حضور آمریکا در منطقه موجب عقب ماندگی کشورهاست\nموسم حج که همواره موسم احساس عزت و عظمت و شکفتگی جهان اسلام بود، امسال دستخوش اندوه و حسرت مؤمنان و مبتلا به احساس فراق و ناکامی مشتاقان است. دل‌ها از غربت کعبه احساس غربت می‌کند و لبّیکِ جداماندگان با اشک و آه درهم می‌آمیزد. این محرومیت، کوته‌مدت است و بحول و قوه الهی دیر نخواهد پایید، لکن درس آن که قدردانستن نعمت بزرگ حج است باید ماندگار شود و ما را از غفلت برهاند. رمز عظمت و قدرت امت اسلام در جمع فراگیر و متنوع مؤمنان در حریم کعبه و حرم پیامبر صلی‌الله علیه و آله و ائمه بقیع علیهم‌السلام را امسال باید بیش از همیشه حس کنیم و در آن بیندیشیم.\nحج، فریضه‌ای بی‌مانند است؛ گل صد برگ در میان فرائض اسلامی است؛ گویی همه جوانب مهمّ فردی و اجتماعی، و زمینی و آسمانی، و تاریخی و جهانی دین، قرار است در آن مرور شود. معنویت در آن هست، ولی بدون انزوا و گوشه‌نشینی و خلوت‌گزینی. اجتماع در آن هست، ولی به دور از درگیری و بدگویی و بدخواهی. از سویی حظ روحی از مناجات و ابتهال و ذکر الهی، و از سویِ دیگر پیوند اُنس و ارتباط مردمی. حاجی با یک چشم پیوند دیرین خود با تاریخ، با ابراهیم و اسماعیل و هاجر، با رسول خدا در هنگام ورود پیروزمندانه به مسجدالحرام و با خیل مؤمنان صدر اول را می‌نگرد و با چشمی دیگر انبوه مؤمنان هم‌روزگار خود را که هر کدام می‌توانند دستی برای همیاری و اعتصام جمعی به حبل‌الله باشند.\nتدبر و اندیشیدن در پدیده حج، حج‌گزار را به این باور قطعی می‌رساند که بسیاری از آرمان‌ها و آرزوهای دین برای بشریت، بدون هم‌افزایی و همدلی و همکاری مجموعه دین‌داران، به بار نمی‌نشیند و با پیدایش این همدلی و همکاری، کید معاندان و دشمنان، مشکل مهمی بر سر این راه پدید نمی‌آورد. حج، رزمایش قدرت در برابر مستکبرانی است که کانون فساد و ظلم و ضعیف‌کُشی و غارتگری‌اند و امروز جسم و جان امت اسلامی از ستمگری و خباثت آنان آزرده و خون‌آلود است. حج، نمایش توانایی‌های سخت و نرم امت است. این، طبیعت حج و روح حج و بخشی از مهمترین هدف‌های حج است، این همان است که امام راحل خمینی کبیر، آن را حج ابراهیمی نامید و این همان است که اگر متولیان امر حج که خود را خادم حرمین می‌نامند، صادقانه به آن گردن نهند و بجای خشنودی دولت آمریکا، رضای الهی را برگزینند، می‌تواند مشکلات بزرگی از جهان اسلام را حل کند.\nامروز مانند همیشه -و بیش از همیشه- مصلحتِ الزامی امت اسلامی، در وحدت است؛ وحدتی که ید واحده در برابر تهدیدها و دشمنی‌ها پدید آورد و بر سر شیطان مجسّم، آمریکای متجاوز و غدّار و سگ زنجیریش رژیم صهیونیستی، رعدآسا فریاد کشد و در برابر زورگویی‌ها شجاعانه سینه سپر کند.\nاین معنی فرمان الهی است که فرمود: وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا... قرآن حکیم، امت اسلامی را در چهارچوب أَشِدَّاءُ عَلَی الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ معرفی می‌کند، و از او وظیفه‌ی: وَلَا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا، وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا، فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْکُفْرِ و لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَعَدُوَّکُمْ أَوْلِیَاءَ را می‌طلبد و برای اینکه دشمن را مشخص کند، حکم: لا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقَاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُم مِّن دِیَارِکُمْ.. صادر می‌فرماید. این فرمان‌های مهم و سرنوشت‌ساز هرگز نباید از منظومه فکری و ارزشی ما مسلمانان جدامانده و به‌دست فراموشی سپرده شود. امروز بیش از همیشه زمینه این تحول اساسی در دسترس امّت و نخبگان دلسوز و صلاح‌اندیش آن است. امروز بیداری اسلامی به معنی توجه نخبگان و جوانان مسلمان به دارایی‌های معرفتی و معنوی خود یک حقیقت انکار نشدنی است. امروز لیبرالیسم و کمونیسم که در صد سال پیش و پنجاه سال پیش برجسته‌ترین ارمغان‌های تمدن غرب شمرده می‌شد، بکلی از جلوه افتاده و عیوب درمان‌ناپذیر آنها اشکار شده است. نظام مبتنی بر آن یک فروپاشید و نظام مبتنی بر این دیگری هم درگیر بحران‌های عمیق و در شُرُف فروپاشی است.\nامروز نه فقط الگوی فرهنگی غرب -که از آغاز هم با وقاحت و رسوائی پا به میدان گذاشت- بلکه حتی الگوی سیاسی و اقتصادی آن یعنی دموکراسی پول‌محور و سرمایه‌داری طبقاتی و تبعیض‌آمیز، هم ناکارآمدی و فسادانگیزی خود را نشان داده است. امروز کم نیستند نخبگانی در جهان اسلام که با گردن برافراشته و باافتخار و سربلندی، همه ادعاهای معرفتی و تمدنی غرب را به چالش می‌کشند و جایگزین‌های اسلامی را با صراحت نشان می‌دهند. امروز حتی برخی متفکران غربی که پیش از این، لیبرالیسم را مغرورانه، پایان تاریخ معرفی می‌کردند، به ناچار آن ادعا را پس گرفته و به سرگردانی نظری و عملی خود اعتراف می‌کنند.\nنگاهی به خیابان‌های آمریکا، به رفتار دولتمردان آمریکا با مردم خود، به دره عمیق فاصله طبقاتی در آن کشور، به حقارت و بلاهتِ کسانی که برای مدیریت آن کشور انتخاب شده‌اند، به تبعیض‌نژادی هولناک در آن، به قساوت مأمور موظف آن که یک غیرمجرم را در خیابان با خونسردی و در برابر چشم رهگذران با شکنجه به قتل می‌رساند، عمق بحران اخلاقی و اجتماعی تمدن غربی و اعوجاج و بطلان فلسفه سیاسی و اقتصادی آن را آشکار می‌کند. رفتار آمریکا با ملت‌های ضعیف، نسخه بزرگ‌شده رفتار آن پلیس است که زانوی خود را بر گردن یک سیاه‌پوست بی‌دفاع گذاشت و آن قدر فشرد تا جان داد. دولت‌های دیگر غربی هم هر یک به اندازه‌ی وُسع و امکان خود نمونه‌های دیگر از این وضعیت فاجعه‌بارند. حج ابراهیمی پدیده شکوهمند اسلام در برابر این جاهلیت مدرن است؛ دعوت به اسلام و نمایش نمادین زیست جامعه اسلامی است. جامعه‌ای که در آن همزیستی مؤمنان، در حرکتی پیوسته، بر گرد محور توحید، برترین نشانه است؛ دوری از تنازع و تعارض، دوری از تبعیض و امتیازات اشرافی، دوری از فساد و آلودگی، شرط لازم است؛ رمی شیطان و برائت از مشرکان و آمیختگی با فرودستان و کمک به مستمندان و برافراشتن شعائر اهل ایمان، در شمار وظائف اصلی است؛ و دست یافتن به منافع و مصالح عمومی همراه با یاد خدا و شکر او و بندگی او هدف‌های میانی و نهایی است. این تصویر اجمالی از جامعه اسلامی در آیینه حج ابراهیمی است، و مقایسه آن با واقعیّت جوامع غربی پر ادّعا، دل هر مسلمان با همّت را لبریز از شوق به تلاش و مبارزه برای رسیدن به چنین جامعه‌ای می‌سازد.\nما مردم ایران به هدایت و رهبری امام خمینی کبیر، با چنین شوقی قدم در راه گذاشتیم و موفق شدیم. ادعا نمی‌کنیم که توانسته‌ایم آنچه را که می‌شناسیم و دوست می‌داریم یکسره تحقق بخشیم، ولی ادعا می‌کنیم که در این راه بسی پیش رفته و موانع بسیاری را از سر راه برداشته‌ایم. به برکت اعتماد به وعده‌های قرآنی، گام ما استوار مانده است. بزرگترین شیطان راهزن و غدار این زمان یعنی رژیم آمریکا نتوانسته است ما را بترساند یا مغلوب مکر و فریب خود کند، یا جلو پیشرفت مادی و معنوی ما را بگیرد. ما همه ملت‌های مسلمان را برادران خود می‌دانیم و با غیر مسلمانانی که در جبهه معارض وارد نشده‌اند با نیکی و عدالت رفتار می‌کنیم. غم و گرفتاری جوامع مسلمان را گرفتاری خود به شمار می‌آوریم و برای علاج آن تلاش می‌کنیم. کمک به فلسطین مظلوم، دلسوزی برای پیکر مجروح یمن و دغدغه مسلمانان زیر ستم در هر نقطه جهان را اهتمام همیشگی خود قرار می‌دهیم.\nآمریکا عامل عقب‌افتادگی کشورهای منطقه\nنصیحت به سران برخی کشورهای مسلمان را وظیفه می‌دانیم؛ دولتمردانی که به جای تکیه به برادر مسلمان خود، به آغوش دشمن پناه می‌برند و برای سود شخصی چند روزه، تحقیر و زورگویی دشمن را تحمل می‌کنند و چوب حراج به عزت و استقلال ملت خود می‌زنند. آنان که بقاء رژیم غاصب و ظالم صهیونیست را می‌پذیرند و پنهان و آشکار دست دوستی به آنان می‌دهند. اینان را نصیحت می‌کنیم و از پیامدهای تلخ این رفتار بر حذر می‌داریم. حضور آمریکا در منطقه غرب آسیا را به زیان ملت‌های این منطقه و موجب ناامنی و ویرانی و عقب‌ماندگی کشورها می‌دانیم. در قضایای کنونی آمریکا و حرکت ضد تبعیض نژادی در آن هم، موضع قاطع ما جانبداری از مردم و محکوم کردن رفتار قساوت‌آمیز دولت نژادپرست آن کشور است.\nدر پایان با سلام و صلوات به حضرت بقیةاللّه ارواحنا فداه، یاد امام راحل را گرامی می‌دارم و به ارواح طیبه شهیدان درود می‌فرستم و حجّ ایمن و مقبول و مبارک را در آینده نزدیک برای امت اسلامی از خداوند متعال مسألت می‌کنم.\nمنابع اسرائیلی از انتقام حزب‌الله می‌گویند\nکابوس ایستادن یک‌لنگه‌پا\nمنابع نظامی اسرائیلی پیش‌بینی کردند که حزب‌الله لبنان تا پنجشنبه پاسخ حمله این رژیم به منطقه مزارع شبعا را بدهد.\n«رو به دیوار یک لنگه پا بایست»، این عبارتی است که سیدحسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان دقیقا یک سال قبل این عبارت را در پیامی خطاب به اسرائیل در پی شهادت دو تن از نیروهای مقاومت در جنگ علیه سوریه به کار برد. پس از این پیام و در ادامه پاسخ محور مقاومت به حمله اسرائیل، این عبارت کار خود را برای اسرائیلی‌ها کرد و نگرانی آنها از پاسخ مقاومت و چگونگی و زمان آن افزایش یافت. پس از یک سال این ماجرا در حال تکرار است و اکنون این شهروند اسرائیلی است که دوباره «یک لنگه پا» منتظر است، در پایان این دو ماجرا، طرف اسرائیلی در قالب گزارشی با عنوان «جنگ اعصاب» در روزنامه یدیعوت آحارونوت اعتراف کرد: نصرالله در به تنگنا انداختن ما و فرسایش ذهنی ما موفق عمل کرد، ساده است ما در جنگ‌های اعصاب خوب نیستیم. روزنامه عبری زبان یدیعوت آحارونوت در مقاله‌ای با عنوان «جنگ اعصاب.. یک لنگه پا منتظر باشید»، نوشت: این عبارتی است که نصرالله در یکی از سخنرانی‌های خود که حدود یک سال قبل اعصاب(اسرائیلی‌ها) را آشفته کرد، به کار برد و از آن زمان به یکی از محبوب‌ترین تعابیر نیروهای حزب‌الله تبدیل شد. این روزنامه عبری زبان در ادامه نوشت: این عبارت در شبکه‌های اجتماعی درخشید و حتی گزارش‌های خبری روز گذشته کانال‌های داخلی با آن آغاز شدند و معنای آن هم اینست: ما در زمان و ساعتی که درست بدانیم، عمل خواهیم کرد و جنگ اعصاب را علیه شما به راه خواهیم انداخت و شما در مرزها منتظر باشید. آحارونوت در ادامه نوشت: اتفاقی روز سه‌شنبه در «هار دوف» یعنی همان مزارع شعبا رخ داد، تاسف برانگیز بود زیرا حزب‌الله به شکلی بار دیگر موفق به کسب نتیجه خوبی در طرف خود شد و این در حالی است که گزینه‌های پیش رویش نمی‌توانند بدتر باشند.\nحزب‌الله قطعا پاسخ خواهد داد\nشبکه عبری‌زبان «اخبار۱۲» هم روز گذشته به نقل از منابع نظامی اسرائیلی اعلام کرد که پاسخ حزب‌الله لبنان به حمله رژیم صهیونیستی به مزارع شبعا قطعی است و مؤسسه نظامی اسرائیل پیش‌بینی می‌کند که این پاسخ ظرف ۴۸ساعت آتی داده شود. طبق گزارش این شبکه، حزب‌الله لبنان آماده می‌شود تا حداکثر تا پنجشنبه و چند ساعت قبل از عید قربان پاسخ حمله اسرائیل را بدهد. منابع مذکور در ادامه گفتند: پیشبینی‌ها درباره وقوع پاسخ نظامی حزب‌الله ظرف چند ساعت آتی و همزمان با عید قربان به این دلیل است که داده‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد، حزب‌الله هنوز به وضعیت عادی برنگشته است و تحرکاتی وجود دارد که نشان دهنده آمادگی برای دادن پاسخ طی چند ساعت آتی است.\nاین در حالی است که محور مقاومت با حزب‌الله اعلام همبستگی کرده است. در ادامه این مواضع، «هشام شرف» وزیر خارجه دولت نجات ملی یمن وابسته به انصارالله با محکوم کردن تعرض‌های رژیم صهیونیستی به لبنان، تاکید کرد که هر گونه هدف قرار دادن مقاومت لبنان به منزله هدف قرار دادن تمامی محور مقاومت است. وزیر خارجه یمن تصریح کرد: اسرائیل به خوبی می‌داند که محور مقاومت کشورها و گروه‌های متعددی را در منطقه در برمی‌گیرد و به نفع اسرائیل و کسانی که پشتش هستند، نخواهد بود که شرایط را برای یک جنگ منطقه‌ای جدید ایجاد کنند که تاثیر این جنگ، از لبنان، سوریه و طرف‌های همسایه‌شان پافراتر خواهد گذاشت. شرف از کشورهای مرتبط با اسرائیل خواست تا این مساله را درک کرده و افسار رهبران اسرائیلی را بکشند که بر این باورند مرزهای جغرافیایی و منافع دریایی آنها، از حملات مقاومت و همپیمانانش در امان خواهد بود؛ مقاومتی که در یک گستره استراتژیک وسیع قرار دارد که به آنها امکان دادن پاسخ شدید و دردناک را می‌دهد.\nدیگر کسی از «الحاق» حرف نمی‌زند\nاما سرخوردگی صهیونیست‌ها، فراتر رفته است. روزنامه اسرائیل الیوم به نقل از وزیری در حزب لیکود که نامش را فاش نکرد، نوشت: امکان اجرای طرح الحاق هنوز از دستورکارها کنار گذاشته نشده است. دولت آمریکا طی هفته‌های اخیر سرگرم کرونا شده و بررسی‌های داخلی خود را پیرامون مساله اعمال حاکمیت رژیم صهیونیستی بر بخش‌هایی از کرانه باختری تکمیل نکرده است. وی افزود: دولت آمریکا جواب منفی نداده بنابراین موضوع هنوز منتفی نیست و از طرفی هم جواب مثبت نداده بنابراین تا این لحظه تصمیمی گرفته نشده است. از حالا تا زمان برگزاری انتخابات آمریکا این موضوع ممکن است مورد بررسی قرار بگیرد. اما این وزیر اسرائیلی در ادامه گفت: از اسرائیل خواسته خواهد شد برای کاستن از میزان انتقادات بین‌المللی در مقابل فلسطینی‌ها از خود نرمش نشان دهد. همچنین گابی اشکنازی وزیر خارجه اسرائیل به رادیو ارتش اسرائیل گفت: هر هفته با همتای آمریکایی خود صحبت می‌کند. گابی اشکنازی تاکید کرد: در حال حاضر اسرائیل و آمریکا دیگر از طرح‌های الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری به اسرائیل صحبت نمی‌کنند. وی به رادیو ارتش تصریح کرد: در شرایط حاضر هیچ کس حتی آمریکایی‌ها از الحاق حرف نمی‌زنند. اشکنازی در عین حال رد کرد که طرح الحاق کاملا از دستورکار اسرائیل خارج شده باشد. وزیر خارجه اسرائیل افزود: نمی‌توانم بگویم کاملا از دستورکار خارج شده زیرا در صورتی‌که به توافقات کنونی و مذاکرات ما با همسایگان‌مان ضرری نزند دوباره مطرح می‌شود و شاهد موضعی دیگر خواهید بود.\n۴۰۲۷ مبتلا به کرونا در شرایط شدید بیماری قرار دارند\nبیش از چهار هزارنفر از بیماران مبتلا به کووید۱۹ در وضعیت شدید این بیماری تحت مراقبت قرار دارند، این در حالی است که آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی وزارت بهداشت نشان می‌دهد حدود 26 استان کشور نیز در وضعیت قرمز و هشدار قرار دارند.\nتنها وضعیت ۳۷ شهرستان سفید است\nمعاون بهداشت وزیر بهداشت با بیان اینکه از ۴۵۷ شهرستانی که داریم فقط ۳۷ شهرستان سفید است، بیان کرد: ۱۰۵ شهرستان زرد و بقیه نارنجی و قرمز است. بر این اساس اکثریت مناطق کشور درگیری دارند و اکنون ۲۶ استان‌مان قرمز هستند. البته وقتی اعلام می‌کنیم که یک استان قرمز است، به این معنا نیست که تمام شهرهای آن استان قرمز است، بلکه به این معنا است که مجموع بستری‌های استان در میزانی قرار گرفته که به عنوان قرمز از آن نام می بریم. علیرضا رییسی ادامه داد: رنگ قرمز به این معناست که میزان بستری در حال افزایش است. از طرفی حداقل میانگین بستری برای بیماران‌مان حدود ۶ تا 7 روز است و در آی سی یو این میزان افزایش می‌یابد. بر همین اساس جایی را که قرمز اعلام می‌کنیم، باید بسیار مراقب باشند تا توان نظام سلامت و تخت ها بتواند جوابگو باشد. وی همچنین درباره شیوه‌نامه‌های برگزاری مراسم عزاداری محرم نیز گفت: از نظر دیدگاه بهداشتی هرگونه تجمعی بالای ۱۰نفر ریسک ابتلا به کرونا را بالا می‌برد. این ۱۰نفر هم به صورت حفاظت شده و با حفظ فاصله و استفاده از ماسک. نکته دوم این است که فضا بسیار مهم است. اگر در فضای سربسته باشید و تهویه مناسب نباشد، قطعا ریسک ابتلا بالا می‌رود.معاون بهداشت وزیر بهداشت ادامه داد: بر اساس پروتکل‌هایی که داریم در نظر می‌گیریم که در یک فضا هرتعدادی که ظرفیت وجود دارد، اکنون حضور جمعیت بیش از ۲۵ نفر ریسک بیماری را بالا می برد. نکته سوم زمان ماندن در یک فضای سربسته است، هرچه زمان طولانی‌تر باشد، ریسک ابتلا به بیماری افزایش می‌یابد.\nرییسی با تاکید براینکه پروتکل عصای جادویی نیست، تصریح کرد: زمانی می‌توانیم به پروتکل‌ها امید داشته باشیم که به طور دقیق رعایت شوند. اگر این پروتکل‌ها رعایت نشوند، قطعا نمی‌تواند موثر باشد. به عنوان مثال ما از نظر پروتکلی واقعا با راه اندازی دسته‌های عزاداری مخالف هستیم.  زیرا به‌طور قطع فاصله‌ها در دسته‌روی به هم می‌خورد و با حضور تماشاچی هم مخالف هستیم. پروتکل یعنی همین ها. یعنی تماشاچی، دسته روی وجود نداشته باشد، حرکت دسته‌ها از یکجا و تجمع‌شان در جایی خاص نباید باشد. وی ادامه داد: در بحث نذورات هم هیچ گونه پذیرایی در این جمع‌ها نباید باشد. در عین حال توصیه ما این است که طبق فرمایش مقام معظم رهبری کمک‌های مومنانه را ادامه دهیم و نذورات را به صورت خام یا خشک به دست مستمندان برسانیم. اگر هم کسی خیلی اصرار دارد که غذایی پخت کند، توصیه ما این است که غذا در هیات‌ها به هیچ وجه توزیع نشود، بلکه این غذاها را مانند بیرون بر در خانه نیازمندان تحویل دهند و کسی برای دریافت غذا تجمع نکند و صف نکشد.\nرییسی گفت: باید توجه کرد که زمانی‌که بستری امروز انجام می‌شود، تقریبا یک ماه بعد مرگ و میر خودش را نشان می دهد. بیماری که وارد آی سی یو می‌شود، می‌تواند یک ماه در آی سی یو بماند و مرگ و میر هم خودش را نشان می‌دهد. مرگ و میرهایی که اکنون اعلام می‌شود، نتیجه یک تا دو ماه قبل است که میزان بستری افزایش یافت. اتفاقی که افتاد این بود که چند استان پرجمعیت ما مانند خوزستان درگیر شد و مرگ و میر زیادی در این استان داشتیم. کرمانشاه، کردستان، بوشهر و... درگیر شدند. الان استان خوزستان دارد از پیک عبور می کند. کرمانشاه و هرمزگان نیز سیر نزولی را سپری می‌کنند، اما همزمان با سیر نزولی این استان‌ها، استان‌هایی مانند فارس درگیر می‌شوند.\nمعاون کل وزارت بهداشت با بیان اینکه در حال حاضر 5/72میلیون نفر در استان‌ها با وضعیت قرمز و هشدار ساکن هستند، گفت: تنها پنج استان شرایط قرمز ندارند و متاسفانه موارد مرگمان نسبت به اوج فروردین‌ماه افزایش پیدا کرده است.ایرج حریرچی باتاکید بر اینکه قرمز شدن استان تهران یک زنگ خطر است، اظهار کرد: فوتی‌های ناشی از کرونا، بیش از یک پنجم کل فوتی‌های کشور را شامل می‌شود. وی در ادامه تصریح کرد: فرض لغو کنکور را کنار باید کنار بگذاریم.\nمصاحبه دکتری مجازی شد\nرییس سازمان سنجش آموزش کشور گفت: با توجه به شرایط پیش آمده، مصاحبه دکتری برای همه دانشگاه‌ها به صورت مجازی برگزار می‌شود.ابراهیم خدایی افزود: این موضوع در شورای سنجش و پذیرش تحصیلات تکمیلی امضاء شده است و به دانشگاه‌های پذیرنده دانشجوی دکتری ابلاغ می‌شود.گفتنی است؛ بر اساس قانون پذیرش دانشجو در دوره دکتری (Ph.D) و دستیاری رشته‌های گروه دامپزشکی، شامل دو مرحله آزمون کتبی و مصاحبه است.\nابتلای 6هزار نفر از کادر درمانی\nمعاون انتظامی سازمان نظام پزشکی ضمن اعلام آمار ابتلا و شهادت مدافعان سلامت به دلیل ابتلا به کرونا، گفت: باید مراقب باشیم نیروی درمانی مستهلک نشود و دچار مشکل نشویم. علی فتاحی با بیان این که بیش از ۶هزار نفر از کادر درمان در سراسر کشور تا کنون به کرونا مبتلا شده و ۱۴۰ شهید مدافع سلامت داریم، افزود: از این میان پرستاران ۲۲درصد، پزشکان عمومی ۲۰درصد، گروه داخلی هشت و گروه زنان با پنج درصد بیشترین مبتلایان به این ویروس را داشته‌اند.\nشرط لغو طرح ترافیک\nرییس کمیته عمران شورای شهر درباره چرایی عدم لغو اجرای طرح ترافیک در تهران در پی افزایش آمار کشته‌های کرونا ویروس گفت: به‌طور کلی تصمیم گیری در مورد طرح ترافیک اعم از اجرا یا لغو آن نیازمند مصوبه شورای‌عالی ترافیک است. افشین حبیب‌زاده با بیان اینکه از زمان شیوع کرونا در کشور، موضوعات مربوط به این ویروس نیز باید با نظر و رأی ستادملی کرونا انجام شود، بیان کرد: اجرای مصوبات ستاد ملی کرونا نیز برای همه دستگاه ها لازم الاجرا است.\n۱۹۶ فوتی جدید\nسخنگوی وزارت بهداشت گفت: بر اساس معیارهای قطعی تشخیصی، دو هزار و ۶۳۶ بیمار جدید مبتلا به کووید۱۹ در کشور شناسایی شد که یک هزار و ۶۰۴ نفر از آنها بستری شده‌اند و مجموع بیماران به ۲۹۸ هزار و ۹۰۹ نفر رسید. سیماسادات لاری ادامه داد: متاسفانه در ۲۴ ساعت، ۱۹۶ بیمار جان خود را از دست دادند و مجموع جان باختگان این بیماری به ۱۶ هزار و ۳۴۳ نفر رسید.\n۱۵ استان در شرایط قرمز\nهمچنین به گفته وی ۴۰۲۷ نفر از بیماران مبتلا به کووید۱۹ در وضعیت شدید این بیماری تحت مراقبت قرار دارند. سخنگوی وزارت بهداشت همچنین ضمن تاکید بر لزوم رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی، شست و شوی مداوم دست‌ها و استفاده از ماسک در توضیح ۱۵ استان در شرایط قرمز کرونا گفت: استان‌های تهران، مازندران، گلستان، فارس، آذربایجان شرقی، اردبیل، اصفهان، البرز، ایلام، خراسان رضوی، کرمان، خراسان شمالی، سمنان، لرستان و هرمزگان در وضعیت قرمز قرار دارند. لاری افزود: همچنین آذربایجان غربی، خوزستان، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، زنجان، همدان، کهگیلویه و بویر احمد، مرکزی، یزد، گیلان و قم هم در وضعیت هشدار هستند.\nآخرین وضعیت گلستان و کرمان\nوی در توضیح وضعیت استان گلستان گفت: این استان از جمله استان‌هایی بود که در اسفند ماه خیز شدید بیماری را تجربه کرد و موارد ابتلا و بستری روزانه در این استان در آن زمان به بیشترین میزان خود رسید. از فروردین ماه موارد بستری در اغلب شهرستان‌های این استان سیر نزولی یافت، اما به‌رغم توصیه‌های موکد بهداشتی بار دیگر شاهد افزایش موارد ابتلا و بستری در این استان در 6 هفته گذشته هستیم به طوری که تعداد بستری‌های روزانه به دو برابر افزایش یافته است. لاری همچنین در توضیح وضعیت استان کرمان نیز گفت: ۱۲ شهرستان در استان کرمان در وضعیت قرمز و هفت شهرستان نیز در وضعیت هشدار این بیماری قرار دارند.\nدر دومین روز رزمایش پیامبر اعظم(ص) سپاه صورت گرفت\nانهدام اهداف فرضی با موشک‌های بالستیک از عمق زمین\nنیروهای هوافضای سپاه با به‌کارگیری تاکتیک‌ها و تجهیزات نوین، بخشی از توانمندی‌های گسترده این نیرو در مقابله با تهدیدات فرضی دشمن را به نمایش گذاشتند.\nدومین روز برگزاری مرحله نهایی رزمایش مشترک پیامبر اعظم(ص)14 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برگزار شد. دستاورد مهم هوافضای سپاه در این مرحله از رزمایش، شلیک موفق موشک‌های بالستیک از اعماق زمین به‌صورت کاملاً استتارشده بود که این دستاورد مهم می‌تواند سازمان‌های اطلاعاتی دشمن را در رویارویی احتمالی با چالش‌های جدی روبه‌رو کند. در مرحله نهایی رزمایش پیامبر اعظم(ص)14 سپاه که در آب‌های نیلگون خلیج‌همیشه فارس و تنگه راهبردی هرمز برگزار شد، پهپاد‌های نیروی هوافضای سپاه با حمله به ناو هواپیمابر شبیه‌سازی‌شده دشمن، پل فرماندهی این ناو را مورد هدف قرار دادند. در این مرحله از رزمایش هواپیما‌های سوخو22 سپاه، اهداف از پیش تعیین‌شده در جزایر فارور را به‌وسیله بمب‌های بالدار مورد هدف قرار داده منهدم کردند. انهدام اهداف دشمن فرضی که سختگیرانه و در ابعاد بسیار کوچکتر از اندازه واقعی طراحی شده بودند، با انواع بمب‌های هوشمند از دیگر بخش‌های این مرحله از رزمایش بود. تمرین جنگ دو نیروی هوافضا و دریایی سپاه کنار یکدیگر یکی از بخش‌های مهم این رزمایش بود که با ایجاد سامانه‌های فرماندهی، کنترل مشترک، تلفیق تاکتیک‌ها و شیوه‌های رزم دو نیرو، تقابلی غافلگیرکننده با دشمن را به نمایش گذاشتند. اجرای عملیات رزم موشکی موفق با شلیک دو فروند موشک زمین به زمین هرمز و فاتح و یک فروند موشک بالستیک به‌سمت اهداف معین، همچنین اجرای آتش پدافند هوایی نقطه‌ای در این مرحله از رزمایش با موفقیت اجرا شد. هجوم پهپاد‌های شاهد181، مهاجر و باور به‌سمت اهداف دشمن فرضی و انهدام مواضع از پیش تعیین‌شده در این مرحله از رزمایش با موفقیت به انجام رسید.\nعملیات موشکی سطح به سطح شناوری، ساحل به دریا، اجرای آتش سنگین توپخانه و ادوات، همچنین عملیات مین‌ریزی آفندی برای قطع خطوط مواصلاتی دشمن در دومین روز از رزمایش پیامبر اعظم(ص)14 به نمایش درآمد. اجرای آتش انواع تیربار، آرپی‌جی و سلاح‌های سبک نیرو‌های رزمی جهادی در خط و دژ‌های پیرامون جزایر، بار دیگر عزم راسخ مرزنشینان دریادل در دفاع از ایران اسلامی را به نمایش گذاشت.\nشلیک موشک بالستیک از اعماق زمین برای اولین بار در دنیا\nسردار امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه هم در حاشیه برگزاری مرحله نهایی رزمایش مشترک پیامبر اعظم(ص) ۱۴ گفت: رزمایش‌های سپاه به طور معمول با ابتکارت همراه بوده و در این رزمایش برای نخستین بار در دنیا، شلیک موشک‌های بالستیک از اعماق زمین توسط نیروی هوافضای سپاه انجام شد. وی افزود: در رزمایش پیامبر اعظم(ص) ۱۴بدون استفاده از سکوها و تجهیزات مرسوم، موشک‌های مدفون شده زمین را شکافتند و اهداف از پیش تعیین شده را با دقت بالایی مورد اصابت قرار داده و منهدم کردند. فرمانده نیروی هوافضای سپاه عبور از سپر موشکی و منهدم کردن سامانه‌های پدافندی دشمن را اقدامی نو و بدیع در رزمایش پیامبر اعظم(ص)۱۴سپاه عنوان و تصریح کرد: در این رزمایش برای اولین بار سامانه‌ای را مستقر کردیم و با موشک‌های ضد رادار آن را مورد هدف قرار دادیم؛ همچنین پهپادهای رزمی هوافضای سپاه از فاصله دور اهداف از پیش تعیین شده بویژه پل فرماندهی ماکت ناو هواپیمابر آمریکا را با دقت مورد هدف قرار دادند. سردار حاجی‌زاده افزود: در این رزمایش جنگنده‌های سوخو۲۲ سپاه اهداف با سطح مقطع کم را از فاصله دور مورد اصابت موشک‌های بالدار قرارداده و منهدم کردند.\nوی با اشاره به تمرین جنگ مشترک هوافضای سپاه با نیروی دریایی در رزمایش پیامبر اعظم(ص)۱۴، گفت: سامانه و تجهیزاتی که در مجموعه نیروی هوافضای سپاه اعم از موشکی، پدافندی، پهپادی و دیگر امکانات قرار دارد، در کنار سایر تجهیزات سپاه در نیروهای دریایی و زمینی موجب ایجاد هم‌افزایی و توان بازدارندگی در کنار سایر نیروهای مسلح می‌شود که ثمره آن امنیت کامل امروز ایران اسلامی است. به گزارش تسنیم، فرمانده نیروی هوا فضای سپاه تاکید کرد: با مجموعه امکاناتی که امروز در اختیار داریم می‌توانیم هرگونه هدف متخاصم را در هر نقطه از منطقه خلیج‌فارس، دریای عمان و اقیانوس هند مورد هدف قرار دهیم.\nنماینده دادستان در چهارمین جلسه دادگاه برخی از مدیران سابق بانک مرکزی مطرح کرد\nرشوه ۲۰۰ هزار دلاری در کوله پشتی\nقاضی مسعودی مقام در ابتدای چهارمین جلسه رسیدگی به پرونده برخی از مدیران سابق بانک مرکزی، از متهم صالحی خواست در جایگاه قرار گیرد و در صورت داشتن توضیحات بیشتر آن‌ها را بیان کند. متهم صالحی گفت: اینکه گفته می‌شود من مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان از سیفی گرفته‌ام صحیح نیست. در لایحه دفاعیه‌ام که توسط وکیلم تقدیم می‌شود گفته‌ام که او به‌حساب دختر و همسرش دو کد بورسی به مبلغ هرکدام ۲۵۰ میلیون باز کرد. این را هم باید بگویم که بر اساس قانون بورس و قانون کشور فردی که کد بورسی گرفته باشد، شخص ثالث نمی‌تواند در آن تصرفی داشته باشد و این موضوع ۵۰۰ میلیون تومانی کاملاً کذب و بی‌اساس است. به گزارش میزان، این متهم اضافه کرد: درباره رشوه ۲۰۰ هزار دلاری هم باید بگویم این مبلغ ۱۱۰ هزار دلار بوده است و درزمانی که ارز مسافرتی ۱۰ هزار دلار بوده است. او برای ۱۱ نفر ۱۱۰ هزار دلار گرفته و این کار به‌صورت قانونی بوده است.\nصالحی ما را ناآگاه فرض می‌کند\nدر ادامه جلسه دادگاه، نماینده دادستان خطاب به متهم صالحی گفت: صالحی ما را ناآگاه فرض می‌کند. نماینده دادستان ادامه داد: سؤال ما این است آیا شما مجوز سبدگردانی داشتید، نه شما نداشتید، شما پرتفوی فرد دیگری را مدیریت می‌کردید. نماینده دادستان ادامه داد: صالحی می‌گوید من سیفی را در روز به اتاق ارزی راه نمی‌دادم. بله درست است او در طول روز راه نمی‌داده است، به علت اینکه شب‌ها در فضای مجازی از موهباتی که صالحی برای او فراهم می‌کرده است استفاده ناصحیح می‌برده است. شاه‌محمدی درباره رشوه ۲۰۰ هزار دلاری اظهار کرد: شهریار دربانی مدعی است که ۲۰۰ هزار دلار به صالحی پرداخت کرده است، متهم صالحی می‌گوید ریت ارز قابل‌تغییر نبوده است؛ اما این موضوع از مسئولان بانک مرکزی نیز قابل‌استعلام است که ریت ارز در اتاق ارزی قابل‌تغییر است، متهم صالحی یک ۲۰۰ هزار دلار از دربانی دریافت کرده است و این جدای از ۲۰۰ هزار دلار دیگر است.\n۲۰۰ هزار دلار رشوه در یک کوله‌پشتی\nنماینده دادستان ادامه داد: این ۲۰۰ هزار دلاری که صالحی به‌صورت رشوه دریافت کرده است در یک کوله‌پشتی بوده است، در روزی که دربانی این ۲۰۰ هزار دلار را به صالحی داده است کارمندش نیز حضورداشته است. جالب اینجاست زمانی که دربانی تعداد کارمندانش را معرفی می‌کرده است یک نفر را از قلم می‌اندازد و این موضوع از چشم ضابطان دور نمی‌ماند و پس از تحقیق و بررسی متوجه می‌شوند که یک فرد یا یک کارمند در لیست اعلامی کم است. جالب است مشخص می‌شود که همان یک نفر فردی بوده است که در زمان پرداخت ۲۰۰ هزار دلار در یک کوله‌پشتی به همراه دربانی بوده است.\nدر ادامه جلسه دادگاه فیلم مواجهه صالحی و دربانی در خصوص تغییر نرخ ارز پخش شد. دربانی در این فیلم از پرداخت ۲۰۰ هزار دلار به صالحی می‌گوید و صالحی در این فیلم تأیید می‌کند از دربانی ۲۰۰ هزار دلار گرفته است. دربانی در این فیلم می‌گوید این ۲۰۰ هزار دلار را به این خاطر به صالحی دادم که مدیونش نباشم چراکه ریت‌هایی که در بانک مرکزی جابجا می‌کردند، به نفع ما بود.\nدر ادامه جلسه دادگاه نماینده دادستان اظهارکرد: یکی از کارمندان صالحی می‌گوید من این ۲۰۰ هزار دلار را از فردی که کارمند دربانی است دریافت کردم. همچنین دربانی در اظهاراتش می‌گوید من به‌اکراه و به‌واسطه تحت‌فشار بودن از سوی صالحی این ۲۰۰ هزار دلار را پرداخت کردم. یعنی صالحی اتاق دیلینگ روم را گردنه اخذ وجوه خودکرده بود اگر پول نمی‌دادند و اگر در بورس سرمایه‌گذاری نمی‌کردند، اقدامات صالحی به نفعشان نمی‌شد. صالحی در وهله‌های نخست تغییر ریت، با آن‌ها قرارداد نمی‌بست؛ اما در وهله‌های بعدی برای تغییر نرخ ارز به نفع آن کارگزاران، با آن‌ها قرارداد می‌بست.\nدر ادامه جلسه دادگاه متهم صالحی، اظهار کرد: کارگزاران درهم و دلار وارد کشور می‌کنند و در مقابل اسعار غیر مرغوب بانک مرکزی مانند لیر ترکیه یا وون کره یعنی اسعاری که به درد بانک مرکزی نمی‌خورد را می‌گیرند. حواله‌های کارگزاران در کشورهای مختلف مانده است بنابراین این فرآیند هیچ ارتباطی به ریال ندارد و من حتی اگر برفرض محال رشوه هم گرفته باشم، ارز غیر مرغوب پرداخته‌ام. نماینده دادستان گفت: آقای صالحی بحث ما گران خریدن ارز از جانب شما است و اینکه شما در قبال آنچه چیزی را پرداخته‌اید، بحث ما نیست.\nدر ادامه جلسه دادگاه نماینده دادستان بیان کرد: طبق اظهارات کارمندان صالحی، او سه میلیارد و ۶۰۰ میلیون از حسین زاده دریافت کرده است و همچنین طبق اظهارات حسین زاده، ۵۰۰ میلیون تومان از این پول پرداختی به صالحی، در سبد سهام برده نشده است؛ ضمن اینکه حسین زاده می‌گوید رضایتی برای پرداخت این پول به صالحی جهت سرمایه‌گذاری در بورس نداشته است. نماینده دادستان در ادامه بیان کرد: صالحی نمی‌تواند کیفرخواست را تکذیبیه بخواند دربانی در اظهارات خود گفته است که ۲۰۰ هزار دلار اول را که صالحی می‌گوید برای کارمندان بانک مرکزی بوده در سال ۹۶ به صالحی پرداخت کرده است و ۲۰۰ هزار دلار بعدی را در سال ۹۷ پرداخت کرده است که با این ۲۰۰ هزار دلار دوم طبق اظهارات کارمندان صالحی در قزوین یا فیروزکوه دامداری خریده شده است.\nدر ادامه این جلسه دادگاه نماینده دادستان گفت: ارتباط حسین‌زاده با صالحی در دو بخش سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه و خرید سهام و دیگری در تغییر ریت ارز بوده است، حسین‌زاده ۳ میلیارد و ۶۰۰ پرداخت کرده است و این پول به‌واسطه تغییر ریت ارز هم به‌صورت ریالی و هم به‌صورت دلاری بوده است.\nنماینده دادستان در ادامه اظهارات حسین‌زاده را قرائت کرد و گفت: حسین‌زاده گفته است که صالحی از من تقاضای یک‌میلیون دلار برای سرمایه‌گذاری در بورس طلب کرد و شرکای ترکیه به من گفتند اگر به صالحی پول ندهی، صالحی کار ما را در بانک مرکزی گیر می‌اندازد و مبلغ ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان به‌حساب صالحی واریز کردیم و قرار شد دو ماه بعد آن را بپردازد، اما بعد صالحی گفت که ضرر کرده است و ۵۰۰ میلیون از آن را کسر و مابقی را ماه‌ها بعد پرداخت کرد.\nاتاق دیلینگ روم گردنه اخذ وجوه از کارگزاران ارزی\nنماینده دادستان تأکید کرد: به خاطر همین می‌گویم صالحی اتاق معامله ارزی دیلینگ روم را گردنه اخذ وجوه از کارگزاران ارزی کرده بوده است. نماینده دادستان ادامه داد: حسین‌زاده اظهار کرده است تغییر نرخ ارز به نفع ما بود و صالحی این اقدام را انجام می‌داد.\nدر ادامه جلسه دادگاه برخی از اظهارات حسین‌زاده پخش شد که در آن حسین‌زاده می‌گفت ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان در ۳ فقره به‌حساب شخصی صالحی واریز کردیم. در ادامه صدای پخش‌شده در دادگاه صالحی پیشنهاد دونرخی را به حسین زاده داد به این صورت که ساعت ۱۱ نرخ را می‌بندیم، اگر تا ساعت یک بالا رفت، نرخی که در ساعت یک توسط او اعلام می‌شد در نظر گرفته می‌شد و مابه‌التفاوت نرخ اعلامی ۱۱ تا یک به‌صورت ۵۰-۵۰ تقسیم می‌شود.\nدر ادامه این جلسه دادگاه نماینده دادستان گفت: حسین‌زاده گفته است سود ما ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان بوده است که ۵۰ درصد آن یعنی یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان بابت تغییر نرخ ارز به صالحی پرداخت‌شده است. نماینده دادستان ادامه داد: صالحی می‌گوید تغییر نرخ ارز ممکن نیست، اما ۳ کارگزاری بر اساس اسنادی که ارائه شد می‌گویند پول‌هایی که به صالحی داده‌ایم به خاطر تغییر نرخ ارز بوده است.\nخودروی 7 میلیاردی متهم\nنماینده دادستان اظهار کرد: صالحی می‌گوید سخنان ما سندیت ندارد؛ آقای صالحی آیا بی ام و مستند نیست؟! خودرویی که قیمت امروز آن حدود ۷ میلیارد تومان است. همچنین مشخص نشد که بالاخره صالحی از پول فروش منزل پدرش برای حسین زاده سهام خریده‌اند یا از پول خود حسین زاده این سهام را خریده است؟ این اظهارات صالحی متناقض است. نماینده دادستان افزود: صالحی می‌گوید کارگزاران بانک مرکزی می‌خواستند من را برای خود حفظ کنند. خب سوال این است که آقای صالحی می‌خواستید برای آن کارگزاران چه‌کار کنید؟ شما که خودتان در این جلسه گفتید متخصص بورس نیستید. شما تبحر داشتید و این ارتشاء را به‌صورت دلاری که قابل‌پیگیری نباشد، صورت می‌دادید.\nدر ادامه جلسه دادگاه فیلم پیام‌های رد و بدل شده میان صالحی و فرجام در خصوص تغییر ریت ارز به نمایش درآمد. سپس نماینده دادستان اظهار کرد: در این پیام‌های رد و بدل شده به‌صراحت دیدیم که صالحی گفت که فرجام ۹۰ هزار یورو از بسته شدن این چند ریت سود کرده و صالحی در پیامی خطاب به فرجام می‌گوید این لطف شما را بین دوستان تقسیم می‌کنم. متهم صالحی گفت: این پیام‌های رد و بدل شده که در دادگاه به نمایش درآمد مربوط به تلفن من نیست.\nاین متهم گفت: این کارگزاران اگر سودی از قبل من می‌بردند فقط برای زمانی بود که حواله‌های لیر یا یوان یا یورو دستشان بود و می‌خواستند برای پارت‌های بعدی تبادلات مالی انجام دهند. به من خانه در خیابان فرشته و بنز s ۵۰۰ پیشنهاد شد، اما من به این کارگزاران می‌گفتم که به‌جای این کارها به من پول بدهند تا برایشان در بورس که هیچ ارتباطی به بانک مرکزی ندارد سهام خریدوفروش کنم و ۴۰ درصد سود ناشی از آن را به من بدهند.\nقاضی خطاب به متهم صالحی گفت: تفاوت خانه در خیابان فرشته با این ۴۰ درصد سودی که از کارگزاران درخواست می‌کردید چه بود؟ متهم صالحی گفت: تفاوتش در این بود که آن ۴۰ درصد هیچ ربطی به ارز نداشت. در ادامه جلسه دادگاه نماینده دادستان گفت: پیام‌هایی که در این جلسه دادگاه ناظر بر پیام‌های رد و بدل شده میان آقایان صالحی و فرجام به نمایش درآمد مربوط به همان گوشی و همان نرم‌افزاری است که پیام‌هایی از آن‌ها در جلسات قبلی دادگاه به نمایش درآمد و صالحی صحت آن‌ها را تأیید کرد. نماینده دادستان گفت: آقای صالحی شما در قبال تغییر ریت به نفع کارگزار هدیه دریافت کردید و نمی‌گویید آن هدیه چیست و ما هم نمی‌دانیم که چیست؛ شما در یک دفتری بیرون از بانک مرکزی با فرجام جلسه برگزار کردید. در ادامه جلسه دادگاه متهم صالحی در خصوص دریافت بی ام و گفت: در زمان توقیف خودرو سند بی ام و به نام من و شوهر خواهرم نبود و آن خودرو به اعتبار آل علی خریداری‌شده بود و سندش به نام شوهر خواهرم زده‌شده بود که ما سند را برگرداندیم.\nدر ادامه، متهم صالحی مدعی بود که تاریخ بازگرداندن سند خودرو بی ام و مربوط به زمان قبل از تشکیل پرونده قضایی و احضار او بوده است که قاضی خطاب به متهم صالحی متذکر شد: شما در شهریورماه ۹۷ احضار شدید، اما مطابق با سندی که خودتان ارائه دادید مشخص می‌شود که شما در مهرماه ۹۷ سند خودرو مزبور را برگرداندید بنابراین مشخص می‌شود که مقدم بر این نقل و انتقالات، احضار شما صورت گرفته است.\nدر ادامه این جلسه دادگاه متهم صالحی گفت: بنده تمام اسناد را ارائه کردم و وکیلم نیز تمام مستندات را ارائه کرده است. قاضی خطاب به متهم گفت: افراد به ما مراجعه کرده‌اند و خواهان اقرار وقوع جرم هستند، اما می‌گویند ما در جلسه علنی اقرار نمی‌کنیم. ما نیز تذکر می‌دهیم وظیفه متهمین بیان صداقت است و بیان صداقت می‌تواند به آن‌ها کمک کند، هر موضوعی که در کشف حقیقت کمک کند مؤثر است.\nدر ادامه این جلسه دادگاه وکیل متهم صالحی در جایگاه قرار گرفت و به بیان دفاعیات خود پرداخت و نماینده دادستان یک به یک به آنها پاسخ داد. سپس قاضی با اعلام ختم جلسه گفت: زمان جلسه بعدی متعاقباً اعلام می‌شود.\nیکی از شاخصه‌های اصلی استکبار و استعمار نه تنها در آمریکا بلکه در منظومه تمدن غرب، مجاز شمردن جنایت علیه ملت‌ها و ناچیز شمردن آن است. در عصر جدید با پیشرفت علم و پدید آمدن انواع و اقسام تسلیحات کشتارجمعی، یکی از بزرگ‌ترین بلایای شکل‌گرفته علیه بشریت این بود که وقتی این پیشرفت‌های نظامی در دست آمریکا و متحدانش قرار گرفت، به کشتار، اشغال و غارتگری در دیگر کشورها پرداختند و هر دولت و ملتی که تابع و تصمیم آن‌ها نبود را از دم تیر گذراندند. آمریکایی‌ها این روش حکمرانی را هم در داخل و هم خارج از کشورشان ساری و جاری کردند. قتل «جورج فلوید»، سیاه‌پوستی که با فشار زانوی پلیس این کشور جان باخت و آشوب و اعتراض علیه نژادپرستی را موجب شد، به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام خود به به مناسبت ایام حج، نمونه‌ای است که آمریکا در ابعاد وسیع‌تر، مشغول انجام آن علیه ملت‌های مستضعف است.\nمهاجران آمریکایی در بدو ورود، سرخ‌پوستان و بومیان را تحت‌فشار قرار داده و بسیاری از آن‌ها را کشتند؛ کشوری که امروز منابع و امکانات مالی آن در اختیار غیربومیان قرار دارد. فجایعی که مهاجران آمریکایی در حق بومیان این کشور روا داشتند، آن‌چنان خشن و مشمئزکننده بود که یکی از نقاط تاریک آمریکا را رقم زد و اعتراضات اخیر هم در امتداد خشونت‌ها و نژادپرستی‌هایی بود که در آن سال‌ها رخ داد و همچنان نیز ادامه دارد.\nظلم هیئت حاکمه آمریکا علیه اقلیت‌ها و رنگین‌پوستان اما به داخل مرزهای این کشور محدود نمی‌شود. در همان سال‌هایی که غیربومیان سرگرم کشتار سرخپوستان بودند، استعمارگران آمریکایی با کشتی‌های پر از سلاح از طریق اقیانوس اطلس وارد کشورهای غرب آفریقا شدند و به زور سلاح، صدها هزار مرد و زن و پیر و جوان آفریقایی را برای بردگی به آمریکا بردند و به اسارت گرفتند. سیاه‌پوستان فعلی آمریکایی نیز از نسل آن‌ها هستند و همچنان با انواع و اقسام و تحقیرها، تبعیض‌ها و فشارها همچون اسلاف خود در عصر حاضر مواجه‌اند.\nنظیر این جنایت را انگلیسی‌ها در استرالیا علیه مردم بومی این کشور انجام دادند و آن‌ها را به‌عنوان تفریح، مثل کانگورو شکار می‌کردند. در آفریقا فرانسوی‌ها مرتکب قتل و جنایت‌های فجیع علیه مردم بی‌گناه شدند و زمانی که خبری از داعش نبود، مردم را ذبح می‌کردند و با سرهای آن‌ها عکس یادگاری می‌گرفتند!\nاین نکته قابل‌توجه است که آمریکا برای جنایت‌هایی که انجام می‌دهد همیشه توجیهات و فریب‌کاری‌های شرم‌آوری دارد. مقامات وقت کاخ سفید پس‌ازآن که دو بمب اتمی را در شهرهای هیروشیما و ناکازاکی منفجر کردند، تا سال‌ها از عذرخواهی برای ارتکاب آن جنایت طفره رفتند و زمانی که مجبور شدند عذرخواهی کنند، آن را به این صورت توجیه کردند که گرچه با این دو بمباران، ده‌ها و شاید صدها هزار نفر کشته شدند اما آن تصمیم، هزینه پایان دادن به جنگ جهانی دوم بود! به این مفهوم که اگر این جنایت انجام نمی‌شد، جنگ ادامه پیدا می‌کرد و اگر ۲۰۰ هزار نفر در این دو شهر ژاپن کشته شدند، با ادامه جنگ میلیون‌ها نفر کشته می‌شدند؛ بنابراین، آمریکا به بشریت از طریق بمباران این دو شهر خدمت کرده است!!\nاین در حالی است که بمباران شهرهای ژاپن زمانی اتفاق افتاد که در اوایل بهار سال ۱۹۴۵ یعنی چهار ماه پیش از بمباران اتمی، هیتلر خودکشی کرد و دو روز پیش از آن نیز موسولینی، رئیس‌جمهور وقت ایتالیا دستگیرشده و با حذف شدن این دو رکن جنگ، عملاً نبرد خاتمه یافته بود. ژاپن نیز اعلام کرده بود که آماده تسلیم شدن است، بنابراین جنگی عملاً وجود نداشت اما چرا این جنایت تاریخی روی داد؟ پاسخ این است که آمریکا این سلاح را ساخته بود و باید آن را آزمایش می‌کرد. بهترین فرصت نیز بهانه جنگ بود تا بمب‌ها را بر سر مردم بی‌گناه بریزد و عملکرد آن‌ها را ارزیابی کند.\nنمونه دیگر، هدف قرار دادن ایرباس مسافربری ایران در اواخر دفاع مقدس بود. در ماجرای ساقط کردن هواپیمای مسافربری ایران در سال ۶۷ مقامات پنتاگون مدعی شدند که این هواپیما به‌اشتباه یک هواپیمای جنگنده متخاصم شناسایی‌شده و مورد هدف قرارگرفته است، درحالی‌که برای حمایت از ارتش ضعیف شده صدام در برابر حملات پی‌درپی ایران در جنگ تحمیلی، 248 غیرنظامی را به شهادت رسانده و صفحه دیگری به دفتر جنایات خود افزودند. کاخ سفید از این جنایت عذرخواهی نکرد و در عوض، به فرمانده ناو «یو.اس.اس وینسنس» مدال داد!\nاز سوی دیگر، واشنگتن در ماجرای جنجال استفاده از تسلیحات شیمیایی در سوریه از سوی تروریست‌ها بارها این عبارت را تکرار کرد که استفاده از سلاح شیمیایی خط قرمز آمریکاست اما نظام سلطه به‌سادگی این خط قرمز را زیر پا گذاشت و حدود ۵۰۰ تن ماده شیمیایی با قابلیت تبدیل به گاز خردل را در اختیار صدام جنایتکار قرار داد. کشورهای اروپایی نیز به‌تبع آمریکا در این امر سهیم شدند و جنایاتی را در جبهه‌های جنگ شکل دادند که هنوز بسیاری از رزمندگان با عوارض آن دست به گریبان‌اند.\nافزون بر این، حمله نظامی به دو کشور عراق و افغانستان و کشتار میلیون‌ها انسان بی‌گناه با توجیه مبارزه با تروریسم و برقراری صلح و امنیت در منطقه اتفاق افتاد؛ همچنان که لشکرکشی به عراق و سوریه برای مبارزه با داعش نیز به همین دلیل روی داد. این در حالی است که تردیدی وجود ندارد گروه‌های تروریستی در این دو کشور و در منطقه، ساخته‌وپرداخته راهبرد نویسان و مقامات کاخ سفید هستند.\nاین روزها که به پایان مناسک حج نزدیک می‌شویم، فاجعه منا در سال ۹۴ نیز تکرار و بازخوانی می‌شود. هرچند آمریکایی‌ها در آن ماجرا مستقیماً دخیل نبودند اما درعین‌حال، دستشان تا مرفق به خون شهدای آن فاجعه آلوده است. حکام جائر و کودکش سعودی با حمایت، پشتیبانی و همراهی آمریکا آن فاجعه بزرگ را رقم زدند و همچون ارباب خود حاضر به عذرخواهی نشدند. در طول پنج سال گذشته نیز آل سعود با برخورداری از پشتیبانی همه‌جانبه کاخ‌سفید دست به جنایت علیه مردم یمن و دیگر مظلومان منطقه زده‌اند.\nاین جنایات در حقیقت، تکرار قتل‌ها و غارتگری‌های سفاکان در طول تاریخ بوده و در «جاهلیت مدرن» تکرار شده است. موسم حج همچون قیام ابراهیم نبی (ع) علیه بت‌پرستان، فرصتی است برای تجدید قوای جهان اسلام و بکار بستن میراث شکوهمند پیامبر اعظم (ع) برای مبارزه با ظالمان و جانیان عصر حاضر؛ رویه‌ای وحدت‌بخش که می‌تواند ریشه ابوجهل‌ها و ابوسفیان‌های این برهه را بخشکاند و زمینه را برای استقرار حکومت عدل جهانی مهیا سازد، ان‌شاءالله.\nرییس قوه‌قضاییه در جلسه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:\nدیوان عدالت راه فعالیت‌های سالم اقتصادی را هموار کند\nرییس قوه‌قضاییه گفت: دیوان عدالت اداری از افتخارات نظام اسلامی است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی برای دفاع از حقوق مردم و شهروندان تشکل شده تا اجازه ندهد هیچ‌کسی با هر جایگاهی حقوق عمومی را ضایع کند و همواره به دنبال حاکمیت قانون است.\nبه گزارش مرکز رسانه قوه‌قضاییه، آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی روز گذشته با حضور در جلسه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که باهدف ارزیابی فعالیت‌ها و آرای دیوان و استماع نظرات و دیدگاه‌های اعضای هیأت عمومی صورت گرفت، اظهار کرد: بعد از توحید، عدالت گسترده‌ترین مفهوم در دین مبین اسلام است که حکما آن را به ادای حق تعبیر کرده‌اند و در همه شئون زندگی ما ساری و جاری است.\nرییس قوه‌قضاییه عدالت اداری را از مهم‌ترین وجوه عدالت دانست و افزود: شاخص عدالت اداری، عمل به قانون و اجرای عدالت و جلوگیری از فساد است و هر چه در سازمان‌های اداری ما قانون بهتر اجرا شود، به عدالت اداری نزدیک‌تر می‌شویم. آیت‌الله رئیسی، اجرای قانون و نظارت دقیق بر نظام اداری را نخستین و مهم‌ترین وظیفه مدیران اجرایی عنوان کرد و گفت: شاخص موفقیت یک مدیر، عمل دقیق به قوانین و مقررات و برنتابیدن کوچک‌ترین تخلف و تخطی از قانون است و مدیر موفق کسی است که فساد و تخلف را ضد ارزش می‌داند.\nرییس قوه‌قضاییه، دیوان عدالت را ملجأ و پناهگاه قانونمداران دانست و گفت: دیوان عدالت همان‌طور که اجازه نمی‌دهد دستگاه‌های اداری حقوق مردم را تضییع کنند، اگر مرجعی قانونی با یک مفسد هم برخورد و آن فرد خاطی مطرود از دستگاه اجرایی شکایت کرد، باید حامی سازمان اداری باشد. آیت‌الله رئیسی گفت: دیوان عدالت اداری از افتخارات نظام اسلامی است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی برای دفاع از حقوق مردم و شهروندان تشکل شده تا اجازه ندهد هیچ‌کسی با هر جایگاهی حقوق عمومی را ضایع کند و همواره به دنبال حاکمیت قانون است.\nرییس قوه‌قضاییه بر لزوم تعامل این دیوان عدالت با مدیران اجرایی تأکید کرد و گفت: اگر تصمیمی یا آیین‌نامه‌ای برخلاف قانون و تضییع کننده حقوق عامه بود، باید از سوی دیوان نقض شود، اما می‌توان در تعامل با دستگاه‌ها و اقناع آن‌ها به لغو و ابطال آن تصمیم یا آیین‌نامه، طرح شکایات به دیوان را کاهش داد. آیت‌الله رئیسی افزود: دستگاه قضایی به همه شکایات مردمی رسیدگی می‌کند، اما این‌که هرروز شاهد شکایت و تشکیل پرونده برای مسائل حوزه شهری و اراضی، مسائل مربوط به استخدام و کار و نظام تأمین اجتماعی باشیم قابل‌پذیرش نیست و مدیران اجرایی باید خودشان روندهای نادرست را اصلاح و سازوکاری ایجاد کنند که نیاز به تظلم خواهی از دیوان عدالت نباشد.\nرییس قوه‌قضاییه همچنین از لزوم حمایت دیوان عدالت از سرمایه‌گذاران و کارآفرینان سخن گفت و افزود: هر جا راه برای فعالیت‌های سالم تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی بسته بود، دیوان باید برای رفع موانع، کمک به رونق تولید و گردش چرخ‌های اقتصادی وارد عمل شود. آیت‌الله رئیسی از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به‌عنوان «پارلمان نخبگان قضایی و حقوقی» یادکرد و با اشاره به تأثیر تصمیمات آن‌ها بر نظام اجرایی و اداری کشور، خواستار توجه قضات عضو این هیأت به نظرات کارشناسی برای صدور آرای متقن و عالمانه شد.\nرییس قوه‌قضاییه در همین راستا تأکید کرد که برخی مباحث جاری در هیأت عمومی دیوان که با مسائل کلان سیستم اداری و زندگی مردم مرتبط است، از طریق رسانه ملی پخش شود تا مردم در جریان تلاش‌ها و تصمیمات قضات دیوان برای احقاق حقوق عامه و بهبود عملکرد نظام اداری قرار گیرند. آیت‌الله رئیسی به موضوع تکمیل کادر قضایی دیوان عدالت اداری هم گریزی زد و با اشاره به دشواری‌های جذب نیروی انسانی برای این مجموعه به دلیل تخصصی بودن مباحث آن متذکر شد: همکاران دیوان باید از میان قضات متبحر که به مباحث تخصصی تسلط کافی دارند انتخاب شوند و نیروی انسانی موردنیاز دیوان باید با «نخبه گزینی» تأمین شود.\n«استفاده از فناوری‌های نوین به‌منظور تسهیل هر چه بیشتر دسترسی مردم به خدمات قضایی دیوان عدالت»، «مهارت افزایی قضات، کارکنان و کارشناسان مرتبط با دیوان» و «تداوم روند تحول‌گرایی در ساختار و روند اداری دیوان» از دیگر نکات مورد تأکید رییس دستگاه قضا در این نشست بود.\nآیت‌الله رئیسی با تقدیر از تلاش‌های رییس دیوان عدالت اداری و همکارانش برای کاهش زمان رسیدگی به پرونده‌ها و صدور آرای نهایی بیش از آمار ورودی پرونده‌ها به دیوان در سال گذشته، درعین‌حال رقم ۱۷ درصدی اعاده دادرسی در پرونده‌ها به دلیل صدور آرای خلاف شرع و قانون را ناپسند خواند و بر لزوم دقت بیشتر در صدور آرا تأکید کرد.\nرییس قوه‌قضاییه گفت: چندمرحله‌ای بودن فرایند نظام دادرسی برای تضمین هر چه بیشتر حقوق مردم است، اما تأیید احکام در محاکم تجدیدنظر اشکالی ندارد و اگر در صدور آرای بدوی دقت کافی بشود، موارد نقض آن‌ها در شعب تجدیدنظر کاهش می‌یابد. آیت‌الله رئیسی با اشاره به تأثیر رسیدگی به‌موقع دیوان عدالت به پرونده‌ها و صدور آرای دقیق و عادلانه در افزایش رضایتمندی مردم از نظام قضایی خاطرنشان کرد: آنچه مهم‌تر از صدور رأی قضایی است، اجرای به‌موقع احکام است و تأخیر یا استنکاف از اجرای قانون قابل‌قبول نیست.\nرییس قوه‌قضاییه با بیان این‌که هیچ دستگاه و مدیری از اجرای قانون مستثنا نیست، افزود: گاهی برخی مدیران اجرایی به احکام دیوان اعتراض دارند که می‌توانند آن را از مسیر قانونی پیگیری کنند، ولی کسی حق ندارد به این بهانه در مقابل رأی مرجع صالح قضایی بایستد و باید با افراد مستنکف، طبق قانون و ضوابط برخورد شود. آیت‌الله رئیسی همچنین بر لزوم شفافیت عملکرد و برخورد با فساد درون مجموعه دیوان عدالت تأکید کرد و گفت: قلمی که در دست شماست کارها می‌کند، هرگونه روابط ناسالم درون مجموعه قضایی به اعتبار، تلاش و آرای صادره ضربه می‌زند و باید مضر تلقی شده و با آن برخورد کرد.\nرییس قوه‌قضاییه افزود: قاضی نفوذناپذیر که در انجام خدمت جز خدا و قانون را در نظر نمی‌گیرد، ازنظر ما بسیار عزیز و محترم است و هر جا لازم باشد، چه ازنظر معنوی و چه ازنظر مادی از چنین قضاتی قاطعانه حمایت خواهیم کرد. آیت‌الله رئیسی در پایان سخنانش با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته برای ارتقاء و کارآمدی دیوان عدالت اداری در ۴۰ سال گذشته، تصریح کرد: برای اصلاح قانون دیوان عدالت و ساختار آن زحمات زیادی کشیده شده و الآن هم اصلاح قانون در مجلس مطرح است، اما ثبات برای یک مجموعه اهمیت فراوانی دارد و امیدواریم قوانین به‌گونه‌ای جامع اصلاح شوند که بعد از مدتی نیاز به اصلاح دوباره نباشد.\nرشد ۱۰۷ درصدی رسیدگی پرونده‌ها در دیوان عدالت اداری\nرییس دیوان عدالت اداری نیز پیش از سخنان رییس قوه‌قضاییه با ارائه گزارشی از وضعیت و عملکرد دیوان تصریح کرد: دیوان عدالت به‌عنوان مرجع رسیدگی به تظلم خواهی علیه اقدامات و تصمیمات دستگاه‌های اجرایی دارای ۴ معاونت تخصصی با ۵۶ شعبه بدوی و ۲۶ شعبه تجدیدنظر، ۷ شعبه اجرای احکام، ۸ هیأت تخصصی و هیأت عمومی با ۱۱۸ قاضی و ۸۷۵ نیروی اداری و دفتری و ۳۰ دفتر استانی است.\nحجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدکاظم بهرامی افزود: در حال حاضر ۱۷ درصد دادخواست‌ها از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ۳۸ درصد از طریق دفاتر استانی، ۳۷ درصد به‌صورت حضوری در دفتر مرکزی دیوان در تهران و ۸ درصد از طریق سیستم پُستی واصل می‌شود.\nرییس دیوان عدالت اداری گفت: در سال گذشته بیش از ۲۴۸ هزار فقره در دیوان تشکیل‌شده که ۱۶۱ هزار فقره در دادگاه بدوی و ۸۵ هزار فقره آن در شعب تجدیدنظر و ۲ هزار فقره نیز در هیأت عمومی مورد رسیدگی قرار گرفتند و مجموعاً ۲۸۶ هزار فقره پرونده مختومه شده که نشانگر رشد ۱۰۷ درصدی شاخص رسیدگی پرونده‌ها در دیوان است.\nبهرامی متوسط زمان رسیدگی به پرونده‌های سال ۹۹ در شعب بدوی دیوان را ۱۲۰ روز و در شعب تجدیدنظر را ۸۰ روز اعلام کرد و متذکر شد متوسط زمان رسیدگی به پرونده‌های وارده به دیوان در سال ۹۵، در شعب بدوی ۲۵۹ روز و در شعب تجدیدنظر ۲۱۵ روز بوده است. وی با اشاره به آخرین وضعیت پرونده‌های معوقه در دیوان که مشمول اطاله دادرسی ۵ تا ۷ ماه می‌شوند، توضیح داد که نرخ این نوع پرونده‌ها در شعب بدوی به ۱۷ درصد کاهش‌یافته و در شعب تجدیدنظر نیز به ۰۷/۸ درصد رسیده است و در ادامه خاطرنشان کرد در سال گذشته ۱۰ هزار و ۴۰۸ فقره پرونده از حیث انطباق با شرع و قانون مورد اعتراض قرار گرفتند که ۱۷ درصد آن‌ها برای رسیدگی مجدد به شعب تجدیدنظر ارجاع شدند.\nرییس دیوان عدالت اداری در بخش دیگری از گزارش خود، از اصلاح تشکیلات دیوان به‌منظور ساماندهی روند ارجاع پرونده‌ها، تقویت و گسترش نظارت درون‌سازمانی به‌منظور سالم‌سازی دیوان و برخورد با فساد و کارچاق‌کن‌ها، گسترش تعاملات اقناعی با دستگاه‌ها، توجه به پیشگیری و آسیب‌شناسی موضوعات پر شکایت و تعامل با دستگاه‌های ذی‌ربط برای اصلاح ریشه‌ای قوانین مسأله ساز، استفاده از فناوری‌های نوین در ارائه خدمات و پیشبرد هرچه بهتر مأموریت‌های دیوان با ایجاد سامانه‌هایی همچون ساعد (سامانه رأی صحیح) و سامانه ساجد به‌عنوان رویکردهای دیوان در دوره تحول قضایی یادکرد. بهرامی در پایان خواستار «مساعدت رییس قوه‌قضاییه برای اصلاح ساختاری و روندی دیوان در چارچوب طرح تحول قوه‌قضاییه»، «صدور دستور فوری برای جذب و تکمیل کادر قضایی موردنیاز دیوان عدالت» و «توجه ویژه به تأمین مسکن قضات متقاضی انتقال به دیوان در تهران» شد. در این نشست همچنین برخی قضات حاضر در جلسه به بیان دیدگاه‌ها، مشکلات و دغدغه‌هایشان درباره موانع و راهکارهای بهبود عملکرد سیستم قضایی و ارتقاء جایگاه دیوان عدالت پرداختند و تعدادی از شکایات ارجاعی از هیأت‌های تخصصی به هیأت عمومی دیوان نیز در حضور رییس دستگاه قضا طرح، بررسی و منتهی به صدور آرای وحدت رویه شد.


حالا اصلاح طلبان چه خواهند كرد؟ / مازندمجلس - پایگاه خبری مجلس مازندران/ پورتال اصلی/ سیاسی / یادداشت\nامروز یکشنبه 02 مهر 1396 ساعت 12:10:41\nخانه /سیاسی / یادداشت / حالا اصلاح طلبان چه خواهند كرد؟\nکد مطلب : 9953 -تاریخ انتشار : دوشنبه 19 بهمن 1394 -ساعت : 14:19\nحالا اصلاح طلبان چه خواهند كرد؟\nمازند مجلس: آیا پاسخ این پرسش که «اصلاح طلبان چه خواهند كرد؟» همین است که یکی از اصلاح طلبان گفته: «اصلاح طلبان با لیست نیم بند در انتخابات حضور نخواهند یافت، بلکه با لیست کامل و قاطع می آیند» یا پاسخ دیگری دارد؟\nبه گزارش «تابناک»، شاید تأمل در این سخن آقای رئیس جمهور اندکی ما را به پاسخ نزدیکتر کند. وی دیروز، در دومین همایش ملی اعتدال گفته اند: «گاهی در یک فروشگاه برای خرید لباس فرزندتان آنچه ایده‌آل‌تان هست را پیدا نمی‌کنید، اما برای جلوگیری از سرما خوردگی فرزندان خود حتی لباسی را که با ایده آل شما هماهنگ نیست خریداری می‌کنید، پس بدانید در انتخابات هم اگر حضور نیابید فرزند و جامعه ما دچار مشکل می‌شود، پس همان طور که به ناچار از فروشگاه لباسی خریداری می‌کنید، ولو دلچسب شما نباشد حضور در انتخابات هم کاری لازم است. و ما در هر شرایط باید 7 اسفند پای صندوق انتخابات برویم».\nنکته اول و دوم را می توان از این جمله دریافت که «و ما در هر شرایط باید 7 اسفند پای صندوق انتخابات برویم»؛ یعنی ویژگی کاندیداهای تأیید صلاحیت شده با خواسته های حداکثری ایشان و اصلاح طلبان سازگار نیست، ولی حداقل خواسته آنان را برآورده می کند، در نتیجه باید در انتخابات فعالانه شرکت کرد تا این افراد رأی بیاورند.\nدر همین راستا، رحمانی فضلی، وزیر کشور دولت آقای روحانی نیز با اظهار رضایت از نتایج تعامل با شورای نگهبان گفته بود: «بر اساس نتایجی که تاکنون در تعداد تأیید صلاحیت ها به دست آمده، حجم قبول شدگان به گونه ای است که شاهد رقابت خوبی بین داوطلبان خواهیم بود» که اگر بخواهیم سخن ایشان را در چارچوب جناح ها معنا کنیم، وی گفته اند که: «بر اساس نتایجی که تاکنون در تعداد تأیید صلاحیت ها به دست آمده است حجم قبول شدگان به گونه ای است که شاهد رقابت خوبی بین داوطلبان [ی از دو جناح اصولگرا و اصلاح طلب، در کنار نامزدهای مستقل] خواهیم بود».\nحالا اگر یاران آقای رییس جمهور و اصلاح طلبان فقط شرکت کنند، ولی این شرکت با «تمام قوا» و با «شور» و «انرژی» کامل نباشد؛ چه خواهد شد؟ قاعدتاً در آن صورت، نامزدهای آنان به مجلس راه نخواهند یافت و در عوض کسانی به مجلس خواهند آمد که با آنها مخالفند و این زیان بسیاری برای ایشان خواهد داشت.\nاگر به سخنان چهره های اصلاح طلب هم نگاهی بیندازیم، عین رویکرد آقای رئیس جمهور را در آن مشاهده می کنیم. حمید رضا جلایی پور یکی از این افراد است.\nحمیدرضا جلایی پور در گفت وگو با فرارو سیاست راهبردی اطلاح طلبان در انتخابات باید چگونه باشد؟ پاسخ مشارکت حداکثری با لیست کامل است؛ یعنی اصلاح طلبان کوشش می کنند در وقت باقی مانده مشارکت مردم بالا برود، چون هرچه مشارکت مردم بیشتر شود، باعث موفقیت نه اصلاح طلبان، بلکه موفقیت مردم ایران خواهد شد».\nوی که روزنامه «جامعه» را در کارنامه دارد، ادامه داد: «لذا اصلاح طلبان روی مشارکت حداکثری و تشویق مردم به مشارکت کار می کنند».\nجلایی پور درباره نحوه حضور اصلاح طلبان در انتخابات، با توجه به وضعیت کاندیداهای تأیید شده، گفت: «اصلاح طلبان با لیست کامل در انتخابات شرکت خواهند کرد؛ یعنی هم در انتخابات مجلس و هم انتخابات خبرگان چه در شهرهای بزرگ و چه کوچک با لیست کامل حضور خواهند یافت».\nهمین سخنان را، البته کمی تند و با عصبانیت، فاطمه راکعی هم گفته است. او که مثل جلایی پور سابقه عضویت در «جبهه مشارکت» را در کارنامه دارد، در یادداشتی در شمارۀ امروز روزنامه ایران می نویسد: « رؤیای عدم مشارکت اصلاح طلبان و زنان در انتخابات پیش رو در جناح رقیب هرگز تعبیر نخواهد شد و حامیان دولت و اصلاح طلبان بر این باورند که راه کنار رفتن تندروها و کمک به دولت، تنها حضور پای صندوق های رأی است. این همان مطلبی است که رئیس جمهوری نیز به آن اشاره داشتند و در برنامه های اصلاح طلبان و زنان نیز وجود دارد».\nمحمدرضا عارف نیز از ابتدا چنین رویکردی داشت؛ رویکردی که از سوی اعضای ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان هم مهر تأیید خورد، در مصاحبه های آنان بارها به صراحت بیان شد و در صحنه واقعیت هم مو به مو به اجرا درآمد. و حالا آنان می خواهند که مردم در مشارکتی حداکثری به نامزدهای دلخواه انان رأی بدهند.\nدر واقع، اصلاح طلبان، با ائتلاف حداقلی با یاران آقای رئیس جمهور و با اتکا به کاندیداهایی که در برخی موارد حداکثر شرایط و خواسته های آنان را ندارد، در دو انتخابات پیش رو شرکت می کنند تا در مسیر رسیدن به خواسته های خود از طریق «قانون» و در «آرامش» حرکت کنند. رسیدن به این تفکر، می تواند زمینه های بومی شدن «انتخابات» در ایران را فراهم کند. در رقابت های سیاسی از طریق «صندوق رأی»، همه طرف های رقابت، با توجه به «واقعیت»ها رفتار می کنند تا بتوانند نتایج «واقعی» به دست آورند.\nلینک کوتاه مطلب : http://www.mazandmajles.ir/post/read/12520\nنظر شما در مورد : حالا اصلاح طلبان چه خواهند كرد؟


شنبه - 11 آذر 1396 - 15:17\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:38\nدر حالی که جبهه النصره متحد بسیاری از گروهک‌های مسلح در سوریه است که تحت الحمایه ترکیه هستند، ترکیه امروز رسما اعلام کرد که جبهه النصره را تروریستی می‌داند.\nاین مسأله سبب اختلافات شدید میان النصره و متحدانش شده که قسمت اعظم آنها تحت الحمایه ترکیه هستند.\nیک منبع در وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد که آنکارا گروه «داعش» و «جبهه النصره» را که هم‌اکنون به «جبهه الفتح الشام» (جفش) معروف است، گروه‌های تروریستی می‌داند و در راستای این سیاست با آنها برخورد می‌کند.\nخبرگزاری رویترز گزارش کرد، (بر اساس اختلافات به وجود آمده) جبهه فتح الشام (جفش) روز سه‌شنبه هفته جاری به شماری از گروههای معارض مسلح سوریه از جمله ارتش آزاد سوریه در شمال غربی این کشور حمله کردند.\nاین منبع وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد، این حملات احتمالاً با انگیزه جبهه الفتح الشام برای جلوگیری از راه‌حل سیاسی برای درگیری‌های سوریه صورت می‌گیرد.\nوی ادامه داد، ترکیه از هرگونه پیش‌نویس قانون اساسی سوریه که روسیه در حین مذاکرات صلح سوریه که هفته جاری در «آستانه» قزاقستان برگزار شد و شامل خودمختاری کردهای سوریه شود، اطلاعی ندارد.\nهمچنین روز گذشته روزنامه الشرق الاوسط خبر داد که بندی اعلام نشده در مذاکرات آستانه میان دولت سوریه و معارضان تعیین شده که قرار است آنان، صف‌بندی خود از جبهه النصره را جدا کنند. النصره پس از اطلاع از این مسأله به چند گروه مسلح در شمال حلب و ادلب حمله کرده و این امر سبب اختلافات شدید میان گروههای مسلح شده است.\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:34\nروسیه از رئیس جمهور آمریکا درخواست کرد که عواقب احتمالی ایجاد مناطق امن در سوریه را به صورت کامل بررسی کند.\nکاخ ریاست جمهوری روسیه به اظهارات رئیس جمهور آمریکا درباره سوریه واکنش نشان داد.\n«کرملین» (کاخ ریاست جمهوری روسیه) در بیانیه ای تصریح کرد: به دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، توصیه می کنیم که تمام پیامدهای احتمالی ایجاد مناطق امن در سوریه را بررسی کند.\nدر ادامه این بیانیه تاکید شده است: دولت آمریکا پیش از اینکه برنامه خود برای ایجاد مناطق امن در سوریه را اعلام کند، با مسکو مشورت نکرد و خودش این تصمیم را اتخاذ کرده است.\nگفتنی است، ترامپ ساعاتی قبل در سخنانی عنوان کرد که آمریکا برای حفاظت از افراد در سوریه، مناطق امنی را در این کشور ایجاد خواهد کرد.\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:26\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:22\nمدیر کل اسبق وزارت خارجه رژیم صهیونیستی:\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:17\nآسیا و اقیانوسیه » ایران\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:12\nمعاون وزیر خارجه جمهوری آذربایجان:\nمعاون وزارت خارجه جهموری آذربایجان روز چهارشنبه گفت که کشورهای حاشیه دریای خزر شاید راهی را برای تعیین وضعیت حقوقی استفاده از این دریا در نشست سال جاری یافته و به دو دهه مذاکره بابت نحوه استفاده از این دریای غنی از ذخایر هیدروکربنی خاتمه دهند.\nبه نوشته خبرگزاری چینی «شین هوا» «خلاف خلافوف» که در نشست گروه کاری بررسی حقوقی استفاده از دریای خزر صحبت می‌کرد، گفت که در این زمینه موفقیت‌های زیادی حاصل شده اما وضعیت نهایی هنوز مبهم باقی مانده است.\nبر اساس این گزارش، بررسی وضعیت حقوقی دریای خزر به خاطر اختلاف‌های موجود در زمینه چگونگی تقسیم آن همچنان باقی است و همه پنج کشور ساحلی خزر_ایران، جمهوری آذربایجان، قزاقستان،روسیه و ترکمنستان نیروی دریایی خود را در خزر نگه داشته‌اند.\nاین مذاکرات به مدت بیست سال در جریان بوده و البته در چهارمین نشست برگزار شده در آستارا خان در سال ۲۰۱۴، پیشرفت‌هایی حاصل شد.\nمعاون وزارت خارجه جمهوری آذربایجان در خاتمه سخنان خود ضمن اشاره به موارد نگرانی موجود چون قوانین مرتبط با وجود کابل‌های زیر دریا،خطوط لوله نفتی و امکان تردد کشتی‌ها از طریق قلمروی آبی کشورهای دیگر،بر ایجاد اقدام‌های اطمینان ساز بین همه کشورهای ساحلی دریای خزر اشاره کرد.\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:04\nپنجشنبه - 7 بهمن 1395 - 15:01\n۱۴۰۱ - تمام حقوق محتوای سایت محفوظ است برای هفته نامه سفیر


هیأت عاشقان سالارشهیدان zqz.ir/heyat - قرآن در خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیها)\n« اَیُّها النّاس اِعلَموا اَنّى فاطمةُ و اَبى محمّد صلىاللهعلیهوآله اَقولُ عوداً وَ بَدْأً وَ لا اَقولُ ما اَقول غَلَطاً وَ لا اَفعل ما افعَلُ شَططاً : این مردم! بدانید من فاطمهام و پدرم محمّد است که صلوات و درود خدا بر او و خاندانش باد. آنچه مىگویم آغاز و انجامش یکى است و هرگز ضدّ و نقیض در آن راه ندارد و آنچه را مىگویم، غلط نمىگویم و در اعمالم راه خطا نمىپویم.»\n«لَقَد جاءَکُم رَسولٌ من اَنْفُسِکُم عَزیزٌ علیه ما عَنِتُّم حَریصٌ عَلیکُم بِالمؤمِنینَ رَءُوفٌ رَحیم : پیامبرى از میان شما برخاست و به سوى شما آمد که از رنجهاى شما رنج مىبرد و به هدایت شما علاقهى وافر داشت و نسبت به مؤمنان مهربان و رحیم بود .» 1\n« فَاِن تُعْزُوهُ و تَعْرِفوهُ تَجدُوه اَبى دونَ نسائِکم و اَخا ابن عمّى دون رجالکم و لَنِعْم الْمَعْزىُّ الیه صلىاللهعلیهوآله ؛ هرگاه نَسَب او را بجویید، مىبینید او پدر من بوده است، نه پدر زنان شما! و برادر پسر عموى من بوده است، نه برادر مردان شما و چه پرافتخار است این نسب. درود خدا بر او و خاندانش باد.» 2\n« فتلک و اللّهُ النّازلةُ الکُبرى و المُصیبةُ العُظمى، لا مِثْلُها نازِلَةٌ وَ لا بائقةٌ عاجلَةٌ اَعْلَنَ بها کتابُ اللّه جَلّ ثناؤه فى اَفْنِیَتِکم وَ فى مُمْساکم و مُصبِحُکم، یَهتف فى اَفْنِیَتِکم هِتافاً وَ صُراخاً و تلاوَةً و اِلحاناً و لَقَبْلَهُ ما حَلّ بانبیاء اللّه و رسلِهِ حُکمٌ فَصلٌ وَ قضاءٌ حَتم : به خدا قسم این حادثهاى عظیم و مصیبتى بزرگ و ضایعهاى است جبرانناپذیر؛ ولى فراموش نکنید که اگر پیامبر صلىاللهعلیهوآله رفت، قرآن مجید قبلاً از آن خبر داده بود. همان قرآنى که پیوسته در خانههاى شماست و صبح و شام با صداى بلند و فریاد و-یا- آهسته و با الحان مختلف در خانههاى شما خوانده مىشود. پیامبران پیشین نیز قبل از او با این واقعیّت روبرو شده بودند؛ چرا که مرگ فرمان تخلفناپذیر الهى است.»\n«وَ ما مُحمّدٌ الّا رسولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُل اَفِأنْ ماتَ أَوْ قُتِل اِنْقَلَبْتُم عَلى اَعْقابِکم وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یُضُرَّ اللّهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِى اللّهُ الشّاکِرین ؛ محمد صلىاللهعلیهوآله تنها فرستادهى خدا بود و قبل از او رسولان دیگرى آمدند و رفتند. آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، شما بر پاشنهى پا مىچرخید و به عقب برمىگردید [و با آیین اسلام وداع گفته، رو به خرافات جاهلیت مىآورید؟] هر کس به عقب بازگردد، به خداوند زیانى نمىرساند و خداوند به زودى پاداش سپاسگزاران را مىدهد. ».3\nآیهاى که فاطمهى اطهر علیهاالسلام در کلامشان تلاوت نمودند، زمانى نازل شده بود که تعدادى از مسلمین در جنگ احد با سرپیچى از دستور رسول خدا صلىاللهعلیهوآله و براى جمعآورى غنایم از محل استقرار خود خارج شد. 4\nخالدبنولید با دویست سوار به مسلمین حمله کرد و پیامبر صلىاللهعلیهوآله زخمى شد و مسلمین شکست خوردند.\nفردى که پیامبر صلىاللهعلیهوآله را زخمى کرده بود، فریاد زد که «من محمّد را کشتم». بدین ترتیب شایع شد که پیامبر صلىاللهعلیهوآله کشته شد، در این هنگام بعضى از مردم گفتند: اگر او پیامبر بود کشته نمىشد و بعضى دیگر گفتند: ما نیز مىجنگیم تا به او ملحق شویم؛ آنگاه خداوند این آیه را نازل کرد.5\nبانوى بزرگوار اسلام، با وجود آنکه از فقدان پدر بسیار اندوهگین است، امّا با مشاهده سیر امّت اسلام به سوى جاهلیّت دوباره، بعد از مرگ پیامبر صلىاللهعلیهوآله دیگر یک دختر مصیبت زدهى نالان نیست؛ بلکه به منظور احیاى شریعتى که پدرش مأمور به ابلاغ آن بود، به پا مىخیزد و در یک خطابهى آتشین، جاودانگى اسلام را از زبان قرآن متذکّر مىشود.\n« و حَرَّم اللّهُ الشِّرْکَ اِخلاصاً لَهُ بالُربوبیّةِ : خداوند تحریم شرک را براى اخلاص در بندگى و ربوبیّت حقّ قرار داد.»\nاکنون که چنین است :\n«فاتَّقُوا اللّهَ حقّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ الّا وَ اَنْتم مُسلِمون : تقواى الهى پیشه کنید، آنچنانکه شایسته مقام اوست، از مخالفت فرمانش بپرهیزید و تلاش کنید که مسلمان از دنیا بروید»6\n« وَ اطیعوا اللّهَ فیما اَمَرَکُمْ بِهِ و نَهاکُم عَنْه فاِنَّه : خدا را در آنچه امر یا نهى فرموده اطاعت کنید [و راه علم و آگاهى را پیشه گیرید .»\n«اِنَّما یَخشَى اللّهَ من عِبادِهِ العلماءُ : از میان بندگان خدا تنها عالمان و آگاهان از او مىترسند و احساس مسئولیّت مىکنند».7\nصدیقه کبرى علیهاالسلام ، ضمن آنکه مدّعیان فدک را پیرو هواى نفس خود مىدانستند، در مقابل سخنان نادرست و قضاوت باطل آنها صبر مىنمودند و از خداوند یارى مىطلبیدند.\n« کلّا بَل سَوَّلَتْ لَکُم اَنْفُسُکُمْ أَمْرَاً فَصَبْرٌ جَمیلٌ و اللّهُ المُسْتَعانُ على ماتَصِفون : نه چنین است «هواهاى نفسانى شما این کار را [در چشم شما]آراسته است. من صبر جمیل [و شکیبایى بهدور از ناسپاسى]خواهم داشت و در برابر آنچه مىگویید، از خداوند یارى مىطلبم.» 8\nآیه مذکور همان سخن حضرت یعقوب علیهالسلام خطاب به برادران حضرت یوسف علیهالسلام است که مىخواستند با صحنهسازى و دورغ پدر را فریب دهند. زهراى مرضیه علیهاالسلام نیز، با تلاوت این آیه، اعمال آنها را با اعمال برادران یوسف تطبیق داده، بهترین مرتبه صبر ، یعنى صبر جمیل را پیشهى خود ساخته و از خداوند در مقابل سخنان دروغ آنها، استعانت مىجویند. 9\nصدّیقه طاهره علیهاالسلام گاه براى طلب حاجت خود از خداوند متعال، عین آیات قرآن را تلاوت مىنمودند و این نکته، اهمّیّت دعاهاى قرآنى را براى برآورده شدن حاجات روشن مىسازد.\nدر یکى از روزهاى سخت زندگى که گرسنگى بر خاندان پیامبر صلىاللهعلیهوآله فشار آورده بود، حضرت فاطمه علیهاالسلام وضو گرفت و پس از خواندن دو رکعت نماز دست به دعا برداشت و عرض کرد:\nیا الهى و سَیدى هذا محمّدٌ نبیّکَ و هذا علىّ ابنُ عمِّ نبیّک : خدایا! سرورا! این پیغمبر تو، محمّد صلىاللهعلیهوآله است و این على علیهالسلام ، پسر عموى پیغمبر توست\nکما اَنْزَلْتَها على بنىاسرائیل أکَلُوا مِنها وَ کَفروا بِها، اللّهم أنْزِلْها علَینا فاِنّا بِها مؤمنونَ : چنانکه بر بنىاسرائیل فرستادى و آنان از آن غذا خوردند و ناسپاسى کردند. اى پروردگار من! آن مائده را بر ما فرو فرست که به آن مؤمنانیم.11\nناگهان ظرفى از غذا و طعام بهشتى نازل شد که بوى آن منزل على علیهالسلام را معطر ساخت. وقتى رسول خدا صلىاللهعلیهوآله به خانه دخت گرامىاش وارد شدند، حضرت زهرا علیهاالسلام آن مائدهى آسمانى را نزد پدر آورد.\nپیامبر صلىاللهعلیهوآله فرمودند: «دخترم این را از کجا آوردهاى؟» فاطمه زهرا علیهاالسلام پاسخ داد: «هوَ من عندِ اللّهِ اِنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَن یَشاءُ بِغَیرِ حِسابٍ : این از سوى خداست. خداوند هر کس را بخواهد، بىحساب، روزى مىدهد». 12\nآنگاه پیامبر صلىاللهعلیهوآله شکر خدا را بهجا آورد و فرمود: «شکر مىکنم خدایى را که تو را شبیه مریم بانوى زنان بنىاسرائیل قرار داد....» 13\n.... اَلْحمدللّه الّذى لَمْ یجْعَلْنى جاحدةً لِشَىْءٍ مِن کتابِهِ و لا متحیّرةً فى شىءٍ من اَمْره...14؛ ... حمد خدا را که مرا انکار کنندهى چیزى در کتابش و سرگردان در چیزى از کار آن نگردانیده است....


گفتگوی کاربران (چت) - نرم افزار مدیریت ارتباط با مشتری فارسیکام\nنرم افزار مدیریت ارتباط با مشتری فارسیکام > امکانات نرم افزار > گفتگوی کاربران (چت)\nتصور عموم مدیران بر آن است که چت کردن باعث عدم تمرکز کارکنان و در نتیجه کاهش کارآیی آنها می شود. به همین دلیل استفاده از نرم افزارهای عمومی همانند یاهو مسنجر، جی تاک و اسکایپ در محیط سازمان نوعی تخلف به شمار می رود.\nدر صورتی که اگر این امکان درون سازمانی فراهم باشد، تماسهای تلفنی یا حضوری کاربران به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت. همچنین کارکنان به صورت اتوماتیک با سایر همکاران و مدیریت خود در تماس هستند و پیگیری و انجام امور سازمانی به سادگی صورت می گیرد. نرم افزار CRM فارسیکام، چنین ابزاری را با هدف ایجاد ارتباط بیشتر میان کارمندان یک سازمان ارائه می کند.


تأثير روابط عثمانيان و ازبكان بر حيات دولت صفوى در عصر شاه طهماسب / حميد حاجيانپور | تاريخ در آينه پژوهش\nتأثير روابط عثمانيان و ازبكان بر حيات دولت صفوى در عصر شاه طهماسب / حميد حاجيانپور\nارسال شده توسط admin در تاریخ چهارشنبه, 10/15/1389 - 16:38\nتأثير روابط عثمانيان و ازبكان\nبر حيات دولت صفوى در عصر شاه طهماسب\nعثمانيان در دوره سلطان سليمان قانونى، با پرداختن به جنگهاى اروپايى، از ديپلماسى نظامى خود درباره ايران كاستند و حتى از تحريك ازبكان عليه صفويان خوددارى كردند. اما با رهايى از جنگهاى اروپايى و نيز تحريك شدن حساسيتهاى سياسى و مذهبى ازبكان، يورشهاى همزمانى در مرزهاى شرقى و غربى ايران رخ داد. زبان، نژاد و مذهب مشترك و انديشه تجديد خلافت، عوامل اتحاد عثمانيان و ازبكان عليه ادعاهاى مذهبى و سياسى صفويان بوده است.\nاين پژوهش، چگونگى اتحاد عثمانيان و ازبكان را در دوره شاه طهماسب صفوى بررسى و علتيابى مىكند. در اين مقاله بر آنيم سياستهاى سلطان سليمان عثمانى را در زمينه ايران و به ويژه ديپلماسى وى را درباره ازبكان ماوراءالنهر واكاوى كنيم و پىآمدهاى اتحاد دو دولت سنىمذهب در شرق و غرب ايران را بر حيات دولت صفوى در اين دوران برشماريم. در واقع، اين پژوهش، بخشى از روابط درونى در جهان اسلام را در سده دهم هجرى/ شانزدهم ميلادى بررسى مىكند.\nواژگان كليدى: عثمانيان، ازبكان، شاه طهماسب صفوى، سلطان سليمان قانونى، ماوراءالنهر.\nشاه طهماسب با دو همسايه ستيزهگر در كشمكش قرار گرفت. يكى سلطان سليمانخان قانونى كه به مرزهاى شمال غربى ايران يورش مىآورد و ديگرى عبداللّهخان ازبك ـ جانشين رهبر قدرتمند و مؤسس دولت شيبانيان در ماوراءالنهر، يعنى محمدخان شيبانى ـ كه از قتل و غارت و اغتشاش در سرزمينهاى شرقى ايران فروگذارى نمىكرد. اين جانشين پرتوان كه وارث شكست سنگين مرو در سال 916 ق بود، با پيروزى در ماوراءالنهر و قتل مقام وكالت كه نيرومندترين امير تاجيك ايرانى بود، نشان داد كه مرگ بنيانگذار دولت ازبكان و فروكش كردن ايدئولوژى مذهبى ـ سياسى آنان، در ماوراءالنهر تأثيرى نكرده است. آن دولت همچنان به رياست عبيداللّهخان، دوران نوينى را در حيات سياسى ازبكان گشود و باگردآورى عالمان و فقيهانى همچون خنجى بر حيات مذهبى پيشين و سياستهاى ناكام محمدخان شيبانى تداوم بخشيد. از اين رو، در دوران طهماسب در شرق ايران بحران مذهبى و سياسى فروزان بود.\nاز سوى ديگر، دولت عثمانى در دوره اوج عظمت خود بود؛ به گونهاى كه دولتهاى بزرگ اروپايى از اين اقتدار در هراس بودند و آن را تهديدى جدى ارزيابى مىكردند. فتوحات سلطان سليمان در اروپاى مسيحى، درستى اين تحليل را نشان داد. بىگمان جنگهاى ويرانگر ايران و عثمانى و تضعيف قدرت عثمانيان براى دولتهاى اروپا بسيار مغتنم بود. در واقع، شاه طهماسب با ايستادگى در برابر عثمانيان از تسلط تركان بر سرزمينهاى اروپايى مجاور عثمانى جلوگيرى كرد.\nروابط خارجى ايران در دوران حكومت شاه طهماسب اول، بيشتر با سه كشور عثمانى، ازبكان ماوراءالنهر و گوركانيان هند بود.1 در بخش پهناورى از سلطنت شاه طهماسب، سلطان سليمان بزرگ بر اريكه سلطنت عثمانى تكيه زده بود و پس از او سلطان سليم دوم و در دو سال آخر زندگى شاه طهماسب، سلطان مراد سوم بر عثمانى حكومت مىكرد.\nدر دوران سلطان سليمان قواى عثمانى در اوج اقتدار بودند؛ به طورى كه نهتنها براى ايرانيان، بلكه براى قدرتهاى بزرگ اروپايى نيز خطر ايجاد مىكرد. بدين جهت، اروپاييان از درگير شدن نيروهاى عثمانى در مرز ايران خشنود بودند. بوسبك، سفير فردينالد در دربار سلطان سليمان، اين خشنودى را كتمان نمىكند و مىگويد: «فقط ايرانيان ميان ما و نابودى حايل شدهاند».2\nبىگمان ايرانيان از نظر نظامى از تركان عثمانى چه از نظر شمار سپاهيان و چه از نظر قدرت ارتش ضعيفتر بودند، ولى در برابر تركان عثمانى مقاومت جدى كردند. به ويژه كه هدف دائمى تركان عثمانى آن بود كه ازبكهاى ماوراءالنهر و ديگر مردمان سنىمذهب را به همكارى با خود براى حمله به صفويان تشويق كنند. در اسناد زمان سلطان سليمان و پدرش سلطان سليم به خوبى مىتوان اين خط مشى سياسى را ملاحظه كرد.3\nسلطان سليمان قانونى كه در سال 926ق جانشين پدرش سلطان سليم شد، توان حكومت را براى گسترش امپراتورى در اروپاى مسيحى متمركز ساخت؛ زيرا با تحريكهايى كه پادشاهان نيرومند اروپايى همچون شارل پنجم امپراتور آلمان و اسپانيا و لويى دوم پادشاه مجارستان عليه منافع تركان عثمانى صورت مىدادند، موقعيت امپراتورى عثمانى در اروپا در معرض تهديد جدى قرار داشت. از اين رو، وى از درگيرىهايش با شاه اسماعيل اول كاست و از پيشنهاد صلح ايران حمايت كرد. بدينسان، آرامش در مرزهاى شرقى امپراتورى عثمانى پديد آمد و با آسودگى خاطر از حكومت صفوى به اروپاى مسيحى پرداخت.\nدر مدت تاخت و تازهاى سلطان عثمانى در اروپا، ايران صفوى از يورشها در مرزهاى غربى مصون ماند؛ هرچند سردى روابط دو كشور در دوران پس از چالدران و حتى در زمان جلوس شاه طهماسب ادامه يافت؛ زيرا صلح با ايرانيان، تنها ديپلماسى واقعبينانهاى بود كه سلطان سليمان بنابر مقتضيات زمان پذيرفته، ولى پس از صلح با فرديناند و شارل پنجم در سال 939 ق و رهايى موقت از جنگهاى اروپا، سلطان سليمان فرصتى دوباره براى اجراى سياستهاى پدرش در سرزمينهاى اسلامى يافت. براى اين هدف، دولت شيعىمذهب صفوى مانعى عمده در رسيدن به مقصود يعنى مركزيت جهان اسلام به شمار مىآمد. سلطان سليمان براى تحقق بخشيدن به هدفهاى خود و نياكانش براى سيطره بر جهان اسلام، به اختلافهاى مذهبى و عقيدتى ديرينه شيعه و سنى در دنياى اسلامى دامن زد.\nسلطان عثمانى در اجراى سياستهاى خود، همانند پدرش سليم، به ازبكانِ ماوراءالنهر نظر داشت كه دشمن مشترك دستگاه صفوى بودند. او در برانگيختن ازبكان براى يورشهاى پى در پى و جنگ با قزلباشان شيعىمذهب، هرگز كوتاهى نكرد. ازبكان نيز به برقرارى مناسبات سياسى با سلطانهاى عثمانى علاقه نشان دادند و حتى كوشيدند همزمانى را در تهاجم به ايران با عثمانيان حفظ كنند؛ به گونهاى كه به هنگام حركت به سمت تبريز كه در تصرف نيروهاى عثمانى بود، سلطان عثمانى نامهاى از عبيدخان ازبك دريافت كرد كه در آن خان ازبك اعلام آمادگى كرده بود كه او نيز از شرق به ايران حمله كند.4 يورش ازبكان در سال 941ق به خطه خراسان نتيجه همين نامهنگارى بود.\nهمزمانى يورشها در مرزهاى غربى و شرقى و ضرورت نبرد در دو جبهه، محدوديت شديدى براى صفويان ايجاد مىكرد؛ زيرا بسيج حداكثر قدرت صفويه هم در غرب و هم در شرق امكانپذير نبود و در واقع، شمار ارتش صفوى همواره از دو ارتش عثمانيان و ازبكان كمتر بود. براى نمونه، در جنگ جام در سال 935ق در مقابل سپاهيان ازبك كه هشتاد هزار تن نيروى كارآزموده و نزديك به چهل هزار تن افراد چريك بود، شاه طهماسب تنها بيست و چهار هزار تن در اختيار داشت.5 آگاهى از اينكه شاه بيشترين نيروهايش را براى مقابله با تهديد عثمانى به آذربايجان برده است، اشارهاى بود براى ازبكان تا بر فشار خود در مرزهاى شمال و شرق بيفزايند. برعكس، بارها شاه طهماسب نيز نتوانست به واسطه يورشهاى عثمانيان در غرب، اقدامهاى درازمدتى در برابر ازبكان در پيش گيرد.\nنقش امپراتورى عثمانى، در نزاعهاى ايران و ازبكان در خراسان و ماوراءالنهر\nالف) اشتراكات تركان غربى و تركان شرقى\nاختلافهاى مذهبى شيعه و سنى در تاريخ ايران و عثمانى، پىآمدهاى ناگوارى بر جاى گذاشت. در اسلام، شريعت و دولت همزمان زاده شد و در هم آميخته گرديد. از اين رو، اختلافهاى دو فرقه عمده اسلامى، يعنى تشيع و تسنن تنها در باورهاى مذهبى نيست، بلكه اختلاف اصلى به امور سياسى هم مربوط مىشد كه همان وراثت مسند خلافت نبوى بود كه هر يك خود را وارث حقيقى آن مىخواند. اين صفبندى در جهان اسلام، عامل پايدارى براى رقم زدن دگرگونىهاى بعدى شد. از همين رو، عثمانيان با تكيه بر مشتركات دينى كه اساس زندگى در جوامع اسلامى بود، به اتحاد با ازبكان پرداختند. از سوى ديگر، زمينههاى مناسب عقيدتى در اوايل قرن دهم هجرى، مهمترين محرك ازبكان در نزديكى بيشتر با عثمانيان بود.\nاشتراكات گوناگون عقيدتى، نژادى و زبانى از عوامل اساسى پيوند دو دولت مقتدر در شرق و غرب ايران گرديد. بدين گونه، حلقه محاصره سياسى و مذهبى ايران تنگتر شد و در فرسايش توان نظامى و اقتصادى ايران اثرگذار شد.\nعثمانيان و ازبكان هر دو از اقوام ترك بودند و بنابر عادت و زبان و مذهب، اتحاد داشتند. از اين رو، دو دولت به سرعت مراوده پيدا كردند. هنگام حركت به سوى مرزهاى ايران، اين مراوده اهميت بسيار مىيافت. ازبكان سنىمذهب متعصب و عثمانيان كه خود را وارث دستگاه خلافت اسلامى مىخواندند، دشمن طبيعى ايرانيان شيعى بودند. اگرچه به وقت جنگ كمك اندكى به عثمانيان مىكردند، باز در هر حال اسباب اميدوارى بودند. از اين رو، همواره ايلچيان دو دولت به ويژه ازبكان به دربار عثمانى آمد و شد داشتند و سلطان عثمانى را از وضع پادشاهان ازبك و جنگهاى آنان با ايران آگاه مىكردند.\nدرباره ادعاى همزمانى خلافت اسلامى دو دولت سنىمذهب در بخارا و استانبول هنوز پژوهشى نشده است. ازبكان در ماوراءالنهر در مقابل دستگاه خلافت عثمانى مدعى خلافت و جانشينى پيامبر صلىاللهعليهوآله شدند. منابع فقهى اين دوران، چون سلوك الملوك، از چگونگى سازش همزمان عقيدتى دو دستگاه خلافت بر اساس ايدئولوژى مذهب اهلسنت سخنى به ميان نياوردهاند. هرچند ازبكان در برخورد سياسى، خود را فروتر از عثمانيان پنداشتهاند، ولى پادشاه بخارا، با عنوان «امام الزمان و خليفة الرحمان» با استناد به آيات قرآنى در مقام جانشينى پيامبر صلىاللهعليهوآله انتخاب مىگرديد و تمام مردم مشرقزمين مىبايست از وى پيروى كنند. به احتمال، سرسختى ازبكان در نگرش مذهبى، نگرانى سلطانهاى عثمانى را براى هممرز شدن با آنان برمىانگيخت كه مىتوانستند مدعيان بر حق خلافت اسلامى در نزاع با دستگاه خلافت عثمانى باشند.\nاما در اوايل قرن دهم هجرى، مناسبات سياسى در فضاى كاملاً مذهبىِ زمان در روابط ازبكان و عثمانيان، در مقابل صفويان برترى يافت و نوعى همبستگى سياسى و نظامى رخ داد كه پىآمدهاى آن را بررسى خواهيم كرد.\nآثار اين همبستگى، در يورشهاى همزمان آنان به ايران ديده مىشود. شاهان صفوى با تدبير سياسى و قدرت نظامى مىتوانستند يورشهاى آن دو دولت مقتدر را متوقف سازند. آنان بىگمان نيروى نظامى كافى براى مقابله با دو دولت در همسايگى شرق و غرب در اختيار نداشتند. در واقع، انعقاد پيمان صلح در يك جبهه و واگذارى بخشى از اراضى ايران، براى جلوگيرى از فروپاشى كشور و حفظ تماميت ارضى ايران يك تدبير نظامى بود. نماينده برجسته اين سياست، شاه عباس اول است. در زمان او از شرق، ازبكان، و از غرب، عثمانيان سرزمينهاى مرزى ايران را مورد تاخت و تاز قرار دادند. شاه عباس اول چون عرصه را بر خود تنگ يافت در تدبيرى سياسى و نظامى با دولت عثمانى مصالحه كرد و برادرزادهاش، حيدر ميرزا را به همراه چهار نفر از خانها، از جمله مهدىخان چاوشلو براى سفارت به استانبول فرستاد و در نوروز سال 1590 ق. / 999 م. مصالحه ايران و عثمانى شكل گرفت. به موجب اين مصالحه، شهر تبريز و ممالك آذربايجان و گنجه و قرهباغ و شيروان و گرجستان و لرستان به دولت عثمانى واگذار شد. افزون بر واگذارى اين ولايتها، شرطهايى براى زدودن اختلافهاى مذهبى دو كشور در پيمان گنجانيده شد. از جمله اينكه به صحابه رسولخدا صلىاللهعليهوآله بىاحترامى نشود و در مورد عايشه، سخنان زشت نگويند.6\nپذيرش سختترين شرايط، از بحرانى بودن اوضاع ايران در آن دوران خبر مىدهد. در واقع، ضرورت سياسى براى سركوبى مهاجم ديگر يعنى ازبكان، عامل انعطاف در مرزهاى غربى بود. وقتى سپاه قزلباش در شرق ايران به دفع يورش ويرانگر ازبكان مىپرداخت، مرزهاى غربى از سوى عثمانيان يا مورد هجوم قرار مىگرفت، يا به تحريكهايى در اين نواحى مىپرداختند كه نگرانى ارتش ايران را در پى داشت. از اين رو، پس از مصالحه شاه عباس اول، فرصت كافى براى رفع فتنه ازبكان پيش نيامد و فتوحات شرقى نيز همواره ناتمام باقى ماند.\nاز سوى ديگر، برقرارى آرامش و حفظ مرزهاى غربى با تهاجم ازبكان همراه بود. وقتى سلطان سليم زمينههاى جنگ چالدران را فراهم مىكرد، ازبكان را به جنگ با ايرانيان تشويق كرد. عبيداللّهخان از پيشنهاد عثمانيان استقبال كرد. از اين رو، همزمانى در يورشها بر اساس آگاهىهايى بود كه از اوضاع داخلى دولت صفويه داشتند و اين، براى استقلال و تماميت ارضى ايرانيان خطرناك بود. نمونه آن، جلوس عبداللّهخان در سمرقند است كه سفير ويژه به دربار سلطان مراد سوم عثمانى فرستاد و جلوس خود را به آگاهى سلطان رسانيد و گفت:\nحالا از براى حمله و لشكركشى به مملكت ايران موقع خوبى است. بايد به اتفاق يكديگر اقدامات لازمهاى در اين كار به عمل آورده شود.7\nالبته سلطانهاى عثمانى، به رغم اتحاد با ازبكان و وجوه مشترك مذهبى، از قدرت روزافزون ازبكان در ماوراءالنهر نگران بودند و خطر همسايگى با مرزهاى دولت ازبك آنان را پريشان مىساخت. از اين رو، در برهههايى از تاريخ اين دوره، ترجيح منافع ملى بر مشى مذهبى، در مناسبات عثمانيان و ازبكان به ثبت رسيده است. براى نمونه، در روابط چهار سال پايانى سلطنت مراد ثالث (متوفى 1595 ق/ 1003 م.) با دولتهاى خارجى، مىتوان «بىاساس بودن عقايد مذكور»، يعنى جنگ عقيدتى را دريافت. اين سلطان عثمانى با در نظر گرفتن اين موضوع كه اگر ضعف دولت ايران فزونى يابد، چه بسا ازبكان بتوانند ايران را تصرف كنند و همسايه خطرناكى براى دولت عثمانى گردند، با پادشاه ايران مصالحه كرد و در فروپاشى ازبكان كوتاهى نكرد و از ايرانيان، حمايت كرد؛ يعنى «صرفه دولتى را بر خط مذهبى ترجيح داد».8\nمناسبات سياسى ازبكان و عثمانيان، گذشته از آثار داخلى، در بعد خارجى نيز در روابط سياسى ايران با دولتهاى ديگر تأثير نهاد. اتحاد ايران و مصر، در مقابل اتحاد عثمانى با ازبكان شكل گرفت. پس از سلطان بايزيد عثمانى، مسئله اتحاد دولت مصر و ايران پديدار شد. در نامه خواجه رستم، حكمران بخشى از كردستان، خطاب به سلطان بايزيد در مورد شاه اسماعيل تصريح شده است كه «... با چراكسه مصر مصالحه و اتحاد نموده...»9 است.\nپيشامد اتحاد مصر و ايران امرى بر خلاف انتظار و آرزوى دولت عثمانى بود.\nب) روابط عثمانيان با ماوراءالنهر و خراسان پيش از صفويه\nسلطانهاى عثمانى براى گسترش نفوذ سياسى و برقرارى سلطه مذهبىشان به عنوان وارثان خلافت اسلامى در جهان اسلام، كوشش مىكردند. وقتى دولت شيعىمذهب صفويه در اوايل قرن دهم شكل گرفت و در رقابت سياسى با تركان، با اروپا متحد شد تا از قدرت تهاجمى آنان بكاهد، عثمانيان نيز ازبكان سنىمذهب را براى تحريك عليه ايرانيان برگزيدند. تحريكهاى عثمانيان و دامن زدن به تنشهاى مذهبى در روابط سياسى ميان اين دو دولت، از عواملى بود كه در يورش ازبكان به ايران اثرگذار شد. البته تماس تركان عثمانى با سرزمينهاى شرقى ايران پيش از تشكيل دولت صفويه نيز وجود داشت. نامهنگارىهاى آنان با شاهان تيمورى و شخصيتهاى مذهبى و علمى خراسان و ماوراءالنهر در ميان اسناد، موجود است.10\nدر عهد شكوفايى هرات، ارتباط علمى و ادبى و هنرى با دنياى خارج وجود داشت. از همين رو، تركان عثمانى به شرق ايران توجه كردند. سلطان بايزيد عثمانى در اين سرزمينها، به پيشوايان مذهبى و معنوى روى آورد؛ چون مىدانست باورهاى عموم اقوام و طوايف ايران در اراده آنان است.\nبايزيد عثمانى، پيوسته سفيرانى نزد سلطان حسين ميرزا بايقرا به خراسان فرستاد و روابط دوستانهاى با وى پديد آورد. سپس برخى از كاردانان و هوشمندان عثمانى را با عنوان علمآموزى به هرات فرستاد تا با تبليغات آنان، زمينه محبوبيت و نفوذ معنوى سلطان و دربار عثمانى فراهم شود. كمالالدين عبدالواسع از جمله اين افراد است. او مدتى در هرات اقامت گزيد و به معرفتاندوزى پرداخت و در سال 911 ق به استانبول بازگشت. مولانا احمد تفتازانى در نامهاى طولانى خطاب به بايزيد عثمانى، درباره عبدالواسع چنين مىنويسد:\nمولانا كمالالدين عبدالواسع از بلاد روم جهت اقتنا فضايل و كسب علوم متشمر گشته و به دارالسلطنه هرات آمد. مدت متمادى به تعلم و تعليم و استفاده و افاده علوم عقلى و نقلى از روى جد تمام اشتغال نموده و جليس منصب نفيس تدريس يكى از مدارس عليه دارالسلطنه مذكوره بود. حالا اطراز تقبيل عتبه رفع مرتبه، مولاناى مشاراليه را باعث و محرك بر معادات و مراجعت وطن گشته؛ چون فضايل مآب مومى اليه را بدين فقير قليلالبضاعه علاقه استاد و شاگردى و رابطه پدر و فرزندى واقع بود، صحبت او را دعاى خيرى نگاشت و بدين چند كلمه مصدع گشته قدم جرأت در ميدان جسارت سپارش حال فضيلت اكتساب مشاراليه به نواب مىرود كه منظور اعتنا و ملتفت خاطر مهر انجلا گردد.11\nسلطان بايزيد در سال 913 ق پاسخى محترمانه بدين نامه داد و پس از دادن لقبهايى چون «اعلم علماء الانام» و «افضل فضلاء الايام» و بسيارى لقبهاى احترامآميز ديگر، آگاهى داده است كه مولانا عبدالواسع رسيد. سپس توان علمى وى را نيز تأييد مىكند و هدايايى براى احمد تفتازانى مىفرستد.12\nبايزيد با بهانه قرار دادن اين گونه امور و نيز امور عرفانى و معنوى، با چند تن از مشاهير هرات روابط دوستانه برقرار كرد و با فرستادن هداياى نفيس و سكههاى سرخفام طلا از آنان دلربايى كرد. از جمله خطاب به مولانا عبدالرحمن جامى نامههايى معتقدانه با قلم اهل ارادت و سرسپردگان نوشت و مقدارى نيز سكههاى بزرگ طلا كه ضرب فرنگستان بود، فرستاد. جامى در اشعارى كه در پاسخ سلطان بايزيد فرستاد، تفصيل اينگونه ارمغانها را بهدست مىدهد:\nعطاهايى كه شاه معدلت كيش\nفرستد سوى درويشان دل ريش\nدليل رأفت و احسان شاهند\nبه اقبال و قبول او گواهند\nزكثرت گرچه بيرون از شمارند\nچو بخششهاى شه حدى ندارند\nسلطان عثمانى نامه ديگرى به جامى نوشت و آن هنگامى بود كه جامى كليات اشعار خود را به او هديه كرد. در اين نامه نيز، سلطان بايزيد با ادب و احترام تمام رسيدن كليات را اعلام مىدارد و در آن تأكيد مىكند كه در زمره ياوران دراويش وارد شده و به مولانا عبدالرحمن جامى سر سپرده است:\n... الحمدللّه كه اين مقال مصدوقه حال فرخ فال فرخندهمآل ماست كه كسوت والاى خلافت و خلعت سلطنت به طراز اكرام و اغراز اين فرقه ناجيه مطرز گردانيدهام... .\nدر پاسخ نامه، مولانا جامى گروهى از دراويش و معتقدان خود را به همراه درويش محمد بدخشى به ديار روم مىفرستد و در حق آنها سفارشهايى مىكند.13 بدين ترتيب، آمد و شد فرستادگان دو طرف پيوسته برقرار گرديد.\nسلطان بايزد كوشيد از بزرگترين شخصيت علمى و روحانى هرات نيز با فرستادن هداياى نفيسى دلربايى كند. به همين منظور، نامهاى طولانى به مولانا احمد تفتازانى نوشت و مقامات علمى و عملى او را ستود.\nبا اين مقدمه، مىتوان به نقشه اثرگذار سلطان عثمانى براى استيلاى بر ايران پى برد، ولى حوادث روزگار با تدبيرهاى دربار عثمانى راست نيامد؛ محمدخان شيبانى در ماوراءالنهر، دولت ازبكان را تأسيس كرد و تركستان تا رود جيحون را تصرف كرد و تا حدود سمنان و مرز عراق عجم پيش رفت. شاه اسماعيل نيز دولت شيعىمذهب صفويه را در همسايگى مرزهاى شرقى عثمانى در عراق عجم و آذربايجان بنيان نهاد.\nج) روابط عثمانيان با ماوراءالنهر و خراسان پس از صفويه\nبنيانگذارى صفويه به دست شاه اسماعيل، تمام مقدمهسازىهاى سلطان بايزيد عثمانى را كه در خراسان و آذربايجان با هزينههاى هنگفت براى دستيابى به نفوذ مادى و معنوى به عمل آورده بود، بر باد فنا داد. فروپاشى قدرت ازبكان در خاور بهدست شاه اسماعيل، گوشزدى به امپراتورى عثمانى، يعنى متحد باخترى آنها بود؛ زيرا پيروزى بر ازبكان و رقيبان ديگر، سبب گرديد كه در مقابل سياست توسعهطلبى و تهاجمى سلطانهاى عثمانى در شرق مانعى ايجاد شود.\nاگر تا زمان روى كار آمدن خاندان صفوى، يكپارچگى مذهبى سبب نزديك شدن دو كشور رقيب مىشد و به پيدايش دوستى و اتحاد آنان مىانجاميد، با تشكيل دولت صفويه و پيش آمدن مسائل جديد مذهبى و سياسى، اين وضعيت تغيير يافت. از اين پس، قدرت روزافزون صفويه و اعمال سياست كشورگشايى شاهان صفوى در مقابل سياست جاهطلبى امپراتورى عثمانى سدى شديد ايجاد كرد و رقابتى آشتىناپذير، ميان دو كشور شكل گرفت و سرانجام سبب ضعف اين دو قدرت شرقى گرديد.\nپس از بايزيد، سلطان سليم رفتار خشونتآميز پدر را درباره دربار صفوى و شيعيان تداوم بخشيد و با عبيداللّهخان ازبك براى جنگ با صفويان قزلباش همداستان شد و هيئتى سياسى به دربار عبيداللّهخان در سمرقند روانه كرد.\nشكست اميرنجم در ماوراءالنهر و رسيدن خبر پيروزى ازبكان به دربار عثمانى، در هجوم عثمانيان به ايران در سال 920 ق مؤثر بود. سلطان سليم، چند ماه پيش از جنگ چالدران، در نامهاى كه به نام عبيداللّهخان فرستاده است، پس از مقدمهسازى و عبارتهاى استمالتآميز، از كفر و زندقه شاه اسماعيل و قوم قزلباش بحث مىكند و او را به جنگ شاه صفوى و گرفتن انتقام پدر تحريك مىكند و آمادگى خود را براى جنگ با ايرانيان ابراز مىدارد. در اين نامه آمده است:\n... مدتى است كه اهالى بلاد شرق از دست صوفى بچه لئيم ناپاك اشيم افاك ذميم سفاك به جان آمدهاند با طايفه گمراه كه «وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللّهِ» و فرق ضاله سرنگون... با يقاد نار تعدى دود از خانمانها برآورده... تا از صف نعال فرمانبرى به صدر صفه فرماندهى شرقى يافت. در رقعه بقعه آن ديار چون خط بترسا كژروى را شعار و دثار خود ساخت... هر مؤمن موحد را بغض فى اللّه به آن طايفه گمراه امرى است مهم و غرضى است مسلم. جنابعالى را هم به هر والد بزرگوار خويش ـ تغصده اللّه بغفرانه ـ از همه بيش به حقيقت معلوم و متصور است كه جوهر پاكيزه روح دُرّى است بىبها در بحر فطرت كه جز غواص صفت تكوين احسن الخالقين كسى را بدو دسترسى ميسر نيست... خون چنين پادشاه خردمند دانشپسند و عدلپرور دادگستر هدر گشتن به فتوى: «كتب عليكم القصاص فى القتل» در هيچ مذهب روا نيست. وجه اوفى و طريق اولى عنداللّه و عندالناس آن است كه هر جد و جهدى كه در آيينه احتمال عقلى و مزاياى حيطه فهم و حوزه قوت وهمى رخ نمايد، مباشرت فرمايند و راه مسارعت پيمايند. باشد كه سهام صائب تبريز به نشانهگاه نهاده، تقدير حسن اصابت يابد... .14\nسلطان سليم در پايان نامهاش طريق وداد و ادامه اتحاد و ارسال نامهها و رفت و آمد فرستادگان را خواستار شده است. درباره پيك خود، محمد بيك، كه حامل نامه است، توجه مىدهد كه پس از انجام دادن مأموريت خود برگردد.\nدر مقابل، عبيدخان از پيشنهاد سلطان سليم براى اتحاد استقبال كرد و خورشيد بهادر به همراه سفير عثمانى (محمد بيك) راهى قسطنطنيه شدند. سفير ازبك مأمور بود كه از دولت عثمانى، اسلحه آتشين و توپخانه و توپچى ينىچرى بخواهد. هرچند شيوه جنگ و گريز ازبكان، بهرهگيرى از توپ را غير ممكن مىساخت، ولى تجربه تلخ آنان در شكستهاى سنگين در برابر قدرت آتش و تفنگچيان ارتش ايران، آنان را به فراهم ساختن سلاح آتشين علاقهمند ساخت.\nسلطان سليم سيصد نفر ينىچرى از راه كريمه، همراه سفير ازبك به ماوراءالنهر فرستاد و به خان تاتارستان كه فرمانرواى كريمه بود، دستور داد چندين عراده توپ و مقدارى زنبورك از اسلحههايىكه در جنگ عليه روسيه و لهستان به كار مىرفت، به هيئت مزبور دهد و زمينه مسافرت آنان را از راه سراى در شمال خزر، فراهم گرداند.\nينىچرى و توپخانه در اوايل سال 921 ق وارد بخارا شد. عبيدخان در محرم سال 920 ق، پس از پيروزى بر اميرنجم ثانى، در خصوص سرزنش سلطان سليم عثمانى در باب خونخواهى محمدخان شيبانى و بىحميتى سلطانهاى ازبك، پاسخ سلطان سليم را فرستاد.\nعبيدخان با سپاهيان قزلباش و بابر شاه در حوالى سمرقند صفآرايى كردند. سردار معروف ايرانى ياراحمد اصفهانى ملقب به نجم ثانى كشته شد و ازبكان بر خراسان تاختند و قتل و غارت كردند. پس از اين پيروزى، عبيدخان كه سرمست باده غرور بود، در پاسخى به نامه سلطان سليم، درباره شكست ايرانيان و لشكريان بابر شاه شرح كاملى نگاشت و از اين پيروزى، به خود باليد. همچنين سلطان را آگاه ساخت كه به همه ميرزايان و بهادران و اميران و نيز طوايف ازبك و جغتارى و دودمان چنگيزخان بشارت پيروزى داده شده است و اتفاق بر «تصميم ازاله آن گروه مكروه متغلبه و فرق ضاله رفضه» حاصل شده است.\nعبيدخان در نامه خود پس از ذكر عنوان و القاب سلطان سليم و اظهار شادمانى از رسيدن نامه وى چنين مىنگارد:\n... على الخصوص زنادقه اوباش و ملاحده قزلباش دمّرهم اللّه و خذلهم كه از ابتداى خروج، با بىدست و پايى چند از علوج مغلوج از محض تغلب و تسلط رو به ظلم و بيداد نهاده، چندين هزار مسلمان را به غير حل به قتل آورده و هتك پرده ناموس ارباب عرض كرده و سوداى سلطنت با فكر خام در ديگ دماغ پخته و با سلاطين روزگار لاف برابرى و پنجه همبازويى زده، دفع و رفع آن قوم از واجبات ديده و فرايض عينيه انگاشته، مرة بعد اخرى مقالات و مكاوحات ازبكيان مسموع گماشتگان درگاه شده و هرچند به غفلت ما حسب التقدير سبقى از آن ملاعين بىدين و رفضه زشتآيين به ظهور پيوست. اما معلوم عالى است كه هرگاه سبعى از سباع و يكى از كلاب وضاع ديوانه گشته به ضرر انسانى قصد كند، محلهاى بل شهرى از اندفاع آن ضجرت كشيده به جمعيت و اتفاق به مدافعه در مىكوشند. پس گروهى كه از قلت به كثرت رسيده و هر يك در ديوانگى شهره عالم شده و دائما به خونفشانى و خونآشامى اوقات گذرانيده... شاهد حال هر يك افتاده شرمى از خدا و بيمى از شاه و گدا نكرده و به تمرد و تفرعن به توابع خويشتن دعوى «انا ربكم الاعلى» نموده و آن مستحقان جهنم نيز كلمات ابليسيهاش پذيرفته، زبان اهل عالم در حق ايشان نمط ناطق بود.\nترسيم از خدا و نترسيم از كسى\nترسيم از كسى كه نمىترسد از خدا\nمع هذا، كلب اصغر وكالت سير آن كلب اكبر كه از عين نادانى به نجم ثانىاش ملقب نموده ... به سردارى لابل سربدارى با موازى هشتادهزار سوار سرخ سرنا هموار از ايران به پريشانى تورانيان پرداخته... به طرفهالعين دمار از روزگار ايشان برآوريم... .15\nاين نامه به هنگام رسيدن عثمانيان به نزديكى چالدران، به سلطان سليم رسيد. خان ازبك در ادامه نامه، اعلام مىدارد كه از مغولستان تاكنار جيحون، همه تورانيان را براى جنگ تحريك كرده است و به زودى از سوى خراسان حمله خواهد آورد. عبيدخان با سلطان عثمانى وعده مىگذارد كه تركهاىمغربى با تركهاى مشرقى در اصفهان و كنار زايندهرود به شرف ديدار برادروار به يكديگر برسند و اين تأكيد بر مشتركات نژادى را در اتحاد نظامى و سياسى دو دولت مقتدر ترك در شرق و غرب ايران نشان مىدهد.\nخان ازبك در اين نامه ميزان قدرت و شجاعت قزلباشان را بيان مىدارد و براى پيكار با قزلباشيه همدستى همه ملتهاى سنى را ضرورى مىشمارد. در واقع، بر بهرهگيرى از تعصبها و شكافهاى عميق مذهبى اصرار مىورزد.\nبنابر نوشته هامرپورگشتال، سلطان سليم به هنگام جنگ چالدران نامهاى به زبان فارسى نوشت و به عبيداللّهخان ازبك، حكمران سمرقند فرستاد و او را براى حمايت از جامعه مذهب تسنن، به يورش بر مملكت ايران، تكليف كرد.16\nسلطان سليم در رجب سال 921 ق پس از فتح چالدران، نامهاى به زبان تركى در پاسخ عبيداللّهخان نگاشت و در اين نامه اعلام داشت كه تمامى سرزمينهاى ديار بكر را تا حدود كردستان، از كشور قزلباش به تصرف در آورده است. هرچند ايرانيان تقاضاى صلح و آشتى كردهاند، ولى هرگز زير بار نرفته و مصمم است ريشه قوم قزلباش را براندازد. پس، از خان ازبك درخواستى دارد:\n... بر جنابعالى نيز لازم است با امراى بزرگ آن نواحى مراسله و مشاوره نموده، همگى متفقا ماده فتنه و فساد را قطع كنيد و تا آنجا كه ممكن است نام و نشان قزلباش را از عالم ناپديد سازيد و با اعلام و گزارش پياپى احوال و اوضاع خود كه لازمه اتفاق طرفين است اقدام و اطمينان داشته باشيد كه بنيان يگانگى و اخوت و اساس اتحاد و وداد طرفين روز به روز مستحكمتر مىشود. و سفير شما سيدمحمد شرايط رسالت را به نهايت خوبى انجام داده، اينك با عنايات بىپايان ما محظوظ و كامياب گرديده و تقاضاهايش اجابت شده رخصت مراجعت حاصل كرده بدان جانب روانه گرديد.17\nبنابراين، عبيداللّهخان به تحريك سلطان سليم با ديگر فرمانروايان ازبك متحد شدند و به خراسان تاختند و هرات را فتح كردند. اما يورش سپاهيان قزلباش، به عقبنشينى ازبكان به ماوراءالنهر انجاميد، ولى پس از چالدران و پيروزى متحد آنان در غرب ايران، بار ديگر به خراسان طمع كردند و در سال 927 ق عبيداللّهخان با سى هزار سوار عازم خراسان شد و تا هرات پيش رفت. شاهزاده طهماسب ميرزا و اميرخان موصلو، يورش ازبكان را پس زدند و از اين تاريخ تا مرگ شاه اسماعيل صفوى، تعرض مهمى به خراسان نشد.\nروابط عثمانيان و ازبكان در دوره شاه طهماسب\n1. دوره عبداللطيفخان ازبك\nدر سال 957 ق سلطان سليمان قانونى با فرستادن نامهاى به عبداللطيف كه پس از عبيداللّهخان18 عنوان خانى و سلطنت ماوراءالنهر يافته بود، وى را از نتيجه جهاد در آذربايجان و عراق عجم آگاه ساخت و خان ازبك را براى حمله به ايران تشويق كرد؛ با اين استدلال كه «اگر از آن جانب نيز لشكريان دين عنان عزم را به حركت در آورد، وجود مضراتآلود طايفه ضلالتآمال خسرانمآل از صفحه روزگار معدوم و نابود شدنش حتمى مىباشد».19 در اين نامه، سلطان عثمانى با اشاره به مشكلات حج گزاران در عبور از ايران، كوتاهى ازبكان را براى نابودى صفويان سرزنش مىكند و ضعف و سستى ايرانيان را فرصت مناسبى براى ريشهكنى آنان مىداند. اين اغوا اثر گذارد و در همان سال، عبداللطيفخان و براقخان ازبك با لشكرى فراوان به هرات رهسپار شدند و كوششهاى والى هرات و سپاه قزلباش در دفع يورش ازبكان به شكست انجاميد و هرات براى مدتى در دست ازبكان قرار گرفت.\n2. دوره براقخان ازبك\nبا مرگ عبداللطيفخان ازبك در سال 959 ق، براقخان عنوان خانى و سلطنت ماوراءالنهر يافت، ولى جلوس او بر حكومت ماوراءالنهر، موجب بروز اختلافها و تضادهايى ميان برادران وى در سمرقند و ديگر خانهاى ازبك گرديد. اين كشمكشهاى درونى، مدتها خراسان را نگاه داشت و در اين مدت، پيوستگى و اتحاد ازبكان و عثمانيان نيز سستى گرفت. از اين رو، براقخان كه در طول سه سال نتوانسته بود براى اتحاد و دوستى خود با سلطان ترك گامى بردارد، در سال 963 ق نامهاى به سلطان سليمان نوشت و با پوزشخواهى از تعويق يورش ازبكان به ايران، مخالفت برادران و سلطانهاى ازبك را در تعويق مؤثر شمرد. همچنين خان ازبك تصميم خود را براى جنگ با قزلباشان اعلام داشت و از سلطان سليمان خواست مبانى اتحاد را تحكيم كند و نامهنگارىها را ادامه دهد. از اين نامه مهم بر مىآيد كه سلطان سليمان، ازبكان را با اسلحه و مربيان نظامى و سرباز براى جنگ با ايران آماده مىكرده است: «... در همان فرصت كه ايلچيان آمدند و سيصد نفر ينىچرى و توپ و ضربزنها را آورند، مىخواستيم كه به نيت غزا سوار شده بر سر مخالفان دين كه در خراسان زميناند رويم...».20 پس از دو ماه، پادشاه ازبك با واسطه نظامالدين احمد چاوش كه به استانبول برمىگشت، به سلطان خبر داد كه سپاهيان او بخارا را گرفتهاند و از آنجا نيز عبور كردهاند. سومين نامه به سلطان عثمانى همراه شيخ مصلحالدين مصطفى فرستاده شد كه براى ديدن نزديكان خود به استانبول مىرفت. سلطان سليمان عثمانى در پاسخ نوروز بهادر، ملقب به براقخان، دو نامه نوشت. يكى درباره سفارش شيخ مصلحالدين و ديگرى در زمينه جلوس او به تخت خانى و حاضر بودن براى حفظ مراتب دوستى و اتحاد كه با عبداللّه و عبداللطيفخان منعقد شده بود. او در اين نامه تأكيد مىكند در حالت كنونى كه با دولت ايران صلح كرده است، از دادن و خواستن مدد معذور است.21 در واقع، عثمانيان سياست خارجى خود را در روابط با ازبكان بر اساس نوع روابط با ايرانيان تنظيم مىكردند و نامه سلطان سليمان به براقخان به منزله درخواست اعمال سياست ملايم ازبكان در مورد ايرانيان بود.\nسلطان سليمان در نامه كوتاهى به زبان تركى در سال 964 ق خان ازبك را از برقرارى صلح ميان دولت عثمانى و ايران آگاه ساخت. بنابر اين نامه، شاه طهماسب «با تضرع تمام چندين بار نمايندگى به دربار سعادت آشيان ما روانه داشت كه از اين به بعد از جاده شريعت منحرف نخواهد شد و تقاضاى صلح نمود...».22 مفهوم بيان سلطان عثمانى در اين نامه براى ازبكان آن بود كه مىبايد يورش خود را به ايران متوقف سازند.\nيكى از رخدادهاى مشهور دوران سلطنت شاه طهماسب، پناهنده شدن شاهزاده فرارى عثمانى بايزيد در سال 967 ق به دربار ايران بود. با وجود پناهندگى بايزيد، سلطان سليمان كوشيد تا نامهنگارىها و روابط دوستانه را با شاه طهماسب همچنان حفظ كند. اتحاد دولتهاى اروپايى و مقام پاپ عليه امپراتورى عثمانى، اين فرصت را از سلطان ترك گرفته بود كه تمام توان امپراتورىاش را تنها در شرق به كار گيرد. تقسيم نيروى نظامى در دو جبهه و هزينههاى گزاف آن سبب شد كه به صلح در شرق تن در دهد. از آن پس، مناسبات سياسى و دوستانه دو كشور تا پايان حيات سليمان و شاه طهماسب ادامه يافت و حتى حوادثى مانند پناهندگى شاهزاده بايزيد به ايران آن را متزلزل نساخت.\n3. دوره پيرمحمدخان ازبك\nبا بررسى منابع تاريخى درمىيابيم كه اگرچه سلطان سليمان به ظاهر با شاه صفوى ملايمت داشت و در نامههايش اظهار دوستى و خيرخواهى مىكرد، ولى در نامههايى كه براى ديگر حكمرانان و خانهاى سرزمينهاى شرقى مىنوشت، انتهاى دشمنىاش را در حق شاه طهماسب اظهار مىداشت. چنانكه از طريق درويش محمد بدخشانى كه به عزم زيارت اماكن مشرفه به عثمانى رفته بود، در نامهاى كه براى پيرمحمدخان ازبك نوشت، نيات واقعى خود را ابراز كرد: «اين ايرانى كه تاج بر سر گذاشته، از باد تكبر ورم كرده است. اين شاه گمراه كه پشتش در زير بار ذلت و شرمسارى دوتا خم برداشته است، ايلچى نزد ما فرستاده با كمال خفت و حقارت استدعاى صلح نموده [است]، ما نيز از روى رأفت و رحمت مصالحه را از براى يك زمان قبول نموديم، ليكن از وقتى كه به پسر گناهكار من بايزيد پناه داد، مصالحه را با منتهاى پستى فطرت كه آثار آن در جبهه او نمودار است بر هم زد. بعد از اين، ديگر اعتبارى به گفتار و كردار او باقى نمانده است و بازوى تواناى من از براى انعدام و انهدام او عنقريب بلند خواهد شد. البته خان ازبكها مانند مسلمانان پاك اعتقاد، در اين كار با ما همراهى خواهد كرد».23\nشاه طهماسب نيز درصدد تحكيم صلح ميان دو كشور بود. با وجود تحريكهاى بايزيد براى جنگ با عثمانيان، وى مخالف بر هم زدن پيمان صلحى بود كه به تازگى با سلطان عثمانى بسته بود. سرانجام به ظاهر بر اثر سوءظن در نقشه كودتا در قزوين توسط شاهزاده بايزيد و در واقع، براى حفظ مناسبات دوستانه، شاه طهماسب بايزيد و چهار پسرش را به هيئت عثمانى تسليم كرد و موارد پيمان آماسيه مورد تأييد مجدد قرار گرفت. بنابر دستور سلطان سليمان پس از آنكه پنج شاهزاده عثمانى در اختيار عثمانيان قرار گرفتند، كشته شدند. در پى هداياى امپراتورى عثمانى در خصوص تسليم بايزيد، سفارت بزرگى از ايران در مقابل نمايندگان سلطان كه چهارصد هزار دوكا در بهاى قتل بايزيد براى شاه طهماسب آورده بودند وارد استانبول گرديد. هيئت ايرانى در عثمانى، اوضاع را پس از تسليم كردن بايزيد مساعد ارزيابى كرده بودند؛ در حالى كه عثمانيان در مناسبات سياسى و عقيدتى خود با ايرانيان انعطافى نشان ندادند. درخواستهاى سفير ايران از دربار عثمانى جالب توجه بود: اولاً در جنگ با تركمانان و ازبكان شاه طهماسب را يارى دهند؛ ثانيا حاجيان ايرانى را در عبور و مرور از سرزمينهاى عثمانى آزادى و امنيت بدهند؛ ثالثا پدر ايلچى را كه همراه خود آورده بود اجازه دهند در بيتالمقدس مجاور شود و باقى عمرش را در آنجا گذراند؛ رابعا آن پنج نفر پسران خان بطليس (بدليس) را كه به بغداد گريختهاند، به گماشتگان شاهى تحويل دهند.\nهامرپورگشتال كه به منابع اروپايى و تُرك توجه دارد، برخى نكات مهم از روابط عثمانيان و ازبكان و ايرانيان را كه در منابع عصر صفوى ديده نمىشود، در اختيار مىگذارد. وى برخورد قاطع سلطان عثمانى را با درخواستهاى هيئت ايرانى ثبت كرده است: «مورد اول به جهت اينكه تركمانان و ازبكان با عثمانيان هممذهباند و امداد رافضيان در جنگ اهل تسنن، خلاف قانون شريعت و زاكون ملت است قبول نشد. موارد ديگر را نيز سلطان عثمانى نپذيرفت، مگر اخراج كردن پسران خان بدليس را؛ زيرا مذهب و عادت مانع نبودند، از اينكه آنها را به دست جلاد و ميرغضب بسپارند».24\nبه رغم برخورد سرد سلطان ترك با درخواستهاى شاه ايران و تأكيد بر اشتراك مذهب با ازبكان، شاه طهماسب به تداوم مصالحه ميان دو كشور علاقه نشان داد. سياست احتياطآميز شاه طهماسب در برخورد با پناهندگى بايزيد براى حفظ همين مصالحه بود.\nبه طور كلى، مناسبات ازبكان و عثمانيان در دوره شاه طهماسب، به گونهاى شكل گرفت كه پىآمدهاى آن بر پريشانى اوضاع در مرزهاى شرقى و غربى ايران آشكار بود. در واقع، تا زمانى كه سلطان سليمان عثمانى به فتوحات اروپايى مىپرداخت، ايران مصون ماند. نهتنها تهاجمهاى عثمانيان فروكشيد، بلكه سلطان عثمانى از برانگيختن دربار ازبكان در ماوراءالنهر خوددارى كرد. اما زمانى كه بحران در روابط دو كشور بروز كرد، آثار ويرانگرى بر حيات سياسى و اجتماعى ايران نهاد. در اين دوران مهم، هم مرزهاى غربى كشور گشوده شد و هم يورشهاى حساب شده در شرق ايران شكل گرفت. البته ازبكان از ارتباط با دربار عثمانيان بسيار شادمان بودند؛ بهگونهاى كه پيشقدمى در طرح حمله مشترك به ايران براى حل مشكل صفويان از سوى ازبكان بارها به ثبت رسيده است.\nافزون بر زبان و نژاد و مذهب مشترك كه عامل پيوند اين سرزمين سرزمينهاى تركنشين بود، دشمنى مشترك با صفويان، عثمانيان و ازبكان را در اتحاد مستحكمترى قرار مىداد. اين ارتباط افزون بر مناسبات سياسى و مذهبى، در قالب نظامى نيز تجلى يافت و سلاح و سرباز و مربيان نظامى از سوى عثمانيان به ماوراءالنهر فرستاده شد. در دوران جنگ، تركان عثمانى با نامهنگارىهاى خويش كه بيشتر بر مباحث عقيدتى و ارتداد صفويان و اشتراك مذهب استوار بود، در تحريك ازبكان كوشيدند و از اين جهت، خراسان شاهد لشكركشىهاى طولانى و پيوسته بود.\nدر زمان برقرارى صلح ميان ايران و عثمانى، سفيران ازبك در دربار عثمانى با شرايط مرحله جديد آگاه مىشدند و سلطان عثمانى از همراهى با دربارهاى ماوراءالنهر براى حمله به ايران معذور بود. البته وضع در مورد ايرانيان نيز اين چنين بود و قرابتهاى مذهبى و نژادى مانعى در يارى ايرانيان در جنگ با ازبكان به شمار مىآمد. يك نمونه آن، درخواست شاه طهماسب از سلطان سليمان عثمانى است كه آشكارا خلاف شريعت ارزيابى گرديد و بر همكيشى با ازبكان تأكيد ورزيده شد.\n1. استرآبادى، سيدحسن بن مرتضى حسينى، تاريخ سلطانى (از شيخ صفى تا شاه صفى)، به كوشش: احسان اشراقى، تهران، انتشارات علمى، 1364.\n2. اسكندربيگ تركمان، تاريخ عالم آراى عباسى، به كوشش: ايرج افشار، جلد 1، تهران، اميركبير، 1334.\n3. افوشتهاى نطنزى، محمود بن هدايتالله، نقاوه الاثار فى ذكر الاخيار، به اهتمام: احسان اشراقى، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1350.\n4. براون، ادوارد، تاريخ ادبيات ايران از صفويه تا عصر حاضر، ترجمه: بهرام مقدادى، جلد 4، تهران، مرواريد، 1369.\n5. بيانى، خانبابا، تاريخ نظامى ايران در دوره صفويه، تهران، ستاد بزرگ ارتشتاران، 1353.\n6. ثابتيان، ذبيحاللّه، اسناد و نامههاى تاريخى و اجتماعى در دوره صفويه، تهران، كتابخانه ابنسينا، 1343.\n7. جى. شاو، استانفورد، تاريخ امپراتورى عثمانى و تركيه جديد، ترجمه: محمود رمضانزاده، جلد 1، مشهد، معاونت فرهنگى آستان قدس رضوى، 1370.\n8. حاجيانپور، حميد، «روابط ايرانيان و ازبكان در دوره شاه طهماسب صفوى» ، مجله علمى پژوهشى دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه اصفهان، شماره 18و 19، 1378.\n9. حقى اوزون چارشى لى، اسماعيل، تاريخ عثمانى، ترجمه: ايرج نوبخت، تهران، انتشارات نوبخت، 1369.\n10. خواندمير، امير محمود، تاريخ شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى، تصحيح: محمدعلى جراحى، تهران، نشر گستره، 1370.\n11. رحيمزاده صفوى، زندگانى شاه اسماعيل صفوى، به اهتمام: يوسفپور صفوى، تهران، كتابفروشى خيام، 1341.\n12. روملو، حسن بيگ، احسن التواريخ، تصحيح: عبدالحسين نوايى، جلد 12، تهران، انتشارات بابك، 1357.\n13. صفوى، شاه طهماسب، تذكره شاه طهماسب، به كوشش امرالله صفرى، انتشارات شرق، 1363.\n14. طاهرى، ابوالقاسم، تاريخ اجتماعى و سياسى ايران از مرگ تيمور تا شاه عباس، تهران، كتابهاى جيبى، 1351.\n15. عبدى بيگ شيرازى، تكمله الاخبار، تصحيح: عبدالحسين نوايى، تهران، نشر نى، 1369.\n16. غفارى كاشانى، قاضى احمد بن محمد، تاريخ جهان آرا، تهران، حافظ، 1343.\n17. قزوينى، يحيى بن عبداللطيف، لبالتواريخ، تهران، انتشارات بنياد گويا، 1363.\n18. قمى، قاضى احمد منشى، خلاصهالتواريخ، تصحيح: احسان اشراقى، جلد 1، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1359.\n19. مجهول، عالم آراى شاه طهماسب، به كوشش: ايرج افشار، تهران، دنياى كتاب، 1370.\n20. نوايى، عبدالحسين، اسناد مكاتبات تاريخى ايران از تيمور تا شاه اسماعيل، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 2536 شاهنشاهى.\n21. ، شاه اسماعيل صفوى، (مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى)، تهران، انتشارات ارغوان، 1368.\n22. ، شاه طهماسب صفوى، (مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى)، تهران، انتشارات ارغوان، 1368.\n23. هامرپورگشتال، يوزف، تاريخ امپراتورى عثمانى، ترجمه ميرزا زكى علىآبادى، جلد 2، تهران، انتشارات زرين، 1367.\n1. براى آشنايى بيشتر با روابط ايرانيان و ازبكان در دوره شاه طهماسب صفوى ر.ك: حميد حاجيانپور، «روابط ايرانيان و ازبكان در دوره شاه طهماسب صفوى»، مجله علمى پژوهشى دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه اصفهان، شماره 18و 19، 1378، ص 35 ـ 60.\n2. ادوارد، براون، تاريخ ادبيات ايران از صفويه تا عصر حاضر، ج 4، ص 102.\n3. براى آگاهى از نامههاى عبيداللّهخان ازبك و سلطان سليم عثمانى ر.ك: عبدالحسين نوايى، شاه اسماعيل صفوى مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى، ص 115 - 122؛ يوزف هامر پورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 839؛ ذبيحاللّه ثابتيان، اسناد و نامههاى تاريخى و اجتماعى در دوره صفويه، ص 120.\n4. هامرپورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 378.\n5. در زمينه شمار سپاهيان ازبك در جنگ جام، منابع صفوى براى اهميت بخشيدن به پيروزى شاه طهماسب در جام ارقام مبالغهآميزى را ثبت كردهاند. وقايعنگاران دوران شاه طهماسب پيروزى جام را با الهام غيبى به شاه طهماسب مرتبط مىدانند. ر.ك: اميرمحمود خواندمير، تاريخ شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى، ص 149. قاضى احمد قمى گزارش مىدهد كه شخصى مؤمن امام رضا عليهالسلام را در خواب ديد كه گفته بود به «مدد طهماسب مىروم». ر.ك: قاضى احمد منشى قمى، خلاصهالتواريخ، ج 1، ص 183. قاضى احمد منشى قمى پيروزى سه هزار تن بر دويست و پنجاه هزار تن را در جنگ جام نقل مىكند. قزوينى رقم يكصد و بيست هزار تن ازبك را در مقابل بيست و چهار هزار تن سپاه صفوى آورده است. ر.ك: يحيى بن عبداللطيف قزوينى، لبالتواريخ، ص 427 ـ 428.\n6. هامرپورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 1567 ـ 1568.\n7. همان، ص 1552.\n8. همان، ص 1582.\n9. منشئات فريدون بيك، ج 1، ص 353، نقل از: عبدالحسين نوايى، اسناد و مكاتبات تاريخى ايران از تيمور تا شاه اسماعيل، ص 711.\n10. براى آگاهى از اين نامهنگارىها، ر.ك: اسناد و مكاتبات تاريخى ايران از تيمور تا شاه اسماعيل، گردآورى عبدالحسين نوايى.\n11. همان، ص 375 ـ 377.\n12. همان، ص 379 ـ 380.\n13. براى ديدن متن نامه و پاسخ بايزيد عثمانى، ر.ك: همان، ص 433 ـ 440.\n14. نوايى، شاه اسماعيل صفوى، مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى، ص 122 ـ 115.\n15. براى ملاحظه متن كامل نامه و آگاهى از ديدگاههاى خطرناك خان ازبك در مورد تماميت ارضى ايران ر.ك: نوايى، شاه اسماعيل صفوى مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى، ص 127 ـ 132.\n16. هامرپورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 839.\n17. براى ديدن متن فارسى اين نامه كه به زبان تركى نگاشته شده است، ر.ك: رحيمزاده صفوى، زندگانى شاه اسماعيل صفوى، ص 407؛ ذبيحاللّه ثابتيان، اسناد و نامههاى تاريخى و اجتماعى دوره صفويه، كتابخانه ابنسينا، تهران، 1343، ص 120.\n18. عبيداللّهخان ازبك در تقويت جنبه عقيدتى در جنگ با صفويان كوشيد و بر آن بود كه با اين عامل بتواند اتحاد سياسى و نظامى با عثمانيان برقرار سازد. افزون بر آن، عالمان ماوراءالنهر را در سپاه خود در جنگ با صفويان قرار داد تا با كسب مشروعيت، احساسات مذهبى مردم ماوراءالنهر را برانگيزد. چهل تن از عالمانى را كه به بهانه دعا در روز جنگ براى پيروزى در سپاه ازبك در جنگ جام قرار داده بود، بنابر منابع صفوى «چون حق با ايشان نبود، دعا رجعت كرد همگى در پاى علم كشته شدند». ر.ك: قاضى احمد منشى قمى، ج 1، ص 188؛ حسنبيگ روملو، احسن التواريخ، تصحيح: عبدالحسين نوايى، ج 12، ص 288؛ اسكندربيگ تركمان، تاريخ عالمآراى عباسى، ص 56.\n19. براى ديدن متن نامه كه به زبان تركى است، ر.ك: عبدالحسين نوايى، شاه طهماسب صفوى مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى، ص 195 ـ 196.\n20. همان، ص 314.\n21. هامرپورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 1240.\n22. نوايى، شاه طهماسب صفوى، ص 318.\n23. هامرپورگشتال، تاريخ امپراتورى عثمانى، ج 2، ص 1259.\n24. در مورد درخواستهاى سفير ايران در دربار عثمانى و پاسخ باب عالى، ر.ك: همان، ص 1272.\n‹ مفهوم «امام» در گذر زمان (تا نيمه سده دوم) / مرتضى بهرامى خشنودى بالا علل ورود علويان به طبرستان تا تشكيل دولت علوى 250 قمري / محمد شورميج ›