Тошкент шаҳар ИИББ саҳифасига Юнусобод туманида яшовчи Виктория исмли фуқаро мурожаат қилди. Унинг турмуш ўртоғи вафот этгач у икки фарзанди билан ёлғиз боқувчисисиз қолган. Шароит оғирлашгач аёл ижтимоий ёрдамга муҳтож одамлар рўйхатида кирди. Карантин даврида санитария-эпидемиология талаблари туфайли ўрнатилган чекловлар сабабли даромад топиш имконияти йўқолди ва вазият янада кескинлашди. Ўз хабарида, аёл иш жойидаги вазиятни тушунтирди, уйда ҳеч қандай озиқ-овқат маҳсулоти қолмаганлигини маълум қилиб, болаларидан ташвишда эканлигини айтди.\nТошкент шаҳар ИИББ матбуот хизмати ушбу хабарни Профилактика бошқармасига мақсадли ёрдамни ташкил этиш учун йўналтирди, аммо бир нарса аниқ эди: ушбу ҳолатда тезроқ ҳаракат қилиш керак. Шунда Юнусобод тумани ИИО ФМБ хотин-қизлар масалалари бўйича инспектори подполковник Шахноза Aбзалова: «Aгар сўровнома қилсак, кўп вақт кетиши мумкин... Қариндошлар билан гаплашаман, оиламиз билан бирга ёрдам беришимиз мумкин», — дея жавоб берди.\nКейинчалик ходимларнинг саволларига подполковник Aбзалова: «Биз зарур бўлган ҳамма нарсани олдик ва ўғлим билан бирга бордик... Хотиржам бўлинг», — деб, фотосуратлари билан ўртоқлашди. Кейин Викториянинг ўзи қуйидаги хабарни йўллади: «Мен сизнинг хизматингизга биринчи бор мурожаат қилаётганим йўқ, илтимосларим ҳеч қачон эътиборсиз қолмади. Aллоҳ сизни ва яқинларингизни асрасин. Ёрдам учун раҳмат. Улар ҳамма нарсани олиб келишди, Шахноза каби инспекторлар кўпайсин. Унга ва унинг оиласига раҳмат!»\nБировнинг мусибатига бефарқ бўлманг.


16 июня, 2021, 16:49\nТеги:Ойбек Қиличев | Ўзбекистон МТЖ | ЧМ-2022 | Саудовская Аравия\nАччиқ мағлубият ҳақида.\nЎзбекистон миллий терма жамоасининг Саудия Арабистонига қарши ўйинида қайд этган натижаси туфайли хафсаламиз пир бўлди. Биз ишонган жамоанинг қўлидан ҳеч нима келмади.\nЎйин ҳақида ортиқча гапириб ўтирмаймиз. Ҳамма ўз хулосасига эга бўлди. Мазкур беллашув туфайли тушкун кайфиятга берилдик. Лекин олдиндан режалаштириб қўйганимиздек, терма жамоамизнинг саудияликларга қарши ўйини борасида ўша беллашув тугаганидан сўнг, ярим тун бўлишига қарамай, дарҳол россиялик мутахассис билан мулоқотга киришдик.\nШу пайт, кутилмаганда телефоним жиринглаб қолди. Бу “Қизилқум” етакчиси Ойбек Қиличев эди. У ҳам биз каби мағлубиятдан қаттиқ сиқилган ва кайфиятсиз ҳолатда эди. Шундай бўлса ҳам, учрашув ҳақида ўзининг фикр ва мулоҳазаларини билдиришни лозим топди ва шундай деди:\n- Футболчиларга ишонч билдирилдими, демак улар ҳам майдонда ўз кучини кўрсатиши керак! Бўлмаса, терма жамоада нима қилиб юрибсан? Мана, бошқалар ўйнаяпти-ку! Ҳамма мураббий, мураббий, деб гапиряпти. Лекин майдондаги футболчилар-чи? Уларга ишониб, майдонга туширдими, энди ишончни ҳам оқлашсин-да! Миллий терма жамоага чақирилган ҳамма футболчи ўйнашга ҳар томонлама тайёр бўлиши керак. Вадим Абрамовни ҳам қўлидан нима келсин, у футболчиларга ишонди ва майдонга туширди. Ҳеч бўлмаганда, дурангга ҳам кучи етмади...Майдонга тушгач, ишончни оқлаш шарт, бу ерда баҳона кетмайди. Майдонда 11 га 11 ўйналади. Йигитлар Ўзбекистон шаънини муносиб ҳимоя қилиши керак-ку! Ахир уларни ортларида Ўзбекистон халқи турибди. Шунинг учун футболчилар “ёниб” ўйнамайдими? Миллий терма жамоа учун ўйнаяптими, жонини жабборга бериб ўйнаш керак. Ахир рақиб ҳам биз билан тенг-ку, улар майдонда 13-14 нафар эмас. Жамоамиз ҳақиқий кучини кўрсатиб, рақибни ютса бўларди. Ҳадеб мураббийни айблайвермаслик керак. У ўша ўйинчиларга ишонч билдирдими, бўлди ўша ишончни оқлаш лозим. Майдонда бир-иккита футболчи жон куйдиргани билан иш битмайди. Бутун жамоа бирлашиши ва ғалаба учун курашиши шарт. Афсуски, бизникиларда қўрқув бор. Агар қўрқса, футбол ўйнашни ҳожати йўқ.\nОддий мисол, Тожикистоннинг ўйинини қаранг ёки “Истиқлол”ни олайлик, бу клуб Осиё Чемпионлар лигаси гуруҳ босқичида нималар қилди?! Уларнинг футболчилари ғалаба учун ўйнаяпти ва курашяпти. Бизни ўйинчилар нима қиляпти? Бундай таркибга ҳатто Моуриньони олиб келсангиз ҳам, агар футболчилар ўйнамаса, мураббий ҳеч нима қила олмайди. Футболчиларни ўзида бўлмаса, натижа кутишни кераги йўқ. Барча айб мураббийда эмас, ўйинчилар ҳам айбни ўзидан қидириши керак. Араблар биздан анча кучайиб кетди. Ваҳоланки, биз шу пайтгача араблардан кучайган бўлишимиз керак эди. Ҳатто, Японияни ҳам ютганмиз. Бундай мағлубиятлар бизга тўғри келмайди.\nКўряпсиз, оддий-оддий хатолар бўлди. Ўзимизга-ўзимиз муаммолар қилдик. Якунда хатолар голга сабаб бўляпти. Жамоа ўзига ишониши жуда муҳим. Хатолардан тўғри хулоса чиқарилмади. Айтяпман-ку, футболчиларимиз қўрқиб ўйнашди, ўзларига бўлган ишонч йўқ эди. Тўпни тезроқ шеригимга узатсам ва хато қилмасам, деган хаёл билан ўйнади.\nТўғри, тактикага ҳам боғлиқ. Футболчиларни жой-жойига қўйиш керак. Бундай вазиятда Америка кашф қилиш шарт эмас. Шунчаки, ким қайси позицияга мослашган бўлса, ўз жойида ўйнатиш лозим. Майли, мураббий футболчиларни ўша позицияларга ишонч билдириб қўйгандир. Фақат буни оқлаш керак. Йўқса, ўйинчи мен бу ерда ўйнай олмайман, ўз позициямга қўйинг, деб айтмайдими? Мураббий ҳар бир чизиқда футболчиларга алоҳида вазифалар юклайди ва шунга қараб майдонга туширади. Шундай экан, ўйинчилар ўзига билдирилган ишончни оқлашлари талаб қилинади. Кўряпсиз-ку, ҳеч нима ўхшамади, ҳужумларимиз ҳам. Дарвозага аниқ зарба тепа олишмади. Кўп футболчлар терма жамоага нима учун келишади, тушуниб бўлмайди, - дея сўзини якунлади футболчи.\nБулмаган гап! Бу Киличев богча боласидек фикрлайди-ми? Агарда футболчи ёниб уйнамаса, мураббий бошка уйинчини олиши мумкин! Терма жамоада уйнашни орзу килувчилар тикилиб ётибди. Бу ландавур думбулларни ким таркибга олган? Мана шу узбекчани гапира олмайдиган армани-ми?\nБир пайтлари сизни хам курганмиз чичворгансиз. Нима кераги энди утиб кетгандан кейин. Футболни тугатиш керак бизда.\nФаластинни ютиш шунча кийинмиди, Пахтакор еки Насафни узини жунатса хам камида 2 та туп фарки билан ютиб келарди! Футболчилардан эмас сиесатчилардан интервью олиш керак жаноб журналистлар!\nМен шу гапга қўшиламан, хозирги Пахтакор ёки Насаф ҳам араблардан хеч бўлмаганда очкоола билишарди. ШОТА ни термага чақириш керак, менимча келади, чунки Пахтакорданкетишига асосий сабаб оиласи билан кам уйида бўларди, агар термага мураббий бўлса клубга қараганда оиласи билан анча кўп бирга бўлади. Лекин ШОТА топ мураббий хисобланади, кейин Ўзбекистонга ҳам анча ўрганиб қолган. мана шундай пайтда яъни 4-5 йил бор янаги мундиалгача Шотани чақириб терма туз, ишингга аралашмаймиз газига бос дейиш керак келади, нормални тренер шу\nЕниб уйнаш учун нима килиш керак биласанми Ойбек, мотивация берадиган мураббий керак, 2 йил ичида 50 тадан ортик уйинчи чакириб кейин уларни урнига бирдан бошка уйинчини олади, мураббийга ишонч коладими, ярим химоячини бир таянч химояга, тажрибасиз И.Йулдошевни бирдан химояга куйиш гирт ахмоклик эмасми!\nХак гапни айтдиз Ойбек бу футболчилар ёниб ойнамаса Юрген Клопп хам ёрдам беролмайди жангаворлик азарт иштиёк куринмади ойинчиларда.Варатар хам факат узига келган топни кайтарарканда ойинни укишни хам билиши керак озгина. Яккол голдан куткарганини кормадим химоя как всегда Каща бляя гапираман десанг гап куууппп\nShunaqa insonlar futbolimiz ichida o'ralashib yirgani uchun xam futbolimiz nagdaunt xolatida.\nMurabbiy zo'r mutaxasis bo'lsa, albatta natija xam bo'ladi.\nAlla qanday millatini tayini yo'qlarga ishonib milliy jamoani topshirganlarda, na millatsevarlik va na vatanparvarlik bor?!\nЁниб уйнаш учун кутига калампир тикиш керакми, подёмний премияни сорашни билишадику хаммаси масулиятни сезишмайдим буларни сорок киладигон йук саудлардаги иштиёкни каранг\nKo‘rasilar abramov murabbiy bo‘lib tursa keyingi yig‘inga Oybek Qilichevni chaqiradi gapimga javob\nЧА сайтида ҳам шунақа гап-сўзлар бўлябди.Лекин фойдаси тегармикан?Ҳамма гап-сўзлар ҳавога сингиб кетаётгандек гўё!


Toshkent islom universiteti - Миссионер ташкилотларнинг ўз ғояларини тарқатишда интернет тармоғидан фойдаланиши\nДунё бозорлари муайян савдо турига ихтисослашган. Товар ва хизмат кўрсатиш бозори, молия бозори, интелектуал мулк бозори… Бироқ жаҳонда “универсал бозор” ҳам пайдо бўлдики, унда айниқса, инсон онги ва тафаккури билан савдо қилиш мумкин. Бу интернетдир.\nИнтернетда шидддат билан ривожланаётган жараёнларни кузатиб, таҳлил қилиш натижасида глобал тармоқда диний фаолиятнинг янги виртуал шакли пайдо бўлди дейиш мумкин. Авваллари дин ходими ўз фаолиятини узоқ йиллар давомида шаклланган анъанавий асосларга қурган бўлса, бугун интернет ана шу фаолиятга қўшимча куч ва руҳ баҳш этган ҳолда, уни яна кенгликка олиб чиқди.\nБугунги кунда интернет оммавий ахборот ва комммуникация тизимининг энг тез ривожлвниб бораётган бўғини ҳисобланади. Ҳозирда интернетдан нафақат компютер тармоғи, балки космик алоқа йўлдошлари, радиосигнал, кабел телевидениеси, телефон, уяли алоқа ҳам фойдаланиш мумкин.\nИнтернет инсониятҳаётинингажралмасқисмигаайланиббормоқда. Бугунгикунгакелибдунёаҳолисинингдеярли 35% (2 миллиард 400 миллиондан ортиқ) қисмиинтернетгауланишимконигаэга. Мутахассислартомонидан 2020 йилгабориб, бу кўрсаткич 50%ни ташкил этишиайтибўтилмоқда.\nМутахассисларнингтадқиқотларинатижасигакўра,ҳозирда интернет тармоғидагимаълумотларнинг 70-75 %и инсон учун зараркелтирувчиғояларҳисобланади. Афсуски, бу нисбат йил сайинортиббормоқда.\nЯнги полигонлардаинсононгиниэгаллаш учун жангқилаётганбузғунчиғояларқаторига динийэкстремизм, терроризм, миссионерлик, “оммавий маданият” ва турли ахборотхуружлариникиритишимизмумкин. XIX асрнингохири ХХ асрнингбошларидадунёсиёсатчилари орасида “дунёни ким бошқаради?” дегансаволга “Ким темирйўлгаэгаликқилса, ўша” деганжавоббериларэди. Бугун эса бу саволга “Ким ахборотгаэгаликқилса, ўша” деб жавобберилсамуболаға бўлмайди.\nАйнан мана шу ҳолат интернетнинг ғоявий кураш ва тарғибот, жумладан, эътиқодий тарғибот ва тажовузни амалга оширишнинг асосий майдонларидан бирига айланишига замин яратмоқда.\nМутахассисларнинг таъкидлашича, диний таълимотни тарқатиш нуқтаи назари билан қаралганда, интернет анъанавий динларга нисбатан янги вужудга келган, сохта диний ҳаракатларга кўпроқ имтиёз беради. “Агар сиз янги дин тузмоқчибўлсангиз, интернет сизгажуда катта ёрдамберади. Агарда сиз интернет ёрдамида эскидинларнитарғиботқилмоқчибўлсангиз, бу сизгадеярлиҳечқандайёрдамбермайди. Сохтағояларнивирусларкабитарқатиш учун интернет идеал воситаҳисобланади”.\nАнъанавийдинлар учун интернет босма нашр каби диний тарғиботниқўллаб-қувватлашнингяна бир қуролибўлса, янгидаврда диний ва муайян дин атрофидапайдобўлганҳаракатлар, хусусанмиссионер ташкилотлар учун ўз ғояларинитарқатишдаҳозиргакелиб, асосий ва самараливосита бўлиб хизматқилмоқда.\nБугунги кунда “ўргимчак тўрида” ўн мингдан зиёд миссионер руҳдаги сайтлар фаолият юритмоқда. Бу сайтлар таҳлили ундаги маълумотлар, тезкор ахборотлар ва янгиликларнинг бир вақтнинг ўзида бир неча тилда ва миссионерлар учун фойдали йўналишда бериб борилишини кўрсатади.\nИнтернетдаги миссионер мазмундаги сайтлар таҳлили ундаги маълумотлар, тезкор ахборотлар ва янгиликларнининг бир вақтнинг ўзида бир неча тилда ва миссионерлар учун фойдали бўлган йўналишда бериб борилишини кўрсатади. Бундай сайтларда эътиқодий тарғиботга хизмат қиладиган қўшиқлар, клиплар, кўрсатувларнинг бериб борилиши эса уларнинг эмоционал таъсир қувватини оширишга хизмат қилади.\n“Иегова шоҳидлари” ташкилотининг www.jw.org сайти дунёнинг 784 хил тил ва шеваларида фаолият олиб бормоқда. Сайтда ташкилотнинг фаолияти, нашрлари, миссионерлик билан суғорилган видео ва аудио ёзувлар, болалар учун кутубхона ва миссионерлик борасида қилаётган ишлари кунда ёритилиб борилади. Бундан ташқари ташкилотнинг бош нашриёти ҳисобланадиган “Қўриқчи минора жамияти” учун алоҳида www.watchtowerorganisation.com сайти яратилган. Бу сайтда “Қўриқчи минора” журналинингойликнашрларимунтазамқўйибборилади.\nМДҲ давлатлариҳудудида ўз фаолиятини олиб боришгақаратилган “Кеннет Коупленд” миссиясинингwww.kcm.org сайти ўзида миссиянингфаолиятиниҳамдателевидениядакўрсатиладиганкўрсатувларанонсини ҳам мунтазамберибборади. Миссиянинг “Имонли кишининг бараллаовози” номли дастурителевидениядан ташқари ушбу сайтда ҳам берибборилади.\nwww.missionaryrecourse.comдунё христиан миссияларизаҳиралари сайти. Бу сайт миссионерликнашрларини, киноларини, аудио ва видео ёзувларнибериб боради.\nwww.onlinebible.us сайти Библияни онлайн таҳлил қилиш ва ўқишгамўлжалланган. Бу сайт “windows” операционсистемасидаишлайдиганкомпютерлар учун махсус ишланган сайт ҳисобланади.\nwww.trastministry.comмиссионерлик билан шуғулланувчи сайтларнинг қидирув блоги ҳисобланиб, ўзида 100дан ортиқ сайт номлари ва миссионер ташкилотлариманзиллариниқамраболган.\nЮқоридаги сайтлар хорижий тилларда фаолият юритаётган бўлса, афсуски ўзбек тилида ҳам христианликни тарғиб қилувчи сайтлар борлигини таъкидлаш зарур. Бу сайтлар миссионерларнинг мақсадларини маълум даражада қондирмоқда. www.gotquestions.orgсайти савол-жавоб тарзида фаолият олиб бормоқда.\nwww.uzbekmasihiy.weebly.com,www.bible.ucoz.comсайтлари ҳам ўзбек тилида фаолият юритмоқда.\nМиссионерлар “Facebook”, “Twitter”, “одноклассники.ру”, “Мой мир” ижтимоий тармоқларида, “телеграм”, “Hellotalk” мессенжерларида гуруҳлар ташкил қилиб ўз сафларини кенгайтиришга ҳаракат қилмоқдалар. Бу ҳаракатлар тил ўргатиш, “беғараз ёрдам” кўрсатиш каби шиорлар ёрдамида амалга оширилмоқда. Булардан ташқари миссионерлар мулоқот қилиш осон ва қулай бўдган SixDegrees, AsianAvenue, MiGente, BlackPlanet, Friendster, Linkedln, MySpace каби сайтлардан ҳам ўзларига ҳамтовоқлар қидирмоқда. Ҳозирги даврга келиб кўпчилик ёшлар реал ҳаётдаги танишувдан кўра, виртуал танишувни маъқул кўрмоқда. Бу эса миссионерларга жуда қўл келяпди.\nХристиан миссионерларини қувонтирадиган бир ҳолат шундан иборатки, собиқ Рим Папаси Бенедикт ХVI руҳонийларни интернет имкониятларидан янада фаол ва самарали файдаланишга чақирган. У илоҳийсеминариялар ва илоҳиётфакултетларида интернет курслари ташкил этиш ва унимажбурийпредметгаайлантиришташаббусиниилгарисурган. Унинг фикрича, руҳонийнинг асосий вазифаси “туганмасахборотоқими – “Бутунжаҳонўргимчактўри”гачерковмақсадлариданкелибчиққан ҳолда, астойдилмеҳрқўйишдан иборат” бўлиши керак.\nМаълумотларга кўра, 2009 йил май ойида Ватикан томонидан Рим Папаси учун “Facebook” ижтимоий тармоғида аккаунт очиб берилган ва унга ўнлаб қизиқарли очиқ хатлар жойлаштирилиб, iPhone ва iPad иловаси ўрнатилган. Янги портални ишлаб чиққан мутаҳассислар фикрича, “Папа – сен учун” деб номланувчи ушбу катта сайт ўсиб келаётган ёш авлодни черков доирасига жалб этишда катта ўрин тутади.\nБундан ташқари, собиқ Папа катта аудитория ва кучли таъсирга эга бўлган ижтимоий тармоқлардан бири – “Тwitter”да 8 тилли аккаунтни ишга туширган.\nИнтернетдан фойдаланиш зарурлиги тўғрисида Европа епископлари Кенгашининг ОАВ бўйича президенти, епископ Жан-Мишел де Фалко: “Интернет – бу Черков инжиллаштириши зарур бўлган махсус оламдир. Миссионер “тарғибот учун жўнатилганмамлакатнинг тили ва маданиятиниўрганганикаби” Черков ҳам интернет маданиятиниўзлаштиришизарур. Черковкоммуникатсиянингянгивоситаларини ўз вақтидапайқаболди, бироқ улардан фойдаланишнижуда кеч бошламоқда”, – деб таъкидлайди.\nИнтернетнинг миссионерлар учун қулай маконга айланишининг асосий сабаблари қуйилагиларда кўринади.\n– Интернетнинг тартибга солинмагани – бу сарҳадсиз оламда ҳар хил мазмундаги турфа хил маълумотлар учрайди. Интернет шу даражада инсон қалби ва онгига таъсир қилувчи кучгу айландики, унда тарғиб қилинаётган тартибсиз маълумотларнинг афзалликлари ёки салбий оқибатларини ажратиб олиш қийин масала.\n– Интернетдаги фаолиятнинг махфийлиги – ўргимчак тўрида фаолият олиб бораётган шахслар аноним, яъни яширин ҳолатда ҳам фаолият олиб боришлари мумкин. Бу каби махфий фаолиятнинг ғоявий тазйиқи ва таъсирининг ўзига хослиги шундаки, бунда “мақсадли иш” ўқувчи, тингловчи ёки томошабинга сездирилмасдан, зимдан амалга оширилади.\n– Матн, тасвир ва овоз уйғунлигидаги ахборотни жойлаш каби қулайликлар– ушбу ахборот оламида дастлаб маълумотлар матн кўринишида бўлган бўлса, ҳозирга келиб интернетда нафақат матн, балки фотолавҳа, видеолавҳа ва овоз уйғунлигидаги маълумотларни жойлаштириш ва уларни электрон манзилларга жўнатиш ҳам мумкин.\n– Интернетга кириш осонлиги – ҳозирги кунга келиб, интернетдан фойдаланиш жуда ҳам қулай бўлиб қолди. Бунда нафақат компьютер, балки замонавий планшетлар ва уяли алоқа воситалари, яъни телефонлар орқали ҳам кириб фойдаланиш имконияти мавжуд.\n– Чексиз аудитория – глобал тармоқда турли фикр ва қарашдаги миллиардлаб одамлар мавжуд. Бу сарҳадсиз оламда кишилар турли мавзуларда фикр алмашади, ўзаро баҳс-мунозаралар қилади. Бундай одамлар гавжум гўшадан унумли фойдаланиш учун миссионерлар виртуал маконни ўзларининг “ов маконига”га айлантириб олмоқда.\n– Маълумотларни етказиш тезкорлиги– интернет орқали бир ахборотни яшин тезлигида дунёнинг бир бурчагидан нариги бурчагига етказиш мумкин. Ушбу қулайликлардан, таассуфки миссионерлар ҳам ўз манфур мақсадлари йўлида усталик билан фойдаланишмоқда.\nБугунги кунда интернет имкониятларини ҳисобга олган холда, ундан фойдаланиш маданиятини ёшларга ўргатиш долзарб вазифалардан бири ҳисобланади. Маълумотларга қараганда, Ўзбекистонда интернетдан фойдаланувчилар сони 2008 йилда 2 миллионни ташкил этган бўлса, бу кўрсатгич 2015 йилда 10,2 миллиондан ошган. Фойдаланувчиларнинг аксариятини ёшлар ташкил этади.\nБугун ён-атрофимизда, узоқ-яқин минтақаларда юз бераётган воқеаларни инобатга оладиган бўлсак, ҳали онги, ҳаётий қарашлари шаклланиб улгурмаган ёшларни чалғитишга қаратилган кучлар ҳам интернет имкониятларидан ўз манфаатлари йўлида фойдаланишга уринаётгани ва бундай интилишларнинг қандай салбий оқибатларга олиб келиши мумкинлигини эътибордан соқит қилиб бўлмайди.\nШунингдек, ёшларни интернет “тузоғига” илиниб қолмасликлари учун қуйидаги йўналишлар бўйича фаолиятни янада ривожлантириш зарур:\n– ёшларда интернетдаги маълумотларни ажрата билиш саводхонлигини шакллантириш;\n– ўсмирларга интернетдаги қандай маълумотни олиш керагу, қайсиларини қабул қилмаслик лозимлигини тушунтириш;\n– ёш авлодга интернетдаги фотосуратлар, видеолавҳаларни кўриш, томоша қилиш юзасидан зарур тавсияларни бериш;\n– ёшларнинг интернет тармоғигақизиқишларини мунтазам ўрганиш ва бу борада керакли маслаҳатлар бериб бориш;\n– интернет хуружларига қарши мунтазам тарғибот ишларини олиб бориш.\nМумин Мирзо Абдупаттаев,\nДиншунослик йўналиши 1-босқич магистрантлари\nМорозов А. Вера в мире коммуникаций// Религия и СМИ 16.10.2002// http://www.religare.ru.\nҚаранг: Тулепов А. Интернетга ин қурган“ўргимчаклар”. – Т.:Мовароуннаҳр, 2014. – Б. 38.\nБенедиктXVIпризвал вселить душу в интернет // http:// www.religare.ru/2_72130.html.\n Pope makes Twitter debut in eight languages. www.guardin.co.uk./world/2012/dec/12/ pope- makes-twitter-debut-languages\n Церков должна проповедовать в Интернете, считает Европейского епископского совета по делам СМИ.\n17 ноября2009 г. // http://www.religare.ru/2_70242.html.\nҚаранг: Тулепов А. Интернетдаги таҳдидлардан ҳимоя. – Т.: Мовароуннаҳр, 2015.– Б. 36-37.\nТулепов А. Интернетга ин қурган “ўргимчаклар”. – Т.: Мовароуннаҳр, 2015. – Б. 5.\nBu hafta\t 14441\nBu oy\t 50573\nHammasi bo'lib\t 425912


Чирчиқ шаҳрида бўлиб ўтган тадбир хизмат вазифасини бажариш чоғида қаҳрамонларча ҳалок бўлган Мудофаа вазирлиги ҳарбий хизматчилари хотирасини абадийлаштириш мақсадида бунёд этилган хотира монументининг тантанали очилиш маросимига бағишланди.\nУнда ҳарбий хизматчилар, Қуролли Кучлар фахрийлари, хизмати давомида ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг оила аъзолари ва дўстлари, ўқувчи ёшлар иштирок этди.\nМаросимда сўзга чиққанлар Она-Ватанимиз осойишталиги йўлида жонини қурбон қилган миллатнинг асл ўғлонларини ёд этаркан, уларнинг унутилмас жасорати ҳар бир ёш авлод учун мислсиз ибрат, ҳарбий-ватанпарварлик намунаси эканини таъкидлади.\nИштирокчилар ҳарбий оркестрнинг ғамгин садолари остида марҳумлар ёдига ҳурмат бажо келтириб, ёдгорлик пойига гулчамбарлар қўйди.\nМаросим якунида йиғилганлар эсдалик учун суратга тушди.


07 май 2021, Тошкент вақти: 05:25\nБундан аввал Санпа воқеаси юзасидан 19 одам судланиб, уларнинг 17 нафари умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган эди.\nҚирғизистоннинг Жалолобод вилоятида 2010 йил қирғинида иштирок этганликда айбланиб бир умрлик қамоқ жазосига ҳукм қилинган яна бир ўзбекнинг иши Жалолобод вилоят судида аппеляция тартибида кўриб чиқилмоқда.\nШамсиддин Ниёзалиев 2010 йилнинг 13-14 июн кунлари Бишкек – Ўш йўлининг Санпа деб аталувчи қисмида бир гуруҳ одамлар билан ўндан ортиқ фуқаронинг ўлдирилишида иштирок этганликда айбланмоқда. 25 октябрда Сузоқ туман суди унга нисбатан умрбод қамоқ жазосини белгилаган эди. 28-29 ноябрда Жалолобод вилоят суди аппеляция тартибида бу ишни ўрганиб чиқди ва жараённи 4 декбарда давом эттиришга қарор қилди.\nШамсиддин Ниёзалиев 2010 йилда Санпа воқеасида иштирок этганликда айбланиб халқаро қидирувга берилган эди. У 2012 йилнинг январ ойида Қозоғистонда қўлга олинган ва Қирғизистонга топширилган.\nШамсиддин Ниёзалиев суд жараёнида ўзининг айбсиз эканини, Ўш воқеаси бошланишидан деярли бир ой олдин иш билан Ўзбекистонга кетгани, кейин эса Россияга бориб ишлаганини билдирган.\n-Мен 2010 йилнинг 20 майида Ўзбекистонга кимёвий ўғит олиб келиш учун ўтганман. У ерда мен икки ойлик пропискага туриб, Фарғона шаҳрида яшаганман, -деди Шамсиддин Ниёзалиев.\nБироқ давлат айбловчиси 2010 йил апрел воқеаларидан сўнг Ўзбекистон Қирғизистон билан чегарасини ёпиб қўйганини далил қатори келтириб, Ниёзалиев Ўзбекистонда яшаганига шубҳа билдирди. Давлат айбловчиси Абдуманоп Темиркулов Ниёзалиевдан “Агар Санпа воқеасида қатнашмаган бўлсангиз нега 2 йил қочиб юрдингиз? Нега уйингизга қатймадингиз?” деб сўради.\n-Менга акам “Мен воқеаларда қатнашмасам ҳам мелисага олиб кетишиб, роса калтаклашиб айб қўйишмоқчи бўлишаяпти, Сен келмай тур”, деб айтган эди. Шунинг учун мен сабр-тоқат қилдим, -деб жавоб берди саволга Шамсиддин Ниёзалиев.\nБироқ айблов томонининг билдиришича, Шамсиддин Ниёзалиевни Санпа воқеасида иштирок этганини кўрган гувоҳ бор ва улар бу ҳақда ёзма кўрсатмаларни берганлар. Мазкур иш юзасидан жами 49 гувоҳ бор. Улардан 44 нафари айблов томони, 5 нафари эса ҳимоя томони гувоҳларидир. Ҳимоя тарафи гувоҳлари 28-29 ноябрда ўтган суд жараёнида Шамсиддин Ниёзовни 2010 йилнинг 12 июнида Ўзбекистондаги қочинлар лагерида кўргани ҳақида гувоҳлик берди.\nЖабрланувчи қаторидаги 44 гувоҳдан бирортаси судга келмагани сабабли жараён 4 декабрда давом этадиган бўлди.\nМазкур иш юзасидан муқаддам 19 одам судланиб, улардан 17 нафари умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган эди.


БИВАЛОС® 2 г – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nБИВАЛОС® 2 г\nHome Йўриқномалар БИВАЛОС® 2 г\nПрепаратни қабул қилишни бошлашдан олдин ушбу илова-варақани диққат билан охиригача ўқиб чиқинг.\nАгар сизда қўшимча саволлар туғилса, даволовчи шифокорингизга ёки фармацевтга мурожаат қилинг.\nБу препарат шахсан Сизга буюрилган. Уни бошқа шахсларга бериб юбориш мумкин эмас. Агар уларнинг симптомлари Сизникига ўхшаш бўлса ҳам, бу уларга зарар келтириши мумкин.\nАгар ножўя таъсирлари жиддий характерга эга бўлса ёки агар сиз ушбу варақада келтирилмаган нохуш самараларни аниқласангиз, бу ҳақида шифокорингизга ёки фармацевтга хабар беринг.\nИчга қабул қилиш учун суспензия тайёрлаш учун гранулалар\nБИВАЛОС нима сақлайди:\nТаъсир этувчи моддаси стронций ранелати ҳисобланади. Ҳар бир саше 2 г стронций ранелати сақлайди.\nБошқа ингредиентлар: аспартам (Е951), мальтодекстрин, маннитол (Е421).\nБИВАЛОС қандай кўринишга эга ва ўрамининг таркиби\nБИВАЛОС ичга қабул қилиш учун суспензия тайёрлаш учун сариқ гранулалар сақлаган сашедан иборат. БИВАЛОС 7, 14, 28, 56, 84 ёки 100 тадан саше сақловчи қутиларда чиқарилади. Дорихоналарда барча ўрамлари бўлмаслиги мумкин.\nСуяк тўқимаси касалликларини даволаш учун препаратлар – Суякни тузилиши ва минерализацияланишига таъсир этувчи бошқа препаратлар.\nАТХ коди: M05BX03.\nIn vitro шароитларда стронций ранелати:\nсуяк тўқимасининг культурасида суяк шаклланишини, шунингдек остеобластларнинг ўтмишдошлари репликациясини ва суяк ҳужайралари культурасида коллагеннинг синтезини рағбатлантиради;\nостеокластларни дифференциацияси ва уларнинг сўрилиш фаоллигини пасайиши ҳисобига суякни сўрилиши камаяди.\nНатижада, суяк алмашинуви суякни шаклланиши фойдасига қайта тизилади.\nСтронций ранелатининг фаоллиги клиникагача бўлган турли моделлар доирасида ўрганилган. Хусусан, соғлом каламушларда, стронций ранелати суякнинг трабекуляр массасини, трабекулаларнинг миқдори ва қалинлигини оширади; бунинг барчаси суяк тўқимасини кучайишига олиб келади.\nПрепарат қабул қилаётган ҳайвонлар ва одамларда стронцийни суяк тўқимасига ўтиши, асосан, суяк кристаллининг юзасида сўрилиши ҳисобига амалга ошади, стронций қайта шаклланган суякда апатит кристаллидаги кальцийни унчалик катта бўлмаган даражадагина ўзгартиради. Стронций ранелати суяк кристаллининг ҳусусиятларини ўзгартирмайди. Клиник табқиқотларнинг III фазасида стронций ранелати билан кунига 2 г дан 60 ойгача вақт давомида даволангандан сўнг, ёнбош суягини ўсиғидан олинган биопсия натижаларида суякнинг сифатига ҳам, минерализациясига ҳам нохуш таъсири кузатилмаган.\nСтронцийни суякка тақсимланишини мажмуавий таъсири (“Фармакокинетикаси” бўлимига қаранг) ва стронцийни кальцийга нисбатан юқори радиацион сўрилиши, икки энергетик рентген абсорбцияметрия усули ёрдамида ўлчанганида суяк тўқимасининг минерал зичлигини (СТМЗ) ошишига олиб келади. Мавжуд маълумотлар, БИВАЛОС® препарати билан кунига 2 г дозада 3 йил давомида даволаш, СТМЗ ни тахминан 50% га алмашинган ўзгаришини айнан шу омиллар чақирганлигини кўрсатди. БИВАЛОС® препарати билан даволаш вақтида СТМЗ ни ўзгаришини интерпретация қилишда буни эътиборга олиш керак. Суяк синишларини олдини олишда БИВАЛОС® препарати билан даволаш самарадорлиги намоён қилинган клиник синовларнинг III фазасида БИВАЛОС® препарати билан даволашда алмашинган ўртача СТМЗ дастлабки кўрсаткичларга нисбатан умуртқа поғонасининг бел қисмида йилига тахминан 4% га, сон суягининг бўйин қисмида йилига 2% га ошган; шундай қилиб, 3 йил давомида СТМЗ, клиник синовларга қараб, мувофиқ 13-15% ва 5-6% га ошган.\nПлацебо билан қиёслаб ўтказилган III фаза тадқиқотларда, даволашнинг 3-ойидан бошлаб ва 3 йил давомида, суяк шаклланишини биокимёвий маркерлари (суякнинг махсус ишқорий фосфатазаси ва I тур проколлагеннинг карбокситерминал пропептиди) ни ошиши ва суяк резорбциясининг биокимёвий маркерлари (зардобдаги С-телопептидлар ва сийдикдаги N-телопептидларни ўзаро боғланган маркерлари) ни пасайиши кузатилган.\nСтронций ранелатнинг фармакологик самарасидан ташқари, зардобда кальций ва паратиреоид гормоннинг концентрациясини бироз пасайиши, қонда фосфорли моддаларнинг концентрациясини ва ишқорий фосфатазанинг умумий фаоллигини ошиши кузатилган, бунда клиник оқибатлар кузатилмаган.\nСтронций ранелати 2 атом барқарор стронций ва 1 молекула ранелат кислотасидан таркиб топган, унинг органик таркиби дори препаратининг молекуляр оғирлиги, фармакокинетикаси ва ўзлаштирилиши нуқтаи назаридан энг яхши ёндошиш имконини беради. Стронций ранелати ва ранелат кислотасини фармакокинетик баҳолаш соғлом ёш эркаклар ва постменопаузадаги соғлом аёллар иштирокида, шунингдек остеопороз билан хасталанган эркаклар ва остеопороз билан хасталанган постменопаузадаги аёллар, шу жумладан кекса аёллар препаратни узоқ муддат қабул қилиш вақтида ўтказилган.\nРанелат кислотасини қутбланиши юқори бўлганлиги сабабли, уни сўрилиши, тақсимланиши ва оқсиллар билан боғланиши паст. Ранелат кислотасини тўпланиши кузатилмайди ва одамда ва ҳайвонларда метаболизм белгилари мавжуд эмас. Сўрилган ранелат кислотаси ўзгармаган ҳолда буйраклар орқали тез чиқарилади.\nСтронций ранелати 2 г дозада ичга қабул қилингандан сўнг стронцийни мутлоқ биокираолишлиги тахминан 25% (19 дан 27% гача чегараларда) ташкил этади. Плазмада максимал концентрациясига бир марталик 2 г дозасини қабул қилгандан сўнг 3-5 соатдан кейин эришилади. Барқарор ҳолатга 2 ҳафта давомида даволашдан сўнг эришилади. Стронций ранелатини кальций ва овқат билан бир вақтда қабул қилиш стронцийнинг биокираолишлигини овқатдан сўнг 3 соатдан кейин қабул қилганга нисбатан тахминан 60-70% га пасайтиради. Стронцийни нисбатан секин сўрилишини ҳисобга олиб, БИВАЛОС препаратини қабул қилишдан олдин ҳам, кейин ҳам овқат ёки кальцийни қабул қилишдан сақланиш керак. D витаминини оғиз орқали қўшимча қабул қилиш стронцийга таъсир кўрсатмайди.\nСтронцийни тақсимланиш ҳажми тахминан 1 л/кг ни ташкил этади. Стронцийни одамнинг плазма оқсиллари билан боғланиши паст (25%), стронцийни суяк тўқимасига яқинлиги юқори. Стронций ранелати билан кунига 2 г дозада 60 ойгача бўлган вақт давомида даволанган пациентлардаги ёнбош ўсиғидан олинган суяк биопсиясидаги стронцийнинг ўлчанган концентрацияси, суякдаги стронцийнинг концентрацияси тахминан 3 йил даволашдан сўнг платога эришиши мумкин. Даволашдан ташқари вақтда стронцийни суякдан чиқарилиш кинетикаси бўйича маълумотлар йўқ.\nИкки валентли катион сифатида стронций метаболизмга учрамайди. Стронций ранелати цитохром Р450 ферментларини ингибирламайди.\nСтронцийни чиқарилиши вақт ва дозасига боғлиқ. Стронцийни самарали ярим чиқарилиш даври тахминан 60 соатни ташкил этади. Стронцийни чиқарилиши буйраклар ва меъда-ичак йўллари орқали амалга ошади. Унинг плазмадаги клиренси тахминан 12 мл/мин (CV 22%), буйрак клиренси – тахминан 7 мл/мин (CV 28%) ни ташкил этади.\nАйрим популяциялардаги фармакокинетикаси\nПопуляцияда препаратнинг фармакокинетикаси бўйича маълумотларда мақсадли популяциядаги стронцийнинг сезиларли клиренси ва ёш ўртасида боғлиқлик аниқланмаган.\nЕнгил ва ўртача оғирлик даражасидаги буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси минутига 30-70 мл) бўлган пациентларда, стронцийни клиренси креатинин клиренси билан бир вақтда камаяди (креатинин клиренси минутига 30 дан 70 мл гача чегараларда тахминан 30% га камайиши), ва демак, плазмада стронцийнинг даражасини ошишига олиб келади. Клиник синовларни III фазасида киритиш мезонларидаги 85% пациентларда креатинин клиренси минутига 30 дан 70 мл гачани, 6% да минутига 30 мл дан камни ташкил қилган, ўртача креатинин клиренси минутига 50 мл ни ташкил этган. Шунинг учун енгил ва ўртача даражаги пациентлар учун дозасини тўғрилаш талаб қилинмайди.\nОғир даражадаги буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси минутига 30 мл дан кам) бўлган пациентларда препаратнингфармакокинетикаси бўйича маълумотлар йўқ.\nЖигар етишмовчилиги бўлган пациентларда препаратнинг фармакокинетикаси бўйича маълумотлар йўқ. Стронцийнинг фармакокинетик ҳусусиятларини ҳисобга олиб, ҳеч қандай самара кутилмайди.\nБИВАЛОС – остеопорозни даволаш учун қўлланадиган дори препаратидир:\nбошқа муқобил даволашни қўллаб бўлмайдиган синишларнинг юқори хавфида қўлланади. Аёлларда постменапауза даврида стронций ранелати умуртқа поғонаси ва сон суяги синишлари хавфини камайтиради.\nСизнинг организмингизда доимо эски суяк тўқимасини парчаланиши ва янги тўқимани ҳосил бўлиши жараёнлари амалга ошади. Остеопорозда янги суяк тўқимаси пайдо бўлишига нисбатан кўпроқ суяк тўқимаси парчаланади, шундай қилиб аста-секин суяк тўқимасини йўқотилади ва суяклар юпқалашади ва мўрт бўлиб қолади. Бу айниқса аёлларда менопауза даврида кенг тарқалган.\nОстеопорози бўлган кўпгина одамларда ҳеч қандай симптомлар бўлмайди, сиз ҳатто касаллигингиз ҳақида билмаслигингиз мумкин. Шунга қарамасдан сизда остеопорозда суяк синишлари, айниса умуртқа поғонаси, сон ва билан суякларини синиши эҳтимоли ошади.\nБИВАЛОС қандай таъсир қилади\nСтронций ранелати сақловчи БИВАЛОС суяк касалликларини даволашда қўлланадиган тиббий препаратлар гуруҳига киради.\nБИВАЛОС синишларни камайтиради ва суяк тўқимасини тикланишини рағбатлантиради, шу тариқа, синишлар хавфи камаяди. Янги ҳосил бўлган суяк тўқимаси нормал сифатга эга.\nДОЗАЛАШ ТАРТИБИ ВА ҚАБУЛ ҚИЛИШ УСУЛИ\nДаволаш фақат остеопорозни даволаш тажрибасига эга бўлган шифокор томонидан буюрилиши мумкин.\nБу препаратни қабул қилишда шифокор ёки фармацевтнинг кўрсатмаларига доимо қатъий риоя қилинг. Агар сиз препаратни қабул қилиш тўғрилигига шубҳаланаётган бўлсангиз, сиз шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашишингиз керак.\nБИВАЛОС ичга қабул қилиш учун мўлжалланган.\nТавсия этилган дозаси – суткада бир саше 2 г.\nБИВАЛОС препаратини уйқудан олдин қабул қилиш тавсия этилади, кечки овқатдан сўнг камида 2 соатдан кейин қабул қилган афзал. Агар сизда ухлаш истаги бўлса, у ҳолда БИВАЛОС препаратини қабул қилган заҳотиёқ ухлашингиз мумкин.\nСуспензия олиш учун, сашедаги гранулаларни камида 30 мл (тахминан оддий стаканнинг учдан бири) сақловчи бир стакан сувда эритинг (қуйидаги йўриқномага қаранг). БИВАЛОС сут ва сут маҳсулотлари билан ўзаро таъсир қилиши мумкин, шунинг учун ижобий самара бўлиши учун БИВАЛОС препаратини фақат сув билан аралаштириш муҳим.\nГранулаларни сашедан стаканга солинг;\nСтаканга сув солинг;\nГранулалар сувда бир хил тақсимлангунича аралаштиринг.\nСуюлтирилгандан сўнг дарҳол ичинг. Суюлтирилган суспензияни 24 соатдан кўп қолдирманг. Агар бирон-бир сабаб билан суюлтирилгандан сўнг препаратни дарҳол қабул қилолмасангиз, у ҳолда қабул қилишдан олдин суспензияни яна бир марта аралаштириш\nШифокорингиз сизга БИВАЛОСГА қўшимча равишда кальций ва D витаминини сақловчи қўшимчаларни қабул қилишни маслаҳат бериши мумкин. Кальций сақловчи қўшимчаларни уйқудан олдин, БИВАЛОС билан бир вақтда қабул қилманг.\nШифокорингиз БИВАЛОС препаратини қанча вақт давомида қабул қилишингиз кераклигини айтади. Одатда остеопорозни даволаш узоқ вақт давом этади. Шифокорингиз кўрсатган вақт давомида БИВАЛОС препаратини қабул қилишни давом эттиришингиз муҳимдир.\nБарча дори препаратлари каби бу препарат ҳам, гарчи ҳар бир пациентда кузатилмасада, ножўя самараларни чақириши мумкин.\nАгар Сизда қуйидаги симптомлар пайдо бўлса, БИВАЛОС ни қабул қилишни дарҳол тўхтатинг ва шифокорингизга мурожаат этинг:\nТарқалган (10 пациентдан 1 дан камроғида пайдо бўлади):\nЮрак хуружи: чап қўл, жағ, меъда, бел ва/ёки елкага тарқалиши мумкин бўлган тўсатдан кўкракдаги сиқувчи-босувчи жадал оғриқлар. Бошқа симптомлари бўлиб кўнгил айниши/қусиш, терлаш, ҳансираш, юрак уришини тезлашиши (кучли) толиқиш ва/ёки бош айланиши ҳисобланади. Юрак хуружи одатда юрак касалликларини юқори хавфи бўлган пациентларда пайдо бўлади. Агар Сизда алоҳида хавф бўлса, шифокорингиз Сизга БИВАЛОСни буюрмайди.\nВеналардаги тромблар: оғриқ, қизариш, оёқда шиш, кўкракда тўсатдан оғриқ ёки нафас олишни қийинлашиши.\nКам (1000 пациентдан 1 дан камроғида пайдо бўлади):\nЮқори сезувчанликнинг оғир реакциялар белгилари (DRESS): дастлаб юздаги тошма ва грипп симптомларига ўхшаш симптомлар кўринишида пайдо бўлади, сўнгра тошма бутун тана бўйлаб тарқалади, тана ҳароратини ошиши (тарқалмган), жигар ферментлари даражасини ошиши (қон таҳлили натижалари бўйича) (тарқалмган), оқ қон таначалари миқдорини ошиши (эозинофилия) (кам), шунингдек лимфа тугунларини катталашиши (тарқалмаган) билан кечади.\nЖуда кам (1000 пациентдан 1 дан камроғида пайдо бўлади):\nҲаёт учун потенциал хавфли тери тошмалари белгилари (Стивенс-Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз): дастлаб танада думалоқ қизил доғ ёки бляшка, кўпинча марказида пуфакча шаклида намоён бўлади. Қўшимча белгилари бўлиб оғиз бўшлиғи, томоқ, бурун, жинсий аъзоларда ярачалар пайдо бўлиши, шунингдек конъюнктивит (кўзларни қизариши ва шиши) ҳисобланади. Кўпинча ушбу ҳаёт учун хавфли тери тошмалари гриппоз симптомлар билан кечади. Тошма пуфаклар ва кепакланиш кўринишида бутун тана бўйлаб тарқалиши мумкин.\nБўлиши мумкин бўлган бошқа ножўя самаралари\nЖуда тарқалган (10 пациентдан 1 дан камроғида пайдо бўлади):\nҚичишиш, эшакеми, тери тошмаси, ангиошиш (масалан, юз, тил ва томоқни шиши, нафас олиш ва ютишни қийинлашиши), суякларда, оёқ-қўлларда ва/ёки бўғимларда оғриқ, мушак тиришишлари.\nҚусиш, қоринда оғриқ, рефлюкс, овқат ҳазм бўлишини бузилиши, қабзият, метеоризм, уйқуга кетишни қийинлашиши, жигарни яллиғланиши (гепатит), қўл-оёқни шиши, бронхларни гиперреактивлиги (симптомлари ҳуштаксимон нафас, ҳансираш ва йўтални ўз ичига олади), мушак ферментлари (креатинфосфокиназа)даражасини ошиши, холестерин даражасини ошиши.\nКўнгил айниши, диарея, бош оғриғи, экзема, хотирани бузилиши, хушдан кетиш, қўл-оёқда санчиш ҳисси, бош айланиши, вертиго. Бироқ, бу кўринишлар енгил бўлади, узоқ давом этмайди ва одатда препарат қабул қилишни тўхтатишга олиб келмайди. Агар кўринишлардан бирон-бири ўтиб кетмаса ёки кучайса, шифокорингизга маълум қилинг.\nТарқалмаган: (100 пациентдан 1 дан камроғида пайдо бўлади):\nТиришишлар, оғиз бўшлиғини таъсирланиши (масалан, оғиз бўшлиғида ярачалар ва милкларни яллиғланиши), сочларни тўкилиши, онгни чалкашиши ҳисси, ўзини ёмон ҳис қилиш, оғизни қуриши, терини таъсирланиши.\nСуяк кўмигида қон хужайраларини ишлаб чиқарилишини камайиши.\nАгар юқори сезувчанлик реакциялари туфайли даволашни тўхтатган бўлсангиз, БИВАЛОС қабул қилишни қайтадан бошламанг.\nНожўя самаралар ҳақида маълумотлар\nБирон-бир ножўя самаралар пайдо бўлганида шифокорингизга ва фармацевтга мурожаат қилинг. Бу шунингдек ушбу илова варақада санаб ўтилмаган ҳар қандай ножўя самараларга тегишли. Шунингдек сиз ножўя самаралар ҳақида маълумотлар беришингиз мумкин. Ножўя самаралар ҳақида маълумотлар бериб, сиз ушбу дори препаратини ҳавфсизлиги бўйича тўлиқ маълумотлар йиғишга ёрдам берасиз.\nҚандай ҳолатларда БИВАЛОС препаратини қабул қилиш мумкин эмас:\nагар сизда стронций ранелатига ёки БИВАЛОСнинг бошқа компонентига аллергия мавжуд бўлса (4 бўлимга қаранг);\nагар сизда тромблар бўлса ёки илгари кузатилган бўлса (масалан, оёқлар ёки ўпка томирларида);\nагар сиз доимий ёки вақтинчалик ҳаракатсиз ҳолатда, масалан, кресло-коляскада бўлсангиз, агар сиз тўшакка михланиб қолган бўлсангиз, сизда жарроҳлик муолажасини ўтказиш режалаштирилаётган бўлса ёки ўтказилган бўлса. Узоқ муддат ҳаракатсиз ҳолатда веналарни тромбоз бўлиш ҳавфи ошади (оёқлар ёки ўпка томирларида қон қуйқаларини ҳосил бўлиши);\nагар сизда юрак ишемик касаллиги ёки цереброваскуляр касаллик аниқланган бўлса, масалан, агар сизга юрак ҳуружи, инсульт ёки транзитор ишемик ҳуружи (бош мияни қон билан таъминланишини вақтинчалик пасайиши, шунингдек микро-инсульт сифатида маълум), стенокардия ёки юрак ёки бош миянинг қон-томирларини тиқилиши диагнози қўйилган бўлса;\nагар сизда қон айланиши бўйича муаммолар (периферик артериялар касаллиги) бўлса ёки кузатилган бўлса, агар сиз оёқ артерияларида жарроҳлик муолажасини ўтказган бўлсангиз;\nагар сизда даволаш билан назорат қилиб бўлмайдиган юқори артериал босим мавжуд бўлса қўллаш мумкин эмас.\nАгар сиз ҳар қандай бошқа препаратларни яқинда қабул қилган, қабул қилаётган ёки қабул қилишни бошлаётган бўлсангиз, шифокор ёки фармацевтни огоҳлантиринг.\nАгар сиз перорал тетрациклинлар, масалан доксициклин ёки кинолонлар, масалан ципрофлоксацин (антибиотикларни икки тури) билан даволаниш керак бўлса, БИВАЛОС қабул қилишни тўхтатишингиз керак. Антибиотиклар билан даволанишни тугатганингизда, сиз БИВАЛОС қабул қилишни яна бошлашингиз мумкин. Агар нимагадир ишонч ҳосил қилмаган бўлсангиз, даволовчи шифокорингизга ёки фармацевтга мурожаат қилинг.\nАгар сиз кальций сақловчи препаратлар қабул қилаётган бўлсангиз, у ҳолда уларни қабул қилгандан сўнг БИВАЛОСни қабул қилишдан олдин камида 2 соат ўтиши керак.\nАгар сиз антацид препаратлари (жиғилдон қайнашини даволаш учун) қабул қилаётган бўлсангиз, у ҳолда БИВАЛОСни қабул қилгандан сўнг уларни қабул қилишдан олдин камида 2 соат ўтиши керак. Агар буни иложи бўлмаса, у ҳолда бу икки препаратни бир вақтда қабул қилишга рухсат этилади.\nАгар Сиз кальций миқдорини аниқлаш мақсадида қон ёки сийдик таҳлилини ўтказишингиз керак бўлса, Сиз лаборантни БИВАЛОС қабул қилишингиз ҳақида огоҳлантиришингиз керак, чунки у баъзи текшириш усуллари билан ўзаро таъсирлашиши мумкин.\nМахсус огоҳлантиришлар ва эҳтиёткорлик чоралари:\nБИВАЛОС препаратини қабул қилишни бошлашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг:\nагар сиз жиддий буйрак касаллиги билан хасталанган бўлсангиз;\nагар сизда юрак касалликлари ҳавфини оширадиган омиллар, шу жумладан, юқори артериал босим, юқори ҳолестерин, қандли диабет, чекиш кабилар мавжуд бўлса.\nагар Сизда тромб ҳосил бўлиши хавфи бўлса.\nБИВАЛОСни қабул қилишнинг бутун даври давомида шифокорингиз Сизнинг юрагингиз ва қон-томирларинингиз ҳолатини мунтазам баҳолаб боради, одатда ҳар 6-12 ойда.\nАгар даволаш вақтида сизда аллергик реакциялар (масалан, юз, тил ёки хиқилдоқни шиши, нафас олишда ёки ютишда қийинчилик пайдо бўлса, тери тошмаси) кузатилган бўлса, БИВАЛОС қабул қилишни зудлик билан тўхтатишингиз ва шифокорга мурожаат қилишингиз керак (10 бўлимга қаранг).\nБИВАЛОС препаратини қабул қилганда ҳаёт учун потенциал ҳавфли тери тошмалари (Стивенс-Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз) ва оғир даражадаги юқори сезувчанлик реакциялари (эозонофилия ва тизимли кўринишларга эга медикаментоз тошма) ҳақида маълумотлар тушган.\nЖиддий тери реакцияларини ривожланиш ҳавфи Стивенс-Джонсон синдроми ва токсик эпидермал некролизни даволашни биринчи ҳафтасида энг юқори ва эозинофилияси ва тизимли кўринишлари бўлган медикаментоз тошмада тахминан 3-6 ҳафта сақланади.\nАгар сизда тери тошмаси ёки юқорида кўрсатилган тери симптомлари (10 бўлимга қаранг) пайдо бўлган бўлса, БИВАЛОС препаратини қабул қилишни тўхтатинг, зудлик билан шифокорингиз билан боғланинг ва бу препаратни қабул қилганингизни айтинг.\nАгар БИВАЛОС препаратини қабул қилиш фонида сизда Стивенс-Джонсон синдроми, токсик эпидермал некролиз ёки эозонофилия ва тизимли кўринишларга бўлган медикаментоз тошма кузатилган бўлса, БИВАЛОС препаратини ҳеч қачон қабул қилиш мумкин эмас.\nАгар сиз осиёлик бўлсангиз, БИВАЛОС препаратини қабул қилишни бошлашдан олдин шифокор билан маслаҳатлашинг, чунки сизда тери реакцияларини юқори ҳавфи мавжуд.\nБИВАЛОС препарати болалар ва ўсмирлар (18 ёшгача) қабул қилиши учун мўлжалланмаган.\nАгар сиз БИВАЛОС препаратини қабул қилишни унутган бўлсангиз\nНавбатдаги дозасини икки мартага оширманг. Кейинги дозасини одатдаги вақтда қабул қилинг.\nАгар Сиз БИВАЛОС препаратини тўхтаётган бўлсангиз\nШифокорингиз кўрсатган бутун вақт давомида БИВАЛОСни қабул қилишни давом эттиришингиз муҳим. БИВАЛОС агар Сиз уни қабул қилишни давом эттирсангиз Сизнинг оғир остеопорозингизга даволовчи таъсир кўрсатади.\nАгар препаратни қабул қилиш бўйича Сизда қўшимча саволлар туғилса, шифокорингиз ёки фармацевтга мурожаат этинг.\nБИВАЛОС препаратини овқат ва ичимликлар билан қабул қилиш\nОвқат, сут ва бошқа сут маҳсулотлари стронций ранелатининг сўрилишини пасайтирадилар. БИВАЛОС препаратини овқатланишлар ўртасидаги танаффусда қабул қилиш тавсия этилади, уйқудан олдин ва овқат, сут ва сут маҳсулотлари ёки кальций сақловчи қўшимчаларни қабул қилгандан сўнг камида икки соатдан кейин қабул қилган афзал.\nҲомиладорлик ва эмизиш вақтида БИВАЛОС препаратини қабул қилманг. Агар ҳомиладорлик ва эмизиш вақтида бу препаратни бехосдан қабул қилган бўлсангиз, қабул қилишни дарҳол тўхтатинг ва шифокорга мурожаат қилинг.\nАвтотранспорт ҳайдаш ва механизмларни бошқариш\nАвтотранспорт ҳайдаш ва механизмлар билан ишлаш қобилиятига БИВАЛОС препаратини таъсир қилиш эҳтимоли кам.\nБИВАЛОС аспартам (Е951)сақлайди:\nАгар сиз фенилкетонурия (метаболизмни кам кузатиладиган наслий бузилиши) билан хасталанган бўлсангиз, бу препаратни қабул қилишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашинг.\nАгар шифокор тавсия этганидан кўпроқ БИВАЛОС сашесини қабул қилган бўлсангиз, шифокор ёки фармацевт билан дарҳол боғланинг. Таъсир этувчи модданинг сўрилишини камайтириш учун, улар сизга сут ичиш ёки антацид препарат қабул қилишни маслаҳат беришлари мумкин.\nБолалар кўрмайдиган ва ололмайдиган жойда сақлансин.\nҚутиси ва сашесида кўрсатилган яроқлилик муддати тугаганидан сўнг қўлланилмасин. Яроқлилик муддати кўрсатилганида кўрсатилган ойнинг охирги куни назарда тутилган.\nСувда суюлтирилгандан сўнг, суспензия 24 соат давомида барқарор қолади. Шундай бўлса ҳам, суспензияни тайёрлангандан сўнг дарҳол ичиш тавсия этилади (9 бўлимга қаранг).\nДори воситасини оқар сувларга ва маиший чиқиндиларга ташлаш мумкин эмас. Қабул қилиш тугаган дори воситасини қандай йўқотишни фармацевтдан сўранг. Бу чоралар атроф муҳитни ҳимоя қилишга қаратилган.\nИккиламчи ўрамида кўрсатилган яроқлилик муддати тугаганидан сўнг қўлланилмасин.\nҚабул қилиш учун дори препарати шифокор рецепти бўйича берилади.\nБивокса кўз томчилари27.04.2018Кейингиси


Гандболчиларимиз Италиядаги жаҳон кубогида олтин медалларни қўлга киритишди / Olamsport.com\nИталиянинг Терамо шаҳрида Халқаро гандбол федерацияси тавқимига кирувчи 46-халқаро "Interamnia" жаҳон кубоги мусобақаси якунланди.\nТурли ёш тоифалари ўртасида ўтказилган мусобақада жаҳоннинг 34 та мамлакатидан 123 та жамоа иштирок этди. Унда юртимиз шарафини 2000 йилларда туғилган спортчилардан ташкил топган РОЗК (Ўзбекистон U-18 терма жамоаси) жамоаси ҳимоя қилди. Ҳамюртларимиз иштирок этган ёш тоифасида 14та жамоа қатнашди.\nМураббийлар Улуғбек Икромов ва Зафар Азимов бошчилигидаги ёшларимиз гуруҳ босқичида "Ланестер" (Франция), "Грунвальд" (Польша), "Вирум Соргенфри" (Дания), "Моунтада" (Марокаш), "Козанис" (Греция) каби жамоаларга қарши кураш олиб боришди. Вакилларимиз илк ўйинда Франциянинг "Ланестер" жамоасини 18:8 ҳисобида мағлуб этишди. Иккинчи ўйинда "Грунвальд" устидан 23:16 ҳисобида ғалаба қозонишди. Учинчи баҳсда эса "Козанис" 26:8 ҳисобида таслим этилди. "Моунтада"дан 21:14 ҳисобида устун келишди. Кейинчалик "Вирум Соргенфри"га қарши баҳсда 15:13 ҳисобида ғолиб бўлишди.\nГандболчиларимизга мусобақа ярим финалида яна ўша "Вирум Соргенфри" клуби рақиб бўлди ва ёшларимиз бу сафар ҳам рақибни таслим этишни уддалашди. Ҳисоб 15:8. Ҳал қилувчи баҳсни ҳамюртларимиз Швейцариянинг "Шеноис Женева" жамоасига қарши ўтказишди ва 18:9 ҳисобида ғалаба қозонишди. Шу тариқа ҳамюртларимиз мусобақа давомида ўтказилган етти учрашувнинг барчасида зафар қучиб, олтин медалларга сазовор бўлишди.\nМиллий олимпия қўмитаси ушбу муваффақият билан Ўзбекистон гандбол федерациясини, ғолиб спортчиларимиз ва мураббийларни табриклайди.


Мўйловлар — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум. Мавзумизнинг номини эшитиб асло ҳайрон бўлманг. Бугунги суҳбатимиз эркакларга эмас, айнан биз аёлларга тегишли. Аслида мўйловлар эркак кишиларга хос бўлса-да, баъзи аёллар бу нарсадан азият чекишади. Шунинг учун ҳам бизда шундай савол туғилади: Аёлларда мўйлов нега ўсади? Организмда нафақат аёл, балки эркак жинсий гомонлари ҳам ишлаб чиқарилади. Улардаги ўзаро мувозанатнинг бузилиши ташқи кўринишда акс этади. 10-20 фоиз аёлларда эркак гормонлари устун келади.\nТуклар юзда, кўкрак учи атрофида, қориннинг ўртасида пастга қараб ўсади. Терининг ёғлилиги ошиб юз ва елкаларда хуснбузарлар пайдо бўлади. Қорин соҳасига ортиқча ёғ йиғилиб, бел ва бўксанинг фарқи камаяди. Агар бундай номутаносиблик жинсий етилиш вақтида рўй берса, у гавда тузилишининг алоҳида хусусиятларида акс этади. Қиз болада эркакча гавда – ингичка тос ва кенг елкалар шаклланади. Одатда бундай аёллар шаҳвоний хирсга берилувчан бўладилар. Ҳайз жараёни эса тез-тез бузилиб туради. Эркак жинсий гормонининг ортиқчалиги саломатлик учун хавфли саналади. Одатда бундай аёллар косметик муаммолар, ҳайз бузилиши ёки бепуштлик туфайли врачга мурожаат этишади. Уларга нафақат ҳомиладорликдан сақловчи, балки эркак жинсий гормонларининг ишлаб чиқилишига тўсқинлик қилувчи контрацептивлар буюрилади. Ҳузнбузарли хасталик тахминан уч ойдан сўнг даволанади. Нокерак жойларда ўсадиган тукларнинг ўсишини тўхтатиш учун эса дори препаратини олти ойдан зиёдроқ ичиш лозим.\nАёл жинсий гормонлари эстрогенлар ортиқча бўлганда, прогестерон даражасини назорат қилиш лозим. Агар у етишмаса ҳайз кўп келиши, ҳайз жараёнининг қисқариши, эндометриознинг эрта ривожланиши ва бепуштлик келиб чиқиши мумкин. Мувозанатни гормонал препаратлар, асосан контрацептивлар тиклайди. Аммо кўпчилик уларни баъзи сабабга кўра ичишдан қўрқишади. Биринчидан баъзи аёлларда контрацептивлар ортиқча вазнни ривожлантиради, аммо 2-3 ойдан сўнг вазн аслига қайтади. Агар ундай бўлмаса, препаратни алмаштириш лозим. Лекин бир йилда 10 кг вазн тўплаш контрацептивларга боғлиқ эмас. Унинг сабаблари овқатдан тийилмаслик, ошқозон ости бези ёки қалқонсимон бездаги муаммолар билан боғлиқ бўлиши мумкин.\nҚўрқувнинг иккинчи сабаби – жинсий хоҳишнинг сусайишидир. Олимларнинг изланишлари ҳам буни тасдиқлайди. Чунки гормонал контрацептивлар қондаги эркин эстроген сонини камайтиради. Аммо бунинг имконияти унчалик юқори бўлмаса ҳам бундай асоратлардан хавфсираган аёллар ўзларига таблетка эмас, гормонларнинг меъёридаги миқдорига ҳалал бермайдиган қин ва бачадон ичи воситаларидан фойдаланишлари мумкин.\nУчинчи сабаб – қон ивишининг тезлашишидир. Контрацептивлар ростдан ҳам тромбозлар хавфини оширади. Замонавий камдозали воситалар аввалги препаратлардан хавсизроқдир.\nЖахл ҳақида 1


Расмий хабар: "Қўқон-1912" бош мураббийи Нўъмон Ҳасанов истеъфога чиқарилди / CHAMPIONAT.asia\n01:40А Серия. 4-турнинг охирги ўйини якунланди, турнир жадвали билан танишинг 0 00:55Моуриньо: "Ижобий фикрларни топа олмаяпман, натижадан эса ҳайрон бўлмадим" 3 00:25Бекхэм ўз жамоасида кимларни кўрмоқчилиги маълум бўлди 7 00:00Лига 1. ПСЖ меҳмонда "Лион" билан ўйнамоқда (онлайн ҳисоб) 2 00:00Ла Лига. "Севилья" – "Реал" баҳси старт олди (онлайн ҳисоб) 11 23:35РПЛ. Голларга бой ўтган 10-турнинг сўнгги баҳси якунланди, турнир жадвали билан танишинг 7 23:10Лига 1. "Лион" – ПСЖ асосий таркиблар эълон қилинди 2 23:00Ла Лига. "Севилья" ҳамда "Реал"нинг бошланғич таркиблари маълум бўлди 18 22:50Бундеслига. "Айнтрахт Ф" – "Боруссия Д" учрашуви жанговар дуранг билан якунланди 7 22:35А Серия. "Лечче" - "Наполи" 1:4 0 22:33А Серия. "Болонья" - "Рома" 1:2 0 22:30АПЛ. "Арсенал" бир киши кам бўлиб иродали ғалабага эришди 14 22:28АПЛ. "Вест Хэм" - "Манчестер Юнайтед" 2:0 2 22:24АПЛ. "Кристал Пэлас" - "Вулверхэмптон" 1:1 0 22:20АПЛ. "Ливерпуль" меҳмонда "Челси"ни таслим қилди 71\nРасмий хабар: "Қўқон-1912" бош мураббийи Нўъмон Ҳасанов истеъфога чиқарилди\n22 май 11:48\nТеглар : Қўқон-1912Нуъмон Хасанов\nКеча “Қўқон-1912” футбол клубида навбатдан ташқари йиғилиш бўлиб ўтди.\nЙиғилишда ташкилий масала кўриб чиқилди. Жамоа бош мураббийи Нўъмон Ҳасанов ўз аризасига биноан истеъфога чиқди. Жамоани вақтинчалик Азиз Тўхтабоев бошқариб туради.\nНўъмон Ҳасанов 2016 йилнинг 2-даврасида "Қўқон-1912"ни жуда қийин вазиятда қабул қилиб олган эди. Тажрибали мураббий “Қўқон-1912” жамоасини қийин бўлган вазиятда , кучлилар сафида олиб қолишни уддмасидан чиқди. Қолаверса Нўъмон Ҳасанов мураббийлик қилган даврда жуда кўплаб ютуқларга эришилди. Жумладан “Қўқон-1912” жамоаси 2017 ва 2019 йилларда Фарғона вилоят ҳокими кубоги ғолиби бўлди. Шунингдек 2017 йилда Қўқон футболи тарихидаги энг узоқ мағлубиятсиз серия такрорланди. Жамоа 2-турдан 13-тургача 11та ўйинда мағлубият нималигини билмади. “Қўқон-1912” жамоаси Тошкентда ватанимизни гранд жамоалари “Пахтакор” , “Локомотив” жамоаларидан очко тортиб олишга эришди. “Бунёдкор” жамоаси ўз майдонида мағлуб этилди.\nНўъмон Ҳасанов даврида “Қўқон-1912” футбол клубидан Ўзбекистон миллий ва олимпия терма жамоалари таркибига 3 нафар футболчи таклиф қилинди ҳамда бу футболчилар Осиё миқёсидаги йирик ҳалқаро мусобақаларда ватанимиз шаънини муносиб ҳимоя қилишди. Нўъмон Ҳасанов мураббийлик фаолияти давомида ёш футболчиларни тарбиялашга ҳам жиддий эътибор қаратди. Жумладан Жавоҳир Сидиқов, Ойбек Рустамов каби футболчилар нафақат “Қўқон-1912” футбол клубининг балки Ўзбекистон миллий ва олимпия терма жамоаларининг ҳам асосий футболчилари бўлиб етишишида бош мураббийнинг хизматлари катта бўлди. Нўъмон Ҳасанов "Қўқон-1912"га бош мураббий бўлиб келган вақтда асосий мақсади қўқонлик футбол мухлисларини стадионга қайтариш эканлигини таъкидлаган эди. Дарҳақиқат ўтган мавсумларда Қўқондаги “Марказий” стадиони мухлислар билан тўлиб тошди. “Қўқон-1912” жамоаси ўз мухлисларига жуда кўплаб қувончли ва ҳаяжонли дақиқаларни ҳадя қилди.\n“Қўқон-1912” футбол клуби Нўъмонжон Нурматовичга жамоадаги фаолияти учун миннатдорчилик билдиради. Биз Нўъмон Ҳасановга мустаҳкам соғлик, келгуси фаолиятларида омад тилайди.


Шота Арвеладзе: Рақиб бизга қанотларда бўш ҳудудлар қолдирди\n"Сўғдиёна" мағлуб этилган учрашувдан кейин "Пахтакор" бош мураббийи ўйин ҳақида фикрларини билдирди.\n- Рақиб биринчи бўлимда бизга кўп сюрпризларни тақдим этди. Ўйин давомида ҳам деб айтса бўлади. Улар қанот ҳимоячиларимизни бутунлай бўш ҳудуд билан қолдиришди. Шу сабабли ҳужумга ўтишда турли танловларга эга бўлдик, вазиятларни юзага келтирдик. Биринчи бўлимда 3-4 марта жуда яхши имкониятлардан фойдалана олмадик. Яна аввалги суръатга қайтиб олиш учун бир оз вақт зарур бўлмоқда.\nЖамоамизда чарчоқ аломатлари сезиляпти, лекин йигитларни тўғри тушунаман. Бусиз иложи йўқ. Тинимсиз ўйинлар, кўплаб учишлар, вақт ва иқлим ўзгартиришлар организмга таъсир қилади. Тез орада янада яхшироқ ва тетикроқ ўйнаймиз.


Беш кун (3-қисм) « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\nБеш кун (3-қисм)\n06 October 2021 - 17:41\nII. КУНМА-КУН БИР БОШДАН\n2017 йил сентабирининг 26-куни, сешанба.\nБомдоддан кейин тўнғичим Файзуллохон:\n– Дадажон, кетар олдингиздан фб.да жонли суҳбат қиласизми? – деди.\n– Унда, ҳеч бўлмаса, ўзимиз учун эсдаликка филмча қилиб қўяйлик, – деди.\nБир кун бурун “Озодлик”дан Шуҳрат Бобожон ва Сирожиддин Толиб ҳам шунга ўхшаш таклифни қилишган, уларга: “Ўйлаб кўрарман”, деган эдим. Лекин бу ишга кўнглим унча чопавермади. Қандайдир ўнғайсиз сезардим. Шахсимга ва юртга қайтишимга ортиқча эътибор бериб юборилаётгандай хижолат тортардим.\nБир пайт қизим Муслимахон ҳам худди шу таклифни айтиб қолди. Ажиб. Бир-биридан хабарсиз шунча одам бир нарсани истаётган эди. Бунда бир гап бўлса керак, деб ниҳоят рози бўлдим.\n– Майли, – дедим. – Эсдаликка бўлса, майли…\nШундай қилиб, икки йиллик Туркия ҳаётимга қисқача хулоса ўлароқ айрим лавҳалар қилдик. Уйда бошланди. То қўналғага келгунимизча оз-оздан тасвирга туширишди…\n…етти ухлаб тушимизга кирмаган ишлар бўлиб кетибди: мени Тошкент қўналғасидан қўлимга кишан солиб олиб чиқиб кетишганидан кейин Рейтер ахборот агентлиги тезкорлиги билан бу хабар бирпасда дунёга ёйилибди; ”Озодлик”чилар ўғлим Файзуллохондан менинг бор сурату тасвирларимни сўраб олишибди ва қисқа муддатда қойилмақом қилиб икки-уч дақиқалик видеоклип яратишибди; бу клип ижтимоий тармоқларга қўйилибди; бирданига минглаб одам томоша қилибди!\n“Қани, нима бўларкин?” деб кутиб-кузатиб турган одамларга бу клип бўмбадай таъсир этибди!\nҚамоқдан чиқарилганимдан кейин болаларим менга ҳам қўйиб беришди. Кўрдим. Кўзимдан ёш чиқди. Йиғладим. Оғир дамларимда мени ҳартомонлама қўллаган барча-барчанинг миннатини бошим устига олдим. Бир умрга қарздорлик ҳис этдим…\nБулар кейин бўлади, албатта. Ҳали бу миннатларни бўйнимга олишимгача анча гап бор. Ҳозирча бир бошдан соатма-соат кунма-кун ҳикоямни давом эттираверай.\nПешин намозини Файзуллохон иккимиз маҳалламиз мачитида ўқидик.\nМеҳмет Окиф Эрсўй маҳалласидаги “Холид ибн Валид” жомеси!\nИкки йил давомида иложи борича беш вақт ва жума намозларимни шу мачитда ўқидим!\nУ менга, мен унга ўргандик.\nИмомимиз Саъди Уғрашқан (Sadı Uğraşkan) исмли бир хўжа (домла) эди. Яхши йигит. Мачитга чиқа бошлаган илк кунимдаёқ келгинди эканимни сезди. Эртаси ўзи келиб танишди. Бир-икки марта ўғилларимга финдиқ ёнғоғидан ҳадя қилди. “Қишлоқдан, ўзимизнинг боғдан”, деди. Бу билан гўё биз мусофирларни йўқлаб турди. Кейин ҳам ҳар-ҳар замонда мендан ҳол сўраб турарди.\nЯхшими-ёмонми кунларим шу маҳаллада кечди. Одамлар мени бегонасиратмади. Онда-сонда бир-икки оғиз гаплашиб қолсак, дарров Ўзбекистон ҳақида сўрайди. Жон қулоғи билан тинглайди. Сўнгида ҳозир қандай яшаётганим билан қизиқади. Қийналмаяпсизларми, нима камчиликлар бор, деб суриштириб, кўнглимни кўтаради.\nМачит қавми ярми турк, ярми курд эди. Шундан маҳалла таркибини билиб олса бўлади. Уч-тўрт суриялик оила ҳам шу маҳалладан қўним топибди.\nМуҳими, ҳаммалари яхши одамлар!\nТуб истанбуллик деярли йўқ, аҳоли вилоятлардан кўчиб келиб ўрнашиб қолган. Бегоналар бир-бири билан кўришганида биринчи бўлиб “Memleket neresı?” (Қайси мамлакатдансан?) деб сўрайди. Турклар “мамлакат” деганда туғилиб ўсган ерини назарда тутади. “Ёзда юртимга (қишлоғимга, шаҳримга) бордим”, демоқчи бўлса, “Ёзда мамлакатимга бордим”, дейди. Суҳбатларда ҳар бири ўзининг “мамлакати” ҳақида гапиради.\nКатта ёшдагилар (yaşliler) кўпи бола-чақаси ёнига қишлагани келади. Баҳордан ил (вилоят)ларига, илча (туман)ларига кетишади, куз ўрталаридан тағин Истанбулга кела бошлашади. Шу боис мачит жамоатимиз ёзда камайиб, қишда кўпайишиброқ қолади…\nНамоздан кейин Файзуллохон имомга мен қавм билан хайрлашмоқчи эканимни билдирди. Бир ҳафтача бурун имомга юртимга қайтишга қарор қилганимни айтганман, бир оз суҳбатлашганмиз, хабари бор, аммо айнан қайси кун жўнашимни билмас эди. Бугун асрдан кейин жўнаётганимни билгач – юзи-кўзидан сезилди – бир ғалати бўлиб кетди. Сўнг дарров микрофонни қўлига олиб, қавмга эълон қилди.\nТашқари чиқишга ҳозирланиб ўринларидан турганлар бари тўхтади.\nИмом мени меҳробга яқин ерга чорлаб-турғазиб, ҳақимда икки-уч дақиқа илиқ сўзлар айтди. Менга ҳам сўз берди.\n“Ҳаққиларимизни ҳалоллашдик” (“Рози-ризочилик тилашдик” маъносидаги усмонлича ибора. – Н.М.Р.).\nНиҳоятда ҳаяжонли онларни яшадим. Мачит аҳли туйғуланди. Ҳамма бир-бир келиб мен билан қучоқлашиб кўришиб, яхши дуолар қилди, ҳалоллашди. Сўзлари чин юракдан чиқаётганини мен ҳам юрак-юрагимдан ҳис этиб турардим.\nИкки йил бўйи мен буларнинг кўпи билан фақат саломлашганман. Намоздан кейин “Оллоҳ қабул этсин!”дан нарига ўтишмаганмиз. Мачитга кирардим, намозимни ўқирдим, чиқиб кетардим. Ҳеч ким билан қалин дўстлашиб кетмагандирман, лекин ҳеч бириларига оғирим ҳам тушмади. Бир одамови келгинди каби кўрса керак деб ўйлардим.\nЙўқ, ичларида ҳурмат қилиб юришган экан, ҳозир бутун самимиятларини бирданига изҳор этишаётган эди гўё. Ичимда бир ҳаяжон қалқди. Тўлқинландим.\nКўзлар намланди, юраклар ҳазинлашди.\nЎғлим бу паллаларни тилпонига тасвирга туширар эди.\nТашқари чиққанимиздан кейин ҳам икки-уч дақиқача туриб қолдик. Ҳеч ким бирданига тарқалиб кетгиси келмаётгандай эди. Яна бир бор қўл олишиб, елка қоқишиб, сўнг битта-битта бўлиб уйларига тарқалишди. Охирида имом ва яна уч-тўрт қўшни қолдик. Қайтадан хайрлашар эканмиз, имом ўзини тутолмади. Кўзидан юзига ёш сизиб чиқди. Елкамга қўлини бир қўйдию… отилиб ичкари қайтиб кириб кетди.\nОллоҳ рози бўлсин барчаларидан! Бир умр соғиниб эслайман, иншаоллоҳ.\nШундай қилиб, 2017 йил сентабирининг 26-куни аср намозини уйда ўқиб, келиним Нозимахон, қизларим Муслимахону Муҳсинахон тайёрлаган овқатни еб, ўғлим ва икки қизим йўлдошлигида тўрттовлон havaliman (қўналға) сари йўлга тушдик.\nҚадрдоним “15 С (ж)” рақамли автобус! У менга кўп хизмат қилди. İndirımli хизмат қилди. Яъни, “15 С”да йўлкира бошқа йўналиш автобуслариникига қараганда арзонроқ эди. Кўнглим тусаб қолганида ё бир иш билан қаергадир бормоқчи бўлиб кўчага чиққанимда мени маҳалламиздан оларди-да, Ускудар баладия марказига – денгиз соҳилига элтиб қўярди. Кундузими-кечқурунми қайтганимда яна очиқ чеҳра билан кутиб олар, ўн етти бекат юриб, Меҳмет Окиф Эрсўй маҳалласига тушириб кетар эди. Йўлакай рангба-ранг, хилма-хил уйларни, кўчаларни, одамларни томоша қилдирарди. Гўзал хотираларимга сабабчи ва шерик бўларди. Кўпинча хаёлларим билан ёлғиз қолишимга қўйиб берарди. Ўй суриб бориб, ўй суриб қайтиб келардим.\nЛекин бу галги йўлчилигим бошқача эди. Мен охирги икки йил яшаган уйимдан бугун кўчага шунчаки айлангани чиқмадим, ахир. Мен энди икки йиллик қадрдоним “15 С” хизматидан балки охирги марта фойдаланаётган эдим. Бугун уйга қайтмайман, эртага ҳам қайтмайман, умуман, яқин орада қайтмасам керак. Чунки бу гал мен борар-келар йўлигамас, фақат кетар йўлига чиққан эдим. Насиб қўшса, яқин ораларда балки Туркияга, Истанбулга тағин келарман, ўшанда havalimanдан метрога ўтириб, икки марта йўл алмаштириб, бирон соатлардан кейин гўзал Ускударимга етиб келганимда соҳил бўйидаги condurak (сўнг дуроқ – охирги бекат)да қадрдоним “15 С” тағин мени хуш кутиб олар, indirımli хизматини яна миннатсиз тақдим этар балки, аммо бу иш қачон бўлади – ҳозир билмасдим.\nАвтобусда кетарканман, шу айтилганлардан бошқа ўй-хаёл ё туйғу йўқ эди бошимда. Умуман, у дамда қандай туйғулар оғушида бўлганимни ҳозир тушунтириб ҳам бера олмайман, ҳатто кўпи эсимда қолмади. Йўлакай ўғлим ё қизларим билан бир-икки оғиз гаплашиб қўяман. Деразадан Истанбулга қарайман. Яна қачон келаркинман деб хаёлимдан ўтади. Шу.\nИкки йил менга иссиқ бағридан бошпана берган бу улкан шаҳардан айрилиқ қандайдир қўшимча ҳисларни уйғотиши керак эди одатда. Аммо менда на айрилиқдан ўткир соғинч, на ватанимга қайтаётганликдан очиқ хурсандлик бор эди у онларда.\nТушунарсиз бир ҳолат.\nБолаларим йўлакай эсдаликка кичик-кичик видеолавҳа қилиб боришди\nМана, энди – Ватанимга, Тошкентимга қайтиб, кишан билан кутиб олиниб, беш кун қамалиб ҳам чиқиб, уйимда, кун бўйи кети узилмаган йўқловчиларни кутиб, орадан икки ойлар ўтиб, ниҳоят оз-оз ёлғиз қолган кунларим ушбу сўзларни ёзарканман, бундай ўйлаб қарасам, ўша дамларда юрагимнинг қават-қават ичларида Ўзбекистонда мени кутиб турган тақдиримдан қанақадир хавотир ҳислари биқиниб олганини элас-элас эслайман. Ва бу хавотир шарпалари Истанбул айрилиғидан кўнгилда туйилгуси соғинчли ҳузун туйғулари ҳам, ватанга қовушиш арафалари туйилгуси орзиқтирувчи хурсандлик ҳислари ҳам бор бўйи билан бош кўтаришига йўл қўймаган, шекилли.\nҲарҳолда мен ўша онларда ўзини аниқ бир оламда ҳис этаётган одамдан кўра кўпроқ кирар-чиқар ери йўқ ўрмонда йўлини йўқотган, энди нима қиларини, қаёққа юрарини билмай, оёғи ботган ерда гарангсиб туриб қолган карахт бир йўлчига ўхшар эдим.\nУскударга келдик. Бўғоз соҳилида денгиз сувини пича томоша қилиб турдим. У ёқ-бу ёқларга кетаётган, у ёқ-бу ёқлардан келаётган, соҳилга тумшуғини тираб йўловчиларини кутаётган катта-кичик кемаларга бир-бир боқдим. “Хайр, яхши қол, денгиз!” дедим хаёлан.\nСўнг Мармарай метросига тушдик. Йўлда бошқасига алмашиб миниб, қирқ беш дақиқаларда қўналғагача етиб олдик.\nҚўналғада болаларим билан бирор соат бирга бўлгач, ниҳоят хайрлаша бошладим. Қиз бола барибир қиз бола. Муслимахон билан Муҳсинахон кўзида дув-дув ёш билан хайрлашишди.\nУларнинг кўзида, менинг юрагимда эди ёш.\nЎғил барибир ўғил, эркак барибир эркак-да, билдирмайди: юзига боқсангиз, гўё кулиб турибди, ичида нималар кечаётгани ёлғиз Оллоҳга аён.\nБиргаликдаги сўнг онларимизни яна тилпонида тасвирга туширди. Икки оғиз бирнималар дедим. “Мен Туркия ва Истанбулдан розиман, Туркия ва Истанбул ҳам мендан рози бўлсин!” деганим эсимда.\nХайрлашдик. Жомадонимни судраб аста-секин болаларимдан, Истанбулдан, Туркиядан узоқлаша бошладим.\nПаспорт назоратидан эсон-омон ўтиб олгач, мен чегаранинг у томонида, ўғил-қизларим бу томонида туриб, сўнг бор қўлларимизни силкишиб, хайрлашдик…\n2017 йил сентабирининг 26-куни, сешанба кечаси.\nОзгина кутиш… сўнг учоқ… сўнг учиш… сўнг осмон…\nОйнакчадан зимистон бўшлиқларга маюс боқдим.\nПастда қорамтир денгиз… Икки қирғоқда ялтир-юлтир чироқларга бурканган Истанбул… Туркия…\nҲа, қоронғи кечада денгиз қоп-қорайиб кўринади. Қаёқларгадир кетаётган ва қаёқлардандир келаётган кемаларнинг чироқ шуълалари сув юзасида кучсиз живирлайди.\nОдам боласи тинмайди-я! Кимлардир автоларда, кимлардир сувда, яна кимлардир мен каби кўкда…\nИкки қирғоққа жойлашган бу улкан шаҳар милёнлаган чироқ оғушида ҳар доимгидай чароғон порлаб турар эди.\nЮракда эса, лип-лип умид… “Нима бўларкин?” деган сезилар-сезилмас хавотир… ва бу қоришиқ туйғу уйғотган аллақандай тушуниксиз ҳолат…\nЎзимни хотиржам тутишга қанча уринмай, томирларимда қонга қўшилиб шу дамгача илғамаганим қандайдир бегона ҳаяжон ҳам оқаётганини сезиб турардим.\nМенинг жойим учоқ думида экан. 44-қатор, икки кишилик ўриндиқдан йўлак томонидагиси. Орқамдаги уч-тўрт қаторга одам чиқмади, бўш қолди.\nЁнимдаги жойга ҳам биров келмади. Учоққа ҳамма миниб бўлди, эшиклар ёпилди, жарчи бир нарсалар деди, мотор ўт олдирилди, шунда ҳам кимса ўтирмади. Ичимда: “Яхши бўлди, бир ўзим кетаман, хаёлларимга биров халақит қилмайди!” деб қўйдим.\nУчоқ ўрнидан жилиш арафасидагина бир жувон келди.\n– Шу жой меники экан, – деди.\nТуриб йўл бердим. Ойна тарафга ўтиб ўтирди. Салдан кейин узр сўраб, турди. Яна йўл бериб йўлакка чиқардим. Нарироқ бориб, кимлардир билан гаплашиб, қайтиб келди. Яна ўзича узр сўраб, нарсаларини олиб кетди. Бир дақиқа ўтмасидан ўрнига чиройлигина бошқа бир жувон келди. Ҳалигидан ёшроқ.\n– Алмашдик, мени бу ёққа юборишди, – деди.\nУнга ҳам йўл бердим, жойига ўтиб ўтирди.\nУчоқ осмонга росмана кўтарилиб олар-олмасидан бир йигит келди.\nЎзи бу йигит учоққа минганимдан бери икки-уч марта у ёқ-бу ёққа ўтиб юрувди. Нимагадир эътиборимни тортди. Ҳамма қатори бир йигит. Лекин йўловчига ҳам, учоқ хизматчиларига ҳам ўхшамасди. Ўзини худди уй эгасидай тутарди. Юзи силлиқ. Нигоҳи қатъий.\nТепамда тўхтади. Жувонга маъноли қаради. Бир-бирлари билан таниш, шекилли.\n– Мана шу ер менга экан энди, – деди жувон йигитга. Овозидан бир оз нозлангани сезилиб турарди.\n– Орқага ўт! – деди йигит худди эр хотинига буюргандай оҳангда. Сенсираб.\nЖувон ҳам миқ этмай ўрнидан турди. Менга “Узр” деб орқага ўтиб кетди.\nҚаторимда яна ёлғиз қолдим. Ёнимдаги жой энди росмана бўшаганига ишонч ҳосил қилиб, ойна тагига ўтиб олдим.\nТун қоронғулигида, бўм-бўш осмонда – на тепада, на қуйида, бирон нарсани кўриб бўлмаса ҳам, шу тим қора оламга боқиб, ҳеч йўқ кўнглимдаги ўй-хаёлларимни томоша қилиб кетарман, дедим…\nШу бўйи то Тошкентга қўнгунимизча икки кишилик қаторда ёлғиз ўзим келдим.\nОрада оёқларимни ёзиш учун ўрнимдан турганимда кўрдим, икки қатор орқада ҳалиги йигит билан жувон бир-бирининг пинжига киргудай бўлиб гаплашиб келишарди.\nОйнадан тун қаърига мўралар эканман, хаёлларимни ҳамон бир ипга тиза олмас эдим. Пала-партиш ва узун-қисқа ўйларим, бир-бири билан аралашиб-чигаллашиб кетган хилма-хил иплар каби, учи-кети йўқолган эди гўё.\nУзоқда пиёланинг ярмича бўлиб ой кўринди. Хаёлим бўлинди. Битта нарсага боқсам, ўйларим ҳам тартибга тушиб қолар шояд дегандай бутун диққатимни тўплаб, яримтаки шу ойга тикилиб қолдим.\nТикилиб тураверсангиз, узоқлиги ҳам билинмай қоларкан. Ҳатто қўл узатсангиз етгудай масофада бўлиб туюлар эди ой.\nЖуда гўзал! Қуюқ қоронғуликда битта ўзи порлаб, чеккалари живир-живир қилар эди. Кўзимни ололмай қолдим. Қараган сарим нигоҳимни узиш қийинлашиб борарди. Турган ерида қилт этмай турибди. Учоқ учгани сайин худди у яримпиёла ой ҳам ўнг ёнбошимизда, биз билан бирга, бир хил тезликда сузиб бораётгандай.\nОй олисда бўлгани учун шунақа кўринади, деб қўйдим ичимда.\nЛекин бу ой бўлакча эди. Орада бир мизғиб олиб қарасам ҳам, ой ўз ерида қилт этмай турибди.\nТуйғулар чекиниб, ақл орага суқилди.\nНаҳот, дейман. Жуғрофий ўлчовга кўра биз ойчиқар томон учиб боряпмиз. Бу дегани, қачондир у биздан орқада қолиши керак эди. Тўғрими? Ойботар томон учганимизда бу ҳолни илмий йўл билан тушунтирса бўларди. Ҳа, энди, масофалараро тезлигимиз бир-бирига тўғри келиб қолиб, у ҳам биз билан ёнма-ён сузиб келяпти, дердик. Ҳолбуки, учоқ ойчиқарга қараб учяпти, ой эса учоққа қарама-қарши томонга – ўзининг уйига ботишга қараб кетяпти. Шунга қарамай, биз ҳали ҳам ойдан узилиб кетолмабмиз, ой ҳам биздан орқада қолмабди!\nАжиб! Албатта, бунда бир сир бўлиши керак…\nШу яримтаки ой менинг хаёлимни банд қилиб қўйди. Соатлар ўтиб, Ўзбекистонга яқинлашдик ҳам, ой учоққа йўлдош эди! Бир йўналишда, бир хил тезликда, бир хил ҳолатда учоғимизни таъқиб қилиб келарди.\nЗимистон қоронғулик, учоқ ва яримтаки ой…\nЎзбекистон осмонида бу сирнинг ҳақиқати очилди. Кулиб юбордим. Завқланиб кулдимми, ўзимнинг устимдан кулдимми ё бу кулгимда иккаласи ҳам қоришиқмиди – билмадим, аммо-лекин мириқиб кулдим. Ҳатто товушимни кўтариб кулдим.\n– Наҳот шуни билмадим?! Наҳот хаёлимга келмади?! – деб бақириб юборай дедим.\nМен яримтаки ой деб ўйлаганим учоқнинг ўнг қаноти учига ўрнатилган чироқ экан!\n“Ўл-а, шуниям билмадингми?! Ёш болаям биларди!” дейман ўзимни ўзим масхара қилиб.\nТун қоронғулигида қанот мутлақо кўринмаганидан у чироқни мен олис осмонда муаллақ турган ой деб ўйлабман! Яна, учоқ бир хил учмайди-ку, ўнгга-чапга бурилиб туради-ку, ўнгга бурилса, ой олдимизга ўтиб кетиши, чапга бурилса, орқамизда қолиши керак-ку – шу оддий ҳол ҳам хаёлимга келмабди! Ол-а!\nТун чекина бошлаб, қанот шарпаси кўзимга элас-элас чалинганидан кейин пайқадим: “ой” деб ўйлаганим оддийгина бир чироқ бўлиб чиқди!\nОллоҳ-Оллоҳ, шу қадар адашаманми?!\nЛекин бу ҳақиқатда адашувми?\nНимагадир кўнглим бу ишни шунчаки адашув деб тан олгиси келмасди. Тан олса, худди шармандаликни бўйнига олаётгандек, кўнмай, ўзича бу кулгили ҳодисадан жўяли бирон ҳикмат ахтарар эди.\nМана, ҳозир ўша воқеани қоғозга туширар эканман, бундоқ ўйлаб қарасам, чироқни ой деб ўйлашим ўша дамдаги ҳолатимга тўла мос экан. Бошида қамалиш ё бошқа бирон мусибат таҳликаси тургани ҳолда, юртда буюк ўзгаришлар бошланди, деган чиройли гумонда ватанга қайтишдек қалтис бир ишга қарор қилган одамда яна қандай ҳолат бўлсин?!\nУчоқ қаноти учидаги муштумдай чироқни осмондаги ой деб кўрибман!\nЮртимда жинчироқ липиллаган экан, мен қуёш чиқди деб ўйлабман!\n2017 йил сентабирининг 27-куни, чоршанба.\nНиҳоят, Тошкент устига етиб келдик.\nБир қаватли, ярим қоронғи Тошкентим!\nУчоқ росмана қўниб, паккасига келиб тўхтаганида соат тонгги 5:20 ни кўрсатиб турарди.\nХаёл кўзи билан кўриб турибман: оғзи аждарҳонинг оғзидек ланг очиқ узун кўчма йўлак оҳиста келиб, туя лабларини эслатадиган валангор “лаб”ларини учоқ эшиги теварагига қапиштирди. Эшик очилар-очилмас йўловчилар гурр этиб ўрнидан турди. Ҳали мотор шовқини тузукли тиниб улгурмасидан, осма сандиқлардан қўл юкларини ола бошлади. Бирпасда йўлакларда тиқилинч ҳосил бўлди. Хизматчилар шошилманглар деб қайта-қайта огоҳлантирганига қарамай, тоқатсиз оломон бақир-чақир, ур-сур билан чиқиш томон суринар эди.\nЎрним учоқнинг думида бўлгани учун ўзидан-ўзи “навбат”нинг ҳам думида бўлиб қолдим. Ёнламачасига сантиметрлаб олға силжир эканман, “Ишқилиб, тинчлик билан кириб олайин-да”, деган хаёл ичимда ғулғула кўтаришга шайланди. Ортиқча ҳаяжонланмаслик, хавотирланмаслик учун ўзимни босиб олишга уринардим. Ҳозирги ҳолатимга мутлақо алоқаси йўқ алланималарни ўйлашга тиришардим.\nКўчма йўлакдан ўтиб, ниҳоят қўналға биносига кириб бордик. Чўнтакдан тилпонимни олиб, видео хизматини очиб, гўё илк онлардаги туйғуларимни тасвирга тушириб қўйдим. Икки оғиз бирнималар дедим.\nШу пайт учоқда бутун сафар бўйи орқамда ўтириб келган жувонни кўриб қолдим. Йигит ҳам кўзимга бир чалингандай бўлди.\nЙигит билан қиз тағин эътиборимни тортган бўлса, улар ҳақида бирон нарса гумон қилганимдан эмас эди. Ихтиёрсиз равишда бўлди бу. Қиз учоқда ёнимга келди, ўтирди, анов йигитнинг бир оғиз гапи билан жойини алмаштирди – шу. Ҳатто ярим йўлда мен уларни буткул унутган эдим. Тушаётганимизда ҳам эсимда бўлмади улар: мендан олдин тушдими, кейин тушдими – билмайман. Фақат, бино ичида яна кўзим тушиб қолгани учунгина эслаб қўйяпман, холос.\nУмуман, сафар давомида мен ҳеч кимдан ҳеч нарса гумон қилмадим, ҳеч нарсадан ҳеч қанақа шумланмадим. Шунчаки. Кўрдим. Эсимда қолди. Ҳозир ҳам кўзим тушди. Танидим. Бошқа ҳеч гап йўқ. Кўрганларимни, хаёлимдан ўтганларни ёзаётганим учун, табиий, буларни ҳам қўшиб кетяпман.\nЖувон узун йўлак бошроғига борганда ҳожатхона томонга бурилиб кириб кетди. Демак, аслида ҳам ҳеч қандай гумонга ўрин йўқ.\nШундай ишлар юз беради, у сизнинг тақдирингиз билан боғлиқдай кўринади, аммо ажрашиб кетганингиздан кейин у бутунлай бошқа нарса эканини, сизга мутлақо алоқаси йўқлигини биласиз. Одам ҳаёти давомида минглар, милёнлар билан йўли кесишади, умрида бир марта кимлардир лип этиб кўзи олдидан ўтади, шундан кейин то дунёни тарк этиб кетгунигача уларни кўрмайди.\nҚиз билан йигит ҳодисаси ҳам, чамамда, мендан мустақил, буткул ўзларига хос ҳодиса бўлиши мумкин. Боғлиқлик нуқтаси – биз бир учоқда, бир пайтда, орқама-кетин ўриндиқларда учиб келдик ва бир-икки марта кўз кўзга тушди. Шу, холос, бундан бошқа нарса эмас.\nАйтганча, Истанбулдан Тошкент сари учмасимдан бурун айрим яхши кишилар танишлари орқали Ўзбекистон рақамли тилпон олдириб келиб, қўналғада менга ҳадя этган эди (Жосуслик идорамиз аъло ишлашига шу тилпон воқеасида тан бериб юбордим! Уни мен танимайдиган қўқонлик бир юртдошим ўз номига олган, ким учун олганини мутлақо билмаган ҳолда бошқа бир йўловчи орқали Истанбулга жўнатган, шунинг учун рақамим қўқонрақам бўлиб қолган эди. Мен қўналғада қўлга олинганимдан кейин жосуслик идорамиз ишга тушиб, менга олиб берилган рақамни ҳам, рақам эгасини ҳам бирпасда аниқлабди!\nЧин юрагимдан айтяпман: қойил лекин!\nМен бу икир-чикирларни қамоқдан қутилганимдан кейин танишлардан эшитдим. Холис хизмат қилган у йигитга ҳартугул индашмабди. Бир-икки нарса сўраб, қўйиб юборишибди. Менинг орқамдан биров жавр чекмабди, шунисига ҳам шукр). Ўша эсимга келди-да, қўналғага қўнган заҳотимиз, ҳали учоқ тўхтаб улгурмасидан Аясига тилпон қилдим. Қўнганимизни билдирдим. Ўғлим Мирзо Фирдавс иккиси уйдан чиқиб, қўналғага қараб келишаётган экан.\n‒ Ҳозир етамиз, яхши чиқиб олинг! ‒ деди.\nЯқин ўн беш-йигирма кундан бери ичимда ғимирлаб юрган, сўнг дамгача босиб келганим тушуниксиз бир ҳаяжон паспорт назоратига яқинлашганим сари яна бош кўтара бошлади.\nТилимда тинимсиз дуо, кетидан ҳар гал “омин”…\nМен ҳамон яхшиликдан умид қилар эдим. Эсон-омон чегарадан ўтаману ватанимга ва оиламга қовушаман…\nҚатор ойнаванд уйчалар. Ҳар бирида икки нафардан чегарачи ўтирибди. Йўловчиларни бир-бир текширувдан ўтказяпти. Мен бўлсам уларни кузатяпман. Ҳар бирининг юзига боқиб чиқдим. Ўзимча истаралисини танлаб, ўшанинг қаторига турмоқчи бўлдим.\nЧегарачилар кийими бир хил бўлганидай, юз ифодалари ҳам менга бир хил туюлди: ҳаммаси совуққон, ҳиссиз, туйғусиз. Балки мен адашаётгандирман, балки ўша онда ўша кайфиятда улар менинг кўзимга шунақа кўрингандир.\nБир ҳисобга, бу хизматда бундан бошқача бўлиб ҳам бўлмайди. Давлат чегараси деган масъулият улардан ўта жиддийликни талаб этади, албатта.\nШу боқимдан қаралса, ёмон йигитларга ўхшамади ҳеч бири.\nТаваккал, бирини танладим. Навбатга турдим. Силжиб-силжиб, охири навбатим етди.\nҲозир қайтариб беради деб ўзимни ишонтириб турибман: у ёқ-бу ёғига қарайди, варақлаб кўради, сўнг кампутирига солиштиради-да, “Хуш келибсиз! Марҳамат, ўтинг!” дейди!\nБалки ундан кейин суҳбат қилишар. Балки “Эрта-индин Ички ишларга бир учраб қўярсиз”, дейишар.\nНима бўлганида ҳам, ярим соатларга қолмай охирги икки йиллик айрилиқдан кейин Тошкентим тупроғига яна қадам босаман! Яқин уч ойдан бери кўрмаган оиламни, ўғлимни, неварамни кўраман!\nИчимизда бир-биримизга айтадиган гапимиз кўп, ҳаммасини бирдан тўкиб-солгимиз келади. Сўзга оғиз жуфтлаймиз-у, бир нарса дея олмаймиз. Озгина салом-алик ва яна нималардир, сўнг тамом – гапимиз қолмайди!\nЭнди бу ёғига тилсиз суҳбатлашамиз, ҳис-туйғулар ўзи гапиради! Бир-биримизга тикиламиз! Ҳайрат ва хурсандчиликдан қанақадир ҳаяжонли товушлар чиқарамиз! Мошинамизда то уйимизга кела-келгунча елкаларимизга туртишиб, юзларимизни силашиб, бир-биримизнинг дийдоримизга сира тўймай, ўзаро боғланмаган нималарнидир валақилайверамиз!..\nЙўқ. Бундай бўлмади.\nЧегарачи йигит паспортимни қўлига олди. У бет-бу бетини варақлаб кўрди. Кўзимга қаради. Юзимга синчиклаб разм солди. Кампутирига тикилди. Сўнг:\n– Бир четга ўтиб туринг, дўда! – деди.\nМен кутган, лекин ўй-хаёлимдан қувишга ҳаракат қилган иш юз берган эди…\nСал нарига ўтиб, кута бошладим.\nШу пайт Аяси тилпон қилиб қолди. Чегарачилар паспортимни ушлаб қолганини, кутаётганимни айтдим.\nСездим, овозида ишонч ва қувонч бир оз сусайгандай бўлди. Албатта-да. Хаёлга нелар келмайди бунақа ҳолатда?! Бу қисқа вақт оралиғида ўзим нималарни ўйлаб юбормадим!..\nСалдан кейин Абдураҳмон Ташанов исмли йигит тилпон қилди. Унга ҳам шуни айтдим.\nАбдураҳмон Ташановни мен ҳаётда кўрмаганман. Лекин ижтимоий тармоқ хабарларидан “Эзгулик” жамиятида ишлашини, инсон ҳуқуқлари билан шуғулланишини юзаки биламан. Бу ёққа йўлга чиқишим арафасида “Озодлик”дан Шуҳрат Бобожон эҳтиёт шарт мухбиримизни қўналғага чиқарамиз деган ва мухбир деб шу Абдураҳмонни айтган. Ўзбекистон тилпон рақамим кеча Истанбул қўналғасида маълум бўлгач, уни ўғлим ёзиб олган эди. Менимча, “озодлик”чилар ўғлимдан олиб Абдураҳмонга етказган бўлишса керак.\nЎн беш дақиқалар кечгандир. Назаримда, бутун бир умр кечгандай бўлди.\nЧегарадан ўтаётган одамлар оёғи узилгач, паспортимни ушлаб қолган йигит “уйча”сидан чиқиб, менга ишора қилди.\n– Орқамдан юринг, – деди ва ичкари бошлади.\n– Нима айб қилган эдингиз? – деб сўради йўлакай.\n– Билмадим… Айб қилмаганман… – дедим мен.\n– Айбсиз одамнинг йўли тўсилмайди бизда, – деди ярим ўгирилиб.\n– Туркияда узоқроқ қолиб кетдим, шунгадир-да, – деб қўйдим.\nБаҳонам уни қониқтирмаганини боқишидан сездим. Чунки кампутирида менинг исмим қаршисига қанақа белги қўйилганини мен билмасдим, у биларди.\nЮк олинадиган майдонни кесиб ўтиб бориб бир эшикни очди. Кирди. Орқасидан мен ҳам кирдим.\nҚўл юким билан елкамдаги ноутбукимни кираверишда турган навбатчига топширишимни буюрди. Ҳатто тилпонимгача олиб қолди. Ўрнига рақам ёзилган бир нарса берди.\n– Чиқаётганингизда кўрсатасиз, нарсаларингизни қайтариб бераман, – деди навбатчи.\nУзун, тор йўлакнинг икки томонида кета-кетгунча бир нечта эшик бор эди. Эргаштириб келган йигит мени бошқа бирига топширди. У йўлак этакроғига бошлаб борди ва ўнг қўлдаги бир хона эшигини очди.\n– Шу ерда кутиб туринг, – деди.\n“Суҳбатхоналари бўлса керак”, деган ўй ўтди хаёлимдан.\nЎғлим Мирзо Фирдавсни олиб кириб сўроқ қилганлари эсимга тушди. “Шу хоналардан бирида ушлаб ўтиришган уни ҳам”, деб қўйдим.\n“Мен билан ким гаплашаркин? Сўроқ-савол қанақа бўларкин? Ишқилиб, тез ва осон кўчсин-да ишим”, деб турибман.\nХона тахминан эни икки ярим, бўйи тўрт ярим метрча келади. Икки метрдан кейин у ёғи панжара билан ажратилган. Панжара ичи ҳам яна узунасига иккига бўлинган. Ҳар бирида биттадан узун темир ўриндиқ бор. Ўтирсангиз, тиззангиз деворга тақалгудай тор.\nМенга панжара ичини кўрсатишди.\nТўғриси, ўзимни хўрланган ҳис этдим. Энди шу турқи совуқ панжара ичида ўтираманми?! Қайси айбим учун?! Айбим – Ватанга ўз оёғим билан кириб келганимми?!\nИккинчидан, темир ўриндиқ совуқ бўлади, менинг эса белим оғрийди. Ундан кўра, тик турганим яхши.\nПанжара ичига кирмадим. Индашмади. Берида туриб кута бошладим.\nКирганимда хона бўш эмасди. Кўринишидан қозоққа ўхшаб кетадиган бир йигит мутасаддига ярим ўзбекча-ярим ўрисча қилиб нималарнидир уқтираётган эди.\nТушунишимча, Канададан Туркия орқали учиб келибди. Кетганига анча бўлган экан. Эски паспортини алмаштирмаган, бунинг устига, четда юрганида бошқа мамлакатларга ҳам ўтиб келган. Чегарачи, мана шу иш сенинг хатоинг бўлган, деяпти.\nАнча вақт овора бўлиб ундан тушунтириш хати ёздириб олишди, сўнгра хатга қўшиб ўзини ҳам олиб чиқиб кетишди.\nБирпас ўтмасдан кетма-кет уч қизни олиб киришди.\nИккиси кийинишидан тортиб ўзини тутишигача кўча қизларига ўхшаб кетади. Ҳеч тинч турмайди. Арқонидан бўшалиб кетган эчкилардай, ўтирган ерида ҳам шаталоқ отиб ўтирибди.\nОллоҳ кечирсин, асоссиз ёмон хаёлга бориш яхшимас, лекин бу икки қиз ўзларини шундай тутардики, одам ихтиёрсиз равишда улар ҳақда ёмон гумонларга боради. Худди кўпни кўрган “қиз”лардай хаёлларни қочиради.\nЎзларини бундай эмин-эркин тутишлари яна бир тахминни оёқлантирди: улар бу ерга биринчи марта тушмаган ва ҳар сафар осонгина қутулиб чиқиб кетган. Юзда, кўзда ҳадик-хавотирдан заррача аломат йўқ.\nУчинчиси сал бошқача эди. Бошида ўзбекча ўралган рўмол, кийими нисбатан одоб доирасида, ўзини ҳам анавилардан анча сипо тутяпти.\nАнави иккаласи ўзаро гаплашганида ҳам, хизматчилар саволига жавоб бераётганида ҳам тилини ҳаддан ташқари бўш қўйиб юборарди. Тек ўтирмайди. Сал нарсага ҳаҳолаб кулади, туради, юради, ўтиради, ўтган-кетганга гап отади.\nБир пайт биттаси ҳожатхона истаб қолди.\n– Анавилардан сўра! – деб ақл ўргатди иккинчиси.\nҚистаб қолгани шаҳд билан ўрнидан тураётган эди, рўмолли қиз:\n– Сал келиштириб сўранг, бети қаттиқ экан деб ўйлашмасин тағин, – деди.\nБу ёқда ўтирган шериги шартакиларча кулиб:\n– Шунча вақт чет элда ёлғиз юрган қизнинг бети қотмай қолармиди! – деди.\nКўнглимдан “Кимларнингдир қизи, кимларнингдир синглиси булар! Худо кўрсатмасин, балки кимларнингдир хотини ҳамдир!” деган оғриқли ўй ўтди.\nЎттиз йил бурун ўрис қизлари шунақа эди. Бизнинг қизлар уларни кўрса: “Аптинг қурсин, оққулоқлар!” дерди. Энди ўша пайтлари ва ундан кейин туғилган ўзимизнинг қизларга боқинг! Юз йил ўрис қўлида бузилмаган ёки секин бузилиб келган ахлоқ бор-йўғи йигирма олти йил (2017 ‒ 1991 = 26.) ичида бу қадар тубан аҳволга келди-я?!\n“Бузилиш бунча тез?! Нимага?! Қаерда хато қилдик?!” деб ич-этимни ейман. Ўзимнинг бошимдаги ташвишни ҳам унутаман.\nДарвоқе, ҳожати қистаган ва буни беш-олти киши олдида бемалол бақириб айтган қиз йўлакдан ўтиб бораётган бир чегарачи йигитни шартта тўхтатди-да:\n– Туалет қатта бўтта? Борми ўзи туалетларинг? – деб сўради шарақлаб.\nЧегарачи кулиб, уни қаёққадир бошлаб кетди…


ИнтерФУТБОЛ :: Пиццериядан чиққан уддабурон воситачи\nПиццериядан чиққан уддабурон воситачи\nФутбол агенти Мина Райоланинг номи кўпчилик футбол мухлисларига жуда яхши маълум. Хўш, у машҳурликка қандай эришди, ўз мижозлари бўлган футболчиларнинг ишончларини қай тарзда қозонди? Sky Sports тайёрлаган мақола шу ҳақида.\nАгентларни кўпчилик футбол душмани деб атайди. Райолага эса ушбу фикрлар жуда мос тушади. Унинг ҳамкасби ва замондоши Жорже Мендеш бизнесдаги фаолияти сабабли сояда қолаётган бўлса, Райола бу борада жуда очиқ ва қўрқмай фаолият юритмоқда. Машҳур шотландиялик мураббий сэр Алекс Фергюсон Минони ёқтирмаслигини дарров тан олиб, шундай деганди: «Футболда менга ёқмайдиган бир-икки нафар агент бор, улардан бири Поль Погбанинг агенти Мино Райола. Биз Поль билан яна бир йилга узайтириш имконияти бўлган уч йиллик шартномага эга эдик ва ундан фойдаланмоқчийдик. Аммо кутилмаганда катта саҳнада Райола пайдо бўлди. Бизнинг биринчи учрашувимиз муваффақиятсиз якунланди. Биз аллақачон франциялик ярим ҳимоячини қўлдан чиқариб бўлгандик. Чунки Райола Поль ва унинг оиласи ишончини қозона олди, натижада, маҳоратли футболчи «Ювентус» билан шартнома имзолади».\nШундай бўлсада, футболчилар Мино Райолани яхши кўришади. Боиси, Погба «Ювентус» таркибида суперюлдузга айланди ва «Манчестер Юнайтед»га қайтиши рекорд миқдордаги трансферга айланди. Бир пайтлари Минога Златан Ибрагимович ҳам мижоз бўлган, энди эса Эрлинг Холанд билан ишламоқда. Бу ҳақда Ибрагимович шундай дейди: «Агентимнинг қандай кўринишда эканлигини билмасдим ва йўл-йўл костюмли, катта тилла соат таққан йигитни учратаман, деб ўйлагандим. Бироқ тахминларимга терс ўлароқ, кимни кўрдим денг? Қориндор, жинси шим ва NIKE футболкаси кийган оддий одамни. У «Соп-рано авлодлари» телесериали қаҳрамонларидан бирига ўхшарди. Столга ўтирганимизда, Мино нима буюрди, деб ўйлайсиз? У авакадодан тайёрланган гуручли таом ва қисқичбақаларга буюртма берди. Официантлар бизга газаклар билан бирга катта лаганда овқат келтиришди ва бу таомга 5 кишининг қорни тўярди. Бироқ Райоланинг ўзи уни паққос тушира бошлади».\nКелиб чиқиши итальян бўлган нидерландиялик агент Мино Райола ўз мижозлари билан мустаҳкам келишувга эриша олади. «Футболчилар Минони ажойиб йигит деб ўйлашади, чунки уларга энг яхши келишувларга эришишда ёрдам беради, - дейди собиқ футболчи Михел Крек. - Клублар эса уни футбол душмани деб ҳисоблашади. Топ футбол юлдузлари нега Мино Райолага ишонч билдиришларини тушуниш учун унинг фаолиятини қандай бошлагани ва дастлабки келишувларига назар ташлаш зарар қилмайди. Тюрпейн билан юз берган воқеа Минонинг музокара борасидаги қобилияти юқорилигини англатса, бошқа маҳоратлари футболчилар ишончини қандай қозонишидан далолат беради».\nМихел Крек бир пайтлари «Аякс» клуби ярим ҳимоячиси эди. У Луи ван Гал бошқарувидаги жамоа билан иккита совринни қўлга киритди, шунингдек, 1992 йилги УЕФА кубоги финалида «Торино» устидан қозонилган ғалаба эвазига мазкур мусобақа ғолибига ҳам айланди. Бироқ амстердамликлар таркибида Эдгар Давидс пайдо бўлганидан сўнг, у захира ўриндиғидан ўрин олди ва Италиянинг «Падова» клубига ўтиш имкониятидан фойдаланди. «Бу энг кучли жамоа бўлмасада, менда Европанинг энг кучли лигасига ўтиш учун ажойиб имконият юзага келганди ва бу олдинга ташланган катта қадам эди. «Аякс» футбол мактабига 8 ёшимда борганман, шу боис, стадионнинг ҳар бир бурчагини билардим. «Падова» таркибига қўшилганимдан кейин эса 23 ёшимда мус-тақил ҳолда яшашга кўникишим лозим эди».\nАммо Михелнинг ушбу сўзлари ҳақиқатга унчалик ҳам тўғри келмайди. Чунки ўша пайт «Падова»да Роб Янсен бош мураббий бўлиб, унинг ёрдамчиси Мино Райола эди. «Ўшанда Мино Роб билан бирга фаолият юритаётган ва Италияга келган барча янги ўйинчиларга шароитга мослашишлари учун ёрдам бериши лозим эди», - дейди Крек.\nБолалигидан Гарлемдаги ота-онасининг пицца тайёрлайдиган кафесида ишлаган Райо-ла бизнес борасида ўзгача қобилиятга эга эди. Шунинг учун бўлса керак, у 17 ёшидаёқ Италия бозорида Нидерландия компаниялари учун ривожланиш имкониятларини ўрганадиган Intermezzo компаниясига асос солди. Минонинг таъкидлашича, ўзининг илк миллионини ўсмирлигидаёқ ишлаб топган.\nТақдирнинг ўзи Амстердам чеккасида яшовчи итальян миллатига мансуб йигитчани футбол соҳасига бошлади. Райола «лолалар юрти»даги иқтидорли футболчиларнинг буюк авлоди етишиб чиқаётган ҳамда «А» серия дунёнинг энг кучли лигаси бўлган бир пайтда иш бошлади. «Албатта, ўша даврда Италиядаги маош Нидерландиядагига қараганда кўпроқ эди», - дейди Крек.\nИшбилармонлиги боис, Райо-лада воситачи бўлиш имконияти туғилди. У Деннис Бергкамп-нинг «Интер» таркибига қўшилишида иштирок этди. Лекин Мино ундан бошқа ҳам кўплаб келишувларга эга бўлганди. Масалан, ўша йили ярим ҳимоячи Марcиано Винк «Женоа» таркибидан жой олди. Бир йил олдин эса яна бир нидерландиялик ярим ҳимоячи Брайан Рой «Фоджа» сафига қўшилганди. Ройнинг Райола билан ҳамкорлиги эса ўзгача бўлган. Бу ҳақда собиқ футболчи шундай дейди: «Мино итальян тилини яхши биланлиги учун менинг фоджаликлар таркибига қўшилишим борасидаги келишувни у олиб борди. Аммо янада муҳимроғи, шартнома имзоланганидан кейин Райоланинг менга қандай муносабатда бўлганлиги. Мино кеча-ю кундуз ёнимда бўлди. Бунинг учун ундан доим миннатдорман. Ҳамма ҳам сиз учун бунчалик яхшилик қилавермайди».\nМино Фоджада Ройга олти ой давомида ҳамроҳ бўлди. Бу ҳақда собиқ ярим ҳимоячи шундай эслайди: «Биз бир неча ой давомида меҳмонхонанинг қўшни хоналарида яшадик. Кейинчалик ўзимга хонадон топдим, у эса менга ҳамма нарсада ёрдамлашди, квартира учун керакли нарсаларни топиб берди».\nМино ўшанда барча ишни ўз зиммасига олди ва ҳеч нарсани кўздан қочирмади. Райола ҳаттоки, Брайанга квартирасини бўяшда ҳам кўмаклашди. Рой учун бу унинг садоқатидан далолат эди. «Италияда гўзал шаҳарлар жуда кўп, - дея гапини давом эттирди Рой. - Лекин Фоджа бундай шаҳарлар сирасига кирмайди. Ушбу гапларимдан эса Минонинг аслида қандай инсон эканлигини билиб олиш мумкин».\nЎша кезлари Мино шундай салоҳиятга эга бўлганди. У кўплаб танишлар орттирди, муаммоларни жуда осонлик билан ҳал этди. Райола давраларнинг гули ва жуда сўзамол инсон. У нафақат ўзини маданиятли тарзда тутади, балки ўз хатти-ҳаракатлари билан бошқаларни ҳам шунга ундайди. Мино «Ювентус»нинг собиқ директори Лучано Моджини ҳали агент сифатида кўпчиликка танилиб улгурмаган пайтида, режалаштирилган учрашувга келмагани учун ходимлари олдида қандай изза қилганлигини ҳам эслаб ўтганди.\n«Лацио», «Наполи» ва «Рома» каби таниқли клубларда фаолият юритган чехиялик мураббий Зденек Земан ҳам Райола билан ҳисоблашишга мажбур бўлганди. Рой «Фоджа» сафига қўшилганида, жамоани Земан бошқарар ва тез орада у кутилмаган ёрдамчига эга бўлганди.\nЗеман ҳам Минонинг ишини юқори баҳолади. 1996 йилнинг ёзида Райола чехиялик Павел Недведнинг Прага «Спарта»сидан Зденек қўл остидаги «Лацио»га ўтишига ёрдам берди. Кейинчалик Недвед «Ювентус» таркибидан ўрин олди, Турин клуби сафида 2003 йили «Олтин тўп»-ни қўлга киритди ва Мино Райолани суперагент дея эътироф этди. Аммо бу вақтга келиб қаҳрамонимиз Янсеннинг таржимони эмасди.\nГарчи Райоланинг агентлик компанияси кичик бўлсада, Мино уни шахсан ўзи бошқараётгани билан фахрланади. Агентлик фаолиятини бошлаганига 20 йил бўлсада, Мино ҳамон футболдаги энг йирик келишувларни амалга оширмоқда, жаҳоннинг энг кучли клублари ҳасадини келтирмоқда. Юлдузлар эса ҳамон Райолага ишонишади...\nЭрлинг Холанднинг трансфери футбол тарихидаги рекордлардан бири бўлиши мумкин. Ва бизнингча, у албатта, Мино Райола иштирокида амалга ошади.


Усмонийлар: Султон Маликшоҳ\nBy Муҳаммад Ҳабибуллоҳ on 02/22/2016 ТАРИХ УСМОНИЙЛАР\nСултон Алпарслон вафот этганидан кейин ўғли Маликшоҳ тахтга ўтирди. Бироқ салжуқийларнинг Кирмондаги ҳокими – Маликшоҳнинг амакиваччаси Қора Арслон Қовурдбек уни султон деб тан олмади. Ҳамазон яқинида бўлиб ўтган жангда султон Маликшоҳ Қовурдбекни енгни, уни қатл қилди ва Кирмонга укаси Султоншоҳни амир этиб тайинлади. Бу воқеа ҳижрий 465, милодий 1073 йилда бўлиб ўтди.\nСултон Маликшоҳ даврида салжуқийлар давлати жадал суратда кенгайди; шарқда Афғонистонгача, жанубда эса Анатолиягача бўлган жойлар салжуқийлар қўл остига ўтди. Шу орада салжуқийлар қўмондони Отсиз ҳижрий 468 йилда Дамашқни қўлга олган эди. Султон Маликшоҳ ҳарбий юришларни давом эттириш мақсадида ҳижрий 470, милодий 1075 йилда Шомга укаси Тожуддавла Тутушни, Анатолияга эса қариндоши Сулаймон ибн Қутулмиш ибн Исроилни амир этиб тайинлади. Тожуддавла Шомда салжуқийлар давлатини ташкил қилган бўлса, Сулаймон ибн Қутулмиш Римда салжуқийлар давлатини тузди. Сулаймон ибн Қутулмиш тузган бу давлатга 224 йил давомида Қутулмишлар оиласидан ўн тўрт сулола ҳукмронлик қилди. Бу ҳокимларнинг биринчиси саналган Сулаймон ибн Қутулмиш ҳижрий 477, милодий 1084 йилда Антокияни фатҳ қилди. Унинг ўғли Довуд эса ҳижрий 480, ммилодий 1087 йилда Коняни фатҳ қилиб, у ерни ўзига пойтахт қилиб олди. Коня Византиянинг Анатолиядаги энг чиройли ва энг бой шаҳарларидан бири эди. Салжуқийлар давлати бу шаҳарни исломобод диёрга айлантирдилар. Римдаги салжуқийлар давлати ҳижрий 700, милодий 1300 йилда мўғул-татарлар тарафидан ишғол этилди ва кейинчалик бу ерда усмонийлар давлати ташкил қилинди.\nРимдаги салжуқийлар Анатолияни турклаштириш, исломобод ва суннийлар диёрига айлантиришга қаттиқ ҳаракат қилдилар. Анатолияда ислом динини тарқатганлар ҳамда Европани исломдан “ҳимоя” қилиб турган мудофаа кучларини синдирганлар ҳам салжуқийлар бўлишган. Салжуқийлар давлати шу даражада қувватли бўлишига қарамай, Султон Отсиз Шом ва Миср давлатларини бирлаштира олмади. Султон Отсизнинг Мисрга қилган ҳамласи муваффақиятсиз якун топди. Унинг бу муваффақиятсизлиги ўртада сиёсий уруш чиқишига сабаб бўлди ва бу фитналар Султон Отсизнинг қатлига сабаб бўлди.\nСултон Маликшоҳ аббосийлар билан алоқани мустаҳкамлаш ниятида Аббосий Халифа Муқтадий Биамриллаҳга қизини берди ва у халифадан ўғил фарзанд кўрди.\nСултон Маликшоҳ вафот этиши билан Туғрулбек, Алпарслон ҳамда Маликшоҳ давридаги ҳижрий 447 йилдан то 485 йилгача давом этган қувват ва улуғлик даври ҳам ниҳоясига етди. Иншааллоҳ, кейинги мавзуларда Низомулмулкнинг таржимаи ҳоли ва салжуқийлар давлатидаги ўрни ҳақида сўз юритамиз.\nAvvalgi maqolaМажбурланган кишининг талоғи\nKeyingi maqola Пайғамбар уйида бир кеча: тўққизинчи аёлнинг ҳикояси


ВКонтакте Эдвард Сноуденга иш таклиф қилмоқда\nЭдвард Сноуден 1 август куни Россиядан вақтинча бошпана олди.\nҚочқинда юрган АҚШ Миллий хавфсизлик агентлиги ва Марказий разведка бошқармасининг собиқ ходими Эдвард Сноуден Россиянинг етакчи онлайн ижтимоий тармоғидан ишга таклиф олди.\nВКонтакте ижтимоий тармоғи матбуот вакили Георгий Лобушкин бу ҳақда якшанба куни маълум қилди. Лобушкиннинг ВКонтакте ходимларига собиқ МРБ ходими Сноуден ширкат вебсаҳифасидаги ёзишмалар хавфсизлиги билан боғлиқ лавозимга таклиф этилганини маълум қилди. ВКонтакте жамоаси билан ўткзилган мажлис видеоси Интернетда эълон қилинди.\nБундан аввал ҳам, маркази Санкт Петербург шаҳрида жойлашган ВКонтакте ижтимоий тармоғи асосчиси Павел Дуров Сноуденни ишга таклиф қилгани хабар қилинган эди.\nҚўшма Штатлар мамлакат махфий хизматининг жаҳон бўйлаб кузатув дастурига оид махфий маълумотларни ошкор қилган Сноуденни жосусликда айблаб, судга тортиш ниятини билдирган. 1 август куни Россия Суноденга сиёсий бошпана берди. Ундан аввал собиқ разведка ходими у бир ойдан ортиқ вақт мобайнида Москванинг Шереметьево аэропорти транзит зонасида яшади.


Шавкат Мирзиёев Мирзо Улуғбек туманида ёш истеъдодларга мусиқа асбоблари совға қилди\n21:00 / 29.06.2017\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 29 июнь куни Мирзо Улуғбек туманига ташрифи давомида Катта Қорасув маҳалласида бўлди.\n«Катта Қорасув» маҳалласида истиқомат қиладиган 3 минг 400 дан ортиқ аҳоли орасида турли миллат вакиллари бор. «Капитал таъмирланган маҳалла маркази одамларни ўзаро яқинлаштиришга, дўстлик, ҳамжиҳатлик, меҳр-оқибат фазилатларини янада кучайтиришга хизмат қилмоқда», — дейилади ЎзА хабарида.\nФуқаролар йиғинида маҳалла раиси, котиб ва маслаҳатчилар, профилактика инспектори учун алоҳида хизмат хоналари бўлиб, улар замонавий ахборот-коммуникация технологиялари, мебел, тегишли адабиётлар билан таъминланган.\nЎзАнинг ёзишича, турли китоблар, минглаб электрон адабиётлар базасига эга кутубхона аҳолининг бўш вақтини мазмунли ташкил этиш, айниқса, ёшлар ўртасида китобхонлик маданиятини кенг ёйишда муҳим аҳамият касб этмоқда.\nШавкат Мирзиёев маҳалла фаоллари билан ёшлар тарбияси, аҳоли бандлигини таъминлаш, маҳаллада жиноятчиликнинг олдини олиш борасида олиб борилаётган ишлар ҳақида суҳбатлашди.\nМаҳалла марказларида чойхона, новвойхона, «Гўзаллик салони», дўконлар, спорт ва болалар майдончалари бўлиши одамларнинг зарур эҳтиёжларини қондириш билан бирга, ҳудуддаги маънавий муҳит барқарорлигини таъминлашда ҳам муҳим аҳамият касб этади.\nПрезидент маҳалла ҳаёти билан танишди. «Кристалл» болалар рақс ансамбли аъзолари турли рақслар ижро этди. Ёш истеъдодларга мусиқа асбоблари совға қилинди.


“Ўзгидромет” ҳаво ҳарорати пасайиши ҳақидаги хабарларни рад этди. Аномал иссиқ давом этади — Sof.uz\nЖАҲОН 6,045,325 2,670,627 367,111\nЎзбекистон ҳудудига иссиқ ҳаво оқими кириб келиши эвазига июль ойининг охирги ва август ойининг биринчи кунлари ҳаво ҳарорати жуда иссиқ бўлади. Бу ҳақда Ўзбекистон Гидрометеорология хизмати маркази маълум қилди.\nАввалроқ, Ўзбекистонда аномал жазирамадан сўнг ниҳоят ҳаво ҳарорати пасайиб, яқин кунларда ҳарорат кундузи +32 даража иссиқ, кечаси +18 даража илиқ бўлиши ҳақида хабар берилган эди.\nКейинги ҳафтанинг бошида республикамиз ҳудудига яна иссиқ ҳаво оқими кириб келади. Шунинг учун июль ойининг охирги ва август ойининг биринчи кунлари яна жуда иссиқ бўлади. Бироқ бу иссиқ қанчалик узоқ давом этиши тўғрисида ҳозирча айтиш қийин.\n29.05 12:32 3021\n28.05 17:36 2639\n27.05 15:48 2128\n28.05 15:12 1568\n28.05 13:43 1440