ބިދޭސީން ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އުޅެން މަޖްބޫރުކުރީ ކުންފުނިތަކުން – heyobas\nފުރަތަމަ ސަފްހާ ބިދޭސީން ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އުޅެން މަޖްބޫރުކުރީ ކުންފުނިތަކުން\nބިދޭސީން ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އުޅެން މަޖްބޫރުކުރީ ކުންފުނިތަކުންނެވެ. އަޅުގަނޑު މި ބުނަނީ ދިވެހި ހުރިހާ ކުންފުނިތަކާއި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދިވެހިންގެ ގިނަ ކުންފުނިތަކުގެ ވާހަކައެވެ. އެމީހުންނާއި މެދު ރަނގަޅަށް އަމަލުކުރާ ވަރަށް ރަނގަޅު ކުންފުނިތަކާއި ވިޔަފާރިވެރިންވެސް އުޅެއެވެ.\nއިންޑިޔާކަނޑުގައި ކުދި ޖަޒީރާ ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް އުފެދިފައިވާ ދިވެހިރާއްޖެ ދުނިޔޭގެ ގިނަފަރާތްތަކުން ސިފަކުރަނީ އަމާންކަމާއި ސުލްހަވެރި އެއްބައިވަންތަ އެކުވެރި ރައްޔިތެއްއުޅޭ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގައުމަށް އެކި ބޭނުންތަކުގައި އަންނަ އެކިފަރާތްތަކަށް މެހުމާންދާރީ އަދާކުރުމުގައި ނަމޫނާ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކޮންމެ މީހަކާވެސް ހިނިތުންވުމާއިއެކު ވާހަކަދައްކާ ހިތްހެޔޮބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މިކަންފާހަގަކުރަނީ ޗުއްޓީ ހޭދަކޮށްލަން ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ މަސައްކަތުގައި ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން އަންނަ މީހުންނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. އެފަރާތްތަކާއި މެދު ދިވެހިން އަމަލުކުރަނީ އެބައިމީހުންގެ ރުހުމާއި ގާތްކަމާއި ތަޢުރީފް އެންމެ ބޮޑަށް ލިބޭނޭފަދަގޮތަށެވެ. ރާއްޖޭގެ ޖީޑީޕީގެ %28 ހިއްސާކުރާ ޓުއަރިޒަމްދާއިރާއަކީ ބިދޭސީން ގެ ބޮޑުބައެއް ހިއްސާވާ ދާއިރާއެކެވެ. ގިނައަދަދަކަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ބިދޭސީން އައިސް ގޮސްއުޅެއެވެ. މިފަދަ ގިނަފަރާތްތަކުން ރާއްޖެ ދޫކޮށްދަނީ ދެވަނަފަހަރަށް ރާއްޖެއައުމުގެ އުންމީދުގައެވެ. ދިވެހިން އެފަރާތްތަކާއި މެދު ބަހައްޓާ ގާތްގުޅުން ފާހަގަކޮށް ތަޢުރީފްކުރަމުންނެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގައި ރާއްޖެ އަންނަފަރާތްތަކާއި މެދުގައި ދިވެހިން ކަންތައްކުރަމުން އަންނަގޮތްކަމުގައި ވިއަސް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އަންނަފަރާތްތަކާއި މެދުގައި ދިވެހިންގެ ގިނަބަޔަކު ވަރަށް އިޙާނެތިކޮން ހިތާކަން ފާހަގަކުރެއެވެ\nތިން ލައްކަ ދިވެހިންނަށް އެއްލައްކަ ބިދޭސީންގެ “މުސީބާތް” މިއީ ދިވެހި އޮންލައިން ނޫހެއްގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެއްގެ ސުރުހީއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބިދޭސީންނާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތަކުގައި އާންމުކޮށް ހުރީ މިފަދަ އިބާރާތްތަކުން ހުސްވެސް އެމީހުންގެ ކުށްދެކުމުގެ ގޮތުން ލިޔެފައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ވަޒީފާއެއްގައި އެމީހުން އުޅޭ ވާހަކައެވެ. އެމީހުން ކުށްކުރާ ވާހަކައެވެ. އެމީހުން ގެނައި މީހުންނާއި އެމީހުން ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާ ހިލާފަށް އުޅެން މަޖްބޫރުކުރި މީހުންގެ ވާހަކަ ދަށްކާ ލިޔެ ހަދާ މީހަކު މަދެވެ. އެއީ ވިޔަފާރި ވެރިންނާއި ކޮންސްޓަރަކްޝަން މަސައްކަތްކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިންގެ ބޮޑު ސިއްރެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް އެކި ފަހަރުމަތިން އެތައް ހާސް ބިދޭސީންނާއި ވާހަކަ ދަށްކާ ސުވާލުކޮށްފީމެވެ. ބިދޭސީންނަށް ރާއްޖޭގައި ދިވެހި ކުންފުނިތަކާއި ގުރޫޕްތަކުން ހަދާ އިހާނެތިގޮތްތައް އެތަކެއް ފަހަރު ދުށީމެވެ. އެބައި މީހުންނާއި މެދު ޖަނަވާރުންނަށްވުރެ ދެރަގޮތްތަކަށް އަމަލުކުރުމުގެ އެތަކެއް ހާދިޘާ ހިނގީ ހަމަ އަޅުގަނޑުގެ ކުރިމަތީގައެވެ.\nމި ލިޔުން ލިޔުމުގެ ކުރިން ބިދޭސީންނާއި އެކު އެންމެ އާދައިގެ މަސައްކަތު މީހެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. އެމީހުންނާއި އެކު ކޮންކްރިޓް މެޝިނަށް ސިމެންތި އެޅުމާއި، ކޮންކްރިޓް އުފުލުމާއި ހިސާބުން ފެށިގެން އިމާރާތައް ރާނާ، ރާވާ ހިޔާކޮށް ފަންޖެހުމާއި، ވޯޓާ ވިލާ ކޮންކްޜިޓް އަދި ވެލްޑިން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. އެ ބިދޭސީންނަށް ޖައްސާ ނިކަމެތި ހާލާއި، ކުރާ ބުރަ މަސައްކަތް4ރިސޯޓް ޕުރޮޖެކްޓްގައި ތަޖްރިބާ ކުރެވުނެވެ.\nރާއްޖޭގެ ބޮޑުބައެއް ހިއްސާވާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދާއިރާ، ރިސޯޓްތަކުގެ ބައެއް ވަޒީފާތަކާއި ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި އަދި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުގައި މަސައްކަތްކުރުމައް ރާއްޖޭގައި 160،000 ބިދޭސީން އުޅެއެވެ. މީ ގައުމުގެ އާބާދީގެ ނިސްބަތުން ވަރަށްވެސް ބޮޑުއަދަދެކެވެ. ރާއްޖޭގެ 396,334 މީހުން އުޅޭއިރު 160،000 ބިދޭސީން ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭފަދަ މައްސަލައެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ގިނަބަޔަކު ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ނެތި މަގުމައްޗައް ގިނަވަމުންދާއިރު ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއް މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީން އަންނަނީ ރާއްޖޭގައި ގިނަވަމުންނެވެ. އަދި މީގެ ތެރޭގައި އެތައްހާސް ބަޔަކީ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ މީހުންކަމަށް ގިނަފަރާތްތަކަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ. ސިޔާސީ ޕޯޑިއަމްތަކުގަޔާއި ތަފާތު ޖަލްސާތަކުގައި އަދި މަގުތަކުންނާއި ކެފޭ، ބާޒާރުފަދަ ތަންތަނުންވެސް އިވެމުންދާ އެއް އަޑަކީ ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް އުޅޭ ބިދޭސީންގެވާހަކައެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ގަވާއިދާ ޚިލާފައް މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީން ގިނަވަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވި ސަރުކާރުންވެސް އަންނަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ގަވާއިދާ ޚިލާފައް އުޅޭ ބިދޭސީން އިތުރުވާން ދިމާވާ އަސްލު ސަބަބު އެނގެނީ ކިތައްމީހުނަށްބާއެވެ. ބިދޭސީން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ކަޅު ބާޒާރުގައި މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެނީ ކޮންސަބަބުތަކަކާއި ހުރެތޯއެވެ. އެމީހުން ދިވެހިރާއްޖެއައް އަންނަނީ ހަމަ ގަވާއިދާއި ޚިލާފައް މަސައްކަތްކުރަންތޯއެވެ؟ މިއީ ހައްތަހާވެސް އުފެދޭ ސުވާލުތަކެވެ.\nރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީންގެ ތެރޭން ގަވާއިދާ ހިލާފަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ މައްސަލަތަށް އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދާއިރާއިންނެވެ. ރާއްޖޭގައި އެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ގިނަ ބިދޭސީންނަކީ ބަނގުލަދޭސް، އިންޑިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ފަރާތްތަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިލެކްޓްރޯނިކް މަސައްކަތާއި ފައިބަރ، އިންޖިނިއަރިން ފަދަ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް އިންޑޮނޭސިއާ، ޕިލިޕީންސް، ލަންކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ މީހުން އުޅެއެވެ. އަދި ރިސޯޓްތަކުގެ ތަފާތު ވަޒީފާތަކުގައި އިންޑޮނޭސިއާ ،ލަންކާ، ބަނގުލަދޭސް، އިންޑިއާ، ފަދަ ގައުމުތަކުގެ މީހުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދައިރާ ފިޔަވާމި ބަޔާންކުރެވުނު ދާއިރާތަކުގައި މަދުފަހަރަކު ނޫނީ އެފަދަ މައްސަލަތައް ދިމާނުވެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދައިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ ގިނަފަރާތްތަކަކީ ކޮންމެވެސް ކުންފުންޏަކުން މަސައްކަތްކުރުމަށް ނަގަންޖެހޭ ހުއްދަތައް ނެގުމައްފަހު ގެންނަ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއްފަހަރަށް ޓްއަރިސްޓް ވިސާގައި އައިސް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ މީހުންވެސް އުޅޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޓުއަރިސްޓް ވިސާގައި އާންމުކޮށް އަންނަނީ ލަންކާ، ބަނގުލަދޭސް، އިންޑިއާ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ރާއްޖެއަންނަނީ ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރަން އުޅޭ އެގައުމުތަކުގެ މީހުންނާއި ގުޅިގެންނެވެ. އަދި އެމީހުން ރާއްޖެއައުމަށްފަހު ރިސޯޓްތަކުގައި ކޮންސްޓްރެކްޝަން މަސައްކަތް ކުރާފަރާތްތަކާއި، ރަށްރަށުގައި އެފަދަ މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރެއެވެ. ބައެއްމީހުން މާލޭން އެގައުމުތަކުގެ މީހުންނާއި ގުޅިގެން ކަޅު ބާޒާރުގައި މަސައްކަތްކޮށް ފައިސާ ހޯދަމުންދެއެވެ.\nރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށް ގަވާއިދާއި އެއްގޮތަށް އަންނަފަރާތްތައް ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކަށް ވުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެފަދަ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ރާއްޖެއަންނަނީ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި އެމީހުންގެ އަނބިދަރީންނާއި މައިންބަފައިން ބެލެހެއްޓުމަށް ފައިސާ ހޯދޭނެ މަގެއް ގައުމުން ނުލިބުމުން ރާއްޖޭން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާލިބޭނެކަމުގެ އުންމީދުގައެވެ. ފައިސާ ލިބޭނެ މާގިނަ ގޮތްތަކެއް ފަހިވެފައި ނުވާ މިމީހުން ރާއްޖެގެންނަ ފަރާތުން ގިނަފަހަރަށް ފައިސާކޮޅު ނުދީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއްވަންދެން ހިފަހައްޓައެވެ. ގިނަފަހަރަށް 8 މަސް ނުވަތަ އަހަރަކާއި ގާތްވާއިރުވެސް މުސާރަނުދީ ހިފަހައްޓައެވެ. އަދި އެހާ ގިނަދުވަހު މަސައްކަތްކުރުވާފަ 1 މަހުގެ މުސާރަދީފައި އިތުރު މުސާރައެއް ގިނަ މީހުންނަކަށް ނުލިބެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންނަށް ރާއްޖޭގައި އުޅުމަކީ ނުހަނު ދަތިކަމަކަށްވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރާއްޖެދޫކޮށް އަނބުރާ ޤައުމަށްދިއުމަކީވެސް ދަތިކަމަކަށްވެއެވެ. ގިނަމީހުން އެބައިމީހުން އާއިލާއާ ގުޅޭނެ ގޮތެއްނެތި މާޔޫސްކަމުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދެއެވެ. ގިނަފަހަރަށް މުސާރަ ނުލިބުމުން ސަކުވާކުރުމުން އެމީހުން މުސާރަނުދީ ފޮނުވާލުމަކީ އާންމުކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ފޮނުވާލުމުން ގިނަފަހަރަށް އަތުގައި އެއްވެސް މިންވަރަކަށްފައިސާ ނުހުރެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ކަޅު ބާޒާރުގައު މަސައްކަތްކުރުމަށް މަޖުބޫރުވާތަން އާދެއެވެ. ބިދޭސީ މަސައްކަތު މީހުންނަކީވެސް ހަމަ އިންސާނުންނެވެ. އެމީހުންނަށްވެސް ބަނޑުފުރާ މުއްތިކޮށްގެން ނޫނީ ދުނިޔޭގައި ނޫޅެވޭނެއެވެ.\nމަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ މީހަކީވެސް އާންމުދަނީއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި މަސައްކަތްކުރާމީހެކެވެ. ފުދިގެން އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް ހޯދުމަށެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް ކުރާމަސައްކަތުގެ މުސާރަ ނުލިބޭނަމަ މާޔޫސްވާނޭ މީހެކެވެ. ހަމަ އެފަދައިން މަސައްކަތްކުރުވާ ފަރާތްދެކެ ރުޅިއަންނާނެއެވެ. ނިކަން ވިސްނާލަމާ ހިނގާށެވެ. މުސާރަ ކުޑަވެގެން ސަކުވާކޮށް މުޒާހަރަތައް ދުނިޔޭގެ އެތަކެއް ގައުމެއްގައި ކުރަމުންދެއެވެ. މި ގޮތުން ރާއްޖޭގައިވެސް ސިވިލްސާރވީސް މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަކުޑަކުރުމުން ކަންތައްތައް ވެގެން އައިގޮތް ހަމަކޮންމެ ދިވެއްސަކަށްވެސް އެނގޭނެވެ. މުޒާހަރާތައްކޮށް އިހުތިޖާޖްކުރުމުގެ ގޮތުން އެތަކެއް އެއްވުމެއް ބޭއްވިއެވެ. އެތަކެއް ޓީވީ ޕުރޮގުރާމްތަކެއްގައި އެވާހަކަތަށް ގޮވަމުންދިޔައެވެ. މީ ދިވެހިންގެ ގިނަބަޔަކު މުސާރައިން ބައެއް ކުޑަވުމުން ކުރަމުންއައި ކަންތައްތަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީންގެ ތެރޭން މުސާރަ ހަމަޔަށް ލިބިގެން ޤައުމަށް ފޮނުވެނީ ވަރަށްމަދު މީހަކަށެވެ. މީ ކަންތައްތައް ހިނގަމުންއަންނަގޮތެވެ. ގަވާއިދަށް ޚިލާފަށް ބިދޭސީން މަސައްކަތްކުރުމަށް މެދުވެރިވާ އެންމެ ބޮޑުސަބަބެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބިދޭސީން ގިނަވަމުން ދާވާހަކައާއި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ ވާހަކަތަށް ސިޔާސީ ޕޯޑިއަމްތަކުގައި އަދި ޓީވީ ޕުރޮގުރާމްތަކުގައި ހާމަކުރަމުންދާ ފަރާތްތަކުން މިމައްސަލަތައް މެދުވެރިވާ އަސްލުސަބަބާއި މެދު ވިސްނާލާތޯއެވެ. އެމީހުންނަކީވެސް އިންސާނުންނެވެ. ޖަނަވާރުންނެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އެބައި މީހުންނަކީވެސް ޙައްގުތަކެއް ލިބެންޖޭނޭބައެކެވެ.\nބިދޭސީންނަކީވެސް ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރިކަމުގައިވިޔަސް ޙައްގުތަށް ލިބެންޖެހޭނޭބައެކެވެ. އަދި ރާއްޖެއަކީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ލޭބާރ އޮގަނައިޒޭޝަން(އައި.އެލް.އޯ)ގެ މެންބަރުގައުމެކެވެ. އަދި އ.ދ ގެ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި ބެހޭ އެންމެހާ މުޢާހަދާތަކާއި ގަރާރުތަކުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ޤައުމެކެވެ. އެހެންކަމަށްވާއިރު ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ މަސައްކަތުމީހަކީވެސް މަސައްކަތު މީހަކަށް ލިބިދޭންޖެހޭނެ އެންމެހާ ޙައްޤުތަށް ލިބެންޖެހޭނޭ މީހެކެވެ. އެމީހެއްގެ ކުލަޔަށް އަދި ގައުމަށް ބެލޭނެ ޖާގައެއްނެތެވެ. ރާއްޖޭގައި މިފަދަ ގޮތަކަށް އެންމެ ބޮޑަށް އަމަލުކުރެވެމުން އަންނަނީ ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ބަނގުލަދޭސް މީހުންނަށެވެ. ބައެއްފަރާތްތަކުން ފަހަރެއްގައި މިލިއުމަކީ ބިދޭސީންރާއްޖެ ގެނައުން ގިނަކުރަން ބާރުލާފަ ދިވެހިން ކުށްވެރިކުރާ ލިއުމެއް ގޮތުގައި ހީވެދާނެއެވެ. ބިދޭސީން މަސައްކަތް ކުރުމަށް ގެންނަކަމުގައިވާނަމަ އެބަޔަކަށް ދޭންވާ ޙައްޤު އުޖޫރަ ދޭންޖެހޭނެއެވެ. އެހެންނޫންނަމަ އެކަމަކީ ﷲ ގެ ހަސްރަތުގައި ޖަވާބުދާރީންވާންޖެހޭ ދުވަހު އެމީހަކު ހިތާމަކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އަދި ކިއެއްތަ ދުނިޔޭގައިވެސް އެފަދަފަރާތްތަކަށް އެކަމުގެ ނަތީޖާ ދަށްކާވާނެއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ހިއުމަން ޓްރެފިކިން ވޮޗް ލިސްޓްގެ “ޓިއާ 2” ގައި ރާއްޖެ އޮންނަތާ ތިންއަހަރުވެއްޖެއެވެ. އެ ވޮޗްލިސްޓްގެ3ވަނައަށް ރާއްޖެ ވެއްޓިއްޖެނަމަ ރާއްޖޭގެ ނަން ކިލަނބުވެ މުޅި ގައުމަށް އޭގެ ލަދުވެތި ކަމާއި ގެއްލުން ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ބޭރުގެ ލޯންތަކާއި އެހީތަށް ހޯދުމުގައި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވާނެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދައިރާ އަދި އެހެންދާއިރާތަކުގައި ބިދޭސީންނާ މެދު ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ފަހަރެއްގައި އާންމުނަށް މިފަދަ ކަންތައްތައް ހިނގަމުންއަންނަ ގޮތް ނޭގިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މީ ހަމަ ޙަގީގަތެވެ. އަޅުގަނޑު މިހެން މިބުނަނީ މިފަދަ މަންޒަރުތަށް ކުރިމަތީގައި ފެނިފައި ހުރީމައެވެ. އެތަކެއް ބިދޭސީންނެއް ފައިސާކޮޅު ނުދީ ހަޑިބަހުން މުޢާމަލާތުކޮށް ފޮނުވާލީ އަޅުގަނޑުގެ ކުރިމަތީގައެވެ. މިފަދަ އެތަކެއް މަންޒަރުތަކެއް ވަނީ ގާތުން ފެނިފައެވެ. މި ގޮތުން ނ.އިރުފުށި ރިސޯޓަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔަދުވަސްވަރު ނ.އަތޮޅުގައި ފުޅާކޮށް ބިދޭސީން ގެނެސް މަސައްކަތްކުރަމުންދިޔަ ގުރޫޕެއްގެ ވެރިޔަކު6މަސްދުވަސް ވަންދެން މުސާރަ ނުދީހިފެހްޓިއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެފަރާތުން މަސައްކަތްކުރުމަށް ގެންގުޅުނު 60 ވަރަކަށް ބިދޭސީން ސަކުވާ ކުރަންފެށުމުން ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށްފަހު ހަޑިބަހުން މުޢާމަލާތު ކޮށް އެމީހުން6މަސްވަންދެންކުރި ބުރަމަސައްކަތަށް އުޖޫރަ ނުދީ ފޮނުވާލިއެވެ. ދެން ނިކަންވިސްލަމާތޯއެވެ. އެމީހުނަށް ދެން ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއްބާއެވެ. ކުރެވޭނޭ މާގިނަ ކަންތައްތަކެއްނެތެވެ. ހަމައެކަނި އޮތްގޮތަކީ ރަށަށް ދެވެންދެން އުޅޭނެ ގޮތެއް ހޯދަން ކަޅު ބާޒާރުގައި މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އެފަހަރު އެފޮނުވާލި މީހުންތައް މާގިނަ ދުވަހެއްނުވެ ގަވާއިދާއި ހިލާފަށް އެހެން މީހަކާއި އެކުގައި ހަމަ އެރިސޯޓަށް އައިސް މަސައްކަތް ކުރަންފެށިއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް އެބިދޭސީން ގެނައި ފަރާތުންވެސް މުސާރަ ނުދީ އެމީހުން ފޮނުވާލިއެވެ. މިފަދައިން އެފަރާތުން ފައިސާނުދީ ފޮނުވާލީ ހަމަ އެކަނި އެފަހަރު ފޮނުވާލި 60 މީހުންނެއްނޫނެވެ. މިގޮތަށް އެތަކެއް ރިސޯޓެއްގައި ބިދޭސީން ގެނައުމަށްފަހު ފައިސާ ނުދީ ފޮނުވާލާފައިވެއެވެ. އެއްބަޔަކަށް ފައިސާ ނުދީ ފޮނުވާލުމަށްފަހު ދެވަނަ ބަޔަކު ގެނެއެވެ. މީ ހަމަ އެކަނި މި ބަޔާންކުރެވުނު ފަރާތުން ބިދޭސީންނާއި މެދުގައި ކަންތައްކުރަމުން އަންނަ ގޮތެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތަ އެފަދަ ކުންފުނިތަކާއި ގުރޫޕުތަށްހަދައިގެން އަދިވެސް އެހެނިހެން މަސައްކަތްކުރުމަށް ބިދޭސީންގެންގުޅޭ ގިނަފަރާތްތަކުން އަމަލުކުރާގޮތެވެ.\nބިދޭސީންނަށް މުސާރަ ނުދީ ފޮނުވާލުމުގައި ފާޅުގައި ޒުވާބުކޮށް ހަޑިބަހުން މުޢާމަލާތުކޮށް ފޮނުވާލުމާއި މާލެ ގޮސް މުސާރަދޭނެކަމަށް ބުނެ މާލެ ފޮނުވާލައެވެ. އަދި މާލެ ފޮނުވާލުމަށްފަހު އެމީހާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ގުޅީމަ ފޯނު ނުނަގައެވެ. އަނެއްބައިފަހަރަށް ފައިސާ ދިނީމަ ނޫނީ އެނބުރި ނުދާނެކަމަށް ބުނެ ރޮއި އާދޭސްކުރަނިކޮށް ” ކަލެއައް ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނުހުންނާނެ، ” ރިސޯޓްހަދާ ކުންފުނިން ފައިސާއެއް ނުދެ” މިފަދަ އިބާރާއްތަކުން ޖަވާބުދެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ފޮށިތަންމަތި ގޭންބޭރަށް އެއްލާލައެވެ. ކެއުމާއި ނިދުމުން މަޙުރޫމުކޮށް ބާކީ ކޮށްލައެވެ. ރިސޯޓް ހަދާ ކުންފުނިން ފައިސާ ނުދިނުން އެއީ ބިދޭސީ މީހާޔަށް އޭގެ އަނިޔާ ދޭން ޖެހޭ ސަބަބެއްތޯއެވެ. މީ އެތަކެއް މިލިއަން ރުފިޔާގެ ބޮޑެތި ޕުރޮޖެކްޓްތަށް ނަގައިގެން މަސައްކަތު މީހުންނާއިމެދުގައި ކަންތައްކުރަމުންދާގޮތެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކަޅު ބާޒާރުގައި ބިދޭސީން މަސައްކަތްކުރާ މައްސަލައިގައި އަބަދުވެސް ކުށްވެރިވަނީ ބިދޭސީންނެވެ. އެއްފަހަރުވެސް އެފަދަ މައްސަލަތައް ގިނަވަނީ މިމައްސަލަތަކާއި ހުރެކަން ފާހަގަނުކުރެއެވެ. މި މައްސަލަ ދިމާވާ އަސްލު ސަބަބާއި ހިސާބައް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި ހިފާ ހައްޔަރުކޮށް ގޮޅިތަކަށް ލާފައިވަނީ މަދު ބައެއް ނޫނެވެ.\nއެތަށް މިލިއަން ރުފިޔާއެއްގެ ބޮޑެތި ޕުރޮޖެޓްތައް ނިންމާފައި މާލޭން ބޮޑެތި ގެދޮރުގަނެ ލޯންޗުފަހަރާއި ކަންނެލި ދޯނިފަހަރު ގަނެގެން ސޯފާގައި ލެޕްޓޮޕް ހިފައިގެން އޮންނައިރު ހަމަ ހިތަށް އެއްޗެއް ހަމަ ނާރަނީ ބާއެވެ. އެފަދަ މީހުންގެ ސަބަބުން އެތަކެއްބަޔެއްގެ ހައްގު ގެއްލެމުންދާއިރު ހިތުގައި ކުޑަނަމަވެސް ރަޙުމެއް ހަމްދަރުދީއެއް ނެތީބާއެވެ. އެމީހުންނަށް ފައިސާކޮޅު ނުލިބުމުން ޖެހޭނެ ދަތިހާލު ހަމަ އިހުސާސް ނުވަނީބާއެވެ. އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހިން ކުރަން ހުންނަ އެތަށް މަސައްކަތެއް ގެއްލި ގަވާއިދާއި ޚިލާފަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ގިނަވެ އޭގެ ސަބަބުން އިޖްތިމާޢީ އިޤްތިޞާދީ އެތަކެއް ގެއްލުމެއްއަންނަނީ ކުރިމަތިވަމުންނެވެ. ބިދޭސީންގެ މައްސަލަ ހަމަ އެކަނި އެމީހުން ގަވާއިދާ ހިލާފަށް އުޅޭކަމަށް ބުނެ ނިންމާލެވޭކަށް ނެތެވެ. އެމީހުންގެ ސަބަބުން އިޖްތިމާއީ މައްސަލަތަށް ބޮޑުވެ ގައުމު ހަލާކުވާކަމަށް ބުނެ އެމީހުން ޑީޕޯރޓްކުރުން އެއީވެސް ހަމަ އެކަން ހައްލުވާ އޮތް މަގެއް ނޫނެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އެކަން ހައްލުވާން އޮތީ އެބައި މީހުން ގެނެސް މުސާރަ ނުދީ މަގުމަތިކުރި ވިޔަފާރިވެރިންނާއި އެޖެންސީތަކުގެ ވެރިންނާއި މެދު ފިޔަވަޅު އަޅާ ދެވެން އޮތް އެންމެ ބޮޑު އަދަބެއް ދީގެންނެވެ. ކުށް ކުރާ މީހާ ހައްޔަރުކޮށްފައި ކުށްކުރަން މަޖްބޫރުކުރި ފަރާތް ދެވަނަ ފަހަރަށް ހަމަ އެކުށް ކުރަން ދޫކޮށްލައިގެން މިކަމަށް ހައްލެއް ނެތެވެ.


Adeeb aai Ziyath aai Hamid ge vakeelun ah gaazee ge inzaareh | Mihaaru\nއަދީބު: ފަސް މިލިއަން ޑޮލަރަށް ޚިޔާނާތްތެރިވި ކަމަށް ބުނެ އޭނާ އާއި ޒިޔަތާއި ހާމިދަށް ދައުވާ ކުރޭ --ފޮޓޯ/މުހައްމަދު ޝަރުހާން\nއަދީބާއި ޒިޔަތާއި ހާމިދުގެ ވަކީލުންނަށް ގާޒީގެ އިންޒާރެއް!\n19 މެއި 2016 - 10:56\nދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފަސް މިލިއަން ޑޮލަރަށް ޚިިޔާނާތްތެރިވި ކަމަށް ބުނެ ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު އަދީބާއި އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ކުރީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަބްދުﷲ ޒިޔަތާއި ވިޔަފާރިވެރިޔާ ހާމިދު އިސްމާއިލްގެ މައްޗަށް ކުރާ ދައުވާގައި ދިފާއީ ވަކީލުން ޝަރީއަތަށް ހުރަސް އަޅާ ނަމަ ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ގާޒީ އިއްޔެ ދެއްވައިފި އެވެ.\nރިސޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީ ކުރަން ޅ. މާބިންހުރާ ކުއްޔަށް ދިނުމުން އިކުއިޒިޝަން ކޮސްޓްގެ ގޮޮތުގައި ލިބެންޖެހޭ ފަސް މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޗެކާ ހަވާލުވުމަށް ފަހު އެއަށް ޚިޔާނާތްތެެރިވި ކަމަށް ބުނެ އަދީބާއި ޒިޔަތާއި ހާމިދުގެ މައްޗަށް ހިންގާ ޝަރީއަތުގައި ދިފާއީ ވަކީލުންނަށް އިއްޔެ ގާޒީ އިންޒާރު ދެއްވީ ޒިޔަތުގެ ވަކީލް އިއްޔެގެ އަޑުއެހުމަށް ހާޒިރު ނުވުމުންނެވެ.\nމައްސަލަ ބައްލަވާ ގާޒީ އިބްރާހިމް އަލީ ވިދާޅުވީ ޝަރީއަތް ތާވަލްކުރަނީ ކުރިން ދިފާއީ ވަކީލުންނަށް އެންގުމަށް ފަހު ކަމަށާއި އެހެންވެ ޝަރީއަތް ހިންގަން އެއްވެސް ވަކީލަކު ހުރަސް ނާޅަން އެދިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. އެެހެން ނޫން ނަމަ ވަކީލުން ސަސްޕެންޑް ކުރައްވާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ގާޒީ ދެއްވި އެވެ.\nޒިޔަތުގެ ވަކީލް ބަލިވެ އުޅޭތީ އޭނާ ވަނީ އިއްޔެގެ އަޑުއެހުމަށް ހާޒިރުވެވެން ނެތް ކަން އަންގައިފަ އެވެ. އެކަމަކު މައްސަލަ ބައްލަވާ ގާޒީ އިިބްރާހިމް އަލީ ވިދާޅުވީ ބަލިވެ އުޅޭ ނަމަ ހާޒިރު ނުވެވުމަކީ ބަލައިގަނެވޭ އުޒުރެއް ކަމަށާއި އެކަމަކު ދެން އޮންނަ އަޑުއެހުމަކަށް އެ ވަކީލް ހާޒިރު ނުވެއްޖެ ނަމަ އޭނާ އެ މައްސަލައިން ސަސްޕެންޑް ކުރާނެ ކަމަށެވެ.\nއިއްޔެ އޮޮތީ އެ މައްސަލައިގެ ހެކި ހުށަހަޅާ ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް ޒިިޔަތުގެ ވަކީލް ހާޒިރު ނުވާތީ ދެން އޮންނަ އަޑުއެހުމަކަށް އެކަން އޮތީ ފަސްކޮށްފަ އެވެ.\nމި މައްސަލައިގެ އިތުރުން، އެއް މިލިއަން ޑޮލަރަށް ޚިޔާނާތްތެެރިވި ކަމަށް ބުނެ ވެސް ޒިިޔަތަށް ދައުލަތުން ދައުވާކުރެ އެވެ. އަދިި ރިޔާސީ ލޯންޗް ފިނިފެންމާގައި އެއްޗެއް ގޮއްވާލި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އަދީބަށް ވެސް އިތުރު ދައުވާއެއް ކުރެއެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކްރިމިނަލް ކޯޓް އަބްދުﷲ ޒިޔަތު ނައިބު ރައީސް ހައްޔަރުކުރުން ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަދީބު ހާމިދު އިސްމާއީލް އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ކޮރަޕްޝަން


MNP ge sitee eh Raees Solih ah | Jazeera\tއެމްއެންޕީގެ ސިޓީއެއް ރައީސް ސޯލިހަށް - Jazeera\nޕެންޝަނާ ގުޅޭ މައްސަލަ ހައްލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ރައީސަށް ސިޓީއެއް ހުށަހަޅައިފި\nއަބްދުﷲ ނަސީރު އިބްރާހިމް June 16, 2022 47 views0\nޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޕެންޝަންގެ ހައްގުވެރިންނަށް އެންމެ އެދެވޭގޮތެއްގައި ޕެންޝަން ލިބެމުން ނުދާކަމަށް ބުނެ މޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ޕާޓީ (އެމްއެންޕީ) އިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބަލައިނުގަތުމުން، އެ މައްސަލަ ހައްލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހަށް މިއަދު ސިޓީއެއް ހުށަހަޅައިފި އެވެ.\nއެ މައްސަލައަކީ 16 މޭ 2022 ގައި އެމްއެންޕީގެ ޕާލިމެންޓްރީ ގުރޫޕް (ޕީޖީ) ގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ 179 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަޖިލީހަށްވެސް ހުށަހެޅި މައްސަލައެކެވެ. ނަމަވެސް މިމައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނު އިސްލާހުކުރުމަށް ބިލެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ.\nސަބަބެއްކަމަށް އެ ޕާޓީން ބުނީ ޕެންޝަނާ ގުޅޭ ކަންކަމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމެއްކަމަށްވާތީ އެފަދަ ބިލު ހުށަހެޅެނީ ސަރުކާރަށްކަމަށް ވާތީކަމަށެވެ. އެގޮތުން 18 މޭ 2022 ގައި އެމްއެންޕީގެ ޕީޖީ ލީޑަރު އަބްދުﷲ ރިޔާޒް މައްސަލަ މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ހުށަހެޅުމުން، މަޖިލީހުން ވަނީ އެ މައްސަލަ ބޭރުކޮށްލައިފަ އެވެ. ބަހުސްކުރޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމަށް ވޯޓަކަށް ހުށަހެޅުމުން ފެންނަކަމަށް9ވޯޓް އަދި ނުފެންނަ ކަމަށް 19 ވޯޓު ދެއްވި އެވެ.\nއެމްއެންޕީން ބުނީ ޤާނޫނާގުޅޭގޮތުން އެ ޕާޓީއިން ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި ޕެންޝަންޤާނޫނު ވުޖޫދުވެ ތަންފީޒުކުރެވެން ފެށިގެން މިއަދާއި ހަމަޔަށް ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދްތަކާއި، ލާޒިމްކޮށްފައިވާ ޒިންމާތަކާއި ޤާނޫނުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަން އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ބައެއް ޕެންޝަންގެ ޙައްގުވެރިންނަށް ލިބިދެމުން ނުދާކަމަށެވެ. އެގޮތުން ޅައުމުރުން ފެށިގެން އެތަކެއް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދައުލަތަށް ހިދުމަތްކޮށްފައިވާ މީހާއަށް ސަރުކާރުން އޯލްޑް-އޭޖް ޕެންޝަންގެ ގޮތުގައި ދޭ ޢަދަދާއި، މުޖުތަމަޢަށް ގެއްލުންވާހެން އުމުރުގެ ބޮޑުބައި ހޭދަކުރި މީހާއާ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތްފަދައިން ޕެންޝަން ދިނުމަކީ އެންމެ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ކަމަށް އެ ޕާޓީން ނުދެކޭކަމަށް އެމްއެންޕީން ބުންޏެވެ.\nއެމްއެންޕީން ބުނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުޙައްމަދު ޞާލިހަށް އެމްއެންޕީއިން ހުށަހެޅި ސިޓީގައި، މި މައްސަލައަކީ އެ ޕާޓީއިން އިސްރަށްވެހިންގެ ޖަމްއިއްޔާއާއެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި އެފަރާތުގެ ނުހަނު ކަންބޮޑުވުން ތަކުރާރުކޮށް ފާޅުކޮށްފައިވާ މައްސަލައެއްކަން ފާހަގަކޮށްފައިވާނެކަމަށެވެ. އަދި އެ ސަބަބަށްޓަކައި، ކަމާގުޅޭ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން އެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދޭތޯ ޕާޓީން ވާނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިކަމަށެވެ.\nދައުލަތަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށްފަހު "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕެންޝަނާބެހޭ ޤާނޫނު" ވުޖޫދަށް އައުމުގެ ކުރިން ޚިދުމަތުން އެއްފަރާތަށް ވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންނަށް، އޯލްޑް-އޭޖް ޕެންޝަންގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރަށް ފައިސާ ދިނުމަށް އޮތް ހުރަހަކީ އެކަމަށް ހިނގާނެ ބޮޑު ހޭދަކަމަށް ޕެންޝަން އޮފީހުން މައުލޫމާތު ދީފައިވީނަމަވެސް އެއީ އަސްލެއްގެ މައްޗަށް ދެކެވޭ ވާހަކައެއްކަމަށް މިޕާޓީއަށް ގަބޫލު ނުކުރެވެއެވެ.\nއެމްއެންޕީން މައްސަލާގައި ނެރިފައިވާ ބަޔާން ނިންމާލަމުން ބުުނެފައިވަނީޤައުމަށް ބޮޑެތި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ އިސްރަށްވެހިންގެ ހިދުމަތްތަށް އަގުވަޒަންކޮށް، އިންސާފުވެރިކަމާއެކީ ޕެންޝަން ލިބޭނެ ގޮތަކަށް ދައުލަތުގެ ޕެންޝަން ސިޔާސަތު ބައްޓަންކޮށްދެއްވުމަށް، ސިޓީގައި އެދިފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\nއެމްއެންޕީގެ ސިޓީއެއް ރައީސް ސޯލިހަށް


Award nulibeythee Shahid perform kuran dhekolhu hadhaifi\nއެވޯޑު ނުލިބޭތީ ޝާހިދު ޕާފޯމްކުރަން ދެކޮޅުހަދައިފި\nޝާހިދު ޕާފޯމްކުރުމަށް ދެކޮޅު ހެދީ މި އެވޯޑު ހަފުލާގައި އެންމެ މޮޅު އެކްޓަރުގެ އެވޯޑު ލިބެނީ "ގަލީ ބޯއި" އިން ރަންވީރު ސިންގް އަށް ކަން އެނގިގެން އެކަމާ އައި ރުޅިންނެވެ.\nކޮންމެ އަހަރެއްގެ ވެސް މި ދުވަސްކޮޅަކީ ބޮލީވުޑްގެ އެވޯޑް ހަފުލާތައް ބާއްވާ ދުވަސްވަރެވެ. މިހާރު ސްޓާ ސްކްރީން އެވޯޑްސް ދިނުމުގެ ހަފުލާ ވަނީ ބާއްވާފަ އެވެ. އަދި ފިލްމްފެއާ އާއި ޒީ ސިނެ އެވޯޑް ފަދަ ހަފުލާތަކަށް ވެސް ޝޯތައް އިންތިޒާމްކުރާ ފަރާތްތަކުން މިހާރު ދަނީ ތައްޔާޜު ވަމުންނެވެ.\nނަމަވެސް ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތަކީ މިފަހަރު އެވޯޑް ހަފުލާތައް ފެށިފައިވަނީ މީހުން އެހާ ހިތްހަމަޖެހޭ ގޮތަކަށް ނޫން ކަމެވެ. ސަބަބަކީ ސްޓާ ސްކްރީން އެވޯޑުގައި ފިލްމީ ތަރިންނާއި ބެލުންތެރިން ހިތްހަމަނުޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ދިމާވެފައިވާތީ އެވެ. އެގޮތުން އެވޯޑު ހަފުލާގައި އެންމެ މޮޅު ބަތަލާއަކަށް އާލިއާ ހޮވުނުކަމަށް އިއުލާން ކުރުމުގެ މާކުރިން އާލިއާ އެވޯޑް ހިފައިގެން ހުއްޓާ ނަގާފައި ހުރި ފޮޓޯ ތަކެއް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވެ މިކަމާ ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ނުރުހުން ވެފަ އެވެ.\nވަރަށް އަވަހަށް ބާއްވަން ހަމަޖެހިފައިވާ އެވޯޑް ޝޯއެއްގައި މިހާރުއްސުރެ ވަނީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މި އިވެންޓްގައި ޕާފޯމްކުރަން ހަމަޖެހިފައި އޮތް ޝާހިދު ކަޕޫރު ވަނީ އެންމެ ފަހު ވަގުތު ޝޯގައި ޕާފޯމް ކޮށްދިނުމަށް ދެކޮޅު ހަދާފަ އެވެ.\nޝާހިދު ޕާފޯމްކުރުމަށް ދެކޮޅު ހެދީ މި އެވޯޑު ހަފުލާގައި އެންމެ މޮޅު އެކްޓަރުގެ އެވޯޑު ލިބެނީ "ގަލީ ބޯއި" އިން ރަންވީރު ސިންގް އަށް ކަން އެނގިގެން އެކަމާ އައި ރުޅިންނެވެ. ކުއްލިއަކަށް ޝާހިދު ޕާފޯމްކުރަން ދެކޮޅު ހެދުމުން ޝޯ އިންތިޒާމްކުރާ ފަރާތަށް ހަދާނެގޮތް ހުސްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ފަހު ވަގުތު ވަރުން ދަވަން ވަނީ މި އެވޯޑު ހަފުލާގައި ޕާފޯމް ކޮށްދޭން އެއްބަސްވެފަ އެވެ.\nޝޯ އިންތިޒާމްކުރާ ފަރާތުން ވާހަކަ ދެއްކި މީހަކު މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި ޝާހިދު ޕާފޯމް ނުކުރަން ނިންމީ ބަލިވެ އުޅޭ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ. ނަމަވެސް ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން "ޖާޒީ"ގެ ޝޫޓިންގަށް ޝާހިދު ފުރައިގެން ދިޔައީ ކަމަށާއި ބަލިވެ އުޅޭނަމަ އެގޮތަށް ނުދެވުނީސް ކަމަށް އެމީހާ ބުންޏެވެ.\n"ޝާހިދު އުންމީދު ކޮށްގެން ހުރީ 'ކަބީރް ސިންގް' އިން އެންމެ މޮޅު އެކްޓަރުގެ އެވޯޑު އޭނާއަށް ލިބޭނެ ކަމަށް. ނަމަވެސް އެވޯޑު ލިބެނީ ރަންވީރު ސިންގް އަށް ކަން އެނގުމުން އޭނާ ހިތްހަމަ ނުޖެހުނީ،" މައުލޫމާތު ދިން މީހާ ބުންޏެވެ.\nޝާހިދު ބޮޑާ ހާކާފައި ޝޯ އިން ވަކިވުމުން، ވަރުން ވަނީ ޝޯ ގައި ޕާފޯމް ކޮށްދޭން އެއްބަސްވެ ޕްރެކްޓިސް ވެސް ފަށާފަ އެވެ. ވަރުން އަށް މިފަހަރުގެ އެވޯޑު ހަފުލާގައި އެއްވެސް އެވޯޑެއް ނުލިބޭކަން އެނގި ހުރެ ވެސް އޭނާ ޕާފޯމް ކޮށްދޭން އެއްބަސްވުމުން ޝޯ އިންތިޒާމްކުރާ ފަރާތުން ހުރީ ހިތްހަމަޖެހިފަ އެވެ.\n"ކަބީރް ސިންގް" އަށް ކިޔާ ފާޑުކިޔުންތަކަށް ކިއާރާގެ ޖަވާބު\nބޮލީވުޑްގެ އާ ޖޯޑަކީ ސިދާރްތު އާއި ކިއާރާ\nދިޕިކާ ޕަދުކޯންގެ ޝުކުރު ހިމޭޝް ރޭޝަމްޔާ އަށް\nޝްރައްދާ އާއި ވަރުން: ކުޑައިރުއްސުރެ ގާތް ދެ އެކުވެރިން\nވައިރަސް ފެތުރިއްޖެ ނަމަ ފުނަދޫ އައިސޮލޭޝަން ރަށަކަށް\nޑިފެންސް މިނިސްޓަރު މި ދެއްކެވި ވާހަކައެއް!\nމިވަރުގެ ހިސާބު ޓީޗަރެއް ނެތް!\nމަސްވެރިއެއްގެ ކަރަށް ތޮޅިއެއް ހެރިއްޖެ


SunOnline: Kendhikulhudhoogai geydhoshu mas factory alhaidheyne bayaku alun hoadhanee\nކެނދިކުޅުދޫގައި ގޭދޮށު މަސް ފެކްޓްރީ އަޅައިދޭނެ ބަޔަކު އަލުން ހޯދަނީ\nމުޙައްމަދު ނާއިލް ހަފީޒް 14 Sep 2021, 19:35\nނ. ކެނދިކުޅުދޫގައި ގޭދޮށު މަސްފެކްޓްރީ އަޅައިދޭނެ ބަޔަކު ހޯދުމަށް އަލުން އެ ރަށު ކައުންސިލުން އިއުލާނުކޮށްފިިއެވެ.\nއެ ރަށު ކައުންސިލުން ބުނީ ކެނދިކުޅުދޫގައި ގޭދޮށު މަސް ފެކްޓްރީ އަޅައިދޭނެ ބަޔަކު ހޯދުމަށް އަލުން އިއުލާނުކޮށްފައިވަނީ މިދިޔަ މަހުގެ 29ވަނަ ދުވަހު ކޮށްފައިވާ އިއުލާނަށް އެކަށީގެންވާ ތަރުހީބެއް ލިިބިފައިނުވާތީކަަމަށެވެ.\nއެ ކައުންސިލުން އިއުލާނުކޮށްފައިވަނީ މަސް ފެކްޓްރީ ފަރުމާކޮށް އަމިއްލަ ތަކެތީގައި އަޅައިދޭނެ ފަރާތެއް ހޯދުމަށެވެ.\nކެނދިކުޅުދޫ ކައުންސިލުން ވަނީ އެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ޝައުގުވެރިވާ ފަރާތްތަކުން ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ މެންދުުރު 14:00ގެ ކުރިން އެ ރަށު ކައުންސިލަށް ދިޔުމަށް ނުވަތަ އެ ކައުންސިލުގެ ފޯނު ނަމްބަރު 6560013 އަށް ގުޅަން އެދިފައެވެ. އަދި އެ ކައުންސިލުގެ މެއިލް މެދުވެރިކޮށް ބިޑުގައި ރަޖިސްޓްރީވުމަށް ވެސް އެދިފައެވެ.\nއެގޮތުން [email protected] އަށް މެއިލްކުރުމަށް އެ ކައުންސިލުން ވަނީ އެދިފައެވެ.\nމި މަސައްކަތުގެ ދަށުން ކެނދިކުޅުދޫގައި ތަރައްގީކުރާ ގޭދޮށު މަސް ފެކްޓްރީގައި 20 ޓަނުގެ އައިސް އުފައްދާ އައިސް ޕުލާންޓަކާއި، 30 ޓަނުގެ މަސް ރައްކާކުރެވޭނެ އައިސް ސުޓޯރުތަކެއް ތަރައްގީކުރަން ޖެހޭނެކަމަށް އެ ރަށު ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.\nއަދި މަސްކަނޑާ 10 ސްޓޭޝަނާއި، ޑިޖިޓަލް ސްކޭލް ބޭނުންކޮށް މަސްކިރާނެ ފަސް ސަރަހައްދެއްގެ އިތުރުން\nމަސް ޕްރޮސެސްކޮށް ބަންދުކުރާ ހަ ސްޓޭޝަނެއް ތަރައްގީކުރަން ޖެހެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އޮފީސް ކޮޓަރިއަކާއި، ތަހުލީލުކޮށް، ކޮލެޓީ ޗެކުކުރާނެ ލެބޯޓަރީއެއްގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ވަސީލަތްތައް ގާއިމްކުރުން ވެސް ހިމެނެއެވެ.\nގޭ ދޮށު މަސް ފެކްޓްރީގެ ވައުދަކީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ރިޔާސީ ވައުދުފުޅެކެވެ. މި ވައުދުގެ މަސައްކަތަކީ އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ އެހީގެ ދަށުން ކުރިއަށް ގެންދާ މަސައްކަތެކެވެ.


Simad ge maruge massalaigai, haruge balahahtaa meehage bayaan fuluhun nagaifi | Mihaaru\nހުސެއިން ސިމާދު. އެ ރަށު ބައެއް މީހުން ތުހުމަތު ކުރާ ގޮތުގައި ސިމާދު މަރުވީ ތަނުން ވައްކަން ކުރާތީ، ވަގުން ހިފުމަށް ހަދާފައި ހުރި ކަރަންޓް ދަންތުރައެއްގައި ޖެހިގެން.\nސިމާދުގެ މަރުގެ މައްސަލައިގައި، ހަރުގެ ބަލަހައްޓާ މީހާގެ ބަޔާން ފުލުހުން ނަގައިފި\n22 ފެބުރުއަރީ 2019 - 10:49 12 comments\n"މިހާރު" އަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، ހަރުގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ހުރިހާ ޒިންމާއަކާ ހަވާލުވެ ހުރީ އުމުރުން ގާތްގަނޑަކަށް 50 އަހަރުގެ ސައީދު ހަސަނެވެ. ސިމާދު މަރުވެފައި އޮއްވައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނުނީ ވެސް ސައީދަށެވެ. އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ބަޔާން ފުލުހުން ނެގީ މީގެ ދެ ދުވަހެއް ވަރު ކުރިންނެވެ.\nސިމާދުގެ މަރުގެ މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަމުން އަންނަ ކަން ފިޔަވައި އިތުރު އެއްވެސް ތަފްސީލެއް ފުލުހުން މިހާތަނަކަށް މީޑިއާއަށް ނުދެ އެވެ. އެ މައްސަލައިގެ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުން އަދި މީހަކު ހައްޔަރެއް ނުކުރެ އެވެ.\nސ. ހިތަދޫ ހިޔާލީގެ ސިމާދު 36، ވިލިނގިލިން މީހަކާ ކައިވެނިކޮށްގެން އެ ރަށުގައި އުޅޭތާ 12 އަހަރެއްހާ ދުވަސްވެފައިވާއިރު، ސިމާދަކީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ވައްކަން ކުރުމުގެ ކުށުގެ ރިކޯޑު ވެސް އޮންނަ މީހެއް ކަމަށް ވިލިނގިލީގެ ގިނަ ބަޔަކު ބުނެ އެވެ. ވިލިނގިލީގައި ހުންނަ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) ގެ ބްރާންޗު ދާދި ފަހުން ފަޅައިލި މައްސަލައިގައި ހައްޔަރު ކުރި އެކަކަކީ ވެސް ސިމާދެވެ. އެކަމަކު، ފަހުން އޭނާ ވަނީ ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ.\nވިލިނގިލިން ވާހަކަ ދެއްކި ބައެއް މީހުން ބުނެފައި ވަނީ ސިމާދަކީ އެ ރަށުގައި އޮންނަ ގްރޫޕަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހެއް ކަމަށާއި އެ ގްރޫޕްގެ މީހުން ވަރަށް ގިނަ އިން ހަރުގެއަށް ގޮސް ވައްކަންކޮށް ހަދާތީ، ހަރުގެ ބަލަހައްޓާ މީހާ، އެ މައްސަލަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅުމުން އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައި ނެތް ކަމަށެވެ.\nހަރުގެ އިން ވައްކަން ކުރުން އާންމުވުމާ ގުޅިގެން ބަޔަކު ކަރަންޓު ދަންތުރައެއް ހަދައި، އެތަނުގައި ބެހެއްޓި ކަމަށާއި އެންމެ ފަހުން އެ މަޅީގައި ޖެހުނީ ސިމާދު ކަމަށް ވިލިނގިލީގެ ބައެއް މީހުން ބުނެ އެވެ. ސިމާދު މަރުވީ އޭގައި ޖެހިގެން ކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބެލެވެ އެވެ. އެއީ، އަތާއި މެޔާއި ކަރުން މަތީގައި ބޮޑެތި ޒަހަމްތަކެއް ފެންނަން ހުރުމުން ކަމަށް ވެސް މައުލޫމާތު ދިން މީހުން ބުނެ އެވެ.\nފުލުހުން ކުރިން ބުނި ގޮތުގައި ސިމާދަށް ތޫނު އެއްޗަކުން ހަމަލާދީފައި ހުރި ކަމަކަށް ނުބެލެވެ އެވެ. އެކަމަކު، ހަށިގަނޑު އެކި ދިމާލުގައި ފިހިފައި ހުރި ކަމުގެ ނިޝާން ހުރި ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެފައި ވެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކުށްކުރުން ސ. ހިތަދޫ އައްޑޫ ފުލުހުން ގއ. އަތޮޅު މީހުން މެރުން ގއ. ވިލިގިލި


Mohamed Shafiu: ސުންނަތަށް ޢަމަލުކުރުން\nސުންނަތަށް ޢަމަލު ކުރުމަކީ ހަމަ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުންނާއި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅުން ސުންނަތް ވާޖިބުކަން ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ.\nމާތް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا - (الحشر 7) -މާނައީ: “ކަލޭމެންގެ ގާތަށް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެންނެވި ކޮންމެ ކަމެއްގައި ކަލޭމެން ހިފާށެވެ. (އެބަހީ؛ އެކަމެއް ޤަބޫލުކޮށް އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރާށެވެ.) އަދި އެނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަމަކުން ކަލޭމެންނަށް ނަހީކުރައްވާ މަނާކުރެއްވި ކޮންމެ ކަމަކުން ކަލޭމެން ދުރުވެ ގަންނާށެވެ.”\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވ ވަސައްލަމަ ނުހަނު ބޮޑަށް އުއްމަތަށް އަމުރުފުޅު ކުރައްވާފައިވަނީ އެނަބިއްޔާގެ ސުންނަތުގައި ހިފުމަށެވެ. އަދި އެއަށް ޢަމަލުކުރުމަށެވެ.\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخَلَفَاءِ الرَّاشِدِيْنَ الْمَهْدِيِّيْنَ تَمَسَّكُوا بِهَا عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ) (ابو داؤد , والترمزى)މާނައީ: “ތިމަންނަބިއްޔާ އަދި ތިމަން ނަބިއްޔާއަށް ފަހު ތެދުމަގު ލިބިގެން ތިއްބެވި ޚުލަފާއުއް ރާޝިދީންގެ ސުންނަތުގައި ހިފުން ތިޔަބައި މީހުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ. އަދި ރަނގަޅަށް (ދޫނުވާ ވަރަށް) ކޮލުދަތުން ދަތް އަޅާ ހިފަހައްޓާށެވެ.” އެބަހީ؛ ސުންނަތަށް ތަބަޢުވެ އަދި ސުންނަތުގައިވާ ފަދައިން ޢަމަލުކުރާށެވެ. އެއާއި ޚިލާފަށް ޢަމަލުނުކުރާށެވެ.\nއާދެ! ޚުލަފާއުއް ރާޝިދީންގެ ސުންނަތުގައި ހިފުމީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަމުރުފުޅެއްކަން ހަނދާން ކުރުން ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތް ފެންނަށް ނެތް ޙާލުގައެވެ.\nއެހެން ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي (البخارى)މާނައީ: “ފަހެ ތިމަން ނަބިއްޔާގެ ސުންނަތުން މޫނު އަބުރާލައިފި މީހާއީ ތިމަން ނަބިއްޔާގެ ހިދާޔަތުގައިވާ މީހަކު ކަމުގައި ނުވެއެވެ.”\nމިޙަދީޘްގެ މުރާދަކީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތުގައިވާ ގޮތްފެނި އަދި އެސުންނަތުގައިވާ ގޮތަށްވުރެ އެހެންގޮތެއް ރަގަޅުވާނެ ކަމުގައި ބަލައި އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރާ މީހާއީ ސުންނަތްދޫކޮށްލި މީހެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެ ވާހަކައެވެ. އަދި އެނަބިއްޔާގެ ސުންނަތްދޫކޮށްފި މީހާއީ އެކަލޭގެފާނުންގެ ހިދާޔަތުންބޭރު ގައިވާ މީހެއްކަން އަންގައި ދެއްވުމެވެ.\nޝައްކެއްވެސްނެތެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތު ގައިވާ ގޮތަށް ޢަމަލުތައް ބަރާބަރު ކޮށްގެން މެނުވީ ފުރިހަމަ މުސްލިމަކަށް ނުވާނެއެވެ.\n(1) ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ ސުންނަތުގައި ހިފައި ޢަމަލުކުރުމުގައި ޙުކުމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟\n(2) ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތުގައި ހިފުމަށް މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވަނީ ކޮން ފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟\n(3) ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތުގައި ހިފުމަށް އެނަބިއްޔާ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއް ބަޔާންކުރޭ!\nPosted by Mohamed Shafiu at 8:34 PM\nLabels: ޙަދީޘް, ބަކުރުބެ, އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ, ސުންނަތަށް ޢަމަލުކުރުން, ސުންނަތް


Addu ge6Sarahahdhakun Toorizamah Bin Dhookuranee\nއައްޑޫ ސިޓީގެ6ސަރަހައްދަކުން ޓޫރިޒަމަށް ބިން ދޫކުރަން ފަށައިފިއެވެ.\nއައްޑޫ ސިޓީގައި ޓޫރިޒަމް ޒޯންގެގޮތުގައި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުން ގެސްޓްހައުސްއާއި ސިޓީ ހޮޓާ ތަރައްޤީކޮށް ހިންގުމަށް ބިންތައް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމަށް ނިންމައި މިހާރުވަނީ އެކަމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް ބިޑް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލާފައެވެ.\nއައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން ކުރި އިޢުލާނެއްގައި ވަނީ މިކަމަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލާފައިވަނީ ދިވެހިންނަށާއި، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށްވެސް ކުރިމަތިލެވޭގޮތަށްކަމަށެވެ.\nބިޑް ފޮތް ވިއްކާނީ މި މަހުގެ 20ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އަންނަ މަހުގެ 13ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް ހެނދުނު 9:00 އިން މެންދުރުފަހު 12:00 އަށް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުންނެވެ. އައްޑޫ ސިޓީގެ މޭޔަރ އަބްދުﷲ ޞޯދިޤް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ހޮޓެލް ވިޔަފާރިކުރުމަށް އައްޑޫގެ6ސަރަޙައްދަކުން ބިން ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަމަށެވެ.\nސަރަޙައްދުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން ވީހާވެސް ބޮޑަށް އިސްތިހާރުކުރެވޭނެގޮތަކަށް ބަލާފައިވާނެކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އައްޑޫ ސިޓީގައި ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ފުޅާކުރުމަށްޓަކައި 4000 އެނދުގެ ޖާގަ ހިމެނޭހެން ގެސްޓްހައުސްއާއި ހޮޓެލް ތަރައްޤީކުރުމަށް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލާއެކު ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީންވަނީ އެއްބަސްވުމެއްގައި ދާދި ފަހުން ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. މިބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޓުވަރިޒަމް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ އުތުރާއި ދެކުނުގައި ފަތުރުވެރިކަން ފުޅާކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އައްޑޫ ސިޓީގައި ޖުމްލަ 8000 އެނދުގެ ޖާގަ އުފެއްދުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ.


އައްޑޫގައި ހަދާ ފުލުހުންގެ އެކަޑަމީ. މިތަން ހުޅުވުމާ އެކު ފުލުހުންގެ ތަމްރީންތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރެވޭނެ ކަމަަށް ބުނޭ ދ. ވާނީގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕޮލިސް މުހައްމަދު ހަމީދު ވާހަކަަދައްކަވަނީ -- ފޮޓޯ: ޕޮލިސް\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ފުލުހުންގެ ތަމްރީންތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރަށް އަމާޒުކޮށްގެން ސްޓްރެޓެޖިކް އެކްޝަން ޕްލޭން (ސެޕް) އެކުލަވާލާފައިވާ ކަމަށެވެ. އައްޑޫގައި އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ އެހީތެރިކަމުގައި ހަދާފައިވާ “ނެޝަނަލް ކޮލެޖް އޮފް ޕޮލިސިން އެންޑް ލޯ އެންފޯސްމަންޓް” ހުޅުވުމާ އެކު އެކް ސެޕްގައިވާ ކަންކަން ހާސިލްކުރަން ފަސޭހަ ވާނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\n“މިހާރު ދެމުން އަންނަ ތަމްރީންތަކަކީ ބަދަލުވަމުން އަންނަ ހާލަތާ ވެސް ގުޅޭ ގޮތަށް ދެމުންދާ ތަމްރީންތަކެއް،” އިމްރާން ވިދާޅުވި އެވެ.\n“މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަ އޮތް ރަށްތައް ބަލައި އެރަށްތަކުގެ ހާލަތު ބަދަލުކުރުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ވަނީ ރޭވިފައި.” ސީޕީ ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ.


Medam Fathun aai PPM official bae Twitter account suspend koffi – adduLIVE\nމެޑަމް ފާތުން އާއި ޕީޕީއެމްގެ އޮފިޝަލް ބައެއް ޓްވިޓަރ އެކައުންޓް ސަސްޕެންޑްކޮށްފި\n0 Feb 13, 2018, 20:50 ލިޔުނީ އަލީ ހުޒާމް\nރައީސުލް ޖުމްހުރިއްޔާގެ އަނބިކަބަލުން ފާޠިމަތު އިބްރާހިމް އާއި ޕީޕީއެމްގެ ބައެއް އޮފިޝަލް ޓްވިޓަރ އެކައުންޓްތައް ސަސްޕެންޑްކޮށްފިއެވެ.\nގްރައުންޑްވިއުސް ނަމަކަށް ކިޔާ އެކައުންޓަކުން ކުރި ޓްވީޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރަށް ތާއިދު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ރާއްޖޭގެ ހާލަތާއި ގުޅޭ ގޮތުން ހަގީގަތާއި ހިލާފު ވާހަކަތައް ފަތުރައި، ރާއްޖޭގެ ކަންކަން ސިއްރު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.\nOver the past couple of hours, these accounts have joined the previously noted trolls in trying to drown out critical updates from ground in the #maldives over the #MaldivesInCrisis hashtag. Shows intent, coupled with degree of planning & coordination. pic.twitter.com/hUKeWj7TGn\nމީގެ އިތުރުން #މޯލްޑީވްސްއިންކްރައިސަސް ގެ ހޭޝްޓެގް ބޭނުންކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ އަތިރިމައްޗާއި ރިސޯޓުތަކާއި ހޮޓެލް ފަދަ ތަންތަނުގެ ފޮޓޯ ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމަށް ގްރައުންޑްވިއުސް ޓްވީޓުގައިވެއެވެ.\nޓްވިޓަރ އެކައުންޓް ސަސްޕެންޑު ކުރުމާއި ގުޅިގެން އަސުރުމާ އިން އާ އެކައުންޓެއް ހަދައި، އެ އެކައުންޓު ފޮލޯ ކުރުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ސަރުކާރާއި ރައީސް ޔާމީން ޓުވިޓާގައި ޕްރޮމޯޓު ކުރުމުގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވާ ބައެއް ކޯޑިނޭޓަރުންގެ އަމިއްލަ އެކައުންޓުތައް ވެސް ވަނީ ސަސްޕެންޑު ކޮށްފައެވެ.\nގްރައުންޑްވިއުސް އަކީ 2006 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސްރީލަންކާގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން އަންނަ ޖަމާއަތެކެވެ.


މިސްރާބު | މަޢްލޫމާތު | ޢިލްމު\nBack ކަވާސާ ޢިލްމު ޢިލްމުގެ ބައިތައް މަޢްލޫމާތު މިސްރާބު\n01 މާރިޗު 2007\nޤާނޫނަކީ ދުނިޔޭގައި ކަންތައްތައް ވަކި ތަރުތީބަކުން ޤަވާޢިދަކުން ހިގަމުންދާ ގޮތުގެ ނިޒަމަށް ކިޔާނަމެކެވެ. މިގޮތުން ރޭދުވާ ތަކުރާރުވުމާއި އުފަންވެ މަރުވެދާ ދިއުމަކީ މި މާނާގައި ޤާނޫނޭ ކިޔޭ ކަންތަކެވެ. މިކަންތައްތަކަކީ ތަކުރާރު ވަމުންދާ ދިއުމުގައި ބަދަލުވުމެއް ދެގޮތްވުމެއް ނެތި ހިގަމުންދާ ކަންތަކެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ ތަބީޢަތެވެ. އިލާހީޤާނޫނެވެ. ﷲގެ އަމުރުފުޅެވެ. ދުނިޔެ ދެކެމުންދާ ހަޤީޤަތެވެ. މިދުނިޔެއަކީވެސް ނިމި ފަނާވަނިވި ތަނެކެވެ. މިކަންކަން (ރޭދުވާ) މި ނޫން ގޮތަކަށް ބަދަލުވުމަކީ ދުނިޔެވެސް ނިމިދިއުމެވެ. މިއީ އުފަންވުމާއި ނިމުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިގާދަނިވި ނިމުމެކެވެ. މިއީވެސް ޤާނޫނެއްކަން ޔަޤީނެވެ.\nހަމަ މިގޮތަށް ވިސްނާއިރުގައި އިހުސާސީ އަދި ޠަބީޢީޤާނޫނު ތަކެއްވެސް ވެއެވެ. އެކަކު އަނެކަކު ދެކެ ލޯބިވެތިވުމާއި މައިންބަފައިންނަށް ލޯބިކުރުމާއި ދަރިންދެކެ ލޯބިވުމީވެސް ޤާނޫނެކެވެ. އެއީ ޖާޒުބިއްޔަތުގެ ޤާނޫނުއެވެ. އެކަތި އަނެކައްޗަށް ދެމުން ލައްވާފައި ވަނީ މިޖާޒުބިއްޔަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުންނެވެ. މިކަން މިގޮތަށް ނުވާނަމަ ގުޅުމެއް ނުވީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވަތަ މީހެއްވިއަސް ގުޅުމެއް ނޯވެދާންކަން ޔަޤީނެވެ.\nމިހެންވުމުން އެގެނީ ޖާޒުބިއްޔަތުއަކީވެސް ޤާނުނެއްކަމެވެ. މިކަމުގެ ހަޤީޤަތްތަކަކީ ދުނިޔަވީ މިއާލަމުން ފެންނަން މިހުރި ކަންތަކެވެ. ވިސްނާ ފިކުރުކުރާ ބަޔަކަށް ވަންހަނާ ވުމެއްނެތް ކަންތައްތަކެވެ. އާއިލާތައް އުފެދުމާއި އުސް ޢިމާރާތްތައް އުފުލިގެން ދިއުމާއި ބިންމަތީގައި އިންސާނުންތައް ކޮޅަށް ހިގާބިގާވެ އުޅުމާއި މަތިން ބިމަށް (ތިރިއަށް) އަންނަ އައުމާއި މިކަންކަމުގައި ޖާޒުބިއްޔަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބާރު ހުރިމިންވަރު ކަށަވަރު ވާނެއެވެ.\nމިކަން މިގޮތަށް ހުރުމާއެކުގައިވެސް ޤާނޫނީ އިލްމުވެރިންގެ ކައިރީގައި ޤާނޫނަކީ އަދި މިއެއްނޫނެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ގާތުގައި ޤާނޫނަކީ އަމުރެވެ. އަމުރަކީ މީހަކު އަނެކަކުގެ ކިބައިން ކަމެއްކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް އެދުމާއި އެކު އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ ޖަޒާ (އަދަބު) ދޭނޭ ކަމުގެ އިންޒާރު އޮތުމެވެ.\nއަމުރު ހުރީ ޚާއްޞައަމުރާއި އާންމު އަމުރެވެ. އަމުރުގެ މި ދެބާވަތުންކުރެ ޚާއްޞަ އަމުރުގެ ބާވަތަކީ މައިންބަފައިން އެމީހުންގެ ދަރިންނަށާއި އެދުރުން އެމީހުންގެ ދަރިވަރުންނަށް ކުރާ އަމުރެވެ. މިއަމުރަކީ ޚާއްޞައަމުރެވެ. މިއަމުރު ޚާއްޞަވާ ގޮތަކީ މައިންބަފައިންނޫން މީހަކަށް ދަރިންގެ ގޮތުގައި އެދަރިންނަށް އަމުރު ނުފޯރުވޭނެތީއާއި، އެދުރަކުނޫނީ ދަރިވަރުންގެ ގޮތުން ކިޔަވާ ކުއްޖާއަށް އަމުރު ނުކުރެވޭނެތީއެވެ. އަދި މިގޮތަށް މިހައިސިއްޔަތު ލިބޭގޮތުގައިވާ އެންމެހައި ތަޢުރީފް ތަކުގައި ވާކަންތައްތައް ޚާއްޞަ އަމުރުގެ ދަށަށް ވަންނާނެއެވެ. މިގޮތުން ފިރިމީހާ އަނބި މީހާއަށްކުރާ އަމުރުވެސް ހިމެނޭނީ ޚާއްޞައަމުރުގެ ދަށުގައެވެ.\nޢާންމު އަމުރަކީ އެންމެންގެ މައްޗަށް ކުރެވިގެންވާ އަމުރެވެ. ޢާންމު އަމުރުގެ ތެރޭގައި އިލާހީ އަމުރުތަކާއި ޤާނޫނާއި ސިޔާސީ ހާކިމެއްގެ ފަރާތުންނެރޭ އަމުރުތައް ހިމެނިގެން ވެއެވެ. ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނެނީ ޢާއްމު އަމުރެވެ. މިގޮތުން ޤާނުނަކީ ވެރިއެއްގެ އެމުރެވެ. ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރިންގާތު ގައި ވަޟަޢީ ޤާނޫނަކީ ސިޔާސީ ހާކިމެއްގެ ފަރާތުން ނެރޭއަމުރެވެ.\nޤާނޫނެއްގައި ނަމަ ކަމެއްކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް އަމުރެއް ކޮށްފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. އަދި އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ ކަޑައެޅިފައިވާ ޖަޒާ (އަދަބު) އެއްވެސް އޮންނަންވާނެއެވެ. ޖަޒާއެއް (އަދަބު) އެއްނެތްނަމަ އެ ޤާނޫނަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެވާނީ ނަސައިހަތަކަށެވެ.\nޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގައި ކަމެއް ކުރުން މަނާކުރުމުގެ ގޮތުން "މަނާ" މިލަފުޒު ލިޔެވިފައިވީ ނަމަވެސް އެޤާނޫނަކަށް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ އެގޮތަށް ޢަމަލު ނުކުރި މީހަކަށް ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ދޭނޭ ޖަޒާއެއް ނުވަތަ އަދަބެއް އެޤާނޫނެއްގައި ނުވަތަ އެ ޤަވާޢިދެއްގައި ނުވަތަ އެހެން ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއްގައި ވިއަސް ބަޔާންވެފައި ނުވާނަމަ އެއީ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށް ނުވެ ހިގައިދާނެއެވެ.\nޤާނޫނަކަށް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ ދެވޭޖަޒާއަކީ ވަކިމިވެނި ވައްތަރެއްގެ ޖަޒާއެއް ކަމުގައިވާކަށް ނުވަތަ ކަޑައަޅާފައި ވުމަކަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ލާޒިމުވެގެން ވަނީ އެއާއި ޚިލާފް ގޮތަކަށް ނެތުމެވެ. އެންމެންނާއި މެދުގައި އެއްގޮަތަކަށް ޢަމަލު ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ކަޑައެޅިފައި އޮތުމެވެ. މިގޮތް ވާންޖެހޭނީ އެމީހަކަށް އިޙްސާސް ކުރެވޭ އަދަބެއް ކަމުގަޔާއި އެނޫން މީހުންނަށްވާ އިބުރަތެއް ކަމުގައެވެ. އެއްގޮތްވުން ކަމުގައި ބެލެވޭނީ މަސްހޫރު ބޮޑު މަހުޖަނަކާއި ނިކަމެތި ފަޤީރަކާއި ވަރުގަދަ ގަދަފަދަ މީހަކާއި އަނަރޫފަ ބަލިކަށި މީހެއްގެ މެދުގައިވެސް އަދަބުގެ ޒަޖްރު އިހުސާސް ކުރުވަނިވިގޮތް އެއްވަރަކަށް ދެވޭނެ ގޮތެއްގެ މައްޗަށް އޮންނައޮތުން ކަމުގައެވެ.\nޖަޒާދެވޭ ގޮތަށް ބަލާއިރުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން އެޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދެއް އުފެއްދިފަރާތަކުން އެ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށް ޢަމަލުނުކުރާ ފަރާތަކަށް ޖަޒާ ނުވަތަ އަދަބު ދެއެވެ. އަދި މިކަން ކުރުމަށް މިގޮތުން އެހެން ފަރާތަކާއި ޙަވާލުވެސް ކުރެވިގެން އެފަރާތަކުންވެސް ދެމުން ގެންދެއެވެ.\nސިޔާސީ ހާކިމެއްގެ ފަރާތުން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހަދާވަޟަޢީ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ ޖަޒާދޭނީ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުންނެވެ. އިސްލާމީ ދަވްލަތްތަކާއި ސަރުކާރު ތަކުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އެންމެހައި ޙުކުމްތައް ހިންގާ ތަންފީޒު ކުރުމީވެސް ހާކިމާއާއި ޙަވާލު ކުރެވިގެންވާ ކަންތަކެވެ. މިކަން މިގޮތަށް ކުރުމުގައި އެފަދަ މީހުނަށް (ކުށްކުރާމީހުންނަށް) އަދަބު ނުވަތަ ޖަޒާ ދިނުމަށް ހުށަހަޅަނީ ނިޔާކަޑައެޅުމާއި ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ފަރާތަށެވެ. ކޯޓުތަކަށެވެ. ދޭނެ އަދަބެއް ނުވަތަ ޖަޒާއެއް ކަޑައަޅަނީ އެކަމެއްބަލާ ކުޑަބޮޑުމިން މިންވަރު ކުރުމަށްފަހު ފަޑިޔާރުންނެވެ. މިކަން މުޅިންވެސް ދޫކޮށްފައިވަނީ ޝަރީޢަތަށެވެ. މިއަށް އަދުލުއިންސާފު ކިއިގެންވެއެވެ.\nޤާނޫނުތައް ނުވަތަ ޤަވާޢިދުތައް އުފަންވާ މަންބަޢު ނުވަތަ އަޞްލު ތަކުގެ ތެރެއިން އަލްޢުރުފް ކަސްޓަމް (އާދަކާދަ) އަކީވެސް ޤާނޫނު އުފެދޭ މަންބަޢު ނުވަތަ އަޞްލެކެވެ.\nމިގޮތުން ކަސްޓަމް (ޢަލްޢުރުފް) އާދަކާދައިގެ ގޮތުން މުޖްތަމަޢުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއިން ޤަވާޢިދަކާއި ޚިލާފްވާ ފަރާތްތަކަށް އަދަބު ނުވަތަ ޖަޒާ ދޭނީއަކީ ކޮންމެހެން ހަމައެކަނި ވެރިކަމުގެ ފަރާތަކުންނެއް ނޫނެވެ. ބައެއްފަހަރު މިބާވަތުގެ ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދު ތަކަށް އަމަލުނުކުރާ މީހުންނަށް ޖަމާޢަތުގެ ފަރާތުންވެސް އަދަބު ދެއެވެ.\nއާދަކާދައަކީ މީހަކު ގަސްދުގައި އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކާ ނުލައި ޖަމާއަތުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އަންނަ އެއްޗެކެވެ. އާދަކާދަ އުފެދެނީ ކޮންމެވެސް ކަމެއްގައި މީހަކު ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލު ކުރީމާ އެގޮތް އެއީ އެކަމުގައި ޢަމަލު ކުރަންއޮތްގޮތް ކަމަށްބަލައިގެން އެހެން މީހަކަު އެކަމެއް ކުރުމުން މިގޮތަކީ އެކަމުގައި ޢަމަލު ކުރާގޮތަކަށް ގިނަމީހުން ޤަބޫލުކުރަމުން އައިސް އާދަވެގެން ޢަމަލުކުރާ ގޮތެވެ. މިގޮތްތަކަށް ބަލާއިރުގައި ވިނަހެދިފައިވާ ދަނޑެއް ހުރަސްކުރުމުގައި ފުރަތަމަ މީހާ އެދަޑުން ކޮންމެވެސް ގޮތަކަށް (ގުދުލަމުންވިއަސް) ހުރަސްކޮށް ހިގައިދާނެއެވެ. އަދި ދެވަނަ މީހާވެސް އެގޮތަށް ހިގައިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ދިއުމުގެ ފަސޭހައަށްޓަކައި އެތައްބައަކު ހިގައިދާނެއެވެ. އަދި މިދިޔަގޮތް ވިނަގަނޑުން ތިރިވެ ފެންނަން އޮވެދާނެއެވެ. އަދި މިއީ މިދަޑުހުރަސްކުރާ މީހުން ހިގާމަގުކަމަށް އެންމެން ޤަބޫލުކޮށް ބަލައި އެގޮތަށް ހިގުން ފަހުން އާދަވެދާނެއެވެ. މިއީ އާދަކާދައިގެ ގޮތުން ކަންތައް އުފެދިގެން އަންނަގޮތްތަކުން ގޮތެކެވެ.\nދިވެހި މުޖްތަމަޢުއަށް ބަލާއިރުގައިވެސް އާދަކާދައިގެ ގޮތުން އުފެދި އެންމެންހެން އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރަމުން އަންނަ އާދަކާދައިގެ ކަންތަކުގެ ތެރޭގައި ޤާނޫނެއްގެ ސިފަ (ދަރަޖަ) ލިބިފައިވާ ކަންތަކަކީ ފިރިހެން ބޭފުޅުން ގަމީހުގެ ޖީބު ވައަތްފަރާތުގައި ހަރުކުރުމާއި ފިރިހެނުން މަހާނައިގެ ގަލުގައި ބޯބެހެއްޓެމާއި އަނބި މީހާގެ ކައިވެނިމަތީގެ ތިންގަޑެތި ދިނުމާއި، އަންހެންވެރިން ފެންވަރާގިފިލި ހުންނަ ހިސާބުގަޑުގައި ރުއްގަހަށް ނުވަތަ އެފަދަ ގިފިލިތައް ފެންނައުސްތަނަކަށް އަރަނީނަމަ ހޯއްގޮވުމާއި ފިރިހެނުން މަހަށް ދިއުން ފަދަ ކަންތައް ވަނި އެއަށް ޤާނޫނީ ސިފަ ލިބިފައިވާ އާދަކާދައިގެ ޤަވާޢިދަކަށް ވެފައެވެ.\nމީގެތެރެއިން ބައެއް ކަންތަކަކީ އެގޮތާއި ޚިލާފުވާ މީހުންނަށް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރުވާފައިވާ އަދި އަދަބުވެސް ދެމުން އައިސްފައިވާކަން ތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިފިލީގައި އަންހެނަކު ފެންވަރަން ހުއްޓައި ހޯއްނުގޮވާ ގަހަށް ނުވަތަ އެފަދަ އުސްތަނަކަށް އަރައިފިނަމަ އެފަދަމީހުން (ފިރިހެނުން) ނަށް އަދަބު ދީފައިވެއެވެ. އަދި ކައިވެނިމަތީގެ ތިންގަޑެތި ނުދޭފިރިހެނުން (ފިރިން) ގެ އަތުން ތިންގަޑެތި ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރާ އަންހެނުން (އަނބިން) ނަށް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ތިންގަޑެތި ލިބިދީފައިވެސް ވެއެވެ.\nމީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަނެއްބައި ކަންތަކަކީ އާދަކާދައިގެ ގޮތުން ހިގަމުން އަންނަ ކަމަކާއި ޚިލާފުވުމުން ޖަމާޢަތުގެ ފަރާތުން އަދަބުދޭ ކަންތަކެވެ. މީގެތެރޭގައި ގަމީހުގެ ޖީބު ކަނާތްފަރާތުގައި ހަރުކޮށްގެން ގަމީސް ލައިފިނަމަ ޖަމާޢަތުގެ ފަރާތުން މީހުން، އެމީހަކު ފާހަގަކޮށް މަލާމާތްކޮށް ލަދުގަންނަވަރަށް ބަލައި ރަކިވާވަރު ކުރެއެވެ. އަދި މިކަމަކީ ސަރުކާރުން ކޮންމެހެން ޤަވާޢިދެއް ހަދާފައިވާ ކަމަކަށް ނުވިއަސް ފަހާތަނަކަށް ގަމީސް ފަހަން މީހަކު ހަވާލުކޮށްފައި ޖީބު ހަރުކުރަންވީ ފަރާތް ނުބުންޏަސް ޖީބު ހަރުކުރަން ޖެހޭނީ ވާތްފަރާތުގައި ކަން ފަހާމީހާވެސް ޤަބޫލުކޮށް މިގޮތުގައި ހިގަމުން އަންނަކަމެކެވެ. ފަހާތަނަކުން ފަހާދިން ގަމީހުގެ ޖީބު ކަނާތްފަރާތުގައި ހަރުކޮށްފައި ގަމީސް ފަހާދިނުމުން ޖީބުވައަތް ފަރާތަށް ބަދަލުކުރުމަށް ގަމީހުގެ ވެރިޔާ އެދުމުން އެކަން ނުކޮށްދީގެން ގަމީސްފެހިމީހާގެ މައްޗަށް ގަމީހުގެ ވެރިޔާ ދަޢުވާކުރުމުން ޖީބުހަރުކުރަންވީ ފަރާތެއް ގަމީހުގެ ވެރިޔާ ނުބުނެއޭ ބުނިކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމުގެ ބަދަލު ފެހިމީހާގެ ކިބައިން ގަމީހުގެ ވެރިޔާއަށް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން އަތުލައި ދޭނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ފިރިހެނެއްގެ މަހާނައިގެ ގަލެއް ހަދައިދޭށޭ ބުނެ ގާ ހަދަންމީހަކާއި ތަކެތި ހަވާލުކޮށްފައި މަހާނައިގެ ގަލުގެ ބޯ ބަހަށްޓަންވާނޭ ނުބުންޏަސް ގާހެދިމީހާ މަހާނައިގެ ގަލުގައި ބޯނުލައި ގާ ހަދައިދިނުމުން ގަލުގެ ވެރިޔާ ބޯބަހަށްޓަން ނުބުނެއޭ ބުންޏަސް ދަޢުވާކޮށްފި ހިނދެއްގައި ގާހެދި މީހާގެ ކިބައިން ގާ ހަދަން ތަކެތި ދިންމީހާއަށް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ބަދަލު އަތުލައި ދެވޭނެއެވެ.\nމިހެނީ މިއީ އާދަކާދައިގެ ގޮތުން އެކަން އެގޮތުގައި ހިގަމުން އައިސް އެގޮތް އެންމެނަށް އެގި އާދަވުމުގެ ސަބަބުން އާދަކާދައިގެ ގޮތުން އުފެދި ޤާނޫނެއްގެ ސިފަލިބިފައިވާ ކަންތަކެވެ.\nއާދަކާދައިގެ ގޮތުން ކުރާކަމެއް އާދަވުމުގެ ސަބަބުން ޤާނޫނަކަށް ވާނީ އެއާދައަކީ މީސްތަކުންގެ ކިބައިގައި އަށަގެން ހަރުލާފައިވާ އާންމު އެއްޗަކަށް ވުމާއި، އެއާދައެއް ގިނަދުވަސް ވެފައި ވުމާއިއެކު އެއްގޮތެއްގައި ސާބިތުކަމާއި އެކުގައި ތަބައަވަމުން އަންނަ އެއްޗަކަށް ވުމާއި، ޝަރީޢަތުގެ (ޢަދާލަތު) އާއި އާންމު ނިޡާމާއި ރިވެތި އަޚުލާގާއި ޚިލާފް އެއްޗަކަށް ނުވުމާއި އެކު އެއާދައާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށްފިނަމަ އަދަބު ދިނުމުގެ ޝުޢޫރު އުފެދިފައި ވާނަމައެވެ.\nމިގޮތުން އަންހެނުން މަހަށް ނުދަނީ އާދަކާދައިގެ ގޮތުން އަންހެނުންނީ މަހަށްދާންޖެހޭ ބައެއް ނޫންކަމަށް ޤަބޫލު ކުރެވި އެއާ އެއްގޮތަށް މީހުން ސާބިތުކަމާއި އެކު ޢަމަލު ކުރަމުން އައިސް ގިނަދުވަސް ވުމުގެ ސަބަބުން އާދަވެފައި ވާކަމަކަށް ވާތީއެވެ. އަދި މިގޮތުން އަންހެނަކު މަހަށްގޮސްފިނަމަ ނުވަތަ މަސްބާނަން ގޮޑުދޮށަށް ގޮސްދޮށި އެއްލާ މިޒާތު މަސްވެރި ކަމުގެ ކަންތައް ކޮށްފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގައި އެމީހަކު ފާހަގަކޮށް އެމީހަކާއި މެދު ތަފާތުކޮށް ދެކުމުގެ ޝުޢޫރު އުފެދިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. މިގޮތުން އެމީހެއްގެ ނަމުގެ ކުރިއަށް ފިރިހެން ނުވަތަ އަންހެން ފިރިހެން މިނަން އިތުރުކޮށް ކިޔާހަދައެވެ.\nއެއްވެސް ބައަކު މިގޮތުން ކުރާކަމެއް ޝަރުޢީ އަދަބުތަކާއި އުޞޫލުތަކާއި، އާންމު ނިޡާމާއި ޚިލާފު ކަމެއް ކަމުގައިވާނަމަ އެކަމެއް ކިތަންމެ ގިނަ ދުވަހެއްވީ ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެއާދަކާދަ އަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި އެއަކަށް ޤާނޫނީ ސިފައެއް ނުވެސް ލިބޭނެއެވެ.\nޤާނޫނެއް އޮންނަން ޖެހެނީ މީސްތަކުންނީ ޖަމާޢަތެއްގައި އެކަކު އަނެކަކާއި ގުޅިގެން އުޅެންޖެހިފައި ވުމާއި ރަށްވެހިކަން ތަބީއަތުގައި އަށަގެންފައިވާ ބައަކަށްވާތީއެވެ. މީސްތަކުން އެއްވެ ޖަމާއަތެއްގައި އުޅެވޭނީ އެމީހެއްގެ މިނިވަންކަމުގެ ސަރަހައްދު ވަކިވެ އެގޭނެ ގޮތުން މިންތައް ޖެހެވި އިންވަކިވެފައިވާގޮތް ބަޔާންވެފައިވާ ގޮތަކާއި އެގޮތް ހިފަހައްޓާދޭނެ ގޮތެއް އޮވެގެންނެވެ. އެއަށް މިކިޔަނީ ޤާނޫނުއެވެ. ނުވަތަ ޤަވާޢިދު އެކެވެ.\nޤާނޫނެއް އޮންނާނީ ޖަމާޢަތެއް އޮވެގެންނެވެ. ޖަމާޢަތެއް ނެތްނަމަ ޤާނޫނެއް އޮންނާކަށް ވެރިއަކު ހުންނާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. މީހަކު އެކަނި މީހުންނޫޅޭ ޖަންގައްޔެއްގައި ނުވަތަ ފަޅު ރަށެއްގައި އެއްވެސް މީހަކާއި ބައްދަލުނުވާނޭ ގޮތުން އެކަހެރިވެގެން އުޅޭނަމަ ކޮންމެހެން އެމީހަކަށް ވަޞަޢީ ޤާނޫނެއް އޮންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ޖަމާޢަތަކީވެސް އަދި ވެރިއަކީވެސް ހަމައެމީހެކެވެ. އެމީހަކު ބޭނުންނަމަ (ދީނާއި ޚިލާފްނުވާގޮތުން) ބޭނުން ގޮތަކަށް އުޅެވިދާނެއެވެ.\nއެމީހަކު އެރަށުގައި ދުއްވާ އެއްޗެއް ދުއްވާ ހެދުމަކަށް ވަކި މަނާމަގެއް ދުއްވާކަށް ވަކިކޮޅެއް ވަކިފަރާތެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެމީހަކު ބޭނުންނަމަ މަގުމެދުގައި ހުރަހަށްވެސް ދުއްވާއެތި ބޭއްވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޖަމާޢަތެއްގައިނަމަ މިކަމަށްޓަކައި ދުއްވާމީހާ ދުއްވާނެ ގޮތަކާއި ފަރާތަކާއި، ހިގާމީހާ ހިގާނެ ފަރާތެއް ކަޑައެޅި ޤަވާޢިދު ތަކަކާއި އުޞޫލުތަކެއް ހެދިފައި އޮންނަން ޖެހިދެއެވެ. ދުއްވާ އެއްޗިއްސާ ހިގާމީހުން އުޅޭއިރުގައި މަގުގައި ހިގާމީހުން ހިގަންވީ ތަނަކާއި މަގުހުރަސް ކުރަންވީ ގޮތަކާއި ފަރާތަކާއި އަދި ހަމަ މިގޮތަށް ދުއްވާމީހުންނަށް އެއްޗެތި ދުއްވަންވީ ފަރާތަކާއި ގޮތްތަކެއް ކަޑައެޅިފައި އޮންނަން ޖެހެނީ މީސްތަކުންނާއި ދުއްވާ ތަކެތި މުޑިއެރުމާރި ފުށުއެރުން ފަދަ ކަންތަކުން ސަލާމަތްވެ ރައްކާތެރިކަން މަތީގައި އުޅުމަށްޓަކައެވެ. މިއީ ޖަމާޢަތުގައި އުޅެންޖެހޭތި ޖަމާޢަތަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އަދި ހަދަންޖެހޭ ޤަވާޢިދު ތަކެކެވެ. މިފަދަ ޤަވާޢިދުތަކަށް ބޯލަބައި ކިޔަމަން ކުރުމަށްޓަކައި އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ނުކުރާ މީހުންނަށް ނުވަތަ މީހަކަށް ޖަޒާދިނުމަށް އެފަދަ ޤަވާޢިދު ތަކުގައި ކަޑާއަޅާފައި އޮންނަންޖެހިދެއެވެ. އެއި މީސްތަކުންނާއި މުދާ ރައްކާތެރިކޮށް ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި އެންމެންގެ މައްޗަށް އެއްގޮތެއްގައި ޢަމަލު ކުރެވޭނެ ގޮތެއް އޮތުމަށްޓަކައެވެ.\nމިނިވަންކަމަކީ އިންސާނާ އުފަންވާއިރު ލިބިފައިވާ ޙައްޤެކެވެ. ނަމަވެސް މިނިވަންކަމަކީ މަހްދޫދު އެއްޗެކެވެ. އިންސާނާ އުފަންވާނީ ފުރިހަމަ މިނިވަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޚޮދުމުޚުތާރު މިނިވަންކަން ލިބިގެންވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަމަކު އޭނާއަކީވެސް ޖަމާޢަތެއްގައި އެހެން މީހުންނާއި އެކުގައި ދިރިއުޅެން ޖެހިފައިވާ މީހަކަށްވާތީ ޖަމާޢަތެއްގައި އުޅުމަށްޓަކައި ޖަމާޢަތެއް އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް އޭނާގެ މިނިވަންކަމުން ބައެއް ދޫކޮށްލަން ޖެހިދެއެވެ. އެމިނިވަންކަމަކީ ހަމައެކަނި ޖަމާއަތެއް ޤާއިމު ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ މިންވަރެވެ.\nމިހެންކަމުން ޖަމާޢަތުގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އޮންނާނީ ދާއިރާ ކަޑައެޅިގެންވާ މަހުދޫދު މިނިވަން ކަމެކެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެވެސް މިނިވަންކަން ނިމޭހިސާބަކީ އަނެކެއްގެ މިނިވަންކަންފެށޭ ހިސާބެވެ. މިގޮތް ވިސްނައި ގަތުމަށްޓަކައި ދެނެގަންނަންވީ ތިމާއަށް ލިބިފައިވާ މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤު ބޭނުން ކުރަމުންދާއިރު އެފަދަމިނިވަންކަން އޮތް އަނެކެއްގެ މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤުގެ ދާއިރާއަށް ވަދެ އަރައިނުގަނެ ވާނެ މިންވަރަކީ ކޮބައި ކަމުގެ މައްޗަށެވެ.\nމީހަކު ކުރާކަމަކުން އަނެކަކަށް އޭގެ ސަބަބުން އުދަގޫތަކެއް ތަހައްމަލް ކުރަންޖެހޭނަމަ އެމީހަކު އެދެވުނީ ތިމާގެ މިނިވަންކަމުގެ ދާއިރާއިން ބޭރަށެވެ. ތިމާގެ މިނިވަންކަމުގެ ދާއިރާއަކީ އަނެކުންނަށް އުދަގޫނުވާ މިންވަރެވެ. މިކަން ދެނެގަތުން ދޫކުރެވިފައިވަނީ ޖަމާޢަތުގެ މަޞްލަޙަތާއި އަމުނުގެ އަމާންކަން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެޖަމާޢަތެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބައެއްގެ ވިސްނުންހުރި ގޮތެއްގެ މައްޗަށް މީސްތަކުންގެ ބުއްދިއަށެވެ. މިކަންފެންނަން ހުންނާނީ އެޖަމާޢަތުގައި ދިރިއުޅޭ ބައެއްގެ ހެވާ ލާބައަށްޓަކައި އެބައެއްގެ މެދުގައި ޢަމަލުތައް އިންތިޒާމްކޮށް އެކަށައެޅިފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދު ތަކެއްގައި ހުންނަ ދުޅަހެޔޮކަމަކާއި އޮށްޓަރެއްގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އެއަށް ކިޔަމަންވެ ބޯލަބާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ.\nމިހެނީ އެއްޖަމާ އަތެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބަޔަކު ބޭނުންވެގެން އުޅޭ ފަސޭހަގޮތް އަނެއް ޖަމާޢަތެއްގެ ބަޔަކަށް ފަސޭހަގޮތަކަށް ނުވެހިގައި ދާނެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަދުރަށެއް ފިޔަވައި ހުރިހާ ރަށެއްގައިވެސް މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށި އުޅެމުން އައިސްފައި އޮތީ އެރަށެއްގެ އުތުރު ފަރާތުގައެވެ. މަދުގެއެއްނޫނީ ގެދޮަރުއަޅާ ހިޔާކޮށް އެޒަމާނުގައި ހަދާފައިވަނީ އިރާއި ހުޅަގަށެވެ.\nނަމަވެސް އެޖަމާއަތުގެ މީހަކުނޫން މީހަކުކަމުގައި ވިއަސް އެމީހަކު އުޅެންވާނީ މިހާރު އެޖަމާއަތެއްގައި އެމީހާ އުޅެމުންދާ ޖަމާޢަތުގެ ބައަކުގެ ތެރޭގައި އޮތް ޤަވާޢިދަކާއި އެއްގޮތަށެވެ. އެމިހަކީ ކޮންމެ ޖަމާއަތެއްގެ މީހަކު ކަމުގައި ވިއަސް އެމީހާ ނިސްބަތްވާ ޖަމާޢަތުގައި އެކަމެއް އޮތްގޮތެއް ބަލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެމީހަކު ބަލައި ޢަމަލު ކުރަންޖެހޭނީ އެމީހަކު މިހާރު އުޅެމުންދާ ޖަމާޢަތުގައި އެކަން އޮތް ގޮތަށެވެ. މިގޮތަށް ރަށުވަންތަ ކަމުގެ ގޮތެވެ ކިއިގެންވެއެވެ.\nރަށުވަންތަ ކަމުގެ ގޮތާއި ޚިލާފަށް މީސްވަންތަކަމުގެ ގޮތުންނާއި އަހުވާލުއްސަޙްޞިއްޔާގެ ގޮތުން ހިގާ ކަންތައްތަކެއްވެސް ހުރެއެވެ. މިގޮތުން އެމީހަކު ނިސްބަތްވާ ދީނުގައި އެމީހަކު އެކަމެއް ކުރަން ޖެހޭގޮތަށް އޮންނަ ކަންތަކުގައި އާއި އަދި މިފަހަށް އައިސް ހިގަމުން މިދާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުގެ މައްޗަށް ވިޔަފާރި (ކޮމާސަލް) ގެ ޢަމަލު ތަކުގައިވާ އަގުދު ތަކުގައި ހިތްހެޔޮކަމުގެ (ކާޓްސީ)ގެ ގޮތުން ކޮށްދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުން މީސްވަންތަކަމުގެ އުޞޫލުން ދަނީ ޢަމަލު ކުރަމުންނެވެ.\nހެޔޮނުބައި ކަންތައްވެސް ވަނީ ޖަމާޢަތުގެ މީސްތަކުންގެ ބުއްދިން ދެނެގަތުމަށް ފަސޭހަވަނިވި ގޮތަކަށް ކަޑައެޅި ވީއްލިފައެވެ. ހެޔޮކަންތަކާއި ނުބައިކަންތައް ދެނެގަތުންވެސްވަނީ މިގޮތުގައެވެ. ނުބައިކަންތައްތަކަކީ މީސްތަކުންކުރެ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށާއި އަދި އެހެންމީހުންނަށްވެސް ލިބުމާއި ކުރުމުގައި މީސްތަކުން އެކަމަކާއި ނުރުހޭ އަދި ދެކޮޅުހަދާ އިންކާރުކުރާ ކަންތަކެވެ. މިއަށް މުންކަރާތޭ ކިޔައެވެ. ދޮގުހެދުމާއި މީހުން މެރުމާއި ވައްކަންކުރުމާއި އާޑަ މަލާމާތްކުރުމާއި ފުރައްސާރަ ކުރުމާއި ހަޑިހުތުރު މުޑުދާރު ކަންތައް ކުރުމާއި އޮރިޔާމުން އުޅުމީ އެންމެންވެސް ހުރިހާ ޒަމާނެއްގައިވެސް ނުރުހޭ އަދި ކިއެއްތަ ދެކޮޅުހަދާ އިންކާރު ކޮށްފައިވާ ކަންތަކެވެ. އެއްވެސް އިރެއްގައި އެއްވެސް ޒަމާނެއްގައި މިކަންތައް އެއީ ރަގަޅު ކަންތައް ކަމަށް ބަލާފައެއް ނުވެއެވެ. މިއަށް މުންކަރާތޭ ކިޔެއެވެ.\nހަމަ މިގޮތުން ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށް ހެޔޮކޮންހިތުމާއި މައިންބަފައިންނަށް ކިޔަމަން ގަތުމާއި ދަރިންނަށް ލޯބިކުރުމާއި އަނބިންނަށް އަޅާލުމާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރުމާއި މުސްކުޅިންނަށް ކަމޭހިތުމާއި މުދައްރިސުންނަށް އަދަބު އަދާކުރުމާއި ތެދުބުނުމާއި މިކަންކަމަކީ ހުރިހާ މީސްތަކުންވެސް ރަގަޅު ކަންތައް ކަމަށް ހުރިހާ ޒަމާނެއްގައިވެސް ދެކިފައިވާ އަދި ލިބުމަށް އެދި ޤަބޫލުކޮށްފައިވާ ރަގަޅު ހެޔޮކަންތަކެވެ. މިއަށް މަޢުރޫފް އެވެކިއިފައި ވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ޒަމާނެއް މިކަންގޯސްކޮށް ނުބައި ކަންތައްކަމަށް ބަލާފައެއް ނުވެއެވެ.\nމިގޮތުން ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދު ތަކަކީ މީސްތަކުންގެ ހެވާއި ލާބައަށްޓަކައި އުފެދިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މީސްތަކުންކުރެ އެންމެން އެއާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށް ބޯލަބައި ކިޔަމަންވެ ގަންނަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. ޖަމާޢަތުގެ މީސްތަކުންގެ ޢާއްމު މަޞްލަޙަތު ހިފެހެއްޓުމަށާއި ހާއުފާވެރި އަމާންކަމެއްގައި ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ޖަމާޢަތަށްޓަކައި ހެދިފައި އޮންނަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ.\nޖަމާޢަތުގެ މައްޗަށް ވެރިއަކު ހުންނަންޖެހެނީވެސް މިދެންނެވި ގޮތުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ދާއިރާގައި މީސްތަކުން އުޅުމުގެ ހަމަހަމަކަން (ތަވާޒަން) ހިފެހެއްޓުމަށް ޓަކައެވެ. އެމީހެއްގެ ދާއިރާގައި އެމީހަކު ހުރިނަމަ ޤާނޫނު އެމީހަކާ ނުބެހޭނެއެވެ. އަދި އެފަދަ މީހަކާއިމެދު ވެރިއަކަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއްވެސް ނުއޮންނާނެއެވެ.\nވެރިމީހާގެ ޤާނޫނީ މަސްޢޫލިއްޔަތަކީ މީސްތަކުން ޖަމާޢަތުގައި އުޅެމުންދާއިރު އެމީހެއްގެ ދާއިރާއިން ބޭރުނުވެ އުޅޭތޯ ބެލުމެވެ. ވެރިމީހާއަކީ އަމުރުވެރިއާއެވެ. މިހެންވީމާ އަމުރުއޮންނަންވާނީ ވެރިމީހާއަތުގައެވެ. ވެރިމީހާގެ އަތުން އަމުރުވީއްލި ގޮސްގެންނުވާނެއެވެ. އަމުރު ވީތަނެއް ވެރިމީހާއަށް ނުއެގިއޮވެ ގޮސްގެން ނުވާނެއެވެ.\nވެރިންގެ އަތުން އަމުރު ވީއްލިއްޖެނަމަ ޖަމާޢަތެއް ޤާއިމްވެ ދެމިއެއް ނުއޮންނާނެއެވެ. އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައާއި މުދަލާއި ގެދޮރާއި އަބުރާއި ކަރާމާތާއި މިލްކަކަށް އަނެކެއްގެ ފަރާތުން ރައްކާތެރި ކަމެއް ލިބިގެންނެއް ނުވާނެއެވެ.\nރައްކާތެރިކަން ލިބިއޮންނާނީ އެތަނެއްގައި ޤާނޫނެއް އޮވެގެންނެވެ. ވެރިއަކު ހުންނާނީވެސް ޤާނޫނުއޮވެ ޤާނޫނުހިގާ ތަނެއްގައެވެ. ޤާނޫނެއް ޤަވާޢިދެއް އެތަނެއްގައި ނެތްނަމަ ބިނާވާނީ ކަނޑުގެ އުޞޫލެވެ. ކަނޑުގައި އޮންނަނީ ބޮޑުމަސް ބޭނުންނަމަ ކުޑަމަސް ކައިލުމުގެ އުޞޫލެވެ. ގަދަބާރު ލިބިފައިވާނަމަ އޭގެ ގެއަކީ ބޭނުން ގަލަކާއި ބޭނުންތަނެކެވެ. އެއްވެސް މަހަކަށް އެގަލެއް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރުމަކުން އެގަލުގެ ވެރިކަމެއް އަދި މިލްކުވެރި ކަމެއް ލިބިގެންނެއް ނުވެއެވެ.\nވެރިއަކީ އަދި މިލްކުވެރިއަކީ ގަދައެއްޗެކެވެ. މިކަން ވުމަށްޓަކައި ބޭނުންވަނީ ބޮޑުކަމާއި ގަދަފަދަ ބާރެވެ. ބާރުނެތްނަމަ ކިތަންމެ ބޮޑަސް ކަނޑުގައި ކުޑަވެގެން ހިގައި ދާނެއެވެ. މިއީ ކަނޑުގެ އުޞޫލެވެ. މިއުޞޫލު މީސްތަކުންގެ މެދުގައި އެއްގަމުގައި އޮވެއްޖެނަމަ ފުރާނައާއި މުދަލާއި ގެދޮރާއި އަނބިދަރިންގެ ޙުރުމަތްކެނޑި ހިގައިދާނެއެވެ. އަދި ހޯދުމާއި ބެލުންތެރިކަންނެތި އަގެއްނެތިވެ ހިގައިދާނެއެވެ. އޭރުން ދިރިހުރެވޭނީވެސް ގަދަފަދަ މީހަކަށެވެ. ގެދޮރާއި މުދަލަކީވެސް ބާރުހރި ގަދަމީހެއްގެ އެއްޗެކެވެ. އަނބިދަރިންނަކީ ފަކީރު އެކަނިވެރިކަން ލިބިގެންވާ ނިކަމެތި އަޅާލުމެއްނެތް ބައަކަށް ވެގެން ހިގައިދާނެއެވެ.\nޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް އުފެދެނީވެސް މީސްތަކުންގެ ޢަމަލުތައް އެއްގޮތެއްގައި ތަންޒީމުވެގެން ވުމަށްޓަކައެވެ. ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދުތައް އުފެދެނީވެސް މިބޭނުމަށްޓަކައި ޖަމާޢަތުގެ ޡުރޫފްއާއި ޙާލަތު ނިޔާކުރާ ގޮތެއްގެ މައްޗަށް ޤާނޫނަކަށް ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކަށް އެޖަމާޢަތަކަށް ބޭނުންވުމުން ޖަމާޢަތުގެ ތެރެއިންނެވެ. އަބަދުވެސް މާޒީއާއި ޙާލަތުގެ މައްޗަށް ސަލާމަތް ބުއްދިހުރި ބައަކު މުސްތަޤުބަލް ބިނާކުރުމުގައި ބަލާނެއެވެ.\nމީސްތަކުންގެ ޙުރުމަތާއި ކަރާމަތަށްޓަކައި އިންސާނީ ތަހުޒީބާއި ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ. އިންސާނަކު ތަރައްޤީވެ ކުރިއަރާނީ އެމީހެއްގެ ޢަޤުލީ ތަރުބިއްޔަތު އާއި ޚުލްޤީ ތަރުބިއްޔަތު ލިބިފައިހުރި މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ. އަޤުލީ ތަރުބިއްޔަތަކީ އެމީހާގެ އަޤީދާގެ ވަރުގަދަކަމާއި ފުރިހަމަކަމެވެ. ޚުލްޤީ ތަރުބިއްޔަތަކީ އެމީހާގެ ޙަރަކާތާއި ޢަމަލުގައިވާ އަޚުލާޤުގެ މާތް ފުރިހަމަ ސިފައެވެ. މިކަން މިގޮތުގައި ލިބިގަތުމުގައި ފިކުރު ހިންގާ ތަދުބީރުތައް ކޮށްހެދުމާއި ތަހުލީލުތައް ކޮށް ހަދަން ޖެހެއެވެ. އަދި ކިޔެވުމާއި ކިޔަވާދިނުމާއި އުގެނުމާއި އުގަންނާދިނުން ވެއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި އެދުރުންނާއި މުދައްރިސުން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހިދެއެވެ. އެއީ މާދަމާއަށް ޓަކައެވެ. ކުރިމަގުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ޓަކައެވެ. މިގޮތުގައި ވެރިންނާއި މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ވެރިކަމާއި އަމުރުވެރިކަން އޮތުމުގައި މި މީހުން ޚާއްޞަވެގެން ވެއެވެ.\n* ޢަބްދުﷲ ޢަލީ\nމާތިލަ، ބ. ކުޑަރިކިލު


Reethi Beach Resort gai Alifaanuge Haadhisaaeh Higaifi\nރީތި ބީޗް ރިސޯޓު--- ފޮޓޯ:ސޯޝަލް މީޑިއާ.\nރީތި ބީޗް ރިސޯޓުގައި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގައިފި\nބ. އަތޮޅުގައި ހިންގާ ރީތި ބީޗް ރިސޯޓުގައި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގައިފި ކަމަށް އެމްއެންޑީއެފް އިން ބުނެފިއެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފް އިން ބުނިގޮތުގައި އެއަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ރިސޯޓުގެ އިންޖީނު ގޭގައާއި ވޯކްޝޮޕުގައެވެ. އެހާދިސާގެ ރިޕޯޓު އެމްއެންޑީއެފް އަށް ލިބިފައިވަނީ މިއަދު 11:00 ހާއިރު ކަމަށް އެމްއެންޑީއެފް އިން ބުނެއެވެ.\nއެގޮތުން ރިސޯޓުގެ ފަޔާ ޓީމުން ކުރި މަސައްކަތުން މިހާރު ވަނީ އެއަލިފާން ކޮންޓުރޯލު ކުރެވިފައި ކަމަށް އެމްއެންޑީއެފް އިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެހާދިސާގައި އެކަކަށް ވެސް އަނިޔާ ވެފައެއް ނުވެއެވެ. އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި އިންޖީނު ގޭގައި އަލިފާން ރޯވުމުގެ ސަބަބުން މުޅި ރަށުން ވަނީ ކަރަންޓު ގޮސްފައެވެ. އަދި ހުރިހާ ގެސްޓު ވެސް ރިސޯޓުގެ މެއިން ބާއަށް ގެންގޮސްފައި ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ.\nއަލިފާން ރޯވާން މެދުވެރިވި ސަބަބެއް އަދި އެނގިފައެއް ނުވެއެވެ.\nމިދިޔަ މަހު 26 ވަނަ ދުވަހު ރޭ ގިލި ލަންކަންފުށީގައި ވެސް ވަނީ އަލިފާނުގެ ބޮޑު ހާދިސާއެއް ހިނގާފައެވެ. އެހާދިސާގައި އެ ރިސޯޓްގެ ހަތް ކޮޓަރި އާއި މައި ރެސްޓޯރެންޓާއި ބަދިގެ ވެސް ވަނީ އެއްކޮށް އަނދައިފަ އެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާތައް ރިސޯޓް


Trivandrum | Mihaaru\nއަންނަ ހަފުތާގައި އެއާ އިންޑިއާގެ ދަތުރުތައް ފަށަނީ\nއިންޑިއާގެ ގައުމީ އެއާލައިން، އެއާ އިންޑިއާގެ ޝެޑިއުލް ދަތުރުތައް އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހު ރާއްޖެ އަށް ފަށަން ތައްޔާރު ވެއްޖެ އެވެ.\nދިވެހިން ތިބޭ ބީޖީ ހޮޓަލުގައި އަލިފާން ރޯވެއްޖެ\nޓްރިވެންޑްރަމަށް ބޭހަށްދާ ދިވެހިން އާއްމުކޮށް ތިބޭ މަޝްހޫރު ބީޖީ ހޮޓަލުގައި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް މިއަދު ހިނގައިފި އެވެ.\nކޮޗިންގައި ތާށިވެފައި ތިބި ދިވެހިން ޓްރިވެންޑްރަމަށް\nއިންޑިޔާގެ ކެރަލާ ސްޓޭޓަށް މިހާރު ކުރަމުންދާ ގަދަ ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން ކޮޗިން އެއާޕޯޓް ބަންދު ކޮށްފައި ވާތީ، ރާއްޖެ ނާދެވިފައި ތިބި ދިވެހި އާއިލާތައް ޓްރިވެންޑްރަމަށް ގެންދިއުމުގެ މަސައްކަތް ރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ފަށައިފި އެވެ.\nފެންބޮޑުވުމުގެ އަސަރު ދިވެހިން އުޅޭ ގެތަކަކަށް ވެސް\nބޭހަށް ގޮސް ދިވެހިންގެ އެކި އާއިލާތައް ތިބި ހަތަރު ގެޔަކަށް ވެސް، އިންޑިއާގެ ޓްރިވެންޑްރަމަށް މިހާރު ކުރަމުން ދާ ވިއްސާރައިގައި އަސަރުކުރި ކަމަށް ރާއްޖޭގެ ކޮންސިއުލޭޓުން މިއަދު...\nކެރަލާގެ ފެންބޮޑުވުމުގައި 14 އަވަށް ރަތް އެލާޓްގައި\nޓްރިވެންޑްރަމް (އޮގަސްޓް 16) - އިންޑިއާގެ ދެކުނުގެ ހިސާބުތަކަށް މިހާރު ކުރަމުންދާ ވިއްސާރައިގައި ކެރަލާގެ 14 އަވަށެއްގައި ރަތް އެލާޓް ނެރެފައިވާ ކަމަށް އޮފިޝަލުން ބުނެފި އެވެ.\nކޮންސުލް އަލީ އާދަމް ފޮރިން މިނިސްޓްރީއަށް\nއިންޑިއާގެ ޓްރިވެންޑްރަމްގައި ހުންނަވާ ރާއްޖޭގެ ކޮންސުލް އަލީ އާދަމް، ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ސީނިއާ ޕޮލިޓިކަލް ޑައިރެކްޓަރުގެ މަގާމަށް ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\nކެރެލާގައި އެޗް1އެން1 ފެތުރޭތީ ސަމާލުވުމަށް އަންގައިފި\nޓްރިވެންޑްރަމް (އެޕްރީލް 17) - އިންޑިއާގެ ކެރެލާ ސްޓޭޓުގައި އެޗް1އެން1 ނުވަތަ ސްވައިން ފްލޫ ފެތުރޭތީ ސަމާލުވުމަށް އެ ސްޓޭޓުގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އަންގަވައިފި އެވެ.


ހަމަށް އަޅާލުމާއި ހަޔާތަށް ސަން ލޯޝަން ބޭނުންވާ ސަބަބުތައް\n19 ސެޕްޓެންބަރު 2021 - 09:45 0\n"އަދަދު" ގައި ވަރަށް ފަހުން ލިޔުނު އާޓިކަލް އެއްގައި ވާނީ ގާތްގަނޑަކަށް ސަތޭކަ ވަރަކަށް ކިލޯ އިން ފަންސާސް ކިލޯ އަށް ހަށިގަނޑު ހިއްކާލައި ބައްޓަން ރީތިކޮށްލުމާ އެކު ހަންގަނޑުގެ ޝާއްބަކަން އިތުރުކޮށްދީ ކުލަ އާއި ޓެކްސްޗާ ދެމެހެއްޓުމުގައި ސަން ލޯޝަން ކުޅުނު ދައުރުގެ ވާހަކަ އާމިނަތު އިހުސާނާ ގެ ދުލުން ކުރުކޮށް ގެނެސްދީފަ އެވެ.\nގާތްގަނޑަކަށް 12 ވަރަކަށް އަހަރު ދުވަހު އެންމެ ދުވަހެއް ވެސް ވައްޓާނުލައި ސަން ލޯޝަން ބޭނުންކުރުމުން ހަންގަނޑުގެ ކުލަ އާއި ޓެކްސްޗާ އަށް އައިސްފައިވާ ޕޮޒިޓިވް ބަދަލު ފާހަގަކޮށްފައި، އިހުސާނާ ކިޔައިދިނީ ސަން ލޯޝަން ނުވަތަ ސަން ބްލޮކް އޭނާގެ ހަޔާތުގައި ކުޅޭ ރޯލުގެ މުހިއްމު ކަމެވެ.\n"ޗައިނާ އަށް ބަދަލުވެ، އެ މާހައުލުގައި އުޅެން ފެށި ހިސާބުން ދުވަސްކޮޅެއް ވީތަނާ މޫނާއި އަތް ތަންތަނުގެ ހަންގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރަކިވެފައި ހުންނަ ތަންތަނުން ލޭ އަންނަ ވަރަށް ހަންގަނޑު ހަލާކުވާން ފެށި. ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމުން އެކަމުގެ އެންމެ ރަނގަޅު ހައްލަކަށް ދިނީ ސަން ބްލޮކް،" އޭގެ ފަހުން އެންމެ ދުވަހަކު ވެސް ސަން ބްލޮކް "ސްކިޕް" ނުކޮށްލާ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއިހުސާނާ ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ސަން ބްލޮކް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން އެތައް ގޮތަކުން އޭނާގެ ހަންގަނޑު ދުޅަހެޔޮ ކޮށްދިނެވެ. ކުރިން ނަގާ ގޮތަށް ބިހު ނުނެގުމާއި އިރުގެ ދޯދިތަކުން ދުވަސްވާ ވަރަށް ހަމުގައި ޖައްސާ ރޫ މަދުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ހަންގަނޑުގެ ކުލަ އެއްވަރުކޮށް ހިފަހައްޓައިދޭ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nއެހެންކަމުން "ސަން ބްލޮކް" އިން ހަމަށް ލިބުނު ދުލަހެޔޮކަމާ އެކު އޭނާގެ ހަޔާތަށް އައި ޕޮޒިޓިވް ބަދަލަކީ "ސެލްފް ކޮންފިޑެންސް" އިތުރުވުމެވެ.\nއެހެންވީމާ ސަން ބްލޮކް މުހިއްމުވަނީ ކޮންމެހެން ހަމައެކަނި ޕިކްނިކް ދާއިރު އެކަންޏެއް ވެސް ނުނެވެ.\nއީކުއޭޓަރު މެދުގައި އޮންނަ ރާއްޖެއަކީ އަހަރު އެއްކޮށް ހޫނު ގައުމެކެވެ. އިރުގެ ސީދާ ދޯދިތައް ހަމަށް އެޅުމުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން އަބަދުވެސް ހަންގަނޑުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ގެންގުޅުން މުހިއްމެވެ. ނުވަތަ ސަން ލޯޝަން ބޭނުންކޮށްގެން އެލާޖިކް ވާނަމަ އެންމެ ކުޑަވެގެން އާފްޓާ-ޓްރީޓްމަންޓެއް ނަމަވެސް ތައްޔާރުކޮށްގެން ބޭނުންކުރުން މުހިއްމެވެ.\nމި ހިމަނާލަނީ ސަން ބްލޮކް ބޭނުން ނުކުރެވޭ މީހުންނަށް އިރުގެ ދޯދިތަކުން ލިބޭ ގެއްލުމުންނ ހަންގަނޑު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ދެ ކަމެކެވެ.\n"އެންމެ މޮޅީ އެލޮވެރާ"\nހަމުގެ ކަންކަމަށް އެލޮވެރާ ވަރެއް ހަމަ ނޯންނާނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ސަން-ބާން އަށް އެލޮވެރާ އަކީ ހަމަ ބެސްޓެވެ. އެލޮވެރާ އިން، ހަންގަނޑުގައި އުފެދިފައި ހުންނަ ދިލަ ކުޑަކޮށްދޭނެ އެވެ. އަދި ހަންގަނޑަށް ފިނިކަން ގެނެސްދޭނެ އެވެ.\n"ފޭސް މާސްކް ވެސް ޓްރައިކޮށްލުން ރަނގަޅު"\nއަވީގައި ޖެހިގެން އެންމެ ބޮޑަށް ކަޅުވާނީ މޫނެވެ. ޗުއްޓީ ނިމޭއިރު ވެސް މޫނުގެ ކުލަ ބައެއް ފަހަރު ކުރީގެ ކުލައަށް ބަދަލު ނުވެ ހުރެދާނެ އެވެ. އެކަމަކު މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ވިސްނަންވީ އަވިން އަނދައިގެން މޫނުން ހަނފޮޅުން ކަހަލަ ކަންކަން ހުއްޓުވޭތޯ އެވެ. އެހެންވީމާ އަވީގަ އުޅެލާފަ އައިސް ކިއުކަމްބާ، ފަޅޯ ކަހަލަ ބާވަތުން ހަދާ ފޭސް މާސްކް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ. މިއިން ހަންގަނޑު އަރާމުކޮށް ބަހައްޓަދޭނެ އެވެ. އަދި ސެލްތައް ތާޒާކޮށްލަދޭނެ އެވެ.


ތަރައްގީ އިންތިގާލީ – 1 | Sandhaanu\nތަރައްގީ އިންތިގާލީ – 1\nތަރައްގީގެ މަގުގައި ކަޑައްތުކުރާ\nއިންތިގާލީ މަރުޙަލާއާއި އެ މަރުޙަލާގެ ޗެލެންޖުތައް.\nދިވެހިރާއްޖެ ކަޑައްތުކުރަމުން މިދަނީ ވަރަށް ވެސް ޚުތޫރަތްތެރި ދުވަސްތަކެކެވެ. ވަރަށް ވެސް ނުރައްކާތެރި، އަހައްމިއްޔަތުކަން ބޮޑު ދުވަސްތަކެކެވެ. އެއީ މިދުވަސްތަކަކީ ރާއްޖޭގެ މަސީރު ކަނޑައަޅާލާނޭ ދުވަސްވަރަކަށް ވާނެތީއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކުރިމަގު އޮންނާނެ ގޮތަކާއި، އެ ގޮތުގައި އޮވެ، ރާއްޖެ ކުރިއަށް ފިޔަވަޅު އެޅުން ކަނޑައަޅާނޭ ދުވަސްތަކަކަށް ވާނެތީއެވެ. ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ މަސީރު ކަނޑައަޅާލުމުގެ ބާރާއި އިޚްތިޔާރަކީ ދިވެހި މުވާތިނުންގެ، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ، ހައްގެކެވެ.\nމިއީ، ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި، ވަރަށް ވެސް ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މި މަސްއޫލިއްޔަތު އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި އަދާކުރެވޭނީ އެންމެންވެސް ހޭލުންތެރި ވެގެންނެވެ. ޒިހުނީ ގޮތުންނެވެ. ވިސްނުމާއި ފިކުރުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. މިހޭލުންތެރިކަން ލިބިގަނެވޭނީ ކިޔައި، ކިޔަވައި އުނގެނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވިގެންނެވެ. ތިމާގެ ވަށައިގެން ހިނގަމުންދާ މައްސަލަތައް ރަނގަޅަށް ސާފުވެދިޔުމައްޓަކައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކަޑައްތުކުރަމުން މިދާ މަރުހަލާއަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަތުމައްޓަކައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި މިހާރު އޮތް ސިޔާސީ ނިޒާމާއި ސިޔާސީ ސަގާފަތް، އިހުނާ އަޅާބަލާއިރު، ތަފާތުވާ ނަމަ، ތަފާތުވަނީ ކިހިނެއް ކޮންގޮތަކުންކަމާއި އަދި މުސްތަގުބަލުގައި، ކުރިމަގުގައި، ހިނގަން، އަޅުގަނޑުމެން ޚިޔާރުކުރަން ބޭނުންވަނީ ކޮންކަހަލަ މަގެއްގައިކަން ވެސް، އެނގިތިބެ، ކަނޑައަޅާލުމައްޓަކައެވެ.\nކުރިން ވެސް ބުނިހެން، މިހޭލުންތެރިކަން ލިބިގަތުމައްޓަކައި ކިޔުމާއި އެނގުން ވަރަސް ވެސް މުހިއްމެވެ. އެހެން އެއްވެސް މަސްލަހަތެއް އިސްނުކޮށް، ސީދާ ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކޮށްގެން، އަމިއްލަ އަތުން، ޖަމާއީ ސިފައެއްގައި، އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވާ ގޮތަކަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަގުގެ މަސީރު، ކުރިއަށް ހިނގަން ބޭނުންވާ މަގު، ކަނޑައަޅާލުމައްޓަކައެވެ. މިކަން މިހެން ނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އާދެ، ދެންމެ މިބުނި ގޮތުގެ މަތިން ޖަމާއީ ސިފައެއްގައި، ޖަމާއަތުގެ އެންމެން ބައިވެރިވެގެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސީރު ކަނޑައަޅާ ނުލެވިއްޖެ ނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސީރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަނޑައަޅާލާނީ، އެހެން ބަޔެކެވެ. އެގޮތަކީ ކުރިމަގުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގެއްލުންހުރި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސިޔާދަތަށާއި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ފަރުދީ މިނިވަންކަމަށް ބުރޫއަރާ ފަދަ ގޮތަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސީރު ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރާއި އިޚުތިޔާރު މިވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތްމަތީ އޮތްހެން ހީވާތީ، މިވާހަކަތައް ހުށަހަޅާލަން ގަސްދުކުރަމެވެ. މައްސަލައާ މެދު ހޭލުންތެރިވެ، ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކޮށްގެން، ޖަމާއީ ސިފައެއްގައި، އެންމެންވެސް ބައިވެރިވެގެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަގު އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލައަށް، ކަނޑައަޅާލުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިގަތުމަށްޓަކައެވެ. މިކަން ކަނޑައެޅުމާއިގެން ކުރިއަށްދާން ގަސްދުކުރާއިރު، ހަނދާންކޮށްލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ފެންނަ ބައެއް މުހިއްމު ކަންކަން، މި ސިލްސިލާގައި ހުށަހަޅާލަން ގަސްދުކުރަމެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެ މިއަދު ކަޑައްތުކުރަމުން މިދާ ދުވަސްތައް ސިފަކުރެވެނީ ‘އިންތިގާލީ މަރުހަލާއެއްގެ’ ގޮތުގައެވެ. އިހުގައި ރާއްޖޭގައި އޮތް ސިޔާސީ ނިޒާމު ނެތެމުން ގޮސް، އޭގެ ބަދަލުގައި އާ ނިޒާމެއް ގާއިމުވެދިޔުމާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުންދާއިރު، ހުރަސްކުރާ ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެކޭ މިނަންގަތީ، އިހުގައި އޮތް ނިޒާމު، ސީދާ ކުރިން އޮތް ސިފައިގައި ނެތް ކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ނިޒާމުގެ ބައެއް ސިފަތައް، އަދި ވެސް މުޅިން ނުފިލައި އޮތުމުން، މުޅިން އާ ނިޒާމެއް، އަދި، ގާއިމުކުރެވިފައި ނެތީމައެވެ. އާދެ، އިހުގައި އޮތް އެކެއްގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް އިސްތިބްދާދީ ނިޒާމެއް ނެތެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިދަނީ އެނޫން، ހެޔޮ ނިޒާމަކާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުންނެވެ. އިހުގައި އޮތް ވަކި މީހެއްގެ އިސްތިބްދާދީ ސިޔާސަތުގެ ސަގާފަތުގެ ބަދަލުގައި އެންމެން ބައިވެރިވާ، ފިކުރާ ޚިޔާލަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދެވޭ މިނިވަން ސިޔާސީ ސަގާފަތެއް އަދި ގާއިމު ކުރެވިފައި ނެތަސް، އަޅުގަނޑުމެން ދަތުރުކުރަމުން މިދަނީ އެ ފަދަ ސަގާފަތެއް އުފައްދައި އަދި އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ހެޔޮ ސިޔާސީ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމާ ދިމާއަށެވެ. މިކަމުގެ އިތުރު ތަފްސީލަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން، އިންގިލާބީ ބަދަލަކާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުންދާއިރު، މިފަދަ އިންތިގާލީ މަރުހަލާއެއް ކަޑައްތުކުރުމަކީ ތަބީއީ ކަމެއްކަން ބަޔާންކޮށްދިނުމައްޓަކައި ތާރީޚީ ވާހަކަ ކޮޅެއް ލިޔެލާނަމެވެ.\nތަރައްގީގެ މަގުގައި ފިޔަވަޅުއަޅައި ގައުމުތައް ކުރިއަށް ހިނގަމުންދާއިރު، މިފަދަ އިންތިގާލީ މަރުހަލާތައް ކަޑައްތުކުރުމަކީ އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ އަލިގަދަ ހެއްކެއް، މިޒަމާނުގެ ޔޫރަޕްގެ ތާރީޚުން ފެނިގެންދެއެވެ. މިއަދު ހުޅަނގަށް – (މިތާނގައި، ހުޅަނގޭ ބުނެ އިޝާރަތްކުރެވެނީ ހުޅަނގު ޔޫރަޕާއި، ޔޫ.އެސް، އޮސްޓުރޭލިޔާ އަދި ނިޔޫޒީލަންޑު ފަދަ ގައުމުތަކަށެވެ) – ބަލާލާއިރު ޑިމޮކުރަސީގެ މައްޗަށް ތައުސީސުކުރެވި، ހަމަޖެހިފައިވާ ސިޔާސީ މިނިވަން ނިޒާމެއް ހުޅަނގުގައި ގާއިމުކުރެވިފައިވާ ތަން ފެނެއެވެ. މި ސިޔާސީ ނިޒާމުގެ އަސްލު އުސޫލުތައް ގުޅެނީ ފަރަންސޭސި އިންގިލާބާއެވެ. މިއިންގިލާބު އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވި މައިގަނޑު އަގުތަކާއެވެ.\nފަރަންސޭސި އިންގިލާބު ބިނާވީ މައިގަނޑު ތިން އަގެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ‘މިނިވަންކަން’ ‘ހަމަހަމަކަން’، ‘އެއްބަނޑު އެއްބަފާކަން’، މިތިން އަގުގެ މައްޗަށެވެ. މިތިން އަގު ކޮމާ ކޯޅިއެއްގެ ތެރޭގައި ލިޔެވިފައިވަނީ އޭގައި ކަނޑައެޅިގެން ވަކި ޚާއްސަ މާނައެއް އޮތީމައެވެ. އެމާނައިގެ މައްޗަށް ފަހުން އަލިއަޅުވާލެވޭނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އިންތިގާލީ މަރުހަލާގެ ވާހަކަތައް ދެއްކުމުގެ ކުރިން، އެ ވާހަކަތައް ވިސްނިދިޔުމައްޓަކައި، ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ މައްޗަށް ޚުލާސާ ގޮތެއްގައި، ބަލާލާނަމެވެ.\nފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ފެށުން ކަމުގައި ކަނޑައަޅާލެވޭ ތާރީޚަކީ 1789ވަނަ އަހަރެވެ. ހަލަބޮލި އަހަރުތަކެއް، ވޭތުކުރުމަށް ފަހު، އިންގިލާބުގެ ހަރަކާތްތަކަށް ނިމުން އައީ 1799ވަނަ އަހަރު ނެޕޯލިޔަން ބޮނަޕާޓުގެ އިސްތިބްދާދީ ވެރިކަން ގާއިމުކުރެވިގެންނެވެ. މިއީ އިސްތިބްދާދީ ވެރިކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، މިނިވަންކަން ފިޔަވައި، ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ އަގުތައް، ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި، މި ވެރިކަމުގެ ދުވަސް ވަރު ވެސް ދެމެހެއްޓުނެވެ. މިނިވަންކަމަށް، ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް، ހުރަސް އެޅުނެވެ. ދީނީ މިނިވަންކަން ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި އޮތް ކަމަށް ވިޔަސް، ނޫސްތަކުގައްޔާއި ފޮތްފޮތުގައި، ނެޕޯލިޔަންގެ ސިޔާސަތާ ފުށުއަރާފާނޭ މިނިވަން ޚިޔާލުތައް ފާޅު ނުކުރެވޭ ގޮތް ހެދުނެވެ. އެކަން ކުރެވުނީ، އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގައި ވެސް، 90ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި، ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާ އިދިކޮޅު ލިޔުމެއް ޝާއިއުކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އެލިޔުމަކީ، އޭގެ ކުރިންވެސް އެފަދަ ލިޔުންތަކާ މެދު ބެލުނު ފަދައިން، ފިތުނަ އުފެއްދުމުގެ ލިޔުމެއް ކަމަށް ބަލައި، އަދި މީގެ އިތުރުން، އެފަދަ ލިޔުމެއް ލިޔުނު މީހާއާއި އެ ލިޔުން ޗާޕުކޮށް ޝާއިކުރާ ފަރާތްވެސް ކުށްވެރިވާ ގޮތަށް ގާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް ހެދުނު ފަދައިންނެވެ. އާދެ، ނެޕޯލިޔަންގެ ސިޔާސަތާ ޚިލާފު ވާހަކަތައް ނޫސްތަކާއި ފޮތް ޝާއިކުރާ ދާރުތަކަށް (ޕަބްލިޝިން ހައުސަސްތަކަށް) މަނާކުރާ ގޮތް ހަދައިގެންނެވެ. ކޮންމެ އަކަސް ފަރަންސޭސި އިންގިލާބު މެދުވެރިކޮށް، އެ ނިޒާމަކާ ހަމައަށް ދަތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރެވުނު ނިޒާމު ގާއިމުކުރެވުނީ 1815ވަނަ އަހަރު ނެޕޯލިޔަން ވެއްޓިދިޔުމަށް ފަހު، ދެން އައި ދުވަސްތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މީގެ މާނައަކީ ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ކުރީގައި އޮތް ނިޒާމު ބަދަލުވެ، އިންގިލާބީ ފިކުރު ތައާރަފުކުރުވި އަގުތަކަށް އަމަލީ ސިފަ ގެނެވި، އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވި ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ ނިޒާމު ގާއިމުވާން މަދުވެގެން ވިއްސަކަށް އަހަރު ނެގިކަމެވެ. މި ވިއްސަކަށް އަހަރު ވެގެން ދިޔައީ ކުރީގެ މުސްކުޅި ނިޒާމާއި ފަހުން ގާއިމުކުރެވިގެން ދިޔަ އާ ނިޒާމާ ދެމެދުގައި އައި އިންތިގާލީ އަހަރުތަކަކަށެވެ.\nއިންގިލާބީ ބޮޑު، ހެޔޮ ބަދަލެއް، ކާމިޔާބީއާއެކީ، ގެނެވެނީ، އަގުތަކަކާއި މުސުލުތަކެއްގެ (އައިޑިއަލްސްގެ) މައްޗަށް، އެ ގެންނަން އުޅޭ ބަދަލު ބިނާވެގެންނެވެ. ފަރަންސޭސި އިންގިލާބު ބިނާވީ، ކުރިން ވެސް ނަންގަނެވި ދިޔަފަދައިން، މިނިވަންކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއި އެއްބަނޑުއެއްބަފާކަން، މި އަގުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މުސުލަކީ އެ އަމާޒުފަތްގަނޑާ ހަމައަށް ވާސިލުވާން ބޭނުންވާ އަމާޒުފަތްގަނޑެވެ. އެހެން އިބާރަތަކުން ބުނާ ނަމަ، މިނަންގަތް ފަދަ އަގުތަކުގެ މަތީގައި ތިބެ، ހަގީގަތަކަށް ހަދާލަން ބޭނުންވާ، އެންމެނަށް ވެސް ހަމަޖެހިގެން ދިރިއުޅެވޭނެ ފަދަ ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދޭނޭ ނިޒާމެކެވެ.\nދެން، ކުރު ގޮތަކަށް ނަމަވެސް، ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ އަގުތަކުގެ މައްޗަށް އަވަސް ކަޅިއެއް އެއްލާނަމެވެ. އެ އަގުތަކުގެ ހިއްސީ މާނައެއް ލިބިދިނުމައްޓަކައެވެ. މައުނަވީ މަފްހޫމެއްގެ މާނަ، ހިއްސީ މަފްހޫމަކާ ގުޅުވާލުމުން އިތުރަށް ސާފުވާނެތީއެވެ. ‘ބޮޑޭ’ ބުނުމުން އޭގެ މާނަ މުޅިން ސާފު ނުވިޔަސް، އެވަރެސްޓު ފަރުބަދަހާ ބޮޑޭ ބުނުމުން، ބޮޑުކަމުގެ މިނުގެ ތަސައްވުރެއް ހިތަށް ނެގި ‘ބޮޑުކަން’ ހިއްސީ ގޮތެއްގައި ސާފުވާފަދައިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަޅުގަނޑުމެން ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރާ އަގުތަކެއްގެ މާނަ ކަނޑައަޅާލަން ފަސޭހަވެ ދިޔުމައްޓަކައި ވެސް މެއެވެ.\nފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ އަގުތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާލާއިރު އެންމެ ފުރަތަމަ އޮތީ މިނިވަންކަމެވެ. ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ސިޔާގަށް، (ކޮންޓެކްސްޓްއަށް) ބަލާލާއިރު، މި މިނިވަންކަން ދެތިންކަމަކާ ގުޅެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ، ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ހިންގާނޭ ވެރިން ހޮވުމުގެ މިނިވަންކަމެވެ. މިކަން އެންމެ ފުރަތަމަ އޮތީ އެހާ މިނިވަން ސިފައެއްގައެއް ނޫނެވެ. މި ހައްގު އެންމެ ފުރަތަމަ ގުޅިފައި އޮތީ މީހާގެ އުމުރާއި، އޭނާގެ ޖިންސާއި އަދި ދައުލަތަށް އޭނާ ވާރު ނުވަތަ ޓެކުސްގެ ގޮތުގައި ދައްކާ ފައިސާއާއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމައިން، މި ހައްގު ލިބިދީފައި އޮތީ ވަކި އަދަދަކަށް، ޓެކުސްގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ދައްކާ ފިރިހެނުންނަށެވެ. ފަހުން މިކަމަށް އިސްލާހުތަކެއް ގެނެވުނެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އަގު ދެން ގުޅެނީ، ޚިޔާލުފާޅުކުރުމާއެވެ. މިކަން އެންމެނަށް ވެސް ލިބިފައި އޮތެވެ. ކުރިން ބަޔާންކުރެވިދިޔަ ފަދައިން، ނެޕޯލިޔަންގެ އިސްތިބްދާދި ދުވަސްވަރު ފިޔަވައެވެ. މިނިވަންކަމުގެ އަގު ތިންވަނައަށް ގުޅެނީ ދީނާއެވެ. އެދުވަސްވަރުގައި ދީނީ މިނިވަންކަން ގުޅިފައި އޮތީ މިހާރު އެކަން މާނަކުރެވޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އެމީހަކު ބޭނުންވާ ދީނެއް ޚިޔާރުކުރުން ނުވަތަ އެއްވެސް ދީނެއް ޚިޔާރުނުކުރުން، މިމާނައިގައެއް ވެސް ނޫނެވެ. ކެތަލިކުންނާއި ޕުރޮޓެސްޓުންނާއި ޔަހޫދީން، އެމީހުންގެ ދީން ނުވަތަ ދީނީމަޒުހަބު ޚިޔާރުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބިދިނުމުގެ މާނައިގައެވެ. ފަރަންސޭސީ ވިލާތުގައި، އެދުވަސްވަރު، ކެތަލިކު މަޒުހަބުގެ ބޮޑު އަޣުލަބިއްޔަތެއް އޮތެވެ. އެހެންވުމުން، އެދުވަސްވަރުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، މި މިނިވަންކަން ބެލެވުނީ ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމަކަށެވެ. މި މިނިވަންކަން އޮތްކަމުގައި ވިޔަސް، ނެޕޯލިޔަންގެ ވެރިކަމުގައި، އެކުލަވާލެވުނު ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ގާނޫނު އަސާސީގައި ފަރަންސޭސީންގެ އަޣުލަބިއްޔަތަކީ ކެތަލިކު މަޒުހަބުގެ މީހުން ކަމުގައި ލިޔެވުނެވެ. ތަނުގެ ބޮޑުބައެއްގެ އެދުމާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. މިކަންކަމުގެ އިތުރުން، ދީނީ މިނިވަންކަމުގެ ތެރޭގައި، ފަރަންސޭސިވިލާތަކީ ޕޯޕުގެ ނުފޫޒުން މިނިވަންވެ، އޭނަގެ ބާރުގެ ދާއިރާއިން ބޭރުގައިވާ ތަނެއްކަމާއި އެތަނުގެ ދީނީ ކަންތައްތައް ނިންމާނީ ސީދާ ފަރަންސޭސި ދައުލަތަކުގެ ފަރާތުންކަން ވެސް ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. މާނައަކީ ކަނީސާގެ މުއައްސަސާއަކުން، އެއީ ފަރަންސޭސި ކަނީސާގެ މުއައްސަސާކަމުގައި ވިޔަސް، ފަރަންސޭސި ދައުލަތުގެ މައްޗަކަށް، އެއްވެސް ބާރެއް ނުފޯރުވޭނެއެވެ. މީގެ މާނައަކީ، ކަނީސާގެ މަގާމުތަކަށް ދީނީ އިމާމުން އައްޔަނުކުރާނީ ދައުލަތުންކަމާއި އަދި އެމީހުންގެ މުސާރަ ވެސް ހަމަޖައްސާނީ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ކަމެވެ. މީހުންގެ އަތުން، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވާރެއް، ޓެކުސްއެއް، ނެގުމާއި އަދި ތައުލީމީ ކަންތައް ހިންގުމުގެ އެއްވެސް ބާރެއް ކަނީސާއަކަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. މިހުރިހާ ބާރަކާއި އިޚުތިޔާރެއްގެ ހައްގުވެރި ފަރާތަކީ ދައުލަތެވެ.\nފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ އަނެއް އަގު ކަމަށްވާ ހަމަހަމަކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައިލަމާ ހެއްޔެވެ؟ މި ހަމަހަމަކަން ވެސް ދެތިން ކަމަކާ ގުޅެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ މިކަން ގުޅެނީ ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ކުރިން، ފަރަންސޭސި މުޖުތަމައުގައި އޮތް ގިންތިތައް އުވާލުމާއެވެ. އިންގިލާބުގެ ކުރިން، ފަރަންސޭސި މުޖުތަމައުގައި ރަސްމީ ތިން ގިންތިއެއް އޮތެވެ. އެސްޓޭޓުގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ ތިން ގިންތިއެވެ. ފުރަތަމަ އެސްޓޭޓުގެ ގިންތިއާއި ދެވަނަ އެސްޓޭޓުގެ ގިންތިއާއި ތިންވަނަ އެސްޓޭޓުގެ ގިންތިއެވެ. ފުރަތަމަ އެސްޓޭޓުގައި ހިމެނެނީ ދީނީ ‘އިމާމުވެރި’ (މަގުދައްކާ) ބޭކަލުންނެވެ. ދެން، ‘މާތް ނަބީލުންނެވެ’. އާދެ، ‘ބޭފުޅުންނެވެ.’ ރަސްގެފާނު ފިޔަވައި، ރަސްދަރިކޮޅުގެ މީހުންނާއި އަސްކަރީ އިސް ސަފުތަކުގައި ހިމެނޭ ބޭކަލުންނެވެ. ރަސްގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވީ މި ހުރިހާ ގިންތިއެއްގެ ވެސް މަތީގައެވެ. އެހެން މީހުންގެ އަތް ނުފޯރާ ފަށުގައި ހުންނަ، އިލާހުވަންތަ ފަރާތް ރަމްޒުކޮށްދޭ، މުގަދައްސު ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެން، ތިންވަނަ ގިންތީގައި އެހެން ހުރިހާ އާންމު އަފުރާދުން ހިމެނި ޝާމިލުކޮށްލެވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ވިޔަފާރިވެރިންނާއި، އިލްމުވެރި ބޭކަލުންނާއި ޑޮކްޓަރުންނާއި މުދައްރިސުންނެވެ. މަސައްކަތްތެރިންނާއި މަސައްކަތު މީހުންނާއި ގެރިބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހުންނާއި ދަނޑުވެރިންނެވެ. ހަމަހަމަކަން ނިޔާކުރާ ގޮތުން، މި ގިންތިތައް އުވާލައި، މަތީ ދެ ގިންތިއަށް ލިބިފައި އޮތް ޚާއްސަ އިމްތިޔާޒުތައް ވެސް އުވާލެވުނެވެ. ޓެކުސް ދައްކަން ނުޖެހުމާއި ބައެއްކަހަލަ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުން އިސްތިސްނާކުރެވިފައި އޮންނަ އޮތުން ފަދަ އިމްތިޔާޒުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގާޒީކަމާއި ދައުލަތުގެ ބައެއް އިސް އިދާރީ ވަޒީފާތައް މަތީ ގިންތިތަކަށް ޚާއްސަވެފައި އޮންނަ އޮތުމުގެ އިމްތިޔާޒު ވެސް އުވާލައި ނެތިކޮށްލެވުނެވެ. މިކަންކަން އުވާލައި، ގާނޫނުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި އެންމެން ވެސް އެއްވަރުވެ، ހަމަހަމަވުމާއި އެންމެނަށް ވެސް ޓެކުސް ދައްކަން ޖެހޭ ގޮތް ހެދުމާއި މީހަކު ނިސްބަތްވާ ގިންތިއަކަށް، އާއިލާއަކަށް ބެލުމެއް ނެތި، ހަމައެކަނި އެމީހެއްގެ އިލްމުވެރިކަމާއި ހުނަރާއި ގާބިލުކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި ވަޒީފާތައް ދެވުން، އެންމެން ހަމަހަމަވުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނެވެ.\nދެން، ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ތިންވަނަ އަގުކަމުގައި އެންމެންނަކީ ވެސް އެއްބަޑު އެއްބަފާ ބައެއްކަމުގެ އަގު ހިމެނެއެވެ. މިތަނުގައި، ‘އެންމެންނޭ’ ބުނެ އިޝާރަތްކުރަނީ ފަރަންސޭސީންގެ އެންމެނަށެވެ. މީގެ މާނައަކީ، އެދުވަސްވަރު ފަރަންސޭސި މުޖުތަމައުގައި އޮތް ތަފާތު އަޅުވެތިކުރުންތައް އުވާލެވުމެވެ. ބިމުގެ ވެރިން، އެ ބިންތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަކީ އެމީހުންގެ އަޅުވެތި ބައެއްކަމުގައި ހަދާ ހެދުމެވެ. މިފަދަ ބިމުވެރިން، އެމީހުންގެ ދަނޑުތަކުގެ މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ލައްވައި، އެއްވެސް އަގަކާ ނުލައި، މަސައްކަތްކޮށްދިނުން ފަދަ އަޅުވެތިކުރުމެވެ. ދީނީ މީހުން، އެމީހުންގެ ދީނީ އުނގަންނައިދިނުންތައް މެދުވެރިކޮށް އާންމުން ބަނދެ އަޅުވެތިކުރާކުރުމެވެ.\nފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ މިނަންގަތް އަގުތަކަށް، އާދެ، މިނިވަންކަމާއި، ހަމަހަމަކަމާއި އެއްބަޑުއެއްބަފާކަން، މިކަންކަމަށް، އަމަލީ ސިފަތައް ގެނެވި، މި އަގުތަކުގެ ބިންގާ މަތީ މުޅިން އާ ދައުލަތަކާއި އެ ދައުލަތް ހިންގާނޭ ސަރުކާރެއް ބިނާވާން، ކުރިންވެސް ނަންގަނެވި ދިޔަފަދައިން، ވިއްސަކަށް އަހަރު ނެގިއެވެ. 1789 ވަނަ އަހަރު އިންގިލާބު ފެށުމާއި 1815 ވަނަ އަހަރުގައި ނެޕޯލިޔަން ވެއްޓި، މި އާ ދައުލަތް ބިނާވާން ނެގި ވިއްސަކަށް އަހަރެވެ. އާދެ، 1789 ވަނަ އަހަރާއި 1815 ވަނަ އަހަރު ދެމެދުގެ އަހަރުތަކުގައި ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ އިންތިގާލީ މަރުހަލާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ.\nމި އިންތިގާލީ މަރުހަލާގައި، އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް، އިންގިލާބުގެ ވެރިންނަށް ކުރިމަތިވީ، ނަންގަނެވި ދިޔަ އިންގިލާބުގެ އަގުތައް ހިފެހެއްޓުމެވެ. މިކަން ހަގީގަތަކަށް ނުވެ، އިންގިލާބު ފޭލިވުމުގެ ނުރައްކާ އެތައް ފަރާތަކުން ކުރިމަތިކުރުވިއެވެ. ރަސްމަތިފުށުގެ ފަރާތުންނާއި، އެމީހުންގެ އިމްތިޔާޒުތައް ގެއްލުމުން، ރަސްކަމަށް ތާއީދުކޮށް، ރަސްކަން އަލުން އިއާދަކުރުމަށް ބޭނުންވި މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. ތަނުގައި ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަން ފެތުރި، ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތައް ބޭކާރުވެ، އާންމުންގެ އަތްމައްޗަށް ކަންކަން ހިންގާލުން ފުރޮޅިގެން ދިޔުމުގެ ބިރެވެ. ދީނީ ބައެއް މީސްމީހުން، އެމީހުންގެ އިމްތިޔާޒުތައް ވެސް ނިގުޅައިގަނެވި ދިޔުމުން، ކުރިމަތިކުރުވި ގޮންޖެހުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ނަންގަތް، އިންގިލާބާ އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް، ޔޫރަޕުގެ އެހެން ދައުލަތްތަކުގެ އެހީ ހޯދައި، ފަރަންސޭސި ވިލާތާ ހަނގުރާމަކުރުމުގެ ބިރެވެ. މި ބިރު ހަގީގަތަކަށްވެ، އިންގިލާބުގެ ވެރިން، ހަނގުރާމަކުރުމާ ވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ.\nމިހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކަކާ ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ލީޑަރުން، ކުރިމަތިލައި ކާމިޔާބު ހޯދިއެވެ. ފަރަންސޭސި އިންގިލާބު މިގޮތަށް ކާމިޔާބުވާން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ދެ ސަބަބެއް އޮތެވެ. ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ މުޅި ފަރަންސޭސި ވިލާތް ހެން، މި އިންގިލާބަށް ތައްޔާރުވެފައި އޮތުމެވެ. އާދެ، ބޮޑު ބަދަލަކަށް ތައްޔާރުވެފައި އޮތުމެވެ. ދެވަނަ ސަބަބަކީ ފަރުދީ މަސްލަހަތުތައް އެއްފަރާތްކޮށް، މުޅި ޖަމާއަތުގެ މަސްލަހަތު އިސްކޮށްގެން، ގައުމުގެ ލާބައާއި މަންފާއަށްޓަކައި، އިޚުލާސްތެރިކަމާއެކު އިންގިލާބުގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގާލާނޭ ހަރުދަނާ ގާބިލު ލީޑަރުންތަކެއް ތިބި ކަމެވެ. މި ދެ ކަންތަކުގެ މައްޗަށް އިތުރަށް ބަލާލަމާ ހެއްޔެވެ؟\n1789 ހަމައަށް އައިރު، ފަރަންސޭސި ދައުލަތް އޮތީ ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ވަޅުގަނޑަކަށް ވެއްޓުމުގެ ތުންފަތްމަތީ ގައެވެ. މިކަމަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން ހުރިހާ މުޖުތަމައީ ގިންތިތައް އެއްކޮށް ޖަލްސާ ކުރެވި، އިޖުމާއަކާ (އެއްބަސްވުމަކާ) ހަމައަށް ނާދެވުންވީ ފަރަންސޭސި އިންގިލާބުގެ ހުޅުކޮޅު ރޯވާން އެޅުނު އަލިފާން ދަނޑިއަށެވެ. މިހިސާބަށް ކަންތައް ދިޔައިރު، ފަރަންސޭސި ވިލާތް އޮތީ ފިކުރީ ގޮތުން ބޮޑު ބަދަލަކަށް ތައްޔާރުވެފައެވެ. އިންގިލާބުގެ 100 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިއްސުރެން ފެށިގެން ‘ރިނައިސާންސްގެ’ ނުވަތަ ‘އާދިރުމުގެ’ ތަންވީރީ އާ ފިކުރުތަކުގެ ފައިލަސޫފުން، އެމީހުންގެ ޚިޔާލުތައްވަނީ އާންމުގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލާފައެވެ. ހޮބްއާއި ލޮކް، އަދި ވޯލްޓަޔަރ އާއި ރޫޒޯ ފަދަ ފަލްސަފާވެރި އިލްމުވެރިންގެ ފިކުރާއި ޚިޔާލުތަކެވެ.


National Counter Terrorism ceneter uffadhaifi - vNews.mv\nނޭޝަނަލް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ސެންޓަރެއް އުފައްދައިފި\nއަހުމަދު ހަމީދު އާދަމް 25 February 2016, 20:25\nޓެރަރިޒަމާއި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ވިސްނުމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ނޭޝަނަލް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ސެންޓަރ މިނަމުގައި ހާއްސަ ސެންޓަރެއް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްގައްޔޫމް މިއަދު އުފައްދަވައިފިއެވެ.\nމި ސެންޓަރުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ، ޓެރަރިޒަމުގެ ޙަރަކާތްތަކާއި ހައްދުފަހަޅައިދިއުމުގެ ވިސްނުމާ ދެކޮޅަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައްޔާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަޙުގައި މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އަދި ދިވެހިސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތަކާއި، އިދާރާތަކާއި މުވައްސަސާތަކާ ވިލަރެސްކުރައްވައިގެން މިފަދަ ޙަރަކާތްތަކާއި ވިސްނުންތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުންކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމި ސެންޓަރު މި އުފެއްދެވީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 116 ވަނަ މާއްދާއިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ އިހުތިޔާރުގެ ދަށުންކަމަށްވެސް ރައީސް އޮފީހުން ބުނެއެވެ.\nއަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/32 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ޓެރަރިޒަމުގެ އަމަލުތަކާގުޅިގެން އެކަންކަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ އިސްފަރާތަކީ ނޭޝަނަލް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމް ސެންޓަރުކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި، މި ސެންޓަރު ހިނގަމުންދާނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީގެ ދަށުން ކަމަށްވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ ހަމަޖައްސަވާފައެވެ.


ބާޣީ ސަރުކާރު ހުއްޓުވުމަކަށް ގެނައުމަށް ތާރީޚެއް ކަނޑައެޅުމަށް އެމްޑީޕީގައި އެދިވަޑައިގަންނަވާނޭ ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެ – Maldivian Democratic Party\nބާޣީ ސަރުކާރު ހުއްޓުވުމަކަށް ގެނައުމަށް ތާރީޚެއް ކަނޑައެޅުމަށް އެމްޑީޕީގައި އެދިވަޑައިގަންނަވާނޭ ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެ\nބާޣީ ސަރުކާރުގެ ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރު ޢަބްދުﷲ ރިޔާޒުގެ މައްސަލަ ބައިނަލް އަޤްވާމީ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށައަޅުއްވާނެކަމުގެ އިޝާރާތެއް ވެސް ރައީސް ނަޝީދު ކުރެއްވި\nބާޣީ ސަރުކާރު ހުއްޓުމަކަށް ގެނެސް، އެ ސަރުކާރުގެ ބާޣީ ރައީސަށް އޮފީހަށް ވަޑައިނުގެންނެވޭވަރު ކުރުމަށް ތާރީޚެއް ކަނޑައެޅުމަށް އެމްޑީޕީގައި އެދިވަޑައިގަންނަވާނޭ ކަމަށް ރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއިންސާފުގެ މައިދާނުގައި މިއަދު ހެނދުނު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ނަޝީދު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ބައިނަލް އަޤްވާމީ އަންހެނުންގެ ދުވަހާއި ގުޅިގެންވެސް ހަރަކާތްތަކެއް ހިންގުމަށް ދިވެހި އަންހެނުން ތައްޔާރުވަމުންދާކަމަށެވެ.\nއިންސާފުގެ މައިދާނުގައި މިއަދު ހެނދުނު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ބައިނަލް އަޤްވާމީ އަންހެނުންގެ ދުވަހާއި ގުޅިގެންވެސް ހަރަކާތްތަކެއް ހިންގުމަށް ދިވެހި އަންހެނުން ތައްޔާރުވަމުންދާކަމަށެވެ.\nއަދި އަންހެން ބޭފުޅުން ޖޯޝާއި ފޯރީގައި މިފަދަ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވަމުންދާތީ ރޭ ހައްޔަރުކުރި ހުރިހާ އަންހެނުންވެސް ފުލުހުން ހިފަހައްޓާފައިވާކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަންހެނުންގެ ދުވަހުގެ ހަރަކާތްތަކުގެ އިތުރުން ބާޣީ ސަރުކާރު މުޅިން ހުއްޓުވުމަކަށް ގެނައުމަށް އިހްތިޖާޖްކުރުމަށް ދުވަހެއް ކަނޑައަޅަައި ދިނުމަށް އެމްޑީޕީގައި އެދިވަޑައިގަންނަވާނެކަމަށްވެސް ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގައި ރައްޔިތުންނަށް ބާޣީ ސަރުކާރުން ދެމުންގެންދާ އަނިޔާތައް އެމްނެސްޓީ އިންޓަރނޭޝަނަލް ފަދަ ޖަމާޢަތްތަކުންވެސް ގާތުން ބަލަމުން ގެންދާކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ޑިމޮކްރަސީގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް އެމެރިކާގައިވެސް ސާޅީސްހާސް މީހުން ޕެޓިޝަނެއްގައި ސޮއިކޮށްފައިވާކަމަށާއި އިންގިރޭސިވިލާތާއި ޖަރުމަނުންވެސް މި އެއްވުންތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް ބޭނުންވާކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ޑިމޮކްރަސީގެ އެއްވުންތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް މުޅި ދުނިޔެއަށް ގޮވާލާކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nކުރިން ޖަލުގައި އަނިޔާކުރި މައްސަލައާއި އެކަންކަން ކުރީ ކޮންބައެއްކަންވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެ ކަންކަން ބައިނަލް އަޤްވާމީ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަނާޅާ މަޑުކުރެއްވީ ރާއްޖޭގައި އެފަދަ ބޮޑެތި ލާއިންސާނީ ޢަމަލުތައް ހިންގައިފައި ވުމަކީ ލަދުވެތިކަމަކަށްވާތީ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު މިއަދު ވިދާޅުވިއެވެ..\nއަދި އަބްދުﷲ ރިޔާޒަކީ އީވާން ނަސީމުގެ މަރުގެ މައްސަލަ ހިނގިއިރު އެކަންކަން ބަލައި ރާވާ ހިންގުމަށް ޖަލުގައި އިސްކޮށް ހުންނެވި ބޭފުޅާކަމަށާއި އަބްދުﷲ ރިޔާޒަކީ މިފަދަ އަނިޔާތަކުގައި ޝާމިލްވާ ފަރާތެއްކަމަށް ވިދާޅުވެ، މީގެ އިތުރުން ވެސް އަބްދުﷲ ރިޔާޒަކީ ނާޖާއިޒް އެތައް ވިޔަފާރިއެއް ކުރައްވާ ބޭފުޅެއްކަމަށާއި އަތޮޅުގައި ތެޔޮވިއްކުމާއި އޮޑި ދޯނިފަހަރު ބަނުމުގެ ވިޔަފާރިތައްވެސް އަބްދުﷲ ރިޔާޒް ކުރައްވާކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.


galehiri: އަތިރަގޭ އަލިމަނިކުފާނުގެ ޖަގަޑާ 2\nއަތިރަގޭ އަލިމަނިކުފާނުގެ ޖަގަޑާ 2\nއޮޅުދޫ ކަރައިން ފުރައިގެން ދަތުރުކޮށްފައި އައިސް ހަފުތާއެއް ފަހުން ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދަށް އާދެވިއްޖެއެވެ. އޭރު ވައި ހިނދި އޮޑީގެ ދުވެލި މަޑުވެއްޖެއެވެ. ހަތްވަނައަށް ވީދުވަހުއިރުއޮއްސެން ކާރިވެފައި ވަނިކޮށް ރަށެއް ފެނިއްޖެއެވެ. ކޮންތަނެއްތޯ ބަލަން ކުނބަށް އެރި މީހާ ބުންޏެވެ. ވަކި ރަށެއް ނޭގެއެވެ. ވަކިރަށެއް ބަލާލަން ކާރިކުރަމާ ބަހީއެވެ. އިރުއޮއްސުނުއިރުވެސް އެއީ ކޮން ރަށެއްކަމެއް ނޭގުނެވެ. އިރުއޮއްސި އަނދިރިވުމުން ރަށުގެ މަލަމަތިން ބޮއްކެއްގެ އަލި ފެނެއެވެ.\nމި ހިސާބުން އޮޑި ހަލަބޮލި ވެއްޖެއެވެ. އެއްބަޔަކު ބުނެފިއެވެ. ތިޔައީ މާލެ އެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުންޏެވެ. ތިޔައީ ފޮއްތެޔޮމުލި ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ފޮއްތެޔޮ މުއްޔަކީ ވ. އަތޮޅު އިރުމަތީ ފަރާތު ފަރެވެ. އެއީ ކޮންމެ ތަނަކަށްވިޔަސް ވަރިހަމަކަމަށް ބަލައިގެން އެދިމާއަށް އޮޑި ދުއްވިއެވެ. މިގޮތަށް ދުއްވަނިކޮށް ކަނޑުމަތި އަޅައިފިއެވެ. ވައިބާރު ވެއްޖެއެވެ. އޮޑި ދުއްވޭ ވަރެއްނުވެއެވެ. އޮޑީގެ ތެެރެއަށް ވެސް ރާޅު ފޮނު އަރައެވެ. ކަނޑުމަތި އެޅުމުގެ އާފާތް ބޮޑުވެގެން ދެން ހެދިގޮތަކީ ތައްޓުމަތީގައި އޮތް ކާއްޓެއް ނަގައި ޑަބިޔަލަކާ އެއްކޮށް ވާގަނޑަކުން ބަނދެފައި ކަނޑަށް އެއްލައިލީ އެވެ. އެހިސާބުންކަނޑުމަތި އޮބާލައިފިއެވެ. ފަތިސްވިއިރު އޮޑި އޮތީ ގާދޫކޮލާއި ދިމާލުން ފަރާއި ވަރަށް ގާތުގައެވެ.\nމާލޭ ފަޅަށް ވަނުން\nއިރު އެރުއެރުމުން އަލިމަނިކުފާނު ބުންޏެވެ. ކުދީންނޭވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް މިތިބީ މާލެ ކާރީގައެވެ. ދެވެން ހުރި ތަނަކަށް ދެވޭނެތާއެވެ. ކަލޭމެން ކުދީން އުޅުނީ މާލެ ނުދާން ވެގެންނެވެ. އެކަމަކު އާދެވުނީ މާލެއަށެވެ. މާލެ ދިއުމަކުން ވަކި ގެއްލުމެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެންވީމާ ދެން ހަދަންވީ ގޮތަކީ މާލެއަށް ފައިބާފައި ދެން ރަށަށް ދިއުމެވެ.\nފަޅުވެރިން ބުނެފިއެވެ. އަތޮޅު މީހުން މާލެ އާއި ޖަގަޑާ ހަދައިގެން ތިއްބައި ތިޔަ ތަނަށް ފައިބާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. މިއަރާރުމެއްގައި ތިއްބައި އޮޑި ގާދޫ ކޮލުން ވަދެއްޖެއެވެ. ހަމަވަނުމާއެކު އޮޑިދޮށަށް މީރުބަހުރު އައިސް އަހައިފިއެވެ. ތިޔައީ ކޮންރަށެއްގެ ކާކުގެ އޮޑިއެއްހެއްޔެވެ. އޮޑިން ޖަވާބު ދިނެވެ. މިއީ އައްޑުއަތޮޅު މީދޫ އަތިރަގޭ އަލި މަނިކުފާނުގެ އޮޑިއެވެ. މީގައި މިތިބީ އައްޑު އަތޮޅު މީހުންނެވެ. މީރުބަހުރު އަންގައިފިއެވެ. ކަލޭމެން ގަލު ބޭރަށްދާށެވެ. މީރުބަހުރުގެ އެންގުމަށް އޮޑި ގޮސް މަޑުކުރީ ގަލު ބޭރަށެވެ. އެތަނުގައި ތިބޭތާ އެއްދުވަސްފަހުން އަނެއްކާ ވެސް މީރުބަހުރު ގޮސް ބުނެފިއެވެ. ކަރަންޓީނު ފިލީއެވެ. ކަލޭމެން މާލޭގެ ފަޅަށް ވަންނާށެވެ. އޭރު ވައި ހުރިގޮތުން ސީދާ މާލެއަށް ދުއްވޭނެ ގޮތެއްނުވިއެވެ. ހޭރިޔާ ކުރަމުންގޮސް މާލެއާ ކައިރި ކުރެވުނީ އެދުވަހުގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތުއެވެ. ކާރިކުރެވުނީ މާތިލަމަތި ކިޔާ ދިމާލަށެވެ. އެއީ ވިލިގިއްޔާއި ދިމާލުން އޮންނަ ތިލަ ގަނޑަކަށް ކިޔާނަމެވެ. އެތަނަށް އޮޑީގެ ނަގިލި ވައްޓާލައިގެން އެރޭ މަޑުކޮށްގެން ތިބީއެވެ. ޖެހިގެން އައިދުވަހު އަނެއްކާ މީރުބަހުރު އައިސް ބުންޏެވެ. ކަރަންޓީނު މުޅިން ފިލީއެވެ. ކަލޭމެން ފެންވަރަން މާލެ ފޭބިއަސް އެންމެ ރަގަޅެވެ. ކަލޭމެންގެ މައްސަލައެއް އޮތީކީވެސް ނޫނެވެ. ތިޔައީވެސް މިގައުމުގެ ރައްޔިތުންނެވެ.\nމާލެއަށް ފޭބުމުގެ ހުއްދަ ލިބުމުން އޮޑީގެ ބޮއްކުރާއިން ހަ މީހަކު މާލެއަށް ފައިބައިފިއެވެ. އެމީހުންނަކީ އަތިރަގޭ އަލިމަނިކުފާނު، އައްޓިއަރި އަހުމަދު ދީދީ، އައްޓިއަރި މުހައްމަދު ދީދީ، ބޭބެއަލިޔަގެ ހުސޭނު އަދިވެސް އިތުރު ދެ މީހެކެވެ. އަލިމަނިކުފާނު ފޭބިގޮތަށް ކޮންމެވެސްތާކަށް ގޮއްސިއެވެ. އޭރު އަލިމަނިކުފާނުގެ ދޮށީ ފިރިހެން ދަރިފުޅު މުހައްމަދު ވަހީދު ހުންނަނީ މާލޭގައި ކިޔަވާށެވެ.\nމާލެއަށް ފޭބިމީހުންނާއި އަތިރިމަތިން ދިމާވީ ފުވައްމުލަކު އޮޑިއެއްގެ ބަޔަކާއެވެ. މާލޭގެ ޚަބަރު ދަބަރު އޮޅުން ފިލުވައިލީމާ ފުވައްމުލަކު އޮޑީގެ މީހުން ބުނެފިއެވެ. ސުބްހާނަﷲ އެވެ. ޚަބަރުގެ ވާހަކައެއް ނެތެވެ. މިފަހަރު ޓެކްސް ނެގީ މާގިނައިންނެވެ. ޓެކްސް ނެގިނެގީނުން އޮޅުދޫކަރައިން ގެނައި އެތިކޮޅަށް ދާންދެން ހުސްކޮށްފިއެވެ. އަންނައުނު ގަނޑަށްދާދެން ނަގައިފިއެވެ. އެހެންވެގެން މިތިބީ މުޅީން ގަރީބުވެ ނިކަމެތިވެފައެވެ.\nމި ލިބުނު ޚަބަރަކުން ރަށުގެ ތެރެއަށް ނުގޮސް އަވަސް އަވަހަށް ބޮއްކުރާ އަށް އަރައިގެން އޮޑި ދޮށަށް ގޮސް ބުންޏެވެ. މިތިބީ ލަނޑު ލިބިފައެވެ. ދެން ހެދޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ. މިތިބެވެނީ ފޭރޭ ރާއްޖެއަށް އާދެވިފައެވެ. އަލިމަނިކުފާނު އަންގާފައި އޮތީ މެންދުރު 12 ޖަހާއިރު އޭނާ ބަލައި ދިއުމަށެވެ. ބާރަ ޖެހުމާއެކު ބަޔަކު އަލިމަނިކުފާނު ބަލައި ގޮއްސިއެވެ. އަލިމަނިކުފާނު ގޮވައިގެން އޮޑިއަށް ގެނެސް ފުރަން ތައްޔާރު ކޮށްފިއެވެ. ނަގިލިނަގައި ރިޔާ ނެގުމަށް ތައްޔާރުވިތަނާ އަލިމަނިކުފާނު ބުނެފިއެވެ. ތިމަން ބާލާފައި ނޫނީ ނުދެވޭނެއެވެ. މިއީ ތިމަންގެ އަމިއްލަ އޮޑިއެވެ. ކަލޭމެންނާއި ބެހުމެއްވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ފަޅުވެރިން ބުންޏެވެ. އަލިމަނިކުފާނު ފަދައިން ތިމަންމެން ވެސް މި ބަލަނީ މިއީ ތިމަންމެންގެ އެތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nއަލިމަނިކުފާނު ބުންޏެވެ. އަހުރެންގެ ދަރި މުހައްމަދު ވަހީދުއާއި ބައްދަލުކޮށްފައި ނޫނީ ނުފުރާނަމެވެ. ގެނައި ފައިސާވެސް ހުރީ މާލޭ ގައެވެ. ދެން މާލެ އާދެވޭނެ ކަމުގެ އުއްމީދެއްވެސް އޮތީއެއް ނޫނެވެ. އެހެންވީމާ ތިމަން މިތަނަށް ކަނޑަށް ވައްޓާލާފައި ކަލޭމެން އޮޑިއާއިގެން ދާނެތަނަކަށް ދާށެވެ. ތިމަންގެ މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ޝަކުވާއެއް ވެސް ނުކުރާނަމެވެ. ގައިމުވެސް އައްޑޫއަށް ދާން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ އަލިމަނިކުފާނު އެބުނި މުހައްމަދު ވަހީދަކީ އޭނާގެ ދޮށީ ދަރިފުޅެވެ. މުހައްމަދު ވަހީދު ހުރީ ސަރުކާރުގެ ހޮސްޓެލް ދާރުލްއިގާމާގައެވެ. އެއީ ރާއްޖެތެރޭ ކުދިން މާލޭގައި ކިޔަވަން ތިބޭ ގެއެވެ. ކަންދިމާކުރި ގޮތުން އައްޑޫ ބަގާވާތާއި ގުޅިގެން އައްޑޫ ހުރިހާ ކުދިން ސަރުކާރުން އެތަނުން ނެރެ މަގުމަތިކޮށްލައިފިއެވެ. މަގުމަތިވީމާ މުހައްމަދު ވަހީދު ގެންދިޔައީ ޖައުފަރު ކަމާލުއްދީން ކިޔާ މީހަކު އޭނާގެ ގެއަށެވެ. އެއީ މއ އެވަރލާސްޓް ކިޔާގެއެވެ. އެގޭގައި ތެލި ތަށިފަދަ ތަކެތި ދޮވެދީ ބާޒާރުކޮށް މިޒާތުގެ ބުރަ މަސައްކަތްކޮށްގެން އުޅެނިކޮށް ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީއަށް މިކަން އެނގިވަޑައިގެން މުހައްމަދު ވަހީދު ބޮޑުފެންވަޅުގެއަށް ގެންދަވައިފިއެވެ. ސީދީއަކީ މުހައްމަދު ވަހީދުގެ މާފަ ދެށިނާގެ އިބްރާހިމް ދީދީގެ ދެބޭންގެ ދަރި މީހެކެވެ. އަލިމަނިކުފާނު މާލެ ފޭބިއިރު މުހައްމަދު ވަހީދު ހުރީ ސީދީގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުގައި ބޮޑުފެންވަޅުގޭގައެވެ.\nއަލިމަނިކުފާނު މިހެން ބުނެފައި ކަނޑަށް ފުންމާލަން ތައްޔާރުވެއްޖެއެވެ. އެވަގުތު އޭނާގެ އެންމެގާތް މީހުން ކަމުގައިވާ ކުންނިއަރު އިބްރާހިމް ދީދީ އާއި ކަލޯގެ އަހުމަދާއި ސަންފާގެ މަނިކާ ހެދިގޮތަކީ ހިފައި ހައްޔަރުކުރީއެވެ. އަލިމަނިކުފާނު ބުންޏެވެ. ތިމަން މާލެއަށް ބާލައި ދޭށެވެ. އޭރުން މާދަމާ ރޭ ކަލޭމެންނަށް ފުރޭނެ ގޮތް ހަމަޖައްސައިދޭނަމެވެ. އޮޑީގައިތިބި މީހުންގެ ޝަކުވާ ސަރުކާރުގައި ނުކުރާނެކަމަށް ހުވައިވެސް ކުރިއެވެ. އައްޑޫއަށް އޮޑި ގެންގޮސްދޭނެ ރަގަޅު މާލިމީއަކު ހޯދައިދޭ ވާހަކަވެސް ބުންޏެވެ. އޭރު މާލޭގައި މާލިމީ ހުސައިން ހުރިކަން އެގެއެވެ. މި ހުސައިނަކީ އެޅަތޮށިގޭ ހަސަން ތައްކާނުގެ އަންހެނުން ރަމްލާގެ ބައްޕައެވެ. އޭނާ ހުރީ އޭރު ރަށަށް ދާނެ އޮޑިއަކާއި ދިމާނުވެގެން މާލޭގައެވެ.\nއަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީއަށް ފެނުނު ހުވަފެން\nއެރޭ އޮޑީގައި ނިދާފައިވަނިކޮށް އަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީއަށް ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ ސިންތިއާ ކިޔުނު ލޯންޗު އައިސް އެންމެން ނަގައި ހައްޔަރުކޮށްގެން ފަނޑިޔާރުގެއަށް ގެންދިޔަތަނެވެ. މި ހުވަފެނުގެ ވާހަކަ އެއްވެސް މީހެއްގެ ކާރީގައި ނުބުނެއެވެ. އެކަމަކު ކަންތައް ވެދާނެގޮތަކާ ދޭތެރޭ ފިކުރު ބޮޑުވެފައި ހުރީއެވެ.\nމަސް މާރުކޭޓުން މާނިޔަ މަހެއް ގަތުން\nމާދަމާ ރޭ ފުރޭނެކަމުގެ އުފަލުގައި ސިއްރު ސިއްރުން މަދު ބަޔަކު މާލެއަށް ފައިބައިފިއެވެ. އަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީ އާއި ޕާރޓީ މުހައްމަދު ވެސް ފޭބިއެވެ. އޮޅުދޫ ކަރައިން ދިވެހިރާއްޖެ އަށް އާދެވުނުއިރު އޮޑީގައި އަދިވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިކިމަހާއި ބޮއްޔާއި ރޯނު ހުއްޓެވެ. މާލެ ފައިބާފައި އެތަކެތި ބާޒާރަށް ވިއްކާލައިފިއެވެ. މި ވިޔަފާރިން ލިބުނީ ވަރަށް މަދު ފައިސާކޮޅެކެވެ. އޭރު މަސްމާރުކޭޓު ހުންނަނީ އެމްޓީސީ ބިލްޑިންގް މިހާރު އެހުރިތާގައެވެ. ފަޅުވެރިން މަސް މާރުކޭޓަށް ވަދެ މާނިޔަ މަހެއްގެ އަގު އަހާލިއިރު އެންމެ ބޮޑު މަހެއްގެ އަގަކީ ދެ ރުފިޔާއެވެ. މަސްކާހިތްވެފައި ތިބިވަރުން ދެ ރުފިޔާ ދީފައި މަހެއް ގަނެފިއެވެ. މަސް ހިފައިގެންގޮސް އޮޑިއަށް އަރާ އޮޑީގެ ކައްކާ ކަޅޮބެއްޔާ އާއި ހަވާލު ކުރުމަށްފަހު ރޭގަނޑު ކާންވާ ގަޑިއަށް ތައްޔާރުކޮށް ދިނުމަށް އަންގައިފިއެވެ.\nސިންތިޔާގައި ސިފައިން ގޮސް މީހުން ހައްޔަރު ކުރުން\nއިރުއޮއްސިއްޖެއެވެ. އޮޑީގެ މީހުން ފެންވަރައި ނަލަ ހެދިގެން އިޝާ ނަމާދުކޮށް އެކި މީހުން އެކިކަންކަމާއިގެން މަޝްއޫލް ވެއްޖެއެވެ. އަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީ އާއި އައްޓިއަރި އަހުމަދު ދީދީ އާއި އަލިބެޔާގެ ހުސޭނާއި ތިންމީހުން ތިބީ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. ކުއްލިއަކަށް އިންޖީނެއްގެ އަޑު އިވެން ފަށައިފިއެވެ. އެ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ބުންޏެވެ. ސިންތިޔާ އަންނަނީއެވެ. ސިންތިޔާއަކީ އިންޖީނުލީ ކުޑަކުޑަ ބައްތެއްޔެކެވެ. އޭރު މާލޭގައި އޮންނަނީ އިންޖީނުއެޅި އުޅަނދަކަށް ސިންތިޔާ އެކަންޏެވެ. އައްޓިއަރި އަހުމަދު ދީދީ ބުންޏެވެ. ތިޔަ ސިންތިޔާއެއް އެ އަންނަނީ ހެޔޮކަމަކާއިގެނެއް ނޫނެވެ. އަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީ ބުނެފިއެވެ. އަހައްމާބޭއެވެ. އަހަރެމެންގެ ކަންތައް މި ނިމުނީއެވެ. ސިންތިޔާ އެއަންނަނީ އަހަރެމެން ބަނދެ ހައްޔަރު ކުރަންވެގެންނެވެ.\nމިހެން ކިޔާފައި ތެދުވެ ފިލާގަނޑުގައި ފައިން ޖަހާފައި ބުންޏެވެ. ބަނދެ ހައްޔަރު ކުރުމުގެ ކުރިން ގައިގައި ހުރި ބާރެއްވެސް ދައްކާލަންވާނެއެވެ. ކައިގެން ގައިގައި ބާރުޖައްސާލަން އަންނަހަރޭ ކިޔާފައި ދުވެގޮސް ބަދިގެއަށް ވަދެ މަސް ކާންފަށައިފިއެވެ. ފަޅުވެރިން ކާންތިއްބައި ސިންތިޔާ ފުރަތަމަ ދިޔައީ ވިލިގިއްޔާއި ދިމާލަށެވެ. ވަކި ހިސާބަކުން އަނބުރާލާފައި އައިސް އޮޑިކާރިއަށް މަޑުކޮށްފިއެވެ. އަނެއްކާވެސް އަނބުރާލާފައި ތަންކޮޅަކަށް ދުއްވާފައި އޮޑި ދޮށަށް އަތުވެއްޖެއެވެ. މިފަހަރު މަޑުކޮށްފައި ސުވާލު ކުރިއެވެ. މިއީ ކާކުގެ އޮޑިއެއްހެއްޔެވެ. އޮޑީގެ ވެރިޔާ ކޮބައިހެއްޔެވެ. ސުވާލުކުރަން ފެށީމާ ސަންފާގެ މަނިކާ ޖަވާބުދިނެވެ. އޮޑީގެ ވެރިންނަކީ މާދަރިގޭ އަބްދުﷲ ދީދީ އާއި މުދިން މުހައްމަދު ދީދީއެވެ. މަނިކާގެ ޖަވާބު އަޑު އިވިގެން އޮޑިން އެހެންމީހަކު ބުންޏެވެ. މަނިކާ އެކިޔާ ނަންތަކަކީ އޮޑީގެ ވެރިންގެ ނަންތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޮޑީގެެ ފަޅިވެރީންނެވެ. އޮޑީގެ ވެރިޔަކީ މަނިކާއެވެ.\nއެވަގުތު ސިފައިން މަނިކާ އޮޑިން ބާލައިފިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭލި މީހަކީ މަނިކާއެވެ. ދެން މީހަކަށްފަހު މީހަކު ބާލަމުން ގޮސް އެންމެ ފަހުން ބޭލީ ޕާރޓީ މުހައްމަދު އާއި އަލިބެއްޔާގެ މުހައްމަދު ދީދީ އެވެ. އެދެމީހުން ތިބީ އޮޑީގެ ފަލްކާ މަތީގައި ހަމަޖެހިލައިގެން ރޭގަނޑުގެ ކެއުމުގައެވެ. ކުއްލިއަކަށް ސިފައިންގެ މީހަކު އެ ދިޔަގޮތަށް ގޮސް މި ދެމީހުންގެ ބޮލުގައި އެތިފަހަރެއް ޖަހާފައި ބުންޏެވެ. ހަމަ މިހާރު އޮޑިން ފައިބާށެވެ. މިހެން ބުނުމުން އެ ދެ މީހުންވެސް ބައްތެލިގަނޑަށް ފުންމާލައިފިއެވެ. ބައްތެލި ގަނޑު އޮތީ ސިންތިޔާގެ ފަހަތުގައި ބަނދެފައެވެ. މި މީހުން އަތް ދޮވުނީވެސް ބައްތެލި ގަނޑަށް ފުންމާލާއިގެން ތިބެ މޫދަށް އަތްބާނައިގެންނެވެ. ކައިގެން ފެން ފޮދެއް ބޮވޭނެހާ ވަގުތުކޮޅެއްވެސް ނުދިނެވެ.\nއޮޑީގެ އެންމެން ގެންދިޔައީ ފަނޑިޔާރުގެއަށެވެ. އޭރު ފަނޑިޔާރުގެ ހުންނަނީ މިހާރުގެ ބަންޑާރަކޮށި ހުރިތާގައެވެ. ފަނޑިޔާރުގޭ ފާރު ކާރީގައި އެއްކޮޅުން އަނެއްކޮޅަށް އެންމެން އަތުރާލައިފިއެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބެހެއްޓީ އެކަކު އަނެކަކަށް ވާހަކަދައްކާއިރު އަޑު ނީވޭ ހިސާބު ދުރުގައެވެ. އިރުގަނޑެއްފަހުން މީދޫގެ ދިހަ މީހެއްގެ ނަން ގޮވައިފިއެވެ.\nފަނޑިޔާރުގެއަށް ފުރަތަމަ ވެއްދި ދިހަ މީހުން\nއެމީހުންނަކީ މުދިންބޭބެ، މާދަރިގޭ ބޭބެ، ސަންފާގެ މަނިކާ، ވަށޮދިޔަގެ ބެއްޔާ، އެޅަތޮށިގޭ ހަސަންބެއްޔާ، އައްޓިއަރި އަހައްމާ ދީދީ، އައްޓިއަރި މުހައްމަދު ދީދީ، ކުންނިއަރި އިބްރާހިމް ދީދީ، މިސްކިތްދޮރެގޭ އަހައްމާބޭ އަދި އަލިބެޔާގެ ހުސޭނު މިއެވެ.\nމި ދިހަ މީހުންގެ ނަން ގޮވުމަށްފަހު ފަނޑިޔާރުގެއަށް ވެއްދީ ފަހަރަކު މީހެކެވެ. ސުވާލު ކުރީވެސް ފަހަރަކު މީހަކާއެވެ. އެންމެނާއި ސުވާލު ކުރުމަށްފަހު ބައެއް މީހުން ހައްޔަރުކޮށް އަނެއް ބަޔަކު ދޫކޮށްލައިފިއެވެ. އޭރު ރޭގަނޑު 12 ޖެހުމުން މާލޭގެ ހުރިހާ ބޮކިތައް ނިވޭނެއެވެ. ބޮކި ނިވުމުގެ ކުރިން އެރޭގެ ޝަރީއަތް ވެސް މިބީދަޔަކުން ނިންމާލައިފިއެވެ.\nދޫކުރެވުނު މީހުން ދިޔައީ އޮޑިއަށެވެ. އޮޑިއަށް ދިޔައިރު އޮޑީގެ ރިޔަލެއްނެތެވެ. ރިޔާ ވަނީ ސިފައިންގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުގެ އަށް ގެންގޮސްފައެވެ. ރޭގަނޑު ކެއުމަށް ކައްކާފައި ހުރި އެތިކޮޅުވެސް ނެތެވެ. އެއިގެ ބައެއް ވަނީ އޮޑީގެ ތައްޓު މައްޗަށް އަޅާފައެވެ. އެރޭ ތިބެން ޖެހުނީ ނުކައެވެ.\nއަނެއްދުވަހު ހެނދުނު އޮޑި ދޮށަށް ގޮސް ސިފައިން އެންގީ ކަނޑިންމައިން އެތެރެއަށް ވަނުމަށެވެ. ދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމުން ސިފައިން ހެދި ގޮތަކީ އޮޑީގައި ވާ ޖަހާފައި ގެންގޮސް ކަނޑިންމައިން ވައްދައިދިނީއެވެ. ދެން ކޮންމެދުވަހަކުވެސް ގެންދަނީ ތަހުގީގަށެވެ. ތަހުގީގުގައި ކުރާ ސުވާލަކީ ކުށްވެރިޔަކު ހުރިއްޔާ ބުނެލާށެވެ. ކުށްވެރިއަކަށްވާ ގޮތެއް ނޭގެއެވެ. މިކަމުން ސަލާމަތްނުވެގެން ލަސްވެގެން އެއްބަޔަކު ގަސްތުކުރީ ހުރިހާ މީހުންނަކީވެސް ކުށްވެރީންކަމުގައި ބުނެ ހައްޔަރު ވުމަށެވެ. އެންމެން ހައްޔަރުވުމަކީ އެންމެ ރަގަޅު ގޮތް ކަމުގައި ވާހަކަ ދައްކަނިކޮށް މިސްކިތްދޮރެގޭ އަހައްމާބޭ ބުނެފިއެވެ. ކުދީންނޭވެ. ތިޔަހެން ހަދާކަށް ނުވާނެއެވެ. މަސައްކަތްކޮށްގެން ހޯދައިގެން ގެނައި އެތިކޮޅުވީ ވެސް އޮޑީގެ ތެރޭގައެވެ. ރަށުގައި ތިބިބަޔަކަށް އެއެތިކޮޅު ލިބޭނީވެސް ކޮންމެފަދަ ހާލެއްގައި ޖެހިގެން ވިޔަސް ރަށަށް ގޮސްގެންނެވެ. އެހެންވީމާ މި ބަލާވެރިކަމުން މިންޖުވާނެ ގޮތެއް އޮތިއްޔާ އެގޮތެއް ހޯދާނީއެވެ. އޮޑީގައި ތިބި އެންމެނަކީ މީދޫ މީހުންނެއް ނޫނެވެ. ހުޅުދޫ މީހުންވެސް ތިއްބެވެ. އެފަރުތެރޭގެ މީހުންވެސް ތިއްބެވެ. އެފަރުތެރޭގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ފޭދޫ ވެއުކަނދިގޭ އަލި ރަހާ ހިމެނުނެވެ. އަލިރަހާބުންޏެވެ. މަ އެވަރަށް ތެދު ބުނީމާ އަނެއްކާވެސް މިގެންދަނީ މަ ލައްވާ ކޮންވާހަކައެއް ދައްކުވަން ހެއްޔެވެ. ހުޅުދޫ ހަ މީހަކު ތިއްބެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގަސީމު އާއި އަތިރަގޭ މުހައްމަދު ތައްކާނު ހިމެނެއެވެ. މަރަދޫން ފަސް މީހެކެވެ.\nފަނޑިޔާރުގެ އަށް ގެންގޮސް ކަދީދަގެ ކަޅާ އާއި ސުވާލު ކުރުމުން އޭނާ ބުނީ ތިމަންނައަށް އެއްވެސްކަމެއް ނޭގެއެވެ. ތިމަންނައަކީ އޮޑީގެ ކައްކާއެވެ. ތިމަންނައަށް އެގެނީ ކައްކަންވާ ގޮތެވެ. އަދި ކާން ދޭންޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދެވެ.\nމާލޭގައި ހައްޔަރު ކުރެވުނު މީހުން\nއަލި މަނިކުފާނުގެ އޮޑީގައި އައްޑުއަތޮޅުން ފުރީ ސާޅީސްމީހުންނެވެ. މާލޭގައި ހިންގުނު ތަހުގީގުންނާއި އަދި އަލިމަނިކުފާނުގެ މަޝްވަރާއަށް ބަލައިގެން ފަނޑިޔާރުގެއިން ކުށްވެރިކުރީ އޭގެތެރޭން ވިހިމީހުންނެވެ. ކުށްވެރިން ކަމަށް އަލިމަނިކުފާނު ބުނެފައި އޮތީ އޭނާއާ ބޮޑަށް ދެކޮޅުހެދި މީހުންނެވެ. ކުށްވެރިނުވާ ކަމަށްވީ އަލިމަނިކުފާނުގެ ފަރާތަށް ތިބި މީހުންނެވެ.\nތަޅާފައި އަރުވާލި ބައެއް މީހުން\nފަނޑިޔާރުގެއިން ހުކުމްކުރީ ތައުޒީރުކޮށްފައި އަރުވާލުމަށެވެ. އިސާހިތަކު މި ތެޅުމެއް ތަޅައިފިއެވެ. ތަންކޮޅެއް ޒުވާންކޮށް ސަމައްތަރު ހެޔޮކޮށް ހުރި މީހެއް ވިއްޔާ ވަކިން ބޮޑަށް އަނިޔާކޮށް ވަކިން ބާރަށް ތެޅިކަމަށްވެއެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް އަނިޔާކުރީ ހަތް މީހަކަށެވެ. އެ ހަތް މީހުންނަކީ މާދަރިގޭ ބޭބެ، މުދިން ބޭބެ، ކުންނިއަރި އިބްރާހިމް ބޭބެ، ކަޅޮބެއްޔާ، އަލިބެޔާގެ ހުސޭނު އަދި އައްޓިއަރި އަހައްމާ ބޭބެ އެވެ. ކުށްވެރިވީކަމަށް ނިންމައި ވިހި މީހަކު ދުއްރާއިން ތެޅުމަށްފަހު ވަކި މުއްދަތެއް ނެތި އަރުވާލިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އޭރު މީދޫގައި ތިބި އެންމެ ހަރުމީހުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ބާރުގަދަ ދެ މީހުންނަކީ އައްޓިއަރި އަހައްމަދު ދީދީ އާއި އަލިބެޔާގެ ހުސޭނާ އެވެ. މި ދެމީހުން ގައިގައި ތެޅިތެޅީނުން ވީ އަނިޔާ ބޮޑުކަމުން ގަދަ ނުވެ އަރުވާލާފައިވަނިކޮށް ދާދި އަވަހަށް ނިޔާވީއެވެ. (ނުނިމޭ)


Covid-19 ah genai oxygen cylinder thakuge massala ACC in balanee | Mihaaru\nމޯލްޑިވް ގޭހުގެ ޕިކަޕެއް ޑިސްއިންފެކްޓް ކުރަނީ: އެ ކުންފުނިން ކޮވިޑް-19 އަށް ގެނައި އޮކްސިޖަލް ސިލިންޑަރުތަކުގެ މައްސަލަ އޭސީސީއިން އަންނަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުން--\nJoކޮވިޑް-19 އަށް ގެނައި އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރުތަކުގެ މައްސަލަ އޭސީސީން ބަލަނީ\n15 ޖޫން 2020 - 16:259comments\nއެސްޓީއޯގެ ސަބްސިޑަރީ ކުންފުނި، މޯލްޑިވް ގޭހުން ކޮވިޑް-19 އަށް ހާއްސަ ކޮށްގެން އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރުތަކެއް ގެނައުމުގައި ކޮރަޕްޝަން އެކުލެވޭ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭތީ، އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) އިން އެ މައްސަލަ ބަލަން ފަށަައިފި އެވެ.\nކޮވިޑް-19އާ ގުޅިގެން މޯލްޑިވްސް ގޭހުން 4،128 ސިލިންޑަރު ގެނައީ 40 މިލިއަން ރުފިޔާ އަށެވެ. ދެ ކުންފުންޏަކާ ހަވާލުކޮށްގެން މިދިޔަ މަހު އެ ސިލިންޑަރުތައް ގެނެސްފައިވާއިރު އޭގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބާ ސިލިންޑަރުތަކެއް ހިމެނޭ ކަމަށް ބުނެ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ފޮޓޯތަކެއް ވަނީ ދައުރުވެފަ އެވެ.\nSTO in Covid19 ah balimeehunnah faruvaadheyn GAS fill kohgen genaa kuni gondu ga huri Scarap Fulhi thaku ge photo thau. @ACC_Maldives @AuditMV @HusenAmr pic.twitter.com/B8RkR6iFNF\n— Mohamed Musthafa (@Thimarafushi) June 6, 2020\nކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތުކޮށް ތިމަރަފުށީ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު މުސްތަފާ ކުރި ޓްވީޓް--\nއޭސީސީގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް، "މިހާރު" އަށް ވިދާޅުވީ ނޭޝަނަލް އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަންސް ސެންޓަރު (އެންއީއޯސީ) އަށް މޯލްޑިވް ގޭހުން ސިލިންޑަރު ގެނައުމުގައި ކޮރަޕްޝަނަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ކަންތައްތަކެއް ފާހަގަ ވުމުން އަމިއްލަ އިސް ނެގުމަކަށް ބަލާ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި މިމަހުގެ ހަ ވަނަ ދުވަހު އެ މައްސަލަ ބަލަން ފަށައިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެ މައްސަލައާ ގުޅޭ އިތުރު ތަފްސީލެއް އޮފިޝަލް ނުދެއްވަ އެވެ.\nއެ މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން، މޯލްޑިވްް ގޭހުގެ އެކްޓިން މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަލީ އިކްރާމް ވިދާޅުވީ، އެއީ ތަހުގީގު ކުރަމުން އަންނަ މައްސަލައަކަށް ވާތީ ވަކި އެއްޗެއް ވިދާޅުވާން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"އަމިއްލައަށް ދިފާއު ވާކަށް ނެތިން. އޭސީސީ ރިޕޯޓް ނެރުމުން ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެންގެ އިންޓާނަލް ރިޕޯޓް ނެރުމުން ހަގީގަތް އެނގޭނެ،" އިކްރާމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިތުރު އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރުތަކެއް ގެންނަން ސަރުކާރުން ނިންމީ ކޮވިޑް-19 އަށް ފަރުވާ ދޭން އޮކްސިޖަންގެ ކެޕޭސިޓީ އިތުރު ކުރުމަށެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ގޭހަށް ކޮރަޕްޝަންގެ އިތުރު ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވޭއިރު އެފަދަ ތުހުމަތުކޮށް، އެ ކުންފުނީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ޝަޒައިލް ޝިޔާމް މިދިޔަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ވަނީ ސަސްޕެންޑް ކޮށްފަ އެވެ. މިދިޔަ އޮކްޓޯބަރު 15 ގައި ޝަޒައިލް ސަސްޕެންޑްކުރީ ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލަތައް ހުށަހަޅަން ރައީސް އޮފީހުން އާއްމުކޮށްފައިވާ ޕޯޓަލް އަށް ލިބުނު ޝަކުވާތަކަކާ ގުޅިގެންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ކޮރަޕްޝަން މޯލްޑިވް ގޭސް ޝަޒައިލް ޝިޔާމް (އެމްޑީ، މޯލްޑިވް ގޭސް)


ދަމަނަވެށިން މީސްލްސް ވެކްސިން ޖަހައިދޭން ފަށައިފި – Dhen.mv\nJanuary 13, 2020 - 9:44 pm\nރާއްޖެ އިން އަނެއްކާ ބެސް ހިމަބިހި ފެނުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ވަނީ، މީސްލްސް ވެކްސިންގެ ޑޯޒް ފުރިހަމަނުކޮށް ތިބި ކުދިންނާއި މީހުންނަށް ވެކްސިން ދޭން ނިންމައިފަ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން ހިމަބިހި ފެނުނުކަމަށް ހުޅުމާލެ އިން ޝައްކުކުރެވޭ ސަރަހައްދުގެ މީހުންނަށް ވެސް ވެކްސިން ދޭނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nހިމަބިހި ޖެހިފައިވާކަން މިހާތަނަށް އިއުލާނުކޮށްފައިވަނީ ތިން އަހަރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކާއި 30 އަހަރުގެ ދިވެހި ފިރިހެނަކަށެވެ. އެ ފިރިހެން ކުއްޖާ ފުރިހަމަކޮށްފައިވަނީ އުމުރުން ހަ މަހާ ހަމައަށް ޖަހަންޖެހޭ ވެކްސިންތަކެވެ. ނުވަ މަހުގައި ޖަހަން ޖެހޭ މީސަލްސް ރުބެއްލާ އާއި 18 މަހުގައި ޖަހަން ޖެހޭ އެމްއެމްއާރު ވެކްސިން ނުޖަހަ އެވެ.\nދަމަނަވެށިން ނެރުނު އިއުލާނެއްގައި ބުނީ ބަންދު ނޫން ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު 8:15 އިން ހަވީރު 5:00 އަށް ވެކްސިން ޖަހައިދޭނެ ކަމަށެވެ.\nވެކްސިން ޖަހަން އަންނައިރު ކުއްޖާގެ އައިޑީ ކާޑު އަދި ވެކްސިން ފޮތް ގެންނަން އެދެ އެވެ. އެ ފޮތް ނެތް ކުދިންނަށް ވެސް އައިޑީ ކާޑު ގެނައުމުން ވެކްސިން ޖަހައިދޭނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"ވެކްސިން އަށް އަދި ވެކްސިން ޖެހުމަށް އެއްވެސް ފީއެއް ދައްކަން ނުޖެހޭނެ ވާހަކަ ދަންނަވަން،" އިއުލާނުގައި ބުންޏެވެ.\nމީސްލްސްއާ ގުޅޭ އިތުރު މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ހޮޓްލައިން 7377004 އަށް ގުޅުމަށް އެދެ އެވެ.


Verikamuge nizaamu badhalu kurumaa medhu gotheh nimmavaanee raees: Nasheed - vNews.mv\nވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމަވާނީ ރައީސް: ނަޝީދު\nމުޙައްމަދު އުސާމް 08 April 2019, 23:11\nރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމާމެދު ގޮތެއް ނިންމަވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ކަމަށާއި އެމަނިކުފާނުގެ ރުހުންނެތި ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުކުރަން މަސައްކަތް ނުކުރައްވާނެ ކަމަށް ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nއަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މައްޗަންގޮޅި މެދު ދާއިރާއަށް އިންތިހާބުވެވަޑައިގަތް ނަޝީދު މިހެން ވިދާޅުވީ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، ޕީއެސްއެމަށް ދެއްވި ހާއްސަ ބަސްދީގަތުމެއްގަ އެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ ވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމު ބަދަލު ކުރާނަމަ އެވާހަކަ އިސްވެ ދައްކަވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހަށް ކަމަށެވެ. ސަބަބެއް ކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އުނދަގޫފުޅުވާ ގޮތަކަށް މަސައްކަތް ކުރައްވަން އެމަނިކުފާނު ބޭނުންފުޅު ނުވާތީ ކަމަށެވެ.\n"ރައީސަށް އުނދަގޫފުޅުވާ ގޮތަކަށް އެކަހަލަ ކަމެއް ކުރާކަމަށް އަޅުގަނޑު ދުވަހަކުވެސް ނޫޅޭނަން. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ވެރިކަމުގަ މިތިބީ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވެސް އެއީ އެމްޑީޕީ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ވެސް އެއީ އެމްޑީޕީ. މިވަގުތަށް ބަލާއިރުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއިން (ރިޔާސީ ނިޒާމަކުން) ވާ އުނދަގުލެއް ނެތް." ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސްގެ ރުހުމެއްނެތި އެކަން ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅު ނުވާކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވުމަށްފަހުގައި ދެން ވިދާޅުވީ، އެމަނިކުފާނު އަދިވެސް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް އެންމެ ރަނގަޅު ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަދަލުކުރަން ޖެހޭނީ ދިގު މުއްދަތުގެ މަރުހަލާއަކަށް ފަހުގައި ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން ކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއަށް ތައާރަފުވެގެން އަންނަން ޖެހޭނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕާޓީގެ އެކިއެކި ގޮފިތަކުގަ ވެސް ޕާޓީގެ ކޮންގެރެސްގަ ވެސް މި މަޝްވަރާ ކުރެވި ޕާޓީގެ ގުނަވަންތަކުގަ ވެސް މި މަޝްވަރާ ކުރެވި އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މިމައްސަލަ އައިސް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނެގި، ވަރަށް ދިގު މަސައްކަތަކަށް ފަހު. މިއިން އެއްވެސް މަސައްކަތަކަށް ފަށައިގަންނަން ވެސް ޖެހޭނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އިޒުނަވެސް ރުހުންވެސް މިކަމުގައި އޮވެގެން." ނަޝީު ވިދާޅުވި އެވެ.\nނަޝީދަކީ އަބަދުވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ތާއީދުކުރައްވާ، އެ ނިޒާމު ގެނައުމަށް ވަކާލާތު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމު ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ބަދަލު ކުރުމަށްފަހުގައި ބޮޑުވަޒީރަކަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ޝައުގުވެރިކަމެއް ހުންނެވިތޯ ސުވާލު ކުރުމުން ރައީސް ނަޝީދު އެ ކަމަށް ސީދާ ޖަވާބެއް ނުދެއްވައެވެ. ވިދާޅުވީ އެމަނިކުފާނުގެ ސިޔާސީ މަސައްކަތް ދޫކޮށްލުމުގެ ވިސްނުންފުޅު ނެތް ކަމަށެވެ.\nނަމަވެސް ބޮޑުވަޒީރަކަށް ވަޑައިގަތުމުގެ މަސައްކަތް މީހަކު ކުރެއްވުމަށްވުރެ މުހިއްމު މަސައްކަތްތަކެއް ހުރި ކަމަށް ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ. މިގޮތުން ބޯހިޔާވަހިކަމާއި އެހެން އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.


އެމް.ޑީ.ޕީ އުނގޫފާރު ދާއިރާގެ ޕްރައިމަރީ – އިބްރާހީމް ޝިޔާމް ފޯމް ހުށައަޅައިފި – Ungoofaaru\nބަނޑޭރިގަނޑު/ޙަބަރު/އެމް.ޑީ.ޕީ އުނގޫފާރު ދާއިރާގެ ޕްރައިމަރީ – އިބްރާހީމް ޝިޔާމް ފޯމް ހުށައަޅައިފި\nޕްރައިމަރީގައި ވާދަ ކުރެއްވުމަށް އަލްއުސްތާޒް އިބްރާހީމް ޝިޔާމް ފޯމު ހުށައެޅުން\nއަންނަ މާޗް މަހު ބާއްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރުމަށް ވެރިކަން ކުރާ ކޯލިޝަނުގެ މައި ޕާޓީ، އެމްޑީޕީގެ ޓިކެޓް ދިނުމަށް އުނގޫފާރު ދާއިރާގައި ބާއްވާ ޕްރައިމަރީގައި ބައިވެރިވާން އަލްއުސްތާޒް އިބްރާހީމް ޝިޔާމް ފޯމު ހުށައަޅައިފިއެވެ.\nއިބްރާހީމް ޝިޔާމް ޕްރައިމަރީގައި ވާދަކުރުމަށް ބޭނުންވާ 200 މީހުންގެ ސޮޔާއެކު ފޯމުހުށައަޅާފައިވަނީ އިއްޔެ ހަވީރު 17:30 ހާއިރުއެވެ. އަލްއުސްތާޒް އިބްރާހީމް ޝިޔާމް އަކީ އުނގޫފާރު ދާއިރާގެ އެމް.ޑީ.ޕީގެ ޕްރައިމަރީގައި ވާދަކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފޯމު ހުށައެޅި5ވަނަ ކެނޑިޑޭޓެވެ.\nMDP Primary ga Ungoofaaru Dhaairaa ah vaadha kurevvumah Ibrahim Shiyam @MDPSecretariat ah form husha’alhuvvaifi pic.twitter.com/I6JBWD1DGd\n— MDP Secretariat (@MDPSecretariat) December 18, 2018