مرتع داری الياف خام شامل مخلوطي از مواد مختلف مانند سلولز، همي سلولز، پنتوزان ، هگزوزان ، لينگين ، کوتين، سوبرين و بالاخره مقدار معيني ترکيبات ازت دار و مواد معدني است. ساقه بيش از ساير اندامهاي گياه و ميوه و ريشه و غده کمتر از اندامهاي ديگر داراي الياف مي باشد. کاه غلات 40 تا 45 درصد – علوفه خشک 20 تا 45 درصد – دانه غلات 2/0 تا 10% و فرآورده هاي غذاي صنعيت 1 تا 30 درصد داراي الياف است. اثرات عوامل اقليمي در کميت و کيفيت نباتات مراتع 1) اثر نور : ترکيبات شيميايي و خواص گياهشناسي…\nشامل مخلوطي از مواد مختلف مانند سلولز، همي سلولز، پنتوزان ، هگزوزان ، لينگين ، کوتين، سوبرين و بالاخره مقدار معيني ترکيبات ازت دار و مواد معدني است. ساقه بيش از ساير اندامهاي گياه و ميوه و ريشه و غده کمتر از اندامهاي ديگر داراي الياف مي باشد. کاه غلات 40 تا 45 درصد – علوفه خشک 20 تا 45 درصد – دانه غلات 2/0 تا 10% و فرآورده هاي غذاي صنعيت 1 تا 30 درصد داراي الياف است.\nاثرات عوامل اقليمي در کميت و کيفيت نباتات مراتع\n1) اثر نور : ترکيبات شيميايي و خواص گياهشناسي نباتاتي که در روشنايي فراوان مي رويند. بسيار متفاوت از نباتاي است که در سايه مي رويند سايه علاوه بر آنکه جذب و تحليل مواد مورد گياهان را کاهش مي دهد در ميزان محصول نيز نقصان ايجاد مي نمايد. در دانمارک تجربه نشان داده است که مراتع و چراگاه هاي غير مشجر 5 تا 10 برابر مشجر و جنگلي در ازدياد وزن و شير دام مؤثر بوده است. همچنين قدرت باروري وام در چراگاه هاي مشجر حدود يک قوم کاهش مي يابد.\n2) اثر گرما : حرارت محيط و فصل علاوه بر ازدياد عملکرد کمک مؤثري در ازدياد علوفه و نيز طولاني شدن مدت چرا مي نمايد. طوري که مدت چرا در نواحي مناسب مانند جنوب ايران مي تواند در تمام طول سال و در مناطق معتدل بيش از 200 روز و در نواحي کوهستاني کمتراز 80 روز در سال به طول انجامد. حرارت به طور غيرمستقيم در افزايش فرآورده هاي دامي نيز مؤثر است.\nاثر ميزان نزولات :\nعملکرد مزارع زير کشت علوفه (کشت اصلي يا مخلوط) بستگي به ميزان بارندگي ساليانه دارد . هنگامي که نزولات بين 800 تا 900 ميلي متر ساليانه باشد، ميزان عملکرد به حداکثر مي رسد ولي هر اندازه بيش از اين مقدار بر نزولات آسماني افزوده گردد از عملکرد کاسته خواهد شد. ضمناً بايد به اين نکته توجه داشت که افزايش بارندگي از حرارت محيط و دوام رشد و نمو گياه کاسته و ميزان اسيديته خاک را افزوني مي دهد.\nاحتياج نباتات به آب :\nبرخي از نباتات مراتع و چراگاهها رطوبت دوست و برخي خشکي دوست است و بالاخره برخي ديگردر حد وسط اين دو گروه قرار گرفته اند که (mesophytic) ناميده مي شوند. انتخاب سطح زير کشت و نوسانات ميزان محصول و غيره عواملي است که بستگي تام به ميزان آب موجود در دسترس جهت کشت مراتع دارد. ضمناً ساختمان خاک اراضي مراتع نيز يکي از شرايطي است که به ميزان آب موجود و در دسترس بستگي دارد. جذب آب توسط کلوئيدهاي خاک قدرت عملکرد مراتع را بهتر از نباتات زراعتي مشخص مي نمايد. به عبارت ديگر مراتع پرپشت و متراکم به آب بيش از مواد غذايي موجود در خاک احتياج دارد.\nزمين مراتع پرپشت معمولاً بايد در دوره رشد و نمو نباتي به حالت اشباع از آب باشد و علت آن در درجه اول نتيجه شکل ريشه نباتات از نظر طرز پراکندگي انشعابات و سطحي بودن آنها (ريشه افشان) و نيز سطح زياد برگها و تراکم زياد نبات در واحد سطح مي باشد.\nنباتات علوفه اي گندميان براي توليد يک کيلوگرم ماده خشک به حدود 800 ليتر آب نياز دارند و اين دو برابر نياز گياهان خانواده چغندر قند براي توليد يک کيلوگرم ماده خشک است. به طور کلي تصور مي رود که حدود 33 درصد از آب باران مورد استفاده گياه قرار مي گيرد و 67 درصد مابقي به صورت جريان سطحي در روي زمين، تبخير به صورت آزاد و يا نخود در خاک است.\nاز آنجايي که همواره ارتباط مستقيمي بين ناحيه ريشه گياهان و آب تحت الارض وجود دارد و هر چه نفوذ آب تحت الارض کمتر باشد و يا به تدريج صورت گيرد قدرت استفاده و کشش ريشه اي زيادتر است ، چنانچه در مواردي به سبب نامناسب بودن ساختمان خاک و نفوذ سريع آب تحت الارض ريشه ها نتواند خود را به ناحيه مکش زمين برساند رابطه ريشه و آب قطع شده گياه از بين خواهد رفت.\nهمانطور که مي دانيد بيش از 90 درصد ريشه گياهان گرامينه فقط در عمق 5 تا 10 سانتي متري خاک نفوذ مي کند و تنها عده قليلي از آنها قادر هستند خود را به عمق 50 سانتي متري خاک برسانند. چنانچه آب تحت الارض به تدريج در خاک نفوذ نمايد ريشه ها نيز به تدريج رشد خود را در جهت نفوذ آب ادامه مي دهد. اصولاً بهترين عملکرد محصول را از نظر فصلي زماني مي توان به دست آورد که زمين در زمستان خشک و در تابستان مرطوب باشد.\nهر اندازه آب تحت الارض در خاک هاي سبک و شني بالاتر و در خاک هاي سنگين يا رسي پايين تر باشد رشد و نمو نباتات مراتع بيشتري گردد. به طور کلي حرکت آب تحت الارض موجب نفوذ هوا و احياء نمودن خاک مي شود و در نتيجه امکاناتبوجود آمدن ريشه هاي زيادتر و بهتر فراهم مي گردد. نباتات علوفه اي گرامينه که در مناطق خشک به عمل مي آيند بهتر مورد تغذيه دام قرار مي گيرند تا گياهاني که در نواحي مرطوب رشد و نمو مي نمايند.\nاثر ارتفاع و فرم زمين :\nافزايش ارتفاع موجب کاهش گرما و طولاني شدن دوره رشد و نمو گياه و مدت چرا مي گردد. ارتفاعات متوسط و کوهپايه و دامنه ها به طور کلي مناسب ترين محيط جهت رشد و نمو نباتات مراتع است و از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه مي شود. اگر چه ضلع جنوبي تپه هاي کم ارتفاع احتمالاً محصول کمتري مي دهد ولي در مقابل گياهان آن داراي ترکيبات کاملي است و با ميل و رغبت فراواني از طرف احشام چرا مي شود. در شيب هاي غربي به سبب بارندگي بيشتر محصول فراوانتري به دست مي آيد. در شيب هاي شمالي کمبود نور و حرارت در ميزان محصول و پايداري نباتات و ارزش علوفه اي آنها تأثير بدي خواهد گذاشت. بالاخره در شيب هاي شرقي خطر يخبندان زياد خواهد بود. همزمان با افزايش ارتفاعات بايستي به نکات زير توجه بيشتري نمود :\n1) ازدياد نزولات آسماني – رطوبت هوا- ابر و شستشوي خاک\n2) شدت تابش خورشيد در روزهاي بدون ابر\n3) مشکلات در مورد حمل و نقل وسايل و دام – تهيه زمين و به طور کلي کاشت، داشت، برداشت\n4) کاهش ميزان محصول\n5) صرف انرژي زياد اقسام جهت رسيدن به علوفه مراتع\n6) انتقال امراض از ناحيه اي به ناحيه ديگر\n7) خسته شدن دام\n8) چراي مفرط در ارتفاعات سبب فراهم نمودن شرايط فرسايش مي گردد.\nزمين هايي که داراي پوشش گياهي به ويژه گياهان علوفه اي گرامينه ي باشد در مقابل بادهاي شديد و مداوم نسبت به زمين هاي زراعتي سخت و يا حتي جنگلي کمتر حساس مي باشد. شدت زياد بادر در ارتفاعات سبب شکسته شدن نباتات علوفه اي گرامينه مي شود و اين امر توأم با چراي مفرط موجب فرسايش خاک مي گردد. از نظر تغذيه دام بايستي به اين نکته توجه داشت گياهاني که در فصول خشک سال به عمل مي آيد داراي فسفر کمتري هستند و گياهاني که در نواحي مرطوب و فصول پرباران سال به عمل مي آيند پتاس کمتري دارند.\nروش تکثير گياهان مراتع :\n– تکثير به وسيله بذر :\nبايد متذکر شد که اکثر نباتات يک ساله به وسيله بذر ازديا حاصل مي نمايند ولي اکثر نباتات علوفه اي گرامينه که چند ساله هستند به صورت غير جنسي تکثير پيدا مي کند و برخي از آنها به وسيله بذر تکثير مي يابد و چنانچه در شرايط مناسب رشد و نمو قرار داده شود گياه جديدي از آن توليد مي شود. ريشه گياهان مناطق خشک بلافاصله پس از سبز شدن تا اعماق زيادي در خاک فرو مي رود تا بتواند احتياجات خود را اعم از آب و مواد غذايي از طبقات زيرين خاک برطرف سازد. براي نمونه ريشه گون (Astragalus sp) يک ماده پس از سبز شدن با وجودي که داراي ساقه و برگ بسيار کوچکي مي باشد تا حدود يک متر در خاک فرو مي رود.\nتکثير به وسيله ريزوم يا ساقه هاي زيرزميني :\nاکثراً هنگام چرا در مراتع ساقه هاي گلدهنده يا ساقه هاي هوايي نبات به وسيله دام چريده مي شود و چنانچه در معرض چراي مفرط قرار گيرد کاملاً از بين مي رود. تکثير غيرجنسي يا تکثير نموي نباتات مراتع بيشتر به وسيله ريزوم انجام مي پذيرد. ريزوم داراي ذخيره مواد غذايي است که در خدمت مناسب مورد استفاده نبات قرار مي گيرد. توليد ساقه هاي هوايي از محل هاي مختلف ريزوم و تکثير به وسيله ريزوم در مراتع حائز اهميت فراواني است چه با دارا بودن ذخائر زياد در زماني که ساقه هاي هوايي مرتعي در معرض چراي مفرط قرار گرفته باشد عمل توليد مثل را در نبات انجام مي دهد. گياهاني که داراي ريشه هاي ريزوم دار هستند. داراي رشدي دو ساله و يا چند ساله هستند. چند نمونه از آنها را به عنوان نمونه معرفي مي کنيم :\nويژز (Agropron junceum)\nچچم (lolium sp phalaris)\nولي چب (poa pratersis)\nتکثير به وسيله ساقه هاي هوايي خزنده يا استوان :\nدر فصل زمستان و بهار که سطح خاک مرطوب است تکثير بعضي از نباتات علوفه اي مرتع به وسيله اين ساقه هاي هوايي خزنده صورت مي گيرد به عنوان نمونه مي توان از گياهاني چون :\nشبدر سفيد (Trifolium repens)\nمرغ (cynodon dactylon)\nتمشک (Rubus sp)\nنوعي بونو (Aeluropos) نام برد\nتکثير به وسيله پياز :\nجو پيازدار (Hordeum bulbsum) داراي ساقه هاي قطور زير زميني است که محتوي ذخائر غذايي فراواني است و موجب رشد و نمو نهال جديد مي گردد.\nانواع نباتات مرتعي :\n1) نباتات يکساله مراتع : به گياهاني اطلاق مي شود که پس از طي يک سال زراتي يا يک دوره رشد و نمو بعد از توليد بذر از بين مي روند. نباتات يکساله پاييز (زمستانه) آنهايي است که درپاييز شروع به رشد و نمو کرده و در طول زمستان فعاليت نموي خود را دنبال نموده و در اوايل يا اواسط بهار از بين مي روند و نباتات يکساله مراتع بهاره ( تابستانه ) برعکس نوع زمستانه – پاييزه عمل مي کنند.\nگياهان با دوام کم : (Ephemerals)\nگياهاني که داراي رشد سريع باشد و از نظر اندازه کوچک هستند و بزودي از بين مي روند مانند miniuartia picta , Holosteum umbellatum و ceratocep hallus falcatus\nگياهان يکساله بهاره : (spring Annuals) رشد و نموي سريع نداشته و قبل از تابستان و يا در طول آن از بين مي روند . مانند شمعداني عطري، شنبليله، جو هرز، منداب\nگياهان يکساله ديررس: (Late Annuals) رشد و نمو اين نباتات در طول مدت تابستان و پاييز ادامه داشته و اغلب داراي اندازه اي بزرگ مي باشند. مانند علف شور، سورمه صحرايي، وسمه ، فرفيون\nگياهان يکساله خاردار spiny Annals : مانند نوعي گل گندم (centaurea phylloce phala) و کافشه (corthamus flarescens)\nنباتات چند ساله مراتع : (perennials crops) به طوري که قبلاً اشاره شد اکثر نباتات چند ساله به وسيله ساقه هاي زيرزميني در خاک زنده مي ماند و معمولاً از طريق بذر و استولون و ريزوم تکثير مي گردد. اين نوع تکثير خود به خودي گياهان علوفه اي چند ساله مراتع از لحاظ مخارج احداث يا جلوگيري از خسارات و صدماتي که ممکن است در بعضي مواقع به وجود آيد کمک بزرگي به مرتع داري مي نمايد. به عنوان نمونه مي توان از آلاله ، لاله ، مورغا، چبر نام برد.\nگياهان دسته اي دائمي : (cespitose pernnils) اين گياهان داراي تعدادي ساقه متراکم و دسته اي مي باشند . مانند زنبق و سمار تکمه اي .\nگياهان دائمي خزنده : اين گياهان داراي فعاليت استون و ريزوم مي باشند و اغلب در زمين هاي زراعتي و دائر جزو فلسهاي هرز محسوب مي شوند مانند بلد گوشه، اويارسلام، تنوع\nگياهان دائمي استولن دار : اين گياهان داراي ريشه و ساقه هاي خزنده روي زمين هستند مانند بونو، شبدر توت فرنگي\nگياهان دائمي بدون مانند : اين گياهان چند ساله و بدون ساقه هاي کوتاه دارند مانند اسپرس و گون\nگياهان دائمي ساقه گسترده : اين گياهان داراي ساقه هاي گسترده و پهن در سطح زمين هستند مثل پيچيک، ديو سفيد\nانواع گونه هاي درختچه اي و درختي :\n1) wody plunt in spiny cushion اين گياهان چتري شکل بوده و شاخ و برگ آن داراي تيغ هاي متراکمي مي باشند به عنوان مثال مي توان چوبک، نوعي اسپرس، گون (Astragalus sp) و کلاه ميرحسن اشاره کرد.\n2) small sh rubs : اين نوع از گياهان رشد بوته اي داشته و قسمت چوبي آنها از 30 سانتي متر تجاوز نمي کند مثل ارنک، درمنه، نوعي مريم نخودي (Teucrium sp) و سنجته\n3) بوته هاي کوچک خاردار : اين نوع از گياهان داراي ساقه هاي چوبي و باريک هستند مثل آبنوس ، گون، کلاه مير حسن ( Acantholimon spp)\nبوته ها : ارتفاع قسمت چوبي اين گياهان بيش از يک متر نمي باشد مانند قيچ، پرخ ، اشنان\nبوته هاي خاردار: مانند دره ، لگجي ، گون\nدرختچه ها : اين درختچه ها ارتفاعي بين 2 تا 3 متر دارند و اغلب بدون ساقه يا ساقه هاي کوتاهي مي باشند و انشعابات آنها را محل قاعده صورت مي گيرد مانند : بادامک، اسکنبيل ، بلاخور\nدرختچه هاي خاردار : مانند ارجنک، ارژان ، آسه\nدرختان : داراي ساقه هاي مشخص بوده و ارتفاع آنها به چندين متر مي رسد مثل زالزالک (درختچه خاردار) و نوعي کرت، فرنوب و نوعي بنه (pistacia atlantica) و گز شاهي\nنباتات علوفه اي گرامينه که به علت داشتن ريشک و خار به احشام خسارت و صدمه وارد مي آورد زياد هستند و باعث کاهش ارزش پوست اين حيوانات مي شوند.\nخصوصيات و چگونگي مراتع\nچراگاه هاي دائمي سرسبز شمال ايران در کناره هاي درياي خزر و مناطقي که بارندگي ساليانه بيش از 50 ميلي متر مي باشد. منبع غذايي مهم و با ارزشي براي احشام کشور محسوب مي ردد. اين نواحي مي تواند علوفه سبز پر ارزش و متنوعي به صورت طبيعي عرضه دارد. نباتات علوفه اي مراتع به طور غير مستقيم زمين را حاصلخيز نموده از فرسايش بادي و آبي جلوگيري مي نمايند. ضمناً کشت علوفه اي موجب افزايش هوموس خاک نيز مي گردد. يکي ديگر از محاسن مراتع و چراگاههاي مختلف احتياج کمتر بکار و يا به عبارت ديگر حصول به حداکثر عملکرد در برابر کار کمتر مي باشد. مشخصات اصلي مراتع عبارتست از دوام مخلوط يا ترکيب تعدادي انواع نباتات مختلف و متناسب علوفه اي چنين مخلوطي از نباتات مراتع ترکيبي بوجود مي آورد که با پيروي از نحوه معين نگهداري وضع متعادلي جهت رشد و نمو گياهان ايجاد مي نمايد. به طور کلي حد فاصل بين جنگل و اراضي زراعتي مراتع مي باشد.\nنکات ذيل زمين هاي زراعتي را از مراتع دائمي متمايز مي نمايد :\n1) مراتع دائمي نيازي به کارهاي ساليانه نظير شخم و ديسک – تهيه زمين – بذر پاشي و امثال اين کارها ندارد\n2) نباتات علوفه اي مراتع داراي قدرت رشد و نمو مداوم بوده و بدون وقفه مي توان از آنها استفاده نمود\n3) نباتات مراتع در کليه فصول سال فعاليت دارد و پس از برداشت احتياجي به آيش گذاشتن زمين نمي باشد\n4) نباتات مراتع کمک فراواني به حاصلخيزي زمين نموده از فرسايش بادي و آبي خاک جلوگيري مي نمايد\n5) از نباتات علوفه اي مراتع مي توان جهت سيلو – علوفه خشک و يا چراگاه استفاده نموده و اين خود مي تواند يکي از مزيتهاي مهم آنها به شمار رود.\nمراتع را بر حسب محل وضع اقتصادي زارعين مي توان به دو نوع تفکيک نمود\n1) مراتع مطلق\n2) مراتع انتخابي\nمحل هايي که اجباراً بايستي به مراتع اختصاص داده شود عبارت است از :\n1) مناطقي که دائماً بيش از حد مرطوب يا آبگير باشد و نواحي اي که زهکشي در آن از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نمي باشد و بالاخره مناطقي که امکان دارد غفلتاً با سيلاب مواجه شود\n2) خاک هاي خيلي سنگين که مناسب کشت نباتات زراعتي نيست و يا در معرض خطر هجوم علف هاي هرز يا يخبندان قرار گرفته باشد و سنگلاخي باشد.\n3) مناطقي که در آن به سبب بارندگي زياد دوره رشد و نمو کوتاه باشد و يا به عبارت ديگر شرايط آب و هوايي م حل کشت مقرون به صرفه براي کشت غلات نباشد و يا بالاخره در نقاطي که نباتات ديگر رشد و نمو ننمايد.\n4) شيب هايي که انجام عمليات زمين براي نباتات زراعتي در آنها به دشواري انجام پذيرد و ضمناً بايستي جهت جلوگيري از فرسايش همواره سطح آن پوشيده از گياهان سبز باشد.\nدر ايران آنچه را که بايد از نظر پراکندگي محل مراتع مورد توجه قرار داد تنوع محل مراتع است. نواحي شمال – دشت مغان – گرگان – سرخس و کردستان و لرستان محل هاي مناسب براي مرتع کاري مي باشد. دامنه هاي زاگرس و البرز چراگاه هايي را به وجود مي آورد که در مقام خود حائز اهميت فراواني مي باشد. نواحي خشک با بارندگي کم و اراضي مخصوص کشت گياهان زراعتي از جمله مناطق نامساعد جهت مرتع کاري است. کناره هاي درياي خزر و نواحي مشابه ديگر به علت رطوبت زياد هوا و بارندگي فراوان اکثراً براي نباتات زراعتي توليد اشکال مي نمايد و بيشتر جهت مرتع کاري با احداث چراگاه مناسب مي باشد.\nعوامل و اساس مرتع داري وروش هاي کاهش اثرات منفي نباتات سمي و فصل چرا و ...\nعوامل و اساس مرتع داري :\nمناطقي که به مراتع اختصاص داده مي شود بايستي زمينهايي باشد که احتياجي به آبياري نداشته باد. اين گونه اراضي به علت داشتن شيبهاي تند و کوهستاني بودن و به علاوه کمي نزولات آسماني جهت کشت گياهان مزروعي مناسب نمي باشد. از نظر ديگر اين مسئله روشن است که معمولاً احشام مايلند به طريقي که تربيت شده و در محلي که به آن خو گرفته اند چرا نمايند. برخي حيوانات داراي نيروي زيادي بوده قادرند مسافات طولاني و صحراهاي خشک و کم آب و علف را تحمل و طي نمايند. براي نمونه مي توان حيوانات اهلي شتر و از حيوانات شکاري آهو را نام برد. گاو معمولاً در اراضي مسطح و هموار چرا مي نمايد و به نقاط کوهستاني که داراي شيب مي باشد و به ويژه به نواحي سنگلاخي علاقه چنداني ندارد. بهتر است گاو شيري را به جاي چرانيدن در چراگاه هاي جلگه اي و کوهستاني در چراگاه هاي اطراف شهر و يا در طويله به وسيله تعليف علوفه سبز يا خشک تغذيه و نگهداري نمود.\nجنگل هاي مسطح شمال ايران محل مناسبي براي چراي گاو مي باشد. در ايران تنها شيب دامنه ها در وضع چراي يک مرتع مؤثر نمي باشد بلکه شرايط و عوامل ديگري مانند نوع نباتات و فاصله مرتع تا آب نيز نقش عمده اي به عهده دارد. گوسفند و بز احشامي هستند که به خوبي مي توانند از مراتع طبيعي ايران استفاده نمايند چون که قادرند در دامنه ها و نقاط صعب العبور چرا نمايند. گوسفند به نواحي نيمه خشک که داراي گياهان گون، ورک و درمنه است علاقه مند است. بز بهتر از گوسفند مي تواند از مواهب طبيعي انواع مراتع ايران استفاده نمايد و در دامنه هايي که در اثر بي ميلي گاو چريده نشده است به چرا مشغول گردد. بز در مقابل گرسنگي و تشنگي مقاومت بيشتري از خود نشان مي دهد. بز کوهي به بندهاي کوهستاني علاقمند است.\nبين دام هاي اهلي گاو بيشتر از ساير حيوانات نسبت به آب حساس است و بايستي همواره سير آب گردد، در حالي که شتر در مقابل بي آبي طاقت فراواني از خود نشان مي دهد، چنانچه اسب با علوفه آبدارتعليف گردد چند روزي مي تواند در مقابل بي آبي طاقت آورد و در صورتي که در هواي خشک و گرم علوفه آبدار باشد، طاقت آن به بي آبي کمتر است. گوسفند نيز چنانچه علوفه آبدار باشد طاقتش نسبت به کم آبي زياد است و حتي مدت طولاني تري از اسب در مقابل بي آبي استقامت مي نمايد.\nخوش خوراکي نباتات يکي ديگر از عوامل اصلي مرتع داري را تشکيل مي دهد زيرا هر نوع دام از نباتات بخصوصي تغذيه مي نمايد. از اين رو لازم است نوع دام مراتع را متناسب با نوع علوفه ونباتات مراتع مربوط انتخاب نمود تا از طرفي دام از علوفه موجود حداکثر استفاده را بنمايد و از طرف ديگر مراتع از چراي بي رويه و غير منظم محفوظ بماند.\nبايد توجه داشت که اسب فقط از نباتات تيره گرامينه تغذيه مي کند و از اين لحاظ به گونه هاي ديگر مقدم است. بنابراين مي توان گفت که نباتات تيره گرامينه براي اسب از ساير نباتات علوفه اي خوشخوراک تر است. گوسفند در انتخاب نوع علوفه چندان دقيق نمي باشد و با هر نوع علوفه اي سد جوع مي نمايد. بز از هيچ نوع نبات و درختچه اي که در مسير خود بيابد روي نمي گرداند و بيشتر شن زارها و زمين هاي خشک را براي چرا انتخاب مي کند. در انتخاب نوع مرتع براي گوسفند بايستي توجه داشت که گوسفند همواره مايل است در زير سايه درختان چرا نمايد و از اين لحاظ چرا گاه هاي مشجر را بر ساير چراگاههاي غير مشجر ترجيح مي دهد.\nيکي ديگر از خساراتي که در اثر چراي دام درمراتع جنگلي پديد مي آيد لگدمال شدن نهال جوان است که گاهي منجر به از بين رفتن آن ها مي شود. کت زدن درختان جنگلي يکي ديگر از خسارات ناشي از استفاده از مراتع جنگلي مي باشد. سرشاخه هاي درختان جنگلي که مورد تعليف قرار مي گيرند عبارت است از بلوط ، ممرز و داروش و فرنوب\nبايستي مراتعي را که در اثر چراي مفرط يا پيش چرا کاملاً از بين رفته و به مراتع مخروبه و غير قابل استفاده تبديل گشته است و يا جامعه نباتي دامنه ها و يا بوته زارهاي اراضي متروک زراعتي را که به علت وجود آب ياعوامل ديگر از کشت و زرع بازمانده است با روش و اصول اساسي احياء نمود. جهت اصلاح و احياي اين گونه مراتع علاوه بر فرق نمودن صحيح بايستي مقداري بذر نباتات علوفه اي مخصوص نيز در آن اراضي کشت نمود.\nاساس مرتع داري در وهله نخست اساس مرتع داري را مطالعه زمين و پي بردن به طرز استفاده از آن تشکيل مي دهد تا بتوان از آن طريق براي کشور درآمدي حاصل نمود. ضمناً بايستي فرسايش خاک اراضي و خطرات ناشي از آن و همچنين نوع زمين را مدنظر داشت . بعد از انتخاب محل مرتع بايستي علاوه بر کنترل چرا چند نکته مهم ذيل را مدنظر قرار داد.\nاهميت نوع دام در مرتع داري\nموقع چرا – فصل چرا و دوام چرا\nاهميت تناسب تعداد دام با ميزان علوفه اي که توليد مي شود\nتوزيع مراتع يا پراکندگي احشام\nبرنامه مشترک مرتع داري و دامداري\nبايستي دامهايي انتخاب شود که داراي مشخصات و خصوصياتي باشد که با نوع مرتع مرتبط باشد. زماني مي توان از يک مرتع به نحو احسن استفاده نمود که دام هاي انتخاب شده با نوع مرتع هماهنگي داشته باشد. در انتخاب نوع دام جهت چرا در مراتع بياستي سه عامل\nالف) ايجاد چرا گاه جهت يک نوع دام بخصوص يا انواع دام ها\nج) تغيير در نوع دام جهت سودمندتر نمودن مراتع (وضع مراتع)\nرعايت موقع چرا – فصل چرا و دوام چرا در حفظ ظرفيت مرتع بسيار مؤثر است و نسبت به آب و هوا – ارتفاع محل – رطوبت جو – نوع خاک و بالاخره وضع نباتات علوفه اي متفاوت مي باشد. در اينجا بايستي با اين نکته اشاره نمود، نباتات مراتعي که به وسيله احشام ايلات چرا مي گردد داراي شرايط رشد نمو بهتري نسبت به نباتات مراتع حوالي دهات مي باشد زيرا عشاير و ايلات چرا مي گردد داراي شرايط رشد و نمو بهتري نسبت به نباتات مراتع حوالي دهات مي باشد زيرا عشاير و ايلات به علت ييلاق و قشلاق کمتر مراتع را تحت فشار قرار مي دهند.\nدر ايران اکثر نباتات يک مرتع از خانواده هاي متعددي غير از گرامينه و لگومينوز مي باشد و بايستي در فصل چراي آن ها دقت زيادي به کار برده شود. چراي اين نوع نباتات بايستي در فصل به خصوصي صورت گيرد يا برخي از انواع کنگره هاي صحرايي را بايستي قبل از ظاهر شدن خار تحت چراي دام قرار داد. فصل چرا نباتات يکساله در بهار و گياهان چند ساله در تابستان پس از رسيدن مي باشد. نباتات علوفه اي گرامينه بوته اي را بايستي قبل از آنکه تا 15 تا 20 سانتي متر رشد نمايد مورد چرا قرارداد ولي نباتات علوفه اي گرامينه چمني را مي توان زودتر از اين موقع نيز چرا نمود.\nيکي از معايب بزرگ چراي بي موقع و يا پيش چرا ايجاد اختلال در ترکيب و اجتماعات نباتات مراتع مي باشد. ضمناً خاک مراتع در ابتداي جهاد به علت بارندگي هاي زياد ( به ويژه در شمال) گل مي شود و در اثر رفت و آمد دام متراکم مي گردد. بهترين موقع و فصل چرا در مراتع هنگامي از سال است که مواد غذايي علوفه ي مراتع تشکيل و تکميل گرديده باشد و احشام از آن به حداکثر بهره مند شده باشند و در عين حال لطمه و زياني به مراتع وارد نيايد.\nتعداد معقول دام در هر مرتع بستگي به وسعت مرتع – حجم علوفه ي توليد شده – شدت و دوام چرا – ضريب مصرف علوفه و بالاخره نحوه ي استفاده از مراتع مربوط دارد. چنانچه در مرتع تعداد دام با اصول فوق مطابقت داشته باشد آن مرتع همچنان بر جاي مانده هر ساله مورد استفاده قرار خواهد گرفت.\nظرفيت مراتع کنوني ايراني به هيچ وجه متناسب با تعداد دام ها نمي باشد و به طوري که تخمين زده مي شود فشار دام ها بر اين مراتع حدود يک برابر ظرفيت واقعي آنها است. از اين نظر اغلب در اثر غفلت و بي اطلاعي و يا طمع دامداران مراتع تحت چراي مفرط قرار گرفته بقاياي سبز نباتات حتي نباتات نامطبوع و سمي که در مراتع باقي مانده است از بين خواهد رفت.\nدر کشورهاي اروپايي که داراي مراتع مرغوبي مي باشد به طور متوسط هر دو هکتار مرتع را به دو يا سه گاو جهت پروار بندي اختصاص مي دهند.\nتوزيع يا تناوب مراتع با پراکندگي احشام\nچراي مفرط نه تنها بستگي به تعداد دام دارد بلکه اگر دام در يک ناحيه ي از مراتع متراکم گردد و يا به عبارت ديگر به طور نامنظم در سطح مرتع پراکنده شود خسارات متنابهي به وجود خواهد آورد. از اين رو جهت جلوگيري از چراي نادرست مراتع در نظر گرفتن پراکندگي صحيح دام لازم به نظر مي رسد. اثرات کمبود يا زيادي آب در مراتع را مي توان تا حدودي با حفر چاه و زهکشي برطرف نمود.\nدر امور مرتع داري کشور مسائل متعددي وجود دارد که متأسفانه به علت آشنا نبودن دامداران به طريق حل اين مسائل هر روز به اين مشکلات اضافه مي گردد. نابود کردن درختچه ها – سوزاندن – عدم کنترل چرا – درآمد کم در دامداري و استفاده پيش از حد ظرفيت مراتع مشکلات متعددي است که به چشم مي خورد. اين مسائل و مشکلات بيشتر در بيابان ها ديده مي شود. زارعين اغلب از درختچه هاي تاغ و ساير درختچه هايي که مصرف علوفه دارد براي سوختن استفاده مي کنند در حالي که در اين مناطق براحتي مي توان جنگلي براي استفاده ي سوخت از درخت گز و يا جغجغه احداث نمود. با جانشين نمودن دو درختچه ي فوق در بعضي مناطق گرم و خشک مملکت به جاي درختچه هايي که شاخ و برگ آن ها مصرف علوفه اي دارد مي توان تا حدودي از نابودي آنها جلوگيري به عمل آورد.\nبرنامه مشترک مرتع داري و دامداران\nدر حال حاضر دامداران طوايف کرد – لر – بختياري – قشقايي – ايل شاهسون و عشاير و قبايل مختلف ديگر طبق رسوم و آداب گذشته از ييلاق جهت چراي مراتع استفاده مي نمايند. ايلات و عشاير زمستان را در مراتع قشلاقي (گرم) و تابستان را در مناطق ييلاقي (معتدل) به سر مي آورند. مراتعي که در اثر قشلاق و ييلاق تحت چراي مفرط و بي رويه قرار مي گيرد به ترديج ارزش خود را از دست داده غير قابل استفاده مي گردد.\nييلاق به مناطقي اطلاق مي شود که معمولاً در فصل گرما مورد استفاده قرار مي گيرد. به همين جهت نيز علوفه هاي اين نواحي داراي کيفيت خوبي بوده و خوش خوراک مي باشد. در ايران مراتع ييلاقي فراواني وجود دارد که بايستي جهت احياء و استفاده ي بهتر توجه بيشتري به آن ها مبذول داشت. اين ييلاقات عبارت است از : کوهستان هاي آذربايجان – کردستان – لرستان – همدان – کرمانشاه – قزوين – فارس – بختياري – اراک – ملاير – نهاوند – تويسرکان – دامنه هاي جنوب البرز – شمال – خراسان – سهند – سبلان – فريدن و چهارمحال و غيره\nمراتع قشلاقي که در صحراها و دشت هاي نسبتاً گرم قرار دارد در فصول سرد سال مورد استفاده قرار مي گيرد و عبارت است از : سرخس ترکمن صحرا – دشت گرگان – دشت مغان – جلگه ي خوزستان و فارس و اطراف کوير مرکزي – علاوه بر مراتع قشلاقي و ييلاقي که به آنها اشاره گرديد بايستي به مراتع ميان بند نيز که بين ييلاق و قشلاق قرار دارد و به مراتع بهاره و پاييزه مشهور است توجه خاصي مبذول داشت ( مانند اطراف درياچه ي هامون در سيستان)\nجهت بهبود و احياي مراتعي که مدام مورد چرا قرار مي گيرد ايجاد وقفه اي در چرا به منظور تقويت نباتات و توليد علوفه ي کافي و متناسب لازم و ضروري به نظر مي رسد چنانچه چراي اين گونه مراتع در بهار به طور موقت تعطيل گردد گياهان آن در سال بعد علاوه بر تقويت جديد حيات نيز مي نمايد.\nدر اثر ايجاد تناوب در چرا و تقسيم مراتع به قطعات مختلف ساقه هاي زيرزميني و همچنين ريشه ي نباتات تقويت مي گردد . خوابانيدن دام در قطعات مراتع به جاي آغل مسئله اي است که بايستي مورد توجه قرار گيرد. قرار دادن نمک در مراتع مسئله ي ديگر است که در چراي دامها و مراتع قابل اهميت مي باشد زيرا دام با دسترس داشتن نمک سالم و با نشاط خواهد ماند و کمتر مورد حمله ي آفات و امراض قرار مي گيرد.\nنباتات سمي مراتع :\nوجود نباتات سمي در مراتع يکي از مسائل مهم مرتعداري مي باشد که بايستي بدان توجه فراواني نمود. گياهان سمي موجب خسارت زيادي از جمله مرگ و مير احشام و کاهش ارزش دام مي گردد. در اثر چراي مفرط و بي رويه اي که در کليه نقاط کشور صورت مي گيرد اکثر نباتات مفيد فرصت تکثير و ازدياد نيافته و به تدريج از بين مي روند. با از بين رفتن نباتات علوفه اي مفيد گياهان کم ارزش و سمي جانشين آنها مي شود و دام ها هنگام گرسنگي و يا عدم دسترسي به علوفه هاي خوشخوراک اجباراً از اين گونه نباتات تغذيه ي مي نمايند.\nاز بين بردن نباتات سمي با توجه به آب و هواي ايران مثمرثمر نخواهد بود. جلوگيري از پيش چرا يکي از نکاتي است که بايد مدنظر داشت زيرا در بهار قبل از آنکه نباتات علوفه اي هر مراتع ظاهر گردد نباتات سمي پديدار مي شوند و مورد چراي دام واقع مي گردند و بالنتيجه توليد خسارت فراواني مي نمايند. براي نمونه دامها از خوردن گون و يا زبان پس قفا صدمات زيادي مي بينند که گاهي منجر به مرگ آنها مي گردد.\nروش هاي کاهش اثرات منفي نباتات سمي :\n1) جلوگيري از چراي مفرط يک مرتع و يا بخشي از يک مرتع در بعضي موارد حيوانات به علل خاصي مانند بودن زير سايه درخت و يا نزديک بودن به آخور و يا محل آب فقط از قسمت هاي خاصي از مرتع تغذيه کرده و باعث از بين رفتن گياهان مناسب آن ناحيه مي شوند.\n2) در صورت عدم تعليف دام باعلوفه خشک و يا با در دسترس قرارندادن علوفه سبز به احشام و تا زماني که حيوان به حد کافي سير نشده باشد نبايد آن را در مرتعي که داراي نباتات سمي مي باشد داخل نمود.\n3) نمک براي دام ضروري مي باشد زيرا با در دسترس بودن مقداري نمک دام به تغذيه نباتاتي که بدانها چندان توجه نمي نموده ترغيب شده آنها را چرا مي کند.\n4) مصرف مواد معدني از قبيل فسفر اشتهاي دام را زياد مي نمايد. ضمناً چنانچه مقداري گرد استخوان به خوراک دام اضافه شود. تلفات ناشي از مسموميت نباتات سمي کاهش قابل ملاحظه اي خواهد يافت.\n5) برخي از نباتات در يک نوع دام به خصوص مسموميت ايجاد مي کند در حالي که براي ساير دامها سمي مي باشد. براي نمونه انواع دم اسبي ها (Equisetum sp) براي اسب و انواع زبان پس قفاها (Delphinia sp) و انواع لوپن ها(Lupinus sp) براي گاو توليد مسموميت مي نمايد.\n6) چنانچه دامي دچار مسموميت شود بايستي قبل از رجوع به دامپزشک غذاهاي ملين به او خورانيد. تاکنون صدها گونه نباتي سمي شناسايي شده که تنها فقط تعداد محدودي از آنها براي دامها سمي مي باشد گل حسرت يا سورنجان (colchicum) انواع دم اسبي ها (Equisetu sp) و فرنيون (Euphorbia)\nرابطه فرسايش و مرتعداري و روش هاي کشت و ...\nرابطه فرسايش و مرتعداري :\nبيشتر نواحي ايران داراي آب و هواي خشک و نيمه خشک مي باشد و به همين جهت مراتع طبيعي مي تواند به خوبي در حفظ آب و خاک اين گونه مناطق کمک شاياني بنمايد. از بين بردن پوشش سبز زمين موجب جريان شديد آب در سطح خاک گرديده ، ميليونها تن خاک شسته شده و از بين مي رود و خسارات فراواني از بهم خوردن سطح خاک زراعتي پديدار مي شود. پوشش نباتي از جريان شديد آب جلوگيري نموده در مقابل نفوذ آن را زياد مي نمايد. به علاوه پوشش سبز از تبخير آب نيز مي کاهد.\nفرسايشي که بدون هيچگونه تأثير عوامل طبيعي در طول زمان انجام پذيرد فرسايش عادي يا فرسايش زمين شناسي خوانده مي شود. فرسايش عادي کيفيتي دائمي مي باشد. اين نوع تغييرات در سطح خاک هميشه مفيد بوده احتياجي به کنترل نمي باشد. به طور کلي فرسايش عادي به صورت طبيعي انجام مي شود و بشر تاکنون نتوانسته است آنرا تحت کنترل درآورد. شدت فرسايش بستگي تام به شيب و تراکم کشت نباتات منطقه مربوطه دارد. از آنجايي که فرسايش سريع اکثراً به دست بشر صورت مي گيرد بدون ترديد با به کار بردن اصول صحيح مي توان از آن جلوگيري کرد. مناطق داراي خاک هاي عميق و سرشار از مواد آلي نسبت به خاک هاي سطحي نشود. با پوشش نباتي اندک فرسايش کمتري نشان مي دهد.\nمجزا شدن و انتقال خاک – نوع – مقدار و تراکم – پوشش نباتي – تراکم بارندگي – سرعت باد و ميزان شيب زمين از عوامل مهم فرسايش محسوب مي شود. آب هاي گل آلود – طوفان هاي شن که انتقال خاک را باعث مي شود. تجمع ترکيبات خاک به خصوص در مورد شن و سنگريزه – زيرکني بستر رودخانه – درهم کوبيده شدن صخره ها و بالاخره اثراتي که ريشه نباتي در خاک بوجود مي آورد. علل فرسايش سريع مي باشد. طغيان رودخانه هاي گل آلود و سيلابي در اراضي پست و بستر رودخانه ها ، تراکم سنگريزه ها بر سطح خاک مجاري سيلابها که باعث تندي شيب دامنه مي گردد، ظاهر شدن ريشه نباتات در سطح خاک – جريان شديد جويبارها در بهار و خشکي و کم آلي آنها در تابستان سيلهاي شديد – جويهاي گل آلود – خشک شدن چشمه ها و پايين افتادن آب تحت الارض و عوامل مشابه ديگر را مي توان علل فرسايش سريع دانست.\nروش هاي کشت\n1) بذر پاشي : بذر پاشي هنگامي با موفقيت توأم خواهد که پس از يک شخم سطحي و يا ديسک انجام پذيرفته باشد. زمان کشت را بايد مناسب با وضع و آب و هواي محل تعيين نمود – ولي اکثر نقاط بذر پاشي در فصل پاييز انجام مي شود. بذرپاشي تپه هاي مشجر قبل از ريزش برگ درختان در پاييز به علت قرارگرفتن بذر در زير برگ که خود نوعي پوشش محافظ محسوب مي شود موفقيت آميز خواهد بود . در ايران زير خاک نمودن بذر در مراتع موجب کاهش اثرات سوء تابش مستقيم خورشيد و خاک هاي پرک و نرم مي گردد. کشيدن زنجير – دندانه و يا گذراندن احشام از روي مزرعه بذر پاشي شده ي مي تواند کمک بزرگي به دفن کردن بذر بنمايد. مي توان در روي تپه ها شخم سطحي – شياري و يا فارودر دور تا دور تپه زد و سپس بذرها را محدود و محصور در اين شيارها نمود. فاصله اين فاروها ممکن است بين 1 تا 4 متر باشد. با ذخيره شدن آب در شيارهاي احداث شده امکان رشد و نمو بهتر براي گياهان فراهم مي گردد.\nهنگام تهيه زمين بايد به وسائلي که جهت کشت در دسترس قرار دارد توجه نمود. براي تهيه زمين خصوصاً در کوهپايه ها بايد از شخم زدن مداوم که اولاً هزينه زيادي در بر دارد و ثانياً موجب مخلوط شدن خاک تحت الارض با سطح الارض مي گردد اجتناب نمود.\nتهيه زمين مراتع به شرايط آب و هوا – پوشش گياهان موجود – گونه ايکه بايد کاشته شود و همچنين شرايط فيزيکي خاک بستگي دارد.\nهنگامي مي توان گفت بستر خاک نبات مرتعي خوب تهيه شده که اولاً سفت و ثانياً داراي ذخيره رطوبت کافي باشد. معمولاً اين اعمال با ديسک سبک و سطحي تکميل مي گردد. خاک هايي که پوک يا سبک بوده يا شخم عميق خورده باشد نمي تواند کاملاً با بذر تماس بگيرد در اين گونه موارد بايد از غلطک استفاده نمود تا اولاً بذر با خاک زياد شود و ثانياً تسهيلاتي در انتقال آب تحت الارض فراهم گردد.\nدر احياء مراتع کشور مسئله مهمي که بايد قبل از کشت به آن توجه نمود چگونگي تهاجم گياهي به گياه ديگر است در ترکيب يا مخلوط نباتات بايد از کاشت متراکم نباتات يکساله در داخل جلوه نباتات چند ساله اجتناب نمود.\nدر پاييز مي توان اقدام به کشت غلات کرده و در بهار آنرا برداشت نمود و سپس در پاييز سال بعد بدون انجام شخم و تهيه زمين جاي غلات را با بذرپاشي و زدن يک ديسک سبک به نباتات علوفه اي گرامينه اختصاص داد. اجراي مداوم اين برنامه يکي از روش هايي است که به وسيله آن مي توان پس از چند سال موجب پوشش گياهي زمين و سرسبزي آن گرديد.\nبراي به کار بردن بذر افشان بايد خاک نرم و مسطح و ماري از هر گونه سنگ و کلوخه و بوته هاي مختلف نباتات باشد. بعضي بذرافشان هاي مخصوص وجود دارد که مي توان آن را در سراشيب هاي بيش از 60 درجه نيز به کار برد. اين وسيله مکانيکي کمک شاياني به سرعت بخشيدن به بذرپاشي در مناطق وسيع و گسترده مي کند. چون بذر اکثر نباتات علوفه اي مراتع ريز مي باشد لذا بايستي آنها را در عمق خيلي کمي که بيش از دو سانتي متر نباشد دفن نمود. ميزان بذر کاشته شده بايد به اندازه اي باشد که بتواند از رطوبت موجود حداکثر استفاده را بنمايد چون گاهي اوقات کشت بذر کم سبب هجو علف هاي هرز مي گردد.\nيکي از عواملي که زمان کشت را تعيين مي نمايد ميزان نزولات آسماني محل مي باشد. با توجه به حداقل و حداکثر بارندگي يک منطقه و آشنايي به وضع رشد و نمو نباتات علوفه اي مراتع مي توان به زمان مناسب کشت پي برد. چنانچه نزولات آسماني يک منطقه در زمستان زياد باشد مسلماً بايد در پاييز اقدام به کشت نمود و اگر بارندگي يک ناحيه در تابستان به اندازه کافي باشد بايد زمان کشت را به بهار منتقل نمود.\nبرف نيز مانند بارندگي هاي زمستانه در انتخاب فصل کشت نقش مهمي به عهده دارد. برف گياهان جوان را از سرماي زمستانه حفظ مي نمايد. در مناطقي که زمستان سرد و سطح خاک آن عاري از پوشش باشد بهتر است زمان کشت را به بهار منتقل نمود. در مناطق معتدل زمان – کشت را بايد قبل از آغاز حداکثر بارندگي انتخاب کرد.\nانتخاب گياه مناسب جهت کشت :\nقبل از انتخاب نوع گياه بايستي با انواع نباتات علوفه اي ويژه مراتع محل مربوط توجه کامل نمود. چنانچه وضع اکولوژيکي محل اجازه دهد بهتر است در ترکيب نباتات مراتع از انواع گياهان خانواده لگومينوز که مي تواند از يک طرف به ازت زمين و از طرف ديگر به توليد ازت مورد نياز گياهان لگومينوز کمک کند استفاده نمود. مضافاً به اينکه گياهان خانواده لگومينوز جيره غذايي احشام را نيز تا حدودي تکميل مي نمايد.\nقصيل : از قديم الايام در ايران متداول بوده و امروزه از طرف کشورهاي خارج به عنوان فراهم نمودن علوفه براي اوايل بهار توصيه مي شود.\nقصيل عبارتست از کشت جو در پاييز و استفاده از آن جهت تعليف در اوايل بهار يعني هنگامي که علوفه کمياب مي باشد. علاوه بر جو مي توان از انواع غلات(چنانچه از نظر اقتصادي مناسب باشد) نيز استفاده نموده مخصوصاً در نواحي کوهپايه ها و تپه ها نقاط مختلف کشور . البته در شرايطي که امکان کشت نباتات علوفه اي چند ساله وجود داشته باشد بهتر است از آنها براي پوشش زمين و احياء مراتع استفاده نمود.\nمزيتهاي استفاده از انواع گونه هاي گياهي در مراتع (کشت مخلوط)\n1) هر يک از مناطق داراي شرايط مختلفي از لحاظ خاک، رطوبت و شيب و غيره مي باشد که در کاشت مخلوط احتياجات غذايي هر يک از گياهان به نحوي تأمين مي گردد.\n2) از آنجايي که ريشه نباتات مختلف داراي عمق متفاوت مي باشد، کشت مخلوط گياهان امکان استفاده از ارطوبت مواد غذايي اعماق مختلف خاک را فراهم مي آورد\n3) در کشت مخلوط گياهان هر نباتي در يک فصل بخصوصي نمو نموده علوفه توليد مي نمايد\n4) در کشت مخلوطي که انواع گياهان لگومينوز منظور شده باشد تعادلي نسبي در تغذيه احشام فراهم مي گردد.\n5) بعضي از گياهان مخلوط ممکن است اثر منفي و مناسبي بر روي گياهان ديگر داشته باشد. براي نمونه توليد ازت به وسيله نباتات لگومينوز و استفاده آن به وسيله گياهان علوفه اي لگومينو.\nاحياء مراتع : (دسته بندي منطقه اي ايران)\nدر احياء مراتع بايد متناسب با وضع اکولوژيکي هر ناحيه گياه بخصوصي را انتخاب نمود. جهت احياء استان آذربايجان که داراي زمستان هاي سرد و رطوبت ناکافي است و منطقه اي بادخيز است. (بيشتر نزولات آن در بهار است) و همچنين به منظور جلوگيري از باد رفتگي هاي شديد بايستي در انتخاب نبات مناسب وقت فراواني نمود. کشت مراتع را در اين انسان بايد در فصل پاييز انجام داد. از گياهان مناسب مي توان به گااوبا(Agropyron cristatum) و علف پشمکي اشاره کرد.\nاستان خوزستان در تابستان داراي آب و هواي گرم در زمستان آب و هواي معتدل توأم با فرسايش بادي است. از اين لحاظ براي جلوگيري از فرسايش و به کار نبردن وسائل مختلف کشاورزي از جمله شخم مي توان به جاي استفاده از سودان گراس (نوعي ذرت خوشه اي ) بذر نباتات علوفه اي گرامينه مناسب را کشتکرد و سپس بذر را با ديسک سبک در زير خاک پنهان نمود. در استان خوزستان شبدر را بعد از برداشت برنج در جاي آن مي کارند.\nاز گياهان مناسب اين مناطق مي توان به خيو، سورمه صحرايي، ارزن و بونو اشاره کرد.\nدر برخي مناطق کشور که نزولات زمستانه فراوان توأم با برف سنگين در ارتفاعات و خاک آن نيز کمي شور مي باشد مي توان جهت احياء مراتع گياهان گندميان مثل festuce elatior , Agropyron elengatum کشت نمود. همچنين از گياهاني مثل يونجه معمولي، علف باغي، علف پشمکي ، اردو نيز مي توان استفاده کرد.\nدر برخي نواحي مرطوب ايران مي توان از چاودار پاييزه و در نقاط ديگر از جو پاييزه به عنوان علوفه بهاره استفاده کرد. استفاده از چچم ريشک دار و چب و شبدر سفيد و شبدر قرمز نيز مناسب است. در جنگل هايي که درختان آن قطع و شاخ و برگ آنها ساخته شده باشد مي توان از انواع شبدرها و بندواش جهت احياء پوشش سبز زمين استفاده نمود. مناسبترين نباتات علوفه اي گرامينه نواحي گرم کشور عبارت است از مرغ، وزه، ذرات خوشه اي (dialatum sp) و نوعي ارزن (panicum purpurasces)\nاکولوژي مراتع ايران\nعلم اکولوژي عبارت است از شناسايي رابطه موجودات زنده با محيط زيست و به طور کلي وضع عمومي يک مرتع به اکولوژي آن مرتع بستگي تام دارد. عوامل اکولوژيکي از قبيل آب و مواد و خاک و همچنين اعمال اصول مختلفه کشاورزي در وضع مراتع بسيار مؤثر است.\nتواتر : حالات و سريهاي مختلفه تغييراتي که در طي سالهاي متمادي در جامعه نباتي ظاهر مي گردد را تواتر گويند. تنازع بقا و نفوذ نباتات بر يکديگر نيز به تواتر نباتات کمک کرده جامعه را تکميل مي نمايد تا آنکه اوج تکامل جامعه نباتي پديدار مي شود.\nتقسيمات ايران از نظر آب و هوا\n1)کناره بحر خزر و دشتهاي ساحلي : اين نواحي داراي آب و هوايي نسبتاً مديترانه اي مي باشد. ميزان بارندگي اين نواحي 600 تا 2000 ميلي متر تغيير مي نمايد که حداقل آن در اواخر بهار و حداکثر آن در پاييز مي باشد. در نواحي کرانه که شامل بعضي از نواحي کوهستاني مانند قله دماوند، علم کوه، قله بارسنگ، کوه کلون بستک و گاهي قله زرد کوه و سبلان مي گردد ميزان نزولات بيش از 2 متري مي باشد. به طور کلي ميزان بارندگي کرانه بحر خزر از پهلوي به طرف شمال و شرق ايران تقليل پيدا مي کند. رطوبت هوا در اين نواحي چيزي در حدود 80% است. زمستان هاي اين نواحي سرد و گاهي نيز ملايم مي باشد. متوسط حرارت دي ماه 8 درجه و تير ماه کمتر از 26 درجه است.\nنواحي بلوچستان :\nبلوچستان منطقه ايست نيمه گرمسيري که ميزان بارندگي ساليانه آن معمولاً کمتر از 200 ميلي متر است. خشک ترين نواحي ايران با بارندگي ساليانه کمتر از 100 ميلي متر عبارت است از کوير لوت ، کوير نمک ، قم ؟؟ و سيستان و نواحي مرزي افغانستان تا درياچه نمک – بايد در نظر داشت که رطوبت نسبي نواحي بلوچستان تقريباً زياد بوده و به 60 تا 80 درصد مي رسد. زمستان اين نواحي کاملاً گرم حرارت متوسط دي ماه بيش از 15 درجه سانتي گراد مي باشد، در حالي که ميانگين حرارت تير ماه کمتر از 34 درجه است.\nنواحي ايران توران :\nميزان بارندگي اين نواحي 100 تا 500 ميلي متر است و قسمت اعظم آن در زمستان و بهار نازل مي شود. در بعضي نواحي خشک اين منطقه مدت خشکي تا 9 ماه نيز ادامه پيدا مي نمايد. زمستان هاي اين نواحي باستثناي خوزستان سرد يا بسيار سرد و در شمال منطقه بلوچستان نسبتاً معتدل است. تابستان دشت خوزستان مطلقاً گرم بوده و ميانگين حرارت تيرماه اين منطقه به بيش از 36 درجه سانتي گراد مي رسد. در کليه مناطق اين نواحي باستثناء نقاطي که بيش از 2500 و 5000 متر ارتفاع دارد. حرارت هوا گرم و يا بسيار گرم است. اين منطقه شامل بيش از 90% خاک ايران مي گردد و بر مبناي ميزان بارندگي مي توان آن را به چند منطقه آب و هوايي زير تقسيم کرد.\nA) منطقه نيمه بياباني : به مناطقي بدون کشت و کارو غير قابل سکونت اطلاق مي شود و قسمت اعظم نواحي دشت مرکزي کشور را که ميزان بارندگي آن کمتر از 100 ميلي متر مي باشد شامل مي گردد. ميانگين حرارت دي ماه 4-10 درجه سانتي گراد و متوسط حرارت تير ماه بين 29 -34 درجه سانتي گراد است ( مانند يزد، بم و زابل)\n6) منطقه جلگه اي sreppe : به مناطق خشکي اطلاق مي شود که انواع نباتات خشکي دوست که با درجه حرارتهاي کاملاً متغير سازش دارد، در آن رشد مي کند. اين مناطق حواشي کناره هاي مناطق نيمه بياباني تا سرحدات شرق و جنوب خراسان و جنوب غربي خوزستان تا شمال منطقه بلوچستان را شامل مي شود. ميزان نزولات ساليانه بين 100 تا 200 ميلي متر در مناطق جنوبي و 230 ميلي متر در مناطق شمالي متغير است. درجه حرارت محيط در اين مناطق تابع ارتفاع محل و عرض جغرافيايي باشد. اين منطقه را بر حسب درجه حرارت زمستانه به نواحي زير تقسيم مي کنند.\nالف) مناطق جلگه اي گرم\nب)مناطق جلگه اي معتدل\nپ) مناطق جلگه اي سردسير\nت) مناطق نيما جلگه اي\nد) مناطق جنگلي خشک\nC) مناطق کوهستاني مرتفع\nدر اين مناطق باهر 200 متر افزايش ارتفاع يک درجه حرارت کاهش دما داريم. همچنين با افزايش ارتفاع از ميزان بارندگي و تبخير کاسته شده محيط سردتر و خشک تر مي شود. ميزان قابل توجهي نزولات آسماني (باران) به صورت آبريزه هاي کوچک در شيب تپه هاي جاري مي شود بدون آنکه در اعمال خاک نفوذ نمايد از دسترس نباتات خارج مي گردد. بر طبق مطالعات انجام شده رشد و فتوسنتز گياهان در دماي زير 7 درجه سانتي گراد متوقف مي شود و در درجه حرارت بالاي 10 درجه سانتي گراد رشد و نمو گياهان تشديد شده همراه با افزايش حرارت رشد و نمو زيادتر مي گردد، در نتيجه ميزان رشد گياهان در اين ماطق به ميزان درجه حرارت که ارتباط مستقيم با ارتفاع دارد بستگي پيدا مي کند.\nگياهان مراتع و طرز کشت و بهره برداري از آنها\n1)اردو phleum pretense\nعلوفه اي از خانواده گرامينه ها است. اين گياه مي تواند در زمين هايي که قادر به عمل آوردن يونجه و شبدر نمي باشد. محصول مناسبي توليد نمايد. براي اسب و قاطر خوراکي مغذي بوده و ضمناً جهت مصرف به عنوان علوفه خشک يا برمه و يونجه که به صورت دايره خشک مي شود در بين زارعين به برمه معروف است که در اين مورد با علوفه خشک يک معني دارد) بسيار مناسب است. مي توان اين گياه را با يونجه به صورت کشت مخلوط در زمين هاي نامرغوب کشت کرد. نام انگليسي اين گياه timothy است. خوشخوارگي ، هزينه کم در احداث و کاشت و برداشت، جوانه زدن فراوان ، دوام چرا گاه در شرايط مناسب و بالاخره عملکرد زياد از محسنات اين گياه است.\nخواص گياه شناسي : گياهي است چند ساله داراي برگ هاي باريک ، نسبتاً کوتاه با غلاف بدون کرک و يا داراي کرکهاي ريز غير محسوس ميوه اين گياه در لابه لاي لگومها قرار گرفته است و فندقه و بسيار کوچک است.\nشرايط زيست : در هواي سرد و مناطق مرطوب بهترين شرايط جهت رشد و نمو اين گياه فراهم مي گردد. خاک هاي اسيدي براي اين گياه زيان آور است. ضمناً کربناتهاي مختلف در مناطق مرطوب به رشد اين گياه صدمه مي زند. کمبود آب رطوبت هنگام سنبله بستن خسارات زيادي به محصول وارد مي کند ولي کودهاي ازته سرک سبب ازديا محصول علوفه خشک مي گردد. بهترين مواد غذايي که مي تواند در ازدياد محصول مؤثر باشد کودهاي نيتراته و سولفات آمونيوم مي باشد.\n2) علف باغ Dactylis glomerata\nاين گياه به عنوان علوفه مخلوط با ساير نباتات علوفه گرامينه با لگومنيوز در برنامه احداث مراتع مصنوعي قرار گرفته است. انواع اين گياهان پا بلند و سريع الرشد را که داراي ارقام خوشخوراک و پر برگ و مقاوم به خاک هاي فقير مي باشد مي توان در مناطق مرطوب و گرم کشت نمود. علف باغ در مقايسه با اغلب نباتات علوفه اي گرامينه مثل اردو و با علف پشمکي خشکي و گرما و خاک هاي فقير را بيشتر تحمل مي کند. از اين گياه براي تهيه علوفه خشک و نگهداري در سيلو نيز استفاده مي شود. نام انگليسي اين گياه orchandgrass است.\nعلف باغي گياهي است چند ساله با ارتفاع نسبتاً زياد که ازدياد آن به وسيله بذر انجام مي گيرد. اين گياه هنگام رسيدن بذر بسيار خشک شده و براي تعليف دام نامطبوع است . گياه مزبور را مي توان هنگام گل دادن به وسيله گل آذين کپه اي نسبتاً گسترده اش و قبل از گل کردن از شکل استوانه اي بوته و تا خوردن پهناي برگ و بهم فشرده شدن غلاف برگ به خوبي تشخيص داد و شناخت.\nشرايط زيست : بهترين محيط رشد براي علف باغ مناطق بسيار مرطوب است. اين گياه در مقابل سرماي زمستان مقاومت چنداني از خود نشان نمي دهد در حالي که پس از رشد قادر است حرارت زيادي را تحمل نمايد. علف باغ در زمين هاي سبک و نسبتاً فقير نيز به راحتي خاک هاي سنگين و مرطوب رشد مي نمايد. اين گياه در نواحي سايه خيز و تا حدودي اسيدي به خوبي رشد و نمو مي کند. به طوري که مي توان آن را جزء گياهان اسيد دوست به شمار آورد. معمول ترين اين گياه پاييز است. اين گياه از فسفر و آهک زمين استفاده زيادي مي کند و از اين جهت بهتر است از گياهان خانواده بقولات در کشت مخلوط با اين گياه استفاده شود.\n• مرغ - مور و فصيل و ...\n• مرغ - مور cynodon dactylon\nاين نبات جمعي با نام مرغ معروف است و اغلب به عنوان هرز مزارع شناخته شده است. نام انگليسي اين گياه Bermuda grass است . اين گياه نه تنها جهت احداث چرا گاه مناسب است بلکه به علت گسترش زياد بوته ها و ساقه هاي خزنده زيرزميني و روي زميني (استولن) کشت آن در مناطق بادخيز و يا سواحل دريا و درياچه جهت جلوگيري از فرسايش روز به روز بيشتر توسعه مي يابد. در زمستان مي توان از علوفه خوشخوراک و مغذي اين گياه در مناطق گرم براي تعليف احشام استفاده نمود.\nخواص گياه شناسي : تکثير اين گياه اکثراً به وسيله بذر صورت مي گيرد ولي به کمک ريزوم و استولن نيز مي توان آن را به صورت غيرجنسي تکثير کرد.\nشرايط زيست : مناسب ترين خاک براي رشد اين گياه خاک هاي سنگين رسي و شور مي باشد، ولي روي هم رفته در خاک هاي حاصلخيز و مرغوب و زهکشي شده بهترين عملکرد به دست مي آيد. خاک هاي غني از آهک و مواد ازته بهترين شرايط رشد را براي اين نبات فراهم مي نمايد. خاک هاي شور و قليايي و يا اسيدي اثر چندان سوئي در رشد اين نبات ندارد. زيرا اين گياه قادر است در هر دو نوع خاک (قليايي و اسيدي) محصول رضايت بخشي توليد نمايد. بعضي از ارقام اين نبات قادر هستند در شرايط سرد نيز م حصول خوبي توليد کنند. بذر سياهرنگ اين گياه به کندي جوانه مي زند و بايد هنگام جوانه زدن در محيطي گرم قرار گيرد. کودهاي ازته در رشد و نمو اين گياه تأثير به سزايي دارند ولي در زمين هاي فقير بايستي با دادن کودهايي مانند فسفر و پتاس و ازت گياه را تقويت کرد. مناسبترين زمان کاشت اين گياه در بهار است. اين نبات داراي برگهاي زياد بوده و مواد مغذي فراواني نظير کلسيم و فسفر دارد.\nاين گياه داراي گونه هاي متفاوت بوده و عمومي چند ساله است. داراي برگ هاي باريک و تاخورده وبدون کرک است. اين گياه ويژه نواحي گرم بوده و در آب و هواي سرد قادر به رشد و نمو مي باشد. اين گياه در خاک هاي شني و زمين هاي زهکشي شده فقير و تا حدودي قليايي که جهت کشت پنبه يا يونجه مناسب نمي باشد رشد و نمو مي نمايد.\nبهترين محصول در خاک هاي نسبتاً مرطوب به دست مي آيد ولي در نواحي خشک نيز مي تواند مدتي به رشد خود ادامه دهد. اين گياه اکثراً در برابر شوري خاک و لگدمالي دامها مقاوم بوده و بزودي نقصان رشد خود را جبران مي کند. از اين گياه به علت داشتن برگهاي زياد ساقه هاي ظريف جهت توليد علوفه خشک استفاده مي نمايند. نام انگليسي اين جنس و نباتات finger grass است.\n• Oryzopsis michx.species\nگياهي است ويژه مناطق نيمه صحرايي و خشک و مقاوم به خاک هاي قليايي يا برگ هاي بسيار باريک که اغلب ارتفاع آنها به بلندي ساقه گياه مي رسد. اين گياه داراي برگ هايي صاف است که اغلب پيچ مي خورد و خوشه هاي انتهايي آن باز مي باشد. زمين هاي شني محيط مناسب جهت رشد اين نبات است و انوع آن را مي توان مخلوط با ساير نباتات علوفه اي در اين گونه زمين ها کاشت . بايد توجه داشت که بذرهاي تازه براي کشت انتخاب نشود. جهت افزايش درصد جوانه زدن بايد از بذرهايي که يک سال از عمر آنها گذشته باشد استفاده نمود. اين نبات براي انواع احشام خوشخوراک است و به عنوان علوفه زمستانه به گاو، گوسفند و اسب داده مي شود. بذرهاي اين گياه که همراه با علوفه به مصرف تغذيه دام مي رسد مواد پروتئيني فراواني دارد. بيشتر اين گياه مناسب چرا بوده و زمان چراي آن فصل بهار است. نام انگليسي اين گياه Rice grass است.\nاين گياه گياهي علوفه اي يک ساله زمستانه و تابستانه است و داراي ريشه هاي زير زميني کوتاه و پراکنده و برگها معمولاً پهن و صاف و به رنگ سبز روشن مي باشد. بذر اين گياه به رنگ قهوه اي تيره و يا خاکستري است که در زمان برداشت کرکدار است ولي پس از چندي کرک هاي آن از بين رفته و سطح بذر صاف مي گردد.\nشرايط زيست : بهترين محيط رشد براي اين گياه مناطق مرطوب و سرد است. در مقابل گرما و سرما چندان حساس نمي باشد و قادر است زمستان هايي را هم که سرما به زير صفر مي رسد تحمل نمايد. همانطوري که هواي سرد جهت خواب زمستانه غلات لازم است براي اين گياه ضروري مي باشد. خاک مناسب براي اين نبات خاک هاي حاصلخيز و مرطوب و باتلاقي است . به ويژه در اراضي باتلاقي با خاکهاي لوي و رسي مرغوب به دست آوردن بهترين محصول آسان تر و بهتر صورت مي گيرد. اين گياه براي اراضي باتلاقي نمکي و يا خاک هاي قليايي مناسب نمي باشد سيلاب و يا غرقاب شدن اين نبات چه در مواقع خواب و چه در حال رشد زياني به بار نخواهد آورد.\nکشت اين نبات در پاييز و بهار امکان پذير است ولي در مناطقي که شرايط جوي اجازه دهد بايد آن را در بهار کشت نمود. اين نبات را مخلوط با غلات جو و يولاف نيز مي کارند که پس از برداشت غلاف گياه مزبور چراگاه خوبي در پاييز و اوايل زمستان توليد مي کند.\nموارد استفاده : علوفه اين گياه خوشخوراک و آبدار مي باشد و از اين لحاظ براي چراگاه بسيار مناسب است. چراگاه اين گياه براي گاو هاي شيري مناسبتر از گوسفندان مي باشد. اين نبات را مي توان براي توليد علوفه خشک نيز کشت نمود ولي بايد ميزان تراکم بذر را بيشتر انتخاب کرد.\n• بونو Aeluropus repens\nاين ياه داراي استولن بوده و قادر است چمن بهم فشرده اي را توليد کند. اين نبات که در خاک هاي نسبتاً شور يافت مي شود قادر است در برابر طغيان و سيل و خشکي تابستان موقتاً زنده بماند.اين نبات در ظاهر شبيه مرغ است ولي خوشه آنها سنبله هاي متراکمي را تشکيل مي دهند. بونو در تمام نواحي شوره زار از شمال آفريقا و جنوب اروپا تا پاکستان و ترکستان پراکنده است و مي تواند خود را با درجه حرارتهاي بالا وفق دهد. داراي سيستم ريشه اي طويل است و تا دو متري مي تواند در خاک نفوذ کند. اين نبات در مقابل چراي مفرط براي مدتي طولاني مقاوم مي باشد. در مواقعي که غلظت کلريدهاي خاک زياد باشد اين گونه گياهان توانايي رشد نخواهد داشت و نباتات نمک دوست از خانواده اسفناج جاي آنها را مي گيرند.\nجو سيخ Arrhenatherum elatius\nاين گياه داراي ريشه هاي انبوهي مي باشد که به صورت رشته هاي سطحي درآمده است. نام انگليسي اين گياه Tall oagrass است براي اين گياه خاک هاي خوب و زهکشي شده بر ديگر خاکها ترجيح دارد و با زمين هاي شني سبک يا سنگلاخي سازش بيشتري نشان مي دهد.\nاين گياه در خاک هايي که داراي مواد معدني اسيد فسفريک و نمک هاي پتاسيم باشد عملکرد مناسبي دارد. چنانچه شرايط جوي اجازه دهد در زمستان معتدل و نزولات آسماني کافي در پاييز براي حصول نتيجه بهتر زمان کاشت را در پاييز انتخاب نماييد. ولي در صورتي که زمستان محل سرد و سخت باشد بايستي زمان کشت را به بهار موکول نمود. اين گياه را اغلب به صورت چرا و علوفه سبز مورد استفاده قرار مي دهند. کشت مخلوط اين گياه با شبدر و حتي يونجه و يا بعضي از نباتات خانواده لگومينوز نتيجه رضايت بخشي خواهد داد. بهترين زمان برداشت م حصول اين علوفه زماني است که کدش گياه زرد شده باشد.\nتيل – بيد گيا – علف قي سگ Eragross Beauv sp\nنباتي است که در تمام مناطق گرم يافت مي شود. برخي از آنها مصرف علوفه اي دارد و برخي ديگر براي جلوگيري از فرسايش در دامنه ها کاشته مي شود و برخي نيز به عنوان علف هرز شناخته شده است. اين نبات در خاک هاي فقير به ميزان فراواني بذر و علوفه توليد مي کند و از اين رو جهت کشت در دامنه ها و احداث مراتع مناسب به نظر مي رسد. اين نبات در مقابل سرما مقاومت زيادي ندارد. اين گياه با انواع خاک هاي مختلف سازش دارد ولي روي هم رفته زمين هاي لومي شني براي آن مناسب تر است. خاک هاي خيلي مرطوب و باتلاقي به هيچ وجه محيط مناسبي براي رشد اين جنس نمي باشد. عموماً در خاک هاي فقير نسبت به ساير علوفه هاي گراميه رشد بهتري دارد ولي در زمين هاي حاصلخيز و غني محصول رضايت بخش تري توليد مي نمايد. از مواد غذايي مورد احتياج اين نبات ازت و فسفر را مي توان نام برد. زمان کاشت اين نبات بهار به ويژه هنگامي که حرارت خاک به اندازه کافي رسيده باشد.\nعلف پشمکي بدون ريشک Bromus inermis leyss\nاين گياه داراي برگهاي باريک و آويزان است و سريعاً به وسيله ريزوم رشد نموده و تحت شرايط مناسب عرصه را بر ساير گياهان مخلوط تنگ مي نمايد. اين نبات داراي ريشه نسبتاً عميقي است و در مقال خشکي و گرما مقاوم مي باشد و به همين جهت نيز قادر است در تابستان گرم به رشد و نمو خود ادامه دهد. در زمين هاي که کمبود ازت وجود دارد اين گياه پس از گذشت چند سال از ادامه رشد و نمو بازمانده زرد رنگ مي شود و ميزان محصول آن کاهش مي يابد. در مناطق بيش از حد مرطوب و يا اراضي بدون رطوبت کافي، کمبود ازت و عدم جذب آن مشاهده مي گردد. اين گياه رشد اصلي خود را اول بهار شروع نموده و تا فرارسيدن سرماي پاييز به رشد و نمو خود ادامه مي دهد. موقع رسيدن گياه زماني است که خوشه ها رنگ سبز خود را از دست داده به رنگ قهوه اي درآمده و خشک شده باشند.\nشرايط زيست : اين گياه ويژه مناطق خشک و يا نيمه مرطوب با آب و هواي سرد است که در آب و هواي گرم و نسبتاً گرم نيز رشد و نمو مي نمايد. از اين نبات مي توان به عنوان چراگاه و علوفه خشک استفاده نمود. کشت مخلوط آن با يونجه به علت خوشخوراکي ويژه اي که دارد بسيار مناسب است. بهترين خاک براي رشد اين گياه خاک هاي لومي عميق است ولي اين گياه در خاک هاي شني سبک نيز به خوبي رشد مي نمايد. خاک هاي حاوي مواد غذايي از ته و يا زمين هاي قليايي مي تواند شرايط رشد آن را تکميل نمايد.\nاين گياه را مي توان علاوه بر کشت مخلوط با يونجه با انواع نباتات علوفه اي ديگر از قبيل شبدر شيرين يا شبدر قرمز نيز کشت نمود. چنانچه خاک متمايل به اسيدي باشد مي توان به جاي مخلوط کردن آن با يونجه و يا شبدر شيرين از شبدر قرمز استفاده نمود. پس از پاشيدن بذر اين گياه بر روي زمين استفاده از غلطک براي چسبانيدن بذر به خاک توصيه مي شود. زمان کاشت اين گياه اوايل بهار و يا اواخر زمستان هنگامي که سرما اجازه کشت دهد و يا اوايل پاييز که آغاز بارندگي است مي تواند باشد. در خاک هاي فقير و شيب هاي تند مي توان با استفاده از شبدر شيرين جهت جلوگيري از فرسايش درصدد کشت پائيزه برآمد. براي اين منظور سال اول شبدر شيرين را به تنهاي کشت نموده و در سال دوم که زمين از نقطه نظر مواد غذايي غني گرديده با ديسک اقدام به کشت کرد. ساقه هاي شبدر شيرين در حفظ آب و جلوگيري از تبخير کمک فراواني مي نمايد.\nBromns tomentellus Bioss\nاين گياه گياهي چمني و انبوه است که داراي ريشه هاي قوي و برگهاي فراوان بوده و به خوبي سطح خاک را مي پوشاند اين نبات خوشخوراک پس از تشکيل بذر خوشخوراکي خود را از دست مي دهد. اين نبات گرامينه ويژه نواحي کوهستاني خاورميانه و خاور نزديک با نزولات آسماني حداقل 200 ميلي متر ساليانه و زمستان هاي سرد و خيلي سرد مي باشد. در برخي مواقع چرا مفرط مانع يا سبب به تعويق افتادن گل کردن اين گياه علوفه اي گرامينه مي گردد. گونه نبات فوق گياهي مناسب جهت احياء اراضي باير، کوهستاني به ويژه به منظور چراگاه مي باشد و چندين سال به وسيله تجديد نسل طبيعي حفظ گرديده تکثير مي يابد. بهتر است اکو تيپهايي که مدت زمان بيشتري سبز باقي مي ماند انتخاب و تکثير گردد.\nچچم lolium species\nبه دو گونه از جنس Lolium بايد توجه نمود.\n1) چچم چمني Lolium pernne چچم ريشک دار (lolium multiflorum)\nA) چچم ريشک دار : سنبله هاي اين گياه اغلب داراي ريشک است و داراي برگهاي کوتاه و خشبي و ناوداني شکل است. بايد توجه شود که اين گياه براي جوانه زدن مدتي وقت لازم است و در اوايل کشت رشد آن چندان سريع نمي باشد ولي پس از جوانه زدن در عرض مدت کوتاهي علوفه مناسبي توليد مي نمايد. اين گياه براي حيوانات داراي کيفيت علوفه اي مناسب است. در يک فصل چندين بار از اين گياه محصول برداشت کرد و کشت بهاره آن موجب پديد آوردن چراگاهي مناسب و دائمي مي گردد که با پوشش و رشد سريع خود امکان چرا را به نحو احسن فراهم مي نمايد. ضمناً مي توان بذر اين نبات را با غلات پاييزه در بهار به صورت مخلوط کشت نمود و از دوام بيشتر آن استفاده کرد. گياه فوق با خوشخوراکي مطلوب مي تواند موقتاً براي ماکيان و مرغ داريها مزرعه چراي مناسبي ايجاد نمايد. کشت اين گياه در پاييز جهت احداث چراگاه هاي دائمي و فراهم کردن پوشش سبز نباتي امکان پذير مي باشد.\nچچم دائمي يا چچم چمني : به طور کلي فاقد ريشک است و ساقه آن به طرز محسوسي تاخورده است و برگهايش به صورت ا شده اي درآمده است. اين گياه در مقابل سرماي زمستان مقاوم است. اين گياه به خاک معيني احتياج ندارد و حتي در مناطقي که خاک آن مرطوب است به عمل مي آيد ولي در خاک هاي بيش از حد مرطوب نمي تواند عملکرد رضايت بخشي توليد نمايد. اين نبات در خاک هاي حاصلخيز و غني از مواد غذايي عملکرد بسيار رضايت بخشي توليد مي کند.\nچچم را مي توان در پاييز و بهار کشت نمود، چنانچه منطقه مورد نظر داراي زمستان هاي سخت و سرد و خاک زراعي سنگين باشد بايد زمان کشت را به بهار موکول نمود کشت بهاره را بايد در اواخر اسفند ماه يا حتي زودتر شروع نمود و معمولاً در مناطقي که داراي تابستان معتدل و يا سرد توأم با نزولات آسماني کافي باشد اقدام به کشت بهاره مي نمايند.\nموارد استفاده : برداشت جهت علوفه خشک در مرحله اي که دانه ها شيري يا خميري شده است صورت مي گيرد. علوفه خشک اين گياه داراي رنگ سبز روشني است که نشانه مرغوبيت علوفه مي باشد. اين گياه به علت دارا بودن برگ هاي ظريف و ساقه هاي باريک علوفه خشک مرغوبي توليد مي کند که براي گاو و گوسفند به ويژه اسب بسيار مناسب است. رشد سريع زمستانه و بهاره اين گياه پس از گذشت چند ماه از بذرکاري آماده چرا مي گردد.\nتا حدودي مي توان اين گياه را تحت چراي منوط قرار داد و يا بقاياي حاصل از چرا را در برخي موارد به صورت سبز به مصرف تغذيه احشام رسانيد. چچم را بايد در موارد استفاده موقت به صورت مخلوط کشت نمود. از اين گياه در موارد خاص براي احداث چمن به ويژه چمن زمستانه استفاده مي شود. در چمن هايي که سبزي خود را در زمستان ازدست مي دهند مي توان به کمک کشت اين گياه جلوه از دست رفته چمن را باز داد و ظاهر سبز آنرا حفظ نمود. اين نبات از آن جهت که مدت کوتاهي زمان مي برد تا جوانه بزند و توليد پوشش سبز انبوهي که مخلوط با چچم ريشک دار کشت مي گردد.\nچب يا چبر و گاورس و شبدر سفيد و تأمين علوفه دام در زمستان\nچب يا چبر Poa pratensis\nاين گياه را در مناطق مرطوب جهت چراگاه و در نواحي سرد به منظور احداث چمن کشت مي نمايند. اين گياه به علت تطابق و سازش با آب و هواي متنوع و خاک هاي مختلف و نواحي کوهستاني سرد دامنه پراکندگي زيادي پيدا کرده است. اين گياه حاوي مواد غذايي کافي و خوشخوراک مي باشد و بايد جهت تهيه علوفه خشک قبل از خوشه درآوردن در بهار برداشت نمود. در اين مرحله از رشد ميزان درصد پروتئين آن به حداکثر 20% خواهد رسيد.\nشرايط زيست :\nاين گياه ويژه مناطق سرد و مرطوب بوده و نواحي آفتابي را مي پسندد به عبارت ديگر اين گياه آفتاب دوست است و در تابستان هاي گرم در سايه آفتاب محصول رضايت بخشي توليد مي کند. خاک هاي مرغوب و حاصلخيز مهمترين محيط رشد و نمو براي اين گياه مي باشد. اين نبات تحمل خاک هاي اسيدي يا قليايي را ندارد و در PH نسبتاً اسيدي و خنثي بهتر رشد مي کند. در طول مدت رشد بايد به مقدار کافي ازت در دسترس اين گياه قرار داشته باشد. عموماً با شبدر سفيد و يا يکي از نباتات خانواده لگومينوز که قادر به تثبيت ازت خاک باشد بهترين کشت مخلوط را تشکيل مي دهد. فسفر و کلسيم نيز بايد به اندازه کافي در دسترس گياه قرار گيرد. بستر گياه بايد نرم تهيه شود تا بتوان به خوبي از بذرافشان استفاده نمود. براي اين منظور بايد بستر بذر را حداقل يک ماه قبل از کشت شخم زد. بذر را مي توان در بستر نرم بذرافشان يا با دست کشت نمود و سپس به وسيله دندانه روي آن را با خاک پوشانيد. زمان کشت مناسب اوائل پاييز مي باشد ولي مي توان در پاييز و زمستان تا چندين هفته قبل از يخبندان نيز اقدام به کشت آن نمود.\nموارد استفاده : اين گياه اوايل بهار رشد اصلي خود را شروع کرده علوفه سبز و نرم و نسبتاً آبداري توليد مي نمايد. اين نبات چراگاه مناسبي توليد مي کند که در برابرلگدمالي و چراي مفرط مقاوم مي باشد. در مناطق مرطوب از کشت اين گياه با يونجه به عنوان چراگاه و يا کشتزار استفاده مي توان نمود.\nدر مناطق خشک جهت احداث چراگاه بايستي نوع چبر (poa pratensis) را مخلوط با شبدرشيرين – سودان گراس (انواع ذرت خوشه اي) کشت کرد. اين گياه براي احداث و تشکيل چمن نيز بسيار مناسب است.\nگاورس (نوعي ارزن) Panicum italicum\nگاورس داراي برگ هاي پهن و خوشه هاي بلند و بخش بخش مي باشد. چون دوره رشد و نمود اين گياه در فصل تابستان مي باشد. از اين رو جهت توليد و عملکرد مناسب احتياج فراوان به آب و هواي گرم دارد. اين گياه در ارتفاعات زياد که داراي تابستان هاي سرد مي باشد نيز محصول رضايت بخشي توليد مي کند. در مناطقي که داراي تابستان هاي کوتاه است نمي توان را کشت کرد . در مناطق باران خيزي هم که نزولات در فصل رويش گياه حادث مي شود. مي توان محصول خوبي برداشت کرد . به طور کلي اين گياه به آب فراوان احتياج ندارد ولي ضمناً خسارات ناشي از خشکي را نيز در مورد آن نمي توان دوباره جبران نمود. اين نبات به سبب دوره رشد کوتاه خود مي تواند در برابر خشکي هاي حاد تا حدودي مقاومت کند. خاک هاي حاصلخيز و غني لومي و سبک و همچنين خاک هاي هوموس دار جهت کشت ارزن مناسب مي باشد. کشت ارزن پس از يونجه و ساير علوفه ها و همچنين در زمانهايي که از نظر بقاياي گياهي تميز نگرديده به تجديد مواد اضافه باقي مانده در زمين کمک مي نمايد.\nبهترين زمان کشت اواخر بهار است که هواي محيط به اندازه کافي گرم شده است. بهتر است در فصل بهار چند هفته قبل از کشت بذر در اين گياه زمين را شخم بزنيد. اين عمل به نابودي علف هاي هرز کمک شاياني مي کند. بعد از شخم زدن ديسک کمک شاياني به نرم شدن خاک مي کند. ارزن در شرايط خاص و مناسب 45 روز پس از کشت محصول خواهد داد. در مناطقي که داراي تابستان طولاني هستند مي توان اين گياه را پس از برداشت غلات کشت نمود.\nشبدر سفيد Trifolium repens\nشبدر سفيد گياهي است چند ساله و داراي ريشه هايي دائمي در خاک است که طول آنها به يک متر مي رسد. شبدر سفيد در محل طوقه ساقه هايي توليد مي کند که ممکن است در بين آنها ساقه هاي بي بار هم ظاهر شود. شبدر سفيد داراي ساقه هاي خزنده است که از مفصل و گره هاي آن در اثر تماس با خاک ريشه نابجا خارج مي شود. ساقه هاي اين گونه شبدر تو خالي و پوک و گاهي پوشيده از کرک است.\nاين شبدر بر خلاف شبدر قرمز تمناي کمتري نسبت به کليه شرايط مورد نياز رشد و نمو دارد. شبدر سفيد به نور فراوان بيش از هر چيز احتياج دارد و حتي در خاک هاي رسي سنگين که اراي اکسيژن و کاملاً خشک نباشد پراکنده است. بنابراين اين گياه در هر مکاني که رطوبت جزئي و تا حدي کافي در دسترس داشته باشد بدون در نظر گرفتن ساير شرايط قدرت حفظ و بقا و صيانت خود را دارد. شبدر سفيد اصولاً گياهي است دائمي ولي در بعضي مناطق از آن به عنوان گياه علوفه اي زمستانه يکساله استفاده مي نمايند. يکي از مزاياي مهم اين نبات امکان کاشت مخلوط آن با بذر جمن هاي معمولي است. در مناطقي که احداث چراگاه هاي مصنوعي متداول است و يا در مناطق خشکي مانند ايران که داراي چراگاه هاي طبيعي و تنگ مي باشد اغلب اين گياه در بين ساير نباتات چراگاه خود نمايي مي کند که با ميل توسط احشام خورده مي شود. البته گذشته از مصرف شاخ و برگ آن به عنوان تعليف، گل آذين آن هم خوشخوراکي خاصي براي رمه ها دارد ولي گوسفندان زياد علاقه اي به خوردن آن ندارند.\nاين نبات مي تواند در مواقع بحراني گرم سال منبع خوبي براي زنبوران عسل باشد و در برنامه کاشت مخلوط هم اين گياه را مي توان وارد کرد. شبدر سفيد گياهي است دگرگشن و بايد عاملي موجب تلقيح آن گردد. گياه فوق عملاً در اثر خودگشن شدن عقيم مي ماند و بايد به وسيله گروه هاي گل آذين گلهاي ديگر شبدر بارور شود. شبدر سفيد مشابه با ساير شبدرها بهترين رشد را در آب و هواي مرطوب و سرد و خاک هاي آهک دار و فسفر دار و پتاس دار دارد. اصولاً شبدر سفيد را در بهار مي کارند ولي چنانچه شرايط محيطي قبل از فرارسيدن زمستان اجازه رشد کافي به آن بدهد، مي توان درپاييز اقدام به کشت نمود. شبدر سفيد را مي توان به صورت علوفه سبز به صورت مخلوط و به صورت برمه کشت نمود. اين گياه علاوه بر تغذيه چارپايان در مرغداري هم مورد استفاده قرار مي گيرد. مقاومت شبدر سفيد به سرما بيش از سرما است. بذر اين گياه اغلب به رنگ زرد و تخم مرغي شکل است.\nشبدر مصري Tritolium alexandrinum\nشبدر مصري نبات علوفه يکساله تابستانه ايست که داراي ريشه هاي ضخيم و عميق با انشعابات کم زيرزميني است. اين گياه داراي ساقه هاي راست – نازک و ظريف – مدور و منشعب است. طول ساقه هاي هوايي آن گاهي به بيش از از يک متر مي رسد و برگهاي قاعده آن از هم فاصله نسبتاً زيادي دارد. اين شبدر به عنوان يک نبات علوفه اي در مناطق گرم سواحل جنوب به خوبي عمل آمده توليد عملکرد محصول بسيار خوبي مي نمايد. شبدر مصري در عرض دوره رشد چنانچه شرايط جوي مناسب باشد توليد چندين چين مي نمايد. حتي در نواحي خوزستان از اين گياه بيش از 5 چين برداشت شده است. در نواحي جنوب اين نبات را در کشت کلش مورد استفاده قرار مي دهند و بهتر است در سيفال ( سوفار) برنج هم آن را وارد نمود. کشت مخلوط شبدر مصري با نباتات علوفه اي گندميان يا غلات مي تواند توليد عملکرد کاملاً رضايت بخشي را بنمايد.\nتأمين علوفه دام در زمستان\nبه طور کلي مي توان پنج منبع غذايي دام را از يکديگر تميز داد :\n1) مراتع طبيعي\n2) چراگاه هاي ديم\n3) چراگاه هاي فارياب\n4) علوفه خشک\n5) سيلو و غذاي متراکم\nدر کشور ما مراتع طبيعي رکن اساسي تغذيه را تشکيل مي دهد. زيرا هزينه اي جهت کشت و کار نباتات علوفه اي در اين گونه مراتع به کار نرفته و با حداثل خرج غذاي دام از آن تأمين مي گردد. ولي بايد توجه داشت که مراتع طبيعي ايران نمي تواند جوابگوي تغذيه دام هاي کشور باشد.\nچون در تمام فصول سال مورد چرا قرار مي گيرد و به علت چراي مفرط و بي رويه عملکرد مناسبي ندارد. احداث چراگاه هاي ديم از طريق بذر پاشي مصنوعي تا حدودي مي تواند مايحتاج غذاي دام را در فصول معيني از سال تأمين نمايد. چراگاه هايي فارياب يا کشت و کار نباتات علوفه اي به خوبي مي تواند در تابستان و پاييز مواد غذايي و ويتامين هاي مورد نياز دام را تأمين نمايد.\nعلوفه خشک يونجه – سيلوي اکثر نباتات و کاه غلات منابع غذايي ديگري مي باشد که بايستي پس از کاشت درو شده به طرز خاصي جهت تغذيه دام در مواقع ضروري خشک و يا سيلو شود. کنجاله نباتات صنعتي يا بلغور غلات يا مواد معدني جزء غذاي متراکم دام محسوب مي شود که براي تکميل نمودن مواد غذايي مورد استفاده دام قرار مي گيرند. در ايران شرايط جوي اجازه کشت و کار اکثر نباتات علوفه اي را مي دهد (يونجه ، اسپرس – شبدر و انواع نباتات علوفه اي گرامينه) ولي بايد توجه داشت که کمبود آب کشت و کار نباتات علوفه اي را محدود مي نمايد. کاه غلات که در ايران به عنوان غذاي دام مصرف مي شود به علت عاري بودن از مواد غذايي مانند پروتئين و ويتامين چندان قابل توجه نمي باشد ولي همراه با علوفه هاي مغذي به خوبي مي تواند در رفع گرسنگي دام کمک نمايد.\nبزرگترين مشکلي که گله داري و پرورش دام در ايران با آن مواجه است کمبود غذاي دام در فصول معيني از سال مي باشد. تلفات فراوان دام هاي کشور اغلب معلول کمبود غذا و عدم آشنايي کامل دامداران به طرز تغذيه صحيح و استفاده درست از منابع غذايي مي باشد. کارخانه هاي چغندرقند و پنبه پاک کمي – شير پاستوريزه – آبجو سازي و غيره منابع مفيدي براي تغذيه دام به شمار مي آيد.\nتهيه علوفه سبز کافي در فصول مختلف سال در تمام نواحي ايران مقدور نمي باشد. لذا بايستي مشکلات تغذيه دام را با تنوع بخشيدن به جيزه غذايي و ذخيره علوفه برطرف نمود . زارعين با تجربه ايراني در زمستان دام هاي خود را با تعليف علوفه خشک نگهداري مي کنند. تغذيه علوفه خشک زياد چندان مفيد نمي باشد. زيرا علوفه هنگام خشک شدن در مقابل آفتاب قسمت زيادي از مواد غذايي و خواص طبيعي خود را از دست مي دهد. ذخيره علوفه براي زمستان و يا تهيه مواد غذايي با کيفيت و کميت خوب و متناسب براي احشام به انبارهاي مخصوصي که سيلو ناميده مي شود دارد. سيلو کلمه اي است اسپانيايي که براي منظورهاي مختلفي به کار مي رود. سيلو براي ذغال سنگ – سيلو براي غلات و سيلو براي غلات- سيلو براي نباتات علوفه اي سبز و غيره کاربرد دارد.\nسيلو با اهميت خاصي که پيدا نموده طريق ذخيره و نگهداري علوفه به صورت متناسب و سالم مي باشد و براي تغذيه دام در زمان کمبود علوفه ارزش بسياري دارد. در اينجا منظور از سيلو ذخيره و نگهداري انواع نباتات علوفه اي سبز و يا ساير فرآورده هاي فرعي غذايي جهت تعليف مي باشد. سيلو داراي انواع مختلفي مي باشد که هر يک براي منظور خاصي به کار مي رود و انتخاب نوع آن به وضع جغرافيايي و ميزان سرمايه و مورد استفاده بستگي دارد. براي ساختن سيلو مي توان از بلوک هاي سيماني – چوب – آجر و يا در مورد سيلوهاي زيرزميني از طبقات مختلف خاک به عنوان ديواره هاي سيلو استفاده نمود در موقع تهيه سيول بايستي نکات زير را در نظر داشت :\n1) انتخاب نوع سيلو بر حسب منطقه جغرافيايي : معمولاً در مناطق مرطوب و يا درمحل هايي که آب زيرزميني سطحي است از سيلوهاي هوايي استفاده مي نمايند. سيلوهاي زيرزميني براي مناطق خشک و کم آب مناسبتر مي باشد.\n2) انتخاب نوع سيلو بر حسب قدرت مالي\n3) گنجايش سيلو : بايستي متناسب با تعداد دام و دوره تغذيه احشام و بالاخره نوع گياهاني که براي سيلو انتخاب مي شود تعيين گردد\n4) استحکام ديواره سيلو هنگام ذخيره علوفه هاي آبدار\n5) ساختمان سيلو بايستي طوري باشد که پر کردن و خالي کردن آن به وسيله ماشين يا وسائل دستي به سهولت انجام گيرد\n6) مکان سيلو بايستي بايستي حدالمقدور به محل اصطبل دامها نزديک باشد\n7) امکان خارج نشدن شيره سيلو و يا تعبيه چاه مخصوص در کنار آن و يا قراردادن قلوه سنگ در ته سيلو و رسانيدن شيره سيلو به مخزن ذخيره\n8) امکان تخليه کامل سيلو\n9) پوشانيدن سر سيلو بايستي به طور کامل و مطمئن صورت گيرد\n10) سر سيلو نبايستي بيش از 12 تا 18 ساعت باز گذاشت.\nانواع سيلو : اصولاً سيلوها را مي توان به دو زير تقسيم بندي نمود.\nA) سيلوهاي هوايي\nB) سيلوهاي زيرزميني\nسيلوهاي هوايي که با مخارج هنگفت بنا مي گردد معمولاً براي ذخيره غلات به کار برده مي شود. گرچه هزنيه اين سيلوها زياد است ولي دوام و آساني خالي و پر کردن آن از مزاياي قابل توجه اين نوع سيلوها مي باشد. گذشته از دوام و سهولت پر و خالي کردن سيلوهاي هوايي، محافظت و تقليل، ضايعات اين نوع سيلو و استفاده از دستگاه هاي خودکار اتوماتيک پر و خالي کردن را مقدور مي سازد. همچنين مقاومت زيادي در برابر علوفه هاي ترد داشته مي تواند در حدود يک تا دو برابر بيش از سيلوهاي ساده فشار را تحمل مي کند.\nدر اين نوع سيلوها بايستي به سطح داخلي ديواره ها توجه فراواني نمود تا به طور مطمئن و فاقد خلل و فرج و شکاف باشد. سيلوهاي هوايي که از بلوک هاي مخصوص ميان تهي ساخته مي شود به دليل عايق بودن براي مناطق گرم و سرد مناسب مي باشد. در اين نوع سيلوها به وسيله ماشين هاي خرد کننده علوفه قسمت هاي خرد شده را به وسيله دستگاه مخصوصي به داخل سيلو رسانيده و انبار مي نمايند. چون در هنگام انبار نمودن علوفه مقدار زيادي رطوبت دارد لذا بايستي به زهکشي که سيلو توجه داشت، زيرا مايعات در ته سيلو جمع شده و موجب فساد علوفه مي شود. بعد از پر کردن کامل سيلو سر سيلو را بايستي به طور مطمئن بست تا از ورود هوا جلوگيري به عمل آيد. گذشته از سيلوهاي هوايي دائمي ، سيلوهاي ديگري وجود دارد که به نام سيلوهاي هوايي ناميده مي شود. اين سيلوها به طور موقت در خارج از زمين تعبيه مي گردند. اين نوع سيلوهاي هوايي موقت را مي توان علاوه بر مصالح مختلف به وسيله پلاستيک نيز بنا نمود.\nسيلوهاي زميني :\nسيلوهاي زميني بر خلاف سيلوهاي هوايي مستلزم مخارج زيادي نمي باشد . بايستي توجه داشت که سيلوهاي زميني بيش از سيلوهاي هوايي هنگام پر کردن و همچنين پوشانيدن سر سيلو احتياج به دقت و توجه دارد زيرا سطح زيادتري از آن در معرض عوامل طبيعي قرار مي گيرد.\nسيلوهاي زميني داراي مزاياي فراواني مي باشد و يکي از آن مزايا امکان استفاده مستقيم از سيلو است ، يعني با قرار دادن موانع مخصوص بين مخزن اصلي و محل تغذيه احتشام مي توانند مستقيماً از سيلو تغذيه نمايند. سيلوهاي زميني 2 نوع هستند.\n2) روي زميني\nA) سيلوهاي زيرزميني :\nاين سيلوها در زيرزمين به صورت افقي ساخته مي شود و مخارج تهيه آن ناچيز است در نواحي که آب تحت الارضي پايين باشد مي توان اقدام به تهيه چنين سيلوهايي نمود. اين سيلوها در زمين کنده مي شود و بسته به موقع – ارتفاع آنرا حدود 2 متر و عرض آنرا حدود 2 تا 3 متر انتخاب مي کنند. براي ساختن اين گونه سيلوها بهتر است زمين هاي شيب دار انتخاب شود. براي استر ديواره اين نوع سيلوها بهتر است از خاک يا چوب و يا سيسان استفاده نمود. پوشش داخلي ديواره سيلو بسته به جنس خاک تغييري مي کند، چنانچه خاک رسي باشد مشکلات زيادي توليد نخواهد کرد ولي در زمين هاي شني بايستي تدابيري اتخاذ نمود.\nمزاياي سيلوهاي زيرزميني :\n1) مخارج کم\n2) پر و خالي کردن سيلو به سهولت انجام مي گيرد\n3) استفاده از ماشين آلات جهت پرو خالي نمودن سيلو\n4) در مناطق سرد احتمال يخ زدن علوفه در اين نوع سيلو کم است\n5) تراوش اين نوع سيلو اصولاً کم است\nمعايب سيلوهاي زيرزميني :\n1) سطح بيشتري در معرض عوامل طبيعي قرار مي گيرد\n2) تهيه آن دقت و توجه بيشتري نياز دارد\n3) هدررفتن و ضايعات آن زياد است\n4) مساحت زيادتري بايد براي آن انتخاب نمود\n5) امکان آلودگي مواد سيلو شده با مواد خارجي در اين سيلوها بيشتر است\nسيلوهاي روي زمين\nمعمولاً روي زمين معمولاً در سطح زمين و يا در چاله هاي کم عمق در زير زمين بنا مي گردد.\nاين نوع سيلوها با چوب بست هاي اطراف آنها طوري ساخته شده است که حيوان مي تواند از ميان شيارهاي چوب بست به علوفه دسترسي پيدا کرده از محتويات سيلو تغذيه نمايد. معمولاً عصاره و شيره علوفه ها را به چاه هاي – خصوصي که به اين منظور تعبيه شده سرازير مي کنند و اغلب در ته سيلو شيبي ايجاد مي کنند تا عصاره در آنجا جمع نگردد.\nاندازه سيلو به ميزان مصرف علوفه در روز و طول مدت مصرف بستگي دارد. ميزان ذخيره علوفه مورد احتياج دام در روز به مطبوع بودن آن علوفه بستگي دارد. چنانچه در سيلوئي تخمير مناسب و فعالي صورت گيرد مواد غذايي سيلو خاصيت اسيدي پيدا خواهد نمود. اين تغيير معمولاً با بوي و طعم و رنگ مناسبي همراه است که دام آنرا بخوبي مي پذيرد.\nبه طور خلاصه کيفيت يک سيلو به عوامل زير بستگي دارد :\n1) طعم و مزه مواد سيلو شده – مواد داخل سيلو بايستي طعم مطبوع و مزه کمي اسيدي داشته باشد\n2) بوي مواد سيلو شده – بوي زياد و نامطبوع سيلو مربوط به اسيد بوتيريک و بوي مطبوع آن مربوط به اسيد لاکتيک مي باشد\n3) يک رنگ بودن مواد سيلو – مواد سيلو بايستي داراي رنگ قهوه اي مايل به سبز باشد. تيرگي رنگ دليل نامرغوبي سيلو است\n4) مواد بايستي از پوسيدگي و کپک زدگي مصون مانده باشد.\nمواد محافظ سيلو :\nبراي آنکه تخمير به بهترين وجه صورت گيرد بايستي در مورد گياهاني که داراي مواد پروتئيني زيادي مي باشند مقداري مواد نشاسته اي به سيلو اضافه نمود. بهترين و ارزان ترين سيلو کردن گياهان داراي مواد پروتئيني و گياهان داراي مواد نشاسته اي به صورت مخلوط مي باشد. چنانچه در ترکيب اين نباتات نسبت يک سوم نباتات نشاسته اي و دو سوم نباتات پروتئيني رعايت شود بهترين علوفه تخمير شده را مي توان توليد نمود. مواد محافظ اسيدي به توليد اسيد لاکتيک کمک نموده و موجب از بين رفتن باکتري ها مضر و مصرف کننده پروتئين مي شود.\nخاصيت قابل توجه ديگر مواد محافظ و يا تکميلي اسيدي ، تسريع در مرگ يا قطع تنفس گياه است. با قطع تنفس گياه و عدم توليد حرارت توده سيلو نشست مي کند. از انواع مواد محافظ اسيدي يکي آمازيل است که به صورت مايع با گرد در بازار به فروش مي رسد و ديگري نمک کوفا مي باشد که به صورت گرد در سطح فوقاني سيلو پاشيده مي شود و پس از حل شدن تا ته سيلو نفوذ مي نمايد. با اضافه نمودن باکتري هاي خالص اسيد لاکتيک به توده سيلو تخمير نباتات علوفه اي پروتئين دار به خوبي انجام مي گيرد. هواي داخل سيلو را مي توان با وارد کردن گاز کربنيک به سهولت خارج نمود. با فقدان هوا يا اکسيژن در توده سيلو محيط مناسبي جهت ايجاد اسيد لاکتيک پديدار مي شود و ضمناً فعاليت موجودات ريز توليد کننده اسيد استيک کاهش مي يابد.\nنام کتاب : مرتعداري\nنويسنده : دکتر هادي کريمي\nبازدید : 1787 جمعه 07 اسفند 1394 زمان : 3:0\nبازدید سال : 204,306\nبازدید کلی : 2,448,525


کشور‌هایی که در آن‌ها شکاف بین فقیر و غنی بیشتر است به کرۀ زمین آسیب بیشتری وارد می‌کنند\nسه شنبه ۹ آذر ۱۴۰۰ ۰۸:۴۲\nثروتمندترین افراد، که احتمالاً خیلی از ما آرزوی سبک زندگی آن‌ها را داریم و خانه‌های چندهکتاری و کلکسیون ماشین‌ها و لباس‌هایشان را در اینستاگرام دنبال می‌کنیم، درعین‌حال، آلوده‌کننده‌ترین انسان‌های روی زمین‌اند. دنی دورلینگ، استاد پرآوازۀ دانشگاه آکسفورد، با بررسی چندین شاخص، توضیح می‌دهد که هرچه جامعه‌ای نابرابرتر باشد، ثروتمندان آن بیشتر به محیط‌زیست آسیب می‌زنند و کمتر به پیامدهای جمعی سبک زندگی‌شان توجه نشان می‌دهند.\nدنی دورلینگ،گاردین — چندین سال است به اهمیت برابری در حوزه‌هایی چون سلامت و شادمانی پی برده‌ایم، اما برابری حتی برای محیط‌زیست هم بهتر است. شواهد (که همچنان رو به افزایش‌اند) نشان می‌دهند کشورهای ثروتمندی که بیشترین نابرابری اقتصادی را دارند، در قیاس با همتایانشان که برابری اقتصادی بیشتری دارند، آلودگی بیشتری تولید می‌کنند و سهم بیشتری در تغییرات آب‌و‌هوایی دارند.\n[در نتیجۀ این تغییرات] احتمالاً بخش بزرگی از مردم این کشور‌ها رنج بیشتری هم متحمل خواهند شد. گزارشی جدید پیش‌بینی می‌کند در ایالات‌متحده، به دلیل تأثیرات نامتوازنی که تغییرات آب‌وهوایی در جغرافیایِ منطقه ایجاد کرده است، شاهد افزایش سطح نابرابری اقتصادی خواهیم بود. نویسندۀ اصلی گزارش می‌گوید این ماجرا «بیشترین انتقال ثروت از فقرا به ثروتمندان را در تاریخ این کشور» به دنبال خواهد داشت.\nگزارشی که آکسفام در سال ۲۰۱۶ منتشر کرد نشان می‌داد بزرگ‌ترین آلوده‌کننده‌ها در زمین ثروتمند‌ترین قشر جامعۀ آمریکا هستند که شامل ۱۰ درصد خانوار‌های این کشور می‌شود: در این قشر، هر خانوار، به ازای هر یک از اعضای خانه، سالانه ۵۰ تن دی‌اکسید کربن منتشر می‌کند. ۱۰ درصد ثروتمندترین کانادایی‌ها در رتبۀ بعدی قرار داشتند و بعد از آن ثروتمندان بریتانیا، روسیه و آمریکای جنوبی بودند.\nدر کشور‌های ثروتمندی که برابری در آن‌ها بیشتر است، مانند کرۀ جنوبی، ژاپن، فرانسه، ایتالیا و آلمان، نه‌تنها اغنیا آلودگی کمتری تولید می‌کنند، بلکه متوسط تولید آلودگی کشور نیز کمتر است، چراکه نیمۀ پایین این جوامع، علی‌رغم اینکه وضع مالی مناسبی دارند، در قیاس با همین قشر از مردم آمریکا، کانادا یا بریتانیا، آلودگی کمتری تولید می‌کنند.\nدرمجموع، در کشورهای ثروتمندی که برابری اقتصادی بیشتر است، مردم کمتر مصرف می‌کنند، زبالۀ کمتری تولید می‌کنند و به‌طور متوسط دی‌اکسید کربن کمتری منتشر می‌کنند. درحقیقت، هرچه برابری اقتصادی بیشتر باشد، هرآنچه به محیط‌زیست مربوط است وضع بهتری پیدا می‌کند.\nمصرف‌گرایی و تولید زباله\nهنگام خرید، معمولاً به این فکر نمی‌کنید که چطور از شر این کالاها خلاص خواهید شد؛ اما سرانجام تقریباً هرچه خریده‌اید را دور می‌ریزید. ممکن است برخی از خرید‌هایتان را بازیافت کنید، اما بازیافت‌کردن نه‌تنها آن‌چنان‌که باید مؤثر نیست، بلکه خود انرژی فراوانی مصرف می‌کند و درنتیجه منبع تولید آلودگی است.\nنخریدن اجناسی که به آن‌ها نیاز ندارید بسیار بهتر است؛ اما انجام این کار دشوار است، آن هم در دنیایی که هدف اصلیِ تبلیغات ترغیب شما به خریدن کالاهایی است که بدون آن‌ها هم می‌توانید زندگی کنید.\nدر جوامعی که نابرابری بیشتری حاکم است، قسمت عمدۀ محصولات به گونه‌ای تولید می‌شوند که ماندگاری چندانی نداشته باشند تا با تولید دوبارۀ آن‌ها سود بیشتری به جیب‌های تولید‌کنندگان سرازیر شود. تولید نسخه‌های دائماً جدید از چیزهایی که باید داشته باشیم نوعی بهره‌برداری از ناامنی عاطفی فراوان افراد است که زندگی با نابرابریِ بسیار آن را ایجاد می‌کند. موفقیت صنعت پوشاک نمونۀ جالبی است. در کشور‌هایی که بیشترین نابرابری اقتصادی را دارند، مردم کالاهای کم‌کیفیت و ارزان را بیشتر می‌خرند و غالباً آن‌ها را دور می‌ریزند.\nپژوهشی که به‌تازگی بر روی دو هزار زن بریتانیایی انجام شده است نشان می‌دهد زنان عمدتاً لباس‌های مد روز را می‌خرند و به‌طور متوسط این لباس‌ها را، پیش از آنکه دور بیندازند، فقط هفت بار می‌پوشند. یک‌سوم زنان معتقد بودند این لباس‌ها تنها بعد از سه بار پوشیدن قدیمی به نظر می‌رسیدند.\nنمودار بالا، که اندازۀ هر کشور را با توجه به جمعیت آن نشان می‌دهد، شاخص محیط‌زیستی (محور عمودی) را با توجه به سطح نابرابری (محور افقی) ردیابی می‌کند. کشور‌هایی که در سمت راست این نمودار قرار دارند نابرابری بیشتری دارند، و کشور‌هایی که در قسمت‌های بالایی این نمودارند زبالۀ بیشتری تولید می‌کنند. اگر همبستگی بین این دو [بین نابرابری اقتصادی و تولید زباله] کامل بود، احتمالاً همۀ کشور‌ها در امتداد خطی قرار می‌گرفتند که از پایین، سمت چپ به بالا، سمت راست کشیده می‌شد. اما ناگزیر نقاط دور‌افتاده‌ای وجود دارد که روی این خط قرار نمی‌گیرند: دانمارک و سوئیس. علت آن است که این دو کشور، در قیاس با دیگر کشور‌ها، در جمع‌آوری داده‌های مربوط به زباله عملکرد بهتری دارند.\nاما گرایش به تولید زباله در کشور‌هایی که نابرابری اقتصادی در آن‌ها حاکم است هنوز هم تکان‌دهنده است، حتی می‌توانست بیش از این باشد اگر ۵۰ ایالت از ایالات‌متحده را مستقلاً و به‌صورت دایره‌های کوچک‌تر نشان می‌دادیم. میزان دورریزِ ژاپنی‌ها حدوداً نصفِ آمریکایی‌هاست!\nدر کشور‌هایی که نظام اقتصادی نابرابر است، افراد برای خرید کالا‌ها فشار فراوانی متحمل می‌شوند تا از قافلۀ همتایانشان عقب نمانند، همان‌هایی که «آدم حسابی محسوب می‌شوند»، به‌ویژه وقتی پای خرید لباس، کالا‌های مد روز، ماشین‌های جدید و وسایلی در میان باشد که به‌نوعی نشان‌دهندۀ جایگاه اجتماعی فرد است. جامعه تشویقمان می‌کند آرمان‌گرایانه بیندیشیم و پیشرفت کنیم، آن هم نه در جهت منافع عمومی، بلکه برای دلایل خودخواهانۀ خودمان، تا درنهایت بتوانیم همۀ آن کالا‌ها را بخریم. شغل خوبْ دیگر شغلی نیست که جامعه از آن منتفع شود، بلکه شغلی است که درآمد مناسبی داشته باشد.\nمصرف زیاد گوشت برای خودتان و کرۀ زمین مضر است. میزان غلاتی که باید پرورش دهیم و سپس برای تغذیۀ حیواناتی که می‌خوریم مصرف کنیم بسیار بیشتر از میزانی است که اگر می‌خواستیم فقط خودمان این غلات را مصرف کنیم می‌بایست پرورش می‌دادیم. بنابراین، هرچه سرانۀ گوشت مصرفی یک کشور بیشتر باشد، مردم آن کشور کمتر دوستدار محیط‌زیست تلقی می‌شوند.\nاگر وزن موجودات را لحاظ کنیم (و اگر حشرات و ماهی‌ها را نادیده بگیریم)، بیشتر حیواناتی که روی این سیاره زندگی می‌کنند را ما انسان‌ها به تعداد زیاد پرورش داده‌ایم تا بخوریم. این حیوانات در طول حیات کوتاهشان مقادیر فراوانی گازهای گلخانه‌ای تولید می‌کنند. گاو‌ها بدترین آلوده‌کنند‌ه‌ها هستند. در حال حاضر، مرغ‌های خانگی پرشمارترین پرندگان این کرۀ خاکی‌اند. و صرفاً به این دلیل آن‌ها را پرورش می‌دهیم که بسیاری از ما در کشورهای ثروتمند به مصرف گوشت‌های ارزان عادت کرده‌ایم.\nاین نمودار نشان می‌دهد کشور‌های نابرابر (در اینجا، نیز جمعیت ملاک اندازۀ کشور‌هاست) بیشتر به مصرف گوشت گرایش دارند. در اینجا نیز چند نقطۀ دور‌افتاده به چشم می‌خورد: استرالیا و نیوزیلند. احتمالاً علت آن است که تاریخ فرهنگی این دو کشور با پرورش گوسفند و گاو و تولید فراوان گوشت گره خورده است. اما گرایش کلّی روشن است.\nمصرف گوشتِ بیشتر سالم‌ترمان نکرده است. در برخی کشور‌ها، آن‌قدر غذا می‌خوریم که بیشترمان اضافه‌وزن گرفته‌ایم. میزان چاقی در کشور‌هایی که نابرابری اقتصادی دارند بسیار بالاتر است. یک نظر آن است که، در این کشور‌ها، افراد کم‌درآمد لاجرم به فست‌فود‌های ارزان‌قیمت پناه می‌برند، غذاهایی که رسانه‌ها بی‌رحمانه تبلیغ می‌کنند و گوشت آن‌ها نیز غالباً نامرغوب است. نظر دیگر آن است که، در کشور‌هایی که برابری بیشتری به چشم می‌خورد، مردم بهتر آموزش دیده‌اند و بنابراین به‌راحتی ماهیت احمقانۀ تبلیغات غذاهای فست‌فودی و پرخوری را درک می‌کنند.\nآنچه می‌دانیم آن است که، در کشور‌هایی که از نابرابری اقتصادی رنج می‌برند، میزان گوشت مصرفی هر فرد به‌طور کلی بیشتر است. دلیل آن هرچه می‌خواهد باشد، اگر قرار باشد از فرسایش خاک جلوگیری کنیم، گازهای گلخانه‌ای کمتری تولید کنیم، تنوع زیستی سیاره را تا بدان‌جا کاهش ندهیم که کشت‌های تک‌محصولی غلبه پیدا کند و اگر قرار است تنوع زیستگاه‌های این سیاره را از دست ندهیم، باید گوشت کمتری مصرف کنیم.\nآب را عمدتاً برای مصارف کشاورزی استخراج می‌کنیم تا به محصولات کشاورزی آب دهیم و سپس حیوانات را با آن محصولات تغذیه کنیم. اما، علاوه‌برآن، آب را برای صنایعی استفاده می‌کنیم که کالاهای بیشتر و بسته‌بندی‌های بیشتری برای آن کالاها تولید می‌کنند، کالاهایی که بیشتر از نیاز واقعی ما هستند.\nآخرین مورد استفادۀ آبْ مصارف شخصی و خانگی است. در اینجا هم، مانند مصرف گوشت، تفاوت‌های چشمگیری در مصرف آب کشور‌های ثروتمند وجود دارد. به نظر می‌رسد این تفاوت‌ها باز هم به نابرابری اقتصادی مربوط است.\nدر کشور‌هایی که ثروت عادلانه توزیع نمی‌شود، مردم به‌طور متوسط برای مصارف شخصی آب بیشتری مصرف می‌کنند یا آنکه در مصرف آب بی‌ملاحظه‌تر‌ند. این نمودار مصرف خانگی آب را با توجه به برابری اقتصادی در ۲۵ کشور ثروتمند دنیا نشان می‌دهد.\nباز هم مصرف بیش‌از‌اندازۀ ایالات‌متحده چشمگیر است: سرانۀ مصرف آب ایالات‌متحده تقریباً سه‌و‌نیم برابر بیشتر از آلمان است. علت آن نیست که احتمالاً میزان بارندگی این کشور مناسب است: می‌توانید در هر هفته از سال به شاخص خشک‌سالی ایالات‌متحده نگاهی بیندازید تا دریابید این سرزمین با چه مشکلاتی روبه‌روست.\nبه نظر می‌رسد رابطۀ بین مصرف آب و نابرابری اقتصادی روشن است، اما دلایل متنوعی در کار است. برای مثال، مصرف آب در بریتانیا کمتر از میزانی است که از سطح نابرابریِ اقتصادی آن انتظار می‌رود. علت آن است که شرایط آب‌و‌هوایی این سرزمین چندان به ثروتمندان اجازه نمی‌دهد بیرون از منزل استخر‌های خصوصی داشته باشند. درمقابل، سرانۀ مصرف آب در استرالیا بالاتر از میزانی است که از سطح نابرابری اقتصادی این کشور انتظار می‌رود. احتمالاً علتْ آب‌و‌هوایِ گرم این کشور است.\nاما چرا مردم کانادا، سنگاپور و ایالات‌متحده بیش از آلمانی‌ها، فرانسوی‌ها و ژاپنی‌ها برای مصارف خانگی آب مصرف می‌کنند؟ احتمالاً دلیلش آن است، در کشور‌هایی که نابرابری اقتصادی موج می‌زند، مردم دغدغۀ کمتری برای مصرف آب دارند؛ فلاش تانک‌های دستشویی‌ها آن‌چنان‌که باید «دوستدار محیط‌زیست» نیستند؛ مردم کمتر نگران آب‌دادن باغچه‌ها با آب تصفیه‌شده‌ای هستند که برای مصرف انسانی در نظر گرفته شده است و نه برای گیاهان.\nعلت آن نیست که مردم کشور‌هایی که از نابرابری اقتصادی رنج می‌برند تمیز‌ترند و بیشتر شست‌و‌شو می‌کنند (سرانۀ خرید صابون در ژاپن بیش از هر جای دیگر دنیاست)؛ مطمئناً علت این هم نیست که مردم این کشور‌ها بیشتر آب می‌نوشند. حقیقت آن است که آن‌ها آب بیشتری هدر می‌دهند. شاید این امر از ویژگی‌ای نشئت می‌گیرد که در کشور‌هایی با اقتصاد نابرابر به‌شدت حکم‌فرماست. به حکم این ویژگی، مردم باید در انجام آنچه دوست دارند آزاد باشند و نگران هم نباشند که این کار برای دیگران چه نتایجی به بار می‌آورد.\nدی‌اکسید کربن (از نظر تأثیر مطلق) مخرب‌ترین آلاینده‌ای است که ما مسئول آزاد‌کردن آن به جو زمینیم. ساکنان ایالات‌متحده بیش از هر کدام از ۲۵ کشور ثروتمند دنیا، که در نمودار نشان دادیم، دی‌اکسید کربن منتشر می‌کنند. سرانۀ انتشار دی‌اکسید کربن در ایالات‌متحده تقریباً دو برابر ژاپن و سه برابر فرانسه است.\nبه‌طور کلی، هرچه نابرابری اقتصادی کشوری بیشتر باشد، دی‌اکسید کربن بیشتری منتشر می‌کند. استثنا نیز وجود دارد: برای مثال، میزان انتشار دی‌اکسید کربن در بریتانیا کمتر است. البته علت آن است که این کشور بیشترِ زغال‌سنگ‌های دسترس‌پذیر خود را استخراج کرده و سوزانده است، و در حال حاضر، از طریق دریای شمال به گاز طبیعی دسترسی دارد. ۷۵ درصد برق فرانسه از انرژی هسته‌ای تولید می‌شود که دی‌اکسید کربن کمتری منتشر می‌کند. اما این کار زباله‌های رادیو‌اکتیو تولید می‌کند که ماندگاری بیشتری دارند. درمقابل، استرالیا زغال‌سنگ بیشتر (و البته اورانیوم فراوان) استخراج می‌کند و میسوزاند.\nآکسفام در سال ۲۰۱۶ به‌تفصیل گزارش داد چرا برخی کشور‌ها بیش از دیگران دی‌اکسید کربن تولید می‌کنند (به نمودار بالا نگاه کنید). همفکری با اقتصاددانانی چون توماس پیکتی روشن کرد نابرابری اقتصادی است که کشورهای ثروتمند را به مصرف بی‌رویه می‌کشاند؛ ثروتمندان هر کشور تمایل دارند انرژی بیشتری هدر دهند، خانه‌هایشان را بیشتر از آنچه نیاز دارند گرم کنند، بیش از نیازشان سوار اتومبیل‌های بزرگ‌تری شوند که بنزین می‌بلعد، بیشتر سوار هواپیما شوند و به سیمان و مصالح بیشتری نیاز دارند تا ساختمان‌هایی بزرگ‌تر از نیازشان بسازند. افزون بر این، هم‌زمان کالاهای بیشتری می‌خرند و دور می‌ریزند.\nاز منظر جهانی، نیمی از دی‌اکسید کربنی که به‌واسطۀ سبک زندگی افراد منتشر می‌شود نتیجۀ اقدامات ۱۰ درصد از ثروتمند‌ترین افراد جهان است که، به‌طور نامتوازن، در ۲۵ کشور ثروتمند دنیا زندگی می‌کنند، کشورهایی که اقتصادی نابرابر دارند.\nاستفادۀ بیش از حد ما از وسایل نقلیۀ موتوری نه‌تنها دی‌اکسید کربن منتشر می‌کند، بلکه گازهای مخرب دیگری مانند مونوکسید کربن و اکسید‌های نیتروژن را نیز آزاد می‌کند. افزون بر این، ذرات معلق را به هوایی می‌فرستد که همه استنشاق می‌کنیم.\nدر میان ۲۵ کشور ثروتمند دنیا، سه کشور شاخص‌تر از دیگران‌اند: ایالات‌متحده، کانادا و استرالیا. در میان کشور‌های ثروتمند دنیا، این سه کشور کمترین تراکم جمعیت را دارند و فاصلۀ بین منازل و محل کار غالباً طولانی است. آرایش شهری این سه کشور این‌گونه است، اما این انتخاب نیز از نابرابری اقتصادی و باور‌های مرتبط با آن ناشی می‌شود: تمایلات فردی باید بر مصالح جمعی مقدم باشد و اینکه «اتومبیل همه‌چیز است».\nمصرف تقریباً اندک بنزین و گازوئیل در بریتانیا، سنگاپور و اسرائیل نشان می‌دهد کشور‌هایی که از لحاظ اقتصادی به‌شدت نابرابرند لزوماً بنزین بیشتری مصرف نمی‌کنند. در این سه کشور، مناطق شهری پرتراکم بزرگی وجود دارد که رفت‌و‌آمد در آن‌ها صرفاً با استفاده از وسایل نقلیۀ عمومی مانند مترو‌ها، اتوبوس‌ها و واگن‌های برقی انجام می‌شود.\nناگفته نماند هیچ‌یک از کشور‌های ثروتمندی که تا اندازه‌ای به‌لحاظ اقتصادی برابرند به اندازۀ نیمی از مصرف سالانۀ مردم ایالات‌متحده و کانادا گازوئیل مصرف نمی‌کنند. در آیندۀ نزدیک، همه مجبور می‌شویم سوخت فسیلی کمتری مصرف کنیم. کشور‌هایی می‌توانند مصرف سوخت خود را راحت‌تر کاهش دهند که تهیۀ وسایل نقلیۀ عمومی با آلودگی کمتر را اقدامی در راستای منفعت عمومی می‌دانند، نه رویه‌ای خطرناک.\nمیزان افرادی را در نظر بیاورید که در هر کشور با دوچرخه یا پیاده سر کار می‌روند. این آمار از ۵۰ درصد (در هلند) تا کمتر از ۵ درصد (در ایالات‌متحده) متغیر است.\nهمه‌چیز به یکدیگر مرتبط است. مردم ایالات‌متحده چاق‌ترند، چون بیشتر غذا می‌خورند؛ چون غالباً از اتومبیل استفاده می‌کنند و زمان‌های طولانی‌تری در آن می‌نشینند؛ چون بیشتر در معرض تبلیغات هستند و درنتیجه بیشتر غذا می‌خورند و بیشتر اتومبیل می‌خرند؛ چون از وقوع جنایتْ بیشتر می‌ترسند و به همین دلیل از رانندگی‌نکردن وحشت دارند؛ چون در محاصرۀ افرادی هستند که آن‌ها نیز اضافه‌وزن دارند و بنابراین اگر چاق هم باشند احساس نمی‌کنند تفاوت چندانی با دیگران دارند.\nاما، در پس همۀ این عوامل، تفاوت اصلی از چگونگی رده‌بندی افراد ناشی می‌شود. درآمد مردم را چندین برابر بیشتر از دیگران کنید و بدین‌ترتیب، رتبۀ اجتماعی آن‌ها را ارتقا دهید؛ آن‌چنان مغرور و خودخواه می‌شوند که به‌راحتی با هر آن‌که درآمد کمتری دارد، بی هیچ احترام و با کمترین همدلی، برخورد می‌کنند. وقتی تفاوت‌های درآمدی اندک است و درآمد کسی بیش از حدِ معقول نیست، افراد درمی‌یابند اشتراکات بیشتری با دیگران دارند. بنابراین از مسیر‌های دوچرخه‌سواری، پیاده‌رو‌ها، وسایل نقلیۀ عمومی مناسب و توان مالی برای زندگی در نزدیکی محل کارشان دفاع می‌کنند.\nهنوز هم می‌توان به ایالات‌متحده امیدوار بود -مردم دارند آموزش‌های جدید می‌بینند و به درک جدیدی می‌رسند- اما این اتفاق در سطح محلی در حال رخ‌دادن است و نه در سطح ملی. در سال ۲۰۱۶، سرعت رانندگی در همۀ خیابان‌های مسکونی سیاتل ۲۰ مایل در ساعت مقرر شد. هم‌اکنون، سرعت رانندگی در خیابان‌های اصلی مرکز شهر سیاتل به ۲۵ مایل در ساعت محدود شده است که دوچرخه‌سواری و عبور از خیابان‌ها را برای عابران پیاده به‌مراتب امن‌تر می‌کند.\nاین محدودیت‌ها همچنین باعث می‌شود افراد تصور نکنند اتومبیل‌هایشان آن‌ها را سریع‌تر از دیگرانی به مقصد می‌رساند که از اتوبوس یا قطار برقی استفاده می‌کنند، البته در جاهایی که قطار برقی شهری موجود باشد.\nیک از روش‌هایی که ساکنان کشور‌های ثروتمند از طریق آن می‌توانند آلودگی کمتری تولید کنند استفادۀ کمتر از سفرهای هوایی است. بسیاری از این پرواز‌ها غیرضروری‌اند، اما ما با هواپیما سفر می‌کنیم چون می‌توانیم. البته، بیشتر افراد -حتی در کشور‌های ثروتمند- به‌طور متوسط چندان از هواپیما استفاده نمی‌کنند، اما اقلیتی هستند که غالباً از هواپیما استفاده می‌کنند.\nآن‌ها که بیشترین آلودگی را (به ازای هر فرد) ایجاد می‌کنند مسئولان اجرایی کشور‌ها هستند که با هواپیماهای شخصی‌شان سفر می‌کنند. هواپیما هنگام بلند‌شدن از زمین بیشترین سوخت را مصرف می‌کند. این تصویر به‌طور متوسط تعداد هواپیماهایی را نشان می‌دهد که سالانه در هر کشور به ازای هر فرد از زمین بلند شده‌اند. در اینجا نیز با نابرابری اقتصادی رابطه‌ای می‌بینیم -اندک نقاط دورافتاده را می‌توان با توجه به مناطق مسکونی فراوانی توجیه کرد که دورند یا جزیره‌اند (کشور نیوزلند).\nایالات‌متحده ترک‌تازی می‌کند، و اگر برای هر یک از ایالت‌های آن به‌طور مستقل دایره‌ای می‌کشیدیم، الگوی کلی واضح‌تر از این بود. ایالات‌متحده می‌توانست در سراسر این سرزمین قطار‌های سریع‌السیر راه‌اندازی کند، کاری که دیگر کشور‌های ثروتمند انجام داده‌اند و حتی کشور‌هایی مانند چین، که سطح درآمدی پایین‌تری دارند، نیز در حال انجام آن‌اند.\nایالات‌متحده از این جهت قابل‌توجه است که تعداد افرادی که در آنجا زندگی می‌کنند و هرگز این کشور را ترک نکرده‌اند بسیار زیاد است. بنابراین بیشتر پرواز‌های آن داخلی است. افزون بر این، ایالات‌متحده به این شهره است که سرمایه‌گذاری آزاد و رقابت را به برنامه‌ریزی‌های اجتماعی ترجیح می‌دهد. خطوط قطار‌های سریع‌السیر به برنامه‌ریزی و برنامۀ کاری نیاز دارد.\nبه ازای هر ۱۰۰ نفری که در بیشتر این ۲۵ کشور زندگی می‌کنند، سالانه کمتر از یک هواپیما از زمین بلند می‌شود. این رقم در بریتانیا نزدیک به دو هواپیما، در ایالات‌متحده سه هواپیما، در کانادا چهار هواپیما و در نروژ پنج هواپیما است. نروژ به برابری شُهره است، اما از دیگر کشور‌ها دور است و با اتکا به ذخایر نفت خویش به سوختِ تقریباً ارزان‌قیمتِ هواپیما دسترسی دارد. برخورداری از برابری نسبی ضرورتاً به معنای رفتار بهتر محیط‌زیستی نیست، اما به آن مربوط است.\nدر سال ۱۴۴۳، کاهنان شینتو، که کنار دریاچۀ سوآیِ ژاپن زندگی می‌کردند، تاریخ یخ‌بستن دریاچه در فصل زمستان را ثبت کردند، تاریخی که تغییرات دماییْ رشته‌ای از برآمدگی‌های یخی را روی سطح دریاچه ایجاد می‌کرد. آن‌ها معتقد بودند این برآمدگی‌ها از جای پای خدایان هنگام راه‌رفتن روی دریاچه پدیده می‌آید. بنابراین، از آن سال به بعد تا به امروز، راهبان به ثبت تاریخی که برآمدگی‌های یخی شکل می‌گرفت ادامه دادند.\nدر ۲۵۰ سال نخست که کاهنان این تاریخ را ثبت می‌کردند، دریاچه فقط سه سال یخ نبست. در فاصلۀ سال‌های ۱۹۵۵ و ۲۰۰۴، دریاچه ۱۲ بار یخ نبست. در فاصلۀ ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴، ۵ بار یخ نبست، یعنی هر یک سال در میان. این دریاچه از سال ۲۰۱۴ تا به حال یخ نبسته است.\nگرمایش جهانی را به شکل‌های متفاوت ثبت کرده‌اند، اما ثبت دریاچۀ سوآ قدیمی‌ترین و تکان‌دهنده‌ترین آن‌هاست.\nاز اواخر دهۀ هفتاد میلادی بود که ۲۵ کشور ثروتمند دنیا که در این مقاله بررسی‌شان کردیم از منظر اقتصادی به‌شدت نابرابر شدند. از آن پس بود که مجموعه‌ای از آزمایش‌های طبیعی به راه افتاد. امروزه آن آزمایش‌ها به ما امکان می‌دهد تأثیر این تفاوت‌ها را بررسی کنیم.\nنتیجه‌گیری‌های اولیۀ این آزمایش‌های طبیعی نشان می‌دهد کشور‌هایی که برابری اقتصادی بیشتری دارند، در طیف گسترده‌ای از شاخص‌های محیط‌زیستی بهتر عمل می‌کنند. همین‌که بدانیم نیرو‌های پیش‌راننده کدام‌اند، و کاملاً آگاه شویم نابرابری از منظر محیط‌زیستی و اجتماعی چه خساراتی وارد می‌کند، ضرورتِ استقبال از تغییرات را درک خواهیم کرد.\nDorling, Daniel, and Owen Peter Jones. The equality effect: Improving life for everyone. New Internationalist Publications Limited, 2017\n• این مطلب را دنی دورلینگ نوشته و در تاریخ ۴ ژوئیۀ ۲۰۱۷ با عنوان «Is inequality bad for the environment?» در وب‌سایت گاردین منتشر شده است و برای نخستین بار با عنوان «آیا نابرابری برای محیط‌زیست بد است؟» در نوزدهمین شمارۀ فصلنامۀ ترجمان علوم انسانی با ترجمۀ فاطمه زلیکانی منتشر شده است. وب سایت ترجمان آن را در تاریخ ۹ آذر ۱۴۰۰با همان عنوان منتشر کرده است.\n•• این مطلب برشی ویرایش‌شده است از کتاب اثر برابری نوشتۀ دنی دورلینگ.\n••• دنی دورلینگ (Danny Dorling) استاد جغرافیای اجتماعی در دانشگاه آکسفورد و یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران نابرابری در جهان است. دورلینگ عمدتاً بر تأثیر نابرابری بر محیط‌زیست، مناسبات جمعیتی و مهاجرت تحقیق می‌کند. آخرین کتاب او کاهش: پایان شتابِ عظیم (Slowdown: The End of the Great Acceleration) نام دارد.\nمیزان آلایندگی بر اساس نابرابری اقتصادی، زاویه و دیدگاه بسیار جالب توجهی برای بررسی این موضوع است، اما به نظر من نابرابری علت اصلی نیست و میزان جمعیت و مساحت کشورها (که رابطه ی مستقیمی با هم دارند) فاکتورهای مهم تری به حساب می آیند. حتی شاید دلیل این که سه کشور آمریکا، کانادا و استرالیا در صدر نابرابری و آلایندگی هستند، جمعیت زیاد آنها باشد. اصلاً تراکم جمعیتی نتیجه ی مستقیم مساحت و اندازه ی یک کشور است. مثلا در هلند 50 درصد با دوچرخه به محل کار می روند چون فاصله خانه و محل کارشان نسبتا کوتاه تر است، و این فاصله کوتاه تر است چون کشور متراکم تر است، و کشور متراکم است چون مساحتش بسیار بسیار کمتر از آمریکا است. به همین خاطر مقایسه آمریکا با هلند در مورد تعداد کسانی که از دوچرخه استفاده می کنند چندان درست به نظر نمی آید.\nهمین طور مقایسه میزان آلایندگی کشورها فقط براساس میزان نابرابری باعث شده کشوری مثل چین به طور کامل از معادلات خارج شود.\nدر هر صورت نویسنده نکته ی خودش را اثبات می کند. نابرابری واقعا برای محیط زیست بد است. (9641)


VT168H مناسب استفاده خانگی و اداری است و یک انتخاب کاملاً مناسب برای کاربری روزمره.\nخانهمانیتور مانیتور 15 اینچی ایسوس VT168H\nشناسه محصول: 510100 دسته: مانیتور\nمانیتور VT168H دارای یک طراحی بسیار ساده اما در عین حال باریک و جذاب است. ابعاد این نمایشگر ۱۵.۶ اینچی، ۳۷۷*۲۸۰*۱۸۹ میلی‌متر است و ۲.۸ کیلوگرم هم وزن دارد. این نمایشگر مجهز به یک پایه دایره‌ای زیبا و ارگونومیک است که به کاربر امکان می‌دهد بهترن موقعیت را انتخاب کند. همچنین این نمایشگر با استاندارد پایه VESA سازگار بوده و امکان نصب آن روی دیوار هم وجود دارد. همچنین زاویه چرخش این نمایشگر از منفی ۵ تا ۳۰ درجه است که این امکان را می‌دهد تا برای کاربردهای مختلفی مورد استفاده قرار گیرد.\nایسوس برای نمایشگر VT168H از پنل IPS با نور پسزمینه LED و رزولوشن ۱۳۶۶*۷۶۸ پیکسل استفاده کرده و نسبت تصاویر در این صفحه نمایش ۱۶:۹ است. این نمایشگر از ۱۰ لمس همزمان پشتیبانی می‌کند و دقت و حساسیت بسیار خوبی را در این زمینه به کاربر ارائه می‌دهد.\nمیزان کنتراست دینامیک این مانیتور ۱:۵٫۰۰۰٫۰۰۰ و کنتراست استاتیک آن ۱:۱۰۰۰ است. همچنین شدت روشنایی آن ۲۰۰ کاندلا بر مترمربع بوده و توانایی تولید و بازسازی بیش از ۱۶ میلیون رنگ با عمق ۸ بیتی را دارد. نرخ به‌روزرسانی تصاویر در VT168H ۵۰ فریم بر ثانیه و سرعت پاسخگویی آن ۶ تا ۱۰ میلیثانیه است.\nزاویه دید افقی و عمودی در این مانیتور ۱۷۸ درجه است، اما به دلیل استفاده از صفحه نمایش براق، در محیط‌های پر نور و در صورت تابش نور مستقیم تماشای تصاویر به خوبی صفحه نمایش‌های مات نخواهد بود.\nفناوری‌های به‌کار رفته در مانیتور VT168H\nفناوری Splendid Video Intelligence\nیکی از مهم‌ترین قابلیت‌های این مانیتور، حالت‌های مختلف نمایش تصویر به کمک تکنولوژی Splendid Video Intelligence است. این قابلیت به شما کمک می‌کند تا با توجه به محیط و محتوای در حال پخش بتوانید دقت رنگ و همخوانی تصویر را به دست بیاورید. این حالت‌ها عبارتند از:\nsRGB: بهترین عملکرد ممکن برای مشاهده تصاویر را در اختیار شما می‌گذارد.\nسینما: با تقویت غلظت رنگ، تنظیم روشنایی و کنتراست، تصاویری زنده، درخشان و تأثیرگذاری را ارائه می‌دهد.\nمنظره: در این حالت نمایشگر محدوده روشنایی را گسترش می‌دهد، طیف کنتراست را بالا برده و با بهینهسازی غلظت رنگ‌ها، باعث شکوه بیشتر مناظر می‌شود.\nبازی: در این حالت مانیتور VT168H جزئیات تصاویر را به دقت نشان می‌دهد، منظره‌های تاریک با نور کم را روشن‌تر کرده و به شما اجازه می‌دهد دشمنانی را که در گوشه‌های تصویر کمین کرده‌اند تشخیص دهید.\nنمایش در شب: در این حالت نمایشگر به صورت هوشمندانه میزان روشنایی Y را افزایش می‌دهد تا با تقویت جزيیات تاریک، زیبایی شب و مناظر تاریک را به خوبی مشاهده نمایید.\nفناوری محافظ چشم ایسوس که به فناوری کاهش نور آبی (Ultra Low Blue Light) هم شناخته می‌شود، چشمان شما را در برابر اشعه‌های آبی تولید شده توسط مانیتور محافظت می‌کند.\nاین فناوری با ۵ سطح و ۴ فیلتر مختلف میزان نور آبی را که به چشمان شما می‌رسد کنترل می‌کند.\nسطح ۱: بهینه‌سازی برای صفحات وب\nسطح ۲: بهینه‌سازی شده برای مشاهده فیلم و عکس\nسطح ۳: مناسب برای مطالعه متن و نوشته\nیکی دیگر از فناوری‌های به کار رفته در مانیتور VT168H تکنولوژی ASUS Flicker-Free یا ضد لرزش تصاویر است که باعث کاهش پرش و لرزش تصویر می‌شود. نمایشگرهای معمولی هنگام نمایش تصاویر، لرز‌ش‌ها و پرش‌هایی دارند که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود، اما ایسوس با کمک گرفتن از فناوری Flicker-Free با حذف این پرش‌ها و با بهینه‌سازی تصویر و ارائه بهترین حالت نمایش تصویر باعث کاهش خستگی و آسیب رسیدن به چشم بر اثر استفاده طولانی مدت می‌شود.\nمانیتور Asus VT168H دارای ورودی VGA و HDMI برای اتصال تجهیزات دیگر به این نمایشگر است، همچنین ایسوس برای این مانیتور خروجی هدفون هم در نظر گرفته است. تکنولوژی کاهش مصرف انرژی هم در این مانیتور به‌کار گرفته شده است.\nمانیتور ایسوس مدل VT168H از آزمایش‌های مختلفی از جمله Flicker-Free و Low Blue Light سربلند بیرون آمده و گواهی‌نامه کیفیت از آزمایشگاه TÜV Rheinland را به دست آورده است. همچنین این مانیتور از بالاترین سازگاری با ویندوز 10 برخوردار است که یک امتیاز ویژه برای افرادی است که از این سیستم عامل استفاده می‌کنند. VT168H کاملاً مناسب استفاده خانگی و اداری بوده و تجربه‌ای متفاوت از نمایشگر لمسی را ارائه می‌دهد.\n37.78×28.07×18.94 سانتی متر\n50 تا 76 هرتز\n7W, حالت آماده به کار: 0.5 وات\nQuickFit, پشتیبانی از Flicker-Free, پشتیبانی از SPLENDID, پشتیبانی از Trace Free, قابلیت امنیتی قفل\nاولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “مانیتور 15 اینچی ایسوس VT168H” لغو پاسخ


رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel - RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel | 21142 | کیمیا آنلاین | Kimia Online\nرم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel با بهترین قیمتهای روز بازار در اختیار شما قرار گرفته است. جهت خرید آنلاین RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel مشخصات و نقد و بررسی مربوطه را مطالعه نموده و سپس اقدام به خرید نمائید.\nRAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channelرم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nبهترین قیمت و مشخصات رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel در تاریخ 1399/04/31 - 11:08 با انواع گارانتی و رنگ بندی های موجود به روز رسانی شده است، کیمیا آنلاین تلاش کرده است اطلاعات، مشخصات و تصاویر این کالا بسیار دقیق و مطابق اطلاعات شرکت سازنده باشد ولی وجود مغایرت محتمل میباشد، لذا شما میتواند جهت دریافت اطلاعات دقیقتر به سایت اصلی سازنده کالا مراجعه نمایید یا با کارشناسان فروش تماس حاصل فرمائید.\nمشخصات RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nمشخصات رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nظرفیت هر ماژول 4.0 گیگابایت\nقیمت RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nقیمت رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nقیمت RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به همراه انواع و گارانتی و رنگبندی های آن نمایش داده شده است. لطفا قبل از خرید رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel ابتدا مشخصات و توضیحات مربوطه را به دقت مطالعه نموده تا کالا از نظر فنی نیاز شما را بر طرف سازد سپس قیمت و شرایط گارانتی شرکت گارانتی کننده را به دقت مطالعه نموده، همچنین راهنمای خرید را به دقت بررسی و در صورت تمایل اقدام به خرید نمائید.\nآخرین به روز رسانی قیمت RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel درتاریخ 1399/04/31 - 11:08 میباشد. لطفا در صورت به روز نبودن قیمت ، جهت اطلاع از بهترین و آخرین شرایط خرید کالا با واحد فروش تماس حاصل فرمائید یا از طریق 'پنل درخواست قیمت' درخواست خود را ثبت نمائید.\nنمودار تغییرات قیمت RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nدر نمودار زیر کمترین قیمت رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel در هر روز نمایش داده شده است.\nتصاویر RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nتصاویر رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nتصویر و ویدئو های موجود در گالری عکس RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel تا حد امکان از سایتهای مرجع و تولید کننده کالا تهیه شده است. در صورتیکه رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel دارای رنگ بندی و طراحی های مختلف باشد هنگام انتخاب نوع کالا رنگهای موجود جهت انتخاب و خرید نمایش داده میشود.\nممکن است تصویر نمایش داده شده برای RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel با تصویر واقعی کالا تفاوت هائی داشته باشد. همچنین ممکن است این کالا دارای رنگ بندی باشد، لذا پیشنهاد میکنیم جهت مشاهده گالری عکس و تصاویر دقیقتر به وب سایت شرکت تولید کننده مراجعه فرمائید.\nلوازم جانبی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nلوازم جانبی رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nبهترین لوازم جانبی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به صورت پیشنهادی برای شما معرفی گردیده است. این کالاها از بهترین و معروفترین برندهای روز دنیا انتخاب شده و به همراه این محصول معرفی گردیده است.\nگارانتی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nگارانتی رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nRAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel با انواع گارانتی های موجود جهت خرید آنلاین در سایت عرضه شده است. گارانتی رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به همراه قیمت اعلام گردیده است و شما میتوانید کالا با گارانتی مورد نظر خود را انتخاب فرمائید.\nگارانتی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به همراه قیمت آن اعلام شده است. لطفا قبل از خرید کالا به نوع گارانتی و شرایط شرکت گارانتی کننده توجه نمائید و کلیه شرایط را به دقت مطالعه نمائید. توجه داشته باشید که کیمیا آنلاین فقط فروشنده و عرضه کننده کالا میباشد و تمامی مسولیت های گارانتی و خدمات پس از فروش بر عهده شرکت گارانتی کننده میباشد. جهت اطلاعات بیشتر به وب سایت شرکت گارانتی کننده مراجعه نمائید.\nنرم افزار و درایور RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nنرم افزار و درایور رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nلینک دانلود درایور RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به صورت پیشنهادی در اختیار شما قرار گرفته است. این لینک شامل انواع نرم افزار و اپلیکیشن های رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel میباشد. همچنین شما میتوانید جهت اطلاعات بیشتر در خصوص سیستم عامل، نرم افزار، برنامه، بازی و درایور هایبه وب سایت شرکت تولید کننده و وب سایتهای مرجع در این زمینه مراجعه نمائید.\nراهنمای خرید RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nراهنمای خرید رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nجهت خرید صحیح RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel اطلاعات و راهنمای زیر را به دقت مطالعه نمائید. در صورتیکه نیاز به مشاوره فنی دارید، شما میتوانید با کارشناسان فروش سایت تماس حاصل فرمائید تا در خصوص رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel اطلاعات لازم در اختیار شما قرار گیرد. همچنین شما میتوانید جهت یک انتخاب صحیح مشخصات و نقد و بررسی این کالا را مطالعه نمائید.\nقیمت خرید RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel را بررسی نمائید و مطمئن شوید این کالا با گارانتی ذکر شده دارای قیمت روز مناسبی در بازار میباشد. لطفا توجه داشته باشید که با توجه به نوسانات قیمت در بازار اعتبار قیمتها به صورت روزانه میباشد.\nقسمت مشخصات و نقد و بررسی رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel را به دقت مطالعه نموده تا مطمئن شوید کالا از نظر مشخصات فنی پاسخگوی تمام نیاز های شما باشد. همچنین شما میتوانید جهت اطلاعات بیشتر به سایت شرکت تولید کننده و سایتهای مرجع مراجعه نمائید.\nبا توجه به تنوع در ارائه خدمات و گارانتی، حتما قبل از انتخاب و خرید RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel به نوع گارانتی کالا دقت فرمائید و شرایط گارانتی را با دقت مطالعه فرمائید.\nلیست قیمت کالاهای هم گروه RAM Gskill RipjawsV DDR4 32GB (8GB x 4) 2400MHz CL15 Quad Channel در روز جمعه , 4 مهر 1399\nدر لیست زیر بهترین و آخرین قیمت روز خرید و فروش کالاهای هم گروه رم جی اسکیل DDR4 32GB (16GB x 2) 2800MHz CL14 Dual Channel با امکان خرید آنلاین اینترنتی نمایش داده شده است. توجه داشته باشید که قیمتهای نمایش داده شده در لیست حداقل و کمترین قیمت مربوط به هر کالا می باشد و شما میتوانید با نگاه داشتن نشانگر موس بر روی قیمت هر کالا اطلاعاتی شامل انواع قیمت و انواع گارانتی را مشاهده فرمائید.\nگارانتی اصلی - تنوع قیمت تماس قبل خرید\nنظر و نقدو بررسی کاربران در خصوص RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nکاربر گرامی، لطفاً توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظرات و نقد های شما درباره ی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel در نظر گرفته شده است. در صورتی که سوالی در رابطه با این محصول دارید یا نیازمند مشاوره هستید، فقط از طریق پنل پائین 'سوالات شما در خصوص این کالا' اقدام نمایید.\nسوالات شما در خصوص RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nکاربر گرامی، در صورتیکه در خصوص قیمت و خرید RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel سوالی دارید و یا نیاز به مشاوره و دریافت اطلاعات بیشتر دارید بر روی لینک زیر کلیک نموده و فرم مربوطه را تکمیل نمائید.\nمشخصات و نقد و بررسی رم جی اسکیل Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nمشخصات و نقد و بررسی RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel\nبرنامه و درایور RAM Gskill Ripjaws V DDR4 8GB (4GB x 2) 2400MHz CL15 Dual Channel