معرفی زیستگاه های بشری عصر سنگ افغانستان\nPosted on August 23, 2011 October 7, 2016 by Hameed Abdi\nThis is one of my university assignment about the humanitarian occupied livings in the stone age in Afghanistan. It is basically and introduction to the stone age living in Afghanistan.\nریاست پوهنتون کابل\nدیپارتمنت باستانشناسی و بشرشناسی\nمقدمه یا مدخل\nبا پیدایش انقلاب صنعتی در اروپا و فراهم شدن زمینه برای بالندگی اندیشه‌های پویا و همچنای به‌میان آمدن آزادی برای کار، تفکر و پژوهش‌های علمی؛ دگرگونی‌های همه‌جانبه، در رگ رگ اندام زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع مختلف انسانی، پدید آمد که جهان گذشته را به پیمانه ۱٨٠ درجه، متحول نمود.\nبهره‌گيری انسان‌ها در هر دوره، از سرگذشت‌ها و تجربه‌های گذشتگان و نيز كاوش، كوشش و پژوهش آدميزاد در اين ميان، نقشی اساسی و تعيين‌كننده را بر عهده داشته است.\nمطالعه در باره تاريخ انسان‌های گذشته و آگاهی از فراز و فرودهايی كه در طول زندگی چندين هزار ساله‌شان پديد آمده است، ما را در گزينش بهترين راه‌ها و بهره‌برداری از كاراترين ابزارها در بهبودسازی نحوه‌ی زيست و زندگی، ياری می‌رساند.\nاگر اين مطالعات و كاوش‌ها در باره گذشته‌های كشور خود انسان باشد، زمينه را برای بهترسازی زندگی و جلوگيری از تكرار حوادث تلخ و خانمان‌سوز گذشته فراهم می‌كند.\nدر نوشتار حاضر، نظری به گذشته بسيار دورِ كشور خود ما (افغانستان) زده شده و بر پايه اسنادِ به‌دست آمده از كاوش‌های علمی چند تن از باستان‌شناسان نامدار جهان، به معرفی نخستين زيستگاه‌های انسان عصر سنگی در افغانستان، پرداخته شده است.\nآثاری به‌دست آمده از غارهای قره‌كمر ايبك، آق‌كپرگ، چهل ستون، هزارسم، تپه منديگگ، دره كور (كر)، دشت ناور غزنی، غار مار و غار اسپ، ما را قادر مي‌سازد تا در باره تاريخ چندين هزار ساله كشور خود پی ببريم.\nدر اين پژوهش بر اساس تحليل‌های باستان‌شناسان در باره همين آثار كشف شده از مناطق نامبرده، در زمينه زیستگاه های و زیست انسان در دوره سنگ افغانستان د راینکشور، معلومات داده شده است.\nو در ضمن اشاره میگردد اینکه،\nمایان که تحت عنوان گرداورندگان از خود یاد کرده ایم در رابطه به موضوع تعیین شده با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ئی پیرامون معرفی داشته های موجود در رابطه به زیست گاه های بشری عصر سنگ افغانستان با سعی بلیغ تحقیق و جستجو نمودیم و یافته های خویش را در متون مابعد خدمت خواننده گان عزیز تقدیم میداریم.\nو بر حسب هدایت استاد محترم محمد رسول باوری استاد باستانشناسی این دیپارتمنت ضمن سپاس از معنت گذاری شان سطور هذا را منحیث کار گروپی خویش تقدیم میداریم.\nبا عرض حرمت ذکر مینمایم تا در صورت بروز اشتباهات و نواقص ما را محضور شمرده و در اصلاح ان ما محنت گذارید.\nعبدالحمید “عبدی” ، محمد زبیر، بشیر احمد “صافی” ، خلیل الله ، بصیر احمد محصلین صنف دوم سمستر چهارم\nکابل – سرطان سال 1390\nفهرست عمومی مندرجات\nبحث اول معلومات عمومی پیرامون عصر سنگ در افغانستان\nبحث دوم بحث پیرامون محلات و زیستگاه های تثبیت شده متعلق به عصر سنگ افغانستان\nنتیجه گیری پیرامون مدت عصر سنگ و وضاحت در مورد ان، مشکلات در رابطه به موضوع، نقاط قوت و ضعف در رابطه به معلومات جمع اوری شده و تحقیقات انجام شده، کاستیهای علما و محققین در رابطه به موضوع\nضمایم شماره 1 ، 2 ، 3\nبحث معلوماتی پيرامون عصر سنگ در جامعه بشري و در افغانستان\nمعلومات عمومي پيرامون عصر سنگ در جامعه بشري و در افغانستان\nفهرست مندرجات اين بحث\nنظري به افغانستان در عصر حجر\nتقسيمات تاريخي جامعه بشري\nشكل اثار در دوره سنگ\nمعلومات متفرقه در باره عصر سنگ\nتاريخچه نام گذاري\nخوراک و نوشيدني در عصر سنگ 6\nافغانستان در عصر سنگ\nافغانستان دردوره سنگ قديم:\nافغانستان در دوره سنگ ميانه (ميزوليتيك)\nافغانستان در دوره سنگ جديد (نيوليتيك)\nافغانستان در دوره سنگ و مس (انيوليتيك)\nالف. مدنيت منديگك:\nب. مدنيت سيستان:\nج. مدنيت كويته:\nطرز معشيت –مذهب و ساختمان جامعه افغاني در عصر سنگ\nسا کنين ا و ليه ا فغا نستا ن\nافغانستان ركن اساسي در مدنيت هاي جهان\nسرزميني که امروز به‌نام افغانستان ياد مي‌شود، از زمان‌هاي بسيار دور، محل سکونت انسان هاي اوليه بوده است.\nآثار به‌دست آمده، نشان مي‌دهد که از حدود ۵٠ هزار سال قبل، انسان‌ها در اين سرزمين زندگي داشته‌اند.\nولي اين نكته را نيز بايد افزود كه افغانستان سرزميني است که از لحاظ تحقيقات تاريخ‌نگاري و باستان‌شناسي به‌کار زيادي نياز دارد تا باستان‌شناسان، آثار و معلومات کافي از تمدن‌هاي گذشته را کشف نموده و مورد مطالعه قرار دهند.\nاز سال (۱۹٢٢ م) به‌اين سو در نقاط مختلف افغانستان، كاوش‌هاي علمي و باستان‌شناسي انجام شده است. اين کاوش‌ها توانست قسمت‌هايي از تاريخ باستاني کشور ما را روشن سازد و معلوم شد که انسان‌هاي اوليه، بيشتر در اطراف رودخانه‌هاي افغانستان زندگي مي‌کردند. زيرا زندگي در اطراف رودخانه‌ها آسان‌تر بوده است.\nاقوام بدوي که در اين سرزمين زندگي اقوا م بدوي اي که د ر ا ين سر ز مين زند گي مي کر د ند به شکا رحيوا نا ت و ا ستفاده ا ز گيا ها ن و حبو با ت خود رو و کوهي روزگار مي گذرانيدن ، بعد کم کم ا ز ا ين مر حله به مر حله جديد تري گام برداشته و به ا هلي کردن بعضي حيوا نا ت و سر ا نجا م به دا مدا ري و زرا عت آ شنا شده و به سا ختن قر يه و دهکده پر دا خته وآ ثا رچند دهکده بسيا رقد يمي د ر نقا ط مختلف ا ين کشو ر کشف شده ا ست و ا زمغا ره ( چهل ستو ن ) و بعضي نقا ط د يگرآ لا ت و ا بزا رسنگي و ا ستخوا ني بد ست آ مده که پيدا يش ا ين قبيل آ ثار بيانگرآن است که در اين دوره ابتداي ا نسانهاي آنروز از آلا ت و ادوا ت يا د شده براي شکا رو براي د فاع ا زخو يش ا ستفا ده مي کر ده ا ند .\nبعد ها ا ين جا معه ا بتدا ئ به تد ريج و د ر طول هزا را ن سا ل ، ا ز نظروضع ز ندگي به مر حله متکا مل تري قدم نهاده و به عصرفلزا ت دا خل گر ديده ا ند .\nدر اين زمان مس جاي آ لا ت سنگي را گر فته ، تبر، د شنه ، کا رد، بيل و غيره سا خته ا ند .صنعت کو زه گري وظر وف سفا لي د ر ميا ن شا ن ر واج يا فته ، همين طو رکشا و رزي خود را تو سعه دا ده ا ند .\nد رحفر يا ت ( آ ق کپرک ) آ ثا ري ا ز قبيل :آ يينه بر نجي .ا نگشتر .د ست بند . سلاح ا بتدائ … بد ست آمده که متعلق به عصرحجر جديد ا ست و ا ز( 2 تا 9 ) هزا رسا ل قبل از ميلادرا د ربرمي گيرد و د رهمين زما ن بزو گو سفند و بعضي حيوا نا ت د يگرد را ين سا حه تربيت مي شده وحبو با ت غذا ي کشت و ز رع مي گر ديده ا ست .\nآ ثارکشف شده د ر شما ل غر بي بلو چستا ن نشا ن مي دهد که د رحد ود ( 4 هزا ر) سا ل قبل دهکده هاي د را ين منطقه و جود دا شته که سا کنين آ نها کشا ور زي مي کرده ا ند .\nبعضي تحقيقا ت ديگر و بخصوص تفحصا ت سا ل < 1951 م > د ر ( مند يکک ) وا قع د ر< 55 > کيلو متري شما ل قندها رنشا ن دا د که ا ز< 3 هزا ر> سا ل قبل ا زميلاد مرد م ا ين منطقه ده نشين بوده وخا نه هاي ا زخشت وگل مي سا خته وبه زرا عت ودا مدا ري آ شنا بوده ا ند .\nا سلحه و زيو را ت مسي و ظر وف سفا لين که دا راي ا شکا ل هند سي بو دند بد ست آ مده ا ست .\nمجموع ا ين کشفيا ت نما ينگرسطح بلند پيشه و ري آ ن عهد مي با شد . يکي ا زکا نو نهاي زندگي ما قبل تا ريخ حوزه ( ا رغندا ب ) و( هيرمند ) بوده ا ست .\nغرض تسلسل بخشيدن به معرفت و منطق موضوع لازم است تا در ابتدا پيرامون تقسيم بندي تاريخي جامعه بشري بپردازيم كه قرار اتي مي باشد:\n1. عصر سنگ\n3. عصر اهن\nچون بحث متمركز بر دوره سنگ و معرفت با ان است در مورد عصر سنگ به جزيات مي پردازيم و ذكر بايد نمود كه عصر سنگ به يكتعداد عصر هاي كوچكتر تقسيم شده كه عبارت اند از:\n1. عصر سنگ قديم (پاليوليتيك)\n2. عصر سنگ ميانه (ميزوليتيك)\n3. عصر سنگ جديد ( نيوليتيك)\n4. عصر سنگ و مس ( انيوليتيك)\n1. شكل اثار در دوره سنگ قديم: اول دوره سنگ قديم به شش مرحله تقسيم مي گردد (شولين، اشولين، موسترين، اورنين، سولوترين و ماگدالين). و در قسمت شكل اثار باستاني ان چنين اشاره ميشود كه اثار مرحله باستاني دوره هاي شولين و اشولين عبارتند از زيستگاه هاي سرباز، در دوره هاي موسترين ، اورينين، سولترين و ماگدالين زيستگاه هاي سرپوشيده ميباشد. مثلاً اثار مغاره مرده گوسفند و اثار غار مار در بلخ\n2. شكل اثار در دوره سنگ ميانه: اولاً اين دوره به دو مرحله تقسيم ميشود يكي ازيل و دوم تردينواز و اثار در اين دوره ها از اثار مانند زيستگاه ها بوده است. مثلاً اثار قره كمر سمنگان\n3. اثار دوره سنگ جديد: سه نوع زيستگاه (مسكن)در اين عصر وجود داشت. اول اوويالي (در بين جهيل ها) دوم تارفي (طبقه ضخيم بقاياي نباتات نيم پوسيده كه در باطلاق ها پيدا ميشود و انرا چون هيزم بكار ميبردند) و سوم دونييه (تپه هاي ريگي در كنار دريا ها).\n4. اثار دوره سنگ و مس: اثار باستاني اين دوره عبارتند از دهكده و قشلاق است مثلاً منديگك\nعصر سنگ يا عصر حجر دوره‌اي است که در آن فناوري در راستاي تکامل انساني گسترده شده و زندگي انساني از شرق آفريقا به سراسر جهان پراکنده گرديد. اين دوره با پيشرفت کشاورزي، رام‌کردن دام‌ها، و گداختن سنگ مس و فلزکاري به پايان رسيد. از آنجا که نوشتن را آغاز تاريخ مي‌دانند، عصر سنگ در دوره پيش از تاريخ جاي‌مي‌گيرد\nاصطلاح عصر سنگ را نخستين بار روميان و چينيان باستان به کار برده‌اند. با اين حال در سال ۱۸۱۹ کريستيان يورگنسن تامسن، نخستين موزيم دار موزيم ملي دانمارک، به هنگام سازماندهي مجدد اشياي موزيم اش، تصميم گرفت آن ها را براساس مواد معمول به‌کار رفته در زمان ساختشان طبقه بندي نمايد. تامسن آثار موزيم اش را سه بخش کرد: عصر سنگ، عصر مفرغ و عصر آهن\nخوراک و نوشيدني در عصر سنگ\nخوراک مردمان اين دوران از سوي شکارچيان و گردآورندگان و از گياهان و گوشت جانوران فراهم مي‌گشت. مردمان اين دوره به بخش‌هايي از تن جانوران مانند جگر؛ قلوه و مغز دلبسته بودند. خوراک روزانه شان سرشار از کربوهيدراتي بود که از بنشن و يا حبوبات به دست مي‌آمد.\nپژوهش‌ها نشان مي‌دهد که دو سوم انرژي مورد نياز مردمان آن دوران از گوشت به دست مي‌آمد. اين پژوهش‌ها نشان مي‌دهد که آنان نيز مانند مردمان کنوني از چربي پرهيز مي‌کرده‌اند ولي نه به همين نسبت کنوني. گمان برده مي‌شود که نخستين مصرف شراب که از ترش شدن انگورهاي وحشي ساخته شده‌بوده در اين دوره رخ داده‌شده‌باشد.\nدو ميليون سال پيش در شرق آفريقا نخستين ساخت دست انسان پديد آمد که عبارت بود از ستون‌هايي سنگي که شاخه‌هاي درختان را مانند بام نگاه مي‌داشتند. ساختمان سنگي گرد ساده‌اي که در ترا آماتا در نزديک نيس فرانسه يافت‌شده به ۵۰۰هزار سال پيش بازمي‌گردد. جز اين ساختمان هاي سنگي ديگري که زيستگاه مردمان آن دوران شمرده‌مي‌شده در مناطق از جهان يافت شده‌است. شماري از آنها در ذيل ذكر مي گردند:\n• ساختاري سنگي چادر مانند در درون غاري در نزديکي گروت دولازاره در نيس فرانسه\n• ساختاري سنگي با بامي از چوب يافت شده در دولني وستونيتسه چکسلواکي، از ۲۳ پيش از ميلاد مسيح\n• کلبه‌هاي بسياري ساخته شده از استخوان ماموت در اروپاي خاوري و سيبري\n• چادري از پوست جانوران از ۱۵ هزار ۱۰هزار ق م در پلاتو پارن فرانسه\n• نيايشگاه‌هايي داراي چند اتاق و يا تک‌اتاقه و داراي چندين ستون، از آسيا تا اروپا\nدر دوره سنگ كهن نگاره‌هاي بر روي ديواره غارها کمياب‌هستند. اين نقش‌ها دربرگيرنده جانوراني مانند گربه‌سان و کرگدن مي‌باشد. نمونه اين اثرها را مي‌توان در غار شووه ديد. سنگ‌نگاره‌هاي اين غار به ۳۱هزار سال پيش از ميلاد بازمي‌گردند. غار آلتاميرا در اسپانيا به ۱۴ تا ۱۲ هزار سال پيش از ميلاد بازمي‌گردد و نقاشي‌هاي آن دربردارنده نگاره‌هايي از گاوميش کوهان‌دار آمريکايي‌است.\nدوره سنگ قديم در عهد چهارم جيولوجي يعني سينوزويك شروع ميشود. زيراكه اولين انسانهاي ميمون نما در همين عهد جيولوجي به وجود امده ا ند. عهد سينوزويك جيولوجي از 75 الي 63 مليون سال قبل از امروز شروع و تا حال داوم دارد كه پيدايش ا نسانهاي اوليه در دوره پلستونين از عصر صورت گرفته است. به اين معني كه دوره پلستونين اين عصر 375 مليون سال قبل از امروز شروع شده است وانسان ابتدائي نيز در همين وقت به وجود امده است. قبل از اينكه راجع به پيدايش انسانها در محلات مختلف جهان سخن بميان اوريم در مورد عهد هاي جيولوجي اشنائي پيدا مي نمايم.\nv اولين عهد جيولوجي بنام اركيان ياد ميشود كه تقريبا 1500 مليارد سال قبل شروع شده است. در اين عهد زمين مانند اتش سرخ بوده و در اخير اين عهد زمين سرد گرديده و جسم زنده ابتدائي بروي ان پيدا شد.\nv دومين عهد جيولوجي پاليوزويك مي باشد اين عهد بزرگ به پنج دوره تقسيم ميگردد در سه دوره اول يعني كامبرين، سيلوري و ديونين حيوانات بي مهره بودجود مي ايند. در دو دوره اخير يعني ذغال سنگ و پيرم، خزنده هاي ابي و خاكي پيدا ميشوند.\nv سومين عهد جيولوجي ميزوزويك است كه به سه دوره تقسيم ميشود يعني ترياسيك، جوراسيك، كريتشس يا تركيت تباشيري كه در اين ادوار پرنده ها ف حيوانات پستاندار و حيوانات بزرگ و خزنده ها بوجود مي ايند.\nv چهارمين هعد جيولوجي سينوزويك مي باشد كه بدوران سوم و چهارم تقسيم گرديده و تا حال دوام دارد. انسانهاي اوليه در همين عهد پيدا ميود و اهسته اهسته تكامل مي كنند كه بلاخره به چهره و تشكل امروزي ميرسند.\nعصر سنگ قديم كه اولين عصر تاريخ انساني است به شش دوره تقسيم ميشود.\n1. شولين: در اين دوره در سرزمين هاي اروپا ، افريقا و اسيا اب و هوا گرم تر بود. فيل ها اسپ هاي ابي و انسانهاي ابتدائي گله هاي را تشكيل كرده و در سرزمين هاي جداگانه زنده گي ميكردند. باستانشناسان اين جامعه ابتدائي را بنام گله هاي اوليه انساني يا كولكتيف هاي ابتدائي ناميده اند. اين گله ها از عالم حيوانات با ساختن وسائيل و افزار كار فرق داشتند، گله هاي اوليه انسانها جامعه خيلي ابتدائي را تشكيل نمود، و افزار وسائيل كار را از سنگ چقماق و كوارتز ساختند.\nنام اولين دوره باستانشناسي يعني شولين از نام قريه نزديك شهر شيل در فرانسه گرفته شده است. در اين دوره اسكنه دستي زيادساخته ميشد. اصول ساختن وسايل و افزار كار انها توسط ضربت دو طرف سنگ صورت ميگرفت نمونه اسكنه دستي شكل بادام داشت كه طول ان به 20 سانتي متر ميرسيد.\nاز اسكنه دستي در تمام كارها استفاده ميكردند. يعني كاوش و كافت زمين ، شكار ، زدن و بريدن علاوه از اسكنه هاي دستي از پارچه سنگ هاي عليحده نيز استفاده ميكردند كه در باستانشناسي بنام تيغه يا پارچه ياد ميگردد. اين تيغه ها را سنگ هاي بزرگ كه ا نرا نوكليوس مينامند جدا ميساختند. انسانهاي ان دوره با جمع كردن ميوه ها وحشي و شكار مشغول بودند و ريشه هاي نباتات رانيز ميخوردند.\n2. اشولين: اشولين از نام قريه سنت اشيل فرانسه گرفته شده است. اشولين در اخر دوره شولين شروع ميشود. اقليم بسيار سرد مي باشد و انسانها بدون لباس و سرپناه زنده گي كرده نمي توانستند. از همين سبب زنده گي مغاره نشيني شروع ميشود. در دوره اشولين وسايل جديد سنگي يعني اله نوك تيز و اله يي كه توسط ان اشيائي ديگر را مي تراشيدند، پيدا شد.\nاز نوك تيز ها براي بريدن ، كشتن حيوانات و ساختن لوازم چوبي استفاده ميكردند. از اله دومي براي پوست كردن حيوانات و بر اوردن ديگر منظور ها استفاده ميشد.\nرول مهمي را اسكنه دستي ايفا مي نموده زيرا كه ضرورت غذائي شان توسط ان تامين ميشد.\nشكار بشكل دسته جمعي با استفاده از اتش صورت مي گرفت حيوانات شكار شده را با هم يكجا در اطراف اتش دان صرف نموده و در اطراف همان اتش دان مي خوابيدند. اتشدان در زنده گي انسانهاي اين دوره ورل بزرگي رابازي ميكرد.\n3. موسترين: مرحله سوم عصر سنگ قديم را موسترين مي نامند در دوره موسترين در ساحه ساخت افزار كار اصول جديدي بميان امد. اولاً نوكليوس رابراي ساختن الات و افزار كار اماده ساخته تيغه سنگهاي درازي را از ان جدا مي كردند. بعداً تيغه سنگهاي جدا شده رابواسطه ضربت باريك و تيز ميساختند. اين اصول رادر باستانشناس تراش مي نامند. در دوره موسترين انسانها براي ساختن الات و افزار استخواني جديداً شروع كرده بودند. الات و افزار استخواني امكان كار زياد را براي انسانها فراهم كرد. در اين دوره گروه مقيم شكاري زياد شده و در زيستگاه هاي خود از اتش دايماً روشن استفاده ميكردند. گوشت پزي در همين دوره شروع شد. در قبرهاي كشق شده دوره موسترين اثار پرستش مرده گان ديده شده كه دلالت بر پيدايش دين ابتدائي مي نمايد.\nانسانهاي دوره موسترين بنام نياندرتال ياد ميكردند كه اولين نمونه هاي ان از دره نياندر (جرمني) يافت شد. انسانهاي نياندرتال نمونه واحدانسانهاي دوره موسترين بوده كه در اسيا، اروپا، و افريقا نيز يافت شده اند. حجم كاسه سر نياندرتال با حجم كاسه سر انسانهاي كنوني برابر است. قسمت بالاي ابرويش بر امده بود. انسانهاي نياندرتال مرحله دوم تكامل انساني را نشان ميدهد. در دوره موسترين انسانها نياندرتال نسبت به گذشته انتشار بيشتر يافتند و در مناطق مختلفه جاگزين شدند. مراكز بود و باش انسانهاي نياندرتال در بسياري مناطق يافت شده اند. در اين دوره يك سلسله انكشافات مهم رخ داده كه عبارتند از نوع انسان تكامل يافته و تقريبا به شكل امروزي در امده. از استخوانها در افزار سازي استفاده ميشد. نشانه هاي ابتدائي دين و مذهب به ميان امده و نقاشي روي الات و افزار براي اولين ظهور كرد.\n4. اورنين:اين مرحله با دو دو مرحله اخير عصر سنگ قديم يعني سولوتري و مكدالين از 30،000 ق م الي 14،000 ق. م دوام كرده است.اين وقت مصادف به دوره ا خر يخ بندي بود. هوا بهتر شده بود و محيط طبيعي براي فعاليت انساني شرايط لازم را فراهم اورده، انسانها گاو وحشي ، — زياد پشم و اسپ وحشي را شكار ميكردند. در اين دوره اصل افزار سازي جديد كه تراش فشاري نام دادر اختراع شد. انسانهاي اين دوره مجسمه هاي حيوانات را ساخته و به انها سجده ميكردند و براي موفقيت شكار خود مدد مي طلبيدند. بعداً ساختن مجسمه هاي زنها نيز شروع ميشود. منازل وسيع و زنده گي عمومي در چپري ها و بناهاي زير زميني انسانها را مجبور ميساخت كه به گروه ها و كولكتيوها عليحده، جدا شوند و خانواده هاي عليحده را تشكيل نمايند. مردان به شكار زنها بجمع اوري ميوه وحشي و موه سفيدان به ساختن الات و افزار كار مشغول شدند. بعد از اين تغييرات سازمانهاي مستحكم اجتماعي بميان مي ايد. يعني بين خانواده ها خويشاوندي خوني بوجود مي ايد و اقوام مختلف تشكيل ميشوند.\nدر دوره اخير سنگ قديم مادر شاهي بميان امد يعني زنها حقوق زياد اقتصادي بدست اوردند. همچنان (كار) شرايط لازم را براي تكامل نوع انسان كنوني مهيا ساخت در همين دوره انسان نياندرتال به هوموسپين يعني انسان كنوني تبديل ميشود.\nحفرياتيكه در نقاط مختلف افغانستان توسط باستانشناسان كشور هاي مختلف جهان صورت گرفته است. اثار زياد عصر سنگ قديمرا بدست اورده اند كه ما با ارائيه چند مثال انها را در بحث بعدي توضيح ميكنيم.\nميزوليتيك كلمه يوناني بوده كه از ميزو به معني ميانه و ليتيك به معني سنگ تشكيل گرديده است. در دوره اخير عصر سنگ قديم گرم شد. و يخچالهاي نيم كره شمالي زمين ذوب گرديد و در روي زمين تحول بزرگ طبيعي بوجود امد. درياها، جهيل ها و بحر ها از يخ جدا شده. شكل جديدي را بخود گرفتند. عصر سنگ ميانهدر 14،000 ق م شروع شده و تا هزاره 7 ق م داوم كرده است. در عصر سنگ ميانه الات و افزار جديدي اختراع شد كه بنام مكروليت ياد ميگردند.\nمكروليت از كلمه هاي يوناني مكرو بمعني خورد و ليتوس بمعني سنگ تشكيل شده است. شكل مكروليت ها اكثراً سه كنجه ف چهار كنجه و نيم دايره بود. از مكروليتها در ساخت افزار همچون تير استفاده ميشد كه در شكار به كار برده ميشد و در توليدات قبايل ابتدائي ان عصر تحول خيلي بزرگ را بميان اورد. شكار انفرادي نيز در همين وقت شروع شد. با انكشاف طرق جديد شكار از يكطرف محصولات زياد شد و از طرف ديگر انسانها امكان پيدا كردند كه تعداد از حيوانات را نگهداري و اهلي نمايند. باين اساس اهلي نمودن حيوانات كه نمونه ابتدائي مالداري است پيدا شد. اولين حيوان اهلي شده سگ ميباشد. زياد شدن محصولات شكار امكان داد كه ا نسانها از جمع نمودن ميوه تا اندازه ئي صرف نظر كنند و به توليدات جديد ابتدائي زراعت شروع نمايند. دهقاني و مالداري در همه جا يك وقت شروع شده است. دهقاني و مالداري اولتر از همه دراسياي نزديل بميان امد كه اين وقت عصر سنگ ميانه (ميزوليتيك) بود.\nاز مكروليتهاي كه در عصر سنگ ميانه استفاده ميشد. الات و افزار خيلي خوب و ساده يي ساختند يعني استخوان و چوب را شكاف كرده تيغ سنگي را در ان ميماندند و همچون تير يا كارد از ان استفاده ميكردند.\nانسانها در اين عصر غالباً به مناطق مختلف نقل و انتقال ميكردند و زيستگاه هاي شانرا زيادتر در مغاره هاي ساختند. زيرا مبني بر حفريات در بسياري از مناطق زيستگاه هاي اين عصر در مغاره ها يافت شده اند. مثلاً زيستگاه هاي غار مرده گوسفند ، غار مار در بلخ\nانسانهاي عصر سنگ ميانه مرده هاي خود را در يك جاي مخصوص بنام هديره دفن ميكردند و در بالاي مرده خاك تپه عليحده ميساختند كه امروز هم به همان شكل بنام قبر ياد ميگردد. مرده ها را در حالت قات شده و در صورت امكان بسته شده دفن ميكردند و بعضي افزار و وسايل كار را يكجا با انها در قبر ميماندند. حفرياتيكه در افغانستان صورت گرفته و اثار عصر سنگ ميانه يي را كه كشف نموده اند بعد از مطالعات دقيق معلوم شده كه با افزار و وسايل كشف شده در تاجكستان و ازبكستان اتحاد جماهير شوروي شباهت دارد. حفرياتيكه توسط الفين – ا. در سال 1953 در بلخ صورت گرفته، وي وسايل را در انجا كشف نمود كه با افزار و وسايل 44- چشمه وادي بشكنت تاجكستان شباهت دارد. همچنان در قره كمر غر مرده گوسفند. در مزار شريف اثار زيادي كشف گرديده است كه اثار و وسايل تركمنستان اتحاد شوروي شبيه ميباشند. مثلاً دم دم چشمه اولي و دومي د رتركمنستان و — در ازبكستان.\nمناطق باستاني ديگر افغانستان كه در انجا ها اثار عصر سنگ ميانه كشف گرديده عبارتند از دره چقماق، تاشقرغان ( از اينجا مكروليت هاي بسيار زياد كه از سنگ چقماق ساخته شده بدست امده)، سياه ريگن، تاشگذر، اوچتپه، نايب اباد، دره كور، اق كپرك، دره داديل و غيره.\nنيوليتيك از كلمه هاي يوناني نيو به معني جديد و ليتيك به معني سنگ بوجود امده كه به اسم عصر سنگ جديد شهرت يافته است. عصر سنگ جديد در همه جا در يك وقت شروع نشده بود. در عصر سنگ جديد در ساحه افزار سازي اصول جديد تخنيكي بوجود مي ايد كه عبارت از صيقل سنگ ، بريدن سنگ و غيره ميباشد. اصول افزار سازي قبلي مانند شكستاندن دو طرف و تراش كردن سنگ نيز دوام داشت. به سبب كم شدن ذخاير سنگ چقماق بر روي زمين توليد سنگ چقماق از عمق زمين شورع شد. سنگ چقماق را كه در طبقه سنگ تباشير پيدا ميشد توسط كلند هاييكه از استخوان گوزن ساخته ميشد استحصال ميكردند. طريقه دومي كه براي استحصال سنگ چقماق استعمال ميشد عبارت بود از در دادن اتش بالاي سنگها و بعداً انداختن اب سرد بالاي ان كه توسط ان ميتوانستند خود را به طبقه سنگ چقماق برسانند و انرا استحصال نمايند. در شناخت عصر سنگ جديد از چهار نمونه خاص استفاده ميشود كه قرار ذيل ميباشد.\n1. استحصال سنگ چقماق از معادن: اينگونه استحصالات در نتيجه زياد شدن اقوام و قبائيل و تبادله اموال بين ا نها انكشاف مي يابد.\n2. استفاده از يك تعدادسنگ هاي ديگر در افزار سازي كه عبارتند از يشما و نفريد، يشما و نفريد را خيلي زياد بكار بردند و طرق جديد صيقل سنگ نيز بوجود امد زيرا كه از اينگونه سنگ هاي سخت بدون صيقل نمودن ساختن افزار كار امكان پذير بود.\n3. پيدايش تبر هاي سنگي توسط تبرهاي سنگي درختان جنگل را صاف نموده و از چوب ان براي ساختن خانه ها استفاده ميكردند. انسانها علاوه از خود براي حيوانات نيز زيستگاه هاي مخصوص ساختند.\n4. پيدايش ظروف سفالي: در محلات مربوط عصر سنگ جديد ضورف سفالي ساخته ميشد. انسانهاي عصر سنگ جديد از گل تازه اميخته تر شده پارچه هاي عليحده گل را –جدا كرده بعداً در اتش پخته ميكردند. در يك كوزه مربوط عصر سنگ جديدي كه به دست امده نشانه پنجه زن بران ديده ميشود. از اين كوزه ها دانشمندان چنين نتيجه ميگيرند كه ضروف سازي از طرف زنها اختراع شدها ست. ظروف قديم شكل ( هرمي) داشتند كه در چقري ا تش دان به اساني گذاشته ميشد. ظروف را با نقاشي مزين ميساختند. هر قبيله براي خود نقاشي مخصوص داشت كه توسط ان ميتوان حدود و ساحه قبايل انوقت را معلوم نمود.\nكلتور عصر سنگ جديد افغانستان با كلتور عصر سنگ جديد اسياي ميانه شباهت زياد دارد كه اينك با ارائيه چند مثال ميتوان از كلتورهاي باستاني اين سرزمين ها و ارتباط فرهنگي اين قبايل معلومات كافي را بدست بياوريم. در ازبكستان اقامتگاه قديم عصر سنگ جديد بنام جيتون كشف شده است. خانه هاي اين منطقه در بالاي تپه ها واقع بود كه مساحت انها20-30 متر مربع بوده و از گل ساخته ميشد. ديوار هاي انها كاگل شده بود. هر خانه اتش دان عليحده ئي داشت كه به يك عايله مربوط بود. ساختمان اجتماعي جيتون مادرشاهي بود. انها زراعت پيشه بودند. از سنگ پاره – داس و اسياب دستي استفاده ميكردند. در كاه گل نشانه جو و كندم نيز بدست امده است. دانشمندان كلتور جيتون را ك لتور عصر سنگ جديد جيتوني ناميده اند. جيتوني ها شكاري و مالدار بودند. سوزن هاي كفش دوزي و لباس دوزي و بقاياي لباس پوستي انها يافت شده است. ظروف سفالي انها هموار بوه قسماً نقش هاي دايروي با رنگ سرخ بالاي ان رسم شده است.\nبعد از تحقيقات در سحل بحيره كسپين د رمغاره جيبل معلوم شد كه انسانها در ان منطقه درهزار 5 – 4 ق م زنده گي كرده اند. مردمان جيبل اصول افزار سازي سنگي را ترقي داده بودند. افزار نوع ميكروليت و نوكليوس هاي كه از انجا بدست امده مكمل مي باشند. انها بز را اهلي كرده بودند. قرهاي عصر سنگ جديد اين سرزمين از روي قبرستان نزديك مغاره كيلو بدست امده است. از بازيافت هاي قبرستان معلوم ميشود كه انها به دنياي ديگر يعني اخرت عقيده داشتند. در گردن يك جسد مرجان هاي عصر سنگ جديد يافت شده است. منطقه ديگر مربوط عصر سنگ جديد اسيائي ميانه در ساحل درياي امو بنام جنبس قلعه كشف گرديده است. اثاريكه درينجا يافت شده در باره كلتور مردمان خوارزم قديم معلومات ميدهد. در جنبس قعله -4 اقوام بزرگي عصر سنگ جديد درخانه هاي به وسعت 300 متر مربع كه از چوب و ني ساخته ميدش زنده گي ميكردند.\nاينك مناطقيكه مربوطه عصر سنگ جديد مي باشند و در افغانستان كشف گرديد نام مي بريم. وسايلي كه از اين مناطق كشف گرديده از تمام جهات با افزار و وسايلي كه از اسياي ميانه بدست امده شباهت دارند. مثلاً اثار باستاني كه از شهر هاي شبرغان، اندخوي، جرقدق، خم اب، كلفت و اقچه بدست امده نشان دهنده 15 زيستگاهاي قبائيل عصر سنگ جديد ميباشد. از اين زيستگاه ها تقريباً 700 عدد افزار سنگي بدست امده كه بطور نمونه چند زيستگاهي انرا توضيح مي نمايم.\nاز زيستگاه هاي خواجه دو كوه ، چليك كول ها، افزار تراشيدني، نوكچه هاي تير و كمان با تراهي زياد ، لوحه هاي دراز كارد مانند و مكروليتها كشف گرديده است.\nقبلاً اكثر دانشمندان باستان شناسي باين عقيده بودند كه قبايل عصر سنگ جديد در افغانستان كدام پيشه خاص زراعتي يا مالداري نداشتند و تنها به جمع اوري ميوه ها مشغول بودند. ولي بعد از حفريات در مناطق فوق الذكر تثبيت گرديده كه در اوايل هزار 4 ق م قبايل افغانستان پيشه زراعتي و مالداري داشتند. زيرا كه از اين مناطق وسايل زياد زراعتي و مالداري بدست امده است.\nمناطق ديگر افغانستان كه درانجا ها اثار عصر سنگ جديد بيك پيمانه زياد كشف گرديده عبارت اند از سيا ريگن، تاشگذر، اوچتپه، نايت اباد، دره كور، اق كپرك، دره دايل، غار مار در بلخ و غيره افزاري كه از اينجا ها بدست امده غالباً نوكليوس ها، وسائيل تراشيدني سنگي و الات كارد مانند سنگي ميباشند. همچنان حفرياتيكه در حوزه پنجوائي قندهار صورت گرفته سه منطقه باستاني را كشف نموده اند كه عبارت اند از شمشير غار، تورغار و ده موراسي، از ده موراسي خيكل رب النوع مادر از گل پخته بنام (مغ بانو) كشف گرديده كه عبارت از الهه حاصل خيزي بود. اين هيكل مربوطه عصر سنگ جديد ميباشد كه كلتور مردم افغانتسان را بخوبي روشن ميسازد.\nبا پيدا شدن الات و افزار مس عصر جديد يعني عصر انيوليتيك شروع ميشود. اين كلمه عجيب از دو زبان گرفته شه است و معني اش عصر سنگ و مس ميباشد. انيو كلمه لاتيني به معني مس و ليتوس كلمه يوناني به معني سنگ مي باشد. يكعده دانشمندان كمله ديگر يوناني را نيز بنام كالكوليتيك به اين معني استعمال كرده اند. به هر صورت معني انيوليتيك و كالكوليتيك يكي بوده و معني عصر سنگ و مس را افاده ميكند. اين دو كلمه نشان دهنده ان است كه در افزار ساز ي علاوه از چوب و سنگ يك ماده جديد ديگر شامل شد كه عبارت از فلز ميباشد. ليكن باز هم سنگ افزار و الات سنگي در حيات قبايل ان دوره اهميت خود را از دست نداد. عصر سنگ و مس هزار (4-2 ق م) را در بر ميگيرد. اساس معيشت قبايل انيوليتيك روي زراعت و مالداري استوار بود.\nدرين عصر افزار و الاتيكه از مس ساخته ميشد خيلي ابتدائي بود زيرا از يك طرف مس مرطوف بوده و از طرف ديگر به ذوب ان 1034 درجه سانتي گراد حرارت لازم ميباشد. در حاليكه در ان وقت تهيه درجه حرارت به اين اندازه امكان پذير نبود. در اين عصر انسانها مس را سنگ دانسته و از ان به اصول ساختن افزار و الات سنگي استفاده ميكردند. ليكن در اخير هزار چهارم ق م انسانها فهميدند ه اين سنگ زرد خصوصيت عجيبي دارد يعني توسط حرارت ذوب ميشود و بعداً دوباره سخت ميشود. از اين وقت به بعد به فلز بودن مس پي بردند و عصر مفرغ شروع ميشود. انيوليتيك پنج خصوصيت دارد كه ساحه خيل وسيع را اشغال نموده بود.\n1. زراعت توسط كلندها\n2. بوجود امدن الات و افزار مسي\n3. خانه هاي بزرگ براي قبايل بزرگ جامعه ابتدائي\n4. ساختن مجسمه هاي زنها از گل كه در باره مادر شاهي شهادت ميدهد\n5. بوحود امدن ظروف گلي كه رسم هاي رنگه و منظم هندسي داشتند.\nجا هاي اقامت قبايل انيوليتيك در بسياري كشورها يافت شده است. اولاً انيوليتيك در ماورالنهر و مصر به وجود امده و هزار 4 ق م را در بر ميگيرد. در اين عصر در ممالك مذكور انكشافات بزرگ اجتماعي رونما گرديد. به اين معني كه در انجاها اساس غلامي بوجود امد، پنچ خصوصيتيكه در بالا از ان نام گرفتيم علاوه از بسياري ممالك اسياي ، اروپاي در افغانستان نيز مشاهده شده است كه اينك قرار ذيل تمدن وكلتور اين عصر افغانستان راكه بعد از حفريات باستان شناسان كشورهاي مختلف تثبيت گرديده با كشور هاي همسايه از وقت افغانستان خصوصاً با مناطق اسياي مركزي مقايستاً تشريح مي نمايم.\nيكي از يادگار هاي انيوليتيك در اسياي ميانه (انو) ميباشد كه نزديك هر عشق اباد واقع است. در اين جا تپه كلاني كشف شده است كه از طبقات مختلف كلتوري تشكيل شده است. تپه هاي مذكور از طرف دانشمندان امريكائي بنام پامپيلي و دانشمندان جرمني بنام سمت در سال 1904 مطالعه شده است. انها اين تپه ها را به چهار دوره تاريخي تقسيم كرده اند.( انو- 1-2-3-4) اين تحقيقات در سال 1948 م توسط گروه باستانشناسان شوروي برهبري پروفيسور –ام-اي-مسان تعقيب شد.\nطبقه كلتوري انو -1 مربوط عصر سنگ انيوليتيك مي باشد كه ضخامت ان 14 متر است مدنيت انو -1 به هزار 4 ق م تعلق داشته و به مدنيت باستاني منديگك قندهار شباهت دارد. كارهاي زراعتي انها توسط كلندها صورت مي گرفت. جو و ارزن رامي كاشتند. از جمله بازيافت هاي زياد اسياب دستي و داس است. مالداري درينوقت خيل ترقي كرده بود. گاو – خوك و گوسفند راهالي كرده بودند. الات و افزار از سنگ چقماق ساخته ميشد. از ان جمله لوحه هاي زيادي كارد مانند و گرزهاي صيقل شده استوانه يي يافت شده اند. ظروف رنگ شده و نقاشي شده خيلي شبيه به ظروف منديگك كشف گرديده است كه داراي اشكال هندسي ميباشند.\nمنطقه مهم ديگر انيوليتيك اسياي ميانه نمازگاه تپه نام دارد. و در نزديك ايستگاه خط اهن كا اخكا واقع است. طبقات نمازگاه تپه 32 متر ارتفاع دارد و به ش طبقه كلتوري تقسيم شده است. از انجمله طبقه هاي نمازگاه تپه 1-2-3 به عصر انيوليتيك تعلق دارد. طبقه نمازگاه تپه -1 به هزاره 4 ق م تعلق داشته كه در اين منطقه انسانها به زراعت و مالداري مشغول بودند.\nگاو- خوك و بز را اهلي كرده بودند. بافنده گي را ياد گرفته بودند. صنايع دستي ترقي كرده بود. كار –درفش – سوزن و الات و افزار مسي را مي ساختند. انها زمين هاي جبه زار را خشك كرده و كشت ميكردند. از اين منطقه دانه هاي جو و گندم نيز يافت شده است. در زراعت انها نشانه هاي ابياري فني ديده ميشود. به عوض گل از خشت خام در ساختمان منازل استفاده ميكردند.\nنمازگاه تپه- 1 زياده از ده هكتار زمين را احتوا كرده است. ظروف گلي انها با رسم ها و نقاشي گوناگون مزين مي باشد. در دوره نمازگاه -2 كه به هزاره 4 ق م تعلق دارد. ساختن سربند هاي ابياري شروع ميشود. در دوره نماز گاه تپه -2 ذوب كردن مس و ساختن وسايل و افزار مسي ترقي كرد. از مس كارد – تير و نيزه ميساختند. در اين دوره از اسياب دستي و اغرچه هاي سنگي براي ميده كردن دانه اي وغلات بيشتر استفاده ميشد. بريا ساختن مغاره- كوزه ها و ساير ظروف گلي چرخ كلالي را اختراع كردند. نمازگاه تپه 3 به نيمه اول هزار 3 ق م تعلق دارد. دراين دوره وسايل زيادمسي ساخته ميشد. از انجمله شمشيرهاي مسي به دست امده است.\nدر زراعت از قوه حيواني استفاده ميشد. منطقه نمازگاه تپه -3 خيلي وسيع بود تقريباً100 هكتار زمين را اشغال كره بود. در فرهنگ و مدنيت نمازگاه تپه 3 بعضي نشانه ها تقليد از فرهنگ و مدنيت ايران – بين النهرين – افغانستان و هندوستان مشاهده ميشود.. نقاشي روي ظورف نمازگاه تپه- 3 با نقاشي روي ظروف ايران – افغانتسان – و هندوستان انوقت يكسان بود.\nكلتور و مدنيت تمام مناطق فوق الذكر اسياي ميانه با كلتور ها و مدنيت هاي عصر سنگ و مس افغانتسان كه عبارت از منديگك – سيستان و كويته است كاملاً شباهت دارند. اينك قرار ذيل مدنيت اين سه منطقه بزرگ افغانستان تشريع ميكنيم.\nمندنيگك منطقه پر افتخار باستاني كشور عزيز مان افغانستان يك جز قندهار امروزي ميباشد. اين منطقه اقليم خوب و زمين حاصل خيز داشت. به همين اساس زمينه بسيار خوبي را براي زيست قبايل قديم مساعد مي ساخت. از دورادور اين دمنطقه زيستگاه هاي زياد به دست امده است كه مركز تمام انها منديگك بود. قبايل منديگك زراعت پيشه و مالدار بودند. زمين هاي خود را توسط دريا هاي هملند و ارغنداب و معاونين انها به اساني ابياري ميكردند. كوه هاي نزديك منديگك ذخاير زياد مس داشت. مردم انرا استخراج نموده و وسايل مختلف مي ساختند.\nمنديگك در اواخر هزار 4 ق م توسط قبايل انوقت اشغال شد كه اثار انها در طبقه منديگك -1 مشاهده ميگردد. از اين طبقه وسايل زياد مسي به دست امده است. مثلاً كاردها ، تبرها، زيورات زنان و مردان و غيره. قبايل منديگك بافنده گي را نيز شروع كرده بودند كه اثار انها يعني چرخه هاي دستي براي ريسيدن تار و وسايل بافنده گي كه از سنگ و گل ساخته شده است از انجا بدست امده است. پيدا شدن دانه هاي گندم در كاگل ديوار ها و دانه هاي سوخته گندم د رصحن زيستگاه ها دلالت بر پيشينه زراعتي انها ميكنند.\nدر طبقات (منديگك -2-3) كه به نيمه اول هزاره 2 ق م تعلق دارد وسايل و افزار مغرغي ابتدائي كشف گرديده است. اين وسايل نشان ميدهد كه قبايل منديگك براي اولين مرتبه ساختن وسايل و افزار مغرغي را شروع كرده بودند. ظروف گلي رنگ و نقاشي شده از اين طبقات بدست امده كه باظروف كويته – سيستان – و اسياي مركزي كاملاً شبيه ميباشند. (ش -17 ) ظروف گلي د رمنديگك توسط چرخ كلالي ساخته ميشد و در داش هاي مخصوص انها را مي پختند.\nدر منديگگ علاو از زيستگاه ها – قرها نيز كشف شده است. ساختمان قبرها مربع شكل و وسيع مي باشد. اطراف داخل قبرها را با خشت خام احاطه ميكردند. همچنان بعضاً از يك قبر چندين جسد نيز به دست امده كه مربوطه يك قوم خاص ميباشد.\nكلتور و مدنيت قبايل منديگك د اواخر هزاره 3 ق م و اوايل هزار 2 ق م انكشاف قابل ملاحظه نمود. درهمين وقت مدنيت بزرگ شهري در وادي سند بنام هراپه و موهنجودارو به وجود امد. همزمان به ان قبايل منديگك نيز بالاتر از مدنيت هراپه و موهن جودارو مدنيت خود را انكشاف دادند كه نشانه هاي معماري ان مانند معماري هراپه و موهن جودارو ديده شده است.\nدر منديگك ساختما بزرگ مركزي كشف گرديده است كه حيثيت مركز مذهببي قبايل انوقت منديگك را دارا بود. اين ساختمان 35 متر ارتفاع دارد. در بين ساختمان ستون هاي مانند ساختمان هاي هراپه و موهن جودارو وجود ندارد بلكه ساختمان به شكل دايره ساخته شده است.\nاز منديگك مجسمه هاي زياد زنها و حيوانات بدست امده كه حيثيت ارباب الانوال را داشتند همچنان بعضي از مجسمه ها مانند مجسمه هايهراپه و موهن جو دارو نيز كشف گرديده است كه عظمت مدنيت منديگك را نشان ميدهد. همچنان پيدا شدن مهر هاي گلي مفرغي نشاندهنده پيدا شدن ملكيت خصوصي در منديگك ميباشد. باين معني كه قبايل مديگك در اواخر هزاره 3 ق م جديداً به دوره غلامي قدم گذاشته بودند.\nظروفيكه در منديگك بدست امده از ساير نقاط افغانستان نيز كشف گرديده است اين ظروف داراي اشكال هندسي و رنگه ميباشد. مناطق ديگر افغانستان كه از انجا ها اينگونه ظروف بدست امده عبارت اند از: سيكلا و دموراسي در قندهار- اطراف دريا كنر – لوگر و غيره\nسيستان در گوشه جنوب غر افغانستان موقعيت دارد. و ساحه وسيعي را احتوا مينمايد كه بدبختانه به اساس مداخلات استعمالگران انگليس و تجاوزات ايراني ها در سا 1873 م به دو حصه تقسيم شد. قسمتغربي ان بنام سيستان ايراني و قسمت شرقي ان بنام سيستان افغاني جدا گرديد. ولي در مجموع مدنيت باستاني اين منطقه يكي است.در اوايل هزاره 3 ق م وادي هيرمند يعني سيستان از طرف قبايل زراعت پيشه يي اشغال شد. از قسمت سيستان ايراني به تعداد 15 زيستگاه باستاني به دست امده است كه مردم زراعت پيشه انوقت در ان زنده گي ميكردند. زيستگاه هاي يافت شده خيل خورد و كوچك بوده (وسعت هريك به اندازه يك بسوه ميباشد) مثلاً زيستگاه رامرود – قلات گرد و غيره.\nبعضي ازين زيستگاه ها بزرگ هم بودند كه دانشمندان يكي از انها را بنام شهر سوخته ياد كرده اند. اين شهر از يك تعداد تپه ها تشكيل شده كه هر تپه ان 12 متر ارتفاع دارد.\nوسعت شهر سوخته به 20 بسوهه (يكونيم جريب زمين) ميرسد. نزديك اين شهر رود بيابان جريان دارد. از شهر سوخته و زيستگاه هاي ديگر ظروف گلي – گردن بند هاي سنگي = نوكچه هاي تير وكمان چقماقي و پارچه هاي وسايل مفرغي بدست امده است. ظروف گلي توسط چرخ كلالي ساخته ميشد كه نشاندهنده انكشاف هنر كلالي و ظروف سازي ميباشد.\nظروف گلي با نقاشي انبوه رنگه و زيبا ساخته ميشد. نقاشي ظروف غالباً رسم هاي هندسي و رسم هاي حيوانات صورت ميگرفت – مانند مار – اهو وغيره . نقاشي ظروف سيستان با نقاشي عيلام (سوري و تالي باكون) شباهت دارد. ولي بازهم در نقاشي سيستان تاثير نقاشي نوبت زياد تر از عيلام بود.\nدر سيستان افغاني نظر به سيستان ايراني قبايل زياد زنده گي داشتند. تقريباً 40 زيستگاه اين قبايل د رمنطقه يافت شده است از اين زيستگاه ها ظروف رنگ نقاشي شده خيلي زياد به دست امده است. تمام زيستگاه هاي يافت شده كوچك بوده و زيستگاه بزرگ مانند شهر سوخته در اينجا كشف نشده است. از اين قسمت سيستان علاوه از الات و افزار و وسايل كه در بالا از ان تذكر به عمل امد. الات و وسايل مسي و كوره هاي ذوب مس خيلي زياد بدست امده است. اين قبايل مس را به مناطق همجوار صادر ميكردند. علاوتاٌ اثار يافت شده بندها و كانالها درين منطقه نشاندهنده مدنيت بزرگ و عالي مردم قديم سيستان ميباشد.\nتاريخ باستان كويته شامل افغانستان باستان ميباشد. به اين اساس كويته را يكجا با تاريخ باستان افغانستان تشريح و توضيح مينمايم. از كويته تقريباً20 زيستگاه عصر سنگ و مس كشف شده است. وسعت زيستگاه كم بوده يعني از 2/1 الي 2/1-1 بسوه ميباشد. اين قبايل در نيمه دوم هزار 3 و نيمه اول هزار 2 ق م د ركويته جاگزين شدند. زيراكه كويته اقليم بهتر و زمين حاصل خيز فراوان داشت. هر زيستگاه داراي اطاق هاي زياد بوده و به قسمتهاي جداگانه تقسيم شده بين انها كوچه باريك وجود دارد. اساس معشيت ا ين قبايل روي زراعت و مالداري استوار بود. زراعت انها بصورت للمي صورت ميگرفت. درين دوره مردم از مس و سنگ استفاده زياد ميكردند. حفرياتيكه در پنجا صورت گرفته و وسايلي كه از اين منطقه بدست امده نشان دهنده ا ين مطلب ما است . وسايل يافت شده از طبقات كلتوري اين زيستگاه عبارت از كارد. خنجر و سوزن هاي جوال دوزي مسي – وسايل استخواني و وسايل سنگ چقماقي است. درين محل از جمله وسايل سنگي – الات و افزار تراشيدني و افزار كاردمانند بدست امده است. همچنان درينجا ظروف سفالي به يك تعداد زياد كشف گرديده است. از مطالعه ظروف سفالي معلوم شه كه اين قبايل داراي مدنيت بزرگي بودند.\nظروف سازي در اين منطقه انكشاف بيشتر نموده بود و انرابا چرح كلالي ميساختند. نقاشي كه روي ظورف كويته صورت ميگرفت زيادتر به نقاشي هاي ظروف سيستان شباهت دارد. در ظروف كويته غالباً حيوانات خشكه و ابي مانند – ماهي و پرنده گان نقاشي ميشدند. مجسمه هاي حيوانات (گاو – اسپ- و غيره ) و مجسمه هاي زنها نيز بدست امده كه نشان دهنده بزرگي مدنيت انها ميباشد.\nدر اينجا به مجسمه سازي زنها كوشش بعمل مي امد تا بعضي از اعضاي بدن زنها را برجسته نشان دهند زيرا انها عقيده داشتند كه برجسته نشان دادن بعضي از اعضا بدن باعث فراواني و ازدياد توليدات زراعتي ميشد. از مطالعه اين مجسمه ها معلوم ميگردد كه قبايل كويته درين وقت در دوره مادر شاهي زندگي ميكردند. اين گونه محسمه در ده موراسي قندهار نيز يافت شده.\nطرز معشيت – مذهب و ساختمان جامعه افغاني در عصر سنگ\nبر مبناي حفريات زياديكه در گوشه وكنار جهان صورت گرفته- راجع به طرز معشيت و ساختمان جامعه در ادوار شولين و اشولين انقدر معلومات بدست نيامده است. بعد از شروع دوره موسترين معلومات كافي درين زمينه بدست علما امده است. دانشمندان نسبت عدم حصول معلومات در مورد ساختمان جامعه و طرز معشيت ادوار شولين و اشولين چنين استنباط كرده اند كه ممكن انسانهاي اين ادوار در درختان زنده گي كرده باشند. زيرا كه هيچ استخوان و اثار زيستگاه هاي مربوط انها كشف نشده است.\nدر افغانستان مانند ساير نقاط جهان اثار زياد دوره موسترين كشف گرديده است. ولي از تمام مغاره ها و زيستگاه هاي كشف شد. دوره موسترين افغانستان اثاري بدست نيامده كه نشاندهنده مذهب – طرز معشيت و ساختمان جامعه اين دوره باشد. در حاليكه از انطرف درياي امو از ازبكستان و تاجكستان اثاري مربوط اين دوره كشف گرديده كه در مورد دين- طرز معشيت و ساختمان جامعه معلومات كافي به دانشمندان ميدهد. ميتوان تشريع و توضيح طرز زنده گي و ساختمان جامعه ازبكستان و تاجكستان را بر طرز معشيت و ساختمان جامعه افغانستان تطبيق كرد. زيرا كه افغانستان و كشورهاي اسائي ميانه در تمام ادوار تاريخ جوامع مشابه و روابط فرهنگي بسيار نزديك داشته اند.\nدر مغاره تيشكتاش (1) (جنوب ازبكستان) و در نزيك سير دريا بين شهر هاي ناوكوت و لنين اباد (تاجكستان) زيستگاه هاي دوره موسترين يافت شده كه در باره طرز معشيت و ساختمان جامعه ان وقت معلومات ذيل رابه دسترس علما ميگذارد.\nمردم دوره موسترين شكاري بودند. بزكوهي را شكار مينمودند. در مغاره ها زنده گي ميكردند و در انجا زيستگاهي را براي خود ميساختند. در بين زيستگاه اتشدان ساختند و هم مرده هاي خود را دفن ميكردند. دفن مرده ها يك فكر جديد مردم اين دوره بود كه ميتوان انرا انكشاف فكري انها محسوب نمود. به صورت عمومي اگر بگويم در اين دوره فكر و خيال انسانها نسبت به دوره هاي قبلي انكشاف بيشتر مي يابد. الات و افزار و وسايل جديد ميسازند و در بعضي جهات زنده گي انكشافات قابل ملاحظه بميان ميايد. در قبر كشف شده دوره موسترين ديده ميشود كه مرده به حالت قات شده گور شده است و در دورادور قبر شاخ هاي بز كوهي بشكل دايروي نصب شده است. دانشمندان از ان چنين نتيجه ميگيرند كه مردم اين دوره جديداً به پرستش افتاب و بز كوهي شروع كرده بودند كه نمونه ابتدائي پيدا شدن دين ميباشد. همچنان دفن انسانها براي اولين بار در اين دوره نشاندهنده ان ا ست كه انسانها مرده هاي خود را بخود قريب و خويش ميدانستند. و انرا در يك جاي مصئون گور مينمودند. تا حيوانات درنده انرا نخورند. اين موضوع ثابت كننده بوجود امدن خويشاوندي در دوره موسترين مي باشد كه اهسته اهسته به تشكيل اقوام مي انجامد از طرف ديگر مردم اين دوره از مرده هاي خود ميترسيدند زيرا انها فكر ميكردند كه مرده ها به يك دنياي ديگر رفته و مي توانند انسانهاي زنده را بطرف خود بكشانند.به همين ملحوظ مرده ها خود را در زير زمين به صورت قات شده گور ميكردند و در بالاي ان شاخهاي بز و سنگ هاي كلان ميگذاشتند تا نتوانندبسوي زنده ها بتازندو انهارا هم نيست و نابود بسازند.\nدر نتيجه مطالعه اين بازيافت معلوم ميگردد كه هم در افغانستان و هم در ساير نقاط اسياي مركزي در دوره موسترين نوع انسان تكامل و انكشاف بيشتر نمود. در ساختمان جامعه انوقت نيز انكشاف قابل ملاحظه بوجود امد. زيرا در جمله بازيافت هاي زيادي اين دوره يكي هم دوكاني است كه در انجا صرف الات ، افزار و وسايل كار ساخته ميشد. در حاليكه در ساير نقاط جهان انسانهاي دوره موسترين باين اندازه انكشاف ننموده بودند كه جاي بود و باش جاي ساختن الات و افزار و جاي شكار خود را تعيين نموده و زنده گي خود را به پيش ببرند.\nبعد از ختم دوره موسترين در دوره اخير عصر سنگ قديم انكشافات بزرگي در زنده گي مردم رونما گرديد. مذاهب مختلفه ابتدائي بوجود امد . مثلاً حيوان پرستي – طبيعت پرستي – پرستش مرده گان و غيره. تشكيل طوايف و اقوام اهسته اهسته انكشاف كرد و شكار انفرادي بوجود امد. براي شكار پناگاه هاي ميساختند. توليدات شكار زياد شد. نشانه هاي ابتدائي زراعت بوجود امد . به صورت خلص بايد گفت كه همه اين رويداد ها بعد از ختم عصر سنگ قديم در عصرسنگ ميانه و عصر سنگ جديد به انكشافات اخيري خود رسيد يعني طوايف – اقوام و قبايل تشكيل شدند. زمينه براي پيدايش ملكيت خصوصي اماده گرديد. مذاهب مختلفه ابتدائي بوجود امد در ساختمان زيستگاه ها نيز انكشافي بوجود امد. دهكده ها و قشلاق ها جديداً تشكيل گرديد و مردم اهسته اهسته زياد تر اجتماعي و با هم نزديك شدند.\nدر عصر سنگ ميانه و اوايل عصر سنگ جديد مرده ها را قات كرده به زمين دفن ميكردند. در اين عصر ها خلاف قاعده قبلي دست هاي مرده گان را به طرف پائين بر سرين ها قات ميكردند. در حاليكه قبلاً دستهاي مرده را بطرف بالا برگردن قات ميكردند. استخوان هاي مرده گان اين عصر ها اكثر با رنگ سرخ ديده ميشود. زيرا كه مردم در وقت گور كردن مرده علاوه از افزار و الات و وسايل كار و زيورات را با مرده ها در قبر مي گذاشتند و رنگ سرخ را كه از مواد معدني ساخته مي د بيك پيمانه زياد بالاي مرده ها در داخل قبر ميپاشيدند. رنگ سرخ در نزد ان مردم اين بود كهخوب اساس زنده گي انسان است. انها عقيده داشتند كه مرده بعد از مرگ در دنياي ديگر دوباره زنده ميشود. به اين ملحوظ وسايل كار – زيورات و غيره لوازم زنده گي را با مردگان مي گذاشتند و رنگ سرخ را بخاطري پاش ميدادند تا در زنده شدن ان كمل بزرگي بنمايد. زيرا كه رنگ خون سرخ ميباشد. و پاش دادن رنگ سرخ در زنده شدن مرده كمك ميكند.\nبا كشف قبر هاي زياد عصر هاي سنگ ميانه و سنگ جديد چنين نتيجه گرفته شده است كه قبرستانهاي بزرگ قومي در همين عصرها بميان امده است. باين معني كه تعداد زياد مرده ها در قبر هاي عليحده در يك جاي معين گور شده كه مربوط يك قوم ميباشند.\nدر زيستگاه هاي مربوط عصر سنگ ميانه و سنگ جديد رسم ها و مجسمه هاي زيادي حيوانات بر ديوار ها ديده شده است. اين رسم ها و مجسمه ها را بخاطر پيروزي بيشتر در شكار مي ساختند و انرا طوري تلقي ميكردند كه با رسم حيوانات ميتوانند شكار زياد نمايند و توليدات زياد را بدست بياورند.\nنوع انسان با خرد (هوموسپين) كنوني نيز در عصر سنگ ميانه بوجود مي ايد. تشكيلات جامعه مغلق ميشود . خويشاوندي خوني به يان امده و اين سلسله در عصر سنگ جديد به مرحله ئي ميرسد كه اقوام مختلف زمين ها و قرا خود را تعيين نمده و خود را از ساير اقوام مجزا ميسازند. در عصر سنگ و مس (انيوليتيك) اين سلسله بحالتي ميرسد كه ملكيت خصوصي بوجود مي ايد نشانه هاي اولي دوره غلامي بوجود امده كه در فرجام در اواخر عصر سنگ و مس دوره غلامي بميان مي ايد و دولت تشكيل ميگردد.\nدر عصر سنگ و مس خلاف قاعده قبل در يك قبر چندين مره را گور ميكردند. بشكل كه استخوان هاي مرده قبلي را جمع كرده به يك طرف قبر مي گذاشتند و مرده جديد را در عوض ان مي گذاشتند. بعداً اگر نفر ديگر فوت مي كرد انرا هم درهمين قبر به عوض مرده قبلي مي گذاشتند و استخوانهاي مرده قبلي را باز هم جمع كرده و در گوشه ديگر قبر مي گذاشتند. اين قبر ها مربوط يك قوم مشخص بود كه در يك قبر گور ميشدند.\nدر عصر سنگ و مس بر علاوه مجسمه هاي حيوانات مجسمه هاي زنها نيز ساخته ميشد. مجسمه زن را بخاطر فراواني حاصلات زراعتي مي ساختند و انرا چون رب النوع حاصل خيزي مي شناختند. مادر شاهي نيز به تعقيب همين سلسله بوجود ميامد. زيرا زنها اولاد هاي را به دنيا مي اورند و توليد ميكنند كه اين امر باعث احترام بيشتر زن در ان جامعه بود. وطن را نيز مانند مادر مي شناختند. در مجسمه ها بعضي از اعضاي بدن زن ها را برجسته تر و بزرگتر مجسم مي ساختند و اشكال دايروي را بر انها رسم ميكردند. كه افتاب تلقي ميشد. باين معني كه هم افتاب و هم اعضاي بزرگ زن ها ميتوانند در توليدات بيشتر كمك نمايند كه نشاندهنده افتاب پرستي نيز مي باشد. د اواخر عصر سنگ و مس تشكيلات جامعه ابتدائي برهم مي خورد و نشانه هاي اولي پدرشاهي بميان مي ايد. پيدا شدن مجسمه هاي مردان مربوطه اين عصر شاهد مدعاي ما است كه بالاخره مادرشاهي از بين ميرود و در عوض غلامي و پدرشاهي بميان مي ايد.\nاز انجائيكه بحث پيرامون زيستگاه هاي عصر سنگ افغانستان بوده و زيستگاه در ذات خود زيست كننده ئي را مبين است كه همانا انسان بوده بنا” لازم ديده ميشود تا در مورد انسانهاي اوليه اين سرزمين نظري داشته باشيم.\nا نسا نهاي که قبل ا زآ ر يا يي ها د را فغا نستا ن زند گي مي کرد ند درست مشخص نگرديده که ا ز چه نژا د بوده و چه نا م ونشا ن دا شته ا ند ؟ آ يا نسلي هم ا زآ نها با قي ما نده يا خير. ؟\nا ما سا کنين ا و ليه کشو رهاي همجوا رتا حدو دي معلو م شده ا ند . د ر لغت نا مه دهخدا کلمه تا پور آ مده ا ست که تا پورقومي بود ند که قبل ا زآ ريا يي ها د رما زندران مي زيستند و نا م طبرستا ن ا زآ نها بجاي مانده ا ست . عبدالرفيع حقيقت مي نويسد :\nقبل ا زآ ريا يي ها د رمغرب ا يرا ن مرد ما ني موسو م به ( کاس سو ) که نژا دآ نها محققآمعلو م نيست و مورخين يو نا ني آ نها را ( کسي ) يا ( کو سيا ن ) نا ميده ا ند و درگيلان( کا د سيا ن) د رما زندرا ن ( تا پور) د ر جنوب غربي ( عيلا مي ها ) د ر سوا حل خليج فا رس وعما ن ( حبشي ها) ز ند گي مي کرده ا ند . عيلا مي ها تمد ن نسبتآ پيشرفته اي داشتند .\nا سما عيل و کيلي مي گو يد : ا قوا مي که قبل ا زآ ر يا يي ها د ر شما ل غرب ا يرا ن د ر حد ود آ ذ ربا يجا ن فعلي سکو نت دا شتند بنا مهاي ( ا ورا رتو) ( ما نا ني) ( لو لو بي ) ( خز ري ) … يا د مي شد ند . سا کنين کشو رپهنا و رهند قبل ا زآ ريا ، قو م پر جمعيت ( د را ويدي ) بو د ند که د رزد وخو ردهاي بسيار درطي قر ون متمادي ا ز مهاجمين آريايي شکست سختي خوردند و ا زجمعيت شان بسيار کاسته شد وبا قي ما نده شان د رميا ن جنگلزا رهاي ا نبوه پنا بردند وبا اين طريق نسلي از آنها با قي ماند که به نام ( نجسها) معروفند . مجموع جمعيت ( د را ويدي ) ا مروزبه بيش از ميليون مي رسد .\nطوريكه هويداست اين زيستگاه ها بوده اند كه سرامد و انكشاف ان عامل اساسي بر وجود تمدن ها و مدنيت هاي با شكوه در افغانستان گرديده بناً بي جا نخواهد بود كه در اخير معرفت با زيستگاه هاي افغانستان در عصر سنگ كه ميتوان ان را عصر حيات بشر بشكل امروز ان در افغانستان ناميد در مورد پيامد هاي اين زيستگاه ها و دستاوردهاي ان كه همانا مدنيت تاريخي كشور ماست معلومات حاصل نمايم و بدانيم كه انكشاف اين مدنيت ها در سطح جهان كشور ما را به چه منزله از مدنيت قرار داده است.\nكانون اول – د رآ سيا قد يمترين کا نون تمد ن جها ن بين ا لنهرين وسرزمين کلده ا ست که تا ريخ آ ن ا زپنج هزا رسا ل قبل ا زميلا د شروع مي شود ومبا دي علم ريا ضي ونجوم ا زآ نها ست .\nکا نون د وم – تمدن کشورمصرد را فريقا ا ست که ا زسه هزا رسا ل قبل ا زميلا دمعلوما ت حکمت ، ريا ضي ، طب ونجو م دا شتند .\nکا نون سو م – سوا حل مشرقي مد يترا نه وفلسطين ا ست که د رآ ن فينقي ها وبني ا سرا هيل ا زسه هزا رتا د و هزا رقبل ا زميلا د د ربحرپيما ي ، تجا رت وصنا عت نسا جي پيش قد م بود ند .\nکا نون چها رم – کشو رچين ا ست که تا ريخ آ ن سه هزا رسا ل قبل ا زميلا د تخمين مي شو د . چين دا راي يک تمد ن مستقل د رصنا يع نسا جي ، نقا شي، سنگ ترا شي ، رنگسا زي ، کا غذ وبا رت سا زي وهمچنا ن موسيقي ، ا د بيات وفلسفه بو د .\nکا نون پنجم – فلا ت آ ريا ن و د وطرفه هند وکش ( ا فغا نستا ن وا يرا ن ) ا ست . ا فغا نستا ن ا زد و تا سه هزا رسال قبل ا زميلا د دا راي زرا عت وآ بيا ري پيشرفته وشهرآ با د و پرنفوس بود . طي هزا رسا ل ا ول قبل ا زميلا د صنا يع د ستي ، مسکوکا ت ، طب ، نجوم ، نسا جي وفلزکا ري ر واج دا شت .\nکا نون ششم – کشو رهند ا ست که يکنم هزا رسا ل قبل ا زميلا د حکمت ، فلسفه ، منطق ، ريا ضي ، طب ونجوم رشد قا بل ملا حظه و تمد ن مستقل دا شتند که د رد کن و سيلو ن نيزمنتشرگرد يده ا ست . کا نون هفتم– د را روپا و د وشبه جزيره يو نا ن و ا يتا ليا بود که ا زيکهزا رسا ل قبل ا زميلا د کشو ر يو نا ن ا سا س عظيمي براي علوم وفلسفه ، طب ، نجوم ، ريا ضي ، هند سه… گذا شتند. همچنا ن ر وم قديم پيرو علوم يونا ن بود ند که مرکزنا شرتمد ن درقسمتي ا ز جها ن شد ند .يکي ا زمشخصات د وره تا ريخي ا فغا نستا ن ا ين ا ست که با بيشترين مد نيتهاي تا ريخي جها ن آ شنا ا ست .\nا فغا نستا ن هم با مد نيت سوا حل مد يتترا نه آ شنا وهم با مد نيت هاي هند وچين دا خل دا د وستد مد ني بوده است . ا فغا نستا ن سرز ميني ا ست که ا ز لحا ظ تحقيقا ت تا ريخ وبا ستا ن شنا سي به کا ري زيا دي نيا زدا رد تا آ ثا رو معلوما ت کا في ا زتمدن هاي گذ شته را کشف نموده مورد مطا لعه قرا ردهند .\nو اين ذكر بايد نمود كه اين كشور ركن اساسي و نقش مهمي را در رشد مدنيت هاي هفت گانه فوق الذكر ايفا نموده است و راه ابريشم را ميتوان به عنوان يكي از نشانه هاي اين اهميت ياد اوري نمود.\nبحث پیرامون محلات و زیستگاه های تثبیت شده متعلق به عصر سنگ افغانستان\nفهرست مندرجات این بحث\nغار قره‌كمر ايبك\nدره کور یا کر\nدشت ناور غزنی )دشت ناوُر(\nغار مار و غار اسپ\nزيستگاه هاي عصر سنگ افغانستان\nاكنون به‌ذكر برخی از مناطق افغانستان می‌پردازيم كه در عصر حجر، محل سكونت مردمان عصر سنگ افغانستان بوده است:\nچون محلات زیست هریک به نوبه خود الزام اور تحقیقات و تشریحات زیاد است در این بحث به معرفی مختصر زیستگاه های عصر سنگ افغانستان اکتفا گردیده تا باشد در زمینه معرفت و اشنائی حاصل گردد.\nطبق تحقیقات (دکتور کارلتن کون) آمریکایی که روی پارچه کاربن ۱۴ قره‌کمر ایبک در ولايت سمنگان انجام داده است، این حقیقت به‌دست آمده است که این غار، بین (٣٠ تا ۵٠) هزار سال قبل، محل سکونت انسان‌ها بوده و در این جا زندگی و بود و باش داشتند.\nاز مغاره قره‌کمر اسلحه چقماقی و ابزار استخوانی به‌دست آمده است که متعلق به‌مردم دوره سنگ قديم است که از این آلات برای شکار حیوانات و جمع‌آوری میوه و حبوبات استفاده صورت می‌گرفت\nدر جای ديگر در اين باره می‌خوانيم:\nدر ۱۹۵۴ م كارلتن كون آمريكايی، به كاوش‌های علمی در منطقه قره‌كمر پرداخت. به استناد ارزيابی چقماق‌ها، استخوان حيوانات، خاكستر و ذغال‌هايی كه به‌دست آمد، اين غار را مربوط به عصر سنگ میانه دانسته و عمر آن را از ۵۰ تا ۴۰ هزار سال پيش تعيين نمود.\nايتاليايی‌ها در هزارسم سمنگان اين مرحله را شناسايی كردند و قدمت آن را از ۴۰ تا ۱۲ هزار سال قبل دانستند\nكارلتن، ٨٢ عدد افزار سنگی و استخوانی را از غار قره‌كمر، واقع هشت كيلو متری شمالی سمنگان به‌دست آورده است.\nاز روی تجزيه آثار مذكور از طريق كاربن ۱۴ معلوم شد كه غار مذكور در تمام طول عهد كهن سنگی، مسكون بوده و افزارهای آن‌ها با انسان‌های نوع نئاندرتال كه به اسم انسان مغاره‌ای نيز ياد می‌شود ارتباط دارد.\nقدامت تاريخی قديم‌ترين فوسيل جمجمه انسان نئاندرتال كه از دوسلدورف آلمان به‌دست آمده است به ٣۵ تا ۱۵٠ هزار سال پيش از امروز می‌رسد و قديم‌ترين انسان غار قره‌كمر، به ٣٠ تا ۵٠ هزار سال قبل از امروز تخمين زده شده است\nآثار دوره ميان سنگی نه تنها در غار قره‌كمر، بلكه در غار مار و غار اسپ در آق‌كپروك نيز به‌دست آمده است. كشف بقايای گوسفند وحشی، غزال، روباه و پرندگان نشان مي‌دهد كه امرار معاش در آن دوره، از طريق شكار بوده است و حركتی وجود داشته به‌سوی يك اقتصاد توليدی\nدر مورد مغاره قره‌كمر شادروان احمدعلی كهزاد در كتاب “افغانستان در پرتو تاريخ” می نویسد:\nبر اساس تحقیقات باستان‌شناسی که از طرف داکتر “کارلنیتن کوون” كارشناس دوران ماقبل‌التاریخ امریکایی در مغاره قره‌کمر در نزدیکی‌های هیبک در دامنه‌های شمالی کوه مذکور به‌عمل آورده است، نشان می‌دهد كه سلسله جبال هندوکش از حدود ٣٠ تا ۵٠ هزار سال قبل، مرکز رهایش یک عده شکاریانی بوده که در قدیم‌ترین دوره‌های مدنیت به شکار حیوانات مشغول بودند و با زندگانی مغاره‌نشینی با افزارهای بسیار ابتدایی که از سنگ چقماق می‌ساختند مدنیت اولیه دوران سنگ قدیم را پديدآوردند.\nسلسله جبال هندوکش طبق شواهد علمی و بر اساس داستان‌ها و اسطوره‌های باستانی، کانون رهایش باشندگان قدیم افغانستان بوده است. قدیم‌ترین نام این کوه در كتاب اوستا زمیاد پشت، ایشکنه پویایی ری سنا و ابارسین یادشده است. واژه‌ی ابارسين مرکب از دو کلمۀ اپار – یعنی ماورا و بالا – و سین یعنی عقاب می‌باشد که بلندی این کوه عظیم را به‌صفت بالاتر و بلندتر از حد پرواز عقاب نشان می‌دهد.\nکوه ابارسین در نظر یونانیانی که با اسکندر به افغانستان آمدند “کوه اسرارآمیز” معلوم می‌شد و آن را نقطه‌ی پايان جهان تصور می‌کردند. نام كنونی هندوکش در حقيقت از واژه اندیکس به میان آمده و آن را هندیکس و هندوکش ساختند.\nسلسله کوه هندوکش از قدیم‌ترین روزگاران تاریخی به این طرف، مسکن لیوس – یعنی مردمان کوهی – خوانده شده است.اینها هر که بودند باشندگان اولیه‌ی این کوه بودند و بعد امواج اقوام آریایی که از شمال از حوزه بین سيردریا و آمودریا در خاک‌های افغانستان منتشر شدند و در دامنه‌های دو طرف این کوه‌ها سكونت گرفتند.\nهندوکش به شهادت لهجه‌های آریایی – چه ایرانی و چه هندی و چه مخلوط از هر دو – پايگاه قبایل آریایی شد و این خصوصیت را حفظ کرد و با آمدن و انتشار عناصر دیگر هنوز هم صاف‌ترین بقایای امواج آریایی را در ته راه‌های این کوه بزرگ مي‌توان يافت.\nچون دره‌های هندوکش عمیق و دشوارگذار و قلعه‌های آن بلند و شامخ بود، باشندگان اصلی آن در جریان تاریخ دو و نیم هزار ساله، کمتر از جاهای خود حرکت کردند.\nدر بعضی نقاط جابجا ماندند ولی به‌صورت عموم، مختصات و ويژگی‌های زندگانی خود را حفظ کردند.\nدر سال (۱۹٦۵ م) داکتر لویس دوپری آمریکایی در نتیجه كاوش‌های خود در آق‌کپرک در جنوب شهر مزار شریف و کنار دریای بلخ آثاری از قبیل آیینه برنجی، انگشتر و دست‌بند، اسلحه‌های چقماقی، قیزه اسپ و نگین لاجورد انگشتر و شواهدی ديگر به‌دست آورد که متعلق به دوره جدید حجر از دو تا سه هزار سال ق.م است.\nاین پژوهش‌گر آمریکايی معتقد است که این آثار از عمق بیشتر زمین از یک دوره قدیم و زندگی انسان‌ها بیشتر از بیست هزار سال ق.م نمایندگی می‌کند. چنین آثار تاکنون از آسیای ميانه و هندوستان به‌دست نیامده است\nدر كاوش‌های آق‌کپرک آثاری از قبیل: آیینه برنجی، انگشتر، دست‌بند، سلاح ابتدايی، و ابزارهای ديگر به‌دست آمده که متعلق به عصر حجر جدید است و از (٢ تا ۹) هزار سال قبل از میلاد را در بر می‌گیرد. در همین زمان بز و گوسفند و بعضی حیوانات دیگر در این ساحه تربیت می‌شده و حبوبات غذايی، کشت و زرع می‌گردیده است.\nآثار کشف شده در شمال غربی بلوچستان نشان می‌دهد که در حدود ۴ هزار سال پيش، دهکده‌هايی در این منطقه وجود داشته که باشندگان آنها کشاورزی می‌کردند\nباستان‌شناسان شوروی به اين باور اند كه كشت گندم در ۱۶ تا ۴ هزار سال ق.م در كناره‌های آمو در شمال افغانستان صورت گرفته و از آن جا به منديگگ رفته است.\nآثار اين دوره توسط لويی دوپری امريكايی در آق‌كپروك بلخ، چنار گنجشكان تخار، دره كر و هزارگوسفند بدخشان شناسايی گرديده است.\nو همين‌گونه در دره كر بدخشان نخستين جمجمه انسان عصر سنگ کهن به‌دست آمد كه آثار آن را از ۳۰۳۰۰ تا ۱۹۰۰ سال قبل تخمين زده‌اند. با آن كه ديوس بعد از مطالعه اين تحقيقات و پژوهش‌ها، تنها قدامت دره‌كر را تأييد می‌كند.\nلوی دوپری با مطالعه تراشه‌ها و تيغه‌ها در آق‌كپروك، عمر آن را ۲۰ هزار سال قبل می‌داند.\nآثار باستانی ديگری نيز از چند دهکده‌ی بسیار قدیمی از نقاط مختلف کشور کشف شده است.\nیکی از مغاره‌های مهم افغانستان قدیم، مغاره عظیم چهل‌ستون در بامیان است.\nآثار كشف‌شده از چهل ستون:\nاز مغاره چهل ستون و بعضی نقاط دیگر آلات و ابزار سنگی و استخوانی به‌دست آمده که پیدایش این قبیل آثار، بیانگر آن است که در این دوره ابتدایی، انسان‌های آن روز از آلات و ابزار یادشده برای شکار و دفاع از خویش استفاده می‌کردند.\nبعدها این جامعه ابتدايی به‌تدریج و در طول هزاران سال، از نظر وضع زندگی به مرحله متکامل‌تری قدم نهاده و به‌عصر فلزات داخل گردیدند.\nدر این زمان مس جای آلات سنگی را گرفت و تبر، دشنه، کارد، بیل و غیره ساخته شد. صنعت کوزه‌گری و ظروف سفالی در میان‌شان رواج یافت و مردمان آن روز کشاورزی خود را توسعه دادند.\nواژه “هزار سم” مخفف “هزار سموچ” است كه در گذشته، نام چهارراه مهم خط سير كاروان روم قديم بوده ولی امروز هزار سم، صحرايی است به درازی ۱٦ كيلومتر در شمال غرب ولايت سمنگان.\nقرار پژوهش‌هايی كه هيئت باستان‌شناسی ايتاليايی موسوم به سالواگون ايم يوگليسی در سال ۱۹٦٢ م در هزار سم به‌عمل آورد، افزار مربوط به انسان‌های مغاره‌ای عهد باستان سنگی از آن‌جا به‌دست آمده است.\nهمچنان در شمال آریانا و آن طرف دریای آمو، اسکلیت انسانی کشف گردیده که تاریخ آن به ۱٠٠٠٠٠ الی ۱۵٠٠٠٠ سال می‌رسد.\nشاید این اسکلیت، به انسان‌های نئاندرتال تعلق داشته باشد، مورخین و باستان‌شناسان عقیده دارند که قبل از آمدن آریایی‌ها به آریانا، سیاه‌پوستان در اين سرزمین زندگی داشتند که به‌سوی هند و غرب آریانا فرار كردند و در مدیا و پارس با نژاد سامی‌ها مخلوط شدند.\nدر منابع ديگر در مورد نگاشته ميشود اينكه هزارسُم یا هزارسُوم (سوم برگرفته از واژهٔ سانسکریتی سومبهه؛ پارسی باستانی سومبه؛ به‌معنای ‘غارها’) پایگاه باستان‌شناسی است واقع در ته دره که توسط صخره‌ها و وادی‌ها احاطه شده‌است. این پایگاه در ۱۶ کیلومتری شمال شهر ایبَک، مرکز ولایت سمنگان افغانستان واقع است. در ته دره پایگاهی (ساحه‌ای) به مساحت ۳۵۰٫۰۰۰ متر مربع، که شامل تعداد زیادی ابزار سنگی پیشاتاریخی پراکنده‌شده، یک رشته از پاره‌های سنگی عمودی که احتمالا نشان‌دهندهٔ اقامتگاه‌های اولیه بودند، و بیش از ۴۰ تپه و گور متعلق به دورهٔ اسلامی است. بر روی صخره‌ها بیشتر از ۲۰۰ غار مصنوعی، که اغلب شامل یک اتاق جلویی، یک اتاق مرکزی با اجاق آتش، و اتاق پُشتی با سکویی برای نشستن می‌شود. بیشتر آنها گچ‌کاری، و برخی نیز تزئین شده بودند، با اینحال هیچکدام اثری از نقاشی‌ها و نگاره‌های بودایی نداشتند. در بخش تراش های این وادی مقدار فراوانی آوار از سنگ چخماق دیده می‌شد.\nكاوش‌های سال ۱۹۵۱ م در مندیگک واقع در پنجاه و پنج کیلومتری شمال قندهار نشان داد که از سه هزار سال قبل از میلاد مردم این منطقه، ده‌نشین بوده و خانه‌هایی از خشت و گِل می‌ساختند و به زراعت و دامداری نيز آشنا بودند.\nاسلحه، زیورات مسی و ظروف سفالینی که دارای اشکال هندسی بوده به‌دست آمده است.\nمجموع این كُندوكاوها و کاوشها نمایانگر سطح بلند پیشه‌وری آن عهد می‌باشد.\nدر اثر اين كاوش‌های به‌عمل آمده در منديگك، آثاری يافت شده است كه تمدنِ دوران ماقبل‌التاريخی پنج‌هزار سال پيش را در وادی ارغنداب، نمايندگی می‌كند.\nاين تپه (منديگك) ۱۵ مرحله آبادی را – از اواخر هزاره چهارم تا آغاز هزاره اول ق.م – گذرانيده است و در مرحله آخر و بالايی آن، انبارخانه‌های غله بوده كه ديوارهای پخسه‌ای داشته است.\nدر طبقات زيرين آن، اتاق‌هايی برای نگهداری چهارپايان بوده است.\nدر طبقات بالای آن، اتاق كوچكی برای نگهبانان انبارخانه ديده می‌شود كه مقداری ظروف سفالين، پيكان‌های سنگی و مفرغی، فلاخن و گلوله‌های گِلی فلاخن در آن كشف شده است.\nطی كاوش‌هايی در دره كور در غرب بدخشان در سال ۱۹۴۴ توسط لويس دوپری و همكارانش افزارهای سنگی، فوسيل‌های چهارپايان و جمجمه انسان به‌دست آمده است.\nاز اين آثار، موجوديت انسان‌های كهن سنگی در افغانستان را می‌توان به اثبات رساند كه شرايط زندگی‌شان يكسان بوده است.\nاز روی شواهدِ به‌دست آمده، استنباط شده است كه در دره كور، پناهگاهی بوده كه از آن برای نظارت وادی و محافظت از شر حيوانات درنده، استفاده می‌شده است. اين پناهگاه از سطح وادی موجوده بسيار بلند واقع بوده است\nهمچنان آثار دوره نوسنگی نيز توسط لويی دوپری در دره كور و هزار گوسفند بدخشان نيز شناسايی گرديده است.\nو همين‌گونه در دره كور بدخشان نخستين جمجمه انسان پارينه سنگی ميانه به‌دست آمده است كه آن را از ۳۰۳۰۰ تا ۱۹۰۰ سال قبل تخمين زده‌اند.\nدرۀ کور یا بابا درویش یک پناهگاه صخره‌ای است که کاوُش آن در سال ۱۹۶۶ میلادی توسط لوئی دوپری به نمایندگی از موزیم تاریخ طبیعی آمریکا صورت گرفت. این پایگاه باستان‌شناسی در ولایت بدخشان در افغانستان، در نزدیکی شمال‌شرق کَلَفگان، در نزدیکی روستای چنارِ گونجوس‌خان در ۶۳ کیلومتری شرق شهر تالقان، در مسیر جاده بسوی فیض‌آباد، در بلندای بخش دره‌ای در نزدیکی دهکدۀ کوچک بابا درویش واقع است. در رسوب گِل ته‌نشین‌شده توسط جریان آب که لایه‌نهش شده، دو دورۀ اصلی از سکونت انسان ثبت شده‌است.\nاز این پایگاه بطور تخمینی، ۸۰۰ ابزار سنگی بدست آمده‌است: سنگ چخماق و تیغه‌های داس مانند، و نیش‌های بزرگ دیابازی (diabase؛ سنگ بلورین و بازالتی). یافته‌های دیگر شامل ابزار سنگی (celt؛ شبیه تبر)، تراشه‌ها، ابزار کوبنده، تیغه‌ها، جواهرات ساده و ابتدایی، زیاگان (ماهی، جَوَندگان، اسب، و جانوران اهلی‌شده همچون گوسفند، بز و گورخر ظروف سفالی بیشتر از جنس خام، سیاه‌رنگ، و بعضا تزئین‌شده بودند. تنها نمونۀ معماری ۸۰ قرارگاه بودند که به خیمه می‌مانستند. و تنها گورهای بجای‌مانده نیز قطعاتی از بز را در خود جای داده‌بودند.\nطی تحقيقات باستان‌شناسی در دشت ناور غزنی شواهدی به‌دست آمده كه دوره پارينه سنگی زيرين را مشخص ساخته است، هر چند برخی پژوهندگان در زمينه ترديد دارند.\nموقعیت دشت ناهور در شمال ولایت غزنی مختصات: ‘۴۱°۳۳ شمالی؛ ‘۴۶°۶۷ شرقی ولایت غزنی. در منتهی‌الیه شمالی دریاچه، بر روی و در پیرامون تپه قادگک، حدود ۶۰ کیلومتری غرب شهر غزنی\nپیشینه: دوره‌های پارینه‌سنگی زیرین (بین ۲٠٠٠٠٠ تا ۱٠٠٠٠٠ سال پیش)؛ پارینه‌سنگی میانی، ۵۰-۳۰۰۰۰ ق.م (Lithic) معرفی: یک دریاچۀ طبیعی (جهیل) نمکی به اندازۀ حدود ۶۰ در ۱۵ کیلومتر است. در کناره‌های بیرونی شرقی و شمالی آن چندین پایگاه باستان‌شناسی متعلق به دورۀ سنگ کهن واقع است: در شمت شرق آن، آثار متعلق به دورۀ سنگ کهن، و در سمت شمال آن آثار مربوط به دورۀ میانه، که مشتمل بر دژ (تپه‌مانند) سنگی بزرگی شامل بناهایی با پیشینۀ نامعلوم است. سطح بیرونی این پایگاه‌ها با ابزار سنگی پوشیده شده‌است، که ۹۸٪ آن را آبسیدین (سنگ آتشفشانی سیاه و شیشه‌مانند) تشکیل می‌دهد. این ابزار سنگی عبارتند از انواع ساطورها، تبرهای اولیه، و تیغه‌های ریز و خُرد، که برخی از آنها نشانه‌های دورۀ پارینه‌سنگی زیرین را دارا هستند. بقیه شباهت‌هایی به صنعت بکاررفته در درۀ کور بدخشان دارند.\nضمناً بر طبق منابع متفاوت ديگري ذكر ميگردد كه دشت ناوُر یا ناوَر یک دریاچۀ طبیعی نمکی به اندازۀ حدود ۶۰ در ۱۵ کیلومتر، واقع در شهرستان ناور، ولایت غزنی در افغانستان است. در کناره‌های بیرونی شرقی و شمالی آن چندین پایگاه باستان‌شناسی متعلق به دورۀ پارینه‌سنگی واقع است:\nدر شمت شرق آن، آثار متعلق به دورۀ سنگ قديم، و در سمت شمال آن آثار مربوط به اين دورۀ ، که مشتمل بر تپۀ سنگی بزرگی شامل بناهایی با پیشینۀ نامعلوم است. سطح بیرونی این پایگاه‌ها با ابزار سنگی پوشیده شده‌است، که ۹۸٪ آن را آبسیدین (obsidian؛ سنگ آتشفشانی سیاه و شیشه‌مانند) تشکیل می‌دهد. این ابزار سنگی عبارتند از انواع ساطورها، تبرهای اولیه، و تیغه‌های ریز و خُرد، که برخی از آنها نشانه‌های دورۀ سنگ کهن را دارا هستند. بقیه شباهت‌هایی به صنعت بکاررفته در درۀ کور بدخشان دارند.\nآثار دوره ميان سنگی از غار مار و غار اسپ در آق‌كپروك و غار قره‌كمر نيز به‌دست آمده است. كشف بقايای گوسفند وحشی، غزال، روباه و پرندگان، نشان می‌دهد كه امرار معاش در اين دوره از طريق شكار بوده است\nآثارِ به‌دست آمده، نشان می‌دهد که از حدود ۵٠ هزار سال قبل، انسان‌ها در این سرزمین زندگی داشته‌اند.\nغار قره‌كمر، بین (٣٠ تا ۵٠) هزار سال قبل، محل سکونت انسان‌ها بوده و در این‌جا زندگی و بودوباش داشتند.\nاز مغاره قره‌کمر اسلحه چقماقی و ابزار استخوانی به‌دست آمده است که متعلق به مردم دوره عتیق حجر است که از این آلات برای شکار حیوانات و جمع‌آوری میوه و حبوبات مورد استفاده قرار می‌گرفت.\nدكتور كارلتون كون به استناد ارزيابی چقماق‌ها، استخوان حيوانات، خاكستر و ذغال‌هايی كه به‌دست آمد، اين غار را مربوط به عصر پارينه سنگی ميانه دانسته و عمر آن را از ۵۰ تا ۴۰ هزار سال پيش تعيين نموده است.\nكارلتن ٨٢ عدد افزار سنگی و استخوانی را از غار قره‌كمر واقع هشت كيلومتری شمالی سمنگان به‌دست آورده است.\nاز روی تجزيه آثار مذكور از طريق كاربن ۱۴ معلوم شده كه غار مذكور در تمام طول عهد كهن سنگی، جای سكونت بوده و افزارهای آن‌ها با انسان‌های نوع نئاندرتال – كه به‌اسم انسان مغاره‌ای نيز ياد مي‌شود – ارتباط دارد.\nسلسله جبال هندوکش از حوالی ٣٠ تا ۵٠ هزار سال قبل، مرکز رهایش یک عده شکارچیانی بوده که در قدیم‌ترین دوره‌های تمدن، به‌شکار حیوانات مشغول بودند و با زندگانی مغاره‌نشینی با ابزارهای بسیار ابتدایی – که از سنگ چقماق می‌ساختند – مدنیت اولیه دوره‌ی حجر قدیم را به‌میان آورده بودند.\nسلسله جبال هندوکش طبق شواهد علمی و به اساس داستان ها و اسطوره های باستانی کانون رهایش باشندگان قدیم افغانستان بوده است.\nدر سال (۱۹٦۵ م) داکتر لوی دوپری در نتیجه كندوكاوهای خود در آق‌کپرک در جنوب شهر مزار شریف و کنار دریای بلخ، – آثاری از قبیل آیینه برنجی، انگشتر و دست‌بند، اسلحه‌های چقماقی، قیزه اسپ و نگین لاجورد انگشتر و غیره – شواهدی به‌دست آورده که متعلق به‌دوره جدید حجر از دو تا سه هزار سال ق.م است.\nباستان‌شناسان شوروی به اين باور اند كه كشت گندم در ۱۶ تا ۴ هزار سال ق.م، در كناره‌های آمو در شمال افغانستان صورت گرفته و از آن‌جا به منديگگ رفته است.\nیکی از مغاره‌های مهم افغانستان قدیم، مغاره عظیم چهل‌ستون در بامیان است. از مغاره چهل‌ستون و بعضی نقاط دیگر، آلات و ابزار سنگی و استخوانی به‌دست آمده که پیدایش این قبیل آثار، بیانگر آن است که در این دوره ابتدایی، انسان‌های آن روز از آلات و ادوات یاد شده برای شکار و دفاع از خویش استفاده می‌کردند.\nقرار تحقيقاتی كه هيئت باستان‌شناسی ايتاليايی موسوم به سالواگون ايم يوگليسی در سال ۱۹٦٢ م در هزار سم به‌عمل آورد، افزار مربوط به انسان‌های مغاره‌ای عهد باستان سنگی از آن‌جا به‌دست آمده است.\nدر صحرای هزار سم که در شمال افغانستان و هندوکش موقعیت دارد، در مغاره‌های طبیعی آن، آثار زندگی انسان‌های اولیه به مشاهده رسیده است؛ همچنان در شمال آریانا و آن طرف دریای آمو، اسکلیت انسانی کشف گردیده که تاریخ آن به ۱٠٠٠٠٠ تا ۱۵٠٠٠٠ سال می‌رسد.\nكاوش‌های سال ۱۹۵۱ م در مندیگک واقع در ۵۵ کیلومتری شمال قندهار نشان داد که از سه هزار سال قبل از میلاد مردم این منطقه، ده‌نشین بوده و خانه‌هایی از خشت و گِل می‌ساخته و به كشاورزی و دامداری آشنا بودند. اسلحه، زیورات مسی و ظروف سفالینی که دارای اشکال هندسی بودند به‌دست آمده است.\nطی كاوش‌ها در دره كور در غرب بدخشان در ۱۹۴۴ توسط لويس دوپری و همكارانش افزار سنگی، فوسيل‌های حيوانات و جمجمه انسان به‌دست آمده است. از اين آثار، موجوديت انسان‌های كهن سنگی در افغانستان را می‌توان كشف كرد كه شرايط زندگی‌شان يكسان بوده است.\nدر تحقيقات باستان‌شناسی در دشت ناور غزنی شواهدی به‌دست آمده كه دوره پارينه سنگی زيرين را روشن می‌سازد، هرچند برخی از پژوهندگان در اين زمينه ترديد دارند\nدر کل نگاشته میشود که تاریخ باستان افغانستان بی اندازه نیازمند به تحقیقات و کاوشهای واقعی علمی بوده و معلومات هر بیشتر در این مورد لازم جامعه علمی افغانستان می باشد.\nمنابع و ماخذ که قبل از تحقیق معیین گردیده است:\nمجله باستانشناسی افغانستان (اغاز انتشار 58-1370 ) مجله شش ماهه، ناشر انستیتوت باستانشناسی افغانستان، اکادمی علوم افغانستان\nافغانستان در پرتو تاریخ ، استاد احمد علی کهزاد\nسایت استاد محترم محمد رسول باوری : www.salaamtolana.com\nسایت انترنتی : www.digitalliberary.com\nمقالات نانسی دوپرین\nکتاب افغانستان از نانسی دوپرین (انترنت)\nنانسی دوپری ننی افغانستان\nکتابخانه سیار اریک در تالار سید جمال الدین، پوهنتون کابل\nمنابع و ماخذ که استفاده شده است:\nباستانشناسي افغانستان تاليف داكتر اكتم بابايوف و پوهيالي غلام احمد واك سرطان 1361 پوهنحي علوم اجتماعي ، پوهنتون كابل\nدانشنامه اريانا ، انتظام استاد مهدي زاده كابلي http://database-aryana-encyclopaedia.blogspot.com\nباوری محمد رسول لکچر نوت سمتر چهارم دیپارتمنت باستانشناسی\nسایت کابل ناتهه\nسایت گوگل و سایر سایتهای معلوماتی\nکهزاد، احمد علی افغانستان در پرتو تاریخ\nنوشته های لویس دوپری\nضميمه شماره 1 :\nبه روز شده: 03:02 گرينويچ – جمعه 06 مه 2011 – 16 اردیبهشت 1390\nدکتر موزلی شواهد روند تکامل ماهیان و دوزیستان به انسان را تشریح می کند\nسیر تکاملی ماهی به بشر شاید بنظر عجیب برسد، اما نه فقط در فسیلها بلکه در بدن خود ما شواهدی وجود دارد که این نظریه را تقویت می کند.\nصورت شما بارزترین بخش وجودی شماست؛ به دنیای اطراف شما می گوید که چه احساسی دارید، که هستید و از کجا می آیید. گرچه هرگز دو نفر صورتی کاملا یکسان ندارند، همه چهره ها دارای خصایص مشترکی هستند: دو چشم، یک بینی، یک دهن و گودی بالای لب.\n تحلیل و گزارش\nشما هر روز این گودی پشت لب را در آینه می بینید و احتمالا هرگز به آن فکر نمی کنید. هیچ کارکرد مشخصی ندارد. حادثه ای در منشاء بشری و نشانه ای از پیشینه ماهی بودن ما و چهره نخستین ما.\nصورت شما در نخستین ماه های حیات در رحم از هنگامی که به اندازه یک برنج بودید، تا زمانیکه به اندازه یک کلیه رشد کردید شکل می گیرد.\nتصاویر ویدئویی از مراحل اولیه نمو جنین انسانی نشان می دهد که چگونه صورت انسان از چرخش و به هم رسیدن سه بخش اصلی شکل می گیرد.\nنحوه این روند تنها هنگامی معنا پیدا می کند که متوجه می شویم ما از نسل ماهی ها هستیم.\nجنین انسانی در مراحل ابتدایی بسیار شبیه جنین سایر پستانداران، پرندگان و دوزیستان است. همه اینها از ماهی تکامل یافته اند.\nاندام جنسی کوسه ها نظیر سایر ماهیان در سینه آنهاست\nچشمان ما در کنار سر ما پدیدار می شود، اما بعد به وسط جا به جا می شود. لب فوقانی و آرواره در گردن ظاهر می شود. سوراخ های بینی و بخش میانی لب های شما از بالای سر به پایین می آید.\nهمه این بافتها و ماهیچه ها بدون هیچ شکاف و نقصی به هم می رسد و پیوند می خورد. اما این همه تحول و جابه جایی فقط یک رد و اثر از خود به جای می گذارد: گودی پشت لب بالا.\nدر طول این روند، کلیه این ذرات از بخشهای مختلف به هم می رسد و با دقت بالایی پیوند می خورد تا صورت انسانی را شکل دهد.\nاین سه بخش باید در زمان مشخصی رشد کند و به هم برسد تا این پیوند بطور صحیح انجام شود. اگر حتی یکساعت تاخیر و یا تسریع صورت گیرد، نوزاد ممکن است لبی شکاف دار و چهره ای غیرمعمول داشته باشد.\nآناتومی انسانی ویژگی های عجیب دیگری نیز دارد که تنها با این نظریه قابل توضیح است که ما از نسل ماهی ها هستیم. برای مثال، اگر کوسه ای را بشکافید غدد جنسی آن را در بالای سینه و پشت کبد کشف خواهید کرد.\nغدد جنسی ما هم نظیر کوسه ها نخست در بالا و نزدیک کبد ظاهر می شود. اما بر خلاف کوسه ها به تدریج به پایین می رود.\nاین غدد در زنان تبدیل به تخمدان و در نزدیکی رحم مستقر می شود.\nآنها در مردان تبدیل به بیضه می شود، اما برای پایین رفتن و ورود به کیسه بیضه باید مسیر طولانی و دشواتری را به سمت جنوب طی کند.\nدر طی این سفر، دیواره شکم جنین مذکر ضعیف می شود و به همین دلیل احتمال دچار شدن مردان به فتق در ناحیه کشاله ران بیشتر از زنان است.\nفتق کشاله ران بصورت توده و یک برآمدگی ظاهر می شود و ممکن است دردناک باشد. این توده معمولا هنگامیکه شما دراز می کشید ناپدید می شود.\nاین برآمدگی در واقع بخش هایی از شکم شماست که از دیواره ضعیف ماهیچه ای عبور می کند و بیضه های شما در هنگام حرکت خود به سمت پایین بر جای گذاشته است.\nفتق کشاله ران معمولا باید تحت جراحی قرار گیرد. اگر شما بدشانس و دچار آن هستید، ماهی را مقصر بدانید.\nچارلز آزبورن آمریکایی افتخار آن را دارد که با 68 سال سکسکه، از 1922 تا 1990، رکوردی جهانی برای خود ثبت کرده است. اما بنظر می رسد مقصر این هم ماهیانی هستند که اجداد ما بودند.\nعامل سکسکه گرفتگی دیافراگم، عضله بزرگی در سینه است که با بلع غیراختیاری دنبال می شود. ریشه هر دوی اینها در آب است.\nدر ماهی ها پیامهای اعصابی که تنفس را کنترل می کند با سفری کوتاه از ساقه مغز به دستگاه تنفسی زیر گلو می رود. در انسانها این وضعیت کمی پیچیده تر است.\nبرای تنفس، ساقه مغز ما باید پیامی نه فقط به گلو، بلکه به سینه و دیافراگم بفرستد. این هماهنگی پیچیده به این معناست که اعصاب ممکن است گرفتگی عضلانی ایجاد کند که این خود به سکسکه منجر می شود.\nوقتی سکسکه شروع شد، یک موتور ساده ای که بنظر می آید ما از یکی از اجداد دوزیست خود به ارث برده ایم آن را ادامه می دهد.\nبرای قورباغه ها، این عصب کنترل کننده، کارکرد مفیدی دارد. اجازه می دهد دریچه شش هنگام تنفس باز بماند، اما هنگام خوردن آب بسته شود.\nاما برای بشر و سایر پستاندارانی که سکسکه می کنند، این هیچ کارکردی ندارد و فقط نشانه دیگری است که ما با دوزیستان اجداد مشترکی داریم.\nضميمه شماره 3 :\nسمنگان يكي از ولايات كهن و باستاني كشور عزيز ما أفغانستان بوده مركز آن شهر شاداب وسر سبز ايبك ميباشد\nسمنگان يكي از ولايات كهن و باستاني كشور عزيز ما أفغانستان بوده مركز آن شهر شاداب وسر سبز ايبك ميباشد . كه ارتفاع آن از سطح بحر بيش از هزار متر است . اين منطقه خيلي ها حاصلخيز بوده ، حبوبات و ميوه هاي فراوان دارد . آب و هواي ايبك شهرت زياد داشته چنانچه گفته اند : آب ايبك ، نان ايبك ، خواب ايبك . سمنگان در امتداد شاهراه كابل – حيرتان بين بغلان وبلخ در يك منطقه مهم كشور عزيز ما واقع شده كه در اثر كشف شواهد و آثار تاريخي اهميت خاصي پيدا كرده است چناچه در پايه حفريات و تحقيقات دكتر كارنتون مؤرخ و باستان شناس أمريكائي در غار قره كمر كه در كوه هاي مجاور ايبك واقع شده ، در حوالي 30-50 هزار سال قبل از ميلاد شيكاري هاي همين منطقه سپري مينموده اند و به حيث يكي از كانون هاي زندگاني مردمان عصر حجر در أفغانستان شناخته شده و آثاري از قبيل سنگهاي چقماقي، استخوان حيوانات و خاكستر ذغال بدست آمده است و كشف آتشگاه سرخ كوتل و آثار بدست آمده از آن مجاورت شرقي سمنگان ، روشني جديدي به سمنگان عصر كوشاني ها در قرن أوليه مسيحي به تمام اين مناطق مي أندازد .\nسمنگان بزرگترين أدباء ، فضلاء و شعراء را در دامان خود پرورده است . پسته و بادام سمنگان معروف بوده و در كوه هاي آن زيره ، هنگ و ديگر گياهان داروئي به كثرت يافت ميشود . ذغال سنگ درهء صوف ولايت سمنگان از نظر نوعيت بهترين و عاليترين كيفيت را دارا ميباشد و از نگاه زراعت گندم بنام گُدام أفغانستان مشهور است . در حدود العالم من المشرق الى المغرب ، معجم البلدان ياقوت الحموي ، شاهنامه شهكار بزرگ فردوسي طوسي وديگر مآخذ معتبر از سمنگان به مراتب نامبرده شده است داستان رستم با تهمينه دختر شاه سمنگان و نبرد رستم با سهراب از تراژدي ترين داستانهاي شاهنامه به همگان معروف است . اين بود مختصر معلومات درباره سمنگان .


بررسی های تاریخی - تصحيح چند کتاب از حاکم جشمي: تحکيم العقول و ...\nبازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۶۴۲٫۱۸۵ نفر\nبازدید از این یادداشت : ۱٫۲۸۵\nتصحيح چند کتاب از حاکم جشمي: تحکيم العقول و ...\nاز ميان آثار حاکم جشمي، متکلم برجسته معتزلی مذهب ايرانی در اواخر سده پنجم قمری، از عالمان بيهق (روستای چشم/ جشم) تاکنون تنها تعدادی محدود به چاپ رسيده است. بزرگترين کتاب او تفسير مهم اوست که می دانيم بزرگترين و مهمترين تفسيری است که از معتزليان برجای مانده است. در حالی که تفسير اين دانشمند ايرانی همينک در دستنويسهايی ايرانی آن در دسترس نيست، اما به دليل انتقال نسخه های آثار معتزليان در سده های پنجم تا هفتم به يمن از اين کتاب خوشبختانه نسخه های متعددی در اختيار است. به ويژه در دوران المنصور بالله عبد الله بن حمزة در اواحر سده ششم و اوائل سده هفتم نسخه برداری از نسخه های زيديان و معتزليان ري و خراسان و شمال ايران با حمايت گسترده و با منابع مالی دولت امامان شتاب گرفت و به همين دليل نسخه هايی از اين کتاب از همين دوره که بر اساس نسخه هايی که از ايران به يمن آورده شده بود فراهم گرديد. يکی از کسانی که در روند نسخه برداری از کتابهای زيدی و معتزلی ايران بسيار تأثير گذار بوده و سهم عمده ای داشته، دانشمندی است به نام ابن الوليد القرشي که از استادان و همکاران امام المنصور بالله بوده است. او به ويژه به آثار حاکم جشمي عنايت ويژه ای داشته و تعدادی از آثار او را شخصا استنساخ کرده بوده است. در ميان عالمان زيدي يمن و حتی در ميان آن دسته از آنان که به مراتب بالای علمی دست يافته بودند، استنساخ نسخه های کهنه تر و برای استفاده های شخصی بسيار معمول بوده، پديده ای که می توان از آن به نسخه های فراهم آمده "عالمان/ کاتبان" ياد کرد. در ميان اماميه هم البته تا اندازه ای اين شيوه معمول بوده؛ کسانی مانند سيد حيدر آملي و کفعمي. در ميان زيديه دانشمندانی مانند ابن الوليد القرشي، حميد بن أحمد المحلي، عبد الله بن زيد العنسي و تعدادی ديگر از اين شمارند و البته از فعالترين آنان همين ابن الوليد القرشي است که با وجود اينکه خود صاحب تأليفاتی بوده اما در عين حال نسخه های پر برگی را هم استنساخ کرده است و از آن جمله کتاب تهذيب جشمي را که دست کم يک مجلد آن را می شناسيم؛ در کتابخانه واتيکان (درباره او و ديگر نامداران اين پديده، نک: پژوهش حسن انصاري و زابينه اشميتکه درباره العنسي؛ در دست تهيه). نام تفسير جشمي، التهذيب است که نسخه های متعدد و کهنه ای از آن در کتابخانه های خصوصی و عمومی يمن باقی مانده؛ کما اينکه نسخه های متعدد و کهنه ای در کتابخانه های ديگر و با ريشه يمنی از اين کتاب در دسترس است؛ از جمله در کتابخانه آية الله مرعشی و نيز در ترکيه و همچنين در کتابخانه های اروپايی مانند واتيکان، آمبروزيانا و چند کتابخانه ديگر. اين کتاب مشتمل بر مجلدات متعددی است و البته از همه بخشهای آن به يک اندازه دست نويس در اختيار نيست. اخيرا سليمان مراد، پژوهشگر لبنانی الأصل پژوهش گسترده ای را درباره اين تفسير آغاز کرده که بخشهايی از آن در دست چاپ است. پيشتر تنها کتاب عدنان زرزور درباره اين کتاب در دسترس بود. در يمن هم تصحيح اين کتاب از سالها پيش آغاز شده اما سرانجامی نيافته است؛ به دليل عدم دسترسی به نسخه های اروپايی اين کتاب. عبد الرحمان السالمي، محقق عمانی هم کار تصحيح کتاب التهذيب را در دست گرفته و بنا دارد مجلدات محتلف آن را يکجا منتشر کند. البته تحقيق انتقادی کتاب تنها زمانی ممکن است که تمامی نسخه های خطی اين اثر در کتابخانه های مختلف دنيا شناسايی گردد و اساس کار قرار گيرد.\nاز کتاب التهذيب که بگذريم دومين کتاب بزرگ و مهم حاکم جشمي، شرح العيون است که شرح گونه ای است بر کتاب العيون خود نويسنده. اين کتاب در دانش کلام است و در ساخت کتب جامع کلاسيک کلامی معتزلی نوشته شده است. اين کتاب يکی از بزرگترين و در عين حال کاملترين کتابهای کلامی معتزليان است که به دست ما رسيده است. مذهب کلامی جشمي، بهشمي بوده و اين کتاب بيشتر تحت تأثير کتابهای قاضي عبد الجبار و همچنين ابو رشيد نيشابوري و ابن متويه نوشته شده است. اين کتاب هنوز به چاپ نرسيده و البته تصحيح آن همراه اصل کتاب العيون نويسنده دو سالی است که به وسيله حسن انصاری و زابينه اشميتکه آغاز شده و همچنان ادامه دارد.\nاز کتابهای ديگر حاکم جشمي که تاکنون به چاپ نرسيده تنزيه الأنبياء است و ديگری نصيحة العامة. کتاب دومی بر اساس چند نسخه و از جمله نسخه بسيار کهنسال اين کتاب در آمبروزيانا و نيز نسخه های برلين و نسخه های جديدتر آمبروزيانا و يمن همينک به کوشش دانشمند محترم آقای قريشي در دست تصحيح و آماده سازی است.\nکتاب السفينة الجامعة هم بناست توسط اين دانشمند تصحيح شود. اين کتاب البته به پايه اهميت کتاب العيون نيست اما تقريبا حجمش با آن يکی است و مشتمل بر چهار جلد است. کتابی است تاريخی و دائرة المعارف گونه در انواع علوم و آداب و اخلاق و زهديات و تاريخ. از اين کتاب هم خوشبختانه نسخه های بسيار کهنه باقی است.\nکتاب ديگر ارزشمند جشمي که هنوز به چاپ نرسيده التأثير والمؤثر است که بناست با همکاری حسن انصاری و يان تيله مورد تصحيح قرار گيرد. متأسفانه تنها يک نسخه از اين کتاب باقی مانده و آن هم اصلش ناپديد شده و تنها تصويری بسيار بد از آن در دسترس است. با اين وصف اميد می رود که تصحيح اين کتاب ارزشمند کلامی در فاصله چند سال آينده برای انتشار آماده شود.\nامالی ارزشمند حاکم جشمي موسوم به جلاء الأبصار هم تاکنون چاپ نشده اما در يمن در دست انتشار است. اين کتاب هم جنبه کلامی دارد و هم جنبه های حديثی و تاريخی.\nتنبيه الغافلين او که مکرر چاپ شده و نيز رسالة ابليس که دو بار با تصحيح دقيق استاد دکتر مدرسی منتشر شده است.\nدر اين ميان تحکيم العقول في تصحيح الأصول جشمي تنها بر اساس يک نسخه خطی در يمن و به وسيله عبد السلام عباس الوجيه منتشر شده است. از اين کتاب چند نسخه کهنه ديگر هم موجود است که الوجيه آن نسخه ها را نمی شناخته و گمان برده از کتاب تنها يک نسخه باقی مانده است. دو نسخه بسيار کهنه اين کتاب را علاوه بر نسخه مورد استفاده الوجيه، نويسنده اين سطور در اختيار دارد و کار تصحيح مجدد اين کتاب را آغاز کرده است. اين متن از نقطه نظر اينکه خلاصه ای است از مباحث کلامی معتزلی و در برگيرنده ابواب ارزشمندی است که کمتر در کتابهای چاپ شده معتزلی در اختيار است، شايسته انتشار مجدد است. دو نسخه ای که من علاوه بر نسخه اساس الوجيه در اختيار دارم، در کتابخانه دولتی مونيخ نگهداری می شود. اين کتاب دست کم يک نسخه بسيار کهنه ديگر هم دارد که در يمن موجود است و آن هم مورد استفاده الوجيه قرار نگرفته، اما دسترسی بدان برای من هم تاکنون ميسر نشده است.\nپنجشنبه ۱۰ شهريور ۱۳۹۰ ساعت ۱۸:۱۷


آخرین خبر | خودرو برقی و خودران جنرال موتورز کروز اوریجین رونمایی شد\nخودرو (١٣:٣١) ٩٨/١١/٠٣ زومیت\nلینک کوتاه در کلیبرد کپی شد! http://akhr.ir/6005224\nزومیت/ خودروی برقی و خودران کروز اوریجین با سرمایه‌گذاری جنرال موتورز و هوندا تولید خواهد شد. این خودرو در خدمات اشتراک سواری کروز جنرال موتورز استفاده می‌شود و به‌صورت عمومی فروخته نخواهد شد.\nدن امان مدیر ارشد جنرال موتورز تأیید کرده است که کروز اوریجین باهدف استفاده به‌عنوان خودروی داخلی شرکت تولید خواهد شد. درواقع این خودروی برقی و جعبه‌ای شکل با درهای کشویی و کابین بزرگ، ابتدا در برنامه‌ی خدمات اشتراک سواری برای کارکنان جنرال موتورز به‌خدمت گرفته می‌شود و سپس به ناوگان کروز اضافه خواهد شد.\nخودرو برقیجنرال موتورز


میخواهم داستانی را برایتان تعریف کنم. داستانی تراژیک و تلخ اما واقعی. داستانی که حقیقت محض است و همین حقیقت آن است که فریبکاران و همه آنان را که در توجیه فرهنگ کشتار، سفسطه میبافند را آزرده می سازد.\nداستان ما در بیستم مارچ آغاز میشود. سال ۱۹۳۷ ، مکان؛ درسیم شمال کردستان و ترکیه.\nارتش ترکیه عملیات نظامی شدیدی را بر علیه مردم درسیم آغاز میکند. عملیات با موفقیت در سال ۱۹۳۸ پایان مییابد. دستاوردهای ارتش "بزرگ ترک" غیر قابل چشم پوشی است! کشته شدن ۱۳۱۶۰ غیر نظامی و کوچاندن و اسکان اجباری و آواره کردن ۱۱۸۱۸ تن از شهروندان ساکن در منطقه از خانه هایشان، واگذاری صدها کودک به خانواده های ترک در دیگر مناطق ترکیه حاصل این عملیات بزرگ نظامی هستند؛ البته که نباید فراموش کرد که در این عملیات بزرگ تنها ۱۱۰ نفر نظامی جان خود را از دست میدهند.\nآیا این تاریخ است که دارد تکرار می شود؟! آیا حمله نظامی ترکیه به سور و جزیر در سال۲۰۱۶ تکرار دوباره تاریخ است؟! جواب مثبت به این سوال یک اشتباه محض است، تاریخ تکرار نمیشود بلکه این ارتش ترکیه و سیاستمداران فاشیست ترکیه هستند که بر "فرهنگ کشتار" پافشاری میکنند. توجیه سیاستهای اردوغان جهت قتل عام کردها بر اساس نقد فلسفه وجودی حزب کارگران کردستان تنها سفسطه بافی است، اگر چنین نیست جواب مدافعین این نگرش به قتل عام درسیم چیست؟!\nدر بیست و پنجم ژوئن ۱۹۲۷ مجلس ترکیه قانونی را تحت عنوان قانون ۱۱۶۴ تصویب کرد که هدف از آن ترکسازی تمام اقلیتهای قومی و دینی در ترکیه بود. بر این اساس در طی چهار مرحله در سراسر کردستان دولت اقدام به تشکیل دادگاه ها و مدیریت های تفتیش عمومی با اختیارات کامل نمود. موج چهارم آن در ششم ژوئن ۱۹۳۶ در درسیم به اجرا در آمد. کردها در ۲۰ مارچ ۱۹۳۷ بر ضد این نظام یکسان سازی فاشیستی قیام کردند.\nتشابه جالبی است نه! " کردهای تروریست" در مقابل کشته شدن تنها ۱۱۰ نظامی، ۱۳۱۶۰ کشته داده اند؛ قربانیانی که غالبا زن و کودک بوده اند. اتفاقا سربازان مقتدر ارتش ترکیه آن موقع هم سلفی میگرفتند؛ نگاهی به آرشیو نهاد امنیت ملی ترکیه سربازانی را نشان میدهد که با زن و بچه های اسیر عکس گرفته اند. "سابیها گوکچن" نظامی که در این عملیات شرکت داشته است در رپورتاژی با "خالد کوانج" میگوید که "به ما دستور داده بودند که هر موجود زنده ای را که دیدیم به آن شلیک کنیم". در سیزدهم سپتامبر ۱۹۳۸ حکومت ترکیه دستور توقیف روزنامه " کوراغلو" را به دلیل انتشار این خبر صادر می کند " در تونجلی" درسیم" حکومت از گاز شیمیایی استفاده کرده است". اردوغان حتی در توقیف روزنامه ها هم به " فرهنگ کشتار" پیشینیان حکومتی خود خیانت نکرده است.\nنظریه پردازان دفاع از سیاست مبتنی بر " فرهنگ کشتار" میتوانند کردها را متهم کنند که مذاکرات صلح را بر هم زده اند اما قبل از آن باید به این سوال من پاسخ دهند که چرا حکومت ترکیه در دهم تا دوازدهم سپتامبر ۱۹۳۷ "سید رضا: را که برای مذاکرات صلح به ارزنجان آمده بود دستگیر و در همین دادگاه های تفتیش عمومی که امروز حزب عدالت و توسعه نام آن را به دادگاه های صلح و جزا تغییر داده است، محکوم نمود و با شش نفر دیگر در در پانزدهم الی هیجدهم همان سال اعدام نمود؟!\nاردوغان و حزب عدالت و توسعه در حال قتل عام و کشتار در کردستان هستند و مردم را از خانه های خویش آواره کرده اند. جهت گیری میان اردوغان و طرفداران حزب عدالت و توسعه ومخالفان آنها بسیار مشخص است. یک طرف قوانین دیکتاتورمابانه خود را تحمیل میکند و به فرهنگ کشتاری که به ارث برده است افتخار میکند و طرف دیگر خواستار آزادی است و به فرهنگ مقاومت خویش پشت بسته است. فرهنگ مقاومتی که هنوز بعد از هفتاد و اندی سال اردوغان دوباره درصدد امتحان آن برآمده است!\nNtv tarih december ۲۰۰۹, S:۵۹\nخاطرات دکتر نوری درسیم\nNew perspectives on turkey, Issues Simons Rock of Bard college\nحسین آیگون؛ درسیم ۱۹۳۶ و اسکان اجباری\nIki Tutam saç; دختران گمشده درسیم؛ مستندی از نزاهت گون دوغان ۲۰۱۰\nچرا همه در مورد کرکوک اتفاق نظر دارند؟\nیکشنبه ۳۰مهر۱۳۹۶/ ۱۹:۴۲\nکُردهایی که هنوز در آن سوی مرز مانده اند!\nیکشنبه ۲۴اردیبهشت۱۳۹۶/ ۲:۴۵\nچرا راهبرد امنیت ملی جمهوری اسلامی محکوم به شکست است؟\nیکشنبه ۶فروردین۱۳۹۶/ ۱:۲۸\nچرا باید حزب کارگران کردستان را از شنگال بیرون کرد؟\nچهارشنبه ۱۸اسفند۱۳۹۵/ ۲۳:۴۰\nترکیه ای که تجزیه شده است!\nپنجشنبه ۲دی۱۳۹۵/ ۲۱:۴


چگونه تماس‌ها را در اندروید و آیفون فوروارد (دایورت) کنیم؟ • دیجی‌کالا مگ\nچگونه تماس‌ها را در اندروید و آیفون فوروارد کنیم؟\n۳ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۳:۲۲ ۴ بهمن ۱۴۰۰ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۶ دقیقه\nآیا می‌دانید انتقال تماس‌ها در اندروید و آیفون (یا به اصطلاح فوروارد یا دایورت کردن) چطور انجام می‌شود؟\nانتقال تماس راهی برای هدایت تماس‌ها به یک شماره دیگر است. این امکان در اندروید و آیفون وجود دارد و تنظیم آن واقعا آسان است. برای مثال با استفاده از این امکان هنگامی که در تعطیلات هستید، می‌توانید به‌راحتی از تماس‌های کاری مزاحم جلوگیری کنید. شما همچنین می‌توانید در مواقعی که دستگاه موبایل شما خراب است، تماس‌ها را به تلفن دیگری منتقل کنید. در نتیجه انتقال تماس‌ها در اندروید و آیفون اهمیت زیادی دارد و بهتر است که آن را یاد بگیرید و در مواقع ضروری از آن استفاده کنید.\nفعال کردن این ویژگی فقط شامل چند مرحله‌ی ساده است که باید آن‌ها را طی کنید. در نتیجه حل مشکلات مربوط به ارسال تماس هم نسبتا ساده است. بنابراین اگر مطمئن نیستید که چگونه از انتقال تماس در آیفون یا اندروید استفاده کنید، اصلا نگران نباشید. ما در این مقاله دیجی‌کالا مگ شما را درباره‌ی انتقال تماس‌ها در اندروید و آیفون به صورت کامل و جامع راهنمایی می‌کنیم. پس ما را تا انتهای این مقاله جذاب و کاربردی همراهی کنید.\nنحوه‌ی استفاده از انتقال تماس‌ها در آیفون\nتنظیم ارسال تماس‌ها در آیفون اصلا مشکل نیست. شما باید به بخش تنظیمات بروید و چند کار آسان را انجام دهید. بنابراین تمام مراحل زیر را به ترتیب طی کنید.\n۱) تنظیمات را باز کنید.\n۲) به پایین اسکرول کنید و روی Phone ضربه بزنید.\n۳) Call Forwarding را انتخاب کنید.\n۴) Forward to را انتخاب کنید.\n۵) شماره‌ای که می‌خواهید تماس‌های خود را به آن ارسال کنید، وارد کنید.\n۶) اکنون آیفون شما تمامی تماس‌ها را به شماره‌ای که وارد کرده‌اید، ارسال می‌کند. همچنین دقت کنید که اگر تماس‌ها را به یک خط ثابت ارسال می‌کنید، باید کد منطقه آن را هم وارد کنید.\nشما باید بر اساس دلیلی که می‌خواهید از انتقال تماس‌ها استفاده کنید، شماره‌ای را برای انتقال تماس‌ها انتخاب کنید. بنابراین اگر نمی‌خواهید کسی مزاحم شما شود، تماس‌ها را به یک شماره تلفن در مکان دیگری ارسال کنید. برای مثال اگر در خانه هستید، می‌توانید تماس‌ها را به تلفن کار خود ارسال کنید. همچنین اگر در تعطیلات هستید، می‌توانید تماس‌ها را به تلفن خانه خود ارسال کنید. به همین سادگی!\nگفتنی است شما همچنین می‌توانید تماس‌های تلفن همراه خود را به تلفن یکی از دوستان یا اعضای خانواده خود هم منتقل کنید. اگر آیفون شما مشکل دریافت تماس‌ها و یا سیگنال را دارد، باز هم می‌توانید از این گزینه استفاده کنید و مشکل خود را به صورت موقتی حل کنید. هنگامی که می‌خواهید انتقال تماس را در آیفون خود غیرفعال کنید، کافی است به این منو بازگردید و دوباره روی کلید Call Forwarding ضربه بزنید. در چنین وضعیتی این گزینه “off” می‌شود و تماس‌های شما دیگر ارسال و منتقل نمی‌شوند.\nنحوه‌ی استفاده از انتقال تماس‌ها در اندروید\nتنظیم فوروارد (انتقال) تماس‌ها در اندروید هم بسیار ساده است. برای انجام این کار تلفن همراه اندرویدی خود را بردارید و همه مراحل زیر را به ترتیب طی کنید.\n۱) وارد تنظیمات سیستم عامل شوید. وابسته به تلفن و نسخه‌ی اندروید خود، ممکن است لازم باشد روی تنظیمات بیشتر یا تنظیمات تماس بعد از این مرحله ضربه بزنید.\n۲) Call forwarding را انتخاب کنید.\n۳) حال شما باید یکی از چهار گزینه موجود زیر را انتخاب کنید.\nالف) Always forward همه تماس‌ها را به شماره مشخص شده ارسال می‌کند.\nب) اگر می‌خواهید تماس‌ها را فقط زمانی که در حال استفاده از تلفن هستید پاسخ دهید، Forward when busy را انتخاب کنید.\nپ) گزینه Forward when unanswered وقتی به تماسی پاسخ نمی‌دهید، آن را منتقل می‌کند.\nت) در نهایت Forward when unreached تماس‌ها را تنها زمانی که تلفن شما در حالت هواپیما یا خاموش است، ارسال می‌کند.\n۴) در این مرحله شماره‌ای را که می‌خواهید تماس‌های خود را به آن ارسال کنید، وارد کنید. اگر تماس‌های خود را به یک خط ثابت منتقل می‌کنید، یک بار دیگر حتما کد منطقه را وارد و چک کنید.\n۵) حال برای تأیید نهایی باید روی Turn on ضربه بزنید.\nشما می‌توانید با انجام همین فرآیند، انتقال تماس را در اندروید غیرفعال کنید. در این وضعیت باید روی هر گزینه‌ای که فعال کرده‌اید، ضربه بزنید و Disable را فشار دهید.\nراه دیگر برای انتقال تماس‌ها در اندروید و آیفون چیست؟\nهمان‌طور که واضح است، شما یک راه دیگر برای انتقال تماس ها در اندروید یا آیفون دارید. این موضوع شامل استفاده از سرویس انتقال تماس شرکت مخابراتی تلفن همراه شما است. صرف نظر از شرکت مخابراتی خود، پس از انجام مراحل بالا باید نوعی پیام یا صدای تأیید را بشنوید. در ایران شما باید این کار را انجام دهید.\n۱) کد دستوری # شماره‌ی دلخواه به همراه کد * ۲۱ * (ستاره ، ۲۱، ستاره ، شماره‌ی دلخواه به همراه کد، مربع) را بگیرید.\n۲) حال دکمه تماس را فشار دهید و منتظر پیام تأیید باشید.\nبه این نکته دقت کنید که قبل از تلاش برای راه‌اندازی ارسال تماس‌ها از طریق این حالت، باید با شرکت مخابراتی تلفن همراه خود تماس بگیرید و هماهنگی‌های لازم را انجام دهید.\nچرا انتقال تماس‌ها کار نمی‌کند؟\nاستفاده از فوروارد تماس در آیفون و اندروید معمولا ساده است، اما گاهی اوقات ممکن است با مشکلی خاص مواجه شوید. به طور کلی مشکل اصلی این است که تماس‌ها ارسال نمی‌شوند و شما همچنان آن‌ها را در تلفن اصلی خود دریافت می کنید. خوشبختانه تعدادی راه‌حل هم در این زمینه وجود دارد که می‌توانید برای حل چنین مشکلاتی آن‌ها را امتحان کنید.\n۱) مطمئن شوید که عدد شماره‌ای که قرار است تماس‌ها به آن ارسال شود را درست وارد کرده‌اید. در نتیجه باید شماره‌ای را که وارد کرده‌اید دوباره چک کنید و همچنین مطمئن شوید که این شماره فعال است.\n۲) اینترنت تلفن همراه خود را خاموش کنید و دوباره آن را روشن کنید. برخی از اپراتورهای تلفن همراه توصیه می‌کنند که اینترنت تلفن همراه و call forwarding را خاموش کنید و سپس هر دو را دوباره با هم روشن کنید. شما می‌توانید این کار را با رفتن به Settings > Cellular در iOS و Settings > Network & internet > Mobile Network در Android انجام دهید.\n۳) یک بار دستگاه خود را Restart کنید.\n۴) سیستم‌عامل گوشی خود را به آخرین نسخه آپدیت کنید.\n۵) تنظیمات شبکه تلفن همراه خود را ریست کنید.\nاگر آیفون دارید، می‌توانید این کار را از این مسیر انجام دهید: Settings > General > Reset > Reset Network Settings.\nاگر گوشی اندرویدی دارید، باید به تنظیمات بروید. System > Advanced > Reset options را انتخاب کنید. گزینه‌های مختلفی به شما نمایش داده می‌شود. دقت کنید که شما باید Reset Wi-Fi و mobile & Bluetooth را انتخاب کنید.\nاگر نمی‌توانید گزینه call forwarding را پیدا کنید، به احتمال زیاد به دلیل ارائه نشدن آن توسط شرکت مخابراتی تلفن همراه شماست. در این صورت باید با اپراتور خود تماس بگیرید تا این گزینه در دسترس شما قرار بگیرد.\nانتقال تماس‌ها در اندروید و آیفون آسان است. ما در این مقاله به شما از صفر تا صد ارسال تماس‌ها از یک شماره به یک شماره دیگر را در آیفون و اندروید آموزش دادیم. اگر تلفن همراه شما آیفون است، باید بخش مختص به آیفون را بخوانید و اگر تلفن همراه شما اندروید است، باید بخش مختص به اندروید را بخوانید. امیدوارم که از خواندن این مقاله لذت برده باشید.\nآیا شما تا به حال انتقال تماس‌ها را به یک شماره دیگر انجام داده‌اید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما و دیگر کاربران دیجی‌کالا مگ به اشتراک بگذارید.\n۱۰ جایگزین گوگل پلی استور برای دانلود اپلیکیشن‌های اندرویدی\nبرچسب‌ها : iOSآیفوناندرویدنکته و ترفند


برترین ها ۱۳۹۶/۰۲/۰۱ - ۱۶:۰۷\nمردم ما را مفسد کرده اما مشکل از قانون اساسی نیست. نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی با بیان اینکه امروز هر کس در هر جایی به هر اسمی یا جزء مرکز ستمگری و یا عدالت پروری است، بیان کرد: آن هایی که عدالت خواه هستند شاید اسمشان مسلمان نباشند و شاید فردا از من شیعه و برادر مسلمان که نسبت به مسائل بین المللی و نماز و عدل بی تفاوت است بهتر نیز باشد. عبادی خطاب به طلاب و روحانیون گفت: شما که اهل علم و تحقیق هستید به کمک مردم، حق، دین و انقلاب بشتابید چراکه اگر یک شخص به وسیله شما هدایت شود ارزشش از هر چیزی بیشتر است. ...\n...! بعد گفتم: آقای خامنه ای می گویند اگر نظر شما آقای مهندس موسوی است، حکم کنید. من روز قیامت جواب شرعی ندارم، اما اگر ولی فقیه به من دستور دهد، حجت دارم. اینجا امام خمینی خیلی جدی فرمود: من حکم نمیکنم، اما بعنوان یک شهروند حق دارم نظر خودم را بدهم یا خیر؟ خیلی جالب بود! این عین عبارت امام است که فرمودند، من بعنوان یک شهروند، اعلام می کنم که انتخاب غیر از ایشان، خیانت به اسلام است. امام که ...\n... عضو جامعه مدرسین با بیان این که کاندیداها، مجریان و مردم باید قانونمدار باشند، اظهار داشت: برخی از کاندیداهایی که توسط شورای نگهبان احراز صلاحیت نشدند اعلام کردند که تابع قانون هستند و تمکین می کنند که این کار برای جامعه اسلامی لذت بخش است . وی ادامه داد: متأسفانه هنوز نقص قانون داریم، ...\nانتخاب ۱۳۹۶/۰۲/۰۳ - ۱۵:۵۵\nپایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : مهدی کلهر که صلاحیتش برای کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم توسط شورای نگهبان احراز نشد در بیانیه ای از مردم دعوت کرد که پای صندوق های رای حاضر شوند. به گزارش انتخاب به نقل از ایسنا، متن بیانیه کلهر به شرح زیر است: بسم الله الرحمن الرحیم ...\nاز انتخابات بودند. در این انتخابات 814 نفر ثبت نام کردند و 10 نامزد تأیید صلاحیت شدند. ابراهیم اصغرزاده از جمله چهره هایی بود که برای حضور این انتخابات احراز صلاحیت نشد. خرداد84؛ ریاست جمهوری نهم نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در دو مرحله در 27 خرداد و 3 تیر همان سال برگزار شد و در جریان آن محمود احمدی نژاد به عنوان ششمین رئیس جمهور ایران انتخاب شد. شورای نگهبان ایران از 1014 ...\n.... این حقیقت یکی از شواهد غیر قابل انکار انشقاق میان این جریان و مردم دین دار و انقلابی ایران اسلامی است. معرفی اثاری که به لحاظ محتوایی به جریان ادبی انقلاب اسلامی تعلق ندارند یا معرفی نویسندگان و ناشرانی که کاملا به حوزه شبه روشنفکری تعلق دارند بدان معنی است که این افراد و ناشران می توانند در ذیل عنوان شهید و مسجد جمع شوند. ...\nعلم امامت و ولایت قرار گرفتند و باید برای رسیدن به اهداف تعالی انقلاب تلاش کنند. این مسئول ادامه داد: مومنین صاحب انگیزه در جمع شما حضور دارند و باید نیروهای انقلابی و ولایی دیگری را نیز به جمع خود اضافه کنند و در زیر علم ولایت به رهبری کمک کنند. معلمی به انتخابات ریاست جمهوری نیز اشاره کرد و گفت: اینکه جبهه انقلاب اسلامی توانست دو نفر را بعنوان نامزد انتخاباتی معرفی کند کار ...\n...، بنی صدر درصدد خیانت برآمد و با ذلت روبه رو شد و هنوز هم ذلیل است؛ افرادی که در راس بودند در اندیشه چپاولگری نبودند و این از برکات نظام است. مرحوم هاشمی رفسنجانی سنگ زیرین آسیاب انقلاب بود تسنیم: خلاء مرحوم هاشمی رفسنجانی در انتخابات آتی به نظر شما برای جریان اصلاحات و اعتدال چه تبعاتی دارد؟ آیت الله علم الهدی: ...\n: امروز در اوضاعی قرار داریم که باید مردم انتخاب انقلابی داشته و این انتخابشان اگر انقلابی نباشد موجب مشکل برای نظام خواهد شد، امروز خانواده های ثروت و قدرت شکل گرفته اند که می خواهند در راس بمانند اما باید بدانند در کشور ما فقط مردم ولی نعمت هستند. کریمی قدوسی ابراز کرد: امروز وزیری را می بینیم که از اول انقلاب وزیر یا مدیر بوده و می گوید که کارخانه های کوچک تعطیل شود این چه منطقی است، ...\n... وی با اشاره شائبه های برخی مبنی بر تقلب در انتخابات سال 88 تصریح کرد: در کشوری که ولایت فقیه در رأس آن باشد و شورای نگهبان ناظر بر انتخابات باشد امکان تقلب وجود ندارد و مردم بر این باورند که هر چه در صندوق بیاندازند همان از صندوق بیرون خواهد امد. ...\nنگهبان به دلیل احراز صلاحیتش، گفت: برنامه هایم را به زودی به اطلاع مردم خواهم گذاشت و در آینده نزدیک نشست خبری برگزار خواهم کرد. من کاری با کسی ندارم و به نفع آقایان روحانی و جهانگیری یا دیگر کاندیدا کنار نخواهم رفت. رکنا این خبر را منتشر کرد. ...\n... وزرای کابینه باید از قابلیت هایی که گفته شد برخوردار باشند. علاوه بر آن توجه به توصیه های بزرگان نظام و برنامه هایی که وجود دارد می تواند مسیر حرکت دولت را مشخص کند. یکی از آن برنامه ها کلیات اقتصاد مقاومتی است. که تاکنون پس از گذشت بیش از 3 سال از ابلاغ آن آنگونه که باید اجرا نشده است. فارغ از این که کدام جریان سیاسی یا کدام فرد با گرایش سیاسی خود را در معرض انتخاب مردم قرار داده ...\n.... ولی با شما موافقم، سرمایه داری مسئله ا ی محوری است. از نظر شما آیا می توانیم مفهومی مثل دموکراسی را دگرگون کنیم بدون آنکه این تلاش را به تلاش برای دگرگون کردن واقعیت مادی پیوند دهیم؟ به عبارت دیگر، در همین نمونه ای که شما از مهاجرت و دموکراسی طرح کردید - در نظام دموکراسی بورژوایی، در ساحت نظر همه آزادند هرکجا می خواهند بروند و هر کاری می خواهند بکنند، ...


توجه به مفهوم محافظه‌کاری به عنوان ابزاری برای حفظ منافع عمومی\nکد مقاله : 1202-ACC17 (R1)\nاسفندیار ملکیان کله بستی1، لیلا لطفی *2، حمید محمدی2\n1استاد حسابداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.\n2دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران\nهدف: این مقاله بررسی نقش محافظه کاری حسابداری در بخش عمومی و توجه به مفهوم محافظه کاری به عنوان ابزاری برای حفظ منافع عمومی است. محافظه کاری در بخش عمومی به حمایت از حقوق نسلهای آینده شهروندان و تقویت پایداری مالی نهادهای بخش عمومی کمک می کند.\nروش: روش مورد استفاده در این مقاله به این صورت است که ابتدا با بررسی پیشینه موضوع، دیدگاه ها و نظرات موجود درباره محافظه کاری و نقش آن در بخش عمومی بررسی و مقایسه می شود. سپس نقش محافظه کاری در گزارشگری بودجه ای مورد بحث قرار گرفته و در نهایت جایگاه آن در قوانین و مقررات و چارچوبهای مفهومی گزارشگری مالی پرداخته شده است.\nیافته ها: یافته های مقاله بیانگر آن است که مزایای محافظه کاری در گزارشگری مالی بخش عمومی تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. محافظه کاری با تاثیری که بر پیش بینی بودجه های آینده دارد، می تواند برای محافظت از حقوق نسلهای آینده و واحد گزارشگر بکار گرفته شود و انگیزه خرج کردن بیش از حد منابع توسط ذینفعان فعلی و نمایندگان آنها را کاهش دهد.\nمحافظه کاری، حسابداری بخش عمومی، ویژگی های کیفی اطلاعات مالی.


باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار (BPR) چیست؟ | مدلسازی فرایند و استقرار مدیریت فرایندهای کسب و کار\nبهبود و بازطراحی فرایندها / مقالات\nباز مهندسی فرآیندهای کسب و کار (BPR) چیست؟\nباز مهندسی فرآیندهای کسب و کار (BPR)\nباز مهندسی فرآیندهای کسب و کار یا BPR به طور خلاصه، روش و تکنیکی است که سازمانها با استفاده از آن و با هدف کارآمدتر شدن و مدرن‌تر شدن، فرآیندهای کسب و کار خود را تغییر می‌دهند. معیارهای بلند پروازانه که پس از تصمیم به تغییر ساختار یک فرآیند در نظر گرفته می‌شود، تنها مربوط به رویه های رسمی یا سایر فرآیندهای موجود نیست، بلکه می‌تواند باعث ایجاد تغییرات اساسی در سبک مدیریت و فرهنگ سازمانی نیز بشود.\nبنیانگذار مفهوم باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار، مایکل هامر(Michael Hammer) است. مایکل هامر در سال ۱۹۹۰ مقاله‌ای در زمینه کارکرد باز مهندسی فرآیندها منتشر کرد که می‌گفت فقط اتوماسیون فرآیندها کافی نیست. هامر در سال ۱۹۹۳ مفهوم BPR را با جیمز چمپی توسعه داد و پس از آن آنها کتاب معروف خود با عنوان ” مهندسی مجدد شرکت، مانیفستی برای انقلاب های کسب و کار” را در سال ۱۹۹۳ منتشر نمودند. باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار در شدیدترین شکل خود، به معنای تعمیرات اساسی و بازسازی فرآیندها است. فقط در این صورت است که می‌توان تمام پتانسیل سازمان را بدست آورد و تنها پس از آن است که سازمان از این تغییرات سود خواهد برد.\nمعنای BPR، تشویق به داشتن تفکر فرآیندی است: برداشتن تمرکز از روی وظایف و انتقال آن به فرآیند و سپس حذف کلیه فرآیندهایی که برای مشتری ارزش ایجاد نمی‌کنند. در این روش پیشرفت‌هایی حاصل می‌شود که منجر به بهبود معیارهای عملکردی از جمله هزینه، کارایی، کیفیت و خدمات خواهد شد.\nسازمانهایی که در BPR شرکت می‌کنند اولین کسانی هستند که سازمان و محیط آن را مورد بررسی قرار می‌دهند. اهداف نقش مهمی در شکل دادن به فرآیندهای جدید یا تغییر فرآیندهای موجود دارند. باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار، توسط مایکل هامرکه کارشناس فناوری اطلاعات بود، اختراع شد و عمدتاً در فناوری اطلاعات کاربرد دارد؛ اما الگویی استاندارد است که می‌تواند برای بهینه سازی بسیاری از فرآیندها یا سازمانها مورد استفاده قرار گیرد. مزایای استفاده از BPR عبارتند از:\nدر فناوری اطلاعات، پتانسیل زیادی وجود دارد که هنوز مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. فرآیندهای منسوخ شده، مانند اجرای دستی امور اداری، با مقداری سرمایه گذاری می‌توانند کاملاً خودکار شوند. سرمایه گذاری ها با توجه به کم شدن هزینه های دستمزد جبران خواهند شد.\nهدف باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار نوسازی فرآیندهای منسوخ شده است و اغلب، نتیجه صرفه جویی در زمان را به همراه دارد. به عنوان مثال، سازمان پس از انجام BPR می‌تواند تشخیص دهد که فرآیند معینی می‌تواند به جای چهار نفر توسط دو نفر انجام شود. مهم این است که خود کارکنان اطلاعاتی ارائه دهند و پیشنهاداتی داشته باشند. به علاوه، کارکنان بهتر از هر کس دیگری می‌دانند که فرآیندهای کسب و کار چگونه کار می‌کنند.\nبهبود بخشیدن به کیفیت و تمرکز بر مشتری\nبا تغییر رویکرد وظیفه گرا به رویکرد فرآیندگرا، تمرکز سازمان بر روی مشتری قرار می‌گیرد. این امر دارای این مزیت است که تمام فرآیندهای بی ربط به سرعت مشخص می‌شوند و پس از آن می‌توان آنها را به راحتی حذف یا اصلاح نمود.\nبهبود موقعیت رقابتی\nمعمولاً تغییراتی که یک سازمان ایجاد می‌کند، به تدریج و به آهستگی مورد توجه قرار می‌گیرد. با این وجود برای باقی ماندن در عرصه رقابت و برآورده ساختن نیازهای مشتری، باید به نحوی مناسب عمل کنیم. باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار برای این امر بسیار مناسب است، زیرا طی آن تغییراتی اساسی در یک دوره نسبتاً کوتاه انجام می‌شوند.\nاجرای تکنولوژی جدید\nبه عنوان مثال، یک کارگاه اینترنتی آنلاین می‌تواند یک مرکز راهنمایی گسترده را به همراه سیستم پرسش و پاسخ متقابل انتخاب کند. بازدید کننده می‌تواند با کمک کلمات کلیدی سؤال خود را مطرح نموده و از کامپیوتر برای جستجوی یک جواب استاندارد استفاده نماید. به‌این ترتیب کارمند بخش خدمات مشتری، اشغال نمی‌شود و می‌تواند خود را مشغول امر دیگری نماید.\nنکته منفی برای سازگار شدن فرآیندهای کسب و کار با بیشترین سرعت ممکن در جهت بالا رفتن کارآیی، این است که برخی از کارمندان نسبت به سایرین به زمان بیشتری برای مطابقت یافتن با تغییرات نیاز دارند. اگر یک کارمند صبح روز شنبه متوجه شود که کل شرح وظایفش تغییر کرده است، ممکن است شرایط را بسیار دشوار بیابد. به همین دلیل بسیار مهم است که تغییرات اعمال شده به خوبی به کارمند ابلاغ شده و در صورت لزوم راهنماییهایی ارائه گردد.\nمراحل پیاده سازی باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار\nیک چشم انداز ایجاد نمایید: قبل از بررسی یا تعدیل یک فرآیند، باید تصویر روشنی از دلیل تغییر وجود داشته باشد. بسیار مهم است که مشتری، محور اصلی این چشم انداز باشد. سپس اهداف باید از نظر کیفی و کمی روشن شوند. اگر اهداف مشخص باشند، گام مهم بعدی این است که کارمندان را در مورد لزوم ایجاد تغییرات متقاعد کنیم.\nیک تیم انتخاب کنید: برای شروع باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار و به حداقل رساندن احتمال شکست باید یک تیم ماهر تشکیل شود. ایجاد یک تیم متنوع بسیار ارزشمند است، زیرا خلاقیت در تجزیه و تحلیل فرآیندهای کسب و کار فعلی و توسعه کارهای جدید ضروری است. به عنوان مثال، مسئله از دیدگاه های مختلف بررسی می‌شود و تشخیص دقیق در مراحل زیر شکل می‌گیرد.\nفرآیند فعلی را انتخاب و سپس آن را درک کنید: کل فرآیند فعلی برای بهینه سازی، نیاز به نقشه برداری دارد. این مرحله از باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار با استفاده از فلوچارت و نرم افزار قابل انجام است. سپس KPI ها(شاخص های کلیدی عملکرد) می‌توانند به فرآیند مربوطه لینک شوند تا بتوانند نظارت کنند که آیا این فرآیند دارای اثر مطلوب است یا خیر. به این ترتیب، همه مواردی که هیچ ارزش افزوده‌ای برای فرآیند ندارند، قابل شناسایی هستند. این KPI ها در مراحل بعدی با شاخص‌های مشابه مقایسه می‌شوند، اما این بار برای فرآیند جدید.\n۴- یک فرآیند جدید ایجاد کنید: اگر KPI ها نشان دهند که فرآیند فعلی ناکارآمد یا ناکارآ است، باید یک فرآیند جدید ترسیم شود. دید مشتری گرای مطرح شده در مرحله ۱ در اینجا باید راهنمای شما باشد.\n۵- فرآیند جدید را پیاده سازی کنید: پس از اتمام توسعه و برنامه ریزی فرآیند جدید، می‌توان یک آزمایش در مقیاس کوچک انجام داد. در صورت لزوم، می‌توان تنظیماتی را با توجه به نتایج انجام داد. نتایج و اثرات باید از نزدیک با توجه به KPI ها رصد شوند. اگر معلوم شود که فرآیند جدید بهتر از فرآیند قبلی کار می‌کند، می‌توان آن را در مقیاس بزرگتر پیاده سازی نمود.\nارزیابی کنید: در یک محیط بسیار پویا تغییرات زیادی اتفاق می‌افتد. بنابراین گاهی اوقات ممکن است شاخص ها با گذشت زمان تصویر متفاوتی ارائه دهند. با انجام یک ارزیابی، ناسازگاری‌ها زودتر مشخص شده و می‌توانند به اندازه کافی پیش بینی شوند.\nمثالی برای باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار\nیکی از نمونه های بارز در باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار پرونده فورد، شرکت بزرگ تولیدکننده خودرو است.\nدر دهه ۱۹۸۰ صنعت خودروسازی آمریکا در رکود اقتصادی قرار داشت و فورد در تلاش برای کاهش هزینه ها، تصمیم گرفت برخی از دپارتمان‌های خود را به منظور یافتن فرآیندهای ناکارآمد مورد بازرسی قرار دهد.\nیکی از یافته‌های آنها این بود که بخش حسابداری به اندازه کافی کارآمد نبود: در دپارتمان حسابداری، ۵۰۰ نفر مشغول به کار بودند، بر خلاف مزدا(شریک تجاری آنها) که تنها ۵ نفر را در بخش حسابداری داشت. البته مزدا شرکت کوچکتری بود، اما فورد تخمین زد که بخش حسابداری آنها به هرحال ۵ برابر بزرگتر از حد لازم بود.\nبر‌این اساس، مدیریت فورد برای شرکت یک هدف قابل اندازه گیری معین نمود: کاهش تعداد کارمندان شاغل در بخش حسابداری و رساندن آنها به ۲۰۰ کارمند. آنها در ادامه یک پروژه باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار آغاز کردند تا دریابند که چرا این اداره تا این حد زیاده روی کرده است.\nآنها سیستم فعلی را تجزیه و تحلیل کردند و دریافتند که به شرح زیر عمل می‌کند:\nوقتی بخش خرید یک سفارش خرید می‌نویسد، یک نسخه را برای بخش حسابداری ارسال می‌کند.\nسپس بخش کنترل مواد، کالاها را دریافت نموده و یک نسخه از سند مربوطه را به بخش حسابداری ارسال می نماید.\nدر همین زمان، تامین کننده نیز یک رسید برای کالاها به بخش حسابداری ارسال می‌کند.\nسپس، منشی بخش حسابداری باید این سه سفارش را باهم مطابقت دهد و در صورت تطابق، مبلغ را صادر نماید. این پروسه نیروی انسانی زیادی را در‌این بخش به خود اختصاص می‌داد.\nفرآیند پرداخت قدیمی AS IS\nبنابراین، فورد با در پیش گرفتن باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار، این فرآیند را به صورت دیجیتالی کاملاً بازسازی نمود.\nبخش خرید سفارش را صادر می‌کند و آن را وارد یک پایگاه داده آنلاین می‌نماید.\nبخش کنترل مواد، کالا را دریافت کرده و با بانک اطلاعات مطابقت می‌دهد تا اطمینان حاصل کند که با سفارش مطابقت دارد.\nاگر تطابق وجود داشته باشد، کنترل مواد سفارش را در کامپیوتر می‌پذیرد.\nنمودار پرداخت جدید TO BE\nبه‌این ترتیب، نیاز به مطابقت دادن سفارشات توسط کارمندان بخش حسابداری کاملاً برطرف شد.\nبرای مطالعه بیشتر درباره این موضوع دریافت یک مثال از بهبود فرایندی در BPR مقاله تکنیک تجزیه و تحلیل شکاف را مطالعه بفرمایید.\nبرچسب‌ها:bprباز طراحي فرايندبهبود فرايند


معنا و سند حدیث «إِنَّ فَاطِمَةَ خُلِقَتْ حُورِیَّةً فِی صُورَةِ إِنْسِیَّةٍ» چه می باشد؟ پاسخ اجمالی: حدیث مورد پرسش، در کتاب های «بحار الانوار» و «مستدرک الوسائل» به سند مشترک از کتاب «دلائل الامامة» ذکر شده است. گفتنی است که در منابع دیگری نیز این حدیث با سلسله سند دیگری نقل شده است. راویان آن در علم رجال اجمالاً توثیق شده اند، و سند حدیث، مورد اعتنا است. رویداد کامل متن در ادامه مطلب\nبازديدهای امروز : 1,115\nبازدید این ماه : 11,525\nكل بازديدها : 786,076