Қозоғистондаги тартибсизликлар. Хорижлик экспертлар нима дейди? – Bugun.uz\nТаҳлил, Янгиликлар - 18:40 · 08.01.2022\nБир неча кундан буён қўшни Қозоғистонда сиёсий инқироз давом этмоқда. Дастлаб ижтимоий норозилик намойишлари сифатида бошланган инқироз сиёсийлашиб, ҳарбий инқирозга айланишга ҳам улгурди. Хўш, ҳаммаси нимадан бошландию, қаерга етиб келди? Энди нима бўлади? Шu каби саволларга хорижлик экспертларнинг баъзи фикрларини келтириш орқали жавоб беришга ҳаракат қиламиз.\nСергей Абашин, тарих фанлари доктори:\n«Ҳар қандай ички зиддият, албатта, турли манфаатларга, режаларга, ресурсларга ва ўзига хос ‘фитна назариялари’га эга бўлган кўплаб акторларга эга. Бу ерда ижтимоий норозилик, элита ичидаги жанжаллар, минтақавий хусусиятлар, шаҳар ва қишлоқ, пойтахт ва бошқаларга бўлиниш, шунингдек, қандайдир жиноийлик ва бошқа факторлар мавжуд. Буларнинг барчаси аҳамиятга эгадир. Шунинг учун ҳамма нарсани битта оддий схема билан тушунтириб бўлмайди, барча нуқталарни диққат билан очиш керак.\nАммо мен оқибатлари ҳақида гапирмоқчиман. Шунга қарамай, Кремль бу можарога очиқчасига кириб борди ва энди вазият муқаррар равишда бошқача тус олади: Россиянинг сиёсатга таъсири кучайиб боради, русча фобиялар энди Қозоғистон сиёсатига ҳам кучлироқ ўтади, аввалги тузум тутган масофа қисқаради, бу эса қаршиликнинг кучайишини ва Россия сценарийсига кўра чекловлар кучайишини англатади. Мустақил сифатида сақлаб қолишга муваффақ бўлинган Қозоғистоннинг траекторияси энди Россия орбитасида ўзини намоён қилади».\nМарс Сариев, сиёсатшунос:\n«Талончиларнинг кичик ва ўрта бизнес объектларига қилаётган ҳужумларидан шуни тушуниш мумкинки, шаҳарда жиноятчилик авж олган. Мавжуд вазиятдан радикал кайфиятдаги шахслардан тортиб Афғонистондаги жанговар тажрибага эга бўлган бошқа деструктив кучлар ҳам фойдаланиб қолиши мумкин. Бутун Марказий Осиё минтақасида беқарорлик юз бериши мумкин ва умумий чегараларни ҳисобга олганда, Ўзбекистон ҳам зарар кўриши эҳтимоли мавжуд».\nКубат Раҳимов, иқтисодиёт фанлари номзоди, Марказий Осиё бўйича эксперт:\n«Қосим-Жўмарт Тўқаевнинг КХШТга мурожаат қилиши — оддий ва табиий тактика, у асрлар давомида синовдан ўтган: мураккаб вазиятларда иттифоқчилар ёрдамга келади. Одамларнинг ўлимига ва яна тартибсизликларга йўл қўймаслик керак. КХШТ билан ўзаро ҳамкорлик ҳудудни ҳимоя қилишга ёрдам беради. Олмаота аэропорти мамлакат учун аҳамиятлими? Аҳамиятли. Буниси ҳарбий гарнизонларга ҳам тегишли.\nАгар КХШТ кучлари 2010 йилдаги тартибсизликларда Қирғизистонда ҳаракат қилганда, улар кўп одамларнинг ҳаёти ва мол-мулкини сақлаб қолган бўларди. Қозоғистонда қисман иқлим шароити бунга ёрдам берди: пойтахт Нур-Султонда тартибсизликлар йўқ, чунки совуқ. Аҳоли буни тушунади. Бундан ташқари, тинчликпарвар контингент ва аҳоли ўртасида тўғридан-тўғри алоқа бўлмайди, деб ҳисоблайман – бўлинмалар муҳим инфратузилма объектларида жойлаштирилган».\nМикаэл Левистоун, Франция Халқаро алоқалар институти тадқиқотчиси, Марказий Осиё бўйича мутахассис:\n«Жуда кучли ва кутилмаган портлаш юз берди. Қозоғистон ҳокимиятга ҳужум қилинадиган давлат эмас. Шубҳасиз, ҳаракат жуда тезлик билан сиёсий тус олди. У Назарбоев ва унинг кланига қарши қаратилди. Унинг президентликдан кетиши шунчаки кўзни шамғалат қилиш эди. Назарбоев Хавфсизлик кенгаши раҳбари сифатида ҳокимиятда қолди ва Тўқаев эса бош вазирдан устунроқ бир статусга эга бўлди холос.\nКХШТнинг чақирилиши эса ёрдам чақириғи эди. Бу билан Тўқаев ҳокимиятга мустаҳкам ёпишиб олишни мақсад қилганини кўрсатиб қўйди. Путинга эса Қозоғистондаги тартибсизликлар асло керак эмас. Хулоса қиладиган бўлсак, намойишлар пайтида вафот этганлар сабабли халқнинг нафрати Тўқаевга қаратилиши ҳам мумкин».\nЖан де Глиниасти, Франциядаги Халқаро ва стратегик алоқалар инситути тадқиқот-директори:\n«Қозоғистон Россиянинг ‘жавоҳири’. Мамлакат Россиянинг асосий савдо ҳамкорларидан бири ва у ерда Бойқўнғир ҳарбий базасига эга. Жуда катта ҳудудда жойлашган мазкур баъза, Франциянинг 4–5 та департаменти ҳудудига тенгдир. Россия учун Қозоғистондаги беқарорлик қабул қилиб бўлмасдир».


Маънавият 19.03.2019 261\nБеруний шундай ёзади: "Наврўз ўтмиш замонларда қуёшнинг саратон буржига кириш пайтига тўғри келар эди. Сўнгра у орқага сурилгач, баҳорда келадиган бўлди. Энди у бутун йил унга хизмат қиладиган бир вақтда, яъни баҳор ёмғирининг биринчи томчиси тушишидан гуллар очилгунча, ҳайвонларда уйғониш мавсуми бошланишидан то насл вужудга келгунича давом этган вақтда келади. Шунинг учун Наврўз оламнинг бошланиши ва яратилишига далил қилинган".\nНаврўзнинг пайдо бўлиши ҳақида кўплаб афсоналар бўлиб, зардуштийликда эзгулик худоси Аҳурамазда баҳор ва ёзда, ёвузлик худоси Аҳриман куз ва қишда ҳукмронлик қилади, деб ишонилган. Баҳорнинг биринчи куни эзгулик худоси ёвузлик худоси устидан ғалаба қилган сана, деб байрам қилинган. Бу айнан Наврўз кунига тўғри келган.\nФирдавсий "Шоҳнома"да Нав-рўзнинг пайдо бўлишини шоҳ Жамшид номи билан боғлайди. Жамшид одамларга яхшилик қилиш мақсадида уларни касбга ўргатади, темирни эритиб қурол ясатади, ип йигиртириб, кийим тўқитади, ҳаммом, уй, саройлар бунёд қилдиради, табиблик сирларини очади, кема ясатади, боғ барпо қилдиради. Ниҳоят, ишлари мева берган кунда ўзига тахт ясатиб, унда осонгина кўтарилади. Бу "Шоҳнома"да қуйидагича таърифланади:\nТахт кўкда чарх урар мисоли қуёш,\nФармондор ўтирар, Кунда ирғаб бош.\nБарча жам, одамлар қарар тахтига,\nЖаҳон қойил бўлиб шукуҳ-бахтига.\nШу кунни янги йил - байрам дейишар.\nУлуғлар шодлик-ла базм қурдилар,\nЮзларин чолғуга, мойга бурдилар.\nХ асрда яшаган Абу Бакр ан-Наршахий "Бухоро тарихи" асарида бухороликларнинг кўҳна удумлари ҳақида ҳикоя қиларкан, шундай ёзади: "Сиёвуш бу ерда (яъни Бухорода) ўзидан бир ёдгорлик қолдиришни истади. Шундай қилиб, у Бухоро ҳисорини бино қилди ва кўпроқ вақт ўша жойда турар эди. Кимлардир у билан Афросиёб ўртасида гап юргизди ва натижада Афросиёб уни ўлдирди ҳамда шу ҳисорда, шарқий дарвозадан кираверишдаги "Дарвозаи Қўриён" деб аталувчи сомонфурушлар дарвозасининг ичкарисига дафн этдилар. Шу сабабли Бухоро оташпарастлари ўша жойни азиз тутадилар ва унга атаб ҳар йили Наврўз куни қуёш чиқишидан олдин ўша жойда биттадан хўроз сўядилар".\nҚадимги Хитой муаррихи Вэй Цзе самарқандликларнинг Наврўзи ҳақида шундай ёзган: "Ўша куни подшоҳ ҳам, халқ ҳам янги либосларини киядилар, соч-соқолларини олдирадилар. Шаҳарнинг кунчиқар тарафидаги дарахтзор ёнидаги майдонда тўпланишиб, байрам қиладилар. Етти кун мобайнида моҳир тирандозлар от чоптириб, камондан нишонга ўқ отиш баҳсида қатнашадилар. Еттинчи кун нишон ўрнида олтин танга қўйилади ва уни бехато урган мерган бир кун шоҳлик қилиш ҳуқуқини қўлга киритади".\nМанбаларга кўра, Наврўз байрамини ўтказиш аҳамонийлар давридан анъанага айланиб қолган ва Ўрта Осиё, Эрон, Афғонистон халқларида энг катта байрам ҳисобланган. Умар Хайём "Наврўзнома" китобида ёзишича, Наврўз байрамини ўтказишнинг шоҳлар учун махсус тартиб-қоидаси бўлган. Уй-жойларни тозалаш, кўкат ва гуллар билан безаш, ота-она, яқин кишилар билан дийдорлашиб келиш, марҳумлар қабрларини зиёрат қилиш кабилар оддий халқ орасида ҳам одат тусига кирган.\nНаврўзнинг қачон ва қандай вужудга келганини аниқ кўрсатиш қийин. Шуниси аниқки, Наврўз коинот ва табиат қонуниятлари, яъни қуёшнинг ҳамал буржига кириши, кеча ва кундузнинг узая бошлаши, табиатда жонланиш юз бериши, баҳорнинг келиши билан боғлиқ тарзда илмий асосланиб белгиланган. Бу эса ҳар қандай жойда "йил боши" (қачон келишидан қатъи назар) Наврўзни табиат байрами сифатида нишонлаш учун асос бўлган.\nМусиқада Наврўз атамаси ўн икки мақом тизимидаги овозлардан бирини англатиб, бир неча шўъба номининг таркибий қисми саналади. Масалан, ўн икки мақом тизимида Наврўзи ажам, Наврўзи apaб, Наврўзи баётий, Наврўзи хоро, Наврўзи Сабо каби шўъбалар бўлган. Шашмақомнинг наср деб аталадиган шўъбалари қаторида Наврўзи Сабо, Наврўзи ажам ва Наврўзи хоро учрайди.\nЎзбекистон ҳудудида наврўз номли гуллар ҳам учрайди.\nХитойдан то Болқонга қадар чўзилган минтақада муайян халқлар, хусусан, Эрон, Афғонистон, Ироқ, Сурия, Озарбайжон, Баҳрайн, Ливан, Покистон, Ҳиндистон, Ўрта Осиё мамлакатлари, Туркия, Албания ва бошқа ердаги форс ва туркий миллатлар баҳорги тенгкунликни бир неча минг йилдан бери тантана билан кутиб олади.\nҚозоқлар байрам арафасида биринчи бўлиб учиб келадиган қушни "наврўзкўк", дастлаб очиладиган гулни "наврўзчечак" деб номлашган. Қадимда қозоқларда Наврўз тантаналари 3-9 кунлаб давом этган. Ҳозир ҳам байрам кунлари "Олти бақан", "қиз қуу" мусобақалари ўтказиб келинади.\nТуркманлар Наврўзни табиат қўйнида, хушманзара гўшаларда, қир-адирларда нишонлаб келган. Момолар тайёрлаган семени - сумалак, доғрама, пишме, палов сингари таомлар байрам дастурхонини безаган. От чопқи, яъни кўпкари, кураш мусобақалари ташкил этилган. Каттаю кичик "Қуш тепди" рақсига тушиб, хурсандчилик қилган. Дарахт шохларига осилган ҳалинчаклар хотиржамлик, фаровонлик, бахт-саодат тимсоли ҳисобланади.\nОзарбайжонларда байрам тараддуди, у билан боғлиқ тадбирлар анча эрта бошланиб, қиш чилласи чиқиши билан "Хизр Наби" маросими ўтказилади. Наврўзга бир ой қолганда, ҳафтанинг ҳар чоршанба куни гулхан ёқиб, унинг атрофида ўйин-кулги қилинган. Шу тариқа ҳар бир кишининг дард-аламлари, ташвишлари шу оловда ёниб кул бўлишига ишонилган. Байрам кунлари халқ қизиқчилари - "кал" ва "кўса"лар елкаларига хуржун осиб, томошалар кўрсатишган. Ошиқлар, яъни озар бахшилари даврада чордана қуриб, халқ достонларини созга солишади.\nУмуман олганда, яшариш ва янгиланиш, меҳр-оқибат айёми, боқий байрам - Наврўз қачон ва қаерда бўлсин, моҳиятан фақат ва фақат эзгуликка хизмат қилади.


Иш вақтида уйқу келса, нима қилиш керак? - XABARDOR.UZ\nИш вақтида уйқу келиб қолиши барчага яхши таниш бўлса керак. Шундай пайтлар бўладики, иш пайтида кўзларингиз ўзингизга бўйсунмай ёпилиб кетади, мия ҳар қандай вазифани рад этади. Афсуски, иш берувчиларнинг ҳаммаси ҳам бу вазиятни тўғри баҳоламайди: улар овозларини баланд кўтариб, ходимнинг маошини қисқартиришни айтиб, таҳдид қилишлари ҳеч гап эмас. Хўш, бундай вазиятда уйқу билан курашиш учун нималар қилиш лозим?\nҚаҳва эмас, айнан совуқ сув (муз қўшилган бўлса янада яхши) сизни анча тетиклаштиради. Бундан ташқари совуқ сув организмни етарли регидрация билан таъминлайди ва метаболизм тезлигини оширади.\nФикрлаш кучи мўъжизаларга қодир. Уйқу ҳақидаги ўйларга берилишнинг ўрнига ўзингизни куч-қувватга тўла эканлигингиз ва ишлаш истагида ёнаётганлигингизга ишонтиринг. Тўғри, бу бироз ғалати эшитилиши мумкин, лекин сиз уриниб кўринг ва бу усулнинг фойда беришига ишонч ҳосил қилинг.\nМедитацияни энг яхши тетиклаштирувчи воситалардан бири, деб аташимиз мумкин. 15 дақиқалик тўғри нафас олиш машқлари мияга дам бериш, организмни кислород билан тўйинтириш ва иш жараёнида диққатни жамлаш учун учун етарли бўлади.\nЯлпиз таъми тетиклаштириш хусусиятига эга. Муҳим ишни бажараётган пайтингизда ялпизли конфет ёки сақични оғзингизга солиб олинг, шунда чарчоқ ҳамда дангасаликнинг ортга чекинишига гувоҳ бўласиз.\nЎрнингиздан туриб, бирор бир жисмоний машқни бажаринг. Қон тана аъзоларингизни тўлдиради ва метаболик жараёнларни йўлга қўяди, бу эса, ўз навбатида, тана ва мияни ишлашга мажбур қилади. Бино атрофидаги қисқа муддатли сайр ҳам кутилмаган уйқуни ҳайдайди.\nЭринчоқ мияга ҳозир ишлашга тўғри келишини тушунтиришингиз керак бўлади. Бундай дамларда кроссворд ёки шунга ўхшаш мияни уйғотувчи машқни бажаринг. Енгил ақлий меҳнат уйқуни енгишга ёрдам беради.


МАҲАЛЛАДА ЯНГИ БОҒЧА\nМамлакатимизда айни жабҳада хусусий сектор иштироки қўллаб-қувватланаётгани бунга кенг шароит ҳозирламоқда. Самараси эса таълимнинг мазкур босқичида сифат ўзгариши юз бераётгани, рақобат кучаётганида кўзга ташланади. Асосийси, мактабгача ёшдаги болаларнинг боғчага қамраб олиниши даражаси сезиларли ошди. Бундан кўпроқ ота-оналар хурсанд.\nҚарши шаҳридаги Қиличбек қўрғонча маҳалласида ҳам янги мактабгача таълим муассасаси фаолияти йўлга қўйилди. Яқинда маҳаллий тадбиркор - Шуҳрат Қувонов саъй-ҳаракати билан ҳудудда "Асилабегим" давлат-хусусий шерикчилик асосидаги 100 ўринга мўлжалланган боғча иш бошлади.\n- Тўлақонли фаолиятни йўлга қўйиш учун тижорат банкидан 500 миллион сўм кредит олдик, - дейди ишбилармон. - Натижада интеллектуал ва жисмоний етук болаларни тарбиялаш учун барча шароитга эга янги боғчани қуриб фойдаланишга топширдик. 15 нафар малакали мутахассисни доимий меҳнат билан банд этдик. Муҳими, хизматимизга талаб юқори, барча ўринларга болалар аллақачон қабул қилинган.\nДарҳақиқат, ўғил-қизларни мактабга барвақт тайёрлаш, дунёқарашини ўстириш, уларга ҳаёт ҳақидаги бошланғич билимларни беришда боғчанинг ўрни салмоқли. Шу боис юртимизда мазкур соҳани янги босқичга кўтариш, таълим сифатини дунё стандартлари даражасига етказишга устувор аҳамият қаратилмоқда.


Нур-Султон ва Олмаота карантин учун ёпилади » Muzlik.uz - O‘zbekiston yangiliklari\nҚозоғистон президенти ҳузуридаги Фавқулодда вазият режимини таъминлаш бўйича давлат комиссияси 19 мартдан бошлаб Нур-Султон ва Олмаотада карантин режимини жорий этиш ҳақидаги қарор қабул қилди. Бу ҳақда Tengrinews.kz хабар берди . Ушбу шаҳарларда COVID-19 билан боғлиқ вазият мураккаблашганини ҳисобга олган ҳолда ҳамда коронавирус Қозоғистоннинг бошқа шаҳарларига тарқалишининг олдини олиш учун ушбу қарор қабул қилинди, дейилади хабарда. Карантин одамларнинг ҳаракатланиши, шунингдек, транспорт воситаларининг кириш/чиқишларига чекловларни назарда тутади. Нур-Султон ва Олмаота аҳолининг ҳаракатини чеклайдиган, аҳолини озиқ-овқат билан таъминлаш ва ҳаётий таъминот тизимлари ишлашини оптималлаштириш учун секторларга бўлинади. "Газета.uz"да реклама Шаҳарларда жамоат транспорти кун давомида тўхтатилади ёки чекланади ва кечаси тўхтатилади. Ноозиқ-овқат маҳсулотлари бозорлари, йирик савдо-кўнгилочар марказлари ва савдо уйлари фаолияти тўхтатилади, уларда фаолият кўрсатаётган озиқ-овқат маҳсулотлари ва дори воситалари савдоси бўйича объектлар бундан мустасно. Умумий овқатланиш объектлари карантин вақтида санитария-эпидемиология чоралари кучайтирилган ҳолда «мижозга етказиб бериш» тамойили бўйича ишлайди. Бундан ташқари, карантин зоналари аҳолисининг озиқ-овқат, дори-дармон, ҳаёт учун зарур бўлган буюмлар ва зарур товарларга бўлган ҳар кунлик эҳтиёжлари аниқланади. Бошқа ташкилий чоралар ҳам кўзда тутилмоқда. Сўнгги маълумотларга кўра, Қозоғистондаги COVID-19 ҳолатлари сони 27 тага етди. Шулардан 16 та юқтириш ҳолати Нур-Султонда, 11 таси Олмаотада аниқланган.


Бугун Дональд Трамп АҚШ президенти лавозимига киришади\n09:48 / 20.01.2017\n2017 йил 20 январь куни миллиардер тадбиркор Дональд Трамп АҚШ президенти лавозимига киришади. Унинг тантанали инаугурацияси Вашингтондаги Капитолий биноси ҳовлисида бўлиб ўтади.\nТрамп Америка давлатининг 45-президенти бўлади. Тадбиркор номзод 2016 йил 8 ноябрда бўлиб ўтган президентлик сайловида кутилмаганда ғалаба қозонган эди. Маросимда Трамп оиласи, мамлакат сиёсий раҳбарияти ва яқинда сиёсий рақиб бўлганлар — президент Барак Обама ва Демократик партия номзоди Ҳиллари Клинтон ҳам иштирок этади.\nХабарларга кўра, инаугурация кунини Трамп авлиё Иоанн ибодатхонасига ташриф буюриш билан бошлайди. Оқ уй қаршисидаги черковга бориш анъанаси бир неча ўн йиллар аввал пайдо бўлган.\nТрамп бўлғуси вице-президент Майк Пенс ва оила аъзолари билан бирга черковга боришади, сўнгра Оқ уйда эрталабки чойхўрлик ташкил этилади. Орадан бир соатлар ўтгач, Обама ва Трамп биргаликда инаугурация маросимига ташриф буюради.\nМаҳаллий вақт билан кундузи 11:30 да (21:30 Тошкент вақти билан) қасамёд қилиш маросими бошланиши белгиланган. У Капитолийнинг ғарбий майдонида бўлиб ўтади. Роппа росса 12:00да Трамп 35 та мажбурий ва 4 та ихтиёрий сўзлардан иборат қасамёдни айтади. Трамп қасамёдини Олий бош ҳаками Жон Робертс ўтказади.\nШундан сўнг, Трамп 25 дақиқалик маъруза қилади.\nШу билан инаугурациянинг расмий қисми якунланади ва парадлар ҳамда баллардан иборат тантаналар ўтказилади.\nОбама инаугурация маросими якунлангач, оиласи билан Капитолийни вертолётда тарк этади ҳамда биринчи рақамли самолётга сўнгги маротаба ўтириб, Флоридага таътилга жўнайди.\nШу муносабат билан, Вашингтонда жиддий хавфсизлик чоралари кўрилган. Ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларининг тахмин қилишича, маросимда камида 300-400 минг киши бўлиши кутилмоқда. Албатта, бу Барак Обаманинг биринчи инаугурациясига ташриф буюрганлар сонидан сезиларли камдир. Ўшанда 2 млнга яқин одам ташриф буюрган эди.\nCNN телеканалига кўра, умуман юзга яқин кварталда автомобиль ҳаракати тўсилади. 5 квадрат километр майдонни қўриқлаш ишларига полиция, махфий хизмат, транспорт хавфсизлик бошқармаси ва бошқа ҳуқуқ-тартибот идораларининг 28 минг ходими жалб этилади.\nИнаугурацияга бевосита бормоқчи бўлганларга қатор буюмларни олиб келиш ёки олиб юриш тақиқланган. Бундан ташқари, АҚШ Федерал авиация бошқармаси Вашингтон осмонидаги парвозларгачекловлар жорий қилади.\nМетронинг шаҳар марказидан ўтувчи бир неча бекати ёпилади.\nХавфсизлик хизматлари вакиллари жиддий таҳдид йўқлигини таъкидлашмоқда. Шу билан бирга, Трампдан норози бўлганларнинг намойишларига рухсат берилади. Бироқ, улар бир жойда эмас, турли ҳудудларда ўзлари учун тақсимланган жойларда намойиш ўтказа олишади.


14:23 / 02.04.2017\n2 апрелда Арманистонда мамлакат парламенти – Миллий кенгашга сайловлар бўлиб ўтмоқда. Бу ҳақда ТАСС ахборот агентлиги хабар берди.\nСайловларда 5 та партия ва 4 та блок иштирок этмоқда. Улар учун парламентга ўтиш минимал чегараси мос равишда 5 ва 7 фоизни ташкил қилади. Овоз беришда 2,5 млн га яқин одам иштирок эта олади.\nТаъкидланишича, ушбу парламент сайловлари Арманистон бошқарувнинг парламент шаклига ўтгандан кейин ўтаётган биринчи парламент сайловларидир.\nАрманистон президенти Серж Саргсян сайловларда овоз бериб бўлди. У рафиқаси Рита Саргсян билан Еревандаги мактаблардан биридаги сайлов участкасига келиб овоз берди.\nСаргсян овоз бериши вақтида у билан антиқа ҳолат юз берди. Сайловчиларни индентификация қилиш қурилмаси Арманистон президентини бир уринишда таний олмади ва Саргсян бармоқларини бир неча маротаба сканерга қўйишига тўғри келди.\n"Бюллетенни ташлаётганизда нима ҳақида ўйладингиз?", деб сўрашди президентдан журналистлар. "Мен тинчликдан афзалроқ нарса йўқлигини ўйладим ва биз чегараларимиз осойишта ва дахлсиз қолиши учун барча ишни қиламиз", деб жавоб берди президент. Саргсян у томондан бошқарилувчи Арманистон Республика партиясининг сайловлардаги имкониятлари ҳақидаги саволга "Бугун имкониятларни баҳолаш вақти эмас, бугун овоз бериш вақти", деб жавоб қайтарди.\nАрманистон президенти намойишчилар олдига чиқди ва улар билан рақсга тушди\n18:50 / 23.05.2018


“Халқаро амнистия” (Аmnesty International) ташкилоти 10 апрель куни қамоқда сақланаётган Ўзбекистон собиқ бош прокурори 67 яшар Рашид Қодировнинг қийноқларга солинаётгани юзасидан тезкор акция бошлаганини эълон қилди.\nНуфузли халқаро ташкилот ўз акциясига қўшилиш истагидаги шахсларни Ўзбекистон президенти, ички ишлар вазири ва бош прокурор номига хат ёзишга чақирди.\n“Мен Рашид Қодиров ва у билан бирга тергов қилинаётган 12 нафар шахснинг қийноқларга солиниши, ноинсоний муносабатдан ҳимоя қилинишини таъминлаш ҳамда зарур бўлган малакали тиббий ёрдам олишига имконият яратиб беришни талаб қиламан”, дейилади “Халқаро амнистия” тавсия қилган мактубда\nҚодировнинг яқинлари Швециядан бошпана сўрашмоқда\n“Элтуз” нашри манбалари тасдиқлаган маълумотларга кўра, Рашид Қодировнинг яқинлари ва мулозимларидан иборат ўн нафарга яқин шахс мамлакатни тарк этишга муваффақ бўлишган.\nУлардан икки нафари, аниқроғи, ўғли Алишер Қодиров ва котибаси ўтган ҳафта Швециядан сиёсий бошпана олиш учун Миграция хизматига мурожаат қилишган.\n“Рашид Қодировнинг Латвияда уйлари, мулклари бор. Лекин унинг мамлакатни тарк этган ўғли ва бошқа яқинлари бугунги кунда постсовет ҳудудини ўзлари учун хавфсиз деб билишмаяпти. Улар айнан хавфсиз Европа мамлакатларидан бошпана олишни кўзлашган”, дея билдирди анонимлик шартига кўра “Элтуз” нашрининг ахборотга яқин манбаси.\nҚийноқлар ва ўлим таҳдиди\n“Халқаро амнистия” ташкилоти маълумотларига кўра, Рашид Қодиров Тошкентнинг Миробод тумани тергов ҳибсхонасида қолмоқда.\nРашид Қодиров ва унинг ишига алоқадор 12 нафар судланувчи устидан ёпиқ маҳкама 2019 йилнинг 7 январида бошланган.\nАноним гувоҳнинг билдиришича, у Рашид Қодировни қамоқда 2018 йилнинг августида кўрган. “Унинг бўйнида узун из борлигини, буни бўғиш аломати дея ҳисоблашини билдирган”, дея айтилади “Халқаро амнистия” баёнотида.\nГувоҳ Рашид Қодировнинг сезиларли даражада тушкунликда экани, камгап ва саволларга зўрға жавоб бера олишини билдирган.\nГувоҳнинг билдиришича, Рашид Қодиров унга камерада ундан бошқа яна учта маҳкум борлиги, улар турма ходимлари буйруғи билан унга нисбатан жисмоний зўравонлик қўллашганини гапириб берган.\nУ, шунингдек, мулозимлар айбига иқрор бўлиши учун бошига тўппонча тирашгани, кейин эса “унинг ўлими табиий кўриниши учун осишлари”ни айтишган.\nШунингдек, маълум қилинишича, 2018 йилнинг 21 февралида ва 18 мартида уни ётоқда ёки шконкада яланғоч ҳолда сақлашган ва ўлдириш билан таҳдид қилишган.\nБилдирилишича, ҳуқуқ-тартибот идораси ходимлари Рашид Қодировни, унинг куёвини ўзига ўзи айблов кўргазмаси бериши учун қандай жисмоний қийноққа солинганини кузатишга мажбур қилишган. Рашид Қодировга овқат, дори-дармон ва ҳожатхона чекланган. 2018 йилнинг майида Рашид Қодиров соғлиғи ёмонлашгани учун шифохонага ётқизилган.\nМаҳкумга нисбатан қийноқлар ва қийноқлар таҳдиди, қариндошларига қарши кўргазма олиш ёки пул таъмагирлиги учун уюштирилган. Айни маълумотлар, гарчи улар нотўғри бўлса-да, кейинчалик бошқа шахсларнинг судга тортилишига асос бўлган, дейди “Халқаро амнистия” манбаси.\n11 апрель куни Бош прокуратура “Халқаро амнистия”га жавоб баёнотини эълон қилди. Унда Рашид Қодировнинг “соғлиғи унинг қамоқда қолишига ҳеч қандай тўсқинлик қилмаслиги, баданида ҳеч қандай жароҳат бўлмаганлиги» билдирилган.\nРашид Қодиров 2018 йилнинг февралида ҳибсга олинган. Бош прокуратура расмий хабарига кўра, унга нисбатан 2000-2015 йиллар давомида Ўзбекистон Жиноят кодексининг “Товламачилик” (165-моддаси), “Ҳокимият ёки мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш” (205-модда) ва “Пора олиш” (210-модда) моддаларида кўзда тутилган жиноятларни содир этганлик айблари илгари сурилмоқда.\ndata-title="Собиқ бош прокурор Рашид Қодировнинг қийноққа солингани ростми?" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>"Халқаро амнистия" (Аmnesty International) ташкилоти 10 апрель куни қамоқда сақланаётган Ўзбекистон собиқ бош прокурори 67 яшар Рашид ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2018/02/rasm3480.jpg" data-url="https://eltuz.com/asosiy-mavzular/209900/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


ФАОЛ ТАДБИРКОР- ДАВЛАТ ТАЯНЧИ — Марғилон ҳақиқати\nФАОЛ ТАДБИРКОР- ДАВЛАТ ТАЯНЧИ\nМуҳтарам Президентимиз Ш. Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаати мамлакатимиз сиёсий, ижтимоий-иқтисодий ҳаётида муҳим ўзгаришлар ва янгиланишлар сари ташланган шахдам қадамдир, десак асло муболаға бўлмайди. Қалқиб турган муаммоларни юзага чиқариш, уларни бартараф этиш, айниқса мамлакат иқтисодиётига таянч бўлаётган тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш мурожаатнинг асосини ташкил этади. Президент мурожаатида кўтарилган муаммоларнинг ечимини топиш халқ фаровон ҳаётини яратишнинг ишончли механизмидир…\nЗеро, тадбиркорликни ривожлантириш – мамлакатимиз тараққиётининг гарови ҳисобланади. Президентимиз ўз мурожаатида тадбиркорликни ривож-\nлантириш борасида бир қатор муҳим йўналишларни қайд этиб, унинг йўлидаги ғов ва тўсиқларни бутунлай йўқ қилиш, барча тадбиркорлар учун тенг шароитлар яратиш, инвестицияларга кенг йўл очиш борасида ҳам қатор амалий таклифларни билдириб ўтдилар. Солиқ ва божхона қонунчилигини мустаҳкамлаш, давлат божларини енгиллаштириш, ҳар қандай текширувларни икки йилга тўхтатиш, тадбиркорларга нисбатан жиноят иши очилса, албатта Президент назоратига олиш каби масалаларга алоҳида эътибор қаратилди.\nМен ҳам тадбиркорман. Халқимиз дастурхонига сифатли ва мазали нон ва қандолат маҳсулотлари етказиб берамиз. Тўғриси, Президентимиз мурожаатларини эшитиб, фаолиятимни тубдан ўзгартириб, илғор инновацион ғоялар билан қуролланиб, янада фаолроқ ва янада ишчанроқ бўлишим шарт экан, деган хулосага келдим. Янги 2018 йилда корхонамизга Германияда ишлаб чиқарилган “Вахтер” русумли замонавий ишлаб чиқариш дастгоҳи сотиб олмоқчимиз. Шунингдек, қўшни мамлакатлар ва Хитой давлатига чиқарилиши режалаштирилаётган экспорт маҳсулотлари ҳажмини кенгайтириб, келажакда янги 10 ишчи ўрни яратишни ўз олдимизга қатъий мақсад қилиб қўйганмиз.\nМухтасар айтганда, ҳозир тадбиркор учун барча эшиклар очиқ. Том маънода уларнинг давлат ва халқ таянчига айланадиган фурсат етиб келди.Фақат ўз\nфаолиятимизда фаоллик ва ташаббускорликни уйғунлаштириб, яна ҳам шиддат билан ҳаракат қилмоғимиз лозим. Давлат ва эл бизга ишонар экан, биз тадбиркорлар бу ишончни албатта оқлаймиз.\n«Марғилоннон» МЧЖ директори, Халқ депутатлари шаҳар Кенгаши депутати.


Эрон хориж агентликларига таъқиқ жорий этди\n16 апрел 2021, Тошкент вақти: 14:02\nЭрон ҳукумати халқаро ахборот агентликларига Теҳрондаги намойишлар ва норозилик акцияларини ёритишни таъқиқлаб қўйди.\nЭрон Маданият вазирлиги мамлакатда рўйхатга олинган барча хориж ахборот агенликларига мурожаат қилиб, рухсат берилмаган чиқишларни ёритмасликка чақирди ва акс ҳолда жиддий муаммоларга учрашлари хусусида огоҳлантирди.\nХориж ахборот агентликлари 12 июн кунги сайловдан сўнг Теҳронда уч кун мобайнида ўтказилган норозилик намойишларини кенг ёритдилар.\nАйни пайтда иккинчи муддатга сайланган президент Маҳмуд Аҳмадийнажоднинг ўн мингдан зиёд тарафдори Теҳрон марказида намойиш ўтказмоқда.\nБундан бир оз авал мухолифатчилар бугунга режаланган намойишларни бекор қилган эди.


Мактаб кўрмаган киночилар — Ishonch Gazetasi\nМактаб кўрмаган киночилар\nКимнингдир айби ёки хатоси деб бошқаларнинг жабр чекиши, шундай вазиятларнинг экранда меъёрдаги табиий ҳолдек талқин этилиши нечоғли тўғри, нечоғли адолатли? Бир неча йил олдин юртимиз киноижодкорлари суратга олган «Билимлар қироли» номли фильмни кўриш асносида шу каби саволлар туғилди.\nЎрта яшар мактаб ўқувчиларига мўлжалланган бу киноасарда айни шундай «мантиқ»қа асосланган эпизодлар борки, улар ғоя даражасига кўтарилган. Аввало Хислатилла Пўлатов режиссёрлигида яратилган, фантастик воқеаларга бой фильм тафсилотларига тўхталсак.\n7-синфда ўқийдиган уч нафар «иккичи» ва тўполончи барча синфдошлари ҳамда муаллимларини хуноб қилиб юборади. Бир куни улар мактабдан қочиб, ўқув дарсликларини ерга ташлаб кетади. Бундан қаттиқ ранжиган дарсликлар «Билимлар қироли»нинг ҳузурига арз қилиб боришади. Уларнинг шикоятлари қондирилади ва сеҳр кучи билан болалар турли жазоларга йўлиқади. Чунончи, тўполончилардан бири география дарсида «Ҳиндистон шимолий қутбда жойлашган» дегани учун уч оғайни Арктикага, сўнг у ердан Хитойга жўнатилади. Алгебра дарсида эса бир ўқувчи (ҳа, биргина бола!) икки поезднинг ҳаракат йўналиши билан боғлиқ масалани нотўғри ечгани учун бутун синф ва шу фан ўқитувчиси сира тўхтамайдиган қандайдир тезюрар поездда пайдо бўлиб қолишади. Рўпарадан эса бошқа бир поезд яқинлашиб, тўқнашув хавфи туғилади. Гап шундаки, ҳалиги боланинг хатоси учун «Билимлар қироли» унга қўшиб қолганларни ҳам сеҳр-жоду воситасида жазолайди. Агар ўқувчи масалани қайтадан тўғри ишламаса, фалокат юз бериши муқаррар эди. Хуллас, охирги сонияларда хато тўғриланиб, фожианинг олди олинади. Ўз навбатида, тарих дарсидаги биргина янглиш жавоб янада антиқа ҳодисага сабаб бўлади. Ҳалиги тўполончилардан бири «Ибтидоий одамлар динозаврлар замонида яшаган» дегани туфайли тарих муаллими ва унинг ўқувчилари ибтидоий одамлар билан Юра даврига тушиб қолишади. Кўпдан-кўп хавф-хатарлардан сўнг бу оғир ҳолатдан ҳам чиқиб кетилади.\nЭнди шу тафсилотлардан келиб чиққан эътирозларимизни баён этсак. Собиқ шўро даврида «Бир киши ҳамма учун, ҳамма бир киши учун» деган тамойил ҳукмрон бўлганини кўпчилик билади. Худди шундай адолатсиз ва мантиқсиз тутум «Билимлар қироли»да билиб-билмай тарғиб қилинган. Билимлар қиролининг мана бу гаплари ҳам ажабланарли: «Уларни (яъни уч тўполончини) ўз вақтида тартибга чақирмагани учун синфдошлари ва ўқитувчиларини оғир аҳволга соламиз». Хўш, нега қайсидир болаларнинг айби деб ўқитувчи ва синфдошлари ҳам азият чекиши, ҳатто ҳаётлари хавф остида қолиши керак? Нима, ҳар бир ўқувчининг зиммасида синфдошларининг юриш-туриши, хулқи, ўқишига нисбатан масъулият юклатилганми? Таълим тизимида борми шундай жавобгарлик? Шу ўринда қадимги юнон ҳикматини эслаш жоиз: «Барча одамлар фақат ўз ишлари билан шуғуллансагина, олам гулистон бўлади».\nБу фильмда биз мантиқ топмаган бошқа жиҳатлар ҳам бор. Жумладан, «Билимлар қироли»га кимё, она тили, чет тили, физика дарсликлари ҳам шикоят қилишади-ю, аммо негадир уларга дахлдор воқеа ва эпизодлар йўқ. Бундай тимсоллар шунчаки бекордан-бекорга тасвирланган. Қолаверса, тарих дарсида ибтидоий тузум ҳақида гап кетади-ю, боя айтганимиздек, ўқувчи айнан ўша давр ҳақидаги саволга хато жавоб беради. Ҳолбуки, 7-синфда ибтидоий жамоа тузуми мавзуси умуман ўқитилмайди. Устига-устак, география ўқитувчиси Ҳиндистон қаерда жойлашгани ҳақида савол беради. Аслида 7-синфда жаҳон географияси эмас, Марказий Осиё ва Ўзбекистон географияси ўрганилади. Буни изоҳлашга ҳожат бўлмаса керак. Фильм ижодкорлари булардан бехабар, шекилли? Улар арзимас туюладиган бундай муҳим деталларга эътиборли бўлиши лозим эди. Ҳар ҳолда, томошабинлар орасида 7-синф ўқувчилари кам эмас.\nФильмдаги бундан бошқа техник хатолар, мазмундаги ғализликлардан кўз юмиш мумкиндир… Аммо ўзбек боласи учун хос бўлмаган эпизод – бир боланинг синфдош қизни кўтариб олиши саҳнасини «ҳазм» қилиш жуда мушкул.\nЯқинда «Билимлар қироли» «Bolajon» телеканалида намойиш қилинди. Бир азамат синфдош қизни қўш қўллаб кўтаргани акс этган бундай сифатсиз фильм кичкинтойларга, ёш томошабинларга, фарзандларимизга нима беришини телеканал маъмурияти тузукроқ ўйлаб кўрса, яхши бўлар эди.\nКонимехда экотуризм маркази


Қўл-оёғи йўқ, аммо мақсади ва бахти бор инсон! » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nҚўл-оёғи йўқ, аммо мақсади ва бахти бор инсон!\nЖисмоний имкониятлари чекланганлигига қарамасдан бутун дунёга жасорат, матонат, меҳнат ва фаол ҳаракат намунаси бўла олган одамлар бор. Улар бошқалардан фарқлаб турадиган камчилигини бахтсизликка асос деб эмас, балки вазиятни борича қабул қилиб, уни бахтга олиб борувчи йўлак сифатида фойдаланадилар. Ник Вуйчичнинг чеҳраси актёрликка арзийди, балки машҳур актёр ҳам бўлармиди, агар оёқ-қўллари бўлганди... 1982 йил 4 декабрь Австралияда пастор (протестант мазҳабидаги руҳоний) ва ҳамшира оиласида туғилган Николас Жеймс “Ник” Вуйчич ҳам қўл-оёқлари йўқлигига қарамасдан ҳаётда ўз йўлини топган. Ва кўпчиликка ўз йўлини, бахтини, кўнгил хотиржамлигини топишга ёрдам берган инсон. Кўп йиллар давомида Ник ўз танасига мослашиб яшашни ўрганди, таълим олди. Ҳозир уни бемалол дунёнинг энг машҳур мотивацион нотиғи деб аташ мумкин. У турли мамлакатларни кезиб, ҳар қандай вазиятда, ҳолатда ҳам бахтли бўлиш сирларини ўргатади. Шундай сафарларнинг бирида у ҳаётининг биринчи ва ягона муҳаббати Канаэ Миахаре билан танишиб, турмуш қурган. Ҳозир уларнинг 2 нафар соғлом ўғли бор. “Мен ҳаётга одамларга ўз йўлларини топишда ёрдам бериш учун келганман”, - дейди Ник Вуйчич. Ник кам учрайдиган кам учрайдиган генетик патология(тетраамалия) билан дунёга келган. Яъни унинг тўлақонли оёқ-қўллари йўқ. Лекин қисман оёқ ости қисми ва икки ёпишган бармоғи бор эди. Бармоқларни ажратиш жарроҳлик амалиётидан сўнг, у юриш, сузиш, қорда учиш, компьютерда ишлаш ва ёза олишни ўрганди. Камчиликларига қарамай, бола соғлом бўлган. Маълум муддат ногиронлар, кейин соғлом болалар мактабига қатнайди. Ўн ёшида ўзини ваннада чўктириб юбормоқчи бўлади. Бироқ сув тўлдирилган ваннада юзини пастга қаратишга уринаётган пайтида ота-онаси нақадар қайғуга ботишини тасаввур қилиб, бу фикридан қайтади. “Ахир дунёга келганимдан буён ота-онамдан фақат ва фақат меҳр кўрдим”, де эслайди у. 21 ёшида Брисбенда Гриффит Университетини иккита бакалавр йўналиши бўйича тамомлади. 1999 йилдан бошлаб черков, қамоқхона, мактаб ва болалар уйларида чиқишлар қила бошлади. Тез орада “Қўл-оёқларсиз ҳаёт” (“Life Without Limbs”) нотижорат ташкилотини очади. Бу орқали у бутун дунёдаги имкониятлари чекланган ногирон болаларга ёрдам бериш хайрия фаолиятини йўлга қўяди. 2009 йили қўл-оёқсиз одам тақдири ҳақида ҳикоя қилувчи “Капалаклар цирки” номли кинода суратга тушади. Унинг “Чегарасиз ҳаёт. Ажойиб бахтли ҳаёт сари қадам” номли илк китоби 2010 йили нашрдан чиқди. У Америкада истиқомат қилади. У бир кун эмас бир кун юриб кетиш умидида кийим жавонида бир неча жуфт оёқ кийим сақлайди. Жасоратидан ўрнак олиш мумкин бўлган инсондан 10 та қоида: 1. Мен ўз туйғуларим ва қўрқувларимни севган инсонларим билан бўлишаман. 2. Ҳаёт йўлини излаш – бу марафон (узоқ масофага югуриш), спринт эмас (қисқа масофага югуриш). 3. Мен ибодат ҳам қиламан, одамларга ҳам мурожаат қиламан. 4. Бугунги муаммо эртага имкониятга айланади. 5. Кўнглинг ғашми? Куйла! Мен кайфиятим йўқлигида доим қўшиқ айтаман. 6. Нимагадир эришиш учун, уни излашдан тўхтамаслик лозим. 7. Ўз устингдан кула оладиган даражада ўзингни сева бил. 8. Ҳеч биримиз мукаммал эмасмиз. Лекин ўзимизда бор яхши хислатларимиз билан бўлиша олишимиз керак. Ўзингга назар сол. Ичингда бор кучи билан ёниб зиё таратиш учун бир нур ёниб турибди. 9. Инсоний муносабатлар – бу куч. Миннатдорлик туйғуси, ҳаракат қилишга интилиш, ҳамдардлик ва кечира билиш – мана шодумон яшашнинг асосий шартлари! 10. Агар сен ҳеч қачон мўъжизани кўрмаган бўлсанг – ўзинг мўъжизага айлан! Manba: xabardor.uz


Ҳайратланиш насиб бўлмади « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nҲайратланиш насиб бўлмади\n26 February 2017 - 6:00\nЎзбекистонда бундан бир ярим ой аввал бир газета ташкил қилинган эди ва унинг отини «Ҳуррият» қўйишган эди.\n«Ҳуррият» деган ҳашаматли исм бугунги Ўзбекистон шароитида нақадар ғалати эшитилмасин, сиёсий мухолифатдагилар бу газетанинг чиқишига ботиний бир умид билан боққан эди. Худди шу умидни қувватлантирган каби, бу янги газетада нисбатан мустақил фикрлар айтила бошлади гўё. Масалан, Ўзбекистон ТВсидаги мафиялашган гуруҳлар ҳақида гапириш Тошкент муҳитида жуда қийин ва шу қийин нарсани «Ҳуррият» жамоаси айтишга журъат қилди.\nБиз бу журъаткорликни табриклашга ҳам улгурмадикки, газетанинг муҳаррири Карим Баҳриевнинг ишдан олинганини эшитдик. Ва тасаввур қилинг, биз бундан ҳеч ҳайратланмадик. Аксинча, бу мақола чиққандан кейин ҳам муҳаррир ишдан олинмаса, ҳайратланган бўлардик. Бу мақола чиққандан кейин ҳам яна шунга ўхшаган дадил мақолалар чиқаверса, биз ҳайратланган бўлардик.\nЎзбекистонда ҳақиқатан ҳам демократик ўзгаришлар бошланди, деб ҳайратланган бўлардик, биз янглишибмиз шекилли, биз ҳадеб танқид қилавериб, бўлаётган ўзгаришларни кўрмай қолаяпмиз шекилли, дея ҳайратланган бўлардик. Шундай ҳайратланишни жуда истардик, тўғриси.\nАфсуски, бундай ҳайрат бизга насиб бўлмади. Яна эски ҳаммом – эски тос, яна ўша цензура ва яна ўша Госкомиздат, яна ўша рустамбойлар, шоғуломовлар ва уларнинг Ўзбекистон матбуоти узра ўрнатган ҳақоратомуз ҳокимияти.\nМен «ҳақоратомуз» дедим, чунки мана, демократлашдик, ана ҳуррият келди, деб халқни сурункасига алдаш ҳақоратдир.\nЯна бир хусус: рамазони шариф Ўзбекистон диндорлари учун оғир келди. Фарғона водийсининг учта вилоятида 15 суткага қамалган диндорларнинг сони 125 тага етди.\nЗулмнинг шафқатсиз кўриниши Наманган шаҳрида, рамазон ойининг ўрталарида юз берди. Аҳоли ўртасида обрў-эътиборга эга бўлган олти қори ҳибсга олинди ва уларни 15 суткага эмас, бир неча йилга қамалиши аниққа ўхшаяпти.\nЖўравой қори, Фазлиддин қори, Юнусхон қори, Ҳусниддин қори, Юнусхон қори каби диндорлар ақлга сиғмайдиган уйдирма айблар билан қамоққа олинганлар.\n«ЭРК» демократик партияси диндорларга қарши юритилаётган бу репрессив сиёсатни қаттиқ қоралайди ҳамда ўзбек зиёлиларини ва мухолифат ташкилотларини бу сиёсатга қарши овоз чиқаришга даъват қилади.\nМуҳаммад Солиҳнинг 2013 йилда Истанбулда чоп этилган “Туркистон шуури” китобидан. (178-179-саҳифалар.)


20:50 / 10.11.2017\n9 ноябрда Буюк Британия ҳукумати Европа Иттифоқидан чиқишнинг аниқ вақтини қонунан расмийлаштирди. Унга кўра, мамлакат 2019 йил 29 мартда Лондон вақти билан соат 23.00да (Марказий Европа вақти бўйича соат 00.00) расман Европа Иттифоқи таркибидан чиқади.\nБританиянинг Brexit масалалари бўйича вазири Дэвид Дэвиснинг маълум қилишича, сана аввалдан маълум бўлгани сабаб ҳукумат унга қўшимча равишда жараён юз берадиган аниқ соатни ҳам киритиб қўйган.\n“Биз жамоатчилик вакиллари ва парламент аъзоларини тинглаб, чалкашликлар бўлмаслиги учун ушбу аниқликни киритдик”, деб айтган вазир.\nБритания ҳукумати Brexit жараёни бошлангандан кейин роппа-роса 2 йил ўтиб Европа Иттифоқидан чиқишни якунлашга ваъда берганди.\n2016 йил июнида Британияда мамлакатнинг Европа Иттифоқидан чиқиши бўйича референдум ўтказилган. Унинг натижаларига кўра, Brexit учун 51,9 фоиз овоз берилган. Ҳозирда Лондон ва Брюссель қироллик иттифоқни қандай шартларда тарк этиши бўйича музокаралар ўтказмоқда.


Ушбу нашрлар ташкил этилганига салкам 90 йил бўляпти. Газеталар ўтган давр мобайнида мамлакатимиз ички ишлар органлари фаолиятини ёритиб, аҳолининг ҳуқуқий онгини оширишга, қонунчилик тарғиботига ўзининг муносиб ҳиссасини қўшиб келяпти.\nЙиллар ўтгани сайин газеталаримизнинг мазмунини янада бойитиш мақсадида замон руҳи ва талабига мос рукнлар ташкил этилмоқда. «Мурожаатларга эътибор – инсонга эътибор», «Жиноятга қарши курашиш ҳақиқати ва адолати», «Ҳалолликни шиор қилган ходимлар», «Учинчи сектор», «Профилактика инспектори – маҳалланинг ички ишлар органидаги вакили» каби рукнлар шулар жумласидандир.\n«Буюк сиймолар» рукнида чоп этилаётган материалларда улуғ бобокалонларимизнинг ибратли ҳаёт йўли ва ижоди ҳақида батафсил маълумот бериляпти. Бу, шубҳасиз, тизим ходимларининг маънавиятини бойитишга хизмат қилади, уларни тарихимизни ўрганишга, аждодларимиз матонати ва жасоратидан ибрат олишга ундайди. Масалан, «Исломхўжа» бадиий фильми экран юзини кўрган пайтда кўпчиликда бу тарихий шахс ҳақида кўпроқ билиш иштиёқи туғилди. Фильм режиссёри Жаҳонгир Аҳмедов билан «Postda» газетасида чоп этилган «Исломхўжа — тарихнинг ўқилмаган саҳифаси» номли суҳбатда у ҳақда батафсил маълумот берилди. Шунингдек, яна бир буюк бобокалонимиз – Жалолиддин Мангуберди ҳақида «Пойида буюклик букилган султон» сарлавҳали мақола эълон қилинди.\nБундан кўзланган асосий мақсад эса нафақат ички ишлар органлари тизимида хизмат қилаётган осойишталик посбонларининг, балки мамлакатимиз аҳолисининг маънавий салоҳиятини янада оширишга ўз ҳиссамизни қўшишдир.\nГазетамиз тиражи жиҳатидан ҳам республикамиздаги етакчи нашрлардан бири саналади. Дунёнинг бошқа давлатларида хизмат сафарида бўлган ҳамкасбларимизнинг «Хориж тажрибаси» рукнидаги мақолаларида айнан ушбу мамлакатлардаги осойишталик посбонларининг фаолияти ёритиб келинмоқда. Бу ҳам нашрларимиз аудиториясининг янада кенгайишига ёрдам бераётир.\nШу ўринда айрим соҳавий хизмат ходимлари ўзи фаолият қўрсатаётган йўналишда эмас, балки бошқа соҳавий хизматлар бўйича мақола юбораётганини афсус билан қайд этишимиз жоиз. Масалан, профилактика инспектори тергов йўналиши бўйича ёки терговчи эксперт-криминалистика йўналишида мақола жўнатган ҳоллар учраб турибди. Биз бу материалларда мавзу қанчалик тўғри ёритилганини текшириш учун уларни тегишли соҳавий хизматларга юборганимизда, мақолалардаги бир қатор фактларнинг ҳақиқатдан анча йироқлиги аён бўлмоқда. Шу сабабли нашрларимизда ўз мақолалари чоп этилишини истаган ходимлардан, аввало, ўзи чуқур билган мавзуни танлашини, қолаверса, мақолани раҳбари билан келишилган ҳолда, барча маълумотларни текшириб жўнатишларини сўраган бўлардик.\nБу йилги режаларимизда ИИВ нашрларини янада оммалаштириш мақсадида веб-сайт яратиш ҳам назарда тутилган. Шу билан бирга, газеталаримиз номини ўзгартириш бўйича ҳам бир қатор ишлар олиб борилмоқда.\nИчки ишлар органларида узоқ ва самарали хизмат қилиб, нафақага чиққан, бугунги кунда ёшлар тарбиясига ўз ҳиссаларини қўшаётган фахрийларимиз ҳаёти ҳам эътиборимиздан четда қолаётгани йўқ. Бунинг исботини нашрларимиздаги «Фахрийлар – фахримиз», «Фахрийлар ҳаёти — ибрат мактаби» каби рукнларда чоп этилаётган туркум мақолалар мисолида кўриш мумкин.\nМамлакатимизнинг турли ҳудудларида хизмат қилаётган осойишталик посбонларининг самарали фаолияти, чекка туманларда амалга оширилаётган профилактик ишлар, ўтказилаётган тадбирлар жойлардаги ўз мухбирларимиз томонидан тезкорлик билан, ўз вақтида ёритиб борилмоқда. ИИВ Академик лицейлари фаолияти, улардаги таълим жараёни, ўқувчилар эришаётган ютуқлар ҳам нашрларимизда ўз аксини топмоқда.\n2018 йилнинг иккинчи ярмидан бошлаб «Postda» газетаси ҳафтасига икки маротаба чоп этилаётгани ҳам мамлакатимиздаги муҳим воқеаларни, ижтимоий-сиёсий ва бошқа жабҳалардаги янгиликларни осойишталик посбонларига тезкорлик билан етказишда қўл келмоқда. Бундан ташқари, белгиланган режа асосида, вилоятларимиз учун қўшсаҳифалар ажратилиб, уларда ҳудудий ички ишлар органлари фаолияти кенг ёритилмоқда. Мухбирларимиз мамлакатимизда чоп этилаётган бошқа оммавий ахборот воситалари орқали ҳам чиқишлар қилишяпти.\nГазеталаримизни нафақат ички ишлар органлари ходимлари, балки кенг жамоатчилик ҳам катта қизиқиш билан кузатиб боради. Буни ички ишлар органлари ходимлари хизматидан мамнун бўлган фуқаролар томонидан таҳририятимизга йўлланаётган миннатдорлик хатларидан ҳам билиш мумкин. Шу билан бирга, кейинги пайтда газеталаримизда янги атамаларнинг изоҳи юзасидан мутахассислар томонидан батафсил тушунчалар берилаётгани газетхонларимиз қизиқишини уйғотди, дейиш мумкин.\nВоқеаларни таҳлил қилишда ҳамда муштарийларни мушоҳада юритиш ва хулоса чиқаришга ундашда, мана 20 йилдан ортиқ вақт мобайнида «Qalqon–Щит» журнали ҳам яқиндан ёрдам бериб келмоқда. Журналимиз ички ишлар органлари ходимларининг хизмат фаолиятини таҳлилий ёритиш билан бирга, қонунчилик тарғиботига оид мақолалари билан мамлакатимиздаги етакчи ҳуқуқий йўналишдаги нашрлардан бирига айланиб улгурди. Ўтган давр мобайнида журналимизнинг мазмун-моҳиятини бойитиш, сифатини ошириш, дизайнини замонавийлаштириш йўлида кўпгина ишлар қилинди. Шунинг баробарида, ўз муштарийларининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, демократик ҳуқуқий давлат тамойилларини замондошларимиз онгига сингдириш, ёшларни ахборот хуружларидан ҳимоя қилиш, уларда ёт ғояларга қарши иммунитетни шакллантириш, миллий ва умуминсоний қадриятларни тарғиб этиш ҳамиша журналнинг диққат марказида бўлиб келяпти.\nИжтимоий-сиёсий масалаларда баҳс юритиш, ҳаётда учрайдиган муаммоларни кўтариб чиқиш ҳамда уларга ечим излашни журнал ўзининг муҳим йўналишларидан деб билади. Айниқса, журналдаги «Қилмиш – қидирмиш», «Жиноятга жазо муқаррар», «Ўғрилик – охири хорлик», «Аёл жиноятга қўл урса», «Йўл бошида» ва «Жаҳолатга қарши маърифат билан» рукнлари остида берилаётган мақолаларни ўқиб бунга амин бўласиз. Унда ёшлар тарбияси, гиёҳвандликнинг аянчли оқибатлари, маънавият ва маърифат мавзуларига ҳамда буюк аждодларимиз тўғрисидаги мақолаларга кенг ўрин бериляпти. Шу билан бирга, журналда чоп этилаётган бошқа материаллар ҳам барчани фикрлашга чорлайди, ўз муштарийларига маънавий озиқ улашади.\nНашрларимизнинг тезюрар поездларда ҳам тарқатилаётгани, йўловчилар ўқиб, йўл-йўлакай мароқли дам олиб кетаётгани, қолаверса, нашрларимиз ҳақида илиқ фикрлар билдирилаётгани ҳам жамоамиз меҳнатига берилган юксак баҳо десак, муболаға бўлмайди. Зеро, фуқаролар ички ишлар органларида амалга оширилаётган ишлар ва ходимларнинг ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишдаги хизматлари билан танишиш асносида уларнинг қанчалар машаққатли ва шарафли соҳа эгалари эканини дилдан ҳис этишяпти.\nҲозирги кунда интернет сайтлари, ижтимоий тармоқлар орқали барча маълумотларни тез ва осон топиш имконияти мавжуд. Аммо нашрларимизда интернет асосида тайёрланган материаллар деярли чиқмайди. Мухбирларимиз ҳар бир мақолани ёритишда батафсил маълумотлар олиб, керак бўлса, воқеа жойига чиқиб, вазиятни пухта ўрганишади. Шунинг учун газетамизга турли ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари, бошқа соҳаларнинг вакиллари, оддий фуқаролар ҳам обуна бўлаётгани нашрларимиз савияси янада ўсаётганидан дарак беради. Бу ҳам ички ишлар органлари билан фуқароларимиз ўртасида ўзига хос кўприк вазифасини ўтаса, ажабмас.\nХуллас, 2019 йилда ҳам «Postda», «На посту» газеталари ҳамда «Qalqon–Щит» журналида сизларни бир-биридан қизиқарли ва мазмундор мақолалар кутмоқда.\n✔ 50  13:13, 07.01.2019\n✔ 34  13:01, 07.01.2019


Коронавирус пандемияси: АҚШда чегаралар, Италияда эса дўконлар ёпиляпти, Эрон ҳукуматида ниқоблилар мажлиси — Sof.uz\n12.03 15:49 538 Таҳлил\nТиббиёт соҳасидаги мутахассислар анчадан бери баҳслашиб келган воқеа кеча юз берди: 2020 йил 11 март куни Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти (ЖССТ) Covid-19 коронавируси хавфини эпидемиядан пандемия даражасига кўтарди.\nПандемия (грекча πανδημία – “бутун халқ” сўзидан) – юқумли хусусиятга эга бўлган касалликнинг ноодатий равишда ўта кенг тарқалиши, эпидемия даражасидан ўтиб кетиши. Бунда муайян касаллик бир мамлакатнинг бутун ҳудудида, унга қўшни мамлакатлар ҳудудида, баъзида эса дунёнинг аксар давлатларида тезлик билан ёйилади.\n2019 йил охирида Хитойнинг Ухан шаҳрида пайдо бўлган ва кейинчалик Covid-19 номи берилган янги турдаги коронавирус ҳам айни пайтда шу даражага чиқди. ЖССТ раҳбари Тедрос Адханом Гебрейесуснинг маълум қилишича, шу кунгача 114 та давлатда коронавирусдан 118 мингдан ортиқ зарарланиш ҳолати қайд этилган, улардан 90%и 4 та давлатга тўғри келади: Хитой, Жанубий Корея, Италия ва Эрон.\nБу кечаги маълумот эди. Бугунги янгиланишларга кўра, 116 та давлатда 126 443 та касалланиш ҳолати расман тасдиқланган.\nАйни пайтда коронавирус билан боғлиқ сўнгги вазият қандай?\nАҚШ Европа учун ўз чегараларини ёпяпти\nТрамп Буюк Британиядан бошқа истисно қилмади/GETTY IMAGES\nПайшанбага ўтар кечаси президент Доналд Трамп ўзининг халққа мурожаатида жума кунининг тун ярмидан бошлаб АҚШ Европа мамлакатларидан келувчилар учун ўз чегараларини ёпишини билдирди. Фақат Буюк Британия учун истисно қилинади.\nШунингдек, Трамп Covid-19 коронавируси туфайли касаллик таътилига чиққан ишчиларга молиявий тўлов қилинишига ваъда берди. Ҳозирда АҚШда коронавирус билан касалланганлар сони 1 135 киши, ундан вафот этганлар сони эса 38 нафар.\nЖССТ ниҳоят яна пандемия атамасини қўллашга қарор қилди/EPA\nЖССТ коронавирус хавфини эпидемиядан пандемия даражасига кўтарар экан, бу ҳолат коронавируслар тарихида биринчи марта бўлаётганини эътироф этди. Бунгача ўтган MERS ёки SARS каби коронавирус турлари эпидемия даражасида қолган.\nҲали 2020 йил феврал ойи ўрталарида Би-Би-Сига интервю берган ЖССТ вакили “ташкилот бу атамадан энди фойдаланмаслиги, у ўтмишда қолиб кетган тушунча эканлиги, бунинг ўрнига касалликлар тарқалишининг олти баллик ўлчовидан фойдаланишларини” маълум қилган эди.\nШунга кўра, ЖССТ Covid-19 вирусини шу пайтгача эпидемия деб атаб келди. Эндиликда у ОИВ (одам иммун танқислиги вируси) билан бирга сайёрамиздаги иккинчи фаол пандемияга айланди.\nИталия дўконларни ёпяпти\nИталияда озиқ-овқат дўконлари ва дорихоналардан ташқари барча савдо нуқталари ёпилади/EPA\nКоронавирусга чалинганлар сони бўйича дунёда иккинчи ўринда турган Италияда шу пайтгача мисли кўрилмаган чеклов чоралари ўрнатиляпти. Мамлакатда озоқ-овқат дўконлари ва дорихоналардан ташқари барча савдо нуқталари ёпиляпти. Бош вазир Жузеппе Контенинг эълон қилишича, ушбу қарор пайшанба кунидан кучга киради ва 25 мартгача амалда қолади.\nШунингдек, Италиядаги барча бар, ошхона, сартарошхона ва аксар идоралар ёпилади. Егулик ва маҳсулотларни уйларга етказиб бериш тақиқланмаган.\nМактаблар, спорт заллари, тунги клублар ва бошқа кўнгилочар марказлар карантин меъёрлари доирасида аллақачон бутун мамлакат бўйлаб ёпилган.\nИталияда пайшанба тонгига келиб 12 500 га яқин инсон коронавирусдан зарарланган, улардан 827 киши вафот этган, 1 045 киши тузалиб кетган.\nГерманиянинг 70% аҳолиси хавф остида\nМеркелнинг баёноти анча хавотирли чиқди/REUTERS\nГермания канцлери Ангела Меркел Германия аҳолисининг 70%и коронавирусга чалинишидан огоҳлантирди. Бу 58 миллион киши дегани.\n“Бу – бизнинг ҳамжиҳатлигимиз, соғлом фикрлашимиз ва бир-биримизга ғамхўрлик қилишимиз учун синов. Умид қиламанки, биз ундан ўтиб оламиз”, деди у.\nФигурали учиш бўйича 2020 йилги Жаҳон чемпионати қолдирилди\nКанаданинг Квебек провинцияси ҳукумати фигурали учиш бўйича 2020 йилги Жаҳон чемпионатини Covid-19 вируси тарқалиши хавфи туфайли бекор қилди. Чемпионат Монреал шаҳрида 18-22 март кунлари бўлиб зтиши керак эди.\nХалқаро конкичилар уюшмаси чемпионат 2020 йилнинг ўзида, аммо энг камида октябрдан кейин ўтказилиши ҳақида баёнот берди. Ҳозирда Квебекда коронавирусга чалинганлар сони 7 кишига етган, Монреал шаҳрида бир кишида ушбу касаллик аниқланган.\nЕвропа бўйлаб ваҳима, дўкон пештахталари бўшаб қоляпти\nКоронавирус тарқалиши тезлашиб, Европанинг тобора кўпроқ мамлакатларида унга чалинганлар сони ортар экан, одамлар ўртасида ваҳима кучайиб боряпти. Одамлар узоқ муддатли карантин учун керакли маҳсулотлар ва гигиена буюмларини ғамлаб қўйишга киришиб кетди.\nПолша пойтахти Варшавадаги йирик супермаркетлардан бири\nПолша пойтахти Варшавадаги дорихоналардан бири\nЭронда ҳукумат йиғилишига расмийлар ниқоб тақиб келди\nФеврал ойи охирида Эроннинг Қум шаҳри Яқин Шарқдаги коронавирус ўчоғига айланган, дастлаб матбуотдан яширилган рақамлар кейинчалик ошкор бўлгач, бу мамлакатда касаллик кўлами жуда кенг эканлиги маълум бўлганди.\nГарчи охирги ҳафтада вирус тарқалиши бўйича Италия “олдинга ўтиб кетган” бўлса ҳам, Эрондаги вазият ҳали ҳам хавотирли: бугун эрталабки маълумотларга кўра бу мамлакатда 9 000 киши коронавирус билан зарарланган, улардан 354 киши вафот этган, 2 959 нафари эса тузалиб кетган. Аммо баъзи мутахассислар бу рақамлар тўғрилигига шубҳа билан қарайди, ҳақиқий рақамлар яширилаётганига ишонади.\nЧоршанба куни Эрон ҳукумати йиғилишига ҳозир бўлган амалдорлар ниқоб тақиб келган. Чунки мамлакат раҳбарияти ва юқори лавозимли расмийлар орасида ҳам вирус билан касалланиш ҳолатлари етарлича.\nЭрон расмийлари дастлаб карантин чораларини қўллашдан бош тортганди\nЭнди эса ҳукуматдагилар ҳам ниқобда юрибди\nВирусни қандай қилиб секинлаштириш мумкин?\nCovid-19 коронавируси бутун дунё бўйлаб тарқалар экан, ҳукуматлар ва шифокорлар унинг тезлик билан тарқалиб кетмаслигига ҳаракат қиляпти. Бунда касаллик тарқалишига нисбатан ишлатиладиган “чўққини текислаш” ёки “эгри чизиқни текислаш” ҳаётий муҳим аҳамиятга эга. Буни қандай қилиш мумкин?\nКоронавирусга қарши кураш ундан зарарланганларнинг умумий сонини камайтириш билан бирга ўсиш суръатларини секинлатишни ҳам ўз ичига олиши керак. Бу профессионал доираларда одатда “тўхтатиш ва ушлаб туриш” деб аталади.\nКасаллик тарқалишининг чўққига чиқиши – вазият даҳшатли тусга кирганини англатади. Бундай ҳолатда соғлиқни сақлаш тизими муаммога қарши туриш имкониятини йўқотади, натижада ҳар бир беморга ёрдам кўрсатиш сифати бузилади.\nДезинфекция чоралари коронавирусга қарши асосий қуроллардан бири саналади/GETTY IMAGES\nCovid-19 коронавирусига қарши кураш жараёнида Хитой ўзининг улкан меҳнат ресурслари ёрдамида саноқли кунлар ичида бўш ерда йўқ жойдан касалхоналар қуришга муваффақ бўлди.\nИталия ҳукумати эса бунга ўхшаш ишни қилиб кўришга урингани ҳам йўқ – оқибатда мавжуд клиникалар тўлиб-тошиб кетди. Хабар берилишича, вирусдан энг кўп зарарланган шимолий Ломбардия вилоятида касалхоналарда жой етмаяпти.\nЯна бир муаммо – тиббиёт ходимларининг етишмаслиги. Феврал ойида Хитой Соғлиқни сақлаш давлат қўмитаси касалларга қараётган 1 700 дан ортиқ тиббиёт ходимлари ҳам вирус билан зарарланганини хабар қилганди.\nКасаллик тарқалишининг энг юқори чўққисида барча беморлар ҳам етарлича ёрдам ололмагани учун ўлим даражаси ҳам ошиб кетади.\nИроқ фуқаро мудофааси хизмати ходимлари Куфадаги жоме масжидни дезинфекция қиляпти/\nЮқорига қараб ўсувчи эгри чизиқни қандай тўғрилаш мумкин?\nБунинг учун одамларнинг вирусга чалиниш даражасини пасайтириш керак.\nБир томондан қараганда бу гапиришга осон, қилишга қийин ишга ўхшайди. Аммо умуман олганда буни бажариш мумкин.\nҲукуматлар одамларни уйдан кўчага чиқишини тақиқлаши ва қўшимча молиявий манбалар ажратиши орқали бунга эришса бўлади. Ўз-ўзидан маълумки, бундай ҳолатда ҳаракатлар ва харажатларни қатъий мувофиқлаштириш талаб этилади.\nБу ўринда яна Италияни мисол қиламиз: ҳукумат 9 март куни бунгача фақат шимолий “қизил ҳудуд”дагина амалда бўлган карантин меъёрларини бутун мамлакатга қўллади.\n“Бизда вақт қолмади. Касалланаётган, жонлантириш бўлимига тушаётган ва ҳалок бўлаётган одамлар сони жиддий равишда ўсиб кетди”, деб изоҳлади ўз қарорини Италия бош вазири Жузеппе Конте.\nХитойда ҳаракатланиш ва саёҳат қилишга қатъий чекловлар ўрнатилгани вирус тарқалишини секинлаштирди ва ЖССТнинг мақтовига сазовор бўлди.\n“Кўпсонли маълумотлар кўрсатяптики, эпидемия турғунликка қараб кетди. Бу албатта кўрилган чора-тадбирларнинг натижасидир”, деди ЖССТ Бош директорининг ёрдамчиси Брюс Эйлворд Пекиндаги матбуот анжуманида.\nСешанба куни Хитойда энг кўп зарарланган Ҳубей вилоятидан ташқари мамлакатнинг бирон ерида коронавирус билан касалланиш қайд этилмагани ҳақида хабар берилди.\nЭрон Европа Германия Италия Xитoй АҚШ эпидемия коронавирус pandemiya\n26.03 15:16 6528\n25.03 23:19 4772\n26.03 11:22 4504\n27.03 14:08 4306\n27.03 15:43 4130\nБугун, 15:14 149\nБугун, 12:48 476


Беларус хоккей бўйича жаҳон чемпионатини ўтказиш ҳуқуқидан маҳрум бўлди\n22:10 / 18.01.2021\nХоккей бўйича жаҳон чемпионати 2021 йил 21 майдан 6 июнгача Латвия ва Беларусда ўтказилиши режалаштирилганди.\nФото: Mikhail Metzel / TASS / Getty\nХалқаро хоккей федерацияси (IIHF) хавфсизлик билан боғлиқ муаммолар сабабли Минскни хоккей бўйича 2021 йилги жаҳон чемпионатини ўтказиш ҳуқуқидан маҳрум қилди. Бу ҳақда федерация сайтида маълум қилинди.\nХабарда таъкидланишича, агарда спортчилар, томошабинлар ёки журналистларнинг эркин ҳаракатланишидан ташвишланишга сабаб бўлса, федерация мамлакатни чемпионат ташкил этиш ҳуқуқидан маҳрум қила олади.\nIIHF «сиёсий норозиликлар ҳамда коронавирус билан боғлиқ хавфлар фонида Беларусдаги хавфсизлик масаласини ўрганган». Натижада федерация бу қатнашчилар ва томошабинлар хавфсизлигини таъминлашнинг имкони йўқ деган хулосага келган.\nХоккей бўйича жаҳон чемпионати 2021 йил 21 майдан 6 июнгача Латвия ва Беларусда ўтказилиши режалаштирилганди. Эндиликда IIHF чемпионатни фақат Латвиянинг ўзида ўтказиш имкониятини ўрганмоқда.\nЎтган ҳафтада Škoda автомобил ишлаб чиқариш компанияси ва NIVEA MEN бренди хоккей бўйича 2021 йилги жаҳон чемпионати Беларусда ўтказиладиган бўлса, мусобақага ҳомийлик қилишдан воз кечишини маълум қилганди.\n00:04 / 26.03.2021\nБолтиқ давлатлари Беларуснинг яна 118 нафар расмий шахсига қарши санкциялар киритди\n13:03 / 09.03.2021\nЎзбекистон ва Беларус педагог ходимлар малакасини ошириш бўйича келишувга эришди\n«Мендан кейин бирорта фарзандим президент бўлмайди». Александр Лукашенко Беларус МОҚ президентлигини ўғлига топширди\n00:26 / 12.02.2021\nЕвропарламент Беларус АЭСи фаолияти тўхтатилишини талаб қилди


Ҳусан Мақсуд. Адабиёт дарсликлари пишиқ ва пухта бўлса - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиҲусан Мақсуд. Адабиёт дарсликлари пишиқ ва пухта бўлса\nҲусан Мақсуд. Адабиёт дарсликлари пишиқ ва пухта бўлса\nЧоп этилган 15.05.2018 15.01.2021 МуаллифZiyouz.uz\nХХ асрнинг бошларида юртимизда янгича ижтимоий-сиёсий, маданий-маърифий ҳаракат – жадидчилик вужудга келди. Ушбу ҳаракатнинг иштирокчилари – шоир, ёзувчи, мударрис ёхуд тарихчи бўлиб, улар халқни маърифатли қилишга, ўтмишдан хулоса чиқариб, келажакка ўзгача назар билан қарашга ундашган. Бунинг учун эса биринчи галда тафаккур ва дунёқарашни ўзгартириш керак эди. Шу боис жадидлар, аввало, зиё масканлари – мактаб ва театрлар очишган, бир неча газета ва журналларни таъсис қилишган, махсус дарслик ва ўқув қўлланмалари тузишган.\nМиллатпарварларнинг йирик вакилларидан бири Абдулла Авлоний ҳақида ўқир экансиз, унинг дастур ва дарсликлари гуманистик ва эркин тарбия асосига қурилгани, энг аввало, дунёвий ва илғор илм-фанни болаларга ўргатиш, ёшларнинг ижтимоий-сиёсий қобилиятини шакллантириш каби улкан мақсадлар қўйилганига гувоҳ бўласиз.\nБугун-чи? Бугун ҳам миллат зиёлилари таълим ва тарбия йўлида бир дам тўхтагани йўқ. Инновацион оқимлар инсон онгу шуурини забт этишга улгурган бир паллада ҳеч бир кишига осон тутиб бўлмайди. Аммо гап ўқув китоблари, хусусан, адабиёт дарсликлари ҳақида борар экан, арзимас кўринган заррадай камчиликлардан ҳам кўз юмиб бўлмайди.\nХўш, бугунги кундаги адабиёт дарсликлари қай аҳволда? Улар давр талабига жавоб бера оладими?\nДарсликлар яратиш масъулиятли ва мураккаб ишлигини ҳисобга олсак, узлуксиз таълим тизими учун тайёрланган дарсликлар бир-бирини такрорламаслиги, аксинча мазмунан тўлдириши, ўқувчи билимини босқичма-босқич юксалтиришга хизмат қилиши лозим. Ҳозирги давр мактаб дарсликлари катта фундаментал иш сифатида эътирофга лойиқ. Лекин дарсликлардаги айрим ўринлар хусусида мулоҳазалар борки, уларни айтиб ўтишни лозим топдик.\nАмалдаги 5-9-синф адабиёт дарсликларида ўқувчилар 67 нафар ўзбек ҳамда жаҳон адабиёти намояндаларининг ҳаёти ва ижоди, шунингдек, турли адабий жанрлар, бадиий тасвир воситалари ҳақидаги маълумотларга эга бўлишади. Ҳар бир мавзу охирида келтирилган савол ва топшириқлар ўқувчиларни мустақил фикрлашга ундайди.\nАввало, адабиёт дарсликлари ўқувчиларнинг ёш хусусиятлари ва руҳий дунёсига мос бўлмоғи керак. Шуни инобатга оладиган бўлсак, 5-6-синф ўқувчилари ҳали турли ўйинларга қизиқадиган, ҳар хил саргузаштларга бой эртак ва ривоятларни эшитишни хуш кўрадиган, мультфильмларни томоша қилиб чарчамайдиган ёшда бўлади. Мақолани ёзиш жараёнида чет эл адабиёт дарсликларини ўрганиб чиқдик. Масалан, 5-6-синф рус боласи А.Дюма, Ж.Верн, М.Твен, Э.Сетон-Томпсон, А.Гофман, Л.Толстой, А.Пушкин каби адибларнинг болаларбоп саргузашт асарларини ўқийди. Ўзимиздаги адабиёт дарсликларига ҳам ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини инобатга олиб, эртак ва афсоналар, болалар ёзувчилари томонидан яратилган саргузашт асарлар киритилиши мақсадга мувофиқ, деб ўйлаймиз.\nТўғри, 5-6-синф дарсликларида шундай асарлар бор. Аммо уларнинг сафини кенгайтириш лозим. Шу мақсадда, ушбу синфларда ўзбек ёзувчиларидан Носир Фозилов, Эркин Малик, Анвар Обиджон, Қамбар Ота ҳамда жаҳон адабиётидан Л.Толстой, А.Пушкин, И.Крилов, Ж.Верн, Лафонтен, ака-ука Грим каби ижодкорларнинг болаларга аталган асарларидан намуналар бериш айни муддао бўларди. Юқорида номлари зикр этилган ижодкорлар ҳақида ўқувчилар эшитган бўлиши мумкин, аммо улар бу адибларнинг ижоди билан таниш эмаслар.\nТўғри, бу ижодкорларнинг китоблари нашр этилмоқда, балки мактаб кутубхонларига ҳам етиб борган. Аммо ўқувчилар уларнинг асарлари ҳақидаги маълумотларни энг аввало мактаб дарслиги орқали билиб олишлари керак эмасми?\nАдабиёт дарсликларида берилган ижодкорларнинг таржимаи ҳоли ҳақидаги маълумотлар хусусида тўхталиб ўтсак. Айрим шоир-ёзувчиларнинг ҳаёт йўли баёнида фақат маълумотбозлик бўй кўрсатади. Ижодкор ҳаёти ва ижодига оид матнларда саналар, жой ҳамда асарлар номи кўплигидан, нафақат ўқувчи, ҳатто ўқитувчи ҳам шошиб қолади. Масалан, 5-синфда Мақсуд Шайхзода, 6-синфда Туроб Тўла, 7-синфда Мирмуҳсин ва Ўлмас Умарбеков, 8-синфда Фитрат, 9-синфда Фурқат каби ижодкорлар ҳаёти ҳақидаги маълумотлар шу қадар кўп ва қуруқ ҳолатда берилганки, бу ўқувчини толиқтириши, чалғитиши табиий.\nҚуйидаги иқтибосга эътибор беринг: “…ёшлар газетасида адабий ходим, Ўзбекистон Давлат радиоэшиттириш қўмитасида муҳаррир ва сухандон, Ўзбекистон Давлат нашриёти (Ўздавнашр) муҳаррири, “Ўзбекфильм” киностудиясида сценарий бўлими мудири, Республика Киночилар уюшмасида котиб, Маданият вазирлиги санъат ишлари бошқармаси бошлиғи, Ҳамза номидаги театр директори, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ҳузуридаги Адабиётни тарғиб этиш маркази раҳбари” (6-синф, 1-қисм, 27-бет). Бу – шоир Туроб Тўланинг таржимаи ҳолидан парча. Ўқувчига ижодкорнинг қайси мансабда ишлагани эмас, қандай асар ёзгани, унинг мазмун-моҳияти аҳамиятли (аслида, бу ёшдаги бола бу лавозимларнинг фарқига бормайди ҳам).\nАйрим ижодкорлар ҳақидаги мавзулар синфдан синфга ўтаркан, ҳеч ўзгаришсиз, қўшимча ва тўлдиришларсиз кўчирилади. Масалан, 6-синфда келтирилган Муқимий ҳаёти ҳақидаги маълумотни олайлик. Шоирнинг вафотидан кейин, унинг 4-5 та тўплами нашр қилингани ҳақида айтмасак, 5-синф дарслигида берилган маълумотлар шундайлигича такрорланган. Шунингдек, Асқад Мухтор, Эркин Воҳидов, Ўткир Ҳошимов каби ижодкорларнинг ҳам таржимаи ҳоллари ўзгаришсиз, янги маълумотларсиз дарсликдан-дарсликка кўчиб ўтаверган.\nҲазрат Алишер Навоий – маънавиятимиз қуёши, улуғ мутафаккир. Ул зоти шарифнинг ибратларга тўла ҳаёт ва ижод йўли мактабгача таълим муассасалари ҳамда бошланғич таълим жараёнидан ёш авлодга ўргатилиб келинаётгани таҳсинга лойиқ.\nАммо дарсликларда Навоий ижоди ҳақидаги мавзулар, бизнингча, тизимли равишда берилмаган. Масалан, 5-синфда улуғ шоир ҳаёти ва ижоди ҳақида икки саҳифа, 6-синфда эса бир саҳифагина маълумот берилган бўлиб, барчаси умумий гаплардан иборат бўлиб қолган. Ваҳоланки, 6-синфда ўқувчилар Алишер Навоий ҳақида аввалги синфда берилмаган маълумотларни ўқишлари, ул зотнинг ҳаёти ва ижодига тааллуқли янги билимларга эга бўлишлари керак эди.\nАйни шу 6-синфдаги Алишер Навоий мавзусидан кейин берилган савол ва топшириқлар қисмида “Алишер Навоий сиймоси акс этган қандай бадиий китоб ва бошқа санъат асарларини биласиз?” деган савол бор. Тўғри, 5-синфда адиб Миркарим Осим қаламига мансуб “Зулмат ичра нур” қиссасидан парча берилган. Ўқувчилар, агар яхши ўқиган бўлишса, шуни айтишлари мумкин. Аммо 6-синфнинг ўзида шоир таржимаи ҳолида бу ҳақда бирор гап айтилмаган. Ўқувчи бу саволга қандай жавоб бериши мумкин?! Дарсликнинг кейинги нашрларида Алишер Навоий сиймоси акс этган бадиий китоб ва бошқа санъат асарлари ҳақидаги маълумотлар ҳам киритилса мақсадга мувофиқ бўлар эди. Шунингдек, 6-синф дарслигида худди қуйи синфдагидек Навоий ҳақида ёзилган бирор асарни бериш фойдадан холи бўлмайди. Масалан, Ойбекнинг “Алишернинг болалиги” асаридан парчалар берилса, буюк бобокалонимизни қуруқ фактлар билан эмас, бадиий тасвир орқали яхшироқ танитган ва ўқувчиларда ул зотга нисбатан меҳрни янада оширган бўлардик.\nҲозирги ўқувчилардан ҳазрат Навоийнинг қайси ғазалларини биласан, деб сўрасангиз, “Кеча келгумдир дебон…”, “Кўргали ҳуснунгни зору…” каби ғазаллари, “Ғурбатда ғариб…”, “Зоҳид санга ҳуру…” сингари рубоийларинигина айтишади, холос. Афсуски, бунинг асосий сабаби бир неча йилдан бери ўзгармасдан, шунда ҳам фақат 8-синф дарслигидагина бериб келинаётган “дежурний” шеърлар. Аслида, дарсликларда Алишер Навоий ижодидан намуналарнинг берилиш тизими ҳам мунозарали. Эътибор беринг: 5- ва 6-синфларда ҳазратнинг “Ҳайрат ул-аброр” ва “Маҳбуб ул-қулуб” асарлари, 7-синфда “Сабъаи сайёр” достонидан парчалар, 8-синфда бир туркум ғазал ҳамда қитъалари, 9-синфда эса “Фарҳод ва Ширин” достонидан парчалар берилган. Наҳотки, бутун бир ёш авлод фақат 8-синфда акаси, опаси, амакиси, холаси ёдлаган ғазалларни ёдлаши керак!? Ахир, ҳазрат Навоийнинг ўзбек тилида ёзилган 2600 дан ошиқ ғазали бор-ку!\nШу мақсадда ҳар бир синф дарслигига шоир ғазалларию рубоийларидан, қитъалари ва туюқларидан намуналар ҳамда уларнинг таҳлилларини киритиш лозим.\n7-синфда “Сабъаи сайёр” достонидан парча берилган. Бизнингча, биринчи галда асар нима учун “Етти кезувчи” деб номлангани, унинг асосий сюжети ва мазмун-моҳияти ҳақида ўқувчига тушунча берилиши керак эди. Аммо бу асарнинг ғоявий-бадиий хусусиятлари, тузилиши ҳақида бир жумла бўлса-да, маълумот берилмаган. Шоир ҳаёти тугароқ, “Бешинчи иқлим йўлидан келган мусофирнинг достон оролиғи”, деб Меҳр ва Суҳайл ҳақида воқеалар бошланиб кетган. Аслида бу асар шоҳ Баҳром ҳамда унинг ҳусн ва тафаккурда тенгсиз бўлган ёри Дилором ҳақида бўлиб, Баҳромнинг шошқалоқлиги ва калтабинлиги оқибатида Дилоромдан айрилгани, Баҳромни чалғитиш учун турли рангдаги еттита қаср қурилиб, етти кеча унга турли ривояту афсоналар айтилгани, Меҳр ва Суҳайл ҳақидаги ривоят бешинчи кеча – чоршанба куни мовий қасрда бир жаҳонгашта сайёҳ томонидан айтилганини ўқувчилар билмай улғайишмоқда. Шундай экан, “Сабъаи сайёр” қандай асар, деб сўраганингизда, Меҳр ва Суҳайл ҳақида дейишса, ҳеч ажабланманг…\nДарслик яратиш мушкул иш. Бунинг учун катта билим ва салоҳият, меҳнат қилиш керак. Шу боис китоблар бир нечта муаллифдан таркиб топган жамоа томонидан ёзилган. Амалдаги дарсликларнинг муаллифлари ҳам таниқли, чуқур билимга эга бўлган адабиётшунос олимлар. Дарсликлар 4-5 йилда янгиланади (охирги ўн йилликдаги янгиланишлар унчалик фарқ қиларли даражада эмас). Аммо муаллифлар ўзгармайди. Бизнингча, мактаб дарсликларини тузадиган муаллифлар таркибини қайта шакллантириш, тўлдириш керакдай. Бу билан ҳозирги дарсликларнинг муаллифи бўлган ҳурматли олимларимизни қатордан четлатиш керак, демоқчи эмасмиз. Фақат китобларнинг савиясини ва мавзу мундарижасини яна юксалтириш учун муаллифлар сафини кенгайтириш тарафдоримиз, холос. Дунёни теран англайдиган, уйғоқ фикрли китобхонларни тарбиялаб вояга етказиш адабиёт таълимининг кечиктириб бўлмас бирламчи вазифаларидан бири ҳисобланади. Шу маънода, илм-фаннинг энг сўнгги ютуқлари, адабиётшуносликнинг янги сўзи асосида замонамизнинг юксак суръати ва шиддатли тафаккури даражасига муносиб бўлган, мукаммал дарсликлар яратиш лозим. Бу ишга миллат болаларини севган, уларнинг келажаги ва маънавий дунёси учун ўзини жавобгар деб биладиган ҳар бир эзгу ниятли киши дахлдор бўлиши керак.\nШу мақсадда, дарслик-мажмуаларда адабиётнинг турли соҳалари – наср, назм ва драматургия йўналишлари бўйича илмий-тадқиқот олиб бораётган, турли олий ўқув юртларида адабиёт илми бўйича сабоқ бераётган, адабиёт ўқитиш методикаси билан мунтазам шуғилланаётган юксак салоҳиятга эга фан докторлари ва профессорларни ҳам жалб қилиш лозим. Бундай дейишга ҳам сабаб бор. 9-синф адабиёт дарслигида мумтоз адабиёт вакилларидан Навоий, Бобур, Машраб, Огаҳий, Фурқат каби улуғ шоирлар бор. Аммо дарслик муаллифлари сафида на навоийшунос, на бобуршунос, на огаҳийшунос, умуман олганда, мумтоз адабиёт олимлари бор. Агар ушбу дарслик муаллифлари навоийшунос олимларни ижодий ҳамкорликка чорлаб, бирга ишлаганларида эди, “Фарҳод ва Ширин” достонидаги “Машаққатдин йигитни эл қори дер/ Ки, қозилмиш ики-уч юз қори ер” байти “Мамлакатдин йигитни эл қари дер/ Ки, қозилмиш ики-уч юз қари ер” деб тушунарсиз ҳолда дарсликка киритилмасди. Ёки бўлмаса, 5-синфда Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақидаги мавзуда шоирнинг “Ҳажрингда бу тун кўнгилда қайғу эрди / Васлингға етишмадим, жиҳат бу эрди / Оҳим тутуни бирла кўзимнинг ёшидин / Йўл балчиқ эди, кеча қоронғу эрди” рубоийсининг охирги икки мисраси шундай изоҳланади: “Кейинги икки сатрда шоир ҳазил-мутойибага ўтади. Фожиа ҳазил билан берилади…” Бизнингча, бу ердаги ҳолатни фожиа дейиш ва шоирнинг изоҳини мутойибага йўйиш тўғри эмас. Оҳ тутун каби атрофни туман каби зим-зиё қилиши, кўзидан оққан тинимсиз ёш сабаб ҳаммаёқ лой-балчиқ бўлиши – бу муболаға, бўрттириш санъатидир.\nШунингдек, дарсликларда берилган халқ оғзаки ижодига доир намуналар – турли халқ қўшиқлари, мақол ва топишмоқлар, достонларнинг таҳлилида ҳам фольклоршунос олимларнинг кўмагидан фойдаланиш мумкин эди…\nАдабиёт дарсликларида бир қанча илмий-услубий, имловий хатолар ҳам мавжудки, уларни тузатиш мақсадга мувофиқдир. Қуйидагиларга эътибор беринг:\n5-синф дарслигида Имом ал-Бухорийнинг “Ал-жомеъ ас-саҳиҳ” китоби тўғрисида фикр юритилиб (31-бет), ушбу китобга 600 минг ҳадисдан 7397 та ҳадис киритилгани айтилган. 7-синф “Ўзбекистон тарихи” дарслигининг 102-бетида “Ал-жомеъ ас-саҳиҳ”га киритилган ҳадислар сони 7275 та деб кўрсатилган. Бир неча йил бўлдики, бу тафовут ҳеч кимнинг эътиборини тортмадими, шундайлигича қолиб кетаётир. Фараз қилинг, олий ўқув юртига кириш имтиҳонидаги абитуриентга она тили ва адабиёт, тарих ҳамда чет тилидан иборат тестлар тўплами келди. Икки фандан тузилган тестларда ҳам бир хил – Имом Бухорийнинг “Ал-жомеъ ас-саҳиҳ” китобига қанча ҳадис киритилган, деган савол берилди дейлик. Ўз-ўзидан маълумки, абитуриент иккала фан китобида қандай ёзилган бўлса, ўшани белгилайди.\nХўш, ўқувчиларни чалғитаётган маълумотнинг аслида қайси бири ҳақиқатга яқинроқ? Бу саволга тўғри жавобни 2017 йили “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти томонидан нашр қилинган “Ислом” энциклопедиясидан топамиз: “Ундан (“Ал-жомеъ ас-саҳиҳ” – Ҳ. М.) Имом Бухорий томонидан тўпланган 600 мингга яқин ҳадис орасидан ишончли ҳадислар сифатида танлаб олинган 7275 ҳадис (такрорланадиганлари билан бирга) жой олган. Тўпламда такрорланмайдиган ҳадислар сони 4000 дан иборат” (415-бет). Ушбу энциклопедия бир неча тарихчи олимлар, исломшунослар, диний уламолар томонидан тайёрланган. Демак, ҳадисларнинг 7275 талиги ҳақиқат. Шундай экан, 5-синф адабиёт дарслигининг кейинги нашрида бу маълумот тўғриланади, деган умиддамиз.\n– 5-синф адабиёт дарслигининг 2-қисмида Алишер Навоий 90 ёшли Лутфий билан кўришганида 12 ёшда экани айтилади. Ҳазрат Навоийнинг туғилган йилидан келиб чиқсак, бу воқеа 1453 йилда юз берган. 8-синф адабиёт дарслигида Лутфийнинг туғилган санасини 1366 йил деб кўрсатилган. 1366 га 90 ни қўшсак, 1456 ҳосил бўлади. Демак, бу маълумотда ҳам тафовут бор.\n– 5-синфда турли афсона ва ривоятлардан иборат ҳинд эпоси сифатида “Панчатантра” ва “Калила ва Димна” алоҳида асарлар сифатида санаб ўтилган. 8-синфда эса у битта асар сифатида изоҳланган: “…санскрит тилида машҳур “Панчатантра”, яъни кейиналик “Калила ва Димна” номи билан машҳур бўлиб кетган буюк дидактик асар дунёга келади” (72-бет).\n8-синфдаги маълумотга таянилса, иккала асар битта эканлиги ойдинлашади. Кўриниб турибдики, маълумотлар бир-бирини инкор қилади.\n– 6-синфнинг 1-қисмида Туроб Тўланинг “Етти зоғора қиссаси” асаридан олинган “Дўнан” номли ҳикоянинг ҳажми тўрт саҳифа. Аммо ҳиқоя ҳақидаги таҳлил ундан катта – олти саҳифани эгаллаган. Бизнингча, таҳлилнинг ҳаддан зиёд кўплиги ўқувчининг фикрлаши учун имкон қолдирмайди.\n– 6-синфда Ғафур Ғуломнинг “Шум бола” қиссаси берилган бўлиб, мавзу охирида шундай савол келтирилган: “Адабий асар асосида яратиладиган кинофильм ёки спектакллар ўша асар билан бир хил бўлиши керак, деб ҳисоблайсизми? Кинофильм ва қиссанинг ўзига хос ҳикоя йўсинини солиштиришга ҳаракат қилинг”. 12 ёшли болага бундай савол билан мурожаат қилиш тўғримикан?!\n– 9-синфда берилган “Фарҳод ва Ширин” достонида ҳам мазмунга путур етказадиган бир қанча имловий хатолар бор. Масалан: “Бу фарни ҳодийи бахт етгач иршод, Равон шаҳзода отин қўйди “Фарҳод” (аслида “Бу фарни ҳодийи бахт этгач иршод, Равон шаҳзода отин қўйди “Фарҳод”); “Бу жалвалким, чекибдурлар арода, Ариқ қозмоқ қилибдурлар ирода” (аслида “Бу жадвалким, чекибдурлар арода, Ариқ қозмоқ қилибдурлар ирода”); “Не имконим қарор ўлғай кўнгулга, Тасалли ошкор ўлғай кўнгулга” (аслида “Не имконким қарор ўлғай кўнгулга, Тасалли ошкор ўлғай кўнгулга”).\n– Яна шу синфда мустақиллик даври ўзбек адабиёти ҳақидаги мавзуда “Шоирнинг тўйи”, “Чапаклар ва чалпаклар мамлакатида” номли асарлар муаллифи сифатида “А.Аъзам” деган исм-шариф кўрсатилган. Замонавий ўзбек адабиётидан бохабар бўлган киши бу асарлар Аҳмад Аъзамга эмас, Эркин Аъзам қаламига мансублигини билади.\n– 5-синфда Саъдий Шерозий ҳаёти ва ижодидан кейин берилган топшириқларда шундай савол билан мурожаат қилинади: “Табъи айбжўйлик бўлса агар бас, Товус оёғидан бошқасин кўрмас” сатрлари маъносини тушунтириб беринг”. Хўш, 12-13 ёшли бола шу саволга жавоб топа оладими? Аслида, Шайх Саъдийнинг асарларидан олинган шеърий парчаларни биринчи галда таҳлил қилиш, ўқувчиларга соддароқ тилда тушунтириш лозим эди. Аммо муаллифлар бундан чекиниб, юқоридаги каби саволлар билан ўқувчини ўйлантириб қўйишмоқда.\nШу ўринда муҳим бир масалага тўхталсак. Тил ва адабиёт соҳасининг ҳам илмий, ҳам амалий жабҳаси бўлган муассасалар – Ўзбекистон Фанлар Академияси тасарруфидаги Ўзбек тили, адабиёти ва фольклори институти, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси, шунингдек, Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети нега дарслик яратиш жараёнига жалб қилинмайди? Келажак эгаларининг тафаккурини ривожлантириш ва уларнинг кўнглига эзгулик ҳамда тўғрилик уруғларини қадашда, наҳотки, саноқли мутахассисларнинг мақолаларию тақризлари етарли бўлса?! Бизнингча, бу ишда кўпчилик бўлиб, баҳамжиҳат ишлаган маъқул. Шу боисдан ҳам, юқорида санаб ўтилган ташкилотларни дарслик яратиш жараёнида бевосита иштирок этишлари, ўз фикр-мулоҳазалари билан дарсликларнинг янада мукаммалроқ бўлишига ҳисса қўшишлари керак.\n… Яқинда олий ўқув юртига кириш учун репетиторга қатнайдиган бир йигит билан суҳбатлашиб қолдим. Адабиёт соҳасига яқинлигимни билиб, “Ҳозир ҳам тирик шоирлар борми?” деб қолди. Дафъатан кулиб юбордим. Кулганимдан хижолат бўлдими, “Тўғри-да, дарсликдаги ҳамма шоирлар вафот этган. Ҳозир ҳам яшаб ижод қилаётганлари киритилмаган, демоқчиман”, деди. Бу гапдан кейин эса кулолмасдим, аксинча, ич-ичимдан хўрсиндим. Негаки, бу йигит дарсликка қараб, бугунги кунда адабий асарлар яратилмаяпти, бошқа шоир-ёзувчи йўқ экан, деган хаёлга бораётир.\nАфсуски, бундай ёшлар (абитуриентлар) кўплаб топилади. “Буларнинг ҳозирги адабий жараёндан узоқлигига ўзлари айбдор, газета-журнал ўқишмайди, телевидениедаги бадиий-маърифий кўрсатувларни кўришмайди”, дейдиганлар ҳам топилса керак. Балким.\nЯхшиямки, олий ўқув юртларидаги кириш имтиҳонларида она тили ва адабиёт фани қўйилган эканки, кўпчилик ёшлар тест учун бўлса-да, шоир-ёзувчиларимизнинг ҳаёти ва ижодини ўқиб, ёдлашмоқда.\nШу маънода, адабиёт дарсликлари бугунги адабий жараён даракчиси бўлиши ҳам керак. Омон Матжон, Муҳаммад Али, Ҳалима Худойбердиева, Мурод Муҳаммад Дўст, Эркин Аъзам, Хайриддин Султонов, Йўлдош Эшбек, Усмон Азим, Хуршид Даврон, Азим Суюн, Мирза Кенжабек, Хуршид Дўстмуҳаммад, Эшқобил Шукур, Сирожиддин Саййид, Назар Эшонқул, Иқбол Мирзо, Шойим Бўтаев, Луқмон Бўрихон, Исажон Султон, шунингдек, марҳум ижодкорлардан Муҳаммад Раҳмон, Матназар Абдулҳақим, Аъзам Ўктам, Равшан Файз каби шоир-ёзувчиларнинг борлиги, уларнинг ажойиб асарлари ўзбек адабиётининг энг яхши намуналари эканлигидан бехабар авлоднинг кўплигига ҳам айни шу ҳол – мактаб дарслигида замонавий ўзбек адабиёти вакилларининг, “тирик” ижодкорларнинг йўқлиги сабаб бўлаётир. Бундан ташқари, Шукур Холмирзаев, Рауф Парфи, Шавкат Раҳмон каби ижодкорларнинг юрт ва миллатни севишга ундайдиган, эрк ва озодлик каби муқаддас туйғуларни ўз асарларида бош ғоя сифатида акс эттирган асарлари негадир дарсликдан тушиб қолди… Уларнинг ўрнига киритилган Саида Зуннунова, Хайриддин Салоҳ, Туроб Тўла, Мирмуҳсин каби ижодкорларга эҳтиром кўрсатган ҳолда исмлари аввалроқ келтирилган шоир-ёзувчилар ҳақида ҳам ўқувчилар билиши, асарларини ўқиб ўрганишлари лозим, деб ҳисоблаймиз.\nТўғри, 9-синф дарслигининг охирги мавзусида мустақиллик даври ўзбек адабиёти ҳақида мухтасар маълумот берилган. Аммо ушбу мавзу май ойининг охирларига тўғри келишини инобатга олсак, бу мавзунинг ўтилиши гумон (ушбу мавзу матни мустақиллик давридаги ўзбек адабиётининг аҳволи ҳақида хориж журналида эълон қилиш учун ёзилган тақризга ўхшайди: муаллиф ва асар номлари кўп, умумий гаплардан иборат). Қолаверса, ўқув йили охирида дарслар таътил кайфиятида ўтилиши сир эмас. Айниқса, 9-синф ўқувчилари битирув имтиҳонларига тайёргарлик кўриб, нафақат адабиёт, балки бошқа фанларни ҳам диққат билан ўқиб, ўзлаштиришмайди. Шунинг учун ҳеч бўлмаганда 7-, 8-, 9-синфларда юқорида номлари санаб ўтилган ижодкорларнинг ҳаёти ва ижодини ёритиш айни муддао бўлар эди.\nШу ўринда яна бир нарсани эслаб ўтиш керак. Академик лицейларнинг 3-босқич адабиёт дарслигининг охирги бўлимида мустақил ўқиш учун ҳозирги адабий жараён вакиллари асарлари берилган. Аммо булар ҳам ўқувчилар томонидан катта қизиқиш билан ўқилмайди. Сабаби бўлимнинг номидан билиниб турибди: мустақил ўқиш учун! Шунинг учун ҳам ҳозирги давр ижодкорларини мактаб дарсликларига киритиш зарурий ҳолга айланди.\nЮқоридаги барча фикрлар оддий бир китобхоннинг мулоҳазалари деб қаралишини истардик. Биз дарсликлар муаллифларини танқид қилиш ёки уларга ақл ўргатиш иддаосидан йироқмиз. Истагимиз, ушбу фикрлар таклиф сифатида қабул қилиниб, агар маъқул бўлса, кейинги нашрларда эътиборга олинса…\n«Ёшлик» журнали, 2018 йил, 3-сон\n← Аввалги Аввалги Ўзбекистоннинг Туркий кенгашга аъзо бўлиши ташкилот мақомини янада оширади\nКейинги → Кейинги: Дурли маржон қиссаси


"Ал-Фатҳ" бош мураббийи: "Футбол ерда ва оёқларда ўйналади" / CHAMPIONAT.asia\n"Ал-Фатҳ" бош мураббийи: "Футбол ерда ва оёқларда ўйналади"\n“Ал-Фатҳ” – “Бунёдкор” учрашувидан олдинги матбуот анжуманининг иккинчи қисмида мезбонлар иштирок этишди.\nДаставвал “Ал-Фатҳ” бош мураббийи сўз олди.\n- Нуфузли мусобақа остонасида турибмиз. Саудия Арабистони чемпионатининг сўнгги турларида қониқарсиз натижалар қайд этдик. Энди бор эътиборимизни Осиё Чемпионлар лигаси баҳсларига қаратамиз. Мухлисларимиз ишончини айнан халқаро турнир орқали қайтаришга уриниб кўрамиз. Қўл остимда жуда маҳоратли футболчилардан ташкил топган аҳил жамоа бор. Улар билан катта ютуқларни қўлга киритиш мумкин.\n“Бунёдкор” ҳақида билганларимиз шуки, улар мавсумолди йиғинлар давомида бир неча ўртоқлик учрашувлари ўтказишди. Ўтган мавсум бўйича Ўзбекистон чемпиони.\n“Бунёдкор”нинг аксарият футболчилари бўйдор ва жисмонан бақувват саналишади. Бироқ бу бизни чўчитмайди. Чунки футбол ерда ва оёқларда ўйналади.\nОб-ҳаво ҳарорати кўпроқ рақиб зарарига ишласа керак. Чунки Ўзбекистонда ҳозир қиш фасли ҳукмронлик қиляпти. Лекин бу ҳолати айтарли ташвиш туғдирмайди, - дейди Ал-Фатҳ бош мураббийи Фази Ал-Жабал.\nКейин "Ал-Фатҳ" сардори Ҳамдан Ал-Ҳамдан ўйинолди фикрларини билдириб ўтди.\n- “Бунёдкор” кучли таркибга эга эканлигини яхши биламиз. Ҳар қандай ҳолатда ҳам уч очкони ўзимизда олиб қолишга ҳаракат қиламиз. Осиё Чемпионлар лигаси стартидаги ғалаба бизга жуда муҳим. Боиси агарда буни уддалай олсак, ишларимиз юришиб кетади, - дейди “Ал-Фатҳ” аъзоси Ҳамдан Ал-Ҳамдан.


Бола бошидан... | Ўзбекистон "Адолат" социал-демократик партияси\n29 Сентябрь, 11:53 • Депутат минбари, Муносабат, Самарқанд вилояти, Янгиликлар • 233 марта кўрилди • Комментариев к записи Бола бошидан… нет\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 10 сентябрида қабул қилинган “Мактабгача таълим тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори соҳада йиғилиб қолган муаммоларни бартараф этиш ҳамда ривожлантиришда дастуриламал бўлди. Баркамол авлод таълим-тарбиясини тубдан такомиллаштиришга қаратилган мазкур қарорнинг ижросини таъминлаш бўйича вилоятимиз мактабгача таълим муассасаларида ҳам салмоқли ишлар қилинаётир.\nСамарқанд вилоятида бугунги кунда 551 та мактабгача таълим муассасалари фаолият юритмоқда. Уларнинг 6 таси махсус ва 9 таси нодавлат мактабгача таълим муассасаларидир.\nМактабгача таълим муассасаларида 4 минг 768 нафар педагог ходимлар фаолият кўрсатмоқда. 2-7 ёшли 285 минг 77 нафар болага 3 минг 259 нафар тарбиячи таълим-тарбия бериб келаётир. Тарбиячиларнинг 1 минг 27 нафарининг маълумоти олий, 2 минг 232 нафари ўрта-махсус маълумотга эга кадрлардир.\nСир эмаски, бугунги кунга қадар фарзандларимизга тўлақонли таълим-тарбия бериш, мактабгача таълим муассасаларининг моддий-техника базаси билан боғлиқ муаммолар талайгина эди. Юртбошимиз раҳнамолигида олиб борилаётган ислоҳотлар жараёнида мазкур соҳани янада такомиллиштириш бўйича аниқ ва мақсадли чора-тадбирлар ишлаб чиқилди. Дарҳақиқат, вилоятимиздаги 551 та мактабгача таълим муассасалари (МТМ)дан 318 таси замонавий типда қурилган биноларда, 286 таси эса мослаштирилган биноларда жойлашган. Инвестиция дастурига мувофиқ, 2017-2021 йилларда вилоятда 281 та мактабгача таълим муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, жумладан, 7 та 740 ўринли янги МТМ бинолари қуриш, 251 та 24 минг 590 ўринли МТМни реконстуркция қилиш, 23 та 3 минг 710 ўринли МТМ биноларини капитал таъмирлаш ва уларни замонавий талабларга жавоб берадиган жиҳозлар, ўқув-методик қўлланмалар, мультимедиа ресурслари билан таъминлаш ишларини амалга ошириш кўзда тутилган. Мазкур тадбирлар учун жами 311,4 млрд. сўм маблағ ажратилиши режалаштирилган.\n28 та МТМ биносида 22,969 сўмлик қурилиш-таъмирлаш ишлари амалга оширилиши белгиланган. Ҳозирги вақтда ушбу объектларнинг барчасида лойиҳа-смета асосида қурилиш таъмирлаш ишлари амалга оширилмоқда. Жорий йилда 3 та МТМ биноси қайта реконструкция қилиниши, 1 таси капритал таъмираланмоқда.\n2017-2021 йилларда қисқа муддатли гуруҳлар тармоғини кенгайтриш орқали қамров фоизини оширишни мақсад қилганмиз. Бунда ҳар йили 84 та мактабгача таълим муассасаларида 4 минг 200 нафар болажон қисқа муддатли гуруҳларга жалб қилинади. 2021 йилда эса мактабгача таълим муассасаларига жами 115 минг 323 нафар бола қамраб олинади ва қамров фоизи 40 фоизга ошади.\nДарҳақиқат, Президентимиз яқинда таълим тизими масъуллари фаолиятини тубдан яхшилаш, энг илғор хорижий тажрибани ўрганиш, ҳар жиҳатдан замонавий тизим яратиш масаласига алоҳида тўхталиб ўтди. Болаларнинг қизиқиш ва интилишларини ҳисобга олган ҳолда, уларга мактабгача бўлган даврда ҳар томонлама пухта таълим ва тарбия бериш, дунёқарашини кенгайтириш, мустақил фикрлаш қобилиятини ривожлантириш, қалби ва онгига миллий ва умуминсоний қадриятларни сингдириб бориш, шу орқали уларни она Ватанга муҳаббат, покиза орзулар руҳида камол топтириш, бугунги кундаги энг муҳим, энг долзарб масалалардан бири эканини таъкидлади. Зеро, фарзандларимизнинг мактабда қандай ўқиши, қандай юксак мақсадлар билан камол топиши кўп жиҳатдан уларнинг мактабгача таълим муассасасида оладиган тарбиясига боғлиқдир.\nБугунги кунда мактабгача таълим муассасаларида жами 413 та кичик кутубхоналар ташкил этилган. Уларда 1 минг 894 та бадиий адабиёт, 2 минг 525 дона эртак китоблар ҳамда 938 дона ўқув қўлланмалар мавжуд.\nТаълим-тарбияга янгича ёндашув, ноанъанавий усулларни қўллаш, фарзандларимизнинг болаликданоқ интеллектуал салоҳиятини ошириш давр талабидир. Айни пайтда барчамиз ҳамфикр бўлиб, уюшқоқлик билан соҳада самарадорликни оширишимиз лозим. Унутмайлик, ҳар бир ота-она, ҳар бир педагог ва зиёли инсон эртамиз эгаларининг тақдири учун масъулмиз.\nхалқ депутатлари Самарқанд шаҳар Кенгаши депутати.\nБола бошидан… was last modified: Сентябрь 29th, 2017 by matbuot\n« Фуқаро мурожаати партия ходимлари томонидан ўрганилмоқда Доимо уйғоқ ва ҳаракатчан бўлишимиз даркор »


Гумонланувчи Муҳаммад Мирзаев (ўнгда)\nУмуман эса, бу иш юзасидан Россиянинг иккала шаҳрида ФСБ жами 4 ўзбекистонлик, 6 қирғизистонлик ва 1 тожикистонликни қўлга олгани айтилди. 10 нафари этник ўзбек ва 1 нафари этник тожик бўлган 18 дан 32 ёшгача бўлган муҳожир йигитлар портлаш уюштиришдан ташқари қурол-яроқ сақлаганликда ва “Ислом давлати” жангарилари билан алоқа қилганликда айбланмоқда.\nАммо, ҳибс этилганларнинг яқинлари ва ҳатто маҳаллий оммавий ахборот воситалари махфий хизматлар келтираётган иддаоларга жиддий шубҳа билан ёндошмоқда.\nМосква шаҳар Мешчанский туман суди қарори билан Ўзбекистон ватандоши бўлган яна 2 муҳожирнинг террорчилик амалиётини ҳозирлашда гумонланиб ҳибсга олингани тўғрисидаги маълумотни Озодлик Мешчанский туман суди матбуот котиби Юлия Бочаровадан олди.\n- Улар 14 ноябр куни ҳибсга олинган эди. Бу иш юзасидан иккита ишни кўриб чиқдик. Тўрақулов ва Эсонбоев иккалови кейинги йилнинг 12 январигача тергов остида қамоқда сақланадиган бўлди, деди Юлия Бочарова.\nСуд расмийсидан олинган маълумотга кўра, 1993 йилда туғилган Шуҳратбек Эсонбоев ва 1968 йилда туғилган Рўзибой Тўрақулов Ўзбекистон ватандошларидир.\n12 ноябрда Санкт-Петербургнинг Калинин туман суди қарори билан ўзбек миллатига мансуб яна 10 нафар муҳожир ҳибсга олинган эди.\nОзодлик булардан иккитаси Ўзбекистон ватандоши бўлган фарғоналик 24 яшар Фазлиддин Қодиров ва 22 яшар Толибжон Маҳмудовлар эканини аниқлади.\nҚолган олти киши Қирғизистондан экани айтилди. Булар:\nДавронбек Воҳидов -29 ёшда;\nМардонбек Воҳидов – 32 ёшда;\nШерзод Маҳмудов– 31 ёшда;\nМуҳаммаджон Мирзаев- 22 ёшда;\nТолипжон Мирзажонов – 18 ёшда.\nРасмий хабарларга кўра, петербурглик мигрантларда иккита Калашников автомати, Макаров пистолети, граната ва “портловчи моддага ўхшаш” воситалар мусодара қилинган.\nҲозирча Россия махфий хизматлари ушланганларнинг ИШИДга ёки бошқа террорчилик ташкилотлари билан бевосита алоқа қилгани тўғрисида бирор исбот-далил келтирганича йўқ.\nЎзбек муҳожирлари Санкт-Петербургда\nАйни пайтда Россия оммавий ахборот воситаларида Тожикистон ватандоши бўлган Умар Мирзоев Пулково аэропортида қўлга туширилгани тўғрисида хабар пайдо бўлди. 25 ёшли душанбелик бу шахс “2015 йилда “Ислом давлати” жангарилар гуруҳига аъзо бўлиб, Россияда “жиҳодчилар”ни ёллаб келган”ликда айбланди. ФСБ тарқатаётган маълумотларга биноан, Умар Мирзоев Петербург ва Москвада ушланган ўзбек муҳожирларига “бошчилик қилган”, уларнинг “ғоявий тайёргарлиги” билан шуғулланган.\nФСБ сиздираётган маълумотлардан гуё ИШИД билан бевосита алоқада бўлиб турган тожикистонлик Мирзоев ўзбек йигитларини Сурияга жўнатишдан олдин “Россияда террорчилик акцияларини уюштириш”га ундаганини англаш мумкин.\nРоссияда террорчилик ҳуружини ҳозирлашда айбланаётган шахслар Россия Федерацияси Жиноят Кодексининг 205.5 моддаси 2 қисми (“террорчи ташкилотга аъзолик”), 222 моддаси 2 қисми (“қурол ва аслаҳанинг ноқонуний айирбошлаш”) ва 222.1 моддаси 2 қисми (“портловчи модда ёки мосламаларнинг ноқонуний сотиб олиш, сақлаш ва айирбошлаш”) асосида жавобгарликка тортилди.\n“Улар ҳатто намозхон эмас!”\nМаҳаллий журналистлар рўйхатда келтирилаётган шахсларнинг ижтимоий тармоқдаги профилларини кўздан кечириб, уларни “медиа қурбонлари” деб атади.\nИШИДга алоқадорликда гумонланаётган ўзбеклардан бири\nМасалан, Муҳаммад Мирзоев ВКонтактедаги саҳифасида Қуръондан олинган суралардан тортиб, Георгий лентаси ва Донбасс учун курашга даъватлар эълон қилинганини кўриш мумкин.\nОзодлик қўлга олинган йигитларни шахсан таниган ўзбекистонлик билан суҳбатлашиб, “жиҳодчилик” ва “террорчилик”да айбланаётганлар ҳатто намозхон эмаслигини аниқлади.\nАйбланувчи Фазлиддин Қодировнинг Аброр исмли дўсти уларнинг маҳаллий полиция ФСБ тузоғига тушиб қолгани тўғрисида Озодликка сўзлаб берди.\n- У ердаги ҳаммасини танийман, аммо Фазлиддин дегани билан яқин ўртоқ эдик. Нариги йигитлар қирғизистонлик ўзбек йигитлар. Хуллас, уларни “подстава” қиворишди. Ўртоғим ўзи яқинда келиб, ишлаб юрувди. Жой йўқлиги сабабли қирғизистонлик боллар билан квартирада турарди. Намоз ўқишни ҳам билмасди ўртоғим! Уларни бошлиғи дейилаётган Даврон деган бола ҳам ўқимасди - қолганларни билмадим, деди Аброр.\nУ ўзбекларнинг қўлга олинишининг бироз бошқа сабабларини билиши тўғрисида гапирди.\nРус ОАВида эълон қилган Фазлиддин Қодиров паспорти\nСуҳбатдошнинг айтишича, жисмонан бақувват бўлган Фазлиддин “РЕКС”тунги клубида қўриқчи бўлиб ишлаб келган.\n“Муаммолар худди шу ерда “охранник” бўлиб ишлаган Даврон Воҳидов клуб эгаси Рома билан тортишиб қолганидан кейин бошланди”, дея давом этади Аброр.\n- Даврон Питерда “нормални” юрарди, разборкаларга бориб юрадиган “кўча боласи” эди. Рома билан тортишиб қолганидан кейин у Фазлиддинни ўзи билан олиб чиқиб кетган. Рома ментлар билан иш қилади, шу сабабли буларни ҳаммасини “бостирворди”. Тўғриси, Россия журналистлари “детский сад” қилворибди, нимани хоҳласа ёзаверар экан... Аввалига Рома буларни милицияга топширганидан кейин, улар бошқа районга кўчиб олди. Разборкага борадиган любой одамда қурол-яроғи бўлиши мумкин эди. Даврон доғистонлик-чеченлар билан разборкага борадиган авторитетни бола бўлиб қолганди. Бўйнига илворишга баҳона бўлди бу! Фазлиддинни ёшлигимдан танийман: намоз ўқишни ҳам билмайди, кайф қилиб юрадиган бола эди, деди Аброр.\nҲозирда барча ҳибс этилган мигрантлар ФСБнинг Санкт-Петербург шаҳри, Захарьевская кўчасидаги махсус изоляторда сақланаётгани хабари чиқди. “Фонтанка.ру” нашрига кўра, бу идорада ҳибсга олинган ўзбек йигитлари 12 ноябрдан буён сўроққа тутилаётир.\nШу билан бирга, “Фонтанка.ру”нинг журналистлари Петербургда ушланган қирғизистонликлар асосан таксичилик, икки нафар ўзбекистонлик – қўриқчилик қилиб кун кўрганини аниқлади. Москвада ушланган ўзбекистонликлар эса бозорда сантехника сотиш билан тирикчилик қилиб келган.


O‘zLiDePнинг сайёр учрашуви: Лобар Тошпўлатовага 30 миллион сўм берилади | O'zLiDeP\nO‘zLiDePнинг сайёр учрашуви: Лобар Тошпўлатовага 30 миллион сўм берилади\nO‘zLiDeP Қашқадарё вилоят Кенгаши томонидан Деҳқонобод туманида сайёр учрашув ташкил этилди. Унда 50 дан ортиқ аҳоли иштирок этди. Учрашувда аҳоли томонидан қилинган 7 та мурожаат шу жойнинг ўзида ижобий ҳал этилди. Қолган 16 та мурожаатлар юзасидан тушунтиришлар берилиб, партия вилоят Кенгаши ва O‘zLiDeP депутатлик гуруҳи аъзоларининг назоратига олинди.\nЛобар Тошпўлатова ана шу сайёр учрашувда ўз муаммосига ечим топди. У тадбиркорлик фаолиятини кенгайтириш мақсадида банкдан молиявий кўмак олишда амалий ёрдам сўраб партиямизга мурожаат қилди. O‘zLiDeP аралашуви билан унга 30 млн. сўм кредит ажратиладиган бўлди. Тадбиркорнинг айтишича, у ана шу маблағ ҳисобидан фаолиятини кенгайтириш ҳамда янги иш ўринларини яратишни режалаштиряпти.\nТаъкидлаш керак, вилоят аҳолисининг партиямиз ҳудудий Кенгашларига қилинаётган ҳар бир мурожаати чуқур ўрганилиб, уларнинг мақбул ечимларини топишда қуйи бўғин етакчилари ва депутатлар фаоллик кўрсатяпти. Амалий ишлар эса воҳа аҳлининг партиямизга бўлган ишончини мустаҳкамламоқда.


Мессининг голини ўғирлашди. Испанияда навбатдаги ҳакамлик можароси\nДушанба, 27 Ноябр\nИспания чемпионатининг 13-турида, нафақат турнинг, балки мавсумнинг муҳим ўйинларидан бири бўлган «Валенсия» ва «Барселона» учрашувида ғолиб аниқланмади. Ҳакам каталонияликлар жамоасининг тоза голини ҳисобга олмади ва учрашув 1:1 ҳисобида якунланди.\n«Валенсия» – «Барселона» – 1:1 (0:0)\nГоллар: Родриго, 60 (1:0). Жорди Альба, 82 (1:1).\n«Валенсия»: Нету, Монтойя, Габриэл Паулиста, Гарай (Везу, 86), Хосе Гайя, Солер (Мина, 89), Парехо, Кондогбья, Гонсалу Гедеш, Родриго (Перейра, 82), Дзадза.\n«Барселона»: тер Штеген, Семеду (Алейш Видаль, 80), Фермален, Юмтити, Жорди Альба, Ракитич (Деулофеу, 68), Бускетс, Иньеста (Д..Суарес, 72), Месси, Л.Суарес, Паулинью.\nОгоҳлантиришлар: Кондогбия, 32. Габриэл Паулиста, 44. Родриго, 74. Перейра, 89.\nҲакам: Иглесиас Вильянуэва.\n26 ноябрь. Валенсия. Mestalla стадиони.\n«Валенсия» бош мураббийисиз ҳаракатланган бўлсада, мавсумдаги мағлубиятсиз серияни давом эттирди ва турнир жадвалида пешқадамлик қилаётган каталонлардан очко тортиб олди. Аслида ким кимдан нима тортиб олди, қуйида кўриб чиқамиз.\nЎтган турда «Реал» ва «Атлетико» ўзаро ўйинда очко йўқотишидан кейин «Валенсия» «Барселона» учун асосий рақобатчига айланганди. Ўзаро ўйинда каталонияликлар ғалаба қозониш орқали бу рақибни ҳам ортда қолдириб кетиши (7 очко) мумкин бўларди.\nМавсумда қаторасига 8 ўйинда ғалаба қозониб келган «кўршапалаклар» бу турда тўққизинчи ғалабага ҳам иштиёқ кўрсатишди. Бу жамоа ҳужумчиси Симоне Дзадза ҳам Мессидан кейин (13) ички чемпионатда иккинчи тўпурар бўлиб турибди (9). Унинг ҳужумдаги шериги Родриго 8 гол ва 7 голли пас муаллифи сифатида Европадаги энг сермаҳсул футболчи. У бироз олдинроқ «Месталья»да 2022 йилгача қолишга рози бўлган ва янги шартномага имзо чекканди.\nБу учрашувдан олдин «Валенсия»нинг ягона йўқотиши - мураббий Марселино бўлди. У ўтган турда «Эспаньол»га қарши ўйинда ҳакам билан тортишгани учун майдондан четлатилган ва дисквалификация қилинганди. У билан бирга ўғли Серхио Гарсия ҳам четлатилган, ҳакам Эрнандес Эрнандес протоколда у ўзига сўкингани ҳақида ёзганди.\nШу тариқа, «Барселона»га қарши муҳим учрашувда валенсияликлар мураббийларсиз ҳаракат қилишга мажбур бўлишганди. Марселино ўзининг асосий мақсадига эриша олмай қолди. У мураббийлик фаолияти давомида «Барселона»га қарши турли жамоалар билан 14 учрашув ўтказган ва бирон марта ҳам ғалаба қозона олмаган (3 дуранг, 11 мағлубият).\nКаталонияликлар ҳам «Месталья»га айрим йўқотишлар билан етиб келишди. Жерар Пике аввалги турда, «Леганес»га қарши ўйинда бешинчи сариқ карточкани олганди ва бу ўйинни дисквалификация туфайли ўтказиб юборди. Маскерано ҳам жароҳатдалиги туфайли бу ўйинда марказни ишониб топшириш учун икки вариант бор эди - Томас Фермален ёки, ёшлар жамоасидан чақирилган Давид Костас. Якунда Эрнесто Вальверде тажрибага ишонч билдирди ва бельгиялик футболчи майдонда ҳаракат қилди.\nБир ҳафта муқаддам каталонияликлар Туринда «Ювентус» билан 0:0 ҳисобидаги дуранг натижани қайд этиб, гуруҳдан чиқиш масаласини ҳал этишганди. Бу ўйинда Мессини захирада қолдирган Вальверде «Месталья»даги ўйиннинг аҳамияти юқорироқ эканига ишора қилганди. Жума куни аргентиналик футболчи тўртинчи марта «Олтин бутса» билан тақдирланди - унга ўтган мавсум тўпурарлиги учун ушбу соврин топширилди. Шанба куни эса у ниҳоят «Барселона» билан амалдаги шартномани (муддати 2018 йил ёзига қадар) 2021 йилгача узайтирди, бадал пули сифатида 700 миллион евро белгиланди. Шу тариқа, Месси якшанба кунги ўйинга тўла «янгиланган» ҳолда тушиб келди. Ўйин ҳам олтин учун ўйин мақомида эди.\nМесси ушбу ўйиндаги асосий шахс бўлиши мумкин эди, аммо ундан бу мақомни ўйин бош ҳаками Игнасио Иглесиас Вильянуэва тортиб олди. Одатда бундай муҳим ўйинлардан кейин ҳакамлик масаласи кўп муҳокама қилинади, аммо Вильянуэванинг қарорини оқлайдиган томоннинг ўзи йўқ. Каталония Мессининг ҳисобга олинмаган голини ҳали кўп эслаб юриши аниқ. Аргентиналик футболчининг берган зарбасини мезбонлар дарвозабони Нету қўлидан чиқариб юборган ва тўп дарвоза чизиғини тўла кесиб ўтганди, телетакрорлар буни яққол кўрсатиб турибди.\nГол бўлганини ҳам, майдондаги футболчилар ҳам, стадиондаги мухлислар ҳам, телетомошабинлар ҳам кўришди, аммо Вильянуэва ва унинг ёрдамчиси эмас.\nМеҳмонлар бу вазиятда ғазабга минишди, аммо буни тақдир ҳазили деб қараш ҳам мумкин. Ўтган турлардан бирида «Барселона» «Малага»га қарши ўйинда тўп майдон ташқарисига чиқиб кетганидан кейин ҳам ўйинни давом эттириб гол урган ва ҳакам буни пайқамаганди. Динь тўпни чизиқ ташқарисидан олиб кирган ва Деулофеуни голли пас билан таъминлаган, бу гол ғалабани таъминлаганди. Бу икки тарих шуни кўрсатадики, Ла Лигада ҳакамлик борасида ислоҳотлар амалга оширилиши керак. Бутун дунё видеотакрорларни қўллаётган вақда испанлар ҳақиқатга юз буришмоқда.\nВильянуэванинг ўйиндаги яна бир ҳаракати баҳсларга сабаб бўлди. Ўйиннинг 60-дақиқасида майдонга чиққан Гайя шу заҳоти қанот бўйлаб югурди ва тўпни жарима майдонига узатди. Тер Штеген тўпга ета олмади ва унинг ортида турган Родриго осонлик билан дарвозани ишғол этди. Испаниялик футболчи голни нишонлаш учун майдон четига югурди ва бошига апелсинранг парик тақди. Бундай ҳаракат учун ҳакам албатта сариқ карточка кўрсатиши керак эди, Вильянуэва воқеа жойига карточкасини қўлида кўтариб келди, лекин уни баланд кўтармади ҳамда Родриго жазоланмасдан қолди. Родриго барибир ўйинда сариқ карточка олди, 74-дақиқада у Бускетсга қарши қўполлик учун огоҳлантирилди. Агар у голни нишонлаш вақтидаги ҳаракатлари учун ҳам огоҳлантирилганида, фолдан кейин қизил олиши мумкин бўларди.\nЎзингникилар орасида бегона\n«Барса» барибир мағлубиятдан қутулиб қолди. Бу сафар Месси ўзининг заргарона паси билан рақиб жарима майдонида турган Альбанинг оёқларини топди. «Валенсия» учун «Месталья»да кўплаб голлар урган бу футболчи бу сафар мезбон мухлисларни ранжитди. У каталонияликларнинг бошқа бир тарбияланувчиси, айни вақтда «Валенсия» шарафини ҳимоя қилаётган Монтойяни доғда қолдириб, дарвозани ишғол этди - 1:1.\nАгар бу ўйинда каталонияликлар ҳужум чизиғида Луис Суарес яхшироқ ҳаракат қилганида ғалабага ҳам эришилиши мумкин эди, аммо уругвайлик ҳужумчи ҳар сафар офсайд ҳолатига чиқиб кетаверди ва ҳужумлар тўхтаб қолаверди. 624 кундан бери илк ўйинини ўтказган Фермален эса яхши таассурот қолдирди. Мезбонлар сафида Гонсало Гедеш ўзидан кутилган ёрқин ўйинни намойиш эта олмади, аммо ўйиндан кейин маълум бўлдики, у майдонга ўнг оёғидаги бармоқлари жароҳати билан тушганди.\nМарселино яна «Барселона»ни енга олмади, «Валенсия»нинг қаторасига ғалабалар бўйича рекорди янгиланмай қолди (8 ўйин), Испаниядаги футбол ҳакамлари тизими яна бир ўртага чиқди ва лигада янги технологияларни киритиш бўйича таклифлар жонланди.\nЎйиндан кейин валенсияликлар футболчилари ва мураббийлари ҳам ҳаққоний гол ҳисобга олинмаганини тан олишди.\nЭпизод ўйин натижасидан кўра кўпроқ муҳокама қилинмоқда, испаниялик собиқ арбитр Итурральде Гонсалес касбдошининг хатосини тан олган ҳолда, вазият учун чемпионат раҳбариятини айблади: «Бу очиқ кўриниб турган гол, аммо айб ҳакамда эмас, Ла Лигада. Раҳбарият ҳали ҳам голни қайд этиш тизими учун маблағ ажратмаяпти. Тағин бу лигани дунёнинг энг кучли лигаси деб аташ керакми…».\nМаълумот учун, голни автоматик қайд этиш тизими Италия, Франция, Германия ва Англия чемпионатларидаги муҳим учрашувларда қўлланиб бўлинган.\nЎйинни икки томон ҳам яхши ўтказди, аммо бу ўйинни чемпионлик ўйини деб аташ қийин. Ҳакамлар хатолари бўлмаганида ҳам.


Коронавирусга қарши вакциналар синови жараёнида эмланган одам ниқоб тақиб юриши шартми? - Darakchi\nКоронавирусга қарши вакциналар синови жараёнида эмланган одам ниқоб тақиб юриши шартми?\nСАЛОМАТЛИК 30.11.2020, 15:33\nССВ ҳузуридаги Коронавирусга қарши курашиш штаби аъзоси, Севара Убайдуллаева ушбу саволга жавоб берди:\n—Турли давлатларнинг коронавирусга қарши вакцина синовлари турли босқичларда олиб борилмоқда. Баъзи давлатлар вакциналари, жумладан, Россиянинг (Спутник-V, Вектор), Хитойнинг, Европа давлатлари — Буюк Британия, Германия ва АҚШнинг (Astra Zeneca, Pfizer and Biotech, Moderna) вакциналари 3-босқич синов жараёнларида. Хусусан, Хитой ва Россия вакциналарининг синовларида бизнинг давлатимиз ҳам иштирок этишига эришилди ва бу жараёнлар амалга ошиши бўйича ишлар олиб борилмоқда\nВакцина билан эмланганингиздан сўнг ҳам ниқоб тақиб юришингиз керак бўлади, сабаби синовларда иштирок этмоқчи бўлганларга ҳам, синовлар якунланиб ижобий натижа берган вакцина билан эмаланганлар учун ҳам бу талаб сақланиб қолади. Шунингдек, вакцина билан эмланган одам организмида иммун тизим ишлашни бошлайди, бу даврда бошқа касалликлар юқишини олдини олиш мақсадида имкон қадар инсонлар билан мулоқотда бўлмаслик, уйда қолиш талаб этилади.\nАгар иш фаолиятида бўлиб, одамлар билан мулоқот қилиш давом эттириш керак бўлса, ундай ҳолатда доимий равишда ниқобларни тақиб юриш билан карантиннинг бошқа талабларига ҳам риоя қилиш керак.\nШу билан бирга, соғлом турмуш тарзига риоя қилиш, тўғри овқатланиш, кўпроқ суюқликлар ичиш ва енгил жисмоний фаоллик олиб бориш ҳам керак. Бу омиллар инсон организмида коронавирусга карши иммунитет ҳосил бўлишига ёрдам беради.