Ислом маданияти ва илм-фанини ривожлантиришда яна бир муҳим қадам — Исломобод\nСиз шуердасиз Бош саҳифа → Ислом маданияти ва илм-фанини ривожлантиришда яна бир муҳим қадам\nИслом маданияти ва илм-фанини ривожлантиришда яна бир муҳим қадам\nislomobod Август 25, 2020 0 Изоҳ\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2020 йил 11 августда “Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорни имзолади. Бy мотуридийлик таълимотининг асосчиси бўлган Имом Мотуридий ва издошларининг илмий мероси ҳамда калом илмига кўшган бебаҳо ҳиссасини чуқур тадқиқ этиш, уларни Ўзбекистон ва бутун дунёга танитишга хизмат қилади.\nКейинги йилларда Ўзбекистонда ислом маданияти ҳамда илм-фанини янада ривожлантиришга алоҳида эътибор берилмоқда. Шу мақсадда бу ерда аввалроқ Бухорий, Насафий ва Термизий каби алломаларнинг илмий меросини ўрганадиган ҳамда тарғиб қиладиган илмий-тадқиқот марказлари очилган эди. Ушбу муассасалар бу муқаддас заминдан етишиб чиққан олимлар ва уларнинг илмий меросини ёш авлодга ҳар томонлама етказишга катта ҳисса кўшмокда.\nШу маънода, Имом Мотуридий халқаро илмий-тадкикот марказининг ҳам аҳамияти беқиёс. Зеро, ушбу марказ ўз йўналишидаги биринчи илмий муассаса ҳисобланади. Гарчи дунё миқёсида бу борада кўплаб тадқиқотлар олиб борилган бўлса-да, билишимизча, ҳанузгача бирор мусулмон давлати, жумладан, Туркияда ҳам Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази очилмаган эди.\nИмом Мотуридий ислом тафаккурида алоҳида ўринга эга шахс саналади. У ислом маданиятида диний билимларда тўғри илм ҳосил қилишнинг мезонларини ишлаб чиқди. Унинг билиш назариясида тўғри маълумотга эришишнинг уч йўли мавжуд: соғлом ақл, соғлом туйғу ва тўғри хабар. Шунга кура, у илм соҳалари ичида ақлга таянадиганларини Ақлиёт, ҳисларга таянадиганларини Ҳиссиёт ва ваҳий ҳамда хабарга асосланадиганларини Самъиёт деб атаган.\nИмом Мотуридий мазкур билиш назариясини калом илмига татбиқ этиб, турли динлар қаршисида ислом эътиқодини ҳимоя қила оладиган “Китоб ат-тавҳид” асарини ёзиб қолдирди. Унинг тарафдорлари Мотуридийнинг мазкур асари ва бошқа асарларини истифода этган ҳолда,Самаркандда аҳли суннанинг “Мотуридийлик” деб ном олган ақидавий йўналишига асос солдилар. Бу марказларда мотуридийлик қарашларидан таълим олганлар ўз шогирдлари ҳамда қаламга олган юзлаб калом илмига оид асарлари воситасида Мовароуннаҳр, Хуросон. Волгабўйи. Онадўлу ва Болқон юртларида мотуридийликни кенг ёйдилар. Шу тариқа, мотуридийлик туркий жамиятларнинг диний эътиқод ҳамда тушунчасида мавжуд бўлган хорижийлик ва ботинийликка бориб тақалувчи зарарли оқимлар тарқалишининг олдини олди.\nИмом Мотуридий ўзининг илмий назариясини фиқҳ илмида қўллаш орқали бу соҳада улкан ютуқларга эришди ва шунга кўра, ҳанафий фиқҳи усулини ёзиб чиқди. Аммо унииг бу борадаги иккита асари йўқолганлиги сабабли унинг усулул фиқҳга оид қарашларини “Таъвилот ал-Қуръон” ҳамда ундан кейин ҳанафий усулул фиқҳида ёзилган манбаларда акс этгани қадарича биламиз, холос. Ишонамизки, ушбу марказ тадқиқотчилари йўқолган ўша асарларни топади ва уларни ислом оламига тақдим этади. Имом Мотуридий ҳанафий фиқҳ усулини қайта ёзиш билан нафақат ҳанафийликни жонлантирди, балки Қорахонийлар, Ғазнавийлар, Салжуқийлар, Темурийлар ҳамда Усмонийлар даврида юзлаб олимларнинг камол топиши ва минглаб усулул фиқҳ ҳамда фуруъул фиқҳ асарларининг дунёга келишига замин ҳозирлади. Ҳанафийлик мазҳаби деярли барча туркий давлатларнинг миллий мазҳабига айланди. Марказ ҳанафий-мотуридий фиқҳ анъанасида ёзилган ва ҳали нашр қилинмаган юзлаб асарларнинг чоп этилишига раҳбарлик қилишига ишонамиз.\nИмом Мотуридий фақатгина калом ва фиқҳда эмас, тафсир соҳасида ҳам янги бир замин очган. Ўзидан аввалги олимлар Қуръони каримни ривоятларга асосланган ҳолда тафсир қилиб келган бўлсалар, Имом Мотуридий ақлга таянувчи ҳамда “таъвил” деб ном олган усулда Қуръон оятларини шарҳлашга киришди. Кейинчалик тафсир илмида бу услубга “Ақлий тафсир усули” номи берилди ва бу йўналишда, аввало, ҳанафийлар, қолаверса, бошқа мазҳаб намояндалари томонидан ўнлаб тафсирлар битилди. Охирги вақтларда Мовароуннаҳр ҳамда туркистонлик ҳанафий-мотуридий олимларига оид тафсирларнинг нашрдан чиқиши билан ҳанафий-мотуридий таъвил-тафсир анъанасининг мавжудлиги яққол намоён бўлди. Бу анъанага тегишли кўплаб қўлёзмалар кутубхоналарнинг чангли токчалари ёхуд хусусий архивларда сақланмоқда. Ишонамизки, мазкур марказ ушбу асарларнинг ҳам нашр этилишида ташаббус кўрсатади.\nИмом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази ўз тадқиқотларида калом, фиқҳ ва тафсир илмининг бугунги кун шартлари ҳамда эҳтиёжларига жавоб берадиган ҳолда янгидан барпо бўлишида ва илм оламида янги Мотуридийлар, Насафийлар, Паздавийлар, Сарахсийлар, Марғинонийлар, Яссавийларнинг етишиб чиқишида муносиб ҳиссасини қўшади. Бу ёш тадқиқотчилар эса Ўзбекистонни ўтмишдагидек ислом тамаддунининг марказларидан бирига айлантиради.\nМарказ томонидан олиб бориладиган тадқиқотлар бутун ислом оламига, жумладан,Ўзбекистонда ёт оқимлар таҳдиди ва босими остидаги ёш авлодга улар билан кураш олиб бориш йўлида дастуруламал бўлиб хизмат қилади. Бугунги кунда радикализм ҳамда такфирчиликка қарши тура оладиган исломнииг энг кучли таълимоти ақл тарафдорлари сифатида танилган ҳанафий-мотуридийлар таълимотидир. Биз бу таълимотга кўр-кўрона эргашиб ва уни тадқиқ этмасдан туриб муваффаққиятга эриша олмаймиз. Аксинча, биз уни бугунги мафкуралар, фалсафий ҳамда диний оқимларга жавоб берадиган шаклда қайта жонлантиришимиз лозим.\nҲанафий-мотуридий таълимотида ақл, илм ва ахлоқ муҳим аҳамиятга эга.\nМазкур таълимот инсоний муҳаббат ҳамда ҳамжиҳатликда яшаш асосларини мустаҳкамлайди, дин ва виждон эркинлигини қадрлайди. Ҳанафий-мотуридийлик тарихда бўлганидек бугунги кунда ҳам зўравонлик, терроризм, такфир менталитети ҳамда динни сиёсийлаштиришга қарши курашда муҳим потенциалга эга. Кўр-кўрона мутаассиблик, сохта салафийликка мотуридийлик таълимоти билангина қарши туриш мумкин.\nИккинчи томондан, ҳанафий-мотуридийликни тўғри англаш ботиний ҳаракатлар ва сўфий ақидапарастликнинг олдини олишда ҳам муҳим аҳамият касб этади.\nИмом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази мусулмон оламида кутубхона ҳамда архивларда сақланаётган ҳанафий-мотуридий таълимотига оид қўлёзма асарларни нашр этиши, илм оламидаги тадқиқотлар ва ҳужжатларни аниқлаб, уларнинг каталогларини яратиши ҳамда уларни интернет муҳитида тадқиқотчиларга очиб қўйиши ислом олами учун буюк бир хизмат бўлади. Бу ҳолат эса ўтмишда бўлгани каби бугунги кунда ҳам мотуридийлик таълимоти ва унга оид бажарилган тадқиқотларни ўрганиш бобида Ўзбекистонни муҳим бир марказга айлантиради. Мотуридийлик исломга доир умумбашарий чақириқларни яна такpop Имом Мотуридийнинг Ватани Ўзбекистондан туяжак.\nМарказ Шарқ ва Ғарбдаги ушбу мавзуга қизиққан олимларни Имом Мотуридий ҳамда мотуридий олимларининг илмий меросини таништирадиган семинарлар, симпозиумлар, конференциялар, давра суҳбатлари ва бошқа илмий тадбирлар орқали бир ерга жамлайди. Шундай қилиб, илмий соҳадаги халқаро ҳамкорлик кучаяди ҳамда бу мерос бутун инсоният учун муносиб шаклда таништирилади.\nХулоса ўрнида айтадиган бўлсак, ушбу марказ мустаҳкам пойдевор асосига қурилди. Бундай тадқиқот марказини очиш билан Ўзбекистон бошқа ислом мамлакатлари учун намуна бўлди. Ўз тадқиқотлари билан ушбу марказ сохта салафийлик ва диний радикализм муаммосига дуч келган мусулмон оламига мазкур масалаларни ҳал қилиш учун муҳим ечимларни тақдим этади. Шу сабабли Ислом конференцияси ташкилотига аъзо давлатлар марказ фаолиятини қўллаб-қувватлашда ҳам моддий, ҳам маънавий ёрдамларини аямасликлари лозим.\nИмом Мотуридий халкаро илммий-тадқиқот марказининг, аввало, Ўзбекистонга, қолаверса, барча туркий давлатларга, мусулмон оламига ва бутун инсониятга фойдали бўлишини тилаймиз. Бундай марказнининг изланишлари ҳамда фаолиятига ҳисса қўшиш мен учун ҳам шарафдир. Умид қиламанки, Самарқандда Имом Мотуридий асос солган илоҳиёт таълими анъаналари давом этади. Имом Мотуридийнинг ақл ва ахлоққа таянган диний таълимотини ислом оламининг ҳар бурчагидан етишажак талабалар бутун инсониятга янгидан намойиш қилади.\nТуркиянинг Анқара университети профессори,\nЎзбекистон халқаро ислом академияси ўқитувчиси\nИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАРДА ТАРҚАЛГАН СОХТА ПАЙҒАМБАРЛИК ДАЪВОСИ ЮЗАСИДАН МУНОСАБАТ\nОятал курсий фазилати.


Москвада ишлайдиган самарқандлик Азамат - Россия ва Украина орасидаги Погари чегара-транзит зонасида қолиб кетган юзлаб ўзбекистонликнинг бири.\n- Москвада ишлайман. “Кирди-чиқди” печатини бостириш учун келгандим. “Депорт” печатини босиб берди. Икки йилгача энди Россияга киролмас эканман. Украинага ўтай десак, улар ҳам киритмаяпти. Ҳозир бизни Россия томони фақат икки кунга Брянск областига киритиб, кейин тўғри Ўзбекистонга жўнатар экан, мен билан бирга жуда кўп одам ҳозир депорт қилинди, - дейди Азамат.\nРоссияда яшовчи қашқадарёлик Эшқувват уч кун аввал "кирди-чиқди"ни расмийлаштириш учун Украина чегарасига йўл олган 62 ёшли дадаси қайтиб келмаганини айтади.\n-“Депорт” қилишибди. Сабабини айтишмабди. Ҳозир озгина солиқдан қарзи бўлса ҳам депорт қилишаётган экан, - дейди Эшқувват.\nРоссия Чегара хизмати расмийлари депорт қилинган ўзбекистонликлар Россия миграция қонунчилигини бузган мухожирлар эканини айтишди.\n- Нима сабабдан у ёки бу одам депорт қилингани сабаби айтилмайди. Россияга келган ҳар бир шахс шу мамлакат қонунчилигига амал қилиши керак, акс холда депорт қилинади, - деди Россия Чегара хизматининг исмини айтмаган расмийси.\nРоссиядан депорт қилинган ўзбекистонликларнинг кўпчилиги Украинага ҳам киритилмасдан, транзит ҳудудда қолиб кетишга мажбур бўлмоқда.\nУкраина Чегара хизматининг Жамоатчилик билан алоқалар бўлими ходими Андрей Демченко Озодлик билан суҳбатда бундай фуқароларнинг нима сабабдан Украинага киритилмаётганини тушунтирди:\n- Украина худудига ўтмоқчи бўлган ҳар бир одам, жумладан Ўзбекистон фуқаролари ҳам ўз ташриф мақсадини аниқ тушунтириб бериши керак. Агар, ташриф мақсади аниқ бўлмаса чегарачилар уларни киритмайди. “Кирди-чиқди” муҳрини бостириш учун келдим, дейиш ташриф учун асос бўлолмайди,- деди Демченко.\nМосквадаги муҳожирларга кўмак берувчи “Ёрдам” ташкилоти раҳбари Баҳром Ҳамроевга кўра, "кирди-чиқди" мухрини бостириш Россияда ўзига хос бизнесга айланган.\n- Бу патенти бор мухожирларга оид тартиб. Уч ойга келувчилар ҳозир Россиядан чиқса уч ойгача қайтиб киритилмайди. Қўлида патенти бор ишчилар ҳар йили патенти муддати тугаши билан Россиядан чиқиб "кирди-чиқди"ни бостириши керак. Шунинг учун кўпчилик тожикистонлик, ўзбекистонлик такси кира қилиб Брянск вилоятининг Украинага туташ Погари чегара масканига боради. Шу ернинг ўзида пул бериб печать бостиради. Ҳозир 1 ярим минг рубль бўлибди печать бостириш. Бу чегарачига бериладиган пора. Кейин қайтиб келади. Сўнгги пайтларда чегара постига бориб, депорт қилинаётганлар сони ошганини кўряпмиз. Ҳозир Россияда шунақа тенденция борки, муҳожирни чиқариб, иложи бўлса киритмаслик. Оқибатда кўплаб ҳамюртларимиз чегара зонасида қолиб кетяпти. Айримларини шу ердаги изоляторларга қамаб қўйган. Ўзбекистон элчихонаси ҳам уларга ёрдам бермайди. Украина ҳам қабул қилмайди. Совуқда қийналиб, хор бўлишмоқда, - дейди Ҳамроев.\nРоссия Федерал миграция хизматига кўра, ҳозир мамлакатда 3,6 миллион ноқонуний меҳнат муҳожири бор.\nРоссиядаги меҳнат муҳожирлари сони бўйича эса ўзбекистонликлар йиллардан бери биринчи бўлиб келмоқда.


Янги Ўзбекистон: инсон қадри улуғланган юрт! | O'zLiDeP\nЯнги Ўзбекистон: инсон қадри улуғланган юрт!\nПрезидентликка O’zLiDeP дан кўрсатилган номзод Шавкат Мирзиёевнинг ишончли вакили Раъно Турдибоева Чирчиқ шаҳридаги Ёшлар марказида сайловолди ташвиқотини ўтказди.\nТашвиқот учрашувида вилоятнинг Бўстонлиқ, Паркент, Ўрта Чирчиқ, Юқори Чирчиқ, Қибрай, Янгийўл, Тошкент, Олмалиқ туманлари, Чирчиқ ҳамда Янгийўл шаҳарларида яшовчи Ўзбекистон Республикаси фуқаролиги берилган бир гуруҳ сайловчилар иштирок этишди.\nСўнгги беш йилда фуқаролик ва пропискага эришиш йўлидаги сунъий тўсиқлар олиб ташланганини эътироф этди.\nИшончли вакил Раъно Турдибоева кейинги йилларда Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилиш бўйича олиб борилаётган ислоҳотлар инсонпарварлик ва бағрикенглик тамойилининг амалий ифодаси эканлигини таъкидлади.\n– Бугун бизнинг оиламиз унутилмас кун, – дейди Шоира Салимова. – Асли 1979 йилда Тожикистонда туғилганман. 27 йилдан бери Ўзбекистонда яшаймиз. Узоқ йиллар давомида шу юртда яшаб, таълим соҳасида хизмат қилдим, фарзандларим шу улуғ диёрда туғилди. Турмуш ўртоғим, фарзандларим ва менинг Ўзбекистон фуқароси бўлганлигимиз беҳад қувонтирди. Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилиш борасида инсонпарвар сиёсат олиб борилмоқда.\nТошкент вилояти ИИББ Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бошқармаси томонидан фуқароликка қабул қилинган шахсларга Ўзбекистон Республикаси фуқаролик паспорти расмийлаштирилиб берилди.\nУчрашувда сўз олган партия вилоят Кенгаши раиси Тўлқин Файзиев жойларда аҳоли билан ўтказилаётган тадбирларда ҳар бир қатламнинг ўз шукронаси борлигига амин бўлинаётганини таъкидлади.\nИшончли вакил Раъно Турдибоева янги Ўзбекистон Республикаси фуқароларини фуқаролик ҳамда сайлов ҳуқуқига эга бўлганликлари билан қизғин табриклади.\nУларни сайловда фаол иштирок этиб, ўзларининг илк овозларини жонажон юртимизга садоқат билан хизмат қилиб келаётган Шавкат Мирзиёевга овоз беришга чорлади.


25 май 2022, Тошкент вақти: 15:40\nБишкекда парламент сайлови натижаларидан норози намойишчилар Оқ Уйни забт этиши ортидан президент идораси ва парламент биносида ёнғин чиқди.\nХавфсизлик кучлари ва намойишчилар ўртасидаги тўқнашувлар ортидан собиқ президент Алмазбек Атамбаев қамоқдан озод этилди.\n6 октябрь куни эрта соатларда президент Сооронбай Жээнбековнини идораси жойлашган ва парламент - Жокорку Кенеш жойлашган бинонинг учинчи қаватида ёнғин содир бўлди.\nОзодлик Қирғиз хизматининг хабар беришича, ўт ўчирувчилар ёнғинни тўхтатишга ҳаракат қиларкан, бино деразаларидан тутун чиқаётганини кўриш мумкин эди.\nИжтимоий тармоқларда тарқалган суратларда намойишчилар бинонинг президент идораси жойлашган 7-қаватида хонадан-хонага юраётгани акс этган.\nХоналардан бирида намойишчилар президент Жээнбековнинг девордаги суратини олиб, отиб юборишган.\nНамойишчиларнинг бошқа бир гуруҳи давлат телерадиокомпанияси биносини забт этган.\nУлар шунингдек, Давлат Миллий Хавфсизлик Қўмитаси биносига ҳеч қандай қаршиликсиз кириб борганлар.\nБишкекнинг марказий "Ала-Тоо" майдони - 6 октябрь, 2020 йил\nСобиқ президент Алмазбек Атамбаев Миллий Хавфсизлик Қўмитаси ҳибсхонасидан озод этилган.\nФранс-Пресс агентлигининг хабар қилишича, кейинроқ Атамбаев намойишчилар орасида кўринган.\nСобиқ депутат Садир Жапаров ҳам қамоқдан чиқарилган ва Бишкек марказидаги намойишчилар олдида чиқиш қилган.\nСобиқ бош вазир Сапар Исаков эса Молдовановка қишлоғидаги жазо муассасасидан озод этилган.\nСешанба куни эрталаб мамлакат жанубидаги Ўш шаҳри марказида президент Жээнбеков тарафдорлари намойишга тўпланган.\nХабарларга кўра, намойишчилар олдида президент Жээнбековнинг укаси, парламент депутати Асилбек Жээнбеков чиқиш қилган.\n“Sputnik Kиргизия” агентлигининг иқтибос келтиришича, Жээнбеков мамлакатда қонуний йўл билан сайланган президент ва парламент борлигини айтиб, Қирғизистон халқини бирдамликка чақирган.\nҚирғиз хавфсизлик кучлари 5 октябрь куни пойтахт Бишкек марказида тўпланган минглаб намойишчиларга қарши резина ўқлар, кўздан ёш сиздирувчи газ ва ёруғлик ҳамда шовқин тарқатувчи гранаталарни ишлатди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлигидаги манбаларга кўра, кеч соат 24:00 ҳолатига 120 одам турли жароҳатлар билан шифохонага тушган.\n5 октябрь куни Бишкек ва яна бир неча шаҳарларда ўн минглаб одамлар якшанба куни ўтган парламент сайловлари натижаларига норозилик билдириш учун кўчаларга чиққан.\nОммавий намойишлар сайлов қонунчилигига биноан 7 фоизлик тўсиқдан ўтолмаган 10 та мухолиф партиялар томонидан ташкиллаштирилган.\nБишкекда норозилар томонидан қамоқдан озод қилинган мухолифатчи халқни тарқалишга чақирди.\nСадир Жапаров Бишкек бош майдонида (ўртада микрофон билан)\nБишкек бош майдонига йиғилганлар “Садир! Садир!” деб деган шиорларни ҳайқиришиб, Қирғизистон Гимнини куйлаб туришди. Орадан ярим соат ўтгач ниҳоят Садир Жапаровга гапириш учун имконият берилди.\nСадир Жапаров ўз сўзида барча масалалар қонуний йўл билан ҳал этилиши зарурлигини таъкидлаб: “Қароқчилик, босиб олиш билан ҳеч нарсага эриша олмаймиз, сабрли бўлайлик”, деди ва Бишкек бош майдонига йиғилган халқни уйларига тарқалишга чақирди.\n“Ата Мекен” партиясидан бошқа бир номзод Элдар Абакиров Давлат чегара хизматини чегараларни ёпишга, “ўғрилар”ни четга чиқармасликка чақирган.\n“Акс ҳолда, чегарачилар жавобгарликка тортилади”, деган Э. Абакиров.\nМаълумотларга кўра, "Оқ уй"га кирган намойишчиларга куч ишлатар идоралар ходимлари қаршилик кўрсатмаган.\nПрезидент кабинетига кириб олган митингчилар С. Жээнбековнинг деворга илинган суратини олиб ташлаганлар.\nБишкекнинг марказий “Ала-Тоо” майдонида 5 октябрь куни 30 мингга яқин одам тўпланган.\nНамойишчилар овоз бериш жараёнларини сохталаштириш ва сайловчиларни оммавий сотиб олиш ҳоллари ҳақида гапиришган.\nНамойишда мухолифатнинг мувофиқлаштирувчи кенгашини тузишга келишилган.\nКенгашнинг асосий вазифаси этиб сайлов натижаларини бекор қилиш белгиланган.\nНамойишчилар Марказий сайлов комиссиясига сайлов натижаларини ярим тунга қадар бекор қилиш ҳақида ультиматум қўйишган.\nНамойишлар чоғида, шунингдек, қирғиз матбуоти “россияпараст” деб кўрадиган амалдаги президент Сооронбай Жээнбековнинг истеъфоси талаб қилинган.\nДушанба куни марказий майдонни ўраб олган хавфсизлик кучлари, аввалига намойишларга мудохала қилмаган.\nКечга томон улар намойишчиларни тарқалишга чақирганлар.\nҚирғизистон Ички ишлар вазирлиги намойишчилар орасида “спиртли ичимликлар истеъмол қилганлар ва жамоат тартибини бузишга уринаётганлар борлиги”ни айтиб, уларнинг ҳаракатлари учун мухолифат раҳбарлари жавобгар бўлиши ҳақида огоҳлантирган.\nНамойишчилар майдонда муддатсиз қолишлари ҳақида эълон қилишлари ортидан милиция уларни тарқатишни бошлаган.\nНамойишчиларга қарши сув пуркагич, кўздан ёш сиздирувчи газ ва ёруғлик ҳамда шовқин тарқатувчи гранаталар ишлатилган.\nРасмийларга кўра, намойишчилар парламент биносини забт этишга уринишлари ортидан уларни тўхтатишга қарор қилинган.\nЖабрланганлар ва ҳибсга олинганлар ҳақида расмий маълумот йўқ.\nБир неча киши яраланган, улар орасида "Ата-Мекен" партияси раҳбари Жанарбек Акаев ҳам бор.\nАкаев оёғидан жароҳат олгани ва шифохонага олиб кетилгани хабар қилинади.\nҚирғизистон президентининг матбуот хизмати президент Жээнбеков сешанба куни сайловларда қатнашган барча 16 та партия раҳбарлари билан учрашишини маълум қилди.\nМинглаб фаоллар ва 10 та сиёсий партия – Қирғизистон социал-демократик партияси, "Чўнг қазат" ("Катта ғазот"), Мекен Интимағи ("Ватан ҳамжиҳатлиги"), "Бир бўл" ва "Реформа" ("Ислоҳот"), "Замандаш", "Ата Мекен", "Ордо" ("Ўрда" ) , "Йиман нуру"("Иймон нури") ва "Республика" партиялари тарафдорлари 5 октябрь куни Бишкекнинг марказий “Ала-Тоо” майдонида тўпланишган.\nСайловларда энг кўп овозларни амалдаги президент Сооронбай Жээнбековга яқин партиялар олган.\nНамойишчилар овоз бериш натижалари сохталаштирилгани, овозлар сотиб олингани ва бошқа қонун бузилишларидан шикоят қилишмоқда.\nМитингда сўз чиққан қатор фаолларга кўра, Жээнбеков “адолатсиз” ўтган сайловлар учун жавобгардир.\nИштирокчилар вақти-вақти билан “Жээнбеков кетсин!” дея ҳайқиришмоқда.\nНорозилик тадбири ташкилотчиларидан бири Сиймиқ Жапикеев ҳозир майдонда 15 мингга яқин одам тўпланганини билдирди. Милиция ва шаҳар расмийлари ҳали ўз маълумотларини очиқлаганлари йўқ.\nСўзга чиққанлар митинг муддатсиз бўлишини ваъда қилишмоқда.\nНамойишчилар Бишкекдаги ““Ала-Тоо”” майдонида ўтов тикиш ҳаракатидалар.\nҚирғизистонда якшанба куни бўлиб ўтган сайловларда сиёсий партиялардан тўрттаси парламентга ўтган, қолган партиялар 7 фоизли тўсиқдан ўтиш учун зарур овоз тўплай олмаган.\nСайловларда 16 партия иштирок этган.\n4 октябрда ўтган парламент сайловида амалдаги президентнинг укаси Асилбек Жээнбеков номзоди кўрсатилган “Биримдик” ва коррупцияга аралашгани айтиладиган Раимбек Матраимов оиласига мансуб “Мекеним Қирғизстан” партияларининг ҳар бири 24 фоиздан кўпроқ овоз олди.\nСайлов участкалари ёпилиб, натижалар эълон қилиниши биланоқ Бишкек ва Талас шаҳарларида мухолифат тарафдорлари норозилик намойишларига йиғила бошлади. Бир неча соатдан сўнг норозилар тарқалиб кетди. Мухолифат 5 октябрда норозилик намойишлари давом этишини билдирди.\n“Ата Мекен” партияси лидерлари 4 октябрда ўтган сайловни “Қирғизистон тарихидаги энг ифлос сайлов” сифатида шарҳлади. Партиянинг иддао қилишича, кузатувчилар мамлакатдаги барча сайлов участкаларида оммавий равишда қонунбузарликлар бўлганини қайд этганлар.\n“Ата Мекен” партияси Марказий сайлов комиссиясидан Ўш вилоятининг айрим туманларидаги овоз бериш натижаларини бекор қилишни талаб этмоқда.\nМухолифат сайлов участкаларига микроавтобусларда кўплаб одамлар олиб юрилганини ва уларнинг ҳар бири бир нечта сайлов участкасида овоз берганларини қайд этганини ҳам билдирмоқда.\nҚирғизистонда сайловчилар қандай овоз беради?\nҚирғизистонда овоз беришнинг дастлабки натижалари сайлов комиссиялари аъзолари томонидан қўлда саналмайди.\nСайловчи бюллетенни электрон овоз бериш қутисига ташлайди. Қути автоматик равишда қанча бюллетен ташланганини ва қайси партияга овоз берилганини ҳисоблаб боради.\nСайлов участкалари ёпилганидан сўнг, электрон қути қайси партияга қанча овоз берилганини чек қоғози сифатида чиқариб беради.\nШунинг учун ҳам электрон қутига бир одам биттадан кўп бюллетен ташлай олмайди ва партияларга берилган овозларни ҳам сохталаштириш имконияти мавжуд эмас.\nЯкуний натижани Марказий сайлов комиссияси бюллетенлар қўлда санаб чиқилганидан сўнг эълон қилади. Қўлда саналган якуний натижа дастлабки электрон натижага жиддий таъсир кўрсата олмайди.\nУнда мухолифат овоз бериш натижаларини нега тан олмаяпти?\nАйни пайтда Қирғизистонда сайловолди тарғиботи жараёни пайтида сайловчилар овозини сотиб олиш ҳолатлари мавжудлиги тан олинади.\nМазкур сайловда ҳам мухолифат ҳукумат партиялари овозларни сотиб олганини, маъмурий ресурсларни қўллаганини ва бунинг ортидан бир одам бир нечта сайлов участкасида овоз бергани кузатилганини иддао қилмоқда.\nАммо сайловда ғолиб бўлган партиялар мухолифатнинг бу иддаоларини инкор этмоқда.\n4 октябрда ўтган сайловда 3,5 миллиондан кўпроқ сайловчининг 56,5 фоизи овоз берган.


Ўрта Осиёда Масихийлик 10 — Dilkashradio.com\nЎрта Осиёда Масихийлик 10\nАссалому алайку радио тингловчи мухлислар. Эфирда сизлар учун берилиб бораётган эшттиришларимиздан бири. Бугунги мавзумизни Ўрта Осиёда масихийликка бағишладик. Бизга қанчалик маълумки Ўрта Осиё мамлакатларида кўплаб мусулмон дўстларимиз яшайди. Ўрта Осиё халқлари азалдан ўзларининг мехмондўстлиги ва очиқ кўнгиллиги билан ажиралиб туришади. Шунингдек бизга қўшни мамлакатлар хам азалдан ўзларининг мехмондўстлиги билан машхурдирлар.Осиё мамлакатларидан бутун дунёга машхур олимлар ва алломалар етишиб чиқишган.\nУлар хам ўз даврларида, ўзларидан етарлича ном қолдиришди десак хато қилмаган бўламиз. Шунингдек Ўрта осиёда турли миллатга мансуб ва турли итиқодга амал қилувчилар яшашади. Масалан, йгирманчи асрнинг бошларида Туркистонда ярим милиондан ошиқроқ рус миллатига ва православ динига итиқод қилўвчи дўстларимиз яшашган. Хозирги кунда хам тинч ва тотув яшаб келишмоқда. Осиё мамлакатлари учун доимо кимларнингдир ибодати зарурдир. Чунки Раббимиз Исо Масих фақатгина Руслар учун эмас балки, барча халқлар учун Осмондан, Ўзининг бюклигидан воз кечиб биз яшаб турган ерга ташриф бюрди. Унинг ташрифидан мақсади эса малумдир.\nБарча инсонлар Унинг номига ишониб, ўз гунохлари учун Раббимиз Исодан кечирим олишидир. Худога шукуроналар айтсак бўлади чунки Худованд ўз ишини белгиланган вақтда амалга оширишга шошилмаяпти. Айрим пайтларда Исо Масих фақат ибронийлар учун юборилганнажоткор деган гаплпр хам қулоғимизга чалиниб қолади. Агар шундай бўлса Муқаддас китобда, У барча халқларнинг нажоткори деб ёзилмаган бўларди. Энди бир мухим савол пайдо бўлади, шундай экан нима учун Худованд фақат иброний халқи учун келди ёки нима учун иброний халқи билан кўп алоқада бўлди. Хар биримизга яхши маълумки Иброний халқи бундан бир неча йил илгари Мисрликлар томонидан асрликда бўлишган.\nШу асрлик давомида ибронийлар Худовандга кўп маротаба ва йиллар давомида бизни озод қилгин деб мурожат қилишгин. Орадан тахминан тўрт юз йиллар вақт ўтгач Худованд уларнинг илтижосини эшитди. Иброний халқини қулликдан озод қилди. Худованд ягонадир ва У барча халқларнинг нажот хақида билишларини истайди. Бунинг учун Раббимиз Исо Масих Ўзини барча халқларга танитди. Худовандни шунинг учун мақтасак арзийдики, У хох Осиёда бўлсин Хох Ғарбда бўлсин барча халқлар орасида тинчликни сақлаб келмоқда. Хурматли радио тингловчи мухлислар, Агар хар бир инсон Худовандни кимлигини билишни истаса унга мурожат қилмоғи лозим. Худованд Хар биримизни ибодатимизни иштиб ўзини кимлигини кўрсатишга хамиша таёрдир. Азизлар шунинг билан бугунги эшттиришимизни шу ерда якунлаб сизлар билан келгуси эшттиришларимизгача хайрлашиб қоламиз. Хайр соғ омон бўлинглар.\nМасихдаги хаёт 31\nЎзбекларнинг этник шаклланиши 44


ЎзА - Абдулазиз МАНСУР: «Халқимиз тақиқларга қарамай динсиз яшамаган»\n06.11.2019 Чоп этиш версияси\nАбдулазиз МАНСУР: «Халқимиз тақиқларга қарамай динсиз яшамаган»\nКейинги уч йил орасида муқаддас ислом динини янада тараққий эттиришга давлат томонидан берилаётган эътибор халқимизни тобора жипс бўлишга ундамоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг махсус қарори билан мамлакатимизда ташкил этилган Халқаро ислом цивилизацияси марказининг ташкил этилиши бунга яққол мисолдир. Марказнинг асосий мақсади эътиқоди ислом дини билан боғлиқ бой ва ноёб меросни илмий асосда ҳар томонлама чуқур ўрганиш, юртимиздан етишиб чиққан буюк аллома ва мутафаккирларнинг ҳаёти ва илмий-ижодий фаолияти ҳақида яхлит тасаввур уйғотиш, улар билан халқимиз ва жаҳон жамоатчилигини кенг таништириш, ислом динининг инсонпарварлик моҳиятини очиб бериш, ёш авлодни гуманистик ғоялар, миллий ғурур ва ифтихор руҳида тарбиялашдан иборатдир. Маълумки, юртимиз асрлар давомида жаҳон цивилизациясининг ажралмас қисми, ислом маданияти марказларидан бири бўлиб келган. Ҳар қандай тажовузларга, чеклашларга қарамай, халқимиз қалбидаги исломга бўлган имон сўнмади. “Чингизу Боту тиғ”лари, советларнинг отиш-чопишлари, сургун-авахталари ҳам чин мусулмонларнинг эътиқодларига зарар етказолмади. Кишиларимиз динсиз яшамадилар. Бу жараён, яъни исломий таълим-тарбия яқин тарихимизда, хусусан, дин ҳақида гап кетганда қора тушдай эсланадиган собиқ шўро замонида қандай кечди? Қатағонлар даврида ёшларга нафақат ҳалол-ҳаромни ажратиш, айни пайтда диний арконларни мукаммал эгаллаш юзасидан берилган диний таълим халқимизнинг келажак ҳаётида қанчалик аҳамиятга эга бўлди? Мазкур масалага бугун қай даражада эътибор берилмоқда?\nМамлакатимизда янги ташкил топган Халқаро ислом цивилизацияси маркази директорининг ўринбосари, таниқли исломшунос олим, Қуръони карим таржимони, истеъдодли хаттот Абдулазиз МАНСУР билан суҳбат ана шу ҳақда бўлди.\n— Ҳурматли шайх ҳазратлари! Маълумингизки, кейинги пайтларда телевидение ҳамда ижтимоий тармоқларда ёшларга исломий билим бериш ҳақида бир қатор баҳс-мунозаралар бўлиб ўтди ва ҳамон давом этмоқда. Ўтган етмиш йилдан ортиқроқ вақт мобайнида халқимизга “атеистик” тарбияни сингдиришга уриниб келинди. Айтиш керакки, бунга кўп соҳаларда эришилди ҳам. Кейинги ўттиз йилда эса ана шу “тарбия” оқаваларини тозалаш йўлида бир қадар жидду жаҳд қилинди. Тарихда яшаб ўтган улуғ алломаларимизнинг хоки туроблари устида мақбаралар қурилди, йиллар давомида қаровсиз қолган азиз жойлари зиёратгоҳларга айлантирилди. Уларнинг ислом дини ва дунёвий билимлар билан боғлиқ асарлари, одоб-ахлоқ борасидаги дурдоналари халққа етказилди ва бундай хайр¬ли ишлар давом эттирилмоқда. Аммо динсизликка асосланган коммунис¬тик ғоя бир неча авлоднинг онгу шуурини бузишга улгурган эди. Оқибат эса маълум: мамлакатда коррупция, порахўрлик, халқ мулкини талон-торож қилиш... Уларни бартараф этишга қаратилган қонунлар етарли. Аммо фақат заминий қонунлар билангина инсоннинг нафсини жиловлаб бўлмаслиги азалдан аён. Шу боис ҳам ота-боболаримиз диний таълимга катта эътибор беришган. Шу маънода Туркистонда бу масала қандай тартибда ечилган?\n— Аввало шуни айтиш керакки, Мустақилликдан сўнг, айниқса, кейинги икки-уч йил орасида Ўзбекистонда ёшларга диний таълим бериш борасида ижобий ўзгаришлар давом этмоқда. Ҳозирда мамлакатимизда ўн битта мадраса, иккита диний олий таълим муассасаси, битта Ислом академияси фаолият юритмоқда. Бундан ташқари, ўнлаб араб тили курслари ва бошқа диний таълим билан боғлиқ муассасалар ишлаб турибди. Халқаро ислом цивилизацияси марказининг биноси ишга тушиши билан эса уларнинг сони янада ортади.\nЭнди тарихга тўхталадиган бўлсак, ота-боболаримиз таълим-тарбияга жуда қаттиқ эътибор беришганини таъкидлаш керак. Бу соҳада Абдулла Авлоний бобомизнинг “Тарбия биз учун ё ҳаёт — ё мамот, ё нажот — ё ҳалокат, ё саодат — ё фалокат масаласидир” деган гаплари беҳуда айтилмаган. Мен бу гапларнинг мағзини шарҳлаб ўтирмай, ўзингиз ўринли таъкидлаганингиздек, биргина коммунистларнинг атеистик тарбияси кишиларни нечоғлик ҳалокат ва фалокат ёқасига олиб келиб қўйганини таъкидлаб ўтмоқчиман, холос. Шўро инқилобигача Туркистон чор Россиясининг қарам мамлакатлари ичида бўлган. Ўша даврлардаги диний таълим, мадрасалар ҳақида устозлар сўзлаб беришган.\nАйтишларича, 1924 йилда Туркистон парчаланиб, миллий республикаларга бўлинган пайтгача ҳам Ўзбекистонда диний мадрасалар кўп бўлган. Маҳалла мактабида таълим олган бола ўқишни давом эттиришни истаса мадрасага борган. Энг муҳими у маҳалла мактабида ўқиш-ёзишни ўрганиб, ҳалол-ҳаромни ажратиб, бир мусулмон фарзанди сифатида мустақил ҳаёт кечиришга тайёрланган. Ўша маҳалла мактабида олган билими билан бирон-бир касбнинг бошини ушлаган. Энди мадрасаларга борган болалар эса у ерда йиллаб ўқишган. Бундан ташқари, диний китобларни ўзлаштириш ўта қийин бўлган. Буни мен ўз тажрибамдан биламан.\nҚўлларида ўн йил таълим олган устозим олтиариқлик Муҳаммад Қосим қори домла ўша даврлардаги диний таълим, мадрасалар тўғрисида кўп гапириб берганлар. Устозимнинг: “Мен ўша йиллари йигирма тўрт ёшда эдим. Иттифоқ ташкил этилган кундан эътиборан ҳукумат барча мадрасаларни тақа-тақ ёпиб, калитини чўнтагига солиб олди. Муллаваччаларни эса кўчага ҳайдаб солди. Китобларимизни кўтарганча қаерга боришни, кимга арз қилишни билмай сарсон бўлганмиз. Шу йилдан бошлаб мадрасаларда дарс берган-бермаган барча уламоларни қамаш бошланди. Уларнинг баъзилари қатл этилди, қай бирлари эса Сибирь ва бошқа жойларга сургун қилинди. Бу иш то 1943 йилгача давом этди. Бу орада масжидлар ҳам ёпиб қўйилди”, деган гапларини ҳамон эслайман. У киши Марғилоннинг марказидаги “Хонақоҳ” деб юритилувчи оқ мадрасада илм олган эканлар. Ҳукумат мазкур мадрасани ёпиб, ўрнида банк очган. Ўша банк ҳозиргача ишлаб турибди. Энг билимдон мударрислар ана шу илм даргоҳида дарс беришган экан. Муҳаммад Қосим қори домла бу ерда Холмат қори, Муҳаммад Юсуф каби домлалардан сабоқ олганлигини айтардилар.\nШундай қилиб, то 1943 йилгача Ўзбекистонда очиқ ҳолда на масжид ва на мадраса фаолият юритмаган. Аммо шўролар уларни турли омборхоналарга, чўчқахоналарга айлантирса-да, мўминларнинг қалбидан имонни юлиб ололмади. Халқимиз динсиз яшамади. Махфий равишда уйларида намоз ўқиди, яшириниб бориб, ҳужрада таълим олди. Ота-онанг намоз ўқийдими, деб сўрашаркан. Ҳа, ўқийди, деса бўлди. Ўша тобнинг ўзида уларни ушлаб кетишган. Илм олишни айтмайсизми? Баъзи хонадонлардаги ҳужраларнинг дарвозалари ташқаридан қулф бўлган. Биров келса, уйда ҳеч ким йўқ. Аммо ўша хонадонга талабалар девор ошиб тушиб домлалардан таълим олишган. Халқимиз ана шундай замонлардан ўтиб келди.\n— 1924 йилдан то 1943 йилгача Ўзбекистонда масжид ва мадрасаларда намоз ўқиш ва илм олиш таъқиқланди, деб айт-япсиз. Нега энди айнан 1943 йилда таъқиқлар олиб ташланди?...\n— Хабарингиз бор, ўша йили Германия фашизмига қарши урушаётган давлатларнинг Теҳрон конференцияси бўлиб ўтди. Натижада “Теҳрон баённомаси” эълон қилиниб, унда фашизмни узил-кесил йўқотиш, урушдан кейинги Оврупонинг тақдири, Совет иттифоқининг Японияга уруш эълон қилиши каби масалаларда ўзаро келишув бўлгани тарихий ҳужжатларда айтилади. Шунингдек, мана шу конференцияда Совет иттифоқи виждон эркинлигини тақиқлаган даҳрий давлат сифатида танқид қилинади. Албатта, Сталиннинг динларга йўл бериши битта танқид туфайли юз бермаган бўлиши мумкин. Бунга бошқа сабаблар, масалан, Амир Темурнинг қабрини очиш мумкин бўлмаган бир пайтда 1941 йил 22 июнда очилгани ва шу куни уруш бошлангани каби воқеалар ҳақида мустабидга етказилгани ҳам туртки бўлса, эҳтимол. Сталин Теҳрон конференциясидан сўнг ҳамма динларга, жумладан, Ислом динига ҳам катта эмас, кичкина дарча очишга мажбур бўлади. Бутун Совет иттифоқи бўйича тўртта — Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари учун Тошкентда, татар мусулмонлари учун Уфа шаҳрида, шиа ва сунний мусулмонлар учун Бокуда, шунингдек, кавказлик мусулмонларга Маҳач¬қалъада мусулмонлар диний идораси ташкил этилди. Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идорасига Эшон Бобохон ҳазратлари муфтий этиб тайинланганлар. Ўша йили бутун республикада ҳаммаси бўлиб 84 та масжид очишга рухсат бўлди. Элимиз то 1991 йилда юртимиз мустақилликка эришгунича ўша қирқ учинчи йилда ташкил бўлган бор-йўғи саксон тўртта масжидда намоз ўқиб келди. Мен 1975 йилдан шу идора қошидаги мадрасада ўқиб, шу ерда ишлаганман. Қаерда масжид очилган, ҳаммасининг рўйхатини биламан. Бу рўйхатга битта масжид қўшиб ҳам бўлмасди, олиб ҳам. Моск¬вадан берухсат ҳатто битта масжидни ҳам таъмирлай олмасдик. Барча юмушлар СССР Министрлар Совети қошидаги диний ишлар бўйича Кенгаш назоратида турарди. Бугунгидек эсимда, Жиззахдаги масжидни таъмирлаш пайтида деворини бир метрга ўстиришганди. Бундан хабар топган ўша Кенгаш мазкур масжидни ёптириб ташлаб, табиат музейига айлантириб юборди. Бориб кўриб, ичкаридан йиғлаб чиқдим. Худонинг уйида ёввойи ҳайвонларнинг терисини шилиб, ичига сомон тиқиб, қотириб қўйишибди. Ана шундай қотирилган бир чўчқани меҳробга тикка қилиб ўрнатишибди, тиржайиб турибди. Буларни кўрган қайси мусулмон йиғламайди... Қани энди ўша пайтда Москванинг бу сиёсатига қарши чиқиб кўрсин-чи, биров! Атроф жим-жит. Ўлик сукунат... Ҳамма нарса: тўфон ҳам, ҳайқириқ ҳам ичингизда. Ичингизга ютасиз. Бир оғиз бўлсин эътироз билдиролмайсиз... Ана шундай даврларни бошдан ўтказдик.\n1943 йил октябрь ойида бўлиб ўтган мусулмонларнинг биринчи қурултойида Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонларининг Диний идораси бошқармаси ташкил этилиб, Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон мазкур ташкилотнинг масъул котиби ва айни пайтда Ўзбекистон қозиси лавозимига бир овоздан сайланади. Республика қозияти Диний идоранинг анчайин фаол тизими ҳисобланган. У олиб борган ишлар Ўрта Осиё ва Қозоғистоннинг бошқа республикаларида диний уюшмаларнинг оёққа туришида муҳим аҳамиятга эга бўлди. Ўзбекистон қозияти Совет шарқи мусулмонларининг диний тар¬қоқлигига барҳам беришда жуда катта шижоат кўрсатди. Совет ҳукумати динларга, хусусан, Ислом динининг ривожланиши, мусулмонларнинг ўз диний арконларини бажариш ишларига қанчалик қаршилик кўрсатмасин, диний идора раҳбарияти берилган озгина имкониятдан жуда унумли фойдаланди. Ҳатто, маърузаларда қайси оятлардан фойдаланиш кераклиги ҳам белгилаб қўйилар эди.\nЗиёвуддинхон қори ҳазратнинг ташаббуслари билан бир журнал ташкил этилди. Ўша журнал номига ҳам “совет” сўзини қўшишга мажбурландик. Мен бу журналда масъул муҳаррир сифатида саккиз йил ишладим. Шундай эдики, мақолалар даст¬лаб рус тилида тайёрланиб, Москвага, ҳукуматнинг юқорида айтганим Кенгашига юборилар, у ерда таҳрир қилиниб қайтгач, ўзбек ва бошқа тилларга, араб, форс, инглиз ва француз тилларига таржима этилар эди. Ўзбек тилидагиси эски ўзбек имлосида босиларди. Кириллда ёзилса гўё халқ бутунлай имонга кириб кетадигандек... Мана шундай бир шароитда Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон ҳазратлари гоҳ расмий, гоҳ норасмий йўл билан бўлса-да, Москва билан музокаралар, баҳслар олиб бориши натижасида Ислом динини ривожлантиришга баҳоли қудрат ўз ҳиссасини қўшди. Ўзининг беқиёс даражадаги илмий салоҳияти билан кишиларнинг имонини мустаҳкамладигина эмас, балки баланд кўтарди.\nШундай қилиб 1971 йилгача бутун СССР мусулмонлари учун битта — Бухородаги Мир араб мадрасаси фаолият юритган холос. Унда бор-йўғи 60 нафар талаба ўқиган. Ўша йили Зиёвуддинхон қори ҳазратнинг елиб-югуришлари натижасида Тошкентда олий мадраса (МАЪҲАД) иш бошлади. Мен ана шу мадрасанинг иккинчи қабулида, яъни 1975 йилда ўқишга кирганман. Бу ерга ҳар йили қабул бўлмасди. Ҳар тўрт йилда бир марта қабул ўтказилар эди. Мана шундай қийин шароитларда ишлаб ўтган одамлар ҳақида гапирганда тўғри фикрда бўлишимиз керак. Баъзилар бўлдики, диний идорага доим тош отиб ўтишди. Бу ерда ишлаётганларни “сарой уламолари” дейдиганлар топилар эди. Ана ўша “сарой уламолари” бўлмаса, совет атеистлари динимизни яна не кўйларга солиб юборишлари мумкинлигидан улар бехабардирлар. Бу одамлар қўлларидан келганча дунёвий давлат билан мусулмонларни келиштириб, уларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, ҳаж-умраларни ташкил этиш, масжид-мадрасаларнинг ҳолидан хабар олиш, диний мавзудаги адабиётларни нашр этиш каби хизматлар борки, бу ишларнинг барчаси ўша “сарой уламолари”нинг чекига тушган эди. Буларнинг ҳаммасига нафақат гувоҳман, балки шу ишларнинг ичида эдим.\n— Яхши гап очдингиз. Неча йилларки шу идорада ишлаб келасиз. Ўз фаолиятингиз ҳақида ҳам сўзлаб берсангиз, ўқувчиларимиз янада кўпроқ маълумот олган бўлардилар.\n— Ҳа, умримнинг асосий қисми шу идорада ўтди. Ёшлик даврларимда мадрасалар йўқ бўлгани учун, диний илмни ўзим мустақил ўргандим. Мактабда ҳам аъло баҳоларга ўқидим. Кейин Фарғона водийсидаги катта-катта алломаларнинг уйларига қатнаб диний билимларимни оширдим... Ишдан ажралмаган ҳолда уларнинг хизматларини қилиб, билмаган жойларимни сўраб илм олганман. Худога шукр, ўттиз бир ёшимгача бир ислом талабаси ўқиши керак, билиши лозим бўлган илмларни ўзлаштириб бўлгандим. 1975 йилгача мен водийда бўлдим. Кейин Тошкентга келдим, чунки биздақа илмли кишиларни ўша пайтларда давлат нафақат қадрини билмасди, балки хушламас эди. Ҳе йўқ, бе йўқ қамаб юбораверар эди. Диний олим бўлсанг, қани дипломинг, деб жавобгарликка тортарди. Шу боис мен Тошкентга диплом олиш учун келдим.\nЗиёвуддинхон қори ҳазратларига мурожаат қилдим. Қори ака, водийда бизни жуда ҳам безовта қилишяпти, МАЪҲАДда ўқишга келдим, дедим. Кимларда ўқигансиз ва қайси дарсларни олгансиз, деб сўрадилар. Шунда мен устозларим ва улардан олган сабоқларимни айтганимда, у киши сиз тайёр мударрис экансиз-ку, деб алқадилар. Сиз шу МАЪҲАДда дарс берасиз, ке¬йин тўрт йилдан сўнг сизга диплом берамиз, дедилар. Шундан кейин мени диний идора номидан Бухорога, Мир араб мадрасасига жўнатдилар. Бир йил Бухоро ва уч йил Тошкентдаги олий мадрасада дарс бердим. Шундан кейин олий Маъҳадни битирди, деган диплом олганман. Шу билан Тошкентда қолиб кетдим. Кейин Зиё¬вуддинхон аканинг ўғиллари Шамсиддинхон у кишининг ўринларига муфтий бўлдилар. Шамсиддинхон акам гарчи ташкилотчи, араб тилини мукаммал билган раҳбар бўлсалар-да, аммо диний уламо ёрдамига муҳтож эдилар. Шу боис Зиёвуддинхон акам мени у кишига ёрдамчи қилиб қўйгандилар. Ўзларига ҳам доим шаръий масалаларни Абдулазиз домла билан биргаликда ҳал қилинглар, деб кўп марта тайинларди. Ўша 1975-76 йилларда Фатво бўлимининг бошлиғи бўлганим ҳам шундан.\nШундай қилиб Шамсиддинхон акамлар билан у кишининг то умрлари охиригача бирга ишладик. Диний мавзуда кўплаб китоблар ёздик. Биринчи ёзган китобимиз Зиёвуддин қори ибн Эшон Бобохон тўғрисида бўлди. Энди бу китобнинг дунёга келиши ҳам бир тарих. У пайтлари мамлакатимиз ҳали мустақил бўлмаган эди. Китоб ёзиб, ўзбек тилида нашр этиш учун Москвадан рухсат олиш керак бўлди. Бу воқеа энди 1986 йилда бўлиб турибди. Қаранг, ўша пайтга келиб ҳам ҳамма жойда ошкоралик, сиёсий ўзгаришлар кечяпти, аммо диннинг йўли тўсиқ эди. Ислом динининг ривожига улкан ҳисса қўшган бир уламо ҳақида бир китоб чоп этиш қанчалар қийин кечган. Шунда биз айтдикки, ундай бўлса рус тилида нашр этайлик, деб сўрадик. Йўқ, дейишди. Араб тилида нашр этилади, деб туриб олишди. Мен китобни бир йил мобайнида Москвада ўтириб рус тилидан араб тилига таржима қилдим. Шундай қилиб, Зиёвуддин қори акам тўғрисидаги биринчи китоб араб тилида нашр этилди. Ўзбекистонда нашр этишга ҳам рухсат бўлмади. Москвада чоп этиб, бу ерга олиб келинди. Шу қилган хизматимга Шамсиддинхон акам мени ҳаж ибодатига боришга ёзиб қўйибдилар. 1986 йилда ҳажга мен ана шу хизматим туфайли борганман. Ҳажга бораётганимга ўзим ишонмаганман. У пайтлари ҳажга Ўзбекистондан икки-уч кишигина борар эди. Бутун собиқ Иттифоқ бўйича йигирма-йигирма беш киши борарди, холос. Ана шу қаторга қўшилганимдан хурсанд бўлиб, ҳаж амалини бажариб келганман. Ўша йили СССРдан бор-йўғи ўн тўрт киши ҳажга борган. Борганимга суюндим, албатта. Аммо бошқа давлатлардан минг-минглаб келган ҳожиларни кўриб, халқимизнинг исканжада яшаганидан, ҳақ-ҳуқуқсиз бўлганидан йиғлаганман...\nМана Яратганга минг шукрки, бугунга келиб аҳвол ўзгарди. Аллоҳ бор қиламан деса, қийин жойи йўқ. У кунлар бизга бир синов учун берилган эди. Бу йил мамлакатимиздан ҳажга бораётганлар етти мингдан ошди. Келаси йили ўн минг бўлар экан, Худо хоҳласа.\n— Ёшлигида мусулмончиликдаги қирқ фарзни ўқимаган ўзбек жуда кам топилади. Маълумки, қирқ фарзнинг сўнгги фарзи — талаби илмдир. Яъни, илм олмоқликдир. Яна ўзбекда шундай гап бор: бу одамнинг оғзида илми бор. Ана шу оғзида илми бор кишиларнинг барчаси саводхон бўлишган. Мамлакат тепасига шўролар келгач эса диний мактаблар йўқотилди. Уларнинг ўрнида совет мактаблари ташкил этилди. Табиийки, исломий билимлар таъқиқланди. Диний таълим қолоқликнинг рамзи сифатида кўрилди. Ҳолбуки, туркшунос олим Аҳмад Закий Валидий турк халқларининг кейинги асрлардаги орқада қолиши ҳақида фикр юритаркан, бу қолоқлик айрим олимлар кўрсатганидек, динга итоат этишда, Ислом ақидаларида эмас, балки 16 асрдан буён дунёда янгича шароитлар юзага келгани, янги денгиз йўллари очилгани ва қадимги карвон йўллари назоратсиз қолгани билан изоҳланади, деган хулосага келади. Сиз эса халқимиз ҳар қандай таъқиқларга қарамай, ҳеч қачон динсиз яшамаганини таъкидлаб ўтдингиз. Савол шундан иборатки, шўролар даврида халойиқнинг диний таълим олиш тартиби қандай кечди? Бу борада ҳужраларнинг ўрни қандай бўлган? Ҳужра нима ўзи?\n— Демак, шўролар иқтидорга келиши билан эски мактаб ва мадрасалар ёпилди. Мударрислар қатағон қилинди. Нима қилиш керак? Қатағонлар пайти айрим уламолар бошқа ишларнинг бошини ушлаб тирик қолишди. Аммо ичлари тўла илм. Ёшлари бир жойга бориб қолган бу олимлар илмларини ўзлари билан охиратга олиб кетишадими, энди? Йўқ, бундай қилиш Худога ҳам хуш келмайди. Қандай бўлмасин, улар ўз эгаларига етказилиши керак! Шу тариқа улар ўзларининг фарзандларига ёки қўни-қўшни, илм истаган бошқа кишиларга махфий таълим бера бошлашди. Бу нарсани мен айниқса, 60-йилдан бошлаб ўзим кузатдим. Бу ҳаракат водийдан бошланди. Яъни, Андижон, Наманган, Марғилон.\nБу масканлардаги ҳужраларга Аллоҳ раҳмат қилсин уларни, асли ўзганлик Сулаймон қори ака ҳамда марғилонлик устоз Ҳакимжон қори домлалар асос солган десак адашмаймиз. Сулаймон қори ака ўтган аср¬нинг 30-йилларида домла-имомлар қатағон қилинганда ота-боболари билан Қошғарга ўтиб кетган бўлиб, 50- йилларнинг охирларида қайтишади. Ўша одам аҳволни кўриб, баъзиларнинг ҳалол-ҳаромни ажратмаганидан таассуф билдириб, бу одамларнинг ёшлик йиллари қатағонларга тўғри келиб, диний билимлардан бехабар қолишганига йўяди ва болаларга исломий билим бериш керак, деган хулосага келади. Маълум бўлишича, Сулаймон қори аканинг ўзи Қошғардалигида ҳужрада ўқиган ва ўқитган эканлар. Демак, Сулаймон қори ака бу амални ўз юртига қайтгач, бу ерда ҳам татбиқ эта бошлади.\nШу жойда ўз бошимдан кечган воқеаларни эслаб ўтишни истардим. 1971 йили Олтиариқдан чиқиб кетдим. Марғилонга бориб жойлашдим. У ерда ўқиш билан банд бўлдим. Ишдан ажралмаган ҳолда Ҳакимжон қори акамнинг дарсларига қатнашдим. У киши жуда тез ўқитар эканлар. Ҳакимжон қори домладек, баракали ўқитадиган мударрисни мен ҳали кўрмадим. Саҳиҳ Бухорий, саҳиҳ Муслим, Абу Довуд, шарҳи Мулла каби катта-катта китобларни бир ойга қолмай битириб юборамиз. Устознинг қўлидаги беш йиллик таҳсилим жуда баракали бўлди. Ҳакимжон қори домла бутун умрларини дунё тўплаш эмас, илм тўплашга сарфлаган инсон эдилар. Ўзлари кўп ўқирдилар. Гап гапирсалар фақат илмдан сўзлардилар. Дунёвий нарсалардан ўзларини қаттиқ парҳезда тутардилар. Бирон сония бўлсин вақт¬ларини беҳуда ўтказмасдилар. Ўқитиш тартиблари шундай эди: юқори билимли талабаларни ўзлари ўқитардилар. Булар хос талабалар деб аталган. Бизга жойлардаги ҳужраларни бўлиб берардилар. Бомдод намозини ўзлари билан ўқигач, икки-уч соат дарс бўларди. Кейин айтилган ҳужраларга бориб дарс берардик. Кўряпсизми, дарсдан чиқиб яна дарс¬га борардик. У кишининг яна бир фазилатларини айтсам, қўлларидаги асосий талабалар мусофир бўлган, жумладан, мен ҳам. Бола-чақани ҳам боқиш керак. Бу кишига Аллоҳ таоло тижорат ҳунарини ҳам насиб этганди. Ана шу тижоратдан тушган маблағдан ўз оиласидан ошиниб, бизга маош ҳам берардилар. У киши илм ошиқларини бир қарашда ажрата билганлар ва уларни ҳар жиҳатдан қўллаб-қувватлаб, илмларини давом эттиришлари учун шароит яратганлар. Ҳужра Марғилонда ана шу тартибда вужудга келди. Ке-йинчалик халққа исломий таълим беришнинг бу усули Андижон, Наманган атрофларига, шунингдек, Ўш, Ўзган шаҳарларига ҳам кириб борди. Бошқа жойлардан, масалан Сурхондарё, Қашқадарё вилоятларидан ҳам талабалар Марғилон билан Андижонга келиб ўқишарди. Қуръони карим таржимони, қорасувлик Алоуддин Мансур ҳам Ҳакимжон қори аканинг хос шогирдларидан бўлган.\nЭнди бу ҳужраларда қандай дарслар ўқитилган? Бу масалага ўтишдан олдин шуни айтиш керакки, кейинги эллик йил орасида ҳужралар эл кўзига ола бўжи, экстремистик ташкилот, муллаваччалар жангарилар сифатида кўрсатиб келинди. Бу енгил қилиб айтганда инсофдан эмасди. Сизга бир мисол. Хабарингиз бор, ўтган йили мамлакатимизда қорилар мусобақаси ўтказилди. Унда юзлаб мураттаб қорилар иштирок этишди. Уларнинг қайси бири жангари?! Шундай бўлганда бундай мўътабар издиҳомда иштирок эта олишармиди?! Ўша мусобақа иштирокчиларининг саксон фоизи ҳужрадан чиққан собиқ муллаваччалардир. Уларнинг қироатларини тинглаган бутун Ўзбекистон ҳамду санолар айтишди. Ростдан ҳам Мустақилликкача бутун республикада бор-йўғи иккита мадраса бўлган бўлса, бунча қори қаердан келди, деган савол туғилади-да! Бугунги кунда мамлакатимизда икки мингдан ортиқ масжид бор.\nЭнди тилга олинган ҳужраларда қандай фанлар ўқитилган? Айтиш керакки, уларда сиёсат ҳақида умуман сўз юритилмаган. Дарслар араб тили грамматикаси — Кофия, яъни наҳву сарф, Унвон — араб адабиёти, фиқҳ илмларидан “Мухтасар”, Марғинонийнинг “Ҳидоя” асари, Мишкотул масобиҳ, Шарҳи мулла (Жомийнинг Кофия шар¬ҳи китоби), Саҳиҳи Бухорий, Қози Байзовий, Насафийларнинг тафсирлари ва бошқа Ақоид китобларидан иборат бўлган. Юқорида номлари тилга олинган дарслик ҳамда китобларда ҳеч қандай сиёсат билан боғлиқ гаплар йўқ ва бўлиши мумкин ҳам эмас. Улар том маънодаги илмий асарлар бўлиб, биринчидан ўқувчига араб тили грамматикасини ўргатса, иккинчидан Қуръони карим тафсири ҳамда Ҳадис илмидан дарс беради. Булардан ташқари адабий китоблар, Балоғат ва Фасоҳат мавзуларидаги дарслар ўқитиларди.\nАйтиш керакки, совет даврида ҳужраларда дарс беришга ҳеч қандай йўл йўқ эди. Бу жиноят ҳисобланарди. Бу ишлар камоли халқ ичидаги уламоларимизнинг динимиз сақланиб қолсин, ота-боболаримиз, устозларимиздан олиб қолган билимларимиз ўзимиз билан кетиб қолмасин, улардан ёшларимиз нафланиб, оқ-қорани танисин, ҳалол-харомни ажратиб олишсин, деган бир оқ ният билан бошланган. Янаям аниқроғи ҳужраларни замоннинг ўзи тақозо этди. Зарурият юзага келтирди. Агарки ўша пайтларда бугунгидек, мадрасалар, Ислом академияси каби таълим муассасалари бўлганда эди уламолар ҳам, муллаваччалар ҳам ўз ҳаётларини хавф остига қўйиб ҳужрага қатнамас эдилар. Мана бугун диний билимларни ўрганмоқчи бўлган одамга кенг йўл очиб қўйилди. Араб тили курслари очилган. Бундан ташқари араб тилини, хусусан, Қуръони каримни ўқишга мўлжалланган дарсликлар нашр этиляпти. Биргина интернетнинг ўзида араб тилини ўрганаман деган одам учун истаганча имконият мавжуд. Совет даврида ундай эмасди-да. Диний илмларни ўрганиш ва ўргатишнинг барча йўллари тақа-тақ ёпилган эди. Шу боис совет даври қатағонларидан муқаддас динимизни асосан мана шу ҳужралар асраб қолди, деб очиқ-ойдин айтиш мумкин. Ҳужралар бўлмаганда динимизнинг аҳволи жуда аянчли бўлиб қолар эди. Бир нарсага эътибор беринг: дин ўз ҳолича яшай олмайди. У халқ билан тирик. Аллоҳ таоло ўзи яратган халқнинг тўғри, имон-исломда, ҳалол-пок яшаши учун ҳам динни туширди. Шундай экан уни асраб-авайлаб авлодларга етказиш ҳар бир мусулмоннинг иши бўлиши керак. Ҳужра ана шундай эътиқод самарасидир. Буни ҳар бир одам тўғри тушуниб, тўғри англаши керак, деб ўйлайман. Ҳа, ҳужра қонундан ташқарида эди. Ҳужрада ўқитган ҳам, ўқиган ҳам жиноятчи ҳисобланарди. Аммо халқ яшаши керак. Дунё яралибдики, ҳеч бир халқ динсиз яшамаган. СССР давлати ростдан ҳам динсиз эди, аммо аҳолиси ўз динларини, эътиқодларини яшириб бўлса-да, авлодларга етказиб келишди. Ўзини таниган одам учун динсиз ҳаёт жаҳаннамнинг ўзи десам баъзилар хафа бўлишлари мумкин, аммо тузсиз таом¬дай гап. Яшайверасан, аммо унда еб-ичиш, бола-чақа орттириш, бир сўз билан айтганда ўткинчи ҳою-ҳаваслардан бошқа ҳаётнинг туб маъносини англамай ўтади киши.\nБугун ўтган асрнинг 60-йиллари эмас. Шу боис ҳозирда ўша ҳужралар ўрнида мадрасалар фаолият кўрсатмоқда. Уларнинг дастурлари, уларнинг ўқитиш тартиблари диний идора томонидан белгилаб бериляпти. Янги-янги курслар очиляпти. Ҳозирда республикамизда 11та мадраса, уларнинг иккитаси олий, ишлаб турибди. Бундан ташқари аёлларнинг ҳам мадрасаси бор. Бу мадрасалар мустақилликдан кейин секин-аста кўпайиб борди. Баъзилар ҳозир ҳам ҳужраларда ўқитса бўлмайдими, дейишади, йўқ, бўлмайди. У даврлар бошқа эди. У даврларни мен қораламайман. У пайтларда ҳужрадан бошқа йўл йўқ эди. Бугунгидек, мадрасалар бўлмаган. Ҳозирги мадрасаларимиздан ҳам мураттаб қорилар, уламолар чиқяпти. Энди ҳужраларга эҳтиёж қолмади. Мен бу ишларнинг ичида бўлганим учун ҳақиқатни айтиб қўйишим керак. Бу Худонинг олдида ҳам тўғри бўлади. Ҳақиқат шуки, Мус-тақилликкача бўлган ҳужраларнинг ҳаммаси юқорида айтганимдек, ноиложликдан бўлган ва тўғри бўлган. Агар ўша ҳужралар бўлмаганда эди, ҳозир мамлакатимизда Ислом дини уламолари жуда камайиб кетарди. Бу одамлар ўртасида оқибатсизлик, ҳалол ва харомни, диёнат ва хиёнатни ажрата билмаслик каби иллатларнинг кўпайишига олиб келарди. Биргина Жума намози маъвизаларини олинг. Уларда юз минглаб одамлар иштирок этади ва одоб-ахлоқ ҳақидаги Пайғамбаримиз (с.а.в.) айтган насиҳатлардан баҳраманд бўладилар. Бундай маъвизаларни ана ўша бир пайтлар ҳужрада таҳсил олган уламоларнинг шогирдлари ёки шогирдларининг шогирдлари мадрасаларни битириб чиқиб халққа етказмоқдалар.\nБугун муҳтарам Президентимиз нафақат мамлакатни иқтисодий ривожлантириш, адолатни тиклаш, шунингдек, маънавий-маърифий, хусусан, дин соҳасида жуда ҳам одилона сиёсат олиб бормоқдалар. Бунга биргина бир пайт¬лар ҳужраларда ўқиганлиги учун қамалган кишиларнинг озодликка чиқарилгани мисолида ҳам кўриш мумкин.\nСоветнинг зулми шу даражада эдики, диний эътиқод, ҳужраларнинг аҳамияти ҳақида умуман гапириб бўлмасди. Афсуски, бундай ҳол яқин-яқингача ҳам давом этди. Ке¬йинги икки-уч йилда аҳвол бутунлай ўзгарди. Ислом дини маърифати хусусида очиқ-ойдин гапириш имконияти пайдо бўлди. Оқни оқ, қорани қора дейдиган замон келди. Шунинг учун менинг тавсиям шуки, ҳозирги даврда замондан орқада қолиш керак эмас, тараққиёт илгариламоқда. Босган ҳар бир қадамимиз замонга вобаста бўлмоғи керак. Мадрасаларда, араб тили курсларида ҳам таълимнинг энг илғор усулларини қўллашимиз лозим. Президентимиз доимий равишда ҳамма соҳада биздан таклифлар кутмоқда. Яна қандай ишларни йўлга қўяйлик, деб сўрамоқда. Қачон шундай бўлган?! Худо хоҳласа бутун дунё ҳавас қиладиган жамият бўламиз! Бугун Ислом динига хизмат қиламан деган одамга йўл катта очиқ. Ҳеч қандай тўсқинлик йўқ. У замонлар ўтиб кетди. Ёдимда, Бухоронинг Мир араб мадрасасида дарс берардим. Атеизмнинг кучайган даврлари. Талабаларга сабоқни ақоид фанидан бошладим. Ақоид ва ақида фани бу эътиқод. Инсонни мустаҳкам эътиқодли бўлишга чақиради. Эртасигаёқ мени керакли жойда сўроқ-жавоб қилишди: нимани ўқитяпсан? Диний фанлардан дарс беряпман. Қанақа фандан? Ақоиди “Насафия”дан. Бир замон менга бақириб кетди: қанақа ақоид?! Ақоидни ўқитмайсан, билдингми! Нима, сен бу талабаларни мустаҳкам эътиқодли бўлишини истайсанми? Улар ҳарф таниб, Қуръонни ўқишни эпласалар бўлди. Қолгани билан ишинг бўлмасин, — деб дарсларни сусайтиришимни очиқдан-очиқ талаб қилишган.\nҲозирги кунда эса мадрасаларимизда ўқитилаётган фанларга ҳеч қандай чеклов йўқ. Бир мисол. Икки нафар набирам МАЪҲАДда ўқийди. Уларнинг ўқиган китобларини биз ўттиз-қирқ ёшга бориб ўқиганмиз. Сабоқлари ўта мураккаб. Айниқса, фиқҳ дарслари жуда чуқур ўрганилмоқда. Таълимнинг бундай илғор усули араб университетларида ҳам кам учрайди. Олий таълим мадрасаларимизда ҳам бундай фиқҳни чуқур ўрганиш, “Раддул муҳтор”ларнинг матн-ларини, “Дуррул- муҳтор”ларни ўқитиш, “Усулул-фиқҳ”га ўхшаган қанча-қанча фанлар ўқитиляптики, мақсад талабаларга Ислом динини тўғри етказиш, наинки уларни, шунингдек, Муқаддас динимизга ҳар томондан ҳужум қилиб турган турли зарарли оқимлардан ҳимоялаш. Болаларимиз ўқишни яхши давом эттириш-япти. Иккинчи курсдаёқ араб тилидаги матнларни шарҳлашмоқда. Бу жараёнларни кўриб баъзан ўйлаб қоламан: ишларимиз шундай давом этса, араблар диний илмни бизга келиб ўрганишса ажаб эмас.\n— Домла, қизиқарли суҳбатингиз учун раҳмат.\nЁқубжон ХЎЖАМБЕРДИЕВ суҳбатлашди.\nMанба: “Hurriyat” газетаси


12:31 27.07.2020 (Янгиланган 12:47 27.07.2020)\n2020 йилнинг биринчи ярмида аҳолининг реал даромади қайси вилоятларда камайди ва қаерда кўпайгани ҳақида Статистика қўмитаси маълумоти.\nТОШКЕНТ, 27 июл - Sputnik. Давлат Статистика қўмитаси 2020 йилнинг январ – июн ойларида Ўзбекистонда аҳолининг реал даромади қандай ўзгаргани ҳақида расмий маълмотларни тарқатди.\nҚўмита хабарига кўра, Ўзбекистонда ушбу йилнинг биринчи ярмида аҳоли даромади ўсиш суръати ўртача 15,8 %га ошган, лекин бу кўрсатгич инфляцияни ва истеъмол нархлари ўсишини ҳисобга олмайди. Инфляция кўрсатгичларидан бири бўлган – Истеъмол нархлари индексини (ИНИ) қўллаган ҳолда ҳисоблаганда аҳоли даромади ўсиши миқдори атиги - 101,5 %ни ташкил этган.\nЖон бошига ҳисоблаганда январ-июн ойларида аҳоли ўртача умумий 5,2 млн сўм даромад олган. Бу эса ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 13,5 %га кўп, лекин инфляцияни ҳисобга олганда жон бошига реал даромади ўтган йилнинг шу даврига нисбатан - 99,6 %ни ташкил қилган. Яъни 0,4 %га камайган.\nДаромадлар энг кўп ўзгариши қарда бўлган ?\nЭнг катта ўртача умумий даромад Тошкент шаҳрида – 10,5 млн., Навоий вилоятида – 8,3 млн., Бухорода – 6,4 млн., Тошкент вилоятида 5,5 млн. сўм.\nЭнг кам даромадлар эса – Қорақалпоғистон Республикаси – 3,8 млн., Наманган вилояти – 3,9 млн., Фарғона – 4 млн., Қашқадарё – 4,3 млн., Самарқанд – 4,4 млн. вилоятларида қайд этилган.\nПандемия вақтида аҳолининг реал даромадлари сезиларли ўсиши Ўзбекистон бўйича фақат Навоий вилоятида (+5,2 %) ва Жиззах вилоятида (+4,1%) кузатилди.\nФарғона, Сирдарё, Сурхондарё, Хоразм, Бухоро, Қорақалпоғистон Республикаси, Самарқанд, Наманган ва Тошкент вилоятларида – жон бошига олинган умумий даромад миқдори деярли ўзгармаган: кўрсатгичлар 99 – 101 % атрофида.\nТошкент шаҳри (-4,8 %) ва Андижонда (-1,5 %) аҳоли жон бошига реал даромади пасайиши кузатилган.\nДавлат Статистика қўмитаси хабарига кўра, Ўзбекистон аҳолисининг деярли 70 % меҳнат фаолиятидан ва мустақил бандликдан олинган даромадлар ҳисобига яшайди. 25 % аҳоли – трансфертлар (турли пул ўтказмалари) ҳисобига яшайди.\nТрансфертлар (пенсия, нафақа ва стипендиялар) ҳисобидан яшайдиган аҳоли энг кўп ҳудудлар Қорақалпоғистон (32,7 %), Самарқанд (32,2%), Хоразм (30,4 %), Андижон (29,3%), Наманган (28,3 %), Сурхондарё (28 %) ва Фарғона (27,8 %) вилоятларида экани қайд этилган.\nШунингдек ўзидан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ва мол мулкидан олинган даромадлар ҳисобига яшовчи аҳоли миқдори энг кўпи Тошкент шаҳрида қайд этилган – 16,3 %.\nҚаерда хорижий пул ўтказлари миқдори кўп?\nРеспублика ташқарисидан келиб тушган даромадлар миқдори ўтган давр мобайнида 9,2 %га ўсиши кузатилган. Аҳоли умумий даромади таркибида хорижий пул ўтказмалари улуши энг кўп бўлган ҳудудлар қуйидагилар экани аниқланди:\nСамарқанд вилояти – 20,3 %\nХоразм вилояти – 20,1 %\nАндижон вилояти – 18,5 %\nҚорақалпоғистон – 17,3 %\nСурхондарё вилояти – 17,1 %\nНаманган вилояти – 15,8 %\nҚашқадарё вилояти – 14,8 %\nФарғона вилояти – 14,5 %\nБухоро вилояти – 13,9 %\nҚолган вилоятларда аҳоли даромади таркибида хорижий пул ўтказмалари 10 %дан кам миқдорни ташкил қилмоқда. Хусусан хорижий ўтказмалар энг кам бўлган ҳудуд бу Навоий вилояти – 4,2 %, Тошкент вилояти – 5,2 %, Жиззах – 6,9 % ва Тошкент шаҳри – 9,4 %.\n11:25 22.10.2020 (Янгиланган 11:26 22.10.2020)\n15:54 22.10.2020 (Янгиланган 15:55 22.10.2020)


Молиявий инқироз шароитида банклар ролини ошириш бозор инфраструктурасини энг муҳим элементи сифатида. Банк тизимининг вазифалари.\nҲозирги пайтда қишлоқда ссуда жамгарма ширкатлари тусидаги кредит кооперацияларини ва шахарларда ўзаро кредитлар жамиятларини ташкил этиш мухим вазифа ҳисобланади. Бу ҳозирги пайтда уйдаги "пайпокка" яшириб саклаетган пул маблағларини жалб этиш ва уларни кредитлар шаклида кредит кооперацияси аъзолари ўртасида жойлаштириш имконини беради. Туман марказларидаги кредит уюшмалари кредит кооперацияларига молиявий ердам кўрсатиши, шунингдек уларнинг аъзоларига техника, угитлар сотиб олиш ва махсулотни сотишда кўмаклашиши керак. Жаҳон тажрибасининг далолат беришича ишлаб чиқариш кооперациялари ҳам иқтисодиёени барқарор ривожлантиришнинг ғоят мухим шарти ҳисобланади.\nҚимматбаҳо қогозлар бозорида банклар бир вақтнинг ўзида ҳам инвестор ҳам эмитент сифатида қатнашмоқда. Банкларнинг бошқа хўжалик субъектларига нисбатан цабил молиявий холатга эгалиги қимматбаҳо қогозлар бозорида операцияларда қатнашишга имкон бермоқда. Республикада тижорат банкларнинг қимматбаҳо қогозлар бозорида актив иштирок этишини сабабларидан яна бири банкларнинг низом капиталини ошриш соҳасида ўз акцияларини сотишга бўлган интилишдир.\nБугунги кунга келиб тижорат банклари қимматбаҳо қогозлар бозорида акциялардан ташқари депозит ва жамгарма сертификатлар билан ишлашни ҳам йўлга қўймокдилар.\nБундан ташқари банклар ўз мижозларига молиявий брокер сифатида ҳам хизмат кўрсатмоқда. Банкларнинг бундай функцияларни бажаришлари корхона ташкилотларнинг қимматли қогозлар бозори операцияларида қатнашишлари учун қўлай шароит яратмокда.\nРеспублика иқтисодиётига кириб келаётган «Лизинг» жараёнлари бугунги кунда ишлаб чиқаришни техника ва технология таъминлаш ҳамда қайта мижозлашда мухимлигини кўрсатмоқда. Агар биз лизинг хизматларига тўланадиган фоиз билан банк кредити бўйича тўланадиган фоиз ўртасидаги боглиқликга эътибор берадиган бўлсак, у ҳолда лизинг хизматларини бугунги кунда тижорат банклари томонидан амалга оширилишини йўлга қўйиш қўлай ҳамда мухимдир. Чунки тижорат банклари лизинг хизматлари учун бошқа лизинг ташкилотига кредит беришидан кўра банк кредити фоизи даражасида мижозларга хизмат кўрсатиши ва шу билан лизинг хизматлари баҳосини камайтириш мумкин.\nТижорат банклари томонидан олиб борилаётган банк фаолиятига бугунги кунда «Траст» хизматлари ҳам кириб келмокда. Траст ҳизматлари республика банклари учун янги ҳисоблансада уни ўзлаштириш соҳасида кўплаб ишлар олиб борилмоқда.\nЧет эл банк тажрибасида бизга маълумки фирмалар буюртмага эга бўлишликлари ўз навбатида банк таъминот хатлари деб аталувчи фирманинг молиявий қобилиятини кафолатловчи хизматларга боглиқ бўлмоқда.\nMore in this category: « Элементы инновационной политики. Категория и виды стандартов. Разработка, оформления и регистрация новых стандартов. »


Kutubxona - Rasul Hamzatov. Til (parcha) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Rasul Hamzatov. Til (parcha) / Kiril\nМуаллифРасул Ҳамзатов Асар номиТил (парча)\nТуркумларКутубхона  Xалқлар - Жаҳон/Догистон адабиёти Бўлимлар - Сараланмаган  Муаллифлар - Расул Ҳамзатов  Услуб - Наср Шакл - Ҳикоялар Ёзув - Кирил\nТилЎзб Ҳажм27KBБезатишUzgen (admin@kutubxona.com) Қўшилган2011/07/19 Манбаhttp://www.ziyouz.com/index...\nНашр белгилариРасул Ҳамзатовнинг «Менинг Доғистоним» китобиданiPad асбоблари\nLotin yozuvda Расул Ҳамзатов\nТилни ўрганмасдан шеър ёзишга уринган одам сузишни билмасдан чўмилиш учун ўзини саркаш дарёга ташлаган телбага ўхшайди.\nБаъзан одамлар миясида фикр бўлгани учун эмас, шунчаки тили қичиб тургани учун гапиради. Баъзан одамлар юрагига туйғулар сиғмаётгани учун шеър ёзишмайди, балки... Тўғриси, уларнинг нима учун шеър ёзишаётганини ҳам тушунтириш қийин... Бундай одамлар шеър бошлашдан аввал дунёда нималар рўй бераётганига бир қур назар ташламайди. Дунё қандай мусиқа, қўшиқ ва оҳангларга йўғрилганини тушунишни истамайди.\nШундай кезлари улардан сўрагинг келади: нима учун одамга кўз, қулоқ ва тил керак? Нега одамнинг кўзи иккита, тили эса битта? Негаки, шу битта тил қандайдир сўзни оғиздан ташқарига чиқариб юборишдан аввал иккита кўз атрофга қараши, икки қулоқ атрофда нималар рўй бераётганини эшитиши керак.\nТилдан кўчиб - оғиздан чиқиб кетган сўз тоғнинг эгри-бугри сўқмоғидан равон йўлга чиққан отга ўхшайди. Яна сўрагинг келади: тилдан кўчган сўзни юракда қўноқ қилмасдан оғиздан ташқарига чиқариб юборавериш мумкинми?\nСўз оддий нарса эмас. У - ё қарғиш, ё дуо, ё эзгулик, ё қайғу, ё сўкиш, ё олқиш, ё ёлғон, ё ҳақиқат, ё ёғду, ё зулмат.\nСўз янграган яралмай олам, Шундай дерлар келтириб имон.\nУ қандай сўз: тавбами, қасам?\nУ қандай сўз: ўтинчми, фармон?\nЕмирилиб бормоқда олам, Демак, бир сўз керак бегумон.\nУнда бўлсин тавба ва қасам, Унда бўлсин ўтинч ва фармон.\nМенинг ёш танишим шундай деганди: айтган сўзимга, ичган қасамимга ўзим хўжайинман, хоҳласам - амал қиламан, хоҳласам - амал қилмайман.\nЭҳтимол, бундай йўл тутиш ўша танишим учун бўлаверар. Лекин ёзувчи ўз сўзининг, қасамининг, қарғишининг ҳақиқий хўжайини бўлиши керак. Ахир, у битта нарса учун икки бор қасам ичмайди. Умуман олганда, кўп қасам ичадиган одамнинг ёлғончидан фарқи йўқ...\nАйтишларича, жуда қадим замонда авар тилида сўз кам бўлган. «Ҳаёт», «озодлик», «мардлик», «дўстлик», «олижаноблик» каби тушунчалар битта сўзда ифодаланган экан. Майли, бошқа бировлар менинг камсонли халқимнинг тилини қашшоқ деб айтишса айтишар. Лекин мен ўз туйғуларимни, фикрларимни ўз она тилимда қандай хоҳласам шундай ифодалай оламан, бунинг учун мен бошқа тилнинг ёрдамига муҳтож эмасман...\nШУНДАЙ ҲИКОЯ ҚИЛИШГАНДИ. Москвадами ёки бошқа катта шаҳар кўчасида лак сайр қиларди. Бирдан доғистонликка хос кийинган одамни кўриб қолди. Ўзига яқин олиб, суҳбатлашгиси келди. Йўлини тўсиб чиқиб, юртдошига лак тилида мурожаат қилди. Юртдоши унинг гапини тушунмаганини англатиб, бошини чайқади. Лак унга қўмиқ тилида, лезгин тилида, тат тилида гапириб кўрди. Хуллас, лак қайси тилда гапирмасин, доғистонликка хос кийинган одам унинг гапини тушунмади. Шунда лак рус тилида гапирди. Маълум бўлишича, ўша киши авар экан. Авар дарҳол лакни койишга тушди:\n— Сен қандай доғистонликсан, сен қандай юртдошсан ўзи, агар авар тилини билмасанг? Сен доғистонлик эмас, ўқимаган туясан.\nМен бу баҳсда миллатдошим ёнини ололмайман. Албатта, бекордан-бекорга лакни койигани учун эмас. Чунки лак авар тилини билиши ёки билмаслиги мумкин эди. Муҳими, у ўз она тили - лак тилини биларди. Бундан ташқари, у Доғистондаги бошқа тилларда гапирган, авар эса ўша тилларни билмаган.\nАбутолиб бир сафар Москвада катта кўчада келаётган йўловчидан бозор қаердалигини сўрамоқчи бўлди. Бу йўловчи инглиз экан. Москва кўчаларида хорижликларнинг учраши оддий бир ҳол.\nАлбатта, инглиз Абутолибнинг гапини тушунмасдан инглизчалаб қайта сўраган. У кейин франтсузча, сўнгра испанча ва ўзи биладиган бошқа тилларда гап нимадалигини сўраб кўрган.\nАбутолиб эса инглизга мақсадини олдин русча, кейин авар, лак, лезгин, дарғин, қўмиқ тилларида тушунтирган.\nХуллас, суҳбатдошлар бир-бирини тушунмасдан ажралишган. Бу воқеани эшитган жуда маданиятли доғистонлик икки яримта инглизча сўзни билгани учун Абутолибга ақл ўргатган:\n— Кўраяпсанми, маданиятлилик шундай пайтда билинади. Агар сен озгина маданиятли бўлиб инглизчани билганингда, у билан гаплашардинг.\n— Шундайликка шундай, - деган унга Абутолиб. - Нега сен инглизни мендан маданиятли ҳисоблаяпсан? Ахир, у ҳам мен гапирган биронта тилни билмади-ку.\nМен учун дунёдаги тиллар - осмондаги юлдузлар. Албатта, мен барча юлдузлар бирлашиб, осмоннинг ярмини эгаллайдиган битта катта юлдузга айланишини истамайман. Бунинг учун Қуёш бор. Майли, барча юлдузлар ўз ҳолича чарақласин. Майли, ҳар бир халқнинг ўз юлдузи бўлсин. Мен ўз юлдузимни - она тилим авар тилини севаман. Мен пастқам тоғлар тагида ҳам катта олтин заҳираси бўлиши мумкин, деб айтадиган геологлар гапига ишонаман.\n— Яратганнинг ўзи болаларингни она тилида гапиришдан бенасиб этсин, - бир аёл бошқа аёлни шундай қарғаган эди...\nЁН ДАФТАРЧАДАН. Парижда доғистонлик рассомни учратиб қолдим. У инқилобдан кейин Италияга кетган, ўша жойда уйланган ва юртига қайтмаган. Тоғликлар анъанаси бўйича тарбия кўрган доғистонликнинг янги мамлакатга кўникиши қийин кечибди. Дунё бўйлаб кезиб чиққан рассом охири гўзал пойтахт шаҳардан қўним топибди. Аммо қайда кезмасин, соғинч ажралмас йўлдош бўлибди. Мен бўёқлар орқали суратларга кўчган соғинчни кўргим келди ва рассомдан ижод намуналаридан кўрсатишини сўрадим.\nРассом «Ватан соғинчи» суратини кўрсатди. Унда италян аёл (рассомнинг хотини) қадимий аварликлар кийимида тасвирланган. Аёл тоғдаги булоқ ёнида, қўлида готсатлинлик усталар тайёрлаган кумуш кўза. Тошлар орасидаги овул қайғули - қора рангда, ортидаги тоғ ҳам қорамтир. Чўққиларни туман қоплаган.\n— Туман - бу тоғларнинг кўз ёши, - дея изоҳ берди рассом. - Тоғ ёнбағридан туман сузиб ўтганда, қоялар устида томчилар пайдо бўлади. Туман, бу - мен.\nБошқа расмда тиканли бута шохида ўтирган қуш тасвирланган. Бундай тиканли бута - чангаллар, тошлар орасида ўсади. Қуш сайраяпти, уйнинг деразасидан ғамгин таниш аёл қараб турибди. Менинг суратга қизиқиш билан қараб турганимни кўрган рассом тушунтиришга уринди:\n— Қушни ушлаб, қафасга солишади. Қафасга қамалган қуш кечаю кундуз фақат битта сўзни такрорлайверган: Ватан, Ватан, Ватан... Мен ҳам ўтган йилларда фақат шу сўзни такрорладим. Қушни ушлаб турган киши ўйга толди: «Унинг ватани қандай экан, қаерда экан? Эҳтимол, жаннат қушлари ва жаннат дарахтлари бор гуллаб-яшнаган бир ўлкадир. Яхшиси, қушни қўйиб юбориб, қайси томонга учишини кузатайин. Менга қушча мўъжизавий мамлакат йўлини кўрсатар». У олтин қафаснинг туйнугини очди, қуш озодликка чиқди. Қуш ўн қадамча учиб, силлиқ тошлар орасида ўсган чангал шохига қўнди. Шу чангал шохлари орасида қушнинг уяси бор экан... Мен ҳам ўз Ватанимга қафаснинг деразасидан тикилиб турибман, - дея ҳикоясини тугатди рассом.\n— Нега унда ўз овулингга қайтмаяпсан?\n— Энди кеч. Ўз вақтида мен Ватандан қайноқ юрагимни олиб кетгандим, энди унга кексайган суягимни олиб қайтаманми?\nПариждан қайтганимдан кейин рассомнинг қариндошларини излаб топдим. Ҳайратланарлиси, унинг онаси ҳали ҳаёт экан. Онасининг уйига тўпланган қариндошлари ўз Ватанини ташлаб кетиб, уни ўзга ерларга алмашган ўғил ҳақидаги ҳикояни ғамгин тинглашди. Улар адашган ўғилни кечиргандай бўлишди, тирик эканидан суюнишди. Шунда бирдан онаси сўраб қолди:\n— Йўқ, биз таржимон ёрдамида гаплашдик. Мен русча гапирдим, у франтсузча.\nОна юзига қора чодрасини туширди, бизда оналар ўз ўғлининг ўлганини эшитганда шундай қилишади. Уйнинг томига ёмғир томчиларди. Биз Аваристонда ўтирардик. Эҳтимол, ҳозир дунёнинг нариги четидаги Париж шаҳрида Доғистоннинг адашган ўғли ҳам ёмғир томчилари овозини тинглаётгандир. Узоқ жимликдан кейин она деди:\n— Расул, сен янглишибсан, менинг ўғлим аллақачон ўлган экан. Агар менинг ўғлим ҳаёт бўлганида, авар онаси ўргатган тилни унутмаган бўларди.\nЭСДАЛИКДАН. Авар театрида ишлаб юрган вақтларим эди. Тоғликларни драма санъатидан баҳраманд этиш ниятида спектакл декоратсиялари, кийимлари, жиҳозларни (бу лаш-лушларни эшакларга юклардик, айримларини актёрлар ўзлари билан оларди) овулдан-овулга олиб ўтардик. Театрда ўтказган даврим тез-тез эсимга тушади.\nСпектаклдаги оммавий саҳналарда ижро этишим учун кичик рол ҳам беришарди, лекин асосан суфлёрлик вазифасини бажарардим...\nЭсимда, театримиз билан тоғнинг юқори қисмида жойлашган Гуниб овулига бордик. Маълумки, илгари таниш бўлмаса ҳам шоир шоирга меҳмон. Гуниблик шоир тўғрисида эшитгандим, лекин ҳали учрашмагандик. Мен ўша шоирнинг уйига меҳмонга бордим ва гастрол кунлари уларникида турдим.\nМеҳмондўст мезбонлар мени шундай сийлашдики, ҳатто ўзимни ноқулай сеза бошладим. Айниқса, шоирнинг онаси менга жуда меҳрибонлик кўрсатди.\nБу меҳмондўст хонадондан кетар эканман, ташаккуримни изҳор қилишга сўз тополмадим. Хайрлашаётган вақтимда шоирнинг онаси билан бир муддат ёлғиз қолдик. Мен-ку тушунаман, онага ўғил ҳақида яхши гап айтсангиз ёқади. Шу боис гуниблик шоир ижодининг камтарона баҳосини билсам ҳам онасига уни мақташга уриндим. Айтдимки, ўғлингиз жуда пешқадам шоирлардан, ҳар доим долзарб мавзуларда шеър ёзади.\n— Эҳтимол, у пешқадам шоирдир, - дея гапимни бўлди онаси, - лекин унинг истеъдоди йўқ. Эҳтимол, унинг шеърлари долзарб мавзудадир, лекин шеърларини ўқисам уйқум келади. Расул, ўйлаб кўр, бу нима деган гап ўзи? Ўғлим сўзлашни ўргана бошлаганда уни тушунмасдим, тушунмасам ҳам овозини эшитганимдан қувонардим. Энди сўзлашнигина эмас, шеър ёзишни ҳам ўрганди, лекин шеърлари зериктириб, уйқумни келтиради. Дейдилар, аёлнинг ақли кўйлагининг этагида бўлади. Ўтирса, ҳаммаси жойида, турдими, бас, ақли этагидан думалаб пастга тушади. Менинг ўғлимда ҳам шундай: стол атрофида ўтириб овқатланаётган вақтида ажабтовур гапиради, ҳамма сўзлари тушунарли, овқатланиб бўлиб ижод столига ўтириши билан ўзгаради, оддий ва ёқимли сўзларнинг ҳаммасини унутади-қўяди. Ундан фақат сийқа, зерикарли, хом-хатала сўзлар чиқади.\nБу воқеани эслар эканман, Оллоҳдан ўз тилимни йўқотиб қўймасликни сўрайман. Мен шундай ёзайинки, улар онамга, опамга, ҳар бир тоғликка, китобимни қўлига олган ўқувчига тушунарли бўлсин. Мен уларни зериктиришни эмас, уларга қувонч бағишлашни истайман. Агар менинг тилим ўзгаларга тушунарсиз, ёқимсиз, зерикарли бўлиб қолса, бир сўз билан айтганда, тилимни йўқотиб қўйсам, менга ҳаётда бундан ортиқ кулфат йўқ.\nЭсимда, баъзан овулимиздаги кексалар масжид олдида тўпланиб, айрим масалаларни муҳокама қилишарди. Мен ҳамма тўплангунча отамнинг шеърларини ўқиб берардим. Бола бўлсам ҳам шеърларни жўшиб(айтиш мумкинки, ҳаддан зиёд жўшиб), бор овозда, ўзимга ёққан сўзларни дона-дона қилиб талаффуз билан ўқирдим. Мисол учун отамнинг янги «Садада бўри ови» шеърини ўқир эканман, «тс» ҳарфини тишларимнинг орасидан ўтказиб чийиллатиб талаффуз қилардим. Ўйлардимки, шундай ўқилса жарангдорроқ чиқади ва яхшироқ таассурот қолдиради.\nОтам ҳар сафар сўзни тўғри талаффуз қилиб, дер эди:\n— Сўз ёнғоқ эмас, уни тош билан қарсиллатиб чақадиган. Ёки сўз саримсоқ ҳам эмас, уни тош билан ҳавончада майдалашга ҳожат йўқ. Ёки сўз тошлоқ ер эмас, уни қийналиб шудгор қиладиган. Сўзни зўриқтирмасдан эркин айт, тишингни тишингга босиб ўзингни қийнама.\nМен сатрни қайтадан ўқидим, яна сўзни илгаригидай талаффуз қилдим. Шу вақт онам уйимизнинг томидан менга қараб турарди.\nОтам жаҳл билан онамга бақирди:\n— Ҳеч бўлмаса ўғлингга сен ўргат.\nОнам мен учун қийин бўлган сўзни отам хоҳлагандай талаффуз билан айтди.\n— Эшитдингми! Энди сен айт.\nМен яна тўғри талаффуз қила олмадим.\n— Туф-э, - деди отамнинг кайфияти тушиб. - Сўзни бузган битта жалатуринликни супурги билан савалагандим. Энди ўзимнинг ўғлимни нима қилсам экан?\nХафа бўлган отам йиғинга қатнашмасдан уйга қараб кетди.\nНЭГА ОТАМ ЖАЛАТУРИНЛИКНИ КАЛТАКЛАГАНДИ? Баҳор фаслидаги бозор куни. Маълумки, баҳорда ўтган йилдаги ҳосилнинг баракаси учади, янги ҳосилдан эса дарак йўқ. Шу боис бозордаги нарсалар кузга нисбатан баҳорда анча қиммат бўлади. Ҳатто, далада ўсмайдиган нарсалар, масалан, кулоллар ясайдиган туваклар ҳам.\nҲали у вақтда навқирон бўлган отам бозор-ўчар қилишга отланади. Қўшнимиз унга йигирма тийин бериб, супурги қўшиб олиб келишни сўрабди.\n— Агар супургини арзонроқ олсанг, қолган пули сеники, - деган қўшнимиз ёш Ҳамзатга.\nОтам бозорда супурги сотувчисини топган ва савдолаша бошлаган. Барчага маълумки, Шарқ бозорида биринчи айтилган нарх ҳеч нарсани англатмайди. Чунки сотувчи беш тийинлик нарсага юз сўм сўраши мумкин. Хуллас, отам яхши супургини танлаб эгасидан сўраган:\n— Бўлмаса, нега шу ерда турибман.\n— Қирқ тийин.\n— Супурги от эмас, туянинг нархини айтадиган. Ҳақиқий баҳосини айтавер.\n— Йигирма тийинга бер.\n— Менинг фақат йигирма тийиним бор.\n— Чиндан ҳам менинг бошқа пулим йўқ.\n— Пулинг бўлганда келарсан.\nБугун супурги олиб бўлмаслигига кўзи етган отам бозор оралаб кетган ва савдо расталари охирида одамлар тўпланиб турганини кўрган. У ҳам яқинлашган, одамлар Ошиқ Маҳмуд айтаётган қўшиқларни тинглашаётган экан.\nЎртада Маҳмуд пандур ушлаб ўтирарди. Маҳмуд пандур чалар, кейин торлар устига қўлини қўйиб қўшиқ айтарди. Ҳамма нафасини ичига ютиб, қўшиқни тингларди. Агар ҳозир бозордан асалари учиб ўтса, унинг овозини эшитса бўларди. Қандайдир бола секингина йўталган эди, сочига оқ оралаган киши (отаси бўлса керак) дарҳол болага даврадан четроқ чиқишни буюрди.\nБозорда Маҳмуд қўшиғидан бошқа овоз эшитилмасди. Шу вақт қандайдир жалатуринлик қўшнисига ниманидир тушунтира бошлади. Аслида, жалатуринликнинг нияти яхши эди: авар тилини тушунмаётган қўшнисига Маҳмуд куйлаётган қўшиқнинг мазмунини айтаётганди. Ҳамма кулфат шунда эдики, унинг ғўлдираб гапириши қўшиқни маза қилиб тинглашга ва ундан лаззат олишга халал бераётганди.\nЖалатуринликнинг бефаҳмлиги ҳамма қатори ёш Ҳамзатнинг ғазабини уйғотди. У секингина жалатуринликни туртиб қўйди. Бу фойда бермагандан кейин қулоғига секингина жим бўлишни айтди. Лекин жалатуринлик парвойига келтирмади. Ғазаби қайнаган ёш Ҳамзат атрофига қаради, супурги сотувчи ҳам қўшиқ тинглаётган экан. Чопиб бориб унинг халтасидан энг катта супургини олди ва қулоқсиз жалатуринликни калтаклашга тушди.\nЖалатуринлик қочар экан, ёш Ҳамзатга дўқ-пўписа қилди. Ёш Ҳамзат барибир қўшиқ тинглашга халал бераётган жалатуринликни бозордан ҳайдаб чиқарди. Кейин супурги сотувчининг олдига келиб, олган супургисини узатди.\n— Ўзингга олиб қол, - деди сотувчи.\n— Аммо менинг фақат йигирма тийиним бор, сен супурги учун қирқ тийин сўраяпсан.\n— Олавер, текинга беряпман. Сенинг бу ишинг менинг барча супургимдан қиммат туради.\nҲозир ҳам дунёда қўшиқ тинглашга халал бераётган жалатуринликка ўхшаш кимсалар кўп. Афсуски, уларни супурги билан калтаклаб даврадан ҳайдаб чиқарадиган одамлар йўқ.\nЯхши топиб айтилган сўз ҳақида гап кетганда, тоғликлар шундай дейишади: «Бундай сўзнинг баҳоси эгарланган отга тенг».\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Rasul_Hamzatov._Til_(parcha)_/_Kiril&oldid=14229" dan olindi\nTurkumlarAsarlarDogiston adabiyotiSaralanmaganRasul HamzatovNasrHikoyalar\tAdabiy Shakllar


Легионерлар: Кападзе ҳамда Бақоев ўз жамоалари сафида гол уришди / CHAMPIONAT.asia\nЛегионерлар: Кападзе ҳамда Бақоев ўз жамоалари сафида гол уришди\n20 сентябрь куни сентябрь куни Россия премьер-лигасида 9-тур ўйинларига старт берилди. Маҳачқалъанинг «Анжи» клуби шарафини ҳимоя қилаётган Одил Аҳмедов мазкур турда сафарда «Волга» клубига қарши ўйинда асосий таркибда майдонга тушди ва тўлиқ 90 дақиқа ҳаракат қилди. Учрашувда 2:1 ҳисобида «Волга» жамоаси ғалаба қозонган.\nМоскванинг «Локомотив» клуби сафида ўйнаётган Виталий Денисов, мазкур турда сафарда «Кубань» клубига қарши ўйинда жамоаси сафида асосий таркибда майдонга тушиб, 90 дақиқа ҳаракат қилган. Ўйинда Локомотив 3:1 ҳисобида ғалаба қозонган.\n21 сентябрь куни Қозоғистон премьер-лигасида 27-тур ўйинлари бўлиб ўтди. Павлодарнинг «Иртиш» клуби ҳужумчиси Улуғбек Бақоев ўз майдонида «Ордабаси» клубига қарши ўйинда асосий таркибда майдонга тушди ва 90 дақиқа ҳаракат қилди. Эътиборлиси, «Иртиш»нинг йирик - 3:0 ҳисобидаги ғалабаси билан тугаган ўйинда, Бақоев ўйиндаги биринчи голга муаллифлик қилди.\n«Актобе» сафида ҳаракат қилган Ўзбекистон миллий терма жамоасига номзод футболчилар - Темур Кападзе ҳамда Александр Гейрнихлар ўз майдонида «Остона» клубига қарши кечган ўйинда асосий таркибда майдонга тушишди. «Актобе»нинг 2:0 ҳисобидаги ғалабаси билан якунига етган ўйиндаги дастлабки голни, учрашувнинг 27-дақиқасида Ўзбекистон миллий терма жамоаси ярим ҳимоячи Темур Кападзе киритди. Кападзе ўйинда тўлиқ 90 дақиқа ўйнаган бўлса, Гейнрих ўйиннинг 45 дақиқасида алмаштирилди.\n21 сентябрь куни Хитой суперлигасида 26-тур ўйинларига старт берилган. «Чангчун Ятай» клубида тўп сураётган Ўзбекистон миллий терма жамоаси ҳимоячиси Анзур Исмоилов ўз майдонида «Дальян Арбин» клубига қарши асосий таркибда майдонга тушди ва 90 дақиқа ўйнади. Ўйинда «Чангчун Ятай» 2:0 ҳисобида ғалаба қозонган.\n21 сентябрь куни Жанубий Корея «К» лигаси иккинчи давра ўйинларига старт берилади. Иккинчи даврадан бошлаб К лигада 8-14 ўринлар учун курашга киришган «Сеонгнам Илва Чунма» клуби таркибида Ўзбекистон миллий терма жамоаси сардори Сервер Жепаров тўп суриб келмоқда. Тажрибали ярим ҳимоячи 21 сентябрь куни сафарда «Гангвон» клубига қарши асосий таркибда майдонга тушди ва 84 дақиқада алмаштирилди. «Сеонгнам» сафар учрашувида 2:0 ҳисобида ғалаба қозонган.\n12 сентябрь куни Озарбайжон премьер-лигасида ҳам 7-тур ўйинларига старт берилди. Ўзбекистон миллий терма жамоаси ҳужумчиси Баҳодир Насимов ушбу турда ўз майдонида «Сумгаити» клубига қарши ўйинда асосий таркибда майдонга тушди ва 24-дақиқада жароҳати туфайли алмаштирилди. Учрашувда 0:0 ҳисоби қайд этилган.\n21-22 сентябрь кунлари БАА чемпионатида 2-тур ўйинлари ўтказилди. Дубайнинг «Аш Шабоб» клуби ярим ҳимоячиси Азиз Ҳайдаров 2-тур ўйинида сафарда «Ал Шаржа» клубига қарши асосий таркибда майдонга тушди ва тўлиқ 90 дақиқа ўйнади. Учрашувда «Аш Шабоб» 2:1 ҳисобида ғалаба қозонди.\n20 сентябрь куни Қатар «Юлдузлар Лигаси»да 2-тур ўйинлари ўтказилди. Янги мавсумдан бошлаб Қатар Лигаси иштирокчиси «Ал Муайдар» клуби шарафини ҳимоя қилаётган Фозил Мусаев 2-тур учрашувида жароҳати туфайли майдонга туша олмади.\nЛегионерларимиз ҳақида форумда муҳокама қилинг.


Энг кам иш ҳақи атамаси ўзгарди – меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 577 170 сўм этиб белгиланди.\nЎзбекистонда меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартибини такомиллаштирилмоқда.\n“Меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартибини такомиллаштириш тўғрисида” Президент Фармони қабул (2019 йил 21 май, ПФ-5723) қилинди.\n• Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори – 577 170 сўм;\n• Базавий ҳисоблаш – 202 730 сўм;\n• Пенсияни ҳисоблашнинг базавий миқдори – 202 730 сўм.\n• солиқлар, йиғимлар, жарималар, давлат божлари ва кўрсатилаётган давлат хизматлари учун бошқа тўловларнинг миқдорларини;\n• тадбиркорлик билан шуғулланиш учун патент, лицензия ва бошқа тўловларнинг қиймати, ташкилотларнинг устав ва бошқа фондлари (капитали) миқдори, пулсиз шаклда тўланадиган акциялар, бошқа қимматли қоғозларнинг қиймати, юридик шахслар активларининг баланс қиймати, микрокредитлар ва лизинг, шунингдек бошқа молиявий-иқтисодий кўрсаткичларнинг чекланган миқдорини.


ЎЗБЕК МАТБУОТИДАГИ ИЖОБИЙ СИЛЖИШЛАР ҲАҚИДА\nМаълумки, сўз, фикр ва матбуот эркинлиги нафақат инсонларнинг асосий ҳуқуқларидан бири, шу билан бирга жамият ва давлат ҳаётини шакллантиришда муҳим восита ва ҳукуматларни назорат қилишда тўртинчи ҳокимият ҳам ҳисобланади...\nАвтор: Namoz Normumin на 03:47 Комментариев нет:\nПРЕЗИДЕНТ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВ ҚИЛМАЁТГАН ЁКИ ҚИЛА ОЛМАЁТГАН ИСЛОҲОТЛАР\n1. Мафкура соҳасида:\n-Динийлик ва дунёвийликнинг бирга олиб борилиши ҳақида эътиқодий ва фикрий дастурнинг ўрта қўйилмаганлиги. Бунинг ўрнига ўзини оқламаган ва сийқаси чиққан, Туркияда ўзини оқламаган Дунёвийлик (Секуларизм) ғояси ва амалларига ёпишиб олиш.\nАвтор: Namoz Normumin на 23:11 Комментариев нет:\nМУСУЛМОН АҲЛИ ИЛМЛАР\nМусулмонлар орасида нисбатан ва бир биридан асосда ва дин учун масъулиятда ажралмайдиган икки хил аҳли илмлар бор:\nАвтор: Namoz Normumin на 21:25 Комментариев нет:\nТУРКИЯДАГИ МАҲАЛЛИЙ САЙЛОВЛАР ҲАҚИДА\nКеча Туркияда бўлиб ўтган маҳаллий сайловларда Давлат Раиси Тойиб Эрдўғон ва иттифоқчилари умумий ҳисобда 51,5 % овоз билан ғалаба қилдилар. Отатуркчи секуляр мухолифлар эса 37,5% яқин овоз олиб мағлуб бўлди.\nАвтор: Namoz Normumin на 22:18 Комментариев нет:\nСИЁСАТ МАЙДОНИ ҚАЙНАМАСА ХАЛҚ ҚАНДАЙ ПИШАДИ?\nТуркияда янаги бозор куни маҳаллий идоралар сайлови бўлиб ўтади. Бу мамлакатда ҳозир сиёсий кураш роса қизиган. Ўтган якшанба, яъни 25 Март куни Давлат Раиси (Президент) Эрдўғоннинг ҳокимиятдаги Адолат ва Тараққиёт партияси ва унинг иттифоқдоши Миллиятчи Ҳаракат партиялари Истанбулнинг Йеникари майдонида митинг ўтказдилар. Эрдўғон бу митингга 1 миллион 600 минг киши йиғилганини айтди. Бундан олдин Анқарада шу партияларнинг митингида 400 минг киши қатнашган эди...\nАвтор: Namoz Normumin на 15:09 Комментариев нет:\nСигир икки ойлик бузоғи билан оғилхонанинг ўнг бўлимида яшарди. Чап бўлимни хўжайини сомонхона қилганди. Ҳар куни эрталаб хўжайин сигирни оғилхонада ташқарига олиб чиқарди. Уй бекаси эрталаб ва кечқурун сигирнинг елини ийиши учун бузоқни эмиздирган бўларди, аммо унинг сутининг кўпини соғиб оларди...\nАвтор: Namoz Normumin на 03:49 Комментариев нет:\nКун аро хабар келар,\nЯна кимдир ўлибди.\nАвтор: Namoz Normumin на 15:16 Комментариев нет:\nПРЕЗИДЕНТ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВ ҚИЛМАЁТГАН ЁКИ ҚИЛА ОЛМА...


МУНИСА РИЗАЕВА ШОГИРДИ DJ YAMIN БИЛАН ДУЭТ АЙТМАЙДИ? БУНИНГ САБАБИ... 30.11.2015 23:59\nDJ Yamin ва унинг ижодий фаолияти, ҳамда уни хонанда Муниса Ризаеванинг шогирди эканлиги ҳақида сайтимизда маълумот берган эдик. МАЪЛУМОТГА ЎТИШ!\nЭндиликда эса, DJ Yamin ҳақида хонанда Муниса Ризаеванинг фикрлари ва унга ижод борасидаги маслаҳатлари!\nМуниса Ризаева: - DJ Yamin бу ҳамкорликдаги лойиҳа бўлиб, биз уни қайси йўналишда ижод қилиши ҳақида жуда кўп ўйладик! Уни оддий хонанда сифатида олиб чиқиш унчалик қизиқарли бўлмайди, деган фикрда, DJ ва хонандаликни уйғунлаштирган ҳолда, янгилик қилмоқчи бўлдик! Анчадан буён бундай йўналишдаги ижодкор чиқмаган эди. Шу сабабли ҳам, биз лойиҳамизни DJ, ҳамда хонанда сифатида намоён этдик!\n- Бу янги лойиҳа вакили, кастинг асосида танлаб олиндими?\n- Йўқ! Унинг ўзи мени ёнимга келганда, куйлаш истаги борлигини билдирди. Унинг қобилиятини синаб кўриб, ундан яхши DJ чиқишини билдим!\n- DJ Yamin ни шогирдликка олиш учун айнан нима сабаб бўлди? Қайси жиҳатлари эътиборни тортди ва айнан уни шогирдликка олиш фикрига келдингиз?\n- У жуда ҳам тарбияли, яхши йигит! Мен ҳозирги кунда ҳаётда яхши инсонларни жуда кам учратяпман. Тўғри, менга жуда кўплар мурожаат қилишади. Лекин, DJ Yamin ни кўрганда, нимасидир ўзига тортди, уни жуда ҳам кучли куйлаш, ишлаш истаги борлиги тушундим ва унинг қобилиятига ишондим! Мен унга ишондимми, демак, унда ўзига кучли ишонч бор!\n- Албатта, кўпчиликни қизиқтирадиган савол, сиз DJ Yamin билан бирга дуэт куйлашингиз мумкинми?\n- Одатда кўпчилик кутадиган нарса, албатта шогирди чиққанда, ўз устози билан дуэт куйлайди! Лекин, мен уни ўзимнинг аниқ шогирдим, деб билмайман. Чунки, мени йўналишим бошқа, унинг йўналиши бошқача! Қолаверса, ҳозирча у ўқиб-ўрганмоқда, мен унга: “қачонки, сен ростмана санъаткор бўла олсанг, ўшандагина сен билан дуэт куйлайман” деганман!\n- Унга ижодий фаолиятида, шоу бизнесда ўз ўрнига эга бўлиши учун, қандай маслаҳат берган берасиз?\n- Менинг маслаҳатим: энг асосийси ҳар доим инсонлигича қолсин! Ҳақиқий инсон бўлсин! Чунки, ҳозирги кунда айрим хонандалар, муваффақиятга эришгач, афсуски, ўзларининг кимликларини унутиб қўядилар. Шунинг учун ҳам, у ҳамиша ҳақиқий инсон, ҳақиқий эркак бўлсин! Ўз олдига мақсад қўйдими, албатта мақсади учун охиригача ҳаракат қилсин! Ҳеч қандай ортиқча гап-сўзларга аҳамият бермасин! Мақсади учун астойдил интилсин! Бу ижодда энг муҳими, деб ўйлайман.


ИнтерФУТБОЛ :: 11 нафар «Янги месси» ёки яна Шомуродов ҳақида...\n11 нафар «Янги месси» ёки яна Шомуродов ҳақида...\nЭлдор Шомуродовнинг ўйинидаги ўсиш барчамизни бирдек тўлқинлантираётгани айни ҳақиқат. Миллий жамоамизнинг бош умиди ва Эктор Купернинг асосий тўпурарига айланган истиқболли футболчимиз China Cupда қандай гўзал гол урди-я, оҳ-оҳ... Ҳамюртимизнинг «Ростов» таркибидаги ўйинларидан илҳомланган россиялик касбдошларимиз эса, уни «Янги Месси» сифатида мақташгача боришди. Бундай эътирофлар ўз йўлига, «Янги фалончи» мақоми истеъдодларга халақит бермаса, бас. Ўзи нафақат Россия, балки бутун жаҳон матбуотида кашфиётларни кимгадир «боғлаш» одат тусига кирган: «Янги Месси», «Янги Роналду», «Янги Буффон» ва ҳоказо. Энди «Янги Месси» ёрлиғини олган 11 нафар йигит билан танишиб чиқсак. Чунончи, улар орасида бизнинг Элдор ҳам бор. Яна бир томони, қуйидаги футболчилар турли мамлакатлар вакилларидир. sport24.ru сайтида берилган мақолада ўзбек футболи тарбияланувчисига шундай таъриф берилган:\nЭлдор «Ўзбекистон Мессиси» Шомуродов\nНега Месси? Шомуродовнинг ўзи Sport24 сайтига берган интервьюсида Ростовга кўчиб ўтганидан кейингина уни Лионель билан таққослай бошлашганини алоҳида таъкидлади. Умуман олганда, Элдорга Фернандо Торрес ва Дидье Дрогба кўпроқ ёқади.\nҲозир қаерда? Ўзбекистон миллий терма жамоасининг бош умиди Осиё кубогида ёрқин ўйин кўрсатди (4та учрашувда 4та гол). Айни пайт эса Валерий Карпин қўл остидаги «Ростов»нинг асосий таркибидан муқим жой олишга уринмоқда.\nЭлдор Шомуродов -охирги 6та ўйинда 5та гол!\nМиллий жамоамизда Максим Шацких ва Александр Гейнрих ўрнини босадиган муносиб голеадор бош кўтараётган бўлса, ажабмас. Ҳар ҳолда, Элдор Шомуродов Ўзбекистон терма жамоасининг охирги 6та ўйинида 5та гол урди - ажойиб статистика.\n1. Ўзбекистон - Уммон - 2:1 (ОК-2019)\n8 дақиқа, 1та гол\n2. Туркманистон - Ўзбекистон - 0:4\n90 дақиқа, 2та гол\n3. Япония - Ўзбекистон - 2:1 (ОК-2019)\n70 дақиқа, 1та гол\n4. Австралия - Ўзбекистон - 0:0,\nпен. - 4:2 (ОК-2019)\n5. Ўзбекистон - Уругвай - 0:3\nХитой - Ўзбекистон - 0:1 (China Cup)\n72 дақиқа, 1та гол\nЖами: 6та ўйин, 408 дақиқа, 5та гол (ўртача ҳар 81,6 дақиқада 1та гол)\nБоян «Иккинчи Месси» Кркич\nНега Месси? Ҳаммаси оддий: Кркичнинг футболга кириб келиш тарихи аргентиналик даҳоча йўлини эслатиб юборади. У 9 ёшида «Барса» тизимида пайдо бўлиб, дарҳол бетакрор дриблинг маҳорати билан рақибларини қийнашга тушди. 17 ёшу 19 кунлигида эса Каталония гранди сафида дебют қилиб, бу борада айнан Лео Месси ўрнатган рекордни янгилади. Қарангки, матбуотчилар кейинчалик оламшумул маълумотни аниқлашди: Боян ва Лионелнинг бобокалонлари туғишган ака-ука бўлишган!\nҲозир қаерда? «Сток Сити» шарафини ҳимоя қилаётган Боян жорий мавсум Чемпионшип доирасидаги 16та ўйинда 1тагина гол урди. Хуллас, у ҳалигача бор иқтидорини кўрсата олгани йўқ. Дарвоқе, Сербия миллий жамоаси таклифидан бош тортиб, испанларга розилик берган Кркич 2008 йили «қизил фурия» учун атиги 22 дақиқа ўйнади ва ҳамон шундай камтарона статистика билан чекланмоқда.\nМарио «Германия Мессиси» Гётце\nНега Месси? Германиялик супериқтидорни жаҳонда кўзга кўринган деярли барча мураббийлар айнан Лео билан таққослашган. Дейлик, Йоахим Лёв ва Хосеп Гвардиола каби сермулоҳаза мутахассислар ҳам вақтида Мариони «Янги Месси» бирикмаси ёрдамида таърифлашганди. Тўғри, Германия терма жамоаси бош мураббийи кейинчалик Гётцега баҳо беришда адашганини ошкора тан олди: «Ҳа, Марио ўша мундиал финалида ғалаба голини урди, аммо уни Месси билан қаёсламаслигим керак эди. Бундай мақтовдан кейин йигитча мукаммаллик сари интилишдан шунчаки, тўхтади...».\nҲозир қаерда? «Бавария»га шов-шувли тарзда ўтганига қарамай, Мюнхенда омадсизликка учрагач, қадрдон клуби - Дортмунд «Боруссия»сига қайтди. Жорий мавсум вақти-вақти билан майдонга тушмоқда (агар соғлом бўлса, албатта), баъзан ҳаттоки, сардорлик ролини бажармоқда.\nДенис «Россия Мессиси» Давидов\nНега Месси? Мурат Якин даврида «Спартак» сафига ёпирилиб кирган Денис барчани бирдек ҳайратлантирди. Айниқса, Москва клуби соҳиби Леонид Федун қаттиқ таъсирланди: «Қаранг, бизда ҳам «Янги Месси» бўй чўзмоқда. Қойил, Давидов. Денисни мақтайвериб, талтайтириб юбормасак бўлгани».\nҲозир қаерда? 24 ёшли ҳужумчи «Нижний Новгород»да Дмитрий Черишев бошқарувида фаолиятини қайта изга солмоқчи. У яқинда Россия биринчи дивизионида чиройли гол ҳам урди.\nМартин «Норвегия Мессиси» Эдегор\nНега Месси? Норвегиялик ўсмир 15 ёшига қадар нақ 4та энг юқори кўрсаткични янгилашга улгурди - маҳаллий даражада 3та ва халқаро миқёсда 1та рекорд. Халқаро кўрсаткичини эсга олсак, Эдегор 15 ёш 300 кунлигида Болгария термасига қарши кечган учрашувда майдонга тушди - Европа чемпионати саралаши тарихидаги энг ёш иштирокчи.\nҲозир қаерда? Мартин ҳақида анчадан буён гапиришади, аммо у ҳамон жуда ёш. Хуллас, энди 20 ёшдан ҳатлаган ярим ҳимоячи ўтган ёз ижара келишуви асосида «Витесс» сафига қўшилди ва қисқа вақт ичида Леонид Слуцкий бошқарувидаги жамоанинг чинакам етакчисига айланди. «Реал»да ҳозирча норвегияликка жой йўқ, шунинг учунми, «Аякс» унинг тўлақонли сотиб олиш ҳаракатини бошлаб юборди.\nЕркебулан «ҚозоҒистон Мессиси»\nНега Месси? Тушунарлики, техник салоҳияти баланд деярли ҳар бир иқтидорни дарров Месси билан таққослашади. Жумладан, Марказий Осиёда ҳам шундай қараш мавжуд. Қисқаси, Саидахмет «Янги Месси» мақомини журналистлардан олди.\nҲозир қаерда? 19 ёшида «Уфа» асосий таркибига киролмади ва ҳозирда Болгариянинг «Левски»сида ижара муддатини ўтамоқда. Шунинг баробарида Қозоғистон миллий жамоаси мураббийлари йигитчани мунтазам равишда йиғинларга чақиришмоқда.\nЭрбол «ҚирҒизистон Мессиси» Атабаев\nНега Месси? 10 ёшли Эрбол 2012 йили «Барселона» мактаби кўригидан ўтиб, 300 нафар иқтидорли бола қатори Испанияга йўл олди. Шу воқеа муносабати билан Бишкекда ҳаттоки, махсус матбуот анжумани ўтказилди. Ҳозирда қирғиз медиаси Атабаевнинг Каталониядаги ҳар бир қадами ҳақида ёзмоқда, гўё.\nҲозир қаерда? «Қирғиз Мессиси» энди 17 ёшга тўлди ва Каталония ёшлар лигаси тўртинчи гуруҳида иштирок этувчи Хосеп Мария Ген спорт ассоциацияси жамоаси сафида ўйнамоқда. Жорий мавсум клубнинг ишлари сира юришмаяпти, лекин Атабаев 4та гол уришга улгурди.\nИлзат «Татаристон Мессиси» Ахметов\nНега Месси? Аслида Илзатни бошқа ўлка Мессиси сифатида таърифлаш ҳам мумкин. Чунончи, у миллати бўйича - уйғур, паспорти бўйича — россиялик. Ахметов «Рубин» тарихидаги энг ёш дебютант мақомини олгач, Қозонда уни «Татаристон Мессиси» сифатида мақтай бошлашди.\nҲозир қаерда? ЦСКА (Москва) етакчиларидан бири, Россия миллий жамоаси аъзоси.\nТакефуша «Япония Мессиси» Кубо\nНега Месси? Япон вундеркинди 10 ёшида «Барса» скаутлари назарига тушди, якунда у ҳам Каталония гранди тизимида шуғуллана бошлади. Аниқроқ айтсак, Такефуша деярли 5 йил давомида (2015 йилга қадар) клуб кантерасида футбол сирларини ўзлаштирди. У Каталонияда таҳсилни давом эттирарди, агарда УЕФА клуб вояга етмаган футболчилар трансферини қонунга зид тарзда амалга оширганини фош этмаганида...\nҲозир қаерда? 17 ёшли йигитча «Йокогама Ф. Маринос» клубида бинойидек ўйнамоқда, дейлик, дебют учрашувидаёқ ўз таркибига собиқ «барсачилар» - Андрес Иньеста, Давид Вилья ва Серхи Самперни қўшиб олган «Виссель Кобе» дарвозасини нишонга олди.\nРизо «Эрон Мессиси» Парастеш\nНега Месси? Бу ўринда Сардор Азмунни таърифлаш ҳам мумкин, лекин Парастеш аргентиналикка кўпроқ ўхшайди. Тўғри маънода айтсак, у футболчи эмас, балки Леонинг эгизакидек. Дейлик, Ризо шу ўхшашлик туфайли Эрон полициясига ҳам тушган. Гап шундаки, кўчада у билан бирга суратга тушишни хоҳловчилар тирбандлик ҳосил қилишганди.\nҲозир қаерда? Ризо ЖЧ-2018 вақти Россияга ташриф буюриб, Эрон ва айнан Аргентина термаларини стадионларда бевосита қўллабувватлади. У шунингдек, Россия полицияси билан ҳам тўқнаш келди. Яна ўша гап - кўчада Парастешнинг атрофида катта оломон йиғилди, Месси «эгизак»и билан суратга тушиш учун, албатта.\nМуртаз «АфҒонистон Мессиси» Аҳмади\nНега Месси? Лео 2016 йили афғонистонлик 5 ёшли болакайга ўз футболкасини совға сифатида юборди. Гап шундаки, ижтимоий тармоқларда Муртаз Аҳмадининг ажойиб бир сурати пайдо бўлди. Унда болакайнинг футбол формаси эмас, балки целлофан халтани кийиб олганча тўп ортидан югураётгани акс эттирилганди. «Ясама» футболка орқасига эса ручкада Леонинг ўйинчилик рақами ва фамилияси ёзилганди. Хуллас, Муртазнинг ўша ҳолатини ер юзида миллионлаб киши кўрди, жумладан, Месси ҳам.\nҲозир қаерда? Болакайнинг отаси ўтган йили декабрда қўшнилар Муртазга ҳасад билан қарай бошлашгани ҳақида гапирди. Кейинчалик унга Толибон гуруҳи томонидан таҳдид солингани маълум қилинди. Месси эса афғонистонлик мухлиси тақдирига асло бефарқ қарамаслиги ва уни ўз ҳимоясига олишини айтди...


Олмалиқни «ёндирган» Фортес ёхуд Қосимов Секейрани «уйғотиб юборди»!\n10 март, 2021, 00:21\nТеглар:ФК АГМК | ФК Локомотив | Суперлига\nБугунги баҳсда номлар, имкониятлар тенг бўлишига қарамай, тажрибалироқ Қосимов Секейрани доғда қолдирди.\nSPORTS.uz ҳозиргина якунига етган АГМК – «Локомотив» ўртасидаги учрашувни таҳлил қилади.\nМиржалол Қосимов бир қадам олдинда бўлди\nУчрашув аввалида томонлар деярли бир хил таркиб ва кучга эга эди. Тошкент клубида мавсум бошида 5 футболчи билан шартнома имзолаган бўлса, АГМКда 6 та янги ном қайдномага киритилди. Қосимов ўз услубига содиқ қолган ҳолда ўйин схемасини ўзгартиргани йўқ: 4-2-3-1 ўз кучида қолди. 4 та тўп билан камроқ муомалада бўлиши шарт бўлган ҳимоячи, 2 та таянч ярим ҳимоячиси, қанотларда тезкор ярим ҳимоячилар, ҳужумчи ортидаги плеймейкер ва форвард! Қосимов бир неча йиллардан бери шу схемага содиқ қолмоқда. Бугунги ўйинда ҳам ҳеч нарса ўзгаргани йўқ, аммо кичик бонусга кўзимиз тушди. Жамоани сардор сифатида майдонга бошлаб тушган Санжар Турсунов марказда тўп сурди. Уни қанотда ҳаракат қилишига ўрганиб қолган эдик. Бугунги ўйинда Санжар марказда ҳам ижобий таассурот қолдирди. Шунингдек, Миржалол Қўшоқович танлаган легионер – Элвин Фортес эффектини ҳам алоҳида қайд этиш жоиз.\nНидерландиялик футболчи бутун ўйин давомида қолганлардан ажралиб туришни уддалади. Тезкор, техникаси кучли, ўйинни ўқий оладиган ижрочи бу мавсум Суперлигани «ёндириши» аниқ. Бугунги баҳсда Тошматов – Фортес тандем қанотда «кончилар»га устунликни таъминлаб берди. Шунингдек, Қосимов бор эътиборини ўйин темпини бошқаришга қаратди. Мутахассис шу йўсинда кучни тўғри тақсимлаб "эконом" режимда ғалаба қозонишни режа қилган эди.\nСекейра хато қилди\nТошкент клуби мавсум олдидан хорижлик мутахассисни ишга таклиф қилгани ҳақида хабарлар пайдо бўлгач, кўпчилик «темирйўлчилар»ни чемпионлик учун асосий даъвогар, деб ҳисоблай бошлади. Боз устига, таркибга янги ва кучли футболчилар жалб этилди. «Локомотив» ўтган мавсумда бронза медалига эга чиққани учун жамоадан мазмунлироқ тўп суриши тахмин қилинган эди. Амалда ҳаммаси ўзгача кўриниш олди. Португалиялик мутахассис 4-5-1 схемасига мурожаат этди. Асосий урғуни майдон марказига ташлаган мураббий имкон борича тўпни пастда ушлаб туришга кўрсатма берди. Ҳужумни ўз жарима майдончасида бошлашга, тўп назоратини қўлга олишга катта эътибор қаратди.\nАГМК учрашувни агрессив бошлади. Шу боис, илк дақиқалардаёқ ҳисобда олдинга чиқиб олишга муваффақ бўлди. Элвин юқоридан узатиб берилган тўпни боши билан дарвозага жойлаб қўйди. Тезкор голдан сўнг, Қосимов шогирдлари тўлиқ иккинчи рақам билан майдонда тўп суриши керак эди. «Локомотив» биринчи бўлимнинг ўзидаёқ ҳисобни тенглаштирди. Санжар Қодирқулов марказдан ташлаб берилган тўпга дарвозабондан аввал етиб келди ва таблодаги натижани 1:1 га айлантирди. Ҳисоб тенглашгач, Миржалол Қосимов қийин аҳволга тушиб қолди. Санжар Қодирқулов билан тўқнашиб кетган Ботирали Эргашев жароҳат олгани учун захирага олинди. Бундан аввалроқ, Сардор Раҳмонов жароҳат олгани учун Владимир Козакка ўз ўрнини бўшатиб берган эди. Шу боис, Миржалол Қўшоқович ўйин боришига таъсир кўрсатиши учун атиги биргина ўзгаришдан фойдаланиши мумкин эди. Секейрада бундай имконият 3 та бўлишига қарамай, мутахассис бундан фойдалана олмади.\nИккинчи бўлимда АГМК ўз ўйин услубини ўзгартирди. Миржалол Қосимов мавсумдаги илк расмий ўйин бўлгани учун шогирдларининг жисмоний имкониятлари аъло даражада эмаслигини яхши билар эди. Шунга қарамай, иккинчи бўлимда АГМК таваккал қилди. Мураббий асосан рақибни ўз жарима майдончаси атрофида кутиб олиш ва қарши ҳужумларга қанот орқали чиқиб кетишга мослашган схемани агрессив прессингга алмаштирди. Майдон марказидаги футболчилар тўп учун курашга анча аввал қўшилишни бошлади. АГМК устунликни ўз томонига оғдирди ва темпни оширди. Оқибатда, Касьян 75-дақиқада иккинчи голни киритди. Голга қадар «Локомотив» устози майдон марказини кучайтириш мақсадида икки ярим ҳимоячини алмаштирди, аммо бундан ҳеч қандай фойда бўлгани йўқ. Секейра ҳужумларга креативлик олиб кираётган Жавоҳир Сидиқовни нима учун захирага олгани тушунарсиз. Португалиялик мутахассис АГМК уюштирган босимни енгиб ўтиш учун янги кучларни майдонга ташлади, аммо “кончилар”нинг босими кучлироқ чиқди.\nЎйин тугашига 15 дақиқа қолгач, АГМК автоматик равишда ўйин темпини пасайтирди. Ҳужум иккинчи қаватдан узоқ масофага узатмалар билан ташкил этилишни бошлади. Ҳужумкор ярим ҳимоячи – Санжар Турсунов таянч зонасида тер тўкди. Олмалиқликлар тўлиқлигича ўйинни ўлдиришни бошлаб юборди. Бугунги баҳсда номлар, имкониятлар тенг бўлишига қарамай, тажрибалироқ Қосимов Секейрани доғда қолдирди.\nБарча ғалаба тўпини киритган Касьянга эътибор қаратган бўлса ажаб эмас. Ҳужумчи иккинчи қаватдаги курашларнинг деярли 80 фоизида ғалаба қозонди, прессингда фаол иштирок этди. У бу номга ҳақли, аммо Элвин Фортес бугун ёрқинроқ кўринди. Фаолияти давомида Нидерландия, Финляндия, Қозоғистон, Грузия ва бошқа мамлакат клубларида тўп сурган футболчи Ўзбекистон Суперлигасидаги дебютини аъло даражада ўтказди. Ўзи учун ноқулай бўлсада, иккинчи қаватдан узатилган тўпни дарвозага жойлади. Айнан у бугунги баҳснинг энг яхши ўйинчиси бўлишга ҳақли. Шу ўринда яна бир қувончли воқеага эътибор қаратиш лозим. Оғир жароҳатдан фориғ бўлган Жавоҳир Сидиқов яна ўз даражасини кўрсатишни бошлади. Мураббий томонидан эрта захирага олинган ярим ҳимоячи бир нечта рейдлар уюштирди ва аввалги спорт формасига кириб бораётганини кўрсатди. Агар шу темпда давом этса, ҳадемай яна терма жамоадан чақирув олиши ҳеч гап эмас.\n«Локомотив» марказий ҳимоячиларининг иккиси ҳам жуда ёмон ўйин ўтказди. Шунингдек, таянч зонасидаги Кахи Махарадзе ҳам «эътироф»га лойиқ, аммо ўз дебютида омадсизликка учраган Секейрани танлаб олдик. Айнан у бугунги мағлубият учун асосий сабабчи. Майдонда икки тенг кучли жамоалар тўқнаш келган пайтда, мураббий фактори катта саҳнага чиқиши лозим. Тўғри, биргина ўйин билан уни фойдасиз мураббийга чиқариб қўйиш ноўрин. Унга бироз вақт керак. Ички чемпионат ва янги жамоа билан чиқишиб кетиш осон эмас. Ҳозирча, у бизнинг нишонимизда. Умид қиламизки, тез орада у ўзига келади ва «Локомотив»ни янги янги даражага олиб чиқишни бошлайди.\nАлександр Хомяков "Машъал"нинг Муборакда "Локо"ни енгга олмаётгани ҳақида: "Эслатиб қўйганингиз яхши бўлди, энди..." ёхуд дарвоза тўрлари яхшилаб текшириляптими?