Файзулла Қиличев. Исловатхона “маликалар”и (1988) — www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиФайзулла Қиличев. Исловатхона “маликалар”и (1988)\nЧоп этилган 10.08.2016 МуаллифZiyouz.uz\nЁки фоҳишабозлик ҳақида айрим мулоҳазалар\nАёллар ҳақида салбий сўз айтиш жуда оғир.\nХалқимизда азалдан ўзига хос одат бор. Ўғил фарзанд вояга етгач уни уйлантириш ота-она қарзларидан бири ҳисобланиб келинган. Одатда бўлажак қудалар ўзаро келишиб олишганларидан сўнг маълум муддат (ойлар, ҳатто йиллар) тўйга тайёргарлик ва янги рўзғорни моддий базасини тузиш учун қолдирилган. Мана шу давр ичида бўлажак келин билан куёвнинг учрашувлари махсус ташкил қилинади. Кўпчилик олимларимиз, изланувчиларимиз ўз «асар»ларида ўзбек халқи ва одатлари ҳақида сўз юритганда йигит билан қиз тўйгача бир-бирларини мутлақо кўрмасдан, кўр-кўрона, ота-она ихтиёри билан уйланишганини ёзишади. Бу фикрлар кўпам тўғри эмас. Юқорида айтганимиздек, келин-куёв бир-бирини таниб олишида ўзига хос синовдан ўтиши учун имконият-учрашувлар ташкил қилинган. Бу учрашувлар «қаллиққа бориш», «қаллиқ ўйини» деб аталиб, ота-оналар ёки яқин қариндошлар томонидан ташкил қилинган. Шу учрашув — «қаллиқ ўйини»да йигит қизга яхши кийимлик, тақинчоқлар, ширинлик совға қилиб бориши одат бўлган. Бу одат ҳозирги кунга қадар ҳам айрим областларимизда (Сурхондарё, Қашқадарё, Самарқанд) сақланиб қолган. Бошқа айрим регионларда (Тошкент, Фарғона водийси) бўлажак келин-куёвни бир-бири билан пинҳона учраштириш одати бор. Агар қиз йигитга ёқиб қолса, ўзи билан олиб келган совғаси — тоза кийимликми, нафис буюм ёки матоми қизга топширади.\nЯна бир азалий «одат» борки, унинг тарихидан кўра, яқинроқ ўтмиши ва ҳозирги кундаги ҳолатидан фикрлашган маъқулдир. Чунки унинг давомчилари ҳаром йўллар билан умумхалқ дастурхонидан чегириб қолган молу-пулини қўлтиқлаб олиб, «қаллиқ» — суюқ оёқли қиз-жувонларни ахтариб умрини ўтказаётган бир гуруҳ шахслардир.\nМен прокуратура органларида кўп йиллик иш тажрибамда учратган жиноий ишларни, шикоят хатларини варақлаб, кўрган-эшитганларимдан шу хулосага келдимки, «тўқликка-шўхлик»дан келиб чиқадиган ҳаром қилиқлар анча томир отган экан.\nБу гуруҳ одамлар оиласи борлиги, ёши, жамиятдаги ўрни, мансабидан қатъий назар, ўйнаш тутади. Тўғри, мен ўйнаш тутишни оқламаган ҳолда, агар бу муносабатлар ўзаро муҳаббат, бир-бирига интилиш беғараз бўлса, ҳар бир инсон ҳаётининг, шахсий муҳокама қилиш ножоиз ҳисобланган томонини назарда тутмоқчи эмасман. Мен жазманини пул ҳукми билан сақловчи, текинхўрлик билан яшашга ўргатувчи, эл-халқ ва бола-чақа насибасидан чегириб бир фоҳишага обориб бериб, ўзича «қутуриб» юрганларни айтмоқчиман.\nАввало шу нарса маълумки, бирор эркак ўз меҳнати эвазига, пешона тери билан топилган пулга ўйнаш ахтармайди. Энг яхши даромад олувчи мансабдор ҳам ёлғиз бўлсаку «ҳай-ҳай», хотини, болалари бўлса, рўзғор эҳтиёжидан орттириб уй қуради, машина олади, дала ҳовлини обод қилади, сайру томошага боради, лекин ўйнаш ахтариб, уни сақлаб, боқиб, кийинтириб юришга сарфиёти етишмайди. Бундайлар бошқа шаҳарга командировкага, сафарга ёки дам олишга, даволанишга етиб борар-бормас кўзи аланг-жаланг, чўнтагини чангаллаганча жувон-фоҳиша ахтармайди.\nДемак, аввало фоҳишабозликка интилувчи эркаклар, пул, қимматли совға-салом эвазига аёллар билан жинсий яқинлик қилувчи «куёв»лар ўғри, талончи, каззоб, давлат ва жамоат пулини ўмарувчилар ёки одамлар мулкини турли фирибгарликлар билан шилган жиноятчилардан иборат бўлади десак хато қилмаймиз.\nМен эркакларнинг фоҳишабозликдаги ролини мутлоқ қоралаган ҳолда, ҳаром ишдаги иштироклари, юқорида айтганимиз — ҳаром пул топишдаги жинояти соясида кўринмай кетишини эътиборга олиб, бу борадаги суҳбатимиз мавзуини фоҳишаларга қаратишни маъқул кўрдим. Маълумки, фоҳишабозликни фоҳишалар қилади, улар эса асосан — аёллардир.\nАзиз ва мўътабар инсон — она ҳақида мадҳ айтавериб, адоғига ҳеч ким етиб боролмаган. Лекин шу номга даъвогар бўлатуриб, вақтинчалик кайфи-сафо йўлини тутиб, ҳатто фарзандларидан фаҳшни афзал кўриб кетган аёллар қанчадан-қанча эканлигига ишонасизми?\nБизда катта камчиликлар ёки томир отган жиноятлар ҳақида ҳам «онда-сонда учраб турадиган айрим ҳоллар, айрим инсонлар…» деб айтишга ўрганиб қолинган. Биз келтирмоқчи бўлган ҳолатлар, минг афсуски, «онда-сонда…» эмас-да! Бу нарса анча-мунча томир отган. Милиция, прокуратура, суд органларидаги том-том ишлар фикримиз далилидир.\nАйниқса бирор жиноий ишга аралашиб қолган бузуқ аёлларнинг сўроқдаги кўргазмаси билан бораверсангиз «занжирли реакция»сининг нақд устидан чиқиб қоласиз.\nЧилонзор районида яшовчи Гулчеҳра Т. ўз «фаолияти»ни жуда эрта бошлади. Ҳаётнинг бирор қиррасини билмай туриб, ёнидан ўтган эркак зотини бирортасини назардан қочирмас эди. Ўқиш, ўрганиш, меҳнат қилиш ҳисси унга ёт эди. Ҳалоллик билан бахт топишни хаёлига ҳам келтирмади. Ичкилик ва ишратга берилиб кетиб, ота-онани ҳам бевақт «гўрга тиқди».\nУч хонали данғиллама уй-жойда ёлғиз қолгач «фаолияти»ни авж олдириб юборди. Ўзига ўхшаган ахлоқсиз «дугоналар» ва ўғри-каззоб эркакларни йиғиб тонготаргача фоҳишабозлик билан машғул бўлди. Орада «ўйнаш»дан ўғил ҳам туғиб олди. Кўни-қўшнилар, милиция ходимлари уни огоҳлантиришар, жарима солишар, муҳокама қилишарди. Бошқа нимаям қилишсин, ахир қонунда бошқа жазо бўлмаса? Охир-оқибат уни оналик ҳуқуқидан маҳрум қилишди, холос.\nХўш, Гулчеҳра паразитларча ҳаёт кечирди, неча ўнлаб ёшларни ёмон йўлга бошлади, қанча оилалар, тақдирлар инқирозига сабабчи бўлди, маҳаллани, қўни-қўшниларнинг юзини ерга қаратди. Аёл деган номга, она деган номга доғ туширди. Жазо эса…\nГулчеҳранинг қўшниси Ирина С. ҳам ундан қолишмади. Эри вафот этгандан сўнг кўп ўтмай унинг хотирасига хиёнат қилди. Болалари Лена ва Женя кўзи олдида мурдор ишларини бошлаб юборди. Гўдак болалар оналарини бегона одамлардан қизғаниб устига ташланганларида уларни аёвсиз савалади. Болаларни врачлар ўлимдан асраб қолишди. Фоҳишага айланган аёл она номидан маҳрум қилинди…\nФарғона шаҳрида Умида Д. исмли аёл маст ҳолда жамоат жойида тўпалон кўтарди, ашаддий безорилик қилди. Унинг қилмишига баҳо бериш мақсадида шахси ўрганиб чиқилди; бу аёлнинг ҳаммаёғи тиллага «беланиб» кетган экан. Уйи эса пул, қимматбаҳо буюмларга кон бўлиб кетган… Маоши атиги 70—80 сўм бўлган фаррош аёл бунча бойликни қаердан олган — эри билан ажралишганда унга радио, телевизор, холодильник ва бошқа рўзғор анжомлари теккан эди, холос. Олти ёшли қизи билан икки хонали уйда яшарди. Орадан саккиз йил ўтди. Шу давр мобайнида унинг уйи тўрт хонали бўлди. Аввал болахона, сўнг ҳовлида ҳаммом қурилди. Хоналарни чет эл мебеллари безади. Кийим шкафига кўйлаклари сиғмай қолди.\nУ хазина топганмикин деб ўйлаётгандирсиз? Йўқ! Терговда Умиданинг суюқоёқлик — фоҳишаликни ўзига касб қилиб олганлиги, устига-устак ҳали ўн гулидан бири ҳам очилмаган қизини «харидор»ларга қўшиб бераётганлиги аниқланди. Суд аввало, уни ягона қизига оналик ҳуқуқидан маҳрум қилди. Ҳаромдан йиққан молу-мулки мусодара этилди. Ўзи эса… қизининг номусига зўрлаб текканликда иштирокчи ва қўшмачи сифатида жиноий жавобгарликка тортилди. Қилмиш-қидирмиш… Адолатли ҳукм…\nХўш, Умида ўз хатти-ҳаракатлари билан жиноят йўлига кираётганлигини, ўзининг келажагини, қизининг бахтини оёқ ости қилаётганлигини билмасмиди? Йўқ, биларди, у ўзи танлаган йўлни жуда яхши биларди, аммо нафс балоси уни ҳаром-хариш комига йўллади, ору-номусни, шарм-ҳаёни унутди.\nУнинг бузуқчилик кўчасига кириб кетганлигини шу пайтгача наҳотки қариндош-уруғлари, қўни-қўшнилари сезишмаган бўлсалар? Билишарди. Улар ўзларини билиб-билмасликка, кўриб-кўрмасликка олишади. Ана шу лоқайдлик туфайли фоҳиша аёлнинг ҳеч нарсадан тап тортмасдан кўнгилнинг истаган кўчасида юраверишлари учун шароит яратилди.\nЛоқайдлик… Дангал айтиш мумкинки, содир бўлаётган жуда кўп жиноятларнинг илдизлари, суриштириб келсангиз, охири шунга бориб тақалади;\nЗарина Б. оқшом тушишини сабрсизлик билан кутар, бетоқат бўлиб соатига тез-тез кўз ташларди. Соат миллари эса жуда имиллаб юраётгандек туюлди унга. «Эҳ, тезроқ кеч бўла қолсайди!» — ўйлади у ичи қизиб.\nҚаерга ошиқаяпти бу қиз? Тўйгами? Ёки дугонасиникига бормоқчими? Йўқ!.. У… «овига бормоқчи, фоҳишаликка!..\nШу пайт Заринанинг ичида кимдир «бу ниятингдан қайт, охири ёмон бўлади, ахир бир марта… эсингдан чиқдими?» дегандай бўлди. У бир дақиқа ўйга чўмди. Бу овоз унинг ёдига нохуш хотираларни солди: илгари «кўнгил очиш» пайтида қўлга тушгани, кўпчилик ўртасида мулзам бўлиб «Энди бундай номаъқулчиликни қилмайман», деб ваъда берганини эслади.\nҚиз иккиланди, бир қарорга келолмай боши қотди. Шунда, беихтиёр кафтида ўйнаётган жарақ-жарақ пулларни тасаввур қилдию қора кўзлари чақнади: «Бораман».\nУ шахд билан йўлга тушди. «Дўстлик» меҳмонхонаси қаршисидаги ёруғда ўзини товлаб, нари-бери бориб келабошлади. Ва ниҳоят…\nУнинг юрагида ғалати, ёввойи қувонч бош кўтарди. Ёнидаги ёши ўтиб қолган кишининг қучоғида эркаланар, хаёли эса «даромад»га эртаси куни нима харид қилиш билан банд эди.\nКелинг, энди Зарина билан яқиндан танишайлик: у эндигина ўн етти ёшга кирди. Ота-онаси, акаси, сингиллари бор… Унда нима учун у бу нопок йўлга қадам қўйди? Унинг бу иш нақадар тубанлик эканлигига ақли етмайдими? Ёшлик қилаяптими? Ўз ҳаётини боши берк кўчага олиб кираяптику?\nУнинг хатти-ҳаракатларининг боисини тушуниб олиш учун, кечаги кунларга қайтмасдан иложимиз йўқ.\nЗарина бундан 3 йил бурун, аниқроғи 1984 йил ноябрь ойида ўз-ўзидан уйдан кетиб қолди. Ҳеч ким уни уришган эмасди. Кетганини уйдагилар ҳам билмай қолишди. Лена исмли дугонасиникига борди. Сўнг сайрга чиқиб кетишди. Лена бир группа йигитчалар билан таништирди. Кейин музика эшитишга таклиф қилишди. Озгина-озгина винодан татиб кўришди. Роса ўйинга тушишди. Сўнг эса… 7 кундан сўнг милиция ходимлари Заринани уйига элтиб қўйишди…\nЭндигина ўн тўрт ёшга кирган қизнинг уйидан чиқиб кетиши таажжубга солади кишини. Модомики, шундай воқеа юз берган экан, демак бу хонадонда қиз учун оғир вазият вужудга келган деб ўйларсиз? Афсуски, йўқ. Лекин шуни айтиш керакки, бу пайтга келиб Заринанинг юриш-туришида ножўя қадам олишлар кўзга ташлана бошлаган эди. Уни-буни баҳона қилиб уйдан чиқар, ҳар хил таниш-нотаниш тенгдошлар билан кинога борар, подъездларни «обод» қилишарди. Ота-она, яқинлари тегишлича «тергамадилар», ҳар ким ўзининг иши билан банд бўлди.\nАйни ўсмирликнинг нозик даврида қизнинг тақдирига бефарқлик, лоқайдлик қилинди. Мактабдаги кўпни кўрган тажрибали ўқитувчилар Заринанинг тарбияси устида астойдил қайғуришмади: ишлари фақат ота-она билан суҳбат ўтказиш, синф мажлисларида қизлар хулқи ҳақида насиҳатбозликдан нарига ўтишмади. Яъни, «…назорат ўрнатдик…», «…суҳбат ўтказдик…», «муҳокама қилдик…», «…ишлаб чиқдик…» дегандай сийқаси чиқиб кетган усуллар…\nЭнди воқеага қайтайлик. Милиция ходимлари Заринани уйга келтиришгач, кўп ўтмай мактаб маъмурияти шундай ҳужжатга имзо чекишди:\n«…Зарина Р. қобилиятли, намунали хулқи билан ажралиб туради. Ўқишни яхши ўзлаштиради. Фаол жамоатчи, мёҳнатсевар… Топшириқларни виждонан бажаради. Меҳрибон ва ибратли ўқувчи, ҳурмати баланд…»\nБу ҳужжат… уни ҳунар-техника билим юртига жўнатиб мактабни эса «шаънига доғ тушишдан қутқариб қолиш» учун эканлигини сезган бўлсангиз керак.\nКўп ўтмай милиция бўлимидаги янги папкада мана бундай ёзувлар пайдо бўлди: «…Зарина ўта енгил табиатли, чекади, бир неча марта маст ҳолда бўлганлиги кузатилган. Саёқ қизларга қўшилиб бузуқлик қила бошлаган… Совға эвазига жинсий алоқа қилишда фош қилиниб огоҳлантирилган…» Узундан-узоқ ёзилган ҳужжатнинг охирида Зарина… фоҳиша деб аталган эди.\nБундай аҳволга олиб келган умумий сабабларга кейинроқ қайтиш мақсадида яна Зарина ҳақида тўхталайлик: бу 17 яшар навниҳол қиз катта хатога йўл қўйди. У ўзида уйғонган енгил ҳавасларга, майлларга қул бўлиб қолмаслиги, қайтанга уларни жиловлаб ўзининг маънавий қиёфаси учун курашиши керак эди. Аммо унда ирода етишмади. Енгил ҳаётга интилди. Турли ерларда учраб турадиган суюқ оёқ аёл-қизларни ўзига раҳнамо деб билди. Бунинг оқибати унинг ўзи учун ҳам, ота-она, ака ва сингил, мактаб учун ҳам ёмон бўлди. У барвақт номусини йўқотди. Сўнгра эса нафси «ғовлай» бошлади: танасини пуллашга ўтди. У келажагини барбод қилди, наҳс ботқоғига ботди. Энди орқага йўл йўқ. Фақат олдинда, унинг ўзига кўпроқ боғлиқ бўлган бир қанча йўллар турибди. Қайси бирини танлаш эса…\nФоҳишабозлик русча «проституция» деб аталиб, бу лотинча prostituo яъни шарманда қиламан, номусдан ажратаман, деган маънони билдиради.\nЯқин-яқин вақтларгача мамлакатимизда «фоҳишабозликка чек қўйилган, бизда бу иллат йўқ» деб келинди. Муаммо устидаги «оқ парда»ни олиб ташламоқчи бўлган айрим жонсарак кишиларнинг «оғзига урилди». Бу ёлғон ростгўйлик устидан ҳукмрон бўлган, ҳақиқат камалакдай эгилиб, синай-синай деб турган даврлар эди. Таажжубки, кўпчилик «жиловдор»лар учун шуниси маъқул эди. Ўйлашга, бош қотиришга ҳам ўрин йўқ. Фоҳишалар ва улар атрофидаги «арвоҳ капалаклар» сафи эса гуркираб ўсар, борган сари кўпаярди.\nФоҳишабозликнинг илдизи қадим-қадимларга, деярли инсон онгли ҳаётга қадам қўйган кундан бошланган, десак хато қилмаймиз. Бу иллатни «онгли ҳаёт»га тақаганимизнинг боиси шундақи, фоҳишабозлик ҳам онгли равишда қилинадиган ҳаракатдан иборатдир. Ҳаётий мисоллардан бирига мурожаат қиламиз:\nМузлатиш комбинатида секретарь-машинистка бўлиб кўп йиллар ишлаб келган Р. С. Виленскаяни коллективда иззат-ҳурмат билан пенсияга кузатишди. Бу серҳаракат ва мулозаматли аёл ишбилармонлиги билан ажралиб турарди. Уни кўпчилик ҳанузгача ҳурмат билан эслайди.\nКейин маълум бўлишича, Виленская ишда бошқаю, уйда — шахсий ҳаётда бутунлай бошқа аёл экан. У Чилонзор районида жойлашган кўп қаватли уйнинг 3 хоналик квартирасида ёлғиз яшарди. Эри ўлиб кетган. Ягона қизи турмуш қуриб, чиқиб кетган эди. Қўни-қўшнилари вақти-бемаҳал Виленскаянинг уйига кириб чиқиб турган кишиларни кўришар, лекин бу «беозор» кишилар ҳеч кимга ҳалақит беришмаганлиги учун «одам олдига одам келадида» деб қўйишарди. Бир куни унинг уйига иккита аёл кириб келди. Кийиниши, ўзларини сипо тутишидан, бу аёллар ҳақида бирор ножўя фикрлаш гуноҳга ўхшаб туюларди. Ичкаридаги суҳбатни эшитган ҳар қандай кишининг эса эти жунжикиб кетиши аниқ: улар пулдор эркак топишдан ва учрашувдан умидвор бўлиб келишган экан.\nВиленская ўзига таниш фоҳиша — асли қарағандалик, ёлчитиб бирор жойда ишламайдиган Лариса Свершукка қўнғироқ қилади. «Клиент» кераклигини уқтиради…\nШу кечаси вақт алламаҳалга етганда Лариса кириб келади ва бир «фрайер» билан келганлигини маълум қилади. Виленская эшикни очиб, «меҳмон»дан 30 сўм олгандан сўнг ичкарига қўяди.\n«Меҳмон» — Р. Микаэлян таниқли жиноятчи — Лариса билан пинҳона кўз уруштириб, «гаплашиб» олганлигини уй бекаси сезмай қолади. Шу кечаси тонгга яқин Лариса билан «кавалери» алланарсаларни кўтаришганича оёқ учида уйдан чиқиб кетишади, уйда эса «бека» боши қоқ бўлингани ҳолда ўлиб ётарди.\nТергов узоқ давом этди. Кўп йиллардан бери фоҳишабозлик, қўшмачилик билан шуғулланаётган Виленскаянинг унча-мунча жамғарма пули, қимматбаҳо буюмлари борлиги Ларисага маълум экан. У ўз навбатида буни Микаэлянга айтди. Оқибатда эса «ўғрини қароқчи урди» хилидаги оғир жиноят содир бўлди.\nБу воқеани келтиришдан мақсадимиз шуки, қаерда номус сотиш, фоҳишабозлик бор экан, жиноятчилар шу атрофда айланиб юради ва бу «томоша»нинг оқибати мана шундай фожеа билан тугайди. Айрим ҳолларда эса нафақат фоҳишалар, уларнинг қўни-қўшнилари, ҳеч қандай гуноҳи бўлмаган кишилар ҳам жабрланиши мумкин. Чунки халқимизнинг «қозонга яқин юрсанг қораси юқади» деган гапи бежиз айтилмаган.\nДавлат ва жамоат мулкини таъмагирлик билан, шахсий бойлик орттириш мақсадида эгаллаб олишга қаратилган жиноятлар, шунингдек, ўғирлик, талончилик, босқинчилик, камомад, мансабни суиистеъмол қилиш ва фирибгарлик каби жиноятларнинг таҳлили шуни кўрсатадики, бу ишларнинг деярли ҳаммаси у ёки бу даражада фоҳишабозликка бориб тақалади.\nМатбуот органлари орқали ёки бўлиб ўтаётган очиқ суд мажлислари материалларидан маълум бўлган — 80-йиллар жиноий ишларининг қайси бирини варақлаб кўрсангиз, «қаҳрамон»лардан хоҳ партиявий раҳбар, хоҳ хўжалик раҳбари, хоҳ пахта заводи директори, хоҳ савдо ходими ёки маъмурий органларда масъул ходим бўлсин давлат, халқ пулининг мўмайгина қисмини ўмарганига дуч келасиз. Тергов фақат қанча пул ўзлаштирилганини эмас, балки бу пул қаерга сарфланганини ҳам аниқлаши лозим. Буни қарангки, бебилиска топилган пул инсонни бузади, деганлари рост экан. Ҳаромхўрлар хотини, бола-чақаси бўлган ҳолда, яна бир нечтадан ўйнаш-теқинхўр аёлларни шу ҳаром топилган пул ҳисобидан сақлаб турган ва катта миқдордаги пулларни фоҳишабозлик йўлида — суюқоёқ аёлларга сарфлаганлар. Эркаклар-ку ўғирлиги ва сарфиёти учун жиноий жавобгарликка тортилиб, муносиб жазоларини олаяптилар. Лекин бу ҳамтовоқ аёлларчи? Қайси бир фоҳиша «қаллиғи» совураётган пуллар унинг ойлиги — пешона тер билан топилган иш ҳақи эмаслигини билмайди? Ҳаммасини билади. Ҳар бир мижози ғарра-ғарра сарфлаётган пуллар нопоклик билан, жиноий йўл билан топилганлигини жуда яхши тушунади. Оддий бир меҳнаткашнинг бир ойлик иш ҳақи миқдоридаги пулни, қандайдир бир лаҳзалик лаззат учун, у ҳам бўлса маст-аласт ҳолда «қутуриб» кечадиган ҳайвоний ҳирс учун сарфлаган одам бу пулни ё кимнингдир уйидан ўғирлаб ёки давлатнинг «тубсиз кисса»сидан шилиб келганини аъло даражада билади.\nХўш, шундай экан, нега бу фоҳишалар вақти келиб жиноятчилар билан бир қаторда ўтиришмайди? Нега бундай ҳолларда уларнинг жавобгарлигини белгиловчи қонун йўқ? Ахир, жиноят қонунида жиноий йўл билан топилган пул ёки мулкни яширишга ёрдам қилиш, «шундай йўл билан топилган маблағ эканлигини билатуриб сотиб олиш» каби хатти-ҳаракатлар учун жиноий жавобгарлик бор-ку?\nЛекин жиноий ҳаракатлар оқибатида тўпланган пулларни фоҳишалик йўли билан ўзлаштириш, талон-тарож қилишда иштирок этиш, ўғирлик пуллигини билатуриб, тан сотиш эвазига ўзлаштирганлик учун жавобгарлик йўқ?\nАйрим қонуншуносларимиз «фоҳишалар ўзларига сарф қилаётган пул қаердан келиб қолганини билмаслиги мумкин. «Кишининг билмаган нарсаси учун жавоб бериши мумкин эмас», дейишади. Мен бу фикрга қўшилмайман. Мана далил:\nФоҳишалар ўз «мижозлари»ни жуда яхши билишади. Улар «қаллиқ» танлашда хато қилмайдилар: чўнтагида доллари бор чет элликни бехато «отадилар», қассобни шофёрдан, савдо ходимини матбуот ходимидан, ферма мудирини ўқитувчидан, бухгалтерни инженердан, кассирни партия ходимидан адашмай ажрата оладилар. Бу касб эгаларининг ойлик иш ҳақи миқдоридан ҳам, даромад манбаларидан ҳам жуда яхши хабардорлар. Ўғрилик пулни билатуриб шерик бўладилар-у; жавоб беришда томошабин бўлиб тураверадилар.\nСурхондарё областида бир магазин мудири 50 минг сўмдан ортиқ миқдорда давлат пулини еб юборганлиги учун қўлга тушиб, қамалиб кетди. Терговда у йигитга бир жувон элакишиб юрганлиги аниқланди. Маълум бўлишича, у бу йигитни йўлдан уриб «пинҳоний йўлдош»ига айланган, «уни соғиб ичган». Йигит билан бир неча марта курортларга борган. Гувоҳларнинг айтишича, бу аёлнинг камтаргина хонадони, у мудир билан «донлаша бошлагани»дан сўнг яхшигина ремонт бўлиб, турли-туман буюмларга лиқ тўлибди, ўзи эса тиллага «беланибди»… Хуллас, мудир қамалиб кетди. Пуллари эса фоҳишада қолди: мудир давлатни, фоҳиша мудирни шилди. Яна «ўғрини қароқчи урди». Лекин нима учун «ўғри» қамалади-ю, «қароқчи»нинг мушугини биров «пишт» демайди, эски «касбини» давом эттираверади? Янги «қаллиқ»лар эса панжара ортидан қараб қолиш учун номзодликка навбатда турганликларини ўйлашмайди ҳам. Бу аёлни жавобгар қилишга қонунимиз «ожиз»лиги сизга қизиқ туюлмаяпдими-а?\nФоҳишаликни «касб» қилиб олганлар ўзларининг инсоний қиёфаларини йўқотиб, жиноятчилар қўлида буюмга айланиб қолганликларини тушуниб етмайдилар. Уларни истаган пайтда буюмдек сотиб олиб, пайти келганда бошқаларга пуллаб юришганда ҳам ўзларини ҳеч кимдан кам кўрмайдилар.\nЮқорида айтганимиз, республикамиздаги собиқ мансабдор шахсларга нисбатан олиб борилаётган тергов ишларида порахўрлик чуқур томир отганлиги кўзга ташланади. Пора берувчилар ўз «ҳомий»ларини кўнглини олиш учун бир тарафдан пул, тилло буюмлар берганлар. Бундан ташқари суюқ аёл-қизлар — фоҳишаларни пул эвазига бошлиқларига қўшиб қўйиш йўлидан ҳам фойдаланганлар. Бу ўринда фоҳишалар бир буюм вазифасини бажаришган. Жиноий йўл билан тўпланган пулнинг бир қисмини иккинчи бир жиноятчига топширишда оралиқ предмет бўлиб хизмат қилганлар. Жиноят кўриб чиқилаётганда эса улар фақат гувоҳ сифатида иштирок этадилар.\nГарчанд биз масаланинг бу тарафи ҳақида фикрлашар эканмиз, айрим ҳамдардлашадиган жойларда тўхталиб ўтишни лозим топдик.\nПорнографик нарсаларни тайёрлаш ёки сотиш фоҳишабозлик туғдирувчи омил сифатида ҳам хавфли ҳаракатдир. Шунинг учун республикамиз жиноят қонунининг 221-моддаси порнографик (уятсиз) асарларни, босма нашрларни ва расмларни ёки бошқа шу характердаги нарсаларни тайёрлаш, тарқатиш ва эълон қилиш ёхуд сотиш мақсадида сақлаш ва тарқатганлик учун, тегишли буюмлар мусодара қилиниб, бир йилгача озодликдан маҳрум қилиш ёки шу муддатга ахлоқ тузатиш иши ёки 300 сўмгача жарима жазосини белгилайди.\nЧунки бу ҳаракатлар тубан ҳис-туйғулар, орсизлик, ҳаёсизликни уйғотиш мақсадида ясалган, жинсий муносабатларни акс эттирувчи нарсаларда ифодаланади ва кўпинча, енгил табиатли шахслар психологиясига тез таъсир қилади. Орсиз, ҳаёсизларга эса фоҳишабозликкача бир қадам… Жуда қизиқ эмасми? Қандайдир уятсиз суратлар, буюмлар учун жиноий жавобгар қилиш мумкин-у, «фалон сўм берсанг жинсий алоқага тайёрман», деб ҳар куни бир эркак тагидан иккинчисига ташланадиган беҳаё «ўзиюрар уятсиз»лар учун жазо бўлмаса?\nЁки Ўзбекистон жиноят Кодексининг 218-моддаси иккинчи қисмда «Вояга етмаганларни… фоҳишабозлик… билан шуғулланишга жалб қилиш…» учун уч йилгача муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси белгиланган.\nСавол туғилади: нега фоҳишабозлик билан шуғулланишнинг ўзи жиноят деб тан олинмайди? Нима учун фақат вояга етмаганларни фоҳишабозликка жалб қилиш учун жиноий жазо бўлиши керак? 18 ёшга тўлишига бир неча кун етмаган қиз учун кимдир жиноий жавобгар қилинадию, «юбилей»идан эртасигаёқ уни фоҳишабозликка жалб қилавериш мумкинга ўхшаб қолади?\nЖиноят қонунимизнинг 220-моддасини олайлик. Бу модда дарбадарлик, тиланчилик ёхуд бошқача тарзда текинхўрларча ҳаёт кечирганлик учун жиноий жазо белгилайди.\nТекинхўрларча ҳаёт кечиришнинг энг тарқалган формаси сифатида фоҳишабозлик тан олиниши керак эмасми? Ахир фоҳишалар ишлашдан бўйин товлаб, осонгина мўмай пул топиш пайида бўладилар-ку?..\nҲеч қандай меҳнат қилмасдан (қонунда ижтимоий фойдали меҳнат дейилади) пул-молга эга бўлишади-ку? Лекин фоҳишаларга ушбу моддани тадбиқ этолмаймиз?\nЖиноят қонунимизда фоҳишабозликка қарши курашда амалда бўлган бирдан-бир модда бор. Бу 219-модда бўлиб, «Фоҳишахона ва қиморхоналар очиш ёки сақлаш, шунингдек, таъмагирлик билан қўшмачилик қилганлик» учун молу-мулкини мусодара қилиб ёки қилмай, икки йилдан беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазосини белгилайди.\nБундай бузуқилик уяларини сақлаш ғаразли қўшмачилик, таъмагирлик билан қилинганлиги учун айбдорлар жазоланади. Лекин бу ерда ҳам ноҳақлик кўзга ташланиб қолади. Ўзингиз ўйлаб кўринг. Фоҳишалик «касби»ни пухта эгаллаган аёл бирор ишга ўрнашиб олади-да, меҳмонхона ва ресторанларда «ов» билан шуғулланади. Ўткир ҳиссиёт ахтарувчи «бойвачча»ларни бехато нишонга олади. Лекин улар «савдо»ни охирига етказишлари учун «жой»дан қийналишади. Шунда ёлғиз яшайдиган кампирми, боши билан ичкиликка шўнғиб кетган дарди-бедавоми, кўнгли бўшроқ танишми топиб, 5—10 сўм пул ёки бир шиша спиртли ичимлик ҳисобига жазмани билан «гаплашиб» олишга рухсат сўрайди. Бора-бора бундай «уй эгалари»ни мазахўрак қилиб қўядилар. Ҳар бир фоҳишалик «акти» учун ўртача 50 сўм атрофида «даромад» қилинса, шундан 35—40 сўми фоҳишага, 10—15 сўми «бека»га тегади. Албатта, бундай ҳол узоқ давом этмайди. Бу «ишбилармонилар қўлга тушадилар. Тергов ҳам бўлиб ўтади. Фоҳишалар, жазманлар аниқланади. Натижаси нима бўлади денг? Фоҳишалар огоҳлантирилади. Жазманлар огоҳлантирилади. Жарима тўлашлари ҳам мумкин. Судга эса фақат «жой берган»лар боради. Суд жазосига ана шуларгина тортиладилар.\nРаиса Г. 1931 йилда туғилган, Тошкент шаҳрида яшайди. Унинг фоҳишабозлик кўчасига кирганига кўп йиллар бўлди. Аввал ўз номусини пуллади. Сўнг «бозори касод» бўлгач (қариликда!), бошқаларни қовуштириб «лаззатланадиган» бўлди. Ҳамёни ҳам қаппаяверди.\nРаиса билан ўтказилмаган тадбир, кўрилмаган чора қолмади. Ҳатто бир-икки марта қамалиб ҳам келди. Бир мунча вақт ўзини яхши тутиб юрди. Сўнг яна «безгак хуруж» қилиб қолаверди. Навбатдаги «қоровул»да турганида милиция ходимлари келиб қолишди. Уйидаги жим-жит хоналардан қип-яланғоч эркак-аёлларни судраб чиқишди…\nТабиийки, шу ерда фоҳишаларга нисбатан кўриладиган чоралар нимадан иборат деган савол туғилади.\nЎзбекистон ССР Олий Совети Президиумининг 31 июль 1987 йил Фармони билан тасдиқлаган «маъмурий жавобгарлик ҳақида»ги кодексининг 186-моддасига кўра фоҳишабозлик билан шуғулланганлик учун огоҳлантириш, 50 сўмгача жарима, агар бир йил давомида такрорланса 200 сўм жарима жазосидан бошқа чора йўқ. Ёки 186-моддасига кўра, чет эл гражданларига буюм, пул олиш мақсадида ҳар хил йўллар билан элакишиш учун, аввало 100 сўмгача, такрорланса 200 сўмгача жарима солиш мумкин.\nТўғри, фоҳишабозлик билан шуғулланганларни ушлаш, текшириш, фоҳишалик орқасидан топган буюм ва пулларни олиб қўйиш, мажбуран медицина кўригидан ўтказишга юбориш мумкин. Мана шулар билан чегараланилади, холос. Бир кунда «ошиқ»лар сонини 2-3 тадан 10 тагача етказадиган фоҳиша учун 100—200 сўм жарима тўлаш, йўл-йўлакай «чирт» этказиб тупургандай гап эмасми?\n1941 йилда туғилган Дина К. уч боланинг онаси, завод ишчиси, Чилонзордаги шинамгина квартирада яшарди. Оила ҳаёти уни зериктира бошлади. Эри кўзига балодай кўринадиган бўлиб қолди. Кунлар ўтган сайин хаёлидан пулдан бошқа фикр аримайдиган бўлди.\nАнчагина тўлишиб қолган қизи Юлияни кузатар, ўзини ойнага солиб кўрар ва пулдор эркакларнинг кўнглини топса анча-мунча даромад қилиши мумкинлигини ўйларди. Лекин… Эри халақит беради-да!..\nДина бўлар-бўлмасга жанжал чиқара бошлади. Охири мақсадига эришди. Эри билан ажралишди. Уйда «ҳоким» бўлиб олди. Энди бу хонадонга турли пакет, тўрхалта кўтарган эркаклар серқатнов бўлиб қолди. Бу ҳол бир қанча муддат давом этди.\nДинанинг топган «харидор»лари кеча-кундуз тиним бермаганидан безор бўла бошлаган Юлия бир бўшроқ йигитга ўзини покиза кўрсатиб тегиб олди ва кўчиб кетди. Дина илгаригидай «фаолияти»ни давом эттиролмай қолди. Даромаднинг баракаси учиб қолгани уни ташвишлантира бошлади: ёши ўтиб борарди-да!\nРесторанма-ресторан юриб официанткалар орасидан шерик қидира бошлади. «Лаббай», деганлари ҳам бўлди. Уларга уй адреси ва телефонини қолдирди. «Иш»и бироз жонланди: уйига хотин, эркаклар кела бошлади. Уйи ичкиликбозлик, пинҳоний учрашувлар жойига айланди. Ҳар гал уй бекасига маълум миқдорда, 10—30 сўм атрофида пул тўланарди. Дина қизларнинг адресларини йиғиб юрарди. Шу билан уйи исловатхонага, ўзи қўшмачи-«севги» ахтарувчи эркак ва хотин ёлловчига айланди. Бу орада қизи Юлия ҳам эрининг кўзини шамғалат қилиб келиб-кетиб турди…\nҚарангки, «ёмон қилиқ юқумли бўлади», деб бекорга айтишмаган экан. Динанинг қилмишларидан хабардор бўлиб қолган қўшниси Зайнаб X. эрига маслаҳат солди: «Осонгина пул топиш йўли бор…»\nБу хонадон ҳам кўп ўтмай учрашувлар, ҳаром-харишликлар учун «қадамжо»га айланди.\n«Парилар уяси» фош қилинди. Бу «қадамжоининг «зиёратчилари» бирма-бир тавба-тазаррусини айтишди. Кимлар денг? 16, 27, 21, 25, 29… яшар қиз-жувонлар. 25, 40, 45… ҳатто 60 яшар эркаклар… студент, ишчи, бухгалтер, савдо ходими, медицина ҳамшираси, артист, педагог, қассоб, ошпаз ва… оилалик, ажрашган, болалик она, кўп болали ота, орденли мутахассис, комсомол, КПСС аъзоси, раҳбар ва ҳоказолар…\nНомуссизнинг катта-кичиги бўлмас экан.\nСовет қонунлари СССРда хотин-қизларнинг жинс даҳлсизлигини, ёки жинс эркинлигини қўриқлайди. Ҳар қандай мажбурий-зўрлик ишлатиш билан боғлиқ жинсий алоқалар учун айбдор шахсларга жиноий жавобгарлик белгиланган.\nҚонунларимиз мажбуран номусга тегиш учун жавобгарликда жабрланувчи ор-номусли, пок қалбли қизми, ёки фоҳишами бир хил жазо белгилайди. Бир шиша вино учун ўз танини дуч келган кишига таклиф қилиб юрган дайди аёлни вино олиб бермасдан номусига текканлиги учун бир қанча ёш йигитлар жиноий жавобгарликка тортилиб, 13—15 йилга қамалиб кетгани кўпчиликка маълум. Чунки, улар фоҳиша айтган винони олиб беришмаган, бу эса аёлга алам қилган, у ариза ёзиб келган эди-да! Бундай ҳол бузуқ аёлларга кўпроқ қўл келарди. Улар турли йўллар билан обрўли, топиш-тутиши яхши шахсларга элакишиб, олиб, ўзлари «хурмачаси тошганича» ичкилик ичишар, сўнгра эса «беҳуш ҳолда қаршилик кўрсата олмасликдан фойдаланиб, «номусимга тегди» деган сўзга таяниб, хоҳлаганларича катта пул талаб қилишар, қаматаман деб қўрқитишарди. Қонун эса уларни ҳимоя қиларди!\nШуни қайд қилиб ўтиш лозимки, кўпчилик буржуа мамлакатларида фоҳишаларга, ахлоқи бузуқ аёлларга нисбатан қилинган ҳаракат учун «мажбуран номусга тегиш» деган жиноят қонуни қўлланилмайди. Ўтган асрнинг 40-йилларида яшаб ўтган таниқли немис қонуншуноси ва криминалисти А. Фейербах «Номусга мажбуран тегиш жинояти фақат ўзини бадномликдан асраганлар учундир, тўғри келган эркаклар билан алоқада бўлиб кетаверганлар учун эмас, фоҳишани жинсий алоқа қилиш учун зўрлаш шарт эмас, жуда нари борганда шахсга нисбатан зўрлик деб баҳолаш мумкин» — деб таъкидлаган эди. Революциядан илгариги рус кримналистикаси ҳам шунга яқин позицияда бўлган. (И. Я. Фойницкий. Жиноят ҳуқуқи курси).\nХўш, фоҳишабозликка чет элларда муносабат қандай?\nМасалан Венгрия Халқ Республикаси қонунлари фоҳишабозлик учун жиноий жавобгарлик белгилайди. Венгрия жиноят Кодексида: «Ҳаром ишлар ва ахлоқ бузишга олиб келадиган ҳаракатлар билан шуғулланувчи шахс бу нарсани касб қилиб олса, жиноят содир этган деб ҳисобланади ва бир йилгача муддатга озодликдан маҳрум қилиш ёки ахлоқ тузатиш иши, шунингдек, пул жаримаси тўлатиш билан жазоланади» — дейилган.\nБундан ташқари суд ҳукми билан фоҳиша яшаб турган жойдан бадарға қилиниши мумкин. Фоҳишабозлик ҳаракатлари учун маъмурий чоралар қаторида 60 суткагача қамоқ ва 10 минг форинтгача (ВХР пул бирлиги) жарима тўлатиш жазоси берилади.\nГермания Демократик Республикаси жиноят қонунлари бўйича, фошиҳабозлик жамоат тартибига таҳдид солади, аҳоли ахлоқини бузилишига таъсир қилади, деб ҳисобланиб, икки йилгача муддатга қамоқ, шартли жазо ёки озодликдан маҳрум қилиш чоралари белгилайди.\nПольша Халқ Республикасида фошиҳабозлик учун уч ойгача қамоқ, ҳуқуқини чегаралаб қўйиш ва жарима жазолари амалдадир.\nРуминия Республикасида фоҳишалар учун уч ойдан уч йилгача, Чехословакияда 2 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазолари мавжуддир.\nКапиталистик мамлакатларда эса фоҳишабозликка бошқача қаралади. Масалан, Германия Федератив Республикасида фоҳишалик профессия — касб деб тан олинган. Фоҳишалар маълум миқдорда доромад солиғи тўлаб турадилар ва ёши етгандан сўнг стажига қараб пенсияга чиқарилади. ГФРда фоҳишабозлик тўғрисида айрим чеклашлар ҳам йўқ эмас. Масалан, фоҳишабозлик билан аҳолиси 50 мингдан оз бўлган шаҳарларда шуғулланиш мумкин эмас. Шунингдек, катта шаҳарларда ҳам, марказий кўчалар, мактаб, болалар муассасалари, диний қадамжолар яқинида фоҳишабозлик қилиш таъқиқланган. Бу тартибларни бузиш эса ГФР қонунчилигида жиноят деб танилади ва уни бузганлар жазога тортиладилар. Менинг бу борадаги шахсий фикрим шуки, агар илгаригидай бизда фоҳишабозлик йўқ бўлиб кетган деган позицияда турилса, оқ билан қорани ажрата олмай қоламиз. Гарчанд биз аёлларни ҳақиқий номи билан — аёл деб атасак ва иккинчи қисмини фоҳиша деб тан олсак, қонун ҳам шунга қараб қўлланилиши керак. Ахир номуси поймол қилинган қиз — аёл билан аллақачон номусини тарк этган фоҳиша қонун шоҳсупасида бир қатор ўтириши мумкин эмас-ку!\nБиз кўп йиллар давомида фоҳишабозлик капитализм жиноятига хос деб, аввало ўзимизни алдаб келдик. Унинг пайдо бўлишини аёллар меҳнатига кам ҳақ тўпаниши, бой ва камбағаллар мавжудлиги, ишсизлик, қашшоқлик кабиларга боғладик. Бизда бундай социал иллатларга чек қўйилган, деб ноғора қоқдик. Кўчаларда, меҳмонхоналарда, дам олиш жойларида фоҳишаларни кўриб, кўрмаганга олдик. Нафақат ўзгалар, бутун ҳаёти танини пуллаш билан ўтаётган аёлга «сиз жалаб, фоҳишасиз» деб кўринг эди, уни ҳақорат қилган, шахсини пастга урган, ғурурига тегиб, жиноят қилган ҳисобланар эдингиз.\nБундай муносабат бузуқлик, фоҳишабозликнинг устига парда тортади, уни жирканч «касб» эканлигини яшириб, бу «касб» эгаларини рағбатлантиради. Яхши-ёмонни ажрата олмай қолиб, бу иллат билан курашни қийинлаштирди. Притонлар (исловатхона) деярли барча жиноятларнинг келиб чиқишида озми-кўпми омил саналади. Бу жойлар айниқса фоҳишабозлик тараққий этишига биринчи «база» бўлиб хизмат қилади. Хоҳ қимор ўйини, хоҳ порногафия билан ўралашувчи, хоҳ ичкиликбозлик ёки бангихона ишқибозлари тўпланмасин, бу «давра»ларда номус орадан кўтарилган бўлади ва бу жойларга қадам босган хотин-қиз фоҳишаликдан холи бўлмайди.\nСамарқанд шаҳрида бир неча маҳалла «Шоввоз»лари «ким зўр?» қабилида фаолият кўрсата бошлаганлар. Йигитчалар маълум доирадаги ёш қизчаларни гўё «ўз ҳимоясига олганлар». Навбатдаги «ҳимоя»дан сўнг «шоввозлар»нинг «штаб-квартираси»—хилват жойлардаги уйчага йиғилишиб, спиртли ичимликлар ичиш, наркотик моддалар истеъмол қилиш билан шуғулланганлар. Ёш қизлар ўз «соябон»ларидан қайси бири билан алоқада бўлганларини ҳисобига етаолмасдан, тубанликка кетаётганликларини сезмай қолишган. Бора-бора йигитлар ичкилик ва наркотик моддаларга «чанқоқ» бўлиб қолишиб, қизларни «ишга солган»лар. Қизлар ҳам ҳеч тап тортмай, «ким ошди» савдосига ўзларини қўйишиб, фоҳиша деган номни «фахр» билан ёрлиқ қилиб олганлар.\nШуни қайд қилиб ўтиш лозимки, наркомания, бангиликка ружу қўйган хотин-қизларнинг биронтаси ҳам фоҳишабозлик кўчасидан ўтмай қолмайди, бу иккала иллат доимо бирга юради.\nҲозирги кунда республикамизда фоҳишабозликка қарши бир қатор тадбирлар амалга оширилмоқда. Яшириб ўтиришдан не фойда, 1984—87 йиллар давомида ўтказилган амалий ишлар натижасида республикамиз шаҳар ва қишлоқларида 10 мингдан ортиқ суюқ оёқ аёллар аниқланиб, махсус рўйхатга тиркалди. Фақат 1987 йилда ушланган фоҳишалар орасида 1248 таси турли хил юқумли таносил касалликларига мубтало эканликлари қайд этилди.\nРашида Ф. олий маълумотли педагог, мактабда ўқитувчилик қиларди. Институтни битирган йили турмуш қурди. Аммо оила ҳаёти Рашидани қониқтирмас, кўпроқ пули, тақинчоғи, кийимлари бўлишини хоҳларди. Эрини қийнайвергач, охири эр уни ташлаб кетди. Иккинчи бор топиш-тутиши яхши бир йигитга «кўнгил берди». Лекин буниси яхшигина пул топиш билан бирга «яхшигина» ичар ҳам экан. Маст-аласт ҳолда уйга «дўст»ларини эргаштириб келар эди. Рашида эрининг дўстлари орасида «топарман»ларини кўзи илғаб қолди. Устомонлик билан уларга суйкалиб, совға-инъом эвазига жинсий алоқа қиладиган одат чиқарди. Бора-бора бу ҳол эрига маълум бўлиб қолди ва у аламини ароқдан ола бошлади. Мутлақо алкоголизмга чалиниб, даволанишга юборилди. Рашида энди «иш»ни кенг кўламда бошлаб юборди. Кундузи мактабда ўқувчиларга эзгулик ҳақида, номус, виждон ҳақида ваъзхонлик қилар, кечқурун эса бир қанча қиз-жувонларни йиғиб, пулдор эркакларни «сиқиб сувини чиқариш»дан сабоқ берарди.\nБу аёлнинг фоҳишабозлик ва қўшмачилик борасида қилган ишлари ҳар қандай одамни ақлдан оздиради. Хуллас, унинг «ҳисоби»да турган қиз-жувонларнинг сони 100 дан ошиқ эди. «Харидор»лар эса республикамиздан ташқарида ҳам бор эди. Улар истаган маҳали бу ерда «самимий қабул» қилинар эдилар…\nҲозирги кунда фақат Тошкент шаҳар Ички ишлар бошқармасида деярли 800 га яқин ашаддий фоҳиша рўйхатга олинган. «Иш жойлари» асосан шаҳар меҳмонхоналари, ресторанлар, ётоқхоналар ва махсус уюштирилган уйлардан иборат бўлган бу ифлос «жамоа» билан қонун доирасида тегишли ишлар олиб борилмоқда.\nТекширишлар шуни кўрсатдики, бу қадимий «ҳунар» эгалари аввало ўз жонларига қасд қилар эканлар. Ўз бўйниларига сиртмоқ тортиб, ўн гулидан бир гули очилмасдан сўлиб, барвақт қарир эканлар. Кексайган чоғларида эса ёлғизлик азобидан қийналар, бир пиёла сув тутувчига зор бўлиб қолишар экан.\nФақат 1987 йилнинг ярмида 3 мингга яқин бузуқ аёл таносил касаллиги билан оғриганлиги медицина муассасаларида қайд қилинган. Ўтказилган тадбирлар натижасида мингдан ортиқ уй-жойлар жинсий алоқа қилиш ва интим учрашувлар учун хизмат қилиб турганлиги, қўшмачилик мақсадида фойдаланиб келинганлиги аниқланиб, айбдор шахсларга нисбатан қонуний чоралар кўрилди.\nЗина деган 37 яшар аёл иш жойининг ва меҳнат даромадининг тайини бўлмаган ҳолда системали равишда фоҳишабозлик ва қўшмачилик билан шуғулланиб келган. Унинг уйидан яланғоч эркак ва аёллардан ташқари 68 минг сўмдан ошиқ пул қўйилган омонат касса дафтарчаси ва бир қанча қимматбаҳо буюмлар топишган. Тошкент шаҳрида ўтказилган тадбирлардан биридан келиб чиққан натижа таҳлили эътиборга моликдир. Бир оқшом ресторан, кафе, меҳмонхоналар атрофида ўралашиб юрган фоҳишалардан 120 таси қўлга олинди. Текширишда уларнинг ярмидан кўпи, яъни 67 таси таносил касаллиги билан оғриганлиги маълум бўлди.\nХўш, бу фоҳишалар кимлар? Аниқланишича, уларнинг ҳар учинчиси Тошкент шаҳридан, ҳар тўртинчиси Тошкент области шаҳар ва қишлоқларидан, ҳар бешинчисининг яшаш ва ишлаш жойининг тайини йўқ, қолганлари эса мамлакатнинг турли шаҳарлари — Москва, Ленинград, Свердловск, Куйбишев, Олмаота, Мурманск, Могилёв ва бошқа жойлардан келган «гастролёрлар» экан.\nУлар орасида 20 ёшдан 30 ёшгача бўлган жувонлар кўпчиликни ташкил қилади. Аммо 14 яшари ҳам, 40 яшари ҳам бор. Социал состави ҳар хил: ўқувчи, студент, ишчи, дайди… Энг кўп қисмини ким ташкил қилади денг? Хизматчи — номига дабдабали давлат идораларида турли ишларда ўралашиб юрадиган «сирти силлиқ» ойимчалар…\nЯна шу нарса ҳақиқатки, турғунлик йилларида, гарчи кенг оммалашмаган бўлса ҳам, «идоравий фоҳишалар» пайдо бўлди. Бундайлар бирор иқтидори бўлмаган, лекин сирти силлиқ аёллардир. Улар каттароқ идораларга ишга жойлашиб оладилар-да, бошлиққа пинҳона кўз суза бошлайдилар. Уни ўз «тузоғи»га илинтиргач, коллективнинг «маликаси»га айланадилар. Дарҳол иши енгил, маоши мўмай лавозимга ўтадилар, навбатдан ташқари квартира оладилар, тез-тез мукофотланадилар. Энг даҳшатлиси, бу хил бузуқ аёллар бошлиқни «гаҳ» деса қўлига қўнадиган қилиб олгач, унинг ишига аралаша бошлайдилар. Қарабсизки, коллективда адолат тарозиси чил-парчин бўлади, норозиликлар кучаяди.\nАёллар фоҳишалик кўчасига қандай кириб кетиши тўғрисида таг-заминли жавоб топиш қийин. Чунки илгари бу социал ҳодиса тадқиқ этилмас, биз айрим манбалар — бадиий адабиёт, кинофильмлар, хабардор кишиларнинг ҳикояси орқали фикр-мулоҳаза юритардик. Фоҳишабозлик аксарият моддий етишмовчилик, қийин, ночор аҳволга тушиб қолиш натижаларида бошланади, деб тушунар эдик. Наинки, илгари бир бурда нонга зор бўлган аёлнинг танасини пуллагани ҳақида кўп эшитганмиз. Лекин ҳозирги «мижозлар»нинг аҳволи мутлақо бошқача — бирортаси муҳтожлик кўришмаган. Яшайман деса — уй, ишлайман деса иш жойи, қийналган бўлса атрофида меҳрибон кишилар топиларди.\nФоҳишалар бу «ҳунар»ини кўпдан-кўп сабабларга кўра танлаб олишгани равшан. Лекин энг асосийси уларнинг эс-ҳушини «лаззат ва фароғат» дунёси, осонгина мўмай пул топиш имконияти олиб қўйган. Фоҳишалик билан жарақ-жарақ пул топиб, яхши кийиниш ва ҳузур-ҳаловатда яшаш мумкиндай кўринган. Сиртдан жилпанглашиб, бахтиёр кўринишга уринган бу бахти қаролар маълум бир даврда арзимас пул ва бойлик тўплайдилар. Аммо, ору-номусидан, соғлиғидан, жамиятдаги ўрнидан, ҳатто ўз инсоний қиёфасидан маҳрум бўлиб, бедаво дардга чалиниб, қолган умрлари азобда ўтиши аниқ. Бу ҳаёт ҳақиқатидир. Фоҳишаларни даволайдиган муассасаларда, жазо ўтайдиган тарбия муассасаларида улардан бирор киши (яқинлари, дўстлари, қариндошлари) хабар олмаганлиги, аксинча учрашиб қолганларида ҳазар қилиб, юз ўгириб ўтишганини яхши биламиз.\nЯна бир омил ҳақида тўхталсак.\nОила мустаҳкамлигига эриша билмаганимиз оқибатида кўпдан-кўп оилалар «синаяпти». Бунинг сабабини ахтариб узоққа боришнинг кераги йўқ. Дангал айтиш керак, бу узоқ йиллар давомидаги занжирли хатоларимиз оқибатида юзага келган ичкиликбозлик, гиёҳвандлик, уй-жой билан аҳолини тўла таъминлай олмаганлигимиз, ёш оила аъзоларининг кам иш ҳақи олиши ва моддий таъминланилмаганликлари, таълим-тарбия ишларининг сусайганлиги ва жамиятимиздаги бошқа нуқсонларнинг «меваси»дир.\nХўш, оилавий ажралишлар масаласида аҳвол қандай? Мана, 1950 йилда ҳар 100 та никоҳдан 3 таси, 70-йилларга келиб ҳар 28 таси, бугунги кунга келиб эса 40 тадан ошиғи, деярли ҳар иккита никоҳдан биттаси «синиб» турибди. Мамлакатимиз бу масалада жаҳонда Швециядан сўнг иккинчи «фахрли» ўринда туради.\nТаҳлиллар шуни нсботлайдики, ажралишлардан сўнг, ҳар икки «бева» қолган аёлдан бири бошқа турмушга чиқмас экан. Орзу-ҳавас ва муҳаббат билан, ҳақли равишда бахтли бўлишга интилган аёл рўзғорда бахтини топа олмай, эру-хотинликдан ҳафсаласи совийди. Эрсиз қолгач, муҳаббатга ишонмай қўяди. Секин-аста тўғри келган эркак билан тасодифий жинсий алоқаларни одат қилади. Ана шу бир қисм аёллар орасидан айримлари фоҳишалар сафидан ўз ўрнини топади.\nЯна бир масала бор. Қизларда жинсий уйғониш ва унга қизиқиш шаклланиш даври медикларимиз фикрига кўра 11 —12 ёшдан бошланиб, бу давр 25—26 ёшгача давом этади. Мана шу даврда улар алоҳида эътибор ва муносабатга муҳтождирлар.\n14—15 атрофидаги ёшлар, хоҳ қиз, хоҳ ўғил бўлсин, бузуқлик йўлига тушиб қолиши сабаби сўралганда онаси ёки отасини ичкиликбоз ёки маънавий юзтубан кетганлиги айтилади. Улар ўзлари гувоҳ бўлган гумроҳликлар ҳақида қизариб-бўзариб ҳикоя қилиб беришади.\nМавзуимизнинг буларга боғлиқ томони борми, деган савол туғилиши табиий. Ҳа. Боғлиқ томони бор! Орамизда фоҳишабозликии муаммо даражасига олиб келган омиллардан бири ҳам мана шу ҳолатлардир. Ўз уйида, атрофида андоза олиши, ҳаёт тарзини ўрганиши лозим бўлган шахслар — катталарнинг беандиша ҳаётини кўравергач, ҳар қандай ўсмирнинг ҳам ахлоқи бузилади. Кўча-кўйда бемалол дайдиб юришни, подъезд, ертўлаларда тунашни одатга айлантиради. Бу эса тасодифий жинсий алоқаларга олиб келади. Энг даҳшатлиси ҳам мана шу ерда-да! Ким билан алоқа қилишга бефарқ бўлиб қолган қизда нима ташвиш бўларди? Кўпроқ пул топиш, яхши кийиниш, маишат қилиш ташвишида!.. Шундан кейин у ўз танасини эҳтиёжларига хизмат қилдира бошлайди.\nИнсоннинг энг муқаддас бойлиги бўлган муҳаббати, номуси бозорга — савдога олиб чиқилади — фоҳиша деб номланадиган янги бир шахс пайдо бўлади.\nФоҳишабозликни туғдирувчи омиллардан яна бири порнографиядир. Илгари порнография деганда турли хилдаги уят расмлар, жинсий ҳирсни уйғотувчи чизмалар, карталар каби суръатлар билан чегараланиларди. Энди эса техника тараққиёти ўзи билан видеофильмларни одамлар орасига олиб кирди.\nТурли, ноқонуний йўллар билан чет эллардан келтирилган ёки пулқувар «ижодкор»лар, эркатантиқ ўғил-қизларнинг «чанқоқ босди» қилиқлари оқибатида қўлбола «кинофильм»лар, уятсиз «асар»лар пайдо бўла бошлади.\nСир эмас, бундай фильмлар ҳатто катта ёшдаги кишиларда ҳам қандайдир қизиқишга ўхшаш ҳис уйғотади. Агар томошабин ёшлар бўлса-чи? Улар характер жиҳатидан тез ҳиссиётга берилувчан бўлганликлари сабабли бундай «фильм»ларга «қойил қоладилар» ва тақлид қила бошлайдилар. Вақтида олди олинмаса, уларнинг фоҳишабозлик кўчасига кириб кетишлари ҳеч гап эмас.\nМеҳнат қилмай «лаззат» ахтаришга тушиб қолган ёшлар ўқиш-ўрганиш, касб танлашга вақтлари бўлмайди. Бора-бора яшаш учун маблағни ўз «касб»ларидан чиқариб олишга одатланади.\nФоҳишабозлик билан шуғулланувчиларга қарши маъмурий жавобгарлик белгиланганига ҳам бир йилдан ошди. Мазкур қонун билан белгиланган жазо чораси — 200 сўмгача миқдорда жарима тўлатиш билан ўз танасини пуллаш ҳолларига чек қўйиладими?\nҲозирча фақат бир нарсани айтиш мумкин: бу иллат ҳақида ошкора фикр-мулоҳаза юритилаяпти, холос. Бир қатор мақолалар эълон қилинди. Қонуншуносларимиз ҳам, гражданлар ҳам фоҳишабозликка қарши курашда «енгил-елпи» чоралар билан тегишли мақсадга эришиб бўлмаслигини таъкидламоқдалар. Ахир, кўпгина социалистик ва ҳатто, капитал ҳукмрон мамлакатларда фоҳишаларга қарши курашда таъсирчан қонунлар мавжудлигини айтиб ўтдик.\nМен буни қўпол бўлса ҳам «чорасизлик»дан бошқа нарса деб атай олмайман. Ахир номусини бир-икки оқшомда 400—600 сўмга «пуллаган» фоҳишани 200 сўм жарима билан жазолаш кулгили-ку… Дарҳақиқат, Тошкент шаҳридаги меҳмонхоналардан бири олдидан ўтиб кетаётиб, «овчи қизининг, уни тўхтатган милиция ходимига қилган «буйруғи»ни эшитганман:\n— Мана, тезроқ жаримангни олда, гапни чўзма. Жазманлар кетиб қолади. (Балки «кутиб қолади» дегандир)…\nҚайд этиш лозимки, фоҳишалар билан кураш қанча кучлироқ ва ошкора бўлмасин, улар ҳам қараб турмас эди. Бундан бир неча йил муқаддам меҳмонхоналар ва истироҳат боғларида ҳар қадамда тўғаноқ бўладиган «шаддод ойимча»ларни ҳозир учратмайсиз. Лекин сал синчковлик билан қаралса «яширин ҳолат»га ўтилганлигини пайқаш қийин эмас…\nТекширишлар шуни тасдиқлайдики, фоҳишаликни касб қилиб олганларнинг кўпчилиги енгил-елпи ишларга жойлашиб олар экан. Бир қисми бир сутка ишлаб икки-уч кун дам оладиган сменали ишларда бўлишади. Айримлари эса жавобгарлиги йўқ иш ахтаришиб, устига-устак маълум пул ҳисобига ўз ўринларида иш бажариб туришга одам топишади. Улар орасида юз-кўзига гард юқтирмасдан «кўча супурувчи — фаррош», «қоровул», «йўл ремонти ишчиси», «қувур тозаловчи», «ўт ўчирувчи» каби касбларда ҳисобда турганлари борлиги маълум бўлиб қолди. (Ҳатто сувга чўкканларни қутқариш хизматида ҳам «ишлашаркан»!)\nФоҳишабозлик билан шуғулланувчи аёлларнинг қилмишлари яна бир қатор текинхўрларга қўл келиши аниқланган. Булар пул илинжида юрган автомобиль эгалари, давлат таксиси ҳайдовчилари, уйларини бўшатиб бериш ҳисобига пул тўпловчи турли қаланғи-қасанғилар, меҳмонхона «бека»лари, ресторан официантлари ва шуларга ўхшаган шахслар экан.\nРеспублика прокуратураси почтаси турли хил хат-хабарларга тўла бўлади. Улар орасида бузуқлик, фоҳишабозликка тегишли хабарлар, таклифлар ҳам учраб туради. Алам билан ёзиладиган бу хатлар одатда ана шундай нопокликдан жабр кўрган кишиларга тегишли бўлади.\nМана, уларнинг айримларига эътибор беринг:\nТошкент шаҳар Чкалов номли авиация ишлаб чиқариш бирлашмасидан А. Сердюк:\n«…Бундан 30 йилча илгари «мамлакатимиз фоҳишабозликдан холи» деб жар солиниб, жиноят кодексларидан бу жиноятни шошма-шошарлик билан чиқариб ташлаб, катта хатога йўл қўйилган. Ҳозирги кунда ўтмиш хатолари кенг миқёсда тузатилмоқда. Бу хато ҳам тузатилиши керак…» Менимча жуда тўғри таклиф.\nҚарши шаҳридан пенсионер К. Маллаев:\n«…Кейинги пайтда фоҳишаларга нисбатан чора кўриш бирмунча жонлангани яхши бўлаяпти. Лекин бу кам. Ахир порнографияни (уятсиз), бузуқиликни тарғибот қилиш каби ҳаракатлар учун жиноий жазо бору, лекин ўз қилиғи билан бузуқиликни тарғибот қилиб юрган фоҳишаларга бу моддани қўлламайсизлар? Ахир бир-иккита яланғоч аёл суратидан кўра, ҳаммани кўз олдида билтанглаб, тан сотиб юрганлар эл ахлоқини кўпроқ бузаяпти-ку!.,»\nҚўқон шаҳридан етти боланинг онаси Маърифат Турсунова:\n«…Бир зинапоядан суюқ оёқ қиз билан бирга кириб чиқиб туриш сизга ёқадими? Бунинг устига уйингизда ўғил-қизларингиз бўй чўзиб қолган бўлса? Лекин маъмурий органларга мурожаат қилсак, ҳар гал «огоҳлантирдик, факт тасдиқланмади, нима ҳам қилаолардик», деб елка қисишади. Бу қандай «латталик» ахир?!»\nХоразмдан келган бир хатдан. (Хат муаллифининг фамилиясини маълум мулоҳазалар билан келтирмадик);\n«…Ўғлим хотинини бегона эркак билан тутиб олганида аччиқ устида уни дўппослаб, тан жароҳати етказди. Ҳаромдан келиб қолган буюмларни топиб, синдириб, ёқиб ташлаган эди. Терговда хотини ўйнаш тутиб, пул, мол эвазига фоҳишалик қилиб юрганини далиллар билан тасдиқлай олмади. Уни суд қилиб уч йилга қамашди. Ҳозир эса «келин» уйида 2 та неварамнинг кўз олдида фоҳишабозликни авжига чиқараяпти…»\nТекширишда бу фактлар тасдиқланди. Лекин фақат огоҳлантириш билан чегараланилди. Чунки икки ёш боласи билан бу аёлни жавобгар қилишга қонунимиз ожизда!\nДеновлик Р. Тожиддинов: «…фоҳишаларни оқламайман. Лекин асосий айб эркакларда ҳам бор-ку! Эркаклар ўзларини босишмайди. Аёлларни улар бузади. Албатта, фоҳиша аёл жавоб бериши керак. Лекин эркак… унинг иштирокчиси эмасми?..»\nОдамлар фикрида жон бор, куюнчаклик бор. Улар билан ҳисоблашиш керак.\nФоҳишабозликка қарши курашни кучайтириш масаласи муҳокамасида жиноят Кодексига бу ҳақда тегишли қўшимчалар киритиш ҳақида таклифлар бўлган эди. Лекин тегишлича баҳо олмади. Кўпчилик қонуншунос олимларимиз, ҳатто тажрибали практик ҳуқуқшунослар орасида ҳам «фоҳишабозликни жиноят кодексига киритиш мумкин эмас, ахир буни далиллаш, исботлаш қийин бўлади», деган фикрлар бўлди.\nВаҳоланки, жиноят — бу ижтимоий хавфли, ҳуқуққа хилоф, қасддан ёки эҳтиётсизликдан қилинган ҳаракатдан иборатдир. Фоҳишабозликни жиноят деб таниш учун унинг жамоат учун хавфлилиги, қонунга хилоф муносабат эканлиги, одамлар ахлоқини бузиш, текинхўрлик билан кун кечириш, давлат ва жамоат мулкини талон-тарож қилишда, оилалар бузилишига ва турли хил таносил касалликлари тарқалишига олиб келадиган хавфи, қасддан содир этилиши каби бир қатор ҳолатлар тўла мавжуд эди.\nҚолаверса, жиноятчиликка қаттиқ қонунчилик асосида курашиш керак. Исботлаб бўладими, йўқми, деб иккиланиб ўтириш билан масалага тўғри ёндошиб бўлмайди. Бу менинг шахсий фикрим. Ҳар қандай қонунда халқнинг иродаси ифодаланган ва унинг манфаатига хизмат қилади. Шундай экан, журналхонлар — халқ, бу борада ўз фикрларини, муносабатларини билдирадилар деган умиддаман.\nҲаётнинг муқаддас мезонлари бор. Қаерда бу мезон бузилса, адолат ўрнини ноҳақлик, диёнат ўрнини хиёнат, ҳалоллик ўрнини ўғирлик, самимият ўрнини таъмагирлик эгаллайди. Таъмагирлик!.. Фоҳишабозликда ҳам бош «рол»ни таъма ўйнайди. Фоҳиша кўзларини қув қилганича учраган «ошиқ»дан иложи борича кўпроқ пул, нарса юлиб қолишга уринади. Аслида фоҳиша ўша эркакдан эмас, балки жамиятдан юлади.\nЖамият учун эмас, ўз ғами билан яшайдиган шахсларга ҳеч ким яхшиликни раво кўрмаса керак, чунки, худбин, юзсиз, ўз оиласи ва ўз коллективига, ўз дўсти ва она-юртига хиёнат қилган кимсалардан нафратланиш туйғуси табиийдир. Ўз номусини сотган кишидан эса ҳар қандай хиёнатни кутиш мумкин.\nХўш, фоҳишабозликнинг бошқа илдизлари ҳам борми? Ҳа, бор. Асосий илдиз бошқа ёқда. Менимча, уни энг аввало, ўсиб келаётган ёш авлодни тарбиялашдаги нуқсонларимиздан, қолаверса, сексуал масалаларда ошкоралик талаб даражасида эмаслигидан, турмушимиздаги етишмовчиликлардан, қонунларимиз мукаммал эмаслигидан, инсоний муносабатларда ўзгалар тақдирига лоқайдлигимиздан ахтариш керак…\n“Шарқ юлдузи” журнали, 1988 йил, 11-сон\n← Аввалги Аввалги Шукрулло: “Халқ дардини жойладим дилга” (1988)\nКейинги → Кейинги: Фурқат Алимардон. Оқибат (ҳикоя)


- БАА: Танқид учун 10 йиллик қамоқ. Бирлашган Араб Амирликларида ҳуқуқ фаоли ва ҳукмрон монархия танқидчиси сифатида танилган Аҳмад Мансур ижтимоий тармоқлардаги ёзувлари учун 10 йилга озодликдан маҳрум этилди. (ўзбек тилида видео)\n- "Шавкат Миромонович, маҳалламиз шундоғам обод, бузилмасин". Сурхондарë вилояти¸ Денов тумани Хайробод қўрғони Боғи эрам маҳалласи Обод маҳалла дастури доирасида бузилишга тушган. Уйлари бузилиши эвазига ер ҳам¸ пул ҳам таклиф қилинмаган маҳалла аҳли бундан норози. (ўзбек тилида видео)\n- Ўзбекистонда оммабоп телеграм-каналларидан бири фирибгарликда айбланмоқда. Телеграм тармоғидаги "Наманганликлар" деб номланган канал админлари кафе эгасидан, шантаж йўли билан, 600 АҚШ доллари талаб қилгани айтилмоқда. Айни пайтда админлар тергов қилинмоқда, телеграм-канал ёпилди. (ўзбек тилида видео)\n- Москвадаги ифторликда Ўзбекистон элчихонаси вакиллари қатнашди. 28 май куни Москвада аъанавий тарзда ўз ишини давом эттираётган “Рамазон чодири”да Ўзбекистон кечаси уюштирилди. 13 маротаба ўтказилаётган бу сафарги ифторлик Москвада истиқомат қилаётган ўзбекистонлик мусулмонлар томонидан берилди. (ўзбек тилида видео)\n- Бабченкони ўлдириш учун кимни ёллашди. “Қотил”нинг дўсти билан интервью. Қотиллик учун ёлланган кишининг ўзи УХХга келиб, дўсти Родион Шовкошитный эканлигини айтгани журналист Аркадий Бабченконинг тирик қолишига сабаб бўлди. (Настоящее время видеоси)\n- Руминиялик сайёҳлар Тожикистонда “ДАНчи”нинг порахўрлиги билан тўқнаш келди. (видео)\n- Аркадий Бабченко: «Мен ундан нафратланаман. Шахсан». Россиялик журналист Аркадий Бабченко журналистик одоби, сайловлар ва Путин ҳақида. (видео)\n- ВОЛОДЯ + АЛИНА. Владимир Путин ва Алина Кабаева оила қургани борасида эълон қилинганига 10 йил. (Директ видеоси)\n- «Келинни ўғирлаш ҳеч қачон анъана бўлмаган, бу ҳар доим жиноят ҳисобланади». Тарихчи Элери Битикчи ўғирланиб кетилган ва сўнг милиция бўлимида чавақланган қизнинг фожиаси ҳақида ўз фикрини билдирди. (ҚРдан видео)\n- Собиқ президент Атамбоевнинг яна икки сафдошига қарши иш очилиши мумкин. (видео Настоящее время)\n- Муратбек Тунгишбаевнинг онаси: «Ўғлимни Остонага берманглар!». Бишкекда қўлга олинган қозоғистонлик мухолифатчи фаол ва блогер Муратбек Тунгишбаевнинг онаси Қозоғистон ҳукуматини унинг ўғлини ватанига бериб юбормасликларини сўрамоқда. (ҚРдан видео)\n- Москвадаги «Мой город» ширкати юзлаб мигрантларнинг иш ҳақларини бермади. (ҚРдан видео)\n- Петрозаводскда "сбормобиль" пайдо бўлди: одамлар чиқиндихона ўрнига аҳлатларни унга ташламоқда. Анчадан бери фаоллар Карелияда чиқиндиларни ажратиб тўплаш ва уни қайта ишлаш борасидаэ ксперимент ўтказмоқда. Улар юк автомобилини ижара олиб мунтазам равишда йўналиш бўйича ҳаракатланишмоқда, ижтимоий тармоқларда акция ўтказишмоқда, одамлар эса саралаган чиқиндилар- қоғоз, пластик ва бошқа чиқиндиларни автомобилга олиб келиб ташлашмоқда. (Настоящее время видеоси)\n- Қирғизистоннинг ёш миллионерлари - улар ўзи ким? 1-қисм (ҚРдан видео)\n- Калифорниялик нейропсихолог болалар йиғисининг таржимонини яратди. Чақалоқларнинг тилини қандай тушуниш мумкин? Калифорниялик нейропсихолог смартфонга дастур яратди, у болалар йиғисини «расшифровка қилади». ( Директ видеоси)\n- Италиядаги сайловлар ва маҳаллий ОАВ кўз ўнгида ҳукуматни шакллантиршга уриниш. (видео Настоящее время)\n- Қрим журналистикасининг устози Николай Семена. История Сиёсий маҳбуснинг ҳикояси. (Директ видеоси)\n- "Жуда овқат егимиз келарди". "Ватан хоинлари"нинг болалари сталин лагерларида ўтган ҳаётларини эслашмоқда. 31 май куни Қозоғистонда Сиёсий қатағон қурбонлари куни нишонланди. (видео Настоящее время)\n- Ашхободда тузли бўроннинг оқибатларини бартараф этишмоқда. (фотогалерея)


18:49 10.07.2019 (Янгиланган 18:50 10.07.2019)\n11-18 июлда республика бўйича ҳаво ҳарорати ўртача кўп йиллик қийматларидан 5-7 даражага юқори бўлган жуда иссиқ об-ҳаво бўлиши кутилмоқда.\nТОШКЕНТ, 10 июл – Sputnik. 11—18 июлда Ўзбекистон бўйича ҳаво ҳарорати ўртача кўп йиллик қийматларидан 5-7 даража юқори бўлган жуда иссиқ об-ҳаво бўлиши кутилмоқда.\nБу ҳақда "Ўзгидромет" маълум қилди.\nҲаво кундуз кунлари 40-42 даражагача, жанубда ва чўл ҳудудларда 43-45 даражагача бўлади.\nРеспубликанинг тоғ олди ва тоғли ҳудудларида ҳарорат фонининг кўтарилиши ҳисобига Тожикистон ва Қирғизистон ҳудудларидан гляциал (музли) сел тошқинлари ўтиши мумкин.


Россияда маҳаллий аҳоли Марказий oсиёликларга қарши намойишга чиқди 26-10-2021, 09:39 | Zamin.uz\nЯкутскда 17 март куни кечқурун маҳаллий аҳоли вакиллари мигрантларга қарши намойишга чиқди, деб хабар қилмоқда Sof.uz.\nХабарда айтилишига кўра, 17 март куни кечқурун Якутск шаҳри марказий майдонида 200 га яқин маҳаллий аҳоли норозилик намойишига чиққан. Митинг иштирокчилари ҳукуматдан Марказий oсиёлик мигрантларга қарши қонунчиликни кескинлаштиришни ва айбдорларни жазолашни талаб қилишган.\nМаълум бўлишича, келиб чиқиши Марказий Осиё республикаларидан биридан бўлган фуқаро ўз танишлари ёрдамида ёқутистонлик аёлни ўғирлаб кетган ва зўрлаган. Шундан сўнг аёл киши полицияга ариза билан мурожаат қилган.\nАйни дамда қонунбузар қўлга олинган ва кўрсатма бермоқда. Унга қарши Россия Жиноят кодексининг 127 моддасига асосан (одам ўғирлаш ва ноқонуний ушлаб туриш) жиноят иши қўзғатилган.\nУшбу муносабат билан Ёқутистон Тергов органлари жиноятчилик - ҳеч қандай миллатга мансуб эмаслигини алоҳида таъкидламоқда. Бунинг далили сифатида улар статистик маълумотларни келтиришган: 2017 йилда Ёқутистонда жинсий сабабларга кўра жами 117 та жиноят содир этилган бўлса, шундан 6 таси - хорижий давлат фуқаролари томонидан амалга оширилган. 2018 йилда 296та ана шундай жиноят қайд этилган бўлса, ундан фақат 4таси - хорижий фуқаролар томонидан содир этилган. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Дунё » Россияда маҳаллий аҳоли Марказий oсиёликларга қарши намойишга чиқди\n«Бунақа одамлар Ер юзидан қирилиб кетсин» — Комил Алламжонов


АМИРА АЛИБЕКОВА ҲАМКАСБЛАРИ БИЛАН МУНОСАБАТИ ВА БУХОРОЛИК БОЙНИНГ "АРЗАНДАСИ" ЭКАНЛИГИ ҲАҚИДА(ЭКСКЛЮЗИВ) - 14 Июля 2017 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2017 » Июль » 14 » АМИРА АЛИБЕКОВА ҲАМКАСБЛАРИ БИЛАН МУНОСАБАТИ ВА БУХОРОЛИК БОЙНИНГ "АРЗАНДАСИ" ЭКАНЛИГИ ҲАҚИДА(ЭКСКЛЮЗИВ)\nАМИРА АЛИБЕКОВА ҲАМКАСБЛАРИ БИЛАН МУНОСАБАТИ ВА БУХОРОЛИК БОЙНИНГ "АРЗАНДАСИ" ЭКАНЛИГИ ҲАҚИДА(ЭКСКЛЮЗИВ)\n«Нажотимсан», «Қани-қани», «Икки соҳиллар», «Умр ўтаверади», «Узоқдаги яқиним» каби тароналари билан ўз мухлисларини топиб улгурган хонанда Амира Алибекова нишондаги саволлардан чўчимади. Шу баҳона у ҳақидаги айрим фактларга ҳам ойдинлик киритдик.\n— Бундан беш йил аввал «Сенсиз» номли тарона билан санъат оламига кириб келган Амира Алибековага ижодий танаффус нима учун керак бўлди?\n— Чиндан ҳам бу менинг дебют таронам. Айнан шу қўшиқ билан санъат оламига кириб келдим, бироқ продюссерлик маркази билан шартномамиз амалда бўлган вақт танаффус қилганим йўқ. Шартнома муддатининг тўртинчи йилига келиб, озроқ сусткашлик бошланди, яъники танаффус қилдим. Шартнома бекор бўлгач, продюссерлик маркази билан ҳамкорликка нуқта қўйилди.\n— Продюссерлик маркази билан ўртангизда низо келиб чиқишида кимнинг қўли бор?\n— Ростини айтсам, билмайман. Ҳамкорлик қилиб келган продюссер билан ўртамизда келишмовчилик келиб чиқди, аммо бунда кимнинг қўли бор, буниси менга қоронғу. Балки мен билмайдиган бошқа сабаблар ҳам бордир, яна ким билади, дейсиз. Нима бўлганида ҳам ҳаммаси яхшиликка! Сўзим чин!\n— Сиз айтаётган ўша низо шартнома муддатининг тугашида тахаллусингизнинг олиб қўйилиши сабаб келиб чиқди. Нега ҳақиқий исмингиз билан ижод қилишни истамадингиз? Ё ҳамма гап принципдами?\n— Йўқ, бу принцип эмас. Ҳақиқий исмим Аделя, биласиз. Шу ном билан ҳам ижодимни давом эттиришим мумкин эди ва ишонинг, бу мен учун ҳеч қандай «минус» бўлмасди. Бироқ продюссерлик маркази билан беш йиллик шартнома тузаётганимизда келишганмиз, айтилган муддат давомида барча шартларни бажарсам, қўшиқларим ва тахаллусим ўзимда қолади, деган мазмунда. Мен ваъдасининг устидан чиқадиган инсонларни ҳурмат қиламан, ўзим ҳам шундайман! Шартнома муддати тугагач, келишувнинг унут бўганига аччиғим келди. Менга берилган ваъдани бажаришларини талаб қилдим, холос. Менимча, бу адолатдан! Тахаллусимни қайтариб олиб, яна ижод қилаяпман. Умуман олганда, бўлиб ўтган воқеаларни эсга олишнинг кераги йўқ, ўтгани ўтиб кетди. Энди фақат олдинга!\n— Бу ҳақида гапиришни истамаяпсиз-у, шундай бўлса ҳам бўлиб ўтган воқеаларни пиар деганлар ҳам бўлди, Амира?\n— Бу шунчаки миш-миш! Атай уюштириладиган ёхуд жанжал тўпалонли пиарлар, меники эмас! Мен тинчлик тарафдориман(кулади).\n— Шоу-бизнесда бирор санъаткор билан боғлиқ низоли воқеалар тез тарқалади. «Оч қорним — тинч қулоғим» деган айрим ҳамкасбларингиз, продюссерлик марказлари секингина ўзини четга олиб қочиши мумкин. Ижодий ҳамкорлик масаласи муаммо бўлмаяптими энди?\n— Ҳамкасбларим билан муносабатларимиз яхши. Санъаткорлар орасида ижодини ҳурмат қилганларим кўп. Қолаверса, воқеанинг рўйи-рост тафсилотини билган ва менга ишонган шоу-бизнесдаги дўстларим охиригача қўллаб-қувватлаб туришди. Билсангиз, бу жуда катта ёрдам. Тўғри, айримлари ҳаётимдан чиқиб кетишди, аниқроғи, буни ўзим истадим. Нима бўлганда ҳам яхшиликка бари.\n— Сутдан оғзи куйган қатиқни ҳам пуфлаб ичади, бундан кейин шартнома имзолашда эҳтиётроқ бўласиз чоғи?\n— Хатоларимиз бизни улғайтиради, ўз устимизда ишлашга, тафаккуримизнинг кенгайишига хизмат қилади. Бир тарафдан хатолардан миннатдор бўлишимиз керак. Негаки, бу жуда катта сабоқ ва тажриба-да! Нима бўлганидан қатъий назар ҳеч бирига ачинмайман!\n— Майли, ортда қолганини эсламайлик, хўш, эндиги режалар қандай? Ҳойнахой, янгиликлар кўп бўлса керак?..\n— Мухлисларим учун аталган совғалар кўп. Яқинда «Узоқдаги яқиним» номли янги қўшиқ ёздик, тез кунларда премьера қилиниши режалаштирилган. Клип суратга олиш ҳақида ўйлаяпмиз. Хуллас, қизғин ижод буёғига!\n— Амира Алибекова бухоролик бойнинг арзандаси деган гаплар ростми?\n— Йўғ-а, бу миш-миш, холос.\n— Майли, ишондим. Репертуарингиз у қадар катта эмас, бу қўшиқ борасида инжиқлигингиздан даракми?\n— Ижодий жараёнда инжиқ эмасман, назаримда. Аммо клип суратга олиш вақти қайсарлигим бор. Бирор нимани ёқтиришим қийин. Қўшиққа келсак, у аввало руҳиятим билан уйғунлашиши лозим. Матни билан танишгач, уни ўзимдан ўтказаман, юрагим «жиз» этса, демак, у меники!\n— Шоу-бизнесда ғирромликка дуч келсангиз ҳам, барибир шу йўлдасиз. Нима сизни ушлаб турибди?\n— Ишонч! Ўзимга нисбатан ишончимнинг баландлиги боис танлаган йўлимдан воз кечмадим. Фикримча, ҳар бир инсон айни шундай яшаши керак. Бу қийин биламан, лекин таслим бўлиш муаммони ҳал этиш дегани эмас. Орзунгиз борми, унинг сари дадил одимлайверинг, олдинга мақсад қўйдингизми, чалғиманг, етишасиз.\n— «ЎзбекКонцерт»нинг сўнгги йиғилишида хонанда аёлларнинг ташқи кўриниши, хусусан, кўз-қошни торттириш, лабни шишириш кабилар танқид қилинди. Сиз бунга нима дейсиз?\n— Замонавийлик тарафдори бўлган кўп қиз-аёллар пластик жарроҳлик амалиётларига мурожаат қилишаяпти. Бу нақафат шоу-бизнес вакилалари, балки уй бекалари орасида ҳам кузатилаётган ҳолат. Ташқи кўринишини ўзгартириш ҳар кимнинг ўз танлови, бу борада ҳеч кимга эътирозим йўқ. Шахсан ўзим эса сунъий гўзалликка қаршиман. Тез орада кўз қовоқларни торттириш, лабни шишириш урфдан қолади. Хўш, кейин-чи, тиғ теккан гўзалликни аслига қайтариш мумкин бўлармикан? Менимча, «ЎзбекКонцерт» йиғилишида айтилган гапларда жон бор!\n— Амира, ўзбек тилида равон сўзлашишга қийналаяпсиз, қўшиқ куйлаганда маъносини тушуниш муаммо бўлмайдими?\n— Талаффузим устида ишлаяпман, ўзбек тилидаги сўзларни тез-тез такрорлаб тураман. Машқ қиламан. Қўшиқ куйлаётганда эса сира ҳам қийналмайман. Чунки санъатнинг аниқ бир «тили» йўқ, агар юракдан куйласангиз. Бу жараённи сўз билан тушунтириш мушкул, таронани ич-ичимдан ҳис қиламан, талаффузи эса ўз-ўзидан юзага келади.\n— Сиз ўзингизни санъатнинг қайси поғонасида кўраяпсиз?\n— Бу йил ҳаммасини янгитдан бошладим. Янги уйга кўчиб ўтдим, ҳаммаси изига тушаяпти. Юқорига қарасам, жуда кўп қаватлар кўринади, насиб қилса, мен уларга кўтариламан. Саволингизга аниқ жавобим йўқ, ҳаммаси олдинда ҳали!\n— Вокал машғулотларига қай даражада аҳамиятлисиз?\n— Ҳеч бир машғулотни ўтказиб юбормасликка ҳаракат қиламан. Вокал машғулотлари ғоят муҳим. Мабодо, бирор узрли сабаб билан дарсга бора олмай қолсам, уйда машқ қиламан. Ҳамиша овозимни созлаб тураман.\n— Айтишларича, от спорт турига қизиқар экансиз?...\n— Ҳа! Отлар жуда сезгир ва меҳрибон жонивор. Кўпдан бери отда сайр қилмадим, қўлим тегмаяпти. Имконини топиб, от спорти машғулотларини тиклашим керак. Бир сирни очайми, ўзимнинг тулпорим бўлишини орзу қиламан.\n— Ажабмас, у амалга ошса! Мароқли суҳбат учун раҳмат!\n— Сизга ҳам ташаккур!\nКатегория: SHOU BIZNES YANGILIKLARI / ШОУ БИЗНЕС ЯНГИЛИКЛАРИ | Ko'rganlar:: 233 | Добавил: www.BePuL.NeT | Теги: #habarlar, #uznews, #новости, #newsuz, #Yangiliklar, #ahborot, #Yangilik, #news, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0


Ўқитувчиларнинг бир кунлик иш ҳақи хайрия фондига ўтказилмоқда. Вазирлик изоҳ берди\n08:42 / 02.02.2019 40107\nҚатор ОАВ хабарига кўра, Самарқанд вилоятида 26 январь куни «дарсдан кейин» ҳашар деб аталган тозалаш ишларига жалб қилинган ўқитувчиларнинг бир кунлик иш ҳақи «Маҳалла» фонди ҳисобига ўтказилган.\nСамарқанд вилояти ХТБ раҳбари буйруғида «ўз ташаббусларига кўра ихтиëрий равишда» деб ëзилган бундай пул ўтказиш жараëни амалда кучли босим остида олиб бормоқда, дейилади хабарда.\nТаъкидланишича, буйруқда «Вазирлар Маҳкамасининг Оролбўйидаги экологик ҳалокат оқибатларини юмшатиш борасидаги 2019 йил 22 январдаги 41-Ф-сонли фармойиши ҳамда вилоят ҳокимлигининг 23 январдаги 05/01-11 сонли хати раҳбарлик ва ижро учун қабул қилинсин»¸ деб ëзилган. Буйруқнинг 3-бандида «таълим муассасаларида меҳнат қилаëтган ишчи-ходимларнинг бир кунлик иш ҳақи миқдоридаги» маблағни «Маҳалла» хайрия жамоат фонди вилоят бўлими банкдаги рақамига 5 февралга қадар ўтказилишини таъминлаш сўралган.\nKun.uz ушбу маълумотга ойдинлик киритиш мақсадида Халқ таълими вазирлигининг масъул ходими билан боғланди.\nУнинг билдиришича, 2018 йил 10 майдаги 349-сонли «Ўзбекистон Республикасида мажбурий меҳнатга барҳам беришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги қарорнинг 2-бўлим «а» бандига кўра, умумхалқ ҳашарини ўтказиш тўғрисида фақат Ўзбекистон Президентининг ёки Вазирлар Маҳкамаси тегишли ҳужжати мавжуд бўлгандагина ташкил этиш мумкин.\nҚайд этилишича, 26 январь кунги ҳашар Вазирлар Маҳкамаси фармойишига асосан ташкил этилган.\n«Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 22 январдаги 41-ф-сонли фармойишига кўра, 2019 йил 26 январь куни умумхалқ экология хайрия ҳашари муносабати билан ташкилотларда ишлайдиган ходимларнинг бир кунлик иш ҳақи миқдоридаги маблағлари уларнинг ўз ташаббусига кўра хайрия қилишлари мумкинлиги кўрсатиб ўтилган. Пулга келсак, ўз ташаббусига кўра дейилган, беришни истамаса бунга ҳақи бор», - деди вазирлик вакили.\nСамарқандда ағдарилган «Дамас» учун таъмир пулини қурувчилар тўлаб беришадими?


“Уруш болалигимизни, орзуларимизни ўғирлаган эди...” | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n“Уруш болалигимизни, орзуларимизни ўғирлаган эди...”\n2020-04-24 16:04:01 309\nНиёз бобо Рўзиев 1925 йил Қашқадарё вилояти Китоб тумани Офтобрўя қишлоғида туғилган. 1942 йилнинг бошларида урушга кетган. 1943 йил баҳорида яраланган ва даволанган. Қисқа вақтдан сўнг яна жанггоҳга кирди. Ўша йилнинг июнь ойларидан бошлаб иккинчи Болтиқбўйи фронтида жанг қилади. 1944 йил октябрь ойида жангда қаттиқ яраланади ва 2 гуруҳ ногирони деб топилиб, урушдан қайтарилади.\n– Уруш болалигимизни, орзуларимизни ўғирлади. Миллионлаб одамларнинг ёстиғини қуритди, қанчадан-қанча болаларни етим қилди. Одамларимиз ҳам бу пайтларда қийналиб кун кечирар, борини урушдаги яқинларига жўнатарди. У кунларни эслашнинг ўзи оғир, –дейди Ниёз бобо.\nУрушдан қайтгач, 1945 йилдан бошлаб ўзи ўқиган 25-мактабда ўқитувчиликни давом эттиради. Малакасини ошириш учун Қарши педагогика билим юртида ўқиб чиқади. 1948 йили мактаб директори этиб тайинланади. Ниёз бобо 40 йилга яқин Китоб туманидаги бир қатор ўрта таълим мактабларида ўқитувчилик қилди. Тажрибали педагог, устоз мураббий сифатида халқ таълими соҳасини жадал ривожлантиришда улкан ҳисса қўшди, кўплаб шогирдларни тарбиялади.\nБугун Ниёз бобо 9 нафар фарзанднинг отаси, 26 нафар набира ва 26 нафар чевараларнинг севикли бобоси бўлиб, кексалик гаштини сурмоқда. Ватан олдидаги хизматлари учун давлат томонидан кўп маротаба мукофотланган ва тақдирланган.\nОила даврасида ўтирганда бугунги доруламон кунларга етишнинг ўзи бўлмаганлигини, тинчликни, ватанни қадрига етиш кераклигини кўп таъкидлайди. Фарзанд ва невараларига насиҳатлар беради. Шунга амал қилиб, бугун улар ҳам кам бўлгани йўқ...\nҚарийб 100 ёш остонасида турган иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси, зиёли инсон нуроний отахон сифатида ҳали анча тетик ва бардам.\n– Эъзоз ва эътибор яхши нарсада. Одамга куч-қувват ва ғайрат беради. Элимиз, маҳалла-куй, ўғил-қизлар ардоғида бўлиш менга бардамлик беради. Шу кунларга етказганига шукр, – дейди Ниёз бобо.


Тожикистон авиакомпанияси Бухорога илк парвозни амалга оширди - Халқ сўзи\nТожикистон авиакомпанияси Бухорога илк парвозни амалга оширди\n09:18 30 Июль 2018 Жамият\nТожикистон миллий авиакомпанияси — Somon Air самолёти Бухорога парвоз қилди. Бу ҳақда Тожикистон матбуот хабар тарқатмоқда.\nМанбага кўра, рейс 28 июль куни Boeing самолётида амалга оширилган. Унинг давомийлиги 45 дақиқа, чипта нархи эса 72 долларни ташкил қилди.\nБу Тожикистон авиакомпанияси ҳаво кемасининг Бухорога амалга оширган илк учиши бўлди. Бундан олдин компания Самарқанд йўналишида ҳам парвозларни йўлга қўйишини эълон қилган эди.\nЭслатиб ўтамиз, 1992 йилдан сўзнг Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасидаги барча парвозлар бекор қилинган эди. 25 йиллик танаффусдан сўнг 2018 йилнинг 11 апрелдан бошлаб Тошкент ва Душанбе орасида доимий авиақатнов қайта тикланди.


Канадада қудратли давлатлар етакчилари учрашмоқда\n24 октябр 2021, Тошкент вақти: 00:47\nКанаданинг Хантсвилл шаҳарчасида “Катта саккизлик” етакчиларининг саммити бўлиб ўтди.\nАҚШ расмийларининг билдиришича, саммит иштирокчилари асосий диққат эътиборни иқтисодни жонлантиришни назарда тутган фавқулодда ёрдам дастурларига қаратиш лозимлиги борасида якдил бўлганлар.\nМаълум бўлишича, “Катта саккизлик” етакчилари камбағал давлатларда болалар ўлимини камайтиришга қаратилган махсус дастурлар учун келаси беш йил давомида салкам 5 миллиард доллар ажратишга келишиб олганлар.\nБундан ташқари иқтисоди тараққий этган бошқа давлатлар ва йирик халқаро ташкилотлар ушбу мақсадлар учун қўшимча 2 миллиард доллар ажратишларини билдирганлар.\nБугун ва эртага Торонто шаҳрининг ўзида эса "Катта йигирмалик" саммити бўлиб ўтади.\nМазкур саммитда асосий диққат-эътибор молиявий бўҳрон оқибатларини бартараф этиш ҳамда глобал иқтисодга оид масалаларга қаратилади.\nТоронто ва Хантсвилл шаҳарларида хавфсизлик чоралари кучайтирилиб, кўчаларга полиция кучларининг қўшимча ходимлари сафарбар қилинди.


Сийрат: Пайғамбаримизга илк ваҳий тушиши (3)\nBy Исмоил Муҳаммад Яъқуб on 01/28/2020 СИЙРАТ ТАРИХ\nУчинчи: Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам Ҳиро ғорида эканларида Жаброил келиб, у зотга: “Ўқинг!” деди.\nПайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Мен ўқишни билмайман”, дедилар. “Кейин у мени бағрига босиб бир сиқди, сўнг қўйиб юборди ва: “(Эй Муҳаммад, барча мавжудотни) яратган зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан ўқинг! У инсонни лахта қондан яратган зотдир. Ўқинг! Сизнинг Парвардигорингиз карамли зотдир” деди”. (Алақ, 1-3).\nДарҳақиқат, бу муборак ояти карималар энг биринчи нозил қилинган оятлар эди. Бу оятларда Аллоҳ таоло инсонни лахта қондан яратганлигига, инсонга у билмаган нарсаларни таълим берганлигига, уни илм билан шарафли ва мукаррам қилганлигига танбеҳ ва эслатма бордир. Зеро Одам алайҳиссалом шу илм шарофати ила малоикалардан афзал бўлган эди. Ва ниҳоят, мазкур оятлар билан Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг пайғамбарликлари бошланди.\nДарҳақиқат, бу жуда улкан ҳодиса эди. Шаҳид Саййид Қутб “Зилол” тафсирида буни шундай ифодалаган: “У улкан, жуда улкан, беҳад улкан ҳодиса эди. Бугун биз унинг нақадар улканлигини тасаввур этишга ҳар қанча уринмайлик, барибир унинг кўп томонлари тасаввуримизга сиғмай қолаверади! У ўз ҳақиқати билан, мазмун-моҳияти билан, бутун башарият ҳаётига кўрсатган таъсири билан беҳад улкан ҳодиса бўлди. Ушбу ҳодиса содир бўлган лаҳзалар ҳеч муболағасиз, тарихлар мобайнида ер юзида кечган энг буюк лаҳзалар саналади. Ўша лаҳзаларда содир бўлган бу улкан ҳодисанинг асл моҳияти нимадан иборат эди? Унинг асл моҳияти шундан иборат эдики, Аллоҳ азза ва жалла, буюк, жаббор, қаҳҳор, мутакаббир, подшоҳлар подшоҳи бўлган Зот бу бепоён коинотнинг бир бурчагидан жой олган Ер аталмиш митти бир саёрадаги инсон деб аталмиш заиф махлуқотга раҳм қилишни истади. Уларга марҳамат кўрсатиб, ичларидан бир кишини танлади ва унга Ўз илоҳий нурини туширди, уни Ўзининг ҳикмати ва Ўзининг каломини қабул қилишга муносиб кўрди”.\nВаҳийнинг илк буйруқларига эътибор қаратадиган бўлсак, Исломда илм-маърифатнинг ўрни катта эканлигига урғу берилганини кўрамиз. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламга илк ваҳий этилган амр ўқишга буйруқ бўлди: “(Эй Муҳаммад, барча мавжудотни) яратган зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан ўқинг!” (Алақ, 1).\nИслом ҳамиша илм олишга чорлайди ва аҳли илмлар даражасини бошқалардан юқори кўтаради. Аллоҳ таоло айтади:\n“Эй мўминлар, қачон сизларга мажлисларда сурилиб, бир-бирингизга жой беришингиз сўралса, жой беринглар. Шунда Аллоҳ дунёю охиратда сизларга ҳам кенглик ато этади. Эй мўминлар, агар (ўзингиз учун яхшилик бўлган бирон иш учун ўтирган ўрнингиздан) туриб кетишингиз сўралса, дарҳол туриб кетинг. Аллоҳ сизлардан холис мўминларнинг ва илмли кишиларнинг мартабаларини кўтаради” (Мужодала, 11).\n“Кофирлигидан ҳузурланиб яшаётган ўша кофир яхшироқми ёки Раббига тоат-ибодат қилаётган, тунларини намозда тик туриб ва саждалар қилиб ўтказаётган, охират азобидан қўрқадиган, Раббининг раҳматини умид қиладиган киши яхшироқми? Эй Пайғамбар, айтинг, Рабларини ва ҳақ динларини биладиган кишилар билан ҳеч нарсани билмайдиган кимсалар тенг бўладими? (Йўқ, тенг бўлмайдилар.) Фақат соғлом ақлли кишиларгина (ўртадаги фарқни билади ва) панду насиҳат олади” (Зумар, 9).\nФойдали илмнинг манбаи Аллоҳдандир. Зеро У қалам билан таълим берди, инсонга билмаган нарсаларини билдирди. Энди агар башарият бу манбани тарк этиб, илм-маърифатни Аллоҳнинг йўлидан айирса, олган илми ўзига бало ва ўз ҳалокатига сабаб бўлади.\n “Фий зилол ал-Қуръон”, 6/3936.\nAvvalgi maqolaТобутни кўтариш ва ортидан эргашишга тааллуқли масалалар (15)\nKeyingi maqola Тавҳид ақидаси: Бидъатнинг таърифи, турлари, ҳукмлари


Варди: Ҳозирги ҳиссиётларимизга ўз меҳнатларимиз натижасида эришдик\n11:17 / 03.05.2016\n«Лестер» ҳужумчиси Жейми Варди жамоаси Англия чемпионлигини қўлга киритганидан сўнг ҳиссиётлари билан ўртоқлашди.\n«Бу ақлбовар қилмас туйғу. Бундайини аввал ҳеч қачон ҳис қилмаганман. Ўтган йили премьер-лигада қолиш учун тиришиб ҳаракат қилгандик, энди шанба куни совринни бошимиз узра кўтарамиз. Шу воқеалардан сўнг ҳар бир футболчи ва клуб ходими қанчалик меҳнат қилганини тушунасан.\nБу буюк клубнинг ўз тарихидаги энг йирик натижаси, биз бу тарихнинг бир қисми бўлганимиздан бахтиёрмиз. Бу ғалабага айнан шу йигитлар билан эришганимиз, натижани янада қадрлироқ қилади. Бу меҳнатларимиз самараси», - дейди Варди.\n3 майга ўтар кечаси «Челси» «Тоттенҳэм»га қарши ўйинда 2:2 ҳисобида дуранг ўйнади ва бу орқали «шпорлар»нинг кейинги 2 турда қандай натижалар қайд этилишидан қатъи назар «Лестер»га ета олмаслиги ва биринчи ўринга чиқа олмаслигини таъминлади.\nВарди АПЛ талқини бўйича йил футболчиси деб топилди\nЧемпионликни нишонлаш чоғида Варди ўз қиёфадошини учратиб қолди\nФИФА, Италия бош вазири ва Европанинг гранд жамоалари «Лестер»ни чемпионлик билан табриклади


14.11.2018 15:44 0 616\nҚайсидир туманда Корея давлати билан ҳамкорликда инновацион боғча очилгани ҳақидаги хабарга кўзим тушади. Бирдан хаёлимга «иложи»ни қилиб болаларимни шу боғчага жойласаммикан, деган фикр келади. Бироқ дарҳол ўзимни қўлга олишга тиришаман: йўғ-а, нималар деяпман? Ахир мен коррупцияга тиш-тирноғи билан қаршилик қилишга ўтаётган одамман-ку?! Лекин мия қурғур коррупциясиз бинойидек ҳаёт кечириш мумкинлигини қабул қилмай одамни қон қилади, денг...\nИккинчи синфида ўқийдиган қизимни мактабдан олиш учун йўлга тушаман. Йўл-йўлакай «Қўйлиқ Ота» маҳалласининг қоқ ўртасидаги йўлни тузатишга келган йўлсозлар 300 метрча ерни теп-текис қилиб, 10 қадамча жойни шундоғича қолдириб кетишганига кўзим тушади. «Ҳай, маҳалла раисими ёки шу кўп қаватли уйда яшовчиларми, хуллас, кимдир йўлсозларнинг чўнтагига бир-икки сўм солиб қўймабди-да! Ўшанда шу бир қатим жой туянинг ўркачидай бўлиб турмасмиди?!» Бу ўй ҳам миямга беихтиёр келади. Чунки ўқувчилик пайтим катта кўчамизни асфалть қилаётган йўлсозларни уйига чақириб, едириб-ичириб, камига чўнтагига бир-икки сўм солиб, яғир тупроғи ўйнаб турган ҳовлисини арчилган тухумдай силлиқ қилдириб олган қўшнимизни кўзим билан кўрганман-да.\nМактабга етиб келаман. Синф эшиги олдида тўпланиб турган оналар ниманидир қизғин муҳокама қилишади.\n— Нега менинг ўғлимни биринчи партага ўтирғизмайди унда? — дейди қорачадан келган аёл бўғилиб. Сўнг доим биринчи партада ўтирадиган болани ёнига чақиради:\n— Синфдошларинг ҳар ҳафта жой алмашади болам, сен нимага биринчи партадан қимирламайсан? Ёки кўзойнак тақасанми, қулоғинг яхши эшитмайдими?\nБолакай аёлнинг пичингини тушунмайди. Кўзларини пирпиратиб: «Дадам тўрт йилга биринчи партани сотиб олган. Шунинг учун жойимни алмашмайман», дейди...\nТурган жойимда қотиб қоламан. Ана, нуқул «иложини қилиш» бекорга миямга келмас экан-да. Ахир мактабдаги биринчи партага ўтириш ҳам «узатиш» керак экан. Эссиз, нега аввалроқ билмадим, қизимнинг бўйи кичкина. Биринчи партада ўтирса яхши-да! Йўғ-а, миядагиларни қувиб чиқаришим керак: ахир, мен коррупцияга қаршиман!\nУчинчи фарзандим туғилишидан олдин кўрикдан ўтказаётган гинеколог шунча кўзини лўқ қилсаям бир сўм узатмайман, иккинчи сафар келганимда қарамайдиям, текширгисиям келмайди. Болам туғилгандан кейин уни кўрикдан ўтказиб турадиган болалар шифокорининг чўнтагига ҳам бир нима солиб қўймайман. Кейинги сафар «асалим-шакарим» демасдан, силтаб-силтаб боламни кўриб қўяди. Олдингидек боғча опанинг чўнтагига ҳам чой ичарсиз деб бир-икки сўм солиб қўймайман. Куни бўйи боламни уришиб жеркишини билсам ҳам.\nТуғруқхонада суюнчи пулию бошқа перейскурантда йўқ «узат-узатлар»ни бермаганим учун қилинган қўпол муомалаларга ҳам эътибор бермайман. Миямни «иложини қилиб» иш битириш фикридан буткул тозалашга уринаман. Чунки мен коррупцияга қаршиман, ҳеч кимга пора бермайман: ишим бугун битмаса эртага, эртага битмаса индин... йўқ, бир ой, эҳтимол бир йилда битар?\nСаида Рустам қизи\nкоррупция шифохона мактаб йўллар\nТаълим 23/07, 23:03\nIT мактаблари битирувчилари IT марказларда ўқишни давом эттиришлари мумкин\nХориж 14/07, 18:01\nБразилия президенти шифохонага ётқизилди


23 январ 2021, Тошкент вақти: 07:04\nҚирғизистон-Қозоғистон чегарасидаги «Ак-Тилек - Автожол» назорат-ўтказиш пунктидаги юк ташувчи машиналар.\nҚирғизистон-Қозоғистон чегарасидаги «Ак-Тилек» назорат-ўтказиш пунктида бир неча кундан бери 300га яқин юк ташувчи автомашина қўшни давлатга ўтолмай, навбатда турибди.\nҚирғиз-қозоқ чегарасида 300га яқин юк машинаси 10 кундан бери Қозоғистонга ўтолмай турибди\nБеш кундан бери чегарадан ўтолмай турган қирғизистонлик ҳайдовчи Сур Исмар ва унинг шериги яна неча кун навбатда туришларини билмайдилар. Сур Исмарнинг айтишича, улар беш кун ичида икки марта чегара-божхона текширувдан ўтолмай, яна Қирғизистонга қайтишга мажбур бўлганлар.\n- Машинанинг ичида овқат пишириб, машинанинг ичида яшаяпмиз. Бугун картошка қовурдик. Ҳайриятки, уйимизга яқин жойдамиз. Бошқа ерлардан келган ҳайдовчилар бир амаллаб кун кечиришаяпти. Биз икки марта чегарадан ўтолмадик. Ҳужжатларимизнинг барчаси қонуний, камчилиги йўқ. Шунга қарамай, нега чегарадан ўтказишмаётганини яхши тушуна олмаяпман, - дейди Сур Исмар.\nҚирғиз-қозоқ чегарасида юк машиналарининг турнақатор навбати пайдо бўлди\nИсмарнинг шериги Жума Раҳим навбатда турган кунлари учун кўраётган зарарларини ким қоплаши номаълум эканидан ташвишланмоқда:\n-Қачон навбатимиз етиб келиб, чегара ҳудудига киришимиз номаълум. Тунда бу ерлар совуқ бўлади. Машинани ўт олдириб ухлашимизга тўғри келади. Бу чиқимларни ким тўлаб беради? Фирмага ҳам, машинанинг эгасига ҳам бу гапларни айтдик. Ҳозирча улар бу саволимизга жавоб беришмади.\nАйрим ҳайдовчилар Қозоғистон тез айнийдиган озиқ-овқат маҳсулотлари ва Қирғизистонда ишлаб чиқарилган маҳсулотларнигина ўтказаётганини айтмоқдалар. Ҳайдовчиларга кўра, Қозоғистон транзит юкларни ҳам ўтказмаяпти.\n-Биз фирмадан вакил келишини кутиб турибмиз. “Вакил келса, кейин ўтказамиз”, деб айтишди. Чегарадан ўтолмай, ортга қайтган ҳайдовчилар қозоқ томони битта машинани бир неча соат текшираётганини айтишаяпти. Авваллари машинани рентгенда текшириб, ўтказиб юборишар эди. Ҳозир эса ҳар бир товарни ҳужжатга асосан текшириб, доналаб санаб чиқишаяпти, сони, маҳсулот тури ҳужжатда кўрсатилган маълумотга тўғри келиш-келмаслигини текширишаяпти. Масалан, кеча бир ҳайдовчи кепканинг сони ҳужжатда кўрсатилганидан бир-иккита кўп бўлгани учун чегарадан ўтказилмабди. Асосан Хитойдан олиб кирилаётган маҳсулотларни қаттиқ текширишаяпти экан. Бу ерда турганимизга уч кун бўлди. Биз бу вақтда Россияга етиб бориб, юкни туширишимиз керак эди. Энди нима бўлади, билмайман, - дейди россиялик ҳайдовчи.\nҚирғизистон-Қозоғистон чегарасидаги «Ак-Тилек - Автожол» назорат-ўтказиш пунктидаги юк ташувчи машиналардан иборат навбат 19 мартдан бошлаб пайдо бўлди.\nҚирғизистон Чегара хизматининг 1 апрелда билдиришича, ҳозир бу ерда 270та автомашина навбатда турибди. Назорат-ўтказиш пункти бошлиғи, майор Азамат Анарбаев юк ташувчи машиналарнинг чегарадан ўтишига Қирғизистон томони ҳеч қандай тўсқинлик қилмаётганини айтди:\n-Бу ҳолат автомашинадаги юкнинг ҳажми ҳужжатлардаги маълумотларга тўғри келмаётгани ортидан пайдо бўлди. Қозоқ томони ҳозир бир соатда бешта машинани ўтказаяпти. Авваллари эса бир соатда ўнта автомашина ўтказилар эди.\nАнарбаевнинг айтишича, қозоқ томони ўтказмай, ортга қайтарган машиналар эгалари омади чопиб, чегарадан ўтиб кетишига умид қилган ҳолда яна навбатга турмоқда. Чегарачилар уларни навбатни узайтримай, ортга қайтишга ундамоқда.\nСўнгги хабарларга қараганда, 31 март куни чегарадан 158та юк автомашинаси ўтказилган. Авваллари эса бу ердан кунига 300-400та юк машинаси ўтказиларди.


Qalampir.uz - Ёдгор Саъдиев ва Зокир Алматов умра сафарида бўлишди\n09:53, 04.05.2017 Жамият\nБу ҳақда “Имкон шоу” бошловчиси Аҳрор Қўшматов Instagram ижтимоий тармоғи орқали маълум қилди ва уларнинг сафардаги расмини жойлади.\nЎзбекистон халқ артисти Ёдгор Саъдиев ҳамда собиқ Ички ишлар вазири Зокир Алматов кичик ҳаж – умра сафарида бўлишди. Бу ҳақда “Имкон шоу” бошловчиси Аҳрор Қўшматов Instagram ижтимоий тармоғи орқали маълум қилди ва уларнинг сафардаги расмини жойлади.\nМаълумот учун, Алматов Зокир Алматович 1949 йил 10 октябрда Тошкент шаҳрида таваллуд топган. 1991 йилдан 2006 йилгача Ўзбекистон Ички ишлар вазири лавозимида фаолият юритган. 2006 йил 5 январда истеъфога чиққан. 2016 йил 20 декабрдан Ўзбекистон коррупцияга қарши кураш бўйича давлат комиссияси раиси сифатида ишлаб келмоқда.\nЎзбекистон халқ артисти Ёдгор Саъдиев “Шайтанат” сериалидаги Асадбек роли билан машҳур бўлган. У 1946 йил 12 июнда Тошкентда туғилган. Ҳозирда Ўзбекистон Миллий академик драма театрида фаолият юритади.\nТеглар:Ёдгор Саъдиев Зокир Алматов ҳаж сафари\nОАВ: Қиролича Елизавета хонадонида фавқулодда ҳолат\n14:55, 04.10.2018 51 627\nИмомали Раҳмон Абдулла Арипов, Зокир Алматов ва Абдулазиз Комиловни олий даражали мукофотлар билан тақдирлади\n11:16, 30.08.2018 4 714\n09:44, 25.04.2018 11 740\n11:01, 20.04.2018 31 490\nЗокиржон Алматов нима билан банд?\n20:19, 28.03.2018 14 720


Хива кўчаларида янги автобуслар ҳаракатлана бошлади - Халқ сўзи\n18:34 22 Январь 2019 Жамият\nУрганч ва Хива шаҳарларини боғловчи темир йўл линияси ва замонавий вокзал биноси фойдаланишга топширилгач Тошкент – Хива йўналишида поездлар қатнови йўлга қўйилган эди. Эндиликда хорижлик ва маҳаллий сайёҳларга янада қулайлик яратиш мақсадида Бухоро – Хива йўналиши бўйича ҳам йўловчи поездлари мунтазам қатнай бошлади.\nШаҳар аҳолиси ва меҳмонларига транспорт хизмати кўрсатишни яхшилаш мақсадида яна бир лойиҳа амалга оширилди. Мамлакатимизда ишлаб чиқарилган “ISUZU” русумли 14 та автобус харид қилиниб, темир йўл вокзалидан шаҳар атрофи йўналишларида белгиланган жадвал бўйича ҳаракатлана бошлади.\nЭндиликда сайёҳлар замонавий автобусларда сайр қилиб қадимий шаҳарнинг бетакрор гўзалликларидан янада кўпроқ завқ олишлари мумкин - дейди Ўзбекистон автомобильтранспорти агентлигининг Хоразм вилояти бошқармаси бошлиғи вазифасини бажарувчи Раҳматилло Бабаев. - Ушбу қулайликдан маҳаллий аҳоли , айниқса, дарс машғулотларига транспорт воситасида қатновчи талабалар, мактаб ўқувчилари жуда мамнун.