Kutubxona - Nabi Jaloliddin. Yurak (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Nabi Jaloliddin. Yurak (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Наби Жалолиддин\nАсар номи Юрак (ҳикоя)\n- Наби Жалолиддин\nУйғонди. Шифти пастак (унга шундай туюлди), деворлари оппоқ (аслида ҳозир хира оқиш) хона кўзларига кирди. Қизиқ, ўйлади у, тонг отдими ўзи? Нега тонгни сезмаяпти? Қуёш қани? Осмон қани? Устидаги чойшабни суриб ташлади. Ҳаво ҳам ғалати. Остидаги билқиллама жой энди танасига хуш ёқмаётгандек. Шу пайт кўзи хонанинг бир томонини энлагудек мовий пардага тушди. Дарвоқе, унинг ортида дераза бўлса керак. Ўрнидан турмоқчи бўлганда юраги қаттиқ санчди. Чап кўксини чангаллаб, нажот илинжида яна жойига чўзилди. Кўзларини юмиб, лабларини қимтиди, чап қўли билан юрагининг остини силади. Оғриқ аста-секин чекина бошлаганда миясига шу ўй урилди: яқингинада ҳам юраги мана шундай - икки кафт орасида мижғилагандай бураб оғриганди. Қачон эди-я? Кўксидаги оғриқ анча пасайиб, кўзларидаги парда кўтарилди. Эслади, қишлоқда - катта анҳор бўйидаги тол тагида ўтиришганида юраги бир ушлади.\nУни ёш қаламкашларнинг пойтахтда бўладиган анжуманига, янаки халқаро анжуманига таклиф этишди. Рангли, нақшинкор таклифнома келди. (Шундай бўлиши ҳам мумкин-ку, ахир.) У эса на хурсанд ва на хафа бўлди: ёши қирқни қоралаб қолди, ёш ёзувчи деса бўладими ўзи уни? Шундай пайтда ҳамиша ўттиз, қирқ ёшга кирмай ўлиб кетган, аммо буюк шоир ёки ёзувчи сифатида тарихда қолган ижодкорлар эсга тушади. Бироқ У уларни ўйламади. Эҳтимол, одамзотнинг ёшлиги чўзилиб кетаётгандир ёхуд халқаро анжуманларда қатнашчилар ёши шундай ўлчанса керак-да, деди-қўйди. Кейин, нега энди мени таклиф қилишди, ахир бундай бўлиши мумкин эмас-ку, мен кабилар пойтахтда тиқилиб ётибди-ку, дея ўйлади. Аммо саволларига жавоб кутмади, уларни ташига ҳам чиқармади. Энг аввал ошнаси Ҳабий (Ҳабибилло)ни чақирди. Орадан ҳеч қанча фурсат ўтмай, пачоқ дарвоза пинжида Ҳабийнинг кийими шалвираб турадиган озғин жуссаси, мижғиланган латтага ўхшаш юзи намоён бўлди. У ўқитувчи - инглиз тилидан дарс беради. Унга бундай шаклу шамойилни ичкилик инъом этганди. Шаробхўрлиги рост, бироқ дарсга ичиб кирганини биров эслолмайди.\nУ қўлидаги таклифномани Ҳабийга узатди.\n— Кўрмайсанми энди... - деб қўйди минғирлаб.\nҲабий негадир таклифноманинг инглизча қисмини ўқиди, инглизча билишини намойиш қилгиси келдими.\n— Зўр-ку, - деди кейин тамшаниб. - Буни ювиш керак, ошна.\n— Шунга арзийдими ўзи? - яна минғирлади У. Кимнингдир сигири туққанида ёки Сурма холанинг тул қизи эрга текканида, қўйингки, яна кўплаб ана шундай «тантаналар»да тўйиб-тўйиб ичганлари ҳозир эсига келмасди.\n— Нима деяпсан-эй, ахир бу международний анжуман-ку. Ҳозир Дийқондиям (Деҳқонбойни демоқчи) чақирамиз, - деди Ҳабий тараддудланиб. Сўнг ичкари томонга овоз берди: - Хотин, ҳозир келаман.\nХотини норози овозда нимадир деди. Лекин у бунга парво қилмай, дўстининг елкасидан сурди.\n— Юр, кетдик.\nДеҳқонбой ҳам икковига синфдош - ғирт бекорчи, «хотинбой акаси»нинг содиқ фуқароси. Унинг уйи уч-тўрт эшик нарида. Ҳали дарвозасини қоқмай у чорпахил гавдасини икки ошнасига ҳадя этди.\n— Тол тагига борамизми? - деди ҳали сўрашиб-сўрашмаёқ.\n— Аввал қуролланиш керак, - дея «қурол»га яраша пул чиқиш-чиқмаслигини ҳадиксираб чамалади Ҳабий.\nДийқон чўнтагидан пул чиқариб, узатди.\n— Хотинимдан ўғирладим.\n— Хайрият-эй, сендаям пул бўларкан, - деди Ҳабий ярми ҳазил, ярми чин оҳангида.\n— Машна десанг жа хапа бўб кетаман-да, - қовоқ уйди Дийқон.\nҲабийнинг гапи оғзида қолди.\n— Бугун мен эрийман, - деди У чўнтагидан бир даста пул чиқариб. - Ахир бу ўтириш менинг шарафимга-ку. Ма, - пулни Ҳабийга берди. - Иккита «бомба» ол, колбасаям...\nҲабий билан Дийқон яйраб кетди.\n— Мана бу ҳақиқий шоирнинг иши бўлди, - дейишди тантанавор қилиб. Негадир улар Уни ёзувчи бўлса ҳам шоир деб аташарди. Жарангдорроқ туюлармиди.\nБу орада қишлоқ гузарига етиб қолишганди. Ҳабий пешонасида жимжимадор ёзуви бор ойнаванд дўконга кириб кетди.\n— Биз Сурма холадан ҳол-аҳвол сўраб турамиз. - дея У Дийқонни ўнг тарафдаги халқ «бўтка» деб атайдиган ихчам ёғоч дўконга бошлади. - Закискаси шияғда бўлатта, а?\nСурма хола бети қип-қизил (буни ҳар ким ҳар нарсага йўяди), бўлагина, ёши олтмишдан ошган кампир (шундай замонда уни кампир дейиш ҳам гуноҳ) эди. Қош-кўзидан ўсма-сурмаси (бўёқ-сўёғи) аримасди. Ким билади, ўзини яхши кўрармиди ёки яна кимларгадир яхши кўринишни истармиди. Бўткаси эса ҳов ўша замонларда ҳам бўлгувчи эди. Унда бу ерда эри раҳматли ўтирарди. Ўзиям қош-кўзи тутаб (яъни ёниб) турадиган чиройлигина одам эди. Маҳалла-кўйнинг айтишича, уларнинг бир ўғил, бир қизи кўпроқ Сурма холага тортганди. Ўғлини уйлашганидан сўнг қош-кўзи бинойидек эр қирчинида қайрилди. Биров у, биров бу, деди. Эр қаро ерга, ўғил хотинга кетди. Кўп ўтмай, Сурма хола тул боши билан қийралиб-чийралиб қизини чиқарди. Бироқ куёв бўлмиш келинни кўпам суявермади. Онасига қўшилиб ўтирса - ўпоқ, турса-сўпоқ деб юриб, бир йилга етмай юмшоққина ҳайдаб солди...\nХуллас, бу учови Сурма хола қизини иккинчи бор узатганда роса тўйиб ичишганди. Дийқон уни ёқтириб қолганди-да. Хотини бўла туриб ёқтирганди (шу ерига ҳамма ўз шевасидаги сўкишни қўйиши мумкин). Қизини иккинчи бор узатишидан олдинроқ нима бўлганини биров билмайди, лекин бир сафар Дийқон дўконга нон сўраб борганида Сурма хола бермаган. Бермагангина эмас, қалампир-туз қилиб ҳайдаган. Энди эса Сурма хола Дийқонга пинак ҳам қоқмайди.\n— Ҳм-м, болларим, келиш (келларинг), -деди кампир нигоҳини аллақаерларга олиб қочиб.\n— Невара катта бўляптими, ишқилиб? - Дийқоннинг унга ёқишга уринаётганлиги сезилиб қолди.\nУни бир туртди.\n— Иккита нон, бир кило помидор, ярим кило пиёз беринг, хола, - деди кейин чўнтагидан пул чиқариб.\nҲабий кўринганда булар ҳам савдоларини битиришганди.\n— Бўпти, Сурма хола, - деб қўйди беихтиёр Дийқон дўкондан нари кетишаркан. - Қизийзга салом айтинг.\n— Хўп, - деди кампир ҳамон кўзларини бир ёқларга яшириб. - Кўп ичишмагин, ҳўй, боллар?\nАнҳорнинг эни салкам тўрт метр келади. Ўзиям лим-лим оқади, суви тиниқ. Икки томони тупроқ йўл. Йўл чети ажриқ. Болалар чўмиладиган ердан нарироқда йўлга ёнбошлаган қари тол бор. Шу уларнинг паккаси.\n— Арағинг муздекми? - деб қолди толга яқин келганда Дийқон.\n— Билмадим, - битта арақни халтадан олиб чангаллади Ҳабий. - Арақдақа арақ.\n— Сувга ирғит. Рўпарамизга келгунча хийла совиб қолади. Совумаса яна отамиз.\n— Йўғ-э... - ишонқирамай унга қаради Ҳабий. - Оқиб кетса, омма...\nНаҳотки арақ оқса, деган фикр урилди Унинг шуурига.\nҲабий арақни қулочкашлаб анча нарига отди. Шиша «чўлп» этди-ю сувга чўкди. Учовлоннинг кўзи ўша ёқда - ана чиқади, мана чиқади. Йўқ, наздларида арақ сув бетига чиқиши лозим бўлган муддатнинг икки-учтаси ўтди. Аммо мудом шиша кўринмасди.\n— Арақни единг, ҳўй! - дея Дийқонга қўлини бигиз қилди Ҳабий.\nУ мийиғида бир кулиб, тол остидаги ажриққа ўтирди: демак, арақ оқмаскан.\n— Бор, обчиқ! - ўдағайлади Ҳабий. - Уч кишига битта арақ нима бўлади?\nДийқон қўлидагиларни ерга қўйиб, ечинди. Анҳор ёқасига келиб, аввал қулоғу бурнини хўллади: сув кирмасин дедими ёхуд танасини сувга мосладими, кейин ўтирган кўйи сувга калла солди ва оқимга қарши суза кетди - арақ тушган жойни мўлжаллади.\nҲабий кўйлагини ечиб, тол шохига илаётганда У ажриққа ўтирди. Дийқон қўйган нарсаларни пайпаслаб, помидор ва пиёзни олди.\n— Пичоқ олмабмизу? - деди шимини ечайми-эчмайми деб турган Ҳабийга.\nҲабий шимини ечмади. Дийқоннинг ажриқ устидаги шимини кўтариб, у ёқ-бу ёғини чангаллади.\n— Унда пичоқ бўлади, - деди сўнг шим чўнтагидан чалбузар чиқариб. - Алкашда ҳамма нарса бўлади.\nU toʻrtta pomidorni yuvib, boʻlaklab qoʻyaqoldi. Piyozni parraklab toʻrgʻadi, nonni sindirib (ushatib) xalta ustiga qoʻydi.\nДийқон шишани узоқ қидирди, шўнғиб-шўнғиб қидирди. Бир пайт «топдим» дея ҳайқириб юборди. Азот кўтарилган ўнг қўлидаги шиша бўлакча ялтираб кетди.\n— Топмасангам ўлардинг-да, -деди таъна қилган бўлиб Ҳабий ажриққа ўтираркан.\nШунда Унинг юраги қаттиқ бир санчди, сўнг ости буради. У кўзларини юмиб, жим қолди, оғриқнинг ўтиб кетишини кутди. Ҳабий ҳам, сувдан чиқиб келган Дийқон ҳам унинг ҳолини сезишмади.\n— Ма, арағийни, - деди Дийқон шишани Ҳабийга узатиб.\nУнинг юрак ости яна сиқди: бу дўстларининг унга, бир-бирларига бўлган беғубор меҳриданмиди?.. Киприкларининг ости ачишди. Ахир юраги олдин ҳам шунақа оғриганди-ку...\nАввал онаси ўлди - ювошгина, тўпоригина онаси охиратга кетди. Ўшанда У қиёмат, сўроқ-саволу жазони ўйларкан, наҳотки мана шу бир умр ўзи суйган емишини тўйиб емаган, бошқаларда гуноҳ ва айниқса, ўзига нисбатан ёмонлик бўлишини хаёлига ҳам келтирмаган, ҳозиргиларнинг тош-тарозусида ўлчаганда, на ҳаётни ва на ўлимнинг не эканлигини билмаган, балки буларнинг бари болаларим, эрим, деб тушунган онагинамда ҳам гуноҳ бўлса, наҳотки у ҳам жазога тортилса, дея ўртанганди. Онасини тупроққа топширган куннинг оқшомида ҳам юраги қаттиқ-қаттиқ санчганди.\nҲа, биргина онаси, ёлғизгина онаси унинг истеъдодига ишонарди. Йўқ, онаси раҳматли на охират ва на дунё илмини биларди. Аммо ўғлига, унинг ҳеч кимга ўхшамаслигига ишонарди.\nКейин У етим бўлди, кап-катта ёшида етим қолди. Аслида эса дунё етим қолди, деб ўйлади. Яхшики, дўстлари - Ҳабий билан Дийқон бор эди. Гоҳо ичиб, гоҳо ёзиб, гоҳо қишлоқни кезиб, гоҳо дўстларига ўхшолмаганлигидан афсусланиб яшайверди. Лекин Худо фарзанд бермади. Ҳар гал хотинини ростмона қучоқлаганида «Нега?!», дея ҳайқирмоқни истарди. «Нега ахир, тани-жоним соғ-ку», дерди-ю юрагини чангалларди.\nБир йил олдин хотини қазо қилганда эса юраги бўм-бўш бўлиб қолди. На йиғлади, на кулди, на сўз деди, тўнни кийиб, белбоғни боғлаб, дўппи остида мунғайиб, жим ўтираверди.\nУ Ҳабийнинг қўлидан пиёлани оларкан, гўё арақни ичгиси келмаётгандай ўзидан нари сурди, иккинчи қўлининг икки бармоғида бир бўлак помидор.\nРаҳматли хотини ҳар йили кузда пахтага чиқарди. Куз кунлари қисқариб боради, ёзнинг узундан-узоқ кунларига кўникиб қолган кишининг кузга кўникиши қийинроқ кечади. Хотини эрталабданоқ пахтага кетар, У эса чой-пойини апил-тапил ичиб, ишига шошарди. Энди билса, ишда ҳам фақат ва фақат пахта ҳақида гапирилган, ўйланган экан. Хотини шом маҳали қайтарди. Сезгир нигоҳ ҳориб-чарчаб, қорайиб, чанг-ғуборга ботиб қайтганини осон пайқарди. Юз-кўзидан, қани энди эрим менга ҳеч нарса - на овқат ва на бошқа нарса, демаса, деган маъно ёғилиб турарди. Унинг хотинига раҳми келарди - на овқат ва на бошқа демасди. Мундоқ ўйлаб қаралса, дегулик ҳам бўлмасди. Хотинининг зўрма-зўраки пиёз тўрғашига қараб туриб, «хотин, дамингни олавер, қорним тўқ», деб юборарди. Ё ростдан ҳам гоҳо қорнини кўча-кўйда тўйғазиб келарди. Хотини ўзининг чарчаб, зўрға турганлигини хаспўшлашга уринармиди, «иккитагина тухум қовуриб берақолай», деб қоларди. У кўнмасди. Шунда хотини енгил нафас оларди-да (ерим сезмаяпти, деб ўйлаб), иккита помидор ёки битта олма билан нон чайнаб қўя қоларди. Ўша ҳаётмиди? Умуман, биз яшаётган мана шу ҳаёт ҳаётми? Яна сўроқ-савол ёдига келади ва ўшал жавобгарлик нимага нисбатан олинишини ўйлайди. Наҳотки хотинида, ҳа-ҳа, ана ўша хокисоргина, камсуқумгина хотинида ҳам гуноҳ бўлса? Унда нима нимага нисбатан гуноҳ дейилади? Ўшанда ҳам юраги қаттиқ санчди.\nУ арақни сипқориб, помидорни газак қилди.\nЭртаси Ҳабий билан Дийқон уни пойтахтга кузатиб қолишди.\nАнчагача мовий пардага тикилиб (гўё тикилиб) ётди. Санчиқ чекиниб, юрак уриши меъёрлашди.\nБарибир туришим керак, пардани суришим, осмонни қидиришим керак. Парда сурилгач, осмонни қидириш на даркор, эй, Ҳабий айтмоқчи шоир, деди ичида. Ахир мен шоир эмасман-ку, деган нидо келди яна ичидан. Ахир мен шоир эмасман-ку! Барибир пардани икки томонга суриб, осмонни кўрди. Қуёш чарақлаб ётарди. Тўққизинчи қаватда эмасми, осмон шундоққина бўғзига тиқилгандай бўлди. Бет-қўлимни ювай, кейин чой ичаман, деган ўй кечди хаёлидан. Ювиниб чиқиб, нарсалари турган хонага ўтди. Сумкасини полдан олиб, думалоқ стол устига қўйди. Хом чойни топиш илинжида ковлана кетди. Сочиғини, совуну тиш ювгичларини беихтиёр бир-бир пайпаслади, уларни стол устига олди. Хом чой ўз идишида эди, совуннинг ҳиди урмагандир. Чойни қўлига олгани ҳамоно сумкасининг узун оқиш боғичи узра ўрмалаётган қумурсқага кўзи тушди. У узумнинг ёхуд шафтолининг шохида, нари борса, одамнинг танида ўрмалаётгандек секингина ва балки оҳистагина, бир маромда борарди. Ие, бу ерга қумурсқа қаердан келди, ўйлади У. Наҳотки шундайин жойларда ҳам қумурсқа бўлса? Диққат билан қумурсқани кузата бошлади - эҳтимол бирон муддаоси бордир, ўйлади сўнг. Тўхта-тўхта, у шўрлик уйда - қишлоқда сўмкага кириб қолган бўлсачи? Дийдаси юмшади, йиғлагиси келди-да, яна юраги санчди, бироқ бу санчиш хуш ёққандай бўлди. Салом, ватандош, пичирлади лаблари, ёлғиз қолмасин дебсанда-а? Қўлидаги хом чой кўзига илинди-ю, дарвоқе, Хемингуей қаҳвани яхши кўрарди шекилли, деган ўй урилди миясига. Хом чойни столда қолдириб, ошхона томон ўтди. Инглизчасига «Қаҳва» деб ёзилган аппаратнинг мурватини босди. Жўмрак остидаги финжонга қўнғир қаҳва қуйилди. Хўплади. Намунча тахир бўлмаса? Ёнбошда оққанд турарди. Аммо у қаҳвани қайтиб хўпламади-да, финжонни жойига қўйиб, ювиниш хонаси сари юрди: бир чўмилай.\nЮвиниб бўлгач, хафсала билан соқолини олди. Кейин чала дазмолланган иккита кўйлагининг бирини танлаш учун роса уринди. (Шимни танлашга эса ҳожат йўқ, чунки у биттагина эди холос) Қай бирини кийсам ҳам манови ҳашаматли меҳмонхонага-ю бу улкан шаҳарга барибир мос келмайман, деб ўйлади беихтиёр. Анжуман эртага бошланаркан. Қатнашчиларнинг ҳар тарафлардан келишларини ҳисобга олишгандир-да. Демак, бугун шаҳар айланса бўлади. Қизиқ, нега энди айнан мана шу айланиш сўзидан шунчалар кенг маъноли қизиқ сўз ясалганикин-а? Шаҳар айланса бўлармиш. Балки ён-веридаги хоналарга ҳам шоиру ёзувчилар жойлашишгандир? Бирортасини танирмикин? Қаёқданам танисин, нарёқларни-ку қўйинг, қўшни давлатларнинг ҳозирги ёзувчиларидан биронтасини танимайди-ку. Тағин дунё адабиёти, деб лоф-қоф уришларига бало борми? Бошқа вилоятлардан ҳам келишганмикин? Халқаро анжуманга вилоятдагиларни ким ҳам айтарди? Уни балки ўша ҳикояси учун... Ўтган йили битта ҳикоясини - «Одам»ни кимдир ўрис тилига таржима қилиб, Русиянинг қайсидир журналида чоп эттирибди. Кейин уни инглизчага ўгириб, чиқаришибди. Ўзи булардан бехабар эди. Яқинда ўзимизнинг аллақайси газетада бу ҳақда ёзишганини эшитиб қолди. Ҳа-ҳа, эшитиб қолди. Чунки ўзи яқин-ўртада газета ёки журнал ўқиганини эслолмайди. Ёзувчининг аҳволини қаранг... Хуллас, ана ўша «Одам» учун уни буёққа таклиф қилишган. Энди уни чет элларда ҳам билишади. У мийиғида кулди: қишлоғингдаги ярим одам танимайди-ю, чет элда ким ҳам танирди сени. Ўзинг Толстой, Достоевский, Булгаковдан бошқасини билмайсану... Демак, шаҳар айланади. Эшикни қулфлаб, коридорда бирпас туриб қолди: эшиклардан бири очилиб, таниш шоирми, ёзувчими чиқишини кутди. Аммо ҳадеганда эшиклар очилмади, коридор жим-житлигича тураверди. Нима бало, ҳеч ким йўқми? Шу пайт қишлоғида Ҳабий, Дийқонни чақиргандек ҳайқиргиси келди. Юраги яна ғалати бўлиб кетди. Оғир ютиниб, чап кўксини силаганча лифт сари юрди. Лифт ўйлаганидан кенг эди. Лекин ҳеч ким чиқмади. «1»ни боссам бўлди, пастга олиб тушади - ўйлади. Ишқилиб шарманда бўлмай-да. Бир нарса бўлса-ю, бирон киши «нега буни босдинг», деб қолса нима дейман. Кеча нотаниш ҳамроҳлар билан чиқиб олган эди. Энди эса... «1»ни босди. Лифт жилганини сезди-ю, бироқ қарийб овози эшитилмади. Қишлоғимда осон юрардим, оёғим остида ер бор эди. Бу ерда эса мавҳумлик, муаллақлик. Агар истасам қишлоғимда уча оламан (бу энди қаҳрамоннинг ўйлари, кулманг), ҳудди оппоқ (фақат оппоқ) капалакка ўхшаб. Лекин бу ерда учолмайман. Йўқ, манови менинг қувваи ҳофизамга сиғмас ҳашамат ёки мендан ҳадсиз даражада машҳур, балки зўрроқ одамлар (борингки, ёзувчилар) борлиги учун эмас. Йўқ, асло. Бунда ер йўқлиги учун ҳам учолмайман. Осмон бор, лекин ер йўқ. Мен қишлоғимда капалак бўлиб уча олардим (ёки оламан). Лифт тўхтади. Ёки сен ростдан ҳам зўр ёзувчисан, ё бор-йўғи хаёлпарастсан, деган фикр урилди миясига.\nШаҳар нима учун шаҳар? Осмонўпар баланд бинолари, текис йўллари, беадад одамлари борлиги, яна тағин қарийб дарахтлари, тупроғи йўқлиги учун шаҳар. У буларни ўйламади ва ҳатто шаҳарни жуда-жуда кўргиси келди. Ахир яна қачон буёқларга келади-ю? Шаҳарни ё яхши, ё ёмон кўргани учун кўришни истамади, шунчаки, кўргиси келди. Овозютгич эшик остонасидан хатлаши ҳамоно унча кўникмаган, лекин телевизор ёки киноларда кўрибми, хотирасининг аллақаерида мана шу шаҳар овози, дея сақланган шовқин ичра қолди. Гўё қалин дарахтлар каби ўсган бинолар, ранг-баранг ёзувлар, турган ва юрган сон-саноқсиз автолар, текис йўл (йўллар), турли тарафга шошаётган беҳисоб одамлар, ниҳоят, овозлар, қоришиқ овозлар қулоғини батангга келтирди. Барибир шаҳар яхши, ўйлади беихтиёр. Аммо шуурининг бир буржида, «шу сенинг гапингми?», деган ўй ҳам балқиб қўйди. Биров билан бировнинг иши йўқ. Ҳамма қаёққадир боради ва ҳатто шошади. Мана, масалан, йўлнинг нариги бетида турган ҳов анови қизни олайлик: оппоқ тор шиму майкаси (бу матоҳни яна қандай аташ мумкин, билмайди), пошнаси узун туфлиси ўзига бағоят ярашган. Қош-кўзи қора, лекин сочи малларанг. Агар шу қиз, уларнинг қишлоғида, боринг, ана, майли, одам кўпроқ тўпланадиган сурма холанинг «бўтка»си олдида мана шундай аҳволда турса нима бўлади? Бировнинг иши бўлмаслиги мумкинми? Энг аввало Сурма холанинг қип-қизил бети янаям олланиб, қизғиш тўрлайди. Шиппагу футболкада юрган ёш-ялангнинг кўзи чақнаб, «воау-у» деб юборади. Ҳабий билан Дийқон эса... Йўқ, улар бирров қараб-нетади ва балки у ер-бу ерлари сал-пал жимирлаб ҳам қўяди-ю, аммо эътибор бермасликка уринади. Қари-қартанглар эса унинг миллати-ю, кимнинг қизи ёки қариндоши эканлигини суриштиришади. Бу қолоқликми-йўқми?.. Шаҳар - шаҳар, у ерда бунақа гапларнинг қизиғи йўқ. Шунинг учун ҳам эҳтимол кўплар эркинлик истаб - билганини қилса бировнинг иши бўлмаслиги учун ҳам шаҳарга талпинар.\nУ сўлга бурилиб, йўлак бўйлаб оҳиста юра кетди. Рўпарасидан, ортидан келаётган одамларга қоришиб юрди. Икки ёнидан ўтаётган одамларга беихтиёр эътибор бераркан, аслида улардан фарқ қилмаслигини, бир вақтнинг ўзида, уларга мутлақо ўхшамаслигини англади. Атрофидагилар бағоят пўрим эдилар. Улар буни сезармидилар ва ёки унинг ўзларидан бундайроқ, умуман олганда, фарқ қилишини пайқармидиларки, У билган ҳаддан ўтгулик виқорли эдилар. У бўлса, ўзининг ташқи қиёфасига, борингки, уст-бошига эътибор бермаса-да, айни пайтда, ҳамма. ҳа-ҳа, ҳамма ўзидан юқорида эканлигини фаҳмлай, нари борса, шундай ўйлай бошлаганди. Мен кимман, деган фикр шуурига тобора чуқурроқ ўрнаб борарди. Ҳеч ким эмасман-ку ахир. Бор, ана, Хемингуейга ўхшаган бир ёзувчидирман-да. Камтаринликни қаранг - Хемингуейга ўхшаганмиш. У мийиғида кулди - сен на нафақат Хемингуей, балки ўзбек танқидчилари томонидан умуман тилга олинмаган ёзувчичалик ҳам эмассан, мулла! Шунинг учун ўзимга ўхшаган одамларни топганим маъқул - бу унинг айни пайтдаги ҳукми эди, ҳар ҳолда, ҳеч қурса, ҳозиримни енгишим осон бўлади. Шу ўй хаёлидан ўтиши ҳамоно ўзбекнинг кичикроқ миллий сандиғидай келадиган бир жуфтдан сумкаларини кўтарган (аниқроғи, судраётган) икки аёлга кўзи тушди. Улар ўзи тенги эди, чамаси, бироқ, катта хотинларга ўхшашарди. Тижоратчиликка чалинган бу аёллар қишлоқнинг У билган содда (аслида устомон), бирёғини айтсанг, турмушнинг муштлари танини моматалоқ қилган, бола-чақаси учун жонталош бозорчилар эдилар. Қишлоққа мол олиб кетардилар чоғи, оғир сумкаларини йўлнинг нариги бетига ўтказишга уринардилар. У шаҳд бориб сумкаларнинг бирини тутди:\n— Мен олиб ўтишиб қўяман.\nИкки аёл туйқус бир-бирларига маъноли қарадилар: «Шунақаси ҳам бўлиши мумкинми?» - деган савол зоҳир эди нигоҳларида.\n— Хушёр бўл, кийимидан шаҳарликка ўхшамайди, - дея шипшиди аёлларнинг бири иккинчисига. - Сумкани уриб кетмасин.\nБу гапни У ҳам эшитди. Тутган сумкасини ерга қўйди. Аввал кафтларига, сўнг салкам ғижим кўйлагига боқди. Бироқ шуури аёлларнинг гапи-ю кўйлагининг ҳолатидан уйғунлик топиб, маъно чиқаролмади. Йўлак томон чекинди.\n— Ана, айтмадимми, - дея пишиллади яна ҳалиги аёл. - Сезганимизни сезиб қолди.\nҚизиқ гап, ўйлади У, «сезганимизни сезиб қолди», дейиш учун одам камида шоир бўлиши керак. Уни ҳатто ўзининг «қишлоқилари» ҳам қабул қилишмади.\nУ у ёқдан-бу ёққа ўтаётган турфа одамлар аро йўлак ўртасида тек қотди. Ана энди қайси томонгадир албатта юриши керак. Қаёққа юрсин - ўнггами, сўлгами, тепагами, пастгами? Аммо нима бўлганда ҳам юриши шарт. У рўпарасига юрди - ҳар қалай нимадир бўлар. Одамлар бунча кўп-а? Аслида кўплиги яхши. Лекин... Ҳуддики ўрикзор, олмазор, бодомзор дегандек бу дунё одамзорга ўхшайди. Дунё - одамзор. Шундай экан, нега энди одамзорнинг заволи бунчалар мўл? Бас қил, фалсафангни, ўзига танбеҳ берди У, сен одамзор ичра эмас, йўлакда у ёқдан - бу ёққа ўтаётган одамлар орасида бир одам, яъни уларнинг бир бўлаги сифатида бораяпсан. Бор гап шу - уларнинг ҳар бири сени ҳам шунчаки йўлакдан ўтаётган одам, деб билади, вассалом. Лекин нима бўлганда ҳам «сезганимизни сезиб қолди», деган жумла зўр чиқди-да - тап-тайёр ҳикоя, эҳтимол шеърдир.\nУ сўлга бурилиб, яна оҳиста, ўйчан одимлади. Ўйлари қовушмади. Шаҳар шунчалар шовқин бўлишини авваллари сезмаган экан. Балки манови одамлар, кўзлари ўнгу сўлдан ва умуман ҳаммаёқдан ҳар қаёққа ўтаётган, аксарият шошаётган одамларни бир қур «чўқилаб» ўтди, шовқинни мутлақо эшитишмас, ундаги сезиш қулоқларининг, вужудининг сокинликка кўникканлиги туфайлидир. Тавба, наҳотки мени на шаҳар, на ҳаммани, ҳар нарсани қабул қилиш тугул ютиб юборадиган манови одамлар ва ҳатто, бир жиҳати, ўша онда ўзимники, дея ўйлаган ҳалиги хотинлар ҳам ҳазм қилолмасалар-а? Қизиқ сўз - ҳазм қилолмасалар, ҳазм қилиш учун ейиш керак-ку ахир. Унинг лаблари қайрилди - жилмайди. Ҳа, энди буям бир халқ иборасида, Ҳабий айтмоқчи, эй, шоир.\nБу ерда осмон икки чизиқ орасида бўларкан. Чор тарафингда, айниқса, икки ёнингда баланддан-баланд бинолар. Нигоҳинг билан то осмонга етгунча бир ютиниб оласан - осмон қани, дегинг келади. Бироқ ва ниҳоят етасан, етасану шу туришингда, яъни пастда турганинг ҳолингда осмонни чамалайсан, оқу қора булутларини излайсан, осмон эса билганингдек, тушунганингдек кенг эмаслигини пайқаб қоласан. Осмон шу холосми, дейсан, нигоҳингни қуйи олиб, кўрасанки, у бинонинг илк четидаёқ тугайди...\nУ ўзини тушкун, мижғов, борингки, қўштирноқ ичида рутубатли одам, деб билмайди. Онаси ўлди, чидади, ҳатто кўз ёшини ҳам биров кўрди-кўрмади. Хотини ўлди, чидади, ҳатто фарзандсизлиги ҳам уни изтиробу қийноқдан ўзгасига рўбарў этолмади. Кейин эса ёлғизлик... ёлғизлик. Ҳатто, ҳа, яна ҳатто адабиёт ҳам (бу энди унинг ўйи, азиз ўқувчи) дардига малҳам бўлолмади. У оёғи остидаги қумурсқадан то коинот қадар бўйчан ва уларнинг ҳамма-ҳаммасига масъул эканлигини англаб қолди. Йўқ, аслида англаганини ўзи англамади. Шу ҳолига уни тушкун, дейиш мумкинми? У тушкун эмас. Аммо инсониятнинг ёзма, ноёзма хотираларидан аёнки, бошиданоқ аксарият жамиятлар шоирларни (бошқача тушунмангу, Ҳабий айтмоқчи, У ҳам шоир-ку) унчалик хушламаган, хушламагангина эмас, улардан сақланишга уринган. Чунки улар ҳар бир нарсанинг ёки воқеликнинг ўзга маъноларини топишга ёки тушунишга уринганлар. Шундай экан, шоирлар эмас, бу дунё, балки бутун коинот тушкун... Ахир сен шоир эмассан-ку...\nБарибир бу ерда осмон икки чизиқ орасида.\nРўпарада кучук етаклаб келаётган малласоч кампир кўринди. Кучуги ҳам малла, бунинг устига паҳмоқ эди. Сезгир назар кампирнинг серажин юзидан, ажинлар аро милтираган кўзидан, унинг бутун жону жаҳони, соддароқ айтганда, овунчоғи ёлғиз мана шу кучук эканлигини пайқаш мумкин эди. Кучук завқ қўзғар даражада ёқимтой бўлиб, тимирскиланиб, ўзини у ёқ - бу ёққа урар, тинмай питирларди.\nУни нима жин урди, билмайди: кампирга яқинлашаркан, ер тепиниб, қўлларининг кучукка ҳамла қилаётгандай ҳаракати ортидан ириллагандай овоз чиқариб, у билан тегишмоқчи бўлди. (Одатда қишлоқда болалар, ёшлар кўринган иту мушукка тегажоғлик қилиб ўтади-да, шу ёдига тушиб, ёшлиги қўзидими.). Кучук чўчиб, акиллаганча ўзини нари урди. Кампир силтаниб, йиқилиб тушаёзди. Тезда ўзини ўнглади-да, шошиб кучукни қучоғига олиб, бошини силади:\n— Успакойся, милая, - деди овутиб, сўнг Унга қараб ўқрайди. - Дикар!.. Чурбан!..\nБу пайт ўтган-кетганлар уларга қараб туришарди. У нима қилишини билмай серрайиб қолди. Ёшроқ бўлганида тирақайлаб қочармиди. Қизарди, бўзарди. Кампир ғудрана-ғудрана нари кетганчгина, лаблари пичирлади:\nАгар ҳозир Унинг халқаро анжуманга келган ёзувчи эканлигини билишса, нима қилишардийкин-а? Халойиққа роса бўп берарди-да ўзиям... Аслида ҳунук иш қилди: ахир бу ер шаҳар, пойтахт бўлса. Бу маконда халқлар, миллатлар қовушади, қоришади. Сенинг ҳозирги қилиғингни бирон қишлоқдан келган одам ёки илдизларини соғиниб, изтиробга тўлган қандайдир шоири девона тушунмаса агар, бошқа биров ҳеч қачон англолмайди. Ҳа, ҳамма қовушган, қоришган жойда ҳам яна ёлғиз қолишинг тайин, акс ҳолда сени ҳеч йўқ кучук тушунарди. Юраги қаттиқ ғижимлаб, юзи тиришди. Қайсидир маъвода манзил топарман, ахир, - деди кўксини силаб. Тушгача санқиди. Ҳар кунги маҳалда қорни очганини сезса-да, яна анча юрди. Ахир таомилдаги тушлик вақти бор-ку, ҳеч йўқ шаҳарда шунга амал қилай, деб ўйлади. Шу истаги етовида ҳатто меҳмонхонадаги текин овқатдан ҳам воз кечди. Ниҳоят ҳорижий русумдаги, пешонасига «Кафе Тарзан» деб ёзилган емакхона қошида тўхтади. Тарзаннинг кимлигини билишармикин ўзи булар? Билишгани учун қўйишганда, бунинг устига, жарангдор ҳам. Нима, Алпомиш ё Гўрўғли, деб қўйсинми? Балки Намозботир қўйишларини истарсан? Унда бу ернинг ходимлари емакхонанинг номини айтолмай ишдан ҳайдалиб кетишар. Ҳай, майли, аввал «тарзанчилар»нинг хизматини бир кўрайликчи?.. Бунақа жойда ҳамма нарса қиммат бўлишини ўйлаб, чўнтагини ковлади, пулини чамалади. Топган пулинг битта жониггга етиб ортади-ю, яна нимани чамалайсан?! Бир ёзилсанг ёзилибсан-да, Ҳабий айтмоқчи, шоир, уёғига Худо пошшо. Ойнаванд эшикдан ичкари кирди. Ичкарида яна битта эшик бор экан, ундан ҳам ўтди. Хона унчалик кенг бўлмаса-да, салқин, жим-жит эди. Майин мусиқа ё эшитилади - ё эшитилмайди - шунақа ишларда жуда меъёрни билишади-да булар. Одам сийрак. Уни новча, гўзал бир қиз қарши олди. Қарши олиши асносида синовчан назар солди. Ёқимли талаффузда гапиришидан англадики, Унинг миллатини, аниқроғи, унга қайси тилда гапирган маъқуллигини билишга уринарди.\n— Каерга ўтирасиз? - сўради қиз ним табассум ва хиёл таъзим ила.\nУ «қаерга буюрасиз», дегандай қаради. Қиз четроқдаги ҳоли жойга етаклади. Ўтириши ҳамоно қўлига таомномани тутиб, дафтарчасини очди. Шоир таомномадаги таниш-нотаниш овқатларнинг номига бир-бир кўз югуртираркан, ўзини қизни узоқ куттириб қўйгандек сезиб, бироз ўнғайсизланди ва таваккалига битта таому салат буюрди.\n— Ичишгачи? - сўради қиз.\nДарвоқе, нимадир ичиши ҳам керак-ку.\n— Чой,- деди-ю бирдан дадиллашиб, ўмганини (кўкрагини) кўтарди. - Ва юз эллик грамм арақ.\nҚизнинг юзи ёришиб кетгандай бўлди. Узун оёқлари шитоб одимлади. Этаги тиззасидан анчагина юқорида тўхтаган тор юпкаси оппоқ сонларига жуда ярашган эди. Патнис билан қайтиб, буюртмаларни столга қўяётганда Унинг кўзи яна қизнинг сонларига тушиб, кўнгли ғилқиб кетди: дастурхон устида бунақа аъзоларнинг ёпиқ тургани маъқул экан. Энди манави савил идишдаги арақни икки бўлиши керак, яна тағин истикон... рюмкада. Рюмкада ичиш жуда қийинда, ичиб бўлгунингча ҳамма қараб турганга ўхшайди, чунки унда ичиш, янаки симириб ичиш учун бошни анча орқага ташлаш керак. Унгача... Чой буюрганди, пиёла билан олиб келса керак. Бироқ ҳадеганда чой ҳам, пиёла ҳам кўринмади. Арақни кўргач, томоғи тақиллаб кетганди. Ичди. Буюрган таоми товуқ оёғи шаклидаги қоришиқ гўшт аралаш бир бало экан. Ундан, салатдан еди. Яна ичди. Юз эллик грамм ҳам роса кўп бўларкан-да, ўйлади ўзича. Овқат ширин экан, жағлари тобора авжланди. Шу пайт хизматчи қиз келди-да,\n— Камчиликлар йўқми? - деди.\nУ чой обкелинг, демоқчи бўлди, лекин тили айланмади, носинашта жой бўлганлиги учун ўзини мастдай ҳис қилди. Лабларини қимтиб, бурни ва оғзи орқали қандайдир овоз чиқарди-да, бошини силкиди. Қиз ортига қайрилганда овқатга энгашган кўйи унинг сонларига суқланди: чиройли экан! Шуниям бирон бахтли одам қучоқлармикин? Қучоқлармикинмиш! Нафақат қучоқлайди... Шунинг учун ҳам Исломда аврат, арақ ичма, деган гаплар бўлса керак-да. Қори бўп кет-э, Ҳабий айтмоқчи, эй шоир! Билмасанг (агар билмасанг-да), энди биласан: барча зўр шоиру ёзувчилар қишлоқда туғилганлар. Ҳеч бўлмаса, қишлоққа ўхшаган шаҳарда. Кейин эса шаҳарга келиб, манавинақа кўргиликлар (шароитлар) ичра аввалига маст-аласт бўлиб, ўрнашиб олгач, болалик ва ёшлик хотираларига таяниб, бир нималарни ёзаверадилар-ёзаверадилар. Кимларнингдир, балки ўзларининг наздида ҳам тузуккина нарсаларни эжод (ижод) этадилар. Қарабсанки, ҳаммалари «классик». Аммо улар на манавинақа емакхонада овқат ейдилар ва на мана бундай сонлар ҳақида ўйлайдилар. Улар ўз уйларида (квартираларида, ҳовлиларида) ўтириб олиб, болалигу ёшликларини ўйлайдилар ва ўзларини ҳамон ўшандай тутишга уринадилар, балки шундайман, деб биладилар. Аслида эса улар... Қайсидир ёзувчи қишлоқни донор деб атаганди, яъни шаҳарни, борингки, пойтахтни турфа истеъдодлар билан таъминловчи донор. Эҳтимол, тақдир деганлари шудир. Тақдир аслида нима ва у қаергача? Инсон ўлгач, тақдири тугайди-ку, шундай экан, ўлган ва мудом буюк, дея эътироф этилаётган шоиру ёзувчиларнинг тақдири мудом давом этаяптими? Бу саволга жавоб йўқ, биламан, бироқ Навоийни ёки Машрабни нега буюк, деймиз? Нега? Кейинги юз йилликда ёзилган дарсликларда турфа ғоялар пинжида мақталгани учунми? Чўлпон ёки Қодирий ўтган асрнинг бошида ёмон эди, энди яхшими? Ким айтди? Балки ҳозирги яхшилар юз йилдан кейин ёмон бўлар? Ким айта олади? Демак, биз эътирофда тормиз, бирёқламамиз. Адабиёт шу бугун билан яшаса - бу хавфли, бугун юлдузларни кашф этади-да, эртага уларни чайнаб, туфлаб ташлайди. Неча Навоий, неча Машраб бор эди? Улар сизу бизнинг дарсликларимизда йўқ холос... Энди дунёга кенгроқ боқмоқ лозим...\nХизматчи қиз чой олиб келди. Пиёла ҳам келаркан-ку, ўйлади У. Йўқ, миллатим ҳали айнимаган - мана бундай жойларда ҳам чойнакда чой ва пиёла бор экан, демак... Бунинг устига, қиз унинг ғижим кўйлагига парво қилмади, ҳатто нигоҳида ҳам сездирмади. Эҳтимол, ҳисоб-китобда ҳаммасини чиқариб олар. Чой хўпларкан, ҳов нарида ўзига термулиб турган қизнинг сонига яна суқланди: аёл кўрмаганига қанча бўлди-ю. Мабодо қўққисдан юр, деб қолсам ҳам ҳозир ўзига ишонмайди. Ахир қанча бўлди-ю... Пўлат ўтда тобланади ахир...\nҚизни чорлаб, ҳисоб-китоб сўради. Ўн беш минг. Яхши-ку - мана бундай жойда, мана бундай сулув хизмат қилиб турганда, мана бундай мазали таомлар ва арақ - арзон-да. Ўз тумани марказидаги ошхоналарнинг хизматчилари ҳам агар ичганини сезиб қолишса, уч минг сўмлик емак-ичмак учун ўн минг олишади. Унга қараганда бу арзон. Аммо у айни пайтда пойтахтга кетаяпман, дея анчагина пул олиб келганлигини ва ҳозирги хаёли шунга нисбатан эканлигини ўйламасди.\nМеҳмонхонага етиб келгунича, овқат ёки ичимлик таъсир қилиб, тани қизидими, терлаб кетди. Салқин хонага кирди-ю, уст-бошини ечиб ташлаб, момиқдек хобжойга ястанди. Кўп ўтмай, донг қотиб, беозор пишиллай бошлади.\nРоса ухлабди. Туш кўрибди. Тушида ёнғоқлар ер билан битта бўлиб ётганмиш. Ёнғоқ бўлиб ҳамки, пўсти юпқа, бармоғинг билан шундай боссанг, чақилиб кетармиш. Малларанг сочли кампир ҳовуч-ҳовучлаб ёнғоқ терармиш, «кучугимга тераяпман», дермиш. У бўлса, бир-иккита ёнғоқни чақибди-ю, мағзини ё топибди, ё тополмабди. Бирдан паҳмоқ юнгларига қоришган думини ликиллатиб кучукча ҳам пайдо бўлибди.\nБунчалар ҳикматлисан, ҳаёт, деди ичида ўрнидан тураркан. Ваннада маза қилиб чўмилди. Яланғоч ҳолида сочиққа артина-артина хонада кезинди. Нимадир қилиши керак-ку, ахир. Шуури бағоят тиниқ эди, фақат қайси томонга ёхуд нимага йўналишини билиб олса бас. Оромкурсига ўтириб, каттакон телевизорнинг мурватини бироз қидиргач, босди. Телевизорнинг тиниқлиги, рангларининг ниҳоятда табиий эканлиги эътиборини тортди. Дунё ўзгариб бормоқда - ақл-заковатга, тафаккурга минг-минг тасанно. Ақл деганлари оламни тасвирга кўчирибди. Эртагалик анжуманни ҳам телевизорда кўрсатишса керак: ўзимизнинг аллома ёзувчилар икки ёнларига ҳорижий меҳмонларни олишиб, тўрда ўтиришади. Энг ёмони, балки энг даҳшатлиси, на бизникилар ва на меҳмонлар бир-бирларини танишмайди. Ҳойнаҳой арбоб ёзувчиларимиздан бири (еплаганида) рус тилида нутқ ирод қилса ҳам ажабмас. Турган гапки, барча меҳмонларнинг энсаси қотиб, ўзимизнинг нисбатан ёшроқ ёзувчилар эса меҳмонларнинг нигоҳидан ўзларибоп маънолар қидириб ўтиришади. Кейин бирин-сирин меҳмонлар гапиришади. Аллома мезбонларнинг «палагини босиб қўймасмикинмиз», дея хушёрлик ила, лекин этакда ўтирган ёшларга умидвор боқиб, сўз тизишади. У ҳойнаҳой давранинг қуйисида, эҳтимолки, даврадан ташқаридаги ўринларнинг иккинчи ёки учинчи қаторида ўтирса керак. Шу ўтиришда даврадагиларнинг баридан, миллати, ёши, истеъдодидан қатъий назар, самимият қидиради. Ана тўрдаги аллома устозлар меҳмонлардан кам бўлмаслик учун виқорла (гўё камтарона) боқишади, ҳуддики бир-бирларини аллақачон ўқиб қўйишгандек. Уни алломаларнинг бирови танийди, бирови танимайди, лекин ҳаммалари ўзларини танимайдигандек тутишадики, шу билан меъёрни, аниқроғи, ўз мақомларини сақлашга уринишади. Қуйидаги пойтахтлик тенг-тўшларининг аксарияти эса уни танишни истамаётгандек туюлишади. Танишдими, гўё обрўлари тушиб қоладигандек. Ҳадемай, унга ҳам сўз бериб қолишса ажабмас. Беришармикин? Олиб борувчи ўзбек бўлгач, уни албатта андижонлик (ёки қашқадарёликми, бухороликми) ёзувчи, дея таништиради. Халқаро анжуман экан, «ўзбекистонлик ёзувчи фалончи», де-қўй. Ростдан ҳам сўз бериб қолишса нима дейди? Ҳабий ичганда гоҳо «Эй, шоир, сен одамларни йиқитиб эмас, йиқилганни тиклаб зўр бўл», дегувчи эди. Шу гапни ўрисчалаб айтсинми? Ёки орқа қатордан туриб «рус тилида роман ёздим», дейдими? Бунга ким ишонади? Яхшиси, биронта тузук-қуруқ китоб чиқаролмадим, дегани дуруст эмасми? Шунда тўрдаги ҳорижлик оқсоқол ёзувчилардан бир-иккитаси «ким у?», дея сўраб қолишар. «Андижонлик (ё қашқадарёлик, ё бухоролик) фалончи», дейишади ўзимизнинг оқсоқоллар бироз ўйчан ҳолда хижил тортишиб. Ҳамма унинг рус тилида роман ёзганлигини унутишга уринаётгандек туюлади. Шунда кимдир ўрисчалаб, «Одам»нинг муаллифи шу кишими?», деб қолади. Юраги қаттиқ ғижимлади. Чап кафти билан кўксини босиб, кўзларини юмди, оғриқ ўтиб кетишини кутди. Деразадан ташқарига қаради: аллақачон қоронғи тушибди. Ўрнидан туриб, яна сумкасини ковлади: доимий ҳамроҳи «Чол ва денгиз»ни олди. Салом, ҳазрат, деди ёзувчининг сувратига тикилиб. Сўнг сувратни кафти билан силади, кўзлари ўксик йилтиради. Курсига ўтириб, китобни варақлади. Анчагача қарийб ёд бўлиб кетган ўзига ёқадиган, аммо ҳар қанча ўқиса ҳам зерикмайдиган саҳифаларни ҳижжалаб ўқиб ўтирди. Бир ёқда телевизор ғўнғирашини қўймади.\nТуйқус эшик тақиллади. Аввалига ким бўлиши мумкин, дея оғринди ҳам, кейин кўнгил майли эврилиб, бирон янгилик илинжида эшик томон ошиқди. Рўпарасида йигирма беш ёшлардаги паканага мойил, чувак йигит турарди. Йигитнинг ангоридан дадиллик уфурар, эгнидаги қимматбаҳо хонаки кийим, қўлидаги тилла узук ва бўйнидаги олтин занжир дадиллигига куч бераётгандек эди. Уни таниди - телевизорда тез-тез чиқиб турадиган клиппараст, замона тилида айтганда, юлдуз қўшиқчи.\n— 907-хонами? Сиззи ёзувчи, дейишди, ока. Ман ўн иккинчи этажданман, - дея бидиллай кетди хеббимчалиш (ҳезалакмижоз) овозда. Бу орада нозик қўлларини узатиб, сўрашди. - Эртага сёмкам борийди, дам олишим керак. Ҳеч уйқим келмаяпти, шунга... Биронта скушнийроқ китобийз йўқми, ўқисам ухлаб қолармидим...\n«Чол ва денгиз» ҳамон Унинг қўлида эди, кўрсаткич бармоғи ўқиётган саҳифасида.\n— Мана, - дея китобни шартта қўшиқчига узатди. - Росаям скушний китоб.\nЙигит китобнинг бетига қарамади ҳам.\n— Раҳмат, ока, эрталаб қайтараман, - деди-ю лифт сари чопди.\nУ бўлса эшикнинг очилмаган табақасига бўйнини чўзиб қаради: ростданам тўққиз юз етти экан, эсидан чиқибди. Эшикни ёпиб, ортига қайтаркан, «ишқилиб китоб ўқийдикану, деб қўйди ичида, ухлаш учун бўлсаям-да». Беихтиёр мийиғида кулди? Қизиқ, мен мана шу муштдай ашулачини танийман. Лекин у мени - қирқ яшар ёзувчини танимайди. Замонангдан айланай, отингни сот, молингни сот, ашулачи бўл, деган замон келди-да. Менмиш, мендан каттасиниям танимас у. Ҳойнаҳой қўшиқларининг шеъриниям (агар шундай аташ жоиз бўлса) ўзи ёзса керак. Нима қилишини билмай хона ўртасида серрайиб туриб қолди. Чап қўли билан лабу жағини ушлаганча нигоҳини тентиратиб, гоҳ телевизорга, гоҳ курсига, гоҳ унинг олдидаги ойнаванд столга, гоҳ сумкаси қолган хонанинг очиқ эшигига тикилди. Нимадир қилишим керак, дея ўйлади ва шунинг ортидан бағрида қизиш асносидаги ҳувиллашни сезди. Аа-хх, деди бошини орқага ташлаб, ненидир истайман, лекин қилолмайман. Ў-ў, Худойим, не бало - мен бало?! Нигоҳи балкон эшигида тўхтади: ўша ёққа чиқаман. Чиқди. Икки қўллаб панжарани тутиб, атрофга тикилди - ҳаммаёқда чироқлар чарақлайди - мафтункор чироқзор. Тўққизинчи қаватда эмасми, теваракдаги бинолар қуйироқда кўринади. Айниқса, машиналар шовқинининг пастда қолгани яхши бўларкан. Лекин юраги шиғиллаб кетди - ўзини пастга отгиси келди. Ер тортади, деганлари шу бўлса керак-да. Худди балкон ўпирилиб тушаётгандай туюлиб, шошиб ўзини орқага олди. Девор ёнидаги тўқима курсига ўтирди. Бошини ҳам ястаб, яна кўксини ушлади. Баландлик қон босимига таъсир қилади, дейишарди, юракка ҳам билинаркан. Нафаси қисаётгандай бир-икки чуқур-чуқур нафас олди. Чала юмуқ кўзларига балкон панжараси аро рўпарадаги нисбатан пастроқ бино пештоқидаги хиёл хилпираётган, турфа чироқлар ёғдусида ажиб жилваланаётган байроқ илинди. Байроғимиз чиройли, айниқса, ранглари бағоят гўзал, олам билан уйғун... Жонинг оғриб турганда бунақа чиройли ўйларга бало борми? Чап кафти билан кўксини сийпаларкан, бўйнининг орқа томонида нимадир ўрмалаётганлигини ҳис қилди. Ўнг қўлининг тўрт бармоғини жуфтлаб, оҳиста бўйнига босди. Ўрмалагувчи ўрта бармоғининг бир ёнига илинди, У эса қўлини аста бўйнининг ён томонига тортди. Ҳалиги нарсани ўлдиришни истамай, бармоғининг учига олди: қумурсқа. Бу ерга қумурсқа қаёқдан келди? Э, дарвоқе... Нимқоронғуда илғадики, бу ўша қумурсқа ва у бармоқларининг беозор озоридан ўнгланишга уриниб, типирчиларди. Ўлмабди, чинакамига хурсанд бўлди У. Қумурсқа тиклангач, пуфлаб ташлади. Жонивор қаердадир ғойиб бўлди. Ўлмасликка-ку ўлмабсан, аммо бу ерларда яшаб кета олармикинсан, юртдош. Илоҳи, яшаб кет! Мен ҳам ўлиб қолсам-а, деган хаёл туйқус миясига урилди. Урилди-ю, қўлини кўксидан олди. Кейин хаёлини юмшатишга уринди: ўзи юрак нега оғрийди? Қувончданми, ғамданми? Билмайди. Юраги оғриганки одам ўлаверса, дунёда одам қоладими? Аслида қувонч билан ғам ҳамиша йўлдош, ҳуддики, жаннат ва дўзах каби. Дўзах!.. Тавба, чексиз куч-қудрат, имкониятлар соҳиби бўлган Тангри наҳотки ўз бандаларини оловлар билан «сийласа»? Қайси тафсир, қайси талқинларни ўқиманг, инсон фақат ва фақат олов билан қўрқитилади: дўзахда оловда ундоқ куясан, бундоқ қовуриласан. Йўқ, бундай бўлиши мумкин эмас! Ахир бу ўта ибтидоий фикр: олов куйдиргувчи - буни гўдак ва ҳатто ҳайвон ҳам билади. Наҳотки Тангридай зот?.. Менимча, Тангри дўзахда ўз бандаларини соғинчлар гирдобига солади: энг севикли инсонларини, машғулотларини соғинтиради. Бу дунёда қилолмаган савоб ишларини ва ҳоказо, борингки, энг севимли таомларини соғинтиради. Тангри минбаъд меҳрибон - мангу меҳрибон. Шунингдек, у бемисл ақл соҳибидир, яъни ўз бандаларини оддийгина оловга солмайди, соғинч оловига гирифтор этади - бу даҳшатлироқ. Шунинг учун ҳам шоирлар, борингки, жумла ижодкорлар бу дунёдан соғинч ва изтироб ила ўтадилар - мана шу охиратга ишора. Жаннатда эса буларнинг барига мушаррафлик бўлади. Ҳадемай диннинг янги даври бошланади ва у ақлу қалб уйғунлигига эришади. Одамзот Тангрига муносабатини ҳам ислоҳ қилади. Зеро, энди у оловдан, илону чаёнлардан қўрқмайди: улғайди. Энди гуноҳу савоблар нисбати ҳам ўзгаради. Акси бўлса, меҳнатдан бошқани билмай, даладан бери келмаган, бир умр эрим, болам, далам, уйим, деб ўтган онасида ёки хотинида гуноҳ борми? Уларга вақтида тоза ювинмаганлик ва сифатли ҳамда хушхўр таомларни емаганлик «гуноҳи» қўйилиши мумкин, холос... Агар уларда гуноҳ бўлса, дўзах деганлари мавжуд эмас. Мабодо дўзах деганлари бор бўлса-ю, унда жисмоний азоблар бирламчи жазо эса, унда улар жаннатидирлар. Нима бало, дунёга васият қила бошладингми? Ростдан ҳам ўласанми? Юрагини чирмаган оғриқ бўғзи томон сурилаверди ва нафаси қисаверди. Ишлар чатоқ, деди хаёлан, куним битган кўринади. Ўрнидан турмоқчи бўлганди, оёқлари мадорсизланиб, тиз чўкиб қолди. «Тез ёрдам» чақириш керак. Балкондан чиқаверишдаги бурчакда телефон бор, У ўша томон судралди. Одамнинг кўкрагидан келгувчи телефонга ўнг қўлини чўзиб, аранг етди, қулоғига тутди.\n— Дежурная вас слушает, - аёл кишининг ёқимли овози эшитилди.\n— Рисепшн... - деди инглизчалаб бояги овоз.\nУ яна жим.\n— Гапиринг! - дея салкам дўқ урди ниҳоят аёл ўрисона ўзбекчалаб. - 907-хонами? Гапиринг!..\n— Хайрият, таниди, - деди У пичирлаб, хайрият! - Қўли аста қуйилиб, полга тушди. Телефон очиқ кафтида қолди, ундан бояги овоз қайта-қайта эшитилаверди:\n— Тўққиз юз етти, гапиринг, тўққиз юз етти...\nКейин кўз ўнгида бир пайтлар хунуккина бўлган аёли қиёссиз гўзал қиёфада кўринди. Сенмисан, деди У хаёлан, сени жуда соғиндим, жоним. Юрагининг томирлари шу қадар қаттиқ тортишдики, жону жаҳони юрагига жо бўлди: ҳозир узилади. Сўнг оппоқ либосдаги кўзлари ёшли, бироқ жилмаяётган онаси кўринди. «Она-а!» деди Унинг таранг тортилган юраги. Ана, Ҳабий ва Дийқон - улар ҳам шу қадар чиройли, ёқимтой, фақат жилмайишади. Ашулачи йигит китобни олиб тушиб бермаса ҳам майли, ўқиса бас, деган фикр урилди туйқус миясига. Малла кампиру кучук эса ўша-ўша, фақат ёнғоқ чақаётган кучук ҳам нуқул унга қараб жилмаяди: хайрият, хафа бўлмабди, хайрият. Анови нур ичидаги нима? Китобми?!.. Шу он чап кўксида нимадир қаттиқ қасирлади ва бўғзида олов ёнди-да, ташқарига чиқиб кетди. Дунё қоронғулаша бошлади. Тавба, юрагим оғримай қолдими? Умр дегани шумикин?!..\n— Ҳабий!.. Дийқон!..\n25.08.2010 - 13.12.2010\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Nabi_Jaloliddin._Yurak_(hikoya)_/_Kiril&oldid=13566" dan olindi


O‘zLiDeP номзодининг сайловолди дастурида нималар акс этган? | O'zLiDeP\nO‘zLiDeP номзодининг сайловолди дастурида нималар акс этган?\nХалқ депутатлари Тошкент шаҳар туман Кенгашларига бўлиб ўтадиган сайловларга тайёргарлик ишлари, айниқса сайловолди тарғибот-ташвиқотлари аввалги сайловлардан фарқли равишда замонавий ахборот коммуникация технологилардан фойдаланган ҳолда олиб борилмоқда.\nХусусан, 30 – “Гулистон” сайлов округидан Халқ депутатлари Тошкент шаҳар Учтепа туман кенгаши депутатлигига O‘zLiDePдан номзод Шухрат Юлдашев ҳам сайловолди тарғиботларида турли инфографикалардан унумли фойдаланганлиги, сайловолди дастуридаги вазифалар айнан ҳудудни, халқни ўзидан олинганлиги сайловчилар, айниқса, ёшларда катта қизиқиш уйғотмоқда.\nШухрат Юлдашев ўз сайловолди дастурининг асосий йўналиши сифатида:\n- Туман раҳбарияти билан молиявий жиҳатдан муҳтож бўлган худудларга, жумладан уйларни, йўлларни, мактабларни, мактабгача таълим муассасаларни ва бошқа объектларни таъмирлашга, шунингдек, кўчаларни ёритиш ишларига ажратилаётган маблағларни тенг ва хаққонийлик асосида тақсимлашда, объектив ва яқин ҳамкорликни ўрнатиш;\n- Туманда кичик бизнесни ривожлантириш ва қўллаш билан боғлиқ таклифлар ва лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш;\n- Учтепа туманда технопарк ва кичик саноат зоналарини шакллантириш ва ривожлантириш билан боғлиқ таклифларни ишлаб чиқиш ҳамда экспортбоп маҳсулотларни ишлаб чиқаришга ва янги самарали иш ўринларини яратишга муносиб ҳисса қўшиш;\n- Ёш тадбиркорларни қийнаётган масалаларни аниқлаш ва ҳал этишга йўналтирилган таклифларни ишлаб чиқиш.\n- Туманда (бевосита сайлов округида) яшовчи кам таъминланган оилаларни ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан қўллаш чораларини кўриш;\n- Оммавий ахборот воситаларида туманда, шу жумладан сайлов округидаги, мавжуд муаммоларни ҳал этиш мақсадидаги кўрсатувларни тайёрлаш ва мақолаларни чоп этишни ташкил қилиш;\n- 296-сонли мактаб ёнида қурилган автомашиналар учун турар жой билан боғлиқ муаммони ечимини топиш;\n- 30-округ худудида жойлашган 7-кўп қаватли уйда 5-6 ой аввал Хусусий уй-жой мулкдорлари ширкати томонидан ўрнатилган стеклопакет ромларига ойна қўйиш муаммосини ҳал этиш;\n- Мактаб ва мактабгача таълим муассасаларни моддий-техника базасини такомиллаштиришга кўмаклашиш каби масалаларни белгилаб олган.\n— Сайловчиларимизнинг ишончини қозониб, депутатликка сайлансам, дастуримда белгилаб олган барча вазифаларни бирма-бир бажаришга киришаман, - деди Шухрат Юлдашев. —Бунинг учун албатта O‘zLiDeP ҳамда унинг депутатлик корпусининг кучи ва салоҳияти етарли. Улардан оқилона фойдалансак бас.


“Хотинингдан қўрқасанми?” - Zamin.uz\n00:23 / 19.08.2018\n“Қўша қариб, ували-жували бўлинглар!” Бу калом, бу бир оғиз сўз ёши улуғ отахон ва онахонлар тилидан ва дилидан дуо бўлиб чиқади. Замонавий табрикларга ўрганган баъзи ёшлар учун бу сўзлар, балки эриш туюлар. Аммо, йиллар ўтгач, улар ҳаётнинг пасту баландини кўриш асносида айнан шу сўзларнинг мағзини чақишади. Ҳа, қўша қариб, ували-жували бўлиш – энг катта бахт!\nҲаёт қизиқ. Севиб-севилиб бир ёстиққа бош қўйган келин-куёвларнинг баъзилари негадир тўй ўтгач, бир-бирларини ҳозир кўраётгандек, тушунолмайдилар. Сан-манга боришади. Дарвоқе, “Сан-ман…” Нега “БИЗ” деган бир оғиз сўзни айтиш шунчалар қийин бўлса?! “Сан-ман” дейилдими, оила дарз кета бошлайди. Демак, ота-онанг, ака-уканг, опа-синглинг, хуллас, қариндошларинг сеники… Ахир, тўйдан сўнг куёвнинг ота-онаси келиннинг ҳам ота-онасидек бўлмайдими ёки ака-ука, опа-сингиллар-чи?! Ёки аксинча, куёв келиннинг ота-онасини ўз ота-онасидек кўрса, ҳурматини жойига қўйса, хизматига “лаббай!” деб турса, бунинг нимаси ёмон?\n“Хотинингдан қўрқасанми?” Бу бир оғиз сўз йигитнинг ориятини қўзғайди.\n“Эрингни ҳозирдан қўлга олмасанг, эртага кеч бўлади!” Бу бир оғиз сўз эса ёш келинчакка сабоқ бўлса, тамом, вассалом! Ахир ўзгаларнинг ноўрин фикрларига қулоқ солишнинг оқибати ҳеч қачон яхшиликка олиб бормаслиги катта ёшдагиларга маълум-ку!\nКейинги пайтларда интернет сайтларида ва матбуотда оилавий ажралишлар, энг ачинарлиси, ўз жонига қасд қилганлар ҳақидаги хабарларни тез-тез ўқияпмиз. Беихтиёр ёқа ушлайсиз?! Нега, нега, нега…? Беадоқ саволлар гирдобида қоласиз.\nМактабни битирганига ўн беш йил бўлган аёл синфдошлари билан “ўн беш йиллик”ни нишонлашга чоғланади. Аммо, ўзи хоҳлаган либосни ололмаганидан кўнглига қил ҳам сиғмайди. Заҳрини бир амаллаб оила тебратаётган эрига сочади. У ҳам нима қилсин. “Қўли калталиги”дан ийманади, эзилади. Ҳали бирорта яхшироқ ишнинг этагидан тутса, қўли пул кўришини, рўзғори бут бўлишини истайди. Наилож! У “Борини кийиб боравермайсанми? Сен айтадиган кийим учун фалон пул керак. Унча пулни ҳозир кимдан ҳам оламан” дейишга мажбур бўлади. Аёлнинг оғзидан:\n“Юрибсан-да, эркакман деб” деган сўз найзадек отилиб, эрнинг юрагига қадалади. Эр ўзини боса олмайди, нима деяётганини, нима қилаётганини билмайди… Аёлнинг ўз жонига қасд қилганини англагач, кўзи мошдек очилади. НЕГА?!\nЖаҳл устида аёл дунёдан кўз юмди. Лекин, дунё кенгайиб ёки торайиб қолмади. Эркак синди, ёлғиз қолди. Одамлар кўзига “қотил” бўлиб кўринди. Болалар-чи? Бири-биридан хушрўй, ширингина фарзандлар она меҳридан жудо бўлди. Энди уларнинг эркаликларини ким кўтаради?! Кечагина болаларининг бахти учун уларни камситган кишилар билан жиққамушт бўлган онанинг ўзи энди қоракўзларни бебахт қилди. Оила пароканда бўлди.\nАгар, қимматбаҳо бўлмаса ҳам оддий матодан кўйлак тиктирса эди, уни дугоналари тушунишарди. Ахир, синфдошлар энди ёш бола эмас-ку! Ёки эр хотинига “Майли, айб менда. Ҳали кўрасан, пулдор ҳам бўламиз. Насиб бўлса, кейинги синфдошлар ўтиришида ўзим сенга хоҳлаган кийимингни олиб бераман. Дугоналарингнинг оғзи очилиб қолади” дея ишонтирганида, балки бу фожиа рўй бермасмиди?! Сабр-тоқатли инсон эзгу ниятига етиши ҳақида кўп эшитганмиз. Фақат, бу сўзга амал қилишимиз қолди, холос.\nПул топиш мақсадида чет элга кетиш, у ерларда меҳнат қилиб, ўзидан орттирган пулларни уйига, рўзғорига ташийдиган йигитларга ҳам осон эмас. Баъзи аёллар юборган пулларни, гўё эри мўмай даромад топаётгадек, ишлатади. Уйни янгилаш, иморатни кўз-кўзлаш, ўғлига сўнгги русумдаги машина олиб бериш… Узоқ муддатли сафардан қайтган эркак ўзи юборган пулларнинг сарф-харажати билан қизиқиши, табиий. Шу кезда бир-бирин тушунса-ку, нур устига аъло нур. Тушунмасачи?!\nЁки хотин эрига “Ўша ерларда бирортани топгандирсан!” деса, эр ҳам ўзининг шубҳасини айтади: “Мендан сени совутган ўша хушторингни айтасан…” Ана сизга, йўқ жойдан можаро! Бир оғиз ноўрин сўз юракни парчалади. Қайси бири иродасиз бўлса, ўйлови бўлмаса, фожиа рўй берди, деяверинг. Рашк ўтида қовурилган эр ёки аёл бу дунёдан тўяди. Энди унга яшашнинг қизиғи йўқ! Бу ёруғ олам кўзига қоронғу кўринади. Зулматдан қутулиш чораларини излайди. Эркини жиловлай олмаган, иродасиз, фикрсиз кимсага шайтон ёрдамга келади.\nЎз жонига қасд қилиш “қаҳрамонлик” эмас-ку! Бу динимизда ҳам қораланган.\nБу воқеага узоқ йиллар бўлди. Юқори синф ўқувчиси ўз жонига қасд қилди. Буни эшитган 60 ёшлардаги киши “Ахмоқ экан!” деб юборди. Ҳайрон қолдим. Бир инсон дунёдан кўз юмса-ю… Йиллар ўтиб, ҳаётни кузатиб, “Ахмоқ экан” деган сўзни англаб етдим. Ҳақиқатан ҳам, ақлли одам ўша мудҳиш ҳолга тушмаслигини англадим. Ўз жонига қасд қилган кимса, аввало, ўзининг яқинлари, қолаверса, эл-юрт учун ҳар жиҳатдан зарар келтириши аён-ку!\nЭр-хотин бир-бирини тушуниб, бир-биридан меҳрини аямаса, рўзғор муаммоларини баҳамжиҳатликда бартараф этса, шириндан-шакар фарзандларни маънан ва жисмонан соғлом қилиб тарбияласа, уларни ўқитиб, ҳунарли қилиб, эл-юрт корига ярайдиган инсонлар қилиб вояга етказса, набиралар шодлигидан қувонса, ҳамма бир-биридан фақат хушхабарлар эшитса, бунга не етсин!\n– Мен Сизга бахт тилайман!\nҚаранг бир оғиз сўз. Ширин каломларни айтиб ва эшитиб яшаш ҳар биримизга насиб этсин, азизлар!\nМанба: soglom.uz “Замин” янгиликларини “Facebook”да кузатиб боринг\n28-08-2019, 13:05, Ҳаёт тарзи\nБиз қачондан бери никоҳсиз йигит-қизнинг учрашувларига йўл бера бошладик?\n6-12-2017, 12:22, Ҳаёт тарзи\n11-09-2017, 22:19, Ҳаёт тарзи\nКуёвнавкарни биламиз, «Келиннавкарлик» ҳам пайдо бўлибди\n2-06-2017, 21:38, Ҳаёт тарзи\n28-12-2016, 23:46, Ҳаёт тарзи\n25-11-2016, 22:01, Ҳаёт тарзи


Илм йўлида - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Илм йўлида\nЧоп этилди Avgust 14, 2019 Илм йўлидаda fikr bildirishni o'chirish\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинади: «Мусо алайҳиссалом Бани Исроилга хутба қилаётганида ундан: “Энг олим зот ким?” деб сўрашди. Шунда у: “Менман”, деб жавоб қилди. Парвардигор расулига: “Энг илмли зот Аллоҳ таолодир”, демагани учун танбеҳ берди ва бундай ваҳий қилди:\n«Икки денгиз жам бўладиган ерда яшовчи бандам сендан олимроқ».\nМусо сўради: “Парвардигор мен у бандангни қандай топаман?”\nАллоҳ ваҳий қилди: “Сен саватга бир балиқ солиб йўлга туш. Қаерда балиқни йўқотсанг, Хизрни ўша ердан топасан!”\nМусо Юшаъ ибн Нун исмли йигит билан саватда балиқ кўтариб йўлга чиқди. Улар бир қоятош олдида тўхтаб, уйқуга кетишди. Ўша ерда балиқ саватдан тушиб дарёга шўнғиди. Мусо ҳам, йигит ҳам чарчоқдан буни пайқашмади. Ҳордиқ олишгач, яна йўлларида давом этишди.\n«Бас, қачонки (у ердан) ўтишгач, (Мусо) йигитига: “Нонуштамизни келтир,\nҳақиқатан, бу сафаримиздан жуда чарчадик”, деди. “Буни кўринг, биз (денгиз соҳили даги) қояга бориб (ором олган) пайтимизда, мен балиқни унутибман. (Буни сизга) айтишни фақат шайтон ёдимдан чиқарди. У (балиқ) денгизга йўл\nолибди, ажабо!» (Каҳф сураси, 62–63-оятлар). Мусо алайҳиссалом: “Бу биз истаган нарса!” деди.\nСўнг ортга қайтиб, балиқ изидан боришди. Қоятошга етганларида кийимига ўралиб олган одамни учратиш ди. Мусо унга салом берди. Сўнг ўзини таништирди:\n– Бани исроиллик Мусоми?\n– Ҳа. Сиздан илм ўрганиш ниятим бор. Сизга йўлдош бўлмоқчиман…\n– Мен билан юришга сабр қилолмаслигинг аниқ. Аллоҳ менга берган илмни сен билмайсан. Сенга берилган илмни эса мен билмайман. Хўш, ўзинг хабардор бўлмаган нарсага қандай сабр қиласан?!\n– Иншоаллоҳ, сабрли эканимга амин бўласиз. Бирон ишда итоатсизлик қилмайман.\nМусо билан Хизр соҳил бўйлаб юришди. Олдиларидан бир кема ўтиб қолди. Денгизчилар Хизр алайҳиссаломни танишгани учун ҳеч бир ҳақсиз уларни кемага олишди. Иттифоқо, кеманинг четига чумчуқ қўниб денгиздан бир икки чўқинди.\nШунда Хизр: “Эй Мусо, сенинг ҳам, менинг ҳам илмим Аллоҳнинг илми олдида мана шу чумчуқнинг денгиздан бир-икки чўқилашичалик холос”, деди.\nТўсатдан Хизр кемани тешди. Шунда Мусо:\n– Бизни текин олиб кетишса-ю, сиз одамларни чўктириш учун кемани тешасизми?! – деди ҳайрон бўлиб.\n– Мен билан юришга сабр қилолмайсан демаганмидим?! – деди Хизр алайҳис –\n– Унутиб қўйганим учун мени айбламанг ва бу ишим учун мени қийин аҳволга солманг, – деди Мусо алайҳиссалом узр оҳангида.\nБу Мусонинг унутиш сабабли йўл қўйган биринчи хатоси эди. Улар кемадан\nтушиб юришганидан сўнг қаршиларидан бир тўп болалар чиқди. Тўсатдан\nХизр улар орасидан бирини ушлаб, ўлдирди. Шунда Мусо:\n– Ҳеч кимни ўлдирмаган бир бегуноҳнинг қонини тўкдингиз-а?! – деди.\nХизр жавоб қилди:\n– Сенга мен билан юришга сабр қилолмайсан демаганмидим?!\nБир қишлоққа кириб боришди. Таом сўрашган эди, одамлар уларни меҳмон қилишдан бош тортишди. Кейин Хизр ўша қишлоқда нураб қолган деворни тиклаб қўйди.\n– Агар хоҳлаганингизда, бу ишингиз учун ҳақ олишингиз мумкин эди, – деб\nайтгани заҳоти Хизр:\n– Бу – сўнггиси, энди ажраламиз, – деди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: “Аллоҳ Мусони Ўз раҳматига олсин. Биз уни жуда яхши кўрамиз. Қанийди, сабр қилолганда эди, бизга улар иккисининг (орасидаги бошқа) ишлардан ҳам ҳикоя қилинган\nбўларди» (Имом Бухорий ривояти).\nШАРҲ ВА ТАЪВИЛ\nСўнг Хизр Мусога деди: “Энди сабринг етмаган нарса ларнинг ҳикматидан огоҳ этаман. Кема хусусига келсак, у денгизда ишлайдиган мискин-бечораларники эди. Бас, уни айбли қилмоқчи бўлдим. Чунки кўзлаб кетаётган манзилларида барча бутун кемаларни талон-торож қилиб, тортиб олувчи ҳукмдорнинг лашкари турган эди.\nМен ўлдирган боланинг ота-онаси мўмин эди. У бола келгусида туғён ва куфр билан уларни қийнаб қўярди. Аллоҳ таоло уларга бу боладан кўра покизароқ,\nундан кўра меҳрибонроқ бошқа бир болани насиб этади.\nДевор эса шу шаҳардаги икки етим болага қарашли эди. Унинг остида хазина\nбор. Болаларнинг отаси солиҳ киши эди. Парвардигор улар вояга етгачгина хазиналарни чиқариб олишларини ирода қилди. Мен бу ишларнинг барчасини ўзимча қилганим йўқ. Мана шулар сен сабр қилишга тоқатинг етмаган нарсаларнинг таъвилидир”.\nМусо алайҳиссалом, “Ҳар бир илм эгаси узра (ундан) билимдонроқ (олим)\nбор”, (Юсуф сура си, 76-оят) эканини англади. Шунингдек, ҳар қандай илм эгаси\nустида барча нарсадан огоҳ Зот Аллоҳ туради. Парвардигор нинг илмини эса қамраб олишга ҳеч ким қодир эмас.


«Картошка гази» Россияда тўрт кишининг ўлимига сабабчи бўлди\n«Картошка гази» Россияда тўрт кишининг ўлимига...\n15.09.2019 12:51 0 1768\n«REGNUM» ёзишича, Россиянинг Челябинск вилоятида тўрт инсон чириган картошкадан чиққан газдан заҳарланиб вафот этган. РФ тергов қўмитаси минтақа тергов бошқармаси матбуот хизмати бу ҳақда хабар берган.\nТўрт кишининг жасади кеча, 14 сентябрь куни Магнитка Кусинский посёлкасида, хусусий уйнинг сабзавот сақланадиган омборида топилганди. Ҳалок бўлганларнинг таналарида зўравонлик излари топилмаган.\nДастлабки тергов хулосасига кўра, улар омборхонани тозалашга келган бўлган ва чириган картошка ҳосил қилган газдан заҳарланган.\nЖамият 16/04, 09:52\n«Картошка масаласи»: Хоразмда нархни асоссиз равишда ошириб савдо қилаётганлар ушланди


Видеоселектор тарзида ташкил этилган йиғилишни Халқ таълими вазири Шерзод Шерматов очиб берди.\nЎз нутқида Халқ таълими вазири мамлакат ривожи учун таълим жуда муҳимлигини ҳисобга олиб, тизимда Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг сиёсий иродаси туфайли катта ислоҳотлар амалга оширилаётганини таъкидлади.\nЖумладан, ўқитувчиларнинг ойликлари оширилгани, иқтисод ўсишига қараб, келгусида ҳам бу иш давом этишини маълум қилди. Шу билан бирга, педагогларга мамлакатимизда охирги 3 йилда бўлаётган ўзгаришларга бефарқ бўлмай, ёшларни ватанпарвар ва мамлакатимиз ривожига ўз ҳиссасини қўша оладиган мутахассислар этиб таълим бериш энг муҳим вазифалардан эканлигини айтиб ўтди.\nШунингдек, вазир мактабда тил ўқитилишига ҳам алоҳида тўхталиб ўтди. Унинг сўзларига кўра, мактаб битирувчилари давлат тили, рус тили ва хорижий тиллардан бири, мисол учун инглиз тилини билиши керак. Шу билан биргаликда, битирувчилар келгуси ҳаётида муваффақиятга эришиши учун замонавий ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларига эга бўлиши муҳим.\nЙиғилишда сўзга чиққан Халқ таълими вазирининг биринчи ўринбосари Алишер Умаров тизимда олиб борилаётган ислоҳотлар ва устувор вазифалар ҳақида маълумот берди. Жумладан, жорий йилда баъзи дарсликлар мазмун жиҳатдан янгиланган ва янги форматда чоп этилган. Янги дарсликлар ўқувчиларнинг амалий кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган. Дарсликларнинг электрон вариантлари eduportal.uz ахборот таълим порталига янги ўқув йили бошланишига қадар жойлаштирилади.\nАлишер Умаров жорий йилда илк бора дарсликлар захираси яратилганини айтиб ўтар экан, ўқув йили бошида ҳар бир ўқувчи керакли дарсликлар билан тўлиқ таъминланган бўлиши кераклигини алоҳида таъкидлади. Дарсликларни ўқувчиларга вақтида етказмаганларга нисбатан интизомий чоралар кўрилишини билдирди.\nМаълумотларга кўра, 1-, 3-, 8-, 9-синфларга тўлиқ тўпламда, 2-, 4-синфларга чет тили машқ дафтарлари, 7-синф учун чет тили дарслик ва методик қўлланмалар, 6-синф ихтисослаштирилган мактаблар учун физика ҳамда 7-8-синф ихтисослаштирилган мактаблар учун алгебра дарслиги, жами 479 номдаги 36,5 млн. нусха дарсликлар нашр қилинди ва мактабларга етказилмоқда.\nХалқ таълими вазирининг биринчи ўринбосари сўзларига кўра, Президентимиз ташаббуси билан юртимизда китоб ҳадяси акцияси ташкил этилди ва мактабларга 2,6 млн. нусхада турли номдаги китоблар совға қилинди. Алишер Умаров педагогларни мактабларда болаларнинг китобхонлик маданиятини шакллантириш бўйича амалий чоралар кўришга чақирди.\nХалқ таълими вазирининг 2019 йил 6 августдаги “2019-2020 ўқув йили Август кенгашларига тайёргарлик кўриш ва ўтказиш тўғрисида”ги 255-сонли буйруғига асосан Республика ўқув-семинари видеоконференция шаклида жорий йилнинг 15-16 августда Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри, шунингдек, барча вилоятлар ҳудудий ўқув-семинарлари 19-20 август ҳамда туман (шаҳар)ларда фан йўналишлари бўйича шўъба йиғилишлари ва ялпи йиғилишлар 22-24 август, умумий ўрта таълим муассасаларида эса педагогик кенгашлар 27-28 август кунлари ўтказилиши белгиланди.\nИлк бора анъанавий Август кенгашларини ўтказишга ноанъанавий ёндашилди ва ташкилий, услубий жиҳатдан мутлақо инновацион ечимлар қўлланилди.\nБиринчидан, халқ таълими тизимининг энг долзарб 17 та мавзулари бўйича ташкил этилаётган Август кенгашининг онлайн конференциясида 14 та вилоят халқ таълими бошқармалари ҳамда 200 та туман (шаҳар)лар студияларидан 15 август куни 9 та йўналиш бўйича 72 295 нафар, 16 август куни 8 та йўналиш бўйича 59 664 нафар, жами 131 959 нафар халқ таълими ходимлари, жумладан, раҳбарлар, фан ва бошқа йўналиш методистлари, халқ таълими ходимларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича ҳудудий марказларининг профессор-ўқитувчилари, психолог ва тренер-ўқитувчилар иштирок этади.\nБундай ташкилий ечим иштирокчилар сонини бир неча бор ошириш билан бирга вилоят марказидан узоқда жойлашган туман (шаҳар)лардан иштирокчиларнинг келиб-кетиш харажатлари, ҳаракатланиш хавфсизлиги билан боғлиқ масалаларни ечади.\nИккинчидан, янги ўқув йили олдидан ўтказиладиган бу йилги анъанавий Август кенгашида:\n2019-2020 ўқув йилида таълим муассасаси ва педагоглар олдида турган вазифалар ҳамда таълим тизимининг истиқболлари;\nУмумий ўрта таълим мазмуни: 2019-2020 ўқув йили таянч ўқув режаси, ўқув дастур ва дарсликлардаги ўзгаришлар;\nБошланғич таълимда интерактив таълим муҳити;\nФилология фанларини ўқитишда инновацион ёндашув;\nСовершенствование обучения русскому языку в современных условиях;\nТабиий ва иқтисодий фанларни ўқитишда “STEAM” ёндашув;\nАниқ фанларни ўқитишда интегратив ёндашув;\nЧет (инглиз, немис, француз) тилларини ўқитишда илғор педагогик ва “CLIL” методлар;\nИжтимоий-гуманитар фанларни ўқитишда сифатни таъминлашнинг методик асослари;\nАмалий фанларни ўқитишда креатив ёндашув;\nМактаб раҳбарлари-таълим менежерларини тайёрлашнинг долзарб масалалари;\nТаълим жараёнига ахборот коммуникация технологияларини жорий этишнинг стратегик жиҳатлари;\nЎзбекистон Республикаси халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясининг мақсадли кўрсаткичлари;\nЎқувчилар натижаларини баҳолаш бўйича халқаро тадқиқотларда иштирок этишга тайёргарлик кўриш масалалари;\nТаълим муассасаларида ижтимоий-маънавий муҳитни янада соғломлаштириш, фазилатли янги авлодни шакллантириш ва уларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш;\nПсихологик хизмат соҳасидаги ислоҳотлар ва долзарб вазифалар;\nИнклюзив таълимнинг замонавий тенденциялари;\nЗамонавий мактаб: таълим траекторияси ва янги касблар компаси мавзуларида модераторлар томонидан онлайн тақдимот қилинади ва видеоресурс тайёрланади.\nУчинчидан, Август кенгашлари учун сифатли, замонавий методик ресурслар тайёрлаш ва ҳар бир ўқитувчига етказишга ҳам инновацион ёндашилади. Жумладан, методик ресурслар, меъёрий ҳужжатлар жамланмалари, намунавий дарс ишланмалари, ўқув топшириқлари, методик тавсиялар ва тақдимотлар электрон ахборот ташувчига ёзилиб, ҳар бир ҳудудга етказилади.\nАвгуст кенгашлари материаллари Халқ таълими вазирлигининг uzedu.uz расмий сайти, eduportal.uz ахборот таълим портали, Республика таълим марказининг rtm.uz, А.Авлоний номидаги ХТТРМХҚТМОИнинг avloniy.uz, Халқ таълими соҳасида АКТни ривожлантириш марказининг ciciti.uz расмий сайтларига жойлаштирилади.\nТўртинчидан, Республика семинари тренерларининг тақдимотлари махсус студияда видеотасвирга олиниб, жойларга етказиб берилади ва улар ҳар бир мактабнинг педагогик кенгашларида намойиш этилади. Бу эса ўқитувчиларни ҳаққоний ва сифатли тавсиялар билан таъминлашга имкон яратади.\nҚолаверса, ҳар бир йўналиш бўйича тайёрланган методик тавсиялар оммавий ахборот воситалари(газета ва журналлар)да чоп этилади.\nБешинчидан, педагоглар ва кенг жамоатчилик билан қайта алоқани таъминлаш мақсадида ижтимоий тармоқ имкониятларидан фойдаланилади. Жумладан, Республика таълим маркази томонидан ташкил этилган телеграмм каналлари, чатлар орқали методистлар онлайн консультацияларда саволларга жавоб беради.\nРеспублика семинарида иштирок этган 131 959 нафар иштирокчилар ичидан 19-20 август кунлари туман (шаҳар) семинарини ташкил этиш учун танлаб олинган 17 545 нафар тренерлар ўқитилади. Вилоятда тайёрланган тренерлар томонидан 22-24 август кунлари туман (шаҳар) миқёсида семинарлар ташкил этилиб, унда 228 мингга яқин педагоглар иштирок этишади. Мазкур жараёнларни юқори савияда ташкил этишга кўмаклашиш мақсадида вазирлик ва таълим маркази мутахассислари ҳудудларга юборилади.\nҲудудларнинг анъанавий Август кенгашлари ялпи йиғилишларига туман (шаҳар) ҳокимлиги масъул ходимлари, ҳокимлик таркибидаги тузилмалар раҳбарлари, жойларда фаолият кўрсатаётган турли давлат ва нодавлат ташкилотлар, жамғармалар ҳамда ҳомий ташкилот вакиллари, халқ таълими соҳасида узоқ йиллар самарали меҳнат қилиб, ҳозирги кунда нафақада бўлган устоз-муаллимлар ва «Йилнинг энг яхши фан ўқитувчиси» кўрик-танлови ғолиблари, ёш ўқитувчилар таклиф этилади.\nТадбирларнинг мантиқий давоми сифатида мактаб педагогик кенгашлари ўтказилади ва Август кенгашининг методик маҳсулотлари ҳар бир ўқитувчига етказилади ҳамда амалиётга жорий этилади.


Тиллерсон Шимолий Кореянинг АҚШга зарба бериш имкониятига баҳо берди\n21:16 / 28.04.2017\nАҚШ давлат котиби Рекс Тиллерсон келажакда Шимолий Кореяда АҚШга зарба бериш имконияти пайдо бўлишини, шунинг учун Вашингтон бунга лоқайд қараб тура олмаслигини айтди.\n"Шимолий Кореянинг Сеул ва Токиога ядровий ҳужуми реалдир. Шимолий Корея АҚШга зарба бериш имкониятига эга бўлиши фақатгина вақт масаласидир. АҚШ бундай вазиятда қўлларни қовуштириб қараб тура олмайди", деб айтди Тиллерсон БМТ Хавфсизлик кенгашининг Шимолий Корея муаммосига бағишланган йиғилишида.\nАҚШ давлат котиби Шимолий Кореяни молиявий яккалашни ва унга қарши санкциялар киритишни кучайтириш кераклигини айтди. Унинг айтишича, Шимолий Корея жорий санкциялар режимида ўзини тутишни ўзгартиради, деб ҳисоблашга асос йўқ.\n"Шимолий Кореяга дипломатик ва молиявий босим Пхеньян тажовузига агар керак бўлса, ҳарбий ҳаракатлар қўллаш билан қарши туришга тайёрлик билан қўллаб-қувватланади", деб қўшимча қилди Тиллерсон.\n"Биз Шимолий Кореядаги ноқонуний фаолиятни қўллаб-қувватловчи учинчи давлат компаниялари ва шахсларига қарши ҳеч иккиланишсиз санкциялар киритамиз", деб айтди АҚШ давлат котиби.\nТиллерсон Вашингтон Шимолий Кореядаги тузумни ўзгартиришга ёки Осиё-Тинч океани минтақасини беқарорлаштиришга интилмаётганини таъкидлаб ўтди.\nНью-Йоркда 28 апрелда ўтган учрашувда Шимолий Кореяни ядровий ва ракета дастурларидан воз кечишга мажбур қилиш муҳокама қилинди.


Франциянинг XXI асрдаги мустамлакачилик сиёсати | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n3283 09:59 15.09.2020\nФранция ҳозирги кунда ҳам 20 га яқин Африка мамлакатларида, бу мамлакатлар мустақил, уларнинг ўз байроғи, мадҳияси ва чегаралари бор бўлса-да, ҳукмронлик қилмоқда. Франция ХХI асрдаги мустамлакачилик сиёсатини ўзгартириб, барча собиқ колонияларига "шартли мустақиллик" тақдим этди. Шартли мустақилликни нима эканлигини қуйида ўрганиб чиқамиз.\nФранция Жазоирни тарк этганда, президент де Голл шундай деган эди:\n"Биз Жазоирни тарк этамиз, аммо ўз ўрнимизда қолдирган ҳукмрон элита бизнинг манфаатларимизни биздан кўра яхшироқ ҳимоя қилади".\nБарча сир шу сўзларда яширинган эди\nФранция ўнлаб йиллар давомида Африканинг 20 га яқин давлатини талон-торож қилиб, ўзи фаровон яшади. Улар Иккинчи Жаҳон урушидан кейин энди ушбу мустамлакаларни ушлаб тура олмасликларини англадилар. Ва улар янги мустамлакачилик услубига ўтишга қарор қилдилар: “шартли мустақиллик”. Бу тўлиқ иллюзия эди.\nФранция ўз мустамлакаларини тарк этганида, улардан 3 та нарса талаб қилган:\nРасмий тили француз тили бўлиши, Франция таълим тизимини барпо этилиши, кончилик сиёсати, пул тизими ва ҳуқуқий тизим Франция айтганидек бўлиши.\nҲамма мустамлакалар рози бўлди. Қабул қилмаганлар эса, куч ишлатиш, қотиллик ва шантажга дучор бўлди.\nФранция ушбу мамлакатларда француз тилини ёйиш учун жуда кўп ҳаракат қилди. Улар француз тили орқали француз маданияти ва Францияга яқинлик ҳиссини тарқатишди. Ҳатто ейишга нон тополмаган қишлоқлар аҳолисига француз тилини ўрганиш учун китоблар берилди. Тил – манқуртлаштириш учун асосий восита эканлигига эътибор кучайтирилди.\nФранция Сенегал, Чад, Нигер, Гвинея, Камерун, Жазоир, Тунис, Конго ва Кот-д’Ивуар сингари давлатларда янги француз радиоканалларини, китобларини, телеканалларини, журналларини ва ўйинларини яратди.\nУшбу мамлакатларда француз тилида мамлакатнинг она тилидан яхшироқ гапиришади. Шундай қилиб, француз тилида гапириш мукаммаллик ва устунлик сифатида қабул қилинади. Ушбу тушунчани Франция сингдирди. Улар мамлакатни бошқариш ва уларни эксплуатация қилиш учун ўзлари яратган таълим тизимида ўқитилган одамларни олиб келишда давом этишди.\nФранция томонидан Жазоирга тайинланган француз губернатори шундай деган:\n"Биз жазоирликларни токи улар Қуръон ўқир экан ва араб тилида гаплашар экан, уларни мағлуб эта олмаймиз. Уларнинг қўлидан Қуръонни ва араб тилини олиб ташлашимиз керак".\nУлар ушбу сиёсатни Жазоирда амалга оширдилар.\nФранция Африкада Франкофония уюшмасини тузди. Франкофония француз тилида гаплашувчи мамлакатлар уюшмаси. Ушбу мамлакатлар раҳбарлари Франция раҳбарлиги остида мунтазам равишда учрашиб, амалга ошириладиган сиёсатни белгилайдилар.\nТил ёрдамида қандай қилиб мамлакатларни забт этиш мана бундай бўлади!\nФранцияга Африкани иқтисодий назорат остида ушлаб туришга имкон берадиган энг муҳим омил - бу Франциянинг мустамлака франки (CFA) –Франция пул тизими. “CFA”нинг энг кичик мухолифлари ё коррупцияда айбланиб қамоққа ташланган ёки ўша мамлакатларда тартибсизликлар бошланган.\nCFA дастурининг натижалари чиндан ҳам даҳшатли. Гвинея-Бисау, Экваториал Гвинея, Буркина-Фасо, Бенин, Нигер, Мали, Сенегал, Того, Габон, Чад, Конго, Камерун ва Марказий Африка Республикаси каби мамлакатлар томонидан қўлланилаётган CFA дастури бу мамлакатларни қашшоқ ва умидсиз ҳолда қолдирган.\nФранция ҳукумати Африка давлатларининг суверенитетини очиқчасига чеклайди, уларнинг ички ишларига бевосита таъсир ўтказади. Ва буни халқаро шартномаларда мустаҳкамланган механизмлар орқали қонуний равишда амалга оширади.\n"Худога шукурки, бизнинг ҳамёнимиздаги пулларнинг аксарияти биз асрлар давомида эксплуатация қилиб келган Африкадан келади", деган эди Франциянинг собиқ президенти Жак Ширак.\nАфрика мамлакатларининг жами олтин-валюта жамғармаси 14 миллиард доллардан ошади, Франция унинг деярли 10 миллиард долларни ўз ихтиёрига олади. У уларни ўз хоҳишига кўра тасарруф этиш, сармоя киритиш ва фоизлар билан қарз бериш ҳуқуқига эга. Шу жумладан африкаликларнинг ўзлари ҳам Франциядан қарз сўрасалар, Франция Молия вазирлигининг ҳурматли жаноблари уларга тижорат ставкалари бўйича қарз беришади.\nТўғри, Франция CFA мамлакатларига қарзларни фақат Францияда ишлаб чиқарилган товарларни сотиб олишга сарфлаш шарти билан беради ва Африка ҳукуматлари француз компаниялари ишига устувор аҳамият беришади. “Тотал” ва “Орано” каби француз трансмиллий корпорациялари нефт, газ, уран, олмос, олтин ва темирга бой бўлган собиқ мустамлакаларининг табиий бойликларини ўзлаштириш бўйича эксклюзив ҳуқуқларга эга.\nФранция ҳукумати уларнинг аралашуви туфайли мамлакатлар барқарор валюталарга эга бўлаётганлигини иддао қилса-да, Франк зонасига аъзолик узоқ давом этган турғунликда бўлган Африка иқтисодиётига ҳалокатли таъсир кўрсатмоқда. Валюта иттифоқининг 7 мамлакати дунёдаги энг қашшоқ бўлиб қолмоқда ва уларнинг аҳолисининг 2/3 қисми кунига 2 доллардан камига яшашга мажбур.\nФранция 1961 йилдан бери Африканинг 14 мамлакати миллий валютаси ва захираларини ўзида сақлаб келмоқда!\nФранция ушбу мамлакатлардан ҳар йили 500 миллиард доллар олади. Марказий банклар Франция томонидан назорат қилинади. Ушбу мамлакатлар ўз пулларига эгалик қила олмайди. Уларга фақат пулларининг 15 фоизини олишга рухсат берилган.\nУшбу мамлакатларнинг барча асосий иқтисодий активлари французлар қўлида. Масалан, Кот-д’Ивуарда француз компаниялари сув, электр энергияси, телефон, транспорт, портлар ва йирик банклар каби барча асосий хизматларни назорат қилади. Шунингдек, савдо, қурилиш ва қишлоқ хўжалигида ҳам французлар қўлида.\nУшбу Африка мамлакатлари Франциянинг давлат харидлари манфаатларини ҳимоя қилишлари ва француз компанияларига устувор аҳамият беришлари керак. Француз компаниялари давлат шартномаларида энг юқори устуворликка эга. Агар бу шартлар бажарилмаса, улар қаттиқ жазоланади.\nЎйлаб кўринг: ҳатто француз мустамлакаларидан бирининг фуқароси бошқа мамлакатга боришни хоҳласа, у ерга Париж орқали бориши керак эди. Турли мамлакатлар авиакомпанияларининг кучайиши билан африкаликлар турли йўналишлардан фойдаланишни бошладилар ва Франциядан бошқа мамлакатлар ҳам мавжудлигини кашф этдилар.\nБугун Turkish Airlines бутун Африка бўйлаб парвоз қилмоқда. Энди барча трансферлар Истанбул орқали амалга оширилади. Бу Франциянинг вақти-вақти билан Туркияга қарши ҳужумларининг сабабларидан биридир. Французларга жуда ноқулай бўлиб қолди.\nГвинея мусулмонлари етакчиси Секу Туре Франция мустамлакасини тарк этиб, ўз давлатини тўла мустақилликка олиб боришга қарор қилганида, Париждаги француз мустамлакачилар элитаси ғазабланиб, Гвинеядаги француз маъмурияти мамлакатдаги ҳамма нарсани йўқ қилди: Гвинея талон-тарож қилинди.\nТого Республикаси Президенти Силванус Олимпио CFA таркибидан чиқиб, ўз пулларини чоп этишга қарор қилди. У 1963 йилда, ўз мамлакати пулларини босиб чиқаргандан уч кун ўтиб, ўлдирилди. Франция уни ўлдириб, бошқа мамлакатларни ҳам қўрқитиб қўйди.\nМали Республикаси президенти Модибо Кейта ҳам CFA таркибидан чиқишга қарор қилди. У 1968 йилда французпараст аскарларнинг тўнтариши билан ағдарилиб зарарсизлантирилди. Франция ҳеч қачон африкаликларга ўзларининг пул тизимларидан, CFAдан чиқишга ҳеч қачон йўл қўймаган.\nСўнгги 50 йил ичида Африканинг 26 давлатида 67 та давлат тўнтариши содир бўлди. Уларнинг аксарияти Франциянинг собиқ мустамлакалари бўлган мамлакатлар. Ушбу тўнтаришлар ва суиқасдлар туфайли Франция ҳукмронлик қилишда ва мамлакатларни эксплуатация қилишни давом этмоқда.\n1992 йилда французларга қарши мусулмонлар Жазоирда FIS (Исломий Нажот фронти) номли партияни ташкил қилиб, сайловларда катта устунлик билан ғалаба қозонганида, Франция ҳарбийларни давлат тўнтаришини амалга оширишга ва Жазоирда 200 минг кишини ўлдиришга мажбур қилди. Бу яқинда содир бўлди. FIS раҳбари профессор Аббос Маин ҳибсга олинган.\nМустақиллик собиқ мустамлакалар учун иллюзия бўлган. Франция ушбу мамлакатларда таълим, иқтисод ва ҳуқуқ тизимини ўрнатди, қўғирчоқларни тайинлади ва тарк этди. Ҳар йили Франциянинг Африкадаги собиқ мустамлакаларида озодлик ва мустақиллик кунини нишонлайдилар. Французлар эса аввалгидан ҳам кўпроқ талашни давом эттирмоқда.\nУзоқ 1957 йилда, ўша пайтдаги Адлия вазири, келажакдаги Франция Президенти Франсуа Миттеран шундай деб ёзган эди: " ХХI асрда Африкасиз Франциянинг тарихи бўлмайди". Ва буни, унинг олдидаги ҳар бир Франция президенти сингари, Эммануэл Макрон ҳам яхши тушунади.\nФранция Жазоир Махсус Мақолалар таҳлил\nПарижда пичоқли ҳужум: ярадорларнинг аҳволи оғир\n1351 08:20 26.09.2020\n3184 08:10 19.09.2020\nAндорра: масжидга жой етмаган митти давлатча\n1687 11:21 09.09.2020\n4220 10:05 09.09.2020\nФранция: Масжидга қилинган ҳужумга расмийлар эътибор берди\n624 09:19 04.09.2020


Кун мавзулари, 17 декабр 2015\n22 январ 2020, Тошкент вақти: 21:45\nпайшанба 17 декабр 2015\nNYT Лола Каримованинг Лос Анжелесдаги тўртта кўп миллион долларлик қасрга алоқадорлигини айтмоқда\nАҚШдаги нуфузли The New York Times газетаси 15 декабрь куни эълон қилган бош мақоласида Ўзбекистон президентининг кенжа қизи Лола Каримова-Тиллаеванинг Лос Анжелесдаги энг қиммат ва ҳашаматли маҳаллалардаги бир эмас¸ балки тўртта кўп миллион долларлик саройни сотиб олганини иддао қилди.\nГребеньшиков "Муҳаммад Бекжонни озод этинг!" кампаниясига қўшилди\nРоссиялик машҳур ашулачи, "Аквариум" гуруҳи раҳбари ва солисти Борис Гребеньшиков 16 йилдан буён ўзбек қамоғида қолаётган журналист Муҳаммад Бекжонни озод этиш кампаниясига қўшилди.\nТошкент-Душанбе маслаҳатлашувлари ортга сурилди\nЎзбекистон ва Тожикистон Ташқи ишлар вазирликлари делегацияларининг 17-18 декабрь кунлари Душанбеда ўтиши керак бўлган сиёсий маслаҳатлашувлари кейинроқ муддатга қолдирилди.\nТошкент маҳаллаларида кузатув камераларини аҳолининг пулига ўрнатмоқчилар\nҲокимлик расмийлари “аҳоли хавфсизлигини таъминлаш ва турли жиноий унсурлар ҳаракатига чек қўйиш” мақсадида бу ишга қўл ураётганликларини айтишмоқда. Мулозимларидан бирининг Озодликка айтишича, камера ўрнатиш учун сарфланган пул аҳолидан йиғиб олинади.\nЎзбекистонда автосалонлар билан шартнома тузганлар пушаймон бўлмоқда\nАвтосалонларда навбатда туриб, кредитга машина олганлар ёки навбат кутаётганлар қаттиқ зарар кўрганликларидан нолимоқда. GM-Uzbekistan корхонаси раҳбарияти 12 декабрдан автосалонларда машина савдоси қисқа муддатга тўхтатилгани ва 15 декабрдан бошлаб янги нархларда сотув бошланишини маълум қилганди.\nРустам Азимов Ўзбекистон эркин савдо ҳудудига оид таклифни кўриб чиқишга ҳозир эмаслигини билдирди\nЎзбекистон Шанхай ҳамкорлик ташкилоти доирасида эркин савдо ҳудуди ташкил этиш масаласини ишлаб чиқиш ҳақидаги таклифни кўриб чиқишга тайёр эмас. Бу ҳақда Ўзбекистон бош вазирининг биринчи ўринбосари Рустам Азимов 15 декабрь куни Хитойнинг Жэнжоу шаҳрида ўтган ШҲТга аъзо мамлакатлар Ҳукумат раҳбарлари кенгаши мажлисида билдирди.\n“Самарқанд ИИБси фирибгарларга ҳомийлик қилмоқда”\nОзодликка мурожаат қилган бахмаллик Анвар Боймиров¸ “Ласетти” оламан деб самарқандлик фирибгар гуруҳ қўлига тушиб¸ қарийб 10 минг долларидан ажрагани¸ бу воқеа юзасидан Самарқанд Ички ишлар бошқармаси терговчилари номига жиноий иш очиб¸ жиноятчиларни жазолашни пайсалга солаëтганидан шикоят қилди.\n“Навбаҳор” футбол клуби учун мажбурий хайрия бошланди\nНаманган вилояти Поп тумани марказий шифохонасининг барча ҳодимлари бир кунлик маошини “Навбаҳор” футбол клуби ҳисобига ўтказишга мажбур бўлишди. Шу кунларда Наманган вилоят ҳокимининг махсус қарори билан вилоятдаги бюджет ва нобюджет ташкилотларининг барчаси “Навбаҳор” клуби учун хайрия қилишга мажбурланмоқда.\nBahsOnline: Бугунги кўринишдаги амнистия Ўзбекистонга керакми?\nBahsOnlineнинг бу галги сонида Ўзбекистонда эълон қилиб бориладиган амнистияларнинг нега ҳамма маҳкумларга ҳам қўлланилмаслиги мунозара қилинди.\nЎзбекистон ва Тожикистон мулозимлари Душанбеда маслаҳатлашувлар ўтказади\nЎзбекистон Ташқи ишлар вазирлигининг делегацияси жорий ҳафтада сиёсий консультациялар ўтказиш учун Тожикистонга боради. Бу ҳақда вазирлик хабарида айтилади. Ўтган йили президент Каримовнинг ШҲТ саммити доирасида Душанбега қилган сафаридан сўнг икки қўшни давлатлар ҳамкорлигида бир оз ижобий ўзгариш сезилган эди.


Renault компанияси Alpine спорткупесининг серияолди версиясини намойиш қилди\n10:47 / 17.02.2016\nRenault компаниясига тегишли Alpine фирмаси Монте-Карлодаги тадбирда Vision концептуал купесини тақдим қилди. Янги машина Alpine француз маркасининг тикланишидан кейинги биринчи моделининг серияолди прототипи ҳисобланади.\nAlpine вакилларининг айтишича, моделнинг серияли ишлаб чиқариладиган версиясида "концептда қўлланган стилистик ечимларнинг 80 фоизи сақланиб қолади". Серия тарзида ишлаб чиқариладиган купенинг намойиши 2016 йил иккинчи ярмида, тахминларга Париж автосалонида бўлиб ўтади, 2017 йилдан эса сотувга чиқарилади.\nВазни 1100 кг ни ташкил қиладиган купе Renault Clio RS хот-хэтчининг ишчи ҳажми 1,6 литрдан 1,8 литрга етказилган "турботўртлик" двигатели билан жиҳозланади. Машинанинг стандарт версиясида двигателнинг қуввати 250 от кучига яқинни ташкил қилади.\nКейинроқ моделнинг "қувватланган" RS-модификацияси пайдо бўлади, унинг двигатели қуввати 300 от кучига етказилади. Кучайтирилган двигатель цилиндрлар блокининг бошқача каллаги ва модернизациялашган совитиш тизими билан жиҳозланади.\nМотор 7 поғонали роботлаштирилган узатмалар қутиси билан биргаликда ишлайди. Узатмалар қутиси иккита илашишли бўлиб, унинг дастаги руль чамбари остида жойлашган бўлади. Alpine’да таъкидланишича, машина 0 дан 100 км/соат тезликка 4,5 сониядан камроқда эришади.\nЯнги спорткарнинг нархи 50 минг евродан бошланади. Купе Audi TT, Porsche Cayman ва Alfa Romeo 4C билан рақобталаша олади.\nФранцузлар қайта тикланган марка ягона модель ишлаб чиқариш билангина чекланиб қолмаслигини айтмоқдалар. Спорткар муваффақиятга эришса, Alpine гибрид двигатель ва тўлиқ приводли кроссовер яратади.\nAlpine маркасидаги машиналар ишлаб чиқарилиши 1995 йилда тўхтатилган эди. 2012 йилда Renault компанияси Caterham фирмаси билан машҳур спорткарлар ишлаб чиқарувчисини тиклашга қарор қилди. 2014 йилда Renault билан Caterham орасидаги келишув ошкор қилинмаган сабабларга кўра бекор қилинган, бироқ Renault брендни тиклаш билан бир ўзи шуғулланишни давом эттирган.


ИТАР ТАСС ахборот агентлиги Россия Мудофаа вазири Сергей Иванов 6 сентябр куни Афғонистонга боришини маълум қилди.\nТАСС хабарига кўра, ўзининг Кобулга режалаштирилган бир кунлик ташрифи давомида Сергей Иванов Афғонистон ўтиш даври ҳукумати бошлиғи Ҳамид Карзай ва Мудофаа вазири Муҳаммад Фаҳим билан учрашади. Томонлар ўртасида бўладиган музокаралар чоғида Россиянинг Афғонистонга қурол-аслаҳа етказиб бериши ва афғон офицерларини тайёргарликдан ўтказиш масалалари муҳокама этилиши кутилмоқда.\nАхборот агентлиги хабарида, Россия Мудофаа вазири Сергей Иванов Афғонистондан кейин Тожикистонга сафар қилиши кутилаётгани билдирилган. Россия Мудофаа вазирлиги ушбу маълумотни тасдиқлади.


Qalampir.uz - Бакунинг “юраги”да бўлганмисиз?\n11:10, 09.07.2018 Олам\nБу кўчани ҳеч шубҳасиз маданият ва санъат кўчаси, дейиш мумкин.\nАввалроқ, 30 июнь куни “Аzal Air” авиакомпанияси томонидан Баку – Тошкент – Баку йўналишида илк парвоз йўлга қўйилгани, унинг йўловчилари орасида Ўзбекистон журналистикасининг кўзга кўринган вакиллари “Дунё бўйлаб” телеканали журналистлари Элмира Тухватуллина, Гулсара Соатхонова, Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети Халқаро журналистика факультети доценти, филология фанлари номзоди Наргис Қосимова, “Qalampir.uz” интернет нашри раҳбари Қамариддин Шайхов, фотомухбир Шерзод Икрамутдинов борлиги ҳақида хабар берган эдик.\nЎзбекистондаги Ҳайдар Алиев номидаги Озарбайжон Миллий маданият маркази томонидан ташкил этилган медиа-турдан “Qalampir.uz” интернет нашри раҳбари Қамариддин Шайхов ҳикоя қилади.\nБАКУНИНГ “ЮРАГИГА” ТАШРИФ\nОзарбайжон пойтахти Баку шаҳридан 25 км шарқда жойлашган Ҳайдар Алиев номидаги халқаро аэропортда илиқ кутиб олиндик. Аэропортдан ташқарига чиққанимиз заҳот намли иссиқ ҳаво юзга урилди. Каспий денгизи ҳисобига Бакуда намлик юқори даражада. Шу боис 40 даражадаги иссиққа бардош бериш жуда қийин. Айниқса, биз каби мўтадил иқлимга ўрганганларга.\nБаку дунёнинг энг гўзал ва кун сайин ривожланиб, чирой очиб бораётган пойтахт шаҳарларидан бири. Мамлакатда, хусусан пойтахтда туризм соҳасига катта эътибор қаратилганини ҳар бир кўчада сезиш мумкин. Осмонўпар бинолар, замонавий иншоотлар шаҳар гўзаллигига янада кўрк қўшиб турибди. Бироқ Бакунинг асл гўзаллиги бир неча юз йиллик тарихга эга бўлган уйлар билан, десак муболаға бўлмайди. Пойтахт меъморчилигида Европа анъаналари устунлик қилади. Прага, Милан шаҳарларидаги бинокорликни Бакуда ҳам кўриш мумкин.\nБулвар майдони шаҳарнинг юраги саналади. Унга элтувчи кўчалардан бири Низомий Ганжавий кўчасидир. Бу кўчада кўнгилочар савдо мажмуалари, тарихий уйлар, дўконлар, ресторан ва ширинликлар расталари, театр ва кинотеатрлар, музейлар жойлашган.\nКўчанинг икки четида жойлашган юз йилдан ортиқ тарихга эга бўлган кўп қаватли уйлар янги қурилганларига нисбатан анча қиммат туради. Ўртача ҳисобда 2 хонали уйнинг нархи 70-80 минг АҚШ долларига баҳоланади. Кўп қаватли уйларнинг биринчи қаватларида дўконлар ва ресторанлар очилган. Қарама-қарши бинолар орасида эса фавворалар, дам олиш учун ўриндиқлар ўрнатилган.\nБу кўчани ҳеч шубҳасиз маданият ва санъат кўчаси, дейиш мумкин. Ушбу кўчада Президент кутубхонаси, Ёш томошабинлар театри, М.Ф.Ахундов номидаги Озарбайжон Миллий кутубхонаси, Опера ва балет театри, Рашид Беҳбудов номидаги мусиқа театри жойлашган. Кўчани опера ва эстрада хонандалари Рашид Беҳбудов, Муслим Магомаев, Булбул, XIV-XV асрларда яшаб ўтган шоир Насимий хотирасига ўрнатилган ҳайкаллар янада тўлдириб турибди. Таъбир жоиз бўлса, кўчанинг маданий қиёфаси айнан шу ҳайкаллар ва театрлар орқали белгиланган.\nНизомий кўчасига туташ бўлган Рашид Беҳбудов кўчасида эса бир маскан эътиборингизни тортмай қолмайди. Бу ерда йилнинг ҳар мавсумида, ҳафтада 7 кун 24 соат ишлайдиган очиқ кутубхона бор. Бу ерга келиб, китобхонлик қилиш учун ҳеч қандай ҳужжат талаб этилмайди, ўқувчиларга бепул хизмат кўрсатилади. Пул ишлаш мақсадида чой, қаҳва, егулик ва бошқа маҳсулотлар савдоси йўлга қўйилмаган. Бу ерга келганларнинг ўй-хаёли фақат ва фақат китоб билан банд бўлади. Муштарийлар бирор китобга мухлис бўлсалар, уни ўзлари билан уйга ҳам олиб кетишлари мумкин. Фақат битта шарт бор: олиб кетилаётган китоб ўрнига бошқасини қолдириш керак.\nОчиқ кутубхонада китоблар савдоси ҳам йўлга қўйилган. Ўқувчилар севимли адабиётлари ўз китоб жавонларидан жой олишини истаса, уни харид қилиши ҳам мумкин.\nОчиқ кутубхонада нафақат китоб ўқиш, балки кундалик газеталар, журналлардаги мақолалар билан танишиш, янгиликлардан бохабар бўлиш ҳам мумкин. Мутоладан бироз толиққанлар учун бепул интернет ҳам ҳозиру нозир.\nКутубхоначи Тарона хонимнинг айтишича, бу ерга асосан ёшлар келади. Улар тунги соат 2-3 гача мутолаа қиладилар. Кексалар эса асосан газеталарга талабгор. 2016 йилда Озарбайжон Республикаси Маданият ва туризм вазирлиги ташаббуси билан очилган ушбу очиқ кутубхона Бакуда яккаю ягона. Келажакда эса бундай масканларнинг сонини кескин орттириш режалаштирилган. Ёшлар кўп йиғиладиган майдонларда эса бундай кутубхоналарнинг ташкил этилиши эса келажак авлод салоҳиятини ошириш, улар орасида китобхонликни тарғиб қилишда муҳим аҳамиятга эга. Бундай амалиётни эса дуёнинг барча нуқтасида, айниқса, пойтахт шаҳарларда қўллаш жуда катта ижобий натижа беради.\nБакунинг Низомий кўчасидан қолган хотиралар талайгина. Уларни қоғозга туширишда сўзлар озлик қилади. Туйғулар, юрак ҳислари, кўз қувончини борича етказиб бериш имкони бўлганда эди...\nҚамариддин Шайхов, Баку\nСуратлар муаллифи Шерзод Икрамутдинов\nЖурналист Фурқат Юсупов вафот этди\n14:50, 15.01.2019 2 259\n11:54, 11.01.2019 32 562\nШавкат Мирзиёев Кавказорти мамлакатига табрик йўллади\n18:15, 24.12.2018 1 792\nДунёдаги энг қимматбаҳо гиламлар қаерда сақланмоқда?\n20:37, 29.08.2018 4 065\n48 минг дона бутилкадан қурилган уй қаерда?\n18:06, 26.08.2018 6 683


Аксапара – Meducate.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Аксапара\nПрепаратнинг савдо номи: Аксапара\nЧиқарилиш шакли: инфузия учун эритма 10 мг/мл\nфаол модда: 1000 мг парацетамол,\nёрдамчи моддалар: маннитол, натрий гидрофосфати, хлорид кислотаси, натрий гидроксиди, инъекция учун сув.\nТаърифи: тиниқ рангсиз ёки оч сариқ эритма\nАксапара – парааминофеноллар гуруҳига мансуб бўлган нонаркотик анальгетикдир. Оғриқ қолдирувчи ва иситма туширувчи таъсирларга эга. Препарат асосан МНТ даги циклооксигеназа I ва II ларни блоклаб, оғриқ ва терморегуляция марказларига таъсир қилади. Периферик тўқималарда препаратни простагландинларнинг синтезига таъсирини йўқлиги сув-туз алмашинуви (организмда натрий ва сувни ушланиб қолиши) га ва меъда-ичак йўлларининг шиллиқ қаватига салбий таъсир қилмаслиги билан ифодаланади.\nВена ичига юборилганидан сўнг оғриқ қолдирувчи самараси юборилгандан сўнг 5-10 минут давомида кузатилади. Максимал оғриқ қолдирувчи самараси юборилгандан сўнг 60 минутдан кейин кузатилади ва 4-6 соат давом этади. Иситмани туширувчи самараси юборилгандан сўнг 30 минутдан кейин кузатилади ва камида 6 соат давом этади.\nСўрилиши: қон плазмасида максимал концентрациясига 15 минутдан кейин эришилади ва 15-30 мкг/мл ни ташкил этади. ГЭТ (гематоэнцефалик тўсиқ) орқали ўтади.\nТақсимланиши: тақсимланиш ҳажми 1 л/кг ни ташкил этади. Парацетамол плазма оқсиллари билан кучсиз боғланади. Вена ичига юборилгандан сўнг 20 минутдан кейин орқа мия суюқлигида (тахминан 1,5 мкг/мл) аниқланади.\nМетаболизми: парацетамол жигарда биотрансформацияга учраб, глюкуронидлар ва сульфатларни ҳосил қилади. Катта бўлмаган қисми (тахминан 4%) цитохром Р450 тизимининг изоферментлари иштирокида метаболизмга учраб, нормал шароитларда қайтарилган глутатион томонидан тез зарарсизланадиган оралиқ метаболит (N-ацетилбензохинонимин) ҳосил қилади ва цистеин ва меркаптопурин кислотаси билан боғлангандан сўнг сийдик билан организмдан чиқарилади. Бироқ массив интоксикацияда бу заҳарли модданинг миқдори ошади.\nЧиқарилиши: препаратнинг юборилган дозасини 90% юборилгандан сўнг 24 соат давомида организмдан чиқарилади. Асосан сийдик билан конъюгатлар кўринишида (глюкуронидлар – 60-80%, сульфатлар – 20-30%) ва 5% дан камроқ қисми ўзгармаган ҳолда чиқарилади. Т1/2 – 2,7 соатни, умумий клиренси – соатига 18 л ташкил этади.\nТ1/2 болаларда – 1,5-2 соат, янги туғилган чақалоқларда – 3,5 соат.\nЯққол буйрак етишмовчилигида (КК минутига 10-30 мл) парацетамолни чиқарилиши бироз секинлашади, Т1/2 эса 2-5 соатни ташкил этади. Яққол буйрак етишмовчилиги бўлган пациентларда глюкуронид ва сульфатни чиқарилиш тезлиги соғлом пациентларга нисбатан 3 марта кам бўлади.\nайниқса жарроҳлик аралашувларидан кейин кузатиладиган ўртача жадалликдаги оғриқ синдроми,\nинфекцион-яллиғланиш касалликларида кузатиладиган иситма синдроми,\nпрепарат оғриқ ва иситма синдромини, шу жумладан перорал қабул қилиш йўли қийинчилик туғдирган ҳолда, тез бартараф қилиш учун кўрсатилган.\nҚўллаш усули: вена ичига 15 минут давомида инфузия қилинади. Парацетамолнинг максимал суткалик дозаси 4,0 г дан ошмаслиги керак.\nАксапара препаратини бошқа дори препаратлари билан аралаштириш мумкин эмас. Препаратни юборишлари ўртасидаги интервал жигари соғлом бўлган пациентлар учун\n4 соатни ташкил қилиши керак. Буйрак ва/ёки жигар етишмовчилиги бўлган пациентлар учун – юборишлари ўртасидаги минимал интервал камида 6 соатни ташкил этиши керак. Кардиологик касалликлари бўлган беморларга қўлланганида қўшимча эҳтиёткорлик чораларини кўриш керак.\nКатталар ва тана вазни 50 кг ва ундан ортиқ бўлган болалар\nМаксимал бир марталик дозаси 1000 мг парацетамолни ташкил этади.\nМаксимал суткалик дозаси – 4 г. Препаратни юборишлари ўртасидаги интервал камида 4 соатни ташкил этиши керак. Оғриқ синдроми кузатилган вақтдан бошлаб (операциядан кейинги даврда) биринчи суткалар давомида одатда 1 инфузиядан 4 инфузиягача, зарурат бўлганида даволаш давомийлигини узайтириш мумкин, бироқ 72 соат (3 сутка) дан ошмаслиги керак, умумий инфузия миқдори – 12 тадан ошмаслиги керак.\nТана вазни 33 кг дан 50 кг гача бўлган болалар\nПарацетамол бир марта юборишга 1 кг тана вазнига 15 мг, яъни 1,5 мл ни ташкил этади. Максимал суткалик дозаси 1 кг тана вазнига 60 мг (суткада 3 г) дан ошмаслиги керак. Препаратни юборишлар ўртасидаги минимал интервал 4 соатни ташкил қилиши керак. Даволаш давомийлиги одатда бир суткада давомида 4 инфузиядан ошмасин.\nТана вазни 10 кг дан 33 кг гача бўлган болалар\nПарацетамол бир марта юборишга 1 кг тана вазнига 15 мг, яъни 1,5 мл ни ташкил этади. Максимал суткалик дозаси 1 кг тана вазнига 60 мг (суткада 2 г) дан ошмаслиги керак. Препаратни юборишлар ўртасидаги минимал интервал 4 соатни ташкил қилиши керак. Даволаш давомийлиги одатда бир суткада давомида 4 та инфузиядан ошмасин.\nБуйрак етишмовчилиги бўлган (креатинин клиренси ≤ 30 мл/мин) катта ёшдаги пациентларда юборишлар ўртасидаги интервални 6 соатгача узайтириш мумкин. Даволаш давомийлиги 48 соатдан ошмаслиги керак.\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан: жигар ферментлари фаоллигини ошиши (одатда сариқлик ривожланмайди);\nЮрак-қон томир тизими томонидан: артериал гипотензия;\nҚон яратиш тизими томонидан: тромбоцитопения;\nДерматологик реакциялар: терини қичишиши, тери ва шиллиқ қаватларда тошмалар (одатда эритематоз ёки уртикар);\nАллергик реакциялар: Квинке шиши.\nпарацетамолга ёки пропацетамол гидрохлоридига (парацетамолнинг олд дориси) ёки препаратнинг ҳар қандай бошқа компонентига ўта юқори сезувчанликда;\nоғир ҳолатларда гепатоцеллюляр етишмовчиликда;\nжигар етишмовчилигида қўллаш мумкин эмас.\nТавсия этилган дозалардан юқори дозалар жигарни жиддий шикастланишига олиб келиши мумкин. Жигарнинг шикастланишини клиник белгилари ва симптомлари препарат юборилганидан сўнг 2-6 кун давомида намоён бўлмаслиги мумкин.\nЖигарнинг микросомал ферментларини индукторлари (фенитоин, этанол, барбитуратлар, рифампицин, фенилбутазон, трициклик антидепрессантлар) бирга қўлланганида, парацетамолнинг гидроксил гуруҳини ажралиб чиқиши фаол метаболитларини ишлаб чиқарилишини оширади, бу препаратнинг дозаси бироз оширилганида оғир интоксикацияларни ривожланишига олиб келиши мумкин.\nЖигарнинг микросомал ферментларини ингибиторлари (шу жумладан, циметидин) бирга қўлланганида, препаратнинг гепатотоксик таъсир қилиш ҳавфини камайтирадилар.\nБарбитуратларни узоқ муддат қўллаш парацетамолнинг самарадорлигини пасайтиради.\nПарацетамол ва НПВС ларни узоқ муддат бирга қўллаш анальгетик нефропатия ва буйрак папилляр некрози, буйрак етишмовчилигини терминал босқичининг ривожланиш ҳавфини оширади.\nПарацетамолни юқори дозаларда салицилатлар билан бир вақтда узоқ муддат қўллаш буйрак ёки қовуқ ракини ривожланиш ҳавфини оширади.\nДифлунисал бирга қўлланганида парацетамолнинг плазмадаги концентрациясини 50% га оширади ва гепатотоксик реакцияларнинг ривожланиш ҳавфини оширади.\nАлкоголли гепатоз бўлган беморларда жигарни шикастланиш ҳавфи ошади.\nАксапара препарати қўлланганида плазмада сийдик кислотасининг миқдори аниқланганида лаборатор кўрсаткичлари ўзгаради.\nПрепарат узоқ муддат қўлланганида периферик қон манзараси ва жигарнинг фурнкционал ҳолатини назорат қилиш керак.\nПарацетамол вена ичига қўллаш учун эритмасини ҳомилани ривожланишига салбий таъсири ва фетотоксик самаралари юзасидан маълумотлар йўқ, бироқ препаратни қўллашдан олдин фойда / ҳавф нисбатини яхшилаб баҳолаш ва препарат билан даволаниш вақтида ҳомиладор аёлни синчиклаб кузатиш керак. Парацетамол кўкрак сутига ўтиши мумкин. даволаниш вақтида эмизишни тўхтатиш керак.\n1 ёшдан ошган тана вазни 10 кг дан ортиқ бўлган болаларга препарат операциядан кейинги ҳолатларда оғриқ ва гипертермия синдромини симптоматик даволаш учун қўлланади.\nПрепаратни токсик таъсир қилиш ҳавфи кекса ёшдаги шахсларда, болаларда, жигар етишмовчилиги бўлган пациентларда, сурункали алкоголизм ҳолатларида, алиментар дистрофияда ва ферментатив фаоллиги пасайган шахсларда ошади. Кўрсатилган ҳолатларда препаратнинг дозасини ошириб юборилиши ўлимга олиб келиши мумкин.\nСимптомлари биринчи 24 соат давомида ривожланади ва кўнгил айниши, қусиш, анорексия, рангпарлик, қоринда оғриқ билан намоён бўлади.\nПрепаратнинг дозасини ошириб юборилиши катталарга 7,5 г ва ундан ортиқ дозада, болаларга 1 кг тана вазнига 140 мг ҳисобида бир марта юборилганида кузатилиши мумкин. Бунда жигар цитолизи, жигар етишмовчилиги, метаболик ацидоз, энцефалопатия ривожланади, бу комага ва пациентнинг ўлимига олиб келиши мумкин. 12-48 соат давомида жигар трансаминазалари (АСТ, АЛТ), лактатдегидрогеназа, билирубиннинг даражаси ошади ва протромбиннинг даражаси камаяди. Жигарнинг шикастланишини клиник симптомлари икки суткадан кейин намоён бўлади ва 4-6 кундан кейин максимал даражага етади.\nДаволаш: дозаси ошириб юборилганидан сўнг 8-9 соат ўтгач SH-гуруҳ донаторлари ва глутатион-метионин синтезининг ўтмишдошларини юбориш ва 12 соат ўтгач эса N-ацетилцистеинни юбориш керак. Қўшимча даволаш чораларини (кейинчалик метионинни юбориш, вена ичига N-ацетилцистеинни юбориш) ўтказиш зарурияти парацетамолнинг қондаги концентрацияси, шунингдек юборилгандан сўнг ўтган вақтга қараб аниқланади.\nБирламчи ўрами: 100 мл дан препарат полипропилен контейнерда. Иккиламчи ўрами: 1 полипропилен контейнер картон қутига қўллаш бўйича йўриқномаси билан ўрамланган.


Жанубий Кореяда ҳаво такси хизмати йўлга қўйилади – Kommers.uz\nТехнология\t16:50 | 7.2.22\nЖанубий Кореяда ҳаво такси хизмати йўлга қўйилади\nЎн йиллик охирига келиб ҳаво такси терминаллари сони 10 тага етказилади.\nJoby Aviation стартапи Жанубий Кореяда ҳаво такси хизматини йўлга қўяди. Бу ҳақда TechCrunch хабар берди.\nМаълум қилинишича, Калифорниянинг Joby Aviation стартапи Жанубий Кореянинг энг йирик телекоммуникация компанияларидан бири SK Telecom (SKT) билан биргаликда мамлакатда ҳаво таксиси хизматини йўлга қўяди.\nЕр ва ҳаво транспорти ўртасида яхшироқ интеграцияни таъминлаш мақсадида ҳаво такси хизмати автомобиль ижараси, тўхташ жойи тўлови ва бошқалар учун обуна хизматларини кўрсатувчи SKT шўба корхонасининг T Map Mobility платформасидан фойдаланади.\nSKT ва Joby лойиҳани маҳаллий тартибга солиш органлари билан мувофиқлаштириш босқичида. Компаниялар ҳали ишга тушириш санаси бўйича аниқ режаларга эга эмас. Хизмат Сеулда 1-2 маршрутдан бошланади ва ўн йиллик охиригача ҳар бири маҳаллий автобуслар, метро ва бошқа транспорт турларига уланган ҳаво такси терминаллари сонини 10 тага етказилади.\n«42 миллиондан ортиқ аҳолиси шаҳарларда истиқомат қиладиган Жанубий Корея Joby компаниясига ҳаво саёҳатларини кундалик ҳаётнинг бир қисмига айлантириш учун ажойиб имконият яратади ва шу орқали одамларга вақтни тежаш ва углерод чиқиндиларини камайтиришга ёрдам беради», — деган Joby бош директори ЖоБен Бевирт.\nJoby Aviation 2009 йилда ташкил этилган. Компания вертикал учиш ва қўниш электр самолётларига ихтисослашган. 2019 йилда компания Uber билан шаҳар ҳаво такси хизматини ишга тушириш учун ҳамкорлик қилган. 2020 йил январь ойида Uber стартапга C серияли молиялаштириш босқичига 50 миллион доллар сармоя киритган. 2020 йил охирида эса компания ўзининг Uber Elevate учар такси бўлинмасини Калифорниядаги стартапга 75 миллион долларга сотишга рози бўлган.\nАввалроқ АҚШда электромобилларни ҳаракат пайтида қувватлайдиган йўл қурилиши хабар қилинганди. Шунингдек, Японияда гаджетларни ҳаво орқали қувватлантириш мумкин бўлиши ҳақида хабар берилди.


Жунг Ву Йонг: ЖЧ саралашидаги сўнгги ўйин сафарда ўтиши бизга қўшимча юк бўлади\n15.08.2017 12:36 | ЎФА\nЖанубий Корея терма жамоаси ҳамда Хитойнинг “Чонгкинг Лифан” клуби ярим ҳимоячиси Жунг Ву Йонг ЖЧ–2018 саралаш босқичидан ўрин олган сўнгги икки ўйин – Эрон ва Ўзбекистонга қарши беллашувлар олдидан нималар кутаётгани, жамоадаги ўрни ва бошқалар ҳақида сўзлаб берди. ОФК расмий сайти кореялик футболчининг ФИФА матбуот хизматига берган суҳбатини тақдим қилди.\n“Дунёдаги барча футболчилар сингари Жаҳон чемпионатига йўлланма олишни энг асосий вазифа деб биламиз. Ёшликдан Жаҳон чемпионатига чиқишни орзу қиламиз. Тез орада ҳаммаси ҳал бўлади ва биз якунда афсусланишни истамаймиз. Россияда бўлиб ўтадиган ЖЧ–2018 турнирига йўл олишимизга ишонамиз”, – деди Жунг Ву Йонг.\n27 ёшли футболчи, шунингдек, Жанубий Корея термасининг ЖЧ саралашидаги тақвими ноқулай эканини айтди. Кореяликлар 31 август куни ўз майдонида Эронни қабул қилса, 5 сентябрь куни Тошкентда Ўзбекистонга қарши майдонга тушади.\n“Ростини айтиш керак, тақвим биз учун бироз ноқулай. Саралаш босқичидаги сўнгги ўйин сафарда (Ўзбекистонга қарши Тошкентда) ўтиши бизга қўшимча юк бўлади. Жанубий Корея термасида Осиёнинг кучли жамоаларига қарши муносиб кураша олиш қобилияти бор. Рақиб ким бўлишидан қатъи назар биз энг кучли эканимизга ишонамиз. Ўзимизга бўлган ишонч ёрдамида барча тўсиқлардан ўта оламиз”, – деб ўз фикрини давом эттирди ярим ҳимоячи.\nЖЧ–2018 саралаши давомида 7 ўйинда майдонга тушган Жунг Ву Йонг терма жамоага қандай келиб қолгани ва ундаги вазифалари ҳақида маълумот берди.\n“Миллий терма жамоага Ули Штилике даврида, J-лигада тўп сурган пайтларимда чақирилганман. Менимча жисномий ҳолатим ва пас бериш қобилиятим ўшанда Штиликега маъқул келган. Жанубий Корея термаси сафида тўп сураётанимдан бахтиёрман. Албатта, ўз устимда ишлашда давом этишим керак. Терма жамоадаги вазифам кўп югуриб, ҳимоя ва ҳужумдаги шерикларимга ёрдам бериш. Миллий терма учун ҳар қандай позицияда ўйнашга тайёрман”, – деди “Чонгкинг Лифан” аъзоси Жунг Ву Йонг.\nЭслатиб ўтамиз, Жанубий Корея терма жамоаси бош мураббийи Шин Тэ Йонг Эрон ва Ўзбекистонга қарши ўйинлар учун 26 футболчидан иборат таркибни эълон қилганди.