Хитойда Ўткир респиратор синдромидан яна 7 одам нобуд бўлгани ва 16 киши шу касалликка чалингани маълум қилинди.\n23 январ 2021, Тошкент вақти: 07:37\nХитой Соғлиқни сақлаш вазирлигининг билдиришича, пойтахт Пекинда Ўткир респиратор синдроми ëки ғайри оддий пневмония 4 одамнинг ўлимига сабаб бўлган ва 13 киши шу касалликка чалинган. Бугунгача Хитойда Ўткир респиратор синдромидан жами 315 одам нобуд бўлди ва шу касалликка чалинганлар сони 5 минг 316 кишига етди.\nХонг Конгда 4 одам, Тайвандда эса 12 одам Ўткир респиратор синдромининг қурбони бўлди.\nЖаҳон мамлакатлари бўйлаб Ўткир респиратор синдроми 700дан ортиқ одамнинг ўлимига сабаб бўлди, аммо касалликнинг тарқалиши камайгани билдирилди.


Четри Месси ва Роналду ўртасига «тушиб...\n10.01.2019 11:58 0 163\nОсиё кубогининг дастлабки ўйинида айтсайдерлардан бири саналган ҳиндистонликлар сенсацион натижа қайд этишди: Таиланд 4:1 ҳисобида мағлуб этилди.\nАна шу ўйин қаҳрамони, шубҳасиз, таиландликлар дарвозасига иккита гол урган ҳужумчи Сунил Четри (бу йил ёзда 35 ёшга киради) бўлди.\n«Ҳинд филлари» таркибида 2005 йилдан бери ўйнаб келаётган Четри шу тариқа голлари сонини 67 тага етказиб олди. У миллий терма жамоа учун гол уриш бобида «Барселона» юлдузи Лионель Мессини ортда қолдирди, Месси Аргентина терма жамоаси сафида 65 та гол урган.\nЧетри фаолиятини давом эттираётган футболчилар орасида фақат «Ювентус» юлдузи Криштиану Роналдудан ортда қолмоқда. Роналду Португалия терма жамоаси сафида 85 та голни нишонлаган.\nЭслатиб ўтамиз, футбол тарихида терма жамоаси учун энг кўп гол киритган футболчи машҳур Али Даи саналади. У 1993 йилдан 2006 йилгача давом этган термадаги фаолияти давомида 109 та гол урган.\nМесси Роналду сунил четри\nСпорт 13/12, 14:48


, 15 2019, 04:39\n07 окт, 11:20 968 Ўзбекистон\nГидрометеорология хизмати маркази 8 - 11 октябрь кунлари учун об-ҳаво маълумотини эълон қилди.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 6-11 даража илиқ, кундузи 8-9 октябрда 22-27 даража иссиқ, 10-11 октябрда 15-20 даража илиқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 8-13 даража илиқ, кундузи 24-29 даража иссиқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 10-15 даража илиқ, кундузи 24-29 даража иссиқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 11-16 даража илиқ, кундузи 24-29 даража иссиқ бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 8-13 даража илиқ, кундузи 22-27 даража иссиқ бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, 8 октябрда айрим жойларда ёмғир ёғиши мумкин, 9-11 октябрда ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 5-10 даража, кундузи 15-20 даража илиқ бўлади.\nЎзбекистонда ҳафта давомида қандай об-ҳаво кузатилади? 23 сен, 10:15\nЎзбекистонда ҳафта давомида қандай об-ҳаво кузатилади? 16 сен, 10:58\nЎзбекистонда ҳафта давомида қандай об-ҳаво кузатилади? 06 май, 14:09


Ўзбекистон сенаторларнинг ўзига хос, ўзига мос навбатдаги мажлиси\nЎзбекистон Олий Мажлиси Сенатининг 6 май куни Тошкентда ўтказилган иккинчи ялпи мажлисида 13 та муҳим масала кўрилган бўлса-да, у баҳссиз, тортишувларсиз ўтиши билан турғунлик йилларидаги КПСС съездларини эсга солди.\nМажлисда сўзга чиққан сенаторлар Президентдан иқтибос келтириш борасида мусобақа қилди, дейиш мумкин.\nМажлисни кузатиб борган журналистлар сенаторлар барча масалаларда мисли кўрилмаган якдиллик кўрсатганига гувоҳ бўлди. Сенат раиси Мурод Шарифхўжаев қандай масалани овозга қўймасин, у саноқли дақиқаларга қабул қилинди.\nРаис ҳатто қаршилар ва бетарафлар бор-йўқлигига қизиқиш ҳам билдириб ўтирмади.\nСенат мажлисида Олий Суд , Олий хўжалик суди таркибига ўзгартиришлар киритилди. Мазкур судлар судьялигига номзодлар, шунингдек, Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раислигига номзод ўртага чиқарилиб, сенаторларга таништирилди.\n“Халқ вакиллари” уларни ҳеч қандай саволга тутмасдан, якдиллик билан янги лавозимларга тасдиқлади.\nБалки номзодларнинг Сенат муҳокамасига Президент томонидан тавсия этилгани сенаторларга бу шахсларга ишонмасликка ўрин қолдирмагандир?!\nСенаторлар муҳокамасига Акмал Икромов тумани номини ўзгартириш масаласи ҳам қўйилди. Сенатор Эркин Воҳидовнинг айтишича, бу масала аввал “Учтепа” маҳалла йиғини томонидан Акмал Икромов тумани фуқаролар йиғинига, сўнгра Тошкент шаҳри ҳокимлигига тақдим этилган.\n“Бу масала (Акмал Икромов тумани номини Учтепа деб ўзгартирилиши) олимлар томонидан ўрганилган. Масаланинг кўтарилиши Ўзбекистон ҳукумати, шахсан Президентимизнинг тарихий қадриятларимизни тиклаш, айниқса, топонимик номлар қўйиш масаласидаги кейинги сиёсатига тўла мос келади”, - деди сенатор шоир.\nСенат Европа Иттифоқига янги давлатлар қўшилиши муносабати билан ушбу ҳамжамият ҳамда Ўзбекистон ўртасида шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битимга доир баённомани ратификация қилди.\nМажлисда Сенатнинг бир неча қўмиталари таркиблари сайланди. Шунингдек, Омбудсманнинг 2004 йилги фаолияти тўғрисидаги ҳисобот тингланди.


Норбой Холжигитовнинг аҳволи оғир\n02 июл 2022, Тошкент вақти: 01:24\nЯқинларининг эътироф этишларича, Норбой Холжигитовнинг қонида қанд миқдори ошган, чап қўли ва чап оёғининг ҳаракати сусайган.\nТўрт йилдан мўлроқ вақт ичида қамоқда қолаётган Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари жамиятининг Самарқанд вилоят Иштихон туман бўлими раиси Норбой Холжигитовнинг саломатлиги яна ёмонлашган.\nБу ҳақда яқинда Норбой Холжигитовни қамоқда кўриб қайтган оила аъзоларининг гапларига таянган ҳолда ана шу жамиятнинг Жиззах вилоят бўлими хабар тарқатди.\nМаълум бўлишича, шу йилнинг 24 июлида Қаршидаги 64/49 жазони ўташ муассасасида қамоқ муддатини ўтаётган Норбой Холжигитовни унинг оила аъзолари кўриб қайтган. Унинг хотини Бўригул Холжигитованинг Ўзбекистон инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш Жиззах вилояти бўлимига берган маълумотларига кўра, эрининг аҳволи жуда ҳам оғирлашган. Ана шу маълумотдан иқтибос:\n“Хўжайинимнинг аҳволи аввалги учрашувдагига қараганда яна ҳам оғирлашибди. Соғлиги деярли тамом бўлган. Сахарний (қандли диабет) эмасми - қонидаги қанд миқдори ошиб, анча абгор ҳолатга келиб қолибди. Қамалганда¸ барча тишлари бор эди, биттагина тиши қолган. Энг ёмони, юзлари, оёқларининг учлари қорамтир тусга кирибди. Лаблари ҳам кўкимтир рангда. Қўл ва оёғининг чап томон ҳаракатлари сусайган. Кайфияти жуда ёмон, руҳан синиб қолган. "Ташқаридагиларга айт, бу ердан чиқишга ёрдам беришсин, ахир" деди. Хўжайинимнинг бу аҳволга келганини кўриб, ўзим ҳам тамом бўлдим”.\nЎИҲЖ нинг Жиззах вилоят бўлими раиси Бахтиёр Ҳамроевнинг айтишича, Норбой Холжигитов оғир дардга чалинганига қарамай, унга ҳали бирор марта ҳам амнистия қўлланилгани йўқ:\n- Деярли тўрт йилдан бери¸ Норбой Холжигитов қамалганидан бери тўрт марта амнистия акти чиқди. Мана, бу йил ҳам амнистия акти чиқиши кутилаяпти. Бирортасида Норбой Холжигитовга амнистия қўлланилмаган. 23 июн куни Норбой Холжигитовга "ички тартибни бузди" деб навбатдаги нарушениени ëзишибди. Ўзбекистон қонунлари уни аллақачон чиқариб юбориши керак эди. Қандли диабет билан оғриган бундай касал чиқариб юборилиши керак ва у очиқда даволаниши керак. Минг афсуски¸ Норбой Холжигитов ҳали ҳам қамоқда ўтирибди¸ дейди Бахтиëр Ҳамроев.\nФранциядаги Инсон ҳуқуқлари халқаро федерациясининг Евроосиё ва Марказий Осиё бўлими раҳбари Франсуас Петри ҳам Норбой Холжигитовнинг қамоқдаги аҳволидан ташвиш билдиради:\n- Биз Норбой Холжигитовнинг қамоқдаги аҳволини эшитиб жуда қаттиқ таъсирландик. Ташкилотимиз унинг озод қилинишини ва оиласи бағрига қайтишини Ўзбекистон ҳукуматидан талаб қилади. Зеро, бемор ҳуқуқ ҳимоячисини қамоқда ушлаб туриш ва бу билан унинг ўлимини яқинлаштириш жуда ёмон ҳолат. Биз бу воқеани кенг дунё жамоатчилигига етказишга ҳаракат қиламиз, дейди Франсуа Петри.\nЎзбекистон инсон ҳуқуқлари ташкилотининг раиси, муҳожирликда яшаётган Абдужалил Бойматов фикрича, Ўзбекистон ҳукумати инсон ҳуқуқлари ҳимояси бўйича бир қанча халқаро конвенцияларга имзо чеккан бўлса-да, лекин амалда уни бажармаяпти:\n- Ўзбекистон қамоқхоналарида ҳуқуқ ҳимоячиларига¸ журналистларга қийноқлар қўлланилаяпти¸ уларга нисбатан ғайриинсоний муносабат бўлаяпти. Лекин бу нарса Ўзбекистон конституциясига ҳам¸ Ўзбекистон ратификация қилган конвенциялар ва пактларга ҳам зид. Қийноқ қўллайдиган шахсларга нисбатан жиноий иш очилиши керак. Ўзбекистон ҳукумати эса бу ишни қилмаяпти.\nБутун дунëдаги диктатор режимлари шундай. Инсонларнинг сиëсий¸ иқтисодий ҳуқуқларини ҳурмат қилмайди. Улар ўзларининг диктатурасини кучайтириш учун эркин фикрловчиларга нисбатан шунақанги чоралар кўради. Диктатурада коррупция ниҳоятда ривожланган бўлади. Бу коррупциядан давлат тепасида ўтирган раҳбарлар жуда катта фойда кўради¸ дейди Абдужалил Бойматов.\nУнинг сўзларига кўра, айни пайтда Ўзбекистон қамоқхоналарида 15 нафар ҳуқуқ ҳимоячиси сақланмоқда. Уларнинг тўққиз нафари Ўзбекистон Инсон ҳуқуларини ҳимоя қилиш жамияти аъзоларидир.\nЎзбекистон инсон ҳуқуқлари жамиятининг Самарқанд вилояти Иштихон туман бўлими раҳбари бўлиб фаолият юритган Норбой Холжигитов 2005 йилнинг 4 июнида Ўзбекистон ЖКнинг 4 моддаси (139-модда, 158-модда, 159-модда, 216-модда) билан айбланиб, 10 йил муддатга озодликдан маҳрум этилган эди. Бироқ ҳуқуқ ҳимоячилари бу айбловларни асоссиз, деб билишади.


Мусулмон давлатлари табиий офат қурбонларига қанчалик ёрдам бериши мумкин?\n05 июл 2022, Тошкент вақти: 01:59\nБутун дунё бўйлаб Жанубий осиёда табиий офат қурбонлари учун ёрдам қўллари чўзилган бир вақтда негадир Ислом давлатлари, хусусан, пулдор араб давлатларининг бироз ўйланиб тургани ҳаммани ҳайратга солмоқда. Ҳатто, бу давлатлар номига айбловлар ҳам ёғила бошлади. Жами 2 миллион 250 минг аҳолиси бўлган биргина Қувайтда 1 миллиондан ортиқ жанубий осиёлик фуқаро бор экан. Уларнинг аксарияти қувайтликлар хонадони, завод-фабрикаларида хизмат қилади. Шундай мамлакатнинг фожеадан беш олти кун ўтиб, 10 миллион доллар берамиз, дегани жамоатчиликни таажубга солмоқда. Хўш, мусулмон давлатлари фожеа жабрдийдарига ёрдам кўрсатиш ниятидами ўзи?\nАраб тилида нашр этиладиган аксарият оммавий ахборот воситаларининг ёзишича, фожеанинг эртасигаёқ ёрдам кўрсатишини айтиб мурожаат қилган фуқаролар кўп бўлган. Халқаро Қизил Хоч ташкилотининг Саудия Арабистонидаги вакили Солих ал-Туважрийнинг айтишича, бундай одамлар ҳали ҳам кўп ва улар ажратаётган ёрдам ҳам кам эмас. Аммо араб давлатларидаги кўпгина хайрия ташкилотлари террорчиларни қўллаяпти, деган гумон билан АҚШ босими остида ёпиб қўйилган. Туважрийнинг таъкидича, офат жабрдийдаларига хайр қилишни истаганлар кимга мурожаат қилишни билмай, элчихоналар ёнида сарсон бўлишмоқда.\n“Қўлдан берганга қуш тўймас” дейишади. Қолаверса, ҳукмдорлари тилладан қаср қураётган араб давлатлари ва бошқа Ислом давлатлари табиий офатдан азият чеккан давлатларга деярли ёрдам кўрсатмаяпти, деган айбловлар эшитила бошлади. Бу масала мусулмон олами нашрларида ҳам муҳокама этила бошлади.\nАйниқса, Қувайтда чоп этиладиган “Ал Қабас” нашридаги мақола жуда катта шов-шувларга сабаб бўлди. Газета бош муҳаррири Валид ал-Нузифнинг ёзишича, давлат ғазнаси Қувайт нефтидан келаётган даромадга кўмилиб турган пайтда Қувайт Жанубий Осиёда сув остидаги ер қимирлашидан азият чеккан аҳолига жуда оз ва секин ёрдам ажратаяпти. Аянчлиси, деб ёзади газета, қувайтликларнинг уйида хизматини қилиб юрган муҳожирларнинг аксарияти Жанубий Осиё мамлакатларидан ва уларнинг сони маҳаллий аҳолидан кўпроқ.\nМақола чиққан куннинг эртасигаёқ Қувайт ҳукумати фожеа қурбонлари учун 2 миллион доллардан 10 миллион долларгача ёрдам ажратиши мумкинлигини маълум қилди. Аммо, Қувайтнинг собиқ Ахборот вазири Саад ал-Ажмийнинг фикрича, ҳозир давлат ғазнасида 700 миллион доллар ортиқча маблағ тўпланиб турган вақтда Қувайтнинг табиий офат қурбонлари учун 10 миллион доллар ажратмоқчи бўлгани жуда ажабланарли.\nСўнгги расмий маълумотларга кўра, Саудия Арабистони ҳам 10 миллион доллардан ёрдам ваъда қилди. Бирлашган Араб Амирликлари эса 2 миллион, Бахрейн ҳам 2 миллион доллар ваъда қилган. Фақат Қатар давлати 25 миллион доллар маблағ ажратишини маълум қилди.\nЭнди Европа давлатлари ажратган маблағга эътибор қилинг. Норвегия 180 миллион доллар, Буюк Британия 96 миллион, Швеция 80 миллион, Дания 55 миллион. Буюк Британия мусулмонлар кенгаши матбуот котиби Иноят Банглаваланинг айтишича, кўпгина давлат ва хусусий хайрия ташкилотлари аввалига ёрдам беришга шошилмади. Фожеадан бир-икки ўтиб, унинг кўлами маълум бўлгандан кейингина улар ҳаракатга тушишган.\n“Биринчи йиғилган хайрия пуллари 100 минг фунт бўлган эди. Бу пул фожеадан 24 соат ўтиб йиғилган. Бир ҳафта ўтиб эса 1 миллион фунт йиғилди. Худди шундай ҳолатни биз АҚШ да ҳам кузатдик. Аммо, АҚШ дунёда иқтисодий жиҳатдан қудратли давлат бўлгани учун атрофдан танқидлар ва ҳукумат аралашувларидан сўнг 350 миллион доллар маблағ ваъда қилинди. Деярли барча мамлакатларда шундай бўлди”.\nБангалаванинг эътирофича, Европа давлатлари ва Америка Қўшма Штатларида ахборот тарқатиш ва одамларнинг дунё воқеаларидан хабардорлик даражаси юқори. Жанубий Осиёдаги фожеа жабрдийдалари учун ёрдам йиғилишида оммавий ахборот воситаларининг хизмати катта бўлди. Улар орқали фожеа кўламини тобора аниқ кўра бошлаган одамлар, ҳукуматлар кўпроқ маблағ ажрата бошладилар.\n“Араб кўрфазидаги давлатларнинг энг катта камчилиги бу ерда коммуникация воситаларининг сустлигидир. Улар нодемократик мамлакатлар. Демократик мамлакатларда матбуот ҳукуматга таъсир кўрсата олади. Араб давлатларида эса матбуот бундай кучга эга эмас”.\nЖаҳон оммавий воситаларида тилга олинаётган яна бошқа бир сабаб ҳам бор. Ўтган жума куни айрим исломий веб саҳифаларда баъзи диний ташкилотлар етакчиларининг бу тўфон турли курортларда фаҳшни авж олдирган ва бунга аралашиб юрганларга яратганнинг қаҳридир, деган фикрлари эълон қилинди. Хусусан, Қувайтда члп этиладиган “Ал-Ватан” газетаси Қувайт парламенти аъзоси Валид Табтабаининг бу тўфон инсоният учун гуноҳларига огоҳлантиришдир, деган фикри берилди. Табтабаи фикрича ҳам, офат бўлган жойларда фаҳш ва ярамас ишлар авж олган эди. Тўфон ана шу ишлар учун жазодир, дейди Қувайт парламенти аъзоси.\nБироқ, минглаб бегуноҳ, айниқса, ғариб, ночор одамлар жабрланиб, азобга маҳкум бўлган бир пайтда бу хулосалар жаҳон жамоатчилигининг эътирозига сабаб бўлмоқда.\nАраб давлатлари ва Жанубий Осиё мамлакатлари ўртасида азалий ижтимоий-иқтисодий муносабатлар бор. Хусусан, Қувайтнинг ўзида жами 1 миллион 290 минг хорижлик бўлса, уларнинг аксарияти Жанубий Осиёдан.\nДубайда чоп этиладиган “Халиж Таймс” газетаси бош муҳаррири Прем Чандраннинг айтишича, табиий фожеалар вақтида диний фарқланишлар ҳақида гапириб ўтиришнинг ўрни эмас. Ҳозирда ёрдам кўрсатишни истаётган ва кундан кунга сони ортиб бораётган фуқаролар, хусусий ташкилотлар учун ҳам бунинг фарқи бўлаётгани йўқ.\n“Хусусан, бизнинг газетамиз ўз ҳисобидан маблағ ажратишни мўлжаллаб турибди. Бизга ўхшаб пул ажратмоқчи бўлганлар жуда кўп. Биринчи ўринда Индонезия, Шри-Ланка ва Ҳиндистонга маблағ жўнатилаяпти. Биласизми, бу фожеа кўрфаздаги кўпчилик аҳолига бевосита алоқадор. Масалан, менга қўшни хонада ўтирадиган ҳамкасбим фожеа туфайли 40 га яқин қариндошидан айрилди”.\nПрем Чандран эътирофича, бунақа одамлар араб давлатларида жуда кўп ва улар ҳукуматлар ёрдам кўрсатиш-кўрсатмаслигига қарамасдан қўлдан келганча, ёрдам қилаяпти.


Фарзандларни тўғри тарбиялаш — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум қадрли опа-сингиллар. Мен Лола сизлар билан бугун ажойиб бир мавзу ҳақида суҳбатлашаман. Бу мавзу ҳеч бир аёлни бефарқ қолдирмайди. Ҳеч бир аёлни бефарқ қолдирмайди, дейишимизга сабаб бу мавзумиз атрофимиздаги одамлар, муҳит, замоннинг қандайлигига қарамай, фарзандларни тўғри тарбиялаш ҳақидадир. Ҳар бир имонли ота-она фарзанд кўргач, уни қандай тарбиялаш кераклиги ҳақида бош қотиради. Муқаддас Каломда эса фарзандларни Раббимизнинг таълим – тарбияси билан ўстириш буюрилган. Агар ота-она Худо ҳақида ўзи яхши билмаса, фарзандларини ҳам Худонинг йўлида тарбиялай олмайди. Бизнинг ота-оналаримиз бизга қандай тарбия беришган бўлса, биз ўзимизда бу тарбияни яна ҳам мукаммаллаштирган ҳолда фарзандларимизга беришга ҳаракат қиламиз. Бу ҳақида кенгроқ тушунтирай. Мен ота-онамнинг менга берган тарбиясининг кўпгина жиҳатларини ёқлайман, бироқ барибир улар ҳам тарбия жараёнида бир нечта хатоларга йўл қўйишган.\nМен уларнинг хатоларини такрорламасликка ҳаракат қилган ҳолда фарзандларимга тарбия беряпман. Аммо биламан-ки, менда ҳам хатолар бор. Бир куни келиб фарзандларим мендаги хатони топадилар ва ўз фарзандларига мен бергандан ҳам яхшироқ тарбия берадилар деб умид қиламан. Ҳар бир ота-она ўзлари ёшликларида меҳр кўрган кўрмаганларига қарамай, Худонинг ёрдами билан фарзандларига меҳр бера оладилар. Чунки фарзанд тарбиялашда энг муҳими ота-онанинг меҳридир. Ота-онанинг фарзандига бўлган мухаббати фарзандни ташқи ёмон таъсирлардан ҳимоя қилади. Шайтоннинг ҳужумларидан тўсади. Бой оилалар фарзандига ҳам бойлик ҳам мухаббат бера оладилар. Бироқ бойлик меҳрчалик муҳим эмас. Камбағал оиладагилар эса: “Мен фарзандимга ўзи хоҳлаган нарсасини олиб беролмаяпман”, — деб ўкинмасинлар. Чунки фарзандингизга бойликдан ҳам мухимроқ бўлган нарсани – ўзингизнинг мухаббатингизни беряпсиз. Мен бир одамни билардим. У қаттиқ нонни ёқтирмасди. Бироқ болалиги ҳақида гап кетганда, меҳри жўшиб, мароқ билан гапирарди. Чунки ёшлигида ота-онаси узоқ вақт ишсиз қолган, натижада оиладаги болалар қаттиқ нон ейишга мажбур бўлган. Ёшлигида қаттиқ нон еган болакай, улғайиб катта одам бўлди. У камбағал эмас, аммо ёшлигида олган меҳри туфайли болаларига ҳам меҳр бера олади. Бу билан ёшлигида етарлича мухаббат олиб ўсган болалар катта бўлганларида ҳам руҳан етук инсонлар бўлишини айтмоқчиман. Фарзандимизни Раббимизнинг таълим-тарбияси билан ўстириш баробарида атрофида кўраётган ва эшитаётган нарсаларини ҳам мулохаза қилишга ўргатиш керак.\nАтрофдаги кўраётган ёки эшитаётганларидан фақат яхшиларини ва Худонинг Каломига тўғри келадиганларинигина олсинлар. Бугунги кунда техника ва информация сохаси жуда кенг ривожланган, болалар телевизор, ДВД, кўришлари, компютер орқали хилма-хил маълумотларга эга бўлишади. Бунга имконият бор. Бундай имкониятнинг бир томонидан қувонсак, иккинчи томони бизни ўйлантириб қўяди. Телевизор ва бошқа нарса орқали ёмон маълумотлар олишдан сақланиш керак. Болаларга эшитаётган маълумотлари, кўраётган нарсаларини шундайлигича қабул қилмай, уни Худонинг Каломига тўғри келиш-келмаслигини солиштириб, фақат маъқул маълумотларни олишга ўргатиш лозим.\nБолалар буни ўрганишлари учун эса аввал ота-она фарзанд билан бирга ўтириб, машқ қилиши керак. Бу билимни фақат телевизор-радио ёки бошқа техник воситалар орқали оладиган ахборотга эмас, атрофдагилар, дўстлар, қариндошлар орқали оладиган маълумотларга ҳам ишлатиш керак. Сизга бу борада омад тилан суҳбатимизни якунлайман. ОМОН бўлинг.\nАёллар ишонадиган ёлғон Худо ҳақида


Қирғизистон парламенти янги коалицияни шакллантиради.\nСоциал –демократлар партиясининг коалиция таркибидан чиқиши бунга сабаб бўлди.\nҚирғизистон парламентидаги ҳукмрон коалиция тарқаб кетди. Социал –демократлар фракциясининг коалиция таркибидан чиқиши бунга сабаб бўлди.\nСоциал демократлар янги коалицияни шакллантириши мумкин\n1 декабр куни президентлик лавозимини бажаришга киришган Алмазбек Атамбаев 2 декабр куни ўзи асос солган Социал демократлар партияси аъзолигидан вақтинча чиққанлигини билдирди. Қирғизистон қонунчилигига биноан президент бирон бир партия аъзоси бўла олмайди.\nСоциал демократлар партияси ҳам 2 декбар куни парламентдаги 5 партиядан 3 таси ташкил этган ҳукмрон коалиция таркибидан чиқди. Бунинг оқибатида “Республика”, Социал демократлар ва миллатчилардан иборат экани айтиладиган “Ата Журт” партиясидан ташкил топган ҳукмрон коалиция тарқаб кетди.\nСоциал демократлар фракцияси раҳбари Чинибай Турсунбеков.\nПарламентдаги Социал демкоратлар фракцияси раҳбари Чинибай Турсунбеков парламентдаги ҳумрон коалициядаги ўзаро келишмовчиликлар бунга туртки бўлганини билдирди.\n- Коалиция қониқарли даражада ишлай олмади. Кўп масалалар, жумладан, суд тизими, иқтисодий сиёсат борасида ўзаро келиша олмадик. Шу сабабли ҳам мазкур коалицияни янгилаш эҳтиёжи туғилди. Ҳокимиятга янги президентнинг келиши муносабати билан коалицияни ҳам ўзгартириш керак, деб ҳисоблаймиз, -деди Чинибай Турсунбеков.\nҚирғиз қонунчилигига биноан энди президент Алмазбек Атамбаев парламентдаги 5 фракциянинг бирига ҳукмрон коалицияни шакллантириш ваколатини бериши керак. Таҳлилчилар Атамбаев бу ваколатни яқин кунларгача ўзи раҳбарлик қилган Социал демократлар партиясига топширади, деб ҳисоблайдилар.\nМиллатчиларсиз коалиция шаклланадими?\nТаҳлилчиларга кўра, янги коалиция ташкил этишдан мақсад миллатчилар ва бакиевчилардан иборат экани айтиладиган “Ата Журт” партиясини ҳокимиятдан суриб чиқаришдир. Мазкур партия тарқаб кетган ҳукмрон коалицияда асосий кўпчилик ўринни эгаллаган эди.\n"Республика" партияси Ўмурбек Бабановни Бош вазир сифатида кўрмоқда.\nТаҳлилчилар янги ҳукмрон коалиция Бош вазирлик иддаосини қилаётган “Республика”, парламент спикери лавозими учун курашаётган “Ата Мекен” ва Социал демократлар партиясидан ташкил топиши мумкинлигини айтмоқдалар. Парламентдаги “Республика” фракцияси раҳбари Канат Исаев бундай башоратларни асосли деб ҳисоблайди:\n- Фракциямизнинг асосий мақсади партия лидери Ўмурбек Бабановни Бош вазир лавозимига кўрсатишдир. Бу масала янги тузилажак ҳукмрон коалиция доирасидаги маслаҳатлашувларда ҳал қилинади, -деди Қанат Исаев.\nАйни пайтда “Ата Журт” партияси ҳам ҳокимиятда қолиш мақсадида янги ҳукмрон коалиция таркибига кириш учун кураш олиб боришини маълум қилди.\n- Воқеалар биз кутганидек ривожланмаслиги ҳам мумкин. Бироқ бизнинг фракциямиз мухолифатда эмас, ҳукмрон коалиция таркибида бўлишни ҳоҳлайди. Биз бу йўналишда ҳар қандай музокараларга тайёрмиз, -деди “Ата Журт” фракцияси лидери Қамчибек Ташиев.\nКелдибеков спикерликни осонликча топширмоқчи эмас\nҚирғиз парламентининг спикери “Ата Журт” партияси вакили Ахматбек Келдибеков бўлиб ҳисобланади. Таҳличилар партия ўз ваклини мана шу лавозимда сақлаб қолишга ҳаракат қилишини билдиришмоқда. Аммо парламентдаги Социал демократлар ва “Ата Мекен” фракциялари спикернинг фаолиятини кескин танқид қилиб чиқишган. Спикерлик лавозимни қўлга киритиш учун курашаётган “Ата Мекен” фракцияси Ахматбек Келдибековга ишончсизлик билдириш тўғрисида қарор қабул қилган.\nПарламент раиси Ахматбек Келдибеков.\nҲукмрон коалиция шартномасида коалиция тарқаши билан парламент спикери истеъфога кетиши тўғрисида айтилган. Бироқ спикер Ахматбек Келдибеков бу шартнома қонун талабларига жавоб бермаслигини ва парламентдаги 120 депутатдан 81 нафари унга қарши овоз бергандагина истеъфога чиқишини билдирмоқда.\nҚирғизистон Конституциясига биноан парламентдаги ҳукмрон коалиция ҳукуматни шакллантиради.


Депутат вазифасини тўла англайдими? – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Депутат вазифасини тўла англайдими?\nМай 11, 2021\tЖамият Изоҳ қолдириш 158 Кўрилди\nДепутатликка сайланган одам қачонки ўз вазифасини тўла-тўкис англаб етсагина у ўзига берилган ваколат ва мақомдан тўғри фойдалана олади. Ўзига тегишли ҳудудда яшовчи фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қила олади. Лекин, бугун депутат сифатида сайланган вакилларимизнинг ҳаммаси ҳақида ҳам шундай фикр билдира оламизми? Таассуфки йўқ.\nБеш қўл баробар эмаску, дея бироз силлиқлаш мумкиндир. Лекин, назаримизда, бу иборани халқ вакилларига нисбатан қўллаш бироз тўғри бўлмайди. Чунки одамлар ишончини суиистеъмол қилиш, уларнинг тақдирига бефарқ бўлиш ярамайди.\nЯқинда ана шу масалага ечим топиш мақсадида Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари фаолиятини тўғри ва самарали ташкил этиш масалалари бўйича услубий қўлланма яратилди. Мазкур қўлланма Олий Мажлис Сенати, Давлат хизматлари агентлиги ҳамда БМТ Тараққиёт дастурининг Европа Иттифоқи томонидан молиялаштирилган лойиҳа доирасида ишлаб чиқилди. Термиз шаҳридаги “Матбуот уйи”да бўлиб ўтган йиғилишда қўлланманинг тақдимоти ўтказилди. Унда Олий Мажлис Сенати девони мудири Қувондиқ Муқимов, вилоятдаги Сенат аъзолари, вилоят Кенгаши депутатлари ва маҳаллий Кенгашлар котибият мудирлари иштирок этди.\n— “Маҳаллий кенгаш депутати кутубхонаси” лойиҳаси доирасида тайёрланган услубий қўлланма 6,5 мингдан ортиқ халқ вакиллари учун муҳим дастур бўлиб хизмат қилади, — дейди Олий Мажлис Сенати девони мудири Қувондиқ Муқимов. — Унда депутатлик сўровини юбориш тартибидан тортиб маҳаллий кенгашлар, кенгашнинг доимий комиссиялари ишини ташкил этишга оид зарур маълумотлар киритилган.\nДарвоқе, депутатлик сўровини юборишнинг ҳам ўз тартиб-таомили бор. Аксарият сўровларда кўтарилган масалаларнинг фақат қоғозда қолиб кетиши айнан унинг мазмун-моҳияти ва масаланинг қандай қўйилгани билан боғлиқдир. Ёки бўлмаса, маҳаллий кенгашлар сессияларини чақириш, улар билан боғлиқ ҳужжатларни тузишда айрим хатоликларга йўл қўйиш ҳолатлари ҳам кузатилмоқда. Ваҳоланки, булар олиб борилган мониторинг натижаларида ҳам акс этмоқда. Шу боис, мазкур қўлланма ана шу камчиликларга, депутатлар билан турли корхона, ташкилотлар раҳбарлари ўртасида юзага келаётган тушунмовчиликларга барҳам беради. Тақдимотда қўлланманинг мазмун-моҳияти ҳақида сўз борар экан кўпчиликни ўйлантираётган ана шу масалаларга ҳам тўхтаб ўтилди.\nОлдинги Motokultivatorli bo‘ldim\nКейинги Бу йил Термизда Президент мактаби очиладими?


Latifa.uz — Она кўчада юришни яхши кўрадиган ўғлига дебди: — Қаерга кетаётганингни айтиб кет! Қаердан қидиришни билайлик!!! Ўғли: — Ойи мен 1 та ипотека ва 3 та кредит олганман. Ерни тагидан бўлса ҳам топиб олишади, хавотирланманг!\nОна кўчада юришни яхши кўрадиган ўғлига дебди:\n— Қаерга кетаётганингни айтиб кет! Қаердан қидиришни билайлик!!!\n— Ойи мен 1 та ипотека ва 3 та кредит олганман. Ерни тагидан бўлса ҳам топиб олишади, хавотирланманг!\n#Аёллар #Болалар #Пул-бойлик #Ўзбекона #Оила


Имомнинг маникен қизи (11-қисм) | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n00:00 11.10.2018 2383\nБу ҳолат Фотимага хуш келмаса ҳам уларнинг ёнида ўтирар, қахқахалари билан уларга қўшилар эди.\nНежланинг йигити Фикри ўртоғига Фотимани кўрсатиб деди:\n– Қара Турон, мана бу қиз сенга мос экан, Нажмига эса Бону. Бугун бир кўнгилхушлик қилайлик.\nФотимага бу гап бошига гурзи билан ургандай қаттиқ таъсир қилди. Қизлар ҳам буни дарров пайқаб, унга қарашди.\nФотима ғазаб билан ўрнидан сакраб туриб кетди ва уларга бақира бошлади:\n– Бу нима деганинг? Биз нима сенга анавинақа бўлиб кўриняпмизми? Бу ердан қорангларни ўчиринглар, йўқолинглар... Тарбиясиз, уятсиз, пасткашлар... Сизлар ҳар қандай аёлга кўнгилхушлик назари билан қарайсизларми? Ҳар қандай аёлнинг ўзига яраша ор-номуси бўлади. Буни билмайсизларми?\n– Нима деб алжираяпти бу? Сизлар бирор нарса тушундингларми? Кечгача ҳамманинг кўз ўнгида оёғини сонигача очиб юриб, хаёлини ўғирлайди-ю, номусдан гапирганига ўлайми? Маникенларнинг ҳам номуслиси бўлармишми?\nБу гап Нежлага ҳам оғир ботди.\n– Бу нима деганинг, Фикри? Биз номуссизмизми?\nФикри эса бу саволни эшитиб янаям ҳайратланди:\n– Сенми? Сен-а Нежла? Сен ҳам номуслимисан?\n– Албатта номуслиман, бирор марта ҳам пулни деб эркак киши билан бўлмаганман.\n– Яъни текинидансан. Йилига ўн марта эркак алмаштирмасангиз кўнглингиз жойига тушмайди-ю, яна номуслиман дейсиз. Номус нима эканлигини билмайсизми ёки унутиб юбордингизми?\nБу гал Лайло асабийлашиб кетди:\n– Биз тўғри келган эркак билан кетаверадиганлардан эмасмиз. Ўртоқларимни ҳам мени ҳам хақорат қиляпсан, бу гапинг менга ҳечам ёқмади.\nФикри баттар қайсарлашиб хақорат қилишда давом этаверди:\n– Нима сени билмасмидим. Анавини отиб олган кунингдаёқ уйимга ўз оёқларинг билан келгансан, меники бўлгансан. Ўшанда исмимни ҳам билмас эдинг-ку.\nЛайло Фикрига нафрат кўзлари билан қараб бақира кетди:\n– Номуссиз! Ўзинг, ахир ўзинг ичирган эдинг-ку. Мен нима қилаётганимни билмас эдим. Ўша захарга ўргатиб олгунингча менга доим тарбияли, яхши қиз эканлигимни айтардинг. Энди нималар деяпсан? Ўзинг-ку, мендан фойдаланиб қанча пул топдинг, мени ҳам ўргатиб олдинг. Энди эса мени расман номуссиз деб эълон қиляпсан. Мен сен билан бўлганимда фоҳишамишману, сен мен билан бўлганингда ўшанақанинг эркаги бўлмайсанми? Мени хақорат қилиб ўзингни оппоқ кўрсатмоқчимисан? Дархол бу уйдан чиқиб кет, бўлмаса сени нимта-нимта қилиб ташлайман.\nҲамма бараварига алланималар дер ва ким нима деётганини тушуниб бўлмас эди. Лайло ўзини йўқотиб қўйган, бақириб-бақириб йиғлай бошлади:\n– Бу муҳитдан нафратланаман, нафратланаман. На севгилингга ишониб бўлади, на дўстингга. Мен бу гапларни эшитиш учун маникен бўлмаган эдим. Мен подиумларга эркакларнинг кўзини ўйнатиш учун чиқмаган эдим. Жин урсин ҳаммасини... Бизни сиз каби пасткашларнинг қучоғига отдилар.\nЭркаклар ўринларидан туриб эшик томон йўл олишганда ҳам Фикри ҳалиям бақирар эди:\nЛайло ҳам бор овози билан қичқирар эди:\n– Ўзларингиз биздан ҳам баттарсизлар. Эркак фоҳишалар, номуссизлар. Бу уйга яна қадам босадиган бўлсаларинг ўлдим деяверинглар.\nФотима деразанинг олдига келиб, аламидан йиғлар эди. Уйнинг ичида жимжитлик ҳукм сурар, ҳамма хаёлга чўмиб қолган эди.\nЛайло фарёд ура бошлади:\n– Мен интилган, хоҳлаган ҳаёт шумиди? Аллоҳ жазосини берсин... Нега ҳамма азобни биз тортамиз.\n– Уф-уф. Етар-етар. Маникенлар деганда фоҳишаларни кўз олдимизга келтирадиган бўлиб қолганмиз. Кимдир бунга ниҳоя ясаши керак.\nФотима эса отасининг сўзларини эслади:\n“Болажоним, улар қизларимизни эркакларга яланғоч кўрсатиш учун ич кийимнинг номини ўзгартириб, сузиш кийими, мода деб саҳнага чиқара бошлашди. Бу нарсаларга шунчалик кўникиб кетишдики, авваллари болдирларини кўчада очиб юра олмаган қизларимиз, энди жури қаршисида бемалол ечинадиган ҳолга келишди. Ёшлик шунақа бўлади деб, гўзаллик танловлари ҳам уюштирилди. Ҳаммаси кўзларимизни ўргатиб олиш учун эди. Асосий масала Исломнинг амри ҳижоб кийишга қарши бўлган авлод етиштириш эди. Муродларига ҳам етишди. Энди эса мусобақалар пул учун уюштириляпти”.\nСўнгра хаёл дунёсидан чиқиб Лайлога ўгирилди:\n– Лайло жудаям асабийлашдинг, юр хоҳласанг тоза ҳавода айланиб келамиз.\nЛайло эса унга қараб аламини ундан оладигандай бақириб:\n– Қайси ҳаво, қанақа ташқари, нима улар кўчада юришмайдими? Суюқоёқлар билан тўлага ўхшайди-а ҳаммаёқ. Лекин эркаклар камми? Нега фақат бизники кўринади?\n– Нима? Сен ўшанақамисан?\n– Ҳа, айтдим-да. Фикрига ўхшаган пасткашларга биз... Ширин сўзлари билан бошимизни айлантириб олишади-да, ўйинчоқ қилишади. Кейин эса ахлоқсизга чиқариб хақорат қилишлари хиқилдоғимга келди. Жуда тубанлашиб кетдим, буни миямга сингдира олмаяпман, Демет. Ташқаридан олиб қараганда булар жуда чиройли, жозибадор бўлиб кўринади. Лекин Эй Аллоҳим, қанчалар тубан, зулмат олам эмиш. Ёш қизлар буларни билиб қўйишлари керак... Нимадир қилиб бу ернинг нақадар чиркин ер эканлигини тушунтиришимиз керак.\nБону ҳам уларнинг суҳбатига қўшилиб:\n– Жуда тўғри гапни айтдинг, Лайло. Мен ҳам худди шундай алданиб қолдим. Бу ифлос ҳаётни бизга безатиб, жимжимадор қилиб кўрсатишди. Лекин уларнинг дардларини, ёлғиз эканликларини, кимсасиз бир бурчакда ўлим топишлари ҳақида айтишмади. Шунинг учун хақ гапни айтдинг, дедим. Бизга имкон беришса-ку, телевизорларда чиқиб гапирсак. Ёшларга чекаётган азобларимизни гапириб берсак. Айниқса, мен бошимдан ўтганларни гапирсам, дунё жойидан қўзғаб, ҳеч бир эркак аёл бўлишни истамасди.\nФотима яна отасининг сўзларини ёдга олди:\n“Болам, Хақиқий ҳаёт телевизордагидай эмас. Сен кўраётган артисту, маникенларнинг ҳаётини бахтли, жилвакор деб ўйлама. Улар аслида ёлғиз қолган, дўстлари бўлмаган инсонлардир. Бахтсиз инсонлардир. Ишонган ҳеч кимлари йўқ. ”\nЎша пайтда у отасининг айтган ҳар бир сўзини жонли тарзда ёнгинасида кўраётган эди.\nЛайло ҳеч ўзига кела олмаётган, Нежла ҳам тинчлана олмаётган эди:\n– Бундан кейин қаршимдан чиққан ҳар бир эркакдан ўчимни оламан. Улар билан маишат қилиб, кейин тарсаки тортиб кетаман.\nБону бу гапга қахқаха отиб жавоб берди:\n– Нонига сарёғ суриб, яна уларнинг фойдасига ишлайман, яна уларнинг кўнглини хушлайман, дегин. Товуқ мия, шунақаям ўч олинадими?\n– Бону, овозингни ўчир. Жаҳлимни чиқаряпсан.\nФотима ҳам Бонунинг гапларини тасдиқлади:\n– Бонунинг гапларида жон бор. Ўч оламан деяпсан-ку, лекин аслида буларнинг ҳаммаси уларнинг фойдасига ҳал бўляпти.\nШу тарзда гап гапга уланиб кетаверди.\nЭртасига бу гаплардан асар ҳам қолмаган, мавзу яна мода, ким нима қилгани, кўрган билганлари бўлди. Фотима эса тинмай китоб ўқир, баъзан уларнинг олдига келиб ўтирар эди.\nНежла қўлидаги газетани кўрсатиб, уларга хушхабари борлигини эълон қилди:\n– Қизлар кўрдингларми? Гунеш газетаси Туркия гўзали танловини эълон қиляпти, ўзимизни синаб кўрмаймизми?\nЛайло газетани қўлига олиб ўқий бошлади:\n– Хўш, яхши мусобақага ўхшайди, кўпгина таниқли маникенларни шулар танлаган эканлар, қатнашамизми?\nБону ҳам уларни қўллади:\n– Қатнашинглар, омадингизни синаб кўринглар. Тўғрисини айтсам, мениям қабул қилишганида қатнашган бўлар эдим.\nФотима эса миқ этмас эди. Бу ҳолатни Нежла пайқади:\n– Демет, сен нега индамай ўтирибсан?\n– Билмадим, кайфиятим йўқ, чарчадим. Бугун ишхонада қанча кийим бўлса ҳаммасини менга кийдириб кўришди. Кийиб-ечиб, кийиб-ечиб ҳолдан тойдим. Гаплашаверинглар, сизларни эшитяпман.\n– Майли-ку, қатнашайликми, йўқми? Бирор нима дегин.\n– Мени аралаштирманглар, лекин сизларга тавсия ҳам қилмайман.\n– Сен ҳам қатнаш, ҳаммамиз бир омадимизни синайлик.\n– Аллоҳ асрасин.\nФотиманинг гаплари Нежлани ҳайратда қолдирди:\n– Нега бундай деяпсан? Оиланг қаршилик қилармиди?\nФотима эса яна ёлғон тўқишда давом этди:\n– Йўғ-е, нима деяпсан. Улар қайтанга хурсанд бўлишади-ку. Ўзим хоҳламаяпман.\nНежла Фотимага бошдан оёқ разм солгач, деди:\n– Тушунарли, ўзингга ишонмаяпсан.\n– Тўғри, ўзимга ишонмаяпман,- деди Фотима паришон ҳолатда.\nФотима яна ўзи билан ёлғиз қолгач кундалигига ёзишда давом этди:\n“Сохтакор Фотима. Жирканч, ёлғончи... Аллоҳ жазоингни берсин. Ҳалиям ёлғонларингдан воз кечолмаяпсан. Кўзларинг кўр бўлсин. Бошқалар йўлдан озган онасини уялмай гапиришар экан, сен имом отанг-у, диндор онангдан уяляпсан. Юзингга тупурса ҳам кам аслида, сохтакор.”\nЭртаси куни дам олиш куни эди. Қизлар иш жойларидаги дугоналари билан кўришиб, дискотекага боришмоқчи эди. Фотима ҳам боргиси келар эди-ю, лекин ичидаги Фотима бунга йўл қўймас эди. Бу ҳолат уни янаям қийнар, нима қилишини билмас эди.\nЎзини диндан чиқариш учун қўлдан келганча тиришар, лекин кейин йиғлаб Аллоҳга ёлворар эди:\n“Сен билан бўлмаяпти, Аллоҳим. Гуноҳимни ҳам бемалол қила олмаяпман. Қалбимдан чиқ, Аллоҳим. Ёлвораман чиқ. Сен бор экансан, бу ерларда яшашнинг иложи бўлмаяпти. Иложи бўлса ҳам бахтли бўла олмаяпман.”\nКейин бирдан қўрқиб кетар эди:\n“Эй, Аллоҳим. Нималар деяпман ўзи? Сенга бўлган ишончим қалбимдан чиқадиган бўлса кофир бўламан-ку. Ё Роббим. Гуноҳкор бўлсам ҳам, ўзинг асра мени. Динсизлардан бўлишимга изн берма. Охиратимни йўқотишни истамайман.”\nБурчак-бурчакда йиғлаб олар, лекин бу ҳаётдан ажраб кета олмаётган эди. Бу ҳаётнинг жозибадор тарафлари кўриниб қолар эди.\n«Шеърингнинг ёнига ўзингни ҳам осиб қўйиш керак»\n15:30 04.06.2019 1216\nҲикоя: Илк ҳайитлик\n14:04 04.06.2019 662\n19:30 22.05.2019 1299\n12:00 02.05.2019 1561\n11:00 02.05.2019 1023\n11:02 30.04.2019 894


Kyrgyzstan -- Hydroelectric power station Kambarata-2 near the town of Toktogul, 30Aug2010\n“Қурултой” эшиттиришида Марказий Осиëда сув муаммоларини муҳокама қилган суҳбатдошларнинг муштарак фикри ана шундай бўлди.\nПайшанба куни Россия ва Ўзбекистон Қамбарота ГЭСини текширувдан ўтказишга келишгани боис “Қурултой”да айни мавзуни муҳокама қилдик.\nМосква ва Бишкек Қамбарота ГЭСини қуриш юзасидан 2009 йилда келишувга эришганидан кейин расмий Тошкент бу борада ўз xавотирларини баëн қилган эди.\nҚозоғистонга сафар қилган Ўзбекистон президенти Ислом Каримов Тожикистонда Роғун ва Қирғизистонда Қамбарота ГЭСларини қуриш режаларига минтақада "уруш"ни келтириб чиқариши мумкинлигидан огоҳлантирган эди.\nБу баëнотдан уч ой ўтиб АҚШ Миллий разведка кенгашининг “Глобал тенденциялар 2030: Муқобил дунё” номли янги ҳисоботида 2030 йилгача Марказий Осиёда сув билан боғлиқ можаролар юзага келиш эҳтимоли илгари сурилди.\n“Қурултой” эшиттиришида қатнашган минтақа интеграцияси бўйича таҳлилчи олим Фарҳод Толипов сув муаммоси Марказий Осиë давлатлари учун келишиб ишлашга етаклайдиган омил эканлигини таъкидлади.\nЭшиттиришда қатнашган туркманистонлик журналист Умид Жуматов эса “Марказий Осиëдаги газ ва нефт заҳираларига эга давлатлар шарқона такаббурликни йиғиштириб¸ сув бошидаги давлатлар билан мулоқот қилиши лозим” деган фикрни билдирди.\nТошкентлик таҳлилчи Комрон Алиев эса расмий Тошкент нуқтаи назари Марказий Осиë давлатлари имзо чеккан трансчегаравий дарëлар бўйича конвенцияга уйғун эканлигини таъкидлади.\nШунингдек эшиттириш мобайнида оддий ўзбекистонликларнинг бу борадаги фикрларига ҳам ўрин берилди.


Таҳорат қилиш фазилатлари\nТаҳорат билан боғлиқ фиқҳий масалаларни ўрганишдан олдин таҳоратнинг фазилатлари билан танишиб чиқсак, фойдадан холи бўлмайди. Бу маълумотлар таҳоратга бўлган эътиборимизни ошириб, уни тўлиқ ва мукаммал бажаришимиз учун туртки бўлса, ажаб эмас.\n1 – Ибн Умар розийаллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилган ҳадисда у зот Жаброилнинг Ислом ҳақида берган саволига қуйидагича жавоб қайтарганлар:“Ислом Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг Расули деб гувоҳлик беришинг, намозни бекаму-кўст адо этишинг, закот беришинг, ҳаж ва умра қилишинг, жунубликдан ғусл қилишинг, таҳоратни мукаммал адо этишинг, Рамазон рўзасини тутишингдир”. Шунда (Жаброил алайҳиссалом): “Агар шуларни қилсам, мен мусулмон бўламанми?” деганида, (Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ҳа”, дедилар. (Жаброил): “Тўғри айтдинг”, деди(Ибн Хузайма ва Ибн Ҳиббон ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\nСиҳоҳи ситта соҳибларининг ривоятларида бу ҳадис бошқа сийғада келтирилган. Бу ерда эса Исломнинг асоси бўлган амалларга жунубликдан ғусл қилиш ва таҳоратни мукаммал суратда бажариш ҳам қўшилмоқда. Демак, поклик Исломнинг асосий шартларидан бўлиб, таҳоратни мукаммал адо қилиш билан банда комил мусулмон бўлар экан.\n2 – Бани сулаймлик бир кишидан ривоят қилинади:“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қўлимни ушлаб, таъкид билан:“Субҳаналлоҳ мезоннинг ярми, “алҳамду лиллаҳ” мезонни тўлдиради, “аллоҳу акбар” осмон билан Ер ўртасини тўлдиради, таҳорат имоннинг ярми1, рўза сабрнинг ярми”,дедилар” (Доримий ривояти. Ривоят санади ҳасан).\nАллоҳга ва охират кунига ишонган бандагина таҳорат қилади. Имонли бандагина таҳоратни мукаммал бажаради.\nБошқа ривоятларда қайсидир амал имондан ёки имоннинг бир бўлаги дейилган бўлса, бу ерда таҳорат имоннинг ярми экани айтилмоқда. Шундан ҳам Исломда таҳорат қанчалик аҳамиятли эканини билиб оламиз.\n3 – Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганларини ривоят қилади: “Агар мусулмон ёки мўмин банда таҳорат қилиб, юзини ювса, юзидан икки кўзи қараб қилган барча гуноҳлари2 сув билан ёки сувнинг охирги томчиси билан чиқиб кетади. Агар қўлини ювса, икки қўли ушлаб содир этган ҳамма гуноҳлари сув билан ёки сувнинг охирги томчиси билан чиқиб кетади. Агар оёғини ювса, оёғи (билан) юриб содир этган жамики гуноҳлар сув билан ёки сувнинг охирги қатраси билан чиқиб кетади. Шундай қилиб у гуноҳлардан (бутунлай) покланади3”(Муслим, Термизий, Молик ва Аҳмад ривояти).\nУшбу ривоятда таҳорат аъзоларни поклаши билан бир қаторда гуноҳларнинг кечирилишига ҳам сабабчи экани айтилмоқда.\nБу ерда кечирилиши ваъда қилинаётган гуноҳлар кичик гуноҳлардир. Ҳадисларнинг бирида намоз, хусусан беш маҳал фарз ва жума намози, агар катта гуноҳлардан сақланилса, бошқа кичик гуноҳларга каффорат бўлиши айтилган. Улуғ ибодат бўлмиш намоз катта гуноҳлар ювилишига сабаб бўла олмас экан, энди қандай қилиб ёлғиз таҳорат кабира гуноҳларга каффорат бўла олсин?\nЎйлаб қаралса, инсоннинг юзи, қўли, оёғи ва боши кишининг бошқа аъзоларига қараганда кўпроқ кир бўлади. Бу аъзоларни тез-тез поклаб турилмаса, кишидан бадбўй ҳид келадиган бўлиб қолади. Бошқа томондан олиб қаралса, инсоннинг айнан шу тўрт аъзоси гуноҳ содир этишда асосий вазифани бажаради. Аллоҳ таоло бандаларига шунчалик меҳрибонки, уларга кунига беш маҳал кичик гуноҳлардан покланиш имконини берган. Буни чуқур англаб етиб, таҳорат қилаётганимизда ҳар бир аъзойимиздан гуноҳлар тўкилаётгани, уларнинг Аллоҳ тарафидан кечирилаётганини қалбдан ўтказсак, таҳоратимиз мукаммал суратда бажарилади, қалбимизда ихлос ва намозимизда хушуъ пайдо бўлади.\n4 – Усмон ибн Аффон розийаллоҳу анҳу ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:“Ким таҳорат қилиб, уни мукаммал адо этса, унинг гуноҳлари танасидан, ҳатто тирноқлари остидан чиқиб кетади”,деганлар” (Муслим, Насоий, Аҳмад, Табароний “Авсат”да ва Байҳақий “Шуаъбул ийман”да ривоят қилган).\nОдатда, очиқ аъзолардаги кирлар ёпиқ турган ёки тирноқ остида йиғилган кирларга нисбатан осон покланади. Тирноқ остидаги кирларни тозалаш учун алоҳида эътибор талаб этилади. Аввалги ривоятларда таҳорат сабабидан юз, қўл, бош ва оёқдан гуноҳлар тўкилиши айтилган бўлса, бу ерда банда тирноғи остидаги гуноҳлар ҳам кечирилиши айтилмоқда. Бу эса таҳорат сабабидан Аллоҳ ва банда ўртасидаги кичик гуноҳларнинг биронтаси ҳам қолмай кечирилишига далолат қилади.\nУсмон ибн Аффон розийаллоҳу анҳу ривоят қилади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Қайси бир киши чиройли таҳорат қилиб, сўнгра намоз ўқиса, ўша намоз билан келаси намозни ўқигунча вақт орасидаги (гуноҳ)лари кечирилади”, деб айтганларини эшитганман” (Насоий ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\n5 – Абу Умома розийаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади:“Агар мусулмон банда таҳорат қилса, унинг гуноҳлари қулоғи, кўзи, икки қўли ва икки оёғидан чиқиб кетади. Агар ўтирса, гуноҳлари кечирилган ҳолда ўтиради”(Аҳмад, Табароний “Авсат”да ва Байҳақий “Сунанул кубро”да ривоят қилган. Ҳадис санади ҳасан).\nБанда таҳоратини рисоладагидек бажарса, қулоғи, кўзи, қўли ва оёғи содир этган гуноҳлари кечирилади. Агар у таҳорат қилиб бўлса, унинг биронта ҳам гуноҳи қолмайди.\n6 – Абу Молик ал-Ашъарий розийаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганларини ривоят қилади:“Поклик имоннинг ярми. “Ал-ҳамду лиллааҳ” мезонни тўлдиради. “Субҳаналлоҳ” ва “ал-ҳамду лиллааҳ” осмон билан Ер ўртасини тўлдиради (ёки тўлдирадилар). Намоз нур, садақа ҳужжат ва сабр зиёдир. Қуръон сенинг фойдангга ёки зарарингга далилдир. Ҳар бир инсон ҳаракат қилиб, ўзини сотади – ё қутқаради ёки ҳалок қилади”(Муслим, Термизий, Аҳмад, Табароний “Кабийр”да, Байҳақий “Шуъабул ийман”да ривоят қилган. Термизий, Насоий, Ибн Можа ва Ибн Ҳиббонлар келтирган ривоятда: “Таҳоратни мукаммал қилиш имоннинг ярмидир”, дейилган).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ушбу ҳадисда бир неча савобли амалларни баён қилиб, уларнинг аввалида покликни зикр қилмоқдалар. Сабаби ҳар қандай амал фақат поклик билан тўғри бажарилади. Поклик имоннинг асосидир.\nКелинг, бу ҳадиси шариф билан тўлиқроқ танишиб чиқамиз.\n“Поклик – имоннинг ярми”.\nИмом Ғаззолий: “Поклик қалбнинг ғиллу ғаш, ҳасад, ёмонлик, нафрат ва бошқа касалликлардан саломат бўлишидир. Имон шулар билан комил бўлади”, дея тушунтирган. Баъзилар айтишган: “Ким қалбини покласа, сўнг таҳорат ёки ғусл қилиб намозга кирса, у тўлиқ поклик ила ибодатини бажарибди. Агар фақатгина аъзоларнинг поклиги билан намозга кирса, у ҳолда тўлиқ бўлмайди. Зеро, Аллоҳ таоло қалблар поклигига назар солади”.\nБаъзи уламолар бу ердаги “имон” сўзини “намоз” деб изоҳлаб, таҳорат намознинг асосий шартларидан бири эканини таъкидлашган. Аллоҳ таоло Қуръони карим оятларининг бирида “намоз” маъносини “имон” сўзи билан ифодалаган.\nЯна бошқалар: “Покликнинг савоби имонга бериладиган савобнинг ярмига тенг. Чунки имон аввал қилинган гуноҳларга каффорат бўлса, таҳорат кейин қилинган гуноҳларни ўчиради”, деб айтишган.\nПоклик, озодалик имоннинг ярми экан, тозаликка амал қилмаган, нопок ҳолда юрадиган кишилар имони қусурли бўлиши шубҳасиз.\n“Алҳамду лиллаҳ” мезонни тўлдиради, “субҳаналлоҳ вал-ҳамду лиллаҳ” Ер ва осмон ўртасидаги нарсаларни тўлдиради”.\nБу ерда зикр айтиш савоби ўта улуғлиги, ҳамд амаллар тортиладиган мезонни тўлдириши, тасбеҳ ва ҳамд Ер билан осмон орасини савобга тўлдириб юбориши айтилмоқда. Демак, ихлос билан айтилган бу калималардан ҳосил бўлган савоб еру осмонни тўлдиради.\n“Ҳамд” Аллоҳнинг улуғлиги ва қудратига эътирофан айтилган мақтов бўлиб, фақат Аллоҳ таологагина хосдир. Тасбеҳ айтиш эса, Аллоҳни барча айб-нуқсонлардан пок эканини тан олишдир. Шу ерда баъзи мулоҳазаларни айтиб ўтмоқчи эдик. Биздаги кўпгина таржималарда “Субҳаналлоҳ” сўзи “Аллоҳни поклаб ёд этаман, Аллоҳни поклайман”, деб ифодаланади. Бу нотўғри, чунки, биринчидан, Аллоҳ азалдан пок Зот, иккинчидан, У бизнинг поклашимизга муҳтож эмас. Биз Аллоҳни поклаб ёд этмаймиз, балки Уни пок деб биламиз, ҳар қандай айбу нуқсондан холи эканини эътироф этамиз, холос.\n“Намоз – нур”.\nЯъни, намоздан келадиган савоб инсонга нур бўлади.\nНамознинг нур экани қуйидаги ҳолатларда кўринади:\n– намоз ўқиган банданинг юзидан нур балқиб туради;\n– намоз бандани маъсият ва фаҳш ишлардан сақлайди;\n– намознинг савоби қиёмат куни бандага нур бўлади;\n– намоз қалбга нур бағишлайди, уни мунаввар қилади. Очилмай қолган ҳақиқатлар ва ботиний жиҳатлар кашф қилинишида намознинг ўрни беқиёс;\n– намоз банда қабрини ёритувчи нур бўлади.\n“Садақа – ҳужжат”.\nСадақа имоннинг саломат эканини исботловчи ҳужжатдир. Чунки мунофиқлар намоз ўқишлари мумкин, лекин эътиқоди тўғри бўлмагани боис, гарчи мол-дунёлари кўп бўлса ҳам, садақа қилиш уларга малол келади.\nБанда молидан садақа қилиб юрса, қиёмат куни бойлиги ҳақида сўроқ қилинаётганда моли унинг фойдасига ҳужжат бўлади. Баъзилар: “Садақа инфоқ қилувчи бандага далил бўлади ва у молини сарфлаш хусусида саволга тортилмайди”, дейишган.\n“Сабр – зиё”.\nЯъни, Аллоҳ таолонинг тоатига, қийинчилик, ташвишлар ва дунё машаққатларига сабр қилиш, ҳақдан тойилмаслик, маъсиятлар содир этишдан ўзини тийиш банданинг йўлини ёритувчи зиё бўлади. Бу мақталган сабрдир. Ким мана шундай сабр билан сифатланса, сабр унинг қалбига зиё бўлади, уни тўғри йўлга бошлайди. Сабр-тоқат ва қаноат инсон қалбига маърифат нурларини таратади. Сабр билан банда улуғ даража ва савобларга эришади.\n“Қуръон сенинг фойдангга ёки зарарингга далилдир”.\nЯъни, Қуръон шафоатчинг ёки даъвогаринг бўлади. Ким Қуръонни ўқиб, унга амал қилса, ҳаром ишлардан сақланса, Аллоҳ айтган йўлда юрса, Қуръон унга шафоатчи бўлади. Лекин қайси банда Қуръонга беписандлик билан қараса, ҳаром ишлардан қайтмаса ва буюрилганларни бажармаса, Қуръон бундай банданинг зарарига гувоҳлик беради.\n“Ҳар бир инсон ҳаракат қилиб, ўзини сотади – ё қутқаради ёки ҳалок қилади”.\nҲар ким ўзи учун ҳаракат қилади, кимдир нафсини Аллоҳга сотиб – итоат этиб, Унга бўйсунади ва азобдан омон қолади. Яна кимдир нафсини шайтонга сотиб – иблиснинг вавасасига учиб, ҳавои нафс йўлда қулларча тентирайди, оқибатда ҳалокатга учрайди.\n7 – Абу Молик ал-Ашъарий розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:“Поклик имоннинг ярми. “Ал-ҳамду лиллааҳ” мезонни тўлдиради. “Лаа илааҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар” осмон билан Ер ўртасини тўлдиради. Намоз нур, садақа ҳужжат ва таҳорат зиёдир. Қуръон сенинг фойдангга ёки зарарингга далилдир. Ҳар бир инсон ҳаракат қилиб, ўзини савдога қўяди – ё қутқаради ёки ҳалок қилади” (Доримий ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\nБу ривоят аввалгисига ўхшаш. Ровийси ҳам бир хил. Фақат баъзи жумлалари фарқли, холос. Бу ҳадисда “сабр” ўрнида “таҳорат” зикр қилинмоқда. Таҳоратнинг зиё эканини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бошқа ҳадисларида айтганлар. Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳу ривоят қилинади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Албатта менинг умматим қиёмат куни таҳорат сабабидан юз ва қўл-оёқларидан нур таралиб турган ҳолда чақириладилар. Бас, кимки юзидаги нурини узайтиришга қодир бўлса, шуни қилсин!” деб айтганларини эшитганман” (Бухорий, Муслим, Насоий, Ибн Можа ва Аҳмад ривояти).\n8 – Ибн Аббос розийаллоҳу анҳу айтади:“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизларни таҳоратни мукаммал қилишга буюрганлар”(Доримий, Ибн Можа, Аҳмад, Табароний “Кабийр”да ривоят қилган. Ривоят санади саҳиҳ).\nБундан олдинги ҳадисларда таҳоратни мукаммал қилиш ҳақида сўз борган эди. Мазкур ривоятдан маълум бўлишича, бу иш Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобларга тайинлаган вазифа экан. Демак, биз таҳоратни рисоладагидек бажаришга ҳаракат қилишимиз керак. Шунда намозларимиз тўкис бўлади.\nАбдуллоҳ ибн Амр розийаллоҳу анҳу ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Таҳоратни мукаммал қилинглар!” деганлар” (Насоий ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\n9 – Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳу ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:“Мен сизларни Аллоҳ гуноҳларни ўчирадиган4 ва даражаларни кўтарадиган (амаллар)га далолат қилайми?” дедилар. Шунда (одамлар): “Ҳа, эй Расулуллоҳ”, дейишди. У зот: “Қийин (пайт)ларда таҳоратни мукаммал қилиш, масжидларга кўп қатнаш, бир намоздан сўнг (келаси) намозни кутиш5. Мана шу муробитликдир”,дедилар (Муслим, Термизий, Насоий, Доримий, Ибн Можа, Молик, Аҳмад, Ҳоким, Ибн Хузайма, Ибн Ҳиббон, Табароний “Кабийр”да ва Байҳақий “Шуаъбул ийман”да ривоят қилган).\nУшбу ривоятда учта амалнинг нақадар фазилатли ва савобли экани айтилмоқда.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг динга даъват қилиш, солиҳ амалларга ундаш усуллари ажойиб эди. У зот аввал тингловчи эътиборини ўзларига жалб қилиб, уларда айтилаётган нарсага қизиқиш уйғотганларидан сўнг асосий масалани баён қилардилар. Бу ерда айтилишича, у зот одамларга қарата: “Шундай амаллар борки, Аллоҳ ўша амалларни қилган банда гуноҳларини ўчиради, даражасини кўтаради. Ўша амалларни сизларга ҳам айтайми?” деганларида, одамлар: “Гуноҳларни ўчирадиган, даражаларни кўтарадиган амаллар қайси экан?” деб қизиқиб, “ҳа, эй Расулуллоҳ, айтинг”, дейишди. Шунда у зот қийин пайтларда таҳоратни мукаммал адо қилиш, жамоат билан намоз ўқиш учун масжидларга кўп қатнаш ва бир намозни ўқиб бўлгач, кейинги намозни илҳақ бўлиб кутиш гуноҳларни ўчириб, мартабаларни кўтаришини баён қилдилар.\n“Муробитлик” деб душманга қарши туришга айтилади. Юқоридаги амалларни бажариш учун нафсни енгиш, шайтонга ҳай бериш керак. Бунда банда худди душманга қарши сабот билан тургандек бўлади ва ваъда қилинган даражаларга эришади.\nЮқорида санаб ўтилган амалларни қилган банданинг жаннатдаги мартабаси баланд бўлади.\nБиз бу ривоятнинг мавзуимизга тегишли қисмини бироз изоҳлашга ҳаракат қиламиз:\n“Қийин (пайт)ларда таҳоратни мукаммал қилиш”.\nҲадиснинг мана шу жумлалари орқали ҳар қандай шароитда таҳоратни мукаммал қилишга, қийинчиликларга қарамай тўлиқ покланишга тарғиб қилинмоқда. Таҳорат олишга қийинчилик туғдирувчи нарсалар замон, макон ва шароитга боғлиқ бўлади. Улар қуйидагилардир:\n– ҳаво совуқ бўлиб турганда сув иситиш имкони камлиги;\n– беморлик сабаб сув ишлатишга қийналиш;\n– сув тақчиллиги ёки унинг баҳоси қимматлиги;\n– бирон жойга шошилиш;\n– чарчоқ ёки уйқу келиши;\n– нотаниш жойда, ноқулай шароитда таҳорат қилиш ва ҳоказо.\nДемак, ким турли ноқулайлик ва машаққатларга қарамай, таҳоратни бекаму-кўст бажарса, гуноҳларидан фориғ бўлиб, улуғ даражаларга эришади.\nҚуйидаги ҳадисда мукаммал таҳорат қандай бўлиши баён қилинади.\n10 – Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳу ривоят қилади:“Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб, “таҳоратни мукаммал қилиш қандай бўлади?” деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам намоз вақти бўлгунича жим турдилар ва кейин сув олиб келишни буюрдилар. Сўнгра икки қўлларини ювдилар, бурунларига сув олиб қоқдилар ва мазмаза қилдилар, юз ва қўлларини уч мартадан ювдилар, бошларига масҳ тортдилар, оёқларини уч мартадан ювдилар. Сўнгра кийимлари остига сув сепдилар ва: “Таҳоратни мукаммал қилиш мана шундай бўлади”, дедилар”(Абу Яъло ва Баззор ривояти. Ривоят санади заиф).\nТаҳорат фазилатлари ҳақида келган ҳадисларни ўқиб, ўқувчиларимиз орасида, қандай қилиб таҳоратни тўлиқ ва мукаммал бажариш мумкин? деган савол туғилиши табиий. Шу сабаб бу ерда мазкур ривоятни келтирмоқдамиз.\nРивоятдан маълум бўладики, таҳоратнинг суннат, мустаҳаб ва одобларига амал қилинса, жумладан, аъзолар уч мартадан яхшилаб ишқалаб ювилса, таҳорат мукаммал қилинган ҳисобланади.\n11 – Абдуллоҳ ас-Сунобиҳий розийаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади:“Агар мўмин банда таҳорат қилиб, оғзини чайса, оғзидан гуноҳлари чиқиб кетади. Агар бурнига сув олиб қоқса, бурнидан гуноҳлари чиқиб кетади. Агар юзини ювса, юзидан, ҳатто икки кўзининг четидан гуноҳлари чиқиб кетади. Агар икки қўлини ювса, қўлидан, ҳатто қўлининг тирноқлари тагидан гуноҳлари чиқиб кетади. Агар бошига масҳ тортса, бошидан, ҳатто икки қулоғидан гуноҳлари чиқиб кетади. Агар икки оёғини ювса, оёғидан, ҳатто оёғининг тирноқлари остидан гуноҳлари чиқиб кетади. Сўнгра масжидга бориши ва (ўқиган) намози у учун қўшимча (савоб) бўлади”(Насоий, Ибн Можа, Молик, Аҳмад ва Ҳоким ривояти. Ҳадис санади саҳиҳ).\nУшбу ривоятда таҳоратда ювиладиган аъзолар содир этган гуноҳлар уларни ювиш билан чиқиб кетиши, ўша гуноҳларнинг Аллоҳ тарафидан кечирилиши баён қилинмоқда. Ҳадис охирида: Сўнгра масжидга бориши ва (ўқиган) намози у учун қўшимча (савоб) бўлади”, дейилмоқда.\nМаълумки, таҳорат ва намоз банда гуноҳларига каффорат бўлади. Агар таҳоратни мукаммал қилиб, хушуъ билан намоз ўқилса, бу намоз орқали банда кўп ажрларга эришади. Баъзи китобларда: “Таҳорат билан банданинг ўтган гуноҳлари кечирилади. Таҳоратдан кейин намоз ўқиш билан унинг келаси намозгача бўлган гуноҳлари авф этилади”, дейилган.\nАбу Умома ал-Ҳимсий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Албатта таҳорат ўзидан олдинги (гуноҳлар)га каффорат бўлади. Сўнгра намоз қўшимча (ажр) бўлади”, деганларини айтди. Шунда унга: “Буни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ўзларидан эшитганмисан?” дейилди. У: “Ҳа. Бир марта эмас, икки марта эмас, уч марта эмас, тўрт марта эмас, беш марта ҳам эмас (ундан кўп эшитганман)”, деди (Аҳмад “Муснад”да ва Табароний “Кабийр”да ривоят қилган. Ривоят санадида заифлик бор).\n12 – Ҳумрон ривоят қилади:“Усмон розийаллоҳу анҳу совуқ тунда намоз ўқимоқчи бўлиб таҳорат суви сўради. Мен тезда унга сув олиб келдим ва у юз-қўлини ювди. Шунда мен: “Аллоҳ сизга кифоя қилади, қаттиқ совуқ тунда ўзингизни эҳтиёт қилинг”, дедим. У бўлса: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Агар қайси бир банда таҳоратини мукаммал суратда бажарса, Аллоҳ унинг ўтган ва келаси гуноҳларини, албатта кечиради”, деганларини эшитганман”, деди” (Баззор ҳасан санад билан ривоят қилган).\nҚандай шароит бўлмасин, ибодатларни тўкис адо қилиш бандани улуғ мақомларга эриштиради. Жумладан, ноқулай шароит бўлишига қарамай таҳоратни мукаммал суратда бажарадиган банданинг ўтган ва келаси гуноҳлари кечирилади. Тушунган банда учун бу ривоят улуғ башорат, катта имкониятдир.\n13 – Абу Умома розийаллоҳу анҳу ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:“Қайси банда намоз ўқимоқчи бўлиб таҳорат (олиш) учун турса ва икки кафтини ювса, (сувнинг) аввалги томчиси билан унинг кафтидан гуноҳлари тўкилади. Агар оғзини чайса ва бурнига сув олиб қоқса, аввалги томчи билан унинг тили ва лабларидан гуноҳлари тўкилади. Агар юзини ювса, аввалги томчи билан қулоғи ва кўзидан гуноҳлари тўкилади. Агар қўлини тирсагигача ва оёғини тўпиғигача ювса, худди онаси туққан кундагидек ҳар қандай гуноҳдан фориғ бўлади. Агар намоз ўқишга киришса, Аллоҳ (намоз) билан унинг даражасини кўтаради ва агар ўтирадиган бўлса, (гуноҳлардан) фориғ (бўлган) ҳолда ўтиради”(Аҳмад “Муснад”да, Табароний “Кабийр” ва “Авсат”да ривоят қилган. Ҳадис санади саҳиҳ).\nБу ҳадис аввалги ривоятни шарҳлайди.\nТаҳоратда ювиладиган аъзолардан сувнинг биринчи томчиси билан гуноҳларнинг чиқиб кетиши, банда таҳоратга киришиши биланоқ гуноҳларидан фориғ бўлиб боришига далолат қилади. Бошқа ривоятларда “охирги томчи билан” деб ҳам келтирилган. Бу эса таҳоратдан сўнг биронта кичик гуноҳ қолмай барчаси кечирилишини англатади. Валлоҳу аълам!\nФарзанд дунёга келганида бадани покиза, ўзи гуноҳлардан холи, маъсум бўлади. Ким таҳоратни мукаммал қилса, худди онасидан янги туғилган чақалоқ каби гуноҳларидан фориғ бўлади. Агар таҳоратдан сўнг намоз ўқилса, бу намоз билан Аллоҳ банданинг даражасини кўтаради.\n14 – Абу Умома ал-Боҳилийдан ривоят қилинади:“Мен Амр ибн Абасанинг: “(Бир куни), эй Расулуллоҳ, таҳорат қандай қилинади?” деб сўрадим. У зот: “Сен таҳорат қилсанг – қўлларингни ювиб, уларни покласанг, тирноқларинг ораси ва бармоқларинг учидан гуноҳларинг чиқиб кетади. Агар мазмаза ва истиншоқ қилсанг, юзингни ва икки қўлингни тирсаккача ювиб, бошингга масҳ тортсанг ва икки оёғингни тўпиғигача ювсанг, барча гуноҳлардан фориғ бўласан. Агар шу ҳолда Аллоҳ азза ва жаллага юзлансанг, худди онадан янги туғилгандек гуноҳлардан покланасан”, дедилар”, деб айтганини эшитдим”. Абу Умома айтади: “Шунда мен: “Эй Амр ибн Абаса, қара нима деяпсан? Мана шу нарса (бандага) бир вақтнинг ўзида бериладими?!” деб сўраган эдим, у: “Аллоҳга қасамки, мен кексайиб, ажалим яқинлашди. Шу чоғда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам номларидан ёлғон гапиришга қандай эҳтиёжим бўлсин?!” Буни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан икки қулоғим эшитган ва қалбим уни ўзига сингдирган”, деди”(Насоий ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\nБу ривоятда Амр ибн Абаса розийаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга таҳорат ҳақида берган саволи ва у зот бунга қандай жавоб қайтарганлари келтирилмоқда.\nРивоятга эътибор берадиган бўлсак, таҳорат ҳақида берилган саволга Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам, мана бу ва мана бу аъзоларингни ювасан, деб жавоб бермаяптилар, балки таҳоратни мукаммал суратда ўргатиб, унинг фазилатларини ҳам зикр қилмоқдалар.\n1 Ҳужр ибн Али айтади: “Мен Али ибн Абу Толиб: “Таҳорат имоннинг ярмидир”, деб айтганини эшитганман” (Байҳақий “Шуаъбул иймон”да ривоят қилган).\n2 Ҳадисда юз ювилганда фақат кўз орқали содир этилган гуноҳлар кечирилиши зикр қилинишига икки хил сабаб келтирилган: 1) кўз қалб ойнаси бўлиб, у билан содир этилган гуноҳлар зикр қилиниши бошқа аъзоларга кифоя қилади; 2) таҳоратда оғиз, бурун ва қулоқ алоҳида тарзда покланади. Кўз эса таҳоратда махсус ювиш билан покланмайди. Шу сабаб кўз билан қилинган гуноҳлар юзни ювиш билан тўкилади.\n3 Қози: “Бу ердаги гуноҳларнинг сув билан чиқиб кетиши унинг кечирилишидан далолатдир. Зеро гуноҳнинг баданга кириб-чиқиши мумкин эмас”, деган. Лекин бошқа уламолар: “Гуноҳлар банданинг ботинига ҳам, зоҳирига ҳам таъсир қилади. Бу нарса аъзонинг қорайишида кўринади”, дейишган ва бунга гуноҳ содир этилганда, қалб қорайиб, истиғфордан сўнг чароғон бўлишини мисол қилиб келтиришган. Аҳмад, Ибн Хузайма Ибн Аббос розийаллоҳу анҳудан, у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Ҳажарул асвад жаннатдан (тушган) бўлиб, (аввалда) оппоқ ёқут эди. У қордан ҳам оппоқ бўлган. Аммо мушриклар содир этган гуноҳлар уни қорайтириб юборган”.\nИмом Суютий бу ҳадис ҳақида: “Гуноҳлар тошга таъсир қилса, гуноҳ содир этувчининг танаси тошдан кўра таъсирланишга муносиброқдир”, деган. Яъни, гуноҳлар тошни қорайтирар экан, гуноҳ содир этилган аъзолар ҳам гуноҳлар таъсиридан бенасиб қолмайди, улар ҳам қораяди, дейилмоқчи. Бу қорайиш маънавий ёки моддий бўлиши мумкин. Бошқа ривоятда: “Албатта ёлғон (гап) юзни қорайтиради”, дейилган. Демак, гуноҳлар банда танасига таъсир кўрсатади.\n4 Али розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Мен сизларга Аллоҳ унинг сабабидан гуноҳларни ўчирадиган (амаллар)га далолат қилайми: қийин (вақт)ларда таҳоратни мукаммал қилиш, масжидга юриб бориш, бир намоздан сўнг (келаси) намозни кутиш. (Мана шулар) гуноҳларни бутунлай ювиб ташлайди”, деганлар. (Ҳоким, Абу Яъло ва Баззор ривояти. Ривоят санади саҳиҳ).\n5 Бир намоздан сўнг келаси намозни кутиш “Ал-мунтақо шарҳул-муваттоъ” китобида қуйидагича тушунтирилган: “Банда жамоат билан намоз ўқиб бўлгач, жойнамоз устида ўтириб келаси намозни кутади. Бу бир-бирига яқин бўлган икки намоз орасида бўлади. Масалан, пешин намозидан сўнг асрни ёки шомдан кейин хуфтон намозини кутиш мумкин. Аммо хуфтондан кейин бомдодни кутиш инсон тоқати етадиган иш эмас. (Кўп ҳолларда бунга имкон ҳам бўлмайди) қолаверса, бу вақт мобайнида таҳорат синади. Шунингдек, бомдоддан сўнг пешинни кутиш ҳам шунга киради”.\nЛекин бошқа уламолар, банда хоҳ жамоат билан, хоҳ ёлғиз ўзи ўқисин, ибодатдан кейин келаси намозни кутса, бошқа ишларини бажарган ҳолда қалби намозга боғлиқ бўлса, бир намоздан кейин келаси намозни кутган бўлади, дейишган.\n12.9.2019 5000 Батафсил\n25.8.2019 4598 Батафсил\n10.8.2019 4282 Батафсил


2020 йил январь-июнь ойларида Андижон вилояти Андижон шаҳарнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишини асосий кўрсаткичлари бўйича таҳлилий МАЪЛУМОТ\n2020 йил январь-июнь ойлари якуни бўйича саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажми 2674,5 млрд.сўм бўлиб, ўсиш суръати ўтган йилнинг шу даврига нисбатан таққослама нархларда 111,4 фоизни ташкил этди.\nХАЛҚ ИСТЕЪМОЛ МОЛЛАРИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ХАЖМИ\nШаҳарда 1417,5 млрд.сўмлик Халқ истеъмол моллари ишлаб чиқарилиб, ўтган йилнинг тегишли даврига нисбатан ўсиш суръати 99,7 фоизни ташкил этди.\nҚУРИЛИШ ИШЛАРИ ХАЖМИ\n2020 йил январь-июнь ойлари якуни бўйича қурилиш ишлар ҳажми 636,6 млрд.сўм бўлиб, ўсиш суръати 97,1 фоизни ташкил этди.\nЧАКАНА CАВДО АЙЛАНМАСИ ҲАЖМИ\n2020 йил январь-июнь ойлари якуни бўйича жами чакана савдо айланмаси ҳажми 2236,9 млрд.сўм бўлиб, ўсиш суръати 103,3 фоизни ташкил этди.\nБОЗОР ХИЗМАТЛАРИ ХАЖМИ\n2020 йил январь-июнь ойлари якуни бўйича жами хизматлар ҳажми 2761,9 млрд.сўмни ташкил қилиб, ўсиш суръати 112,4 фоизни ташкил этди.\n2020 йилнинг январь-июнь ойлари якуни бўйича ташқи савдо айланма ҳажми 199,8 млн.АҚШ долларни ташкил қилиб, ўсиш суръати ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 104,2 фоизга бажарилди. Шу жумладан Экспорт ҳажми 26,1 млн.АҚШ долларни ташкил қилиб, ўсиш суръати ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 93,6 фоизни ташкил этди. Импорт ҳажми 173,8 млн.АҚШ долларни ташкил қилиб, ўсиш суръати ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 106,1 фоизни ташкил этди.\nПрочитано 298 раз\tПоследнее изменение 28 Июль 2020\nШу рубрикадаги бошка янгиликлар: « КОРХОНА ВА ТАШКИЛОТ РАҲБАРЛАРИ ҲАМДА ҲИСОБЧИЛАРИ ДИҚҚАТИГА! АҲОЛИНИ РЎЙХАТГА ОЛИШ - АХОЛИ ТЎҒРИСИДА ТЎЛАҚОНЛИ МАЪЛУМОТЛАР ОЛИШНИНГ МУҲИМ ОМИЛИДИР »


Амаллар ниятга қараб бўлади – oliymahad.uz\nАмаллар ниятга қараб бўлади\nУзоқ йўлга отланган бир мусофир киши бепаён ялангликда кетар экан узоқдан бир дарахтга кўзи тушиб, отини ўша тарафга бурди. У дарахт тагига етганида отидан тушиб қўлига қозиқни олди ва уни дарахт сояси тушадиган ерга қоқиб унга отини боғлаб қўйди. Сояда овқатланиб бир оз ҳордиқ чиқаргандан сўнг отига минар экан “Мендан кейин келган йўловчилар ҳам уловларини шу қозиққа боғлаб, ундан фойдаланса савоби тегар”, дея қозиғини қоқилган жойида қолдирди ва отига миниб йўлида давом этди.\nБир қанча вақтдан кейин бошқа бир йўловчи ўша ердан ўтиб кетар экан, у ҳам дарахт сояси остида дам олиш учун уловини дарахтга боғлади. Вақт пешиндан бир оз ўтиб қолгани учун дарахт сояси ҳам ўзидан бир оз узоқлашган эди. Йўловчи дарахт тагидан соя тарафга юрар экан оёғи ногоҳ ўтлар орасида нимагадир тегиб қоқилиб тушди. Туриб қараса, ерга қоқиб қўйилган қозиқ турибди. Мендан кейин келган йўловчилар унга чалиниб йиқилиб тушмасин, деб уни суғуриб олиб улоқтирди.\nУларнинг бирининг иши тўғри, бошқасиники эса нотўғри бўлиши керак. Аммо, Умар розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилган “Амаллар ниятларга қараб бўлади”, деган машҳур ҳадисга кўра, бу йўловчиларнинг ҳар бири қилган иши учун мукофотланади ва уларга савоб ваъда қилинади. Чунки ҳар иккаласининг ҳам қалбида одамларга яхшилик қилиш ва эзгулик бор эди. Шунинг учун ҳам бу воқеада ҳар иккала ҳолат ҳам тўғри деб баҳоланади. Демак, ҳар қандай оддий ишни қилаётганимизда ниятимизни чиройли қилсак, амалларимиз савобли ва икки дунёда ҳам фойдали бўлар экан.\nРаббимиз нақадар меҳрибон!\n596700cookie-checkАмаллар ниятга қараб бўладиno\nОлдингиЭнг бой инсонКейингиБиз умматга жаннат амалини сўраб кетган саҳобий


20:56, 09.08.2021 // 10158\nАмериканинг аэронавтика ва космик макон тадқиқотлари бўйича бошқармаси (NASA) Марс миссиясининг бир йиллик имитация лойиҳасига кўнгиллиларни тўплашни бошлаганини эълон қилди, деб хабар беради IXBT.\nҚизил сайёрадаги ҳаётнинг бир йиллик имитацияси 2022 йилнинг кузида бошланиши керак.\nАгентлик сайёрадаги реал муҳитга ўхшаш шароитни яратишга, «юқори мотивацияга эга инсонлар» ердаги узоқ муддатли симуляторда қанча вақт бардош беришини ўранишга уринмоқда.\nNASA Техасда жойлашган Жонсон номидаги космик марказда Марс юзаси каби ишланган ҳудудда учта бир йиллик миссияни ўтказишни режалаштирган. Бу келажакда инсоннинг Ой ва Марсга амалга оширадиган космик парвозларида юзага келиши мумкин бўлган муаммоларни ҳал этиш учун технология ва усулларни ишлаб чиқишга хизмат қилади.\nҲар бир миссия таркибидаги тўрт нафар экипаж аъзоси 3D принтерда чоп этилган 160 квадрат метрдаги майдонда жойлашадиган Mars Dune Alpha модулида яшаши керак бўлади. Атроф-муҳит Марсдаги миссиянинг муаммоларини имитация қилади, хусусан, ресурслар чекланади, қурилмалар ишдан чиқиши мумкин, алоқа секинлашади ва стрессга солувчи атроф-муҳитга боғлиқ бошқа омиллар кўриб чиқилади. Экипаж зиммасига очиқ космосга чиқишни моделлаштириш, илмий тадқиқотлар, виртуал реалликдан фойдаланиш ва роботларни бошқариш, шунингдек, хабарлар алмашинуви юкланади.\nNASA ҳозирда кўнгиллиларнинг аризаларини кутмоқда. Талаблар — АҚШ фуқаролиги, соғлом бўлиш, ёши 30-55 дан ошмаслиги, чекиш каби зарарли одатлари бўлмаслиги, учувчилик бўйича тажрибага ва табиий фанлар, муҳандислик ёки математика бўйича магистр даражасига эга бўлиш.\nЭслатиб ўтамиз, 20 июль куни миллиардер Жефф Безос коинотда бўлиб қайтди. Бортида Безос ва яна уч нафар одам бўлган New Shepard ҳаво кемаси космосга чиқиб муваффақиятли қўнишни амалга оширди. New Shepard капсуласи космодромдан учгач, тахминан 350 минг фунт масофани босиб ўтди, Ер атмосферасини фазодан ажратиб турувчи Кармана чизиғидан (Ердан 100 километр узоқликда) ўзган ҳолда коинотга чиқди. Парвоз тахминан 11 дақиқа давом этган.\nМавзуга доир: Марсдаги Хитой марсоходи ўз иш жараёни ҳақида 4 та видео юборди. Видеолардан бирида ровернинг товушини ҳам эшитиш мумкин (видео)\n22:19, 17.10.2021 // 101797\n08:09 Кеча // 86862\n19:20, 17.10.2021 // 71227\n21:50, 17.10.2021 // 64353\n22:55, 17.10.2021 // 58771


Қўшработ туманида “Доимо эътиборимиздасиз!” шиори остида сайёр давлат хизматлари кўрсатилди - zarnews.uz\nЗармитан, Заркент ва Бойтўп маҳаллалари Қўшработ туманидан 15 километр узоқликда жойлашган. Бу ҳудудда ўн мингга яқин фуқаро истиқомат қилади. Давлат хизматлари агентлиги Самарқанд вилоят бошқармаси масъул ходимлари ҳамда Қўшработ туман давлат хизматлари маркази мутахассислари томонидан айнан ушбу манзилда навбатдаги сайёр тадбир ташкил этилди.\nЗаркент маҳалласи марказида ўтказилган тадбирда 100 га яқин маҳалла фуқаролари иштирок этди. Дастлаб, йиғилганларга давлат хизматлари марказлари томонидан кўрсатилаётган 120 га яқин давлат хизматлари ҳақида маълумот берилди.\n- Бугунги тадбирга синглим билан келдим, - дейди Заркент маҳалласида истиқомат қилувчи Лола Шодмонова. – Марказ ходимлари томонидан мурожаатимиз тез фурсатда ижобий ҳал этиб берилди. Бундай сайёр тадбирларнинг ташкил этилиши фуқароларга енгиллик яратиши билан бирга уларнинг вақтлари ва ортиқча маблағлари тежалишини таъминлайди.\nШунингдек, тадбирда Заркент ва Зармитан маҳаллаларида истиқомат қилувчи ижтимоий ҳимояга муҳтож оила вакиллари - Р.Валибоева ҳамда М.Соибовалар хонадонига борилиб, уларнинг мурожаатлари юзасидан давлат хизматлари кўрсатилди.\nЎтказилган сайёр тадбирда 70 га яқин фуқарога ҳуқуқий-норматив ҳужжатлар хусусида маслаҳат ва тушунчалар берилди.\nТадбирда Давлат хизматлари марказида фаолият бошлаган Ўзбекистон Республикаси Бош вазири қабулхонаси вакиллари ҳам қатнашиб, фуқаролар дардини тинглади, уларни қийнаб келаётган муаммоларга ечим излади.


Эрон: Парламент сайловида президент рақиблари олдинда бормоқда\n21 январ 2021, Тошкент вақти: 14:10\nЭрондаги оммавий ахборот воситалари 2 март куни ўтказилган парламент сайловида рўйхатга олинган 48 миллион сайловчидан 65 фоизи иштирок этганини хабар қилди.\nЭрон Ички ишлар вазири Мустафо Муҳаммад Нажар давлат телевидениесига бу якуний натижа эмаслигини, сайлов варақаларини санаш давом этаётганини маълум қилди.\nНажар ҳозиргача 135 номзод парламентдан ўрин эгаллашга муваффақ бўлганини айтди.\nЕтакчилари уй қамоғида бўлган ислоҳотчилар сайловга бойкот эълон қилганига қарамай, Эроннинг Олий руҳонийси Оятулло Али Хоманаий сайловда кўп одам қатнашишини башорат қилган эди.\nЭрон парламентидаги 290 та ўрин учун 3 минг 400 даъвогар ўз номзодини қўйган.


Москвада уч нафар мухолифатчи қўлга олинди\n27 май 2020, Тошкент вақти: 08:37\nЛюбовь Соболь 3 августда ҳам қўлга олинган эди.\nМосква полицияси 2 сентябрь куни уч нафар фаолни 31 август куни ўтган митингда иштирок этгани учун қўлга олди.\nТаниқли мухолифатчи Любовь Соболь, Коррупцияга қарши кураш фонди ходими Николай Ляскин ва “Новая газета” мухбири Илья Азар полиция бўлимида тун ярмигача ушлаб турилган, кейин қўйиб юборилган. Уларга нисбатан 3 сентябрь куни рухсат берилмаган митингни ўтказиш айблови билан суд жараёни бўлиши кутилмоқда.\n2 сентябрь куни Москва прокуратураси болалари билан митингга чиққани учун ота-оналик ҳуқуқидан ажратишни талаб қилаётган Хомских ва Проказовларга нисбатан суд бўлган эди. Суд уларни ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш талабини рад этди. Жараёндан сўнг Петр Хомскихнинг адвокати Татяна Сустина:\n-Умуман олганда, уларга болалари билан митингга бориш тақиқланди. Улар норозилик намойишлари ўтказилаётган пайтда Москва марказида пайдо бўлмасликлари лозим,-деб айтди.


Антон Чехов. Ҳазил (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиАнтон Чехов (1860-1904; Россия)Антон Чехов. Ҳазил (ҳикоя)\nЧарақлаб турган қиш куни. Туш пайти… Қаттиқ совуқдан ҳаво чарсиллаб туради. Мени қўлтиқлаб олган Наденьканинг чаккаларидаги жингалак сочлари ва юқори лаби устидаги тукларини кумушдек қиров босмоқда. Биз тоғ тепасида турибмиз. Оёғимиз остидан то пастгача нишаб текислик чўзилиб ётибди. Унда қуёш ойнадагидек акс этади. Ёнимизда тўқ қип-қизил мовут қопланган кичик чана турибди.\n— Надежда Петровна, чанага ўтиринг! — деб ёлвораман унга. — Атиги бир марта! Ҳеч нима бўлмайди, ишона беринг, эсон-омон тушамиз.\nЛекин Наденька қўрқади. Унинг жимит калошидан муз тоғи тубигача бўлган масофа унга даҳшатли, тегсиз жарликдек туйилади. Уни чанага ўтиришга таклиф қилганимда пастга қаради-ю, капалаги учиб, ўтакаси ёрилаёзди. Бу ҳам майли-я, шу тубсиз жарга чена отиб тушганимизда унинг аҳволи нима кечаркин? Юраги ёрилиб ўлса, ёки жинни бўлиб қолса керак.\n— Ўтинаман сиздан! — дейман. — Қўрқманг! Тушунсангиз-чи, ахир, бу юраксизлик, қўрқоқлик-ку!\nНиҳоят Наденька рози бўлади, мен унинг юз-кўзидан, таваккал қилиб, рози бўлганини кўраман. Бўздай оқариб, титраётган Наденькани чанага ўтқазиб, маҳкам ушлаб оламан-да, ўзимни пастга отаман.\nЧана ўқдек учиб кетади. Биз кесиб бораётган ҳаво шиддат билан юзга урилар, бўкирар, визиллар, қаҳр-ғазаб билан тармашар ва бошни узиб кетгудай бўларди. Шамолнинг шиддатидан нафас олиб бўлмасди, назаримда, бизни иблис чангалига сиқиб олган-у, бўкирганича жаҳаннамга судраб кетмоқда. Атрофни ўраган барча нарсалар чопиб ўтаётган лентага айланади… Яна бир ондан кейин — биз ҳалок бўламиз!\n— Надя, мен сизни севаман! — дедим шу лаҳзада шивирлаб.\nЧананинг чопиши тобора сустлашади, шамолнинг ўкириши ҳам, чана остидаги қўшқоракларнинг вижиллаши ҳам унча даҳшатли бўлмай қолади, нафас олиш енгиллашди, ниҳоят биз пастга тушдик. Капалаги учиб кетган Наденька қимир этмас, юзи оқариб кетган, зўрға нафас олади… Мен унинг ўрнидан туришига ёрдамлашаман.\n— Энди ўлсам ҳам чанага ўтирмайман, — дейди у қўрқинч тўла кўзларини катта очиб менга қараркан, — сира-сира тушмаганим бўлсин! Ўлаёздим!\nОрадан сал вақт ўтмай у ўзига келади-да, нафасини ростлайди ва бояги тўрт сўзни айтган менми ёки уюрма шовқини ичида менга шундай эштилдими? деган тарзда кўзимга тикилади. Мен эса унинг ёнида туриб, папирос чекаман, диққат билан қўлқопимни кўздан кечираман.\nНаденька мени қўлтиқлаб олади, биз тоғ этагида узоқ сайр қилиб юрамиз. Бояги жумбоқ афтидан ҳамон унга тинчлик бермайди. Ўша тўрт сўз айтилдими ё айтилмадими? Ҳами ё йўқми? Ҳами ё йўқми? Бу савол иззати-нафс, ор-номус, ҳаёт-мамот, бахт-саодат масаласи бўлганидан жуда муҳим, дунёда энг муҳим масаладир. Наденька сабрсизлик ва ғамгинлик билан юзимга назар ташлайди, саволларимга ҳам ноўрин жавоб беради ва бирон нима демасмикин деб оғзимни пойлайди. Эҳ, унинг ёқимли юзидан қандай ифодалар ўқиш мумкин! Мен шу топда қизнинг руҳан қийналаётганини, нимадир демоқчи, алланимани сўрамоқчи, лекин нима дейишни билмай, керакли сўз тилига келмай, ўзини ноқулай аҳволда сезаётганини, қалбини тўлдирган қувонч гапиришга халақит бераётганини сезиб тураман…\n— Биласизми? — деб қолади у менга қарамай.\n— Нимани? — дейман.\n— Келинг яна… чанага тушамиз.\nБиз зинапоядан тоғ тепасига чиқиб бордик. Ранги оқариб, титраб турган Наденькани яна чанага ўтқаздим, шундан сўнг тубсиз жарликка яна учиб кетдик, яна шамал ўкириб, чананинг қўшқораклари вижиллади. Мен яна чана энг бир даҳшат билан учиб тушаётган пайтида:\n— Наденька, мен сизни севаман! — деб шивирладим.\nЧана тўхтади, Наденька ҳозиргина тушиб келганимиз тоғ тепасига бир кўз ташлаб олди, кейин юзимга узоқ қараб туриб, менинг бепарво ва ҳис-туйғусиз овозимни тинглади. Унинг мана шу фурсатдаги бутун қиёфаси, ҳатто муфтаси билан қулоқчинигача, бутун вужуди ниҳоятда таажжубланганини кўрсатиб турарди. Юзига бир қараган киши, дарҳол:\n«Нима гап ўзи? Ҳалиги сўзларни ким айтди? У айтдими ё менга шундай эшитилдими?» деган маънони ўқиб олиши мумкин эди.\nМана шу номаълум ҳолат уни ташвишга солар, тоқатини тоқ қиларди. Бечора қиз саволларимга ҳам жавоб қилмас, қош-қовоғи осилиб, ҳозир йиғлаб юборгудек эди.\n— Уйга кетсак қалай бўларкин? — дейман.\n— Менга… менга чанада учиш ёқиб қолди, — дейди у қизариб. — Яна бир марта тушсакмикин?\nТавба, чанада учиш унга «ёқармиш». Ваҳоланки, у бу сафар ҳам чанага ўтириши билан юзлари аввалгидай оқариб, қўрқишдан нафаси ичига тушиб, титрайди.\nБиз учинчи марта чанага тушдик, қизнинг юзимга тикилаётгани, лабим қимирлаб қолмасмикин деб кузатаётганини билиб турибман. Мен оҳиста рўмолчамни олиб, лабимга тутдим-да, секин йўталиб қўйдим, чана яхмалакнинг ўртасига етганда:\n— Надя, мен сизни севаман! — деб билдирмай айтиб олдим.\nЖумбоқ яна ечилмай қолди! Наденька индамас, нима тўғридадир ўйларди… Уйига кузатиб қўйдим, у секин юрар, ўша сўзларни яна такрорламасмикин деб кутарди. Мен Наденьканинг қалби изтироб чекаётганини ва:\n«Ахир, у сўзларни шамол айтмади-ю! Унинг айтишини ўзим ҳам истамайман!» деб юбормаслик учун ўзини босиб келаётганини фаҳмлаб борардим.\nЭртаси кун эрталаб мен: «Бугун яхмалакка борсангиз, бизникига кириб, мени ола кетинг. Н.» деган мактубча олдим. Шу кундан бошлаб Наденька билан ҳаркуни яхмалакка борадиган, чанада пастга тушарканмиз ҳар сафар:\n— Надя, мен сизни севаман! — деб шивирлайдиган бўлдим.\nТез орада Наденька вино ёки морфийга ўрганган одамдай, бу сўзларга одатланиб қолди. У энди бу сўзларни эшитмаса туролмайди. Гапнинг очиғи, ҳали ҳам унинг учун тепадан учиб тушиш ғоят қўрқинчли-ю, лекин энди булар муҳаббат ҳақидаги ана шу сўзларга алоҳида фазилат бағишларди, бу муҳаббат сўзларини ким айтаётгани эса ҳамон жумбоқлигича қолганди, бу эса қиз юрагини эзарди. У ҳануз икки нарсадан: мен билан шамолдан шубҳа қиларди… Булардан қай бири унга муҳаббат изҳор қилаётганини билмасди, афтидан энди бунинг фарҳи қолмаган эди. Чунки, у, қайси идишдан ичма, кайф қилсанг бўлгани деган гапга амал қилаётганга ўхшарди.\nБир сафар, ёлғиз ўзим яхмалакка бордим; одамлар орасида туриб, Наденьканинг тоғ ёнига келганини, одамлар ичидан кўзи билан мени излаётганини кўриб турдим… Кейин у чўчиброқ зинадан яхмалак тепасига чиқди… Бир ўзи, нақадар даҳшат! У, қордай оқариб кетган, худди ўлимга бораётгандай титрар, лекин, йўлида давом этар, орқасига қарамай, қатъият билан зинадан чиқиб борарди. Ниҳоят Наденька: қани кўрайчи, у йўғида ҳам ўша ажойиб лаззатли сўзлар эшитилармикин? деб билишга жазм қилганга ўхшарди. Унинг ранги оқариб, анграйиб чанага ўтирганини, бу дунё билан хайрлашиб, кўзларини чирт юмганича, пастга ўзини отганини кўриб турдим… «Жжжж» — чана қўшқораклари вижиллаб кетди. Наденька ўша сўзларни яна эшитдими, буни билмадим… Фақат ҳолдан тойган, мадори қуриб, зўрғагина чанадан тураётганини кўрдим. Бирон сўз эшитган ё эшитмаганини ўзи ҳам билмагани унинг юзидан кўриниб турибди. Бу Наденька юзидаги ифодадан аниқ билиниб турарди. Пастга ғизиллаб тушаётгандаги қўрқиш уни эшитиш, овозларни фарқ қилиш, тушуниш қобилиятидан маҳрум қилганди…\nМана, баҳор ойи — март келди… Қуёш тобора илиқ нур сочади. Бизнинг яхмалак тоғимиз ўзининг ялтироқ тусини йўқотиб, қорая бошлади, кейин бутунлай эриб кетди. Бизнинг чана сайримиз тугади. Бечора Наденька энди у сўзларни эшитмайди, бундан кейин унга у сўзларни ҳеч ким айтмайди ҳам; шамол ҳам тинган, мен ҳам узоқ муддатга, эҳтимол бир умрга — Петербургга жўнаб кетаман.\nБир кун, жўнаб кетишимдан икки кун олдин, кечқурун боғчада ўтирардим. Боғча Наденькалар ҳовлисидан устига найза мих қоқилган баланд тахта девор билан ажралган эди… Кунлар хийла совуқ, гўнг остидан ҳали қор кетмаган, дарахтлар ҳам уйғонмаган, лекин баҳор нафаси келиб турарди, қузғунлар тунаш олдидан қаттиқ чуғурлашарди. Мен тахта девор тагига келиб, тешикдан узоқ қараб турдим. Наденька зинага чиқди-да, ғамгин ва ташвиш тортиб осмонга боқди. Баҳор шамоли унинг рангсиз, маъюс юзига келиб урилди… Бу шамол, унга тоғдаги яхмалакда ўкирган шамолни, ўша ажойиб тўрт сўз эшитилган шамолни эслатди, унинг юзи янада қайғули бўлиб қолди, юзларига ёш томчилари думалаб тушди… Бечора қиз гўё шамолдан ўша сўзларни қайтариб олиб келишни илтижо қилаётгандай иккала қўлини олдинга чўзди. Мен ҳам шамолнинг қаттиқ эсган фурсатини пойлаб туриб:\n— Надя, мен сизни севаман! — деб шивирладим.\nЭҳ, бу сўзлардан Наденька не ҳолга тушмади! Қичқириб юборди, бениҳоя мамнун жилмайиб, шамол қаршисига қўлларини узатди, шу топда у ғоят шод, қувноқ, гўзал.\nМен буюмларимни йиғиштиргани кетдим…\nБу воқеа бир вақтлар бўлган эди. Энди Наденьканинг эри бор; эрга беришганми ё ўзи текканми — бунинг аҳамияти йўқ, у ҳозир дворян васийлиги маҳкамаси секретарининг хотини, унинг уч боласи бор. Бир вақтлари бизнинг яхмалакка бирга борганимиз, шамол қулоғига етказган «Наденька, мен сизни севаман» жумласини ҳали-ҳали унутмаган; бу эса энди Наденька ҳаётининг энг бахтли, энг жозибали, қалбида кучли таъсир қолдирган ажойиб хотиралари бўлиб қолган…\nЭнди мен катта киши бўлиб қолдим, у сўзларни Наденькага нега айтганимни, нега ҳазиллашганимни ўзим ҳам билмайман.\n← Аввалги Аввалги Қудрат Дўстмуҳаммад. Фантастиканинг парвози ва инқирози\nКейинги → Кейинги: Мирзакалон Исмоилий. Қайсар боланинг ҳаёти (қиссалар)


Тишларни нотўғри тозалаётганликдан дарак берувчи 5 та белги - Zamin.uz\nТиш шифокорларнинг тажрибасига кўра, нафақат кичик ёшдагилар, балки катталар ҳам тишларни қандай қилиб тўғри тозалашни билмайди. Кўпинча улар тиш чўткасини горизонтал равишда ҳаракатлантиради. Оғиздаги сўлак ва озиқ-овқат қолдиқларини бартараф этиш учун эса тиш чўткасини айлана шаклда ҳаракатлантириш зарур. Шунингдек, тишларни тўғри тозаламаслик оқибатида оғиз бўшлиғида бир қанча нохуш ҳолатлар ҳам пайдо бўлиши мумкин.\nТиш юзасида сўлак қопламаси\nТилни тишлар устидан юритганда сўлак қопламасини ҳис қилиш мумкин. Агар шундай бўлса, зудлик билан улар тозалашга муҳтожлигини англатади. Нима учун бу хавфли, деган савол туғилиши мумкин. Бу бактерияларни кўпайиш жойи бўлиб, тишларнинг касалланиш хавфини оширади. Шунинг учун эрталаб ва кечки пайт овқатдан кейин тишларни 2-3 дақиқа давомида ювиш тавсия этилади. Тишларни тозалашда нафақат уларнинг олди қисми, балки орқа ва орадаги бўшлиқларга ҳам эътибор қаратиш зарур.\nОғиз бўшлиғидаги нохуш ҳид\nТишлар орасида қолиб кетган озиқ-овқат аста-секин чирий бошлайди ва ёқимсиз ҳид пайдо бўлишига олиб келади. Бу тиш эгасига сезилмаслиги мумкин, лекин атрофдагиларга ноқулайлик туғдиради. Бунга йўл қўймаслик учун ҳар куни нафақат чўткадан, балки тиш ипидан ҳам фойдаланиш керак. Ушбу восита тишлар орасидаги озиқ-овқат қолдиқларини олиб ташлаш учун ҳам жуда яхши.\nНотўғри тозалаш нафақат тиш эмалига, балки оғиз бўшлиғининг юмшоқ тўқималарига ҳам зарар етказади. Бактериялар эса яллиғланиш жараёнини қўзғатади. Юмшоқ чўтка тишларнинг юзасини тозалашдан ташқари, милкларни ҳам массаж қилади. Бу эса қон айланишини яхшилайди, сўлакларни олиб ташлайди ва тўқималарни даволайди.\nТиш сезгирлигининг ошиши\nШахсий гигиена воситаларининг нотўғри танланганлиги ва тишларни тўғри тозаламаслик уларнинг сезгирлиги ошишига олиб келиши мумкин. Бунда ҳар бир таом иссиқ, совуқ, нордон ёки ширин бўлсин, таъсир қилади. Ҳатто салқин ҳаво ҳам бироз оғриқларни пайдо қилади. Бу каби тишларни даволаш учун стоматологга ўз вақтида мурожаат қилиш керак. Шифокор, албатта, тозалаш техникаси ҳамда сезгирликни камайтиришга ёрдам берадиган маҳсулотларни тавсия этади.\nКариес кўпинча тишларни нотўғри ювиш натижасида юзага келади. Ён қисмдаги тишларни ювиш бироз қийин бўлганлиги сабабли касаллик айнан ўша ерда пайдо бўлади. Бу эса хавфли, сабаби кариес сезилмас даражада ривожланади. Тиш ичига тарқалиб, тишнинг асаб толаларига етиб боргандагина оғриқ туфайли касалликни пайқаш мумкин. “Замин” янгиликларини “Одноклассники”да кузатиб боринг\n21-11-2019, 14:38, Ҳаёт тарзи


Forbes ўн йилликнинг энг муваффақиятли россиялик миллиардерини маълум қилди\n20:16 / 27.12.2019\nНОВАТЭК ва “Сибур” компаниялари эгаси Леонид Михельсон россиялик миллиардерлар ўртасида ўтган ўн йилликда бойлиги энг кўпайган миллиардер бўлди. Бу ҳақда Forbes нашри маълум қилди.\nНашр маълумотларига кўра, 2010 йилдан бошлаб Михельсоннинг бойлиги 4,4 млрд доллардан 27 млрд долларгача, яъни 22,6 млрдга кўпайган.\nЭнг кўп бойиган россиялик миллиардерлар рейтингининг 2-ўрнини НОВАТЭК ва “Сибур”нинг яна бир акциядори Геннадий Тимченко эгаллаган. Унинг бойлиги 10 йил ичида 22,7 млрд долларгача, яъни 20,8 млрд долларга кўпайган.\nКейинги ўринларни “Норникель” эгаларидан бири Владимир Потанин (13,5 млрд доллардан 23,8 млрд долларгача бойиган), ЛУКОЙЛнинг энг йирик акциядори Вагит Алекперов (13,2 млрд долларга бойиган) ва “Северсталь” эгаси Алексей Мордашов (10,3 млрд доллар) эгаллаган.\n“Ўн йилликнинг бош бенефициарларини бир нарса боғлайди – улар хом ашё иқтисодиёти: металлургия, кимё саноати, нефть-газ соҳаси эвазига бойиганлар”, дейилган Forbes’да.\nШунингдек, етакчи ўнталикдан Андрей Мельниченко (10,2 млрд долларга бойиган), Виктор Вексельберг (5,5 млрд доллар), Алишер Усмонов (5,3 млрд доллар), Владимир Лисин (5 млрд доллар) ва Андрей Козицин (4,6 млрд доллар) ўрин олган.\nТаъкидланишича, рейтингга кирган миллиардерлар 10 йил ичида ўз капиталларини умумий ҳисобда 111 млрд долларга кўпайтира олишган.\nНашр декабрь охирида 2019 йилда энг бойиган россияликлар рейтингини тақдим қилганди. Рейтингга Потанин етакчилик қилиб, унинг капитали бир йилда 7,8 млрд долларга кўпайган. Кейинги ўринларни Михельсон, Алекперов, Тимченко ва Мордашов эгаллаган.\nШу билан бирга, Forbes Россияда 2019 йил тадбиркори сифатида ОНЭКСИМ гуруҳи эгаси, августда “Бруклин Нетс” баскетбол клубини Alibaba асосчиларидан бирига 1,35 млрд долларга сотган Михаил Прохоровни эътироф этган.\n23:47 / 28.02.2020\n18:23 / 18.01.2020


Пўлат Бобожонов: "Халқпарвар тизим яратилади"\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномаси тегишли идора ва ташкилотлар томонидан ўрганилиши баробарида унда кўрсатилган вазифалар ижроси юзасидан зарур чора-тадбирлар белгилаб олинмоқда.\nЎзА мухбирига Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазири, генерал-майор Пўлат Бобожонов шулар ҳақида сўзлаб берди:\n– Давлатимиз раҳбарининг Мурожаатномасида йиллар давомида халқимизнинг кундалик ҳаётида тўпланиб қолган кўплаб муаммолар очиқ ва ойдин кўрсатиб ўтилди, уларнинг ечими борасидаги аниқ вазифалар белгилаб берилди.\nТаъкидланганидек, жорий йилда ички ишлар органларида тарихий аҳамиятга молик кўп кўламли ислоҳотлар ўтказилди. Фаолиятимиз самарадорлигини тубдан ошириш ва такомиллаштиришга шахсан Президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан катта эътибор берилмоқда.\nЎтган қисқа вақт ичида ички ишлар органларини жазоловчи, назорат қилувчи органдан халқ, жамият ва давлат манфаатларини ҳимоя қиладиган профессионал тузилмага айлантириш бўйича туб ўзгаришлар амалга оширилди.\nУшбу ислоҳотларнинг замиридаги мақсад – бу эл-юртимизнинг ишончи ва меҳрини қозонган, том маънодаги халқпарвар ички ишлар тизимини яратиш, “Халқ манфаатларига хизмат қилиш”ни фаолиятимизнинг асосий мезонига айлантириш ҳамда жамиятимизда “Қонун ва адолат устуворлиги, жиноятга жазо муқаррарлиги” принципини қарор топтиришдир.\n2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси доирасида давлатмиз раҳбарининг жорий йил 10 апрелдаги “Ички ишлар органларининг фаолияти самарадорлигини тубдан ошириш, жамоат тартибини, фуқаролар ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишни таъминлашда уларнинг масъулиятини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони асосида ички ишлар органлари фаолиятини тубдан ислоҳ қилиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилди.\nЖумладан, ўтган давр мобайнида ички ишлар органлари фаолиятининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш, ходимларни ижтимоий муҳофаза қилишни янада кучайтириш мақсадида 4 қонун, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2 фармони ва 18 қарори, Вазирлар Маҳкамасининг 41 қарори, Ички ишлар вазирлигининг 50 дан ортиқ норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатлари қабул қилинди.\nИчки ишлар органлари тизимини ислоҳ қилишнинг энг муҳим йўналишлари белгиланиб, уларни амалга оширишнинг самарали, мақсадли ва таъсирчан механизми яратилди. Шунингдек, ички ишлар органлари барча даражадаги бўлинмаларининг вазифа ва функциялари чегарасини аниқ белгилаш ҳамда тақсимлаш, ташкилий-штат тузилмасини мақбуллаштириш, куч ва воситалардан оқилона фойдаланиш бўйича кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилиб, фаолиятимиз, энг аввало, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини муҳофаза қилишга, халқ манфаатларига хизмат қилишга йўналтирилди.\nҲозирга қадар Президентимиз ва ҳукуматимиз томонидан қабул қилинган қарорларни ижро этиш, уларни ҳаётга татбиқ этиш борасида кўплаб чора-тадбирлар амалга оширилди. Фаолиятимизнинг биронта йўналиши қолмадики, танқидий ва асослантирилган таҳлиллар асосида қайта кўриб чиқилмаган бўлса.\nИслоҳотлар изчил равишда ва босқичма-босқич давом эттирилмоқда, улар ўз самарасини бермоқда дейишимизга ҳам тўла асослар бор. Жумладан, ички ишлар органларининг штат тузилмаси иш ҳажмига мослаштирилди, юқори бўғиндаги штатлар сони ихчамлаштирилиб, қуйи бўғинларга ўтказилди.\nИчки ишлар органларини аҳолига янада яқинлаштириш орқали фаолият самарадорлигини тубдан ошириш мақсадида таянч пунктларининг янгиланган жойлашуви тасдиқланди ва унга асосан қўшимча 175 ички ишлар бўлинмаси ва 824 таянч пункти ташкил этилди. Шунингдек, профилактика инспекторлари сони 1 минг 102 нафарга кўпайтирилди.\nҲафтанинг ҳар пайшанба куни «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни», ҳар чоршанба куни эса «Ёнғин профилактикаси куни» ўтказиб келинмоқда. Маҳаллаларда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва кенг жамоатчилик вакиллари билан бундай кенг қамровли тадбирларнинг уюшқоқлик билан ўтказилиши, ҳеч шубҳасиз, жиноятга нисбатан муросасизлик муҳитини яратмоқда. Ёшларни қонунга итоаткорлик руҳида тарбиялашга ҳамда аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга хизмат қилмоқда.\nУшбу соҳадаги ислоҳотлар натижасида, жорий йилнинг январь-ноябрь ойларида ўтган йилнинг шу даврига нисбатан жиноят содир этиш ҳолатлари қарийб 11 минг 278 тага ёки 14,64 фоизга, жиноят қидирув йўналишидаги жиноятлар эса 5 минг 722 тага ёки 12,34 фоизга камайган.\nАёллар жиноятчилиги қарийб 20 фоизга, вояга етмаган шахслар томонидан содир этилган жиноятлар 11 фоизга, жиноят содир этган академик лицей ва коллеж ўқувчилари сони эса 21 фоизга камайишига эришилди. Маҳаллаларда жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича жамоатчилик институтлари билан биргаликда олиб борилган кенг қамровли профилактик тадбирлар натижасида 1 минг 79 маҳаллада биронта ҳам жиноят содир этилишига йўл қўйилмади.\nПрезидентимиз ташаббуси билан профилактика инспекторлари бевосита хизмат олиб бораётган ҳудудларида хизмат уй-жойлари ва узоқ муддатли имтиёзли кредит асосида шахсий автомашиналар билан таъминланмоқда. Бугунги кунгача 5 минг 300 нафар профилактика инспекторига тантанали равишда хизмат уйлари ва автотранспорт воситалари топширилди ва шу йил охиригача жами уларнинг сони 6 минг 969 нафарга етади.\nШу билан бирга, олдимизга қўйилган мақсадларга эришиш йўлида ҳали ишларимиз кўп. Бугун ички ишлар органларида ислоҳотларнинг мазмун-моҳиятини тўлиқ англамасдан, фуқароларнинг ҳақли эътирозларига сабабчи бўлаётган, нопок, таъмагирлик, порахўрлик ва “Ички ишлар органлари ходими” деган номга доғ тушириши мумкин бўлган салбий хатти-ҳаракатларни содир этишга мойил ходимлар йўқ эмас.\nМасалан, жорий йилнинг 11 ойида хизмат интизомини бузганлиги учун 7,5 мингга яқин ходим интизомий жазога, жиноят содир этганлиги учун эса 201 нафари жиноий жавобгарликка тортилган. Биз бундай масъулиятсиз ходимларни аниқлаш ва уларга нисбатан интизомий жазо чораларини қўллаш ва сафларимизни тозалаш бўйича манзилли чора-тадбирларни давом эттирамиз.\nХалқимиз ва Президентимиз ички ишлар ходимларидан жуда катта ўзгаришларни кутмоқда. Бу юксак ишончни оқлаш осон кечмайди. Лекин биз, албатта, бунга эришамиз.\nШуни алоҳида таъкидлаш жоизки, ўтган йиллар давомида ички ишлар органлари фаолиятининг ошкоралиги ва шаффофлигини таъминлаш аҳволи ҳозирги замон талабларига жавоб бермаётган эди. Амалга оширилган ишлар ҳақида аҳолини мунтазам хабардор қилиб бориш йўлга қўйилмаган эди. Ўтказилган ислоҳотлар натижасида эса ички ишлар органларининг халқ олдида тизимли ҳисобот бериб бориш тартиби ўрнатилди.\nИчки ишлар вазирининг ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва профилактикаси ҳолати бўйича Сенатга ҳисобот бериши қонунда муҳрлаб қўйилди. Биргина жорий йилнинг ўзида ички ишлар вазирининг Олий Мажлис Сенати олдида икки маротаба ҳисоботи эшитилди.\nШунингдек, ҳар бир ҳудудий ички ишлар органлари раҳбарининг халқ депутатлари вилоят, туман Кенгашлари олдида, профилактика инспекторларининг эса фуқаролар йиғинида ҳисоботлари эшитиб борилмоқда.\nШуниси аҳамиятлики, бу ҳисоботлар шунчаки ўқиб эшиттириш учунгина жорий этилмаяпти. Бундан буён ички ишлар органлари фаолиятига халқимиз баҳо беради ҳамда улар ҳар бир раҳбарнинг лавозимига лойиқлиги ёки лойиқ эмаслигини белгилаб беради. Бундай тартиб халқимиз олдидаги масъулиятимизни янада оширмоқда.\nЭндиликда эса Президентимизнинг Мурожаатномасида барча давлат органлари қошида жамоатчилик кенгашлари ташкил этиш вазифаси қўйилди. Шунга асосан Ички ишлар вазирлиги ва унинг таркибий тузилмалари қошида фахрийлар, олимлар ва жамоатчилик вакилларидан иборат жамоатчилик кенгашлари тузиш борасида ишлар амалга оширилмоқда. Ушбу Кенгашлар билан ҳамкорликда ички ишлар органлари фаолиятида мавжуд муаммоларни ҳал этиш, ходимларни ижтимоий таъминлаш борасида мақсадли ва таъсирчан чоралар кўрилади.\nҲаммага маълумки, шу кунга қадар халқимиз ички ишлар органларига жазоловчи орган сифатида қараб келган. Шахслар қийноққа солиниши, уларга нисбатан шафқатсиз муносабатда бўлиши ҳақидаги фикрлар борлиги сир эмас. Бундай салбий ҳолатларга чек қўйиш мақсадида Президентимизнинг жорий йил 30 ноябрдаги фармони асосида барча жазони ижро этиш муассасалари, ички ишлар органларининг тергов ҳибсхоналари, вақтинча сақлаш ҳибсхоналари, махсус қабулхоналари ва маъмурий қамоқни ўташ жойларининг видеокузатув мосламалари билан жиҳозланганлик даражасини аниқлаш ва тегишли чора-тадбирларни белгилаш ишлари бошлаб юборилди.\nИлғор хорижий давлатлар тажрибаси ҳамда халқаро стандартлар асосида ички ишлар органларида энг сўнгги замонавий ахборот-коммуникация технологиялари, жумладан, сўроқ жараёнини стенография қилиш, видеокузатув, шунингдек, тергов ҳаракатларини аудио ва видео қайд этиш тизимлари билан жиҳозланган махсус хоналар ташкил этилмоқда.\nМаҳкумларга масофали видеоучрашув ташкил этиш имкониятини назарда тутган ҳолда ҳимояланган алоқа канали бўйича видеоконференция тизимини босқичма-босқич жорий этиш кўзда тутилмоқда.\nБугунги кунда Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Тергов департаментида шундай намунавий махсус хона ташкил этилди. Бундай хоналарни кейинги йилларда босқичма-босқич барча тергов бўлинмаларида жорий этиш режалаштирилди.\nБу эса фуқароларни қалбаки далиллар, туҳмат ва бўҳтонлар асосида жавобгарликка тортилишига чек қўяди. Ҳар бир шахсга адолатли жазо берилиши ва айби бўлмаган ҳеч бир шахс жавобгарликка тортилмаслигини кафолатловчи жиноят-процессуал нормасини қатъий таъминлайди.\nШунингдек, Ўзбекистонда ҳибсга олинган ва жиноий жавобгарликка тортилган шахсларга нисбатан қийноққа солиш, руҳий ҳамда жисмоний босим ўтказиш, жазони ижро этиш муассасаларида бошқа ғайриинсоний зўравонликка мутлақо йўл қўйилмаслик борасидаги фаолиятни тубдан такомиллаштириш бўйича 2018-2022 йилларга мўлжалланган чора-тадбирлар дастури лойиҳаси ишлаб чиқилиши режалаштирилмоқда.\nАйтиш жоизки, ички ишлар органларига келиб тушган ҳар бир мурожаатни ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона кўриб чиқилишини таъминлаш, унда кўтарилган масалаларнинг қонуний ечимини топиш учун барча куч ва воситаларни сафарбар этиш устувор вазифага айлантирилди. Бу борадаги фаолиятни алоҳида назоратга олганмиз.\nШу жумладан, фуқароларга қулайликлар яратиш, мурожаатларнинг юзаки кўриб чиқилиши ва расмиятчилик учунгина жавоб берилиши ҳолатларини бартараф этиш мақсадида вазирлик тизимида фаолият кўрсатган 170 рақамли “ишонч телефони” бекор қилиниб, ягона «1102» рақамли “ишонч телефони” жорий этилди.\nШу билан бирга, Ички ишлар вазирининг Виртуал қабулхонаси ишга туширилди. Қабулхоналарга келиб тушган мурожаатлар алоҳида назоратга олиниб, 3 кунлик муддатда, қўшимча текширишлар талаб қиладиган мурожаатлар эса 10 кунлик муддатда кўриб чиқилмоқда.\nЖорий йилнинг 11 ойи давомида 512 мингта мурожаат келиб тушган бўлса, уларнинг барчаси қонуний ҳал этилди. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Виртуал қабулхонаси орқали келиб тушган 91 мингдан зиёд мурожаат кўриб чиқилиб, тегишли тартибда ҳал этилди.\nЖорий йилнинг 11 ойи давомида мамлакатимиз ҳудудларида бевосита ички ишлар вазири томонидан 27 та сайёр қабуллар ўтказилди. Уларда 5,5 мингдан зиёд фуқаро билан учрашувлар ўтказилиб, фуқароларнинг мурожаатлари тегишли тартибда ҳал этилди.\nАҳоли мурожаатларини ўз вақтида ва тўлиқ ҳал этилиши устидан назорат кучайтирилиб, раҳбарлар томонидан фуқароларни шахсан қабул қилиш, ариза ва шикоятларни кўриб чиқишда эътиборсизлик, сансоларлик ва қонун бузилиши ҳолатларига йўл қўйган ходимларга нисбатан кескин чоралар кўриш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгиланди.\nПрезидентимизнинг Мурожаатномасида вилоятлар ўртасидаги постларнинг жойлашуви нафақат фуқароларимизга, балки иқтисодиётимизга ҳам катта салбий таъсир кўрсатаётганлигини аниқ рақамлар билан кўрсатиб берилди.\nБиз қисқа муддат ичида барча постлар фаолиятини танқидий қайта кўриб чиқамиз. Мамлакатимиз ҳудудида 133 та ана шундай пост бор. Шундан 60 та йўл-патруль хизмати маскани ва 73 та патруль-пост хизмати стационар маскани жойлашган. Дастлабки ўрганишларни бошладик. Мана шу жами 133 постдан 66 тасини тугатиш тўғрисида хулосалар тайёрланди ва бу борадаги ишлар давом эттирилмоқда.\nХалқимизнинг таклифлари, юртимизнинг тинчлиги ва осойишталигини сақлашни ҳисобга олган ҳолда уларни кескин равишда камайтириш чораларини кўрамиз. Ички ишлар органларининг йўл-патруль ва патруль-пост хизматлари ходимларини босқичма-босқич видеокамералар билан таъминлаш чоралари кўрилмоқда.\nШу билан бирга, ички ишлар органларини халқимиз ишончини тўла оқлайдиган адолатли тузилмага айлантириш учун қатор ишларни амалга оширишимиз лозим. Тизимдаги ислоҳотлар келаси йилда давом эттирилиб, барча ташкилий тадбирлар давлатимиз раҳбари томонидан қўйилган талаблар асосида амалга оширилади.\n(Материал Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоатчилик\nва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар\nбошқармаси билан ҳамкорликда тайёрланди).


Ҳажжожни чўчитган ҳайбат « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nҲажжожни чўчитган ҳайбат\n31 May 2016 - 18:07\nҲажжож ибн Юсуф Сақафий Ироққа ҳоким бўлгач, ҳаддидан ошди, адолатсизликка йўл қўйди. Кўфа билан Басра орасидаги Восит шаҳрида ўзига муҳташам уй қурдирди. Еб-ичиб, байрам қилиб, кейин ҳақига дуо этишлари учун одамларни чорлади. Ҳасан Басрий жамоат жам бўлган қулай фурсатдан фойдаланиб, йиғилганларга панд-насиҳат қилиш, Аллоҳни эслатиш, дунё зеб-зийнатларига ҳирс қўйишдан қайтариш ниятида йўлга чиқди. Қурилган бинони кўриб, ҳашаматидан ажабланди. Одамлар эса қасрни томоша қилишарди. Ҳасан Басрий оломонга қараб гап бошлади:\n– Биз золимлар золими нима қурганини кўрдик, албатта. Фиръавн бундан ҳам катта ва баланд бино қурганини яхши биламиз. Бироқ Аллоҳ таоло Фиръавнни ҳалок этди, биносини ҳам қулатди…\nШу зайлда сўзлайверди. Ўша ерда ҳозир бўлганлардан бири золим ҳокимнинг ҳайбатидан қўрқиб:\n– Кифоя қилар энди, эй Абу Саид, кифоя қилар? – деди.\n– Аллоҳ таоло илм аҳлига билганларини яширмай, одамларга очиқ баён этиш масъулиятини юклаган!\nҒазабланган Ҳажжож эртасига маслаҳатгўйларига заҳрини сочди:\n– Сизларга ўлим бўлсин! Басралик бир қул чиқиб, бизга қарата хоҳлаган гапини айтса-ю, сизлардан бирортангиз унга рад жавобини бера олмаса! Аллоҳга қасам, сизларга унинг қонини ичираман, эй қўрқоқлар жамоаси!\nШундан сўнг қилич ва кунда ҳозирлашни буюрди. Анжомлар тайёрланди. Жаллодлар чақирилди. Айбдорни олиб келиш учун миршаблар жўнатилди. Бирпасдан сўнг Ҳасан Басрий кириб келди. У қилич, кунда ва жаллодни кўриб лабларини қимирлатиб қўйди. Ҳажжожга мўминлар улуғи, Аллоҳ йўлига даъват қилувчиларнинг энг салобатлиси рўбарў келган эди. Ҳасан Басрийни бундай ҳайбатли ҳолда кўрган золим шошиб қолди ва:\n– Тўрга ўтинг, эй Абу Саид, мана бу ерга… – дея дудуқланди. Одамлар бу манзарани ҳайратланиб томоша қилишарди. Чунки Ҳажжож Ҳасан Басрийни ўз ўрнига ўтқазиб қўйган эди.\nҲасан Басрий жойлашиб олгач, Ҳажжож ундан баъзи ишлар хусусида масала сўради. Олим шошилмай, лўнда жавоб-лар қайтарди. “Сиз олимлар улуғисиз, эй Абу Саид”, деди Ҳажжож барча масалаларга қаноатланарли жавоб олгач. Сўнг ораларидаги зиддиятни ислоҳ этиш ниятида унинг соқолига мушк суртди ва кузатиб қўйди. Ҳасан Басрий изидан эшикбон эргашди ва сўради:\n– Эй Абу Саид, билишимча, ҳоким сизни бошқа ниятда чақирганди. Келганингизда лабларингиз қимирлаганини кўрдим. Нима дегандингиз?\n– Эй неъмат ато этгувчи ва кулфатда паноҳ бергувчи Эгам! Оловни Иброҳимга совуқ қилиб, уни саломат қолдирганингдек, мени ҳам Ҳажжож азобидан асраб, саломат қилгин, дея дуо этган эдим.\n“Тақво зийнатлаган имон”дан