Ўзбекистон туристларни жалб эта оладими? — Minbar\nЎзбекистон туристларни жалб эта оладими?\n9 июн 11:43 9 дақиқада ўқийсиз Мақолалар\nСобиқ СССРнинг энг ёпиқ мамлакатларидан бири дунёга эшикларини ланг очиб қўйди, лекин сайёҳлар унга ёпирилиб келаётгани йўқ.\nЎзбекистон туризм қўмитасининг маълумот беришича, мамлакатга ҳар йили 5,3 миллион сайёҳ келади. Охирги икки йилда ҳукумат туризмни ривожлантириш учун онлайн рўйхатдан ўтишни, автомобилларни прокатга беришни, туристик полицияни, электрон визани жорий этди. Якка саёҳат қилиш учун хавфсиз мамлакатлар рейтингида Ўзбекистон ҳар йили юқори ўринларни эгаллаб келмоқда.\nШу билан бирга Туризм қўмитаси жаҳон туризм бозорида Ўзбекистонни танитиш, имижини яхшилашга уринаяпти: футбол бўйича Англия премьер-лигаси матчларида Ўзбекистоннинг бепул рекламаси кўрсатилмоқда, «National Geographic», «The Guardian», «The Telegraph»нинг сайёҳлик бўйича экспертлари Самарқанд ва Бухорога қўярда-қўймай олиб келинмоқда.\nИдорадагиларнинг айтишича, сайёҳлик йўналишида Ўзбекистоннинг жозибадорлиги ошишида 2018 йили 55 давлат гражданлари учун визанинг бекор қилиниши муҳим рол ўйнаган. Шунингдек электрон виза олиш тартиби ҳам соддалаштирилган. Энди уни икки иш куни ичида олиш мумкин, ҳолбуки бир йил олдин ҳам бунинг учун бир неча ой кутишга тўғри келар эди.\nСайёҳлик инфратузилмасини яратувчи, шу жумладан меҳмонхона ва ҳожатхона қурувчи инвесторларга имтиёзлар ваъда қилинаяпти. Шаҳарларда жамоат жойларида интернетга бепул кириладиган Wi-Fi нуқталари пайдо бўла бошлади. Ниҳоят, қўриқланадиган махсус объектлардан ташқари жамоат жойларида фото ва видеотасвирга олишга қўйилган кўп йиллик тақиқ бекор қилинди.\nБироқ сайёҳларнинг ёпирилиб келиши кузатилаётгани йўқ.\n«Яхши режалаштирилмаган алдов»\nТошкент телеминораси. Фото: Ligarba Turizm\nЎзбекистонга 2019 йилнинг баҳорида келган қирғизистонлик Томирис Орозоева саёҳатдан тўлиқ баҳра олиш ўрнига рўйхатдан ўтиш масаласини ўрганишига тўғри келганидан ёзғиради. Унинг айтишича, онлайн рўйхатдан ўтиш бир тарафдан сайёҳнинг мушкулини осон қилади, бошқа тарафдан бир талай муаммоларни келтириб чиқаради:\nТуризм қўмитаси сайтидаги келганлик ҳақида варақани тўлдириш йўриқномасининг очилиши қийин. Анкетани тўлдириш намунаси бошқа ҳеч қаерда йўқ.\nИккинчидан, беш долларлик божни «Visa» ёки «Master Card» банк карталари орқали тўлай олмайсиз, фақат «Uzcard» билан тўлаш мумкин, у эса хорижий сайёҳларда қаёқдан ҳам бўлсин?\nЧегарада паспорт назоратидан ўтишда эса баъзи офицерлар онлайн рўйхатдан ўтмагансиз дейишади, фақат электрон тизимдаги маълумотни текширишни қатъий талаб қилганингиздан кейингина чегарадан ўтказишади.\nЎнлаб сайёҳлар шунга ўхшаш муаммоларга дуч келишган.\nТомириснинг дугонаси Нуржан Бекбова кўплаб хорижликлар ортиб қолган сўмларини қайтадан чет эл валютасига конвертация қилолмай «тузоққа тушганини» айтиб берди.\nЎзбекистонда 2017 йили валюталарнинг эркин конвертацияси очилган, бироқ фақат доллар ёки еврони сотишдагина қоғоз пулларни алмаштириш мумкин. Хорижий валютани «Visa» карталарига сотиб олиш таклиф қилинади, «Master Card» картасидаги пулларни эса Тошкентнинг икки-уч жойидагина нақдлаштириш имкони бор. Қолаверса, халқаро тўлов карталарини ишлатса бўладиган жойлар ҳам жуда кам.\n«Ортиб қолган сўмингизни долларга алмаштириш имкони йўқ. Бу сайёҳларни алдашнинг яхши режалаштирилмаган усулидай туюлади, кўнгли қолиб кетади кишининг», – деб нолийди Нуржан.\nУмуман олганда, қизлар Ўзбекистоннинг кўҳна шаҳарларининг тарихий қиёфасидан, миллий таомларнинг унутилмас мазаси ва арзонлигидан, мамлакатнинг исталган жойига бехавотир саёҳат қилиш мумкинлигидан ҳайратланишган. Лекин жамоат ҳожатхоналарининг йўқлиги, мобил интернетнинг секин ишлаши ва қимматлиги, бир хил товар ёки хизмат нархининг маҳаллий аҳоли учун арзон, хорижликлар учун қимматлиги, темирйўл чипталарини сотиб олиш учун онлайн-сервис мавжуд эмаслиги уларнинг кўнглини хира қилган.\nКўплаб сайёҳлик форумларида эса автомобилда саёҳат қилувчилар Марказий Осиёнинг ички чегараларидан ўтиш азоблигини айтишади. Масалан, москвалик сайёҳлар Денис ва Татяна Алёшинлар 2019 йилнинг апрелида Қозоғистон орқали Ўзбекистонга боришган. Қорақалпоғистондаги божхона постида 12 соатдан кўп қолиб кетишган. Бунинг устига Денис ҳайдовчи сифатида автомобилда бўлган, Татяна эса чегарани пиёда сифатида кесиб ўтиши керак бўлгани учун кўчада кутишига тўғри келган.\nСтатистика қўмитасининг маълумот беришича, 2018 йили Ўзбекистонга четдан 6,4 миллионта сайёҳ келган. Катта сон, аммо қўмита бир киши бир неча марта ҳисобга олиниши мумкинлиги ва бунга алоҳида ҳолат сифатида қаралишини ҳам эслатган.\nТуризм соҳаси эксперти Мурат Сарсеновнинг айтишича, туризм қўмитаси сайёҳлар сонини ошириб кўрсатиш учун шундай йўл тутмоқда. Қўмита Ўзбекистонга келувчи ҳар бир хорижликни сайёҳ деб билади. Келувчилар сонининг кескин ошишига эса Тожикистон билан виза режимининг бекор қилиниши ва Қирғизистон билан чегаранинг очилиши сабаб бўлган. Чегарага туташ ҳудудлардан майда савдогарлар ва оддий одамларнинг Ўзбекистонга келиб-кетиши кўпайган.\n2018 йили Ўзбекистонга Тожикистоннинг 1,7 млн, Қирғизистоннинг 1,1 млн, Қозоғистоннинг 2,4 млн граждани келиб-кетган.\nБултур Туризм қўмитасининг ўша пайтдаги раҳбари Азиз Абдуҳакимов хорижий меҳмонлар орасида 10 фоиздан камроғи ҳақиқий сайёҳлар эканини тан олган эди. Экспертларнинг маълумот беришича, Ўзбекистонга келувчи сайёҳларнинг ҳақиқий сони 0,5 – 1 млн атрофида.\n«Статистика қўмитаси ва Туризм қўмитасининг маълумотлари ҳақиқатдан йироқ. Жаҳон туризм ташкилоти Ўзбекистон туризм қўмитасидан олган маълумотларни эълон қилади… Бу маълумотларга ишониб бўлмайди», – дейди Сарсенов.\nТуроператорлар ва ИИВ орасида\nЎтган йилнинг ноябр ойида давлат раҳбарининг 2025 йилгача туризмни ривожлантириш ҳақидаги қарори муҳокамасида экспертлар воқеий, соғинчли, экологик, тиббий, маданий-маърифий туризм, спорт туризмини ривожлантириш кераклигини айтишди. Хусусан, совет архитектураси ёдгорликларини сақлаб қолиш, мусиқий фестиваллар ўтказиш, тоғ туризмини ривожлантириш, дронлардан фойдаланиш борасидаги тақиқни бекор қилиш таклиф этилди.\nТуризм қўмитаси барча таклифлар кўриб чиқилишини ваъда қилган эди, лекин орадан ярим йил ўтган бўлса-да ҳамон натижа йўқ.\nХива. Фото: Dolores Travel\nМустақил сиёсатшунос Фарҳод Мирзабоевнинг фикрича, Туризм қўмитаси ҳозир ўт билан сув орасида қолган. Бир тарафдан уни туроператорлар ва экспертлар танқид қилишмоқда, бошқа тарафдан кучишлатар тузилмалар идора раҳбариятининг оёғида тушов бўлиб турибди.\nМисол учун айнан улар дронлардан фойдаланиш тақиқланишини, сайёҳларнинг рўйхатга олинишини, ташкилий сайёҳлик гуруҳларини ёқлашмоқда. Ёппасига назорат қилишга ўрганган кучишлатар тузилмалар визаларнинг бекор қилиниши каби баъзи масалаларда ён берган бўлса-да ўз манфаатларини ҳимоя қилиб мақсадга эришишда давом этмоқда.\nДронлардан ноқонуний фойдаланганлик учун Ўзбекистонда ўн йилга қамалиб кетиш ҳеч гап эмас. Виза талаб қилинмайдиган транзит сайёҳлар эса мамлакат махсус хизматларига ўз шахсий маълумотларини тақдим этишга мажбур.\n«Бизда Туризм қўмитаси бу йўналишдаги давлат сиёсатини белгиловчи ягона ташкилот эмас. Мамлакатга келгандан сўнг рўйхатдан ўтиш масаласи келажакда ҳал этилиши тайин, лекин бирданига эмас. Давлат хавфсизлиги органлари унинг бекор қилинишига қаршилик кўрсатишлари турган гап», – дейди Мирзабоев.\nТуризм бўйича эксперт Мурод Сарсеновнинг айтишича, туризмнинг гуллаб-яшнашига виза сингари бюрократик тўсиқларгина эмас, сайёҳлар учун яратилган шароитларнинг яхши эмаслиги ҳам тўсиқ бўлаяпти.\n«Туризм қўмитасида туризм бозоридаги вазиятга 19-аср нуқтаи назаридан қаровчи динозаврлар ўтирибди, яъни бой сайёҳларга аҳамият қаратилмоқда», – дейди у.\nРостан ҳам Марказий Осиёда ва Ўзбекстонда сайёҳга бир қоп пулга қарагандай қарашади. Буни туроператорларнинг ўзи ҳам, ижтимоий тармоқларда таассуротларини эълон қилувчи сайёҳлар ҳам тан олади.\nЎзбекистонга асосан европалик ва осиёлик бой қариялар келади, уларга қиммат меҳмонхоналар ва вақтичоғлик қилиш учун шароит керак деб ҳисобланади.\nШу билан бирга Ўзбекистонга ёш сайёҳлар келиши ҳам кўпаймоқда, улар бу диёр ҳақида «муносиб баҳосини олмаган йўналишлар» рейтинглари ва сайёҳ блогерлардан маълумот олишмоқда. Айнан улар мамлакатдаги сайёҳлик хизматларини кўрсатувчилар учун ҳақиқий топилма бўлмоқда.\nБэкпекерлар (инглизча «backpack» – «юкхалта» сўзидан) арзон ҳостелларга қўнишни, пулини тежаб сарфлашни ва «европалик бой сайёҳ» ҳақидаги қарашларни ўзгартиришни маъқул кўришади.\nЭкспертларнинг тавсияларига кўра мамлакатда кичик ҳостеллар очиш тартибини осонлаштиришди. Ушбу йўналиш ривожланаяпти, бироқ рақобатнинг камлиги яшаш нархининг пасайишига таъсир қилиш имконини бермайди. Ҳаммасини бозор ҳал қилади: бизга сайёҳлар ёпирилиб келишни бошласа меҳмонхоналарга талаб ошади. Шундан сўнг ёмғирдан кейинги қўзиқориндай юзлаб кичик ҳостел ва меҳмонхоналар пайдо бўлса нарх-наво ҳам тушади. Ҳозирча бу нарса йўқ экан, Туризм қўмитасининг таъкидлашича, соҳанинг гуллаб-яшнашидан ҳам умид қилиб бўлмайди.\nБунинг устига сайёҳлар харажатининг катта қисми транспорт хизматига тўғри келади. Туризмни ривожлантириш учун Марказий Осиё авиация бозорига Қозоғистоннинг «Fly Arystan»и каби ҳам маҳаллий, ҳам хорижий лоукостерлар керак.\nБир ярим йил олдин Ўзбекистонда миллий лоукостер пайдо бўлиши ҳақида хабар берилган эди, у ҳам қуруқ гаплигича қолиб кетди. Ўнлаб камхарж халқаро авиакомпаниялар Ўзбекистонда ишлашга тайёр турибди. Лекин бу масалада ҳам музокаралар тугамаган кўринади.\nТаққослаш учун: Франкфуртдан Тошкентга «Ўзбекистон ҳаво йўллари» самолётларида 772 долларга (бориш-келиш) учиш мумкин.\n«Wizz Air» лоукостери Будапештдан Қозоғистон пойтахти Нурсултонга 100 долларга обориб-опкелади.\n«Қиммат авиачипталар – фақат бизнинг авиакомпаниямизнинг муаммоси. «Ўзбекистон ҳаво йўллари» фойда эмас, имиж учун ишлайди. Бозор механизмларини ўзгартирмаса ҳам бўлади, имиж нуқтаи назаридан ҳаммаси жойида, лекин бунинг учун биз очиқ бозорнинг жозибадорлигини қурбон қилаяпмиз. Бизга агар лоукостерларни Ўзбекистонга киритсак миллий авиакомпанияни йўқотамиз дейишади. Лекин муаммо бунда эмас. Шароит керак. Кутилмаганда авиакомпаниямиз касод бўлди дейлик. Унинг ўрнини дарҳол бошқа авиакомпаниялар эгаллайди, нархлар ҳам пасаяди, сайёҳлар келиши кўпаяди», – дейди Сарсенов.\nУнинг айтишича, авиақатновлардан ташқари Ўзбекистон ва Европа мамлакатларини боғлайдиган автомобил йўллари ҳам, темирйўллар ҳам йўқ.\nАмалдорлар мамлакатнинг туристик имконияти кўҳна шаҳарлар ва миллий таомлар билан чекланади деб ўйлашса-да, экспертлар Ўзбекистон улкан туристик потенциалга эгалигини таъкидлашади. Сурхондарё ва Қашқадарё вилоятларидаги тоғ кластерлари мутлақо ривожланмаган, Қизилқумдаги сайру-томошалар туяда сайр қилиш ва ўтовда тунаш билангина чекланиб қолган.\nУшбу мақола «Giving Voice, Driving Change — from the Borderland to the Steppes Project» лойиҳаси доирасида Cabar.Asia томонидан тайёрланган. Мақолада келтирилган фикр ва мулоҳазалар Minbar таҳририятининг қарашини акс эттирмаслиги мумкин.\n15 авг 16:18 6 дақиқада ўқийсиз\nХалқаро бахшичилик фестивалига 154 нафар хорижлик келади\n2 апр 21:27 1 дақиқада ўқийсиз\nЎзбекистонда биринчи марта бахшиларнинг халқаро фестивали ўтказилади\n26 мар 18:16 1 дақиқада ўқийсиз\nҲиндлар билан ишланган фильм туристлар кўпайишига сабаб бўлди\n18 мар 17:40 1 дақиқада ўқийсиз\nЎзбекистонда биринчи марта зиёрат туризми бўйича халқаро форум бўлади\n21 фев 18:40 1 дақиқада ўқийсиз


ҒОЯВИЙ ТАҲДИДЛАРДАН ОГОҲ БЎЛАЙЛИК — Zamaxshariy.uz\nҒОЯВИЙ ТАҲДИДЛАРДАН ОГОҲ БЎЛАЙЛИК\n22 января, 2018 admin Без рубрики\nБугунги кунда жамият ҳаётида намоён бўлаётган информацион маълумотлар таъсирида шахснинг қадриятлари, хулқ-атвори, дунёқараши, ижтимоий-иқтисодий онгининг ўзгариши муқаррар жараёнга айланди. Информацион оқим психологик йўналганлигига кўра инсонларнинг қадриятлари, руҳияти, фикрлаши, хулқига таъсир этади. Информацион оқимни англаш, унга муносабат билдириш, шахсда ижтимоий воқеликни эркин баҳолаш, турлича установкаларни шакллантириш, ижтимоий хулқ кўникмаларини намоён этишга олиб келади.\nЎзбекистон Республикасининг биринчи Президенти И.А.Каримов ўзининг «Юксак маънавият – енгилмас куч» китобида ушбу фикрларни баён этганди: «Ҳозирги пайтда ҳаётимизни электрон ахборот воситалари, хусусан, телевидение ва радиосиз умуман тасаввур этиб бўлмайди. Бугунги кунда улар бир вақтнинг ўзида ҳам ахборот майдони, ҳам ижтимоий-сиёсий, маънавий-маърифий минбар, шу билан бирга, инсонга маданий, бадиий эстетик озиқ берадиган ва хордиқ чиқарадиган макон вазифасини бажармоқда. Шу сабабли ўткир таъсир кучига эга бўлган телевидение ва радио соҳасини изчил тараққий эттириш, жамиятнинг доимий эътибор марказида бўлиши табиий.»\nАхборот соҳасидаги глобаллашув инсоният учун, дунёнинг барча худудларидаги одамларнинг ўзаро мулоқоти учун, илм-фан ва маданий бойликларни ўзлаштириш учун, улкан имкониятлар яратадиган жараёндир. Айтиш мумкинки, жамиятнинг глобал ахборотлашуви илмий-техник, иқтисодий ва социал тараққиётнинг ўзагини ташкил этади. «Ахборотасри» деб ном олган XXI асрдаахборотстратегик ресурс сифатидатабиийбойликлар, энергия манбалариқаториданжойолди. Бошқачаайтганда, ахбороттараққиётнинг бош омилигаайланган.\nАхборотҳарбийснарядга, оммавийахборотвоситалариэсатажовуз қуролига айлантирилмоқда. Буҳодисаниифодаловчи «ахборотуруши» атамаси физик олим Томас Ронтомониданистеъмолгакиритилган. «Совук, уруш» давридаахборотнинг «ҳарбийкучларвамудофаанингэнгзаифбуғини» эканиданазиятчекканолимбу «қурол”нингзалвориникучайтиришхақидақайғуради. АмможанобРонйилларўтиб, кишиларонгижангмайдонигаайлантирилишини, ахборотданвайронкорқуролсифатидакенгфойдаланшшшинитасаввурҳамқилмаганбўлсакерак.\nАхборотурушларибизбилганурушларданқаторжиҳатларибиланажралибтуради. Биринчидан, ахборотурушларианча камҳарж, қўшинсақлашни, қурол-яроғсотиболишниталабқилмайди. АҚШнингсобиқПрезидентиЖ.Картер „Тарғиботгасарфланган 1 доллар қуролланишгасарфланган 10 доллардансамаралироқ“, — деббежизтаъкидламаган. Иккинчидан, ахборотурушлариҳечқандайчегаранитанолмайди. У интернет, сунъиййўлдошорқалиалоқа, оммавийахборотвоситаларихукмронликқилаётганбугунгидунёдаахборотнибожхонакўригиданўтказиб, сарагинисаракка, пучагинипучаккаажратишнингиложи йўқ. Бирок, энгташвишлиси, буурушдарақибнижисмонанйўқ, қилишэмас, униўзигамаънанбўйсундиришмақсад қилинади. Ахборотурушидаинсононги, миллатруҳиятинишонгаолинади. Буурушдабиноларзараркўрмаса-да, одамларўлдирилмаса-да, моддийбойликларгашикастетмасада, унингмафкуравий, маънавий, руҳийзарари беқиёсдир.\nБаъзан беозор кўринган оммавий ахборот воситалари ҳам маданий ўзакни қўпоришнинг кучли воситасига айланаётганини эътиборга оладиган бўлсак, ғояга қарши ғоя билан курашиш зарурлиги ҳақидаги фикрнинг аҳамиятини янада чуқурроқ англаймиз. Юртбошимиз таъкидлаганларидек, «Шуни унутмаслик керакки, бугунги кунда инсон маънавиятига қарши йўналтирилган, бир қарашда арзимас бўлиб туюладиган кичкина хабар ҳам ахборот оламидаги глобаллашув шиддатидан куч олиб, кўзга кўринмайдиган, лекин зарарини ҳеч нарса билан қоплаб бўлмайдиган улкан зиён етказиши мумкин».\nГлобаллашув – кишилик жамиятидаги махаллий аҳамиятга молик маданий, ахборот, иқтисодий, геосиёсий маконларнинг бир тизимга бирлашуви жараёни экан, ундан икки хил мақсадда – эзгулик ва ёвузлик йўлида фойдаланиш мумкин. Эзгу ғоя ва таълимотлар билан ёвуз ва зарарли ғоялар ўртасида азалдан кураш мавжуд бўлиб келган. Айниқса, бугунги кунда ёшларимиз нафақат ўқув даргоҳларида, балки радио-телевидение, матбуот, интернет каби воситалар орқали ҳам ранг-баранг ахборот ва маълумотларни олмоқда. Президент айтганларидек, «Жаҳон ахборот майдони тобора кенгайиб бораётган шундай бир шароитда болаларимизнинг онгини фақат ўраб-чирмаб, уни ўқима, буни кўрма, деб бир томонлама тарбия бериш, уларнинг атрофини темир девор билан ўраб олиш, ҳеч шубҳасиз, замоннинг талабига ҳам, бизнинг эзгу мақсад-муддаоларимизга ҳам тўғри келмайди. Нега деганда, биз юртимизда очиқ ва эркин демократик жамият қуриш вазифасини ўз олдимизга қатъий мақсад қилиб қўйганмиз ва бу йўлдан ҳеч қачон қайтмаймиз».\nҲаммамиз яхши биламизки, ҳар қайси давлатнинг чегараларини дахлсиз сақлашда ҳарбий куч-қудрат, қуролли кучлар сув билан ҳаводек зарур. Аммо халқимиз, авваламбор, ёш авлодимиз маънавий оламининг дахлсизлигини асраш учун биз нималарга таяниб-суяниб иш олиб боришимиз керак, деган савол бугун барчамизни ўйлантириши табиий. Бунинг учун учта асосий вазифани бажариш: бепарволик ва лоқайдликка йўл қўймаслик, ҳушёрлик ва жонкуярлик; халқаро майдонда содир бўлаётган жараёнларнинг туб моҳиятига етиб бориш, улар ҳақида холис ва мустақил фикрга эга бўлиш; Миллий ахлоқий қадриятларимизни сақлаб қолиш, «Оммавий маданият» ҳуружларига қарши курашиш зарур бўлади. Бу ўз навбатида ёшларимиз онгини турли хуружлардан ҳимоя қилишга хизмат қилади.\nЯнги ариқ тумани бош имом хатиби\nPrevious Post:ОГОҲ ИНСОН КЕЛАЖАККА ТЕРАН БОҚАДИ\nNext Post:ДИНИЙ БАҒРИКЕНГЛИК ТАРАҚҚИЁТ ОМИЛИ


Ҳар бир болага – меҳр-эътибор! – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Ҳар бир болага – меҳр-эътибор!\nИюн 5, 2019\tЖамият Изоҳ қолдириш 613 Кўрилди\nХалқимиз ўзининг болажонлиги, бағрикенглиги билан машҳур.\nМамлакатимизда ҳар йилгидан кўра уюшқоқлик ва кўтаринки руҳда ўтган “1 июнь – Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни” учрашувлар, давра суҳбатлари, мулоқотларга бой бўлди. “Ҳар бир болага – меҳр-эътибор!” шиори остида кўргазмали байрам тадбирлари, китоб улашиш акциялари ташкил этилиб, болаларга олам-олам қувонч улашилди.\nБўлимимиз томонидан кам таъминланган оилалар, Ватан ҳимояси йўлида ҳалок бўлган ҳуқуқ-тартибот органлари ходимлари ва ҳарбий хизматчилар фарзандлари, имконияти чекланган болалар ҳолидан хабар олиниб, уларга ўқув қуроллари ҳамда китоб жамланмалари совға тариқасида тақдим этилди.\nТадбир вилоятнинг барча туманларида ташкил этилиб, уларда 50 га яқин оилаларга ташрифлар уюштирилди. Мазкур оилаларда тарбияланаётган 100 дан ортиқ болаларга 300 дан ортиқ китоблар совға қилиш орқали хурсандчилик улашилди.\nмарказининг вилоят бўлими раҳбари\nОлдинги Қўғирчоқ театрининг болаларга туҳфаси\nКейинги “Вақф”нинг туҳфалари


Шуҳрат Ризаев. “Тонгларим тийрадир, оқшомлар пурғам” - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётШуҳрат Ризаев. “Тонгларим тийрадир, оқшомлар пурғам”\nЧоп этилган 05.06.2019 11.06.2019 МуаллифZiyouz.uz\n(Устоз Абдулла Ориповни ёд этиб)\nБундан олти ой аввал “Видо” деб ёзган эдим, икки ой аввал эса “Совуқ нафас инди – кўз тегди…” деб. Энди не деб ёзай, не дебон бўзлай… яна бир томирим кетди-ей… яна бир ботирим ўтди-ей… Вой, бу ўлимнинг дастидан кун борми-ей, ёронлар, эранлар, эманлар…\nАстағфируллоҳ, астағфируллоҳ… Оллоҳ, Ўзинг кечир, Ўзинг ҳидоятингга, мағфиратингга бошла, хато-ю саҳвимни, заифимни кечир…\nНима қилайки, “видо” сўзини айтаверишдан юрак безиллаб қолди. Қайдадир хунук нафас эсса, “яна ким?” дея жавдираб қоляпман. Қалбим пора, юрак хун…\nБундан ўн икки сана бурун беназир устозимиз, оғамиз Бегали домла (Қосимов) ўтганларида қабрлари узра:\nБир-бир кетаётир жўраларим ҳам, –\nдея Абдулла ака бўзлаб сўз айтган эди. Навбат ўзларига ҳам етаётганини, ҳадигу хавотир билан ўтаётган кунларини қалбдан ҳис этиб, фарёд чеккан эдилар, сассиз-садосиз…\nГарчи ортиғи билан ўттиз йиллар чамаси салом-алик қилган эсак-да, сўнгги йигирма йиллар анча яқин бўлиб, турли сафарларда бирга юрдик, мажлис-издиҳомларда, тўй-тантаналарда учрашдик, гурунглар қилдик. Ўзига яқин олиб улфатчиликка чорлаган паллалари ҳам кам эмас…\n1985 йил – Ойбек домланинг 80 йиллик хотира тантаналарини ўтказамиз деб водий вилоятларида бўлдик. Биз Ойбек уй-музейининг Ўткир Ёрмуҳаммад бошлиқ бир-икки ходими Ёзувчилар уюшмасининг Абдулла Орипов етакчилигидаги делегациясига кўчма кўргазмамиз билан қўшилиб, Андижону Фарғона, Наманганнинг қишлоғу шаҳарларини кезиб, кўргазма-учрашувлар ўтказиб юрибмиз. Табиий, ҳар йиғинда улоқ Абдулла акада кетади. Асли тадбирга халқ Абдулла Орипов номини ҳам эшитиб келади. Гарчи орамизда бошқа шоиру номдор ҳофизлар бўлса-да, Абдулла аканинг мавқеи бўлак – халойиқнинг ростмана гуриллаб, қарсак урганини, олқишу алёрларга кўмиб, ҳиссиётлари жўш урганини дастлаб ўшанда, сўнгроқ оғамиз билан боғлиқ деярли барча сафарлар – Қашқадарёда Бегали аканинг 50 йиллик, Сурхондарёда Эркин Аъзам ва Усмон Азимнинг 60 йиллик саналарини нишонлаганда ва яна шу дамда хотирамга келиб-келмаётган ўнлаб тадбирларда кўрдим – гувоҳи бўлдим. Халқи айрича ҳарорат билан суйиб, алқайдиган шоирни, бу қадар муҳаббат ва эъзозни умрим давомида Абдулла ака мисолида кўрдим, билдим.\nБу-ку – бир томони, ташқи шакл-белгиси. Аммо бу издиҳомлар мазмуни-чи, эҳ-ҳе… Ундан-да ўтиб сафар чоғи тантана-зиёфатлардан сўнг меҳмонхона ётоқларида расмийликдан холи бўлиб, тонготар гурунгларнинг шукуҳи, маърифати, илмини айтиб, адоғига етиб бўлармикан… Абдулла аканинг гурунглари ўшандай чоғларда фавқулодда фикрга бой, тафаккур пучмоқларини ёритиб юборадиган, бетакрор суҳбатлар эди. Ўзбек мумтоз шеърияти, жаҳон адабиёти, катта-кичик замондош устоз ва дўст-биродар ҳам оға-ини қаламкашлар ҳақидаги мушоҳадалари, тушунча ва билимларининг теранлиги, чўнг ҳам инжалиги, хулоса ҳам умумлашмаларининг оҳору маҳобати эшитгувчини шошириб, тараддудга солиб қўярди.\nВодийдаги ойбекхонлик – ўша дастлабки яқинлашув чизгилари пайдо бўлган кунларда, хоссатан, Намангандаги меҳмонхонада тонготар суҳбат қурарканмиз, Абдулла ака не бир сабаб билан бори мумтоз адабиётимизга экскурс қилиб, мушоҳадаларини сўйларкан, бирдан Зокиржон Фурқатга тўхтаб, узоқ гапирди. Фурқатга айрича муҳаббат, завқ-шавқ билан ёндашиб, шоирга бағишланган машҳур шеърини, унинг тарихини айтиб берди. Фурқатнинг ғурбати фақат Ватандан айро тушганида эмас, балки замонга сиғмаганида, ўз юртида ҳам мусофир бўлиб, қалбига малҳам ёру вафодор, ғамгусор тополмаганида, яқинлари ичра меҳр кўрмай, сайду сайёра ҳолида умр ўтказганида эканин аламланиб, эзилиб сўйлади. Кўз қароғи сувга тўлиб, пиёладаги “оқ сув”дан ҳўплаб-ҳўплаб, узоқ гапирди. Гарчи Фурқат ижодини университетда махсус ўрганиб, унинг услуби, ўзига хослиги ҳақида илмий тадқиқот олиб бораётган эсам-да, Абдулла аканинг аксарият фикрлари мени ниҳоятда мутаассир этди. Шоирнинг шоир ҳақидаги ўйлари ўзи бир зўр мақола эди…\nГапираверса, гапнинг адоғи йўқ. 1997 йил кузида Германияда ўзбек маданияти кунларини ўтказиб юрибмиз. Берлин кўчаларида лайлакқор майин укпар каби оби раҳматдек ёғиб турганда, Оврупонинг юрагида икковлон яёв кезиндик. Каттагина гавжум майдоннинг бир чеккасида хитойликлар ўзларининг қандайдир хос мазали аччиқ шўрваларини очиқ осмон остида бақириб-чақириб мақтаб сотиб турибдилар. Елим товоқларда шу таомдан олиб, тик турганча укпар ёғдулари остида оғзимизни куйдириб, хўриллатиб ичиб олдик. Шўрвасидан ташқари товуқ қайлали лағмонсифат қуюғини еёлмай, зарқоғозга ўратиб олдик. Абдулла ака: “Сўранг-чи, бундай мазали таомининг номи нима экан?” деб қолди. Хитойлик ошпаздан имо билан сўрасам, Абдулла акага ишора қилиб, нималарнидир сўйлаб кетди. Мен унча англамадим. Шунда Абдулла аканинг ўзи ёнимга келди-да: “Бу мени хитойлик деб ўйлаяпти, ўзидан сўра деяпти”, деди кулиб. Сўнг Москвада Озод домла, шоир Отаёр билан бирга юрганларида учовларини хитой, вьетнам ва индонезияликлар деб ўйлаганларини хандон отиб сўйлаб берди ва: “Кўрдингизми, иним, шоирни ҳамма халқ ўзидан деб ўйлайди”, дея беғубор лутф қилди… Ҳа, шоирни ўз халқи ҳам, ўзга халқлар ҳам қалбига яқин олиб муносабат кўрсатади. Чунки у яхшилик, эзгулик элчиси, Оллоҳдан инсониятга тинчлик, омонлик, фаровонлик, бахту иқбол тилагувчи зот. Ўзининг ана шу покиза нияти ва беғубор ўйлари билан элда ҳам, ўзга элларда ҳам ардоқли ва суюмли инсон.\nГермания сафаридан уч-тўрт сана ўтиб, Абдулла ака, камина ва Беҳзод исмли йигит Қозоғистонга – Олмаота шаҳрига сафар қилдик. У ерда Умумжаҳон интеллектуал мулк ташкилотининг халқаро йиғилиши ўтказилар экан. Абдулла ака Ўзбекистон Муаллифлик ҳуқуқи агентлигининг раҳбари, Беҳзод – ҳуқуқшунос, камина эса Вазирлар Маҳкамаси вакили сифатида иштирок этдик. Уч кунлик анжуманнинг биринчи куни – биринчи йиғилишидаёқ халқаро ташкилотнинг мутасадди вакилларидан бири Абдулла акани Ўзбекистон Қаҳрамони унвонига сазовор бўлгани билан қизғин табриклади ва бутун тадбир давомида ҳурматини ошкора намоён этиб юрди, шундай нуфузли ташкилотда Абдулла Ориповдек баланд рутбали инсоннинг борлиги ўзлари учун шараф эканини қайта-қайта таъкидлаб турди. Мен шоир зоти барча халқу элатларнинг “ўзиники”дек эканини, у жаҳон элчиси, тинчлик элчиси эканлигини яна бир марта дилдан ҳис этдим.\nБундай сафарлар, бирга-бирга юришлар, суҳбатлар, учрашувлар, айтганимдек, кўп бўлди. Бири-биридан маънили, серзавқ, ёқимли… Айтаверсанг, адоғи йўқ. Балки ҳозирги кори-аъмолим тақозосими, асосан халқаро сафарларга доирлари қоғозга тушди. Бундан бўлаклари қанча, мен каби у кишининг суҳбатидан завқ олганлар қанча…\nАммо кўплаб учрашувлар, суҳбатлар ичра яна бир суҳбат борки, уни эсламаслик мумкин эмас. Янглишмасам, бу бафуржа ўлтириб гурунглашган сўнгги учрашувимиз бўлса керак.\nЎтган йил, куз бошларимиди, Абдулла ака бир неча ой Америка Қўшма Штатларида бўлиб, даволаниб қайтдилар. Ўртоғим Бобур (Алимов), шифокор дўстимиз Анвар (Ражабов), “Ижод уйи” директори Абдусаттор ака ва камина – тўртовлон пешин пайтлар аканинг ҳовлисига кириб бордик. Дарвоза очиқ, ичкарида ҳеч ким йўқдек. Билсак, пастки уйнинг иккинчи қаватида-ишхонасида Абдулла ака қандайдир хусусий киностудияга Америкада ёзиб келган янги шеърларини ўқиб бераётган, улар эса камерага ёзиб олаётган экан. Меҳмонхонага кирдик. Бироз ўтиб юқоридан Абдулла ака тушиб келди. Бизни кўриб суюнди, бағрига босиб сўрашди. Ҳол-аҳвол сўраш асноси гурунг бошланиб кетиб, ўн беш-йигирма дақиқалик мўлжалимиз уч-уч ярим соат давом этди. Орада келинойи келиб, ош ҳам дамлаб улгурдилар. Абдулла ака эса бизни қўйиб юборгиси келмас, қайсидир ишонганларидан кўнгли ранжиб, бироз гинахонлик ҳам қилар, бу билан бизга самимиятини сездирар, очиқ дил изҳор этар эди. Мавзу, табиий, сафар, муолажа, шунинг натижаси ўлароқ янги шеърлар ҳақида бўлди. Абдулла ака жўшиб кетди. “Укалар, ишонинглар, тўрт-беш кўйлакни ортиқ йиртган оғаларинг гапига ишонинглар, бизнинг ҳали билмаганларимиз жуда кўп экан, билмаймиз. Ўзи Ғаллаоролдан нарига ўтмай, “Нима бизга – Америка?” дея ёзган устозларнинг гапи билан “Сариқ иблис мамлакати”ни сўкиб юраверибмиз. Унинг қудрати, қуввати, маҳобати шунчаки гапларга сиғмайди. Кўриб, билиб, таниб, юздан ортиқ шеър ёзиб келдим. Лекин бу билан кимларнингдир ашуласини айтиб, нағмасига ўйнаганим йўқ. Агар юртда “Ватан!” деб жонини тиккан иккита одам бўлса, бири менман. Юртни бемисл суйганимдан ўзгаларнинг қудратига ҳавас қилдим, неларигадир қиёс қилдим. Ўша буюк Американинг беадоқ бойлиги, қудрати негизида Хоразмий, Беруний каби боболаримизнинг закоси ётганини, ўшалардан қувват олиб банибашар илми равнақ топганини англадим, не-не шоҳидликлар кўрдим. Ғурурим ошдики, ўшаларга ҳавас қилдим. Юртимнинг ҳам одимлари ҳали ундан кам бўлмаслигини тиладим, эртанги кунимга-да ишондим, имон келтирдим. Укалар, ўзларингни эҳтиёт қилинглар, чин билан сохтанинг, яхши билан ёмоннинг фарқига боринглар. Ўткинчи шамоллардан ўзларингни асранглар!”\nАбдулла ака бу гапларни, бизга ростмана оға бўлиб, бизни ўзига қадрдон билиб, яқин тутиб, дилдан айтди. Неки бизга, назаримда, барчамизга, элимизга айтди…\nШуни бугун, машъум хабарни эшитгач, яхши бир инсоннинг ҳиммати ила келиб қолганим Германиянинг Бавария ерлари марказида туриб, чоғроққина меҳмонхонанинг чоғроққина ётоғида кимсасиз кўнгил, дилгир кайфият билан қоғозга тушириб ўтирибман… “Кимсасиз” деган сўзни ишлатиб, шу сўз ва Абдулла ака билан боғлиқ яна бир кичик хотира хаёлимга келяпти. Беш-олти сана аввал, 9 апрель – Соҳибқирон Амир Темур таваллуди куни Тошкент марказий хиёбонидаги ҳайкал пойига гуллар қўйиб қайтар эканмиз, иттифоқо, Абдулла ака билан учрашиб қолдик. Ёнимда театршунос Омонулла (Ризаев) бор эди. Шу ерда Абдулла ака нима учундир Тамарахонимдан сўз очиб, Опа билан учрашганида, у кимсасизлик ҳақида туркча бир тўртлик айтганини эслади ва ёддан ўқиб берди. Омонулла қўл телефонига дарҳол ёзиб олди:\nҲеч кимса йўқдур кимсасиз,\nҲар кимсанинг бор кимсаси.\nКимсасиз бир кимсаям ё\nЭй, Оллоҳ, дунёларинг қизиқ, бандаларинг ғофил… Тамарахонимдек довруқли санъаткор шунча асъасаю дабдабаси билан “кимсасизман” деса, ўзбекнинг асрларга татигулик буюк шоири шону шуҳратининг авжу адосида “кимсасизлик” шевасини ёд этиб турса, биз шўрликларнинг ёзуғимизму эканки, Яратгандан нуқул нажот тилаймиз, синовли дамларда таваллолар ила тириклик таъмаларини қиламиз…\nШифокор дардимни эшитиб, текшириб, ташхис қўйиб, жарроҳлик амалиётини қилмаса бўлмайди деб турибди. Йўқса, қолган умрим оқсоқлик билан ўтар экан…\nБандаи ожиз, ҳаётдан умидим бор… Ёшим умр фусулининг кузида эрса ҳам, сафларга ярагим, жабҳаларда бўлгим келяпти. Юрт учун не бир хизматим сингиб, элимнинг маънавий тўкислигини кўргим, баркамоллик қўрғонини қурмоқда иштирок этгум бор; неларгадир ярашга ҳақлиман деб ўйлайман ўзимни… Вақти-соати етиб, ўлимни ҳам саодат билиб қабул қилмоққа-да қурбим етар, иншооллоҳ… Дунёга келиб одамлигимни англаб, юртимни, аждодим, ота-бобомни таниб, ўзбеклигимни билиб, энди эса шуларни кимларгадир, жилла қурса, авлодларимга, набираларимга билдириб кетмасам, бу оламга нега келдиму нега кетаман?!\nШифокорнинг жарроҳлик амалиёти олдидан “мабодо жараёнда бирор кутилмаган кор-ҳол бўлиб қолса ёки юрагингиз уришдан тўхтаб қолса ҳам розимисиз?” дея турли қоғозларга қўл қўйдиргани тўлиб турган юрагимни қақшатиб юборди. Устига-устак, машъум хабар… Бугун қаердасан, эрта қаён бўлурсан… Холиқи қудратнинг Ўзигагина аён. Аммо бир ҳақиқат борки, буни кураш – ҳаёт, тириклик учун мамот кураши дейдилар. Абдулла ака бу кураш яловбардори эди. Худди Ислом ака (Каримов), Эркин ака (Воҳидов) каби элимизни нурли манзилларга олиб чиқиб, шу йўлда тиним, ҳаловат билмаган кўнгли-вужуди нисор жон эди. Уларнинг тафаккури умр бўйи тўхтовсиз ишлади, юраклари халқ, Ватан, миллат деб урди, ёнди ва шу сўнмас ёлқин-ҳарорат бугун ўттиз икки миллион халқнинг қалбини иситиб, ҳаётига нур таратиб турибди.\nБуюклар ўлмайди, улар бир фурсат тин олиб, маънавий барҳаётликка кўчиб, шу билан жисмоний барҳаётларнинг тириклигини эслатиб, одамлигини билдириб туради…\nЖойингиз равзайи райҳон, жаннати наимларда бўлсин, Абдулла оғажон! Буюклар каҳкашонида ўрнингиз ва номингиз мудом пойдор бўлғай!\nГермания, Мюнхен шаҳри, 6 ноябрь\n«Жаҳон адабиёти», 2016 йил, 11-сон\n← Аввалги Аввалги Тоҳир Қаҳҳор. Табиатдай гўзал бир ҳаёт\nКейинги → Кейинги: Антон Чехов. Жонсиз тана (ҳикоя)


Шўрланган деградацияланган ерларни тиклаш мақсадида индигофера экинини етиштириш – Tadbirkor-Fermer\nШўрланган деградацияланган ерларни тиклаш мақсадида индигофера экинини етиштириш\nИндигофера( Indigofеra tinctoria ) экини деградациялашган шўр ерларни тиклашга кўмаклашади ва жаҳон бозорида катта талабга эга бўлган табиий бўёқни синтезлайди.\nЮқори даражада шўрланганлиги туфайли фойдаланилмаётган, деградациялашган (маргинал) ерларни тиклаш усулларидан бири муқобил экинларни етиштиришдир. ЦЕФ/ЮНЕСКО- Бонн Германия/ УргДУ Ўзбекистон лойиҳаси доирасида ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатадики, бўёқли индигофера ( Indigofеra tinctoria) номли дуккакли ўсимлигини шўрланган деградацияланган ерларда тўла муваффақиятли билан етиштириш мумкин экан. Ушбу ўсимлик кўплаб фойдали хусусиятларга эга: (а) илдизларида жойлашган тугунакли бактериялар туфайли ҳаводан эркин азотни тўплаб, у билан тупроқни бойитади; (в) яшил ўғит вазифасини ўтайди ва алмашлаб экишда яхши самара беради; (б) шўрланган деградацияланган ерларда яхши ўсади; (г) ер устидаги қисми табиий бўёқ ҳисобланмиш индигони синтезлайди; (д) айрим турларини ҳайвон бемалол истеъмол қилиши мумкин.\nЦЕФ/ЮНЕСКО/УргДУ лойиҳаси доирасида индигоферанинг “Феруз-1” номли (Муаллиф А.Эргашев ва бошқалар) янги нави яратилган бўлиб, Хоразм, Сирдарё, Тошкент вилояти ҳамда Қорақалпоғистоннинг далаларида экологик синовлардан ўтган ва ишончли натижалар берган. Қорақалпоғистон шароитида яшил масса ҳосили 35 тонна/гани ташкил қилиб, ундан 110 кг га яқин индиго табиий бўёқ пастасини экстракциялаш мумкин. Европа бозорларида 1 кг индиго кукуни 200-240 еврого баҳоланади. Яъни маҳсулдорлиги паст бўлган ерларнинг ҳар гектаридан фермер 20 000 евро ёки 30 минг АҚШ доллари миқдорида фойда олиши мумкин. Ушбу экини етиштириш нафлироқ бўлгани сабабли фермерлар тупроқнинг хусусиятларини сақлаб қолиш мақсадида фойдаси камроқ бўлган экинларни индиго билан алмаштиришлари мумкин. Биомассадан бўёқ модда экстракциялангандан сўнг ҳосил бўлган ўсимлик қолдиқлари далаларда азотга бой бўлган “яшил ўғит” сифатида ёки ҳайвонлар учун ем сифатида қўлланиши мумкин.\nЖойлашув ўрни: Қорақалпоғистон Республикаси.\nТехнология қўлланиладиган майдон: 30-55 га.\nАралашиш босқичи: ерлар деградациялашувининг юмшатиш/камайтириш.\nЕр қопламининг яхшиланиши, органик моддалар ва озуқавий элементларнинг ошиши, тупроқ унумдорлигининг тикланиши.\nСуғориладиган ҳайдов ер. Бир йиллик қишлоқ хўжалик экинларини етиштириш – Во (Са). Вегетатив чоралар : В2: Ўт ва кўп йиллик ўтли ўсимликлар.\nЎртача йиллик ёғин миқдори: 200 – 400мм.\nВертикал зоналаштириш: денгиз сатҳидан 100-350 м баландликда.\nҚиялиги: ясси (0-2%), қия (2-5%).\nҲайдаладиган майдондаги гумус миқдори: 1% дан кам.\nТупроқнинг табиий дренажланганлиги/инфильтрацияси: заиф.\nЕр майдонининг миқдори: 30-55 га.\nЕрдан фойдаланувчилар: фермер ва деҳқон хўжаликлари\nЕрга мулкчилик ҳуқуқи: ижара (фермерлар); хусусий мулкчилик (деҳқон хўжаликлари).\nСувдан фойдаланиш ҳуқуқи: сувдан фойдаланувчилар уюшмаси ва суғориш тизимларининг давлат бошқармалари орқали.\nБозорга йўналтирилганлик: ўз-ўзини таъминлаш, эркин бозор.\n– катта маблағ сарфламаган ҳолда маргинал ерларнинг тикланиши;\n– бўёқни сотиш ҳисобидан катта даромад олинишии;\n– алмашалаб экишсиз тупроқни яхшилаш имконияти.\n– экин ва уни етиштириш тажрибаси ҳақида маълумотга эга бўлмаслик;\n– уруғлик манбаи ва сотиш бозорлари тўғрисида ахборотларнинг мавжуд эмаслиги.


Қуролли кучларимиз – тинчлигимиз таянчи\nҚозоғистон Президенти Қасим-Жўмарт Тўқаев Мудофаа вазирлиги ҳайъатининг кенгайтирилган мажлисида қатнашди\nҚозоғистон Президенти – Олий Бош қўмондон Қасим-Жўмарт Тўқаев Элбошининг доимий қўллови натижасида Қозоғистонда замонавий, тезкор ва жанговар қобилиятга эга армия ташкил этилганини, унинг асосий вазифаси – давлатнинг мустақиллиги ва ҳудудий яхлитлигини таъминлаш эканлигини таъкидлади.\n– Қуролли Кучлар раҳбарлари таркиби олдида нафақат юз бераётган ўзгаришларга мослашув, балки, жараёнлардан ўзиб ҳаракат қилиш вазифаси ҳам турибди. Бу таҳдид ва хавф-хатарларни ҳар томонлама таҳлил қилишни тақозо этади. Бугун биз геосиёсий зиддиятларнинг кескинлашувига, янги низоларнинг вужудга келишига гувоҳ бўлмоқдамиз. Жанговар ҳаракатларни олиб боришнинг шакллари ва усуллари ўзгарди, аниқ нишонга оладиган қуроллар ва бошқа замонавий қурол-аслаҳаларнинг улуши ортди, – деди Қозоғистон Президенти.\nДавлат раҳбари Мудофаа вазирлиги раҳбар таркиби олдига қарор қабул қилиш муддатини имкон қадар қисқартириш мақсадида бошқарув тизимини замонавийлаштириш вазифасини қўйди. Шунингдек, роботлаштириш, рақамли технологиялар, сунъий заковат ва учувчисиз тизимларни жорий этишнинг муҳимлигини кўрсатди.\n– Кадрлар тайёрлаш ва ҳарбий-ватанпарварлик тарбия доирасида бўлғуси ҳарбий муҳандислар, IT мутахассислари, робототехниклар ва сунъий заковат бўйича мутахассисларни етиштириш лозим. Булар “SMART” деб аталмиш авлоддир. “Ёш сарбоз” ҳаракати негизида, биринчи галда физика-математикага ихтисослашган мактабларда “SMART-SARBAZ” тўгаракларини ташкил этишни таклиф қиламан, – деди Қасим-Жўмарт Тўқаев.\nДавлат раҳбари келгуси ҳафтага режаланган, тинчликпарварликка бағишланган форум келгусида Қозоғистоннинг фаол тинчликпарвар давлат сифатидаги салоҳиятини оширишга янги туртки беришини таъкидлади.\n– БМТнинг тотувлик миссиясида иштирокимиз доирасини кенгайтириб, Қозоғистон нафақат пиёда қўшинларини, балки, муҳандис-сапёр, разведкачи, шифокорлар таркиби ҳамда бошқа бўлинмаларни ҳам юбориши даркор, – деди у.\nОлий Бош Қўмондон тадбирдан сўнг Мудофаа вазирлигининг стратегик бошқарув маркази фаолияти билан танишди.\nAkorda.kz, 2019-05-24, 18:16 83


Душанбедаги сауна ва меҳмонхона эгалари пойтахт расмийларидан никоҳи бўлмаган жуфтликларни ўз муассасаларига қўймаслик ҳақида буйруқ олганлар.\nОзодликнинг тожик хизмати хабарига кўра, эндиликда саунага келаётган жуфтликлардан никоҳ гувоҳномаси ёки никоҳ қайди акс этган паспорт кўрсатиш талаб қилинади. Ёнларида бу каби ҳужжатлари бўлмаган эр-хотинлар бундан буён биргаликда ҳаммомга киролмайдилар.\nҲар ой хотини билан ҳаммомга боришга одатланган душанбелик Дилшод ўтган ҳафта мазкур тақиқ туфайли саунага киролмаган. Янги тартибдан бехабарлигини айтган Дилшод бу ҳақда аввалдан огоҳлантирмаган расмийлардан нолийди.\nБу каби тақиқ, душанбеликларни ғайриахлоқий тутумдан тийиш учун, хусусий меҳмонхоналарда ҳам жорий қилинган.\nТожикистон ИИВ матбуот котиби Умаржон Имомалига кўра, ташрифчилар устидан назоратни кучайтиришга қаратилган янги тартиб фаҳш ишларининг олдини олиши керак.\n“Милиция ходимлари дам олиш жойлари, меҳмонхоналар, сауналарда енгилтабиат аёлларни қўлга олган пайтлар бўлган, кейин бу лавҳалар телевидение орқали кўрсатилган”, деди ИИВ вакили.\nРасмий маълумотларга кўра, 2017 йилда Тожикистонда716 та ахлоққа зид жиноят қайд этилган, 288 та фоҳишахона фаолияти тўхтатилган.


Усмонийлар давлати: ички низолар ва Султон Муҳаммад Биринчи\nТаҳорат: Маҳсига масҳ тортиш (1)\nДард ва даво (48): Гуноҳнинг касофати (8) Пайғамбаримиз ва фаришталар дуосидан маҳрум бўлиш\nЭй иймон келтирганлар (2): Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламга нисбатан одоб сақланг\nҚиёматнинг катта аломатлари: Яъжуж ва маъжужнинг чиқиши (6)\nТаҳорат: Таҳорат олиш тартиби ва мавзуга доир мулоҳазалар\nТаҳорат: Таҳорат олиш мустаҳаб бўлган ишлар\nТаҳорат: Таҳорат олиш вожиб бўлган ишлар\nҚиёматнинг катта аломатлари: Яъжуж ва маъжужнинг чиқиши (5)\nДард ва даво (47): Гуноҳнинг касофати (7) Гуноҳ-маъсиятлар ақлга путур етказади\nЭй иймон келтирганлар… (1): Муқаддима\nҚиёматнинг катта аломатлари: Яъжуж ва маъжужнинг чиқиши (4)\nBy Муҳаммад Ҳабибуллоҳ on 03/22/2018 ТАРИХ УСМОНИЙЛАР\nАнқара жанггидан сўнг султон Боязид фарзандлари ўртасида ўзаро тахтга талашиш бошланди. Фуқаролар уруши тарзида бошланган бу талашув ҳижрий 806 йилдан 816 йилга қадар давом этди. Султоннинг беш нафар ўғли бор эди. Айтишларича, улардан бири Мустафо Анқара жанггида ҳалок бўлган. Фарзандларидан яна бири Мусо отаси билан бирга Амир Темур қўлига асир тушган. Қолган уч нафари эса жанг майдонидан қочиб, жон сақлаб қолганлар. Улар қуйидагилардир:\n1) Сулаймон. У султоннинг тўнғич ўғли бўлиб, жангдан сўнг Эдирнага (қадимги Адирна) борган ва ўзини султон деб эълон қилган;\n2) Исо. У жангдан сўнг Бурсага бориб, у ерда ўзини отаси ўрнига қолган халифа деб эълон қилган;\n3) Муҳаммад. У султоннинг кенжа ўғли бўлиб, ўз қўшини билан Анатолиянинг шимоли шарқидаги Амася шаҳрига борган.\nШу тариқа уч ака-ука ўртасида уруш авж олди. Улар Анқара жанггидан сўнг пароканда бўлган усмонийлар давлатининг қолдиқларини талашиб, бир-бирларига қарши урушдилар. Устига-устак Амир Темур хасмини заифлаштириш ва улар ўртасида ўзаро фитнани янада авж олдириш мақсадида асирга олинган инилари Мусони қўйиб юборди. Орадан бир йил ўтиб, Темур усмонлилар давлатини тарк этди. Бироқ у бутун Европани ларзага солиб турган усмонлилар давлатини бебош, пароканда ва хароб ҳолатда тарк этди. Усмонийлар бошидан кечирган бу воқеалар улар учун Константинопол фатҳини ўзида акс этган тикланиш учун замин ва ривожланишдан олдинги имтиҳон бўлганди. Аллоҳ таолонинг суннати шундай: ҳеч бир уммат синовдан ўтмай тиклана олмайди. Зеро, ҳаёт бир зайлда кетаверса инсонларнинг асл башарасини аниқлаш мушкул кечади. Бу ўзгармас илоҳий суннатдир. Аллоҳ таоло мўминларнинг иймонини синаш учун уларни имтиҳон қилади. Шундан сўнг уларнинг тикланишларига имкон яратиб қўяди. Бу ҳақда Аллоҳ таоло шундай дейди: “Инсонлар, иймон келтирдик, деганларидан сўнг имтиҳон қилинмай, ўз ҳолимизга ташлаб қўйиламиз, деб ўйладиларми?! Дарҳақиқат, биз улардан олдингиларни ҳам имтиҳон қилганмиз ва Аллоҳ рост айтганларни ҳам аниқ билади, ёлғон гапирганларни ҳам билади” (Анкабут: 2-3). Бу оятдаги синовдан мақсад ватандан ҳижрат қилиш, душманларга қарши урушиш, ҳавои нафсга қарши курашиш каби машаққатли буйруқлар ҳамда камбағаллик, қаҳатчилик каби турли хил мусибатлар билан инсонларни имтиҳон қилишдир. Ибн Касир роҳимаҳуллоҳ шундай дейди: “Оятдаги “ўйлайдиларми” сўзи сўроқ маъносида эмас, балки инкор учун келган. Оятнинг мазмуни қуйидагича: Аллоҳ таоло мўмин бандаларини иймонларига қараб имтиҳон қилиши муқаррар”. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Энг оғир имтиҳон қилинадиганлар – пайғамбарлар, сўнг солиҳлар, сўнг (иймон ва тақвода) уларга ўхшаш бўлган инсонлардир. Инсон дину диёнатига қараб синалади. Агар дини мустаҳкам бўлса, синови янада орттирилади”, деган гаплари ҳам худди шу маънони таъкидлайди (Термизий (2398) ривояти).\nУсмонийлар Анқара жангги ҳамда узоқ вақт давом этган ички низоларга бардош бердилар. Милодий 1413 йилда Муҳаммад Биринчи бутун ҳокимиятни ўз қўлига олди ва усмонийлар давлати қўлдан бой берган барча минтақаларни қайтариб олди. Усмонийлар давлати Анқара жанггида мағлуб бўлишига қарамасдан қисқа муддат ичида ўзини тиклаб олишининг асосий сабаби давлат раҳбарларининг раббоний инсонлар экани эди. Айнан мана шу сифатлари билан улар бутун дунёга ўз ҳукмини ўтказа оладиган мустаҳкам давлат барпо этишга муяссар бўлдилар.\nСултон Муҳаммад Биринчи\nСултон Муҳаммад Биринчи ҳижрий 781, милодий 1379 йилда таваллуд топди. Отаси Боязид вафотидан сўнг акалари билан бўлган жангларда ғолиб келиб, салтанатни бирлаштиргани ҳақида қисқача гапириб ўтдик. Султон тарихда Муҳаммад Чалабий номи билан шуҳрат қозонди.\nСултон Муҳаммад ўрта қоматли, юмалоқ юзли, қошлари бир-бирига туташган, оқ рангли, қизил ёноқли, кенг елкали, жисмоний жиҳатдан жуда ҳам бақувват ва айни замонда жасур эди. У кураш билан шуғулланар, ҳатто энг кучли камон торини ҳам торта оларди.\nМуҳаммад Чалабий султонлик даврида йигирма тўртта жангда иштирок этиб, қирқ еридан тан жароҳати олган. Султон ўта қатъиятли, ақл-фаросатли ва теран фикрли бўлгани учун ҳам ички низоларга чек қўя олди ва акаларини бирма-бир мағлуб этиб, салтанатни бирлаштирди. Муҳаммад Чалабий саккиз йил давом этган султонлик даврида усмонийлар давлатини янгилади. Шу сабабли баъзи тарихшунос олимлар уни усмоний давлатининг иккинчи асосчиси деб билишади.\nРивоятларга қараганда, султон Муҳаммад Чалабий қатъиятли бўлиши билан бирга давлатга қарши бош кўтарган кишиларни мағлуб этганида уларга нисбатан раҳм-шафқатли бўлган. Масалан, Қарамон бейлиги ўзини мустақил деб эълон қилиб, усмонийларга берган байъатидан воз кечади. Султон Муҳаммад Қарамон давлати амирини мағлубиятга учратганида у келгусида усмонийларга хиёнат қилмасликка қасам ичгани учун Муҳаммад уни афв этади. Бироқ амир қасамига вафо қилмайди. Шунга қарамай султон уни яна бир бор кечиради. Султон Муҳаммад Чалабийнинг асосий сиёсати давлатни қайта тиклаш ва уни ички хавф-хатарлардан ҳимоя қилишга қаратилганди. Шунинг учун ҳам Константинопол императори билан сулҳ тузди, унга Қора денгиз соҳилидаги баъзи жойларни қайтариб берди. Шунингдек, Венеция давлати билан сулҳлашди. Шу билан бирга Осиё ва Европадаги фитна ва қўзғолонларни бостирди ҳамда Кичик Осиёда Амир Темур соясида бош кўтарган барча амирликларни усмонли давлатига бўйсундиришга муваффақ бўлди.\nAvvalgi maqola20-дарс. Қуръони карим тафсири: “Алақ” сураси (Шайх Абдуллоҳ Молик)\nKeyingi maqola Эрнинг ҳаққи тўғрисидаги тўқима ҳадис


Ҳалол таксичи унутиб қолдирилган 25 минг долларлик узукни қайтариб берди\nКадр: SBS / YouTube\nТакси ҳайдовчиси Австралиянинг Перт шаҳрида 25 минг Австралия доллари қийматидаги никоҳ узугини топишда ёрдам берди. Бу ҳақда SBS хабар қилмоқда.\nТаксини ҳиндистонлик талаба, Австралияни алмашинув дастури бўйича келган ҳамда бўш вақтида такси ҳайдаб пул ишлаб топган Сингх Диллон (Singh Dhillon) бошқарган. У Томас Карлтонни (Thomas Carlton) манзилига олиб бориб қўйган, бироқ эркак шошгани туфайли машинада ўз узугини унутиб қолдирди.\nКарлтон узуги йўқолганини кейинроқ пайқади ва у қаерда ғойиб бўлганини ўйлаб боши қотган. У бир неча жойни текшириб кўрди, аммо узук топилмаган. «Бу фалокат бўлиши мумкин, чунки суғурта айнан бир кун олдин тугаганди», - дейди эркак.\nБарча ғоялардан маҳрум бўлиб, у таксопаркка қўнғироқ қилган. Унинг илтимосига кўра, диспетчер махсус хабар тарқатди ва уни Диллон кўриб қолган. Ҳайдовчи машинани текшириб, йўқолган узукни топди ва эгасига олиб бориб берди. Карлтон бундан хурсанд бўлиб, пул таклиф қилди, Диллон мукофотни рад этганида эса, чўнтагига 50 доллар солиб қўйди.\nТакси ҳайдовчисининг тушунтиришича, у фақат ўз ишини қилган. «Мени нарх қизиқтирмайди, чунки менга тегишли бўлмаган нарсаларни қайтариш менинг бурчим», - дейди у.


У Ўз Расулини ҳидоят ва ҳақ дин билан, уни барча динлардан устун қилиш учун юборган Зотдир. Гувоҳликка Аллоҳнинг Ўзи кифоядир.\nАллоҳ таолога Ўзига муносиб ҳамду сано, Саййидимиз Муҳаммад мустафога ададсиз салом-салавотлар бўлсин!\nСиз азизларни 1438-ҳижрий сана Рабиъул аввал ойининг кириб келиши муносабати билан муборакбод этган ҳолда "Омина" ижтимоий ва маърифий журналининг Мавлидга аталган навбатдаги сони чиққанини маълум қиламиз. Эгаллаётган илмларингизни Яратган манфаатли қилсин!\nЯна келдинг, Рабиъул аввал,\nХуш кайфият, хуш ифор олиб.\nМуборак зот туғилган сенда,\nКўнгилларга муҳаббат солиб.\nТашрифингни хайрли этсин,\nҚодир Эгам ҳар бир умматга.\nСалавот ҳам саломлар йўллаб,\nЭришайлик буюк ҳимматга!..\nМавлиди шариф барчангизга муборак ва барокатли бўлсин!\nБошқаларга ишонишнинг икки натижаси бор: ё умрбод дўстлик, ё бир умрга татигулик сабоқ!\nЖамоатнинг сўнгги сафига сиғишим учун жой йўқ эди, яъни саф тўлиб бўлган эди. Шунда ман бир ўзим охирги қаторнинг ўртасига бир ўзим туриб, имомга иқтидо қилиб ўқидим...\nБeморлик сабаб оёғимни намозда айтилгандeк қилиб ўтира олмайман. Ўзимга қулай ҳолатда ўтириб ўқисам жоизми?\nЎзингиздан паст (табақадаги)ларга қарайверинглар-у...\nБошқаларга ишонишнинг икки натижаси бор\nБошқаларга ишонишнинг икки нат\n«Олтин силсила» 4-жузи қайта нашрдан чиқди\nШайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Ю\nАгар Уҳуд тоғидек олтиним бўлса\n«Агар Уҳуд тоғидек олтиним бўл\nКиши таълим олишдан тўхтадими,\nДинору дирҳам, қатийфа-ю хамийса...\nНабий соллаллоҳу алайҳи васалл


Нетаняҳу Трампнинг Қудс бўйича қарорини буюк воқеа деб атадиHaqida.net\nHome Dunyo Нетаняҳу Трампнинг Қудс бўйича қарорини буюк воқеа деб атади\nАмерика президенти Дональд Трампнинг Қудс бўйича қабул қилган қарори аҳамиятига кўра яҳудийлар давлатининг ташкил этилиши билан тенг, деган Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу.\nЧоршанба куни АҚШ Қудсни Исроил пойтахти деб тан олишини ва у ерга Америка элчихонасини кўчиришини эълон қилган эди.\n«Сионизм тарихида буюк воқеалар бўлган: Бальфур декларацияси, яҳудийлар давлатининг ташкил топиши, Қудснинг озод этилиши ва кечаги — Трампнинг баёноти», — деган Нетаньяху. Унинг видеоролиги бош вазир девонхонаси томонидан Twitter’да эълон қилинган.\nНетаняҳунинг сўзларига кўра, Трамп «тарих яратмоқда» ва унинг Қудсни Исроил пойтахти деб тан олиши, шунингдек, бу шаҳарга АҚШ элчихонасини кўчириш нияти жамики сиёсий ва диний кучлар учун «буюк воқеа» ҳисобланади.\n«Бу ҳам ўнглар, ҳам сўллар, шунингдек, ҳам диндорлар, ҳам дунёвийлар учун буюк ва бирлаштирувчи онлардир», — дея ўз сўзини тугатган Исроил бош вазири.\nИсроил шаҳарнинг ярим аср муқаддам Иорданиядан тортиб олинган ва кейинчалик аннексия қилинган шарқий қисмлари ва тарихий маркази билан биргаликда Қудсни «ягона ва яхлит» пойтахти санаб келади.\nЖаҳон ҳамжамияти, сўнгги дақиқагача АҚШ ҳам бу аннексияни тан олмай келмоқда эди ва шаҳарнинг статуси Яқин Шарқ можаросида Қудснинг шарқий қисмига даъво қилувчи фаластинликлар билан билан келишув асосида ҳал қилиниши лозим бўлган ўзак муаммолардан бири ҳисобланарди.


Архив соҳасида янги ҳамкорлик\nМаданият 25 октябр 2021 46\nЎзбекистон Республикаси Маданият вазири Озодбек Назарбеков мамлакатимиз тарихида сиёсий жараён — Президент сайловини кузатиш мақсадида юртимизга ташриф буюрган БАА Миллий архиви бош директори Абдулла бин Муҳаммад Ал Раис билан учрашди.\nМаълумки, архив ҳар бир давлатнинг тарихи ва бугунини ўзида мужассам этган манзилдир. Тарихга оид энг ноёб манбаларни айни архивда сақланиши ҳам бу соҳага алоҳида эътибор қаратилиб, халқаро ҳамкорликни юксалтиришни тақозо этади. Мазкур музокара чоғида ҳам архив билан ишлаш масалалари муҳокама этилди.\nШунингдек, учрашув давомида архивда мавжуд тарихий маълумотларни алмашиш, ноёб қўлёзмалар ва меросларни ўрганиш устида биргаликда ишлаш, ўзаро нусхалар алмашинувини йўлга қўйиш каби муҳим таклифлар билдирилди.\nШу билан бирга, БААда яқинда бўлиши кутилаётган маданият кунлари ҳамда ўзбек мумтоз санъати дурдонаси бўлган Шошмақомни ЮНЕСКОнинг "Дунё хотираси" номли дастурига киритиш юзасидан фикр-мулоҳазалар алмашинилди.


Афғонистон — тўлиқ «Толибон» ҳукмига ўтди Панжшер нега уч кун ичида қулади 15-09-2021, 18:06 | Zamin.uz\n19:36 / 08.09.2021\nАфғонистон — тўлиқ «Толибон» ҳукмига ўтди. Панжшер нега уч кун ичида қулади?\n«Толибон» Панжшерни — Афғонистондаги толибларга таслим бўлмай келган сўнгги ҳудудни эгаллади. Баланд тоғлар қуршовидаги Панжшер водийси марказини эгаллаш учун уч кун жанг олиб борилди. Шундай экан, расман афғон қаршилик ҳаракати тугалланди, унинг етакчилари ҳали мустаҳкамланиб олмаган толиблар ҳокимиятини ағдариб, Афғонистонда демократик бошқарувни тиклашни режалаштирганди. «Медуза» бу кураш тарихини қисқача ҳикоя қилди ва бундай буёғига нима бўлиши мумкинлиги ҳақида ёзди.\nҚаршилик ҳаракати етакчилари нимага умид қилишганди?\n15 август куни Кобул таслим бўлгач, толиблар назоратига ўтмаган биргина ҳудуд қолди - Панжшер Афғонистоннинг 34 вилоятидан бири бўлиб унга Бағлон вилояти туманлари чегарадош. Мамлакат шимоли-шарқидаги бу ҳудудда асосан этник тожиклар яшайди (Афғонистон аҳолисининг тўртдан бир қисмини тожиклар ташкил этади).\n1975 йилдан буён Панжшер ва унинг атрофидаги ҳудудларда ҳарбийлашган миллий-диний ҳаракат шаклланган, бу ҳаракат кенг мухторият учун интилган ва бу Афғонистон сиёсатига таъсир кўрсатган. Аввалига ҳаракатга панжшерлик Аҳмад Шоҳ Масъуд раҳбарлик қилган. 1980-йилларда у энг машҳур афғон дала қўмондонига айланади. Масъуд бир неча минг кишилик жангчиси билан Афғонистоннинг коммунистик ҳукуматига ва совет ҳарбийларига қарши туради. Советлар кетиб, 1992 йилда коммунистик ҳукумат қулаганидан кейин — Афғонистондаги фуқаролик уруши вақтида бошқа дала қўмондонлари билан кураш кечади.\nАҳмад шоҳ Масъуд 90-йиллар ўрталарига келиб мамлакат жанубида этник пуштунлар томонидан радикал ғояларга асосланиб тузилган «Толибон» ҳаракатининг ҳам асосий душмани бўлади. Толиблар ҳаракати дала қўмондонлари зулмидан тўйган Афғонистоннинг аксар аҳолиси томонидан қўллаб-қувватланиб, толиблар 1996 йилда Кобулни эгаллаб ҳокимиятга келади, лекин улар Панжшерни олишнинг уддасидан чиқа олишмайди.\n2001 йил 9 сентябрида Масъуд ундан интервью олиш ниятидаги журналист қиёфасида келган террорчи худкуш томонидан ўлдирилади. Маълумотларга кўра, видеокамерасига бомба ўрнатилган қотилларни Усама Бин Лодин жўнатган. Бир неча ҳафта ўтиб — АҚШдаги 11 сентябрь терактларидан кейин — Афғонистонга америкалик ҳарбийлар киришади. Уларни Масъуднинг сафдошларидан иборат «Шимолий алянс» қўллаб-қувватлайди.\n2021 йилда америкалик ҳарбийлар олиб кетилгач толиблар тезлик билан мамлакатнинг Панжшердан бошқа барча вилоятларини эгаллашади. 15 август куни Кобул толиблар қўлига ўтгач Панжшерга Аҳмад Масъуд (Шоҳ Масуднинг ўғли, бунгача Ғарбда яшаган) ва Афғонистон вице-президенти Амрулла Солиҳ (Шоҳ Масъуднинг собиқ сафдоши) келади. Улар 1980 ва 1990-йиллардаги каби Панжшер водийсини таслим бўлмас қалъага айлантириш, кейин қаршилик ҳаракатини бутун Афғонистонга ёйиш мақсадларини айтишади.\nКичик Масъуд The Washington Post учун колонкасида асосий мақсад — барча фуқаролар ҳуқуқлари ҳурмат қилинадиган, барча этник озчиликлар автономияга эга бўладиган ва давлат бошқарувида иштирок этиши мумкин бўлган янги Афғонистон тузиш эканини айтади.\nҚаршилик ҳаракати нималарга улгурди?\nҚаршилик ҳаракати етакчилари маҳаллий аҳолидан ва Афғонистон армиясининг толибларга таслим бўлишни истамаган махсус қисмлари қолдиқларидан жанговар кучлар тузишга ҳаракат қилди.\nБундан ташқари, улар бошқа мамлакатлардан кўмак олишга ҳаракат қилишди: биринчи навбатда Тожикистон, Ҳиндистон (янги Афғонистонда Покистон катта таъсирга эга бўлишини истамайдиган қўшни давлат), Эрон ва Ғарб давлатларидан. Шунингдек, улар афғон диаспораси томонидан ҳам қўллаб-қувватлов бўлишига ишонишганди.\nВа ниҳоят, улар фаол медиакампания олиб боришди, Ғарб нашрларида катта чиқишлар қилишди ҳамда ижтимоий тармоқлардаги сон-саноқсиз аккаунтлар орқали «янги Афғонистон» ва «енгилмас Панжшер қалъаси» ғоясини ташвиқ қилишди.\nШу билан бир вақтда Қаршилик ҳаракати етакчилари толиблар билан оқсоқоллар, диний уламолар орқали ҳам, тўғридан тўғри ҳам музокаралар олиб боришди. Бу музокараларда айнан қандай масалалар муҳокама этилгани маълум эмас. Аммо «Толибон»га яқин манбалар ва Афғонистон бўйича экспертлар гап асосан янги ҳукуматда панжшерликлар қандай ўринга эга бўлиши ва уларнинг автономияси қанчалар кенг бўлиши ҳақида кетган. Хабарларга кўра, музокараларнинг барча босқичлари бир томон иккинчи томон таклифларини рад этиши билан якунланган.\nҚаршилик ҳаракати бош спикери (матбуот котиби) Фаҳим Даштий ТАСС учун берган интервьюсида толиблар Масъудга лавозим таклиф қилаётгани, у эса мамлакат келажаги ва ҳокимиятни марказсизлаштириш масалаларини муҳокама қилишни талаб этаётгани ҳақида айтганди. Ўз навбатида, «Толибон»га яқин одамлар Масъуд ўзини мамлакатдаги барча тожиклар вакили сифатида тан олишни талаб қилганини айтишган.\nТолиблар Панжшерни нега бу қадар тез эгаллашди?\nАвгуст ойи охирида Панжшердаги ва унга қўшни бўлган Бағлондаги ҳарбий отрядлар бир неча туманларни толиблардан қайтариб олишди ва стратегик жиҳатдан муҳим бўлган Саланг довони сари ҳаракатланишди. У ерда толиблар томонидан эгалланган марказий ҳудудларни Афғонистон шимоли билан боғловчи тоннел жойлашган. 1980-йилларда Шоҳ Масъуд ҳам бу тоннелга бир неча марта ҳужум қилиб, Кобулдаги советлар армияси таъминотини узиб қўйиш амалиётларини ўтказарди.\nТолиблар дарҳол катта куч билан қарши ҳужумга ўтишди — бунинг учун Бағлонда етарлича кучлар бор эди; қаршилик ҳаракати отрядлари Панжшер ичкарисига чекинтирилди. Шундан кейин «Толибон» Панжшерни тўла эгаллаш учун кенг кўламли ҳарбий ҳаракатларга киришди.\nБу амалиёт 2 сентябрь куни бошланди, толиблар водийга бир вақтнинг ўзида шимолдан ҳам — ўтиш қийин бўлган Ҳиндукуш тоғлари орқали — ва жанубдан, Кобул томондан ҳам ҳужум бошлади. Шундан сўнг ушбу ҳудуддаги ҳарбий ҳаракатлар бўйича ёлғон хабарлар оқими кенгайди: толиблар 3 сентябрдаёқ ғалабани қизғин нишонлай бошлашди (Кобулда ҳавога ўқ узилиши оқибатида қурбонлар бўлди, шундан сўнг ҳаракат ҳиссиётларни тийишни буюриб, ҳавога ўқ узишни тақиқлади).\nТолибларга яқин нашрлар ва блогерлар вилоят тўлиқ эгаллангани, Қаршилик ҳаракати етакчилари эса вертолёт орқали Тожикистонга қочишгани ҳақида ёзишди. Бунга жавобан панжшерликлар толиблар жанубда ҳам, шимолда ҳам қуршаб олингани, мингдан ортиқ жангарилар ўлдирилгани, қолганларининг аксар қисми асирга олингани ҳақида айтишди. Аммо бу хабарларга илова қилинган суратлар ва видеолар бутунлай бошқа мамлакатлардаги ҳарбий ҳаракатларга оид эди (масалан, аслида Яманда содир бўлган жуда кўп тасвирлар тарқалди), шунингдек, аввалроқ Афғонистоннинг бошқа ҳудудларидаги жанглар акс этган видеороликлар тақдим этилди.\nҲал қилувчи бурилиш 4 сентябрь куни рўй берди. Геолокация бўйича мутахассислар «Толибон» томонидан эълон қилинган бир неча видеога асосланган ҳолда Қаршилик кучлари дарага жанубдан кириш жойи яқинида йўл ёқасидаги қояларни портлатиб, душман йўлини тўсиб қўйишганини аниқлашди.\nАммо толиблар шу куниёқ тош уюмларини ҳамда йўлга жойлаштирилган миналарни айланиб ўтиб, даранинг марказий қисмида пайдо бўлишди. Шундан сўнг, Қаршилик ҳаракати мудофааси амалда синдирилди. 5 сентябрь куни кечқурун толиблар Масъудлар оиласи юрти ва вилоят маъмурий маркази ҳисобланган Бозоракка етиб келишди.\nҚаршилик ҳаракатини қутқариб қолиш учун сўнгги уриниш Кобулда рўй берди. Пойтахтдаги диний уламолар икки томондан ҳам урушни тўхтатиб, келишиб олишни, толиблардан водий қамалини бекор қилишни талаб қилишди. Аҳмад Масъуд бу ғояни олқишлади: у фейсбукдаги саҳифасида агар толиблар Панжшердан кетишса, ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишга тайёрлигини билдирди. Табиийки, ташаббусни қўлга олиб, водий марказига етиб келган толибларни бу шарт қаноатлантирмасди ва улар бу ҳақда ўйлаб ҳам кўришмади.\n5 сентябрь кунги жанглар вақтида ҳаракат спикери Фаҳим Даштий ҳалок бўлди (у Шоҳ Масъуд билан ҳам бирга ишлаган, 2001 йилдаги суиқасд вақтида у билан бир хонада бўлиб, портлашдан оғир жароҳатланган), шунингдек, маҳаллий ортядларнинг бир неча қўмондонлари ва афғон армияси генераллари ўлдирилгани ҳақида хабарлар тарқалган. Толиблар кичик Масъуд ва Амрулла Солиҳни Бозоракдан топа олишмаган.\n6 сентябрь куни Масъуд аудиомурожаат йўллади; у ўз мурожаатида барча афғонларни толиблар режимига қарши кўтарилишга чақирди.\nҚаршилик ҳаракати нега бу қадар тез мағлуб бўлди? Энди толиблар хотиржам бўлиши мумкинми?\nПанжшерда бу сафар кўтарилган исённинг муваффақият учун имкониятлари аввалбошдан деярли йўқ эди.\n1980-90-йиллардаги урушлар вақтида Шоҳ Масъуд аввалига Покистон билан, кейин — Тожикистон билан боғланувчи очиқ йўлларга эга эди. Бу йўллар орқали у Панжшерда қазиб олинган қимматбаҳо тошларни сотиши ва қўшни давлатлардан қурол-яроғ сотиб олиши мумкин эди. 2021 йилда қаршилик ҳаракатига раҳбарлик қилган ўғли эса ташқи дунёдан бутунлай узилиб қолган, фақат Бозоракдаги бир неча Ми-17 русумли вертолётлар орқали ташқари билан алоқа ўрнатиш мумкин эди. Мамлакатнинг Тожикистон ва Покистон билан чегаралари тўлиқлигича толиблар назоратига ўтган.\nКичик Масъуд ва унинг сафдошларини жаҳондаги давлатларнинг бирортаси қўлламади — на очиқчасига, на махфий равишда. Афғонистон вице-президенти Амрулла Солиҳ АҚШ унинг ёрдам ҳақидаги сўровига жавоб қайтармаганига ишора қилди. Этник тожиклар ва ўзбекларнинг бошқа етакчилари 15 август куниёқ мамлакатдан қочиб кетишганди, уларнинг вакиллари ҳеч қандай ёрдам бера олмасликлари, Эрон, Туркия ва Ўзбекистон ҳукуматлари томонидан бунга тақиқ қўйилгани ҳақида айтишди.\nМиллий масала эса («Толибон» асосини ташкил этувчи тожиклар ва пуштунлар ўртасидаги анъанавий рақобатга умид қилиш) бу сафар у қадар катта аҳамиятга эга бўлмади. «Толибон»нинг амалдаги раҳбариятида тожиклар ҳам бор (худди қаршилик ҳаракатида собиқ афғон ҳарбийлари — пуштунлар иштирок этаётгани каби). Толибларнинг Панжшерга юришига Афғонистондаги машҳур тожик толибларидан бири Қори Фасиҳуддин раҳбарлик қилди.\nМинтақадаги асосий куч бўлмиш Покистон очиқчасига кичик Масъуднинг рақибларини қўллаб-қувватлади. Тўғри, Миллий фронт вакиллари покистонликларнинг аралашуви бўйича бироз бўрттириб юборишди: улар 5 сентябрь куни дара Покистон самолётлари ва дронлари томонидан бомбардимон қилингани, Бозорок эса Покистон армиясининг махсус топшириқли бўлинмалари томонидан қамал қилингани, амалиётни шу кунларда Кобулга учиб келган Покистон разведка хизмати раҳбари бошқаргани ҳақида айтишди, аммо бу даъволарни тасдиқловчи бирорта далил келтиришмади (масалан, қулаб тушган F16 самолёти Панжшерда эмас, Уэльсда суратга олинган). Лекин чиндан ҳам Покистон муассасалараро разведка бошқармаси (ISI) директори, генерал Файз Ҳамид Панжшер қамали бошланиши арафасида Кобулга келганди.\nАммо, Масъуд мағлубиятининг асосий сабаби — Кобул эгаллангач, «Толибон»нинг афғонларга тақдим этган лойиҳаси қабул қилингани бўлди. Бу лойиҳадаги асосий икки жиҳат — уруш якунланиши ва ҳаракатнинг юмшагани эди. Кўплаб афғонлар Панжшердаги қаршилик ҳаракатини навбатдаги адоқсиз фуқаролик уруши таҳдиди сифатида кўришди, толиблар эса кўп қурбон бермасдан тезда бунинг олдини олишди. Бундан ташқари, кўплар «Толибон»нинг тинчликпарвар руҳдаги баёнотларига ишонмоқда, хусусан, улар Панжшер аҳолисини — «танамизнинг бир қисми, Афғонистоннинг бошқа фуқаролари билан тенг ҳуқуқларга эга бўлган биродарларимиз» деб аташди.\nБуларнинг бари «Толибон» мамлакатда мустаҳкам ҳокимиятни қўлга киритганини англатадими? Бунга ишонч йўқ: ҳокимиятни сақлаб қолиш жуда қийин бўлади. Ғарб юз ўгиришидан кейин Афғонистоннинг иқтисодий ҳолати деярли ҳалокат ёқасида. Толиблар Хитой ёрдамига умид қилишмоқда, аммо улар тезда бундай ёрдам олиши қийин. Очиқчасига Панжшердаги қаршилик ҳаракатини қўллаган Эрон энди расман ушбу вилоят куч билан босиб олинганидан норози эканини маълум қилди. Чегара ҳудудлардаги миллий озчиликлар етакчилари фаоллашмоқда (ҳозирча фақат сўзда), буёғига партизан уруши олиб боришга ўтган Аҳмад Масъуднинг баёнотидан кейин барча йирик шаҳарларда Покистоннинг мамлакатга таъсирига қарши намойишлар бошланган. Буларнинг бари бир бўлиб шуни англатадики, янги қаршилик ўчоқлари пайдо бўлиши вақт масаласидир, афғонларнинг адоқсиз уруш якунланиши борасидаги умидлари эса — хаёлот. «Замин» янгиликларини «Вконтакти»да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Дунё » Афғонистон — тўлиқ «Толибон» ҳукмига ўтди. Панжшер нега уч кун ичида қулади?


БЎЛИМ: Маййит дафн этилганидан сўнг унга жаноза ўқиш (1)\nBy Зубайр Исмоил on 01/13/2021 МАҚОЛАЛАР ҚАБРИСТОНГА ОИД ҲУКМЛАР\nҚабрга юзланиб жаноза ўқиш\n228 – Маййит дафн этилганидан сўнг унга жаноза ўқиш\n«Маййитга жаноза намози ўқиш имконияти бўлатуриб уни жанозасиз кўмиш жоиз эмас. Саҳобалар, тобеинлар ва улардан сўнг яшаган фақиҳ уламолардан иборат мусулмонларнинг жумҳур уламолари шундай фикр билдирганлар». «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ва саҳобалар ҳамда тобеинлардан келган хабарлар маййитга жаноза намози маййит кафанланганидан кейин ва кўмилишидан олдин ўқилишига далолат қилади. Бурундан мусулмонлар шунга амал қилиб келишган, бинобарин, шунга риоя қилишимиз лозим». Агар маййит жаноза ўқилишидан аввал кўмилган бўлса, қабрида турган ҳолатида унга жаноза ўқиш вожиб бўлади, гарчи маййит чақалоқ бўлса ҳам. Маййитга жаноза ўқимаган киши маййит кўмилганидан сўнг унга жаноза ўқиши жоиздир.\nШайх Саъдий раҳимаҳуллоҳ айтади: «Билишимча, бу масалада, яъни маййит қабрда ётган ҳолатида унга жаноза ўқиш жоиз эканида ихтилоф йўқ». Бироқ бу иш одат қилиб олинмаслиги ёки маййит кўмилганидан сўнг унга жаноза ўқиш афзал деган тушунчага бориб қолинмаслиги керак.\nАбу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Масжидни бир қора хотин ёки йигит супуриб, тозалаб юрар эди. Бир куни Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам уни суриштирган эдилар, одамлар: “У ўлди”, деб айтишди. У зот: “Менга хабар берсангизлар бўлмасмиди?!” дедилар. Саҳобалар уни арзимас санаб, (Расулуллоҳга айтмай қўя қолишган) эди. “Менга унинг қабрини кўрсатинглар”, дедилар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам. Қабрни кўрсатишганидан сўнг унга жаноза ўқидилар. Кейин: “Албатта бу қабрлар эгаларини зулмат билан қоплаб олган. Уларга жаноза ўқишим сабабли Аллоҳ азза ва жалла қабрларини нурлантиради”, дедилар».\nИбн Аббос разияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам маййит кўмилган қабр олдида туриб жаноза ўқидилар, намозда тўрт бора такбир айтдилар».\nБошқа ривоятда: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳануз тупроғи қуриб улгурмаган қабр олдига келиб тўхтадилар ва унга жаноза ўқидилар, одамлар у зотнинг ортларидан саф тортишди. Намозда тўрт бора такбир айтдилар».\nИмом Аҳмад айтади: «Қабрга жаноза ўқиш жоизлиги тўғрисида ким иккиланади?! Бу тўғрида Набий саллаллоҳу алайҳи ва салламдан олтита ҳасан ровийлар силсиласи орқали ҳадислар ривоят қилинган».\nИбн Абдулбар деди: «Мен у ҳадисларнинг барчасини «Тамҳид»да «жаййид» (ҳасан) санадлари билан зикр қилдим. Қолаверса, бу борада санади Набий саллаллоҳу алайҳи ва салламга борадиган учта ҳасан силсила билан ривоят қилинган ҳадисларни келтирдим. Шундай қилиб, жами тўққизта силсилага етди».\n «Ал-иқноъ фий масоил ал-ижмоъ», 1/188, 1041-рақам.\n Миср диёри собиқ муфтийси Шайх Муҳаммад Мужоҳид фатвоси, 3299-рақам. «Ал-фатово ал-исломийя мин дор ал-ифто ал-мисрийя»дан (20/7401) кўчирилди.\n Қаранг: «Ал-муҳаззаб», 1/451; «Ал-ҳидоя шарҳ ал-бидоя», 1/383; «Ал-муғний», 3/444; «Ал-қавонин ал-фиқҳийя», 73-бет.\n «Доимий фатво қўмитаси»дан сўралди: «Олти ойлик чақалоғим вафот этди. Уни қабристонга олиб бориб дафн этдим, жанозасини ўқиш хаёлимга келмабди. Устига-устак, қабристоннинг бола кўмилган тарафини ҳам билмайман. Боланинг ўқилмаган жанозаси ўрнига ўтадиган қандайдир садақа ёки амал борми?\nЖавоб: «Маййит ёш бола бўлсин, катта ёшли бўлсин, унинг жанозаси ўрнини босадиган бирор садақа ёки қандайдир савоб амал йўқ. Сиз болангизни кўмган қабристонга боринг, қабристон сиз билан қибланинг ўртасида қолсин. Сўнг шу ҳолатда болага жаноза намози ўқинг. Бунда таҳоратли бўлинг ва намознинг қолган шартларига риоя этинг. Модомики боланинг қабрини аниқ билмас экансиз, сизга шундай қилишингиз етарлидир». («Ал-буҳус ал-исломийя» журнали, 10/64-65, 549-фатво, 22/1/1393 ҳ.й.)\n Қаранг: «Ал-ум», 2/142; «Ал-муҳалло», 3/364, 581-рақам; «Ал-кофий», 2/50. Муаллиф: Ибн Қудома.\n Шайх Аллома Абдураҳмон ибн Носир ас-Саъдий раҳимаҳуллоҳ. «Мажмуъ ал-муаллафот», 10/478.\n Ҳадис тахрижи 57-масалада ўтди.\nШайх Ибн Боз раҳимаҳуллоҳ ҳадис шарҳида айтади: «Бу ҳадисдан маййитнинг жанозасига кела олмаган киши қабрга қараб жаноза ўқиши шариатга мувофиқ ва шундай қилиш мустаҳаб амал экани маълум бўлади» («Ал-фавоид ал-илмийя», 5/431).\nЯна бундай дейди: «Бу ҳадисдан қуйидагича фойда олиш мумкин: маййит вафот этса, бу ҳақда хабар топган одамлар унинг қабрига бориб жаноза ўқишлари суннатдир. Ким қабристонга бориб жаноза ўқишни хоҳласа, Набий саллаллоҳу алайҳи ва саллам борганлари каби бораверади» («Ал-фавоид ал-илмийя», 5/478).\n Муслим ривояти, 954-ҳадис.\n «Таҳзиб ас-сунан», 3/1525.\nАлбоний деди: «Бу борадаги ҳадислар саҳиҳ ва мутавотирдир. Улар Абдуллоҳ ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Анас ибн Молик, Зайд ибн Собитнинг укаси Язид ибн Собит, Омир ибн Рабеа, Жобир ибн Абдуллоҳ, Бурайда ибн Ҳусойб, Абу Саид Худрий ва Абу Умома ибн Саҳл тарафидан ривоят қилинган». «Ирво ал-ғалил фий тахриж аҳодис манор ас-сабил», 3/183. «Ал-мактаб ал-исломий» нашри, иккинчи нашр, 1405 ҳ.й.\nAvvalgi maqolaAқидати таҳовийя шарҳи | 4 | Шайх Содиқ Самарқандий\nKeyingi maqola Эй иймон келтирганлар (81): Яҳудларни дўст тутиш ҳаромлиги


Қозоғистонда портлаш содир бўлди – аҳоли тезкор эвакуация қилинмоқда\n11:18 24.06.2019 (Янгиланган 13:23 24.06.2019)\nҚозоғистон жанубидаги ҳарбий қисмда портлаш содир бўлди, аҳоли эвакуация қилинмоқда.\nТОШКЕНТ, 24 июн – Sputnik. Қозоғистоннинг Арыси шаҳрида жойлашган 44856-сонли ҳарбий қисмнинг омборхонасида кучли портлаш содир бўлди, деб хабар қилмоқда Sputnik Қозоғистон.\nПортлаш бугун эртлаб соат 9:20 да содир бўлган. Маҳаллий аҳоли кучли портлаш, олов ва тутунни кузатмоқда ва ҳатто осколкаларнинг ҳуштак чалиб учиб ўтиши ҳам эшитилмоқда.\nПортлаш аҳоли турар жойларига яқин жойда содир бўлгани туфайли аҳоли тезкорлик билан ўз транспорт воситаларида Чимкент шаҳрига чиқиб кетишга ҳаракат қилмоқда.\nШунингдек, Туркистон вилояти акимати ва фавқулодда вазиятлар вазирлиги аҳолига ёрдам кўрсатиш чораларини кўрмоқда. Хусусан, хавфсиз жойларда 15 та эвакуация пунктлари очилган ва одамлар у ерларга эвакуация қилинмоқда. Эвакуацияда 40 та автобус иштирок этмоқда. Маълумот учун Арыси шаҳрида 43 минг киши яшайди.\nҚорақалпоғистонда бемор аёл руҳий касалликлар шифохонасидан қочиб кетди\nМиллий гвардия ходимлари кўп йиллардан буён даволаниб келаётган руҳий касалликлар шифохонасидан қочиб кетган аёлни муассасага қайтаришда кўмаклашди.\nТОШКЕНТ, 28 май — Sputnik. Қорақалпоғистонда Миллий гвардия ходимлари руҳий касалликлар шифохонасидан қочган аёлни муассасага қайтаришди. Бу ҳақда Миллий гвардия матбуот хизмати хабар қилмоқда.\nРуҳий касалхонадан чиққан блогер Оллошукурова Ўзбекистонни тарк этди\nМаълум қилинишича, 27 май куни тахминан тонги соат 04:10 да Ақманғит блок постида хизмат вазифасини ўтаётган Миллий гвардия ҳарбий хизматчилари А.Р. ва Ф.Х. мақсадсиз юрган аёлни тўхтатишган. Ундан нима сабабдан бемаҳалда юрганини сўрашади. Шунда аёлнинг ўзини тутишидан руҳан соғломлиги шубҳа туғдиради. Сўнгра зудлик билан профилактика инспектори чақирилиб, вазиятга ойдинлик киритилади.\nУ 1982 йилда туғилган У. А. экани аниқланади. Аёл кўп йиллардан бери даволаниб келаётган Қорақалпоғистон Республикаси руҳий касалликлар шифохонасидан қочиб кетган. Ҳозирда бемор касалхонага олиб бориб жойлаштирилган.\nЭшак аравада бўлган 46 ёшли фуқаро ҳодиса жойида қурбон бўлган. Унинг 13 ёшли ўғли турли кўринишдаги тан жароҳатлари билан туман тиббиёт бирлашмасига ётқизилган.\nТОШКЕНТ, 28 май — Sputnik. Фарғонада юк автомашинаси эшак аравани уриб юбориши натижасида бир киши қурбон бўлди.\nИИВ ҳузуридаги Тергов департаменти хабарига кўра, йўл-транспорт ҳодисаси 26 май куни Бувайда тумани Янгиқадам қишлоғи ҳудудидан ўтган Ўш-Тошкент А-373 автомобиль йўлининг 215 километрида содир бўлган. “MAN” юк машинасининг 28 ёшли ҳайдовчиси Тошкент шаҳар йўналишида ҳаракатлаётиб, йўлнинг ўнг четида эшакка уланган аравада бораётган 46 ёшли Ж.Э. ва унинг вояга етмаган фарзанди 13 ёшли З.Ж.ларни уриб юборган.\nГрузовой автомобиль наехал на повозку\nМазкур ЙТҲ оқибатида эшак аравада бўлган Ж.Э. ҳодиса жойида вафот этган, З.Ж. эса турли кўринишдаги тан жароҳатлари билан туман тиббиёт бирлашмасига ётқизилган.\nҲолат юзасидан Ўзбекистон ЖКнинг 266-моддаси 2-қисми (Одам ўлимига сабаб бўлган транспорт воситалари ҳаракати ёки улардан фойдаланиш хавфсизлиги қоидаларини бузиш) билан жиноят иши қўзғатилган.


Тошкент шаҳри. Ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Кечаси ва эрталаб туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 3-8 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 7-9 даража, кундузи 2-4 даража совуқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилояти. Ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 8-13 даража совуқ, кундузи 0-5 даража илиқ, Устюртда кечаси 10-15 даража, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятлари. Ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 7-12 даража, Навоий вилоятининг шимолида 10-15 даража, кундузи 2-7 даража совуқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари. Ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 5-10 даража совуқ, кундузи 3 даража совуқ - 2 даража илиқ бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудлари. Ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушиши мумкин. Қор кўчиши хавфи бор. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 10-15 даража, кундузи 3-8 даража совуқ бўлади.


Муз устида хоккей » Jismoniy tarbiya » Referat » Referat | Haqida\nМуз устида хоккей\nМуз устида хоккей майдонлари махсус ажратилган жойларда ёки ёзги спорт майдонларини устига қурилади. Хоккей майдонининг ўлчами 61х30 м Майдон коробкаси муз устида 1.2 м баландликда жойлашади. Коробканинг ички тарафи силлиқ ва юқори қирралари овал шаклида бўлиши шарт. Дарвозанинг ўлчами 183 см эни ва баландлиги эса 122 см. 45-расм. Муз устида хоккей стадионининг умумий кўриниши Спорт иншоотларини лойиҳалаш ва қуриш Спорт иншоотларини лойиҳалаш ва қуришда асосий ташкилий тоифалари Бирорта спорт иншоотларини қуриш олдидан албатта техник талабларини мухокама қилиш керак, шу билан бирга пул, қурилиш материаллари ва иш кучи билан таъминлаш масалалари ҳам кўриб Муз устида хоккей майдони чизмаси Спорт иншоотларини қурувчи ташкилотлар аввалом бор, ўзлари иншоотни яхши кўз олдига келтириб, қуйидагиларни инобатга олишлари керак:\nQo`shilgan sana: 3-07-2014, 11:11\nFayl hajmi: 26,70 kB \n1. иншоотни қандай мақсадда қўлланишини;\n2. унинг класси ва қанча одам бўлишини;\n3. асосий майдон ва заллар сонини;\n4. ёрдамчи хоналар жойланишини;\n5. томошабинлар учун жойлар сони ва жойланишини.\nБундан кейин унинг нархини аниқлаш лозим. Бир турдаги лойиҳалар смета нархидан аниқланади. Агар қурилиш объекти лойиҳа бўйича қурилса, бу ҳолда унинг тахми-ний нархи қўлланмалар ёрдамида аниқланади. Бинони нархини аниқлагандан кейин лойиҳа ишлаб чиқиш нархи, лойиҳа нархини ва қурилиш нархини ажратиш муаммоларини ҳал қилиб қўйиш зарур. Бунинг учун қурилиш ташкилотларида лимитларни ҳал қилиш керак ва бу спорт иншоотни қурилишини давлат режасига киритиш лозим. Бу муаммоларни хал қилингандан кейин буюртмачи ва лойиҳани ишлаб чиқадиган корхона билан биргаликда керакли ҳужжатларни ишлаб чиқади ва тасдиқлашга тайёрлайди.\n1. Лойиҳа ишларини бажариш учун топшириқ тайёрланади.\nТопшириқни тайёрлаш жараёнида қуйидагиларни хисобга олиш керак:\nа) қурилаётган спорт иншоотини қайси туманда қурилишини ва бу туманнинг режасини ҳисобга олиш зарур;\nб) ёки қишлоқда, микрорайонда, шаҳарда бўлса, бу ерларнинг участкаларини ҳам ҳисобга олиш зарур.\nЛойиҳа буюртмасига қуйидаги кейинги маълумотлар берилиши керак:\n1. ушбу бино ёки спорт иншоотида шуғулланиши мўлжалланаётган спортчи, ишчи-хизматчи ва жисмоний тарбиячиларнинг сони;\n2. қурилишнинг рўйхати;\n3. қурилишнинг тахминий майдони, автомашиналар учун тўхташ жой-лари ва ҳаракат ҳолларини, шунингдек, ободонлаштириш иш режаларини ҳисобга олиниши;\n4. смета таннархини буюртмачининг имкониятлари билан солишти-риш.\nКатта қурилишларга (стадион, спорт саройлари) техник-иқтисодий\nасослаш (ТЭО) ишлаб чиқилади.\nБунга асосан келажакдаги қуриладиган бино ёки комплексни рентабеллиги нархини чиқариб олиш керак. Лойиҳа буюртмачиси шу лойиҳага асосан маблағ ажратган корхонанинг раҳбари тасдиқлайди ва шундан кейин бу ҳужжат рўйхатга олинади ва шаҳар, қишлоқ, районнинг тавсияси бўйича ер участкаси ажратилади. Спорт иншооти қуриладиган участкага бир нечта талаблар қўйилади: 1) техник талаблар; 2) экономик; 3) санитар талаблари.\nШаҳар ва қишлоқда спорт иншоотларини қуриш Ҳозирги замонда аҳолига хизмат кўрсатиш жараёнида спорт иншоотлари зарурий аҳамият касб этади. Шуни назарга олган ҳолда шаҳарда ва қишлоқларда режалаштирилаётган спорт иншоотлари техник талабларга ҳамда лойиҳа талабларига жавоб бериши лозим. Шаҳар ва қишлоқларда қандай спорт иншоотлари режалаштириш ва қуриш керак деган саволга жавоб беришга ҳаракат қиламиз. Шаҳар кўп аҳоли жойлашган ва махсус қарор билан шаҳар статуси берилган жой бўлиб, ишлаб чиқариш корхоналари, завод, фабрикалар фаолият кўрсатади ҳамда қишлоқ хўжалиги учун меҳнат қуролларини ишлаб чиқаради. Алоҳида жойлашган турар жойлар ва унинг аҳолиси 1,5-3 минг бўлса, бу ҳолда унинг ҳудудида комплекс жисмоний тарбия майдонлари, яъни гимнастика, енгил атлетика билан шуғулланиш учун, волейбол, баскетбол, футбол майдонлари қурилиши лозим ва унинг умумий майдони 1200 м2 дан кам бўлмаслиги керак. Бундан ташқари иккита тенис столи учун майдонча ажратилади. Микрорайонда – алоҳида жойлашган турар жойлар учун ажратиладиган спорт иншоотлари қурилади ва алоҳида ажратилган ердан ташқари бу спорт майдонларини дам олиш ҳиёбонларда жойлаштириш мумкин. Агар микроройонда аҳолининг сони 6 минг одамдан кўп бўлса унда комплекс майдончалар қуйидагилардан иборат, яъни гимнастика билан шуғулланиш учун майдонча, волейбол, баскетбол, тенис майдонлари ва унинг умумий майдони 6700 м2 дан кам бўлмаслиги керак. Агар микрорайоннинг аҳолиси 12 минг ва ундан ортиқ бўлса унда умумий майдон 8400 м2 гача енгайтирилади. Аҳоли зич яшайдиган районларда (24-36 минг аҳоли) спорт маркази қурилиши режалаштирилади ва у спорт марказларининг иккинчи тоифасига киради. Уларга футбол майдони (96х64 метр) ва машқлар учун иккинчи майдон (66х44 метр), иккита теннис майдони (36х18 метр ҳар бири), очиқ бассейн (25х10 метр), тир 50 метр ва томошабинлар учун бир минг ўриндиқ бўлиши керак. Умумшаҳар спорт мажмуалари олий даражали спорт иншоотларига киради. Шаҳар худудида спорт иншоот тармоқларини қуришдан олдин ажратилган ер участкаларини ўрганиб чиқилади ва улар қуйидагича: - 7 ёшгача болалар учун спорт мажмуа узоқлиги 50-100 метр бўлиши керак; - 7-10 ёшгача 150-200 метр; - 11-17 ёшгача 400-500 метр. Райондаги спорт маркази 20 минутли масофада жойлашган бўлиши керак. Стадион бош режасини лойиҳалашда кўп минглик томашабинларни эвакуация вақтида турли оқимларни кесиб ўтмайдиган ҳолда шаҳар қурилишини ва йўлларини ҳисобга олиш зарур бўлади. Транспорт йўлларининг жойланиши, турли шаҳар ва шахсий транспорт воситаларининг тўхташ жойларида одамлар оқимининг тарқалиш принципи билан узвий боғлиқ бўлганлиги сабали бунда асосий кириш ва ички магистраллар жойланиши белгиланади. Кириш жойларида касса хоналари мўлжалланади. Кассалар чиптали томошабинлар оқимидан ташқарида жойлашади. Бош режада стадион уч асосий қисмга бўлинади: намойиш (томошагоҳ), ўқув-машғулоти, хизмат кўрсатиш қисмлари. Намойиш қисмида асосий спорт аренаси ва трибуналар, томошабинларга хизмат кўрсатиш, спортчилар, ҳакамлар бошқаруви, матбуот, радио ва телевидение хоналари жойлашади. Унда, шунингдек очиқ ва қишки сузиш сув ҳавзалари, велотрек, тўп ўйинлари ва теннис стадионлари жойлашган. Бу қисм тарқатувчи майдон ва эвакуация йўллари билан бевосита боғланган. Ўқув-машғулот қисмида спорт майдони ва майдончалари жойлашган бўлиб, уларнинг баъзилари намойиш характерига эга. Бу қисмдаги спорт иншоотлари спортнинг алоҳида турлари бўйича ихтисослашган. Хизмат кўрсатиш қисмида томошабинларнинг дам олиш масканлари, кафе, киосклар, суҳбат ўриндиқлари, санитария иншоотлари, стадионни эксплуатация қилиш билан боғлиқ иншоотлар – хўжалик ҳовлиси, устахоналар, оранжереялар, омборлар ва бошқалар жойлашган. Стадион қурилишида қуйидаги талаблар муҳим аҳамиятга эга: - шаҳар қурилиш ҳолати – шаҳар магистралларининг йўналиши, стадион рўпарасида майдон мавжудлиги, томошабинларнинг эвакуация йўллари, турли шаҳар транспортлари учун транспорт тугунлари ва бошқалар, кўкаламзорлашган худудларга ва сув хавзаларига стадионнинг имкон қадар яқинлиги, асосий спорт аренасининг трибуна ва бошқа спорт инишоотлари билан ўзаро пропорционал ва компакт, шунингдек энг маъқул йўналишда (шимол-жануб) жойлашиши; - майдон рельефининг яроқлилиги (спорт аренанинг ғарбий тарафидан ерда трибуналарни жойлаш учун 30% нишаблик мақсадга мувофиқ); асосий йўналишда доимий эсувчи шамоллар йўналиши (ҳимоялаш чоралари); ер ишлари балансини ҳисобга олган ҳолда стадион ҳудудини кўкаламзорлаштириш ва ободонлаштириш; қишки мавсумдаги стадионнинг характери (конькида тез чопиш, фигурали учиш, хоккей, чанғи трамплин учун мосламаларни ўрнатиш эҳтимоли). Амалдаги стадионларни лойиҳалаш еъёрларида (СН 162-58) қуйидаги тавсиялар берилган: - томошабинларни эвакуация қилишда (стадион ташқарисида) тарқатувчи майдоннинг зарурий ўлчамлари ҳар бир томошабинга 0,5-0,75 м2 ҳисобидан аниқланади; - стадионга энг камида икки кириш жойи белгиланиши зарур; эвакуация йўлларининг (йўлакча, йўл, ўтиш ва кириш жойи) эни бир метрга 500 киши исобидан аниқланади; - бевосита трибуналар оралиғида тарқатувчи майдонлар назарда тутилган бўлиб, бунда, бир томошабин ўрни учун ўртача катталикдаги стадионларда 0,5 м2, катта стадионларда 0,3 м2; - кириш кассаларининг сони 1500 кишига 1 дарча ҳисобидан белгилана-ди. Жойнинг ҳолатига қараб, стадионнинг бош режаси шаклан турлича кўринишда бўлиши мумкин. Ҳар бир шаҳар, район, микрорайон ва алоҳида жойлашган турар жойларда спорт иншоотларига Москва, Волгоград, Санкт-Петербург шаҳарларидаги стадионларнинг бош режалари мисол бўла олади. Москва-даги Лужанский номли стадион бир-бирига перпендикуляр ўқлари асосида қурилган. Болалар спорт иншоотлари Республикамиз Президенти И.А. Каримовнинг Олий Мажлиснинг 1997 йил 29 августдаги IX сессиясида “Баркамол авлод – Ўзбекистон тараққиётининг пойдевори” мавзусида сўзлаган нутқида ва 2002 йил 24 июндаги “Ўзбекистон болалар спортини ривожлантириш жамғармасини тузиш тўғрисда”ги ПФ № 3154 Фармонида ёш авлодни спорт билан шуғулланиш, соғлом турмуш тарзига амал қилиш, маънавий ва жисмоний камолга интилиш, Ватанга меҳр-муҳаббат, ўз юрти билан ғурурланиш руҳида тарбиялаш ишлари асосий йўналиш сифатида белгиланди. Зикр этилган фармон нутқда белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, Ўзбекистонда болалар оммавий спортини ривожлантиришини таъминлаш мақсадида жойларда спорт муассасаларининг барпо этилиши, янги-янги спорт турлардан тўгараклар фаолиятининг йўлга қўйилиши, уларнинг тегишли жиҳозлар ва малакали спорт мураббийлари билан таъминланиши янада кучаймоқда ва бунинг натижаси жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланаётган болалар ва ўсмирлар сони йилдан-йилга ортиб боришига асос бўлмоқда. Ўзбекистонда болалар спортини ривожлантириш жамғармаси ҳомийлик кенгаши ўз фаолиятини жойларда болалар жисмоний тарбия ва спортининг моддий базасини шакллантириш, аҳоли манзилгоҳларида замонавий болалар спорт комплекслари тармоғини барпо этишдан бошлади. Болалар спортини ҳар томонлама ривожлантириш мақсадида, мамлакат ва ҳудудлар миқёсида спорт билан шуғулланаётган болалар ва ўсмирлар сони аниқланиб, илмий ва тиббий асослар ҳамда ҳудудларнинг табиий шароитлари ҳисобга олинган ҳолда, истиқболли спорт турлари ривожлантирила бошланди. 2003 йилда Жамғарма орқали 130 та спорт ишооти қурилиши ва таъмирланиши ишлари йўлга қўйилди. Республикада тиббий ва илмий асосланган 2,8 мингдан ортиқ спорт тўгараклари ташкил қилиниб, уларга 85 мингдан ортиқ болалар жалб қилинди. Болалар оммавий спорт маҳорати бўғинидаги тадбирлар, оммавий разрядлар кўрсаткичидан иккинчи – спортнинг юқори маҳорати бўғинига, ўсмир-ёшлар спорти орқали тайёрланадиган 1-чи разрядли спорт устаси номзоди ва спорт устаси даражасига чиқиш имкониятларини яратади.\nМамлакатда оммавий ва юқори спорт тизими доирасидаги Болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари, олимпия ўринбосарлари коллежлари, Республика олий спорт маҳорати мактабларида юқори малакали ва истеъдодли, ўз Ватани шон-шуҳрати учун кураша оладиган спортчилар\nтайёрланиши йўлга қўйилди. Замонавий ўқув ва спорт базасига эга бўлган ана шундай коллежлар Жиззах, Хоразм, Андижон, Фарғона шаҳарларида фойдаланишга топширилди. Ёпиқ ва очиқ иншоотларда машгулот ўтказиш учун мўлжалланган барча спорт жиҳозлари ва анжомлари тўла-тўкис яроқли ва ишончли маҳкамланган бўлиши керак. Жиҳоз ва анжомларни яроқлилиги, мустаҳкамлиги бўйича ўтказилган кўрик натижалари махсус журналга қайд этиб борилади. Гимнастик снарядларнинг бириктирилган ёки туташган жойлари эгилмаган, кимирламаслиги, маҳкамланадиган мурувватлари (гайка, винтлари) ишончли қотирилган бўлиши лозим. Брусларнинг жерди (ёгоч кисми) хар ўқув йили олдидан мукаммал таъмирланиши керак. Уларда ёриқлар пайдо бўлса уларни алмаштириш лозим. Турникда машқлар бажаришдан олдин ва тугатилганидан сўнг унинг гриф қисмини қуруқ латта билан артиш ва «шкурка» билан тозалаш лозим. Крюк, растяжкалар махкамланадиган пластиналар полга мукаммал қотирилган бўлиши керак. Гимнастик бревно ёриксиз булиши ҳамда буранг (қийшайган) бўлмаслиги лозим. Гимнастик «эшак»нинг тиргаклари корпус кутиларига яхши махкамланган булиши лозим. Гимнастик тўшаклар гимнастик снарядлар атрофига яқинроқ тўшалиши, сакраб тушганда, йиқилиб тушганда майдон ҳосил қилиши керак. Гимнастик кўприкчага (мостик) депсинганда сирпанишни олдини олиш мақсадида устки қисми резина билан қопланган бўлиши лозим. Тўлдирма тўплардан ўқувчиларнинг жисмоний тайёргарлиги, ёшига қараб рақамлари бўйича фойдаланиш лозим. Улоқтириладиган снарядлар вазни мусобақа қоидасига мувофиқ ўқувчилар жинси, ёшига мос бўлиши керак. Жиҳозларни жойлаштиришда ҳар бир снаряд атрофида хавфсиз ҳудуд (зона) бўлишини назарда тутиш керак. Зал дарсга, машғулотга ўқув дастури талабларидан келиб чиққан ҳолда тайёрланиши керак. Спорт залида машғулот ўтказишда магнезия ёки канифолдан фойдаланиш керак ва бу чангланишни олдини олувчи махсус қутида сақланиши керак. Ўқувчиларни сувга тушишига (бассейнга ўтишига) фақатгина жадвалда фамилияси кўрсатилган ўқитувчи, мураббий ҳозир бўлганида рухсат берилади. Ўқитувчи ёки мураббийнинг бошқаси билан алмаштирилишни фақат мактаб директори рухсати билан амалга оширилиши мумкин. Сузиш бўйича машғулотларни мураббийлар ўтказадилар. Бу ҳолатда жисмоний тарбия ўқитувчилари ўз-ўзидан мураббийга ёрдамчи бўладилар, ҳар хил ташкилий вазифаларни бажарадилар ва машғулот жараёнида қатнашадилар. Машғулотларни табиий сув хавзаларида ўтказишга фақат машғулот олиб бориш учун махсус жой ажратилганда ва жиҳозланганда, ажратилган жой санитария талабларига жавоб берганда рухсат этилади. Болаларни сузишга ўргатиш жойи, уларнинг жиҳозланиши машғулотлар бошлашдан олдин туман ва маҳаллий санэпидмарказ ва спорт ташкилотлари билан келишилади.\nТабиий сув ҳавзаларидан машғулотлар учун жой танлашда қуйидаги “Мактаб ўқувчиларини сузишга ўргатиш бўйича тавсиялар” талабларига амал қилиш лозим: - сув ҳавзасининг туби чўмилишга ажратилган ёки ҳавзанинг махсус жиҳозлаб ажратилган жойи билан бирга бир текисда бўлиши; - уларда сувнинг чуқурлиги 1,2 метрдан ошмаслиги; - сувнинг оқими (ҳаракати) тезлиги секундига 0.3 метрдан ошмаслиги; - табиий сув ҳавзасининг туби қумли бўлиши ва шох-шаббалардан, тошлардан, сув ўсимликларидан, темир ва бошқа болаларга хавф солувчи нарсалардан тозаланиши; - чўмилиш жойи ажратилган бўлиши; - машғулот давомида қутқарув воситалари (қутқарув ҳалқаси, арқонлар, таёқлар, зарур ҳолатларда қутқарув қайиқлари ва ҳоказо) бўлиши керак. Сузиш бўйича машғулотлар ўтказишга зарур шарт-шароитлар тайёр-лашда ўқитувчи-мураббий машғулот ўтказишга ҳалақит берадиган камчи-ликларни бартараф этиши, иложи бўлмаган ҳолатларда машғулотларни тўхтатиши, бекор қилиши лозим.\nБарча ўқувчилар “Мактаб ўқувчиларини сузишга ўргатиш бўйича тав-сиялар” талабларини билишлари ва қатъий амал қилишлари керак Спорт иншоотларининг ёрдамчи хоналари Ёрдамчи хоналар қуйидаги асосий гуруҳларга бўлинади: томошабинлар учун хоналар; спортчилар учун хоналар; ҳакамлар ва мураббийлар учун хоналар; радио телешарҳловчилар ва матбуот хоналари; маъмурий-хўжалик хоналари. Спорт иншоотларини томошабинлар трибуналари билан лойиҳалашда томошабинлар ва спортчиларнинг ҳаракатланиш йулаклари ҳамда зоналарининг алоҳида бўлиши талабларига қатъий риоя этилиши лозим. Улар томошабинлар ва спортчилар учун махсуслашган бинога кириш хамда чиқиш жойларига эга бўлишлари зарур. Томошабинлар учун мўлжалланган хоналарга вестибюллар, гардероб, коридорлар, фойе, буфетлар, санитария хоналари, чекиш жойлари, чипта сотиш кассалари ва фахрий ташриф буюрувчилар учун махсус хоналар киради. Гардеробли вестибюль майдони ҳар бир томошабин учун камида 0,24 м2, фақат гардероб майдонида эса ҳар бир томошабин учун 0,08 м2 га тенг ўлчамларда қабул қилинади. Барьернинг узунлиги 40-50 томошабинга (баъзи ҳолларда 60 томошабин) 1 м барьер ҳисобида қабул қилинади. Кулуарлар, фойе ва буфетларда умумий меъёрларга кура ҳар бир томошабин учун 0,5-0,6 м2 қабул қилинади. Трибуналарнинг сиғими 10 мингдан ошганда бу меъёр – ҳар бир томошабин учун 0,3-0,4 м2 гача камайтирилиши мумкин. Спорт иншоотидаги санитария хоналари барча қаватлар бўйича бир текисда тақсимланиши лозим. Ҳожатхоналарни ҳисоблашда аёл-эркак нисбати 3:5 кўринишида олинади. Эркаклар ҳожатхонасида ҳар юз киши учун 1 унитаз ва 2 писсуар, аёллар туалетида ҳар 50 киши учун 1 унитаз мўлжалланиши лозим. Агарда биринчи қаватдаги шамоллатиш ва ҳавони вентиляция шароитлари талаб даражасида бўлса, бу ерда чекишга рухсат берилади ва махсус чекиш хоналарини лойиҳалаш зарурати қолмайди. Чипта сотиш кacсaларининг сони соатига ҳар бир кассадан 400-500 чипта сотиш имкониятидан келиб чиқилади. Спортчилар учун хоналар гуруҳи қуйидагича: вестибюль гардероби билан, кийим алмаштириш, душ, ҳожатхона, массаж хоналари, қуруқ-иссиқлик ҳаммоми, тиббиёт хонаси, буфетлар, дам олиш хонаси ва спортчиларни аренага чиқиш олдидан йиғиш хоналари. Санаб ўтилган барча хоналарни бир ерда гуруҳлаштириш ва бошқа хоналардан ажратиш ҳамда арена билан алоқани қулайлаштириш мақсадга мувофиқ. Душ хоналари умумий ёки алоҳида бўлимлардан иборат бўлади. Кўп ҳолларда душ хоналарида чегараловчи деворларни кўллаш яхши натижалар беради.\nСанитар-гигиеник талаблар юқори қўйилган иншоотларда, масалан, соғломлаштириш жисмоний тарбия иншоотларида, сув ҳавзаларида ўтказиш душлари ва оёқ душлари қўлланилади. Душ хонасининг энг кичик ўлчами 0,9х0,9 м. Чегараловчи деворнинг баландлиги 2 м. Душ хоналари қаторлари орасидаги йўлакнинг эни 1,5 м. Душ хоналари ва девор орасидаги йўлакни эни 0,9 м. Оёқ душининг ўлчамлари 0,85х1 м ҳисобида. Душлар сони қуйидаги ҳисоблашдан аниқланади: спорт залларида бир вақтда шуғулланаётган 3 кишига 1 та душ, инструкторлар учун 20 кишига 1 душ. Ҳожатхоналардаги санитария жиҳозлари сони қуйидагича: бир вақтнинг ўзида сув ҳавзасида машғулот ўказаётган 25 киши учун унитаз ва 1 та писсуар, аёллар ҳожатхоналари — бир вақтнинг ўзида сув ҳавзасида машғулот ўтказаётган 15 киши учун 1 та унитаз ёки 30 ўринли кийиниб-чиниш жойи. Массаж хоналари 1 та стол учун 12 м2. Столлар сони кўпайиши билан ҳар бир стол учун 6 м2 қўшилади. Қуруқ-иссиқ ҳаммом майдони 10 м2 дан кам бўлмаган бир ўринга 1м2 ҳисобида аниқланади.\nБуфет спорт залида ёки сув хавзасида шуғулланаётган ҳар 6 кишига бир ўрин (1,2-2 м2) ҳисобида лойиҳаланади ва буфет учун қўшимча хоналар назарда тутилади. Меҳмонхона биносининг қурилиш-конструктив асоси Меҳмонхонанинг конструктив схемаси асосида яшаш хонасининг ўлчамлари ётади. Замонавий меҳмонхона бинолари қурилишида каркас ва панел, шунингдек монолит, темирбетон тизимлари кенг тарқалди. Меҳмонхоналар қурилишида қуйидаги энлама конструктив қадамлар қўлланилади: 480, 540, 600, 640 ва 720 см. Бир кишилик хонанинг ўқлар оралиғи (кенглиги) 240, 270, 300, 330, 360 см ўлчамида бўлиши мумкин. Аксарият мақсадга мувофиқ бўлган хоналарнинг композицион очилиши 330 ва 360 см ли қадам асосида олиниши мумкин. Яъни: 1-каркас сеткаси (тўри) тўлиқ бир кишилик хона ўлчамлари модули билан боғланган; 2-каркас сеткаси (тўри) икки бир кишилик хоналарни қоплашга асосланган бўлиб, бунда ички оралиқ парда девор сурилиши билан бу икки хоналарда ир-бирига тенг бўлмаган майдонларни юзага келтиради; 3-каркас сеткаси икки хона учун модулни сақлайди, аммо консол мосламаси ҳисобига устунлар сони 2 марта қисқаради, уларга енгиллашган ташқи деворлар таяниб туради. Бир турдаги ячейкалардан ташкил топган токсона корпусларида панель конструкцияларини қўллаш мақсадга мувофиқ. Сўнгги йилларда ҳажмий-блокли конструкциявий ётоқхоналар қурилишида қўлланилиб, уларнинг ячейкалари ётоқхона ҳажмига тўғри келади. Юқори сейсмик ҳолатли туманларда, шунингдек, қурилиш базаларидан узоқда жойлашган туманларда монолит конструкцияларини қўллаш тавсия этилади ва бунда сирпанувчан ёки кўчма опалубкали индустриал усуллар ёрдамида бинолар арпо этилади. Компакт ҳал этилган биноларни қуришда ёпмаларни кўтариш усули кенг тадбиқ этилмоқда.\nМеҳмонхона биноларини архитектуравий композицияси Меҳмонхона биносининг ҳажмий-фазовий композицияси унга тегишли икки асосий ҳажмий элементлар муносиблигидан келиб чиқади: турар жой ва жамоат турар жой хоналаридан иборат бўлган яшаш қисми турли қаватлиликка ва катта бўлмаган қурилиш майдонига эга бўлади. Бунда бинонинг жамоат қисмининг майдони 1-3 қаватгача баландликка эга бўлгани ҳолида турар жой гуруҳи майдонидан ортиб кетади. Шунинг учун еҳмонхона мажмуасининг умумий архитектуравий композициясидаги турар жой ва жамоат қисмлари турли ҳажмга эга бўлиб, турли мутаносибликда бўлади: жамоат қисми турар жой корпусига туташади; жамоат хоналари гуруҳи қисман турар жой қисмини ҳажмига кириб боради ва қисман унинг ташқарисида қолади. Турар жой қаватидаги энлама коммуникацияларини максимал қисқартириш мақсадида аксарият йирик меҳмонхоналар кўп қаватли ҳолда лойиҳалаштирилади. Бу билан қурилиш майдони сезиларли қисқартиришга ва режанинг компактлигига эришилади. Автотуристлар учун меҳмонхоналар Оддий турдаги меҳмонхоналардан фарқли ўлароқ, мотеллар ҳам қаватли, бир-биридан ажратилган, кичик хоналари бўлган бинолар бўлиб, бевосита улар яқинида автомобиллар туриш жойлари жойлаштирилади. Мотеллардаги турар жойлар аксарият бир хонали ва бунда ётоқхонаси ва мужассамлашган санитария хоналари ваннаси ёки душ билан лойиҳаланади. Кўп холларда мотелнинг турар жой хоналарида ёки олд қисмида ошхона ўрнатилади. Биринчи гуруҳдаги схемаларда алоҳида павильон кўринишидаги хоналар кўрсатилган; иккинчи, учинчи ва тўртинчи схемаларда эса мотеллар кўриниши амалиётда кенг тарқалган, хоналарни блоклаштириш усули кўрсатилган. Учинчи ва тўртинчи усуллар нисбатан иқтисодий самарали бўлиб, бунда санитария хоналари бино узунлигини максимал қисқартирган ҳолда унинг ён томонида жойлашади. Хоналарни бир қатор блоклаштиришда санитария хоналарига киравериш тарафдан ёки автомобиллар туриш жойи ажратган ҳолда шлюз орқали кириш мумкин бўлган ҳолда жойлаштирилади. Икки қаторли оналарни блоклаштиришда санитар-техник мосламалар 4 тадан гуруҳлашган ҳолда ичкарисида ёки хоналар оралиғида сунъий ёритгичликка эга ҳолда жойлаштирилади. Санитария хоналари улар ичкарисида жойлашганлиги иқтисодий самаралидир. Мотелларни лойиҳалашда турар жой хонасининг автомобиллар туриш жойи билан боғланиши катта ҳамиятга эга. Автомобилларни мотелларда жойлаштирилишининг қатор усуллари мавжуд. Энг содда усуллардан бири автомобилларни хоналар олдида жойлаштиришдир. Бундай ечим бир қаторли блоклаштирилган турар жой хоналарида нисбатан қулай бўлиб, икки қаторли блоклаштиришда эса ноқулай. Турар жой хоналари орасида автомобилларни жойлаштириш янада қулай бўлиб, бунда ҳаракат бир ёки икки томондан амалга оширилиши мумкин. Яна бир бошқа ҳолда икки қаватли мотелларнинг турар жой хоналари остида автомобиллар жойлаштирилиб, бунда хоналар деразаларидан ташқи кўриниш яхшиланади ва қурилиш майдонлари тежамкорлик билан фойдаланиш таъминланади. Хизмат кўрсатувчи хоналар ўлчамлари ва тизими яшовчилар сонига боғлиқ. Унча катта бўлмаган тунаб қолиш учунгина мўлжалланган мотелларда хизмат кўрсатиш станцияси ва тамаддихонаси нисбатан йирик ва оз вақт қолиш учун мўлжалланган мотелларда дам олиш, ўйин хоналари, ресторан, сайилгоҳ ва бошқалардан ташкил топиши мумкин.\nTeglar: спорт билан керак хоналари бўлиши лозим 1203олда 1203ар турар хоналар майдони асосий бўйича унинг 1179урилиш жойлашган мумкин болалар бўлиб Спорт\n2014-06-21 Аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар ...\n2014-06-28 Ходисалар устида амаллар. Шартли эхтимоллик\n2014-06-28 Фазода векторлар ва улар устида амаллар\n2012-11-05 Кузгaлмас вергулли сонлар устида арифметик амалларнинг бажарилиши\n2014-07-02 Махсус мактабда иш когозлари устида ишлаш методикаси\n2014-06-27 Матрицалар ва улар устида амаллар\n2012-11-05 Турбо-Паскаль тилида массивлар ва улар билан ишлаш\n2014-06-30 Уз-узини тарбиялаш ва уз устида ишлаш\n2014-06-27 Векторлар алгебраси\n2014-07-01 Укувчилар нуткини устириш йуллари\n2015-10-04 Ўз-ўзини тарбиялаш ва ўз устида ишлаш\n2014-06-30 Ўз -ўзини тарбиялаш ва ўз устида ишлаш\n2014-07-02 Ўкиш дарсларида укўвчилар нуткини устириш\n2014-06-21 Синфда укиш методикаси\n2012-11-07 Массивлар (жадвал катталиклар)


Расул Кушербаев халқ томонидан кўп берилаётган саволга жавоб берди - EFFECT.UZ\n. 18:49 | 27.02.2021\nРасул Кушербаев халқ кўнглидан жой олишга улгурган энг ёш депутатларимиздан. Халқнинг севимлисига айланган Расул Кушербаев халқ томонидан жуда кўп берилаётган саволга жавоб берди.\n– «Расул Кушербаев президентликка ўз номзодини қўядими?\nДепутат мазкур саволга қуйидагича жавоб қайтарди:\n– Менда бундай ният йўқ ва бўлмаган ҳам. Биринчидан, хоҳиш йўқ. Иккинчидан, президентликка ёшим етмайди. Учинчидан, инсонда узоқ йиллик меҳнат тажрибаси, билим бўлиши керак.\nБугунги кунда юртдошларимизда мен ҳақимда шундай ижобий маънода фикрлар пайдо бўлган бўлса, бу фикрлар, бу ўзгаришларни аввало, амалдаги давлат раҳбарининг олиб бораётган сиёсати, депутатларга қаратаётган эътибори ва очиқлик, ошкоралик бўйича яратиб берган шарт-шароити натижаси деб биламан.\n«Россия муносабатларни бузди» – Байден\nСинф раҳбарларига қўйиладиган талаблар ўзгарди – ХТВ\n“Эркакларни уятга қўйманг “фаришта эркаклар!” – Расул Кушербаев ҳамкасби Феруза Бабашева билан боғлиқ ҳолат ҳақида\n“Бир сўм бўлса жиноят, миллиард бўлса санъатми? Нега прокуратура ҳамон жим” – Расул Кушербаев\n“Ҳокимларнинг ўзини уйини бузиб, 13 йил сарсон қилса қандай бўлади?” – Расул Кушербаев\nБош прокуратура вафот этган ходим устидан судга тортилди


15:21 / 29.03.2020\nСингапур ҳукумати хориждан қайтгач уй карантинига амал қилмаган қоидабузарни фуқароликдан маҳрум қилди.\nБу ҳақда мамлакатнинг иммиграция ва назорат бошқармасида маълум қилинди.\nТаъкидланишича, 53 ёшли Го Илья Виктор исмли маҳаллий фуқаро 19 март куни Сингапурга Индонезиядан қайтган. Унга коронавирус эпидемияси сабабли 14 кун уйда карантинда қолишлиги кераклиги ҳақида ёзма огоҳлантириш берилган. Бироқ қоидабузар уйда қолиш ўрнига, Индонезиянинг Батам оролига йўл олган. “Унга Сингапурдан чиқишда изоляция режимини бузаётгани ва тегишлича жазоланиши ҳақида огоҳлантириш қилинган. Бироқ шунга қарамай у мамлакатни тарк этиб, 24 мартда яна унга Сингапурга киришга ҳаракат қилган”, дейилган хабарда.\nБошқармада таъкидланишича, била туриб амалга оширилган қоидабузарликнинг оғирлиги инобатга олиниб, эркакни фуқароликдан маҳрум қилишга қарор қилинган.\n“Сингапур ҳукумати изоляция роежимини бузувчиларга нисбатан энг қатъий чораларни кўради. Бундай қоидабузарликлар учун 10 минг Сингапур доллари (7 минг доллар) миқдорида жарима ва/ёки 6 ойгача қамоқ жазоси хавф солади”, дейилган хабарда.\nҲозирда Сингапурда мамлакатга кираётганлар учун 14 кунлик карантин амал қилмоқда. Бундан ташқари, 23 мартдан мамлакат доимий яшашга рухсати бўлмаган хорижликларнинг кириши ва транзити учун тўлиқ ёпилган.\nАйни вақтда Сингапурда коронавирусга чалинганлар сони 802 нафарни, вафот этганлар сони 3 нафарни ташкил қилмоқда.\nБекободдаги постда СЭОМ ходимларини ҳақорат қилган шахслар 15 суткага қамалди


ИнтерФУТБОЛ :: Биз кутган «Нефтчи» - бу эмас!\nБиз кутган «Нефтчи» - бу эмас!\nЙиллик сметаси - 25 миллиард, мураббий ойлиги - 50 миллион сўм, ўйинчилар ойлик маоши - 15 миллион сўм. 30 минг доллар кўтарма пули берадиган «Нефтчи» бу эмас.\nЙигирма яшар болаларнинг олдида нима қилишини билмай қолган жамоа - «Нефтчи» эмас. Тўрт ойдан бери Суперлигага чиқиш учун таёргарлик қилган «Нефтчи» - бу эмас. Орқасидаги Суперлигани кутаётган минглаб мухлисларни ўйлаётган «Нефтчи» - бу эмас.\n«Нефтчи»нинг тарихини тушунадиган «Нефтчи» - бу эмас.\nБеш карра Ўзбекистан чемпиони, рақиб ким бўлишидан қатъи назар, ҳаммани ютадиган «Нефтчи» - бу эмас.\nИшонаверинг, ютмаганига эмас, балки футбол ўйнамагани, ёш болаларга қарши бизнинг тилда «опитний» деган қарияларимиз ҳеч нима қилолмагани мени чуқур ўйлантириб қўйди. Аслида, 18 ёшли болалар ким? «Нефтчи»нинг қария ўйинчиларими?\nСиз мени ҳозир роса танқид қиласиз, лекин шу ўйин билан Суперлигага чиқа оламизми? Рақиблар - «Бухоро», Динамо», «Истиқлол», президентимиз эътироф этган «Орол», 1-турда нималарга қодирлигини кўрсатган «Олимпик» бўлган бир вақтда.\nЯна Про лигада қолиб кетсак, Суперлигани кутгани тоқатимиз етадими? Илтимос, холис бўлайлик!\nСизлар мендан хафа бўлишларинг мумкин, битта ўйиндан фожиа ясаяпти, деб. Лекин тўғри тушунинглар, олдинги йил бизни Суперлигадан ўша битта мағлубият ажратиб қолди. Яна мен шуни биламан, сизлар мураббийни эмас, футболчиларни эмас, «Нефтчи»нинг ҳақиқий жонкуяр мухлисларисиз.\nТўрт йилдан бери Суперлигани кутяпмиз. «Нефтчи» - «Пахтакор», «Нефтчи» - «Навбаҳор» ўйинларини жуда соғиндик. Ҳаттоки, наманганлик мухлислар ҳам «Навбаҳор» - «Нефтчи» учрашувини соғинишди. «Нефтчи»нинг жойи Про лигада эмас.\nРоса ишонгандик, «Нефтчи» биринчи турдан Суперлигага ким чиқишга ҳақли эканлигини кўрсатади, деб. Афсус!\nЁзайми, ёзмайми, деб чуқур ўйладим. Кўпчиликни хафа қилиб қўймайманми, деб ўйладим. Аммо «Нефтчи»га бўлган ҳурматим ёзишга ундади. Узр!