Истанбулда қўлга олинган Абдулқодир Машарипов ким? - BBC O'zbek\nИстанбулда қўлга олинган Абдулқодир Машарипов ким?\nImage caption Бу одам ким?\nИстанбулда 39 кишини отиб ўлдиришда гумонланаётган Абдулқодир Машарипов шахси ҳақида маълумотлар кўп эмас.\nЎзбекистон фуқароси экани айтилган Абдулқодир Машарипов ҳақида расмий Тошкент сукут сақламоқда.\nЎзбекистондаги ҳукумат назорати остида бўлмаган айрим интернет нашрлари, ижтимоий тармоқларда Абдулқодирнинг ўзбекистонлик экани ҳақида ёзмоқда.\nБи-би-си билан суҳбатлашган Ўзбекистон Ички ишлар вазирлигидаги манба эса, ҳали Туркия томони айни масалада ҳеч қандай мурожаат қилмагани ва токи Анқара расман бу ҳақда сўров юбормаганича бирор бир маълумот ошкор этилмаслигини айтган.\nРеина тунги клубига ҳужум қилишда гумонланаётган Абдулқодир Машариповнинг "ўзбеклиги", "Ўзбекистон фуқаролиги"ҳақида эса Туркия матбуоти бот-бот хабар бермоқда.\nАммо ҳозирга қадар Машариповнинг кимлигини исботловчи бирор бир ҳужжат ошкор этилгани йўқ.\nБи-би-сининг Туркиядаги мухбири Ренгин Арслоннинг айтишича, 16 январда қўлга олинган ва ҳозирда ҳибсда бўлган Машарипов борасида баъзи қўшимча маълумотлар ошкор қилинган.\nХавфсизлик ходимлари ҳозир уни Туркиядаги ИШИД гуруҳи борасида сўроқ қилишмоқда экан.\nИШИД айни ҳужум учун масъулиятни ўз зиммасига олганди.\nГумонланувчи қўлга олинишидан кўп ўтмай Истанбул мэри Васип Саҳин Машариповнинг Ўзбекистон фуқароси эканини айтди.\nУнинг айтишича, гумонланувчи 34 ёшда ва тўрт тил - хитойча, арабча, русча ва туркча сўзлашади.\nАгар Истанбул мэри Машариповнинг Ўзбекистон фуқароси эканига шубҳа қилмаётган бўлса, унда гумон остидаги бу шахс тўрт эмас, бешта тилда, яъни ўзбекчада ҳам сўзлашиши мумкин.\nВасип Саҳиннинг айтишича, Машарипов "яхшигина тайёргарликдан ўтган".\nТуркия мулозимларига ишонадиган бўлсак, Машарипов Афғонистон ва Покистонда "жангариликка ўқиган", Суриядаги ИШИД билан алоқада бўлган.\nМашарипов бундан бир йил аввал Эрон орқали Туркияга ноқонуний равишда кириб келгани ҳам айтилмоқда.\nХудди мана шу йўл Афғонистондаги урушдан кейин одам савдоси билан шуғулланаётганлар учун Туркияга кириш нуқтаси сифатида фойдаланган экан.\nМашариповнинг қўлга олиниши\nImage caption Машарипов қўлга олинган хонадон\nИстанбулдаги тунги клубга ҳужум қилишда гумонланаётган Абдулқодир билан яна тўрт киши қўла олинган.\nЭсенюртдаги хонадонда Сенегал, Миср ва Сомалидан келгани айтилган уч аёл қатори бир ироқлик эркак ҳам ҳибс этилган.\nБу хонадондан шунингдек, қурол-яроқ, ўқ-дори ва 200000 АҚШ доллари топилган.\nМашарипов расмий маълумотларга кўра, тунги клубга ҳужумдан кейин шу хонадонга кўчгани тахмин қилинмоқда.\nАммо ҳозирда Машариповдан ташқари ҳибсга олинганлар ИШИДга алоқадорми йўқлиги аниқланмаган.\nМарказий Осиё давлатларининг айрим расмий, айрим эксперт гуруҳлардаги манбаларига ишониладиган бўлса, бугунги кунда минтақани тарк этиб, Яқин Шарқдаги нотинч давлатларда ИШИД ва бошқа жангари гуруҳларга қўшилганлар сони бир неча минг кишини ташкил қилади.\nМинтақанинг аҳолиси жиҳатдан энг йирик давлати Ўзбекистон одатда айни масалада маълумотларни ошкор этмайди.\nМамлакатнинг ўзида эса нафақат ИШИД, балки ҳар қандай диний гуруҳларга қарши кураш энг қақшатқич усулларда олиб борилади.\nИнсон ҳуқуқлари фаолларига кўра, Ўзбекистонда Ислом динининг ҳукумат дастаклайдиган расмий талқинига ёт ва ё ҳукуматдан мустақил ҳар қандай гуруҳ, ҳар қандай шахсга тоқат қилинмайди.\nДиний эътиқоди учун Ўзбекистон қамоқхоналарига марҳум президент Каримов даврида ўн минглаб бегуноҳ инсонлар ташлангани айтилади.\nУларнинг муттасил равишда қийноққа тутилишлари ҳам ҳалқаро ва маҳаллий кузатувчилар томонидан бир неча бор ҳужжатлаштирилган.\nҚўшни Тожикистонда ҳам вазият Ўзбекистонникидан фарқ қилмайди.\nАммо Тожикистон мулозимлари бир эмас бир неча бор ўз фуқароларининг турфа мужоҳид гуруҳларга қўшилаётгани ҳақида ошкора чиқишлар қилгани маълум.\nБугунги кунда икки минг атрофида тожикистонликлар жангари гуруҳлар сафига қўшилгани расман маълум қилинган.


Мамлакатимизда меҳмон бўлиб турган Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг кам сонли миллатлар бўйича Олий комиссари Ламберто Заньер раҳбарлигидаги делегация 16 апрель куни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитаси раиси Р.Қурбонов билан учрашди.Бу ҳақда ЎзА хабар берди.\nУчрашувда мазкур қўмита фуқаролар тотувлиги ва ижтимоий барқарорликни таъминлаш, турли миллатлар вакиллари ўртасидаги ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш, ватандошларимиз онгида кўп миллатли ягона оила туйғусини шакллантириш йўлида хизмат қилаётгани таъкидланди. Бу мақсадларни бажаришда миллий маданий марказлар ва дўстлик жамиятлари фаолияти давлат томонидан қўллаб-қувватланаётгани муҳим аҳамият касб этмоқда.\n— Делегациямизнинг Ўзбекистонга ташрифи давлат ва жамият ҳаётининг барча жабҳаларида ижобий ўзгаришлар ва янгиланишлар кечаётган бир пайтга тўғри келмоқда, – деди Ламберто Заньер. — Сафаримизни водий вилоятларидаги турли этник қатламларнинг ҳаёт тарзи, улар учун яратилган шароитлар билан танишишдан бошладик. Айтиш мумкинки, барчаси бизда катта таассурот қолдирди. Хусусан, мамлакатингизда 7 тилда таълим олиб борилаётгани, турли миллат ва элат вакилларининг давлат бошқаруви ва жамият ҳаётидаги фаол иштироки эътирофга лойиқ. Ташриф давомидаги учрашувлар бу борадаги ишларни сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқиш, бағрикенглик тамойилларини ҳар томонлама мустаҳкамлашга қаратилган ҳамкорликни ривожлантиришга хизмат қилишига ишонамиз.


Бекатда нотаниш аёлни урган шахснинг жиноят иши судга оширилди - UzNews.uz\nБекатда нотаниш аёлни урган шахснинг жиноят иши судга оширилди\nБирор сабабсиз бадан шикастлари етказган шахсга нисбатан қўзғатилган жиноят иши бўйича тергов ишлари якунланди.\n11 сентябрь куни Учтепа туманидаги жамоат транспорти бекатида 32 ёшли Евгения К. номаълум шахс томонидан калтаклангани ҳақида хабар бергандик.\nБирор сабабсиз бадан шикастлари етказган Сирдарё вилоятилик, муқаддам судланган 45 ёшли Тохир В.га нисбатан қўзғатилган жиноят иши бўйича тергов ишлари якунланди, дея хабар бермоқда Тошкент шаҳар ИИББ матбуот хизмати.\nҲолат бўйича Учтепа тумани прокуратураси томонидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 277 моддаси 1 қисми бўйича (“Безорилик”) жиноий иш қўзғатилиб, ҳужжатлар Учтепа тумани ИИО ФМБ Тергов бўлимига йўналтирилгани маълум қилинган эди.\nАммо дастлабки тергов давомида барча тафсилотлар ўрганилиб, жабрланувчи, гувоҳлар ва айбланувчининг кўрсатмалари инобатга олингач, айбланувчининг хатти-ҳаракатлари қайта баҳоланган.\nНатижада Тохир В.га Ўзбекистон Жиноят кодексининг 277-моддаси 2-қисми “г” банди (“Безорилик”), ҳамда 112-моддаси 1-қисми (“Ўлдириш ёки зўрлик ишлатиш билан қўрқитиш”) бўйича айблов тақдим этилди.\nДастлабки тергов даврида Тохир В.га нисбатан қамоққа олиш эҳтиёт чораси қўлланилган эди.\nҲозирги вақтда жиноят иши судга оширилган ва айбланувчига нисбатан жазо чораси суд томонидан белгиланади.


Ереван полиция биносига бир гуруҳ қуролланган шахслар ҳужум қилишди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Ереван полиция биносига бир гуруҳ қуролланган шахслар ҳужум қилишди\t10:30, 18 июль\t17 июль куни Арманистоннинг Ереван шаҳрида бир гуруҳ қуролланган одамлар полиция биносига ҳужум қилиб, бинони қўлга олди, деб хабар берди “Gazeta.ru” нашри. Ҳужум пайтида олти нафар полиция ходими гаровга олинган. Патруль-пост хизмати полки бошлиғи муовини Артур Ваноян ўлдирилган. Бир неча ходим яраланган. Гаровга олинганлардан бир киши озод этилган. Шунга қарамай, бино ичида ҳали беш нафар гаровга олинган полиция ходими ушлаб турилибди. Уларнинг орасида Арманистон полицияси бошлиғи ўринбосари Вардан Егиазарян ва пойтахт полицияси бошлиғи Валерий Осипянлар ҳам бор. Ҳозирда ҳужумда гумон қилинган 200 нафар одам қўлга олинган.


❓913-CАВОЛ: Тушкунликдан қандай қутилиш мумкин?\nТушкунликдан қутилиш бошига келган мусибатни қандай кутиб олишга боғлиқ. Агар киши ўзига етган мусибат ва шу каби кўнгилсизликларга бу ҳам Аллоҳнинг қазо ва қадари, менга юборган бир имтихони, деб қараса. Мусибатларни енгиш ва тушкинликлардан чиқиб кетиши осон бўлади.\nАллоҳнинг тақдирига кўниб, хоҳиш иродасига таслим бўлганларнинг ҳамма иши яхши бўлади. Улар ўзларига соғлик ва хотиржамлик каби чиройли нарсалар келганида, бу неъматларни Аллоҳдан билиб шукр қиладилар. Бошларига хасталик ва фалокат каби нафсига ёқмаган ёмонликлар келганида, уларни Аллоҳдан келган синов сифатида қабул қиладилар ва сабр қиладилар. Оқибатда ҳар иккиси ҳам улар учун хайрлидир. Чунки шукр қилганлари учун шукр савоби, сабр қилганлари учун сабр савобини оладилар ва ҳар икки ҳолатда ҳам фойда кўрадилар.\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қиладилар: “Мўминнинг ҳар қандай ҳоли яхши. Унинг ҳар қандай ҳоли (соғлик ё беморлик бўлсин) ўзи учун хайрлидир. Ва бу фақат мўминларга хосдир. Унга яхшилик келса шукр қилади; Бу унинг учун хайрли бўлади. Агар унга ёмонлик (хасталик, мусибат) келса, сабр қилади; Бу ҳам унинг учун хайрли бўлади” (Имом Муслим ривояти).\nУламоларимиз ҳаётда қандайдир муаммо ва тўсиқларга дуч келиб қолган инсонларга ҳадислар келган: “Йа Ҳалийму йа Алийм, йа Алиййу йа Азийм”, дуосини ўқиб сўнг Аллоҳдан астойдил ва чин ихлос билан ҳожатларини сўраса, иншааллоҳ У Зотнинг ёрдами билан муаммолардан халос бўлади, деган. Валлоҳу аълам.\nДругие материалы в этой категории: « Қадр этган қадр топади\tБеш иш беш ишга боғлиқдир »


Ҳукумат сиёсатдаги бумерангни эсдан чиқардимикин?\nИнсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Ўзбекистон ҳукуматининг терроризм ёки экстремизмга алоқаси бўлмаган инсонларни бесабаб таъқиб қилиши ҳукуматнинг ўзи учун ёмон оқибатларга олиб келиши эҳтимолини эътироф этмоқда.\nИнсон ҳуқуқлари халқаро бюроси Олмаота ваколатхонаси вакили Денис Живагонинг “Озодлик”ка айтишича, сўнгги йиллар давомида Қозоғистонга бошпана излаб келган ўзбек қочқинларининг аксарини диндорлар ташкил этади.\n“Андижонда содир бўлган воқеалардан сўнг Қозоғистонга қочишга мажбур бўлганлар, асосан, ўша воқеаларда иштирок этганлар ёки уларни ёритганлар, яъни кўпроқ инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари ва ҳуқуқшунослар эди. Ҳозир бошпана сўраб мурожаат қилаётганлар орасида ҳуқуқ ҳимоячилари деярли йўқ. Бугунги кунда бошпана изловчиларнинг аксари диний мотивлар асосида таъқиб қилинаётганлардир. Уларнинг айтишича, Ўзбекистонда намоз ўқигани, масжидга боргани ва соқол қўйгани учун таъқибга олинган, террорчиликда айбланган. Баъзида эса инсонга бирор террорчилик ҳаракати уюштириш мақсадидагина спорт билан шуғулланаётгани борасида маразм даражасига етадиган айблов билдирилган”,- дейди Д.Живаго.\nЎзбекистонда диний эътиқоди учун таъқиб қилингани ортидан Қозоғистонга бошпана излаб келган ўзбек қочқинларидан бири “Озодлик” мухбири билан суҳбатда ҳукуматга қарши ҳеч қандай сиёсат билан шуғулланмаганини билдирди.\n“Диний билим олинадиган дарсларда бундай гаплар бўлмаслигини ҳукуматдагилар ҳам яхши билади. Ҳукуматни ағдариш, халифатчилик каби мавзуларда суҳбат бўлмаган. “Ҳизб ут-таҳрир” бўлса, ундай гаплар бўлган бўлиши мумкин. Лекин мен бу ердаги қочқинлар орасида ҳизбчилар борлигини эшитганим йўқ. Бу ердагилар, асосан, дарс бергани, дарс олгани, Обид қори акага таниш бўлгани ёки унинг масжидига қатнагани учун жиноятчига чиқарилган. Мен билганларимнинг кўпчилиги шундай”,- дейди суҳбатдош ўзбек қочқини.\nЎзбекистон мустақил ҳуқуқ ҳимоячилари ташаббус гуруҳи раҳбари Суръат Икромов мамлакатда нафақат диндорлар, балки уларнинг яқинларини ҳам таъқиб этиш авжига чиққанини, шунинг учун уларнинг аксарияти юртини тарк этаётгани кузатилаётганини билдирди.\nУнинг таъкидлашича, Ўзбекистон ҳукумати ҳатто суд томонидан террорчилик ёки экстремизмда алоқадорлиги тўлиқ исботланмаган 8 мингга яқин маҳбусни қамоқхоналарда сақламоқда, уларни қийноққа солиш ҳолатлари ҳам мавжуд.\n“Бу тазйиқлар кейинчалик ҳукуматнинг ўзи учун салбий оқибатлар келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ўзбекистон исломий ҳаракатини олсак, 90- йиллар бошида уларга нисбатан таъқиб ва зўравонлик бошлангач, улар четга чиқиб кетишга мажбур бўлган. Ўша пайтда умуман террорчи бўлмаган бу шахслар оиласи билан хорижга кетган. Таъқиблар бошланмаганда бундай бўлмаган бўларди. Табиийки, ЎИҲ террорчи ташкилот эмас, балки исломий давлат қуриш ғоясидаги бир партия эди. Энди бутун дунё унинг террорчи ташкилот эканини тан оляпти. Худди шунга ўхшаш сценарий яна такрорланиши мумкин”,- деди Суръат Икромов.\nХельсинки инсон ҳуқуқлари қўмитасининг Олмаота ваколатхонаси раҳбари Нинель Фокина ҳам Ўзбекистонда кишиларни эътиқоди учун тазйиққа олиш оммавий тус олаётгани акс садо бериши мумкинлиги эҳтимолдан холи эмаслигини таъкидлади.\n“Ҳар қандай кучга босим ўтказиб, уни яширин фаолиятга мажбурлаш тегишли қаршиликни туғдиради. Бу қаршиликнинг кўриниши эса кутилмаган ва ёқимсиз бўлиши мумкин”,- дейди Н.Фокина.\nУнинг сўзларига кўра, сиёсий, диний, умуман ҳар қандай плюрализм одатий ҳолат бўлиб, ҳукуматнинг жамиятда униб чиқаётган радикал ғояларга қарши репрессив курашаётгани унинг ўз ғояси йўқлиги ёки ўта заиф эканини тан олиши билан баробардир.


“Сиёсий хушмуомаласиз”: Эксперт Байденнинг Путин ҳақида айтган гапига баҳо берди - 03.11.2021, Sputnik Ўзбекистон\nЖо Байден Россия ва Хитойни Глазгода бўлиб ўтаётган иқлим ўзгаришига бағишланган анжуманда иштирок этмасликда айблаган эди. 03.11.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 3 ноя - Sputnik. АҚШ президенти Жо Байден иқлим ўзгаришига бағишланган G26 анжуманида Путин ҳақида айтган гапларига баҳо берди.Жо Байден Россия ва Хитой етакчиларини иқлим ўзгаришига бағишланган ушбу саммитга келмасликда айблаган эди. АҚШ президенти айтишига кўра Россия ва Хитой етакчилари Глазгодаги саммитга келмай ва бундан олдин Римда бўлиб ўтган "ката йигирматалик" G20 саммитида иштирок этмай - “хато қилишган”.Байденга кўра, Путин иқлим ўзгаришига қарши бирор нима қилишни режалаштираётгани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ. Хитой эса бунақа тадбирларда умуман иштирок этмайди.Sputnik радиоси эфирида Молия институтининг ижтимоий фанлар факультети декани, сиёсий фанлар номзоди Александр Шатилов Байденнинг сўзларини изоҳлаб берди. Эксперт хулосасига кўра, ушбу гаплар остида маълум сабаб бор.“Ушбу баёнотнинг мазмуни одатдагидек: Россия ва Хитойни иқлим масалаларига бефарқ бўлишда айблаш, Ғарб жамияти олдида уларнининг обрўйига путр етказиш. Маълумки, сўнгги йилларда ғарбда экология ва яшил энергетика мавзуси жуда оммавий.Лекин айтиш жоизки, Глазго саммити кун тартибида кўрилаётган масалалар – бизнинг масалалар эмас. Бизнинг ҳозир Ер шари ҳароратининг бир даража исишидан бошқа муҳимроқ муаммоларимиз бор. Ундан ташқари энг йирик энергия манбаалари етказиб берувчи давлатлардан бири бўлган Россияни ушбу саммитда кескин танқид остига олиш режалаштирилган эди.Маълумот учун, бундан бироз олдин Владимир Путин видеомурожаат шаклида Глазгода бўлиб ўтаётган иқлим анжумани иштирокчиларига мурожаат қилган эди. Ўз нутқида Россия президенти мамлакатда ўрмонларни сақлаб қолиш учун қилинаётган ишларни санаб ўтган эди.\nвладимир путин, жо байден, иқлим ўзгариши, лингвистик экспертиза\nЖо Байден Россия ва Хитойни Глазгода бўлиб ўтаётган иқлим ўзгаришига бағишланган анжуманда иштирок этмасликда айблаган эди.\nТОШКЕНТ, 3 ноя - Sputnik. АҚШ президенти Жо Байден иқлим ўзгаришига бағишланган G26 анжуманида Путин ҳақида айтган гапларига баҳо берди.\nЖо Байден Россия ва Хитой етакчиларини иқлим ўзгаришига бағишланган ушбу саммитга келмасликда айблаган эди. АҚШ президенти айтишига кўра Россия ва Хитой етакчилари Глазгодаги саммитга келмай ва бундан олдин Римда бўлиб ўтган "ката йигирматалик" G20 саммитида иштирок этмай - “хато қилишган”.\nБайденга кўра, Путин иқлим ўзгаришига қарши бирор нима қилишни режалаштираётгани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ. Хитой эса бунақа тадбирларда умуман иштирок этмайди.\n“Путин ҳақида ҳам шу гапни айтиш мумкин. Унинг давлатида тундра ёнмоқда, унинг иқлим билан жиддий муаммолари бор, лекин у ҳеч нарса демайди”, - деб Байденнинг сўзларини келтиради РИА Новости.\nSputnik радиоси эфирида Молия институтининг ижтимоий фанлар факультети декани, сиёсий фанлар номзоди Александр Шатилов Байденнинг сўзларини изоҳлаб берди. Эксперт хулосасига кўра, ушбу гаплар остида маълум сабаб бор.\n“Ушбу баёнотнинг мазмуни одатдагидек: Россия ва Хитойни иқлим масалаларига бефарқ бўлишда айблаш, Ғарб жамияти олдида уларнининг обрўйига путр етказиш. Маълумки, сўнгги йилларда ғарбда экология ва яшил энергетика мавзуси жуда оммавий.\nЛекин айтиш жоизки, Глазго саммити кун тартибида кўрилаётган масалалар – бизнинг масалалар эмас. Бизнинг ҳозир Ер шари ҳароратининг бир даража исишидан бошқа муҳимроқ муаммоларимиз бор. Ундан ташқари энг йирик энергия манбаалари етказиб берувчи давлатлардан бири бўлган Россияни ушбу саммитда кескин танқид остига олиш режалаштирилган эди.\nАслида эса муаммолар сабаби Ғарбнинг ўзи: улар дастлаб ёппасига яшил энергетикага ўтишни бошлади, кейин эса энергетика бозорларида инқироз юзага келди. Бу бизнинг муаммомиз эмас. ... Шу сабабли ҳам Россия, АҚШ билан қарамақаршилик ва ўта кучли сиёсий босим шароитида, “сиёсий хушмуомалалик” қилиши шарт эмас ", – деб ҳисоблайди Шатилов.\nМаълумот учун, бундан бироз олдин Владимир Путин видеомурожаат шаклида Глазгода бўлиб ўтаётган иқлим анжумани иштирокчиларига мурожаат қилган эди. Ўз нутқида Россия президенти мамлакатда ўрмонларни сақлаб қолиш учун қилинаётган ишларни санаб ўтган эди.\n3 Ноябр, 16:30


Хизмат кўрсатиш соҳасининг иқтисодиётда ва аҳоли ҳаёт даражаси ва сифатини оширишдаги ўрни ва аҳамияти.\nИқтисодиётни стратегик ривожлантириш шароитида туризм соҳаси самарадорлигини ошириш механизмлари, ривожлантириш тенденциялари ва истиқболлари.\nИқтисодиётни стратегик ривожлантириш шароитида хизмат кўрсатиш соҳаси самарадорлигини оширишда менежмент ва маркетинг масалалари.\nИқтисодиётни стратегик ривожлантириш шароитида хизмат кўрсатиш соҳаси самарадорлигини оширишда молиявий муносабатларни такомиллаштириш масалалари.\nХизмат кўрсатиш соҳаси самарадорлигининг бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил, аудит ва статистика фанларида ёритишни такомиллаштириш масалалари.\nХизмат кўрсатиш соҳаси самарадорлигини оширишда рақобатбардош кадрларни тайёрлашни такомиллаштириш муаммолари.\nАнжуман қатнашчилари: Анжуманга профессор-ўқитувчилар, таянч докторантура изланувчилари, мустақил тадқиқотчилар, магистрлар, талабалар ва соҳа мутахассислари иштирок этишлари мумкин. Анжуман материаллари чоп этилади ва конференцияга иштирок этган муаллифларга 1 нусхадан бепул тарқатилади.\nмаъруза матнлари Times New Roman шрифтида ҳамда 14 ўлчамдаги шрифтда 1 интервалда, 3-5 варақ ҳажмда ёзилган ва таҳрир қилинган бўлиши лозим;\nматнни жойлаштиришда саҳифанинг чегаралари: юқоридан – 2,5 см, пастдан – 2,5 см, ўнгдан 2,5 см, чапдан – 2,5 см. ўлчамда белгиланади;\nмаъруза тезислари 1 нусха қоғозда ва электрон вариантда RTF форматида тақдим этилади;\nмаъруза мавзусининг юқорисида муаллифнинг исми, шарифи, лавозими, илмий даражаси ва унвони, иш жойи, телефони ва электрон манзили тўлиқ кўрсатилиши керак.\nМуаллифлик бадали: тўпламни нашр қилиш, анжуманни ташкил қилиш билан боғлиқ харажатларни қоплаш учун ҳар бир бет мақолага 10,0 минг сўм белгиланган.\nМуддат: маърузалар 2018 йилнинг 30 январига қадар қабул қилинади ва анжуманга қадар чоп этилади.


Ўзбекистон қандай қилиб янги минтақавий сиёсатни амалга оширмоқда? – UzAnalytics\nЎзбекистон қандай қилиб янги минтақавий сиёсатни амалга оширмоқда?\nЎзбекистонда юритилаётган жадал сиёсат, ташқи сиёсатдаги янгиликлар ва эришилган келишувлар шароитида халқаро муносабатлар соҳаси бўйича ўзбек мутахассиси Бахтиёр Мустафоев Марказий Осиёдаги ҳамкорликнинг истиқболли йўналишлари ҳақида ўз қарашлари билан ўртоқлашади, Тошкентнинг бутун минтақага ўзгариш киритиш салоҳиятига эга бўлган ташаббуслари ҳамда шериклар билан тузилган сўнгги келишувлар натижалари тўғрисида сўзлаб беради.\nБахтиёр Мустафоев – Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар маркази раҳбари, халқаро муносабатлар магистри. Мутахассис Марказий Осиё минтақаси, Афғонистонни тартибга солиш муаммоларини тадқиқ этади.\nБМТ да Ўзбекистоннинг қўшни мамлакатларга нисбатан янгича бўлган очиқ ва яхши қўшничилик сиёсати ижобий баҳоланди. Ҳатто минтақавий баҳсларни ҳал этишда Ўзбекистон тажрибасидан фойдаланиш таклифи ҳам билдирилди. Бу борада қандай сезиларли натижаларни айтиб бера оласиз?\nЎзбекистоннинг янги минтақавий сиёсатига бўлган бундай баҳо Ўзбекистон Республикасининг Президенти Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида юритаётган тинчликсевар ва дўстона ташқи сиёсати БМТнинг асосий мақсадлари ва вазифалари билан ҳамоҳанглиги билан белгиланади. Ўзбекистон қуйидаги тамойилларга асосланган ҳолда изчил ташқи сиёсатни юритмоқда: а) ҳамкорлик қилишда мафкуравий қарашлардан қатъи назар очиқлик; б) тенг ҳуқуқлилик ва ўзаро манфаат, суверенитет, ҳудудий яхлитлик, чегаларар даҳлсизлигини ҳурмат қилиш; в) давлатларнинг ички сиёсатига аралашмаслик, мунозараларни тинч йўл билан ҳал этиш, куч ёки таҳдид кучларини қўлламаслик; г) ҳарбий-сиёсий блокларда иштирок этмаслик, ўз ҳудудида хорижий ҳарбий базаларнинг жойлашувига йўл қўймаслик, хорижий операцияларда иштирок этмаслик.\nЖорий йилнинг январь ойида қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг янги Мудофаа доктринасида айнан мазкур тамойиллар мустаҳкамлаб қўйилган. Ушбу тамойиллар, шунингдек, янгиланаётган Миллий хавфсизлик Концепцияси ва Ўзбекистон Ташқи сиёсий фаолияти Концепцияси лойиҳаларида ҳам белгилаб ўтилган.\nШавкат Мирзиёев ҳали ўзининг сайловолди дастурида Марказий Осиё Ўзбекистон Республикаси ташқи сиёсатидаги асосий устувор йўналиш эканини маълум қилган эди. Ўзбекистон яқин қўшниларига нисбатан очиқ, хайрихоҳ ва дўстона сиёсатнинг қатъий тарафдорилигича қолади. Ушбу фикр, шунингдек, 2017-2021 йилларда Ўзбекистонни ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида ҳам мустаҳкамланган.\nХорижий экспертларнинг таъкидлашича, Ўзбекистон Республикасининг прагматик ва конструктив сиёсати самарасида минтақада жуда қисқа вақт ичида янгича сиёсий реаллик шаклланди. Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги давлатлараро муносабатлар манфаатларни ўзаро ҳисобга олиш ва ҳурмат қилиш, икки томонлама очиқлик ва сиёсий ишонч сингари хусусиятлар билан сифатлана бошлади.\nЎзбекистон ва Марказий Осиё мамлакатлари ўртасида давлат чегараларини делимитация ва демаркация қилиш масалалари бўйича улкан келишувларга эришилди. 2016 йилнинг августидан 2018 йил июль ойига қадар Ўзбекистон ҳукумати делегацияси қўшни мамлакатлар билан жами 63, жумладан Қозоғистон билан 17, Қирғизистон билан 27, Тожикистон билан 9, Туркманистон билан 9 ва Афғонистон билан 1 учрашув ўтказди.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Ш. Мирзиёевнинг 2017 йил 5-6 сентябрь кунлари Бишкек шаҳрига уюштирган давлат ташрифи давомида “Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги давлат чегаралари тўғрисидаги шартнома” имзоланиши чегарани делимитация ва демаркация қилиш, чегараолди муаммоларини ҳал этишда муҳим аҳамият касб этди. Шартнома доирасида чегаранинг 80 фоиздан зиёд қисми белгиланди.\nБундан ташқари, 2017 йилнинг ноябрь ойида Ўзбекистон, Қозоғистон ва Туркманистон томонидан Давлат чегараларининг туташган нуқтаси ҳудуди ҳақида шартнома имзоланди. Ушбу шартноманинг имзоланиши Қозоғистон, Туркманистон ва Ўзбекистон ўртасидаги давлат чегарасини халқаро-ҳуқуқий расмийлаштиришнинг босқичларидан бирини тўла якунлаш имконини беради ҳамда уч мамлакат ўртасида ўзаро ҳурмат, суверен тенглик ва ҳудудий яхлитликни мустаҳкамлашда мустаҳкам асос яратади.\nЖорий йилнинг март ойида Ўзбекистон Республикаси Президентининг Душанбега уюштирган ташрифи доирасида “Ўзбекистон-Тожикистон давлат чегарасининг айрим участкалари ҳақидаги шартнома” имзоланди. Мазкур ҳужжат томонларга чегараларнинг илгари делимитация қилинмаган 99,9% участкалари бўйича келишиб олишлари имконини берди. Буларнинг барчаси икки томонлама мунозарали масалаларнинг ҳал этилишигина эмас, бутун минтақа кун тартибидан жиддий низонинг олиб ташланиши ва сиёсий ишонч даражасининг ошишидир.\nШу ўринда таъкидлаш жоизки, нафақат чегараолди муаммоларнинг ҳал этилиши, балки, минтақавий ҳамкорликнинг савдо, транспорт, энергетика ва хавфсизлик соҳалари фаоллашуви ҳам халқаро ҳамжамиятнинг юксак эътиборига сазовор бўлмоқда.\n2017 йил май ойида Ўзбекистон Қозоғистон Республикасининг Қўстанай шаҳрида «Ravon» русумли автомобилларни ишлаб чиқаришни йўлга қўйди. Жорий йилнинг июль ойида Ўзбекистоннинг “Крантас групп” масъулияти чекланган жамияти ва Тожикистоннинг “Талко” алюминий компанияси билан ҳамкорликда махсус техника ишлаб чиқарадиган «Талко-Крантас» заводи ташкил этилди. Қўшма корхонада автокранлар, трактор тиркамалари, ярим тиркамалар ва бошқа турдаги махсус техникалар ишлаб чиқарилади.\nЖорий йилнинг октябрь ойида Душанбе шаҳрида илк маротаба Ўзбекистон, Тожикистон ва Жанубий Корея тадбиркорларининг бизнес-форуми ўтказилди. Унда Ўзбекистон, Тожикистон ва Жанубий Корея ўртасидаги савдо-иқтисодий ва инвестициявий ҳамкорликни янги босқичга кўтариш масалалари муҳокама қилинди. Тадбирда, шунингдек, ушбу мамлакатлар ҳудудларида хорижий капитал иштирокида инвестициявий лойиҳаларни амалга оширишнинг истиқболли йўналишлари юзасидан ҳам фикр алмашилди.\nҚирғизистонда Ўзбекистоннинг “Ўзавтосаноат” акциядорлик жамияти қишлоқ хўжалиги техникаси, автомобиллари, “Самавто” автобуслари, “Artel” бренди остидаги кир ювиш машиналарини йиғишни ташкил этиш тўғрисида дастлабки келишувга эришилди. 2017 йилнинг декабрь ойида Қирғизистон Республикаси Президенти С. Жээнбековнинг Ўзбекистонга ташрифи якуни бўйича шартнома имзоланди. Унга кўра, Ўзбекистон Қирғизистон молиявий муассасаларига молия-кредит муассасалари линияси бўйича 100 млн АҚШ доллари миқдорида маблағ ажратади. Қирғизистон бизнесменлари бу маблағга Ўзбекистондан товарлар, хомашё ва бошқа компонентларни харид қилишлари мумкин.\nҲамкорликдаги ишлаб чиқариш соҳалари ва маҳсулотлар турини кенгайтириш келгусида Марказий Осиё мамлакатлари миллий иқтисодиётини ўстиришда янги локомотивга айланиши шубҳасиз.\nМарказий Осиё мамлакатлари ўртасида трансчегаравий дарё ресурсларидан минтақавий фойдаланиш соҳасидаги ҳамкорлик ривожланмоқда. Жорий йилнинг август ойида Тожикистон Республикаси президентининг Тошкентга уюштирган ташрифи якунида Зарафшон дарёсида 320 мВт қувватли иккита ГЭС қуриш бўйича келишувга эришилди. Бу трансчегаравий сув ресурсларидан фойдаланиш бўйича минтақавий ҳамкорликда муҳим қадамлардан бири бўлди.\nЎзбекистоннинг минтақада ягона энергетика тизимини тиклашга доир сайъ-ҳаракатлари ва интилишлари ҳам эътиборга сазовор бўлмоқда. Бу Марказий Осиё мамлакатларига умумий қувватлардан фойдаланиш ва электр етишмовчилигидан қийналмаслик имконини беради. Бугунги кунда Ўзбекистон ва Марказий Осиёнинг энергия тизими халқа режимида ишламоқда, энергия 500 кВ ва 220 кВ да узатилмоқда. Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистон энергия тизимида бир хил ишлайдиган участкалар бор. Бугунги кунда энергетика халқасини кенгайтириш ва кучайтириш чоралари кўрилмоқда. Хусусан, шу йилнинг ноябрь ойида Осиё тараққиёт банки ана шу мақсадлар учун 35 млн. АҚШ доллари миқдорида маблағ ажратди.\nЎзбекистон шунингдек, қўшни давлатларга электр энергиясини етказиб беришга оид минтақавий лойиҳаларни ҳам қўллаб-қувватламоқда. Шу йилнинг ноябрь ойи охирида Женева шаҳрида бўлиб ўтган Афғонистон бўйича халқаро анжуман доирасида Ўзбекистон ташқи ишлар вазири А. Комилов Ўзбекистон CASA-1000 лойиҳасининг бир қисми бўлиши мумкин бўлган «Сурхон – Пули Хумри» янги электр узатиш линиясини қураётганини маълум қилди. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги раҳбарининг сўзларига кўра, бу Ўзбекистоннинг Афғонистонга электр етказиб беришини 70% га – йилига 6 миллиард киловатт-соатгача ошириш имконини беради. Линия Қобулни Марказий Осиёнинг ягона электр тизимига улайди, бундан ташқари у CASA-1000 лойиҳасининг таркибий қисмига айланиши ҳам мумкин.\nЭкстремистик ва террорчилик тузилмаларига ҳамкорликда қарши курашиш бўйича ҳам келишувларга эришилди. Ўзбекистон, Тожикистон ва Қирғизистон ўртасида 2018-2019 йилларда Комплекс тадбирлар режалари имзоланди. Жорий йилнинг июль ойидан сентябрь ойига қадар Ўзбекистон Қозоғистон, Тожикистон ва Қирғизистон билан ҳамкорликда антитеррорчилик машғулотларини ўтказди.\nЎзбекистоннинг сўнгги икки йил ичидаги ташқи сиёсати ҳақиқатан ҳам ҳайратланарлидир: Тошкентнинг кўп сонли ташаббуслари ва инвестициялар пакети. Марказий Осиё ҳақида гапирадиган бўлсак, Ўзбекистоннинг қайси ташаббуслари муваффақиятли амалга оширилиши ва бутун минтақага таъсир кўрсатиши мумкин?\nАввал айтиб ўтганимдек, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Марказий Осиёда хавфсизлик ва барқарор ривожланишни таъминлаш масалалари мамлакатнинг ташқи сиёсатида янгича жадаллик касб этди. Мамлакат раҳбари 2017 йил сентябрда БМТ Бош Ассамблеясининг 72-й сессиясида минтақада хавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш бўйича Марказий Осиё мамлакатларининг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш борасида қуйидаги муҳим ташаббусларни таклиф қилди:\n1) Мунтазам равишда Марказий Осиё давлат раҳбарларининг маслаҳат учрашувларини ўтказиш. Мазкур ташаббус минтақадаги барча давлатлар томонидан қўллаб-қувватланди ва шу йилнинг март ойида Остона шаҳрида Марказий Осиё давлат раҳбарларининг илк маслаҳат учрашуви бўлиб ўтди. Умумминтақавий муаммоларни ҳамкорликда ҳал этиш чораларини қидиришга бўлган бугунги эҳтиёж шароитида мунтазам фаолият юритадиган майдончанинг ташкил этилиши минтақавий ҳамкорликнинг долзарб масалаларини муҳокама қилиш ва улар бўйича ўзаро мақбул ечимлар ишлаб чиқиш имконини беради.\n2) БМТнинг Ёшлар ҳуқуқлари тўғрисидаги халқаро конвенцияни ишлаб чиқиш ҳамда БМТ Бош Ассамблеясининг “Маърифат ва диний бағрикенглик” деб номланган махсус резолюциясини қабул қилиш. Таҳлиллар шуни кўрсатдики, халқаро терроризм ва экстремизм илдизини бошқа омиллар билан бирга жаҳолат ва муросасизлик ташкил этади. Шу муносабат билан одамлар, биринчи навбатда, ёшларнинг онгу тафаккурини маърифат асосида шакллантириш ҳамда бутун жаҳон жамоатчилигига Ислом динининг асл инсонпарварлик моҳиятини етказиш энг муҳим вазифадир. Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси ШҲТга аъзо мамлакатлар томонидан қўллаб-қувватланди. Жорий йилнинг июнь ойида ШҲТ давлат раҳбарларининг Ёшларга қўшма мурожаати ва уни амалга ошириш бўйича Ҳаракатлар дастурининг қабул қилингани бунинг яққол далилидир.\nШунингдек, Шавкат Мирзиёевнинг Самарқанд шаҳрида БМТ шафелигида Марказий Осиё бўйича халқаро конференция (2017 йил ноябрь) доирасида киритган минтақавий ҳамкорлик тенденциялари ва яхши қўшничилик муносабатларини кучайтиришга йўналтирилган ташаббуслари ҳам эътиборга лойиқдир.\nБугунги кунда ҳар қандай ҳудуднинг хавфсизлик муаммосини унинг иқтисодий ривожланиш масаласидан айро ҳолда кўриб чиқиб бўлмайди. Савдо-иқтисодий алоқаларни янада чуқурлаштириш, товар айланмасини ўстириш ва кооперацияни мустаҳкамлаш учун қулай шароитлар яратиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти Минтақавий иқтисодий форумни ташкил этиш ҳамда Марказий Осиё давлатларининг ҳудудлари раҳбарлари бизнес ҳамжамиятининг ассоциациясини таъсис этишни таклиф этди. Бу борада шуни таъкидлаш керакки, Марказий Осиё мамлакатлари ўртасида Чегараолди ҳудудлар кенгаши ташкил этилди ва муваффақиятли фаолият юритмоқда. Хусусан, жорий йилнинг март ойида Фарғона шаҳрида Ўзбекистон ва Қирғизистон чегараолди вилоятлари ҳокимлари (ҳукуматнинг ваколатли вакиллари) кенгашининг илк йиғилиши бўлиб ўтди. Кенгаш чегараолди вилоятлар ўртасидаги икки томонлама алоқаларни мунтазам мониторинг ва таҳлил қилади ҳамда ҳамкорликни чуқурлаштиришга йўналтирилган таклифлар ишлаб чиқади.\nЎзбекистоннинг Марказий Осиёни янада ривржлантиришга ижобий таъсир кўрсатадиган истиқболли ташаббусларига келадиган бўлсак, транзит-логистика салоҳиятидан янада самарали фойдаланиш, минтақадаги ички туризмни ривожлантириш ҳамда диний экстремизм ва терроризмга қарши курашда саъй-ҳаракатларни бирлаштиришни таъкидлашни истардим.\nБиринчидан, минтақа транспорт инфратузилмасининг жадал ривожланишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан Самарқанд шаҳрида Марказий Осиё бўйича халқаро конференция доирасида Транспорт коммуникацияларини ривожлантириш бўйича умумминтақавий дастурни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш ташаббуси киритилди. Марказий Осиё мамлакатларининг ушбу масала бўйича умумий ёндашувларини келишиб олиш мақсадида шу йилнинг 20 сентябрь куни Тошкент шаҳрида “Марказий Осиё халқаро транспорт йўлаклари тизимида:стратегик истиқболлар ва фойдаланилмаган имкониятлар”мавзуида халқаро конференция бўлиб ўтди. Тадбирда таъкидланганидек, мавжуд муаммолар Марказий Осиё мамлакатларининг экспорт маҳсулотларининг рақобатбардошлигини камайтирибгина қолмасдан, минтақанинг транзит салоҳиятига салбий таъсир этмоқда ҳам. Хусусан, бугунги кунда (65%) автомобиль йўлларининг эскиргани, транспорт логистикасига бўлган катта ҳаражатлар (маҳсулот қийматининг 70-80% гача) ҳамда божхона-тартиб-таомилларининг мукаммал эмаслиги оқибатида юк ташувчилар товарларни етказиб беришга кетадиган вақтнинг 40 фоизгача бўлган қисмини беҳуда йўқотмоқда ва бу Евроосиё мамлакатлари билан бўладиган савдо ҳажмининг ошишига тўсқинлик қилмоқда.\nИккинчидан, Остона шаҳрида бўлиб ўтган Марказий Осиё давлат раҳбарларининг биринчи маслаҳат учрашувида Ўзбекистон Республикаси Президенти минтақада ички туризмни ривожлантириш ва қўшма сайёҳлик маҳсулотларини ташқи бозорларга олиб чиқиш ташаббуси билан чиқди. Марказий Осиё ноёб сайёҳлик ресурслари ва сайёҳлик тармоғини ривожлантиришда улкан салоҳиятга эгалигига қарамасдан, минтақа мамлакатлари ЯИМ да туризмнинг улуши 5,5% ни, ўртача кўрсатгич бўйича 10,4% ташкил этмоқда, холос,\nБу борада шуни таъкидлаш керакки, жорий йилнинг 16 ноябрь куни Ўзбекистон ва Қозоғистон Ипак йўли мамлакатларининг виза тартибини ўзаро тан олиш ҳақида шартнома имзолади, бу аралаш туризм (битта тур доирасида турли давлатлар ва шаҳарларга саёҳат қилиш)нинг бошланишидир. Келгусида ўзаро виза алмашинувига Ипак йўлининг бошқа мамлакатлари – Қирғизистон ва Тожикистон ҳам қўшилиши мумкин. Ҳозирги кунда аралаш туризм учун дунё минтақаларининг миллий иқтисодиётини ривожлантириш омили сифатида зарур шароитлар яратиш мақсадида махсус меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинган ва тегишли тузилмалар ташкил этилган.\nМасалан, ОТҲ (Осиё ва Тинч океани Ҳудуди) (Австралия, Канада, Индонезия, Япония, Жанубий Корея Республикаси, Малайзия, Таиланд, АҚШ ва бошқалар) да “Туризм хартияси” қабул қилинган ва ОТҲ шаҳарлари туризмини ривожлантириш ташкилоти тузилган, Кариб ҳавзасида (Мексика, Колумбия, Куба, Ямайка ва б.ш.) – Кариб сайёҳлик ташкилоти ва «Кариб жамиятининг стратегик режаси», Меконг дарёси ҳавзасида (ХХР (Хитой Халқ Республикаси), Лаос, Мьянма, Таиланд, Камбоджа, Вьетнам) – Туризмни ривожлантириш стратегияси ва Мувофиқлаштириш сайёҳлик бюроси ташкил этилган.\nУчинчидан, давлатимиз раҳбари маслаҳат учрашувидаги чиқишида диний экстремизм ва терроризмга қарши кураш ҳамда Афғонистонни тартибга солиш масалалари бўйича умумий ёндашувлар ва позицияларни ишлаб чиқиш мақсадида барча саъй-ҳаракатларни имкон қадар бирлаштириш зарурлигини маълум қилди. Экстремистик мафкурага қарши ҳаракат қилиш муҳим вазифа ҳисобланади. Шу боис Ўзбекистонда Имом Бухорий номидаги халқаро илмий-тадқиқот маркази, Ислом цивилизацияси маркази ҳамда Ўзбекистон халқаро ислом академияси ташкил этилди.\nАфғонистонни тартибга солиш муаммоси Марказий Осиёда хавфсизликни таъминлаш борасидаги долзарб масалалардан бири бўлиб қолади. Афғонистон муаммоси ҳозирги босқичда мураккаблигича қолмоқда. Шанхай Ҳамкорлик ташкилотининг Минтақавий антитеррорчилик тузилмасидан олинган маълумотларга кўра, Сурия ва Ироқдан Афғонистонга қайтаётган жангарилар сони ошмоқда. Ҳозирги кунда 5 минг нафаргача бўлган жангари Афғонистон Ислом Республикасига йўлга отланган бўлиб, уларнинг 750 нафари Марказий Осиёлик бўлган собиқ жангарилардир. Марказий Осиё мамлакатлари Афғонистондаги вазиятни тартибга солиш, Афғонистон жамиятини қўллаб-қувватлаш ва мамлакат иқтисодиётини қайта тиклаш бўйича катта тажрибага эгадирлар ҳамда бу борада ўз ҳиссаларини қўшиб келмоқдалар. Шундай бўлсада, Марказий Осиё мамлакатлари сиёсатининг Афғонистон йўналиши бўйича самарадорлиги ва таъсирчанлигини ошириш мақсадида Афғонистонда ҳамкорликдаги инфратузилма ва иқтисодий лойиҳаларни амалга оширишда ҳамда мазкур мамлакатдан чиқаётган чақириқ ва таҳдидларни бартараф этишда бўлинмас хавфсизлик тамойили асосида минтақа давлатларининг сайъ-ҳаракатларини имкон қадар бирлаштириши зарур.\nЮқорида санаб ўтилган барча ташаббусларнинг амалга оширилиши минтақага хорижий сармоядорлар қизиқишини оширишга хизмат қилиши шубҳасиз. Хусусан, 2017 йил бошидан то ҳозирги кунга қадар Ўзбекистон ва хорижий мамлакатлар ўртасида қарийб 100 млрд АҚШ долларига тенг 300 дан ортиқ келишув ва шартнома имзоланган.\n– Россия билан муносабатлар ҳамда Марказий Осиёда илк АЭС нинг қурилиши ҳақидаги фикрларингиз. Айрим мутахассислар буни қуриш имконсиз бўлган обрўли лойиҳа деб ҳисоблашмоқда. Сиз бу ҳақда нима деб ўйлайсиз?\nРоссия Ўзбекистоннинг стратегик шериги ҳисобланади. Ҳозирги кунда Ўзбекистон иқтисодиётидаги Россия инвестицияси 8,5 млрд АҚШ долларидан зиёд. Бундан ташқари, жорий йилнинг ўзида иқтисодчиларнинг фикрича, икки мамлакат ўртасидаги товар айланмаси ҳажми 6 млрд АҚШ долларига етади. Бу рақам илгари белгиланагн режалардан кўпдир. Томонлар яқин йилларда бу кўрсатгични 10 млрд АҚШ долларига етказиш вазифасини ўз олдиларига мақсад қилиб қўйганлар.\nАЭС лойиҳаси ҳар бири 1200 МВт қувватгача бўлган иккита энергоблоклар қурилишини назарда тутади. «3+» авлодидаги энергоблоклар Атом энергияси бўйича Халқаро агентликнинг хавфсизлик, жумладан замонавий технологияларнинг юксак даражада ишончлилиги бўйича талабларига тўлиқ жавоб беради.\nШу ўринда таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Раҳбариятининг АЭС ни қуриш тўғрисидаги қарори маълум сиёсий мақсадларни кўзламаган, аксинча мамлакатнинг электр энергиясига бўлган эҳтиёжлари билан изоҳланади.\nБиринчидан, прогнозларга кўра, 2030 йилга бориб, республикада электр энергиясига бўлган талаб ҳозирги кўрсаткичга нисбатан 2 баравар ўсади ва 105 млрд. квт-соатдан ошади, ўз навбатида амалдаги энергия қуватлари ўсиб бораётган эҳтиёжни таъминлаш учун етарли бўлмай қолади.\nИккинчидан, сўнгги пайтларда Ўзбекистонда кенг кўламли иқтисодий ислоҳотлар амалга оширилмоқда, модернизациялаш жараёни эса, энергия истеъмолининг ошиши билан чамбарчас боғлиқдир.\nУчинчидан, АЭС қурилиши мамлакат энергетика хавфсизлигини таъминлашга хизмат қилади. Гап авваломбор, табиий газ қарамлигининг камайиши ҳақида боряпти. Бугунги кунда ишлаб чиқарилаёган элект энергияси кўпроқ газ улушига тўғри келмоқда (70% – газ ҳисобига, 14% – ГЭС ёрдамида, 13% – кўмир ҳисобига, 3% – нефть ҳисобига). Бўшатилган табиий газ ресурсларини (ҳар йили қарийб 4 млрд АҚШ долллари) экспортга, жумладан қўшни мамлакатларга ҳам йўналтириш мумкин бўлади. Бундан ташқари, шуни ҳам таъкидлаш керакки, АЭС қурилиши якунланганидан сўнг ишлаб чиқарилаётган энергиянинг 15% , газнинг –54%, ГЭС – 14%, кўмирнинг – 11%, нефтнинг – 3%, қайта тикланувчи манбаларнинг – 3 % режалаштирилаётган атом электр станцияси қурилиши ҳиссасига тўғри келади.\nТўртинчидан, нарх омили ҳам истеъмолчилар ва иқтисодда муҳим аҳамият касб этади. АЭС да ишлаб чиқариладиган электр энергияси углеводород хомашёсида ишлаб чиқарилаётган электр энергиясидан анча арзонроқдир. Дунё тажрибаси шуни кўрсатдики, атом электр энергиясидаги киловатт таннархида ураннинг улуши 4-5 %дан ошмайди (табиий газда бу кўрсаткич 60-70%), бу эса хомашё нархларининг ушбу маҳсулот қийматига бўлган таъсир қилиш даражасини имкон қадар камайтиради ва аҳоли ва корхоналар учун тарифларни узоқ муддатгача прогноз қилиш имконини беради.\nЎзбекистонда АЭС қурилиши бўйича скептик фикрларга келадиган бўлсак, шуни таъкидлашни истардимки, Россия Марказий Осиёда барқарорлик ва мустакҳам тараққиётни таъминлашда доимо муҳим ва конструктив роль ўйнайди. Бугунги кунда РФ минтақа ҳудудларига иқтисодиётдан тортиб, хавфсизликни таъминлашгача бўлган деярли барча соҳалар бўйича кўмаклашиб келмоқда. Масалан, сўнгги 25 йил ичида Марказий Осиёда Россия инвестицияларининг ҳажми 20 млрд АҚШ долларини ташкил этди. Россия минтақанинг ривожланишидан манфаатдор. Барқарор ва фаровон Марказий Осиё Россиянинг миллий манфаатларига жавоб беради. Бундан ташқари, бугунги кунда «Росатом» корпорацияси хорижий лойиҳалар сони ва кўлами бўйича дунёда биринчи ўринни эгаллайди – корпорация томонидан дунёнинг 12 мамлакатида 34 та энергоблоклар барпо этилган. Яъни, Ўзбекистонда АЭС нинг қурилиши ҳақиқатан ҳам обрўли лойиҳа ҳисобланади ҳамда Ўзбекистон – Россия муносабатларини янада мустаҳкамлаш ва чуқурлаштиришга хизмат қилади.\nОАВда Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги рақобат ҳақидаги баҳслар фаоллашиб қолди. Бу борада Сизнинг фикрингиз қандай? Бунинг учун реал асослар борми, олдиндан башорат қилиш мумкинми? Агар шундай бўладиган бўлса, рақобат қайси соҳаларда кучаяди?\nҲақиқатан ҳам Ўзбекистоннинг минтақавий ҳамкорлиги фаоллашганидан сўнг ОАВда деярли ҳар куни Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги рақобатга доир турли фикрларни учратяпмиз. Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги рақобат омили шахсий геосиёсий мақсадларини амалга ошириш учун ташқи ўйинчилар томонидан қилинган дейилса, ҳақиқатга яқинроқ бўларди. Минтақа мамлакатлари сиёсий ва иқтисодий тараққиёт бўйича ҳар хил даражага эга эканини ҳеч ким инкор эта олмайди, бироқ бу кўпроқ Марказий Осиё мамлакатлари мустақилликка эришганидан сўнг ривожланишнинг турли андазалари ва траекторияларини олганлари билан белгиланади. Шу боис, Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги рақобат асоссиздир.\nБиринчидан, Марказий Осиёнинг ҳар бир мамлакати ўзига хослик ва устунликка эга бўлиб, усиз бу ҳудудни ягона ва яхлит деб тасаввур этиб бўлмайди. Масалан, Қозоғистон ва Туркманистон углеводород ресурсларига бой, қулай транспорт-коммуникация имкониятларига эга мамлакатлардандир. Қирғизистон ва Тожикистон кучли гидроэнергетик салоҳиятга эга.\nИккинчидан, мамлакатларимиз ўртасидаги ўзаро боғлиқлик географик жойлашув, иқтисодий ўзига хосликлар ва маданий-тарихий мерос билан белгиланади.\nУчинчидан, минтақавий ҳамкорликни фаоллаштиришнинг зарурлигини тушуниш ҳамда Марказий Осиё мамлакатларининг шахсий тараққиёт минтақавий даражадаги сиёсий, иқтисодий ва маданий-гуманитар ҳамкорликка боғлиқлиги тўғрисида тўплаган 25-йиллик тажрибаси. Шу боис ҳам минтақа мамлакатлари рақобатчи сифатида эмас, бир-бирини тўлдирувчи шериклар сифатида чиқиши, авваламбор, ҳозирги кунда Марказий Осиё давлатлари ўртасида кузатилаётган дўстлик, ишонч ва ўзаро ҳурмат муҳитини мустаҳкамлаши лозим.\nТўртинчидан, Марказий Осиёнинг ҳар бир мамлакати минтақада хавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш, тинч ривожланишни мустаҳкамлаш бўйича масъулдир ва бу борада ўзининг муносиб ҳиссасини қўшади.\nЎзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги ҳамкорлик масаласига келадиган бўлсак, республикалар ўртасида турли соҳалар бўйича икки томонлама хусусиятга эга бўлган қарийб 200 ҳужжат имзоланган. Ўзбекистон Республикаси ва Қозоғистон Республикаси ўртасидаги Абадий дўстлик шартномаси (1998 й.) ва Стратегик шерикларик тўғрисидаги шартнома (2013 й.) улардан энг асосийларидир. 2017 йил март ойида Президент Ш. Мирзиёевнинг Қозоғистонга уюштирган давлат ташрифи икки давлат муносабатларида янги саҳифани очди. Олий даражадаги учрашувлар мунтазамлик касб этди (сўнгги икк йил ичида Ш Мирзиёев ва Н. Назарбоев турли тардбирларда 10 маротабадан ортиқ учрашишди). Таҳлиллар Ўзбекистон-Қозоғистон ҳамкорлиги тобора кенгайиб бораётганини кўрсатди. Мамлакатлар ўртасидаги товар айланмаси ҳажми жорий йилнинг учинчи чорагига кўра, 2 млрд АҚШ долларидан ошди ва бу кўрсатгич йил охирига қадар 3 млрд АҚШ долларга етиши кутилмоқда.\nЖорий йилнинг март ойида Остона шаҳрида бўлиб ўтган Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги икки томонлама ҳамкорлик бўйича ҳукуматлараро қўшма комиссиянинг 17-мажлисида томонлар 2020 йилда товар айланмасини 5 млрд АҚШ долларигача оширишни таъминлаш мақсадида келгуси чора-тадбирларни қабул қилишга келишиб олдилар.\nШунингдек, чегараолди ҳамкорлиги бўйича халқаро марказ ва чегараолди ҳудудларида транспорт-логистика марказини қуриш имкониятлари тўғрисида ҳам келишувга эришилди. Ўзбекистон транспорт-логистика имкониятларида қўллаш учун Қозоғистоннинг логистика компанияларини жалб қилиш юзасидан музокаралар олиб борилмоқда, бу Қозоғистон ташқи савдо юкларининг жанубий йўналишдаги мамлакатларидаги истиқболли бозорларга чиқиши ва Ўзбекистон орқали транзит ташувлар ҳажмини оширишига ёрдам беради.\nРеспубликалар ўртасида банк соҳаси бўйича ҳам ҳамкорлик муҳим аҳамиятга эга. Жорий йилнинг июль ойида Ўзбекистон Марказий банки ва Қозоғистон Миллий банки ўртасида банк назорати соҳаси бўйича ҳамкорлик тўғрисида келишув имзоланди. Мазкур ҳужжат икки мамлакат ҳамкорлиги тарихида илк маротаба Қозоғистон банкларининг Ўзбекистон Республикаси бозорига чиқиши учун ҳуқуқий асос яратди.\nЎзбекистоннинг Қозоғистон билан ҳамкорлигининг фаоллашуви Остона томонидан ҳам қўллаб-қувватланмоқда. Хусусан, Қозоғистон Республикаси Президенти Н.Назарбоев «Astana Club» нинг IV-йиғилишида шундай деди: “Ўзбекистонда жуда катта ижобий ўзгаришлар юз бермоқда. Афсуски ўтган йиллар давомида иқтисодиётимизда ўзаро муносабатлар ҳажми 5 фоиздан ошмаган эди. Биз кўп вақт йўқотдик. Чегаралар очиқ, божхона макони умумий бўлди. Мен Ўзбекистон келажагига оптимистик руҳ билан қараяпман. У ерда кўп нарса ўзгарди, иқтисодиёт ҳам, сиёсат ҳам анча либераллашди. Бироқ ҳамма ўзгаришлар тез бўлмайди. Ҳозир Президент жаноб Шавкат Мирзиёев тўғри йўлда ва муносабатларни ҳам тўғри қурмоқда, деб ўйлайман”.\nЮқоридагилардан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги муносабатларга рақобатдан кўра, стратегик шериклик деб баҳо бериш мумкин.


Ўзбекистонда бир эмас, бир нечта вакциналар синалади – Иброҳим Aбдураҳмонов — Sof.uz\n5.11 02:17 234 Ўзбекистон\nХитой Фанлар академияси Микробиология институти ишлаб чиққан COVID-19'га қарши вакцина синовининг учинчи босқичи Ўзбекистонда ҳам ўтказилади. Ушбу институт ва «Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical» компанияси билан Ўзбекистон Инновацион ривожланиш вазирлиги музокаралар олиб бормоқда.\nИнновацион ривожланиш вазири, биолог олим Иброҳим Aбдураҳмонов «Халқ сўзи» газетасига берган интервьюсида синов давомида 5 минг кишини эмлаш билан боғлиқ саволларга жавоб берди.\n«Синов бошлашдан олдин кўнгиллилар ўқитилади»\n– Рекомбинант вакцина синовларини ўтказиш учун оилавий поликлиникаларни жалб қилган ҳолда кўнгиллилар танлаб олиняпти. Олдин уларни ўқитиб, бу нарсанинг маъносини тушунтириб, кейин синовни амалга оширамиз.\nМен кўнгиллилар бўйича бирорта камчилик бўлади, деб ўйламайман. Биз Ўзбекистонга трансферини амалга оширмоқчи бўлган рекомбинант вакцинанинг 2-фаза синовлари Хитойда мингдан ортиқ кўнгиллиларда муваффақиятли тугаган. Ҳозир камида 15 минг одамда 3-фаза синовларини ўтказиш режалаштирилган ва шундан 5 минг кўнгиллини Ўзбекистондан танлаб олиб, синовдан ўтказиш бўйича ҳамкорлик олиб боряпмиз.\nВакцина неча ёшлиларда синовдан ўтказилади?\n– Бу ерда махсус протоколлар билан ёш чегараси аниқланган. 18дан 59 ёшгача бўлганлар битта гуруҳ бўлади ва яна бир гуруҳ кўнгиллилар 60 ёшдан юқорилар ҳисобланади. 1-босқични биз 18дан 60 ёш оралиғидаги кўнгиллилар билан бошлаймиз.\nAнъанавий тарздаги вакциналарда ўлдирилган вируслар тўғридан тўғри одам организмига юборилиб, уларда антителалар ҳосил қилади ва бу энг биринчи синовлари якунланаётган вакциналар тури ҳисобланади.\nБиз ҳозир синовдан ўтказаётган вакцинанинг хавсизлик даражаси юқори. Сабаби унда вируснинг ниҳоятда кичик бўлаги бор.\nИккинчидан, бу CОVID'нинг турли штампларига универсал таъсирга эга. Шунингдек, нархи ҳам бошқа вакциналарга нисбатан арзон.\n«Кўнгиллиларнинг тенг ярми – плацебо гуруҳи. Улар ҳақиқий вакцина олмайди»\n– Вакцина синовида битта нарсани тушуниш керак. 5000 вакцинани оладиган кўнгиллининг тенг ярми – 2500 нафари ҳақиқий вакцина олмайдиган одамлар бўлади. Яъни 2500 нафари ҳақиқий вакцина олади, қолгани ҳақиқий вакцина олмайди ва ким қанақа вакцина олганини, қанақа ампула ишлатилганини ҳеч ким билмайди.\nБу шундай тасодифийлаштирилган бўлиб, кимга ҳақиқий вакцина юборилганини мен ҳам, соғлиқни сақлаш вазири ҳам, ҳатто компания раҳбарлари, ходимлари ҳам билмайди.\nБундай қилишдан мақсад – вакцинанинг қанчалик самарадорлигини аниқлаш, субъектив аралашувларни камайтиришдир.\n«Синовдаги вакцинадан вафот этганлар йўқ»\n– Дунё миқёсида коронавирус вакциналарининг 11таси синовларнинг 3-босқичига етиб келди. Бу вакциналар оқибатида вафот этганлик ҳолатлари йўқ. Биргина AstraZeneca компанияси ишлаб чиққан вакцинанинг 3-босқич синовида бир киши вафот этди, аммо кейин маълум бўлдики, вафот этган одам плацебо гуруҳида бўлган, у ҳақиқий вакцинани олмаган.\nЎзи барча дори-дармонлар плацебо усулида текширилади. Эмлангандан кейин мен вакцина олдим деб ҳаяжонланиш оқибатида касалликка чалиниб қолиш ҳолатлари ёки аҳоли орасида ҳар хил ижтимоий ва ёш қатламлари борлиги ҳисобга олиниб, бу каби ҳолатларда қандай чора кўрилиши ҳақида ҳам протоколлар белгилаб олинади.\nБиз олиб келадиган вакцинадан вафот этганлар йўқ. Унинг ножўя таъсирлари 1 фоиздан ошмаганини кўргандан кейин вакцинани синовдан ўтказишга қарор қилдик.\n[...] Биз танлаган вакцинанинг хавфсизлик даражасини энг юқори деб ҳисоблайман. Эътиборимизни тортган биринчи жиҳат шу. Иккинчидан, бу – COVID-19'нинг турли штаммларига универсал таъсирга эгалиги эътиборимизни тортган. Нафақат COVID-19, балки бошқа коронавируслар – SARS, MERS вирусларига ҳам универсал таъсир қиладиган бета вакцина сифатида намоён бўлгани эътиборимизни тортди. Мен ўзим генетик олим сифатида, бунинг маъносини яхши тушунганим учун шу вакцинани ўрганишга қарор қилдик.\nБундан ташқари, ген муҳандислигига асосланган бўлгани учун, бу вакцинани ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш бошқа вакциналарга нисбатан анча арзонга тушади. Шу жиҳат ҳам эътиборимизни тортди.\n«Вакцинанинг акс таъсири сезилган фуқаронинг харажатлари қоплаб берилади»\n– 5000 кўнгиллининг барчаси тиббий кўрикдан ўтказилади. Қўшимча касалликлари борми, бор бўлса, унинг хавфлилиги қай даражадалиги текширилади. Улар тиббий кўрикдан ўтгандан кейин тиббий суғурта қилинади. Тиббий суғуртада вакцина туфайли ножўя таъсирлар сезиладиган бўлса, қандай харажатлар кетиши белгиланиб, олдиндан чора кўрилади.\nКўнгиллилар бир йил давомида 8 марта тиббий кўрикдан ўтказиб борилади. Вакцинадан кейин ярим соат врач кўригида бўлишади. Aгар ножўя таъсирлари бўладиган бўлса, аввало тиббий суғурта ва ҳамкор компания қоплаб беради.\n– Ножўя таъсирлар бўлиши мумкин. Масалан, вакцина олгандан кейин ҳарорат кўтарилиши, вакцинага антитела ишлаб чиқариш жараёнида, албатта, танада ўзгариш бўлади. Шунинг учун ҳар бир кўнгиллига хавф гуруҳига кирмайдиган ўзгаришлар тушунтирилади.\nAгар 15 фоиздан кўп одамда ножўя таъсирлар сезилса, вакцинани қайта ўрганиб чиқиш бошланади. Aгар ножўя таъсирлар 30 фоиз одамда кузатилса, вакцина дарҳол тўхтатилади.\nВакциналаш жараёнига 2та илмий марказни асосий масъул сифатида белгилаб олдик. Биринчиси – Инновацион ривожланиш вазирлиги қошидаги Илғор технологиялар маркази. Иккинчиси – Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Вирусология илмий-текшириш институти.\nНега вакцина билан Инновация вазирлиги шуғулланяпти, ССВ эмас?\n– Соғлиқни сақлаш вазирлиги турган пайтда, нима учун вакциналар билан Инновацион ривожланиш вазирлиги шуғулланяпти, деган савол ҳам кўп бериляпти. Асосий омил сифатида шуни айтмоқчиманки, вакциналар – бу юқори ва инновацион технологиялардир.\nВакцина масаласида Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан жуда ҳам кенг қамровли ишлар амалга оширилган. Бир нечта вакцина синовларини ўтказиш ва аҳолимизга олиб келиш бўйича қатор шартномаларга эришилган ва булар амалга ошириляпти. Бизнинг вазирлигимиз эса юқори технологияларга асосланган вакциналар, дори препаратлари, даволаш усуллари бўйича кузатувларни амалга оширгани учун ҳам вакциналаш трансферини амалга ошириш бизнинг вазифамиз ҳисобланади.\nИнновацияда, яъни умуман юқори технологиялар трансферини амалга оширувчи ваколатли давлат органи сифатида, биз пандемия даврида дунё олимлари томонидан яратилган технологияларга бефарқ эмасмиз, улар билан ҳамкорликни йўлга қўяяпмиз. Вакцина бўйича ишлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан ҳамкорликда амалга ошириляпти.\nЎзбекистонда яна бошқа турдаги вакциналар ҳам синовдан ўтказилиши кутилмоқда\n– Ҳозир Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан Россияда ишлаб чиқарилган Спутник-V вакцинаси синовларини ўтказиш бўйича ишлар йўлга қўйилган. Бу – аденовирус типидаги вакцина ва клиник синовларга қўйилганига анча бўлган. Россияда анча кўплаб одамларда синовдан ўтказиляпти.\nЯна бир вакцина – Хитойнинг «Sinopharm» компаниясининг ўлдирилган, кучсизлантирилган вирусларга асосланган вакцинаси. Бу анча олдинги технология, ҳозирга қадар етилиб, пишиб, тайёрлик даражаси юқори бўлган вакцина. Бу вакцинани Ўзбекистонга олиб келиш билан ҳам Соғлиқни сақлаш вазирлиги шуғулланмоқда.\nЛекин биз, яна бир марта айтаман, Инновацион ривожланиш вазирлиги сифатида рекомбинант оқсил молекуласига асосланган вакцинани олиб келяпмиз. Халқимизни коронавирус вакцинаси билан таъминлаш учун биз бир неча хил вакцина синовларини ўтказишимиз керак. Бу – Россия вакциналари ҳам, Европадаги AstraZeneca ҳам, АҚШдаги Moderna компаниясининг вакциналари ҳам ёки мана Хитойнинг вакциналари ҳам бўлиши мумкин.\nБир нечта вакцина синовини параллел равишда ўтказиш – давр тақозоси. Чунки коронавируснинг ҳам ҳар хил типлари бор. Бир ҳудудда яратилган вакцина иккинчи ҳудуд учун етарлича самарали бўлмаслиги мумкин. Аҳоли генетикасига қараб ҳам самараси ҳар хил бўлиши мумкин.\nАлбатта, вакцина текинга келмайди. Жуда ҳам қиммат технология бўлади. Уларни сотиб олар эканмиз, албатта, самаралисини танлаб олишимиз керак. Шунинг учун бир пайтнинг ўзида бир нечта вакциналар устида ишлар олиб бориляпти, аҳолимиз буни тўғри тушуниши керак.\nвакцина Иброҳим Абдураҳмонов коронавирус\n19.11 20:33 272 Жаҳон\n13.11 13:30 395 Жаҳон\n11.11 23:11 334 Жаҳон\n11.11 12:47 875 Жаҳон


Алишер Саъдуллаев БМТ минбарида Ўзбекистондаги ёшлар...\n09.04.2019 18:30 0 707\nАйни кунларда Ўзбекистон ёшлари делегацияси Нью Йорк шаҳридаги БМТ бош қароргоҳида бўлиб турибди.\nКуни кеча бу ерда Давлатимиз раҳбари томонидан БМТ Бош Ассамблеяси 72-сессиясида илгари сурилган БМТнинг Ёшлар ҳуқуқлари тўғрисидаги халқаро конвенциясини ишлаб чиқиш ташаббусига бағишланган муҳокама ташкил этилди.\nУнда Ўзбекистон ёшлар иттифоқи Марказий Кенгаши раисининг биринчи ўринбосари Алишер Саъдуллаев сўзга чиқиб, Ўзбекистоннинг ёшлар сиёсатидаги позицияси, юртимизда ёшларга яратилаётган имкониятлар ҳақида БМТ минбарида туриб гапирди.\nШундан сўнг мамлакатимиз делегацияси Бирлашган Араб Амирликлари, Сингапур, Германия каби бир қатор давлатлар делегациялари билан икки томонлама алоқаларни йўлга қўйиш бўйича келишиб олинди.\nБугун мазкур мамлакатлар ёшлар ташкилотлари билан Ўзбекистон ёшлари иттифоқи ўртасида икки томонлама алоқаларни муҳокама қилиш кўзда тутилган. Шунингдек, делегациямиз Ирландия, Португалия, Австрия, Норвегия, Дания каби давлатлар билан музокаралар олиб бориш режалаштирилган.\nАлишер Саъдуллаев БМТ\nТаҳлил 07/07, 13:01\nХориж 14/06, 17:34\nМалида БМТ карвонига қуролли ҳужум уюштирилди


Швейсариядаги қишки өсмирлар Олимпиадасида ўзбекистонлик спортчи ҳам иштирок этади\n9-январ куни Швейсариянинг Лозанна шаҳрида навбатдаги қишки ўсмирлар Олимпиадаси бўлиб ўтади. Унда Валерия Ковалёва тоғ чанғиси бўйича Ўзбекистон шарафини ҳимоя қилади.\nУчинчи бор ўтказилаётган мазкур Олимпия ўйинларида 70 мамлакатдан келган 15-18 ёш оралиғидаги спортчилар иштирок этади.\nБу галги мусобақада ёш спортчилар биатлон, чанғи пойгаси, хоккей, тоғ чанғиси, фигурали учиш, чанғи икки кураши, шорт-трек каби 16 спорт турида 81 та медаллар жамланмаси учун кураш олиб боради.\nМусобадақа Валерия Ковалёва тоғ чанғиси бўйича Ўзбекистон шарафини ҳимоя қилади. Валерия 10-15-январ кунлари слалом, гигант-слалом, супер-гигант ва Алп комбинатсияси йўналишлари бўйича чиқиш қилади. Олимпия ўйинлари 22-январда ниҳоясига етади.\nЛозанна 2020 қишки Олимпиадасининг очилиш маросими сув спорти турлари, қиличбозлик ва стол тенниси бўйича базаларни ҳам ёз ичига олган янги ’Маллей’ муз аренасида бўлиб ўтади. Ушбу арена замонавий жиҳозланган асосий, машғулот ва очиқ муз майдонларига ҳам эга.\nМәлумот учун, Лозанна шаҳри расман Олимпия пойтахти деб ҳам юритилади. Халқаро Олимпия қўмитаси, шунингдек, бир қатор халқаро спорт федератсияларининг штаб-квартираси айнан ушбу шаҳарда жойлашган.\nДзюдо бўйича Осиё чемпионатининг кумуш ва бронза медаллари совриндори, жаҳон чемпионатининг кумуш медали соҳиби...\nТўққиз карра Узбекистон чемпиони. ХХVI Атланта Олимпиадаси кумуш медали соҳиби...


Аҳолининг 43 фоизи узлуксиз ичимлик суви билан таъминланмаган - zarnews.uz\nАҳолининг 43 фоизи узлуксиз ичимлик суви билан таъминланмаган\nСамарқанд вилоят Матбуот уйида вилоят уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш бошқармаси бошлиғи Баҳодир Неъматов иштирокида бўлиб ўтган матбуот анжуманида жорий йилнинг дастлабки уч ойида уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш соҳасида амалга оширилган ишлар ва келгусидаги режалар хусусида сўз юритилди.\nШунингдек, 2020-2021 йилларда куз-қиш мавсумига тайёргарлик кўриш мақсадида режалаштирилган 127 та ўрнига 158 та кўп хонадонли уйларда таъмирлаш ишлари якунига етказилгани таъкидланди. 294 та кўп қаватли уйнинг 40 тасида 20,5 минг квадрат метр том қисми мукаммал, 6 та уйнинг 750 кв.м. қисми жорий таъмирдан чиқарилиши кўзда тутилган. 17 та уйнинг ички муҳандислик тармоқлари ва коммуникациялари, 9 та уйнинг фасад қисми, ирригация тизими қайта таъмирланади. 23 та болалар майдончаси қуриш, 6 та уйга темир эшик ўрнатиш, 31,1 минг квадрат метр йўлакларни тартибга келтириш ҳамда 177 та ташқи ёритиш мосламаларини таъмирлаш режалаштирилган.\nЖорий йил Самарқанд шаҳридаги РК-1 марказий қозонхонаси “Элит Гранд” МЧЖ томонидан реконструкция ва модернизация қилиш белгиланган бўлиб иш режа асосида давом этмоқда. Мавсум бошланганга қадар манзилли дастур асосида Самарқанд шаҳрида барча қозонхоналар жорий ва мукаммал таъмирланади.\n- Шу пайтгача вилоятимиз аҳолисининг 67 фоизи тоза ичимлик суви билан таъминлаган, деб ҳисобот бериб келганмиз, - дейди бошқарма бошлиғи. – Қайта ўрганишлар натижасида бу кўрсаткич 57 фоизни ташкил этиши маълум бўлди. Айрим ҳудудларда аҳоли сувни ташиб ичмоқда. Шунингдек, Самарқанд шаҳри аҳолисига ҳам кечаю-кундуз узлуксиз сув бера олганимиз йўқ. Буни бартараф этиш учун ҳаракат қиляпмиз.\nЙил якунигача вилоятда 411 та ичимлик сув иншооти ва 3 285,3 километр тармоғини қуриш, 563 та сув иншооти ва 711,0 километр тармоқни реконструкция қилиниши керак.


НАТО МУТАХАССИСЛАРИ МАШҒУЛОТ ЎТДИ\nҚуролли Кучларимизнинг салоҳияти ва жанговар тайёргарлигини ҳар томонлама мустаҳкамлаш, мамлакатимиз суверенитети ва унинг давлат чегараларини ҳимоя қилиш чораларини кучайтириш борасидаги ишларни давом эттириш ана шу ташқи сиёсий стратегияни изчил амалга ошириш, Ўзбекистоннинг хавфсизлиги ва барқарорлигини таъминлашнинг энг муҳим шарти саналади. Бу эса ўз навбатида ҳарбий қурилиш, қўшинларнинг хизмат-жанговар фаолиятини ташкил этиш соҳасидаги илғор хорижий тажриба ва замонавий ҳарбий санъат ютуқларини чуқур ўрганиш ва улардан унумли фойдаланишни талаб қилади.\nНАТОнинг Бирлашган кучлар қўмондонлиги штаб-квартираси мутахассислари томонидан Қуролли Кучлар академиясида ўтказилган ўқув машғулотлари ҳам мана шундай эзгу мақсадга хизмат қилади. Тўрт кун давом этган машғулотларни подполковниклар Рузичич Драган, Сивертсен Гуннар ва майор Уард Мишел Терезе олиб борди. Машғулотларда қўшинларнинг хизмат-жанговар фаолиятини ҳар томонлама ташкиллаштириш истиқболлари, жанг шароитида психологиянинг тутган ўрни ва аҳамияти ҳақида сўз борди.\nТаъкидлаш жоизки, Қуролли Кучлар академияси бугунги кунда етакчи хорижий мамлакатлардаги олий ҳарбий таълим муассасалари ва кўплаб халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни йўлга қўйган. Бу эса ҳарбий хизматчиларга соҳага оид замонавий билим ва кўникмаларни такомиллаштириш, жанговар-хизмат фаолиятига оид бой тажриба ва кўникмаларга эга бўлиш имкониятини бермоқда.\nЭслатиб ўтамиз, академияда НАТОнинг «Мультимедиа бурчаги» ҳам ташкил этилган. Мазкур бурчакдан ўрин олган қўлланма ва китобларда қуролли кучларни қўллаш стратегияси ва тактикасини янада такомиллаштириш, жанговар операцияларни олиб боришда хориж тажрибаси ҳақида батафсил маълумот берилган.


Ўшда ўзбек мактаби тикланди\nТошлоқлик болалар янги ўқув йилидан янги мактабга боришади.\nЎтган йили содир этилган қирғин пайтида ёндириб юборилган Ўшдаги Толстой номидаги ўзбек мактаби қайта қурилди.\nТолстой мактаби Ўш шаҳрига туташ бўлган Тошлоқ қишлоғида жойлашган. Бу мактаб бир қаватли бўлиб, ўтган йилги қирғин кунлари ёндириб юборилган эди. Шу кунларда мазкур мактаб қайта қурилди.\nТошлоқ қишлоғида яшовчи аҳоли "мактаб сифатсиз қурилиш материалларидан бунёд этилди", деган иддао билан Бишкекдаги “Фуқаролик жасмияти коррупцияга қарши” нодавлат ташкилотига шикоят йўллаган.\nБироқ Толстой номидаги мактаб директори Муродилжон Мўйдинов бу иддао ассосиз эканини, қишлоқ аҳолиси ўз муаммолари ҳал этилмаётганидан норози бўлиб шикоят ёзганини ва мазкур шикоят хатига мактаб қурилиши ҳақида нотўғри маълумотлар киритилганини айтди:\n- Шу ерда яшовчи аҳоли ёзиб юборибди-да, шикоят хатини. Унда мактаб 3 қаватли қилиб қурилиши керак эди, аммо 2 қаватли қилиб қурилиб қолди, сифатсиз материаллардан қурилди, деб ёзишибди. Кейин аҳоли тоза ичимлик суви масаласини ҳам кўтарган ўз шикоятида, -дейди Муродилжон Мўйдинов.\nЎшни қайта тиклаш дирекцияси раҳбари Жонтўра Сотиболдиевнинг айтишича, ҳақиқатан ҳам Толстой номидаги мактаб лойиҳаси 3 қаватга мўлжалланган эди. Аммо ер шароитининг тўғри келмагани оқибатида мактабни 2 қаватли қилиб қуришга қарор қилинган.\n- Биз мактаб 3 қаватли бўлса кўп муаммолар ҳал бўлар экан, деб ўйлаб, лойиҳани 3 қаватга мўлжаллаб чизганмиз. Бироқ мутахасисларимиз текширувлар натижасида ер шароити 3 қаватли бинога тўғри келмаслигини аниқлашди. Шунинг учун 2 қаватли бино қурилди,-деди Жонтўра Сотиболдиев.\nМактаб директори Муродилжон Мўйдинов янги бино сифатидан қониқишини айтди. Унинг айтишича, мактаб қурилишида четдан келган усталар эмас, айнан маҳаллий аҳоли ишлаган.\nМуродилжон Мўйдиновга кўра, янги мактаб биносини ўқув қуроллари ва жиҳозлар билан тўлдиришга халқаро ташкилотлар ёрдам бермоқда.\n- Мен бир лойиҳа ёзиб, халқаро ташкилотларга топширган эдим. Ҳозир Япония элчихонаси томонидан химия, физика ва бошқа фан кабинетларига керакли жиҳозлар учун 55 минг доллар бериладиган бўлди. ЮНИСЕФ ташкилоти эса 13 та синфга парта ва шунга ўхшаш жиҳозларни тақдим этмоқчи, -дейди мактаб директори.\nАйни пайтда Толстой мактаби сифатсиз қурилган деб ҳисоблаётган Тошлоқ қишлоғи аҳолиси 2010 йил июлида вайрон этилган уйларини қайта тиклаш ишлари пайсалга солинаётганидан ҳам шикоят қилганлар. Ўшни қайта тиклаш дирекцияси раҳбари Жонтўра Сотиболдиев билан бўлиб ўтган учрашув пайтида тошлоқликлар ўзларининг тоза сув билан таъминланмаганликларини ҳам айтганлар. Ўшни қайта тиклаш дирекцияси раҳбари тошлоқлиларга бу муаммоларни ҳал этиш йўллари изланаётганини билдирган.


Бош сахифа > Янгиликлар > БОЛАЛАРНИ ОНА СУТИ БИЛАН ОЗИҚЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ТАРҒИБОТ\nБОЛАЛАРНИ ОНА СУТИ БИЛАН ОЗИҚЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ТАРҒИБОТ\nМаълумки, она сути гўдак учун энг табиий ва мақбул озуқа ҳисобланади. Илмий изланишларда аниқланишича, кўкрак сутини эмаётган болаларнинг бир қанча юқумли касалликларга қарши иммунитети юқори бўлиб, улар айрим сабабларга кўра сунъий сутли аралашмалар билан боқилаётган тенгдошларига нисбатан анчагина соғлом ўсади.\nШу муносабат билан болаларни она сути билан озиқлантиришни тарғиб қилиш ва қўллаб-қувватлашни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш муҳим аҳамият касб этади.\nЯнги қонун она сути билан озиқлантиришни қўллаб-қувватлаш, гўдаклар ва кичик ёшдаги болалар озиқ-овқат маҳсулотларига доир белгиланган талабларга риоя этилишини таъминлашни мақсад қилган.\nБу борада Нурота туман тиббиёт бирлашмасининг "Туғруқ" бўлимида ҳам даволанаётган ёш оналар учун тарғибот тадбири ташкил этилди. Туман ҳокими ўринбосари, Хотин-қизлар қўмитаси раиси Шаҳло Ҳамидова ҳомиладор аёллар, эмизикли оналар, гўдаклар ва кичик ёшдаги болаларнинг она сути билан озиқлантиришга бўлган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бўйича фикрларини ўртоқлашди. Тарғибот тадбирлари давом этмоқда.


Тошкент вилоятида навбатдаги сайёр қабул бўлиб ўтди\n16:14 / 10.04.2017\nУнда Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари билан ишлашни назорат қилиш ва мувофиқлаштириш хизмати масъул ходимлари, Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Олий ва ўрта махсус таълим, Фавқулодда вазиятлар, Халқ таълими, Соғлиқни сақлаш, Ички ишлар, Мудофаа, Молия, Меҳнат, Адлия вазирликлари ва бошқа қатор идоралар раҳбарлари, тегишли бошқарма ва ташкилотлар вакиллари иштирок этди.\nСайёр қабул давомида Ўзбекистон Республикаси Президентининг Виртуал қабулхонаси ва Халқ қабулхоналарига туманлар аҳолиси томонидан йўлланган мурожаатлар атрофлича кўриб чиқилди. Хусусан, 8 апрель ҳолатига Қуйичирчиқ тумани бўйича мурожаатлар сони жами 1 859 тани ташкил қилди. Шундан 1 803 таси жисмоний шахслардан, 56 таси юридик шахслардан келиб тушган. Мурожаатларнинг 88,4 фоизи кўриб чиқилган бўлиб, ҳозирда 11,6 фоиз мурожаат кўриб чиқилиш жараёнида.\nЧиноз тумани бўйича мурожаатлар сони жами 2 028 тани ташкил қилади. Шундан 1 942 таси жисмоний шахслардан, 86 таси юридик шахслардан келиб тушган. Келиб тушган мурожаатларнинг 90,6 фоизи кўриб чиқилган бўлиб, 9,4 фоизи кўриб чиқилиш жараёнида.\nОққўрғон тумани бўйича мурожаатлар сони жами 1 923 тани ташкил қилади. Шундан, 1 859 таси жисмоний шахслардан, 64 таси юридик шахслардан келиб тушган. Мурожаатларнинг 90,4 фоизи кўриб чиқилган бўлиб, 9,6 фоизи кўриб чиқилиш жараёнида.\nТуманлардан келган мурожаатлар соҳалар бўйича ўрганилганда, уларнинг асосий қисми уй-жой олиш ва уй-жой қуриш учун ер ажратиш, фуқароликни қабул қилиш ва фуқароликдан чиқиш, паспорт олиш ва пропискага ўтиш, моддий ёрдам, иш ҳақи, пенсия таъминоти ҳамда болалар нафақасини олиш, меҳнат ва бандлик, электр ва газ таъминоти, банк-молия каби масалаларга оид экани аниқланди.\nТошкент вилояти сайёр қабул


Xiaomi барча смартфонларига MIUI 12 прошивкаси тарқатилишини вақтинча тўхтатяпти - Terabayt.Uz\nXiaomi барча смартфонларига MIUI 12 прошивкаси тарқатилишини вақтинча тўхтатяпти\nЯқинда 16 хил русумдаги Xiaomi смартфонлари мунтазам MIUI 12 янгиланишларидан маҳрум этилаётгани ҳақида ёзгандик. Энди эса компания ушбу график қобиқ асосидаги янги прошивкаларнинг ҳеч бир қурилмасига тарқатмай турмоқчи.\nЎҚИНГ: Xiaomi иккита смартфонига барқарор MIUI 12, яна бирига эса аллақачон MIUI 12.0.1 прошивкасини тарқатяпти!\nАксарият ҳолларда график қобиқдаги бирор нуқсон сабабли шунақа тўхтатиб туришлар бўлар эди. Лекин хавотирга ўрин йўқ – бу галги танаффусга хавфсизлик тирқиши ёки бирор бошқа камчилик сабабчи эмас.\nГап шундаки, MIUI устидаги ишланмалар ҳамда янгиланишларнинг тарқатилиши Хитойдаги анъанавий Аждар қайиқлари байрами муносабати билан тўхтатиб туриляпти. Бу байрам 25 июнь куни бўлиб ўтади, лекин Xiaomi ва Redmi смартфонларидаги прошивка янгиланишларида ўша кундан то 3 июлгача танаффус бўлади.\nШу билан бирга, Redmi Note 8 моделининг Android 10 тизимига янгиланиши масаласи ҳам ойдинлашди. Ушбу смартфон мазкур операцион тизим талқинигача янгилана бошлаган, аммо кутилмаганда тўхтатиб қўйилган эди. Компаниянинг маълум қилишича, апдейтнинг узатилиши «йирик баглар» сабабли тўхтатилган. Шу сабабли ушбу русумдаги смартфонлар эгалари июлнинг иккинчи ярмига борибгина Android 10, кейинроқ эса MIUI 12 прошивкасини қабул қилишлари мумкин бўлади.\n#Redmi #Xiaomi #андроид смартфон #прошивка #янгиланиш #Android 10 #Тизим янгиланиши #MIUI 12


Жиноят ва Жиноят-процессуал кодексларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди - zarnews.uz\nЖиноят ва Жиноят-процессуал кодексларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди\nБу ўзгартишлар қонун устуворлиги ва адолат тантанаси, одамлар рози бўлиши учун хизмат қилади.\n2021 йил 18 февралда “Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ҳамда Жиноят-процессуал кодексларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги қонуни қабул қилинди.\nАввало, қонун билан “Кўрсатувларни мустаҳкамлаб қўйиш” деб номланган янги амалиёт жорий этилди. Кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш – гувоҳ ва жабрланувчини ишни судга қадар юритиш босқичида прокурорнинг илтимосига кўра сўроқ қилиш бўлиб, у суд томонидан амалга оширилади.\nГувоҳни, жабрланувчини (фуқаровий даъвогарни) объектив сабабларга кўра (Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетиши, уларда жиноят ишини юритишда иштирок этишни истисно қиладиган оғир ва давомли касаллик мавжудлиги ва шу каби сабаблар) ишни судга қадар юритиш ёки суд муҳокамаси чоғида кейинчалик сўроқ қилиш мумкин бўлмай қолади деб тахмин қилиш учун асослар мавжуд бўлган ҳолларда, уларнинг кўрсатувлари олдиндан мустаҳкамлаб қўйилиши мумкин.\n“Жиноят иши бўйича дастлабки эшитув”, деб номланган яна бир муҳим янгилик жорий этилди. Жиноят иши бўйича дастлабки эшитув – жиноят ишини тўхтатиб туриш, тугатиш, бирлаштириш, айблов далолатномаси ёки хулосасини, тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини қўллаш тўғрисидаги қарорни прокурорга юбориш ҳамда номақбул далилларни чиқариб ташлаш учун асослар мавжуд бўлган тақдирда ўтказилади.\nДастлабки эшитувда суд муҳокамасига қўйилган масалалар ҳамда иш юзасидан тўпланган далиллар мажмуаси етарлилиги ва мақбуллиги ўрганилади. Жиноят-процессида дастлабки эшитув тергов ва суриштирув органларининг хатти-ҳаракатлари қонунга мувофиқлиги юзасидан бевосита суд назорати ҳисобланади.\nДемак, дастлабки эшитув жорий этилиши суднинг процессуал ваколатларини мустаҳкамлаш ва янада кенгайтиришга, натижада суд, дастлабки тергов органлари ҳамда фуқароларнинг вақти ва саъй-ҳаракатларининг тежалиши, жиноят ишлари юритувига жалб этилган шахсларнинг бузилган ҳуқуқлари тез фурсатда тикланишини таъминлашга хизмат қилади.\nШунингдек, қонунда “Жиноят ишлари бўйича айбга иқрорлик тўғрисида келишув” жорий қилинди.\nАйбга иқрорлик тўғрисидаги келишув қуйидаги шартлар мавжуд бўлган тақдирда тузилади:\n- гумон қилинувчи, айбланувчи ўз ҳаракатларининг моҳиятини, шунингдек ўзи берган илтимосноманинг оқибатини англаб етган бўлса;\n- илтимоснома ихтиёрий равишда ва ишда иштирок этаётган ҳимоячи билан маслаҳатлашувлар ўтказилганидан кейин берилган бўлса;\n- гумон қилинувчи, айбланувчи суриштирув ёки тергов органи томонидан қўйилган гумонни ёхуд айбловни, иш бўйича мавжуд бўлган далилларни, шунингдек етказилган зарарнинг хусусияти ва миқдорини инкор этмаса ҳамда уни бартараф этган бўлса.\nҚонунда бу жараённинг тартиблари мукаммал белгилаб берилган.\nҚонунчиликдаги ушбу янгиликлар суд-ҳуқуқ тизимида янги даврни бошлаб беради. Мазкур янгилик қонун устуворлиги ва адолат тантанаси, одамлар рози бўлиши учун хизмат қилади.\nСамарқанд вилоят суди раиси.\nТеглар: Жиноят кодекси\nМажбуриятни бажармаслик учун жавобгарлик кучайтирилади


Эгаси бехабар, мусодара қилинган хонадонлар. Бунинг олдини олиш мумкинми? – Коммерсант.Уз\n— қисқа муддатларда даъво аризаларини кўриб чиқиш имконияти;\n— асосий мақсад – томонларни яраштириш ва улар ўртасидаги ҳамкорликни сақлаб қолиш;\n— ҳал этиш жараёнининг махфийлиги қонун билан кафолатланган;\n— суд муҳокамалари прокурор иштирокисиз ўтади;\n— томонлар маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортилмайди;\n— суд қарори у қабул қилинган пайтдан кучга киради;\n— амалдаги ваколатли суд ҳакамлик суди қабул қилган қарорни қайта кўриб чиқиш ҳуқуқига эга эмас;\n— амалдаги ваколатли судларга нисбатан, ҳакамлик судларида суд харажатлари 50%га кам;\n— ҳакамлик судлари қарорларининг мажбурий ижроси қонун билан кафолатланган.\nкўчмас мулк мусодара суд тадбиркорлик Ҳакамлик судлари уюшмаси\nПредыдущая запись Европа инвестиция банки Ўзбекистонда фаолият юритади\nСледующая запись У побережья Турции произошло землетрясение магнитудой 6,7


637 Ўқиш режими + -\nПайғамбар оиласи… Мадинаи мунаввара ва Пайғамбар оиласи…\nМасжиди Набавиййага ёндош қурилган Пайғамбар алайҳиссаломнинг уйлари шодликка тўлганди. Ҳазрат Хадичанинг ўлимларидан сўнг пароканда бўлган оила аста ўзига келаётган эди. Маккада ҳазрат Савдо, Мадинада ҳазрат Оиша билан никоҳланган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бу ташрифдан бошлари осмонга етди. Ҳазрат Зайнабга ҳазрат Умму Кулсум ва ҳазрат Фотима ёнидан жой қилиб беришди. Улар яна бирга яшай бошлашди. Ҳазрат Руқайя эса жаннати боқийда эди. Қабристонда… Ҳазрат Зайнаб ўзи билан гўё ҳазрат Хадичанинг бўйларини, нафасини олиб келгандай эди. Сингиллари унга тикилиб она ҳасратини босишарди. Ҳазрат Зайнаб ҳам уларнинг аламли нигоҳларидан ҳазрат Руқайяни изларди. Мадинага келгани ҳамон тоби йўқлигига қарамай, дарҳол қабристонга борган, ҳазрат Руқайянинг мозорини зиёрат қилиб келганди. Барча муслимлар учун Макка тамсилига айланган ҳазрат Зайнаб она диёрга оид саволларга жавоб қайтарар, у ердаги диндош биродарлар азобини англатарди… Каъбанинг бутларга тўлиб кетгани, мусулмонлар уйи талангани, бирор хилватда учраб қолган муслимнинг мушриклар томонидан қийноққа солиниши… Ҳаммасини бир-бир сўзлаб берди ҳазрат Зайнаб. Сўнг ўзи ҳам Мадинадаги аҳволдан бохабар бўлди. Оила яна йиғилган, бахт йўлида эди.\n* * * Ҳазрат Руқайянинг ўлимидан сўнг қанотидан айрилган опа-сингиллар яна жонланиб қолишган, тушган оятларни бирга ўқиб-ўрганиб, амал қилишарди. Кекса қўшниларга ёрдам беришар, касаллар ҳолидан хабар олиб, эҳтиёжларини қондиришарди… Ҳазрат Умму Кулсум ва ҳазрат Фотимага тинмай совчи келар, Пайғамбар алайҳиссалом уларнинг барчасини хушмуомалалик билан қайтариб юборар эдилар. Ўзлари кўзлаган одам бор эди ёки ниятлари бошқача. Ҳар ҳолда бежиз кутмаган, куттирмаётгандирлар. Умму Кулсум йигирма бир, Фотима ўн етти ёшга кирганди. Буларни ҳам узатиш вақти келганди. Аммо Пайғамбар оталари келганларни фақат ортга қайтарардилар. «Афандимиз бежиз бундай қилмаётир», деб совчиларнинг барчаси тўғри тушунишар ва шу боис ҳам ҳеч бир келишмовчилик юз бермас эди. Мадинаи мунавварада ҳаёт ўзанига тушаётган эди…\nҲазрат Фотима жуда кўркам, ихлосли, чаққон қиз бўлиб етишганлиги сабабли унга харидорлар кўп эди. Қуръонни гўзал ўқир, чуқур англаб, яшаш тарзига тўла сингдирган эди. Уй ишларию, қўни-қўшничилик муносабатларида ҳам ибрат оларли эди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам сўзлари – ҳадиси шарифларни ёддан билар, чиройли изоҳлар, хуллас, гўзал ишларни гўзал адо этар эди. Ўн тўрт ёшига қадар ҳазрат Хадичанинг тарбиясини олган ҳазрат Фотима бу дунё ва охират, ўз уйи ва келинликда лозим бўладиган барча билимларни онасидан ўрганган эди. Оналар султони ҳазрат Фотимагина эмас, барча қизларига шундай гўзал тарбия берган, нозик фаросат билан турмушга тайёрлаган эди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг фарзандлари ичида энг омадлиси ҳазрат Фотима эди. Зотан, у ҳам Пайғамбар отаси, ҳам оналар султони, ҳам уч опачаси тарбияси, ўрнагини олиб ўсган эди. Шу сабабли ҳазрат Фотима устунликка эга эди. Бу устунликни ҳеч ким тўла ифодалай олмасди. Пайғамбар ота, энг устун она ва энг сара опалар… Натижа – мукаммал ҳазрат Фотима… Фотимани ҳазрат Фотима қилган омиллар мана шулар эди. Шулар туфайли ҳазрат Фотима «жаннат ҳурларининг онабошиси» бўлди. Афандимиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўз қорачиғи, гули, ҳазрат Хадичанинг ғунчаси, опачаларининг эрка чечаги, умматнинг саййидаси… Ҳазрат Абу Бакр, ҳазрат Умар, ҳазрат Усмон ва бошқа саҳобалар, айниқса, қариндош-уруғлари ҳазрат Алини қисташарди: «Тезроқ оғиз сол!» – Бориб Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан Фотиманинг қўлини сўра. – Мен қандай Пайғамбар алайҳиссалом ҳузурларига бораман? Сизлардан бирортангиз мен учун боринг. – Биз бораверамиз, аммо ўзинг бўлганинг маъқул. – Мен у Зотдан қандай қилиб қизларини сўрайман? – Бегона жойга бормаяпсан-ку, амакисининг ўғли бўлсанг. Кўз олдида катта бўлгансан. Сени фарзандидай кўради, йўқ демайди. – Шундай деб ўйлайсизми? – Ҳа. – Бир ўзимнинг боришим ноқулай. Бирортангиз менга ҳамроҳлик қилинг. – Бунақа ишларга ёлғиз борилади, Али. – Лекин мен уяламан. – Унда эшиккача бирга борамиз. Ичкарига ўзинг кирасан. – Майли. – Юр бўлмаса. – Ҳозирми? – Ҳа. – Мунча шошилинч? – Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Хайрли ишларга шошилинг», дея марҳамат этмаганларми?! – Ҳа, шундай. – Шундай экан, қани юр. – Бўпти, ё бисмилло… – «Бисмиллаҳ…» ҳар бир хайрли ишнинг боши эмасми, Али? – Ҳа, шундай. – Илоҳим, бошидан хайрли бўлсин. – Иншааллоҳ!.. Ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уйларигача бирга келишди. «Буюк Аллоҳ ниятингга етказсин, Али», дея ортга қайтишди. Ҳазрат Али эшик олдида ёлғиз қолди. Чуқур нафас олди. Бироз ўзини йиғди. Сочини силаб тузатган бўлди. Лекин ҳеч эшикни тақиллата олмади. Охири журъат тўплаб эшик қоқди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ичкаридан овоз бергач, «Ассалому алайкум, ё Расулуллоҳ. Мен жиянингиз Алиман, кирсам майлими?» деди. Рухсат теккач, аста ичкарига кирди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шундоқ ёнгинасига ўтирди. Ҳаяжондан титрар, нафаси тиқилиб қоларди. Юз-кўзлари қизариб кетган, овоз чиқармай ўтирарди. – Нега келдинг, Али? – Кўргани. – Фақат кўрганими? – Ҳа, Аллоҳнинг Расули. Бошқа ҳеч нарса деёлмади. Аслида Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам гап нимадалигини дарҳол пайқаган бўлсалар ҳам, аммо Алининг аҳволини кўриб, ортиқча қистамадилар. Озроқ ўтиргач, ҳазрат Али рухсат сўраб ўрнидан турди. Нега, қандай киргани, қаерга қандай ўтиргани, қандай хайрлашиб чиққанини ўзи ҳам билмайди. Битта билгани – ҳузури Набийга кириб чиққани. Ҳамон титроғи босилмаган, қизаргани кетмаган эди. Унинг бу ҳолини кўрганларнинг кулгиси қисташи тайин… Жангларда арслондай олишган, ўлимнинг юзига тик қараган, ўзи юзларча ғаним ичига қўрқмай отилган Али у эмас эди гўё. Қиз қўлини сўрамоқ шунчалар қийинми? Энг оғир урушда ҳам бу қадар чарчамаган эди. Орадан яна бир неча кун ўтди. Саҳобалар ҳазрат Алини яна ўртага олиб қисташди. Уяламан, деганига қулоқ солишмади. Уни тўғри Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уйларига олиб кетишди. Эшикни тақиллатиб узоқлашдилар. Ҳазрат Али ичкарига киришга мажбур бўлди. Яна аввалгидай қимтиниш билан сўрашиб, бир четга ўтирди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ишора билан ёнларига ўтқаздилар. Ҳазрат Али бошини кўтара олмас, юзлари қизариб кетган, тез-тез нафас олар эди. – Қандай эҳтиёжинг бор, Али? – … – Ё қизим Фотимани сўраб келдингми? – Ҳа, Аллоҳнинг Расули, – дея олди зўрға. – Хуш келибсан, қадамингга ҳасанот. – !.. Бошқа гапира олмади. Буюк жасорат билан рухсат сўраб ташқарига чиқди. Тиззаларидан дармон кетган эди. «Қиз сўраш мунча ҳам қийин бўлмаса, ё Роббим?!» Оёқлари чалишиб, ўртоқлари ёнига аранг етиб борди. – Қандай хабар билан келдинг, Али? – Ўзим ҳам билмайман. – Айтмадингми? – Йўқ, аммо у англади. – Яъни? – «Қизим Фотимани сўраб келдингми?» деди. – Сен нима дединг? – Ҳа, дея олдим, холос. – Кейин-чи? – Кейин «Хуш келибсан, қадамингга ҳасанот», деди. – Аллоҳнинг Расули бу калималарнинг биттасини айтганида ҳам сенга рози бўлганини билдиради. Қувончдан Алининг боши кўкка етди. Қўлда бор-йўқ барча нарсасини фақирларга улашди. Бутун саҳобалар ҳам бу шодликка шерик бўлишар, тўй тадорикларига ёрдам беришарди. Шу асно ҳазрат Алини Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам чақирдилар. У барча ишини ташлаб югурди. Ҳазрат Фотиманинг маҳри ва бошқа эҳтиёжлар учун 480 дирҳам бериши лозимлигини сўзладилар. Яна ҳазрат Фотиманинг «Эй ота, менинг маҳрим қиёмат кунида умматингизнинг афв этилиши бўлсин», дегани ва ваҳий келиб бу тилак қабул бўлганини ҳам айтдилар. Ҳазрат Алининг қувончи чексиз эди. Аммо бирдан маҳзун тортди. Чунки унинг шунча пули йўқ эди. Буни пайқаган Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам унга совутини сотишни маслаҳат бердилар. Ҳазрат Али совутини олиб бозорга йўл олди. Учраган кишига совутини таклиф қиларди. Аммо ҳамма уни ёқтиргани билан уни 150-200 дирҳамдан ортиққа олмаслигини айтарди. Шу тариқа бозорга етиб келди. У ерда ҳам 200 дан ошиқ берувчи бўлмади. Қанча уринса-да, унга керак 480 дирҳамни ҳеч ким таклиф қилмади . 250 дирҳамгагина кўтарилди. Бу етмаса ҳам, қолганини бошқа ердан топаман, деб энди сотмоқчи бўлаётган эди, ҳазрат Усмонга кўзи тушиб қолди. – Бозорда нима қилиб юрибсан, Али? – Совутимни сотмоқчиман. – Жангчи ҳам совутини сотадими? – Пул жуда зарур. – Мен 480 дирҳам бераман, розимисан? – 480?!. – Камми? – Аксинча, кўп эканлигини ўзинг биласан-ку, Усмон. – Агар сотсанг, 480 дирҳамга оламан. – Майли, яхшиликка ишлат. – Ма, пули. Ҳазрат Али бозордан қайтиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига етаёзганди, ортдан ҳазрат Усмоннинг чақиргани эшитилди. – Али, тўхтаб тур. – Нима гап? – Сен уйланяпсан-а? – Худо хоҳласа. – Тўйга совға бериш одатимиз бор. – Биламан. – Агар рози бўлсанг, совғамни ҳозир бермоқчиман – мана шу совутни… – Лекин… – Бу совут фақат сенга ярашади… – Аммо… – Совғани рад этишмайди, Али, ол! – Хўп, Усмон, катта раҳмат. – Тўйлар муборак ва хайрли бўлсин! – Аллоҳ сендан рози бўлсин. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Али қўлидаги совутни кўриб нега сотмаганини сўради. – Эй Аллоҳнинг Расули, совутга ҳеч ким 250 дан ортиқ дирҳам бермади. Шунда Усмон келиб 480 дирҳамга сотиб олишини айтди. Сотган эдим, тўй совғаси, деб ўзимга қайтиб берди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Усмонни дуо қилдилар. Қанчалар гўзал ҳаракат, асл иш, бетакрор ибрат эди бу. Биродарининг эҳтиёжини қондириш билан бирга кўнглини ҳам олганди. Ваҳоланки, инсоннинг чорасизлигидан фойдаланиб, молини арзон-гаровга оладиганлар ҳам бор. 400 дирҳамлик нарсани 50 дирҳамга баҳолайди бунақалар. Иложсиз бечора ҳам сотишга мажбур бўлади. Қанийди, ҳамма ҳазрат Усмондан ўрнак олса! Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам 400 дирҳамни олиб саксонини Алига қайтиб берди. Ҳижратнинг иккинчи йили, сафар ойи, жума… Никоҳ маросимида Масжиди Набий бошдан-оёқ тўлди. Аёллар бўлими ҳам гавжум бўлди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Абу Бакр, ҳазрат Умар, ҳазрат Усмон ва ҳазрат Абдураҳмонлар билан бирга келдилар. Никоҳ хутбасини ирод этиб қизлари Фотимани 400 дирҳам маҳр билан Алига никоҳлаганларини айтдилар. Ҳазрат Алига «Сўзла!» дедилар. Ҳазрат Али аввал Аллоҳга ҳамд, Расулига салот ва салом йўллади. Бу никоҳдан жуда мамнун ва масрур эканини сўзлади. Шу ердаги саҳобалар никоҳга гувоҳ бўлишди ва шу тариқа ҳазрат Али билан ҳазрат Фотиманинг никоҳлари қийилди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ишоралари билан масжиддагиларнинг барчасига хурмо улашилди. Ортидан ҳазрат Билол қўллари билан тайёрланган шарбат тортилди. Ҳазрат Алига акаси Оқил уй берганди. Али уни Фотима даражасига мос ҳолга келтиришга уринди. Ва уй тайёр бўлди – ортиқча ҳашамату безакларсиз, аммо топ-тоза, шинам… Ҳазрат Али тўй тадоригини тўла кўриб бўлди. Никоҳ қийилганидан бери беш ой ўтганди. Энди тайёрлигини Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга билдириш керак. Ўзи боришга уялиб амакиси ҳазрат Ҳамзадан илтимос қилди. Бирга масжидга кетаётиб Умму Айманга дуч келишди. Бу аёл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам энагалари эди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уни ҳазрат Зайдга никоҳлаб бергандилар. Ва «Умму Айман онам вафотидан сўнг менга оналик қилган, шафқатини дариғ тутмаган. У онамдан кейинги онам!» деб марҳамат қилгандилар. Шу боис барча мусулмонлар уни жуда севар, ҳурмат қилишарди. Аҳволни унга англатиб маслаҳат сўрашди. Аёл: – Сиз мендан хабар кутиб туринг. Чунки бундай ишлар аёлларсиз битмайди. Ҳозир бориб Оиша, Савдо ва Ҳафсалар билан Пайғамбар алайҳиссалом ҳузурларига кираман. Биргаликда тушунтирамиз, сиз қайтиб, кутинг… – Аллоҳ сиздан рози бўлсин, эй Умму Айман онамиз. Бизни хижолатдан қутқардингиз. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига кирган аёллар номидан Умму Айман сўзлади: – Эй Аллоҳнинг Расули! Ота-онамиз, опа-укамиз, жонимиз сизга фидо бўлсин. Агар раҳматли Хадича бор бўлганида бу иш билан ҳузурингизга келиб ўтирмаган бўлардик. Унинг ўзи ҳал қилиб қўя қоларди. Бу ном тилга олингани ҳамон Пайғамбар алайҳиссаломнинг кўзлари ёшга тўлди. Уни хотирлади. «Бу дунёда Хадичадай аёл бормикан? Мени ҳамма ёлғончи, деганда, у ишонди. Мени қўллаб-қувватлади. Дунё ва охиратда ёрдамчим бўлди». – Тақдири илоҳий шундай экан… Мана, вақт ўтиб, унинг севимли кенжаси ҳазрат Али билан никоҳланди. Ҳазрат Али тўйга тайёрлигини айтиб, рухсатингизни олиш учун бизни юборганди. Нима қилайлик? – Алини чақиринглар, келсин! – Ҳозироқ, Аллоҳнинг Расули! Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам юзларидаги нурли табассумни кўриб қувонган аёллар мамнун ҳолда қўзғалишди. Бориб ҳазрат Алига хушхабарни етказдилар. Ҳазрат Али қаттиқ ҳаяжонда келди. Тили базўр айланар, юзлари қип-қизариб кетганди. – Эй Али, тайёрмисан? Тўйинг бўлишини истаяпсанми? – Ҳа, Аллоҳнинг Расули! Рухсатингиз билан… – Тўйларинг бугун бўлади, Али! – Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчидир! – Унда бориб, одамларни тўйга чақир! – Ота-онам сизга қурбон бўлсин, эй Расулуллоҳ! Ҳозироқ чақираман. Ҳазрат Билол, ҳазрат Али ва хабар топган одамлар кечга қадар бутун тўй ҳаракатларини битиришди. Бири жонлиқ сўйган, бири пишириқ билан банд, яна кимдир шарбат тайёрлаган… Масжид атрофи «валима» ейишга ҳозир қилиб қўйилди – намоздан сўнг тўй таоми ейилиши керак эди. Умму Айман бошлиқ аёллар – ҳазрат Ойша, ҳазрат Савдо, ҳазрат Умму Салама, ҳазрат Асмолар келиб, ҳазрат Алининг уйини кўрдилар. Бир хонали, бир айвонли уй. Поли тупроқ. Ҳовли этагида ширингина боғча. Аёллар ишга киришиб, уйларни тозалаб, нарсаларни жойлашди. Қирдан қум келтириб, тупроқли полни эпақага келтиришди. Сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига боришди. У Зот ҳаммаларини дуо қилдилар, қизлари Фотимага эса насиҳат этдилар: – Севимли қизим Фотима! Сен Алига жория бўл, у ҳам сенга қул бўлсин! Ҳазрат Алига ҳам шундай дедилар: – Эй Али! Сен қизим Фотимага қул бўл, у эса сенга жория бўлади. – Салмон! – Лаббай, Аллоҳнинг Расули! – Қизим Фотима тайёр бўлиши билан туяга миндир ва янги уйига ўзинг олиб бориб қўй! – Бу менинг учун шарафдир, эй Аллоҳнинг Расули! Ҳазрат Салмон туяни хафсала билан безаркан, унга гапирарди: – Эй туям! Сени қанча безатсам ҳам оз. Сени безайдиган, шарафлайдиган устингда ташияжагинг қиздир. Жаннат ҳури, аёллар шарафлиси, Пайғамбар алайҳиссалом қизлари Фотимтуз-Зуҳродир… Туя ҳам бўйнидаги масъулиятни тушунгандай бош силкиди… Тўй таоми ейилгач, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Алини муборак ҳузурлариги чақирдилар. У қизарган юзларига чиққан терларни сидириб келди. – Эй Али! Уйингга бор… Қизим Фотима боради, уни қарши ол ва мени кутинглар! – Хўп бўлади, эй Аллоҳнинг Расули! Ҳазрат Али юриб эмас, учиб кетди гўё. Уйи келин келишига тайёрлаб қўйилганини кўриб, шунчалар таъсирландики, кўз ёшларини тия олмади. Пайғамбар қизи Фотиматуз-Зуҳро бу уйга келин бўлиб келади. У билан ҳаёти бу уйда бирлашади… Ва… Ана… келин келаётир. Фақат, фақат… Бу мумкин эмас… Қоронғуни ёритаётган бу нур қаердан таралмоқда? Салмон етаклаб олган туя устиданми? Ҳазрат Фотимами? Ёки ой шуъласими? Туя устидаги нур обидаси Фотима эди! Пайғамбар қизи! Ҳазрат Али бундай келинни қандай кутиб олишни билмай шошиб қолди, ёнидагилар ёрдамидангина ўрнидан турди. Қутлуғ келин қутлуғ уйга туширилди. Такбирлар билан, дуолар билан… Келин томон ичкарида, эркаклар ташқарида ўтиришди. Ҳар бири уни табриклаб, дуо қилар ва изн сўраб кетишар эди. Ичкаридагилар ҳам, ташқаридагилар ҳам Пайғамбар алайҳиссаломни кутишарди. У Зот бир гуруҳ саҳобалар билан кириб келганлари ҳамон барча оёққа турди. Баракот ва хайр тилаб, дуо қилиб тарқалишди. Ҳазрат Али Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан уйга кирди. Бир четга ўтиб, одоб билан ерга тикилди. Ҳазрат Фотима ва аёллар Набий алайҳиссалом ичкарига кирганлари ҳамон ўринлардан туришган, амрларига мунтазир туришарди. – Менга сув келтиринг! Алоҳида маросим бўлишини сезган аёллар ҳазрат Фотимани табриклаб чиқиб кетишди. Фақат Умму Айман ва яна икки аёл қолишди. Энди буёғи оилавий тадбир эди… Ҳазрат Зайнаб ва ҳазрат Умму Кулсум эди қолган икки аёл… Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам келтирилган сув билан таҳоратларини янгилаб олдилар. Сўнг ҳазрат Фотимани чақирдилар: – Кел, қизим! Ҳазрат Фотима ҳаёдан қизарган юзларидан нур сочганча оҳиста келди. Отаси қаршисида бош эгиб турди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бояги сувнинг қолганини сепиб «Эй Аллоҳим! Уни ва наслини шайтон васвасаларидан халос эт!» дея дуо қилдилар. Ҳазрат Алига ҳам шундай қилдилар. Сўнг иккисини қаршисига ўтқазиб, сув сепиб дуо қилдилар. «Аллоҳ муборак этсин», дея ўринларидан турдилар. Кўзлари ёшга тўлганича қизлари ва куёвларини бир хил меҳр билан бағирларига босдилар ва аста чиқиб кетдилар… Аёллар ҳам бир-бирларидан кўз ёшларини яширганларича чиқиб кетишди. Ҳазрат Асмо қилган уч кўрпача, битта гилам, битта ичи хурмо қипиғи билан тўлдирилган ёстиқ, иккита қўл тегирмони, бир челак, бир сопол кўза, бир мис хум, бир элак, бир сочиқ, бир ошланмаган тери, яман газламасидан икки кўйлак, битта пайпоқ, хурмодан ишланган битта курси эди нур қизнинг сепи… Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қизлари, жаннат ҳури ҳазрат Фотиманинг сепи бор-йўғи шулар эди. Унинг асл сепи иймони ва аъмоли эди…\nҲазрат Хадичадек тенги йўқ она ва коинот сарварининг фарзандлари қандай бўлиши керак бўлса, улар ҳам шундай эди. Оналар султони қўли ва қалбидаги бутун кучини болалар тарбиясига сарфлаган ва дунё тургунича ҳаммага намуна бўла оларли қизларни етиштирганди. Энди улар ҳам навбат ўзларига келганини англаб фарзанд тарбияси билан шуғулланишар, оталарига ҳам ҳар ишда ёрдамда бўлишарди. Ҳазрат Хадича вафотидан жуда паришон бўлган ҳазрат Фотима ҳамманинг кўзи унда эканини яхши англаб, шунга лойиқ иш тутарди. Пайғамбар отаси, жондош опалари кунда келиб хабар олишар, насиҳат қилишар, ёрдам беришарди. Янги келиннинг ҳар куни зиёратчиси бор эди… Маккада оналар султони ҳазрат Хадича Хадичаи Тоҳира ва Хадичатул Кубро деб аталарди. Энди эса Мадинада унинг кенжа қизи Фотиматуз-Зуҳро ва Фотиматул Кубро дейиларди. Шундай атабгина қолмай, барча аёллар унинг сўзларига қулоқ осишар, яшаш тарзидан ибрат олиб ўзлариникига тадбиқ этишарди. У ҳам бутун кучини ўрнак бўлиш, ибрат кўрсатишга қаратарди. Уй ишларига ҳам улгурар, эрининг кўнглини олар эди. Оналар султони ва ибратли опалар тарбияси уни мукаммал, расо қилган эдики, отасини кўргани келганида Пайғамбар бўлишларига қарамай, у Зот Фотимани ўринларидан туриб кутиб олар, ўз ўринларига ўтқазардилар. Аллоҳ Расулининг бундай муносабатини кўрган саҳобалар ҳам ҳазрат Фотимага чуқур ҳурматда бўлишар, бир сўзини икки қилишмасди. Ҳазрат Фотима билан ҳазрат Алининг оиласи дарҳол тилларда достон бўлди, барча ибратли бу оилага ҳавас билан қарар, дуо қиларди. Иккиси бир-бирини жуда суяр, ҳурматларди. Бир-бирларига кўзлари тушганда шундай табассум қилишардики, қуриган дарахтлар ҳам жонланиб гулларди…\n* * * Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Усмоннинг сиқилиб юрганига эътибор бердилар. Ҳазрат Руқайнингя ўлими уни букиб қўйганди. Унга қараб Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қизлари вафот этган йилни эсладилар. Ҳазрат Усмон шунчалар қайғуриб, ҳузунга ботгандики, мусулмонлар орасида ўша сана «ҳузунли йил» номини олганди. Ўзларига ҳазрат Ҳадича қандай аҳамиятга эга бўлса, ҳазрат Усмон учун ҳам ҳазрат Руқайя шундай эди… Ўшандан бери уйланишни таклиф қилган яқинлари фақат рад жавобини эшитишарди: «Дунёда Руқайянинг ўрнини боса оладиган аёл йўқ!» Ниҳоят Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Усмонни ҳузурларига чақирдилар. Одоб ва ҳаё тимсоли бўлган ҳазрат Усмон фаришталарнинг ҳам ҳавасини келтирадиган тарзда келди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Умму Кулсумни Руқайянинг ўрнига бермоқчиликларини, ҳазрат Усмоннинг бу борада фикрини билмоқчиликларини айтдилар. Ҳазрат Усмон юзлари қизариб, каловланиб қолди. Бироз ўзини ўнглаб, паст овозда: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир!» деди. Воқеадан хабар топган ҳазрат Зайнаб ҳазрат Али ва ҳазрат Фотималар билан биргаликда ҳазрат Усмоннинг уйига боришди. Ҳазрат Усмон буларни ҳурмат қилар, яхши кўрарди. – Эй Усмон. Эй ҳаё ва одобда ягона дўстим. Пайғамбаримиз алайҳиссалом сени нимага чорлаганларини биламиз. – Нега экан, Али? – Умму Гулсумни сенга бериш учун! – !.. – Бунинг нима уят жойи бор, Усмон? – Руқайядай аёл устига уйланишни истамайман, Зайнаб. – Усмон, шуни билки, Руқайя билан Умму Кулсум бир хил. Яъни феъл-атвори, тутуми жуда ўхшаш. Яна Руқайя билан бирлашгандай бўласан. – Cизлар Пайғамбар алайҳиссалом қизларисиз, эй Фотима. Айтганларингизни қилишимиз лозим. Мен «йўқ» демаяпман-ку. – «Ҳа» деганинг ҳам йўқ-да. – Мени биласизлар-ку, уят… – Биламиз, Усмон. Муборак бўлсин. – Сизларнинг дуоларингиз мустажоб дуолардандир, эй Пайғамбар қизлари. Бир ҳафтада тўй бўлди. Ҳижратнинг учинчи йили эди… Ҳазрат Умму Кулсум розилик билдириши билан ҳаракатлар тезлашиб кетди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳеч бир қизларини зўрлаб турмушга бермаганлар, бу сафар ҳам кенгашиб иш тутгандилар. Ҳазрат Зайнаб ва ҳазрат Руқайялар тўйида ҳазрат Хадича бор эдилар. Қизларини ўз қўллари билан ясантириб узатгандилар. Аммо тақдири илоҳий тақозоси билан оналар султони қолган икки қизининг тўйини кўролмади. Ҳазрат Фотиманинг ҳам, ҳазрат Умму Кулсумнинг ҳам тўйларида оналари йўқлигини билдирмасликка уринди бутун мўмина аёллар. Оналар султони ўрнига келган аёллар – ҳазрат Савдо, ҳазрат Оиша, ҳазрат Ҳафсалар ҳам қалб қўрию қўл кучларини аямай қизларни янги уйларига кузатишди. Пайғамбар алайҳиссалом қизларининг барчаси узатилганди… Ҳазрат Руқайя турмуш қурган ҳолда вафот этган, қолган уч қиз эса оилавий ҳаётда барқ уришарди… Гулларнинг гуллари гуллардай очилган, кулган, кулдираётган эдилар… * * * Одатий кунларнинг бири эди… Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Фотимани кўргани келган эдилар. Ҳамиша қизларидан хабар олар, ташвишу муаммолари бор-йўқлигини сўраб суриштирар, насиҳат қилар эдилар. Ўша куни ҳам кенжатойиникига келгандилар. Қизи уйда ёлғиз, жуда эзгин ўтирарди. Бундан ташвиш тортган Пайғамбар алайҳиссалом нима бўлганини сўрадилар. Ҳазрат Фотима биринчи гапиришни истамади, сўнг атрофга аланглаб ҳазрат Алини кўрмагач, аста деди: – Куёвингиз билан бироз тортишиб қолдик. Бошқа гапирмади, тафсилотлар билан отасининг шафқат тўла юрагини эзишни хоҳламади. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай нарсалар ҳар қандай оилада бўлиб туришини, аммо бўлмаса, янада яхшироқ бўлишини айтиб чиқиб кетдилар. Масжид ёнига келиб чангга беланиб ётган ҳазрат Алини кўрдилар. У ёнига ким келганини билмай ухлаб ётарди. Пайғамбар алайҳиссалом оҳиста туртиб «Тур, ё Абу Туроб», дедилар. Ҳазрат Али чақмоқ чаққандай сапчиб ўрнидан турди. У Зотнинг «Абу Туроб» деганлари хуш ёққан бўлса-да, хижолатда эди. Бош кўтариб у Зотнинг юзларига қаролмади, айб иш қилиб қўйган боладай бош эгиб турарди. Эгни-бошини қоқиб тозаларкан, нима дейишни билмасди. – Эй Абу Туроб, уйингга бор, – дейилгач, уйига қараб йўл олишга мажбур бўлди. Уйга яқинлашганда дарвоза оғзида турган хотинини кўрди. Кечирим сўраган каби унга боқди. Аёл ҳам шу тарзда унга қараб турарди. Бироздан сўнг қучоқлашиб ярашишди. – Сени ранжитдим, кечир, Пайғамбар алайҳиссаломнинг гавҳари! – Сиз ҳам, эй Пайғамбар алайҳиссаломнинг куёви! – Энди мени Абу Туроб деб чақир, Пайғамбар алайҳиссаломнинг қизи! – Нега? – Пайғамбармиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шу номни бердилар. – Абу Туроб! – Ҳа, Абу Туроб. Масжиднинг бир четида ухлаб ётгандим, чанг-тупроққа беланиб ётганим учун отанг «Тур, эй Абу Туроб, уйингга бор!» дедилар. – Ундай бўлса, хуш келибсиз, эй Абу Туроб. – Хуш вақт бўлайлик, эй Пайғамбар алайҳиссаломнинг қизи. * * * Ташвиқ ишлари билан банд Пайғамбар алайҳиссалом уй ичини ҳам ташлаб қўймас, барча аёлларига бирдай муносабатда бўлардилар. Улар ҳам ўзларига насиб этган буюк неъматнинг қийматини яхши билишар, зиммаларидаги вазифаларни бенуқсон бажаришга интилишарди. Саҳобалар Пайғамбар алайҳиссалом изларидан ҳар соҳада эргашишар, тушган ҳар бир сурани ҳаётларига тадбиқ қилишга уринардилар. Ўзларини қизиқтирган ҳар қандай саволларга тўла ва мукаммал жавобни олишарди. Пайғамбар алайҳиссалом уларнинг, улар ҳам Пайғамбар алайҳиссаломнинг нарсаларини бўлишишар ва ҳар куни янги гўзаллик яратишарди. * * * Афандимизга хабар келтирган саҳоба иззат-икром билан кутиб олинди. Дарҳол севимли кенжатойи уйига йўналдилар. Фотима яқинроқ жойга, ҳазрат Хориснинг уйига кўчиб келган эди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қизининг бунчалар узоқда яшаётганини кўрган ҳазрат Хорис бир кун ҳузури муборакка кирган ва бутун журъатини тўплаб деган эди: – Эй Аллоҳнинг Расули! Ота-онам сизга фидо бўлсин! Севимли қизингиз сизга яқинроқ жойда яшашини хоҳлайман. Бу ерга яқин уй эса менинг уйимдир. Уни қизингизга ҳадя қилмоқчиман. – Уйинг муборак бўлсин, эй Хорис! – Менинг уйим сизникидир, эй Аллоҳнинг Расули! – Уйимни қизингизга берсангиз, хушнуд бўлардим. – !.. – Менинг жоним ҳам, молим ҳам фақат Аллоҳ ва Унинг Расули учундир. Худо ҳаққи, шу молни мендан олишингиз менга қолдирганингиздан кўра ёқимли ва мақбулдир. – Сен ҳақсан. Аллоҳ таоло молларингга барака берсин! Хорис илтимоси қабул бўлгач, ҳазрат Фотима кўчиб келганди. Ва шу уйдан мужда келганди ҳозир. – Эй Расулуллоҳ! Суюкли қизингиз ўғилли бўлди! Хушхабар келтирганга ҳадялар берган Пайғамбар алайҳиссалом қизларининг уйига йўналдилар. Эшик қоқиб киришга изн сўрадилар. У Зот ҳар бир ҳаракатлари билан мусулмон қандай яшаши, иш тутиши лозимлигини кўрсатиб берардилар. Рухсат бўлгач, ичкарига ўзлари билан нур олиб кирдилар. Уйдагиларга салом бериб сўрашдилар. Ичкаридагилар дарҳол ўринларидан туришган эди: – Хуш келибсиз, эй Расулуллоҳ! Қизингиз нурли бир ўғил кўрди, муборак бўлсин! – Аллоҳ хайрли этсин. Ҳазрат Фотима ўрнидан турмоқчи бўлди. Аммо Афандимиз йўл қўймадилар. Ҳазрат Али унинг ёнида эди. Пайғамбар алайҳиссаломни кўриб ўрнидан турган, лекин доимгидай уялиб гапирмаётган эди. Пайғамбар куёвни ҳам, қизларини ҳам қутладилар. Қиларзига шифо тилаб, набираларини кўрмоқчи бўлдилар. Оқ матога йўргакланган чақалоқни узатишди. «Бисмиллаҳ…» билан олиб меҳр ила қарадилар. – Отини Ҳасан қўямиз. – Сизга маъқул бўлса, хўп! Ўнг қулоғига азон, чапига иқомат айтилди. Хайрли дуолар қилиниб, ҳар икки қулоғига ҳам Пайғамбар бобоси исмини айтдилар. – Ўғлим Ҳасан саййиддир. Илоҳим, Жаноби Ҳақ мусулмонлар айрилигини у билан тузатсин! – Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билгувчидир! Бу тилак балки ўша пайтда идрок этилмагандир. Аммо кейинчалик кўз ёшлар билан «Амонна ва саддақна, ё Расулуллоҳ!» дейишарди…\n03:22 / 18.03.2019 597\n09:22 / 26.01.2017 4918\n23:41 / 03.10.2017 9342\n09:59 / 05.04.2019 602


“Наполи”нинг Скудеттони қўлга киритишига ишониш учун 5 сабаб\nКиритилган сана: 2017-10-27 16:45\nА Серия етакчиси “Наполи” ушбу мавсумда ниҳоят “Ювентус”нинг ҳукмронлигига барҳам бериши мумкин. Goal нашри бунинг учун беш сабабни келтириб ўтди.\nКатта жанглар ҳамиша вақт орқали тайёрланиб борилади. А Серия шохсупасида икки йилдан бери (“Рома” билан) тушмаётган Маурицио Сарри жамоаси ниҳоят чемпионликни ҳам қўлга киритиши мумкин. Албатта, мавсумнинг бу қисмида хулоса чиқаришга ҳали эрта, аммо куз мавсумида дастлабки таассуротларни чиқарса бўлади. Мусобақа бошланганидан уч ой ўтса ҳамки, неаполликларнинг ўрни тасодиф эмас.\nЧунки Италиянинг энг томошабоп жамоаси\nПеп Гвардиола ҳушмуомалалаикда хасис эмас, бироқ унинг гапларида жон бўлади. Айниқса, гап ўйин ҳақида кетса. “Наполи фаолиятимда дуч келган энг яхши жамоалардан бири. Мен бунга шубҳа қилмайман. Энг яхшиси бўлиши ҳам мумкин.” “Манчестер Сити” устози буни Чемпионлар Лигасидан ўрин олшган баҳсдан кейин айтиб ўтганди. Саррининг жамоага келганига икки йил тўлди, “Наполи” эса бу давр ичида барча кузатувчи ва мутахассисларни ҳайратда қолдириб келмоқда. А Серияда 9 ўйиндан кейин 26 гол урган неаполликлар бундай кўрсаткич билан “Барселона”га деярли тенглашиб олган. Фақатгина, “Манчестер Сити”, “ПСЖ” ва “Ювентус” улардан яхшироқ. Шунингдек, жамоа ўзидан ажойиб таассурот қолдирмоқда. Ҳимоядан чиқиш, ҳужумкор турфа хиллик ва ўйинни назорат қилишдаги истак. Буларнинг барчаси “Наполи”да мужассам.\nЧунки “Наполи” бу ҳимоя ҳам дегани\n“Наполи”ни ҳужумдан тўхтатиш жуда қийин. Саррининг жамоаси маълум мувозанатсизликни чақириши мумкин, бироқ бундай назорат қилиш ҳимоя учун асқотмоқда. Бир неча ой олдин, журналист Райнолд Денуа ҳам Гвардиоланинг гапларидан иқтибос келтиирганди. “У доим айтиб келадиган нарса. Мақсад тўпга ...


«Чўқинтирган ота» қўлга олинди\nСицилия мафияси — «Коза Ностра»нинг 46 нафар аъзоси ҳамда гуруҳ етакчиси Сеттимино Минео қўлга олинди. Уларнинг барчаси мафияга аъзолик, товламачилик, ноқонуний ... ёшда. Ўтган йили, бир умрга қамалган Тото Риинанинг ўлимидан сўнг, «Коза Ностра» бошқаруви унга ўтди. Мавзу доирасида Мафиянинг 85 ёшли ...\nМафиянинг 85 ёшли собиқ етакчиси бир умрга қамалди\nмафияси — «Коза Ностра»нинг АҚШ шўъбаси собиқ етакчиси, 85 ёшли Френсис Салемм 1993 йилдаги қотиллиги учун умрбод қамоқ жазоси олди. Бу ҳақда «Associated ...\n#Путин - 288\n#iPhone - 174