Яқинда туман марказида яна бир иншоот — мусиқали фаввора қуриб битказилди. Навоий кон-металлургия комбинати томонидан қарийб 350 миллион сўм сарфланган фаввора сув оқими, чироқлар ва мусиқа уйғунлигида гўзал манзара ҳосил қилади, айланаси эса 20 метр. 7 метр баландликка сув пуркаш қувватига эга.\n— Фавворанинг турли рангларда жилоланиб, кўкка отилиши аҳолининг чексиз қувончига сабаб бўлди, — дейди учқудуқлик Нилуфар Муйдинова. — Мустақиллигимизнинг 26 йиллик тўйига тайёргарлик кўраётган бўлсак-да, байрам тантанаси бугундан бошланди, десак, айни ҳақиқат.\nФавворани кузатаркансиз, оҳангларга мос “ўйнаётган” сув ажиб бир санъат асарини кўз олдингизда намоён этади, гўёки етти хил рангда товланаётган сув заррачаларини моҳир дирижёр бошқараётганга ўхшайди. Ён-атрофдаги ўриндиқлар ва декоратив кўринишга эга ёритқичлар ушбу масканга ўзгача тароват бағишлаган.\n— Энди ҳар куни набираларим билан томошага келаман, — дейди учқудуқлик онахон Гулнора Шукурова. — Болаларнинг беғубор кулгисини уйғотадиган, дилини яйратадиган маскан бўлибди бу жой. Йигирма саккиз йил Қизилқум бағридаги шаҳарда истиқомат қилиб, бундай ҳузурбахш манзарани кўрмаганман.\nШаҳардаги “Орзу” истироҳат ва дам олиш боғида ҳам гўзал фавворалар бунёд этилди. Шунингдек, 51 гектардан зиёд майдон кўкаламзорлаштирилди, 44 гектар яшил майсазор барпо қилинди, гул ва дарахт кўчатлари ўтқазилди. Умуман, Қизилқум гавҳари ҳисобланган Учқудуқ янада обод масканга айланиб бормоқда.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Шукроналик, меҳр-оқибат ва ҳамжиҳатлик ифодаси\tАдабиёт — маънавият дурдонаси »


Таваллуд топган сана: 1472 йил\nВафот этган сана: 1502 йил\nЙўналишлар: Математиклар, Файласуфлар, Шоирлар, Устоз ва мураббийлар\nЖалолиддин Давоний (1427-1502) — педагогик тафаккур ривожига улкан ҳисса қўшган ўрта аср Шарқининг энг таниқли мутафаккирларидан Муҳаммад Асад бин Жалолиддин (баъзи манбаларда Саадиддин) кўпқиррали энциклопедик олим бўлган.\nЖалолиддин Давоний Казарун (Эрон) пойтахтининг Довон қишлоғида туғилган, болалик йиллари шу ерда ўтган. Шероздаги Дорул Айтом мадрасасида Мавлоно Қўшқанор ва Хожа Хасаншоҳ Баққол уламолар раҳбарлиги остида таълим олган. Таълимни якунлагач, мадрасада дарс беради, сўнгра, Шероз қозиси бўлади. Қозилик лавозимида хизматни ўтаб, мураббийлик фаолиятига қайтади, кўп саёҳат қилган, Эрон, Ироқ, Ҳиндистон каби шаҳарларда, Кушон, Гилон, Табриз, Ҳиротда (Афғонистон) бўлиб, олимлар билан учрашади.\nМанбаларга кўра, у Ўрта Осиёнинг кўплаб олим ва шоирларининг ишларини яхши билган.\nУ Фаробий, ибн Сино, Насриддин Туссийларнинг илмий ишларини ва ижтимоий ғояларини ўрганган, у Ҳирот, Византия (Рум), Озарбайжон, Кармана, Хурмуза, Табаристон, Хуросон ва Журжон олимлари билан ёзишмалар олиб борган.\nМуҳаммад Али Табризийнинг айтишича, Давоний ўз асарларида “Византия, Хуросон, Туркистон ва Султон Абу Саид Темурий замондошларининг бошқа буюк олимлари меҳнатларидан фодаланган” (Муҳаммад Али Табризий. Райхонот ул-адаб. Теҳрон, 1949, 3-том).\nДавоний узоқ йиллар мобайнида Ҳиротда яшаб, у ерда Абдураҳмон Жомий ва бошқа олимлар билан танишган.\nШерозга келгач, у доимий равишда Жомий билан ёзишмалар олиб борган.\nДавоний Али Қушчи билан яқиндан таниш бўлган. Давонийнинг фалсафий ва ижтимоий нуқта назарининг шаклланишида Моварауннаҳр олимларининг фикрлари катта таъсир кўрсатган.\nУ ўз устозларининг фирк ва меҳнатларини тарғибот қилиш билан бирга, уларнинг мадания, фалсафий ва илмий ўрта осиёлик анъаналарини давом эттирган.\nБундан ташқари, у қадимий ёзувчи Юнон ва Арасту, Афлотун, Фаробий, ибн Сино, Насриддин Туссий каби ўрта осиёлик олимлар меҳнатларини яхши билан, уларнинг асарларига шарҳлар ва қайдлар ёзган.\nУ, шунингдек, қадимий олимлар ўз асарларида кўтарган муаммоларга шарҳлар ёзиб, авваллари жавобсиз қолган саволларга жавоб бера олган.\nДавонийнинг илмий мероси жуда бой бўлган.\nУ фалсафа, мантиқ, ҳуқуқшунослик, ахлоқ, математика ва геометриядан китобчалар ёзган. Кўплаб замондош олимлар унинг асраларидан фойдаланган, ўрганишган ва у томонидан ёзилган ғояларга чуқур киришга ҳаракат қилишган. Унинг ижодий меҳнатлари кўплаб фанлардан ўқув қўлланмага айланган.\nУ томонидан “Рисолайи исботи вожиб” (“Заруриятни исботлаш ҳақида рисола”), “Рисолат ул-хуруф” (“Ҳарфлар ҳақида рисола”), “Рисолайи фи тавжих ул-ташбих” (“Ташбих шарҳи ҳақида рисола”), “Рисола дар илм ул-нафс” (“Қалб амри ҳақида рисола”), “Киноя шарҳи ҳақида рисола”, “Руҳшунослик ҳақида рисола”, “Тариқати тарбият ул-авлод” (“Болаларга тарбия бериш услуби”), “Арзнома” (“Қуролли кучларни бошқариш усули”) ва бошқалар. Давонийнинг ижтимоий-руҳий, жамоавий-ахлоқий ҳамда педагогик муаммолар кўтарилган энг йирик асари “Ахлоқий фазилатлар усутунлигида ёғду жилоси” ёки қисқа номи “Ахлоқи Жалоли” (“Ахлоқи жалолий”).\nУ нафақат илм-фан билан шуғулланган, балки Фоний таҳаллуси остида Навоий сингари шеърлар ҳам ёзган. Унинг шеърлари Эрон ва Ироқда чоп этилган.\nДавоний ўзининг ижодий асарларида Моварауннаҳр ва Хуросон маданий меросидан фойдаланган. Улар ўша ҳудудда истиқомат қилган халқнинг маънавий ҳаётига катта таъсир кўрсатган.\nДавонийнинг энг йирик асар – “Ахлоқи жалолий” (“Ахлоқи жалолий”).\nУ 1470 – 1478 йиллар узилган ва Узун Хасанга – Ғарбий Эроннинг ҳукумат ваклига бағишланган. Мазкур китоб В.Ф. Томпсон томонидан инглиз тилига таржима қилинган. Унинг “Ахлоқи жалолий” китоби форсийда ёзилган ва қўл ёзмаси дунёнинг кўплаб музей ва кутубхоналарида сақланиб келинмоқда.\n1911 йил у Калькуттада чоп этилган. Ўзбекистон Фанлар Академияси ҳузуридаги Шарқшунослик Институтида Давонийнинг “Ахлоқи жалолий” асарининг айрим қўл ёзмалари ва тошдаги битиклари сақланиб келади.\n1948 йил Эшонжон Муҳаммадхўжа асарнинг маъновий таржимасини қилиб, уни ўзбек тилида қисқа кўринишда нашрдан чиқарган.\nА.А. Семёнов, Рье ва Браунларнинг фикрига кўра, Давонийнинг меҳнати мусулмон Шарқининг энг оммабоп китобларидан бўлган.\nБу китобда ўша даврнинг жамоавий-сиёсий ва ахлоқий тартиби таърифланган. Унда жамият тузими, унинг синфий бўлинмаси, давлат қурилиши ва уни бошқариш йўллари, адолатли ва адолатсиз ҳукмдорлар ва уларнинг қўл остидагиларга муносабатлари, одамларнинг жамиятдаги, таълим-тарбиядаги ўрни баён этилган.\nУ бир ўзи яшаган ва ўзига-ўзи овқат тайёрлаган, кийим тиккан, қишлоқ хўжалиги меҳнати учун иш-қуроллар ясаган ва кўп ишларни ўзи қилган, шу сабабли, у ҳамма соҳа устасига айланган.\n“Ахлоқи жалолий” китобининг 135-бетида “Одамлар бирлашиб, бир-бирига ёрдамлашганда бошқалар тўғрисида чинакамига қайғуради, ўзаро ёрдам ва алоқа-ўрнатилганда адолатнинг синалган йўллари пайдо бўлади, яшаш воситалари тартибга тушади, кишиларнинг аҳволи мустаҳкамланади ва инсон зоти сақланади”, деб ёзилган. Унда ижодкор давлат тузуми ҳақида ўзининг хаёлий ғояларини ифодалайди.\nУ ибн Мискавайҳ, Форобий ва Насриддин Туссийлар сингари шаҳар ва давлат ривожланган бўлиб, унда фан ва маданият тараққий этиши билан бирга, юксалишда қолоқ бўлиши ҳам мумкин деб ҳисоблаган. Давоний ривожланаётган ва тараққий топаётган шаҳарлар “қонун-қоидалари инсонни равнақ топтириб, ҳаётнинг мушкул ҳолатларидан олиб чиқувчи тартибда белгиланиши” (шу китобнинг ўзида, 152-бет) ҳақида гапирган. Ривожланган шаҳарларни адолатли, кучли инсонлар бошқариши зарур. Барча одамлар, қайси синфга тегишли бўлишидан қатъий назар, ягона қонунга бўйсуниши лозим.\nҚолоқ шаҳарлар бошқарувчилари фақат ўз манфаатлари ҳақида ўйлайди, у ерда порахўрлик ва мансабдорларга бўйсуниш авж олган.\nЭнциклопедиячи-олим Давоний кўпроқ педагогик мерос қолдирган. Унга фалсафа, мантиқ, ҳуқушунослик, ахлоқ, математика ва геометрияга оид асарлар тегишли. Давонийнинг умумий юздан ортиқ китоблари мавжуд. У томонидан “Муҳимликни исботлаш ҳақида рисола”, “Моддалар ҳақида рисола”, “Қалбни бўйсундириш ҳақида рисола”, “Қалб амри ҳақида рисола”, “Киноя шарҳи ҳақида рисола”, “Руҳшунослик ҳақида рисола”, “Болаларга тарбия бериш услуби” кабилар яратилган. Давонийнинг ижтимоий-руҳий, жамоавий-ахлоқий ҳамда педагогик муаммолар кўтарилган энг йирик асари “Ахлоқий фазилатлар усутунлигида ёғду жилоси” ёки қисқа номи “Ахлоқи Жалоли” (“Ахлоқи жалолий”).\nУнинг ижодий меҳнатлари, хусусан “Ахлоқи жалолий” Ўрта Осиё, айниқса, Ўзбекистон халқининг педагогик фикрлари ривожига сезиларли таъсир кўрсатган. Давонийнинг “Ахлоқи Жалоли” кўп йиллар мобайнида Самарқанд ва Бухоронинг мактаб ва мадрасаларида ўқув қўлланмаси ўрнида фойдаланилган. Мазкур асар Юсуф Қорабоғий, Абу Тоҳир Самарқандий, Абдулла Авлонийларнинг педагогик ва ахлоқий дунё қараши шаклланишида катта ўринга эга бўлган. Шу сабаб, Давонийнинг мазкур асарини ўрганмай, ХV асрдан кейинги Ўзбекистоннинг педагогик фикри ривожланишининг ўзига хос хусусиятлари ва асосий йўналишларини аниқлаш қийин бўларди, десак муболаға бўлмайди.


Шавкат Мирзиёев Туркияда ҳам йил одами деб топилди\nШавкат Мирзиёев Туркияда ҳам йил одами...\n27.12.2018 09:31 0 169\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Туркиянинг «Turсomoney» молиявий-иқтисодий журнали томонидан «Йилнинг хорижий давлат арбоби» номинациясида эътироф этилди. Бу ҳақда «Дунё» ахборот агентлиги хабар берди.\nМирзиёевнинг Марказий Осиёдаги ташаббуслари, Туркия билан ҳар томонлама муносабатлари ва бошқа ислоҳотлари асос қилиб олинган.\n«Туркиянинг етакчи давлат арбоби» номинациясида эса Туркия собиқ бош вазири ва ҳозирги парламент спикери Бинали Йилдирим эътироф этилган.\nЭслатиб ўтамиз, 21 декабрь куни Осиё журналистлари ассоциацияси Шавкат Мирзиёевни сиёсий йўналишда йил одами деб эълон қилганди.\nШавкат Мирзиёев Йилнинг хорижий давлат арбоби


Марказий банк Бошқаруви 2021 йил 21 январда асосий ставкани йиллик 14 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида қарор қабул қилди - Ўзбекистон Республикаси Марказий банки\nМарказий банк Бошқаруви 2021 йил 21 январда асосий ставкани йиллик 14 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида қарор қабул қилди\nЯнгиланган сана: 21 Янв 2021, 19:35\nУшбу қарор инфляция динамикасини янада пасайтириш, иқтисодиётда реал фоиз ставкаларини ижобий даражада сақлаб қолиш, шунингдек, иқтисодий фаолликнинг тикланиши учун қулай шарт-шароитлар яратиб бориш мақсадида қабул қилинди.\n2021 йилда Марказий банк Ҳукумат билан биргаликда инфляциянинг йил охирига 10 фоиздан паст бўлган оралиқ мақсадли кўрсаткичига эришиш учун барча зарурий чораларни кўриб боради.\nИнфляция ва инфляцион кутилмалар. 2020 йилнинг II ярмидан бошлаб, тартибга солинадиган нархларнинг нисбатан барқарорлиги, истеъмол талабининг сустлиги ва умуман, ўзгарувчан макроиқтисодий шароитлар нархларнинг йиллик ўсиш суръатлари секинлашишига хизмат қилди. 2020 йил якунлари бўйича инфляция даражаси 2019 йилдаги 15,2 фоизга нисбатан секинлашиб, 11,1 фоизни ташкил этди.\nИнфляцияга озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўзгариши нисбатан юқори – 6,5 фоиз банд ҳисса қўшди. Мазкур товарлар гуруҳи бўйича инфляция умумий инфляция даражасидан анча юқори бўлди ва йил якуни бўйича 15,3 фоизни ташкил қилди.\nОзиқ-овқат инфляциясига босим, асосан мавсумий омиллар, барқарор талаб, жаҳон ва асосий савдо-ҳамкор давлатлар озиқ-овқат бозорларидаги нархларнинг ўсувчи динамикаси таъсирида юзага келди. Бунда асосий озиқ-овқат маҳсулотлари нархлари юқори даражада ўсди. Хусусан, картошка нархи – 42 фоизга, тухум – 38 фоизга, ўсимлик ёғи – 27 фоизга, шакар – 21 фоизга, гўшт маҳсулотлари – 18,1 фоизга ва нон маҳсулотлари – 15,2 фоизга қимматлашди.\n2020 йилда ноозиқ-овқат маҳсулотлари ва хизматлар нархларининг ўсиш суръатлари умумий инфляциядан сезиларли даражада паст бўлиб, мос равишда 8,8 фоиз ва 7,1 фоизни ташкил этди.\nДекабрь ойида йиллик базавий инфляция даражаси нархларнинг умумий ўсишига нисбатан юқорироқ шаклланди ва 11,7 фоизни ташкил қилди. Бу озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўсиш тенденцияси ва тартибга солинадиган нархларнинг нисбатан барқарор бўлганлиги билан изоҳланади.\n2020 йилда ноаниқликларнинг кучайиши таъсирида аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари инфляцион кутилмаларининг нисбатан юқори ўсиши кузатилди. Бу апрель ва июль ойларига тўғри келган бўлса, август ойида кутилмалар пасая бошлади ва аҳоли учун 17-18 фоиз ҳамда тадбиркорлик субъектлари учун 18-19 фоиз даражасида қайд этилди. Бу, ўз навбатида, инфляцион кутилмаларнинг жиловланмаганлигини ифодалайди.\nАсосий савдо-ҳамкор давлатларда ҳам инфляцион кутилмаларнинг ўсиши ва жорий инфляциядан юқори фарқланиши кузатилиб, бу жаҳон бозорларида озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўзгарувчанлигини ва иқтисодий агентларнинг келажакдаги тенденциялар бўйича ноаниқликларнинг мавжудлиги билан изоҳланади.\nИқтисодий фаоллик. 2020 йилнинг IV чорагида иқтисодиётнинг тикланиш тенденцияси давом этди. Йил якуни бўйича кўплаб макроиқтисодий ва тармоқ кўрсаткичларининг ижобий ўсиш суръатлари кузатилмоқда.\nДастлабки ҳисоб-китобларга кўра, 2020 йил якунлари бўйича ЯИМ ўсиши Марказий банк базавий прогноз кўрсаткичларидан (1-1,5 фоиз) юқори бўлиши кутилмоқда.\nБу биринчи навбатда, 2020 йил январь-ноябрь ойларида саноат ишлаб чиқариш ҳажмининг 0,7 фоизга (январь-сентябрь ойларида 2,7 фоизлик пасайиш бўлган), чакана савдо айланмасининг 2,4 фоизга, хизматлар ва қурилиш ҳажмининг мос равишда 2,2 ва 8,7 фоизга ўсиши билан изоҳланади.\nБундан ташқари, иқтисодий фаолликнинг муқобил кўрсаткичлари ҳам макроиқтисодий кўрсаткичларнинг дастлабки прогнозлардан юқори бўлишини кўрсатмоқда. Хусусан, 2020 йилнинг III-IV чоракларида Республика товар-хомашё биржасидаги битимлар ҳажми барқарор ўсиш динамикасига эга бўлди. Ушбу кўрсаткич 2020 йилнинг IV чорагида 2019 йилнинг мос чорагига нисбатан 1,3 барабарга ошди.\n2020 йилнинг IV чорагида банклараро тўлов тизими орқали амалга оширилган битимларнинг умумий сони ўтган чоракка нисбатан 17,1 фоизга, савдо ва пуллик хизматлардан тушумлар ҳажми қарийб 20 фоизга ошди.\nМарказий банк томонидан иқтисодий фаоллик ва ишбилармонлик кайфиятини ўрганиш бўйича ўтказилган сўровлар натижалари улар бўйича индексларнинг 2020 йил июль ойидаги пасайишидан сўнг III-IV чоракда яхшиланганлигини кўрсатмоқда.\nПул-кредит шароитлари. 2020 йилда иқтисодиётда ижобий реал фоиз ставкалари сақланиб қолди. Банклараро пул бозорининг ўртача тортилган фоиз ставкаси декабрь ойида 14,4 фоизни ташкил қилди ва фоиз коридори доирасида асосий ставкага нисбатан ижобий тафовут билан шаклланди.\nБанкларнинг вакиллик ҳисобварағи қолдиғи (ликвидлиги) ва пул маблағларининг ўртача кунлик айланмаси ўртасидаги тафовут 2020 йилда 2019 йилга нисбатан 38 фоизга қисқарди ҳамда бу ликвидликни тақсимлаш самарадорлигининг ошганлиги ва пул бозорининг ривожланганлигидан далолат беради.\nЖумладан, 2020 йил IV чорагида пул бозоридаги операцияларнинг ўртача ойлик ҳажми 7,5 трлн. сўмга етиб, 2020 йилнинг III чорагидаги ўртача ойлик кўрсаткичга нисбатан 44 фоизга ўсди.\n2020 йилда миллий валютадаги депозитларнинг умумий ҳажми 25 фоизга (9,6 трлн. сўм), шу жумладан, жисмоний шахслар депозитлари 31,6 фоизга (4,1 трлн. сўм) ошди.\nЙил якуни бўйича жисмоний шахсларнинг миллий валютадаги депозитлари бўйича фоиз ставкаси 17 фоизни, юридик шахсларнинг депозитлари бўйича 14,4 фоизни ташкил қилди. Инфляция суръатининг пасайишини ҳисобга олганда, депозитлар бўйича реал фоиз ставкаси йил давомида жисмоний шахслар учун 5 фоиз ва юридик шахслар учун 3 фоиз атрофида шаклланди.\n2020 йил якуни бўйича иқтисодиётга кредит қўйилмалари қолдиғи 34,3 фоизга ошди ва 280,4 трлн. сўмни ташкил қилди. Иқтисодий шароитлардаги айрим мураккабликларга ва кредитлар қайтарилиш муддатининг вақтинчалик узайтирилишига қарамай, тижорат банклари томонидан 127 трлн. сўмлик кредитлар ажратилди ва бу 2019 йилдаги кўрсаткичга яқин бўлди.\nМиллий валютадаги кредитлар бўйича ўртача тортилган фоиз ставкаси декабрь ойида 18,8 фоизни ташкил қилди. Бунда йил давомида қисқа муддатли кредитлар бўйича фоиз ставкаси 18,4 фоизгача (7,3 фоиз бандга), узоқ муддатли кредитлар бўйича эса 19,1 фоизгача (6,6 фоиз бандга) пасайди.\n2020 йилнинг IV чорагида чет эл валютасига бўлган талаб юқори даражада ўсиб борди. Бу асосан, карантин чоралари сабабли кечиккан талаб ва иқтисодий фаолликнинг тикланиши билан изоҳланади. 2020 йил давомида сўмнинг алмашув курси 10,1 фоизга қадрсизланди.\n2020 йилнинг март ва октябрь ойларидаги мустаҳкамланишдан сўнг сўмнинг реал самарали алмашув курси йил якунига келиб, асосий савдо ҳамкорлар миллий валюталари курсининг ўзгариши ва инфляция даражасининг ошиши, шунингдек, мамлакатимизда инфляция даражасининг пасайиши ҳисобига ўзининг узоқ муддатли трендига яқинлашди.\n2021 йил учун прогнозлар. 2020 йил IV чораги ва январь ойининг биринчи ярмидаги кўрсаткичларни ҳисобга олганда, макроиқтисодий шароитлар Марказий банкнинг базавий прогнозларига мувофиқ шаклланмоқда.\n2020 йилдаги кўрсатилган фискал рағбатлантириш ва пул-кредит шароитларининг нисбатан юмшатилиши таъсири 2021 йилнинг биринчи ярмида талаб томондан иқтисодий фаолликни қўллаб-қувватлашга хизмат қилади. Бунда 2021 йилда ЯИМнинг реал ўсиши 4,5-5,5 фоиз даражасида бўлиши прогноз қилинмоқда.\n2021 ва ундан кейинги йилларда иқтисодиётнинг реал секторида рақобатни ривожлантиришга, инвестицион муҳит ва инфратузилмани яхшилашга йўналтирилган таркибий ўзгаришлар ва иқтисодий ислоҳотлар иқтисодиётнинг асосий драйверларидан бўлади.\nҲисоб-китобларга кўра, 2021 йилда иқтисодиётга кредит қўйилмалари ҳажми номинал ЯИМ ўсишига мутаносиб бўлади ва 16-20 фоиз атрофида бўлиши кутилмоқда.\nТартибга солинадиган нархларнинг ўзгаришсиз қолиши ва инфляция омилларининг мувозанатлашиши ҳисобига 2021 йил якуни бўйича инфляция даражасининг 9,0-10,0 фоизга қадар янада пасайиши кутилмоқда.\nТаъкидлаш жоизки, асосий ставкани пасайтириш бўйича илгари қабул қилинган қарорларнинг тўлиқ трансмиссияси, шунингдек, пул-кредит шароитларининг нисбатан юмшатилишига иқтисодиётнинг мослашуви маълум вақтни талаб қилади.\nМарказий банк баҳолашларига кўра, пул-кредит сиёсатининг жорий “нисбатан қатъий” шароитлари 2021 йилнинг биринчи ярмида иқтисодий ўсишнинг базавий прогнозларини қўллаб-қувватлаш ва пул бозорида ижобий реал фоиз ставкаларни (3-4 фоиз даражасида) таъминлаш учун етарли ҳисобланади.\nЭҳтимолий хатарлар. Яқин ойларда иқтисодиётда инфляцияни оширувчи хатарларнинг кучайиш эҳтимоли пастлигича қолмоқда.\nШу билан бирга, инфляциянинг бир марталик омилларининг вужудга келиш эҳтимоли ва инфляцион кутилмаларнинг юқори даражада сақланиб қолиши билан боғлиқ хатарлар мавжуд.\nЯқин истиқболда озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўсиши хатарлардан бири сифатида қолмоқда. Протекционистик сиёсат, экспортёрлар томонидан асосий озиқ-овқат товарлари экспорти бўйича чеклов чораларининг (квота ва тарифлар) киритилиши асосий озиқ-овқат товарлари импортининг қимматлашишига олиб келиши мумкин.\nШу сабабли, озиқ-овқат бозорлари барқарорлигини ошириш кўп жиҳатдан республикада озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш комплекс стратегиясини ишлаб чиқиш ва амалга оширишга боғлиқ бўлади. Ички бозорни зарурий товарлар ҳажми билан таъминлаш бўйича таъсирчан чораларни кўриш, шу жумладан, базавий озиқ-овқат товарлари импорти географиясини диверсификация қилиш ва концентрациялашувини қисқартириш муҳим аҳамиятга эга.\nБунда Марказий банк ташқи ва ички шароитларни ҳисобга олган ҳолда инфляция хатарлари ва омиллари характерини чуқур ўрганишда давом этади ҳамда инфляциянинг прогноз динамикасидан келиб чиққан ҳолда асосий ставка бўйича тегишли қарорларни қабул қилади.\nМарказий банк Бошқарувининг асосий ставкани кўриб чиқиш бўйича навбатдаги оралиқ йиғилиши 2021 йил 11 мартга белгиланган. Йиғилиш якунлари бўйича пресс-релиз эълон қилинади.\nМарказий банк бошқаруви 2021 йил 9 сентябрда ўтказилган йиғилишда асосий ставкани ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида қарор қабул қилди\nМарказий банк бошқаруви 2021 йил 29 июлда ўтказилган йиғилишда асосий ставкани ўзгаришсиз қолдириш бўйича қарор қабул қилди\nUSD = 10706.00\nEUR = 12659.85\nRUB = 147.40\nGBP = 14804.26\nJPY = 97.91\nCHF = 11669.94\nCNY = 1664.21\nОхирги янгиланиш: 16.09.2021, 15:30 (GMT+5)\nҲозир сайтда: рўйҳатдан ўтганлар - 0, меҳмонлар - 667


00:00 / 27.09.2010 | eski savollar | 1747\nАссалому алейкум хурматли шайх хазратлари! Сизга куйидаги масала билан мурожаат килмокчи эдим. Маълумки кундан кунга иктисодий ва ижтимоий муносабатлар кенгайиб жавоб бериш кийин булган янгидан янги маъсала ва муаммолар хам ортиб бормокда. Аллохга шукр илмли устозларимиз купайиб саволларимизга жавоблар хам топяпмиз хам, лекин айнан иктисодий масалаларга келганда бизга ухшаб кийналётганлар куп булса керак. Бизда соф исломий иктисодий институтлар (банк, ушюма ва ташкилотлар) булмагани сабабли айнан иктисодий масалаларни дакик жойларигача замонавий (дунёвий) иктисодиёт билан киёслай олмаймиз. Мен иктисодчи мутахассис сифатида барча тадбиркор, ишбилармон ва ахолини бундай саволларни ечишга кийналаётганин гувохи булганман, узим хам шу гурухга кираман. Шунинг учун сиздан бу сохадаги билимларимизни пухталаб олиш учун тавсия ва ёрдамиздан умидвормиз. Агар шундан илм даргохлари ёки уларнинг Интернет сайтлари булса имкон кадар урганишга салохиятли илмга чанкок ёшлар куп. Шу уринда узимни ва бошкаларни кизиктирган саволимни берсам, бугунги кунда берилаётган истеъмол кредитларни ижара муносабатларга киёсласа буладими? Маълумки истеъмол кредитига уй рузгор буюмлари, кундалик эхтиёж буюмлари берилади. Бунда сотувчи ва харидор уртасида банк воситачилик килади. Мисол: бир кишига музлаткич керак, унинг доимий даромади бор лекин бирданига музлаткич сотиб ола олмайди. Шунинг учун у банк унинг урнига дуконга келишилган маблагни тулайди (фаразан 1 млн сум). Энди харидор маълум бир муддатгача (масалан 12 ой) ичида банкка 1 млн сум ва воситачилик хаки сифатида (масалан 20%. Яъни 200 минг сум) кушимча маблаг тулайди. Бу харидор учун кулайлик тугдиради. Энди у ойига 120 минг сумдан тулаб боради. 100 минг сумни музлаткични нархи десак, 20 минг сумни мулк хали хам банкка тегишли булганлиги сабабли унга туланадиган ижара деб кабул килиш мумкинми? Маълумки бу уринда пул Билан бирга мулк хам кушилиб икки жинсли муносабат хосил буляпти. Шунга ухшаш масалалар жуда хам куп, шунинг учун сиздан ва мусулмон биродарларимиздан шунга ухшаш мисолларга жавоб буладиган манбалар (китоблар ёки интернет сайтлар) жунатишингизни сурайман. эл.почта: усмумин@маил.ру.\n- Бу услуб бўлмайди. Сиз савдо ташкилотидан бўлиб тўлаш шарти билан мол сотиб олишингиз керак. Яъни, банкни аралаштирмасдан, еақдга 1000 сўмга сотиладиган нарсани бўлиб тўлаш шарти билан 1200 га олиб, бўлиб тўласангиз жоиз. Сиз айтган ҳолатда банкдан қарз олиб, устига фоиз тўлаш бўлади.


Uber Бразилияда вертолёт-таксиларни ишга туширмоқда\n10:46 / 14.06.2016\nUber такси сервиси Бразилияда йўловчиларни вертолётларда ташиш лойиҳасини йўлга қўймоқда. Бу ҳақида Folha de Sao Paolo маълум қилди.\nМижозларга мобил қурилмаларидаги Uber иловаси орқали вертолёт буюртма қилиш хизмати таклиф қилинади. Бироқ бундай такси хизмати мижозни Сан-Паулу штатидаги вертолёт қўнишга рухсат берилган тўққизта нуқтагагина етказиб қўйиши ва у ердан олиб кетиши мумкин.\nМазкур сервис мижозлар учун ҳар куни эрталаб соат еттидан то кечки саккизгача хизмат кўрсатади.\nUber компаниясининг маълум қилишича, вертолёт-такси хизматининг баҳоси стандарт таксилардан тахминан тўрт баробар қиммат, лекин шундай бўлса-да, вертолёт йўловчиларни ўз манзилларига тўрт баробар тезроқ элтиб қўяди.


ASBC: Бектемир Мелиқўзиев Осиёнинг 2015 йилдаги энг яхши боксчиси\n11:32 / 15.12.2015\nОсиё бокс конфедерацияси (ASBC) турли номинацилар бўйича йилнинг энг яхшиларини ("Best of the Asians") аниқлади.\nASBC 2012 йилдан буён турли категориялар бўйича йилнинг энг яхши боксчилари ва йилнинг энг яхши мураббийларини эълон қилишни йўлга қўйган. 2015 йилда 15 номинация бўйича ғолиблар номи айтилди. Ғолиблар қаторида Ўзбекистон вакиллари боксчи Бектемир Мелиқўзиев ва мураббий Рустам Саидов номлари бор.\nБектемир Мелиқўзиев бокс бўйича ўсмирлар ўртасида Осиё ва жаҳон чемпиони, II ўсмирлар Олимпиадаси ғолиби, катталар ўртасида Осиё чемпиони, жаҳон чемпионати совриндори ҳисобланади. Айни вақтда 19 ёшда бўлган боксчи 10 ёшидан бошлаб бокс билан шуғулланган.\nФарғона бокс мактаби намоёндаси халқаро майдондаги илк ютуғига 2012 йили Озарбайжондаги халқаро турнирда эришди. Шундан сўнг Сербия, Таиланд ва Россияда ўтказилган мусобақаларда совринли ўринларни эгаллади.\n2014 йили Таиландда ўтказилган бокс бўйича ўсмирлар ўртасидаги Осиё чемпионатида ва Болгарияда бўлиб ўтган жаҳон чемпионатида олтин медални қўлга киритди. Бу мусобақалардан кейин у Хитойнинг Нанкин шаҳри мезбонлик қилган II ўсмирлар Олимпиадасида қатнашиб, ғалаба қозонди.\n2015 йилда Бектемир Мелиқўзиев Болгарияда ўтказилган анъанавий “Странжа” халқаро турнирида ғалаба қозонди. Бангкокдаги Осиё чемпионатида шоҳсупанинг олий ўрнига кўтарилиб, кўксига олтин медал тақди. Қатарда бўлиб ўтган жаҳон чемпионатида кумуш медалга сазовор бўлиб, XXXI ёзги Олимпия ўйинларига йўлланмани қўлга киритди.\nСобиқ боксчи Рустам Саидов Тошкентда 1999 йилда ўтказилган Осиё чемпионатининг олтин медалини қўлга киритган. 2000 йилги Сидней Олимпиадасида эса бронза медали билан тақдирланган (+91 кг вазн тоифасида). 37 ёшли собиқ боксчи айни вақтда терма жамоанинг энг илғор мутахассисларидан бири ҳисобланади. Унинг мураббийлигида Ўзбекистон терма жамоаси 2015 йилда Осиё чемпионатида 9та медал олди (2таси олтин). Қатардаги жаҳон чемпионатида эса 6та медал қўлга киритилди.\nОсиёнинг энг яхши эркак боксчиси: Бектемир Мелиқўзиев (75 кг), Ўзбекистон\nОсиёнинг энг яхши аёл боксчиси: Тассамелле Тхонгжан (57 кг), Таиланд\nЭнг яхши ёш боксчи: Абилхан Аманкул (75 кг), Қозоғистон\nЭнг яхши ёш боксчи қиз: Чанг Юань (51 кг), Хитой\nЭнг яхши ўсмир боксчи : Крис Сандер Лауренте (48 кг), Филиппин\nЭнг яхши ўсмир боксчи қиз: Мандип Каур Сандху (52 кг), Ҳиндистон\nWSB йўналишида энг яхши боксчи: Василий Левит (91 кг), Қозоғистон\nAPB йўналишида энг яхши боксчи: Берик Абдрахманов (60 кг), Қозоғистон\nЙил кашфиёти: Роген Ладон (49 кг), Филиппин\nЭнг яхши мураббий: Рустам Саидов, Ўзбекистон\nЭнг яхши менежер: Мохамед Камель Сахбиб, Сурия\nЭнг яхши матбуот котиби: Валид Жаррар, Иордания\nЭнг яхши рефери: Вуонг Чонг Нхиа, Вьетнам\nЙилнинг энг яхши воқеаси: Бангкокдаги Осиё чемпионати (Таиланд)\nЭнг яхши бокс федерацияси: Қатар миллий федерацияси


Муқаддас Каломни ўрганамиз 49 — Dilkashradio.com\nМуқаддас Каломни ўрганамиз 49\nШундай қилиб, биз ўқиётган ва ўрганаётган Муқаддас Китоб бизниннг хар биримизнинг дастуримиздир. Биз Мўқаддас каломни ўқиганимизда ёзувлар инсон нажотга эга бўлиши учун Худо нималар қилганини ва қилаётганини кўрсатади. Ўзининг хатти харакатлари билан нажотга эга бўлишга ҳарақат қилувчи одамлар кўплаб топилади. Масалан кимдир ўйлайди. Мен кўп садақа берсам Худованд менинг гунохларимдан кечади ва мен жаннатга бораман деб.\nЯна кимдир эса мен доимо инсонларга яхшилик қилишга ва камбағалларга ёрдам беришга харакат қиламан, шунинг учун хам Худованд мени гунохларимдан ўтади ва ўлимимдан сўнг жаннатга бораман деди. Лекин Мўқаддас калом бизга нажот хақида умуман бошқача айтади. Худо бизга фақат Унинг Каломи орқалигина нажотни тушуниб етишимиз ва бошдан кечиришимиз мумкинлингини айтади. Келинг шу ўринда бир оятни биргаликда ўқиб чиқсак “Ҳар ҳолда мен инжилдан ор қилмайман.\nАввало яҳудий, сўнг турли халқдан имон келтирган ҳар бир киши учун Инжил Худонинг ҳалоскорлик кудратини етказувчи Хушхабардир.” Римликларга 1:16. “ Сен болалигингдандоқ Муқаддас Ёзувларни ўргангансан. бу ёзувлар сени Исо Масиҳга ишониш орқали доно қилмоқ ва нажот йўлини кўрсатмоққа қодир.” Тимўтийга 2-мактуб 3:15. Бизнинг хар биримиз учун энг доно ва хақиқат ўқитувчи бу Раббимиз Исо Масихдир. Мўқаддас Ёзув одамлар нажотга эга бўлишлари учун нима қилишлари кераклигини ўргатади:\nбошқача қилиб айтганда, нажотга эга бўлишимиз учун қандай йўл тутишимиз кераклигини ўргатади. Чунки хар бир инсон нажотга эга бўлиши учун қандай ишни амалга ошириши хақида Римликлар китобида ва бундан ташқари кўплаб бошқа жойларда анниқ кўрсатиб ўтади. Худонинг муҳаббати ва шафқати ҳақида одамлар Муқаддас Китобсиз ҳам билишлари мумкин, бироқ нажотга эга бўлишнинг ягона йўли фақат Муқаддас Китобда кўрсатиб берилган “Раббимиз Исо Масиҳга ишонгин, сен ўзинг ва бутун хонадонинг нажот топасизлар”.\nМўқаддас Калом бизларга абадий ҳаёт ҳақида, ва инсон қандай яшаши ва нима қилиши ҳақида гапиради. Доимо одамлар Муқаддас Китоб ёрдамига мурожаат қилмай, келгуси ҳаёт ҳақида билишга астойдил интилганлар. Улар фол очганлар, арвоҳлар билан гаплашувчилар олдига борганлар. Лекин Мўқаддас Калом баён этган Муқаддас Хушхабарга бир кўз ташласак, бундай ҳатти-ҳаракатларнинг аҳмоқоналиги ва гуноҳ эканлиги яққол кўзга ташланади. Муқаддас Китоб бизга келгуси ҳаёт ҳақида ҳақиқий ва ишончли хабарни беради.\nБу чиндан Худонинг Каломи; унда Самовий отамиз Ўзи ҳақида ва бизнинг У билан муносабатларимиз ҳақида ҳиқоя қилган. Худонинг инояти билан биз ўз билимимиз билан онгимизни ва қалбимизни тўлдириб уни ўрганишга ва қулоқ солишга ғайрат қилишимиз керак. Хозирги кунда муқаддас Каломни турлича ўқиш ва ўрганиш учун дастурлар мавжуддир. Сиз хам хурматли тингловчи ўзингизга ёққан бирор бир дастурни танлаб шу дастур асосида Каломни ўрганишингиз мумкин.


Yandex реклама учун тўловларни UzCard карталаридан қабул қила бошлади | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nYandex реклама учун тўловларни UzCard карталаридан қабул қила бошлади\nЎзбекистон 9 октябрь 16:03 91\nYandex.Direkt Ўзбекистонда миллий тўлов тизими — УзCард карталарини қабул қила бошлади. Энди ўзбекистонлик реклама берувчилар реклама кампанияларини мамлакатдаги энг оммабоп карталар билан тўлашлари мумкин.\nUzCard карталари билан ўзбек сўмида пул ўтказиш мумкин: Директ фойдаланувчи танлаган валютада (доллар, евро ёки рубл) ҳисоб қўяди, кейин Ўзбекистон МБ курси бўйича сўмда ўтказади. Пул бир лаҳзада ва воситачилик ҳақисиз ўтказилади, шунинг учун фойдаланувчилар ҳеч нарса йўқотмайдилар. Процессинг жараёнини Упай компанияси таъминлайди, Директ билан УзCард техник интеграцияси билан Пайтуре процессинг маркази шуғулланди. Ҳозиргача реклама берувчилар рекламани фақат Виса ёки МастерCард карталари билан ёки банклар воситачилик ҳақи эвазига амалга оширадиган валюта ўтказмалари ёрдамида тўлашлари мумкин эди.\n«Биз Ўзбекистонлик реклама берувчилар томонидан Директ хизматига бўлган катта қизиқишни кўряпмиз ва ҳамкорларимиз учун имкониятларни кенгайтиришга интиламиз. УзCард карталаридан 19 миллиондан ортиқ киши, яъни Ўзбекистоннинг тўлов қобилиятига эга аҳолисининг асосий қисми фойдаланади. Одамлар улар билан сайтлар, озиқ-овқат дўконлари ва ёқилғи қуйиш шохобчаларида тўловни амалга оширадилар. Реклама берувчилар кампанияларини тўлашлари осонроқ ва қулайроқ бўлиши учун биз ҳисоб-китобларнинг бу усулини Директ хизматига ҳам қўшдик», — дейди «Яндех» компанияси кичик ва ўрта бизнесга сотувлар бўйича директор ўринбосари Сергей Герцҳтейн.\n«Yandex компанияси Директ фойдасига тўловларни қабул қилиш бўйича бизни ҳамкор сифатида танлаганидан хурсандмиз. Дижитал-рекламани ўзбек сўмида тўлаш имконияти товарлар ва хизматлар ишлаб чиқарувчиларига ташқи бозордаги савдонинг янги даражасига чиқиш ва ички бозорда янги харидорлар топишга ёрдам беради, деб умид қиламиз», — дейди Упай сервисининг эгаси бўлган «Мароканд» компаниясининг бош директори Бехзод Ботиров.\nYandex.Direkt — бу турли-туман реклама кампанияларини ўтказишга имкон берувчи ягона платформа. Унинг ёрдамида янги аудиторияни жалб қилишдан тортиб мижозларни ушлаб қолишгача бўлган кўпгина масалаларни ҳал қилиш мумкин. Директ рекламани Яндех хизматида қидириш натижалари саҳифалари ва Реклама тармоғи майдончаларига жойлаштириш имконини беради, эҳтимолий мижозлар эса уни компютер ва мобил қурилмаларда кўришлари мумкин. Йил бошидан бери Директ платформасидаги Ўзбекистонлик реклама берувчилар сони бир ярим марта ортди. Барча янги мижозларга сервис жамоаси реклама кампаниясини қандай яратиш тўғрисида батафсил айтиб беради.\n«Мароканд» МЧЖ — банк-молия секторидаги ИТ-технологиялар ва инноватсион ечимлар соҳасидаги етакчи ишлаб чиқувчи компания. Компания лойиҳаларидан бири бўлиб Упай электрон тўловлар универсал сервиси ҳисобланади, унинг ёрдамида онлайн тарзда коммунал хизматлар, мобил алоқа, интернет учун тўловларни тўлаш, кредитларни сўндириш ва тармоқда харид қилиш мумкин. Сервис 500 мингдан ортиқ фойдаланувчига хизмат кўрсатади ва 400 дан ортиқ хизмат ва товарлар таъминотчиларига эга.


"Инстаграм туфайли": Тошкентда аёл ижтимоий тармоқ сабабли эрини пичоқлаб қўйди - 20.10.2021, Sputnik Ўзбекистон\nСуд мажлисида сўроқ қилинган аёл эълон қилинган айбга иқрор эмаслигини билдирган. 20.10.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 20 окт - Sputnik. Тошкентда Инстаграм ижтимоий тармоғи орқали келган товушли хабар эр-хотин ўртасида жанжал чиқишига ва аёлнинг шаръий никоҳда яшаётган эрини пичоқлаб қўйишига сабаб бўлди. Бу ҳақда Олий суд матбуот-хизмати хабар бермоқда.Хабарда айтилишича, эркак аёли ишлайдиган поликлиникага келган ва иккаласи биргаликда шу яқинда жойлашган ошхонада овқатлангани йўл олган. Тушлик вақтида аёлнинг телефонига “Инстаграм” ижтимоий тармоғи орқали аудио-хабар келган. Бундан эрнинг жаҳли чиқиб, рашк ўтида аёлни ҳақорат қила бошлаган.Бегона одамлар олдида шарманда қилинганидан уялган аёл ишхонага йўл олган, эркак унинг орқасидан бориб, бақиришда давом этган.Қабулхонада аёл пичоққа кўзи тушиб, уни қўлига олган. Эри босимни давом эттиравергач, пичоқни бир-икки маротаба силкитган, эркак пичоқни олмоқчи бўлганида иккаласининг ҳам қўллари кесилиб кетган.Аёлнинг айтишича, ўша пайтда эрининг кийимидаги қонни ўзининг кесилган қўлидан оққан қон теккан, деб ўйлаган. Аёл эрига қасддан тан жароҳати етказиш ниятида бўлмаганини тан олган.Суд-тиббиёт экспертизаси берган хулосага кўра, эркакда кўкрак қафаси чап томони 7-қовурға сатҳидан кўкрак бўшлиғига кириб, диафрагмани жароҳатлаб, қорин бўшлиғига ўтувчи санчилган-кесилган яра, чап томонлама қовурғалараро артериянинг жароҳатланиши, кўкрак бўшлиғига қон қуйилиши (гемоторакс) каби жароҳатлар мавжудлиги аниқланган. Ушбу жароҳатлар етказилиш вақтида ҳаёт учун хавфли бўлган, оғирлик даражаси бўйича оғир тан жароҳатлари тоифасига кириши кўрсатилган.Суд мажлисида сўроқ қилинган аёл эълон қилинган айбга иқрор эмаслигини билдирган.Судланувчи Жиноят кодекси 104-моддаси 2-қисмининг “л” бандида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилди ва унга шу модда билан 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Унга нисбатан ЖКнинг 72-моддасини қўллаб, тайинланган озодликдан маҳрум қилиш жазоси шартли ҳисобланиб, 1 йил синов муддати белгиланди.\nтошкент, бахтсиз ҳодиса\n15:40 20.10.2021 (янгиланди: 15:43 20.10.2021)\n© Sputnik / Табылды КадырбековЖенщина в наручниках\nСуд мажлисида сўроқ қилинган аёл эълон қилинган айбга иқрор эмаслигини билдирган.\nТОШКЕНТ, 20 окт - Sputnik. Тошкентда Инстаграм ижтимоий тармоғи орқали келган товушли хабар эр-хотин ўртасида жанжал чиқишига ва аёлнинг шаръий никоҳда яшаётган эрини пичоқлаб қўйишига сабаб бўлди. Бу ҳақда Олий суд матбуот-хизмати хабар бермоқда.\nХабарда айтилишича, эркак аёли ишлайдиган поликлиникага келган ва иккаласи биргаликда шу яқинда жойлашган ошхонада овқатлангани йўл олган. Тушлик вақтида аёлнинг телефонига “Инстаграм” ижтимоий тармоғи орқали аудио-хабар келган. Бундан эрнинг жаҳли чиқиб, рашк ўтида аёлни ҳақорат қила бошлаган.\nБегона одамлар олдида шарманда қилинганидан уялган аёл ишхонага йўл олган, эркак унинг орқасидан бориб, бақиришда давом этган.\nҚабулхонада аёл пичоққа кўзи тушиб, уни қўлига олган. Эри босимни давом эттиравергач, пичоқни бир-икки маротаба силкитган, эркак пичоқни олмоқчи бўлганида иккаласининг ҳам қўллари кесилиб кетган.\nАёлнинг айтишича, ўша пайтда эрининг кийимидаги қонни ўзининг кесилган қўлидан оққан қон теккан, деб ўйлаган. Аёл эрига қасддан тан жароҳати етказиш ниятида бўлмаганини тан олган.\nСуд-тиббиёт экспертизаси берган хулосага кўра, эркакда кўкрак қафаси чап томони 7-қовурға сатҳидан кўкрак бўшлиғига кириб, диафрагмани жароҳатлаб, қорин бўшлиғига ўтувчи санчилган-кесилган яра, чап томонлама қовурғалараро артериянинг жароҳатланиши, кўкрак бўшлиғига қон қуйилиши (гемоторакс) каби жароҳатлар мавжудлиги аниқланган.\nУшбу жароҳатлар етказилиш вақтида ҳаёт учун хавфли бўлган, оғирлик даражаси бўйича оғир тан жароҳатлари тоифасига кириши кўрсатилган.\nСудланувчи Жиноят кодекси 104-моддаси 2-қисмининг “л” бандида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилди ва унга шу модда билан 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Унга нисбатан ЖКнинг 72-моддасини қўллаб, тайинланган озодликдан маҳрум қилиш жазоси шартли ҳисобланиб, 1 йил синов муддати белгиланди.


Одноклассники постларни «ОК» валютаси билан тарғиб қилиш имконини яратди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nОдноклассники постларни «ОК» валютаси билан тарғиб қилиш имконини яратди\nОдноклассникида постларни ижтимоий тармоқ пул бирлиги “ОК” ёрдамида тарғиб қилиш созланмаси пайдо бўлди. Реклама промоси постни гуруҳ иштирокчилари орасида мақсадли аудиториянинг жинси, ёши, географияси ва қамрови каби созланмалар киритган ҳолда тарғиб қилиш имконини беради.\nСозланма кичик бизнес ва ОАВлар учун янгилкларни ёки маҳсулотни, хизматларни тез тарғиб қилишда фойдали бўлади. Унда myTarget реклама кабинетининг доимий ҳозирлиги талаб этилмайди. Ушбу формат гуруҳлар маъмурларига қизиқ бўлади. Постларни аудитория орасида тарғиб қилиш улар учун қўшимча монетизация имконига айланиши мумкин.\n“Биз учун гуруҳ аудиториясига қаратилган промо постлар бу ўқувчиларни активлаштириш ва энг муҳим хабарларга эътибор қаратишга ёрдам берувчи тез ва қулай усулдир. Умумий янгиликлар оқимида обуначилар учун муҳим илмий кашфиёт ёки инқилобий ихтироларни ажратиш қийин. Албатта Одноклассникида ушбу масалани ечувчи созланма пайдо бўлганидан хурсандмиз” – деб шарҳ берди “N+1”нинг дитрибуция бўлими бошлиғи Павел Одинаев.\n“Биз “Ажойиб Жума” квестини тарғиб қилиш учун пуллик промо постлардан фойдаландик. Ва 4600 кишини қамраб олишга эришдик, бу эса биз кутгандан бироз кўпроқ. Агар сизга бирор бир маҳсулотни ёки хизматни тарғиб қилиш учун промо постлар жуда қулайдир, созланма сиз тўлашга тайёр бўлган ҳажмнинг қамровини кафолатлайди. “Ақлли” тасманинг ишга тушиши билан намойишлар ва қамровларнинг олдиндан айтиб бериш қийинлашди. Промо пост эса мақсадли аудитория орасидаги кафолатли қамровга эга бўлиш имкониятини беради”, - деди Kupibilet.ru SMM-мутахассиси Марина Кузнецова.\nЯнги созланмадан фойдаланиш учун янгиликни чоп этаётганингизда “пуллик промо” созланмасини ва мақсадли аудитория учун керакли созланмаларни танлашингиз керак. Ушбу созланма тез орада барча учун мавжуд бўлади.\nТеглар: фақат намойишлар қарамай чеклов аудиториянинг мумкин


Бу ҳақда мамлакат тижорат вазирлиги томонидан тайёрланган ҳисоботда маълум қилинди. Унга кўра, мазкур кўрсаткич 2014 йилнинг шу давридагига қараганда, 8,3 фоиз кўпдир. Бинобарин, аввалги ойда мамлакат иқтисодиётига киритилган хорижий капитал оқими ўтган йилнинг июнь ойидагига нисбатан 0,7 фоиз ўсган.\nЯпониянинг ўйин қурилмалари ишлаб чиқарувчи “Nintendo” компанияси жорий молиявий йилнинг биринчи чорагини ижобий кўрсаткич билан якунлади.\nЯъни корхона бу даврда 1,1 миллиард иена (9,3 миллион АҚШ доллари) миқдорида даромад кўрган. Эътиборлиси, “Thomson Reuters” томонидан ўтказилган сўровда таҳлилчилар компания биринчи чоракда 6,3 миллиард иена миқдорида зарар кўришини башорат қилишган эди.\nАҚШнинг Милуоки шаҳри (Висконсин штати)даги аэропортда унчалик катта бўлмаган самолёт ҳалокатга учраши оқибатида икки киши ҳаётдан кўз юмди.\nДастлабки маълумотларга кўра, кичик лайнер қўниш вақтида ерга зарб билан урилган. Кейин эса унда ёнғин келиб чиққан. Фожиа сабаби ўрганилмоқда.\n2022 йилга бориб Ҳиндистон давлати аҳолиси сони бўйича Хитойдан ўзиб кетади. Натижада у дунёдаги нуфуси энг кўп мамлакатга айланади.\nБу ҳақда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг аҳоли сонини ўрганиш бўлими томонидан тайёрланган ҳисоботда келтирилди. Унга кўра, ҳозир Хитой аҳли 1,38 миллиардга тенг бўлса, бу кўрсаткич 2030 йилга қадар деярли ўзгармайди. Ҳиндистонда эса мазкур миқдор 1,31 миллиарддан 2022 йилга келиб 1,4 миллиард нафарга етади.\nСаксон йилдан сўнг содир бўлди\nАвстралиянинг шимоли-шарқий соҳилларида кучланиши 5,3 баллга тенг зилзила содир бўлди.\nМамлакат миллий геология хизмати томонидан маълум қилинишича, бундай кучли ер силкиниши ҳудудда охирги саксон йил ичида кузатилмаган экан. Икки дақиқа давом этган табиий офат маркази Квинсленд штати қирғоқларидан 100 километр узоқда, 30 километр чуқурликда қайд этилган. Ер силкиниши келтирган талафотлар ҳақида маълумотлар йўқ.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Фойдасини кўпайтирди\tБўлимини сотмоқчи »


ЖАЛОЛОБОД МИЛИЦИЯСИНИ КАЛТАКЛАБ КЕТДИЛАР\n15 май куни эрта тонг, соат 6 да ўнга яқин кишидан иборат қуролли гуруҳ Қирғизистоннинг Жалолобод шаҳри Ички ишлар бўлимига ҳужум қилди. Қуролли гуруҳ аъзолари бўлимнинг Навбатчилар қисмидаги ходимларни калтаклаб, бир неча автомат ва тўппончани эгаллаб олди. Орадан ярим соат ўтгач, вилоят Ички ишлар бошқармасига ҳам ҳужум уюштирилди.\nҚирғизистон Ички ишлар вазирлиги матбуот хизмати раҳбари Жолдошбек Бусурманқуловга кўра, ҳужум мана бундай содир этилган.\n- Эрталаб, соат 6 дан 5 дақиқа ўтганда 10 га яқин киши Жалолобод Ички ишлар бўлимига ҳужум қилиб, у ердаги навбатчиларни калтаклаб, қуролларни олиб кетишган. Орадан ярим соатча вақт ўтиб, яъни 6 яримда ўнга яқин одам Жалолобод Ички ишлар бошқармасига ҳужум қилган. Бу ерда ҳам навбатчи милиция ходимларини калтаклаб, қурол яроғларни олиб кетишган,- дейди Жолдошбек Бусурманқулов.\nИчки ишлар вазирлиги матбуот хизмати бошлиғидан олинган маълумотларга қараганда, ҳужумларни уюштирган гуруҳ ҳаммаси бўлиб ўндан ортиқ автомат ва ўндан ортиқ тўппончани эгаллаб олган. Қуролларни эгаллаб олгач, улар Ички ишлар бошқармасига қарашли икки автомашинага тушиб қочишган. Уларнинг ортидан қувиб борган милиция ходимлари гуруҳ аъзоларидан тўрт нафарини 15 май куни тушгача қўлга туширдилар. Бу ҳақда Жолдошбек Бусурманқулов, ушланган тўрт кишидан 5 автомат, 4 тўппонча олинди, улар Ахси туманидаги Қизилжар қишлоғи яқинида қўлга олиндилар, деб маълумот берди.\nҚуролли гуруҳ аввалига милиция ходимларининг талабларига бўйсунмаган. Бироқ, қочиб бораётиб, машиналари йўлдан чиқиб кетган ва ўша ердаги бинолардан бирига урилган. Машинадан чиқасолиб милиция ходимларига қарата ўқ узганлар. Иккинчи машинани олиб қочганлар ҳозирча қўлга олингани йўқ, деди Қирғизистон Ички ишлар вазирлиги матбуот котиби.\nҚуролли гуруҳни қўлга олиш бўйича амалиётларни Ички ишлар вазирининг ўринбосари Омурбек Эгамбердиев бошқармоқда.\nЖалолобод вилояти губернаторининг матбуот котиби Стамбек Самудинов қўлга олинганлар тўғрисида мана бу маълумотларни берди: "Етти кишидан иборат гуруҳ бўлган. Уларнинг раҳбари Каримов Одилбек, деб тахмин қилинаяпти. У илгари судланган, милициянинг собиқ ходими", - деди Стамбек Самудинов.\nЖалолобод вилояти губернатори ўринбосари Бахтиёр Солиевдан олинган маълумотларга қараганда, воқеа юз бериши биланоқ, вилоят бўйлаб хавфсизлик чоралари кўрилди.\n- Банклар, электр тармоқлари, умуман стратегик аҳамиятга молик объектларнинг барчасига соқчилар қўйилди. Йўллар назорат остида. Аҳолининг бўлган воқеадан хабари бор. Мактаблар бугунча ёпилди, касалхоналарга ҳам соқчилар қўйилган, - деди Жалолобод вилояти губернатори ўринбосари Бахтиёр Солиев.\nВоқеа содир бўлиши биланоқ, республика жамоатчилиги орасида турли қарама-қарши фикрлар пайдо бўла бошлади, деб хабар беришди Бишкекдаги мухбирларимиз.\nБаъзилар Ахси воқеалари пайтида жабрланганларнинг апелляция шикоятларини Карвонда эмас, Мойлисув шаҳрида кўриб чиқилишидан норози бўлганларни қўллаб- қувватлаш мақсадида қилинган иш, деб баҳоласалар, баъзилар оддий бир жиноят сифатида баҳоламоқдалар.\nҲужумни уюштирганлар Ахси туманига бориб, у ердагиларга ёрдам берар экан, деган гап, бекордан пайдо бўлгани йўқ, дейди Қирғизистон парламенти - Жогорку Кенеш депутати Азимбек Бекназаров. (Гап шундаки, воқеа содир бўлиши биланоқ Қирғизистоннинг давлатга қарашли ахборот агентликлари ҳужумни уюштирганлар қуролларни олиб Ахсига қараб кетдилар, деган хабарни тарқатдилар. Депутат Бекназаров мана шу хабарга муносабат билдирди.)\n- Бу ҳокимиятдан чиқаётган гап бўлса керак. Бу гаплар жамоатчилик фикрини буриш учун айтилаётибди. Бу воқеанинг суд мажлиси ўтказиладиган кунларга тўғри келишидан мен уни ҳокимият томонидан уюштирилган иғво, деган фикрга ҳам бораяпман,- дейди депутат Бекназаров.\n- Хўш, нима учун воқеа тўғрисида Бишкекка берилган хабарга дабдурустдан қуролланган гуруҳ Ахсига қараб кетди, деб қўшиб қўядилар? Қаердан била қолишибди, уларнинг Ахсига қараб кетганини?\n- Шаҳар ички ишлар бўлими тўнаб кетилган пайтда вилоят ички ишлар бошқармасидагилар ухлаб ётишганмиди? Ҳеч йўқ эшикларини тамбалаб олсалар бўлмасмиди?\n- Нима учун вазир ўринбосари воқеа содир бўлиши биланоқ, Ахсига учиб борди?\nБу саволларни Озодлик мухбирига берган интервьюсида Қирғизистон парламенти - Жогорку Кенеш депутати Азимбек Бекназаров ўртага қўйди.\nРеспублика Ички ишлар вазирлиги матбуот хизмати бошлиғи Жолдошбек Бусурманқуловга кўра, бўлиб ўтган воқеанинг сиёсатга ҳеч қандай алоқаси йўқ.\n- Мен воқеанинг сиёсий жиҳатини шарҳлай олмайман. Бу воқеани турли ҳаракатлар ёки сиёсий партиялар фаолияти билан боғлаш тергов ишлари якунига етмагунча нотўғри бўлади, - деди Жолдошбек Бусурманқулов.


Кўзи ожиз ихтирочи кўзи ожизлар учун Google харитадан фойдаланадиган ақлли ҳасса ихтиро қилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n, 11 2019, 20:17\n18 ноя, 06:33 686 Технология\nУшбу электрон ҳасса кўр одамларнинг бемалол ўзлари юра олишига йўл очиб бермоқда, дея хабар бермоқда Moon Child.\n«WeWalk» номли ақлли ҳасса одамларни осилган нарсалар ва тўсиқлардан ҳимоя қилиш воситаси сифатида ультрасоник сенсорлардан фойдаланади, яъни ушбу қурилма тебраниш орқали яқин атрофдаги тўсиқлар ҳақида ўз хўжайинини огоҳлантиради.\nУнга махсус камера ўрнатилган бўлиб, камерани осон бошқариш учун смартфоннинг Bluetooth тизими билан боғлаш мумкин. У Voice Assistant ва Google Maps дастурий таъминоти билан бирлаштирилганлиги сабабли, яқин атрофдаги дўконлар ва инфратузилма тафсилотларини фойдаланувчига етказиш учун динамиклардан фойдаланиши мумкин.\n«WeWalk» бош директори ва мутахасиси Курсат Жейланнинг айтишича, у замонавий технологияларни кўзи ожизлар учун восита сифатида ишлатиш истагидан келиб чиққан ҳолда ҳассани ривожлантиришга ўз ҳиссасини қўшган.\n«Кўзи ожиз одам сифатида, мен метро станциясида бўлганимда, қайси йўлдан чиқишимни билмайман... қайси автобус яқинлашаётганини ҳам билмайман... ёки атрофимдаги дўконлардан бехабар бўламан. Бундай маълумотни эса ''WeWalk'' орқали олиш мумкин.»\nҲозирда «WeWalk» 500 долларга сотилмоқда. Замонавий технологиялар ҳозирда бир-бирига рақобатни кучайтирар экан, ишлаб чиқарувчилар навигация қобилиятларини янада яхшилаш учун уни ҳайдовчилар ва транспорт хизматлари билан бирлаштиришга умид қилишмоқда.\nкўзи ожиз ақлли ҳасса электрон ҳасса\nСаида Мирзиёева кўзи ожиз болалар учун махсус компьютер марказини очиб берди (фото) 03 окт, 22:55\nРоссияда кўзи ожиз мусиқачи ёниб турган пианинони чалди (видео) 18 июл, 21:05\nҚалб кўзи (Қуръон мусобақасида биринчи ўринни эгаллаган кўзи ожиз синглимизга бағишланади) 18 фев, 23:30\nРоссиялик олимлар кўзи ожизлар учун илғор электрон дарслик яратишмоқда 11 окт, 16:35\nМесси кўзи боғланган ҳолда гол киритишга муваффақ бўлди (Видео) 10 сен, 12:53


10:41 / 18.11.2017\nАҚШ миллий архиви АҚШнинг 35-президенти Жон Кеннедининг ўлдирилиши билан боғлиқ Федерал қидирувлар бюросининг яна 10744 та ҳужжатини эълон қилди. Бу ҳақда 17 ноябрда Wbay маълум қилди. Ҳужжатлар мазмуни ҳақида маълумот берилмаган.\nТаъкидланишича, 8,3 мингдан кўпроқ ҳужжат тўлиқ ҳолда, 2,4 минги эса матни таҳрирланган ҳолда берилган.\nБу Кеннедининг ўлдирилиши билан боғлиқ ҳужжатларнинг бешинчи эълон қилинишидир. Аввалроқ миллий архив томондан 20,5 мингдан кўпроқ ҳужжат эълон қилинганди.\nКеннеди АҚШни 2,5 йил бошқарган ва 1963 йил 22 ноябрда Далласда отиб ўлдирилган. Расмий версияга кўра, Кеннедини Ли Харви Освальд исмли шахс якка ўзи ўлдирган. Бироқ президентнинг ўлими борасида ҳали ҳам турли тахминлар билдирилади.\nЖон Кеннеди ФҚБ


Инфоурок / Другое / Конспекты / Доклад на тему: "РИВОЖЛАНТИРУВЧИ ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ВА УСУЛЛАРИ"\nРИВОЖЛАНТИРУВЧИ ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ВА УСУЛЛАРИ\nРивожлантирувчи таълим маълум бир вақтда, ўқувчининг таълимий, тарбиявий, маънавий, руҳий ва жисмоний ривожлантириш ҳамда уни тез ўзгарувчан дунёда жамиятга, ҳаётга мослашувини таъминловчи таълим назариясидир.\nРивожлантирувчи таълим технологиялар қўлланганда, ўқувчилар қизиқишининг ортишига, билимларнинг кўникмага айланишига, билим сифат-самарадорлигининг ошишига сабаб бўлмоқда.\nМаълумки, бошланғич таълим ўқувчиларнинг ақлий ривожланишлари, маънавий фазилатларини ривожлантириб боришга асос яратади. Бу даврда болага бериладиган билимлар воситасида шахснинг онги, тафаккури, дунёқараши ва маънавий дунёсини ўстириб ривожлантириб бориш-таълимда боланинг ривожланиш жараёнини ташкил этишнинг асосий кўринишларидан биридир.\nБошланғич таълимда амалий фаолият ва турли қизиқарли воситалар асосида керакли билимлар сингдирилиб борилади. Бу фаолият жараёнида ўқувчи бирон бир натижага эришиши, образлар орқали тасаввур қилиши, ўз қўли билан бирон нарсаларни яратиши, ижод қилиши орқали ривожлантирилиб борилган бола ўз менини англай бошлайди.\nРивожлантирувчи таълимнинг мақсади-Ўқувчиларда мантиқий, танқидий, таҳлилий, ижодий фикрлашни ривожлантириш орқали баркамол шахсни шакллантиришдан иборатдир.\nРивожлантирувчи таълимнинг вазифаси-шахснинг индивидуал камол топиши учун зарур бўладиган ҳаётий кўникма ва малакаларини ривожлантириш саналади.\nРивожлантирувчи таълимнинг ўзига хос хусусиятлари- ўқувчиларда топшириқларни ечишга оид назарий тушунча ва амалий кўникма, малакаларни шакллантиради. Ўқувчиларнинг ижодий қобилиятларини рўёбга чиқаришга хизмат қилади.\nРивожлантирувчи таълимнинг асосий йўналишлари:\nИМЕН (ТРИЗ) (ихтирочилик Масалаларини ечиш назарияси)\nРивожлантирувчи таълим технологиясининг етакчи тамойиллари:\nинкорпорация(тизимли фаолият кўрсатиш)-турли фанларга оид билимларни умумлаштириш;\nмосланувчанлик-таълим шакли, усули ва усулларининг турли таълим муассасаларида қўлланувчанлиги;\nуйғунлик-муаян ўқув предметига оид ўқув материали мазмунининг шахсини ривожлантириш шакл, усули ваусуллар билан уйғунлиги;\nяратувчанлик-турли таълим муассасалари педагогларининг педагогик технологияларини яратиш имкониятлари;\nтабиийликка асосланиш- генетик ва ижтимоий жиҳатларга мувофиқ ўқувчиларнинг ўзига хос шахсий хусусиятларини ҳисобга олишдан иборатдир.\nРивожлантирувчи таълимнинг айрим технология ва усуллари:\n“Икки ёқлама кундалик”\n3. ТЕХНОЛОГИЯ ВА УСУЛЛАРНИНГ ОНА ТИЛИ ВА АДАБИЁТ ДАРСЛАРИДА\n“ФСМУ” ТЕХНОЛОГИЯСИ- мунозарали масалаларни ҳал этишда, бахс-мунозаралар ўтказишда ёки ўқув-семинари якунида (ўқувчиларнинг ўқув-семинари ҳақидаги фикрларини билиш мақсадида), ёки ўқув режаси асосида бирон бўлим ўрганиб бўлингач қўлланилиши мумкин, чунки бу технология ўқувчиларни ўз фикрини ҳимоя қилишга, эркин фикрлаш ва ўз фикрини бошқаларга ўтказишга, очиқ ҳолда баҳслашишга, шу билан қаторда ўқувчиларни ўқув жараёнида эгаллаган билимларини таҳлил этишда, қай даражада эгаллаганликлари баҳолаш ва баҳслашиш маданиятига ўргатади.\nМақсад- Ушбу технология ўқувчиларга тарқатилган оддий қоғозга ўз фикрларини аниқ ва қисқа ҳолатда ифода этиб, тасдиқловчи далиллар ёки инкор этувчи фикрларини баён этишга ёрдам беради.\nУшбу технология бир неча босқичда ўтказилади.\n-тренер ўқувчилар билан бирга баҳс мавзусини ёки муҳокама этилиши керак бўлган муаммони, ёки ўрганилган бўлимни белгилаб олади;\n-тренер ўқув машғулотида аввал ҳар бир ўқувчи якка тартибда ишлаши, кейин эса кичик гуруҳларда иш олиб борилиши ва ниҳоят дарс охирида жамоа бўлиб ишланиши ҳақида ўқувчиларга маълумот беради;\n-машғулот давомида ҳар бир ўқувчи ўз фикрини эркин ҳолда тўлиқ баён этиши мумкин эканлиги эслатиб ўтилади.\nҲар бир ўқувчига ФСМУ технологиясининг 4-босқичи ёзилган қоғозлар тарқатилган:\nФ- фикрингизни баён этинг.\nС- фикрингизни баёнига сабаб кўрсатинг.\nМ- кўрсатган сабабингизни исботлаб мисол (далил) келтиринг.\nУ- фикрингизни умумлаштиринг.\nТарқатма материалнинг тахминий нусхаси.\nҲар бир ўқувчи якка тартибда қоғоздаги ФСМУ-нинг 4-босқичини ўз фикрларини ёзма баён этган ҳолда тўлдиради.\nҲар бир ўқувчи ўз қоғозларини тўлдириб бўлгач, тренер уларни кичик гуруҳларга бўлинишларини илтимос қилади ёки ўзи турли гуруҳларга бўлиш усулларидан фойдаланган ҳолда ўқувчиларни кичик гуруҳларга бўлиб юборади;\nтренер ҳар бир гуруҳга ФСМУ технологиясининг\n4-босқич ёзилган катта форматдаги қоғозларни тарқатади;\nтренер кичик гуруҳларга ҳар бирлари ёзган қоғозлардаги фикр ва далилларни катта форматда умумлаштирган ҳолда\n4-босқич бўйича ёзишларини таклиф этади.\n-кичик гуруҳларда аввал хар бир ўқувчи ўзи ёзган ҳар бир босқичдаги фикрлари билан гуруҳ аъзоларини таништириб ўтади. Гуруҳ аъзоларининг барча фикрлари ўрганилгач, кичик гуруҳ аъзолари уларни умумлаштиришга киришади;\n-\tгуруҳ аъзолари ФСМУ нинг 4-босқичини ҳар бири бўйича умумлаштириб, уни ҳимоя қилишга тайёргарлик кўрадилар;\n-\tФикрларни умумлаштириш вақтида ҳар бир ўқувчи ўз фикрларини ҳимоя этиши, исботланиши мумкин.\n-\tкичик гуруҳлар умумлаштирилган фикларини ҳимоя қиладилар: гуруҳ вакили ҳар бир босқични алоҳида ўқийди иложи борича изоҳ бермаган ҳолда. Баъзи бўлимларни исботлаши, яъни гуруҳларнинг айнан нима учун, шу фикрга келганини айтиб ўтиши мумкин.\n-\tтренер машғулотга якун ясайди, билдирилган фикрларга ўз муносабатини билдиради;\n-қуйидаги саволлар билан ўқувчиларга мурожат қилади:\n-ушбу тренинг ёрдамида нималарни билиб олдингиз ва нималарга ўргандингиз?\n-ушбу технологияни ўқув жараёнида қўлланилиши қандай самара берди?\nОна тили фанининг ўқув дастурида “Тасвирий ифода” мавзуси берилган бу мавзуни ўтишда «Тасвирий ифода» лар ҳам ўзбек тили ифода воситаларининг бир кўриниши эканлиги, оғзаки ва ёзма нутқда тутган ўрни ҳақида қисқа изоҳ беради. Тасвирий ифодани ўқувчиларнинг ўзлари топишга жалб қилади. Мисол учун, шеър ўқиб беради.\n«Кўрдим, Шукур Бурхон» асари\nКўрдим: Шукур Бурхон “Ҳамза”дан чиқиб,\nУстоз! Замонларларнинг дониш макрини\nШеърни ўқитувчи ифодали қилиб ўқиб берилади. Сўнгра шеърда тасвирланган ҳолатни тасаввур қилиш ва ўзида қандай бир туйғулар сезганлигини гапириб бериш сўралади, тасвирий ифодалар аниқланади. Ўқитувчи ўқувчилар баёнини умумлаштириб, адиб “замонларнинг дўниш макрини” дея кўплаб ўхшатишлар, жонлантиришлардан фойдаланиб, ўзига хос тарзда нафис, гўзал ифодалаб бергани, ўзбек тилининг бой ифода воситаларидан ўринли ва унумли фойдалангани, ўзбек тили имкониятининг беқиёслиги шеърда ўз ифодасини топганлигини айтиб ўтади. Ўқитувчилар юқоридаги босқичлар асосида ўқувчиларнинг фикрларини умумлаштиради.\n“ИККИ ҚИСМЛИ КУНДАЛИК” ТЕХНОЛОГИЯСИ- бу педагогик технология бўлиб, ёзма нутқни ривожлантиради. Бу услуб ўқиб чиқилган мавзу бўйича тушунчаларни шахсий тажриба билан боғлашга имкон беради.\n1-босқич. Ўқувчиларга олдиндан тайёрлаб қўйилган матн ўқиш учун таклиф этилади.\n2-босқич. Ҳамма матн билан танишганига ишонч хосил қилиб, дафтарни вертикал чизиқ билан иккига бўлиш сўралади.\n3-босқич. Ўқувчиларга, дафтарни чап томонига муаллиф цитаталар (ғоялари, фикрлари)ни ёққанларини (ёки ёқмаганларини) ёзишлари айтилади.\n4-босқич. Ўнг томонга ўқувчи мазкур цитатага берилган ўзини изоҳини ёзади, яъни ўқилган матн ҳақидаги тушунчасини умумлаштириб беради.\n5-босқич. Топшириқни шу қисми тугагандан кейин ўқувчиларга (ўз хоҳишига кўра) биттадан цитаталарни ва уларга ёзилган изоҳни ўқиш таклиф этилади. Цитата ва уларнинг изоҳи ўқилаётганда савол бериш ёки мазкур цитатага ўз изоҳини беришга рухсат этилади.\n6-босқич. Ўқувчилар шерик (учликлар ёки кичик гуруҳлар) бўлиб ҳам ишлашлари мумкин.\nАдабиёт дарси 5-синф ўқув дастурида берилган Ойбекнинг «Ўзбекистон» шеърини ўтишда “Икки қисмли кундалик” технологияси асосида шеърнинг моҳиятини оддий йўллар билан ўқувчига етказиши мумкин.\nБир ўлкаки, қишларида шивиллар баҳор\nЮқорида келтирилган босқичлар асосида иш юритилади, ўқувчилар 2 босқичга кўра, дафтарларини вертикал чизиқ билан иккига бўлиб, 3 босқичга кўра чап томонига муаллиф ғоялари-тупроғида олтин гуллайди, қишларда шивирлар баҳор каби сўзларни ёзишлари айтилади.4-босқичга кўра, ўнг томонга ўқувчи мазкур сўзлар изоҳини ёзади, яъни ўқилган шеър ҳақидаги фикрларини умумлаштириб айтади. Бунда ўқувчилар гуруҳ бўлиб ишлашлари ҳам мумкин.\nЎқувчиларнинг фаолияти ўқитувчининг диққат марказида бўлиши керак. Чунки ўқувчининг фикрлаш олами ва ватанини билиш, ўзлигини кашф этиш борасида ўзларича фикр юритадилар, тахлил қиладилар, муносабат билдирадилар. Бу жараёнда ўқувчининг иш қуроли дарслик саналади. Шеър мазмунини яхши тушунган ўқувчилар шеърни осон ёдлашга эришади.\n“3ИНАМА-ЗИНА” ТЕХНОЛОГИЯСИ- бу технологияни ўтказиш учун ўқитувчи ўқувчиларга рангли карточкалар ёрдамида тенг сонли кичик гуруҳларга ажратади.\nҲар бир кичик гуруҳ учун сардорлар тайёрланади. Сардорлар мавзу саволларини олиб, ўқувчиларга бирма-бир бериб боради.\nАгар гуруҳ 6 та ўқувчидан ташкил топган бўлса, ҳар бир ўқувчи саволга жавоб бериши лозим. Саволлар гуруҳ сардорлари томонидан ўқувчиларнинг жавобларини нозорат қилинади.\nЎқувчилар ҳар бир тўғри жавоб учун бир баллдан тўплаб жами 5 баллгача балл тўплаши мумкин. Шундан сўнг, ўқитувчи ўқувчиларнинг тўплаган балига қараб қайта гуруҳлайди. Ҳар бир гуруҳ ўзларининг иқтидорига қараб турли хилдаги топшириқларни беради. Ўқувчилар бу топшириқларни бажариб бўлгандан сўнг, ўзаро савол жавоб ўтказадилар ҳар бир гуруҳ ўз топшириқларини кўргазмали қуроллар асосида баён этади. Топшириқни мукаммал бажарган кичик гуруҳларда ғолиблар аниқланади ва рағбатлантирилади.\n“БУМЕРАНГ” ТЕХНОЛОГИЯСИ-бу технология ўқувчи (ёки ўқувчи)ларни дарс жараёнида, дарсдан ташқарида турли адабиётлар, матнлар билан ишлаш, ўрганилган материални ёдида сақлаб қолиш, сўзлаб бериш, фикрини эркин ҳолда баён эта олиш, қисқа вақт ичида кўп маълумотга эга бўлиш ҳамда дарс мобайнида ўқитувчи томонидан барча ўқувчиларни баҳолай олишга қаратилган.\nМақсад-ўқув жараёни мобайнида тарқатилган материалларни ўқувчилар томонидан якка ва гуруҳ ҳолатида ўзлаштириб олишлари ҳамда суҳбат-мунозара ва турли саволлар орқали тарқатма материаллардаги матнлар қай даражада ўзлаштирилганлигини назорат қилиш ва баҳолаш ҳамда ўқув жараёни мобайнида ҳар бир ўқувчи томонидан ўз баҳо (балл) ларини эгаллашга имконият яратишдан иборатдир.\nТехнологиянинг қўлланиши- амалий машғулотлар, семинар ёки лаборатория машғулотлари ҳамда суҳбат-мунозара шаклидаги дарсларда якка тартибда, кичик гуруҳ ва жамоа шаклида фойдаланиши мумкин.\nМашғулотда фойдаланиладиган воситалар. Ўқувчи дарс жараёнида мустақил ўқишлари, ўрганишлари ва ўзлаштириб олишлари учун мўлжалланган тарқатма материаллар (ўтилган мавзу ёки янги мавзу бўйича қисқа матнлар, суратлар, маълумотлар).\nУшбу технология бир неча босқичда ўтказилади:\nўқувчилар кичик гуруҳларга ажратилади;\nўқувчилар дарс (машғулот)нинг мақсади ва тартиби билан таништирилади;\nўқувчиларга мустақил ўрганиш учун мавзу бўйича матнлар тарқатилади;\nберилган матнлар ўқувчилар томонидан якка тартибда мустақил ўрганилади;\nҳар бир гуруҳ аъзоларидан янги гуруҳ ташкил этилади;\nянги гуруҳ аъзоларининг ҳар бири гуруҳ ичида навбати билан мустақил ўрганган матнлари билан ахборот алмашадилар, яъни бир-бирларига сўзлаб берадилар, матнни ўзлаштириб олишларишга эришадилар;\nберилган маълумотларни ўзлаштирилганлик даражасини аниқлаш учун гуруҳ ичида ички назорат ўтказилади, яъни гуруҳ аъзолари бир-бирлари билан савол-жавоб қиладилар;\nянги гуруҳ аъзолари дастлабки ҳолатдаги гуруҳларига қайтадилар;\nдарснинг қолган жараёнида ўқувчилар билимларини баҳолаш ёки тўплаган балларини ҳисоблаб бориш учун ҳар бир гуруҳда “гуруҳ ҳисобчиси” тайинланади;\nўқувчилар томонидан барча матнлар қай даражада ўзлаштирилганлигини аниқлаш мақсадида ўқитувчи ўқувчиларга саволлар билан мурожаат этадилар, оғзаки сўров ўтказадилар;\nҳар бир гуруҳ аъзоси томонидан гуруҳдаги матннинг мазмунини ҳаётга боғлаган ҳолда биттадан савол тузилади;\nгуруҳлар томонидан тайёрланган саволлар орқали савол-жавоб ташкил этилади (“гуруҳ ҳисобчилари” берилган жавоблар бўйича балларни ҳисоблаб борадилар);\nгуруҳ аъзолари томонидан тўпланган умумий баллар йиғиндиси асосида ғолиб гуруҳ аниқланади.\nАдабиёт фанининг 6-синф (26-27-дарс) дастурида берилган Э.Воҳидовнинг “Ўзбегим” қасидасини ўтишда “Бумеранг” технологиясидан қуйидагича фойданиш мумкин. “Бумеранг” технологиясини қўллашдан мақсад шуки, ўқувчилар бевосита шеърий мисралардаги ғояларни сўзларда баён этишга, бир-бирларининг фикрига танқидий муносабатда бўлишга, аниқ, маъноли сўзларни ёзиш учун ижодий ёндошишга, ўзларининг билимини баҳолашга эришилади, шунингдек, мавзунинг моҳиятини тўлароқ англаши учун замин яратилади. Бу технологияни қўллаш тартиби қуйидагича ташкил этилади.\nГуруҳ аъзоларига иш тартибини, вақтни тушунтириши билан ўз столларидаги А. Навоий, Беруний, Фаробий, Машраб, Улуғбек, Хоразмий каби буюк алломалар(Тарқатма материаллардан намуна: Форобий ўз замонаси илмларнинг барча соҳасиа ката ҳисса қўшганлиги, Шарқ мамлакатларида унинг номи улуғланиб, “Ал-Муаллим ас-соний” –“Иккинчи муаллим” “Шарқ Арастуси” деб юритилган. Форобий туркий қабилалардан бўлган ҳарбий хизматчи оиласида, Сирдарё қирғоғидаги Фороб – Ўтрор деган жойда туғилган. Форобий бошланғич маълумотни она юрти, сўнг Тошкент (Шош), Бухоро, Самарқандда ўқиди. У 160 дан ортиқ асар яратган. Буюк вaтaндoшимиз Aбу Нaср Фaрoбийинг ижтимий- сиёсий ҳaёт, дaвлaтни бoшқaриш мaсaлaлaригa, фиқxшунoслик, eтикa, peдaгoгикaгa дoир aсaрлaри, “Бaxт сaoдaтгa эришув йўллaри” (“Рисoлa фи-т тaнбex oлa aсбoб aс- сaoдaт ”), “Шaxaрни бoшқaриш” (“Aс – сиёсaт aн – мaдaния”), “Уруш вaт инч турмуш ҳaқидa китoб” (“Китоб фитoйии вa-л xуруб”), “Фaзилaтли xулқлaр” (“Aсaшрaт aл – Фaзилa”) шулар жумласидандир) ҳақида маълумотларни ўқиб чиқишади ва ҳар бир гуруҳ тенг бўлинишиб, янги гуруҳ ташкил этишади. Янги гуруҳлар иккинчи столдаги маълумотлар билан ҳам танишади ва ўзларининг билган маълумотлари асосида бир-бирларига сўзлаб беришади. Сўнгра янги гуруҳ аъзолари дастлабки ҳолатдаги гуруҳларига қайтадилар ва қасида ғоясидан келиб чиққан ҳолда, ўқиган, эшитганлари асосида 1-гуруҳ “Ўзбекистон алломалар юрти”, 2-гуруҳ “Адиб ижодиётига бир назар”, 3-гуруҳ “Куй авжида узилмасин тор”, 4-гуруҳ “Шоир-у шеър-у шуур” мавзуларида ўз тақдимотларини яратишга киришадилар. Тақдимот гуруҳдаги ихтиёрий ўқувчи томонидан тингланади, умумий баҳоланади.\nЎқитувчи мавзуни мустаҳкамлаши босқичида “мунозара” усулидан фойдаланилиб, қасидада тилга олинган буюк алломалар ҳақида ўзаро суҳбатлашишлари мумкин.\nЎқитувчи адабиёт фани билан бошқа фанлар орасидаги алоқасига ҳам алоҳида эътибор қаратади.\nОғзаки сўров учун саволларни қуйидагича тузиш мумкин.\n1. Берунийнинг илмий ишлари, асарлари ҳақида нима биласиз?\n2. Ҳозирдаги юртимиздаги энг катта глобус қаерда сақланади?\n3. Форобийнинг "Фозил одамлар шаҳри" номли машҳур асарида халқ раҳбари қуйидаги 12 та фазилат(соғлик, фаросатли, зеҳнли, пок ниятли, ҳақгўй бўлиши каби)га эга бўлиши тилга олинган. Шу фазилатларнинг қайси бири ҳақида асосли фикр айта оласиз?\n4. Улуғбек нечанчи йил Мовароуннаҳр ва Туркистоннинг ҳокими этиб тайинланган?\n5. Сирдарё ва Амударёларнинг қадимий номларини биласизми?\nСаволлар берилгач, гуруҳ аъзолари ўқиган билганлари асосида баҳслашадилар. Ўқитувчи савол-жавоб давомида яхши қатнашган ўқувчи қайси гуруҳдалигини кузатади ва унинг билимини баҳолайди. (Дарс ишланманинг тўлиқ шакли ҳам охирги саҳифаларда келтирилган )\n“НУҚТАИ НАЗАРИНГ БЎЛСИН” УСУЛИ.\n-ўқувчилар муайян муаммога ўз нуқтаи назарини асосли далиллаб, химоя қилишга ўрганадилар;\n-ўқувчига муаммо муҳокамаси жараёнида ўз фикрини ўзгартириш имконини бериш;\n-ўқитувчи барча ўқувчиларни мунозарага жалб этиш ва синфдаги ҳамма ўқувчилар ўртасида мунозара жонланишини юзага келтириши мумкин.\n“Нуқтаи назаринг бўлсин” усули ўқувчилар ўртасида мунозара юзага келиши ва улар мунозара жараёнида ўз фикрларини ўз синфдошларидан уларнинг нуқтаи назарини ўзгартиришга ишонтирадиган ғояларни эшитиб ўзгартириш ёки аввалгисини мустаҳкамлаш имконни бериш мақсадида қўлланади. Ўқувчилар шунингдек, мактаб, минтақа, республика ва жумла инсоният учун характерли бўлган энг долзарб муаммолар ўз нуқтаи назарларини асосли далиллаш ва ҳимоя қилишга ўрганадилар.\nЎқувчи очиқдан-очиқ саволлар усули билан одатда дарс жараёнида фаол бўлмаган ўқувчиларни мунозарада иштирок этишга мажбур қилади.\nМашқни ўтказиш услубияти\n1. Тайёргарлик: ўқитувчи синфнинг тўрт бурчагига ёки синфнинг маълум очиқ маконига тўртта табличка осиб қўяди.\n2. Синф ўлчам ёки ўқувчилар сонига боғлиқ ҳолда олти ёки саккиз кўнгиллини чақиради. Борди-ю, ўйинда синф ўқувчиларнинг бир қисми иштирок этса, унда қолганлари ўз жойларида ўтираверадилар.\n3. Ўйин пайтида банд бўлиши учун иштирок этмаётган ўқувчиларга ҳам топшириқ бериш зарур.\nЎйининг ўзини бошлашдан аввал ўқитувчи дарсга йўл-йўриқлар бериши зарур, жумладан:\n1.Такидлов ўқиб берилганидан кейин ўз фикрингизга мувофиқ табличкалар ёнидан жой эгалланг.\n2. Ўз нуқтаи назарингизни асосли далиллаб беришга шай туринг.\n3. Агар муаммога нуқтаи назарингизни ўзгартиришга ундовчи асосли далилни эшитсангиз, ўз ўрнингизни алмаштиришингиз мумкин.\n4.Синфдошларингиз такидларига ўз фикрингизни баён этишга шай туринг.\n5. Ўқитувчи ўйинда иштирок этмаётган ўқувчиларга топшириқлар беради, масалан:\nуларнинг фикрича энг аҳамиятли таъкидловларни ёзиб бориш;\n-ўйин жараёнида ўз ўрнини ўзгартирмаган ўқувчиларни ёзиб бориш;\n-энг асосли далиллаб берилган жавобларни ёзиб бориш.\nАдабиёт фани 6-синф (62-64-дарс) дастурида берилган Тоғай Муроднинг “Юлдузлар мангу ёнади” асари ғоясини тушунтиришда “Нуқтаи назаринг бўлсин” усулидан фойдаланиб дарсни ташкил этиш мумкин.\n“Нуқтаи назаринг бўлсин” усулининг мақсади шуки, ўқувчини бевосита адибнинг ижодий ишлари, маънавий меросимизга қўшган улкан ҳиссалари тўғрисида (адибнинг ўзидан, ёру-дўстлари томонидан баён этилган) видео- лавҳаларда кўсатиш, асардаги сўзларни ўқувчи томонидан ўқитилмай, балки асар қаҳрамонлари томонидан видео- лавҳалар орқали етказишни таъминлашдан иборатдир.\nМаълумки, инсон маълумотнинг кўп қисмини кўриш ва эшитиш органлари орқали қабул қилади. Бу технологиялар орқали дарсни ташкил этиш ўқувчиларни бир вақтда кўрганлари асосида ишлашга, бу улардаги тафаккурнинг ривожланишига ёрдам беради.\nЎқитувчи тайёрланган бу лавҳаларни кўрсатиш билангина мақсадга эришмайди, уни изоҳлаши, тўлдириб бориши, ўқувчиларни жалб қила олиши, танқидий-мушоҳадали фикрларини эшитиши, изоҳлаб, хулосалаб бориши лозим.\nТайёрланган видео лавҳада “Юлдузлар мангу ёнади”асар қаҳрамонларининг кураш жараёни тасвирга олиниб, (асар матни бўйича)уларнинг овозлари ҳам ёзилган тасвир кўрсатилади.\nТасвирда Бўри полвон Исмоил полвон билан кураш тушади, курашда ғолиб бўлган Бўри полвонга қарата, муаллиф “Ёшлик-ёшлигини, кўпни кўрганлик-кўпни кўрганлигини қилди , тажриба, тажриба- ғалаба қозонди”- дейди.\nСавол – Бўри полвон қандай ғалаба қозонди, “Ёшлик-ёшлигини, кўпни кўрганлик-кўпни кўрганлигини қилди , тажриба, тажриба- ғалаба қозонди” сўзини ким қандай изоҳлайди?.\n“Нуқтаи назаринг бўлсин” усули орқали ўқитувчи ўқувчиларнинг кураш жараёнини баҳолай олиши, курашда ғолиб бўлиш йўлларини топиши, савол юзасидан ҳар ким ўзининг мустақил (ўрнида танқидий)фикрини билдиришга алоҳида эътибор қаратади.\nЎқитувчи фикрларни умумлаштиради, хулосалайди, берилган саволларнинг жавобини ўқувчининг билдирган фикрларида эканлигини таъкидлайди, баҳолайди.\n“маъруза” УСУЛИ-мавзуни таълим берувчи томонидан “монолог” сифатида баён этишдир.\nМавзунинг ўзлаштирилишини яхшиловчи омиллар:\n-мавзуни содда тилда баён қилиш;\n-фикрларни қисқа ва аниқ ифодалаш;\n-равон тилда, яхши талаффуз билан гапириш;\n-маъруза қисмларининг тузилиши ва мантиқий боғлиқлигини таъминлаш;\n-мавзу қисмларига алоҳида эътибор бериш.\nМавзуни содда тилда баён этиш:\nМавзуни содда тилда баён этиш -уни таълим олувчиларга тушунарли тарзда етказишдир;\nУнга қўйидагилар ёрдамида эришилади.\n-қисқа ва содда тузилишга эга гаплардан фойдаланиш;\n- оддий сўзларни ишлатиш;\n- атамалар маъносини тушунтириб бериш;\n- хорижий тиллардан кирган атамалардан иложи борича фойдаланмаслик;\n- фаол феълларни ишлатиш;\n- фикрларни кўргазмали баён қилиш;\nФикрларни қисқа ва аниқ ифодалаш:\n- бутунлай ўқув мақсадига қаратилган;\n- асосий мазмунга қаратилган;\n- тўғри ифодалардан ташкил топган;\n- муҳим ва керакли изоҳлар билан таъминланган бўлмоғи керак.\nРавон тилда, яхши талаффуз билан гапириш:\n-таълим олувчилар учун эшитиларли баландликда;\n-сўзларни аниқ талаффуз қилиш;\n-керакли гапларга ва сўзларга урғу бериб, гапириш билан эришилади.\nМаъруза қисмларини тузишда қуйидагиларга эътибор берилади:\n-мавзу билан таништириш;\n-мавзуни асослаш(аҳамиятини тушунтириш);\n-маърузани мантиқий боғлиқлик асосида олиб бориш;\nМаърузани мантиқий боғлиқлигини таъминлашга:\n-маълумотларни мантиқий кетма-кетликда бериш;\n-маъруза қисмлари орасида ўзаро алоқалар бўлишини таъминлаш;\n-бир фикрдан бошқасига сакраб ўтмаслик асосий ва асосий бўлмаган маълумотларни фарқлаш орқали эришилади.\nЎқитувчи дарсларда ахборот коммуникацион технологияларни фойдаланишда “Маъруза” усули орқали дарсни қуйидагича ташкил этиши мумкин. Ўқитувчи аввало ўқувчиларга информатика ўқитувчиси билан бирга тушунтириш ишларини олиб боради, яъни ўқувчининг қандай ўз блогини яратиши, ўз блогдан қандай фойдаланиши тушунтирилади. Фаннинг бўлими, чорак охирида тақдимот қилиниши белгиланиб, дастурдаги мавзулар ўқувчилар ихтиёрига қараб тақсимланади. Ўқувчилар мавзу танлаб, шу мавзу бўйича маъруза асосида ўз блогини яратади. Бунда ўқувчилар бир-бириникини ўқиши ҳамда дарсдан ташқари ҳам интернетдан фойдаланиб ўз блогини бойитиб бориши мумкин. Бундан кўзланган мақсад шуки, ўқувчилар дарс мавзусини ёритишга бевосита ўзларини жалб қилиш ва блог матни учун ҳаётий мисолларни, мазмунли маълумотларни қидириб топишини юклайди. Ҳар бир ўқувчининг маърузаси қайси мавзуда бўлишидан қатъий назар ўқитувчи томонидан алоҳида кўриб чиқилиши ва баҳоланиши лозим.\n“ақлий ҳужум” УСУЛИ - бирор муаммо бўйича таълим олувчилар томонидан билдирилган эркин фикр ва мулоҳазаларни тўплаб, улар орқали маълум бир ечимга келинадиган усулдир. "Ақлий ҳужум" усулининг ёзма ва оғзаки шакллари мавжуд. Оғзаки шаклида таълим берувчи томонидан берилган саволга таълим олувчиларнинг ҳар бири ўз фикрини оғзаки билдиради. Таълим олувчилар ўз жавобларини аниқ ва қисқа тарзда баён этадилар. Ёзма шаклида эса берилган саволга таълим олувчилар ўз жавобларини қоғоз карточкаларга қисқа ва барчага кўринарли тарзда ёзадилар. Жавоблар доскага (магнитлар ёрдамида) ёки «пинборд» доскасига (игналар ёрдамида) маҳкамланади. "Ақлий ҳужум" усулининг ёзма шаклида жавобларни маълум белгилар бўйича гуруҳлаб чиқиш имконияти мавжуддир. Ушбу усул тўғри ва ижобий қўлланилганда шахсни эркин, ижодий ва ностандарт фикрлашга ўргатади.\n"Ақлий ҳужум" усулидан фойдаланилганда таълим олувчиларнинг барчасини жалб этиш имконияти бўлади. Шу жумладан таълим олувчиларда мулоқот қилиш ва мунозара олиб бориш маданияти шаклланади. Таълим олувчилар ўз фикрини фақат огзаки эмас, балки ёзма равишда баён этиш маҳорати, мантиқий ва тизимли фикр юритиш кўникмаси ривожланади. Билдирилган фикрлар баҳоланмаслиги таълим олувчиларда турли ғоялар шаклланишига олиб келади. Бу усул таълим олувчиларда ижодий тафаккурни ривожлантириш учун хизмат қилади. "Ақлий ҳужум" усули таълим берувчи томонидан қўйилган мақсадга қараб амалга оширилади:\n1. Таълим олувчиларнинг бошланғич билимларини аниқлаш мақсад қилиб қўйилганда, бу усул дарснинг мавзуга кириш қисмида амалга оширилади.\n2. Мавзуни такрорлаш ёки бир мавзуни кейинги мавзу билан боғлаш мақсад қилиб қўйилганда -янги мавзуга ўтиш қисмида амалга оширилади.\n3. Ўтилган мавзуни мустаҳкамлаш мақсад қилиб қўйилганда-мавзудан сўнг, дарснинг мустаҳкамлаш қисмида амалга оширилади.\n“Ақлий ҳужум” усулини қўллашдаги асосий қоидалар:\n1. Билдирилган фикр-ғоялар муҳокама қилинмайди ва баҳоланмайди.\n2. Билдирилган ҳар қандай фикр-ғоялар, улар ҳатто тўғри бўлмаса ҳам инобатга олинади.\n3. Ҳар бир таълим олувчи қатнашиши шарт.\nМуаммоли савол берилади\nФикр ва ғоялар эшитилади ва жамлаб борилади\nФикр ва ғоялар гуруҳланади\nАниқ ва тўғри жавоб танлаб олинади\n“Ақлий ҳужум” усулининг босқичлари қуйидагилардан иборат.\n1.Таълим олувчиларга савол ташланади ва уларга шу савол бўйича ўз жавобларини (фикр, ғоя ва мулоҳаза) билдиришлари сўралади;\n2.Таълим олувчилар савол бўйича ўз фикр-мулоҳазаларини билдиришади;\n3.Таълим олувчиларнинг фикр-ғоялари (магнитафонда, видеотасмада, рангли қоғозларда ёки доскада) тўпланади;\n4.Фикр-ғоялар маълум белгилар бўйича гуруҳланади;\n5.Юқорида қўйилган саволга аниқ ва тўғри жавоб танлаб олинади.\nАдабиёт 8-синф (48-49-дарс) дастурида берилган Озод Шарафиддиновнинг “Ўлсам айрилмасман қучоқларингдан” мақоласи мавзусини ўтишда “Ақлий ҳужум” усулидан фойдаланиб, қуйидаги сўзлар асосида ўқувчиларнинг янги мавзу юзасидан фикрларини умумлаштириш мумкин.\nЎқитувчи мавзуни тушунтириб бўлганидан сўнг, ушбу парчани ўқувчиларга ўқитади.\nМақолада муаллиф, “Адибнинг эски жўвадаги кўримсиз, торгина, кичик залда эшитган Уйғун қаламига мансуб,\nВатан – она сўзи нақадар лазиз,\nСенсан ҳар нарсадан мўътабар азиз,\nҲикматингни сақлар ҳар бир ўғил-қиз,\nЎлсам айрилмасман, қучоқларингдан.\nушбу шеър ҳақида, ҳаяжон билан қуйидагича; “...шеър мисралари айниқса, ҳар бир банд охирида такрорланаётган “Ўлсам айрилмасман қучоқларингдан” деган ибора гўё юрагимда туғилиб, ичимдан жўшиб чиқаётгандек, учта оддий сўздан таркиб топган бу оташин хитоб шеър эмас, бутун умр амал қиладиган тантанавор қасамдай жарангларди.\nКейин чиндан шундай бўлди....” –деб ёзган.\nҚуйидаги матнни ўқитувчининг ўзи ўқиб беради.\n“Жаҳон кенг, дунёда мамлакатлар кўп. Лекин бу оламда бетакрор она юртимиз, Ўзбекистонимиз якка-ю ягона. Бу гўзал юрт, бу муқаддас замин фақат бизга аталган. Мана шу улуғ туйғу ҳар биримизнинг ҳаётимиз мазмунига айланишини истардим. Биз шундай маънавий муҳит яратишимиз керакки, юртимизнинг ҳар бир бурчагида, барча шаҳар ва қишлоқларимиз қиёфасида Ватандан фахрланиш ҳисси кўзимизни, қалбимизни яшнатиб турсин. (И. Каримов. “Юксак маънавият – енгилмас куч” асаридан.)\nСавол: Хўш, муаллиф нега “Ўлсам айрилмасман қучоқларингдан”деган, сизнинг фикрингизча қучоғи нима экан.\nЎқувчилар икки матн билан танишиб бўлгач, яхшигина тортишиб фикрлашадилар, бир вақтнинг ўзида мақола матни билан бирга унга боғлиқ юртимиз сарҳадлари, буюк қадамжолари ҳақида ўқувчиларни мавзу ичига чуқурроқ олиб киришни назарда тутади.\nБу усулининг танланишидан мақсад шуки, ўқувчилар орасида дўстона муҳитни вужудга келтириш, она Ватанни севиш ва унинг тупроғини эъзозлаш, табиатга ва атрофимиздаги ҳар бир мавжудотга нисбатан меҳр туйғуларини уйғотишдан иборатдир.\nАРРА УСУЛИ- Ушбу усул 1978 йилда Э.Аронсон томонидан ишлаб чиқилган. Педагогик амалиётда мазкур усулда кичик гуруҳлар 6-8 нафар ўқувчидан ташкил топади.\nМетоднинг мақсади шуки, кичик гуҳда ишлаши билан бирга жамоа ва кичик гуруҳлар фаолияти узвий олиб борилади, барча ўқувчилар тўлиқ жалб этилади, ўйлаган фикрларини ёзмада баён этиш кўникмаларини ривожлантиради.\nДарс давомида ўрганиладиган мавзу(ёзилган матн) мантиқан тугалланган қисмларга ажратилади. Ҳар бир қисм юзасидан ўқувчилар бажарилиши лозим бўлган ўқув топшириқлари тузилади. Ҳар бир ўқувчилар гуруҳи мазкур топшириқларнинг биттасини бажаради ва шу қисм бўйича «мутахасис»га айланади. Сўнгра гуруҳлар қайта ташкил этилади. Бу гуруҳларда ҳар бир қисм (блок ёки модул) «мутахассис» бўлиши шарт, мазкур «мутахассис»лар ўзлари эгаллаган билимларни худди «арра» тишлари кетма-кет келганидек навбат билан ўртоқларига баён қилишади. Мазкур гуруҳларда ўқув материали мантиқий кетма-кетликда қайта ишлаб чиқилади.\n1986 йили Р.Славин “Арра” усулини қисман ўзгартириб, “Арра-2” усулини яратди. Мазкур усулга кўра кичик гуруҳ 4-5 ўқувчидан ташкил топади. Барча гуруҳ аъзолари ўқув материали юзасидан тузилган ягона топшириқ устида ишлайди. Гуруҳ ичида ўқувчилар топшириқларни қисмларга ажратиб, бўлиб оладилар. Ҳар бир ўқувчи ўзига тегишли қисмини пухта ўзлаштириб «мутахасис»га айланади. Дарс охирида ҳар бир кичик гуруҳдаги «мутахассис»лар учрашуви қайта ташкил этилган гуруҳларда ўтказилади.\nЎқувчилар билими тест саволлари ёрдамида индивидуал тарзда ўтқазилиб назорат қилинади ва баҳоланади. Гуруҳ аъзоларининг баллари жамланади, энг юқори балл тўплаган гуруҳ ғолиб саналади.\nАдабиёт фанидан 9 синф (2-5-дарс) дастурида берилган “Алпомиш” достонини (2-соатини) ўтишда “Арра” усулидан фойдаланиб, ўқувчилардаги эгаллаётган билимларини текшириш мумкин.\nШартнинг қоидасига кўра, бугун дарсдаги ўзлаштирган билими ва ойнаи жаҳонда кўрган-билганлари асосида асар қаҳрамони тилидан такрорланмаган фикрлар ёзилади.\nЎқитувчи “Болалик даврим”, “Халқим менинг бахтим”, “Бойсари дерлар менинг отимни” мавзулари ёзилган варақни гуруҳ аъзоларига тарқатади. Варақлар гуруҳларда ва жамоа қўлидан ўтади. Ҳар бир гуруҳ аъзоси қаҳрамон тилидан тез фурсатда маъноли мутахассис сифатида ниманидир ёзиши керак. Мисол учун, Ҳакимижоннинг болалик даври тўғрисида ўқувчилар-“Алпинбий бобомдан қолган ўн тўрт ботмон биричдан бўлган парли ёйни кўтардим”-сўзларини ёзиши мумкин. Ўқитувчи бунинг натижасини ўқувчиларнинг ўзлари билан биргаликда умумлаштиради, хато сўзларни тўғирлаши асосида ягона варианти ишлаб чиқилади.\n“КИЧИК ГУРУҲЛАРДА ИШЛАШ” УСУЛИ- бу таълим олувчиларни фаоллаштириш мақсадида уларни кичик гуруҳларга ажратган ҳолда ўқув материалини ўрганиш ёки берилган топшириқни бажаришга қаратилгаи дарсдаги ижодий ишни ривожлантиришдир.\nУшбу усул қўлланилганда таълим олувчи кичик гуруҳларда ишлаб, дарсда фаол иштирок этиш имконига, бошловчи ролида бўлиш, бир-биридан ўрганиш ва турли фикрларни қадрлаш имконига эга бўлади. "Кичик гуруҳларда ишлаш" усули қўлланилганда бошқа интерфаол усулларга қараганда вақтни тежаш имконияти мавжуд бўлади. Чунки таълим берувчи бир вақтнинг ўзида барча таълим олувчиларни мавзуга жалб этади ва баҳолай олади. Қуйида "Кичик гуруҳларда ишлаш" усулининг босқичси келтирилган.\n“Кичик гуруҳларда ишлаш” усулининг босқичлари:\n1.Фаолият йўналиши аниқланади. Мавзу бўйича бир-бирига боғлиқ бўлган масалалар белгиланади.\n2. Кичик гуруҳлар белгиланади. Таълим олувчилар гуруҳларга 3-6 кишидан бўлинишлари мумкин.\n3. Кичик гуруҳлар топшириқни бажаришга киришадилар.\n4. Таълим берувчи томонидан аниқ кўрсатмалар берилади ва йўналтириб турилади.\n5. Кичик гуруҳлар тақдимот қиладилар.\n6. Бажарилган топшириқлар муҳокама ва таҳлил қилинади.\n7. Кичик гуруҳлар баҳоланади.\nА.Навоийнинг «Фарҳод ва Ширин» асари ўтишда машғулотнинг бориши:\n1-қадам: Ўқувчилар 1-4 гача бўлган рақамлар асосида «Кичик гуруҳлар»га бўлинадилар (1-2-3-4)\n2-қадам: Гуруҳлар мавзу доирасида ўз гуруҳларига ном танлаб, изоҳ берадилар.\n3-қадам. Ҳар бир гуруҳга саволлар берилади:\n1-гуруҳ учун: А.Навоий ҳаёти ва фаолияти ҳақида маълумот беринг.\n2-гуруҳ учун: “Фарҳод ва Ширин” достонининг мазмун-моҳияти ҳақида фикрларингизни умумлаштиринг.\n3-гуруҳ учун: “Фарҳод ва Ширин” достонидаги қаҳрамонларга муносабат билдиринг.\n4-гуруҳ учун: “Фарҳод ва Ширин” достони нинг тарбиявий аҳамияти: Асар сизга қандай тассурот қолдирди? Кичик гуруҳлар топшириқни бажаришга киришадилар.\n4-қадам: Ўқитувчи томонидан аниқ\nрегламент, интизом, ҳамжиҳатлик, ўзаро ҳурмат, қисқа ва аниқлик бўйича кўрсатмалар берилади.\n5-қадам: Кичик гуруҳлар ўз ишларини «Тақдимот» қиладилар.\n6-қадам: Бажарилган топшириқлар муҳокама ва таҳлил қилинади.\n7-қадам: Кичик гуруҳлар иши баҳоланади.\nБу метод орқали ўзлаштириш яхшиланади, барча ўқувчилар машғулотга жалб этилади, мулоқотга киришиш кўникмасининг такомиллашига олиб келади, вақт тежалади, ўз-ўзини ва гуруҳлараро баҳолаш имконияти мавжуд бўлади.\n“давра суҳбати” усули.\n"Давра суҳбати усули - айлана стол атрофида берилган муаммо ёки саволлар юзасидан таълим олувчилар томонидан ўз фикр- мулоҳазаларини билдириш орқали олиб бориладиган ўқитиш усулидир. "Давра суҳбати" усули қўлланилганда стол-стулларни доира шаклида жойлаштириш керак. Бу ҳар бир таълим олувчининг бир-бири билан "кўз алоқаси"ни ўрнатиб туришига ёрдам беради. Давра суҳбатининг оғзаки ва ёзма шакллари мавжуддир. Оғзаки давра суҳбатида таълим берувчи мавзуни бошлаб беради ва таълим олувчилардан ушбу савол бўйича ўз фикр-мулоҳазаларини билдиришларини сўрайди. Таълим олувчилар эса ўз фикр-мулоҳазаларини оғзаки баён этадилар. Сўзлаётган таълим олувчини барча диққат билан тинглайди. Агар муҳокама қилиш лозим бўлса, барча фикр-мулоҳазалар тингланиб бўлингандан сўнг муҳокама қилинади. Бу эса таълим олувчиларнинг мустақил фикрлашига ва нутқ маданиятининг ривожланишига ёрдам беради.\nЁзма давра суҳбатида ҳам стол-стуллар айлана шаклида жойлаштирилиб, ҳар бир таълим олувчига конверт қоғози берилади. Ҳар бир таълим олувчи конверт устига маълум бир мавзу бўйича ўз саволини беради ва "Жавоб варақаси"нинг бирига ўз жавобини ёзиб, конверт ичига солиб қўяди. Шундан сўнг конвертни соат йўналиши бўйича ёнидаги таълим олувчига узатади. Конвертни олган таълим олувчи ўз жавобини "Жавоблар варақаси"нинг бирига ёзиб, конверт ичига солиб қўяди ва ёнидаги таълим олувчига узатади. Барча конвертлар айлана бўйлаб ҳаракатланади. Якуний қисмда барча конвертлар йиғиб олиниб, таҳлил қилинади.\n“Давра суҳбати” усулининг босқичлари:\n1. Машғулот мавзуси эълон қилинади.\n2. Таълим берувчи таълим олувчиларни машғулотни ўтказиш тартиби билан таништиради.\n3. Ҳар бир таълим олувчига биттадан конверт ва жавоблар ёзиш учун гуруҳда нечта таълим олувчи бўлса, шунчадан "Жавоблар варақалари"ни тарқатилиб, ҳар бир жавобни ёзиш учун ажратилган вақт белгилаб қўйилади. Таълим олувчи конвертга ва "Жавоблар варақалари"га ўз исми-шарифини ёзади.\n4. Таълим олувчи конверт устига мавзу бўйича ўз саволини ёзади ва "Жавоблар варақаси"га ўз жавобини ёзиб, конверт ичига солиб қўяди.\n5. Конвертга савол ёзган таълим олувчи конвертни соат йўналиши бўйича ёнидаги таълим олувчига узатади.\n6. Конвертни олган таълим олувчи конверт устидаги саволга "Жавоблар варақалари"дан бирига жавоб ёзади ва конверт ичига солиб қўяди, ҳамда ёнидаги таълим олувчига узатади.\n7. Конверт давра столи бўйлаб айланиб, яна савол ёзган таълим олувчининг ўзига қайтиб келади. Савол ёзган таълим олувчи конвертдаги "Жавоблар варақалари"ни баҳолайди.\n8. Барча конвертлар йиғиб олинади ва таҳлил қилинади.\nУшбу усул орқали таълим олувчилар берилган мавзу бўйича ўзларининг билимларини қисқа ва аниқ ифода эта оладилар. Бундан ташқари ушбу усул орқали таълим олувчиларни муайян мавзу бўйича баҳолаш имконияти яратилади. Бунда таълим олувчилар ўзлари берган саволларига гуруҳдаги бошқа таълим олувчилар берган жавобларини баҳолашлари ва таълим берувчи ҳам таълим олувчиларни объектив баҳолаши мумкин.\nАдабиёт фанининг 5-синф дастрида берилган Ханс Христиан Андерсен. "Булбул" ҳикоясини ўтишда мустаҳкамлаш қисмида ўқувчиларда аслни сохтадан ажратишни ўргатиш, мавзу моҳиятини тўлақонли тушунтириш маъносида “Жонли булбул ҳар гал ўзича куйлар, сунъий булбул эса ... фақат бир йўсинда қўшиқ айтар эди”, – деган сўзнинг маъносига ўқувчилар эътиборини қаратади. Ўқитувчи “давра суҳбати” усули оғзаки сўраш орқали ўқувчининг фикрларини умумлаштириш мумкин. Ёки, юқорда таъкидланган ўтказиш босқичидан фойдаланиб, кетма-кетликда “жавоблар варақаси” асосида ташкил этилиши мумкин.\nЎқувчилар бунда табиий билан сунъий булбул асосида ҳаётдаги чин билан сохтанинг фарқига боришни ўрганадилар.\n“МУАММОЛИ ВАЗИЯТ” УСУЛИ - таълим олувчиларда муаммоли вазиятларнинг сабаб ва оқибатларини таҳлил қилиш, ҳамда уларнинг ечимини топиш бўйича кўникмаларини шакллантиришга қаратилган усулдир.\n"Муаммоли вазият" усули учун танланган муаммонинг мураккаблиги таълим олувчиларнинг билим даражаларига мос келиши зарур. Улар қўйилган муаммонинг ечимини топишга қодир бўлишлари керак, акс ҳолда ечимни топа олмаслик, таълим олувчиларнинг қизиқишлари сўнишига, ўзларига бўлган ишончларининг йўқолишига олиб келади. «Муаммоли вазият» усули қўлланилганда таълим олувчилар мустақил фикр юритишни, муаммонинг сабаб ва оқибатларини таҳлил қилишни, унинг ечимини топишни ўрганадилар.\n“Муаммоли вазият” усулининг босқичлари:\n1. Таълим берувчи мавзу бўйича муаммоли вазиятни танлайди, мақсад ва вазифаларни аниқлайди. Таълим берувчи таълим олувчиларга муаммони баён қилади.\n2. Таълим берувчи таълим олувчиларни топшириқнинг мақсад, вазифалари ва шартлари билан таништиради.\n3. Таълим берувчи таълим олувчиларни кичик гуруҳларга ажратади.\n4. Кичик гуруҳлар берилган муаммоли вазиятни ўрганадилар. Муаммонинг келиб чиқиш сабабларини аниқлайдилар ва ҳар бир гуруҳ тақдимот қилади. Барча тақдимотдан сўнг бир хил фикрлар жамланади.\n5. Бу босқичда муаммонинг оқибатлари тўғрисидаги фикр-мулоҳазаларни тақдимот қиладилар. Тақдимотдан сўнг бир хил фикрлар жамланади.\n6. Муаммони ечишнинг турли имкониятларини муҳокама ва таҳлил қиладилар. Муаммоли вазиятни ечиш йўлларини ишлаб чиқадилар.\n7. Кичик гуруҳлар муаммоли вазиятнинг ечими бўйича тақдимот қиладилар ва ўз вариантларини таклиф этадилар.\n8. Барча тақдимотдан сўнг бир хил ечимлар жамланади. Гуруҳ таълим берувчи билан биргаликда муаммоли вазиятни ечиш йўлларининг энг мақбул вариантларини танлаб олади.\nЎқитувчи А.Қаҳҳорнинг 7-синфдаги “Ўғри” ҳикоясини ўтишда экран орқали “Қобил бобога Амин нега ёрдам бермади?” - деган муаммоли савол асосида муаммоли вазият вужудга келтирилади, мавзунинг мазмунини тўлиқроқ ўзлаштиришга эришади. Ўқувчилар асардаги Қобил бобонинг ишонувчанлиги, кўнгли бўшлиги, соддалиги, Элликбоши Приставга хабар бермаганлиги тўғрисидаги жавобларни айтишади, жадвални тўлдиришади.\nТопшириқни гуруҳ аъзолари қуйидагича бажарадилар:\nҚобил бобо оиласининг тирикчилиги шу биргина ҳўкиз орқасидан ўтиб турарди\nҚобил бобо ўта ишонувчан, мустақил фикрга эга эмас\nГуруҳлар орасидан битта суд ижрочиси тайинланади. Суд ижрочиси охирида гуруҳларнинг ёзганларини хулосалайди ва ўқитувчиси билан биргаликда ҳукм чиқариб, тақдимотга олиб чиқади.\nСуд ижрочиси ўз сўзини исботлаш учун гувоҳларни чақиради ва гувоҳликка чиққан ўқувчилар ўз ёзганларини исботлашга ҳаракат қиладилар, суд ижрочиси ўз асосларини баён қилади.\nЎқитувчи барча ўқувчининг жавобини умумлаштириш жараёнида қуйидагиларга эътиборини қаратиши лозим:\n1. Муаммоли саволга аниқ жавоб топишга ундаш.\n2. Муаммога алоқаси бор деб ўйлаган барча фикрларга эътибор қаратиш.\n3. Кўрган, эшитган, ўқиганлари асосида мустақил фикрларини айтиш, ўз билимларини баҳолай олишга шароит яратиш.\n4. Ҳар бир гуруҳ аъзоларининг мустақил фикрларини қисқа, лўнда, тиниқ, аниқ қилиб ифодалашларига кўмаклашиш.\n5. Ўртоғининг ўзидан яхши фикрлашини сидқидилдан тан олишга, уларга ҳавас қилишга, уларни паст даражада фикрлаётганлигини тан олишга йўналтириш.\n6. Ўртоғининг ижобий жавобларини ўзлаштиришга ҳаракат қилиш.\n7. Дарсликдан унумли фойдаланишни билиш.\nЎқитувчи умумлаштириш жараёнида аниқ асосли жавоб аниқланади, яхши иштирок этган ўқувчилар рағбатлантирилади, баҳоланади.\nМазкур ўйиндан мақсад-ўқувчиларга мавзу мазмунини чуқур етказиш билан бирга ҳаётда учрайдиган ҳақсизлик ва адолатсизликка қарши одилона кураша билишни ўргатишдан иборатдир.\nНомер материала: ДБ-065966


Меҳнат бозорида ижобий кўрсаткич\nЖорий йил АҚШ меҳнат бозори экспертлар кутганидан-да яхши бошланди, дейилади “Евроньюс” телеканали хабарида.\nГап шундаки, 2014 йилнинг сўнгги чорагида мамлакатда ялпи ички маҳсулот ўсиши суръати бирданига сусайган эди. Шундан келиб чиқиб, таҳлилчилар бу ҳолат бандликка салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигини тахмин қилишганди. Аммо амалда бунинг акси бўлди. Яъни январь ойида 257 мингта иш ўрни яратилди.\nАҚШ меҳнат бозоридаги вазиятнинг ўнгланишида хусусий сектор алоҳида аҳамият касб этаяпти.\nМаблағни тежаб қолмоқчи\nГерманиянинг “Siemens” концерни мавжуд иш ўринлари сонини 7800 тага қисқартиришини маълум қилди. Бунга йирик саноат корхонасининг даромадлари ҳажми тушиб кетаётгани сабаб сифатида кўрсатилмоқда. Жумладан, ўтган йилнинг сўнгги чорагида унинг соф фойдаси 25 фоиз камайган.\nАйни пайтда “Siemens”да дунё бўйича 340 минг нафардан ортиқ ходим меҳнат қилади. Штат жадвалидаги икки фоизлик қисқартириш ҳисобига келгуси икки йил ичида концерн 1 миллиард евро миқдоридаги маблағни тежаб қолмоқчи.\nБуюк британиялик олимлар гриппдан сақланиш учун қабул қилинадиган замонавий вакциналар деярли фойда бермайди, деган фикрни илгари суришаяпти.\nЧунки ҳозирги вируслар амалда қўлланилаётган эмлаш воситаларига нисбатан кучли. Мутахассислар ушбу йўналишда ўтган йили мамлакат ҳудудида тадқиқот олиб боришган эди. Таъкидланишича, бундай вакциналар аҳолининг атиги 3 фоизида ижобий таъсирини кўрсатиши мумкин. Бу жуда кам. Аслида эмлаш самарадорлиги камида 50 фоизни ташкил этиши лозим. Шундагина уни амалга ошириш мантиқан тўғри бўлади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ўзбекистоннинг сайёҳлик салоҳияти «SATTE — 2015» халқаро кўргазмасида намойиш қилинди\tЯнги маҳсулотлар фойдаси »


05:51 / 23 май | Bibi Fotima | 22\nАссалому алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ. Аллоҳим қилаётган савобли амалларингизнинг савобини зиёда қилиб берсин. Ота-онам алҳамдулиллаҳ, ибодатда, исломдалар бизни ҳам шу тарбияда вояга етказдилар, алҳамдулиллаҳ. Барчамизга Аллоҳнинг розилигини топиш насиб этсин. Ибодатларимни гўзал бажаришим, Аллоҳнинг розилиги учун ота-онамнинг розиликлари муҳим. Лекин дадам арзимас нарсаларга тез-тез ранжийдилар. Кечирим сўраб розиликларини олиш ҳам мушкул. Ранжисалар "мен сенлардан розимасман, қилган ибодатларинг қабул бўлмайди", дейдилар. Пайғамбаримиз (с.а.в)ғазабланмаслик тўғрисида айтган ҳадисларини айтсам ҳам, Аллоҳ кечиримли бўлишни айтганини айтсам ҳам, дадамни энди рози қилсам ҳам, 1-2 кун ўтмай бу ҳолат яна такрорланади. Аллоҳим барчамиздан камчикларимизни кўтарсин. Саволим шуки, бу ҳолатда мен қандай йўл тутай? Дадамнинг бу амаллари зулм эмасми? Арзимас камчилик ҳаммада ҳам бўлади, лекин бу нарсалар оиланинг тинчлигидан устунми? Шу ҳолатда ҳам дадам ҳақмилар?\n– Ва алайкум ассалом! Агар сиз бу ҳаётда ким ҳақу ким ноҳақлиги ҳақида фикрлар юритадиган бўлсангиз у ҳолда вақтингизни бой бериб қўясиз. Чунки ҳеч ким мукаммал эмас. Биз бор йўғи инсонлармиз. Инсон эса мураккаб организмга эга. Ўта мураккаб функциялари, нейронлари мавжуд бўлган ўзига хос тизимли механизм, мия иш фаолиятига эга бўлган Аллоҳнинг мўжизасидир. Отангизнинг бундай феъли, хулқ-атвори ўз-ўзидан пайдо бўлмаган ёки буни ўзи истаб танлаб олмаган. Баъзи шарт-шароитларга мувофиқ шундай бўлиб қолган. Унга мумкин қадар сабрли бўлишингиз охиратингиз учун мукофотли иш бўлади. Сизга жавоб мукаммалроқ бўлиши учун бошқа бир саволга берган жавобимни илова қиламан.\n“Ҳар бир инсоннинг мизожига (темперамент), ота-онаси, оила аъзоларидан олган тарбиясига ва мулоқот қилган инсонларидан, дўсту биродарларидан олган ибратларига яраша ўзига хос характери, дунёқараши, ҳаёт давомида шу инсонни бошқарадиган ҳоҳиш-истаклари ҳосил бўлади. Отангиздан хафа бўлиш ноўрин. Чунки бу тарбияни, дунёқарашни у юқоридаги ҳолатларга мувофиқ ўзида мужассам қилиб бўлди. У ўзгариши мумкин. Фақатгина ўзи истасагина ўзини ўзи ўзгартира олади. Бу ҳоҳишни пайдо бўлишида эса сиз ва онангизнинг жуда катта ролингиз бор. Агар отангиз спиртли ичимликлар ва наркотик каби ҳаром нарсалардан фойдаланмаса ва психиатрик касаллиги бўлмаса у ҳолда сиз ва онангиз унга таъсир кўрсата оласиз. Таъсир кўрсатиш учун эса оилангиздаги бу каби ҳасратли ишларга, отангизнинг бу кирдикорларига хафа бўлмасликка, эътибор қилмасликка одат қилишингиз керак. Албатта менга айтиш онсон ва бу ишни сизга ва онангизга бажариш ўта мушкул. Аммо келажакда ҳаммангиз тинч, тотув, бахтли яшашингиз учун қанчалар мушкул бўлсада ҳаракат қилинса уддаласа бўладиган иш. Бунинг учун онангиз ва сиз Осиё онамиз ва бошқа саййида аёллар тарихини яхшилаб ўқиб ўрганиб чиқинг. Уларнинг ҳаётлари биз инсонлар учун катта ибрат ва ҳаётимиз мобайнида жуда яхши қўлланмадир. Ўша замонда ва ҳозирги замонда ҳам ўша инсонлар ҳали ҳам ўша инсон. Ҳар бир замонда одамлар ўзига яраша “Фиръавн”ларга учраб яшайди. Бу дунёга инсон фақат роҳат учун келмайди. Жаннатга эришиш йўллари шундай “тиканлардан” иборатдир. Бу дунёнинг ўзига яраша синовлари ва мушкулликлари мавжуд. Сиз ва онангиз ўзингизни англаш, бу дунёга нима учун келганингиз, ҳаётингизда Аллоҳ Таоло ва Унинг бандаларининг олдида қандай масъулиятларингиз борлиги, қандай илм олишингиз келажагингизни ўзгартириши мумкинлиги, кайфиятингизни қандай ишлар кўтариши мумкинли, яшашдан мақсадингиз нималардан иборат эканлиги ҳақида чуқур мулоҳазалар қилиб жавоб қидириб кўришингиз керак. Ана шу жавоблар сизга бу чуқурликдан чиқиб кетиш учун йўл-йўриқ бўлади. Аммо биринчи ўринда соғлигингиз ҳақида қайғуришни эсингиздан чиқазманг. Негаки миянгизга келган бу жавобларни амалда қўллаш учун куч-қувват керак бўлади. Валлоҳу аълам!”


ЛИЦЕНЗИЯЛАШ ВА РУХСАТНОМАЛАР БЕРИШ ТАРТИБИ ТУБДАН ТАКОМИЛЛАШТИРИЛАДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 17 февраль куни тадбиркорлик фаолиятида лицензиялаш ва рухсатномалар бериш тартибини тубдан такомиллаштириш бўйича устувор вазифаларга бағишланган йиғилиш ўтказди.\nДавлатимиз раҳбари Олий Мажлисга яқинда йўллаган Мурожаатномасида тадбиркорлик фаолиятида лицензиялаш тартибини қайта кўриб чиқиш ва яхшилаш юзасидан аниқ вазифаларни белгилаб берган эди.\nИлғор хорижий тажриба асосида лицензия ва рухсатномалар турини қисқартириш, уларни бериш тартибини соддалаштириш ва тегишли талаблар бажарилишини мониторинг қилишнинг ошкора механизмларини ишлаб чиқиш бугунги кун талабидир.\nАввало, инсон соғлигига ва жамиятга зиён етказмайдиган фаолият турлари лицензиялашдан чиқариб ташланиши лозимлиги таъкидланди. Масалан, ўқув марказларидаги ўқитиш жараёни фуқаролар ҳаёти ва соғлигига зиён етказмаса-да, лицензияланади.\nАйни пайтда айрим лицензия шартлари соҳада рақобатни ҳам чекламоқда. Хусусан, кредит тарихи тўғрисидаги маълумотларни тарқатиш билан ягона кредит бюроси шуғулланиб, бозорга бошқа тадбиркорлар киришига имкон деярли қолмайди. Кредит бюросини очиш учун камида 10 та тижорат банкининг розилигини олиш талаб этилади. Мавжуд 30 та банкдан 26 таси ушбу ягона кредит бюросининг муассиси ҳисобланиб, қолган 4 та банк янги бюро ташкил этишга розилик берган тақдирда ҳам ташаббускор лицензия ололмайди.\nШу билан бир қаторда, тадбиркорлик фаолиятини тартибга солишнинг муқобил усулларини кенг жорий қилиш лозимлиги қайд этилди.\nХорижий тажрибада лицензиялаш ўрнига хабардор қилиш, мажбуриятни суғурталаш, ўзини-ўзи бошқариш, техник тартибга солиш каби муқобил усуллар мавжуд. Мисол учун, турар жой объектларини нотурар жой сифатида қайд этиш учун тадбиркор алоҳида рухсатнома олиши керак. Ваҳоланки, бунинг учун давлат идоралари хабардор қилинса, кифоя бўлиши мумкин.\nХудди шундай, риэлторлик, аудиторлик, суд бошқарувчилиги каби фаолият турлари билан шуғулланувчиларнинг жавобгарлигини суғурталаш ёки ўзини-ўзи бошқариш тизимларига ўтказиш мумкин.\nШу муносабат билан Адлия ва Фавқулодда вазиятлар вазирликлари ҳамда Давлат активларини бошқариш агентлигига икки ой муддатда тадбиркорлик фаолиятини тартибга солишнинг муқобил усулларини жорий қилиш вазифаси юклатилди.\nБундан ташқари, баъзи ҳолатларда тадбиркор лицензия олиш учун узоқ вақт давомида сарсон бўлиб, керакли ҳужжатларни тўплаб топширади, бироқ арзимаган сабаблар билан унинг аризаси қайтарилади.\nЙиғилишда Президент Шавкат Мирзиёев лицензиялаш жараёнига замонавий технологияларни тўлиқ жорий қилиш зарурлигини қайд этди.\nАхборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ҳамда Адлия вазирлигига жорий йил 1 августга қадар лицензия бериш билан боғлиқ барча жараёнларнинг тўлиқ автоматлашган ягона электрон тизимини ишга тушириш вазифаси қўйилди.\nДавлатимиз раҳбари, шунингдек, лицензия талабларига риоя этишни мониторинг қилишнинг янги, ошкора тизимини жорий қилиш лозимлигини қайд этди. Масалан, ёнғин назорати органлари ёнғинга қарши воситаларни ўрнатувчилар фаолиятини назорат қилиши керак бўлса-да, бундай назорат тизими амалда мавжуд эмас.\nИлғор хорижий тажриба асосида барча лицензия талаб қилувчи фаолият турларида автоматлаштирилган риск-анализ тизимини ва масофавий назоратни йўлга қўйиш зарурлиги қайд этилди.\nБундан ташқари, Президентимиз таъкидлаганидек, соҳада коррупция ва турли суиистеъмолчиликларнинг олдини олиш мақсадида жамоатчилик назорати тизимини жорий қилиш талаб этилади.


Қирғизистонда президентликка номзодлар сони камаймоқда\nҚирғизистон Марказий сайлов комиссияси аъзолари ўзларига нисбатан расмийлар томонидан босим кўрсатилганини инкор қилмоқдалар.\nҚирғизистон Марказий сайлов комиссияси элагидан ўтмай қолган номзодлар уларга расмийлар томонидан босим кўрсатилганини иддао қилаяпти.\n“Яшасин Қирғизистон” партиясидан президентликка номзоди кўрсатилган Тўқтайим Уметалиевани Марказий сайлов комиссияси президентлик сайловида иштирок этиш ҳуқуқидан маҳрум қилди.\nҚирғизистон сайлов қонунчилигига кўра, президентликка номзод Марказий сайлов комиссиясига сайловчилардан 30 минг имзо йиғиб топшириши керак. Марказий сайлов комиссиясига кўра, Тўқтайим Уметалиева топширган мазкур рўйхатда қалбаки имзолар аниқланган.\nАйни пайтда Тўқтайим Уметалиева Марказий сайлов комиссиясига 30 минг эмас, 35 минг имзо йиғиб топширганини, комиссия аъзолари ҳукумат босими билан турли баҳоналар топиб, уни сайловдан четлатганини билдирди.\nМарказий сайлов комиссияси, шунингдек, қирғизистонликлар, айниқса бишкекликлар орасида жуда катта обрў-эътиборга эга бўлган сиёсатчи, пойтахтнинг собиқ мэри Нариман Тюлеевни ҳам қалбаки имзо тўплашда айблаб, президентлик сайловидан четлатган. Қизиғи шундаки, президент Бакиев даврида Бишкек мэри лавозимида ишлаган Нариман Тулеевни президентликка 2010 йил инқилобида иштирок этган ёшларнинг “7 апрел” ҳаракати президентликка номзод сифатида кўрсатган эди.\n- Марказий сайлов комиссияси 30-31 минг имзо тўплаган шахсларни президентликка номзод сифатида рўйхатга олди. Менинг номзодим учун эса сайловчилардан 136 минг имзо йиғилган эди. Бу имзоларнинг ҳаммаси қалбаки бўлиши мумкин эмас-ку. Мен бу борада судга ариза топширдим. Марказий сайлов комиссияси мени президентликка номзод сифатида рўйхатга олишга мажбур бўлади, - деди Нариман Тюлеев.\nНариман Тюлеевнинг тарафдорлари эса Марказий сайлов комиссияси биноси олдига минглаб одамларни митингга олиб чиқиш билан таҳдид қилмоқда.\nБироқ Марказий сайлов комиссияси аъзоси Жекниш Ақматов прездентликка собиқ номзодларнинг бундай иддаоларини асоссиз, деб ҳисоблайди.\n- Ҳукумат бизга ҳеч қандай босим кўрсатаётгани йўқ. Биз номзод учун йиғилган имзоларни текширганимизда ҳақиқий имзолар 30 мингга етмай қолди. Биз бу ҳақда Нариман Тюлеевнинг ишончли вакилларига хабар берганмиз. Шунинг учун суд Нариман Тюлеев фойдасига ҳукм чиқармагунича, биз уни президентликка номзод сифатида рўйхатга ололмаймиз, - деди Жениш Ақматов.\nАйтиб ўтиш лозимки, президентликка номзод сифатида рўйхатга олиш илтимоси билан Марказий сайлов комиссиясига 80 дан зиёд номзод мурожаат қилган эди. Уларнинг бир қисми қонунчиликка биноан 100 минг сўм гаров пули тўламагани, 30 минг имзо йиға олмагани ва қирғиз тили имтиҳонидан ўта олмагани учун президентликка номзод сифатида рўйхатга олинмади. Нариман Тюлеев, Тўқтайим Уметалиева сингари бир қатор таниқли сиёсатчилар эса қалбаки имзолар тўплаганликда айбланиб, президентлик сайловидан четлатилди. Айни пайтда президентликка номзод сифатида 25 одам рўйхатга олинди.\nҚирғизистонлик бир қатор сиёсатшунослар фикрича, Нариман Тюлеев каби халқ орасида катта обрўга эга бўлган сиёсатчининг президентлик сайловидан четлатилиши сайлов арафасида кўп минг кишилик митингларнинг бошланишига туртки бўлади.