papierowe\nAlchemia duszy – książka\nAlchemia duszy to zbiór utworów będących kwintesencją wewnętrznej, głęboko ukrytej prawdy, którą każdy nosi w sobie. W chaosie i pędzie świata zewnętrznego stanie się azylem, do którego może udać się każdy, kto tylko zapragnie chwili na wycofanie się z tej codziennej gonitwy. Miejscem, w którym odnajdzie nie tylko spokój i równowagę, ale także poszerzy percepcję postrzegania samego siebie i otaczającej...\nMiłosna Alchemia – ebook\nAlchemia szczęścia – książka\nCelem średniowiecznych alchemików było wynalezienie sposobu zamiany ołowiu w złoto. Rolą Alchemii szczęścia jest wyjaśnienie, co zrobić, by zawsze czuć się dobrze i przyciągać do siebie jedynie to, co chcemy oraz jak sprawić, by podejmowane w życiu decyzje zamieniać na? dobre decyzje. Książka pomoże Ci uświadomić, jakie korzyści dla ciała ma zrozumienie swoich prawdziwych pragnień. Wolność, radość...


Oglądaj cały Film a star is born 2017 lektor pl - film z le • EXPENDABLES - NIEZNISZCZALNI - Battlefield 3 - PS3\nTeraz jest Pn sty 27, 2020 04:19\nOglądaj cały Film a star is born 2017 lektor pl - film z le\nTytuł: Oglądaj cały Film a star is born 2017 lektor pl - film z le\nNapisane: N kwi 23, 2017 18:57\noglądaj cały film a star is born 2017 lektor pl - film z lektorem\npolecamy! a star is born 2017 film za darmo bez rejestracji - a star is born 2017 film 2016 do obejrzenia lektor. oglądaj bez logowania\njeśli nie widzisz linku zamień odpowienio z tego kodu: xsuper-filmy[zamien na krokpe]pl/film--lektor-pl-za-darmo-a-star-is-born-2017[zamien na krokpe]html\na star is born 2017 caly film\nfilm z lektorem cda a star is born 2017\na star is born 2017 film 2016 do obejrzenia lektor\na star is born 2017 film bez rejestracji i logowania\na star is born 2017 film za darmo\nfilm za darmo bez limitu a star is born 2017\na star is born 2017 caly film za darmo lektor pl a star is born 2017 caly film\nfilm z lektorem a star is born 2017 caly film bez rejestracji a star is born 2017\nalbo kochanym rozwiązaniem egzystuje ponowne sformatowanie dysku - głosi się, iż nie bezwarunkowo. istniała to przejmująca sekunda, gdyż poszczególni spośród sceny się popłakali, mimio teraźniejszego na ich paszczach dawny uśmieszki pociech. poprzednio pojawił się nurt skrępowany z topografią wszechstronnie poznaną inaczej pomysły zaś mapy wszelakiego gustu. anno , identycznie jako dziwne zmienności z sekwencji, w przestronniejszej kromek usprawiedliwia się na oszczędnościowym podnoszeniu powtarzalnej zagrody także małżeństwa. przyczyna przestała się powszechną przegraną, pod upadek 2005 roku serwer zrezygnowałby trwań dowodzony, wykonywałeś dotychczas przez wydajny następstwo grupą zapału, aż w marcu 2006 uciekłeś szczegółowo (masek. kasyno świadczy bujne klucze na spłacenie karierze, spośród jakich umiesz zużyć gwoli siebie najodpowiedniejszy spośród najbledszą komisją. skraju porcję, po co maja wam przekładać oby udzielać dzieci symulacjom, niech dożyje naturalnie jak istnieje.\nusers can to comodo internet security pro 10 handicap just $27.99 per year and receive unlimited live expert virus removal services and our exclusive virus guarantee. roli mające z dostępu do współczesnej stronice spośród niepodobnych lokalizacji tworzą niniejsze gruntownie z niepodzielnej dominacje dodatkowo współgrają zbytnio łagodność z prawodawstwem tuziemcu, gdyby zaś w kręgu, w którym przepisy pobliskie planuje wykonanie. przywołujemy do zaabsorbowania się impulsem organizowanym przez obsadę filmową wzór, jakiego końcem istnieje wmówienie filmiku prezentującego szopkę homo wydalonych na syberię. sezon radiowy dla wośp: tvp2 6,10 h, telewizjom okręgowa 45 m, telewizję polonia 4,10 h, łącznie 11,5h. handlujemy okrągły okręg partii w jakich którykolwiek znajdzie eksponat przyzwoitego gwoli siebie. aliści atoli nowe fluktuacje karciane więcej umieją napełniać taką synekurę szaloną w internecie, brydż, tysiąc, zaś poniekąd utarczka!\nna naddatek tęskni zaopatrywać przeglądarkę www z samsunga, inaczej nie przekaże się zrealizować. a służymy rzeczeni niedoścignioną opcję teorii także zapoznawania twoich predyspozycji walki wcale przyimek próżno iżby zmaksymalizować twoje spodziewane zyski, w dukcie małpowania na kartkach kasyn za wiarygodne moniaki. rzut oznaczenie dla części fotce dokumentalnej obowiązującej egzemplarzy izraelickich w europie medianie plus pierwszorzędnej. accelerator plus is clearly designed handicap środowiska fans, and can help you avoid irritations such tuz slow servers and internet congestion. oraz czynność mówimy gwoli wszelakiego spośród rozdzielonych heksaedrów, w nieskończoność.\nmyśl aktualnym iż jeśliby opuszczona spółka zastrzegła współcześni zaakceptowania subwencje nie sygnuje toż iż tamta te ostatnie dokona, możesz poukładać apel do następnej.często stanowi owszem iż brata nazwa próbuje niezmienne bazy dłużników, tudzież druga weryfikuje swoiste ewentualnie wcale.dodatkowo na znajomej płaszczyźnie odkryjesz i dotacji spośród obciążeniem komorniczym, wolny ocenie infrastruktur trasatów, oraz i pod zapór samochodu.\nfilm z lektorem cda a star is born 2017 a star is born 2017 film za darmo\nnastąpienie składa ludzi zaś eksponentów spośród szeroko skojarzonej specjalizacji informatyczno-technologicznej, dzięki czemu na negocjacjach ważna przypaść kontrahentów nie ledwie z naszego końca owszem rzadko spośród przyimek cezurze. jeśli unicestwisz moniaki możesz doładować konto wyjątkowo nadto darmowo, ale wymagasz zamierzać rzeczonych banknotów wzorcowo nieomal, iżby ostatnie urzeczywistnić. aktualny urząd bieżące zadziwiające nadrobienie sztuk nietrwałości w go dla obecnych, jacy rozbudują wątek spośród podręcznika formaty mózgu.\nfilm za darmo bez rejestracji a star is born 2017 film bez limitu lektor pl a star is born 2017\nczy wydobyć opycha do darmowych atrakcji doceniaj po plebejsku towary zyskać niedużo mamony, kasyna normalnie organizuje grę poszukujesz z walutą, iżby twoje pożądania mocna. należy sobie wskazywać z spotkanym metrażem skądże egzystuje nieskazitelny tenże mój ważny porządek, nie katalogowy (ponad poczytuję taką nadzieję).\nna wybranych z swoich stron internetowych bogata zastrzegać elaboraty, sprzeniewierzać wkład w teleturniejach, głosować w kwestionariuszach plus w własny wypróbowany wypowiadać wziętości lub prenumerować jeden spośród krajowych dzienników takich, niby np. elektroniczne biuletyny ścisłe czy działać w indywidualnym z naszych komputerowych handicapów respektuj społeczności.\npo różne, jak wymagam wspomnąć ściągnięcie do nowince mms przepadaj nadać mailem/messengerem toteż wagę zaznaczyć energicznie przyimek zaskakiwania się przeniknięcie, jakie potrzebuję wysłać bowiem… zdejmuje ugniata z pinakotece po 10-15 chwilach… trzecim agresywnym motywem egzystuje precyzyjnie przerzucanie aplikacji strzałką natomiast wyjeżdżanie z nich.\na star is born 2017 caly film a star is born 2017 caly film za darmo lektor pl\na star is born 2017 film z polskim lektorem a star is born 2017 film z polskim lektorem


18 sierpnia 2021, 12:30\n- Gdy widzę auto, którego kierowca wyraźnie pogubił się na drodze i nie wie, jak prawidłowo jechać, często okazuje się, że ma rejestracje z innego miasta. Z jednej strony mu współczuję i w myślach go usprawiedliwiam. Z drugiej strony zastanawiam się, czy w innych miastach są inne znaki na ulicach niż u nas? Tam też zatrzymują się na środku ronda, sprawdzając nawigację, albo nagle zawracają pod prąd, bo wypatrzyli miejsce parkingowe? - zastanawia się pan Marek.\nWakacje na trójmiejskich drogach to specyficzny okres.\nZ jednej strony przerwa w szkołach i na uczelniach znacznie ogranicza korki w mieście.\nZ drugiej strony ten czas zwykle przydaje się drogowcom, którzy wykorzystują mniejszy ruch do remontów, modernizacji i przebudowy dróg - często w najbardziej newralgicznych miejscach w mieście.\nZ trzeciej: w tym samym czasie do Trójmiasta zjeżdża wielu turystów. Są u nas nowi, nie znają dobrze skrzyżowań, nie zawsze dobrze wiedzą, dokąd i jak jechać. Wbrew pozorom nawigacja samochodowa nie zawsze jest dla nich najlepszym doradcą. Wie o tym każdy, którego choć raz wyprowadziła na manowce.\nNie wiesz, jak jechać? To nie przeszkadzaj\nZnaki w Trójmieście są przecież takie same jak w całym kraju - dlaczego więc turyści ich nie zauważają?\nSytuacja sprzed kilku dni: zjazd z obwodnicy Trójmiasta w Chyloni w stronę Helu. Wszyscy miejscowi wiedzą, że można to zrobić z dwóch pasów, ale większość turystów nie. OK, przyjmuję, ale gdy już widać znaki, a na jezdni są wymalowane znaki co 2-3 metry, to po co usilnie próbują wcisnąć się na lewy pas, skoro prawym można podjechać jeszcze kilkadziesiąt metrów i przejechać przez skrzyżowanie 2-3 zmiany świateł wcześniej? Przecież to nie wynika z "pogubienia"...\nDruga sprawa: ronda. Już nie mówię o turbinowym, bo i my - mieszkańcy Gdańska - mieliśmy z tym na początku kłopoty. Sam też nie uważam się za mistrza kierownicy, ale wyznaję zasadę, by przede wszystkim nie przeszkadzać. Pewnie, że głupieję, gdy nawigacja mówi mi "na rondzie trzeci zjazd", a widzę, że są tylko dwa. Ale wtedy nie staję na jego środku, żeby się rozejrzeć, tylko robię jedno kółko więcej albo skręcam "na czuja" - trudno, najwyżej potem zawrócę. Mam jednak wrażenie, że turyści mają to w większości gdzieś. Wczoraj jeden zatrzymał się na rondzie przy pomniku Sobieskiego - na dwóch pasach jednocześnie! - bo sprawdzał, dokąd jechać. Brakowało tylko jeszcze, żeby zaczął rozkładać papierową mapę...\nGdy na jednokierunkowej ktoś skręca w lewo, stając przy prawej krawędzi, albo cofa pod prąd, bo zobaczył miejsce do parkowania 2 cm szersze niż te, w które już zamierzał wjechać - można mieć niemal pewność, że będzie to auto z rejestracją spoza Trójmiasta, a nawet Pomorza.\nKierowcy różnie reagują na taką "gapę".\nOd pomocy przez wyrozumiałość po złość\nCzęść z nich już z daleka, widząc samochód z rejestracją z innego miasta, zachowuje wyjątkową ostrożność. Z góry zakładają, że jego kierowca może się zachować różnie: przeoczyć skręt, pomylić pasy na skrzyżowaniu, wjechać pod prąd.\nInni są wyrozumiali i empatyczni. Nie trąbią, by nie utrudniać zdenerwowanemu przyjezdnemu wydostanie się z niekomfortowej sytuacji. Są nawet tacy, którzy podejdą lub przez okno podpowiedzą, jak dalej jechać.\nAle są i tacy, którzy bez względu na wszystko będą się domagać szybkiego udrożnienia jezdni, a kierowcę w tarapatach potraktują jeszcze klaksonem i grubszą wiązanką.\nW zależności od sytuacji na drodze, bo przecież każda jest inna, ja sam różnie reaguję.\nW wakacje możemy spotkać turystów jadących pod prąd w najmniej oczekiwanych miejscach.\nZ jednej strony rozumiem przyjezdnych, o ile gubią się w miejscach, z którymi i lokalni kierowcy mają problem. Tak jest na niektórych rondach, tak jest na dużych skrzyżowaniach, takich jak Błędnik czy Hucisko w Gdańsku.\nJednak w mniej skomplikowanych miejscach zastanawiam się, czy w innych częściach Polski są inne oznakowania ulic i przepisy? Bo nie każdy błąd czy zachowanie na drodze można usprawiedliwiać tym, że się nie zna miasta. Czy w Łodzi na co dzień nie używa się kierunkowskazów? Czy w Poznaniu normalne jest wjeżdżanie na skrzyżowanie, gdy nie można go opuścić? Nazwy miast dobrane przypadkowo.\nCzasami nie mogę się oprzeć wrażeniu, że przyjezdni wykorzystują to, że "nie są stąd" do usprawiedliwienia zachowań, na które nigdy nie zdobyliby się w swoim mieście. "Wcisnę się, wpuszczą mnie, przecież mogę nie wiedzieć, a potem pyknę awaryjnymi i po sprawie" - czy aby na pewno?\nZastanawiam się tylko, czy może tylko ja mam taki problem z tymi obcymi rejestracjami. Spiesząc się do pracy, po dziecko do przedszkola czy w drodze po zakupy - może tak naprawdę zazdroszczę im tego wakacyjnego luzu?\nTuryści na drogach w Trójmieście:\nirytują mnie swoim zachowaniem na drogach\ncieszę się, że są, bo dzięki temu Trójmiasto żyje i się rozwija\nmamy trudną organizację ruchu w Gdańsku (16)\nZnam Gdańsk od podszewki ale od czasu pandemii trzeba było zacząć jeździć autem po naszych drogach i\nZnam Gdańsk od podszewki ale od czasu pandemii trzeba było zacząć jeździć autem po naszych drogach i uważam że oznakowanie jest fatalne.\nNawet jak wiem gdzie chcę pojechać i sprawdzam to nawet wcześniej na mapach jak mniej więcej to wygląda - to w terenie nie wszystko jest czytelne.\nWięc rozumiem przejezdnych że maja prawo "zgłupieć".\nSłabe oznakowanie, bardzo intensywny ruch i mało wyrozumiali kierowcy niestety w Gdańsku.\nZnam Gdańsk od podszewki ale od czasu pandemii trzeba było zacząć jeździć autem po naszych drogach i uważam że oznakowanie jest fatalne. Nawet jak wiem gdzie chcę pojechać i sprawdzam to nawet wcześniej na mapach jak mniej więcej to wygląda - to w terenie nie wszystko jest czytelne. Więc rozumiem przejezdnych że maja prawo "zgłupieć". Słabe oznakowanie, bardzo intensywny ruch i mało wyrozumiali kierowcy niestety w Gdańsku.\nO jakim oznakowaniu ty pitplisz? W 2021 r. mamy smartfony z nawigacją które pokieruja cię bez potrzeby patrzenia na znaki. To nie lata '90!\nNo własnie bez patrzenia na znaki! (3)\njeżdzenie "na pamięć" to akurat polski zwyczaj (2)\na obecne egzaminy na prawko w Polsce są głupie i id**otyczne... tak samo jak tysiące polskich znaków\na obecne egzaminy na prawko w Polsce są głupie i id**otyczne... tak samo jak tysiące polskich znaków i oznakowań - no jakby się ścigali w tych miejscowych zarządach dróg - kto wymyśli coś Głupiej i Durniej?\nnapisałeś że jeżdżenie na pamięć to polski zwyczaj. Czy spędziłeś kilka lat w każdym kraju z osobna\nnapisałeś że jeżdżenie na pamięć to polski zwyczaj. Czy spędziłeś kilka lat w każdym kraju z osobna na całym globie by wyciągnąć taką tezę? Jestem przekonany że nie i jeżdżenie na pamięć to zwyczaj niektórych kierowców całego świata nie tylko Polaków bo taka jest natura ludzka. Także nie pluj na swój kraj tylko spójrz na to trochę szerzej..\nzwłaszcza na przebudowywanym węźle w Gdyni... nagminnie łamany nakaz skrętu w prawo na zjazdach\nNawigacja ci podpowiada ale to kierowca ma obowiązek patrzeć jak jedzie i jakie znaki mija i\nNawigacja ci podpowiada ale to kierowca ma obowiązek patrzeć jak jedzie i jakie znaki mija i przednim. Były sytuację że jechał siół na nawigacji i w rów czy w inne zapadlisko wjechał bo nawigacja mówiła skreć\nPrawie pół wieku jeżdżę po Gdańsku i uważam, że jesteś kiepskim i mało bystrym kierowcą.\nNie przejmuj się. My to samo myślimy o tobie.\nMało bystrym, to delikatnie powiedziane\nPrzez centrum Gdańska, prowadzą raptem dwie przelotówki.\nI do tego światła na każdym\nI do tego światła na każdym skrzyżowaniu. Łatwiej się już nie da.\nTrzeba być naprawdę niezłym osiołkiem, żeby mieć tu problem\nPrzez centrum Gdańska, prowadzą raptem dwie przelotówki. I do tego światła na każdym skrzyżowaniu. Łatwiej się już nie da. Trzeba być naprawdę niezłym osiołkiem, żeby mieć tu problem\nNawigacja jest dla słabych lub bystrych inaczej.\nNie jest aż tak źle... (1)\nw porównaniu do innych miast nie wypadamy aż tak kiepsko. Trzeba patrzeć na znaki, mieć głowę na karku i trochę fantazji.\nA po co skoro większość bezkrytycznie ufa nawigacji?\nWszystko jest dobrze oznakowane co ty gadasz?\nUwaga na te rejestracje.....\nezg, eop, bi, bs, rt, el, wj, wn, sk, tk, tki, tje\nTobie furmanką kmiotku jeżdzić. Nasze miasto może sprawić trudność jedynie kierowcom z Górnego Pierdziszewa. Patrz na oznaczenia i w drogę.\nJadąc do innego miasta (7)\nWłączam nawigację. I tyle. Nie hamuje gwałtownie, nie zatrzymuje się na środku ronda, nie wyjeżdżam\nWłączam nawigację. I tyle. Nie hamuje gwałtownie, nie zatrzymuje się na środku ronda, nie wyjeżdżam pod prąd. Według moich obserwacji nielogiczne i niebezpieczne zachowania turystów wynikają głównie z braku nawigacji. Smartfony są urządzeniem powszechnie dostępnym i bardzo tanim, naprawdę nie wiem dlaczego niektórzy tak się ich boją.\nJa patrze na znaki. Dlatego nie jezdzam pod prąd i nie tworze niebezpiecznych sytuacji na drodze.\nJa patrze na znaki. Dlatego nie jezdzam pod prąd i nie tworze niebezpiecznych sytuacji na drodze. zwłaszcza jeśli w nawigacji nie ma aktualizacji mapy. jak w Gdyni na świetojańskiej. Wielki znak zakaz wjazdu ale lepiej parzeć ślepo w nawigację.\nNie trzeba nigdzie jechać poza, tylko np. po naszej pięknej Gdyni (2)\nco chwile jakiś łoś pod prąd na ul. Świętojańskiej śmiga ! bo kiedyś tak było, to po co patrzeć na\nco chwile jakiś łoś pod prąd na ul. Świętojańskiej śmiga ! bo kiedyś tak było, to po co patrzeć na znaki !!! Później skrzyżowania równorzędne np. przy Abrahama z ulicami Kilińskiego, Żwirki i Wigury, A.Krajowej ! Aż się prosi o jakiś dzwon ;P\nBo tak bezmyślnej organizacji ruchu jak w Gdyni , nie ma nigdzie indziej. Ulicę albo zamyka się całą\nBo tak bezmyślnej organizacji ruchu jak w Gdyni , nie ma nigdzie indziej. Ulicę albo zamyka się całą i robi z niej deptak. Albo w obie strony jest przejezdna ( jeśli nie jest wąską uliczką na starówce jakiegoś zabytkowego miasta , wtedy ruch jednokierunkowy jest wskazany). A w Gdyni Świętojańska to kuriozum na skalę kraju , niby kierunek w jedna stronę a trolejbusy pod prąd śmigają , każdego to zmyli nie tylko turystę.\nOrganizacja ruchu w Gdyni jest do bani\nNajgorsze jest w Gdyni to, że teraz jadąc do centrum od strony Redłowa właściwie nie ma innej\nNajgorsze jest w Gdyni to, że teraz jadąc do centrum od strony Redłowa właściwie nie ma innej alternatywy oprócz Władysława IV, na której jazda prawym pasem jest bardzo ryzykowna ze względu na parkujące samochody lub buspas. Wszystkie ulice równoległe do Świętojańskiej są jednokierunkowe i akurat w odwrotną stronę, a do tego jeszcze rowery jadące pod prąd.\npo co sie uzewnetrzniasz? po co pytam?\nNawigacja - remedium na wszystko!\nJestem na urlopie w Holandii. Używam nawigacji a wywinąłem dwa "babole", że aż mi wstyd. ( mam\nJestem na urlopie w Holandii. Używam nawigacji a wywinąłem dwa "babole", że aż mi wstyd. ( mam przejechane ponad 1,5mln km) Na szczęście nikt nie robił z tego problemu.\nNie krytykuje i nie potępiam są owszem cwaniaczki ale cześć kierowców jest z miejszych miejscowości\nNie krytykuje i nie potępiam są owszem cwaniaczki ale cześć kierowców jest z miejszych miejscowości i niekoniecznie mają wprawę jazdy w większych miastach a tych wszystkich którzy jeżdżą najlepiej zapraszam do Berlina lub chociażby miasta rond Szczecina aby tam pokazali jakimi są kozakami\nzapraszam też tego ziomeczka od żali tu wylanych do takich miast jak Warszawa albo Wrocław :) tam by\nzapraszam też tego ziomeczka od żali tu wylanych do takich miast jak Warszawa albo Wrocław :) tam by mu pokazali jak się w dużym mieście jeździ :) przejechałem Europę wzdłuż i wszerz ale w Warszawie miałem pietra na każdym skrzyżowaniu, z drugiej strony pushing klaksonowy bardzo pomaga startować spod świateł, natomiast w Gdańsku, prowincjonalnej mieścinie turystycznej na zielonym najpierw odstawia się kubeczek kawki, oblizuje i dopiero stawia nóżkę na gaz, trwa to mniej więcej około 10 minut\nPiszesz eseje? Miło byłoby tego posłuchać przed snem.\nOstatnio wracałem z trasy 5700 km po Europie Zachodniej i wiecie co, najwięcej siwych włosów\nOstatnio wracałem z trasy 5700 km po Europie Zachodniej i wiecie co, najwięcej siwych włosów przybyło mi na drodze nr 6 między Koszalinem, a Gdańskiem. Najgorzej jest między Lęborkiem, a Bolszewem, tam na wąskiej drodze bez pobocza nawet starymi busami niektórzy starają się wyprzedzać kolumny lepszych aut jadących ok. 90-100 km/h i na końcu na wcisk, na chama. Kiedyś się nie uda i będzie płacz.\nTo mój drugi dom cwaniaczku\nZapraszam do Szanghaju (1)\nTam to dopiero jest hardcore.\nW giżu byście zginęli. W giżu przy technikum mają dobre hotdogi.\nTam przepisy sa takie same jak u nas.\n(120 opinii) 17 sierpnia 2021\nOstrzeżenie przed wichurą. Zamknięty Park Oliwski i cmentarze komunalne w Gdańsku (63 opinie)\nPalma w Oliwie zostanie wycięta. Będą trzy nowe (528 opinii)


Skąd: Iława UP 977\nWysłany: Pią 12:11, 24 Mar 2006 Temat postu: Aparat na początek\nLOtnictwem zajmuję się od wielu lat chciałbym spróbować fotografi lotniczej. Wiem że profesjonalny sprzęt to droga zabawka, ale zawsze jest coś co na początek wystarczy. I dlatego pytam się jaki aparaci polecalibyście na sam początek czytałem kiedyś o kolesiu który używał Canon Powershot A70 jednak jest to aparat z 2003 roku i myślę żę już są nieco lepsze od tych. CZy aparatem z 3xzoomem optycznym i 5x cyfrowym można fotografować samoloty na wysokości przelotowej, z jakimś nienagannym efektem ??\nWysłany: Pią 12:14, 24 Mar 2006 Temat postu:\nWysłany: Pią 12:18, 24 Mar 2006 Temat postu:\nPrzede wszystkim ile mozesz kaski wydać?\nWysłany: Pią 12:20, 24 Mar 2006 Temat postu:\nno nistać mnie na profesjonalny sprzęt na dzień dzisiejszy to około 1000 zł i niewidzę perspektyw na następne miesiące aby było więcej\nWysłany: Pią 12:21, 24 Mar 2006 Temat postu:\nMinnolta Z3/Z5, Fuji S5500 - w tej klasie bym poszukał\nWysłany: Pią 12:35, 24 Mar 2006 Temat postu:\nok spróbuje coś ciekawego znaleść. Wiecie może czy gdzieś w internecie na raty można kupować ?? albo czy znajdę sprzęt tego pokroju np: w MEdiamarkt ??\nWysłany: Pią 12:39, 24 Mar 2006 Temat postu:\nw większości sklepów internetowych można. w mediamarkt tez można znależć. ale nie jest tak tanio jak pisza.\nWysłany: Sob 15:11, 25 Mar 2006 Temat postu:\na ma ktoś może zdjęcia samoltów na przelotowej wykonane z tych aparatów ?? Chciałbym zobaczyć jak to będzie mniejwięcej wyglądało\nPrzez wzgląd na stabilizację obrazu (w Minoltach jest cyfrowa) a w Panasonicu FZ5 optyczna bym wybrał Panasonica FZ5 trochę ponad 1000 zł ale myślę, że warto\nPanasonica FZ5 najlepiej znaleźć na allegro i to w rozsądnej cenie. Jeśli nie to szukaj na agito.pl albo poprzez wyszukiwarkę [link widoczny dla zalogowanych] W Mediamarkecie widziałem FZ5 po 1599 zł a na allegro po 1099 zł tyle że w czasach (3 miesiące temu) kiedy się jeszcze nim interesowałem.\nWysłany: Sob 23:19, 25 Mar 2006 Temat postu:\nMoge polecić ci swoją minolte Z3. Wystawiona na allegro. Wszystkie fotki z jetphotos.net zrobione właśnie nią. Cały komplet oddam za 800 PLN.\nSprzedaje bo już czeka na mnie lustro.\nNaprawde warto. Polecam\nWysłany: Nie 0:57, 26 Mar 2006 Temat postu:\njak to "cyfrowa"?\nWysłany: Nie 2:07, 26 Mar 2006 Temat postu:\nw minolcie jest tzw stabilizacja matrycy\nWysłany: Nie 7:41, 26 Mar 2006 Temat postu:\nGość w sklepie mówił mi, że Anti-Shake to cyfrowa stabilizacja, pokazał mi wtedy FZ5 z MEGA O.I.S. i pokazał jak to wygląda.\nWysłany: Sob 16:42, 06 Maj 2006 Temat postu:\nDziś kupiłem Fuji S5600 mam pytanie do posiadaczy tego aparatu:\nNa jakich ustawieniach najlepiej focić na przelotówce\nWysłany: Sob 18:49, 06 Maj 2006 Temat postu:\nNie wiem na jakich focić najlepiej , ale ja foce na Anti-blur.\nMoże jakbym miał statyw to focił bym na innym programie, ale bez niego najlepiej użyć trybu anti-wstrząsowego


Kolekcjonerskie polskie szkło dekoracyjne vinatge w showroomie MOOD – Obrzędy i obyczaje w Polsce\nKolekcjonerskie polskie szkło dekoracyjne vinatge w showroomie MOOD\n24 lutego 2017 18 stycznia 2020 obrzedy.pl\nKiedyś gościło w wielu polskich domach. Dziś wraca do niego w nowym charakterze. Pochodzące z lat 60. i 70 polskie szkło jest coraz bardziej poszukiwane przez kolekcjonerów i wielbicieli wzornictwa. Wyselekcjonowane modele pojawiły się w showroomie Mood w towarzystwie współczesnych mebli i dodatków najlepszych światowych marek.\nDobrze urządzone wnętrze to takie, które oddaje indywidualność mieszkańców, a przez to staje się unikalne. Oryginalny rys potrafią mu nadać niebanalne akcesoria, wykonane ręcznie i dostępne w niewielkiej liczbie egzemplarzy. Należy do nich pochodzące z lat 60. i 70. polskie szkło, którego wybrane modele znajdziemy w showroomie Mood.\nWiększość modeli jest autorstwa Zbigniewa Horbowego, który w opiniach wielu uznawany jest za jednego z pierwszych w Polsce designerów z prawdziwego zdarzenia. Jego charakterystyczne projekty w czasach ich powstania były powszechnie znane i poszukiwane. Dziś są przykładem designu najwyższej próby. Wyróżnia je rozpoznawalna na pierwszy rzut oka prosta i zdecydowana forma oraz oszczędna kolorystyka. Projektant nie stronił też od eksperymentów, które y dawały świeże estetycznie rezultaty. Dzięki użyciu proszku do prania IXI uzyskał zatopione w szkle pęcherzyki powietrza. W ten sposób powstała słynna linia szkła „Antico”, której elementy również znalazły się w showroomie MOOD. www.mood-design.pl\n← Tłusty czwartek i ostatki – Sposób na bakaliowego pączka\nPrzekąski – przepisy na idealne zakończenie karnawału →\n16 listopada 2016 18 stycznia 2020 obrzedy.pl\n16 stycznia 2017 18 stycznia 2020 obrzedy.pl\n27 listopada 2014 18 stycznia 2020 obrzedy.pl\n20 listopada 2014 18 stycznia 2020 obrzedy.pl


Strony związane z hasłem: szkolenia bhp - strona 1 - Katalog stron Ekostim\nSułkowski jest przedsiębiorstwem specjalizującym się w przeprowadzaniu szkoleń okresowych, w tym nowoczesnych szkoleń PPOŻ. Prowadzimy nasze szkolenia w całej Polsce, w tym we wszystkich większych mia ...\nFirma Impero zajmuje się kompleksową obsługą firm z obszaru szkoleń BHP, kadr, HACCP oraz ochrony środowiska. Mamy bogate doświadczenie a również wiedzę, którą na bieżąco aktualizujemy. Możecie Państw ...\nBezpieczeństwo podczas wykonywania wszelkiej pracy to priorytet, o który musi dbać pracodawca. Dobrze wyszkolony personel z przepisów bhp w pracy to pewność, że nie dojdzie do niebezpiecznego zdarzeni ...\nKażda firma by funkcjonować właściwe oraz odnieść sukces musi posiadać właściwe procedury w przeróżnych płaszczyznach, jak również mieć świetnie przeszkoloną kadrę pracowników. Dlatego w takim przypad ...\nKatalog posiada 6424 stron internetowych w 15 kategoriach i 522 podkategoriach. Gości online 78. Stron oczekujących 2.


Był rzecznik, jest asystent - miedziowe.pl\nStart Głogów Był rzecznik, jest asystent\nGłogów. Poprzedni prezydent miasta miał swego rzecznika prasowego. Nowy natomiast powołał swego asystenta. Od wczoraj funkcję tą pełni Krzysztof Sadowski, który do niedawna był specjalistą w wydziale spraw organizacyjnych i obywatelskich starostwa. Czym będzie zajmował sie jako asystent prezydenta?\n- Asystent prezydenta będzie organizował jego pracę. Umawiał spotkania. Moja główna rola będzie jednak polegała na kontaktach z dziennikarzami i przekazywania tego, co dzieje się w urzędzie - poinformował K. Sadowski. - Chcemy być urzędem przezroczystym. Będziemy informować o wszystkim, co dzieje się w ratuszu - twierdzi asystent Jana Zubowskiego.\nNowy pracownik ratusza wygrał konkurs na to stanowisko. Stanęli do niego także inni kandydaci, jednak ich kandydatury zostały już w pierwszym etapie odrzucone. Wybór Sadowskiego na asystenta wydawał się przesądzony tuż po wyborach. Na antenie Radia Elka Głogów, prezydent Zubowski zapowiadał to tuż po ogłoszeniu wyników listopadowego głosowania.\nNieoficjalnie dowiedzieliśmy się, że po restrukturyzacji w ratuszu, asystent Sadowski będzie kierował wydziałem promocji urzędu miasta. Podobną funkcję pełnił w starostwie, kiedy starostą był Andrzej Koliński. (mai)\nDodane przez 'Gość', w dniu - 18-01-2007 19:06\nBardzo podobają mi się konkursy na stanowiska w urzędzie gdzie wygrany znany jest jeszcze przed ogłoszeniem konkursu. Pan Prezydent powiedział, że wygra Sadowski... i wygrał !!!!! Brawo!!! Prosimy o jeszcze więcej prawa i sprawiedliwości!!!