ОАВ: Париждаги “Батаклан” концерт зали босқинчилардан озод этилди, бироқ кўплаб қурбонлар бор\n08:37 / 14.11.2015\nBFM телеканали маълумотларига кўра, террорчилар концерт залидаги одамларни отиб ташлаган, охирги маълумотларга кўра 112 киши ҳалок бўлган, кўплаб яраланганлар бор.\nФранцуз ОАВлари маълумотларига кўра, концерт залини штурм қилиш ярим соатга яқин давом этган. Икки террорчи йўқ қилинган, бир нафари қўлга олинган. Залдан чиқиб кета олган томошабинлардан бири зал биносига 3-4 қуролланган киши бостириб кирганини айтган. Улардан бири одамларга қарата автоматдан ўқ узган. У бир неча бор қуролини қайта ўқлаган, айнан шундай пайтда кўплаб томошабинлар залдан чиқиб кетишга муваффақ бўлишган.\nПариждаги бу теракт билан деярли бир вақтда шаҳарнинг бир қатор туманларида яна бир нечта теракт амалга оширилган. Учта портлаш футбол бўйича Франция ва Германия терма жамоалари ўртасида ўртоқлик учрашуви бўлиб ўтаётган Stade de France стадиони ёнида содир этилган. Ўйинга Франция президенти Франсуа Олланд ташриф буюрган эди, у стадиондан зудлик билан олиб чиқиб кетилган. Бундан сал аввалроқ яна бир террорчи Парижнинг 10-округида жойлашган “Le Carillon” ресторанидаги мижозларга Калашников автоматидан ўқ узган.\nШунингдек, Парижнинг яна бир қатор туманларида отишмалар юз бергани ҳақида маълумотлар олинди – номаълум шахслар Парижнинг камида 6 та кварталида одамларга қарата ўқ узган. Ҳужумлар содир этилган деярли барча жойлар Парижнинг ўнг соҳилида жойлашганлиги айтилмоқда.


ЎзА - Онлайн: ягона мактаб формалари тажриба-синовда эътирозларга сабаб бўлди\nОнлайн: ягона мактаб формалари тажриба-синовда эътирозларга сабаб бўлди\n20.06.2018 15:24 Чоп этиш версияси\nШу йилнинг март-май ойларида “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси томонидан таклиф этилган мактаб формаси намуналари Тошкент шаҳри Яккасарой туманидаги 91- ҳамда Сирдарё вилояти Сардоба туманидаги 4-мактабда тажриба-синовдан ўтказилди.\nШоҳида Раҳмонова, Яккасарой туманидаги 91-мактаб ўқитувчиси:\n– Мактаб формасининг ранги жуда чиройли танланган. Бироқ икки-уч ювгач, матонинг сифати ўзгариб, юза қисмида питиқчалар ҳосил бўлди. Бундан ташқари, қалинлиги боис апрель-май ойида кофтанинг устидан кийиладиган нимча ноқулайлик туғдирди. Ўғил болаларнинг оқ кўйлаги ва қизларнинг кофтаси ҳам қалин матодан тикилган. Фикримча, кофта юпқа ва табиий матодан, иссиқ ва совуқ кунлар учун алоҳида-алоҳида тайёрланиши лозим. Шахсан мен ўқувчиларнинг йил давомида бир хил – қалин кофтада юришини истамасдим. Қолаверса, кийим қулай, саломатликка безарар, хушбичим бўлиши лозим.


Тошкент вилоятидаги кийим-кечак бозорида ноқонуний валюта алмаштирувчи ушланди\nТошкент вилоятида валюта сотувчи қўлга олинди. Бу ҳақда Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти хабар берди.\nМаълумотларга кўра, ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари Тошкент вилоятидаги кийим-кечак бозорларидан бирида ноқонуний равишда валюта савдоси билан шуғулланган шахсни қўлга олди. Ҳуқуқбузар 4800 АҚШ долларини 51,8 миллион сўмга сотаётган вақтда уйида ушланган.\nҲуқуқ-тартибот идоралари ходимлари томонидан ашёвий далил сифатида 15 383 доллар, 264 000 Қозоғистон тенгеси, 89 000 Россия рубли ва 414,3 миллион сўм олинган.\nМазкур ҳолат юзасидан 177-модда (Чет эл валютасини қонунга хилоф равишда сотиб олиш ёки ўтказиш) жиноят иши қўзғатилган.\nКиритилди: 22:44 26.11.2021. Ўқилди: 1642 марта. Фикрлар сони: 1 та.


Ирландия ўзбек маҳбусларини қабул қилди\nИрландия ҳукумати АҚШнинг Кубадаги Гуантанамо қамоқхонасида сақланаётган ўзбекистонлик икки маҳбусни қабул қилди.\nХабарларга кўра, Ирландияга келган ўзбекистонлик қочқинлардан бири 31 яшар Ойбек Жабборовдир. Иккинчи ўзбекистонликнинг исми ҳозирча ошкор қилинмади.\nМаълум бўлишича, бу шахслар 2001 йилда Афғонистонда қўлга олинган ва 2002 йилда Гуантанамо қамоқхонасига келтирилган.\nАйни пайтда Гуантанамода сақланаётган яманлик маҳбус ўз ватанига юборилди.\nАҚШ президенти Барак Обама жорий йил якунига қадар Кубадаги Гуантанамо қамоқхонасини ёпиш тўғрисида топшириқ берган эди.


Сурхондарёда ушланган мухолифатчилар 7 суткага қамалди | ДУНЁ ЎЗБЕКЛАРИ | Mobile Version\n04/07/2013 Ismat Khushev Ватандан хабарлар\nСурхондарё вилоятининг Қумқўрғон туманида уч кун аввал қўлга олинган эркчилар Шуҳрат Самиев ва Сафар Омонов 6 апрел куни маҳаллий суд қарори билан 7 кунга озодликдан маҳрум этилди.\nБу ҳақда Озодликка мухолифатдаги “Эрк” демократик партияси Марказий кенгаши аъзоси Фахриддин Тиллаев маълум қилди.\nУнинг айтишича, “Эрк” партиясининг уч вакили Қумқўрғон туманида 4 апрел куни ҳибсга олинган.\n– Бу ерда уч киши – “Эрк” партиясининг Сурхондарё вилояти бўйича раҳбари Шуҳрат Самиев, партиянинг Қумқўрғон тумани бўйича раҳбари Сафар Омонов ва “Эрк”нинг Олтинсой тумани раҳбари тергов қилинган. Улардан икки нафари ҳибсга олинган, биттасига эса жавоб берилган, – дейди Фахриддин Тиллаев.\nСуҳбатдошимизнинг айтишича, паспорт режими баҳонаси билан қўлга олиниб, уч кун давомида Қумқўрғон туман ички ишлар бўлимининг дастлабки ҳибс камерасида оч-наҳор ҳолда сақланган эркчилар Самиев ва Омонов устидан маҳкама 6 апрел оқшомида бўлиб ўтган. Аввалроқ ҳужжатлари, ноутбук ва мобил телефонлари тортиб олинган бу эркчиларни суд ноқонуний фаолият юритганлик учун 7 кунга озодликдан маҳрум қилиш ҳақида қарор чиқарган.\nАйни пайтда, Фахриддин Тиллаевга кўра, 7 апрел куни Шуҳрат Самиев ва Сафар Омонов Термиз шаҳрига олиб келинган.\n– Бугун Термиз шаҳрига олиб келинибди улар. Қумқўрғон туман вақтинча сақлаш ҳибсхонасида шароит бўлмагани учун Термиз шаҳрига жўнатилган. Ҳозир улар Термиз шаҳридаги Ички ишлар бошқармасига қарашли ҳибсхоналарда сақланаяпти улар, – деди Фахриддин Тиллаев.\nШуҳрат Самиев ва Сафар Омонов аъзоси бўлган “Эрк” демократик партияси Ўзбекистон ССР Адлия вазирлиги томонидан 1990 йили расман рўйхатга олинганди.\nПартия лидери Муҳаммад Солиҳ 1992 йилда ўтказилган президентлик сайловларида амалдаги давлат раҳбари Ислом Каримовга ягона рақиб бўлган.\nСайловдан кейинги таъқиб-тазйиқлар важидан Муҳаммад Солиҳ 1993 йили Ўзбекистонни тарк этганидан сўнг “Эрк” партияси мустақил Ўзбекистон расмийлари томонидан қайта рўйхатга олинмаган.\n“Эрк” демократик партияси Марказий кенгаши аъзоси Фахриддин Тиллаев Қумқўрғонда қўлга олинган партиядошлари маҳаллий мулозимлар томонидан айнан ноқонуний фаолиятда айбланаётганини қўшимча қилди.\nҲибсдаги мухолифатчилар тақдирини билиш учун Сурхондарё вилоят ички ишлар бошқармаси вакиллари билан сўзлашишга уринишларимиз самара бермади.\nҚумқўрғон туман ички ишлар бўлими навбатчиси Сайнасуллаев эса 4 апрел куни ишда бўлмагани учун эркчилар қўлга олинганидан бехабар эканини, бугун якшанба бўлгани сабабли Озодликка бу борада маълумот бериши мумкин бўлган масъул шахслар ҳам йўқлигини маълум қилди.\nСодиқ Нурмуҳаммад: Аслида, химояга муҳтож тўҳматчи эмас, тўҳматга қолганлар бўлиши керак…\n“Лангардаги найранглар”: Лангарнинг иккинчи кредити, Куролов ва Ботиров кимлар? (17)\nТомдаги “камончи” ўнлаб абитуриентга ёрдамлашади\n“Озодлик” радиоси хабари: Ватандаги ваҳшиёна воқеаларнинг ваҳимаю важоҳати


“Одамларимиз орасида ношукрлик қилаётганлар ҳам бор” — Сирдарё вилояти ҳокими\n10:02 / 19.12.2020\nСардоба сув омбори ҳалокати юз берган ҳудудларда яшовчи 300 га яқин оила бошқа вилоятларда, бошқа туманларда яшайдиган қизларини уй олиш мақсадида турмушидан чиқариб, уйига олиб келган. Бу ҳақда Сирдарё вилояти ҳокими Ғофуржон Мирзаев халқ депутатлари вилоят Кенгашининг 15-сессиясида маълум қилди.\nУнинг сўзларига кўра, 1800 дан зиёд бетон панелли уйлар ҳамда 3 та 2640 хонадонли шаҳарчани республика ва ҳомийлик маблағлари ҳисобига 150 кун ичида қуриб битказиб, эгаларига топширишга эришилди.\nУйларни топшириш вақтида ишчи гуруҳ томонидан ёши улуғ, кексалар, уйида ногиронлиги бор фарзандини боқаётган оилалар, кўп болали оилаларга алоҳида эътибор қаратилди. Уларга асосан биринчи қаватдан жой берилди. Ҳаммаси қуръа асосида ўтказилди.\nҲозирга қадар 2140 оила уйга кўчиб кирди. Яна 500 та уй бор. Битта хонадонда 3 та оилалилар – 200 га яқин, 2 та оилалилар – 110 га яқин ҳамда ГАСН ташкилоти томонидан “яшаб бўлмайди” деган хулоса берилган 100 дан ортиқ оилалар бор.\n“Булар билан бир қаторда муаммоларимиз ҳам мавжуд. Одамларимиз орасида ношукрлик қилаётганлар ҳам бор. Менга бу гапларни айтиш оғир, лекин очиқ айтишим керак. Шу ҳудудларда яшовчи 300 га яқин оила бошқа вилоятларда, бошқа туманларда яшайдиган қизларини уй олиш мақсадида турмушидан чиқариб, уйига олиб келган. Ўзи янги хонадонлардан олган. Келиб яна айтяпти, мана қизим 4 та фарзанди билан келиб қолди. Нега унга уй бермайсизлар деяпти. Улардан ажрим қоғози, ажрашганлигини исботи сўралганда тақдим эта олишмади.\nИккинчиси, бир хонадон кадастрида бир нечта оила бор. Аслида фарзандлари оила қуриб ёки алоҳида кўчиб чиқиб Гулистонда, Янгиерда, Ховосда яшайди. Кадастр ҳужжатидан чиқарилмаган. Энди у ҳам даъво қиляпти, ўғлимга ёки қизимга ҳам уй берасан деб.\nУчинчиси, бирга яшаган ака-укаларга ҳам 2 та алоҳида уй берилган. Мукаммал таъмирланган 3 хонали уй. Бунда 2 та уйга эгалик ҳуқуқини оляпти-да, эртасига биттасини 100 млн сўмга сотувга қўйяпти”, - деди Сирдарё вилояти ҳокими.


Туркияда 176 нафар ҳарбийни ҳибсга олишга ордер берилди - xabar.uz\nТуркияда 176 нафар ҳарбийни ҳибсга олишга...\n09.07.2019 17:34 0 1830\nФото: «Culture Trip»\nИстанбул прокуратураси 176 нафар ҳарбийни ҳибсга олишга ордер берди. «Anadolu» агентлиги хабарида улар Туркияда тақиқланган «Фетҳуллоҳчилар террорчилик ташкилоти» (асосчиси — Фетҳуллоҳ Гулен) билан алоқадорликда гумон қилинаётгани айтилади.\nШубҳа остига олинган ҳарбийлар орқасида юқори марсабдорлари ҳам бор: бир полковник, икки нафар подполковник, беш нафар майор, етти нафар капитан, 100 нафар катта лейтенант, 18 нафар лейтенант.\nАйни пайтда кучишлатар тизимлар «қора рўйхат»га тушган ҳарбийларни тутиш чораларини кўрмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, 2016 йили Туркия ҳарбий кучларининг бир гуруҳ офицер ва аскарлари давлат тўнтариши уюштиришга уринишганди. Истанбул ва Анқарада кўчаларидаги тўқнашувларда 250 нафар инсон ҳалок бўлганди. Туркия бу мудҳиш воқеалар айбдори сифатида фетҳуллоҳчиларни кўрганди.\nтерроризм Туркия ҳарбийлар


Мақсад билан яратилган — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум. «Мен кимман? Нега бу ердаман?» Ҳар бир зукко аёл ҳаётининг у ёки бу қисмида ўз-ўзига юқоридаги саволларини бериши табиий. Бу саволларига тўғри жавоб беролмаса, ҳаёти бекор ҳисобланишини билади. Бу ҳолат айниқса масиҳий аёлларга жуда тўғри келади. Художўй аёл ҳаёти бекор кетишини истамайди. Аёл киши ҳақиқий ўзлигини топа оладими? У арзийдиган мақсад йўлида яшаётганинига тўлиқ ишонч ҳосил қила оладими? Ҳа. Шу пайтгача турли донишмандлару, уламолар томонидан аёл ҳақида айтилган гаплар юқоридаги гапнинг ҳақлигини тасдиқлайди. Худованд ҳам аёлни ҳаётнинг жилваси ва гўзаллиги қилиб яратгани шубҳасиз. Агар аёл ҳаётда Худованд истаганидай яшаётганига, унинг мазмунли ҳаёт кечираётганига амин бўлса, ҳаётидан, турмушидан ва қилаётган ишидан қониқади, бошқалар билан муносабати ҳам яхши бўлади.\nАёлнинг нима учун ва қандай мақсадда яратилганини маълум қила оладиган бошқа манбаалар борми? Муқаддас Калом ҳар бир аёлга мана шу маълумотларни тўлиқ бера олади. Яратувчининг аёл ҳақидаги режасини тушуниш аёлнинг ҳаёт ҳақидаги саволларига жавоб беради. Аёлнинг «Мен кимман?» деган саволига жавоб бериш учун Худонинг аёл ҳақидаги фикрларини билиш керак. «Нима учун бу ердаман?» деган саволга жавоб бериш учун эса, аёл Худонинг уни шундай яратишдан мақсадини билиб олиши керак. Муқаддас Калом нима учун аёл яратилганини тўлиқ аниқлик билан маълум қилади. Аёл бошиданоқ Яратувчининг дунёни яратиш режасига киритилган эди. Аслида эркак киши Худонинг яратиш маҳсули сифатида тўлиқ ва мукамма эди. Худода яратишнинг ҳар бир қисми учун мукаммал режа ва мақсад бор эди.\nМасалан Худованд эркакни ёки инсонни самарали меҳнат қилиши, яратилган нарсалар устидан ҳукмронлик қилиб, уларни парваришлаш мақсадида яратди. Ибтидо китобида бу ҳақида шундай ёзилган: «Шундай қилиб, Худованди Карим одамни Адан боғини ишлаб парвариш қилиши учун у ерга жойлаштирди» (Ибт 2:15). Худованд инсонни саволлар гирдобида қолдирмади. У инсонга аниқ кўрсатмалар берди. У билан доимо мулоқотда бўлди, чунки у одам Уни билиши ва Унинг сўзларига итоат қилишини ният қилган эди. У одам устидан аниқ кўрсатмалар билан ҳукмронлик ўрнатди. Кўрсатмаларига амал қилмаса нима бўлишини ҳам уқтирди. Энди бу кўрсатмаларга амал қилгандаги баракаси ва қилмагандаги оқибати одамнинг зиммасида эди.\nОдамда у истаган ҳамма нарса бор эди. У то Худованд буни унинг миясига солмагунча ўзининг ёлғизлигини ва унга нимадир етишмаётганини сезмади. Шунда Худованд унинг олдига унга мос келадиган ёрдамчиларни олиб келди. Уларнинг ҳеч бири одамга мос келмади. Шунда Худованд аёлни яратди. Худованд аёлни асл инсон танасидан яратди.Дастлабки инсон Одам Ато лойдан яратилган бўлса, аёл киши биринчи яратилган инсоннинг қовурғасидан яратилди. Муқаддас Калом илк одам яратилгани ҳақида шундай дейди: «Худованд инсонни эркак ва аёл қилиб яратди». Аслида биринчи одамда ҳам эркак ҳам аёл мавжуд эди. Худованд уларни иккига ажратди ҳолос. Эркакдан аёллик ҳусусиятларини олиб ташлади.


Оила қўрғонининг пойдевори, унинг мустаҳкам қалъаси, эр-хотин ўртасини маҳкам боғловчи ришта никоҳдир. Никоҳ инсонлар жамиятида энг муқаддас битим ҳисобланади. Чунки ҳаётда ҳалол ва ҳаромни ажратиш, эр-хотиннинг ҳақ-ҳуқуқларига риоя этиш, оила тузиш, инсон наслининг давомийлигини таъминлаш, ёш авлод тарбияси каби муҳим масалаларнинг барчаси шаръий никоҳга боғлиқдир. Шунинг учун динимиз оилани никоҳ асосида қуришга алоҳида аҳамият беради. Аллоҳ таолонинг эр-хотин жуфтлигини яратишдан иродаси ҳам инсон наслини кўпайтириб, ер юзини обод қилиш эди: “Аллоҳ сизлар учун ўзларингиздан жуфтлар яратиб, жуфтларингиздан сизлар учун ўғиллар ва набиралар пайдо қилди ва сизларни пок нарсалардан ризқлантиради...” (Наҳл сураси: 72-оят).\nПайғамбар алайҳиссалом ўз ҳадисларида: “Никоҳ менинг суннатимдир, ким суннатимдан юз ўгирса, у мендан эмас” (яъни умматимдан эмас), деганлар. Демак, никоҳ асосида турмуш қуриш Аллоҳ таолонинг буйруғи, Пайғамбар алайҳиссаломнинг суннатлари экан, мусулмон киши оила қуриш йўлида ҳаракат қилмоғи, турли сабабларни рўкач қилиб, уни пайсалга солмаслиги, оиласини никоҳ асосида бунёд қилмоғи лозим. Никоҳ туфайли инсон ўз насл-насабининг поклигини сақлайди, иффатини асрайди, бузуқлик, зино сингари ҳаром ишлардан тийилади.\nМаълумки, одатда никоҳдан аввал совчилик ва қўл сўраш деб аталган ишлар амалга оширилади. Бу масала муқаддас динимиз таълимотларида жуда ҳам батафсил ёритиб берилган. Шаръий манбаларда ва араб тилида совчилик деган сўз “хитба” деб аталади. “Хитба” қисқача айтадиган бўлсак, бирор аёлга уйланиш истагидаги киши ёки унинг вакили уйланмоқчи бўлинган қизга ёхуд унинг валийсига ўз хоҳишини очиқ айтишини англатади. Шунинг учун ҳам фиқҳий манбаларимизда бу сўз нутқ қилиш, хитоб қилиш маъноларини ўз ичига олган ўзак ҳарфлардан ташкил топган.\nСовчилик ёки хитба никоҳ сари босилувчи илк қадам ҳисобланади. Совчилик оила қуришдек бахтга олиб борувчи василадир. Совчилик амалиётининг аҳамияти буюклигидан Қуръони карим ва шарафли ҳадисларда у бир неча бор тилга олинган. Ва бу борада Аллоҳ томонидан ўзига хос тартиб-қоидалар жорий қилинган бўлиб, уларга риоя қилиш лозиму лобуддир.\nСовчилик никоҳнинг дуруст бўлиш шартларига кирмайди. Совчиликсиз ҳам никоҳ ақди тузилиши мумкин. Аммо, одатда одамлар никоҳдан аввал совчилик қиладилар. Айниқса, бизнинг юртларда бу иш ўзгача аҳамият касб этган. Ўзига хос кўринишга эга бўлиб қолган. Аммо, шуни ҳам билиб қўйиш керакки, юқорида “хитба” деб атаганимиз шаръий маънодаги совчилик айнан аёл кишилар томонидан амалга оширилиши шарт эмас. Балки, бу – уйланмоқчи бўлаётган кишининг ўзи томонидан ҳам амалга оширилиши ёхуд у ўртага қўйган эркак вакил томонидан амалга оширилиши мумкин. Чунки, фиқҳий маънодаги совчилик бу – уйланиш ёки келин қилиш истагида бўлинган қиз ёки аёлга ёхуд унинг валийсига бўлажак эрнинг шахсан ўзи ёхуд унинг вакили томонидан оила қуриш ҳақидаги мазкур истак ва рағбат очиқ айтилиши тушунилади, холос. Совчилик асли шундан иборат. Шу боис, бу ишга эркаклар бош бўлиши яна ҳам мақсадга мувофиқ ишдир.\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қилиб, дедилар: “Совчилиги осон бўлиши, маҳри енгил бўлиши ва ҳомиладорлиги ҳам осон бўлиб, фарзанд туғиши ҳам осон бўлиши аёл кишининг баракотли эканлигидандир” (Имом Аҳмад ривояти. Ҳасан ҳадис).\nУшбу ҳадиси шарифда совчилиги мураккаблаштирилмаган, ноз қилиб, совчиларни овора-ю сарсон қилмаган, катта маҳр талаб қилиб, куёв томонни машаққатга қўймаган келин баракотли ва қадами қутлуғ бўлиши айтилмоқда. Шунингдек, аёлнинг турмуш қургандан сўнг кўп ўтмай, бўйида бўлиб, осонгина фарзанд дунёга келтириши ҳам унинг муборак аёл эканлигидан дарак экан.\nҲадиси шарифларда хулқу одоби ва диёнати жойида бўлган инсон куёв бўлишга талабгор бўлганда ҳеч қандай монеъликлар бўлмаса, дарров икки ёшни бошини қўшиб қўйишга тарғиб қилинади. Агар бундай қилинмаса оламда фасод ва бузилиш юзага келишидан огоҳлантирилади.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қилиб, дедилар: “Агар ҳузурингизга диёнати ва хулқи яхши бўлган киши (қизингизни сўраб) келса, бас, уни қизингизга уйлаб қўйинг. Агар бундай қилмайдиган бўлсангиз, Ерда фитна ва катта фасод юзага келади”. (Имом Термизий ва бошқалар ривояти).\nҲамма нарсанинг ўз тартиб-қоидалари мавжуд бўлгани каби динимизда совчиликнинг ҳам ўзига хос қонун-қоидалари мавжуд. Уларга риоя қилинса кўп нохуш ҳолатлар, низо ва хусуматлар барҳам топади.\nСовчиликнинг ҳукми совчи бўлинаётган аёлнинг ҳолатига қараб турлича бўлади. Мисол учун, эри бор аёлга совчи қўйиш мутлақо ҳаромдир. Бу ерда шунга аҳамият берайликки, шаръий маънодаги совчилик деганда тегишли қиз ёки аёлга унга уйланиш рағбатини айтиш тушунилади. Шу маънода, эри бор аёлга очиқчасига ҳам, киноя орқали ҳам уйланиш истагини билдириш шаръан ҳаром ва катта гуноҳ саналади.\nЭҳтимол, қуйидаги гаплар кўпчиликка эриш туюлар, аммо, ҳаётда шундай инсонлар ҳам учраб турадики, бирор аёлга кўнгил қўйгач, ҳар турли йўллар билан уни йўлдан уришга, эридан ажратиб олиб, ўзиники қилиб олишга ҳаракат қилади. Ҳар-хил яхшиликлар қилади, жуда чиройли муомала қилади. Чин кўнгилдан яхши кўришини айтади ва “Эринг билан ажрашсанг, сенга уйланаман!”, деб ваъдалар беради. Натижада, аёл ўз эрини ёмон кўриб қолади. Бундан фойдаланган шайтон оилани бузишга яна ҳам қаттиқроқ тиришиб, васваса қилади. Оқибатда, катта мусибат юз беради. Оила бузилади. Бу ҳаётда бор нарса. Ҳатто жуда кўп учраб турадиган ҳолатдир, афсуски.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: “Бир аёлни ўз эрига қарши қайраб, эрига муносабатини бузган ёки қулни ўз хожасига қарши қайраган инсон биздан эмас!” (Абу Довуд ва бошқалар ривояти).\nШунингдек, ражъий талоқ туфайли идда сақлаётган аёлга ҳам совчи қўйиш ёхуд боя айтганимиздек уйланиш рағбатини билдириш мумкин эмас. Бу катта низо чиқариши билан бирга катта офатларга, хусумат ва ҳатто фожиага олиб келади. Шу боис, динимизда бу иш ҳаром қилинган. Негаки, ражъий талоқда то идда муддатида экан эр истаган пайтида аёлига қайтиши мумкин. Ражъий талоқ билан эр-хотин ораси узил-кесил ажрамайди.\nҲатто эри вафот этган аёлга ҳам то иддаси тугамагунча уйланиш рағбатини очиқ айтиш ҳаром қилинган. Чунки, бу ҳолатда идда ўтириш вафот этган эрнинг ҳаққи ҳисобланади. Ва бу ҳаққа ҳам тажовуз қилиб бўлмайди. Зеро, мусулмон инсон тириклигида қандай ҳурматли бўлса, вафотидан сўнг ҳам шундай ҳурматлидир. Бу ҳолатда фақат киноя ва ишора билан рағбат баён қилиниши мумкин, холос. Масалан, бир кишининг синглисининг эри вафот этган бўлса, ўша кишига синглингиз иддаси тугагач, хабар беринг, деган қабилда киноя орқали мақсадни билдириш мумкин. Бу фиқҳда таъриз деб аталади. Бу жоиз.\nШунингдек, боин талоқ қилинган масалан, уч марта талоқ қўйилган аёлга ҳам то иддаси тугамагунча совчи қўйиб бўлмайди. Фақат, юқорида айтилганидек, киноя ва ишора билан уйланиш истаги ифода этилиши мумкин. Аммо, очиқчасига айтиш жоиз эмас. Зеро, ҳатто уч талоқ билан эридан боин бўлган аёл ҳам иддани эрининг уйида ўтказади. Бу жиҳатдан улар ташқаридаги бехабар одамлар учун эр-хотин ҳукмида бўладилар. Шу ҳолатда бундай аёлга совчи бўлиш катта фитна ва фасод юзага келишига сабаб бўлади.\nШу ўринда яна бир нарсага эътиборингизни қаратишни истардик. Агар қайсидир эр-хотин орасига талоқ тушиб, иддаси чиқиб кетган бўлса ҳам, аммо қонун орқали ажрим қилинмаган бўлса, суд уларни ажратиб бермаган бўлса, ундай аёлга ҳам ўзбошимчалик билан уйланиб олиш дуруст эмас. Чунки, бунда ҳам ўртада низо ва фитна чиқиш хавфи туғилади, валлоҳу аълам.\nШундай қилиб, оила қурмаган ёхуд оиласи билан ажрашган аммо идда муддати тугаган аёлларга очиқчасига ҳам, киноя ва ишора билан ҳам оила қуриш истаги изҳор қилиниши жоиздир. Буни бизнинг тилимизда совчи бўлиш ёки совчилик дейилади.\nМана шундай ҳолатда ҳам барибир ўзига хос одоблар мавжуд. Мисол учун бир қизга совчилар келиб турибди. Кимдир биринчи бўлиб қайсидир қизнинг уйига бориб, унинг валийсидан қизига уйланиш истагини билдирмоқда. Мана шу ҳолатда бировнинг совчилиги устига совчилик қилиш жоиз эмас. То, аввалги совчиларнинг иши бир ёқли бўлиб, улар табиий равишда қайтариб юборилмагунча ўртага суқилиб, ўзгаларнинг совчилигини йўққа чиқариш динимизда мумкин эмас, ҳаром қилинган. Чунки, бу иш ҳам жамият вакиллари ўртасида низо ва фасод келтириб чиқаради.\nРасули акрам соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: “Киши ўз биродарининг савдоси устига савдо қилмасин ва биродарининг совчилиги устига совчилик қилмасин” (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривоятлари).\nБошқа бир ҳадисда эса то аввал совчи бўлган киши ўз хоҳиши билан тарк этмагунча ёхуд бошқа бир инсонга рухсат бермагунча бировнинг совчилиги устига совчилик қилишдан қайтарилади.\nУйланиш ва совчи бўлишдаги одоблардан яна бири истихора қилиш ва яқинлар билан маслаҳатлашишдир. Зеро, Аллоҳга истихора қилган ва бандалар билан маслаҳатлашиб иш юритган киши ҳеч қачон надомат қилмайди. Набий алайҳиссалом ҳар бир каттаю кичик ишда истихора қилишни таълим берганлар. Бу ниҳоятда муҳимдир.\nБирор муҳим ишга қадам қўйишдан аввал икки ракаат нафл намоз ўқиб, истихора дуосини ўқиб, амалга оширмоқчи бўлган иши ҳақида Аллоҳга юзланиб, хайрлисини сўраса, албатта Аллоҳ унга йўл кўрсатади. Астойдил ўқилган истихорадан сўнг қайси ишга кўнгли чопса шу нарса Аллоҳ томонидан берилган ишора деб айтишади, уламолар. Агар биринчи мартасида ҳеч нарса ҳис қилмаса, иккинчи марта, учинчи марта ва қайта-қайта истихора қилса, албатта бунинг хайрли натижаси кўринади иншоаллоҳ.\nБаъзи уламолар эса, истихора қилган киши бирор нарсани ҳис қилиши шарт эмас, истихора қилгандан сўнг ўзи маъқул деб билган ишни Аллоҳга таваккул қилган ҳолда амалга оширса, шунинг ўзи яхшилик билан ниҳояланади, деб айтишади. Хулласи калом, нима бўлганда ҳам истихора совчилик ва уйланишдек аҳамиятли ишларда ғоят муҳимдир.\nНикоҳ қурган ёшлар келажакда бахтли ҳаёт кечиришлари учун хонадон эгалари совчи қўйишда мазкур оила ҳақида эринмасдан суриштиришлари лозимдир. Шуни ҳам таъкидлаб ўтиш керакки, бирор кимса, сиздан маҳаллангиздаги бирор оила ҳақида суриштириб келса ёки қариндошингиздан бирор ким ҳақида сўраса, унга ҳақиқатни айтишингиз лозимдир. Эҳтимол сизнинг биргина сўзингиз мазкур оила бир умр бахтли бўлишига сабаб бўлар ёки бир умр бахтсиз бўлишидан асраб қолар. Шунинг учун гувоҳлик беришда адолатли бўлиш лозимдир. Аллоҳ таоло айтади: “Эй, имон келтирганлар! Аллоҳ учун (тўғриликда) собит турувчи, одиллик билан гувоҳлик берувчи бўлингиз: бирор қавм (кишилари)ни ёқтирмаслик сизларни уларга нисбатан адолатсизлик қилишга ундамасин! Адолатли бўлингиз! Зеро, у (адолат) тақвога яқинроқдир. Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта, Аллоҳ ишларингиздан хабардордир”. (Моида сураси, 8-оят).\nНафақат, ўзгалар ҳақида, балки ўзингиз, ўз оила аъзоларингиз ва фарзандларингиз ҳақида ҳам бор гапни айтишингиз лозимдир. Зеро, Аллоҳ таоло шундай дейди: “Эй, имон келтирганлар! Адолатда барқарор туриб, ўзларингиз ёки ота-оналарингиз ва қариндошларингиз зарарига бўлсада, Аллоҳ учун (тўғри) гувоҳлик берингиз! У (гувоҳлик берилувчи) бой бўладими, камбағал бўладими, Аллоҳ у иккисига (огоҳлик жиҳатидан) яқинроқдир. Бас, адолатли бўлишингиз учун ҳавойи нафсга берилиб кетмангиз! Агар (тилларингизни) бурсангиз ёки (гувоҳликдан) бош тортсангиз, албатта, Аллоҳ қилаётган ишларингиздан хабардордир” (Нисо сураси, 135-оят)\nКўпчилик орасида тарқалган хатолардан бири шуки, бирор қизга совчи бўлинганда ўз ўғилларининг айби умуман айтилмайди. Эҳтимол, фарзандлари гиёҳванд ёки зинокор бўлиши мумкин. Ёки бошқа жиддий камчиликлари бўлиши мумкин. Яхши ниятда буни яширишади. Шояд, ўғлимизни уйлантириб қўйсак, ўша эски ҳунарларини тарк этиб, яхши йўлга кириб қолар, зора, бекорчи юришларини йиғиштирса, деган умид билан жиддий камчиликларини яширадилар. Аммо, касалликни яширсанг, иситмаси ошкор қилади, деганларидек, бу нарсалар тўйдан сўнг маълум бўлгач, оила бузилади ва бир қиз бахтсиз бўлиб қолади ёки ота-онасининг обрўсини ўйлаб, бир умр заҳар-заққумни ичга ютиб яшашга мажбур бўлади.\nКўпинча, қиз томондан бўлажак куёв ва унинг оиласи ҳақида маълумотга эга бўлиш учун куёв томоннинг қўни-қўшниларидан ёхуд таниш-билишларидан бирортасидан бўлажак куёв ҳақида сўраб-суриштирилса, фақат мақтаб, салбий томонлари айтилмайди. Бу ҳам юқорида айтилганидек, катта хато ва янглишувдир.\nФотима бинт Қайс деган саҳобийя аёл бор эди. Шу аёлга Абу Суфён ва Абу Жаҳм деган кишилар совчи бўлишади. Мазкур аёл бу ҳақда маслаҳатлашиш учун Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурига келади ва ҳолатни баён қилади. Шунда Пайғамбаримиз бояги икки саҳобийдаги аёлга ёқмаслиги мумкин бўлган икки камчиликни очиқ айтдилар. Дедиларки, Абу Жаҳм ҳеч таёғини елкасидан қўймайди. Яъни, бу билан Абу Жаҳм аёлларга қўли югурдак, аёлларга қаттиққўл деган маънони уқтирдилар. Баъзилар эса Пайғамбаримиз бу сўзлари билан бу киши кўп сафарда юришига ишора қилганлар дея изоҳлашади. Абу Суфён ҳақида эса, у ниҳоятда қашшоқ бўлиб, умуман моли йўқ, дедилар. Шундан сўнг, мазкур аёлга Усома ибн Зайдни таклиф қилдилар. Натижада улар ҳавас қиладиган оила бўлишди.\nУшбу ҳадиси шарифдан хулоса қилиб, уламоларимиз уйланиш борасида савол ва маслаҳат сўралган киши адолат билан тўғрисини айтиши лозим, деган тўхтамга келганлар.


Энг катта фитна Масийҳ Дажжолнинг сифатлари\n22:09 / 01.12.2016 5095 pdf Ўқиш режими + -\nДАЖЖОЛ ҲОЗИР ЖАЗИЙРАДА ВА ТЕМИРЛА БОҒЛАНГАН\nФотима бинти Қайс розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом билан намоз ўқидим. Қавмнинг орқасидаги аёллар сафида эдим. Расулуллоҳ алайҳиссалом намозларини ўқиб бўлиб минбарга ўтирдилар. У зот кулдилар ва: «Ҳар бир инсон намозгоҳини лозим тутсин», дедилар.\nСўнг у зот ўз сўзларидан давом этиб:\n«Сизларни нимага жамлаганимни биласизларми?» дедилар.\n«Аллоҳ ва Унинг расули билувчироқ», дейишди.\n«Аллоҳга қасамки, мен сизларни бир хоҳиш учун ҳам, бир қўрқиш учун ҳам жамлаганим йўқ. Аммо сизни жамладимки, Тамийм ад-Дорий насроний одам бўлган эди. У келиб байъат қилди ва мусулмон бўлди. У менга сизларга мен Масийҳи Дажжол ҳақида айтиб юрган гапимга ўхшаш гап гапирди. У ўзининг Лахм ва Жузомдан ўттиз киши билан денгиз кемасига минганини, уларни тўлқин денгизда бир ой олиб юрганини, сўнгра кун ботиш пайтида денгиздаги бир оролга тўхтаганларини айтди. Улар кеманинг қайиқларига ўтириб оролга кирибдилар. Уларга бир ғалати жонвор учрабди. Унинг жуни кўп экан. Унинг жуни кўплигидан олдини ортидан ажратиб бўлмас экан. Бас, улар унга:\n«Шўринг қурисин, сен нимасан?» дейишибди.\n«Мен жассосаман», дебди.\n«Жассоса нима?» дейишибди.\n«Эй одамлар! Анави хилватхонадаги одамнинг олдига боринглар. У сизнинг хабарингизни шавқ билан кутмоқда», дебди.\n«Бизга у одамнинг исмини айтганда бу урғочи шайтонмикан деб қўрқдик. Шошилиб бориб хилватхонага кирдик. Қарасак, биз кўрган инсонларнинг энг каттаси, энг кучли боғланиш ила боғланган ҳолда турибди. Унинг икки қўли бўйнига, икки тиззаси икки товонига темир ила жамланган. Биз унга:\n«Шўринг қурисин, сен нимасан?» дедик.\n«Менинг хабаримни топдингизми, хабар беринглар, сизлар кимсизлар?» деди.\n«Биз араблардан бўлган одамлармиз. Денгиз кемасига мингган эдик. Денгизнинг қўзғолган вақтига тўғри келибмиз. Тўлқин бизни бир ой ўйнатиб охири сенинг мана шу оролингга олиб келиб ташлади. Кейин кеманинг қайиқларига ўтириб оролга кирдик. Бизга бир ғалати жонвор учради. Унинг жуни кўп экан. Унинг жуни кўплигидан олдини ортидан ажратиб бўлмас экан. Бас, биз унга:\n«Мен жассосаман», деди.\n«Жассоса нима?» дедик.\n«Анави хилватхонадаги одамнинг олдига боринглар. У сизнинг хабарингизни шавқ билан кутмоқда», деди. Биз сенинг олдингга шошилиб келдик. Биз ундан қўрқдик. Уни урғочи шайтонмикан, деб ўйладик», дедик.\n«Менга Байсон хурмосининг хабарини беринг», деди.\n«Унинг нимаси ҳақида хабар берайлик», дедик.\n«Мен унинг хурмоси ҳақида сўрамоқдаман, у мева қиладими?» деди.\n«Ҳа», дедик биз унга.\n«Аммо у келажакда мева қилмай қўяди. Менга Тобария кўлининг хабарини беринглар», деди.\n«Унинг ичида сув борми?» деди.\n«Унинг суви жуда ҳам кўп», дедик.\n«Аммо келажакда унинг суви кетади. Менга Зуғар булоғи ҳақида хабар беринглар», деди.\nУнинг нимаси ҳақида хабар берайлик», дедик.\n«Булоқда сув борми? Ўша булоқнинг сувини унинг аҳли зироатга ишлатадими?» деди.\n«Ҳа! Булоқда кўп сув бор. Ўша булоқнинг сувини унинг аҳли зироатга ишлатади», дедик.\n«Менга уммийларнинг набийси ҳақида хабар беринглар. У нима қилди?» деди.\n«Батаҳқиқ, у Маккадан чиқди ва Ясрибга нозил бўлди», дедик.\n«Араблар унга қарши уруш қилдиларми?» деди.\n«У аларга қандоқ муомала қилди?» деди.\nБиз унга у ўзига яқин араблардан устун келганини ва улар унга итоат қилишганининг хабарини бердик.\n«Шундоқ ҳам бўлдими?» деди у.\n«Албатта, уларнинг унга итоат қилганлари ўзлари учун яхшидир. Энди мен сизларга ўзим ҳақимда хабар берай. Мен, албатта, Масийҳман. Албатта, менга келажакда хуруж қилишим учун изн берилади. Мен хуруж қилганимда ер юзида сайр қиламан. Кирқ кечада бирорта қишлоқни қўймай барига кираман. Фақат Макка билан Тийбага кирмайман, холос. Уларнинг иккиси менга ҳаром қилингандир. Қачон иккисидан бирига кирмоқчи бўлсам, бир фаришта мени ялоғочланган қилич билан қарши олади, мени ундан тўсади. Шунингдек, ҳар бир йўлини ҳам фаришталар қўриқлаб туради», деди».\n«Расулуллоҳ алайҳиссалом қўлларидаги таёқни минбарга тақаб туриб:\n«Бу Тийбадир! Бу Тийбадир! Бу Тийбадир! Яъни, Мадийнадир! Айтингларчи! Мен сизларга айтганмидим?!» дедилар. Шунда одамлар:\n«Тамиймнинг гапи мени ажаблантирди. У мен сизларга унинг ҳақида, Мадийна ва Макка ҳақида гапириб юрган гапимга мувофиқ келди», дедилар.\nСўнгра Расулуллоҳ алайҳиссалом:\n«Аммо у Шом денгизидами ёки Яман денгизидами? Йўқ! Машриқ томондадир. У машриқ томондандир. У машриқ томондандир», дедилар ва у, деб туриб машриқ томонга ишора қилдилар».\nМен шуни Расулуллоҳ алайҳиссаломдан ёдлаб олдим, деди».\n«Тамийм ад-Дорий розияллоҳу анҳу менга айтдики, «аҳли Фаластиндан баъзи одамлар денгизда кемага минган эканлар. Бас, уларни айлантириб олиб бориб денгиздаги ороллардан бир оролга отибди. Бирдан олдиларидан нималигини билиб бўлмайдиган сочлари ёзилган жонвор чиқиб қолибди. Улар унга:\n«Сен нимасан?» дейишибди.\n«Мен жассосаман», депти.\n«Бизга хабар бер», дейишибди.\n«Мен сизларга хабар ҳам бермайман, сизлардан хабар ҳам сўрамайман. Лекин сизлар қишлоқнинг чеккасига боринглар. Ўша ерда сизга хабар берадиган ва сиздан хабар сўрайдиган кимса бор», деди.\nКейин биз қишлоқнинг четига бордик. Қарасак, занжир билан боғланган бир киши турибди. Бас, у:\n«Менга Зуғар булоғининг хабарини беринглар», деди.\n«У сувга тўла», дедик.\n«Менга кўлнинг хабарини беринглар», деди.\n«У ҳам сувга тўла», дедик.\n«Менга Урдун билан Фаластин орасидаги Байсон хурмазори хабарини беринглар. У мева бердими?» деди.\n«Менга набийнинг хабарини беринглар, у юборилдими?» деди.\n«Менга одамлар унга нисбатан қандоқ эканликлари хабарини беринглар», деди.\n«Унга томон ошиқмоқдалар», дедик.\nШунда у қаттиқ силкинди. Сал бўлмаса бўшаб кетай деди. Шунда биз унга:\n«Сен нимасан?» дедик.\nУ ўзининг Дажжол эканини ва Тийбадан бошқа барча шаҳарларга киришини айтди. Тийба Мадийнадир», дейилган.\nДАЖЖОЛ МАШРИҚДАН ЧИҚАДИ ВА УНГА КЎП ОДАМЛАР ЭРГАШАДИ\nАнас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Дажжолга Асфиҳоннинг яҳудийларидан етмиш минги тайлисонларни кийиб олиб эргашадилар», дедилар». Муслим ривоят қилган.\nШарҳ: Асфиҳон машҳур шаҳар. Тайлисон ҳам маълум кийим.\nАбу Бакр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Дажжол машриқдаги бир Хуросон деган ердан чиқади. Унга юзлари тери қалқонга ўхшаган кўп қавмлар эргашади», дедилар».\nАбу Ҳурайрадан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Хуросондан қора байроқлар чиқади. Уларни Илияга тикилмагунларича бирор нарса қайтармайди», дедилар». Иккисини Термизий ривоят қилган.\nШарҳ: Бу байроқлар Дажжолнинг байроқлари бўлади.\nУмму Шарик розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Албатта, одамлар Дажжолдан тоққа қочурлар», дедилар. Шунда Умму Шарик:\n«Эй Аллоҳнинг расули Ўша кунда араблар қаерда бўлади?» деди. «Улар оздир», дедилар». Муслим ва Термизий ривоят қилишган.\nЭНГ КАТТА ФИТНА БЎЛГАН МАСЙИҲ ДАЖЖОЛНИНГ СИФАТЛАРИ\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом одамлар ичида туриб Аллоҳга лойиқ ҳамду сано айтдилар ва Дажжолни зикр қилиб:\n«Албатта, мен сизларни ундан огоҳлантирурман. Ҳар бир набий ҳам, албатта, ўз қавмини ундан огоҳлантирган. Лекин мен сизларга унинг ҳақида ҳеч бир набий ўз қавмига айтмаган гапни айтурман. Шубҳасиз, у ғилайдир. Албатта, Аллоҳ ғилаймасдир», дедилар».\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Қай бир набий бўлсаки, албатта, ўз умматини ғилай каззобдан огоҳлантиргандир. Огоҳ бўлинглар! Албатта, у ғилайдир. Албатта, Роббингиз ғилай эмасдир. Унинг икки кўзи орасига «ка фо ро» яъни кофир деб ёзилгандир. Буни ҳар бир мусулмон ўқийдир», дедилар». Тўртовлари ривоят қилишган.\nШарҳ: Аллоҳ таоло кишиларни синаш учун Дажжолга турли нарсаларни бериб қўяди. Жумладан у ўликни тирилтириш, ёмғир ёғдириш, ерни ҳосилдор қилиш ва шунга ўхшаш ишларга Аллоҳ таолонинг изни ила имкон топади. Сўнгра ўзидан кетиб худолик даъвосини қилади. Анашунда Аллоҳ таоло унинг ожизлик тарафларини зоҳир қилиб қўйгани иш беради. Унинг ғилайлиги, пешонасига кофир деб ёзиб қўйилганлиги ва у ўша нарсаларни ўзидан кетказа олмаслиги уни фош қилади.\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ухлаётиб (тушда) ўзимни Каъбани тавоф қилаётганимни кўрдим. Бир буғдойранг кишини сочлари яхшилаб таралган кишини кўрдим. Қарасам у(соч)дан сув оқиб турибди. Бу ким, дедим. Бу Масиҳ ибн Марям, дедилар. Сўнгра бошқа ёққа қараб бир барваста кишига дуч келдим. Сочи қизил ва жингалак. Кўзи ғилай. Худди бўртиб турган узум донасига ўхшайди. Бу Дажжол, Унга энг ўхшайдиган одам Хузоъадан бўлган киши Ибн Қатандир», дедилар». Икки шайх ривоят қилишган.\nШарҳ: Ибн Қатан жоҳилият давридан ўлиб кетган одам эди.\n«Дажжолнинг чап кўзи ғилай, серсоч. У билан жаннат ва дўзах бор. Унинг дўзахи жаннатдир, жаннати дўзахдир», дейилган.\nАбу Довуднинг ривоятида: «Албатта, Дажжол пакана, маймоқ, жингалаксоч ва ғилай теп-текис бўртиб ҳам чиқмаган, ичкарига ҳам кирмагандир. Агар аралаш бўлган бўлса, билингки, Роббингиз ғилай эмас», дейилган.\nШарҳ: Шу сифатларидан уни таниб олаверинглар. Тағин унинг худолик даъво қилаётганига алданиб қолманглар.\nМуғийра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Ҳеч ким Набий алайҳиссаломдан Дажжол ҳақида мен сўраганчалик сўраган эмас. У зот менга: «Унинг сенга зарари бўлмас», дедилар.\n«У билан бирга нон тоғи ва сув анҳори бор дейишади», дедим.\n«Аллоҳнинг наздида у бунчалик бўлишга арзимайди», дедилар». Икки шайх ривоят қилишган.\nШарҳ: Яъни, Аллоҳ таоло унга мўъжиза каби нарсаларни жуда ҳам ошириб бериб қўйган эмас.\nҲузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Мен Дажжолда бор нарсани ундан кўра яхши билурман. У билан иккита оқиб турган анҳор бор. Улардан бири кўзга кўриниб турган оқ сув. Бошқаси кўзга кўриниб турган алангали олов. Агар биров унга етишса, ўзига олов бўлиб кўринган анҳорга борсин ва унга шунғисин. Сўнгра бошини эгиб туриб ундан ичсин. Ана ўша совуқ сувдир. Албатта, Дажжолнинг кўзи текис, унинг устини қалин эт қоплагандир. Унинг икки кўзи орасига кофир деб ёзилгандир. Уни ёзишни билгану билмаган ҳар бир мўмин ўқийди», дедилар».\nШарҳ: Дажжолнинг чап кўзи қалин эт билан қопланган бўлиб у теп текис ҳолда туради. Шунинг учун у «Масийҳ»-текисланган деб ҳам аталади.\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Албатта, Дажжол хуруж қилганда у билан бирга сув ва олов бўлади. Одамларга сув бўлиб кўринган нарса олов куйдирувчи оловдир. Одамларга олов бўлиб кўринадиган нарса совуқ ва ширин сувдир. Сиздан ким ўшанга етишса, ўзига олов бўлиб кўринган нарсага тушсин. Ана ўша ширин ва пок сувдир», дедилар». Иккисини учовлари ривоят қилишган.\nАбу Убайда розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом бизга Дажжолни васф қилдилар ва сўнгра: «Эҳтимол, келажакда мени кўрган ёки гапимни эшитган кимса унга етишар», дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг расули ўша кунда қалбларимиз қай ҳолда бўлур, бугунгига ўхшашми?» дейишди. «Ёки яхшироқ», дедилар». Абу Довудва Термизий ривоят қилишган.\nШарҳ: Чунки улар иймони комил зотлардир.\nТермизийва Муслимнинг ривоятида: «Биласизларки, сиздан бирортангиз то ўлмагунича Роббисини кўрмайди. Албатта, Дажжолнинг икки кўзи орасига кофир деб ёзилган бўлади. Ҳар бир унинг амалини ёқтирмаган ўшани ўқийди», дейилган.\nАбу Довуднинг ривоятида: «Ким Дажжолни эшитса ундан узоқлашсин. Аллоҳга қасамки, киши унинг олдига борса, уни мўмин деб ҳисоблайди ва ундаги шубҳаларга қарамасдан унга эргашади. Ёки унга берилган шубҳалар сабабидан унга эргашади», дейилган.\nШарҳ: Дажжолга берилган сеҳр, баъзи одамларни ўлдириб бошқаларини тирилтириш каби нарсалар одамларни алдаб қўйиш хавфи бор. Шунинг учун уни чиққани эшитиш билан унга йўлиқмасликка ҳаракат қилмоқ керак.\nАбу Даҳмаа ва Қатода розияллоҳу анҳумолардан ривоят қилинади: «Ҳишом ибн Омирнинг олдидан ўтар эдик. Сўнгра Имрон ибн Ҳусойннинг олдига борардик. Бир куни у: «Сизлар менинг олдимдан ўтиб Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг ҳузурларида мендан кўра кўп ҳозир бўлмаган ва у зотнинг ҳадисларини мендан кўра яхши билмайдиган кишилар олдига борасизлар. Мен Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг «Одамнинг яратилишидан тортиб то қиёмат қоим бўлгунча Дажжолдан каттароқ (фитна) йўқ» деганларини эшитганман», деди». Муслим ривоят қилишган.\nАбу Бакра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Дажжолнинг отаси ва онаси улардан бола туғилмай ўттиз йил ўтадилар. Сўнг улардан бир ўғил туғилади. Унинг кўзи ғилай, ўзи энг зарарли ва манфаати йўқ бўлади. Унинг икки кўзи ухлайдию қалби ухламайди», дедилар. Кейин Расулуллоҳ алайҳиссалом бизга унинг ота-онасини васф қилиб бердилар. Унинг отаси новча, сергўшт ва бурни қушнинг тумшиғига ўхшашдир. Онаси бўлса бесўнақай, икки қўли узун», дедилар.\nАбу Бакра айтади: «Кейин Мадийнада яҳудийлардан бир бола туғилганини эшитдик. Мен ва Зубайр ибн Авом бориб унинг ота-онасининг олдига кирдик. Қарасак, Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг икковида Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг васфлари. Шунда биз: «Икковингизнинг болангиз борми?» дедик.\n«Ўттиз йил бола кўрмай ўтдик. Сўнгра биздан бир ўғил бола туғилди. У энг зарарли ва манфаати йўқ. Унинг икки кўзи ухлайдию қалби ухламайди», дейишди.\nБиз иккисининг олдидан чиқсак, уни бир қатийфага ўраб офтобга ташлаб қўйилган экан. Унда тушуниб бўлмайдиган овоз чиқмоқда. У бошини очди-да:\n«Нима дедиларинг?» деди.\n«Биз айтган нарсани эшитдингми?» дедик.\n«Ҳа. Менинг икки кўзим ухлайди, қалбим ухламайди», деди». Термизий ривоят қилишган.\nШарҳ: Бундан Дажжол Мадийнада туғилиб Абу Бакра ва Зубайр ибн Овом розияллоҳу анҳумолар кўрганларидан кейин Тамийм ад-Дорий розияллоҳу анҳу кўрган оролга ўтиб кетган бўлади.\nДАЖЖОЛ МАККА ВА МАДИЙНАДАН БОШҚА БАРЧА ЮРТГА КИРАДИ\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Макка ва Мадийнадан бошқа ҳар бир юртни, албатта, Дажжол оёқ ости қилади. Иккисининг ҳар бир йўлини фаришталар саф бўлган ҳолларида қўриқлайдилар. Шунда у тузли ерга тушади. Кейин Мадийна уч марта титрайди ва ундан барча кофир ва мунофиқ у(Дажжол) томон чиқади», дедилар».\nШарҳ: Дажжол Мадийнаи Мунавварани қўриқлаб турган фаришталарни кўриб тузли ерда тўхтайди. Унинг келганини эшитиб Мадийнадаги барча кофир ва мунофиқлар чиқиб олдига боришади.\nАбу Саъид розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Бир куни Расулуллоҳ алайҳиссалом бизга Дажжол ҳақида узоқ гапирдилар. У зот бизга гапирган нарсалар ичида қуйидагилар бор эди: «Дажжол келади. Унга Мадийнанинг йўлларидан кирмоқлик ҳаромдир. Бас, у Мадийнанинг яқинидаги тузли ерлардан бирига етиб тўхтайди. Ўша куни унинг олдига одамларнинг яхшиси ёки одамларнинг яхшиларидан бири чиқади ва унга: «Мен гувоҳлик бераманки, сен Расулуллоҳ алайҳиссалом бизга гапини айтиб берган Дажжолсан», дейди.\nШунда Дажжол: «Айтингларчи, агар манашуни қатл қилиб кейин тирилтирсам ҳам иш ҳақида шак қиласизларми?!» дейди.\nШунда у ҳалиги одамни қатл қилиб, кейин тирилтиради. У бўлса тирилганидан кейин «Аллоҳга қасамки, ҳеч қачон сени ҳозирги каби яхши танимаганман» дейди. Дажжол уни яна қатл қилмоқчи бўлади. Аммо унга қодир бўла олмайди», дедилар». Икки шайх ривоят қилишган.\nШарҳ: Шундоқ қилиб Дажжолнинг ўзига эргашганлар олдида шармандаси чиқади.\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Дажжол хуруж қилади. У томон мўминлардан бир киши боради. Уни Дажжолнинг силоҳли одамлари учратиб:\n«Қаёққа бормоқчисан?» дейишади.\n«Манави хуруж қилганнинг олдига бормоқчиман», дейди.\n«Роббимизга иймон келтирасанми?» дейишади.\n«Роббимизда махфийлик йўқ», дейди.\n«Уни қатл қилинглар!» дейишади. Сўнглар улар бир-бирларига «Роббингиз сизга унинг изнимиз бировни қатл қилмасликни амр қилмаганмиди?!» дейишади. Улар Дажжолнинг олдига борадилар. Мўмин уни кўриши билан «Эй одамлар! Манави, Расулуллоҳ алайҳиссалом зикр қилган Дажжолдир!» дейди.\nШунда Дажжол уни қорни узра ёткизишга амр қилади. «Ушланглар уни, уринглар уни!» дейди. Бас, унинг орқасига ҳам, қорнига ҳам калтак ёғилади. Кейин у:\n«Менга иймон келтирмайсанми?!» дейди.\n«Сен каззоб масийҳсан!» дейди.\nАмр қилиниб унинг фарқидан арра солиб арраланиб икки оёғи орасидан ажратилади. Сўнгра Дажжол икки бўлакнинг орасида юриб туриб унга «Тур!» дейди. У туради. Кейин Дажжол унга:\n«Менга иймон келтирасанми?!» дейди.\n«Фақатгина менинг сен ҳақингдаги илмим зиёда бўлди, холос! Эй одамлар! Бу мендан кейин бирор кишига бундоқ қила олмайди!» дейди.\nСўнг Дажжол уни сўймоқчи бўлиб тутади. Унинг бўйни билан кекирдагига мис қадайди. Аммо унга тасир қилишга йўл топа олмайди. Кейин унинг икки қўли ва оёғидан тутиб улоқтиради. Одамлар уни дўзахга улоқтирди деб ҳисоблайдилар. Аслида эса у жаннатга улоқтирган бўлади. Расулуллоҳ алайҳиссалом:\n«Бу оламларнинг Роббиси ҳузуридаги одамларнинг энг улуғ шаҳидидир», дедилар». Муслим ривоят қилган.\nДАЖЖОЛ ЕР ЮЗИДА ҚИРҚ КУН ТУРАДИ КЕЙИН ИЙСО АЛАЙҲИССАЛЛОМ ТУШИБ УНИ ШОМДА ҚАТЛ ҚИЛАДИ\nНаввос ибн Самъон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Бир куни эрталаб Расулуллоҳ алайҳиссалом Дажжолни зикр қилдилар. У зот уни паслатдилар ва кўтардилар. Ҳаттоки биз уни хурмолар орасидамикан деб гумон қилдик. Биз кечки пайт у зотнинг олдиларига борганимизда ўша ҳолни бизда кўрдилар ва: «Сизларга нима бўлди?» дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг расули Эрталаб Дажжолни зикр қилдингиз. Уни паслатдингиз ва кўтардингиз. Ҳаттоки биз уни хурмолар орасидамикан деб гумон қилдик», дедик.\n«Менинг сизга хавфим Дажжолдан бошқада. Агар у чиқсаю, мен ичингизда бўлсам, сизларнинг ўрнингизга ўзим унга қарши тураман. Агар у чиқсаю, мен ичингизда бўлмасам, ҳар киши ўзини ўзи ҳимоя қилади. Аллоҳ ҳар бир мусулмон учун менинг ўрнимда бўлади. Албатта, у ёш, жуда ҳам жингалаксоч, кўзи бўртиб чиққан. Мени уни худди Абдул Уззо бин Қатанга ўхшатаман. Сизлардан ким унга эришса, унга қарши «Каҳф» сурасининг бошланиши ўқисин. Албатта, у Шом билан Ироқ орасидан хуруж қиладир. Ўнгда ҳам фасод қилади. Чапда ҳам фасод қилади. Эй Аллоҳнинг бандалари! Собит бўлинглар!» дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг расули Унинг ерда қолиши қандоқ?» дедик.\n«Қирқ кун. Бир кун бир йилчалик. Бир кун бир ойчалик. Бир кун бир ҳафтачалик. Қолган кунлари сизларнинг кунларингизга ўхшаш», дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг расули Ўша бир йилга ўхшаш кунда бизга бир куннинг намози кифоя қиладими?» дедик.\n«Йўқ. Унинг ўлчовини чамаланглар», дедилар.\n«Эй Аллоҳнинг расули Унинг ер юзидаги тезлиги қандоқ?» дедик.\n«Худди ортидан шамол келаётган ёмғирга ўхшайди. У бир қавмнинг олдига келиб даъват қилади. Улар унга иймон келтирадилар ва ижобат қиладилар. У осмонга амр қилса, ёмғир ёғади. Ерга амр қилса, набототларни ўстиради. Ўтлаб юрган ҳайвонлари кечқурун уларнинг олдига ўркачи энг узун, елинлари энг тўлган ва қоринлари энг шишган ҳолда келади. Сўнгра у бошқа қавмга келиб, уларни даъват қилади. Улар унга ўзининг гапини қайтарадилар. У улардан қайтиб кетади. Улар қаҳатга учраб қўлларида молларидан ҳеч нарса қолмайди. У бир хароба ёнидан ўтаётиб унга «хазийналарингни чиқар!» дейди. Унинг хазийналари, асаларилар подшоҳига эргашгандек унга эргашади. Кейин бир ёшликка тўлган кишини чақириб, қилич билан уриб иккига бўлиб ташлайди. Ҳар бўлак ораси икки ўқ етадиганча бўлади. Сўнг уни чақирса юзларида кулгу барқ урган ҳолда юриб келади. У шу ҳолда турганида Аллоҳ Ийсо алайҳиссаломнинг юборади. У киши Димашқнинг шарқий тарафидаги оқ минорадан бўялган икки хил кийимда, икки қўлини икки фариштанинг қанотига қўйган ҳолда нозил бўлади. Қачон бошини эгса, қатралар тушади. Қачон уни кўтарса, ундан луълуъ каби доналар тўкилади. У зотнинг нафасини сезган кофир бўлсаки, албатта, ўлади. Унинг нафаси кўзи етган ерга бориб етади. Бас, у зот уни излаб Боби Лудда топиб ўлдиради. Кейин Ийсо ибн Марямнинг ҳузурига Аллоҳ ундан сақлаган қавм келади. Бас, у зот уларнинг юзларини силайди ва уларга жаннатдаги даражалари ҳақида гапирадилар. Шундоқ бўлиб турганда Аллоҳ Ийсо алайҳиссаломга ваҳий қилиб «Албатта, Мен уларга қарши уруш қилишга бирортанинг икки қўли етмайдиган бандаларимни чиқардим. Бас, бандаларимни Турга қўрғон қилиб, ўша ерга қўй» дейди. Кейин Аллоҳ Яъжуж ва Маъжужни юборади. Улар ҳар томондан оқиб кела бошлайдилар. Уларнинг аввалгилари Тобария кўли олдидан ўтаётиб ундаги ҳамма нарсани ичиб юборадилар. Охиргилари ўтаётиб «Бунда бир вақтлар сув бор эди» дейдилар. Аллоҳнинг набийси Ийсо ва унинг асҳоблари қамал қилинадилар. Ҳаттоки улардан бирига хўккизнинг боши бугунги кунда сизларнинг бирингизга юз дийнор яхши бўлгандан ҳам яхши бўлиб қолади. Бас, Аллоҳнинг набийси Ийсо ва унинг асҳоблари (ўлимга) рағбат қилиб қоладилар. Шунда Аллоҳ уларга бўйинлари томондан «нағаф»-қуртини юборади. Улар бир жон ўлгандек, ўликка айланадилар. Сўнгра Аллоҳнинг набийси Ийсо ва унинг асҳоблари ерга тушадилар. Улар ер юзида аларнинг ёғи ва сассиғи етмаган бирор қарич ҳам жой топа олмайдилар. Шунда Аллоҳнинг набийси Ийсо ва унинг асҳоблари Аллоҳга рағбат қилиб қоладилар. Бас, Аллоҳ туянинг бўйнига ўхшаган қушларни юборади. Уларни аларни кўтариб олиб бориб Аллоҳ истаган томонга ташлайдилар. Сўнгра Аллоҳ бир ёмғир юборади. Ундан бирор лойдан ёки жундан бўлган уй панада қолмайди. У ерни ювиб худди ойнакка ўхшатиб қўяди. Кейин ерга «Самарангни ўстир, баракангни қайтар» дейилади. Ўша кунда одамлар бир анорнинг ўзини еб пўстлоғини соябон қиладилар. Подаларга барака киритилади. Ҳаттоки бир туянинг сути бир катта жамоа одамларга кифоя қилади. Бир сигирнинг сути бир қабила одамларга етади. Бир қўйнинг сути бир уруғ одамларга етади. Улар шундоқ ҳолда турганларида Аллоҳ бир ёқимли шамолни юборади. У уларнинг қўлтиқларидан олиб ҳар мўмин ва муслимнинг руҳини қабз қилади. Кейин одамларнинг ёмонлари қолади. Улар эшакларга ўхшаш жинсий яқинлик қиладилар. Ана ўшаларнинг бошида қиёмат қоим бўлади», дедилар». Муслим, Термизийва Абу Довуд ривоят қилишган.\nШарҳ: «У зот уни паслатдилар ва кўтардилар».\nПайғамбар алайҳиссалом Дажжолни таги паст, ҳеч нарсага арзимислигини ҳам айтдилар ва шу билан бирга унинг фитнаси энг катта фитнагини ҳам таъкидладилар.\n«Сизлардан ким унга эришса, унга қарши «Каҳф» сурасининг бошланиши ўқисин».\nБу ҳақда бошқа ривоятлар ҳам кўп. Жумладан, Абу Дарда розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Ким Каҳф сурасининг аввалидан ўн оятини ёдласа, Дажжолдан сақланади», дедилар».\nМуслим, Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.\n«Ким Каҳф сурасининг аввалидан уч оятини ўқиса, Дажжол фитнасидан сақланади», дейилган.\n«Ким Каҳф сурасининг охиридан ўн оятини ёдласа, Дажжолдан сақланади», дейилган.\n«Эй Аллоҳнинг расули Ўша бир йилга ўхшаш кунда бизга бир куннинг намози кифоя қиладими?» дедик».\nЯъни, кун одатдагидан узоқ бўлиб кетгани учун йигирма тўрт соатлик вақтни чамалаб ўшанда ўқилиши лозим бўлган намозларни ўқилади.\n«Қачон бошини эгса, қатралар тушади. Қачон уни кўтарса, ундан луълуъ каби доналар тўкилади».\nЯъни, Ийсо алайҳиссалом покиза ҳолда тушадилар. У кишидан ғусл ва таҳоратнинг сувлари тўкилиб туради.\n«Бас, у зот уни излаб Боби Лудда топиб ўлдиради».\nЯъни, Ийсо алайҳиссалом Дажжолни излаб топиб Байтул Мақдисдаги Лудд деган жойнинг эшиги олдида қатл қиладилар.\n«Шундоқ бўлиб турганда Аллоҳ Ийсо алайҳиссаломга ваҳий қилиб «Албатта, Мен уларга қарши уруш қилишга бирортанинг икки қўли етмайдиган бандаларимни чиқардим. Бас, бандаларимни Турга қўрғон қилиб, ўша ерга қўй» дейди».\nЎша ҳеч ким уларга қарши тура олмайдиган бандалар Яъжуж ва Маъжужлардир.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак, Дажжолнинг чиқиши қиёматнинг энг катта аломати бўлар экан. Дажжол аслида унинг лақаби. Кўп алдамчилик қилиши учун шу лақабни олган. Шунингдек, у ҳақни ботил ила кўмиб ташлаш қобилиятига ҳам эга. У асли яҳудий одамдир. Мадийнаи Мунавварага нисбатан машриқ тарафдан чиқади. У одамлар орасида аҳли салоҳликни ва тақводорликни даъво қилади. Кейинроқ худолик даъвосини қилади. Унга жуда кўп одамлар, хусусан яҳудийлар эргашади. Унинг тана тузилишида ўзига хос аломатлари бўлади. Бир кўзи теп-текис бўлади. Боласи бўлмайди. Макка ва Мадийнага кира олмайди. Пешонасига кофир деб ёзилган бўлади.\nИЙСО АЛАЙҲИССАЛОМ НОЗИЛ БЎЛИБ ЕРДА БИР ЗАМОН ҚОЛУРЛАР СЎНГРА АЛЛОҲНИНГ РАҲМАТИГА ВАФОТ БЎЛУРЛАР\nАбу Ҳурайрадан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Жоним қўлида бўлган зот ила қасамки, албатта, келажакда ичингизга Ибн Марям алайҳиссалом одил ҳакам бўлган ҳолда нозил бўлур. Сўнг хочни синдирур. Чўчқани ўлдирур. Жизяни бекор қилур. Молни кўпайтирур. Ҳаттоки бирор киши уни қабул қилмай қуюр. Ҳаттоки битта сажда дунёдан ва ундаги нарсалардан яхши бўлиб қолур», дедилар».\nСўнгра Абу Ҳурайра: «Агар истасангиз «Ҳеч бир аҳли китоб йўқки, унга ўлимидан олдин иймон келтирмаса. Қиёмат куни эса, у уларнинг зиддига гувоҳ бўлур»ни қироат қилинг», деди. Икки шайх ва Термизий ривоят қилишган.\nШарҳ: Ийсо алайҳиссалом қиёматга яқин қолганларида ерга тушиб Ислом шариати ила ҳукм юритиб ҳамма ёқда адолат ўрнатадилар. У кишининг хочни синдиришлари хоч аҳлига қарши бўлиб уларни йўқ қилишларидир. Чўчқани ўлдиришлари ҳам унга тегишли нарсаларни йўқ қилишларига ишорадир. Жизяни бекор қилишлари эса, Исломдан бошқа диндагилардан мусулмонликдан бошқа нарсани, жумладан, жизяни ҳам қабул қилмасликларидир.\nАбу Ҳурайра бу маъноларнинг тасдиғи Қуръони каримда ҳам борлигига ишора қилиб:\n«Агар истасангиз «Ҳеч бир аҳли китоб йўқки, унга ўлимидан олдин иймон келтирмаса. Қиёмат куни эса, у уларнинг зиддига гувоҳ бўлур»ни қироат қилинг», деди.\nУламоларимиз бу ояти кариманинг маъносида икки хил фикр айтганлар. Бунга оятдаги «ўлимидан олдин» ибораси сабаб бўлган. Баъзилари, бу ерда Ийсонинг ўлими назарда тутилган, десалар, баъзилари, аҳли китобнинг ўлими назарда тутилган дейдилар.\nБиринчи тоифанинг гапига биноан оятнинг маъноси бундай: Ийсо алайҳиссалом қиёмат яқинлашганда тушганларида, у кишининг ўлимларидан олдин, аҳли китоблардан ҳеч ким қолмай, у киши ўлишларидан олдин у зотга иймон келтиради.\nИккинчи тоифа олимларнинг тафсирларига кўра эса, ҳар бир аҳли китоб ўз ўлимидан олдин, албатта, Ийсо алайҳиссаломга иймон келтиради.\n«Ҳеч бир аҳли китоб йўқки, унга ўлимидан олдин иймон келтирмаса».\nЯъни, ҳар бир яҳудий ҳам ўз ўлимидан олдин, албатта, Ийсо алайҳиссаломга иймон келтиради. Аммо бу фойда бермайдиган иймон бўлади. Шунинг учун ҳам,\n«Қиёмат куни эса, у уларнинг зиддига гувоҳ бўлур».\nЯъни, Ийсо алайҳиссалом қиёмат куни уларнинг зиддига гувоҳлик берадилар.\nИйсо алайҳиссаломнинг нозил бўлишлари қиёматнинг аломатларидан бири эканлигига Зухруф сурасидаги қуйидаги оятлар ҳам далилдир:\n«Ибн Марям мисол келтирилган чоқда сенинг қавминг бирдан шодланиб қичқирурлар. Улар: «Бизнинг олиҳаларимиз яхшими ёки уми?» дедилар. Улар уни сенга фақат талашиб-тортишиш учунгина мисол келтирдилар. Зеро, улар хусуматчи қавмдирлар. У фақат бир бандадир. Биз унга неъмат бердик ва уни Бани Исроилга мисол қилдик. Агар хоҳласак, ўрнингизга ер юзида халифа бўладиган фаришталар қилиб қўяр эдик. Албатта, у (Ийсо) қиёмат соати илми-белгисидир. Бас, сиз у (соат) ҳақида ҳеч шубҳа қилманг ва менга эргашинг. Мана шу тўғри йўлдир».\nБу масалани теранроқ англашимиз учун ушбу ояти карималарнинг тафсирини ўрганиб чиқайлик.\n«Ибн Марям мисол келтирилган чоқда сенинг қавминг бирдан шодланиб қичқирурлар».\nБу оятни тўлиқ тушуниш учун муфассирларимиз ҳаётда бўлиб ўтган ҳодисани келтирадилар. Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васаллам мушрикларга Анбиё сурасидаги «Албатта, сизлар ва Аллоҳдан ўзга ибодат қилган нарсаларингиз жаҳаннам ўтин-тошидирсиз. Сизлар унга киргувчидирсиз» оятини тиловат қилганларида, Абдуллоҳ ибн аз-Забъарий ат-Тамимий исмли мушрик:\n«Бу биз ва бизнинг олиҳаларимиз учунми ёки ҳамма умматлар учунми?» деб сўраган. Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам:\n«У сиз учун, олиҳаларингиз учун ва ҳамма умматлар учун», деб жавоб берганлар.\n«Шубҳасиз, энди сени енгдим, Каъбанинг Роббига қасам! Насоролар Масийҳга ибодат қилмайдиларми? Яҳудийлар Узайрга ибодат қилмайдиларми? Бани Фулон фаришталарга ибодат қилмайдиларми?! Агар ана ўшалар ҳам жаҳаннамга тушсалар, бизнинг ва олиҳаларимизнинг жаҳаннамда бўлишига розимиз», деди у.\nРасулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам ваҳий нозил бўлишини кутиб бир оз жим қолдилар. Мушриклар эса, Абдуллоҳ ибн аз-Забъарий ютиб чиқди, деб ўйлаб, шодланиб кулишди, бақир-чақир қилиб шовқин кўтаришди. Шунда Аллоҳ таоло: «Албатта, Биздан уларга олдин гўзал сўз ўтганлар у(жаҳаннам)дан узоқлаштирилгандирлар», оятини туширди.\nАллоҳ таоло Муҳаммад соллалоҳу алайҳи васалламга хитоб қилиб:\n«Ибн Марям мисол келтирилган чоқда сенинг қавминг бирдан шодланиб қичқирурлар» ояти билан ўша ҳодисани ёдга солмоқда ва буни Ийсо алайҳиссалом ҳақларида баҳс юритиш учун муқаддима қилмоқда. Шунинг учун ҳам кейинги оятда мушрикларнинг Ийсо алайҳиссалом ҳақларида айтган гаплари келтирилади ва муноқаша қилинади:\n«Улар: «Бизнинг олиҳаларимиз яхшими ёки уми?» дедилар. Улар уни сенга фақат талашиб-тортишиш учунгина мисол келтирдилар. Зеро, улар хусуматчи қавмдирлар».\nМушриклар Ийсо алайҳиссаломни насоролар худо санаб ибодат этишларини мисол сифатида келтириб, ўзларининг Аллоҳдан бошқа илоҳларга ибодат қилишлари тўғри эканини исботламоқчи бўладилар.\n«Улар: «Бизнинг олиҳаларимиз яхшими ёки уми?» дедилар».\nЯъни, бизнинг худоларимиз яхшими ёки Ийсо яхшими, дедилар. Уларнинг бу саволидан икки хил маъно чиқади. Биринчиси, Ийсодек зот жаҳаннамга кирадиган бўлса, бизнинг олиҳаларимиз ҳам тушса нима бўлибди?! Иккинчиси, насоролар Ийсога ибодат қилса, бизнинг баъзиларимиз фаришталарга сиғинамиз. Фаришталар яхшироқми, Ийсо яхшироқми, деган маъно чиқади.\nОятнинг давомида мушрикларнинг бу тасарруфларининг асл моҳияти фош этилади:\n«Улар уни сенга фақат талашиб-тортишиш учунгина мисол келтирдилар».\nАслида эса, «Албатта, сизлар ва Аллоҳдан ўзга ибодат қилган нарсаларингиз жаҳаннам ўтин-тошидирсиз» оятидан кўзланган мақсадни яхши билишади. Шунингдек, Ийсо алайҳиссалом ўзларини худо демаганларини ҳам аниқ билиб туришади. Лекин мушрикларнинг табиатлари бузуқлиги учун бўлар-бўлмас баҳоналар топиб хусумат қўзғайверадилар.\n«Зеро, улар хусуматчи қавмдирлар».\nХусуматчилик жуда ёмон одат бўлгани учун ҳам Исломда ундан четлашиш ҳар бир мусулмонга қаттиқ тайинланади.\nИбн Жарир Табарий Абу Усома розияллоҳу анҳудан қилган ривоятда қуйидагилар айтилади:\n«Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам бир гуруҳ одамлар олдига чиққанларида, улар Қуръон ҳақида тортишиб ўтирган эдилар. У зот қаттиқ ғазабландилар. Худди юзларига сирка қуйиб юборилгандек бўлиб кетдилар. Сўнгра:\n«Аллоҳнинг китобининг баъзиси билан баъзисини урманглар! Фақат талашиб-тортишишга мубтало бўлган қавмгина залолатга кетгандир, деб: «Улар уни сенга фақат талашиб-тортишиш учунгина мисол келтирдилар», оятини тиловат қилдилар».\nЭндиги оятда Аллоҳ таоло Ийсо алайҳиссалом ҳақиқатларини баён қилади:\n«У фақат бир бандадир. Биз унга неъмат бердик ва уни Бани Исроилга мисол қилдик».\nЯъни, Ийсо фақат бир банда, холос. Худо ҳам эмас. Худонинг ўғли ҳам эмас. Бошқа бандаларга ўхшаш Худонинг оддий бандаси, холос.\n«Биз унга неъмат бердик...»\nФарқ шуки, биз унга Пайғамбарликни неъмат қилиб бердик.\n«...ва уни Бани Исроилга мисол қилдик».\nЯъни, ўрнак ва ибрат бўлиши учун Ийсони Бани Исроилга мисол қилиб қўйдик.\n«Агар хоҳласак, ўрнингизга ер юзида халифа бўладиган фаришталар қилиб қўяр эдик».\nКўпгина тафсирчиларимиз ушбу оятдан қуйдагича маъно чиқарганлар. Яъни, бу дунёю у дунёда яратиш иши ёлғиз Аллоҳ таолонинг ихтиёрида. У зот нимани хоҳласа, шуни яратади. Бу ишга ҳеч ким аралаша олмайди. Шу жумладан, Аллоҳ Ўзи яратган фаришталар ҳам, мушриклар ҳам аралаша олмайди. Фаришталар ҳам Аллоҳ яратган махлуқлардир. Агар Аллоҳ таоло хоҳласа, ер юзида мушриклар ўрнига халифа қилиб фаришталарни ёки, аксинча, одамлардан фаришталар яратиши ҳам мумкин.\nСўнгра Ийсо алайҳиссалом ҳақидаги ҳақиқий маълумотлар баёни давом этади:\n«Албатта, у (Ийсо) қиёмат соати илми-белгисидир. Бас, сиз у (соат) ҳақида ҳеч шубҳа қилманг ва менга эргашинг. Мана шу тўғри йўлдир».\nУшбу ояти карима Ийсо алайҳиссаломнинг қиёмат куни яқинлашганда тушишларига далилдир.\n«Албатта, у (Ийсо) қиёмат соати илми-белгисидир».\nЯъни, вақти келиб Ийсо қиёмат кунининг белгиси бўлади. Унинг қайта тушишидан қиёмат жуда ҳам яқин қолгани билиб олинади. Бу ояти кариманинг маъносини Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васалламдан келган кўплаб ҳадиси шарифлар тасдиқлаган.\nИмом Бухорий, Имом Муслим, Имом Молик ва Имом Абу Довудлар ҳазрати Абу Ҳурайрадан ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам қуйидагиларни айтадилар:\n«Жоним қўлида бўлган зот билан қасамки, ичингизга Ибн Марям одил ҳакам бўлиб тушиши яқиндир. Бас, у хочни синдиради, чўчқани ўлдиради, жизяни бекор қилади, молу дунёни тошириб юборганидан уни биров олмай қўяди. Ҳаттоки, бир сажда бутун дунёдан ва ундаги нарсалардан яхши бўлиб қолади».\nИмом Муслим Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда эса, Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васаллам қуйидагиларни айтадилар:\n«Менинг умматимдан бир тоифа то қиёмат кунигача ҳақ учун устун бўлиб жанг қиладилар. Бас, Ийсо ибн Марям тушади. Уларнинг амири унга:\n«Кел, бизга намозга ўт», дейди.\n«Йўқ. Сизлар баъзингиз баъзингизга амирсиз. Бу Аллоҳнинг ушбу умматга кўрсатган ҳурматидир», дейди у».\nИйсо алайҳиссаломнинг қайтиб тушишлари ғайбий эътиқод масалалари доирасига киради. Бунга ушбу оятда ишора бор, шунингдек, Пайғамбаримиз соллалоҳу алайҳи васалламнинг ҳадисларида ҳам унинг баёни келган. Шу икки масдардан бошқа ҳужжатга эътиқод қилиб бўлмайди.\n«Бас, сиз у (соат) ҳақида ҳеч шубҳа қилманг...»\nАлбатта, у бўлади.\n«...ва менга эргашинг».\nБу гап Муҳаммад соллалоҳу алайҳи васалламнинг тилларидан айтилаётган гапдир.\n«Мана шу тўғри йўлдир».\nЯъни, қиёмат куни ҳақида ҳеч шубҳаланмасдан Муҳаммад соллалоҳу алайҳи васалламга эргашиш энг тўғри йўлдир. Бундан бошқа тўғри йўл йўқ.\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Сиз қандоқсиз? Қачон Ибн Марям ичингизга нозил бўлганда, имомингиз ўзингиздан бўлур», дедилар». Икки шайх ва Аҳмад ривоят қилишган.\nШарҳ: Ўша имом аввал ўтган ҳадису-шарифларга биноан имом Маҳдий розияллоҳу анҳу бўладилар.\nЯна ўша кишидан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам: «Аллоҳга қасамки, албатта, Ибн Марям одил ҳакам бўлиб нозил бўлгай. Сўнг албатта, хочни синдиргай, албатта, чўчқани ўлдиргай, албатта, жизяни бекор қилгай, албатта, ёш туялар тарк қилингай, уларни суғорилмагай, албатта, одамлар орасидаги кўраолмаслик, ҳасад қилиш ва бир-бирини ёмон кўриш кетгай ва албатта, у молга даъват қилгай, аммо уни биров қабул қилмас», дедилар».\nШарҳ: Чунки молу дунё ҳамма ёқни босиб кетган бўлади. Шунинг учун ҳам одамлар орасидаги ўзаро душманлик қолмаган бўлади.\nАбдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Дажжол умматим ичида чиқиб қирқ, билмадим қирқ кунми, қирқ ойми, қирқ йилми турур. Кейин Аллоҳ Ийсо ибн Марямни юборур. У худди Урва ибн Масъудга ўхшар. Бас, у ҳалиги(Дажжол)ни излаб топиб ҳалок этур. Кейин одамлар етти йил икки киши орасида адоват бўлмай турурлар», дедилар». Иккисини Муслим ривоят қилган.\nШарҳ: Ровий Дажжолнинг чиққанидан кейин ер юзида туриши қирқ йилми, ойми ёки кунми эканида шакка тушиб қолган экан. Биз буни қирқ кун эканини ва у кунлар қандоқ кунлар эканини Тамийм ад-Дорий розияллоҳу анҳунинг ҳадисларида ўрганганмиз.\nАбу Ҳурайрадан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Мен билан Ийсо алайҳиссаломнинг орамизда набий йўқ. Албатта, у нозил бўлур. Қачон кўрсангиз, уни таниб олинглар. Ўрта бўйли қизғиш оқ киши. Икки сарғиш кийим кийган. Худди бошидан қатра томиб турганга ўхшайди. Агар унга хўл етмаган бўлса ҳам. Ислом учун одамларга қарши уруш қилади. Масийҳи Дажжолни қатл қилади. Сўнг ер юзида эминдик воқеъ бўлади. Ҳаттоки шерлар туялар билан, йўлбарслар молллар билан ва бўрилар қўйлар билан бир яйловда бўлурлар. Болалар илонлар билан бирга ўйнарлар. Ийсо ер юзида қирқ йил туради. Сўнга вафот этади ва жанозасини мусулмонлар ўқийди», дедилар». Абу Довуд, ал-Ҳоким ва Аҳмад ривоят қилишган.\nАбдуллоҳ ибн Салом розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Тавротда Муҳаммад ва Ийсо ибн Марям солаллоҳу алайҳимо ва салламларнинг сифатлари ва Ийсо М-с. билан бирга дафн қилиниши ёзилгандир». Термизий ривоят қилган.\nШарҳ: Биладиганларнинг айтишларича Пайғамбар алайҳиссаломнинг равзаи шаришаларида ҳозир ҳам бир киши дафн қилинадиган жой бор. Ўша ерга Ийсо алайҳиссалом дафн қилинсалар керак.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак, Ийсо алайҳиссалом нозил бўлишлари қиёматнинг энг катта аломатларидан биридир. Ийсо алайҳиссалом нозил бўлишининг маъноси у кишининг узоқ вақт Аллоҳ таолонинг Ўзигагина маълум бўлган маконда турганларидан кейин ерга тушишларидир. Аҳли Сунна вал Жамоа эътиқоди бўйича Ийсо алайҳиссалом ҳозир ҳам аввалги ҳаётлари давомини яшамоқдалар. Бу ҳақиқатни Аллоҳ таолонинг Ўзи Қуръони каримнинг «Нисо» сурасида баён қилган:\n«Биз Аллоҳнинг Расули Масиҳ Ийсо ибн Марямни ўлдирдик», деганлари учун (уларни лаънатладик). Ҳолбуки уни ўлдирмадилар ҳам, осмадилар ҳам, лекин уларга шундай туюлди. У ҳақида ихтилофга тушганлар унинг ўлимидан шак-шубҳададирлар. У тўғрисида уларнинг билимлари йўқ, магар гумонга эргашарлар. Уни ўлдирмаганлари аниқдир. Балки, уни Аллоҳ Ўзига кўтарди. Аллоҳ азиз ва ҳаким бўлган зотдир».\nУшбу оятларда яҳудийларнинг Аллоҳнинг лаънатига учрашларига сабаб бўлган баъзи қилмишлари зикр этиляпти.\nЎша қилмишлардан биринчиси:\nЯҳудийлар аҳдномаларини қандай бузганларини ўтган оятда ҳам яққол кўрдик, ўргандик ва англаб етдик.\n«Аллоҳнинг оятларига куфр келтирганликлари».\n«Оят» деганда белги ва мўъжиза маънолари ҳам тушунилади. Аллоҳ таоло яҳудийларга иймонга келишлари ва тўғри йўлга тушишлари учун кўплаб оятлар–белги ва мўъжизалар кўрсатди. Бошқа сура ва оятларда уларнинг зикри келган. Аммо яҳудийлар мазкур мўъжизаларнинг барчасига куфр келтирдилар, уларни инкор этдилар.\n«Пайғамбарларни ноҳақдан ўлдирганлари».\nБу ҳам маълум ва машҳурдир. Қуръонда ўрни билан бу масала ҳам керагича ёритилган. Мисол учун, яҳудийлар Закариё ва Яҳъё алайҳиссаломларни ноҳақдан ўлдирганларини эслаш кифоя қилади.\n«қалбларимиз берк», деганлари».\nБу гапни улар Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг даъватларига жавобан айтганлар. Уларни Исломга чақирганларида, масхара қилиб: «Бизнинг қалбларимиз берк, сенинг даъватинг кирмайди», деганлар. Бу билан улар, биз сенинг гапингга қулоқ ҳам солмаймиз, демоқчи бўлганлар.\nВо ажабо, ҳақиқатда ҳам уларнинг қалблари берк ҳолда, унга ҳеч нарса кирмайдиган қилиб яратилганми?!\n«Йўқ! Балки куфрлари сабабли Аллоҳ қалбларига муҳр босган, озгиналаридан бошқаси иймон келтирмаслар».\nЯъни, аслида уларнинг қалблари ҳам бошқаларники каби яратилган, улар айтгандек, берк қилиб яратилган эмас. Аммо куфрлари сабабли Аллоҳ уларнинг қалбларини муҳрлаб, қаттиқ, бетаъсир ва берк қилиб қўйган. Шунинг учун ҳам, улардан жуда ҳам оз одамлар мусулмонликни қабул қиладилар.\n«Ва куфрлари, Марямга қарши улкан бўҳтон айтганлари...»\nЯҳудийларнинг ҳар бир катта гуноҳи эсга олинганида куфрлари қўшиб зикр қилинади. Ушбу жумлада ҳам шундай бўлган. Улар покиза, афифа Марям онамизга ҳам бўҳтон қилганлар. Марям Юсуфи Нажжор билан зино қилди ва ҳаромдан Ийсони туғди, деганлар. Бу гапни айтишга ҳеч кимнинг тили бормайди. Уни фақат яҳудий айта олиши мумкин.\n«Аллоҳниг Расули Масиҳ, Ийсо ибн Марямни биз ўлдирдик деганлари».\nАслида, яҳудийлар Ийсо алайҳиссаломни Пайғамбар деб тан олмаганлар. Бу ердаги «Аллоҳнинг Расули» дейишлари истеҳзо ва масхара учундир. Улар Ийсо алайҳиссаломни ўлдирганликларини даъво қиладилар. Лекин бу қуруқ даъво, холос. Ҳақиқатни эса, Қуръони Карим баён қилади:\n«Ҳолбуки, уни ўлдирмадилар ҳам, осмадилар ҳам, лекин уларга шундай туюлди».\nИйсо алайҳиссаломга яҳудийлар суиқасд қилганларининг қиссаси маълум ва машҳур. Бу қиссани буюк тафсирчилардан Ибн Касир раҳматуллоҳи алайҳи қуйидагича ривоят қиладилар:\n«Аллоҳ таоло Ийсо ибн Марямни очиқ-ойдин аломатлар ва ҳидоят ила Пайғамбар қилиб юборганида, яҳудийлар у зотга берилган Пайғамбарлик ва мўъжизаларга ҳасад қилдилар. У киши кўр бўлиб туғилганларни ва песларни даволар, ўликни Аллоҳнинг изни ила тирилтирар, лойдан қушнинг шаклини ясаб унга пуфласалар, Аллоҳнинг изни ила қуш бўлиб учиб кетар эди. Шунга ўхшаш кўпгина мўъжизалар билан у кишини Аллоҳ қўллаб-қувватлаган эди. Яҳудийлар эса, у кишини ёлғончига чиқардилар, хилоф қилдилар ва имкони борича у зотга озор беришга ўтдилар. Ҳаттоки, Аллоҳнинг Пайғамбари Ийсо алайҳиссалом улар бор жойда турмайдиган бўлдилар. Кўпинча оналари билан бирга саёҳатда юришга мажбур бўлдилар. Яҳудийлар бу билан кифояланиб қолмадилар, у зотни ўша даврдаги Дамашқнинг подшоҳига чақдилар. Подшоҳ юлдузларга сиғинадиган мушриклар тоифасидан эди. Унинг миллатига, юнон, деб ном берилган эди. Яҳудийлар унга: «Байтул Мақдисда бир одам чиқиб, кишиларни фитнага солмоқда, адаштирмоқда ва фуқароларни подшоҳга қарши қўймоқда», деб хабар етказдилар. Бундан подшоҳнинг ғазаби чиқди. БайтулМақдисдаги ноибига мазкур одамдан эҳтиёт бўлиш, уни осиб, бошига тикон қўйиб, унинг шарридан одамларни сақлаш фармонини берди. Мактуб Байтул Мақдиснинг волийсига етиб келганида, у фармонни бажаришга отланди. Бир тоифа яҳудийлар билан Ийсо алайҳиссалом турган жойга борди. У киши ўзларига яқин кишилар билан бирга эдилар. Уларнинг сони ўн икки-ўн уч ёки ўн еттита эди.\nБу воқеа жума кунидан шанбага ўтар кечаси содир бўлди. Яҳудийлар уларни қамалга олдилар. Ёки улар босиб киришади, ёки ўзлари уларнинг олдига чиқишлари керак–бундан бошқа илож қолмаганини англаб етган Ийсо алайҳиссалом шерикларига: «Кимингизга менинг тусим ўтса, ўша одам жаннатда мен билан бирга бўлади», дедилар.\nБу ишга бир ёш йигит тайёрлигини билдирди. Уни хиёл ёш санадилар, юқоридаги гапни иккинчи, учинчи бор такрорладилар. Ҳар сафар фақат ҳалиги йигит ўз тайёрлигини билдирди. Ийсо алайҳиссалом: «Сен ўшасан!» дедилар. Аллоҳ таоло у йигитни Ийсо алайҳиссалом тусига киритди.\nТомнинг шифтидан бир туйнук очилди. Ийсо алайҳиссаломни мудроқ олди. Шу ҳолда осмонга кўтарилдилар. У зот кўтарилганларидан кейин, шериклари ташқарига чиқдилар. Яҳудийлар қоронғуда ҳалиги йигитни, Ийсо, деб ўйлаб, ушлаб, осдилар ва бошига тикон қўйдилар».\nАммо ишга бу билан нуқта қўйилгани йўқ. Асосий ихтилофлар айнан ушбу воқеадан сўнг бошланди. Таъкидланганидек, ҳодиса кечанинг қоронғусида, тўс-тўпалоннинг ичида бўлиб ўтди. Кўп нарсалар ноаниқ қолди. Шунинг учун:\n«Унинг ҳақида ихтилоф қилганлар унинг ўлимидан шак-шубҳададирлар».\nАввало, ҳодисада иштирок этганларнинг ўзлари ихтилофга тушдилар. «Агар ўлдирилган Ийсо бўлса, бирга юрган одам қани? Агар ўлдирилган бирга юрган одам бўлса, Ийсо қани?» дедилар, бир-бирларига. Лекин бирибир ўликни осиб қўйиб, биз Ийсони ўлдирдик, деб мақтаниб юришаверди. Насоролар бўлса, баъзилари бу гапга ишонди, баъзилари «Ийсо ўлгандан кейин кўмилди. Аммо уч кундан кейин яна тирилди», дейишди. Лекин ҳаммаларининг гапи ҳам асоссиз гаплардир. Бу нарса оятнинг сўнгида яна бир бор таъкидланади:\n«У тўғрисида уларнинг билимлари йўқ, магар гумонга эргашадилар. Уни ўлдирмаганлари аниқ».\nХўш, ўлдирмаганлари аниқ бўлса, унга нима бўлган, деган саволга келаси оятда жавоб келади:\n«Балки, уни Аллоҳ Ўзига кўтарди. Аллоҳ азиз ва ҳаким бўлган зотдир».\nМўмин-мусулмонларнинг Ийсо алайҳиссалом ҳақларидаги ақидалари ушбу ва бошқа оятлардан ҳамда саҳиҳ ҳадиси шарифлардан олинган. Унда ҳеч қандай ноаниқлик, шубҳа ёки гумон йўқ. Ҳаммаси аниқ ва очиқ-ойдин.\nАллоҳ таолонинг иродаси кетган пайтда Ийсо алайҳиссалом ерга тушиб М-с.нинг шариатлари бўйича иш тутадилар. Ўша пайтда Ийсо алайҳиссаломга янги ваҳий келмайди. Шундан Ийсо алайҳиссалом тушишлари М-с.нинг охирги набий эканликларига ва у зотнинг шариатлари охирги шариат эканига ҳеч ҳам хилоф бўлмайди.\nАммо қадимда ҳам, ҳозирда ҳам баъзи тоифалар Аҳли Сунна вал Жамоа мазҳабининг Ийсо алайҳиссаломнинг ҳозир тирикликлари ва қиёматга яқин нозил бўлишлари ҳақидаги эътиқодига хилоф қилганлар ҳам бўлган. Бу ишни қадимда мўътазилийлар ва жаҳмийлар қилган бўлса, ҳозирда Муҳаммад Абдуҳ ва унинг баъзи шогирдлари қилдилар. Аммо уларнинг гапининг эътибори йўқ. Улар ўзларича гапни бошқа томонга буришдан бошқа нарса қилмаганлар.\nАҳли Сунна вал Жамоа мазҳабининг бу масаладиги далиллари Қуръони каримдан бошқа йигирма тўққизта ҳадису-шарифдан иборатдир. Булар мутовотир даражасига етганлигида ҳам бировнинг шубҳаси йўқ.\nСобир Қодиров 18:13 / 11.02.2019\nАссалому Алайкум. Ажойиб мақола. Тарихи атайлаб тушуниш қийин бўлиши учун чалкаштириб юборилган маълумотлар аниқ-равшан ва лўнда қилиб ёритиб берилган. Раҳмат сизларга!\n22:02 / 01.12.2016 3640\nЖаннатга аввал кирадиганлар\n22:54 / 01.12.2016 5420\n3372 14:05 / 03.07.2019\n760 17:05 / 11.06.2020\nБатаҳқиқ, инсонни лой сулоласидан яратдик.Ушбу оятда инсон яратилишининг бошланғич босқичи ҳақида сўз кетмоқда. .Сулола, сўзи бир нарсадан астасекин мулойимлик давоми...\n6680 21:53 / 08.05.2018\nАллоҳ таоло дуоларни ижобат ва ҳожатларни раво қилади.Шарҳ Жумҳури мусулмонлар ва бошқа динлар аҳллари ҳам дуо манфаатни жалб ва зарарни даф қилиш учун энг кучли давоми...\n3640 22:02 / 01.12.2016\n57159 11:58 / 10.10.2018


"Локомотив": Болалар футболи доимий эътиборда / CHAMPIONAT.asia\n13:18Асрор Алиқулов: "Мухлислар ғалаба кутишади? Мураббийлар ғалаба қозонишни истамайдими?" 0 13:08"Бир футболчи тарихи". "Барселона"да Луис Суареснинг рақамини олган Мартин ҳақида 0 12:56"Милан" келаси ҳафтада "Реал" билан музокаралар олиб боради 1 12:33Омар Момани "Реал"нинг мағлубиятига атаб карикатура чизди 6 12:20Роналдунинг трансфери "Ювентус"га фойда келтирдими ё зарар? Туринликларнинг молиявий ҳолати ҳақида 4 12:17Рой Кин: "Манчестер Юнайтед"нинг ўйинлари соғлиқ учун хавфли" 1 12:08Турли ёш тоифасида Ўзбекистон кубоги якунига етди 1 11:55Olamsport: Тайсон жанг олдидан марихуана чекканини тан олди, "Тез кунда Хабиб билан Абу-Дабида учрашамиз" 0 11:34"Атлетико" собиқ сардори Габи фаолиятини тугатди 3 10:50Моуриньо - АПЛ чемпионлик пойгаси ҳақида: "Биз ҳали от даражасида эмасмиз" 7 10:4040 ёш ва ундан катталар ўртасида Тошкент шаҳар чемпиони аниқланди 3 10:30Нуну: "Жуда ажойиб ўйин кўрсатдик" 0 10:08Владимир Андреев: "Суперлигада қолиш ўз қўлимизда" 10 10:03Андрей Шипилов: “Шаҳзод учун хурсандман” 1 09:56Паулу Фонсека: “Натижага эришиш учун ҳеч нарса қилмадик” 0\n"Локомотив": Болалар футболи доимий эътиборда\nПрофессионализм сари ишонч билан одимлаётган «Локомотив» футбол клубида болалар ва ўсмирлар футболига ҳам жиддий эътибор қаратилмоқда.\n2011 йилда қайта ташкил этилган «Локомотив» болалар ва ўсмирлар футбол мактаби ўтган давр ичида сезиларли ютуқларга эришди. Бир қатор иқтидорли ёшларимиз турли ёшдаги мамлакат терма жамоаси сафидан ўрин олиб улгуришди. Бунга ўсмирлар терма жамоаси билан Осиё чемпионлигини қўлга киритган Сарвар Каримов, ёшлар ўртасида Туркияда ўтказилган жаҳон чемпионати иштирокчилари Бобурбек Йўлдошев, Сардор Рахмонов (у «Машъал» академиясида камол топган бўлса-да, ҳозир «Локомотив» ёшлар жамоаси шарафини ҳимоя қилмоқда), Баҳодир Мирсоатовларни мисол келтириш мумкин. Жамоамиз мураббийлар штаби бу футболчиларга «Локомотив»нинг умиди сифатида қарашмоқда. Шунингдек, яна бир қатор ёшлар ўсмирлар терма жамоаларига номзодлар қаторида тилга олинмоқда.\nБолалар ва ўсмирлар футбол жамоалари ўртасида ўтказилаётган Тошкент шаҳар биринчилигининг жорий йилги мусобақаларида ёш темирйўлчилар 6 ёш тоифасида иштирок этишяпти. 1996-97, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 йилларда туғилган футболчилардан ташкил топган «Локомотив» болалар ва ўсмирлар футбол жамоаси шаҳар биринчилигида муносиб тўп суришга ҳаракат қилмоқда. Шуни таъкидлаш керак, барча ёш тоифаларида «Локомотив» болалар ва ўсмирлар мактаби тарбияланувчиларига ўз даврининг номдор футболчилари мураббийлик қилиб келишмоқда. Жумладан, 1996-97 йилларда туғилган ёшларга ўз вақтида «Дўстлик» ва «Самарқанд-Динамо» сингари жамоаларда тўп сурган Сергей Лошак футбол сирларини ўргатиб келаётган бўлса, 1998 йилда туғилган болаларга машҳур ҳимоячи Юрий Винтовкин устозлик қилиб келади. 1999 йилда туғилган ўсмирлар эса Даврон Досумов ҳамда собиқ «Пахтакор»чи Низом Нортожиевлардан футбол сирларини ўзлаштиришяпти. Қолган учта ёш тоифасига моҳир ярим ҳимоячи Алишер Бозоров мураббий саналади.\nЖорий йилги Тошкент шаҳар биринчилигида «Локомотив» болалар ва ўсмирлар футбол мактаби тарбияланувчилари билан бир гуруҳдан «Бунёдкор-Академия», «Спартак-2», РКОР (Республика Олимпия заҳиралари коллежи), «Олмазор», «Юзработ», «Истиқлол-2», «Олимпик», «Сергели», «Чилонзор», «Тошкент City», 1-сон Тошкент шаҳар футбол мактаб интернати, 22-сон ОЗБЎСМ, 24-сон БЎСМ, 26-сон БЎСМ ҳамда ТАПОиЧ жамоаларининг ёш футболчилари ўрин олишган. 1-босқич ўйинларидан кейин «Локомотив» болалар ва ўсмирлар футбол мактаби жамоаси умумий ҳисобда кучли бешликдан жой олиб туришибди. Бу эса ёш темирйўлчиларга ҳозир эгаллаб турган ўрнини сақлаб қоладиган бўлса кейинги босқичда нариги гуруҳда дастлабки 5 ўринни эгаллаган жамоаларга қарши баҳс олиб бориш имконини беради. Айни пайтда ёш футболчилар ёзги таътилга чиқишган. 2-босқич ўйинлари эса август ойининг иккинчи ярмида бошланади.


Президент Маҳмуд Аҳмадийнажот, агар АҚШ ҳукумати Эронга нисбатан сиёсатини ўзгартирса, музокараларга розилигини билдирди.\n20 январ 2021, Тошкент вақти: 09:35\n“Ҳозирги вазиятнинг юзага келишига АҚШ юритган сиёсат сабаб бўлди. Агар бу давлат ўзининг ҳозирги муносабатини ўнгласа, биз у билан музокара қиламиз. Бизнинг асосий мақсад – барча миллат ва давлатлар билан алоқалар юритишдан иборат”, - деди Эрон президенти Аҳмадийнажот.\nШунингдек, Аҳмадийнажот, Эрон ҳукумати музокараларга киришмаслиги аниқ бўлган ягона давлат номини ҳам тилга олди. Бу — Исроилдир.


Тошкентда Георгий Аъзамов хотирасига бағишланган Халқаро шахмат турнири якунланди (Тўлиқ шарҳ)\n10 май, 2017, 22:23\nБугун биринчи ўзбек гроссмейстери Георгий Аъзамов хотирасига бағишлаб ўтказилган 11-халқаро мусобақа ўз якунига етди.\nКучли шахматчилар ўртасида бўлиб ўтган ушбу мусобақада чемпионлик украиналик гроссмейстер Александр Бартнякка насиб этди. У 9 имкониятдан 7,5 очко жамлади ва рейтингдаги ўрнини яхшилаб олиш учун қулай имкониятга эга бўлди. Аҳамиятли жиҳати шундаки, турнир давомида ҳеч бир рақибига мағлуб бўлмаган Александр 4-турда ўзбекистонлик ёш шахматчи Нодирбек Абдусатторовга енгилган эди. Шунга қарамасдан, украин шахматчиси қолган барча рақибларини қийин вазиятда қолдириб, турнир ғолибига айланди.\nИккинчи ўрин эса 7,5 очко жамғара олган белоруслик Кирилл Ступакка насиб этди. Кучли учликни 6,5 очкога эга бўлган арман гроссмейстери Тигран Котанжиан якунлаб берган бўлса, қозоғистонлик Павел Котсур мусобақа жадвалининг тўртинчи ўриндан жой олди.\nҲамюртимиз Бобур Сатторовга бешинчи ўрин насиб этди. Бобур ҳам учинчи 6,5 очко жамғара олган. Ёш шахматчимиз фақатгина иккинчи ўрин соҳиби, Крилл Ступакка мағлуб бўлган, аммо у гроссмейстрлардан Василий Папин ва Мераб Гагунашвилиларни, шунингдек, халқаро мастер Муҳаммад Ҳусенхўжаевни енгишга муваффақ бўлди. Қозоғистонлик яна бир гроссмейстер Муртас Казгалеев ҳамда ҳиндистонлик халқаро мастер Лутфий Али Муҳаммад ўртасида бўлган партияларда эса кучлар тенг келди ва томонлар очколарни бўлишиб олишди.\nТурнир давомида фақатгина Бобур Сатторовга имкониятни бой берган Мераб Гагунашвели олтинчи ўринни эгаллади. Ҳали ёш бўлишига қарамай, икки гроссмейстерни мағлуб қилган юртдошимиз, Нодирбек Абдусатторовга бу гал еттинчи ўрин насиб этди.\nШунингдек, ҳамюртларимиз Улуғбек Тиллаев 6,5 очко, Жавоҳир Синдаров, Ортиқ Ниғматов, Акмал Файзуллаев, Элбек Жуманов, Нодирбек Ёқуббоев ва Абдумалик Абдусалимовлар эса 6 очкодан жамлаб “А” гуруҳида 95 та иштирокчилар орасидан кучли йигирматаликка киришга муваффақ бўлишди.\n“Б” гуруҳда биринчи ўринни 7,5 очко жамғарган Исломбек Синдаров банд этган бўлса, иккинчи ўрин Олмос Раҳматуллаевга насиб этди, унинг ҳисобида эса 7 очко мавжуд. Кучли учликни 6,5 очко билан Жавоҳир Ғуломов якунлаб берди.\nИродабону АВВАЛБОЕВА тайёрлади


Зокир инсоннинг имтиёзлари | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n1143 11:00 09.09.2019\nАллоҳ азза ва жаллани ёдда тутувчи зокир ўзига неъмат етса, бу унинг Аллоҳга бўлган яқинлиги ва шукрини зиёда қилади. Чунки у ўзига бу марҳаматни кўрсатган Аллоҳ эканини ва бир оздан кейин ушбу неъмат кетиб қолишини билади. У ўзига офият ва куч-қувват берилса ҳам унинг Аллоҳ таолога бўлган қурбати зиёдалашиб боради. Ҳўп, шундай экан ўзимизнинг ожизлигимизни билишимиздан бизларни неъматлар тўсиб қўймаслигининг йўли қандай? Бунинг йўли Аллоҳни зикр қилишингиздир.\nҒофил инсон ҳам неъматлар денгизига ғарқ бўлиб, бўғзигача тиқилиб яшайди. Лекин сен Роббинг субханаҳу ва таолони зикр қил ва Унга бўлган бандалигингни эсла! Шунда барча хатарлар тарқалиб йўқ бўлади. Шу тарзда Аллоҳни зикр қилишимиз биз учун қийин ишми? Йўқ, Аллоҳга қасамки, ундай эмас. Айтаётган ушбу сўзимнинг тасдиқига эътибор беринглар. Саййидимиз Умар розияллоҳу анҳу Расулуллоҳнинг барча саҳобаларини тимсоли бўлган. Аллоҳ у кишини кўпдан кўп неъматларга тўлдириб ташлаган. У кишига Форс давлатининг барча хазиналари келтирилган эди. Шундай эмасми?! Бу нарсалар Қорунни маст қилгани каби у кишини ҳам маст қилганмиди? Йўқ асло. Бу нарсалар у кишининг Аллоҳга бўлган қўрқинчини ва Унга муҳтож эканлигини ҳис қилишни зиёда қилган эди.\nҚодисия жангидан кейин у кишига Кисро хазиналари келтирилганида саййидимиз Умар йиғладилар ва айтдиларки; “Аллоҳим ўзинг биласан банданг ва Расулинг Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам мендан яхши бўлган. Ҳолбуки у кишига бу нарсаларни бермадинг. Ва яна ўзинг биласан Абу Бакр ҳам мендан яхши эди. Унга ҳам буларни бермаган эдинг. Аллоҳим мен сендан ушбу нарсаларнинг барчасини мен учун динимда синов қилмаслигингни сўрайман. Эй Роббим, уларни мен учун динимда синов қилмагин!”\nИмом Бутийнинг “Ҳикамул Атоийя“ шарҳининг 198-дарслигидан қирқиб олинган суҳбатдан\nИмом Муҳаммад Саъийд Рамазон Бутий Зикр Мақолалар\n2294 21:00 01.11.2019\n9025 20:00 09.09.2019\n4091 23:50 24.08.2019\n2746 12:42 21.08.2019\n1096 16:05 13.08.2019


Қобил ва Ҳобил қиссаси (учинчи мақола) – oliymahad.uz\nҚобил ва Ҳобил қиссаси (учинчи мақола)\n«Уларга Одамнинг икки ўғли хабарини ҳақ ила тиловат қилиб бер. Икковлари қурбонлик қилганларида, бирларидан қабул қилинди, бошқасидан қабул қилинмади» (Моида, 27).\nБу икки ака-ука, Одам алайҳиссаломнинг ўғиллари Қобил ва Ҳобил бўлиб, яҳудий ва насронийлар уларни Каэн ва Авил деб атайдилар. Икковлари ҳам Аллоҳга қурбонлик қилдилар, лекин улардан биттасидан қабул қилинди ва у биродарини ўлдиришга қарор қилди.\n«Нафси унга биродарини ўлдиришни яхши кўрсатди. Бас, уни ўлдирди. Шу сабабдан зиёнкорлардан бўлди” (Моида, 30).\nҲобил вафот этди, шайтон эса мақсадига эришиб, Қобилни тарк этди ва ғойиб бўлди. Қотил зиёнкорлардан бўлди. У биродарининг жасадини кўтариб юрди ва бу оғир юкдан қандай қутулишни билмай ғамга ботди. Сўнгра, Аллоҳ унга қарғани белги-аломат қилиб юборди. Қарға бир ўлик қушни дафн қилиш учун ерни тумшуғи билан ковлай бошлади. Қобил қушнинг ўзидан кўра раҳмдил эканлигини кўрди, чунки Қобил марҳумни дафн қилишни хаёлига ҳам келтирмаган эди. Қарға қушни ерга кўмди ва буни кўрган Қобил:\n«Шўрим қурсин! Мана шу қарғачалик бўлиб, биродарим ўлигини кўма олмадим-а?!» деди (Моида, 31).\nЭнди, бир ўйлаб кўрсак, йигит ўз туғишганига нисбатан бундай разиллик қилишга уни нима мажбур қилди? Уни қотиллик қилишга ундаган нарсалар кибр, ҳасад ва ғазаб эмасми?!\nҲар биримиз доимо қалбимизга назар ташлаб Қобилнинг руҳини заҳарлаган ёмонликларни ўзимизда ҳам кўриниш беришини вақтида аниқлаб унга қарши курашишимиз лозим. Агар бу ёмонликлар бўлса, кейинги қадам тавба бўлиши керак. Ахир, Қодир Аллоҳ буюради:\n“Аллоҳга барчангиз тавба қилинг, эй мўминлар! Шоядки, нажот топсангизлар” (Нур, 31).\nҲамма жаннатга киришни хоҳлайди, лекин кўпчилик бунинг учун ҳеч нарса қилмайди, ҳеч қандай ҳаракат қилмайди. Баъзилар, ҳатто намозга ва рўза тутишга аҳамият бермайдилар, садақани-ку тамоман унутадилар. Агар биз ибодат қилсак ва унда собит турсак, бошқаларга ёрдам берсак, ота-онамизга ҳурмат билан муносабатда бўлсак ва Ҳобилнинг мана бу сўзларига мувофиқ биздан ҳам Аллоҳ таоло ибодатларимизни қабул қилади:\n“Албатта, Аллоҳ тақводорлардангина қабул қиладир” (Моида, 27).\nАгар биз Аллоҳга яқинлашишни, яхши ишларимиз ва ибодатларимиз Раббимиз томонидан қабул қилинишини истасак, агар Қодир Аллоҳнинг севгисини ва ҳимоясини олишга интилсак, ҳар бир ҳаракатларимизни самимийлик билан тўйинтиришимиз керак.\nҲар куни эрталаб уйғониб, ўзимизга савол бериб тергасак, шунда ҳаётимиз ва туйғуларимизни тартибга солишга эришамиз. Биз ўзимиздан, Аллоҳ менинг ибодатларимни, рўзамни, дуоларимни қабул қиляптими, деб сўрашимиз керак. Қабул қилиши учун бизда қандай хислат бўлиши керак?!\nАллоҳ Таолонинг ҳикмати шундаки, биз Унга қилаётган ибодатларимиз қабулми ёки йўқми, билмаймиз. Бу нарса бизни доимо хушёр тортиради, янада ғайрат қилишга ундайди. Шунинг учун Унинг чексиз марҳаматига эришиш учун шукр қилишимиз ва ибодатларимиз қанчалик самимийлиги тўғрисида фикр юритишимиз лозим. Ё Аллоҳ, бизга фойдали илм ва эзгу амаллар ато эт! Омин.\nҲадис ва ислом тарихи кафедраси ўқитувчиси\n1014200cookie-checkҚобил ва Ҳобил қиссаси (учинчи мақола)no\nОлдингиТошкентда халқаро китоб кўргазма-ярмаркаси бошландиКейингиМуфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари дунёнинг энг нуфузли 500 мусулмони орасида


Туркманистонда "Сўнгги қўнғироқ"қа пул топа олмаган бир неча битирувчи ўзини осди\n25 октябр 2020, Тошкент вақти: 00:53\nБитирув оқшомлари учун махсус кийимлар сотиб олиниши шартлиги кўпчилик оилалар учун катта муаммога айланди.\nСўнгги кунларда Туркманистоннинг Лебап вилоятида мактабни битириш муносабати билан қилинадиган ҳаражатларга пул топа олмаган бир неча ўсмир ўз жонига қасд қилди.\nОзодлик радиоси туркман хизмати - Азатликнинг бир неча мухбири бир вақтнинг ўзида берган хабарларга қараганда, "Сўнгги қўнғироқ" тадбирлари учун катта миқдорда пул йиғилиши сўнгги йилларда иқтисодий қийинчиликларни бошдан кечираётган аҳоли учун катта муаммога айланган.\nОзиқ-овқат маҳсулотлари сотиб олиш учун бир неча соатлаб навбатда туришга мажбур бўлаётган кўпчилик туркман оилаларида молиявий етишмовчилик одатий ҳолатга айланган.\n“23 май куни кечқурун Лебап вилоятининг Фарап этрапида шу йил мактабни битириши лозим бўлган ўсмир йигит уйиниг молхонасида ўзини осган. Ўсмир сартарошга кетаётганини айтган ва уйга қайтиб кирмаган. У мактабда ўқиш билан боғлиқ ҳаражатларга пул тополмай қийналган экан”,- деб хабар берди Азатлик мухбирларидан бири.\nУнга кўра, бу воқеадан уч кун олдин Фарап этрапида мактаб битирувчиси бўлган қиз ҳам ўзини осган. Айтишларича, 6-сонли мактаб ўқувчиси бўлган бу қиз битирув оқшомига янги кўйлак ололмагани ва мактаб сўраётган пулни бера олмаганидан аламзада бўлиб юрган.\nБу маълумотни Азатлик радиосининг яна бир мухбири ҳам тасдиқлади. Унинг айтишича, уч кун оралиғида Фарап этрапидаги 3-сонли ва 6-сонли мактабнинг ҳамда Дарганатин этрапидаги 18 -сонли мактабнинг уч ўқувчиси ўзини осган. Улар 2001-2002 йилларда туғилган.\n“Кўпчилик ўқувчилар битирув оқшоми учун пул тўплаш мақсадида ўзига тўқ одамларнинг уйларида январь ойидан бери ишлашган. Фарап, Дарганатин этрапларида ва Туркманобод шаҳрида аҳолининг молиявий аҳволи ўта оғир. Кўпчилик оилалар битирув оқшомига эмас, ҳатто шамол учриб кетган томларини таъмирлашга ҳам пул тополмай юрибдилар”, - деб билдирди Азатлик мухбири.\n“Бу қиз ота-онасидан пул сўраган, аммо улар бунча пул беришга имкониятлари йўқлигини айтишган. Мана шу нарса қиз ўзини осишига сабаб бўлган”\nАзатлик радиосининг яна бир мухбири бу маълумотларни тасдиқлар экан, ўзини осган ўсмир қиздан ўқитувчилар 400 манат, яъни тақрибан 115 доллар пул сўраганлари тўғрисида маълумотлар бор эканини айтди.\n“Бу қиз ота-онасидан пул сўраган, аммо улар бунча пул беришга имкониятлари йўқлигини айтишган. Мана шу нарса қиз ўзини осишига сабаб бўлган”,- деди мухбир.\nМухбирларнинг билдиришларича, бу воқеалар ортидан ҳуқуқ-тартибот органлари мактаб ўқитувчилари билан йиғилишлар ўтказган. Аммо бу йиғилишларда нималар муҳокама қилингани тўғрисида маълумот йўқ.\nАзатлик радиоси бу ҳолатлар юзасидан Лебап вилоят, Фарап ва Дарганатин этраплари маъмуриятларидан изоҳ олишга ҳаракат қилди. Лекин бу ҳаракатлар самарасиз якунланди.\nТуркманистонда иқтисодий қийинчиликлар авж олаётган бир пайтда мактабларда турли тадбирлар учун пул йиғилиши, махсус кийимлар сотиб олиниши шартлиги кўпчилик оилалар учун катта муаммога айланди.\nАзатлик радиосининг Дашўғуздаги манбаси 24 май куни Айбовур қишлоғидаги 77-мактабда ҳар бир ўқувчидан 50 манатдан (тақрибан 14 доллар), Гўшаҳовли қишлоғидаги 45-мактабда 60 манат (тақрибан 17 доллар)дан йиғилгани ҳақида маълумот берди.\n“Бу пуллар мактаб спортзалида тадбир ўтказиш, мусиқачилар, директор ва ўқитувчиларга совғалар учун йиғилган”, деди манба.\nУнга кўра, айрим мактабларда 100-130 манатдан пул йиғилмоқда. Туркманистонда “Сўнгги қўнғироқ” тадбирларида маҳаллий ҳокимиятнинг амалдорлари ҳам иштирок этадилар. Мактаб директорлари уларга ҳам камида 700-1000 манат, яъни 200-285 долларлик совғаларни тортиқ қилади.\n“Амалдорларга совға яширинча берилади. Масалан, амалдор кетаётганида мактаб директори унинг машинасига, гўёки, билинтирмай совғани солиб қўяди”, деди манба.\nАшхободдаги Азатлик мухбирларининг айтишларича, жорий йилда пойтахт мактабларида битирув кечалари тақиқланган.\nТуркманистон матбуоти ҳар йили “Сўнгги қўнғироқ” муносабати билан президент Гурбангули Бердиуҳаммедовнинг битирувчиларга табригини эълон қилади. Лекин туркман матбуотида мактаб ўқувчилари учун муаммога айланган мажбурий пул йиғиш жараёни ҳақида гапирилмайди.\nТуркманистонда таровиҳ намозлари масжидларда ўқилмоқда\nТуркманистон: Қум бўронидан ўнлаб одам ўлди. Ҳукумат ўзини ҳеч нарса бўлмагандай тутмоқда. Лебапда гуманитар инқироз\nТуркманистон коронавирус йўқлигини айтмоқда, бироқ ЖССТ текширувини истамаяпти


Вазирлар Маҳкамасининг “Умумий ўрта таълим тўғрисидаги расмий ҳужжатларнинг давлат намунасини тасдиқлаш ҳақида”ги қарори тасдиқланди.\nЖорий йилнинг 29 апрелидан 4 майига қадар юртимиз мактабларининг 2,5 мингдан зиёд ўқувчилари Американинг “Harlem Globetrotters” баскетбол жамоаси маҳорат дарсларида иштирок этди.\nЎзбекистон Президенти Учтепа туманидаги умумтаълим мактабига ташриф буюрди\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев Тошкент шаҳри, Учтепа туманидаги умумтаълим мактабига ташриф буюрди.\nМактаб ўқувчилари «Ёш делегат» конференциясида иштирок этмоқда\nХалқ таълими вазирлиги томонидан жорий йилнинг 10-12 май кунлари юртимиз умумтаълим мактабларининг 8-11-синф ўқувчилари учун «Ёшлар ўртасида жиноятчиликнинг олдини олиш» мавзусида анжуман ўтказилиши белгиланган эди.\nФуқаролар мурожаати Халқ таълими вазирлиги эътиборида\nХалқ таълими вазирлигига жисмоний ва юридик шахслар томонидан 2019 йилнинг 1-чораги давомида жами 918 та мурожаат келиб тушган. Ушбу рақам 2018 йилнинг шу даврига нисбатан 273 тага кўп эканлигидан далолат беради. Шунингдек, бу кўрсаткичлар фуқароларнинг Халқ таълими вазирлиги томонидан таълим соҳасида олиб борилаётган ислоҳотларга бефарқ эмаслигини, вазирликка нисбатан ишончи ортганини кўрсатмоқда.


02:21:07 (GMT+5) 04.06.2020\nМана кунлар ҳам аста-секин исиб, ёз мавсумига ҳам яқинлашиб қоляпмиз. Ҳарорат қанчалик қизиса турли хил касалликлар ва КОРОНАВИРУС деб аталмиш вабо ҳам йўқ бўлиб кетади инша Аллоҳ! Барчамиз ҳозир ўз уйимизда, оила бағрида бехавотир осойишта ўтирибмиз. Бу вақт эса биз учун, энг қимматбаҳо нарсадир.\nҲадис шарифда ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: "Саломатлик ва бўш вақт икки улуғ неъматки, бундан кўп инсонлар маҳрумдирлар". (Имом Бухорий ривояти).\nДарҳақиқат, ушбу ҳадис шарифдан ҳам маълумки, Инсоннинг танаси саломат ва ибодатлар учун бўш вақти бўлиши ҳам улуғ неъматлардан. Биз бу фурсатдан унумли фойдаланиб, қимматли вақтимизни керакли машғулотлар ила ўтказсак, мақсадга мувофиқ бўлади. Илмий китоблар мутолаа қилиш ва фарзандларимиз тарбияси учун алоҳида вақт ажратишимиз зарур. Шунда юқоридаги ҳадис шарифда айтилган неъматнинг шукрини адо этган бўламиз! Агар, биз бу вақтларни беҳуда сарфласак! Савдода яъни олди-сотдида зиён кўрган, ўз сармоясини йўқотган кимсадек охират сармоямиздан айрилиб, зиён кўрувчилар сафида бўлишимиз турган гап.\nИмом Шофеъий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: "Сўфийлар (Тариқатдаги инсонлар) билан суҳбатдош бўлиб, улардан фақат икки калимани ўргандим. Бири: Вақт — қиличдир! Магар уни кесмасангиз сизни кесиб қўяди. Иккинчиси эса: Нафсингизни доимо ҳақ ила машғул қилинг. Йўқса у, сизни ботил ила банд қилиб қўяди".\nЯна бир ривоятда келади: "Имом Шофеъий роҳимаҳуллоҳ тунни уч қисмга тақсимлар эдилар. Учдан бир қисми илм ўрганиш учун. Қолган бир қисми ибодатлар учун. Қолган қисми эса уйқу учун!". Шундай экан биродарлар биз ҳам энг қимматбаҳо вақтимизни уламоларимиз каби сарф этайлик. Йўқса, эрта Қиёматда зарар кўрувчилардан бўлмайлик. Ва яна, эҳтиёжсиз кўчага чиқмайлик. Зарур бўлган тақдирда, карантин қоидаларига риоя этган ҳолда, ниқоб тақиб чиқайлик. Бу барчамиз учун ҳам, энг муносиб йўлдир.\nМир Араб олий мадраса талабаси Муҳаммадюнус Муҳаммадмусо ўғли таёрлади


Тайёр вебсайтлар интернет магазини - websayt.net\nВеб сайт сотиб олиш осон!\nБюджетингизнинг 95 % ни сақлаб қолмоқчимисиз? Буни қилиш жуда осон: Бунинг учун тайёр веб сайт сотвасангиз кифоя!\nБлог сотиб олиш\nҲамёнбоп - Бизнинг сайт бор йуғи 5 доллардан бошланади.\nАжойиб дизайн - Биз энг чиройли дизайнли шаблонлардан фойдаланамиз\nҲавфсиз сотиб олиш - сотиб олиш жараёни ишонарли сайт орқали бажарилади\nЮклаб олиш - Сайтни пулини тўлашингиз билан кўчириб оласиз\nҲизматлар - Сизда юзага келган муаммоларни биз зумда ҳал қиламиз\nИшонч - Бизнинг интернет магазин кўп йиллардан бери фаолият юритиб келмоқда\nТайёр сайтингиз бўлишини анчадан бери хохлайсизми?\nЭнди буни амалга ошириш реал холат бўлди. Бизнинг магазинимизда кенг асортиментда тайёр веб сайтлар мавжуд. Уларни сотиб олиб ва кўчириб олиш бор йўғи 5 минут!\nСотиб олиш жараёни жуда тез ва осон. Сайтни сиз тўлов қилганингиздан кейнн бирданига кўчириб олсангиз бўлади.\nЭнди келинг энг таниқли саволлар билан танишиб чиқамиз.\nМенга тайёр сайт нега керак дейсизми?\nМасалан сизнинг ўзингизни бизнесингиз мавжуд ва уни ривожлантириш учун нимадир онлайн сотмоқчисиз. Янги веб сайтни ишлаб чиқиш бир неча ой талаб қилиши мумкин. Унинг нархи эса 1000 долларлаб туриши мумкин.\nБиз эса сизга аллақачон тайёрланган веб сайтни ҳамёнбоп нархда таклиф қилмоқдамиз. Сайтларимиз жуда осон бошқарилади. Интернет магазидан ташқари бизда бошқа турдаги тайёр веб сайтлар мавжуд. Уларнинг орасида интернет орқали пул ишласангиз бўладиган саайтлар ҳам мавжуд. Шулар жумласидан Автотўлувчи сайтлардир. Бу сайтлар автоматик тарзда ўзи мустақил равишда янгиликлар билан тўлиб туради ва сайтингизга ташриф буюрувчилар кўпайганда реклама орқали (Google adsense, Yandex direct ва бошқалар) монетизация қилсангиз бўлади.\nСайтни сотиб олиш қандай бажарилади?\nСайтни сотиб олиш учун интернет магазинимиздаги ҳар битта тайёр вебсайт саҳифасида тагида "Сайтни сотиб олиш" тугмаси мавжуд. Ушбу тугмани боссангиз сиз digiseller.market сайтига бориб тушасиз ва у ерда вебсайтимизни сотиб олишингиз билан сизга сайтни кўчириб олиш учун ҳавола таклиф қилинади. Сайтни кўчириб олганингиздан кейин ўзингизнинг хостинг ва доменингизга жойласангиз кифоя. Сайтни хостинг ва доменга жойлаш бўйича видеодарсликларимизни томоша қилсангиз бўлади. Бунинг учун сайтимизнинг видеодарсликлар бўлимига ўтишингиз керак. Ёки сайтни хостинг ва доменга жойлаш жараёнини бизга мурожат қилиб топширсангиз бўлади.\nДомен ва хостинг нима?\nБу саволга жавоб олиш учун бизнинг ЧАВО-FAQ бўлимимизга ўтинг!\nСайтни кўчириб олишимга қандай кафолат бор?\nБиз тайёр вебсайтларни сотиш учун ишонарли digiseller.market интернет порталига жойлаб қўйганмиз. Бизни ҳақиқатдан ҳам тайёр веб сайт сотаётканимизни digiseller.market портали текшириб кейин бизга олди сотди ишларини амалга ошириш учун рухсат беради. Акс ҳолда бизни digiseller.market портали блоклаб қўйган бўларди.\nСайтни ишга тушириш учун нималар керак?\nСотваган сайтингизни ишга тушириш учун сизга домен ва хостинг керак бўлади. Уларни интернетда жуда кўплаб компаниялар таклиф қилишади. Энг таниқлилари timeweb.ru, s-host.com.ua, ahost.uz ва бошқалар. Бизнинг видеодарсликларимиз орасидан хостинг ва домен сотиб олиш ва сайтни уларга ўрнатиш бўйича йўриқномалар бор.


Тожикистон ва Ўзбекистон чегаралар очилиши ва авиапарвозлар тикланишини муҳокама қилади\nТожикистон ва Ўзбекистон икки мамлакат ўртасидаги чегаралар очилиши ва коронавирус пандемияси боис баҳорда тўҳтаб қолган Тошкент ва Душанбе ўртасидаги авиапарвозлар тикланишини муҳокама қилади.\nБош вазир Абдулла Арипов бошчилигидаги Ўзбекистон хукумат делегацияси Душанбега келмоқда. Бу ўзбек расмий хукумат делегациясининг коронавирус пандемияси давридан бери илк ташрифидир.\nРадио Озодига Тожикисон ТИВ ахборот бошқармасидан маълум қилишларича, Ўзбекистон делегацияси таркибида мамлакатнинг деярли барча вазирлик ва муассасаларининг раҳбарлари бор. Делегацияга бир гуруҳ ўзбек бизнесменлари ҳамроҳлиқ қилмоқда - 29 сентябр куни Душанбеда тожик-ўзбек бизнес форуми бўлиб ўтади.\nТаъкидланишича, томонлар делегацияларнинг музокораларида икки мамлакат давлат чегараларини очиш ва пойтахтлар ўртасидаги авиапарвозларни тиклаш масалаларни муҳокама қилади. Икки қўшни мамлакат чегаралари 16 мартдан пандемия боис беркилган эди. Кун тартибида икки давлат ўртасидаги иқтисодиёт, молия, энергетика, маданият, таълим, транспорт, савдо, сайёҳлик, саноат, фан соҳаларидаги ҳамкорликни ривожлантириш ва такомиллаштириш масалалари ҳам бор.\nМанбанинг айтишича, Абдулла Арипов Душанбе шаҳрида «Артель-Авесто» тожик-ўзбек қўшма корхонаси очилишида иштирок этади. Қўшма корхона Artel бренди остида маиший техника ишлаб чиқаради ва тожик бозорида сотади.\nЯқинда Ўзбекистон расмийлари, 1 октябрдан мамлакатга киришдаги чекловларни бекор қилиши ва авиация, темир йўл ва автотранспортда киришга рухсат берилишини эълон қилди. Бунда карантин чекловлари ва санитар-гигиена талабларига риоя қилиниши керак. Бу борадаги Қарор коронавирусга қарши кураш махсус республика комиссияси томонидан қабул қилинди.\nХалқаро ва темирйўл рейслари билан келувчиларга нисбатан 31 августдаги муваққат инструкция талаблари жорий қилинади. Автомобил Ўтиш пунктлари орқали келувчи Қозоғистон, Туркманистон ва Афғонистон фуқаролари коронавирусга ПЦР-тести топшириши керак, шундан сўнг улар уй ёки меҳмонхонага 14-кунлик карантинга юборилади.\n“Яшил мамлакатлар”да сўнги 14 кунда бўлган шахслар Ўзбекистон худудларига чекловларсиз қўйилади. Бу мамлакатлар рўйхатида Хитой, Таиланд, Малайзия, Жанубий Корея, Грузия, Венгрия, Финляндия, Латвия, Австрия ва Япония бор.\n“Яшил мамлакатлар” (Озарбайжон, Беларусь, БАА ва ЕИ мамлакатлари, Буюк Британия ва Испания мустасно)идан, шунингдек “қизил мамлакатлар” (жаҳоннинг қолган ҳамма мамлакатлари) келган шахслар Ўзбекистон худудларига келишдан 72 соат аввал олинган манфий ПЦР-тести бўлган ҳолда киритилади. Манфий тести бўлмаган йўловчилар рейсга қўйилмайди.\nАгар Ўзбекистон худудига келувчи йўловчиларда коронавирус аломатлари бўлса, у аэропортда ўз ҳисобидан тест топширади.\nУзоқ йиллар давомида Ўзбекистон ва Тожикистон совуқ уруш ҳолатида бўлди. Республикалар ўртасида авиапарвозлар узилиб қолди, автобус рейслари бекор қилинди, темир йўлнинг маълум қисми демонтаж қилинди, виза режими жорий қилинди. Хокимиятга Шавкат Мирзиёев келганидан кейин Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасидаги алоқалар яхшиланди. Сўнгги икки йилда икки мамлакат президентлари бир неча бор ташрифлар билан алмашдилар, стратегик ҳамкорлик тўғрисида шартнома имзоланди, визасиз режим жорий қилинди ва бир нечта йирик лойиҳаларни ҳаётга татбиқ қилишга келишиб олдилар.